Vicipéid
gawiki
https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach
MediaWiki 1.47.0-wmf.19
first-letter
Meán
Speisialta
Plé
Úsáideoir
Plé úsáideora
Vicipéid
Plé Vicipéide
Íomhá
Plé íomhá
MediaWiki
Plé MediaWiki
Teimpléad
Plé teimpléid
Cabhair
Plé cabhrach
Catagóir
Plé catagóire
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Uachtarán na Stát Aontaithe
0
2345
1327743
1279911
2026-09-10T02:46:06Z
Ziv
56238
([[c:GR|GR]]) [[File:Benjamin Harrison by Eastman Johnson (1895).jpg]] → [[File:Eastman Johnson - Benjamin Harrison - Google Art Project.jpg]] File replacement.
1327743
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Ceannaire}}
Is é '''Uachtarán na Stát Aontaithe''' an t-oifigeach polaitiúil agus feidhmeannach is airde i [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.whitehouse.gov/about-the-white-house/presidents/|teideal=Presidents|language=en-US|work=The White House|dátarochtana=2023-02-12|archivedate=2014-12-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141201032051/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/}}</ref> Is é Ceann Stáit agus ceannaire na bh[[Arm na Stát Aontaithe|fórsaí armtha]], agus feidhmíonn sé mar cheannaire ar thrí chraobh an rialtais ([[scaradh cumhachtaí]]). Is iad<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.house.gov/the-house-explained/branches-of-government#:~:text=To%20ensure%20a%20separation%20of,:%20legislative,%20executive%20and%20judicial.|teideal=Branches of Government {{!}} house.gov|work=www.house.gov|dátarochtana=2023-02-12}}</ref>
* an Chumhacht Feidhmiúcháin- an t-uachtarán agus foireann a oifige ;
* an Chumhacht Reachtach - an [[Comhdháil na Stát Aontaithe|Chomhdháil]] ([[Teach Ionadaithe na Stát Aontaithe|Teach Ionadaithe]] agus an [[Seanad Stáit Aontaithe Mheiriceá|Seanad]]) ;
* an Chumhacht Bhreithiúnach - an córas dlí ̈([[Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe|Cúirt Uachtarach na S-A]] srl).
Is é an t-uachtarán agus a chomh-aireacht a choinníonn an tír ag imeacht, ach is é an brainse reachtach a mholann, a phléann, agus a cheadaíonn na dlíthe ar a ritheann an tír.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-rialtas-na-stat-aontaithe-daonlathas-praiticiula.aspx|teideal=Rialtas na Stát Aontaithe - daonlathas, praiticiúlacht agus ollchumhacht|údar=Brian Ó Broin|dáta=Márta 2006|language=ga-IE|work=Beo!|dátarochtana=2023-02-12}}</ref>
=== Eagraíocht ===
Toghtar Uachtarán na S-A chuig téarma oifige ceithre bliana. Ó [[1951]] i leith, ní féidir le huachtarán níos mó ná 2 théarma a chaitheamh sa phost. Go hiondúil ní thugtar dúshlán an té atá in oifig má roghnaíonn sé an dara téarma a lorg.<ref>Thug Ted Kennedy dúshlán Jimmy Carter i 1980 ach theip air, thug Ronald Reagan dúshlán Gerry Ford ach theip air, agus ansin theip ar Ford sa toghchán uachtaránachta agus thug Eugene McCarthy dúshlán Lyndon B Johnson i 1968</ref><ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nil-aon-ealu-on-gceist-mhor-aois-an-uachtarain-biden/|teideal=Níl aon éalú ón gceist mhór – aois an Uachtaráin Biden|údar=Máirín Ní Ghadhra|dáta=10 Feabhra 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-02-12}}</ref>
Níl ach ball tofa amháin sa Bhrainse Feidhmiúcháin - an t-uachtarán féin, a thoghtar gach ceithre bliana. Roghnaíonn an t-uachtarán cúigear déag dá chomh-aireacht, ach ní gá do bhaill na comh-aireachta a bheith ina bhFeisirí in aon chor.
Toghtar an t-uachtarán gach ceithre bliana, ach na baill eile ar bhonn scaipthe gach dhá bhliain.<ref name=":0" /> De ghnáth, tar éis toghchán lár téarma bíonn páirtí an Uachtaráin cloíte agus ciúin. Bíonn siad ag díriú ar thréimhse beagnach dhá bhliain nuair nach mbíonn sé ar a gcumas aon dul chun cinn a dhéanamh ná aon pholasaí a chur i bhfeidhm.<ref name=":1" />
Is é [[Donald Trump]] an t-uachtarán reatha. Toghadh sa bhliain [[Toghchán Uachtaránachta na Stát Aontaithe 2024|2024]] é agus chuaigh sé i mbun dualgais ar [[20 Eanáir]] [[2025]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/donald-trump-le-hinsealbu-mar-an-47u-uachtaran-ar-stait-aontaithe-mheiricea/|teideal=Donald Trump le hinsealbú mar an 47ú Uachtarán ar Stáit Aontaithe Mheiriceá|dáta=2025-01-20|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-01-20}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Donald Trump insealbhaithe mar Uachtarán na Stát Aontaithe|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0120/1491792-donald-trump-insealbhaithe-mar-uachtaran-na-stat-aontaithe/|date=2025-01-20|language=ga}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cuirfear-tus-laithreach-bonn-le-re-orga-mheiricea-donald-trump/|teideal=‘Cuirfear tús láithreach bonn le ré órga Mheiriceá’ – Donald Trump insealbhaithe mar uachtarán|dáta=2025-01-20|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-01-20}}</ref>.
== Féach freisin ==
* [[Uachtarán na hÉireann]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
== Liosta ==
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|-
! Uimh
! colspan="2" | Uachtarán
! Téarma in oifig
! Páirtí
! Leas-Uachtarán
|-
|align=center| 1 || [[Íomhá:Gilbert Stuart Vaughn Portrait of George Washington.jpg|100px]] || [[George Washington]] || 1789-1797 || ''gan pháirtí aon'' || [[John Adams]]
|- bgcolor=#E6E6AA
|align=center| 2 || [[Íomhá:Johnadams.jpg|100px]] || [[John Adams]] || 1797-1801 || [[Páirtí Feidearálach (Stáit Aontaithe)|Feidearálach]]|| [[Thomas Jefferson]]
|- bgcolor=#CCFFCC
|align=center| 3 || [[Íomhá:02 Thomas Jefferson 3x4.jpg|100px]] || [[Thomas Jefferson]] || 1801-1809 || [[Páirtí Daonlathach-Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Daonlathach-Poblachtach]] || [[Aaron Burr]] agus [[George Clinton]]
|- bgcolor=#CCFFCC
|align=center| 4 || [[Íomhá:Chester Harding - James Madison - Google Art Project.jpg|100px]] || [[James Madison]] || 1809-1817 || [[Páirtí Daonlathach-Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Daonlathach-Poblachtach]] || [[Elbridge Gerry]]
|- bgcolor=#CCFFCC
|align=center| 5 || [[Íomhá:John Vanderlyn - James Monroe - Google Art Project.jpg|100px]] || [[James Monroe]] || 1817-1825 || [[Páirtí Daonlathach-Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Daonlathach-Poblachtach]] || [[Daniel D. Tompkins]]
|- bgcolor=#CCFFCC
|align=center| 6 || [[Íomhá:George Caleb Bingham - John Quincy Adams - Google Art Project.jpg|100px]] || [[John Quincy Adams]] || 1825-1829 || [[Páirtí Daonlathach-Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Daonlathach-Poblachtach]] || [[John C. Calhoun]]
|- bgcolor=#DDEEFF
|align=center| 7 || [[Íomhá:Andrew Jackson by Ralph Eleaser Whiteside Earl.jpg|100px]] || [[Andrew Jackson]] || 1829-1837 || [[Páirtí Daonlathach (Stáit Aontaithe)|Daonlathach]] || [[John C. Calhoun]] agus [[Martin Van Buren]]
|- bgcolor=#DDEEFF
|align=center| 8 || [[Íomhá:Mb8.gif|100px]] || [[Martin Van Buren]] || 1837-1841 || [[Páirtí Daonlathach (Stáit Aontaithe)|Daonlathach]] || [[Richard Mentor Johnson]]
|- bgcolor=#FFFFCC
|align=center| 9 || [[Íomhá:William Henry Harrison.jpg|100px]] || [[William Henry Harrison]] || 1841-1841 || [[Páirtí Fuigí (Stáit Aontaithe)|Fuig]]|| [[John Tyler]]
|- bgcolor=#FFFFCC
| 10 || [[Íomhá:John Tyler by George P. A. Healy.JPG|100px]] || [[John Tyler]] || 1841-1845 || [[Páirtí Fuigí (Stáit Aontaithe)|Fuig]]|| ''Níl aon''
|- bgcolor=#DDEEFF
| 11 || [[Íomhá:JamesKnoxPolk.png|100px]] || [[James Knox Polk]] || 1845-1849 || [[Páirtí Daonlathach (Stáit Aontaithe)|Daonlathach]] || [[George M. Dallas]]
|- bgcolor=#FFFFCC
| 12 || [[Íomhá:Zachary Taylor 2.jpg|100px]] || [[Zachary Taylor]] || 1849-1850 || [[Páirtí Fuigí (Stáit Aontaithe)|Fuig]]|| [[Millard Fillmore]]
|- bgcolor=#FFFFCC
| 13 || [[Íomhá:Millard Fillmore 1840.jpg|100px]] || [[Millard Fillmore]]|| 1850-1853 || [[Páirtí Fuigí (Stáit Aontaithe)|Fuig]]|| ''Níl aon''
|- bgcolor=#DDEEFF
| 14 || [[Íomhá:FranklinPierce.png|100px]] || [[Franklin Pierce]] || 1853-1857 || [[Páirtí Daonlathach (Stáit Aontaithe)|Daonlathach]] || [[William R. King]]
|- bgcolor=#DDEEFF
| 15 || [[Íomhá:JamesBuchanan.jpg|100px]] || [[James Buchanan]] || 1857-1861 || [[Páirtí Daonlathach (Stáit Aontaithe)|Daonlathach]] || [[John C. Breckinridge]]
|- bgcolor=#FFE8E8
| 16 || [[Íomhá:Abrahamlincoln.jpg|100px]] || [[Abraham Lincoln]] || 1861-1865 || [[Páirtí Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Poblachtach]] || [[Hannibal Hamlin]] agus [[Andrew Johnson]]
|- bgcolor=#DDEEFF
| 17 || [[Íomhá:Washington Bogart Cooper - Andrew Johnson (after 1866) - Google Art Project.jpg|100px]] || [[Andrew Johnson]] || 1865-1869 || [[Páirtí Daonlathach (Stáit Aontaithe)|Daonlathach]] || ''Níl aon''
|- bgcolor=#FFE8E8
| 18 || [[Íomhá:Thomas Le Clear - Ulysses S. Grant - Google Art Project.jpg|100px]] || [[Ulysses S. Grant]] || 1869-1877 || [[Páirtí Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Poblachtach]] || [[Schuyler Colfax]] agus [[Henry Wilson]]
|- bgcolor=#FFE8E8
| 19 || [[Íomhá:Rutherford B. Hayes at NPG.jpg|100px]] || [[Rutherford B. Hayes]] || 1877-1881 || [[Páirtí Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Poblachtach]] || [[William A. Wheeler]]
|- bgcolor=#FFE8E8
| 20 || [[Íomhá:Ole Peter Hansen Balling - James Garfield - Google Art Project.jpg|100px]] || [[James A. Garfield]] || 1881-1881 || [[Páirtí Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Poblachtach]] || [[Chester A. Arthur]]
|- bgcolor=#FFE8E8
| 21 || [[Íomhá:Chester A. Arthur by Ole Peter Hansen Balling.JPG|100px]] || [[Chester A. Arthur]] || 1881-1885 || [[Páirtí Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Poblachtach]] || ''Níl aon''
|- bgcolor=#DDEEFF
| 22 || [[Íomhá:Grover Cleveland, painting by Anders Zorn.jpg|100px]] || [[Grover Cleveland]] || 1885-1889 || [[Páirtí Daonlathach (Stáit Aontaithe)|Daonlathach]] || [[Thomas A. Hendricks]]
|- bgcolor=#FFE8E8
| 23 || [[Íomhá:Eastman Johnson - Benjamin Harrison - Google Art Project.jpg|100px]] || [[Benjamin Harrison]] || 1889-1893 || [[Páirtí Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Poblachtach]] || [[Levi P. Morton]]
|- bgcolor=#DDEEFF
| 24 || [[Íomhá:Grover Cleveland, painting by Anders Zorn.jpg|100px]] || [[Grover Cleveland]] || 1893-1897 || [[Páirtí Daonlathach (Stáit Aontaithe)|Daonlathach]] || [[Adlai E. Stevenson]]
|- bgcolor=#FFE8E8
| 25 || [[Íomhá:August Benziger - William McKinley - Google Art Project.jpg|100px]] || [[William McKinley]] || 1897-1901 || [[Páirtí Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Poblachtach]] || [[Garret A. Hobart]] agus [[Theodore Roosevelt]]
|- bgcolor=#FFE8E8
| 26 || [[Íomhá:John Singer Sargent - Theodore Roosevelt - Google Art Project.jpg|100px]] || [[Theodore Roosevelt]] || 1901-1909 || [[Páirtí Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Poblachtach]] || ''Níl aon'' ansin [[Charles W. Fairbanks]]
|- bgcolor=#FFE8E8
| 27 || [[Íomhá:Joaquin Sorolla Portrait of President Taft.jpg|100px]] || [[William Howard Taft]] || 1909-1913 || [[Páirtí Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Poblachtach]] || [[James S. Sherman]]
|- bgcolor=#DDEEFF
| 28 || [[Íomhá:William Orpen Woodrow Wilson.jpg|100px]] || [[Woodrow Wilson]] || 1913-1921 || [[Páirtí Daonlathach (Stáit Aontaithe)|Daonlathach]] || [[Thomas R. Marshall]]
|- bgcolor=#FFE8E8
| 29 || [[Íomhá:Wh29.gif|100px]] || [[Warren G. Harding]] || 1921-1923 || [[Páirtí Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Poblachtach]] || [[Calvin Coolidge]]
|- bgcolor=#FFE8E8
| 30 || [[Íomhá:Calvin Coolidge.jpg|100px]] || [[Calvin Coolidge]] || 1923-1929 || [[Páirtí Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Poblachtach]] || ''Níl aon'' then [[Charles G. Dawes]]
|- bgcolor=#FFE8E8
| 31 || [[Íomhá:Herberthoover.jpg|100px]] || [[Herbert Hoover]] || 1929-1933 || [[Páirtí Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Poblachtach]] || [[Charles Curtis]]
|- bgcolor=#DDEEFF
| 32 || [[Íomhá:Froosevelt.jpeg|100px]] || [[Franklin D. Roosevelt]] || 1933-1945 || [[Páirtí Daonlathach (Stáit Aontaithe)|Daonlathach]] || [[John Nance Garner]] agus [[Henry A. Wallace]] agus [[Harry S. Truman]]
|- bgcolor=#DDEEFF
| 33 || [[Íomhá:HarryTruman.jpg|100px]] || [[Harry S. Truman]] || 1945-1953 || [[Páirtí Daonlathach (Stáit Aontaithe)|Daonlathach]] || ''Níl aon'' ansin [[Alben W. Barkley]]
|- bgcolor=#FFE8E8
| 34 || [[Íomhá:Dwight D. Eisenhower, official Presidential portrait.jpg|100px]] || [[Dwight D. Eisenhower]] || 1953-1961 || [[Páirtí Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Poblachtach]] || [[Richard Nixon]]
|- bgcolor=#DDEEFF
| 35 || [[Íomhá:John F Kennedy Official Portrait.jpg|100px]] || [[John F. Kennedy]] || 1961-1963 || [[Páirtí Daonlathach (Stáit Aontaithe)|Daonlathach]] || [[Lyndon B. Johnson]]
|- bgcolor=#DDEEFF
| 36 || [[Íomhá:Ljohnson.jpeg|100px]] || [[Lyndon B. Johnson]] || 1963-1969 || [[Páirtí Daonlathach (Stáit Aontaithe)|Daonlathach]] || gan leasuachtarán, ansin [[Hubert H. Humphrey]]
|- bgcolor=#FFE8E8
| 37 || [[Íomhá:Richard Nixon - Presidential portrait.jpg|100px]] || [[Richard Nixon]] || 1969-1974 || [[Páirtí Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Poblachtach]] || [[Spiro Agnew]], ansin gan leasuachtarán, ansin [[Gerald Ford]]
|- bgcolor=#FFE8E8
| 38 || [[Íomhá:Gerald Ford, official Presidential photo.jpg|100px]] || [[Gerald Ford]] || 1974-1977 || [[Páirtí Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Poblachtach]] || Gan leasuachtarán, ansin [[Nelson Rockefeller]]
|- bgcolor=#DDEEFF
| 39 || [[Íomhá:Jimmy Carter.jpg|100px]] || [[Jimmy Carter]] || 1977-1981 || [[Páirtí Daonlathach (Stáit Aontaithe)|Daonlathach]] || [[Walter Mondale|Walter F. Mondale]]
|- bgcolor=#FFE8E8
| 40 || [[Íomhá:Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg|100px]] || [[Ronald Reagan]] || 1981-1989 || [[Páirtí Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Poblachtach]] || [[George H. W. Bush]]
|- bgcolor=#FFE8E8
| 41 |||| [[George H. W. Bush]] || 1989-1993 || [[Páirtí Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Poblachtach]] || [[Dan Quayle|James Danforth Quayle III]]
|- bgcolor=#DDEEFF
| 42 || [[Íomhá:Bill Clinton.jpg|100px]] || [[Bill Clinton]] || 1993-2001 || [[Páirtí Daonlathach (Stáit Aontaithe)|Daonlathach]] || [[Al Gore|Albert A. Gore, Jr.]]
|- bgcolor=#FFE8E8
| 43 || [[Íomhá:George-W-Bush.jpeg|100px]] || [[George W. Bush]] || 2001-2009 || [[Páirtí Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Poblachtach]] || [[Dick Cheney|Richard B. Cheney]]
|- bgcolor=#DDEEFF
| 44 || [[Íomhá:President Barack Obama.jpg|100px]] || [[Barack Obama]] || 2009-2017|| [[Páirtí Daonlathach (Stáit Aontaithe)|Daonlathach]] || [[Joe Biden|Joseph R. Biden]]
|- bgcolor=#FFE8E8
| 45 || [[Íomhá:Donald_Trump_official_portrait.jpg|100px]] || [[Donald Trump]] || 2017-2021 || [[Páirtí Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Poblachtach]] || [[Mike Pence]]
|- bgcolor=#DDEEFF
| 46 || [[Íomhá:Joe_Biden_presidential_portrait.jpg|100px]] ||[[Joe Biden|Joseph R. Biden]] || 2021-2025|| [[Páirtí Daonlathach (Stáit Aontaithe)|Daonlathach]] || [[Kamala Harris]]
|- bgcolor=#FFE8E8
| 47 || [[Íomhá:January 2025 Official Presidential Portrait of Donald J. Trump.jpg|100px]] || [[Donald Trump]] || 2025-|| [[Páirtí Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Poblachtach]] || [[JD Vance]]
|}
{{UachtaráinSAM}}
{{DEFAULTSORT:Uachtaran na Stat Aontaithe}}
[[Catagóir:Polaitíocht na Stát Aontaithe]]
[[Catagóir:Uachtaráin na Stát Aontaithe| ]]
9gcy4orkadtgbrb4dt5fy4l6ud0roy5
Máire Mhic Giolla Íosa
0
2603
1327698
1327004
2026-09-09T21:25:28Z
TGcoa
21229
1327698
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Ba í '''Máire Pádraigín Mhic Giolla Íosa''' nó '''Mary McAleese''' ([[27 Meitheamh]] [[1951]] i m[[Béal Feirste]] a rugadh í) ina ochtú h[[Uachtarán na hÉireann|Uachtarán ar Éirinn]] ó [[1997]] go [[2011]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://president.ie/index.php/ga/childrens-section/who-past|teideal=Childrens Section Who Past|work=president.ie|dátarochtana=2020-05-19}}</ref>
== Saol ==
Saolaíodh Máire Pádraigín Ní Lionnacháin in [[Ard Eoin]] i m[[Béal Feirste]] ar an [[27 Meitheamh]], [[1951]], an duine is sine de naonúr clainne: ba í an chéad uachtarán a rugadh agus a tógadh i dTuaisceart Éireann. Is Caitliceach í. Bhí [[na Trioblóidí]] faoi lán seoil agus í ag fás aníos, agus chuir dílseoirí iachall ar mhuintir Uí Lionnacháin ceantar Ard Eoin a fhágáil.
Bhain Máire céim le dlí amach ó [[Ollscoil na Ríona]] i mBéal Feirste sa bhliain [[1973]] agus glaodh chun [[Barra Thuaisceart Éireann]] í sa bhliain [[1974]]. Sa bhliain [[1975]], ceapadh í mar Ollamh Reid le [[Dlí Coiriúil]], [[Coireolaíocht]] agus [[Pionóseolaíocht]] i g[[Coláiste na Tríonóide]] i m[[Baile Átha Cliath]]. Sa bhliain [[1976]] phós sí an [[Dr. Máirtín Mac Giolla Íosa]], cuntasóir agus fiaclóir. Tá triúr clainne orthu, Emma, a rugadh sa bhliain [[1982]] agus cúpla, Justin agus SaraMai, a rugadh sa bhliain [[1985]].
D'fhill sí ar Ollscoil na Ríona sa bhliain [[1987]] nuair a ceapadh í mar Stiúrthóir ar [[Institiúid an Léinn Dlí Ghairmiúil]]. Bhí sí ina hiarrthóir d'[[Fhianna Fáil]] in olltoghchán 1987, ach níor toghadh í. Sa bhliain [[1994]], ceapadh í mar an chéad Leas-Seansailéir Cúnta mná riamh ar Ollscoil na Ríona Béal Feirste.
D'oibrigh sí mar iriseoir cúrsaí reatha agus mar láithreoir raidió agus teilifíse le [[Radio Teilifís Éireann]].[[Íomhá:Mary McAleese 2007.JPG|clé|mion|152x152px|Máire Mhic Ghiolla Íosa, 2007]]
== Uachtarán ==
[[Íomhá:McAleese.jpg|clé|mion|197x197px|Máire Mhic Ghiolla Íosa 2011]]Sa bhliain 1997 bhuail Máire Mhic Giolla Íosa iar-[[Taoiseach|Thaoiseach]] [[Ailbhe Mac Raghnaill]] agus roghnaíodh mar iarrthóir [[Fianna Fáil|Fhianna Fáil]] don Uachtaránacht í. Toghadh í mar uachtarán sa bhliain 1997. Ba í an chead uachtarán í a rugadh sna sé chontae.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|author=[[Kerron Ó Luain]]|date=24 Deireadh Fómhair 2025|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/10/stair-na-huachtaranachta/|title=Stair na huachtaránachta|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|issue=52}}</ref> Ar 11 Samhain insealbhaíodh Máire Mhic Giolla Íosa mar ochtú Uachtarán na hÉireann. Tháinig sí i gcomharbas ar [[Máire Mhic Róibín|Mháire Mhic Roibín]]. "Droichid a thógáil" an téama a bhain lena huachtaránacht dar léi.
Bliain tar éis di theacht i réim is ea ar síníodh [[Comhaontú Bhéal Feirste]].<ref name=":0" />
Átoghadh Máire Mhic Giolla Íosa ar an 1 Deireadh Fómhair 2004: ba í an t-aon iarrthóir a bhí ainmnithe go bailí.
== Postanna eile ==
* Stiúrthóir Cainéal Teilifíse Channel 4.
* Stiúrthóir, Northern Ireland Electricity.
* Stiúrthóir, Royal Group of Hospitals Trust.
* Toscaire chuig Comhdháil an Tí Bháin i 1995 ar Thrádáil agus Infheistíocht in Éirinn agus an Chomhdháil leantach i b[[Pittsburgh]] i 1996.
* Comhalta de thoscaireacht na hEaglaise Caitlicí i 1996 chuig Coimisiún an Tuaiscirt ar Pharáideanna Conspóideacha.
* Comhalta de Thoscaireacht Easpagach na hEaglaise Caitlicí chuig Fóram Nua-Éireann i 1984.
* Comhalta bunaidh de Choimisiún na hÉireann um Príosúnaigh Thar Lear.
== Gaeilge ==
Ag labhairt di, ar ''The Ireland Podcast'' in 2026, dúirt Máire Mhic Giolla Íosa go bhfuil sí ag dul go [[Gleann Cholm Cille]] “gach uile bliain ó ’97” agus go bhfuil an fuinneamh a bhíonn le brath ar chúrsaí [[Oideas Gael]] “iontach speisialta”
Dúirt sí go raibh ceangal aici i gcónaí le [[Contae Dhún na nGall|Gaeltacht Dhún na nGall]] agus gur chaith sí seal beag ag obair san Oifig an Phoist i m[[Baile na Finne]] ina déagóir.
Dúirt sí go raibh sé deacair teacht ar scoil lán-Ghaeilge nuair a bhí sí ag fás aníos i mBéal Feirste, ach gur shíl a hathair go raibh sé tábhachtach go mbeadh “seans ag a chlann an Ghaeilge a fhoghlaim,” agus go raibh “an Ghaeilge fite fuaite” ina saol ó bhí sí óg.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/dialann-tuairisc-bristi-peile-gaeltachta-gracie-abrams-cupla-focal-traitors-ireland-gaeilge-mhic-giolla-iosa/|teideal=DIALANN TUAIRISC: Brístí peile Gaeltachta Gracie Abrams; cúpla focal Traitors Ireland; Gaeilge Mhic Giolla Íosa|údar=Bridget Bhreathnach|dáta=27 Lúnasa 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-08-28}}</ref>
== Conspóidí ==
In 2026, mhaígh sí go raibh daoine san eagraíocht [[Cumann Lúthchleas Gael|CLG]] nach raibh sásta go mbeadh mná [thar fhir] ag déanamh cinntí ag an leibhéal is sinsearaí de na Cluichí Gaelacha in Éirinn agus dúirt go raibh an cónascadh á choinneáil siar ag na daoine sin.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Gan aon ghlacadh ag CLG le líomhain Mháire Mhic Giolla Íosa|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0909/1590848-gan-aon-ghlacadh-ag-clg-le-liomhain-mhaire-mhic-giolla-iosa/|date=2026-09-09|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref>
== Leabharliosta ==
* ''Máire Mhic Giolla Íosa: Beathaisnéis'', Ray Mac Mánais. (aistrithe go Béarla mar ''The Road From Ardoyne: The Making Of A President')
* ''Mary McAleese-The Outsider: An Unauthorised Biography'', Justine McCarthy, Dublin, Blackwater Press, 1999
* ''First citizen: Mary McAleese and the Irish Presidency'', Patsy McGarry, Dublin, O'Brien Press, 2008
== Léitheoireacht bhreise ==
* [[Eithne Nic Eoin|Eoin, Eithne Nic]]. (2010). ''[https://comhar.ie/leabhair/uachtarain-na-heireann/ Uachtaráin na hÉireann]''. [[LeabhairCOMHAR]]. ISBN 9780955721724.
== Naisc ==
* [http://www.president.ie/index.php?section=20&lang=ire Beathaisnéis oifigiúil]
* [http://www.bbc.co.uk/northernireland/religion/sundaysequence/archive-interviews.shtml (Agallamh BBC, 2/3/2003)]
* [http://www.irlfunds.org/aif/new_york/events_31.asp Óráid: AIF Humanitarian Award] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100612111946/http://www.irlfunds.org/aif/new_york/events_31.asp |date=2010-06-12 }}
* [http://www.beo.ie/index.php?page=archive_content&archive_id=848 Sliocht as beathaisnéis Mhic Mhánais]{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{Uachtaráin na hÉireann}}
{{DEFAULTSORT:Mhic Giolla Íosa, Maire}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1951]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Abhcóidí agus pléadálaithe]]
[[Catagóir:Acadóirí Briotanacha]]
[[Catagóir:Alumni Ollscoil na Banríona, Béal Feirste]]
[[Catagóir:Bandlíodóirí]]
[[Catagóir:Caitlicigh Éireannacha]]
[[Catagóir:Daoine a bhaineann le Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath]]
[[Catagóir:Daoine as Béal Feirste]]
[[Catagóir:Daoine as Contae Aontroma]]
[[Catagóir:Gníomhaithe cearta daonna]]
[[Catagóir:Gníomhaithe Éireannacha]]
[[Catagóir:Gníomhaithe polaitiúla]]
[[Catagóir:Láithreoirí raidió Éireannacha]]
[[Catagóir:Mná Éireannacha]]
[[Catagóir:Mná sa pholaitíocht]]
[[Catagóir:Scoláirí agus lucht acadúil na hÉireann]]
[[Catagóir:Uachtaráin na hÉireann]]
ffln14ocs6dp8h9bh4313m01v85pbxh
1327699
1327698
2026-09-09T21:26:59Z
TGcoa
21229
/* Leabharliosta */
1327699
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Ba í '''Máire Pádraigín Mhic Giolla Íosa''' nó '''Mary McAleese''' ([[27 Meitheamh]] [[1951]] i m[[Béal Feirste]] a rugadh í) ina ochtú h[[Uachtarán na hÉireann|Uachtarán ar Éirinn]] ó [[1997]] go [[2011]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://president.ie/index.php/ga/childrens-section/who-past|teideal=Childrens Section Who Past|work=president.ie|dátarochtana=2020-05-19}}</ref>
== Saol ==
Saolaíodh Máire Pádraigín Ní Lionnacháin in [[Ard Eoin]] i m[[Béal Feirste]] ar an [[27 Meitheamh]], [[1951]], an duine is sine de naonúr clainne: ba í an chéad uachtarán a rugadh agus a tógadh i dTuaisceart Éireann. Is Caitliceach í. Bhí [[na Trioblóidí]] faoi lán seoil agus í ag fás aníos, agus chuir dílseoirí iachall ar mhuintir Uí Lionnacháin ceantar Ard Eoin a fhágáil.
Bhain Máire céim le dlí amach ó [[Ollscoil na Ríona]] i mBéal Feirste sa bhliain [[1973]] agus glaodh chun [[Barra Thuaisceart Éireann]] í sa bhliain [[1974]]. Sa bhliain [[1975]], ceapadh í mar Ollamh Reid le [[Dlí Coiriúil]], [[Coireolaíocht]] agus [[Pionóseolaíocht]] i g[[Coláiste na Tríonóide]] i m[[Baile Átha Cliath]]. Sa bhliain [[1976]] phós sí an [[Dr. Máirtín Mac Giolla Íosa]], cuntasóir agus fiaclóir. Tá triúr clainne orthu, Emma, a rugadh sa bhliain [[1982]] agus cúpla, Justin agus SaraMai, a rugadh sa bhliain [[1985]].
D'fhill sí ar Ollscoil na Ríona sa bhliain [[1987]] nuair a ceapadh í mar Stiúrthóir ar [[Institiúid an Léinn Dlí Ghairmiúil]]. Bhí sí ina hiarrthóir d'[[Fhianna Fáil]] in olltoghchán 1987, ach níor toghadh í. Sa bhliain [[1994]], ceapadh í mar an chéad Leas-Seansailéir Cúnta mná riamh ar Ollscoil na Ríona Béal Feirste.
D'oibrigh sí mar iriseoir cúrsaí reatha agus mar láithreoir raidió agus teilifíse le [[Radio Teilifís Éireann]].[[Íomhá:Mary McAleese 2007.JPG|clé|mion|152x152px|Máire Mhic Ghiolla Íosa, 2007]]
== Uachtarán ==
[[Íomhá:McAleese.jpg|clé|mion|197x197px|Máire Mhic Ghiolla Íosa 2011]]Sa bhliain 1997 bhuail Máire Mhic Giolla Íosa iar-[[Taoiseach|Thaoiseach]] [[Ailbhe Mac Raghnaill]] agus roghnaíodh mar iarrthóir [[Fianna Fáil|Fhianna Fáil]] don Uachtaránacht í. Toghadh í mar uachtarán sa bhliain 1997. Ba í an chead uachtarán í a rugadh sna sé chontae.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|author=[[Kerron Ó Luain]]|date=24 Deireadh Fómhair 2025|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/10/stair-na-huachtaranachta/|title=Stair na huachtaránachta|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|issue=52}}</ref> Ar 11 Samhain insealbhaíodh Máire Mhic Giolla Íosa mar ochtú Uachtarán na hÉireann. Tháinig sí i gcomharbas ar [[Máire Mhic Róibín|Mháire Mhic Roibín]]. "Droichid a thógáil" an téama a bhain lena huachtaránacht dar léi.
Bliain tar éis di theacht i réim is ea ar síníodh [[Comhaontú Bhéal Feirste]].<ref name=":0" />
Átoghadh Máire Mhic Giolla Íosa ar an 1 Deireadh Fómhair 2004: ba í an t-aon iarrthóir a bhí ainmnithe go bailí.
== Postanna eile ==
* Stiúrthóir Cainéal Teilifíse Channel 4.
* Stiúrthóir, Northern Ireland Electricity.
* Stiúrthóir, Royal Group of Hospitals Trust.
* Toscaire chuig Comhdháil an Tí Bháin i 1995 ar Thrádáil agus Infheistíocht in Éirinn agus an Chomhdháil leantach i b[[Pittsburgh]] i 1996.
* Comhalta de thoscaireacht na hEaglaise Caitlicí i 1996 chuig Coimisiún an Tuaiscirt ar Pharáideanna Conspóideacha.
* Comhalta de Thoscaireacht Easpagach na hEaglaise Caitlicí chuig Fóram Nua-Éireann i 1984.
* Comhalta bunaidh de Choimisiún na hÉireann um Príosúnaigh Thar Lear.
== Gaeilge ==
Ag labhairt di, ar ''The Ireland Podcast'' in 2026, dúirt Máire Mhic Giolla Íosa go bhfuil sí ag dul go [[Gleann Cholm Cille]] “gach uile bliain ó ’97” agus go bhfuil an fuinneamh a bhíonn le brath ar chúrsaí [[Oideas Gael]] “iontach speisialta”
Dúirt sí go raibh ceangal aici i gcónaí le [[Contae Dhún na nGall|Gaeltacht Dhún na nGall]] agus gur chaith sí seal beag ag obair san Oifig an Phoist i m[[Baile na Finne]] ina déagóir.
Dúirt sí go raibh sé deacair teacht ar scoil lán-Ghaeilge nuair a bhí sí ag fás aníos i mBéal Feirste, ach gur shíl a hathair go raibh sé tábhachtach go mbeadh “seans ag a chlann an Ghaeilge a fhoghlaim,” agus go raibh “an Ghaeilge fite fuaite” ina saol ó bhí sí óg.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/dialann-tuairisc-bristi-peile-gaeltachta-gracie-abrams-cupla-focal-traitors-ireland-gaeilge-mhic-giolla-iosa/|teideal=DIALANN TUAIRISC: Brístí peile Gaeltachta Gracie Abrams; cúpla focal Traitors Ireland; Gaeilge Mhic Giolla Íosa|údar=Bridget Bhreathnach|dáta=27 Lúnasa 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-08-28}}</ref>
== Conspóidí ==
In 2026, mhaígh sí go raibh daoine san eagraíocht [[Cumann Lúthchleas Gael|CLG]] nach raibh sásta go mbeadh mná [thar fhir] ag déanamh cinntí ag an leibhéal is sinsearaí de na Cluichí Gaelacha in Éirinn agus dúirt go raibh an cónascadh á choinneáil siar ag na daoine sin.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Gan aon ghlacadh ag CLG le líomhain Mháire Mhic Giolla Íosa|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0909/1590848-gan-aon-ghlacadh-ag-clg-le-liomhain-mhaire-mhic-giolla-iosa/|date=2026-09-09|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref>
== Leabharliosta ==
* ''Máire Mhic Giolla Íosa: Beathaisnéis'', Ray Mac Mánais. (aistrithe go Béarla mar ''The Road From Ardoyne: The Making Of A President')
* ''Mary McAleese-The Outsider: An Unauthorised Biography'', Justine McCarthy, Dublin, Blackwater Press, 1999
* ''First citizen: Mary McAleese and the Irish Presidency'', Patsy McGarry, Dublin, O'Brien Press, 2008
* ''[https://comhar.ie/leabhair/uachtarain-na-heireann/ Uachtaráin na hÉireann]'', Eithne Nic Eoin, [[LeabhairCOMHAR]]. 2010, ISBN 9780955721724.
== Naisc ==
* [http://www.president.ie/index.php?section=20&lang=ire Beathaisnéis oifigiúil]
* [http://www.bbc.co.uk/northernireland/religion/sundaysequence/archive-interviews.shtml (Agallamh BBC, 2/3/2003)]
* [http://www.irlfunds.org/aif/new_york/events_31.asp Óráid: AIF Humanitarian Award] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100612111946/http://www.irlfunds.org/aif/new_york/events_31.asp |date=2010-06-12 }}
* [http://www.beo.ie/index.php?page=archive_content&archive_id=848 Sliocht as beathaisnéis Mhic Mhánais]{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{Uachtaráin na hÉireann}}
{{DEFAULTSORT:Mhic Giolla Íosa, Maire}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1951]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Abhcóidí agus pléadálaithe]]
[[Catagóir:Acadóirí Briotanacha]]
[[Catagóir:Alumni Ollscoil na Banríona, Béal Feirste]]
[[Catagóir:Bandlíodóirí]]
[[Catagóir:Caitlicigh Éireannacha]]
[[Catagóir:Daoine a bhaineann le Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath]]
[[Catagóir:Daoine as Béal Feirste]]
[[Catagóir:Daoine as Contae Aontroma]]
[[Catagóir:Gníomhaithe cearta daonna]]
[[Catagóir:Gníomhaithe Éireannacha]]
[[Catagóir:Gníomhaithe polaitiúla]]
[[Catagóir:Láithreoirí raidió Éireannacha]]
[[Catagóir:Mná Éireannacha]]
[[Catagóir:Mná sa pholaitíocht]]
[[Catagóir:Scoláirí agus lucht acadúil na hÉireann]]
[[Catagóir:Uachtaráin na hÉireann]]
plmi0ge2izqzt4zeu3jr3oqskbthn1g
10 Meán Fómhair
0
3550
1327756
1279491
2026-09-10T09:18:50Z
Conradder
34685
/* Imeachtaí eile */
1327756
wikitext
text/x-wiki
{{Meán Fómhair}}
Is é an '''10 Meán Fómhair''' an 253ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 254ú lá i mbliain bhisigh. Tá 112 lá fágtha sa bhliain.
== Féilte ==
* [[Giobráltar]] - ''Lá Náisiúnta''
== Daoine a rugadh an lá seo ==
* [[1753]] — [[John Soane]], ailtire Sasanach (b. [[1837]])
* [[1831]] — [[Diarmaid Ó Donnabháin Rosa|Diarmaid Ó Donnabháin Rossa]], réabhlóidí Éireannach as Iarthar Chorcaí (b. [[1915]])
* [[1839]] — [[Charles Sanders Peirce]], fealsamh, loighceoir, is matamaiticeoir Meiriceánach (b. [[1914]])
* [[1863]] — [[Charles Spearman|Charles Edward Spearman]], síceolaí Sasanach (b. [[1945]])
* [[1889]] — [[Joseph Brennan (Clann na Poblachta)|Joseph Brennan]], polaiteoir Éireannach (b. [[1968]])
* [[1892]] — [[Arthur Holly Compton]], fisiceoir Meiriceánach (b. [[1962]])
* [[1897]] — [[Georges Bataille]], fealsamh Francach (b. [[1962]])
* [[1898]] — [[Bessie Love]], ban-aisteoir Meiriceánach (b. [[1986]])
* [[1898]] — [[John Finan]], polaiteoir Éireannach (b. [[1984]])
* [[1910]] — [[Terence Boylan]], polaiteoir Éireannach (b. [[1991]])
* [[1914]] — [[Terence O'Neill]], polaiteoir Briotanach (b. [[1990]])
* [[1929]] — [[Arnold Palmer]], galfaire Meiriceánach (b. [[2016]])
* [[1933]] — [[Karl Lagerfeld]], dearthóir faisin Gearmánach (b. [[2019]])
* [[1935]] — [[Mary Oliver]], file Meiriceánach (b. [[2019]])
* [[1943]] — [[Neale Donald Walsch]], scríbhneoir Meiriceánach
* [[1953]] — [[Amy Irving]], ban-aisteoir Meiriceánach
* [[1960]] — [[Colin Firth]], aisteoir Sasanach
* [[1963]] — [[Marian Keyes]], scríbhneoir Éireannach
* [[1982]] — [[Misty Copeland]], damhsóir bailé Meiriceánach
* [[1982]] — [[Stephen McManus]], imreoir sacair Albanach
* [[1983]] — [[Filip Bandžak]], amhránaí ceoldrámaíochta Seiceach
* [[1990]] — [[Jemma Dolan]], polaiteoir
* [[1995]] — [[Jack Grealish]], imreoir sacair Sasanach
* [[1995]] — [[Matt Rife]], fuirseoir agus aisteoir Meiriceánach
== Daoine a fuair bás ar an lá seo ==
* [[1443]] — [[Zeami]], aisteoir, drámadóir, agus teoiriceoir drámaíochta Seapánach (r ~1363)
* [[1602]] — [[Aodh Rua Ó Dónaill]], tiarna agus mac do "Rí Thír Chonaill" (b.[[1572]])
* [[1641]] — [[Ambrose Barlow]], mairtíreach Beinidicteach Sasanach (r. [[1585]])
* [[1797]] — [[Mary Wollstonecraft]], scríbhneoir Sasanach (b.[[1759]])
* [[1862]] — [[Carlos Antonio López]], polaiteoir as Paragua (b.[[1790]])
* [[1942]] — [[Frank Carty]], polaiteoir Éireannach (r. [[1897]])
* [[1946]] — [[Olivér Halassy]], imreoir póló uisce (r. [[1909]])
* [[1949]] — [[Brian Brady]], polaiteoir Éireannach (r. [[1903]])
* [[1975]] — [[George Paget Thomson]], fisiceoir Sasanach (r. [[1892]])
* [[1978]] — [[John Mannion, Mór]], polaiteoir Éireannach (r. [[1907]])
* [[1982]] — [[Lucy Qinnuayuak]], ealaíontóir Ionúiteach Ceanadach (r. [[1915]])
* [[1983]] — [[Felix Bloch]], fisiceoir Eilvéiseach (r. [[1905]])
* [[1985]] — [[Jock Stein]], bainisteoir sacair (b.[[1922]])
* [[2007]] — [[Jane Wyman]], ban-aisteoir Meiriceánach (r. [[1917]])
* [[2011]] — [[Cliff Robertson]], aisteoir (r. [[1923]])
* [[2014]] — [[Richard Kiel]], aisteoir Meiriceánach (r. [[1939]])
* [[2017]] — [[Seán P. Ó Mathúna]], scoláire Éireannach (r. [[1930]])
* [[2020]] — [[Diana Rigg]], ban-aisteoir Briotanach (r. [[1938]])
== Imeachtaí eile ==
* [[422]] - Toghadh [[Pápa Celestine I]]
* [[1515]] - Insealbhaíodh [[Thomas Wolsey]] ina [[cairdinéal|chairdinéal]]
* [[1923]] - Chuaigh [[Saorstát Éireann]] isteach sa [[Conradh na Náisiún|Chonradh na Náisiún]], [[An Ghinéiv]]
* [[1963]] - D'oscail [[American Express]] seirbhís cárta creidmheasa i [[Sasana]]
* [[1967]] - Vótáil daoine [[Giobráltar|Ghiobráltar]] gan dul chun [[an Spáinn|na Spáinn]] agus fanacht ina spleáchríoch [[Briotanach|Bhriotanach]]
* [[1973]] - Phléasc dhá bhuama i [[Londain]] Láir. Gortaíodh 13 duine agus chuir sé an chathair thrína chéile
* [[1974]] - Bhain [[Guine Bissau]] neamhspleáchas amach ón [[An Phortaingéil|Phortaingéil]]
* [[1977]] - Rinne [[An Fhrainc]] a bású deireanach leis an [[Gilitín|ghilitín]]
* [[1998]] - Chas Ceannaire [[Páirtí Aontachtach Uladh|Aontachtaí Ultach]] [[David Trimble]] ar Cheannaire [[Sinn Féin|Shinn Féin]] [[Gearóid Mac Ádhaimh|Gerry Adams]] i [[Eastát Star Monadh|Stormont]]. Is é seo an chéad chruinniú den tsórt ó [[1922]]
* [[2002]] - D'éirigh [[an Eilvéis]], tír neodrach de ghnáth, ina ball iomlán [[na Náisiúin Aontaithe|na Náisiún Aontaithe]]
* [[2017]] - Tháinig [[Spéirling Irma]] i dtír i bh[[Florida]] le neart de chatagóir 4. Mharódh Irma 134 dhuine agus dhéanfadh luach sí $77.2 billiún de dhamáiste
* [[2025]] - Scaoileadh marbh tráchtaire de chuid [[Eite dheis|na heite deise]], [[Charlie Kirk]], nuair a bhí sé ar stáitse i rith cainte ag ollscoil in [[Utah]].
[[Catagóir:Dátaí|Meán Fómhair, 10]]
a9gl13xqcoksys2aa88wr7tbgc3e561
Cnoc an Chrochaire
0
4596
1327709
1204174
2026-09-09T22:03:26Z
TGcoa
21229
/* Eacnamaíocht */
1327709
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
[[Sráidbhaile]] i g[[Contae Ros Comáin]] is ea '''Cnoc an Chrochaire'''<ref name="Logainm">{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/1414410|title=Cnoc an Chrochaire/Knockcroghery {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-22|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref> (''Knockcroghery'' i m[[Béarla]]). Tá sé suite ar bhóthar an [[N61]] idir bailte Átha Luain agus [[Ros Comáin]], gar le [[Loch Rí]] ar [[An tSionainn|Abhainn na Sionainne]]. Baineann sé le barúntacht Bhaile Átha Luain Thuaidh. Is ceann de na hionad daonraí is gaire le lár geografach na hÉireann é.
== Stair ==
=== Ainm ===
Tá an sráidbhaile suite ag bun chnoc clochach, a thugann cosaint dó ón ghaoth a thagann isteach ó Bhá Gháille. Is uaidh sin a tháinig an chéad ainm a bhí ag an sráidbhaile, "An Creagán".
Le linn concas [[Oilibhéar Cromail|Oliver Cromwel]]<nowiki/>l ar Chonnacht I 1650-1652, chuir Sir [[Charles Coote, 1ú Iarla Mhaighean Rátha|Charles Coote]] léigear ar Chaisleán Gháille, tí chlainne Uí Cheallaigh. Dhiúltaigh muintir Uí Cheallaigh géilleadh, ach sa deireadh bhí an bua ag fórsa Coote agus tugadh muintir Uí Cheallaigh go dtí an Creagán agus crochadh iad ar an gcnoc céimithe díreadh ó thuaidh den sráidbhaile, ar a dtugtar "Hangman's Hill" inniu. Ina dhiaidh sin, tugadh "Cnoc an Chrochaire" ar an sráidbhaile.<ref>{{cite web | teideal =Knockcroghery Village Design Statement 2008 | url =http://www.roscommoncoco.ie/services/planning/VillageDesignStatements/FinalKnockcrogheryVDS.pdf | 3 =Page 3 }}{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.
== Eacnamaíocht ==
Le 250 bliain anuas tá clú ar an sráidbhaile i ngeall ar dhúidíní a dhéanamh. Ag deireadh an 19ú haois bhí timpeall 100 duine i mbun an ghnó, ach cuireadh deireadh tobann leis ar 19ú Meitheamh 1921 nuair a chuir na [[Dúchrónaigh]] an sráidbhaile trí thine le linn Chogadh na Saoirse. Bhí ar chairde agus gaoil an dreama a fágadh gan dídean lóistín a thabhairt dóibh go dtí gur atógadh an sráidbhaile.
{{Príomhalt|Tórraimh in Éirinn}}
Inniu, tá ionad cuairteoirí agus saotharlann suite ar shuíomh mhonarcan Andrew agus P.J. Curley, ina ndéantar na dúidíní, ag baint úsáide as na seanteicnící. Tá Ionad Cuairteoirí an Dúidín suite i lár an bhaile.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://oghamwish.com/|teideal=Ogham Wish|language=en|work=Ogham Wish|dátarochtana=2026-09-09}}</ref>
Tá ceithre theach tábhairne sa sráidbhaile, "J.S. Murray's", "The Clay Pipe", "The Widow Pat's" agus "O' Brien's".
Tá dhá shiopa grósaera ann - Murray's agus Horan's, agus stáisiún peitril agus díosail.
Tá oifig poist agus bláthadóir suite ar an taobh thuaidh den bhaile.
Is féidir bia te a fháil ón Widow Pat's agus Horan's sa lá, agus ón veain i lár an bhaile níos déanaí san oíche.
<gallery>
File:Knockcroghery clay pipe(duidín).JPG|Knockcroghery Dúidín
File:Catholic Church, Knockcroghery. - geograph.org.uk - 167236.jpg|St. Patrick's Catholic Church
</gallery>
== Scriosadh Chnoc an Chrocaire ==
Go moch ar maidin an 19ú Meitheamh 1921, chuireadh Cnoc an Chrocaire trí thine ag [[Dúchrónaigh|na Dúchrónaigh]].<ref>Healy, P., ''God Save All Here'' (Second Ed.) (2000) at p.20.</ref> Díoltas a bhí ann mar gheall ar mharú Ghinearáil Briotanach i nGlasán. Cheap siad, go mícheart, gur tháinig na marfóirí ó Chnoc an Chrocaire. Tháinig na Dúchrónaigh i gceithre leoraí agus pháirceáil siad taobh amach den séipéal. Ar meisce, scaoil siad pilléirí san aer agus chuir siad dualgas ar na daoine teacht amach ar an tsráid.<ref>Healy, P., ''God Save All Here'' (Second Ed.) (2000) at p.21.</ref> Chuir siad na díonta tí trí thine go héasca le peitreal, ach níor éirigh leo le tithe Murray ná Flanagan, ná teach an tsagairt ach oiread, mar gheall ar na díonta sclátaí a bhí orthu. Bhrostaigh na daoine amach ar na sráideanna, gan am acu aon rud a thabhairt leo, agus iad fós gléasta don leaba.<ref>{{Lua idirlín |url=http://hansard.millbanksystems.com/commons/1921/jun/23/burning-knockcroghery-village |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2010-06-23 |archivedate=2009-07-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090713033041/http://hansard.millbanksystems.com/commons/1921/jun/23/burning-knockcroghery-village }}</ref> Taobh istigh de tamall gearr, ní raibh fágtha san áit ach fothracha. Aththógadh an sráidbhaile le linn na mblianta ina dhiaidh sin.<ref>Healy, P., ''God Save All Here'' (Second Ed.) (2000) at p.21.</ref>
== Oideachas ==
Tá Bunscoil Mhuire suite sa bhaile. Tá ceathrar mhúinteoir ann agus freastalaíonn an scoil ar pháistí go ginearálta, páistí faoi riachtanais speisialta san áireamh. Le linn an tsamhraidh, bíonn aonad uathachais ar siúl sa scoil.[[Íomhá:sligo medb.jpg|thumb|Maraíodh Méabh i Loch Rí, Contae Ros Comáin, agus cuireadh í faoi charn ag Cnoc na Ré, Contae Shligigh]]
== Creideamh ==
Is é an Caitleachas an creideamh is mó sa cheantar. Tá séipéal Caitleacach sa bhaile, "Séipéal Naomh Pádraig" ina bhfuil an Canónach Peadar Lavin mar an sagart paróiste. Bíonn aifreann ar siúl gach oíche Sathairn ag 7.00 san iarnóin. Bíonn aifreann i bparóistí Eoin Naofa agus Ráth Ara maidin ar an Domhnach.
[[Íomhá:Former station at Knockcroghery - geograph.org.uk - 2507834.jpg|mion|Stáisiún Traenach Chnoc an Chrochaire]]
== An Ceantar ==
Síos an bhóthar, ar bhruach Loch Rí, tá Caisleán Gháille, daingean a tógadh sa 14ú haois, agus sa loch féin tá Inis Cliarán, oileán a ainmníodh (más fíor) as Clothra, deirfiúr na Banríona Méabh. Deir an scéal gur mharaigh Méabh a deirfiúr Eithne (Clothra) tar éis gur phós sí siúd Conchúr Mac Neasa, rí Uladh. Tógadh mac Eithne, Furbhaí, as a broinn, agus nuair a chuaigh sé sna fir mharaigh sé Méabh le cranntabhaill agus í á folcadh féin sa loch.
[[Image:KnockcrogheryRail.JPG|thumb|
Stáisiún Traenach Chnoc an Chrochaire]]
Is díol spéise é Teach Screig, áit a bhí i seilbh na gCeallach, agus samplaí iontacha de [[Síle na Gig|Shílí na Gig]] le feiceáil ina thimpeall. Teach trí urlár é a tógadh sa 18ú haois.
== Muintir na hÁite ==
B'as Cnoc an Chrochaire Jimmy Murray, captaen fhoireann Ros Chomáin nuair a ghnóthaigh siad [[Craobh Shinsear Peile na hÉireann|Craobh Peile na hÉireann]] sna blianta 1943 agus 1944. Fuair Jimmy bás sa bhliain 2007.
== Ócáidí ==
Bíonn Aonach Chnoc an Chrochaire ar siúl, de ghnáth, sa tríú seachtain de Mhí Mheán Fómhar, agus tarraingt an tslua ann as gach cearn.
== Taisteal ==
Osclaíodh Stáisiún Traenach Chnoc an Chrochaire ar 13 Feabhra 1860 agus dúnadh é ar 17 Meitheamh 1963.
Freastalaíonn an bus ó Chathair na Mart go Baile Átha Cliath ar Chnoc an Chrochaire gach lá.
== Féach freisin ==
* [[Tórraimh in Éirinn]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
== Naisc Sheachtracha ==
* [http://www.maryjones.us/ctexts/medb.html/ Aided Meidbe (Oidheadh Mhéibhe)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090925051657/http://www.maryjones.us/ctexts/medb.html |date=2009-09-25 }}
* [http://www.roscommonhistory.ie/Places/KCroghery/knockC.htm Knockcroghery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120404020711/http://www.roscommonhistory.ie/Places/KCroghery/knockC.htm |date=2012-04-04 }}
{{Contae Ros Comáin}}
[[Catagóir:Bailte i gContae Ros Comáin|Cnoc an Chrochaire]]
hrsfvppfnhwvi4ipfs2g6al8d4mwv82
Fealsúnacht
0
5324
1327715
1318904
2026-09-09T22:40:41Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327715
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:Philbar 3.png|mion|Plato, Kant, Nietzsche, Buddha, Confucius, Averroes]]
Is éard atá san '''fhealsúnacht''' ná iarracht ar dhul amach ar an [[saol]] agus brí a bhaint as trí réasúnaíocht agus trí dhíospóireacht. Ní hionann an tuigsint atá ag fealsúna ar an saol i ngach aois, ach is gnách go mbíonn tionchar smaointeoirí na gcéadta caite le haithint sna scoileanna fealsúnacha is déanaí, fiú más le fonn sáraíochta é.
Tagann an focal [[Gaeilge|Gaelach]] ó fhocal [[Sean-Ghréigis]]e, "'''φιλοσοφια'''" ("philosophia"), a chiallaíonn "grá don eolas", agus ba iad na Gréagaigh ([[Sócraitéas]] agus [[Eipiciúras]], mar shampla) a bhunaigh traidisiún na fealsúnachta in Iarthar Eorpa.
''Fealsamh'' a thugtar ar dhuine a bhíonn ag plé le fealsúnacht, ach is iomaí dearcadh agus modh anailísithe a d'fhéadfadh a bheith ag fealsúna an lae inniu.
[[Íomhá:Sanzio_01_Plato_Aristotle.jpg|thumb|right|270px|[[Platón]] (''ar thaobh na láimhe clé'') and [[Arastotail]] (''ar thaobh na láimhe deise''): cuid de "Scoil na hAithine". [[Raffaello Sanzio]] (1509) a rinne.]]
== Nádúr na fealsúnachta ==
D'fhéadfadh an fhealsúnacht í féin a chur in iúl ar thrí shlí:
:* mar léiriú cuimsitheach
:* mar mhachnamh ar an saol agus ar eiseadh an duine
:* mar cheistiú.
Pé aidhm a bheadh ag an bhfealsamh – breith ar an bhfírinne, an maitheas nó an áilleacht a thuiscint – ní foláir dó dianmhachnamh a dhéanamh agus a chuid barúlacha a chur i gcomórtas le barúlacha daoine eile.
Níl ábhar machnaimh ar leith ag an bhfealsúnacht, murab ionann is na [[Eolaíocht Shóisialta|heolaíochtaí daonna]], na [[Eolaíocht Nádúrtha|heolaíochtaí nádúrtha]] agus na [[matamaitic|heolaíochtaí foirmiúla]], disciplíní a bhfuil dlúthbhaint ag an bhfealsúnacht leo.
Tá gaol ag an bhfealsúnacht leis an [[loighic]], leis an [[eitic]], leis an [[meitifisic]], le teoiric an eolais agus eile. Nascadh na brainsí bunúsacha úd le disciplíní eile - fealsúnacht na n-eolaíochtaí, fealsúnacht na hintleachta, an [[Antraipeolaíocht|antrapeolaíocht]] fhealsúnach, an [[aeistéitic]], fealsúnacht an dlí agus fealsúnacht na teanga.
== Modhanna fealsúnachta ==
Chun comharthaí sóirt na fealsúnachta a aithint, ní mór a thuiscint céard iad na modhanna agus na prionsabail nach mbaineann léi.
Ní dual don fhealsúnacht an modh trialach, rud a dhealaíonn amach ón bhfisic nó ón mbitheolaíocht í. Ba dhóigh le fealsúna áirithe, ar nós [[Immanuel Kant|Kant]] agus [[Ludwig Wittgenstein|Wittgenstein]], gur cuid dhílis den fhealsúnacht an easpa trialach seo.
Is beag aird a thugann an fhealsúnacht ar na fíricí iontu féin, cé nach ionann sin agus a rá nach gcuireann sí bunfhíricí áirithe san áireamh. Ní úsáidtear siombailí foirmiúla, cé go raibh fonn ar [[Leibniz]] fadhbanna fealsúnacha a fhuascailt le loighic éigin uilíoch. Fiú má bhaineann an fhealsúnacht anailíseach feidhm as an loighic mhatamaiticiúil, is trí theanga nádúrtha a chuireann sí í féin in iúl.
Fágann sin gur de réir airíonna eile atá an fhealsúnacht le sainmhíniú. De réir sainmhíniú áirithe atá in úsáid faoi láthair, is criticeas í an fhealsúnacht. Ní sainmhíniú diúltach ar fad é, ós áil leis an bhfealsamh dearbhuithe nua a chumadh, eolas neamhchruinn a cheartú, míthuiscintí coitianta a shoiléiriú agus earráidí na fealsúnachta féin a chealú. Sa ré nua-aoiseach, is é [[Descartes]] is fearr a sheasann don dearcadh sin i leith na fealsúnachta, agus barúil aige nach mbíonn eolas gan amhras.
Deirtear gurb é gnó na fealsúnachta coincheapa a chumadh le dul amach ar an réaltacht, rudai a shoiléiriú agus a mhionscrúdú, agus débhríochtaí na gcoincheap a scagadh. Is fada eolas ag fealsúna ar na fadhbanna a bhaineann le débhríochtaí teanga, fadhbanna a bhfuil an fhealsúnacht anailíseach sáite iontu.
== Fadhbanna agus modhanna ==
Caithfidh an fhealsúnacht féin a shocrú cén teorainn atá idir modhanna agus ábhar, cé go bhfuil dlúthcheangal eatarthu. Bíonn an fhealsúnacht ag filleadh uirthi féin, ag dul amach uirthi féin, nó, lena rá níos cruinne, ag scrúdú na modhanna eolais uile (tuairimí, an ealaín, smaointe eolaíocha agus eile) go réasúnach.
Fágann sin gur disciplín déaduchtach agus intleachtúil í an fhealsúnacht nach bhfuil i dtuilleamaí iomfheasa ná tuairimí suibíochtúla. Is í an fhealsúnach toil na réasúnaíochta ón uair a scar na [[réamhShocraitéasaigh]] leis an dearcadh reiligiúnda. Riamh ó shin tá na fealsúna tugtha don tsoiléire agus don chruinneas, rud nár bhac ar fhealsúnacht an lae inniu an réasún féin a dhianscrúdú: [[Friedrich Wilhelm Nietzsche|Nietzsche]], [[Martin Heidegger|Heidegger]] agus [[Theodor W. Adorno|Adorno]].
== An modh ann féin ==
Is éard atá sa Mhodh treoracha áirithe a theastaíonn chun gníomh a chur i gcrích – feidhmiú casta comhchoitianta, b’fhéidir, dála pobal a rialú nó fadhb theoiriciúil a fhuascailt. Ó thaobh na staire de, ní féidir ceist an mhodha a scaradh ó cheist an deimhnithe sa mhachnamh. Is dóigh le Sócraitéas go gcaithfear cloí le rialacha áirithe agus eolas á lorg mar a dhéantar i ngach ceird eile. Tá ceangal idir an t-eolas agus an dóigh a dtagtar ar an eolas. Is ceart d'fhealsúna earráidí a sheachaint agus smaointe á scagadh, go háirithe earráidí a bhaineann le claontuairimí agus le foshuímh.
== An fhealsúnacht mar nós beatha ==
Is minic a chuimhnítear ar an bhfealsúnacht mar nós beatha seachas mar mheabhrú teoiriciúil. Déanann an fealsamh é féin a iompar ar nós áirithe seachas ceisteanna teibí a chíoradh, rud a fhágann go bhfuil tionchar an smaoinimh le haithint ar bheatha an duine. Dá bhrí sin measann fealsúna éigin go gcaithfidh siad daoine eile a chur ar bhealach a leasa. Is féidir cuspóir comhchoiteann agus polaitiúil féin a dhéanamh de nós pearsanta. Féadann fealsamh cuideachta chuí a tharraingt chuige féin.
Ach ní gá go ndéanfadh fealsamh faillí i bhfadhbanna teoiriciúla. An chríonnacht úd (nó lena rá níos beaichte, an ''sophia'') is áil leis an bhfealsamh a bhaint amach, is oilteacht freisin í. Tá a fhios ag an bhfealsamh, de réir an traidisiúin a bhunaigh Sócraitéas, conas a chaithfidh sé é féin a iompar, agus a fhios aige conas údar a chur leis. Iarrann Sócraitéas ar a chomhchainteoirí údar réasúnach a chur lena mbreithiúnas. Féadann an réasúnaíocht riachtanach sin bunús eolaíoch a thabhairt leis an bhfealsúnacht. Ghlac a lán fealsamh de chuid na [[an tSean-Ghréig|Sean-Ghréige]], ar nós [[Eipiciúras|Eipiciúrais]], leis an dearcadh seo. Is iomaí fealsamh a shíl nár nós beatha í an fhealsúnacht ach obair intleachtúil: níl aon amhras ná gur mar sin atá an scéal inniu i gcúrsaí léinn agus taighde.
[[Íomhá:David - The Death of Socrates.jpg|thumb|deas|270px|''Bás Shócraitéas''. [[Jacques-Louis David]] (1787) a rinne. Tá Sócraitéas fealsamh ar tí deoch nimhe (muing mhear) a ól.]]
== Fealsúnacht na Meánaoise agus a hoidhreacht ==
Is í fealsúnacht na Meánaoise bunús an léinn Chríostaí in Iarthar Eorpa. Is amhlaidh gur shealbhaigh scoláirí Críostaí na húdair Ghréagacha, go háirithe Platón agus Arastotail. Sholáthair fealsúnacht Arastotail córas intleachtúil agus flúirse tráchtaireachta, agus aisti a fáisceadh an scolaíochas, scoil ar mhian léi an diagacht agus an fhealsúnacht a chur in oiriúint dá chéile. Trí údair Laidine, trí aistriú ón nGréigis agus trí thráchtaireacht Arabach a rinneadh an t-athshealbhú sin.
Is fiú a chuimhneamh go ndeachaigh fealsúnacht an Iarthair, an fhealsúnacht Ioslamach agus an fhealsúnacht Ghiúdach i bhfeidhm ar a chéile ar feadh na tréimhse seo.
== Tréithe na fealsúnachta Meánaoisí ==
Is féidir a rá go raibh dhá thréimhse mhóra ann:
=== An Ard-Mheánaois (ón 6ú haois go dtí an 10ú haois) ===
I rith na tréimhse sin ní raibh in Iarthar Eorpa ach coillte agus páirceanna, mórán. Sna mainistreacha a tháinig an léann chun cinn sna mainstreacha, taobh amuigh de na bailte móra, de réir riail [[Naomh Beinidict]], riail a raibh saothar intleachtúil ceangailte di agus a chuir na manaigh ag tras-scríobh na seanúdar.
Sna scoileanna manachúla a bhí teacht ar scoth an léinn mheánaoisigh. I leabharlanna na mainistreacha a bhí na príomhúdair Laidine le fáil, cé nach mbíodh ann ach cúpla céad leabhar ar a mhéad. Bhí eolas éigin ar fhealsúnacht na Gréige, mar bhí Platón á aistriú go Laidin agus á léamh. Ní raibh fáil ar shaothar Arastotail fós, lasmuigh den mhéid de a tháinig anuas trí Phloitín, trí Agaistín agus trí Iseadór Sheiville.
Ba é Bede, Sasanach, a bhunaigh, sa 7ú haois, na saorealaíona (''septem artes liberales'') agus a rinne staidéar ar leith ar an reitric agus ar an dialachtaic, ag leanúint lorg na nGréagach. Bhí Platón á léamh i gcúirt Shéarlais Mhóir, a bhuíochas sin ar scoláirí ar nós [[Alcuin]].
Bhláthaigh saothar na bhfealsúnaithe nuaphlatónacha, dála an Éireannaigh [[Johannes Scottus Eiriugenus]] (''Eoin a rugadh in Éirinn''). Mhairfeadh an scoil sin go dtí an Mheánaois Íochtarach, agus as sin amach mar Agaistíneachas.
Sa seansaol bhí an fhealsúnacht bunaithe ar cheisteanna agus ar fhreagraí, córas dialachtaiceach a bheartaigh Séanan Éilé, fealsamh réamhShocraitéasach. Mheath an córas sin agus roinnt saorealaíon eile in Iarthar Eorpa tar éis ionradh tubaisteach na Lochlannach. D'éirigh leis an manach [[Gerbert d'Aurillac]] an léann a athmhúscailt, go háirithe trí fhealsúnacht Arastotail a shaothrú. Thug sé dhá bhliain sa Chatalóin sa chuid deireanach den 10ú haois, i mainistir nárbh fhada ó Bharcelóna, é ag déanamh staidéir ar shaothar Arastotail, ar an matamaitic agus ar an réalteolaíocht, agus ag baint tairbhe as léann na Moslamach, dream a raibh an chuid ba mhó den Spáinn faoi smacht acu. Bhain sé amach Réims na Fraince ansin gur chuir sé an dialachtaic agus an ''quadrivium'' (ailgéabar, céimseata, réalteolaíocht, ceol) á múineadh i scoil na hardeaglaise: go háirithe an ailgéabar. Bhí tuiscint an-soiléir aige ar rangú na fealsúnachta. Rinneadh Pápa de faoin ainm Silveastar II.
=== An Mheánaois Íochtarach (ón 11ú haois go dtí an 15ú haois) ===
Chuathas i mbun saothar Arastotail a aistriú arís sa 11ú haois, ach níor eagraíodh an obair i gceart go dtí na blianta idir 1120 agus 1190.
==== An 11ú haois ====
Sa 11ú haois ba mhó ná riamh an tábhacht a bhí leis an dialachtaic i gcúrsaí léinn, rud a d'fhág lucht dialachtaice agus lucht frithdhialachtaice in adharca a chéile. Shíl lucht dialachtaice gurbh fhéidir rúndiamhra na Críostaíochta a mhíniú go réasúnach le loighic Arastotail. Dúirt a naimhde go raibh an dialachtaic i mbaol na rúndiamhra úd a mhilleadh, agus chuir siad rompu an creideamh, údarás na bPápaí agus údarás na gComhairlí a chosaint. Ba é saothar Anselm Chanterbury ba mhó éifeacht sa tréimhse sin agus daoine ag iarraidh léargas a fháil ar an gcaidreamh idir réasún agus creideamh.
==== An 12ú haois ====
Leanadh de shaothrú agus de shaibhriú na dialachtaice sa 12ú haois, obair a shíolraigh an scolaíochas sa 13ú haois. Saothraíodh an loighic agus an ghramadach thuairimeach freisin agus rinneadh uirlisí diagachta díobh (féach [[Alain de Lille]]). Sa 12ú haois a buanaíodh [[An tUilíochas|argóint na n-uilithe]] idir na [[réalaí|réalaithe]] agus na n-[[ainmníoch]]. Is beag eolas atá againn orthu inniu seachas ar ainmneacha [[Roscelin de Compiègne]] agus [[Guillaume de Champeaux]], máistrí [[Abélard]], an t-ainmníoch agus an dialachtaiceach ba mhó.
Níorbh é dianchíoradh na loighce an t-aon ghnó intleachtúil amháin a bhí ar siúl sa 12ú haois. Bhí dhá scoil mhanachúla ann:
* Rinne scoil Chartres, a bhunaigh Gerbert d'Aurillac tríd an scoláire [[Fulbert de Chartres|Fulbert]], fealsúnacht nádúrtha a bheartú a raibh baint aici le saothrú na n-eolaíochtaí agus na dteicnící agus a chealódh scéim thraidisiúnta an "quadrivium" faoi dheireadh.
* Bhí baint ag scoil Saint-Victor, a bhunaigh [[Guillaume de Champeaux]] sa bhliain 1108, leis an misteachas tuairimeach, misteachas a chleachtadh Cistéirsigh dála [[Bernard de Clairvaux]] agus [[Guillaume de Saint-Thierry]].
Réitigh na scoileanna seo an bealach chun ollscoileanna a bhunú - Bolóin ar dtús, ansin Páras agus Oxford (an ollscoil ab ansa leis na hÉireannaigh).
I ndeireadh an 12ú haois d'aistrigh Anraoi Aristippe Leabhar IV de Mhéitéara Arastotail ó Ghréigis go Laidin, tar éis do Ghearóid Chreimeona Leabhair I-II a aistriú ó Araibis. Chuir Alfred de Shareshal gluaiseanna leis an téacs seo, agus d'aistrigh trí chaibidil "bhreise" ó Araibis - ''De mineralibus'' [[Avicenna]] (Ibn Sina). Ar an dóigh seo d'fhill an eolaíocht Arastotaileach ar an Iarthar.
Sa tréimhse seo rinneadh teagasc aithreacha na hEaglaise agus na gComhairlí a chur in eagar. Sholáthair [[Pierre Lombard]] ''Liber de Sentencia'', saothar a bhí mar bhunábhar ag múinteoirí diagachta go dtí deireadh na Meánaoise. As eagrú sin na diagachta a tháinig achoimrí diaga na haoise dár gcionn.
Sa dara leath den 12ú haois tháinig raidhse aistriúchán amach, ó Toledo tar éis do na Críostaithe an Spáinn a ghabháil, agus ón Iodáil ina dhiaidh sin. Sa tír úd a d'fhoilsigh grúpaí asitritheoirí téacsanna diaganta (cuireadh Laidin ar an gCórán féin) agus eolaíocha (saothair chéimeata agus ailgéabair), agus mórán saothar fealsúnach: Arastotail, Proclas, agus tráchtais le [[Al-Kindi]] agus [[Al-Farabi]]. D'aistrigh [[Gondisalvi]] saothair le hAvicenna, [[Al-Ghazali]] agus [[Salomon Ibn Gabirol]]. Cé nach raibh na saothair seo go léir ina mbuntéacsanna, chuir siad ar fáil a lán de shaothar Arastotail ón Arabais, ábhar ar cuireadh cuma nuaphlatónach air.
Sa [[an tSín|tSín]], d'fhorbair [[Zhu Xi]] an [[nua-Chonfúiceachas]]. Bhí rian a smaointe ar dhearcadh stát na Síne ar feadh 700 bliain.
==== An 13ú haois ====
As fealsúnacht Arastotail, mar sin, a d'eascair modh nua fealsúnach: an scolaíochas. Is é an bonn a bhí léi roinnt saothar le hArastotail a bhailigh [[Thomas Aquinas|Tomás Acuineas]] agus fealsúna eile de chuid Ollscoil Pháras de réir a chéile. Rangaíodh iad ina n-aicmí: loighic, fisic, meitifisic, eitic, polaitíocht, fileatacht. Ach bhí fadhb mhór ag baint le hathshamhlú shaothar iomlán Arastotail sa mhéid nach ndearna sé tagairt ar bith don chreideamh Críostaí. Ach faoi lár na haoise bhí an tArastotaileachas curtha in oiriúint don Chríostaíocht, comhtháthú ollmhór Tómasach nach gcreidfeá ach chomh deacair leis. Ghlac lucht páirte na nDoiminiceach leis gan mhoill ach dhiúltaigh lucht páirte na bProinsiasach dó de ghrá Agaistín, agus ba rogha le daoine eile Avicenna nó [[Averroës]] (Ibn Rushd) thar aon údarás eile. Lean imreas intleachtúil nár chríochnaigh nó gur dhamnaigh Easpag Pháras 219 tairiscint de chuid Arastotail agus Avicenna ar chúiseanna nach léir anois. Cuireadh an teagasc Tómasach ar fionraí go dtí an bhliain 1285 agus lucht frithThómasach ag cruinniú nirt go díograiseach. Fáisceadh scoileanna nua as an bhfreasúra sin i dtús an 14ú haois agus iad bunaithe ag máistrí Proinsiasacha: [[Duns Scottus]] agus [[Uilleam ó Occam]].
==== An 14ú haois ====
==== An 15ú haois ====
== An ré nua-aoiseach (ón 16ú haois go dtí an 21ú haois) ==
=== Ón 16ú haois go dtí an 19ú haois ===
Sa bhliain 1447 scar Ollscoil [[Lováin]] teagasc na diagachta ó theagasc na fealsúnachta, rud a bhí ina chomhartha ar dheireadh na fealsúnachta meánaoisí. Mhair na seanscoileanna go fóill ach bhí siad gan fuinneamh, rud ba léir faoin 16ú haois. Sa 17ú haois ba léir nach raibh an scolaíochas in ann an fód a sheasamh i gcoinne an eolais a bhí á bhaint as trialacha fisice; d'fhág scéal [[Galileo Galilei|Ghalileo]] go háirithe smál air, agus bhí [[René Descartes|Descartes]] an-dian riamh ar a sheanmháistrí agus ar fhealsúnacht Arastotail. In ''Les Principes de la philosophie'', saothar a tháinig amach sa bhliain 1644, .mhol sé go rangófaí an t-eolas mar mheascán fealsúnachta agus eolaíochta.
Bhí an lochtú seo i dteann a réime sa 19ú haois, nuair a d'fhógair [[Auguste Comte]] nach raibh suim ar bith aige sa mheitifisic, agus dúil aige i dteoiricí fealsúnacha an 17ú haois agus an 18ú haois (Descartes, [[David Hume|Hume]], [[Nicolas de Condorcet|Condorcet]]). Caitheadh amhras ar dhearfachas Compte féin nuair a tháinig an éipistéimeolaíocht ar an saol.
Idir an dá linn bhí doicheall roimh Arastotail ar dhá chúis:
:* An geolárnachas, ábhar ar chuid d'eolas an domhain é lena linn, sa 5ú haois BC.
:* A mhíniú ar an ngluaiseacht, míniú a bhain leis an eitic.
Cé is moite de neamhéifeacht éigin i gcúrsaí tástála agus de dhamnuithe éigin nach furasta a thuiscint inniu, chuir fhealsúnacht na meánaoiseanna bonn intleachtúil le sibhialtacht an Iarthair. Chuir sí féin agus sibhialtacht an Ioslamachais machnóirí móra an tSeanreachta (Platón, Arastotail agus eile) ar fáil. Ach níor leor léi an machnamh Gréagach a chur in oiriúint don Chríostaíocht, ós rud é gurbh éigean di a dhéanamh amach cén ceangal a bhí idir réasún agus creideamh. Inniu, ar ndóigh, is deacair glacadh le réiteach na meánaoiseanna – an réasún a chur faoi bhráid an chreidimh agus an fhealsúnacht a fhágáil faoi smacht na diagachta.
Ach thug an fhealsúnacht mheánaoiseach iarracht rathúil ar dhá bhealach machnaimh ó fhoinsí difriúla a thabhairt le chéile, agus is géire a d'iniúch sé nádúr an réasúin agus teorainn na tuisceana ná mar a rinne na Gréagaigh riamh. D’fhéadfaí a rá go raibh toradh an iniúchtha sin róbhriathartha, rótheibí, agus go raibh sé dall ar an tástáil. Mar sin féin, bhí an t-iniúchadh sin (a rinneadh i Laidin fhíortheibí) ar na cúiseanna ba mhó le haontú intleachtúil na hEorpa faoi scáth na Críostaíochta.
An cruthú “ex nihilo,” an tsaoirse mheitifisiceach agus mhorálta, an indibhidiúlacht, an saol atá le teacht, smaointe nárbh eol do na Gréagaigh, tháinig siad isteach san fhealsúnacht agus chlaochlaigh í. D’eascair siad as an Meánaois agus shealbhaigh an machnamh nua-aoiseach, rud a d'fhág a rian orainn go léir, a bheag nó a mhór. Leis an gCríostaíocht a bhaineann na smaointe seo, gan amhras, ach ní léise a bhaineann siad ar fad. Sin é an fáth ar tháinig bláth orthu lastall den scolaíochas, le linn Athbheochan an Léinn agus lenár linn féin. Is fealsúnacht Chríostaí í fealsúnacht na Meánaoiseanna, fiú más scéal conspóideach é sin i gcónaí, agus ní féidir í a scaradh óna haimsir féin.
=== Fealsúnacht chomhaimseartha (ó c. 1900 i leith) ===
Tríd is tríd, disciplín gairmiúil is ea an fhealsúnacht anois agus é á chleachtadh sna hollscoileanna. Cíorann speisialtóirí an t-ábhar le speisaltóirí eile, agus tá méadú as compás tagtha ar na foréimsí. Ní féidir le haon duine amháin dul amach ar an iomlán.<ref>Soames, Scott: ''Philosophical Analysis in the Twentieth Century'', iml. 2, lch 463.</ref>
I saol an Bhéarla is í an fhealsúnacht anailíseach a bhí i dtreis ar feadh an chuid is mó den fhichiú haois. Sa chéad chuid den aois ba scoil í a bhí an-chosúil leis an bh[[posaitíveachas loighciúil]], agus barúil aici gurbh fhéidir fadhbanna fealsúnacha a fhuascailt trí aird a thabhairt ar loighic agus ar úsáid teanga. Sa dara cuid den aois tháinig a lán tuairimí difriúla i réim agus gan de cheangal eatarthu ach rian an tionchair stairiúil agus aird ar an tsoiléire. Déanann an fhealsúnacht thrialach fadhbanna a athscrúdú le modhanna taighde na heolaíochta sóisialta.
Ní raibh aon scoil ar leith i réim i Mór-Roinn na hEorpa. Thréig lucht an phosaitíveachais loighciúil lár na hEorpa sna tríochaidí agus sna daichidí, agus riamh ó shin tá lorg an léinn dhaonna ar an bhfealsúnacht ann: [[feiniméineolaíocht]], [[eiseachas]], [[heirméineotaic]], [[teoiric chriticiúil]], [[struchtúrachas]] agus [[iarstruchtúrachas]].
Ag seo cuid d'fhealsúna móra an fichiú haois:
* [[Jacques Derrida]], ar tugadh "[[díthógáil]]" ar an dianscrúdú a rinne sé ar stair na fealsúnachta.<ref>Internet Encyclopedia of Philosophy [http://www.iep.utm.edu/derrida/].</ref>
* [[Jürgen Habermas]], a d'fhéach leis an teoiric chriticiúil a chur tosaigh mar dhearcadh normatach i leith na réasúnaíochta mar chumarsáid idéalach.<ref>James Bohman, Stanford Encyclopedia of Philosophy [http://plato.stanford.edu/entries/habermas/].</ref>
* [[Martin Heidegger]], a bhain tairbhe as smaointe Kierkegaard, Nietzsche agus Husserl chun ointeolaíocht a phlé i bhfianaise an eiseachais.<ref>Raymond Geuss, in Thomas Baldwin (ed.), ''The Cambridge History of Philosophy 1870-1945'' (Cambridge University Press, 2003).</ref>
* [[Edmund Husserl |Edmund Husserl]] is mó a bhunaigh an fheiniméaneolaíocht, agus chuaigh sé i bhfeidhm go mór ar [[Martin Heidegger |Heidegger]] agus ar fhealsúnacht na hEorpa.<ref>[http://plato.stanford.edu/entries/husserl/</ref>
* [[Bertrand Russell]], a rinne obair nua i gcúrsaí loighce agus a chuidigh le fás na fealsúnachta anailísí dá bharr.<ref name="stanford">Stanford Encyclopedia of Philosophy, [http://plato.stanford.edu/entries/russell/ "Bertrand Russell"].</ref>
* [[Ludwig Wittgenstein]], a d'fhág rian mór ar an bposaitíveachas loighciúil agus ar fhealsúnacht na gnáthchainte.<ref>Avrum Stroll, ''Twentieth-Century Analytic Philosophy'' (Columbia University Press, 2000).</ref>
* [[Michel Foucault]], a d'fhorbair fealsúnacht iar-nua-aoiseach na staire, na cumhachta, an fhaireachais, agus na gnéasachta.
* [[Simone de Beauvoir]], bunaitheoir na fealsúnachta [[Feimineachas|feiminí]]
* [[Frantz Fanon]], fealsamh frithchoilíneach
* [[Judith Butler]], a chruthaigh teoiric "gender performativity" (féinléiriú de réir inscne)
* [[Jacques Lacan]], [[Síocanailís|síocanailísí]] a raibh tionchar aige ar an [[iarstruchtúrachas]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
== Féach freisin ==
* Appiah, Kwame Anthony. ''Thinking it Through – An Introduction to Contemporary Philosophy'', 2003, ISBN 0-19-513458-3
* Blumenau, Ralph. ''Philosophy and Living''. ISBN 0-907845-33-9
* Craig, Edward. ''Philosophy: A Very Short Introduction''. ISBN 0-19-285421-6
* Curley, Edwin, ''A Spinoza Reader'', Princeton, 1994, ISBN 0-691-00067-0
* Durant, Will, ''Story of Philosophy: The Lives and Opinions of the World's Greatest Philosophers'', Pocket, 1991, ISBN 0-671-73916-6, ISBN 978-0-671-73916-4
* Harrison-Barbet, Anthony, ''Mastering Philosophy''. ISBN 0-333-69343-4
* Higgins, Kathleen M. and Solomon, Robert C. ''A Short History of Philosophy''. ISBN 0-19-510196-0
* [[Philosophy Now]] magazine
* Russell, Bertrand. ''[http://philosophy.hku.hk/think/phil/russell/ The Problems of Philosophy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040807090338/http://philosophy.hku.hk/think/phil/russell/ |date=2004-08-07 }}''. ISBN 0-19-511552-X
* Sinclair, Alistair J. ''What is Philosophy? An Introduction'', 2008, ISBN 978-1-903765-94-4
* Sober, E. (2001). ''Core Questions in Philosophy: A Text with Readings''. Upper Saddle River, Prentice Hall. ISBN 0-13-189869-8
* Solomon, Robert C. ''Big Questions: A Short Introduction to Philosophy''. ISBN 0-534-16708-X
* Warburton, Nigel. ''Philosophy: The Basics''. ISBN 0-415-14694-1
* [http://www.journals.cambridge.org/thi Think: philosophy for everyone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081010121909/http://www.journals.cambridge.org/thi |date=2008-10-10 }} Aistí don choitiantacht agus iad scríofa ag fealsúna nótálta.
== Naisc sheachtracha ==
* [http://plato.stanford.edu/ Stanford Encyclopedia of Philosophy]
* [http://www.iep.utm.edu/ The Internet Encyclopedia of Philosophy]
* [http://www.wadsworth.com/philosophy_d/special_features/timeline/timeline.html Philosophy Timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080308040333/http://www.wadsworth.com/philosophy_d/special_features/timeline/timeline.html |date=2008-03-08 }}
* [http://maps.google.com/maps/ms?ie=UTF8&hl=en&msa=0&msid=107892646478667659520.0004445545f2b2cffb9ed&ll=47.398349,14.326172&spn=28.597229,79.013672&z=4 Map of Western Philosophers]
* [http://philosophyforums.com Philosophy Forums] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160922061702/http://www.philosophyforums.com/ |date=2016-09-22 }}
* [http://philosophyreview.blogspot.com/ Philosophy Magazines and Journals]
* {{dmoz|Society/Philosophy/}}
* [http://www.journals.cambridge.org/phi Philosophy (review)] {{Webarchive|url=https://archive.today/20121209115602/http://www.journals.cambridge.org/phi |date=2012-12-09 }}
* [http://ocw.nd.edu/philosophy Philosophy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140717072803/http://ocw.nd.edu/philosophy |date=2014-07-17 }} OpenCourseWare from the [[University of Notre Dame]]
* [https://www.researchgate.net/group/Philosophy Philosophy Discussion Group]
* [http://www.pdcnet.org/ Philosophy Documentation Center]
* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/643889/The-Will-to-Believe-and-Other-Essays-in-Popular-Philosophy Popular Philosophy]
{{Síol}}
[[Catagóir:Fealsúnacht| ]]
2u5b9s7lh7ssjth0kxeibi8nqc18kgt
An Íoslainn
0
7038
1327672
1318009
2026-09-09T17:26:52Z
TGcoa
21229
1327672
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Is [[tír]] [[oileán]]ach í '''an Íoslainn''' ([[Íoslainnis]]: ''Ísland''), nó '''Inis Tuile''', atá suite san [[Aigéan Atlantach]]. Is í [[Réicivíc]] an [[Príomhchathair|phríomhchathair]] agus an [[Cathair (lonnaíocht)|chathair]] is mó.
Is í an [[Alþingi]] [[parlaimint]] náisiúnta na hÍoslainne.
== Tíreolaíocht ==
Is í an Íoslainn an t-ochtú h[[oileán]] déag is mó ar [[An Domhan|domhan]], agus í suite san [[An tAigéan Atlantach|Aigéan Atlantach]] idir [[an Ghraonlainn]], [[an Iorua]], [[Éire]], [[Albain]] agus [[Oileáin Fharó]]. Tá [[an Ciorcal Artach]] gar do oileán [[Grímsey]] lastuaidh d'oileán mór na hÍoslainne. Cuid den [[An Eoraip|Eoraip]] is ea í fós, cé go bhfuil an tír scoite amach ón [[Mór-roinn|mhór-roinn]].
[[Tundra]] is ea 62.7% den tír; [[loch|lochanna]] agus [[oighearshruth|oighearshruthanna]] is ea 14.3% di agus níl ach 23% di faoi fhásra.<ref name="lmi">{{Lua idirlín |url=http://www.lmi.is/landsurvey.nsf/pages/index.html |teideal=Suirbhé Náisiúnta Talún na hÍoslainne |dátarochtana=2006-05-20 |archivedate=2006-02-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060207171143/http://www.lmi.is/landsurvey.nsf/pages/index.html }}</ref> Tá an [[cósta]] 4,970 [[ciliméadar]] ar fad agus mórán caolsáilí ann. Is ann atá formhór na n[[Duine|daoine]] ina gcónaí, agus na [[Sliabh|sléibhte]] chomh fuar neamhthorthúil sin. Is iad na bailte is mó [[Réicivíc]], Kópavogur, Hafnarfjörður, Reykjanesbær (mar a bhfuil an t-aerfort idirnáisiúnta), agus Akureyri. Tá daoine ina gcónaí ar oileán Grímsey, an chuid den tír is faide ó thuaidh.<ref>{{Lua idirlín |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ic.html |teideal="CIA factbook" |dátarochtana=2009-10-24 |archivedate=2020-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200518191543/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ic.html }}</ref>
Tá ceithre pháirc náisiúnta ann: Jökulsárgljúfur, Skaftafell, Snæfellsjökull agus Þingvellir.
=== Achar ===
* An tír ar fad: 103,000 ciliméadar
* Fásra: 23,805 ciliméadar
* Lochanna: 2,757 ciliméadar
* Oighearshruthanna: 11,922 ciliméadar
* Talamh folamh: 64,538 ciliméadar<ref name="lmi"/>
=== Geolaíocht ===
[[Íomhá:Erupting geysir.jpg|thumb|200px|left|An Géasar Mór i ngleann Haukadalur]]
[[Tír]] óg í an Íoslainn ó thaobh na [[geolaíocht]]a de, í suite ar bhall te na hÍoslainne agus ar an [[Droim Lár-Atlantach]], rud a fhágann go bhfuil geolaíocht an [[oileán|oileáin]] an-bheo, agus a lán [[bolcán]] ann dá bharr, go háirithe Hekla, Eldgjá, Herðubreið agus Eldfell. Nuair a bhrúcht Hecla sna blianta 1783-1784 tháinig gorta a mharaigh beagnach an ceathrú cuid den daonra<ref>{{Lua idirlín |url=http://academic.emporia.edu/aberjame/ice/lec19/holocene.htm |teideal=Late Holocene climate |dátarochtana=2009-07-20 |archivedate=2011-06-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110613164351/http://academic.emporia.edu/aberjame/ice/lec19/holocene.htm }}</ref> agus a d'fhág smúit os cionn an chuid ba mhó den [[Eoraip]] agus os cionn cuid den [[Áise]] agus den [[Afraic]] freisin ar feadh roinnt míonna ina dhiaidh sin.
[[Íomhá:Iceland Dettifoss 1972-4.jpg|thumb|160px|left|Dettifoss, an t-eas is treise san Eoraip, in oirthuaisceart na hÍoslainne]]
Tá a lán [[géasar]] san Íoslainn. Toisc nach deacair teacht ar chumacht gheoiteirmeach agus go bhfuil [[Fuinneamh agus cumhacht hidrileictreach|hidrileictreachas]] le fáil gan dua ó aibhneacha agus ó easanna, ní mór an costas atá ag gabháil le téamh na dtithe.
Tá an chuid is mó den oileán déanta de [[Basalt|bhasalt]], [[laibhe]] gan mhórán [[silice]]; ach brúchtann a lán [[bolcán]] laibhí de shaghas eile, ar nós rialaíte agus [[Aindéisít|aindéisíte]].
Tá baint ag an Íoslainn le Surtsey, ceann de na hoileáin is úire ar domhan. Nocht sé de bharr brúchtanna bolcánacha idir [[8 Samhain]] [[1963]] agus [[5 Meitheamh]] [[1968]], agus ní théann ann ach eolaithe atá ag déanamh taighde ar fhás na beatha. Baisteadh an t-oileán as [[Surtr]], arracht an chlaímh lasánta.<ref>{{Lua idirlín |url=http://iceland.vefur.is/iceland_nature/Volcanoes_in_Iceland/surtsey.htm |teideal=Surtsey Volcano |dátarochtana=2009-07-20 |archivedate=2009-12-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091208114622/http://iceland.vefur.is/iceland_nature/Volcanoes_in_Iceland/surtsey.htm }}</ref>
=== Aeráid ===
[[Íomhá:Eyjafjallajökull.jpeg|right|thumb|200 px|Oighearshruth Eyjafjallajökull]]
[[Aeráid]] fhomholach atá ag an Íoslainn, agus bíonn rian Shruth te an [[An tAigéan Atlantach|Aigéin Atlantaigh]] Thuaidh uirthi. Is annamh a d'fheicfeá [[oighear]] in aice leis an gcósta.<ref>Climate, History and the Modern World; Lamb H., 1995, Longman Publ.</ref> Tríd is tríd, tá an cósta theas níos teo, níos fliche agus níos gaofaire ná an tuaisceart, agus tá ísleáin an tuaiscirt ar an gcuid is neamhthorthúla den tír. Is é lár sléibhtiúil na tíre an chuid is fuaire den Íoslainn.
Ba í an [[teocht]] ab airde a taifeadadh riamh 30.5 °C (86.9 °F) ar 22 Meitheamh 1939 ag Teigarhorn ar chósta an oirdheiscirt. Ba í an teocht ab ísle -38 °C (-36.4 °F) ar 22 Eanáir 1918 ag Grímsstaðir agus ag Möðrudalur san oirthuaisceart. Réicivíc: 26.2 °C (79.2 °F) ar 30 Iúil 2008, -24.5 °C (-12.1 °F) ar 21 Eanáir 1918.
=== Na réigiúin ===
[[Íomhá:Sveitarfélög-landsvæði.png|200px|right|thumb|Réigiúin na hÍoslainne]]
Tá ocht réigiún san Íoslainn agus iad á n-úsáid i mbailiú na [[Staidreamh|staitisticí]]. Orthu atá na postcheantair bunaithe freisin.
* [[Austurland]]
* [[Höfuðborgarsvæði]]
* [[Norðurland eystra]]
* [[Norðurland vestra]]
* [[Suðurland]]
* [[Suðurnes]]
* [[Vestfirðir]]
* [[Vesturland]]
=== Plandaí agus ainmhithe ===
[[Íomhá:Icelandic sheep summer 06.jpg|200px|thumb|left|[[Caora]] Íoslannach]]
Is beag [[planda]] nó ainmhí a tháinig chun na hÍoslainne ó dheireadh [[An Oighearthréimhse Dheiridh|na hOighearaoise]] 10,000 bliain ó shin. Tá eolas ar thuairim is 1,300 [[feithid]] ann, méid atá sách íseal le hais a bhfuil le fáil i dtíortha eile. Níl [[Reiptíl|reiptílí]] ann, agus ní bhfuair na chéad daoine rompu ach sineach amháin, an [[madra rua]] Artach, ainmhí a bhain amach an Íoslainn thar an bhfarraige reoite i ndeireadh na hoighearoise.
[[Coill]]te beithe agus tundra is dual don Íoslainn, cé nach bhfuil fásra ar bith le fáil i dtrí cheathrú den tír; tá [[féar]] ann freisin agus é á ithe ag [[beith]]ígh. Bhíodh coillte beithe (''Betula pubescens'') le fáil i gcuid mhaith den deisceart,<ref>Deirtear in ''Íslendingabók'', cuntas le [[Ari Þorgilsson]] (1067–1148 AD) ar lonnaíocht na tíre: "Í þann tíþ Ísland viþi vaxit á miþli fiallz oc fiöro" (''Ag an am sin bhí an Íoslainn faoi chrainn idir na sléibhte agus an trá''): http://archive.org/details/slendingabkersk00smgoog.</ref> ach chuir daoine isteach go mór ar an bhfód éadrom bolcánach agus ar an mbeagán [[Speiceas|speiceas]] a bhí ann. Baineadh an-úsáid as na [[coillte]] le haghaidh [[breosla]] agus [[adhmad]] tógála, agus tharla creimeadh de bharr an dí[[Foraois|fhoraois]]<nowiki/>ithe, rud a bhac ar athfhás na m[[Ainmhí|beithí]]. Anois níl ach roinnt bheag beithí ann, cé go ndearnadh coillte nua a chur agus crainn iasachta san áireamh.
Ar na hainmhithe atá le fáil san Íoslainn anois tá caoirigh, beithígh, [[cearc]]a, [[gabhair]] agus [[Capall|capaill]] láidre dúchasacha. Is iomaí saghas [[Iasc|éisc]] atá le fáil ann, agus iad ar bhreis is leath na n-easportálacha. Tá [[Sionnach|madraí rua]] ann, [[luch]]a, [[Francach (ainmhí)|francaigh]], [[coinín]]í, [[minc]]eanna agus [[réinfhia]]nna. Tagann béir bhána ó am go chéile agus cnoic oighir á n-iompar ón [[An Ghraonlainn|nGríonlainn]]. Tá éin go leor ann – [[Faoileán (baill d'fhine na Laridae)|faoileáin]], fuipíní, [[Meirleach mara|meirligh]] mhara agus [[Saidhbhéar|saidhbhéir]]. Tá [[Míol mór|míolta móra]] le feiceáil, agus iad á [[Seilg míolta móra|seilg]] mar [[Bia|bhia]] agus ar son an [[taighde]].<ref>[http://www.hafro.is/undir_eng.php?ID=15&REF=2 Marine Research Institute: Cetaceans]</ref>
== Stair ==
[[Íomhá:Law speaker.jpg|thumb|160px|upright|right|Tionól an Alþingi ag Þingvellir – íomhá ón 19ú haois]]
=== An lonnú agus bunú an chomhlathais ===
Tháinig [[Manach|manaigh]] [[Éire|Éireannach]]<nowiki/>a (Papar<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Papar|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Papar&oldid=891969153|journal=Wikipedia|date=2019-04-11|language=en}}</ref>) timpeall 870 AD; b'iad na céad daoine a chuir fúthu san Íoslainn is cosúil<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Aistear na nGael,Mairéad Ní Mhaonaigh,Íoslainn,HD,Iceland,Irish,Viking,slaves,Norsemen,BBC,Altan|url=https://www.youtube.com/watch?v=z5gmxD5PGaY&feature=youtu.be&t=313|date=2016-10-28|author=Maribel Fingado}}</ref> ach níor thángthas ar aon iarsmaí [[Seandálaíocht|seandálaíocha]] ina ndiaidh. Tháinig na [[Lochlannaigh]] chomh maith, dream a d’fhódaigh iad féin ann sa tréimhse 870-930. Thóg [[Ingólfur Arnarson]] teach ag Réicivíc sa bhliain 874,<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.personal.utulsa.edu/~Marc-Carlson/history/grontime.html |teideal=History of Medieval Greenland |dátarochtana=2009-07-20 |archivedate=2009-10-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091016235834/http://www.personal.utulsa.edu/~marc-carlson/history/grontime.html }}</ref> agus lean Lochlannaigh eile é lena gcuid daor Éireannach. Faoin mbliain 930 bhí an chuid ba mhó den [[talamh]] torthúil sealbhaithe, agus bunaíodh an Tionól (Alþingi) mar bhunús Chomhlathas na hÍoslainne. Mhair an Comhlathas go dtí 1262, nuair a d’éirigh na taoisigh róláidir.
=== Ó na Meánaoiseanna go dtí an Nua-Aois Luath ===
Bhí achrann, aighneas agus troid ann nó gur síníodh an Sean-Chúnant, rud a thug an Íoslainn faoi smacht [[Coróin|choróin]] na hIorua; nascadh ríochtaí na h[[An Iorua|Iorua]] agus na [[An Danmhairg|Danmhairge]] sa chuid dheiridh den [[14ú haois]], agus d’fhan an Íoslainn faoi smacht na ríochta nua. Ina dhiaidh sin bhí an tír ar an trá fholamh: bhí na daoine ag brath ar an [[talmhaíocht]], agus iad thíos le hithir neamhthorthúil, le brúchtanna bolcánacha agus le haeráid dhian.
Tháinig [[An Phlá Mhór|an phlá]] sna blianta 1402-1404 agus 1494-1495, agus cailleadh tuairim is leath an phobail gach uair.<ref>{{Lua idirlín |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m2279/is_n156/ai_20059971/pg_14 |teideal=6th-10th century AD |dátarochtana=2012-06-28 |archivedate=2012-01-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120119132933/http://findarticles.com/p/articles/mi_m2279/is_n156/ai_20059971/pg_14/ }}</ref>
[[Íomhá:Christian III of Denmark (colors).jpg|clé|mion|Rí Christian III na Danmhairge, timpeall 1550]]
Timpeall lár an [[16ú haois]] thosaigh Rí Christian III na Danmhairge ag brú an [[Liútarachas|Liútarachais]] ar na daoine: baineadh an ceann d’[[easpag]] deireanach na hÍoslainne agus de bheirt mhac leis sa bhliain 1550, agus rinneadh príomhchreideamh na tíre den Liútarachas.
Sa [[17ú haois|17ú]] agus san [[18ú haois]] chuir an Damhairg diansrianta le trádáil na hÍoslainne, agus rinne píoráidí ó [[Sasana|Shasana]], ón [[An Spáinn|Spáinn]] agus ón [[An Ailgéir|Ailgéir]] na cóstaí a chreachadh.
[[Íomhá:1783 Map of Iceland.jpg|mion|léarscáil, 1783]]
San 18ú haois mharaigh an [[Bolgach|bholgach]] tuairim is an tríú cuid den phobal, agus sa bhliain 1783 bhrúcht bolcán darbh ainm Laki, rud ba chúis le breis is leath an eallaigh a mharú, le [[gorta]] mór agus le bás an ceathrú cuid den phobail nó mar sin, gan trácht ar smúit uafásach ar fud an domhain.
[[Íomhá:Portrait of Jón Sigurdsson-2.jpg|clé|mion|253x253px|[[Jón Sigurðsson]]]]
=== Neamhspleáchas ===
Sa bhliain 1814, tar éis chogaí [[Napoléon Bonaparte|Napoléon]], scar an Iorua agus an Danmhairg óna chéile, ach bhí an Íoslainn spleách ar an Danmhairg fós. Mar sin féin, tháinig gluaiseacht [[Neamhspleách (polaitíocht)|neamhspleáchais]] chun cinn faoi cheannas [[Jón Sigurðsson]], gluaiseacht a bhí faoi anáil [[Náisiúnachas|náisiúnaíochas]] rómánsach na hEorpa.
Cuireadh deireadh leis an ngéibheann réir a chéile [[Vistarband]] ag deireadh an 19ú haois.
Níor tugadh féinrialú don Íoslain go dtí an bhliain 1874, agus méadaíodh é sa bhliain 1904. Ar [[1 Nollaig]] [[1918]] socraíodh leis an Danmhairg go mbeadh an Íoslainn ina stát neamhspleách faoi Choróin na Danmhairge. Faoin am sin bhí aghaidh ag neart Íoslannach ar [[Meiriceá Thuaidh|Mheiriceá Thuaidh]], go háirithe [[Ceanada]]; d’imigh timpeall 15,000 duine as pobal 70,000 sa chuid dheireanach den 19ú haois.<ref>[https://web.archive.org/web/20081207012354/http://www.iht.com/articles/2008/12/05/business/iceland.php For Iceland, an exodus of workers], International Herald Tribune, December 5, 2008</ref>
Sa Dara Cogadh Domhanda d’fhógair an Íoslainn, ar nós na Danmhairge, go raibh sí neodrach. Nuair a rinne [[an Ghearmáin]] an Danmhairg a fhorghabháil ar [[9 Aibreán]] [[1940]], dúirt parlaimint na hÍoslainne gur chóir do Rialtas na hÍoslainne údarás an Rí a ghlacadh chuici chun go bpléifeadh sé le gnóthaí eachtracha agus cúrsaí eile a mbíodh an Danmhairg ina mbun ar son na hÍoslainne. I gceann míosa ghabh fórsaí armtha na Breataine an tír, rud ab fhearr le mórán Íoslannach ná ionradh Gearmánach; sa bhliain 1941 tháinig fórsaí [[Meiriceá]]<nowiki/>nacha in ionad na Breataine, agus d’fhan siad ann mar arm forghabhála go ceann an Chogaidh.
[[Íomhá:6-inch naval gun overlooking Reykjavik Bay in Iceland, August 1940. H3124.jpg|mion|gunna, bá Reykjavik, Lúnasa 1940]]
Tháinig deireadh leis an socrú idir an Íoslainn agus an Danmhairg sa bhliain 1943, agus an bhliain ina dhiaidh sin vótáil 95% den phobal ar son bunreachta phoblachtaigh. Rinneadh poblacht den tír go foirmiúil ar [[17 Meitheamh]] [[1944]].
D’fhág na Meiriceánaigh an Íoslainn sa bhliain 1946; chuaigh an tír isteach in [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh|ECAT]] sa bhliain 1949, rud ba chúis le hagóidí; sa bhliain 1951 síníodh comhaontú cosanta leis na [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]], tháinig [[Saighdiúir|saighdiúirí]] Meiriceánacha ar ais, agus níor imigh siad go dtí an bhliain 2006.
[[Íomhá:Marshall Plan poster.JPG|clé|mion|212x212px|cabhair Marshall]]
Neartaigh an [[Eacnamaíocht|geilleagar]] i ndiaidh an [[An Dara Cogadh Domhanda|Chogaidh]], a bhuíochas sin ar thionsclú na [[iascaireacht]]<nowiki/>a, ar chabhair Marshall, agus (dar le mórán) ar threisiú na trádála de bharr pholasaithe [[John Maynard Keynes|Keynes]]. Sna [[1970idí|seachtóidí]] rinne an Íoslainn a limistéar iascaireachta a fhairsingiú, rud a tharraing fearg na Breataine uirthi agus ba chúis le “hAighneas na dTrosc”. Fairsingíodh an geilleagar féin tar éis don Íoslainn dul sa Limistéar Eacnamaíoch Eorpach sa bhliain 1992, agus i gceann tamaill, sa bhliain 2003, beartaíodh ar scód a ligean le saothrú an airgeadais; bhí an-bhrabach le baint as seo, ach ba mhór an babhta ar na bancanna géarchéim eacnamaíoch na bliana 2008. Baineadh an bonn ón ''króna'' agus mhéadaigh an fiach náisiúnta nó go raibh sé ocht n-uaire níos mó ná an olltáirgeacht intíre.
Tá cánacha na hÍoslainne níos troma ná an meán san [[Eagraíocht um Chomhar agus Fhorbairt Eacnamaíochta|OECD]], cé go bhfuil siad níos lú ná mar atá sna tíortha eile Nordacha<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.heritage.org/index/country/iceland|teideal=Iceland Economy: Population, GDP, Inflation, Business, Trade, FDI, Corruption|language=en|work=www.heritage.org|dátarochtana=2019-01-28|archivedate=2019-06-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190610213054/https://www.heritage.org/index/country/iceland}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=http://data.oecd.org/tax/tax-revenue.htm|teideal=Tax - Tax revenue - OECD Data|language=en|work=theOECD|dátarochtana=2019-01-28}}</ref> .Tá córas leasa shóisialaigh ann den saghas atá le fáil i dtíortha Lochlannacha eile, agus é ag soláthar cúram comhchoiteann sláinte agus meánoideachais atá saor in aisce.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.borg.hi.is/ChildWelfare |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2009-07-20 |archivedate=2005-08-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050818131819/http://www.borg.hi.is/ChildWelfare }}</ref>
Sa bhliain 2017, mheas ''Innéacs Forbartha Daonna Socraithe don Éagothroime'' na [[Na Náisiúin Aontaithe|Náisiún Aontaithe]] gurbh í an Íoslainn an tír is forbartha ar domhan, as 151 tír a mheasadh.<ref>{{Lua idirlín|url=http://hdr.undp.org/en/composite/IHDI|teideal={{!}} Human Development Reports|work=hdr.undp.org|dátarochtana=2019-01-28}}</ref>
== Polaitíocht ==
[[Íomhá:Katrin Jakobsdottir, undervisnings- forsknings- og kulturminister i Island, samt samarbejdsminister i Nordisk Ministerrad.jpg|right|170px|thumb|Katrin Jakobsdóttir, Príomh-Aire na hÍoslainne ó 2017]]
Bunaíodh an pharlaimint nua-aimseartha, an [[Alþingi]] sa bhliain [[1845]], ach athbhunú an tionóil a bhí ann sa bhliain [[930]] ba ea é i ndáiríre. Tá trí theachta is trí fichid sa rialtas sa lá atá inniu ann, agus toghtar iad gach ceathrú bliain. Is ceann stáit é an t-[[Uachtarán na hÍoslainne|uachtarán]], ach is é an [[príomh-Aire]] atá i gceannas ar an [[rialtas]]. De ghnáth, ní bhíonn aon pháirtí amháin ábalta rialtas a chruthú ina aonar, agus is minic comhrialtas ann.
Toghtar an t-[[uachtarán]] gach ceithre bliana freisin. Bhí an toghchán ba dhéanaí acu sa bhliain [[2009]], nuair a bhuaigh páirtí de chuid na h[[eite chlé]] an toghchán de bharr mhí-éifeacht na bpáirtithe eile sa ghéarchéim eacnamaíochta.
Tá an Íoslainn páirteach sa Mhargadh Aonair agus ball den [[Limistéar Eorpach Eacnamaíoch|Limistéar Eorpach Eacnamaíoch.]] I mí Mheán Fómhair 2026, dhiúltaigh na vótálaithe 52.8% in aghaidh 47.2% do mholadh an rialtais cainteanna faoi bhallraíocht iomlán an Aontais Eorpaigh a thosú.
== Geilleagar ==
Tír sách saibhir is ea í an Íoslainn, ach tá an saibhreas sin ag brath cuid mhór ar an [[iascaireacht]].
== Cultúr ==
=== Litríocht ===
[[Íomhá:Halldór Kiljan Laxness 1955.jpg|clé|mion|235x235px|[[Halldór Laxness]] ]]
Tá roinnt [[Scríbhneoir|scríbhneoirí]] rathúla ag an tír, mar shampla [[Halldór Laxness]] (é a bhuaigh [[Duais Nobel na Litríochta]] i [[1955]]), [[Guðmundur Kamban]], [[Tómas Guðmundsson]], [[Davíð Stefánsson]], [[Jón Thoroddsen]], [[Guðmundur G. Hagalín]], [[Þórbergur Þórðarson]] agus [[Jóhannes úr Kötlum]].
Taobh amuigh den tír féin, scríobh [[W. H. Auden]] agus [[Louis MacNeice]] na ''Letters From Iceland'' agus iad ag taisteal tríd an tír i [[1937]].
[[Íomhá:Sigur Rós band.jpg|mion|166x166px|[[Sigur Rós]]]]
=== Ceol ===
Tá ceol traidisiúnta dá gcuid féin ag na hÍoslannaigh, go háirithe na rincí [[Amhránaíocht|amhránaíochta]]: daoine ag rince i bhfáinne agus bailéid á rá acu. Inniu tá iomrá ar roinnt bannaí i gcúrsai [[Rac-cheol|rac-cheoil]] agus [[Pop-cheol|popcheoil]]: [[Sigur Rós]], [[The Sugar Cubes]], agus amhránaí an bhanna úd, [[Björk]].
== Féach freisin ==
* [[Icelandair]] - An aerlíne náisiúnta
== Tagairtí ==
{{reflist}}
== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.island.is/ Ísland.is - Suíomh oifigiúil na hÍoslainne]
* [http://www.stjornarrad.is/ Stjórnarráð Íslands - Rialtas na hÍoslainne]
{{AE}}
{{DEFAULTSORT:Íoslainn, An}}
[[Catagóir:An Íoslainn|*]]
[[Catagóir:Oileáin|Ioslainn, An]]
[[Catagóir:Ballstáit na Náisiún Aontaithe|Í]]
dl9muyxidc73ngsfbacdwbgizsv0vhf
1327677
1327672
2026-09-09T18:40:04Z
TGcoa
21229
1327677
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Is [[tír]] [[oileán]]ach í '''an Íoslainn''' ([[Íoslainnis]]: ''Ísland''), nó '''Inis Tuile''', atá suite san [[Aigéan Atlantach]]. Is í [[Réicivíc]] an [[Príomhchathair|phríomhchathair]] agus an [[Cathair (lonnaíocht)|chathair]] is mó.
Is í an [[Alþingi]] [[parlaimint]] náisiúnta na hÍoslainne.
[[Íomhá:Erupting geysir.jpg|thumb|220px|left|An Géasar Mór i ngleann Haukadalur]]
[[Íomhá:Iceland Dettifoss 1972-4.jpg|thumb|220px|left|Dettifoss, an t-eas is treise san Eoraip, in oirthuaisceart na hÍoslainne]]
[[Íomhá:Eyjafjallajökull.jpeg|left|thumb|220px|Oighearshruth Eyjafjallajökull]]
[[Íomhá:Sveitarfélög-landsvæði.png|220px|left|thumb|Réigiúin na hÍoslainne]]
== Tíreolaíocht ==
Is í an Íoslainn an t-ochtú h[[oileán]] déag is mó ar [[An Domhan|domhan]], agus í suite san [[An tAigéan Atlantach|Aigéan Atlantach]] idir [[an Ghraonlainn]], [[an Iorua]], [[Éire]], [[Albain]] agus [[Oileáin Fharó]]. Tá [[an Ciorcal Artach]] gar d'oileán [[Grímsey]] lastuaidh d'oileán mór na hÍoslainne. Cuid den [[An Eoraip|Eoraip]] is ea í fós, cé go bhfuil an tír scoite amach ón [[Mór-roinn|mór-roinn]].
[[Tundra]] is ea 62.7% den tír; [[loch|lochanna]] agus [[oighearshruth|oighearshruthanna]] is ea 14.3% di agus níl ach 23% di faoi fhásra.<ref name="lmi">{{Lua idirlín |url=http://www.lmi.is/landsurvey.nsf/pages/index.html |teideal=Suirbhé Náisiúnta Talún na hÍoslainne |dátarochtana=2006-05-20 |archivedate=2006-02-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060207171143/http://www.lmi.is/landsurvey.nsf/pages/index.html }}</ref> Tá an [[cósta]] 4,970 [[ciliméadar]] ar fad agus mórán caolsáilí ann. Is ann atá formhór na n[[Duine|daoine]] ina gcónaí, agus na [[Sliabh|sléibhte]] chomh fuar agus chomh neamhthorthúil sin. Is iad na bailte is mó [[Réicivíc]], Kópavogur, Hafnarfjörður, Reykjanesbær (mar a bhfuil an t-aerfort idirnáisiúnta), agus Akureyri. Tá daoine ina gcónaí ar oileán Grímsey, an chuid den tír is faide ó thuaidh.<ref>{{Lua idirlín |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ic.html |teideal="CIA factbook" |dátarochtana=2009-10-24 |archivedate=2020-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200518191543/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ic.html }}</ref>
Tá trí pháirc náisiúnta ann: Þingvellir, Snæfellsjökull agus Vatnajökull, páirc a bunaíodh sa bhliain 2008 as páirceanna Skaftafell agus Jökulsárgljúfur.
=== Achar ===
* An tír ar fad: 103,000 ciliméadar cearnach
* Fásra: 23,805 ciliméadar cearnach
* Lochanna: 2,757 ciliméadar cearnach
* Oighearshruthanna: 11,922 ciliméadar cearnach
* Talamh folamh: 64,538 ciliméadar cearnach<ref name="lmi"/>
=== Geolaíocht ===
[[Tír]] óg í an Íoslainn ó thaobh na [[geolaíocht]]a de, í suite ar bhall te na hÍoslainne agus ar an [[Droim Lár-Atlantach]], rud a fhágann go bhfuil geolaíocht an [[oileán|oileáin]] an-bheo, agus a lán [[bolcán]] ann dá bharr, go háirithe Hekla, Eldgjá, Herðubreið agus Eldfell. Nuair a bhrúcht Laki sna blianta 1783–1784 d'fhág an brúchtadh smúit os cionn na coda ba mhó den [[Eoraip]] agus os cionn cuid den [[Áise]] agus den [[Afraic]] freisin ar feadh roinnt míonna ina dhiaidh sin.<ref>{{Lua idirlín |url=http://academic.emporia.edu/aberjame/ice/lec19/holocene.htm |teideal=Late Holocene climate |dátarochtana=2009-07-20 |archivedate=2011-06-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110613164351/http://academic.emporia.edu/aberjame/ice/lec19/holocene.htm }}</ref>
Tá a lán [[géasar]] san Íoslainn. Toisc nach deacair teacht ar [[Fuinneamh geoiteirmeach|chumhacht gheoiteirmeach]] agus go bhfuil [[Fuinneamh agus cumhacht hidrileictreach|hidrileictreachas]] le fáil gan dua ó aibhneacha agus ó easanna, ní mór an costas atá ag gabháil le téamh na dtithe.
Tá an chuid is mó den oileán déanta de [[Basalt|bhasalt]], [[laibhe]] gan mhórán [[silice]]; ach brúchtann a lán [[bolcán]] laibhí de shaghas eile, ar nós [[Riailít|riailíte]] agus [[Aindéisít|aindéisíte]].
Tá baint ag an Íoslainn le Surtsey, ceann de na hoileáin is úire ar domhan. Nocht sé de bharr brúchtanna bolcánacha idir [[8 Samhain]] [[1963]] agus [[5 Meitheamh]] [[1968]], agus ní théann ann ach eolaithe atá ag déanamh taighde ar fhás na beatha. Baisteadh an t-oileán as [[Surtr]], arracht an chlaímh lasánta.<ref>{{Lua idirlín |url=http://iceland.vefur.is/iceland_nature/Volcanoes_in_Iceland/surtsey.htm |teideal=Surtsey Volcano |dátarochtana=2009-07-20 |archivedate=2009-12-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091208114622/http://iceland.vefur.is/iceland_nature/Volcanoes_in_Iceland/surtsey.htm }}</ref>
=== Aeráid ===
[[Aeráid]] fhopholach atá ag an Íoslainn, agus bíonn rian Shruth te an [[An tAigéan Atlantach|Aigéin Atlantaigh]] Thuaidh uirthi. Is annamh a d'fheicfeá [[oighear]] in aice leis an gcósta.<ref>Climate, History and the Modern World; Lamb H., 1995, Longman Publ.</ref> Tríd is tríd, tá an cósta theas níos teo, níos fliche agus níos gaofaire ná an tuaisceart, agus tá ísleáin an tuaiscirt ar an gcuid is neamhthorthúla den tír. Is é lár sléibhtiúil na tíre an chuid is fuaire den Íoslainn.
Ba í an [[teocht]] ab airde a taifeadadh riamh 30.5 °C (86.9 °F) ar 22 Meitheamh 1939 ag Teigarhorn ar chósta an oirdheiscirt. Ba í an teocht ab ísle -38 °C (-36.4 °F) ar 22 Eanáir 1918 ag Grímsstaðir agus ag Möðrudalur san oirthuaisceart. Réicivíc: 26.2 °C (79.2 °F) ar 30 Iúil 2008, -24.5 °C (-12.1 °F) ar 21 Eanáir 1918.
=== Na réigiúin ===
Tá ocht réigiún san Íoslainn agus iad á n-úsáid i mbailiú na [[Staidreamh|staitisticí]]. Orthu atá na postcheantair bunaithe freisin.
* [[Austurland]]
* [[Höfuðborgarsvæði]]
* [[Norðurland eystra]]
* [[Norðurland vestra]]
* [[Suðurland]]
* [[Suðurnes]]
* [[Vestfirðir]]
* [[Vesturland]]
=== Plandaí agus ainmhithe ===
[[Íomhá:Icelandic sheep summer 06.jpg|220px|thumb|left|[[Caora]] Íoslannach]]
Is beag [[planda]] nó ainmhí a tháinig chun na hÍoslainne ó dheireadh [[An Oighearthréimhse Dheiridh|na hOighearaoise]] 10,000 bliain ó shin. Tá eolas ar thuairim is 1,300 [[feithid]] ann, méid atá sách íseal le hais a bhfuil le fáil i dtíortha eile. Níl [[Reiptíl|reiptílí]] ann, agus ní bhfuair na chéad daoine rompu ach sineach amháin, an [[madra rua]] Artach, ainmhí a bhain amach an Íoslainn thar an bhfarraige reoite i ndeireadh na hOighearaoise.
[[Coill]]te beithe agus tundra is dual don Íoslainn, cé nach bhfuil fásra ar bith le fáil i dtrí cheathrú den tír; tá [[féar]] ann freisin agus é á ithe ag [[Eallach|beithígh]]. Bhíodh coillte beithe (''Betula pubescens'') le fáil i gcuid mhaith den deisceart,<ref>Deirtear in ''Íslendingabók'', cuntas le [[Ari Þorgilsson]] (1067–1148 AD) ar lonnaíocht na tíre: "Í þann tíþ Ísland viþi vaxit á miþli fiallz oc fiöro" (''Ag an am sin bhí an Íoslainn faoi chrainn idir na sléibhte agus an trá''): http://archive.org/details/slendingabkersk00smgoog.</ref> ach chuir daoine isteach go mór ar an bhfód éadrom bolcánach agus ar an mbeagán [[Speiceas|speiceas]] a bhí ann. Baineadh an-úsáid as na [[coillte]] le haghaidh [[breosla]] agus [[adhmad]] tógála, agus tharla creimeadh de bharr an dí[[Foraois|fhoraois]]<nowiki/>ithe, rud a bhac ar athfhás na gcrann. Anois níl ach roinnt bheag coillte beithe fágtha, cé go ndearnadh coillte nua a chur agus crainn iasachta san áireamh.
Ar na hainmhithe atá le fáil san Íoslainn anois tá caoirigh, beithígh, [[cearc]]a, [[gabhair]] agus [[Capall|capaill]] láidre dúchasacha. Is iomaí saghas [[Iasc|éisc]] atá le fáil ann, agus iad ar chuid mhór d'onnmhairí na tíre. Tá [[Sionnach|madraí rua]] ann, [[luch]]a, [[Francach (ainmhí)|francaigh]], [[coinín]]í, [[minc]]eanna agus [[réinfhia]]nna. Tagann béir bhána ó am go chéile agus iad á n-iompar ar chnoic oighir ón [[An Ghraonlainn|nGraonlainn]]. Tá éin go leor ann – [[Faoileán (baill d'fhine na Laridae)|faoileáin]], [[Puifín|puifíní]], [[Meirleach mara|meirligh]] mhara agus [[Saidhbhéar|saidhbhéir]]. Tá [[Míol mór|míolta móra]] le feiceáil, agus iad á [[Seilg míolta móra|seilg]] mar [[Bia|bhia]] agus ar son an [[taighde]].<ref>[http://www.hafro.is/undir_eng.php?ID=15&REF=2 Marine Research Institute: Cetaceans]</ref>
== Stair ==
[[Íomhá:Law speaker.jpg|thumb|220px|left|Tionól an Alþingi ag Þingvellir – íomhá ón 19ú haois]]
=== An lonnú agus bunú an chomhlathais ===
Tháinig [[Manach|manaigh]] [[Éire|Éireannach]]<nowiki/>a (Papar<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Papar|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Papar&oldid=891969153|journal=Wikipedia|date=2019-04-11|language=en}}</ref>) timpeall 870 AD; ba iad na chéad daoine a chuir fúthu san Íoslainn is cosúil<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Aistear na nGael,Mairéad Ní Mhaonaigh,Íoslainn,HD,Iceland,Irish,Viking,slaves,Norsemen,BBC,Altan|url=https://www.youtube.com/watch?v=z5gmxD5PGaY&feature=youtu.be&t=313|date=2016-10-28|author=Maribel Fingado}}</ref> ach níor thángthas ar aon iarsmaí [[Seandálaíocht|seandálaíocha]] ina ndiaidh. Tháinig na [[Lochlannaigh]] chomh maith, dream a d’fhódaigh iad féin ann sa tréimhse 870-930. Thóg [[Ingólfur Arnarson]] teach ag Réicivíc sa bhliain 874,<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.personal.utulsa.edu/~Marc-Carlson/history/grontime.html |teideal=History of Medieval Greenland |dátarochtana=2009-07-20 |archivedate=2009-10-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091016235834/http://www.personal.utulsa.edu/~marc-carlson/history/grontime.html }}</ref> agus lean Lochlannaigh eile é lena gcuid daor Éireannach. Faoin mbliain 930 bhí an chuid ba mhó den [[talamh]] torthúil sealbhaithe, agus bunaíodh an Tionól (Alþingi) mar bhunús Chomhlathas na hÍoslainne. Mhair an Comhlathas go dtí 1262, nuair a d’éirigh na taoisigh róláidir.
=== Ó na Meánaoiseanna go dtí an Nua-Aois Luath ===
Bhí achrann, aighneas agus troid ann nó gur síníodh an Sean-Chúnant, rud a chuir an Íoslainn faoi [[Coróin|Choróin]] na hIorua; nascadh ríochtaí na h[[An Iorua|Iorua]] agus na [[An Danmhairg|Danmhairge]] sa chuid dheiridh den [[14ú haois]], agus d’fhan an Íoslainn faoi smacht na ríochta nua. Ina dhiaidh sin bhí an tír ar an trá fholamh: bhí na daoine ag brath ar an [[talmhaíocht]], agus iad thíos le hithir neamhthorthúil, le brúchtanna bolcánacha agus le haeráid dhian.
Tháinig [[An Phlá Mhór|an phlá]] sna blianta 1402-1404 agus 1494-1495, agus cailleadh tuairim is leath an phobail gach uair.<ref>{{Lua idirlín |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m2279/is_n156/ai_20059971/pg_14 |teideal=6th-10th century AD |dátarochtana=2012-06-28 |archivedate=2012-01-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120119132933/http://findarticles.com/p/articles/mi_m2279/is_n156/ai_20059971/pg_14/ }}</ref>
[[Íomhá:Christian III of Denmark (colors).jpg|clé|mion|220px|Rí Christian III na Danmhairge, timpeall 1550]]
Timpeall lár an [[16ú haois]] thosaigh Rí Christian III na Danmhairge ag brú an [[Liútarachas|Liútarachais]] ar na daoine: baineadh an ceann d’[[easpag]] deireanach na hÍoslainne agus de bheirt mhac leis sa bhliain 1550, agus rinneadh príomhchreideamh na tíre den Liútarachas.
Sa [[17ú haois|17ú]] agus san [[18ú haois]] chuir an Danmhairg diansrianta le trádáil na hÍoslainne, agus rinne píoráidí ó [[Sasana|Shasana]], ón [[An Spáinn|Spáinn]] agus ón [[An Ailgéir|Ailgéir]] na cóstaí a chreachadh.
[[Íomhá:1783 Map of Iceland.jpg|clé|mion|220px|léarscáil, 1783]]
San 18ú haois mharaigh an [[Bolgach|bholgach]] tuairim is an tríú cuid den phobal, agus sa bhliain 1783 bhrúcht bolcán darbh ainm Laki, rud ba chúis le breis is leath an eallaigh a mharú, le [[gorta]] mór agus le bás an ceathrú cuid den phobal nó mar sin, gan trácht ar smúit uafásach ar fud an domhain.
[[Íomhá:Portrait of Jón Sigurdsson-2.jpg|clé|mion|220px|[[Jón Sigurðsson]]]]
=== Neamhspleáchas ===
Sa bhliain 1814, tar éis chogaí [[Napoléon Bonaparte|Napoléon]], scar an Iorua agus an Danmhairg óna chéile, ach bhí an Íoslainn spleách ar an Danmhairg fós. Mar sin féin, tháinig gluaiseacht [[Neamhspleách (polaitíocht)|neamhspleáchais]] chun cinn faoi cheannas [[Jón Sigurðsson]], gluaiseacht a bhí faoi anáil [[Náisiúnachas|náisiúnachais]] rómánsaigh na hEorpa.
Cuireadh deireadh de réir a chéile leis an ngéibheann saothair (''[[Vistarband]]'') ag deireadh an 19ú haois.
Níor tugadh féinrialú don Íoslainn go dtí an bhliain 1874, agus méadaíodh é sa bhliain 1904. Ar [[1 Nollaig]] [[1918]] socraíodh leis an Danmhairg go mbeadh an Íoslainn ina stát neamhspleách faoi Choróin na Danmhairge. Faoin am sin bhí aghaidh ag neart Íoslannach ar [[Meiriceá Thuaidh|Mheiriceá Thuaidh]], go háirithe [[Ceanada]]; d’imigh timpeall 15,000 duine as pobal 70,000 sa chuid dheireanach den 19ú haois.<ref>[https://web.archive.org/web/20081207012354/http://www.iht.com/articles/2008/12/05/business/iceland.php For Iceland, an exodus of workers], International Herald Tribune, December 5, 2008</ref>
Sa Dara Cogadh Domhanda d’fhógair an Íoslainn, ar nós na Danmhairge, go raibh sí neodrach. Nuair a rinne [[an Ghearmáin]] an Danmhairg a fhorghabháil ar [[9 Aibreán]] [[1940]], dúirt parlaimint na hÍoslainne gur chóir do Rialtas na hÍoslainne údarás an Rí a ghlacadh chuici chun go bpléifeadh sé le gnóthaí eachtracha agus cúrsaí eile a mbíodh an Danmhairg ina mbun ar son na hÍoslainne. I gceann míosa ghabh fórsaí armtha na Breataine an tír, rud ab fhearr le mórán Íoslannach ná ionradh Gearmánach; sa bhliain 1941 tháinig fórsaí [[Meiriceá]]<nowiki/>nacha in ionad na Breataine, agus d’fhan siad ann mar arm forghabhála go ceann an Chogaidh.
[[Íomhá:6-inch naval gun overlooking Reykjavik Bay in Iceland, August 1940. H3124.jpg|clé|mion|220px|gunna, bá Reykjavik, Lúnasa 1940]]
Tháinig deireadh leis an socrú idir an Íoslainn agus an Danmhairg sa bhliain 1943, agus an bhliain ina dhiaidh sin vótáil 95% den phobal ar son bunreachta phoblachtaigh. Rinneadh poblacht den tír go foirmiúil ar [[17 Meitheamh]] [[1944]].
D’fhág na Meiriceánaigh an Íoslainn sa bhliain 1946; chuaigh an tír isteach in [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh|ECAT]] sa bhliain 1949, rud ba chúis le hagóidí; sa bhliain 1951 síníodh comhaontú cosanta leis na [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]], tháinig [[Saighdiúir|saighdiúirí]] Meiriceánacha ar ais, agus níor imigh siad go dtí an bhliain 2006.
[[Íomhá:Marshall Plan poster.JPG|clé|mion|220px|cabhair Marshall]]
Neartaigh an [[Eacnamaíocht|geilleagar]] i ndiaidh an [[An Dara Cogadh Domhanda|Chogaidh]], a bhuíochas sin ar thionsclú na [[Iascaireacht|hiascaireachta]], ar chabhair Marshall, agus (dar le mórán) ar threisiú na trádála de bharr pholasaithe [[John Maynard Keynes|Keynes]]. Sna [[1970idí|seachtóidí]] rinne an Íoslainn a limistéar iascaireachta a fhairsingiú, rud a tharraing fearg na Breataine uirthi agus ba chúis le [[Cogadh na dTrosc]]. Fairsingíodh an geilleagar féin tar éis don Íoslainn dul sa [[Limistéar Eorpach Eacnamaíoch]] sa bhliain 1992, agus i gceann tamaill, sa bhliain 2003, beartaíodh ar scód a ligean le saothrú an airgeadais; bhí an-bhrabach le baint as seo, ach ba mhór an babhta ar na bancanna géarchéim eacnamaíoch na bliana 2008. Baineadh an bonn ón ''króna'' agus mhéadaigh an fiach náisiúnta nó go raibh sé ocht n-uaire níos mó ná an olltáirgeacht intíre.
Tá cánacha na hÍoslainne níos troma ná an meán san [[Eagraíocht um Chomhar agus Fhorbairt Eacnamaíochta|OECD]], cé go bhfuil siad níos lú ná mar atá sna tíortha Nordacha eile<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.heritage.org/index/country/iceland|teideal=Iceland Economy: Population, GDP, Inflation, Business, Trade, FDI, Corruption|language=en|work=www.heritage.org|dátarochtana=2019-01-28|archivedate=2019-06-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190610213054/https://www.heritage.org/index/country/iceland}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=http://data.oecd.org/tax/tax-revenue.htm|teideal=Tax - Tax revenue - OECD Data|language=en|work=theOECD|dátarochtana=2019-01-28}}</ref> Tá córas leasa shóisialaigh ann den saghas atá le fáil i dtíortha Nordacha eile, agus é ag soláthar cúram comhchoiteann sláinte agus meánoideachais atá saor in aisce.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.borg.hi.is/ChildWelfare |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2009-07-20 |archivedate=2005-08-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050818131819/http://www.borg.hi.is/ChildWelfare }}</ref>
Sa bhliain 2017, mheas ''Innéacs Forbartha Daonna Socraithe don Éagothroime'' na [[Na Náisiúin Aontaithe|Náisiún Aontaithe]] gurbh í an Íoslainn an tír is forbartha ar domhan, as 151 tír a mheasadh.<ref>{{Lua idirlín|url=http://hdr.undp.org/en/composite/IHDI|teideal={{!}} Human Development Reports|work=hdr.undp.org|dátarochtana=2019-01-28}}</ref>
== Polaitíocht ==
[[Íomhá:Katrin Jakobsdottir, undervisnings- forsknings- og kulturminister i Island, samt samarbejdsminister i Nordisk Ministerrad.jpg|left|220px|thumb|[[Katrín Jakobsdóttir]], Príomh-Aire na hÍoslainne 2017–2024]]
Bunaíodh an pharlaimint nua-aimseartha, an [[Alþingi]] sa bhliain [[1845]], ach athbhunú an tionóil a bhí ann sa bhliain [[930]] ba ea é i ndáiríre. Tá trí theachta is trí fichid sa pharlaimint sa lá atá inniu ann, agus toghtar iad gach ceathrú bliain. Is ceann stáit é an t-[[Uachtarán na hÍoslainne|uachtarán]], ach is é an [[príomh-Aire]] atá i gceannas ar an [[rialtas]]. De ghnáth, ní bhíonn aon pháirtí amháin ábalta rialtas a chruthú ina aonar, agus is minic comhrialtas ann.
Toghtar an t-[[uachtarán]] gach ceithre bliana freisin; toghadh Halla Tómasdóttir sa bhliain [[2024]], an dara bean a bhí sa phost. I dtoghchán parlaiminte na bliana céanna tháinig comhrialtas nua i gcumhacht faoi cheannas Kristrún Frostadóttir, ceannaire na nDaonlathaithe Sóisialta.
Tá an Íoslainn páirteach sa Mhargadh Aonair, agus is ball í den [[Limistéar Eorpach Eacnamaíoch]] agus den [[Limistéar Schengen]]. Ar an 29 Lúnasa 2026 dhiúltaigh na vótálaithe, 52.8% in aghaidh 47.2%, do mholadh an rialtais go dtosófaí cainteanna faoi bhallraíocht iomlán [[An tAontas Eorpach|san Aontas Eorpach]].<ref>{{Lua idirlín |url=https://www.euronews.com/my-europe/2026/08/30/iceland-votes-no-to-further-eu-accession-talks-in-tight-result |teideal=Iceland: Neck and neck referendum rejects EU membership talks |work=Euronews |dátarochtana=2026-09-09}}</ref>
== Geilleagar ==
Tír sách saibhir is ea í an Íoslainn, agus bhí an saibhreas sin ag brath go traidisiúnta ar an [[iascaireacht]]. Is í an [[turasóireacht]] an earnáil onnmhairíochta is mó anois, agus breis is dhá mhilliún cuairteoir eachtrach ag teacht chun na tíre in aghaidh na bliana. Tá an t-[[Alúmanam|alúmanam]] ar na honnmhairí is tábhachtaí, agus na bruithneoirí ag brath ar leictreachas saor. Ó fhoinsí in-athnuaite a thagann beagnach an leictreachas ar fad — [[hidrileictreachas]] (thart ar 70%) agus [[Fuinneamh geoiteirmeach|fuinneamh geoiteirmeach]] (thart ar 30%) — agus téitear breis is 90% de na tithe le huisce te geoiteirmeach.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Energy in Iceland|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Energy_in_Iceland|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> Is í an ''króna'' Íoslannach (ISK) airgeadra na tíre.
== Cultúr ==
=== Litríocht ===
[[Íomhá:Halldór Kiljan Laxness 1955.jpg|clé|mion|220px|[[Halldór Laxness]] ]]
Tá roinnt [[Scríbhneoir|scríbhneoirí]] rathúla ag an tír, mar shampla [[Halldór Laxness]] (a bhuaigh [[Duais Nobel na Litríochta]] sa bhliain [[1955]]), [[Guðmundur Kamban]], [[Tómas Guðmundsson]], [[Davíð Stefánsson]], [[Jón Thoroddsen]], [[Guðmundur G. Hagalín]], [[Þórbergur Þórðarson]] agus [[Jóhannes úr Kötlum]].
Taobh amuigh den tír féin, scríobh [[W. H. Auden]] agus [[Louis MacNeice]] an leabhar ''Letters from Iceland'' agus iad ag taisteal tríd an tír i [[1937]].
[[Íomhá:Sigur Rós band.jpg|clé|mion|220px|[[Sigur Rós]]]]
=== Ceol ===
Tá ceol traidisiúnta dá gcuid féin ag na hÍoslannaigh, go háirithe na rincí [[Amhránaíocht|amhránaíochta]]: daoine ag rince i bhfáinne agus bailéid á rá acu. Inniu tá iomrá ar roinnt bannaí i gcúrsaí [[Rac-cheol|rac-cheoil]] agus [[Pop-cheol|popcheoil]]: [[Sigur Rós]], [[The Sugarcubes]], agus amhránaí an bhanna úd, [[Björk]].
== Féach freisin ==
* [[Réicivíc]]
* [[Alþingi]]
* [[An Íoslainnis]]
* [[Lochlannaigh]]
* [[Icelandair]] - An aerlíne náisiúnta
== Tagairtí ==
{{reflist}}
== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.island.is/ Ísland.is - Suíomh oifigiúil na hÍoslainne]
* [http://www.stjornarrad.is/ Stjórnarráð Íslands - Rialtas na hÍoslainne]
{{AE}}
{{DEFAULTSORT:Íoslainn, An}}
[[Catagóir:An Íoslainn|*]]
[[Catagóir:Oileáin|Ioslainn, An]]
[[Catagóir:Ballstáit na Náisiún Aontaithe|Í]]
js5wvvceaqaxboccu0giw0sphbzmepv
1327678
1327677
2026-09-09T18:42:14Z
TGcoa
21229
/* Plandaí agus ainmhithe */
1327678
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Is [[tír]] [[oileán]]ach í '''an Íoslainn''' ([[Íoslainnis]]: ''Ísland''), nó '''Inis Tuile''', atá suite san [[Aigéan Atlantach]]. Is í [[Réicivíc]] an [[Príomhchathair|phríomhchathair]] agus an [[Cathair (lonnaíocht)|chathair]] is mó.
Is í an [[Alþingi]] [[parlaimint]] náisiúnta na hÍoslainne.
[[Íomhá:Erupting geysir.jpg|thumb|220px|left|An Géasar Mór i ngleann Haukadalur]]
[[Íomhá:Iceland Dettifoss 1972-4.jpg|thumb|220px|left|Dettifoss, an t-eas is treise san Eoraip, in oirthuaisceart na hÍoslainne]]
[[Íomhá:Eyjafjallajökull.jpeg|left|thumb|220px|Oighearshruth Eyjafjallajökull]]
[[Íomhá:Sveitarfélög-landsvæði.png|220px|left|thumb|Réigiúin na hÍoslainne]]
== Tíreolaíocht ==
Is í an Íoslainn an t-ochtú h[[oileán]] déag is mó ar [[An Domhan|domhan]], agus í suite san [[An tAigéan Atlantach|Aigéan Atlantach]] idir [[an Ghraonlainn]], [[an Iorua]], [[Éire]], [[Albain]] agus [[Oileáin Fharó]]. Tá [[an Ciorcal Artach]] gar d'oileán [[Grímsey]] lastuaidh d'oileán mór na hÍoslainne. Cuid den [[An Eoraip|Eoraip]] is ea í fós, cé go bhfuil an tír scoite amach ón [[Mór-roinn|mór-roinn]].
[[Tundra]] is ea 62.7% den tír; [[loch|lochanna]] agus [[oighearshruth|oighearshruthanna]] is ea 14.3% di agus níl ach 23% di faoi fhásra.<ref name="lmi">{{Lua idirlín |url=http://www.lmi.is/landsurvey.nsf/pages/index.html |teideal=Suirbhé Náisiúnta Talún na hÍoslainne |dátarochtana=2006-05-20 |archivedate=2006-02-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060207171143/http://www.lmi.is/landsurvey.nsf/pages/index.html }}</ref> Tá an [[cósta]] 4,970 [[ciliméadar]] ar fad agus mórán caolsáilí ann. Is ann atá formhór na n[[Duine|daoine]] ina gcónaí, agus na [[Sliabh|sléibhte]] chomh fuar agus chomh neamhthorthúil sin. Is iad na bailte is mó [[Réicivíc]], Kópavogur, Hafnarfjörður, Reykjanesbær (mar a bhfuil an t-aerfort idirnáisiúnta), agus Akureyri. Tá daoine ina gcónaí ar oileán Grímsey, an chuid den tír is faide ó thuaidh.<ref>{{Lua idirlín |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ic.html |teideal="CIA factbook" |dátarochtana=2009-10-24 |archivedate=2020-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200518191543/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ic.html }}</ref>
Tá trí pháirc náisiúnta ann: Þingvellir, Snæfellsjökull agus Vatnajökull, páirc a bunaíodh sa bhliain 2008 as páirceanna Skaftafell agus Jökulsárgljúfur.
=== Achar ===
* An tír ar fad: 103,000 ciliméadar cearnach
* Fásra: 23,805 ciliméadar cearnach
* Lochanna: 2,757 ciliméadar cearnach
* Oighearshruthanna: 11,922 ciliméadar cearnach
* Talamh folamh: 64,538 ciliméadar cearnach<ref name="lmi"/>
=== Geolaíocht ===
[[Tír]] óg í an Íoslainn ó thaobh na [[geolaíocht]]a de, í suite ar bhall te na hÍoslainne agus ar an [[Droim Lár-Atlantach]], rud a fhágann go bhfuil geolaíocht an [[oileán|oileáin]] an-bheo, agus a lán [[bolcán]] ann dá bharr, go háirithe Hekla, Eldgjá, Herðubreið agus Eldfell. Nuair a bhrúcht Laki sna blianta 1783–1784 d'fhág an brúchtadh smúit os cionn na coda ba mhó den [[Eoraip]] agus os cionn cuid den [[Áise]] agus den [[Afraic]] freisin ar feadh roinnt míonna ina dhiaidh sin.<ref>{{Lua idirlín |url=http://academic.emporia.edu/aberjame/ice/lec19/holocene.htm |teideal=Late Holocene climate |dátarochtana=2009-07-20 |archivedate=2011-06-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110613164351/http://academic.emporia.edu/aberjame/ice/lec19/holocene.htm }}</ref>
Tá a lán [[géasar]] san Íoslainn. Toisc nach deacair teacht ar [[Fuinneamh geoiteirmeach|chumhacht gheoiteirmeach]] agus go bhfuil [[Fuinneamh agus cumhacht hidrileictreach|hidrileictreachas]] le fáil gan dua ó aibhneacha agus ó easanna, ní mór an costas atá ag gabháil le téamh na dtithe.
Tá an chuid is mó den oileán déanta de [[Basalt|bhasalt]], [[laibhe]] gan mhórán [[silice]]; ach brúchtann a lán [[bolcán]] laibhí de shaghas eile, ar nós [[Riailít|riailíte]] agus [[Aindéisít|aindéisíte]].
Tá baint ag an Íoslainn le Surtsey, ceann de na hoileáin is úire ar domhan. Nocht sé de bharr brúchtanna bolcánacha idir [[8 Samhain]] [[1963]] agus [[5 Meitheamh]] [[1968]], agus ní théann ann ach eolaithe atá ag déanamh taighde ar fhás na beatha. Baisteadh an t-oileán as [[Surtr]], arracht an chlaímh lasánta.<ref>{{Lua idirlín |url=http://iceland.vefur.is/iceland_nature/Volcanoes_in_Iceland/surtsey.htm |teideal=Surtsey Volcano |dátarochtana=2009-07-20 |archivedate=2009-12-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091208114622/http://iceland.vefur.is/iceland_nature/Volcanoes_in_Iceland/surtsey.htm }}</ref>
=== Aeráid ===
[[Aeráid]] fhopholach atá ag an Íoslainn, agus bíonn rian Shruth te an [[An tAigéan Atlantach|Aigéin Atlantaigh]] Thuaidh uirthi. Is annamh a d'fheicfeá [[oighear]] in aice leis an gcósta.<ref>Climate, History and the Modern World; Lamb H., 1995, Longman Publ.</ref> Tríd is tríd, tá an cósta theas níos teo, níos fliche agus níos gaofaire ná an tuaisceart, agus tá ísleáin an tuaiscirt ar an gcuid is neamhthorthúla den tír. Is é lár sléibhtiúil na tíre an chuid is fuaire den Íoslainn.
Ba í an [[teocht]] ab airde a taifeadadh riamh 30.5 °C (86.9 °F) ar 22 Meitheamh 1939 ag Teigarhorn ar chósta an oirdheiscirt. Ba í an teocht ab ísle -38 °C (-36.4 °F) ar 22 Eanáir 1918 ag Grímsstaðir agus ag Möðrudalur san oirthuaisceart. Réicivíc: 26.2 °C (79.2 °F) ar 30 Iúil 2008, -24.5 °C (-12.1 °F) ar 21 Eanáir 1918.
=== Na réigiúin ===
Tá ocht réigiún san Íoslainn agus iad á n-úsáid i mbailiú na [[Staidreamh|staitisticí]]. Orthu atá na postcheantair bunaithe freisin.
* [[Austurland]]
* [[Höfuðborgarsvæði]]
* [[Norðurland eystra]]
* [[Norðurland vestra]]
* [[Suðurland]]
* [[Suðurnes]]
* [[Vestfirðir]]
* [[Vesturland]]
=== Plandaí agus ainmhithe ===
[[Íomhá:Icelandic sheep summer 06.jpg|220px|thumb|left|[[Caora]] Íoslannach]]
Is beag [[planda]] nó ainmhí a tháinig chun na hÍoslainne ó dheireadh [[An Oighearthréimhse Dheiridh|na hOighearaoise]] 10,000 bliain ó shin. Tá eolas ar thuairim is 1,300 [[feithid]] ann, méid atá sách íseal le hais a bhfuil le fáil i dtíortha eile. Níl [[Reiptíl|reiptílí]] ann, agus ní bhfuair na chéad daoine rompu ach sineach amháin, an [[madra rua]] Artach, ainmhí a bhain amach an Íoslainn thar an bhfarraige reoite i ndeireadh na hOighearaoise.
[[Coill]]te beithe agus tundra is dual don Íoslainn, cé nach bhfuil fásra ar bith le fáil i dtrí cheathrú den tír; tá [[féar]] ann freisin agus é á ithe ag [[Eallach|beithígh]]. Bhíodh coillte beithe (''Betula pubescens'') le fáil i gcuid mhaith den deisceart,<ref>Deirtear in ''Íslendingabók'', cuntas le [[Ari Þorgilsson]] (1067–1148 AD) ar lonnaíocht na tíre: "Í þann tíþ Ísland viþi vaxit á miþli fiallz oc fiöro" (''Ag an am sin bhí an Íoslainn faoi chrainn idir na sléibhte agus an trá''): http://archive.org/details/slendingabkersk00smgoog.</ref> ach chuir daoine isteach go mór ar an bhfód éadrom bolcánach agus ar an mbeagán [[Speiceas|speiceas]] a bhí ann. Baineadh an-úsáid as na [[coillte]] le haghaidh [[breosla]] agus [[adhmad]] tógála, agus tharla creimeadh de bharr an dí[[Foraois|fhoraois]]<nowiki/>ithe, rud a bhac ar athfhás na gcrann. Anois níl ach roinnt bheag coillte beithe fágtha, cé go ndearnadh coillte nua a chur agus crainn iasachta san áireamh.
Ar na hainmhithe atá le fáil san Íoslainn anois tá caoirigh, beithígh, [[cearc]]a, [[gabhair]] agus [[Capall|capaill]] láidre dúchasacha. Is iomaí saghas [[Iasc|éisc]] atá le fáil ann, agus iad ar chuid mhór d'onnmhairí na tíre. Tá [[Sionnach|madraí rua]] ann, [[luch]]a, [[Francach (ainmhí)|francaigh]], [[coinín]]í, [[minc]]eanna agus [[réinfhia]]nna. Tagann béir bhána ó am go chéile agus iad á n-iompar ar chnoic oighir ón [[An Ghraonlainn|nGraonlainn]]. Tá éin go leor ann – [[Faoileán (baill d'fhine na Laridae)|faoileáin]], [[Puifín|puifíní]], [[Meirleach mara|meirligh]] mhara agus [[Saidhbhéar|saidhbhéir]]. Tá [[Míol mór|míolta móra]] le feiceáil, agus iad á [[Seilg míolta móra|seilg]] mar [[Bia|bhia]] agus ar son an [[taighde]].<ref>[http://www.hafro.is/undir_eng.php?ID=15&REF=2 Marine Research Institute: Cetaceans]</ref>
== Stair ==
[[Íomhá:Law speaker.jpg|thumb|220px|left|Tionól an Alþingi ag Þingvellir – íomhá ón 19ú haois]]
=== An lonnú agus bunú an chomhlathais ===
Tháinig [[Manach|manaigh]] [[Éire|Éireannach]]<nowiki/>a (Papar<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Papar|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Papar&oldid=891969153|journal=Wikipedia|date=2019-04-11|language=en}}</ref>) timpeall 870 AD; ba iad na chéad daoine a chuir fúthu san Íoslainn is cosúil<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Aistear na nGael,Mairéad Ní Mhaonaigh,Íoslainn,HD,Iceland,Irish,Viking,slaves,Norsemen,BBC,Altan|url=https://www.youtube.com/watch?v=z5gmxD5PGaY&feature=youtu.be&t=313|date=2016-10-28|author=Maribel Fingado}}</ref> ach níor thángthas ar aon iarsmaí [[Seandálaíocht|seandálaíocha]] ina ndiaidh. Tháinig na [[Lochlannaigh]] chomh maith, dream a d’fhódaigh iad féin ann sa tréimhse 870-930. Thóg [[Ingólfur Arnarson]] teach ag Réicivíc sa bhliain 874,<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.personal.utulsa.edu/~Marc-Carlson/history/grontime.html |teideal=History of Medieval Greenland |dátarochtana=2009-07-20 |archivedate=2009-10-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091016235834/http://www.personal.utulsa.edu/~marc-carlson/history/grontime.html }}</ref> agus lean Lochlannaigh eile é lena gcuid daor Éireannach. Faoin mbliain 930 bhí an chuid ba mhó den [[talamh]] torthúil sealbhaithe, agus bunaíodh an Tionól (Alþingi) mar bhunús Chomhlathas na hÍoslainne. Mhair an Comhlathas go dtí 1262, nuair a d’éirigh na taoisigh róláidir.
=== Ó na Meánaoiseanna go dtí an Nua-Aois Luath ===
Bhí achrann, aighneas agus troid ann nó gur síníodh an Sean-Chúnant, rud a chuir an Íoslainn faoi [[Coróin|Choróin]] na hIorua; nascadh ríochtaí na h[[An Iorua|Iorua]] agus na [[An Danmhairg|Danmhairge]] sa chuid dheiridh den [[14ú haois]], agus d’fhan an Íoslainn faoi smacht na ríochta nua. Ina dhiaidh sin bhí an tír ar an trá fholamh: bhí na daoine ag brath ar an [[talmhaíocht]], agus iad thíos le hithir neamhthorthúil, le brúchtanna bolcánacha agus le haeráid dhian.
Tháinig [[An Phlá Mhór|an phlá]] sna blianta 1402-1404 agus 1494-1495, agus cailleadh tuairim is leath an phobail gach uair.<ref>{{Lua idirlín |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m2279/is_n156/ai_20059971/pg_14 |teideal=6th-10th century AD |dátarochtana=2012-06-28 |archivedate=2012-01-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120119132933/http://findarticles.com/p/articles/mi_m2279/is_n156/ai_20059971/pg_14/ }}</ref>
[[Íomhá:Christian III of Denmark (colors).jpg|clé|mion|220px|Rí Christian III na Danmhairge, timpeall 1550]]
Timpeall lár an [[16ú haois]] thosaigh Rí Christian III na Danmhairge ag brú an [[Liútarachas|Liútarachais]] ar na daoine: baineadh an ceann d’[[easpag]] deireanach na hÍoslainne agus de bheirt mhac leis sa bhliain 1550, agus rinneadh príomhchreideamh na tíre den Liútarachas.
Sa [[17ú haois|17ú]] agus san [[18ú haois]] chuir an Danmhairg diansrianta le trádáil na hÍoslainne, agus rinne píoráidí ó [[Sasana|Shasana]], ón [[An Spáinn|Spáinn]] agus ón [[An Ailgéir|Ailgéir]] na cóstaí a chreachadh.
[[Íomhá:1783 Map of Iceland.jpg|clé|mion|220px|léarscáil, 1783]]
San 18ú haois mharaigh an [[Bolgach|bholgach]] tuairim is an tríú cuid den phobal, agus sa bhliain 1783 bhrúcht bolcán darbh ainm Laki, rud ba chúis le breis is leath an eallaigh a mharú, le [[gorta]] mór agus le bás an ceathrú cuid den phobal nó mar sin, gan trácht ar smúit uafásach ar fud an domhain.
[[Íomhá:Portrait of Jón Sigurdsson-2.jpg|clé|mion|220px|[[Jón Sigurðsson]]]]
=== Neamhspleáchas ===
Sa bhliain 1814, tar éis chogaí [[Napoléon Bonaparte|Napoléon]], scar an Iorua agus an Danmhairg óna chéile, ach bhí an Íoslainn spleách ar an Danmhairg fós. Mar sin féin, tháinig gluaiseacht [[Neamhspleách (polaitíocht)|neamhspleáchais]] chun cinn faoi cheannas [[Jón Sigurðsson]], gluaiseacht a bhí faoi anáil [[Náisiúnachas|náisiúnachais]] rómánsaigh na hEorpa.
Cuireadh deireadh de réir a chéile leis an ngéibheann saothair (''[[Vistarband]]'') ag deireadh an 19ú haois.
Níor tugadh féinrialú don Íoslainn go dtí an bhliain 1874, agus méadaíodh é sa bhliain 1904. Ar [[1 Nollaig]] [[1918]] socraíodh leis an Danmhairg go mbeadh an Íoslainn ina stát neamhspleách faoi Choróin na Danmhairge. Faoin am sin bhí aghaidh ag neart Íoslannach ar [[Meiriceá Thuaidh|Mheiriceá Thuaidh]], go háirithe [[Ceanada]]; d’imigh timpeall 15,000 duine as pobal 70,000 sa chuid dheireanach den 19ú haois.<ref>[https://web.archive.org/web/20081207012354/http://www.iht.com/articles/2008/12/05/business/iceland.php For Iceland, an exodus of workers], International Herald Tribune, December 5, 2008</ref>
Sa Dara Cogadh Domhanda d’fhógair an Íoslainn, ar nós na Danmhairge, go raibh sí neodrach. Nuair a rinne [[an Ghearmáin]] an Danmhairg a fhorghabháil ar [[9 Aibreán]] [[1940]], dúirt parlaimint na hÍoslainne gur chóir do Rialtas na hÍoslainne údarás an Rí a ghlacadh chuici chun go bpléifeadh sé le gnóthaí eachtracha agus cúrsaí eile a mbíodh an Danmhairg ina mbun ar son na hÍoslainne. I gceann míosa ghabh fórsaí armtha na Breataine an tír, rud ab fhearr le mórán Íoslannach ná ionradh Gearmánach; sa bhliain 1941 tháinig fórsaí [[Meiriceá]]<nowiki/>nacha in ionad na Breataine, agus d’fhan siad ann mar arm forghabhála go ceann an Chogaidh.
[[Íomhá:6-inch naval gun overlooking Reykjavik Bay in Iceland, August 1940. H3124.jpg|clé|mion|220px|gunna, bá Reykjavik, Lúnasa 1940]]
Tháinig deireadh leis an socrú idir an Íoslainn agus an Danmhairg sa bhliain 1943, agus an bhliain ina dhiaidh sin vótáil 95% den phobal ar son bunreachta phoblachtaigh. Rinneadh poblacht den tír go foirmiúil ar [[17 Meitheamh]] [[1944]].
D’fhág na Meiriceánaigh an Íoslainn sa bhliain 1946; chuaigh an tír isteach in [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh|ECAT]] sa bhliain 1949, rud ba chúis le hagóidí; sa bhliain 1951 síníodh comhaontú cosanta leis na [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]], tháinig [[Saighdiúir|saighdiúirí]] Meiriceánacha ar ais, agus níor imigh siad go dtí an bhliain 2006.
[[Íomhá:Marshall Plan poster.JPG|clé|mion|220px|cabhair Marshall]]
Neartaigh an [[Eacnamaíocht|geilleagar]] i ndiaidh an [[An Dara Cogadh Domhanda|Chogaidh]], a bhuíochas sin ar thionsclú na [[Iascaireacht|hiascaireachta]], ar chabhair Marshall, agus (dar le mórán) ar threisiú na trádála de bharr pholasaithe [[John Maynard Keynes|Keynes]]. Sna [[1970idí|seachtóidí]] rinne an Íoslainn a limistéar iascaireachta a fhairsingiú, rud a tharraing fearg na Breataine uirthi agus ba chúis le [[Cogadh na dTrosc]]. Fairsingíodh an geilleagar féin tar éis don Íoslainn dul sa [[Limistéar Eorpach Eacnamaíoch]] sa bhliain 1992, agus i gceann tamaill, sa bhliain 2003, beartaíodh ar scód a ligean le saothrú an airgeadais; bhí an-bhrabach le baint as seo, ach ba mhór an babhta ar na bancanna géarchéim eacnamaíoch na bliana 2008. Baineadh an bonn ón ''króna'' agus mhéadaigh an fiach náisiúnta nó go raibh sé ocht n-uaire níos mó ná an olltáirgeacht intíre.
Tá cánacha na hÍoslainne níos troma ná an meán san [[Eagraíocht um Chomhar agus Fhorbairt Eacnamaíochta|OECD]], cé go bhfuil siad níos lú ná mar atá sna tíortha Nordacha eile<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.heritage.org/index/country/iceland|teideal=Iceland Economy: Population, GDP, Inflation, Business, Trade, FDI, Corruption|language=en|work=www.heritage.org|dátarochtana=2019-01-28|archivedate=2019-06-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190610213054/https://www.heritage.org/index/country/iceland}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=http://data.oecd.org/tax/tax-revenue.htm|teideal=Tax - Tax revenue - OECD Data|language=en|work=theOECD|dátarochtana=2019-01-28}}</ref> Tá córas leasa shóisialaigh ann den saghas atá le fáil i dtíortha Nordacha eile, agus é ag soláthar cúram comhchoiteann sláinte agus meánoideachais atá saor in aisce.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.borg.hi.is/ChildWelfare |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2009-07-20 |archivedate=2005-08-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050818131819/http://www.borg.hi.is/ChildWelfare }}</ref>
Sa bhliain 2017, mheas ''Innéacs Forbartha Daonna Socraithe don Éagothroime'' na [[Na Náisiúin Aontaithe|Náisiún Aontaithe]] gurbh í an Íoslainn an tír is forbartha ar domhan, as 151 tír a mheasadh.<ref>{{Lua idirlín|url=http://hdr.undp.org/en/composite/IHDI|teideal={{!}} Human Development Reports|work=hdr.undp.org|dátarochtana=2019-01-28}}</ref>
== Polaitíocht ==
[[Íomhá:Katrin Jakobsdottir, undervisnings- forsknings- og kulturminister i Island, samt samarbejdsminister i Nordisk Ministerrad.jpg|left|220px|thumb|[[Katrín Jakobsdóttir]], Príomh-Aire na hÍoslainne 2017–2024]]
Bunaíodh an pharlaimint nua-aimseartha, an [[Alþingi]] sa bhliain [[1845]], ach athbhunú an tionóil a bhí ann sa bhliain [[930]] ba ea é i ndáiríre. Tá trí theachta is trí fichid sa pharlaimint sa lá atá inniu ann, agus toghtar iad gach ceathrú bliain. Is ceann stáit é an t-[[Uachtarán na hÍoslainne|uachtarán]], ach is é an [[príomh-Aire]] atá i gceannas ar an [[rialtas]]. De ghnáth, ní bhíonn aon pháirtí amháin ábalta rialtas a chruthú ina aonar, agus is minic comhrialtas ann.
Toghtar an t-[[uachtarán]] gach ceithre bliana freisin; toghadh Halla Tómasdóttir sa bhliain [[2024]], an dara bean a bhí sa phost. I dtoghchán parlaiminte na bliana céanna tháinig comhrialtas nua i gcumhacht faoi cheannas Kristrún Frostadóttir, ceannaire na nDaonlathaithe Sóisialta.
Tá an Íoslainn páirteach sa Mhargadh Aonair, agus is ball í den [[Limistéar Eorpach Eacnamaíoch]] agus den [[Limistéar Schengen]]. Ar an 29 Lúnasa 2026 dhiúltaigh na vótálaithe, 52.8% in aghaidh 47.2%, do mholadh an rialtais go dtosófaí cainteanna faoi bhallraíocht iomlán [[An tAontas Eorpach|san Aontas Eorpach]].<ref>{{Lua idirlín |url=https://www.euronews.com/my-europe/2026/08/30/iceland-votes-no-to-further-eu-accession-talks-in-tight-result |teideal=Iceland: Neck and neck referendum rejects EU membership talks |work=Euronews |dátarochtana=2026-09-09}}</ref>
== Geilleagar ==
Tír sách saibhir is ea í an Íoslainn, agus bhí an saibhreas sin ag brath go traidisiúnta ar an [[iascaireacht]]. Is í an [[turasóireacht]] an earnáil is mó anois, agus breis is dhá mhilliún cuairteoir eachtrach ag teacht chun na tíre in aghaidh na bliana.
Tá an t-[[alúmanam]] ar na honnmhairí is tábhachtaí, agus na bruithneoirí ag brath ar leictreachas saor.
Ó fhoinsí in-athnuaite a thagann beagnach an leictreachas ar fad — [[hidrileictreachas]] (thart ar 70%) agus [[fuinneamh geoiteirmeach]] (thart ar 30%) — agus téitear breis is 90% de na tithe le huisce te geoiteirmeach.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Energy in Iceland|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Energy_in_Iceland|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> Is í an ''króna'' Íoslannach (ISK) airgeadra na tíre.
== Cultúr ==
=== Litríocht ===
[[Íomhá:Halldór Kiljan Laxness 1955.jpg|clé|mion|220px|[[Halldór Laxness]] ]]
Tá roinnt [[Scríbhneoir|scríbhneoirí]] rathúla ag an tír, mar shampla [[Halldór Laxness]] (a bhuaigh [[Duais Nobel na Litríochta]] sa bhliain [[1955]]), [[Guðmundur Kamban]], [[Tómas Guðmundsson]], [[Davíð Stefánsson]], [[Jón Thoroddsen]], [[Guðmundur G. Hagalín]], [[Þórbergur Þórðarson]] agus [[Jóhannes úr Kötlum]].
Taobh amuigh den tír féin, scríobh [[W. H. Auden]] agus [[Louis MacNeice]] an leabhar ''Letters from Iceland'' agus iad ag taisteal tríd an tír i [[1937]].
[[Íomhá:Sigur Rós band.jpg|clé|mion|220px|[[Sigur Rós]]]]
=== Ceol ===
Tá ceol traidisiúnta dá gcuid féin ag na hÍoslannaigh, go háirithe na rincí [[Amhránaíocht|amhránaíochta]]: daoine ag rince i bhfáinne agus bailéid á rá acu. Inniu tá iomrá ar roinnt bannaí i gcúrsaí [[Rac-cheol|rac-cheoil]] agus [[Pop-cheol|popcheoil]]: [[Sigur Rós]], [[The Sugarcubes]], agus amhránaí an bhanna úd, [[Björk]].
== Féach freisin ==
* [[Réicivíc]]
* [[Alþingi]]
* [[An Íoslainnis]]
* [[Lochlannaigh]]
* [[Icelandair]] - An aerlíne náisiúnta
== Tagairtí ==
{{reflist}}
== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.island.is/ Ísland.is - Suíomh oifigiúil na hÍoslainne]
* [http://www.stjornarrad.is/ Stjórnarráð Íslands - Rialtas na hÍoslainne]
{{AE}}
{{DEFAULTSORT:Íoslainn, An}}
[[Catagóir:An Íoslainn|*]]
[[Catagóir:Oileáin|Ioslainn, An]]
[[Catagóir:Ballstáit na Náisiún Aontaithe|Í]]
57eh4975z325zxc5rsbbo2i9aimk26l
1327679
1327678
2026-09-09T18:43:55Z
TGcoa
21229
/* Naisc sheachtracha */
1327679
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Is [[tír]] [[oileán]]ach í '''an Íoslainn''' ([[Íoslainnis]]: ''Ísland''), nó '''Inis Tuile''', atá suite san [[Aigéan Atlantach]]. Is í [[Réicivíc]] an [[Príomhchathair|phríomhchathair]] agus an [[Cathair (lonnaíocht)|chathair]] is mó.
Is í an [[Alþingi]] [[parlaimint]] náisiúnta na hÍoslainne.
[[Íomhá:Erupting geysir.jpg|thumb|220px|left|An Géasar Mór i ngleann Haukadalur]]
[[Íomhá:Iceland Dettifoss 1972-4.jpg|thumb|220px|left|Dettifoss, an t-eas is treise san Eoraip, in oirthuaisceart na hÍoslainne]]
[[Íomhá:Eyjafjallajökull.jpeg|left|thumb|220px|Oighearshruth Eyjafjallajökull]]
[[Íomhá:Sveitarfélög-landsvæði.png|220px|left|thumb|Réigiúin na hÍoslainne]]
== Tíreolaíocht ==
Is í an Íoslainn an t-ochtú h[[oileán]] déag is mó ar [[An Domhan|domhan]], agus í suite san [[An tAigéan Atlantach|Aigéan Atlantach]] idir [[an Ghraonlainn]], [[an Iorua]], [[Éire]], [[Albain]] agus [[Oileáin Fharó]]. Tá [[an Ciorcal Artach]] gar d'oileán [[Grímsey]] lastuaidh d'oileán mór na hÍoslainne. Cuid den [[An Eoraip|Eoraip]] is ea í fós, cé go bhfuil an tír scoite amach ón [[Mór-roinn|mór-roinn]].
[[Tundra]] is ea 62.7% den tír; [[loch|lochanna]] agus [[oighearshruth|oighearshruthanna]] is ea 14.3% di agus níl ach 23% di faoi fhásra.<ref name="lmi">{{Lua idirlín |url=http://www.lmi.is/landsurvey.nsf/pages/index.html |teideal=Suirbhé Náisiúnta Talún na hÍoslainne |dátarochtana=2006-05-20 |archivedate=2006-02-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060207171143/http://www.lmi.is/landsurvey.nsf/pages/index.html }}</ref> Tá an [[cósta]] 4,970 [[ciliméadar]] ar fad agus mórán caolsáilí ann. Is ann atá formhór na n[[Duine|daoine]] ina gcónaí, agus na [[Sliabh|sléibhte]] chomh fuar agus chomh neamhthorthúil sin. Is iad na bailte is mó [[Réicivíc]], Kópavogur, Hafnarfjörður, Reykjanesbær (mar a bhfuil an t-aerfort idirnáisiúnta), agus Akureyri. Tá daoine ina gcónaí ar oileán Grímsey, an chuid den tír is faide ó thuaidh.<ref>{{Lua idirlín |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ic.html |teideal="CIA factbook" |dátarochtana=2009-10-24 |archivedate=2020-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200518191543/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ic.html }}</ref>
Tá trí pháirc náisiúnta ann: Þingvellir, Snæfellsjökull agus Vatnajökull, páirc a bunaíodh sa bhliain 2008 as páirceanna Skaftafell agus Jökulsárgljúfur.
=== Achar ===
* An tír ar fad: 103,000 ciliméadar cearnach
* Fásra: 23,805 ciliméadar cearnach
* Lochanna: 2,757 ciliméadar cearnach
* Oighearshruthanna: 11,922 ciliméadar cearnach
* Talamh folamh: 64,538 ciliméadar cearnach<ref name="lmi"/>
=== Geolaíocht ===
[[Tír]] óg í an Íoslainn ó thaobh na [[geolaíocht]]a de, í suite ar bhall te na hÍoslainne agus ar an [[Droim Lár-Atlantach]], rud a fhágann go bhfuil geolaíocht an [[oileán|oileáin]] an-bheo, agus a lán [[bolcán]] ann dá bharr, go háirithe Hekla, Eldgjá, Herðubreið agus Eldfell. Nuair a bhrúcht Laki sna blianta 1783–1784 d'fhág an brúchtadh smúit os cionn na coda ba mhó den [[Eoraip]] agus os cionn cuid den [[Áise]] agus den [[Afraic]] freisin ar feadh roinnt míonna ina dhiaidh sin.<ref>{{Lua idirlín |url=http://academic.emporia.edu/aberjame/ice/lec19/holocene.htm |teideal=Late Holocene climate |dátarochtana=2009-07-20 |archivedate=2011-06-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110613164351/http://academic.emporia.edu/aberjame/ice/lec19/holocene.htm }}</ref>
Tá a lán [[géasar]] san Íoslainn. Toisc nach deacair teacht ar [[Fuinneamh geoiteirmeach|chumhacht gheoiteirmeach]] agus go bhfuil [[Fuinneamh agus cumhacht hidrileictreach|hidrileictreachas]] le fáil gan dua ó aibhneacha agus ó easanna, ní mór an costas atá ag gabháil le téamh na dtithe.
Tá an chuid is mó den oileán déanta de [[Basalt|bhasalt]], [[laibhe]] gan mhórán [[silice]]; ach brúchtann a lán [[bolcán]] laibhí de shaghas eile, ar nós [[Riailít|riailíte]] agus [[Aindéisít|aindéisíte]].
Tá baint ag an Íoslainn le Surtsey, ceann de na hoileáin is úire ar domhan. Nocht sé de bharr brúchtanna bolcánacha idir [[8 Samhain]] [[1963]] agus [[5 Meitheamh]] [[1968]], agus ní théann ann ach eolaithe atá ag déanamh taighde ar fhás na beatha. Baisteadh an t-oileán as [[Surtr]], arracht an chlaímh lasánta.<ref>{{Lua idirlín |url=http://iceland.vefur.is/iceland_nature/Volcanoes_in_Iceland/surtsey.htm |teideal=Surtsey Volcano |dátarochtana=2009-07-20 |archivedate=2009-12-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091208114622/http://iceland.vefur.is/iceland_nature/Volcanoes_in_Iceland/surtsey.htm }}</ref>
=== Aeráid ===
[[Aeráid]] fhopholach atá ag an Íoslainn, agus bíonn rian Shruth te an [[An tAigéan Atlantach|Aigéin Atlantaigh]] Thuaidh uirthi. Is annamh a d'fheicfeá [[oighear]] in aice leis an gcósta.<ref>Climate, History and the Modern World; Lamb H., 1995, Longman Publ.</ref> Tríd is tríd, tá an cósta theas níos teo, níos fliche agus níos gaofaire ná an tuaisceart, agus tá ísleáin an tuaiscirt ar an gcuid is neamhthorthúla den tír. Is é lár sléibhtiúil na tíre an chuid is fuaire den Íoslainn.
Ba í an [[teocht]] ab airde a taifeadadh riamh 30.5 °C (86.9 °F) ar 22 Meitheamh 1939 ag Teigarhorn ar chósta an oirdheiscirt. Ba í an teocht ab ísle -38 °C (-36.4 °F) ar 22 Eanáir 1918 ag Grímsstaðir agus ag Möðrudalur san oirthuaisceart. Réicivíc: 26.2 °C (79.2 °F) ar 30 Iúil 2008, -24.5 °C (-12.1 °F) ar 21 Eanáir 1918.
=== Na réigiúin ===
Tá ocht réigiún san Íoslainn agus iad á n-úsáid i mbailiú na [[Staidreamh|staitisticí]]. Orthu atá na postcheantair bunaithe freisin.
* [[Austurland]]
* [[Höfuðborgarsvæði]]
* [[Norðurland eystra]]
* [[Norðurland vestra]]
* [[Suðurland]]
* [[Suðurnes]]
* [[Vestfirðir]]
* [[Vesturland]]
=== Plandaí agus ainmhithe ===
[[Íomhá:Icelandic sheep summer 06.jpg|220px|thumb|left|[[Caora]] Íoslannach]]
Is beag [[planda]] nó ainmhí a tháinig chun na hÍoslainne ó dheireadh [[An Oighearthréimhse Dheiridh|na hOighearaoise]] 10,000 bliain ó shin. Tá eolas ar thuairim is 1,300 [[feithid]] ann, méid atá sách íseal le hais a bhfuil le fáil i dtíortha eile. Níl [[Reiptíl|reiptílí]] ann, agus ní bhfuair na chéad daoine rompu ach sineach amháin, an [[madra rua]] Artach, ainmhí a bhain amach an Íoslainn thar an bhfarraige reoite i ndeireadh na hOighearaoise.
[[Coill]]te beithe agus tundra is dual don Íoslainn, cé nach bhfuil fásra ar bith le fáil i dtrí cheathrú den tír; tá [[féar]] ann freisin agus é á ithe ag [[Eallach|beithígh]]. Bhíodh coillte beithe (''Betula pubescens'') le fáil i gcuid mhaith den deisceart,<ref>Deirtear in ''Íslendingabók'', cuntas le [[Ari Þorgilsson]] (1067–1148 AD) ar lonnaíocht na tíre: "Í þann tíþ Ísland viþi vaxit á miþli fiallz oc fiöro" (''Ag an am sin bhí an Íoslainn faoi chrainn idir na sléibhte agus an trá''): http://archive.org/details/slendingabkersk00smgoog.</ref> ach chuir daoine isteach go mór ar an bhfód éadrom bolcánach agus ar an mbeagán [[Speiceas|speiceas]] a bhí ann. Baineadh an-úsáid as na [[coillte]] le haghaidh [[breosla]] agus [[adhmad]] tógála, agus tharla creimeadh de bharr an dí[[Foraois|fhoraois]]<nowiki/>ithe, rud a bhac ar athfhás na gcrann. Anois níl ach roinnt bheag coillte beithe fágtha, cé go ndearnadh coillte nua a chur agus crainn iasachta san áireamh.
Ar na hainmhithe atá le fáil san Íoslainn anois tá caoirigh, beithígh, [[cearc]]a, [[gabhair]] agus [[Capall|capaill]] láidre dúchasacha. Is iomaí saghas [[Iasc|éisc]] atá le fáil ann, agus iad ar chuid mhór d'onnmhairí na tíre. Tá [[Sionnach|madraí rua]] ann, [[luch]]a, [[Francach (ainmhí)|francaigh]], [[coinín]]í, [[minc]]eanna agus [[réinfhia]]nna. Tagann béir bhána ó am go chéile agus iad á n-iompar ar chnoic oighir ón [[An Ghraonlainn|nGraonlainn]]. Tá éin go leor ann – [[Faoileán (baill d'fhine na Laridae)|faoileáin]], [[Puifín|puifíní]], [[Meirleach mara|meirligh]] mhara agus [[Saidhbhéar|saidhbhéir]]. Tá [[Míol mór|míolta móra]] le feiceáil, agus iad á [[Seilg míolta móra|seilg]] mar [[Bia|bhia]] agus ar son an [[taighde]].<ref>[http://www.hafro.is/undir_eng.php?ID=15&REF=2 Marine Research Institute: Cetaceans]</ref>
== Stair ==
[[Íomhá:Law speaker.jpg|thumb|220px|left|Tionól an Alþingi ag Þingvellir – íomhá ón 19ú haois]]
=== An lonnú agus bunú an chomhlathais ===
Tháinig [[Manach|manaigh]] [[Éire|Éireannach]]<nowiki/>a (Papar<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Papar|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Papar&oldid=891969153|journal=Wikipedia|date=2019-04-11|language=en}}</ref>) timpeall 870 AD; ba iad na chéad daoine a chuir fúthu san Íoslainn is cosúil<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Aistear na nGael,Mairéad Ní Mhaonaigh,Íoslainn,HD,Iceland,Irish,Viking,slaves,Norsemen,BBC,Altan|url=https://www.youtube.com/watch?v=z5gmxD5PGaY&feature=youtu.be&t=313|date=2016-10-28|author=Maribel Fingado}}</ref> ach níor thángthas ar aon iarsmaí [[Seandálaíocht|seandálaíocha]] ina ndiaidh. Tháinig na [[Lochlannaigh]] chomh maith, dream a d’fhódaigh iad féin ann sa tréimhse 870-930. Thóg [[Ingólfur Arnarson]] teach ag Réicivíc sa bhliain 874,<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.personal.utulsa.edu/~Marc-Carlson/history/grontime.html |teideal=History of Medieval Greenland |dátarochtana=2009-07-20 |archivedate=2009-10-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091016235834/http://www.personal.utulsa.edu/~marc-carlson/history/grontime.html }}</ref> agus lean Lochlannaigh eile é lena gcuid daor Éireannach. Faoin mbliain 930 bhí an chuid ba mhó den [[talamh]] torthúil sealbhaithe, agus bunaíodh an Tionól (Alþingi) mar bhunús Chomhlathas na hÍoslainne. Mhair an Comhlathas go dtí 1262, nuair a d’éirigh na taoisigh róláidir.
=== Ó na Meánaoiseanna go dtí an Nua-Aois Luath ===
Bhí achrann, aighneas agus troid ann nó gur síníodh an Sean-Chúnant, rud a chuir an Íoslainn faoi [[Coróin|Choróin]] na hIorua; nascadh ríochtaí na h[[An Iorua|Iorua]] agus na [[An Danmhairg|Danmhairge]] sa chuid dheiridh den [[14ú haois]], agus d’fhan an Íoslainn faoi smacht na ríochta nua. Ina dhiaidh sin bhí an tír ar an trá fholamh: bhí na daoine ag brath ar an [[talmhaíocht]], agus iad thíos le hithir neamhthorthúil, le brúchtanna bolcánacha agus le haeráid dhian.
Tháinig [[An Phlá Mhór|an phlá]] sna blianta 1402-1404 agus 1494-1495, agus cailleadh tuairim is leath an phobail gach uair.<ref>{{Lua idirlín |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m2279/is_n156/ai_20059971/pg_14 |teideal=6th-10th century AD |dátarochtana=2012-06-28 |archivedate=2012-01-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120119132933/http://findarticles.com/p/articles/mi_m2279/is_n156/ai_20059971/pg_14/ }}</ref>
[[Íomhá:Christian III of Denmark (colors).jpg|clé|mion|220px|Rí Christian III na Danmhairge, timpeall 1550]]
Timpeall lár an [[16ú haois]] thosaigh Rí Christian III na Danmhairge ag brú an [[Liútarachas|Liútarachais]] ar na daoine: baineadh an ceann d’[[easpag]] deireanach na hÍoslainne agus de bheirt mhac leis sa bhliain 1550, agus rinneadh príomhchreideamh na tíre den Liútarachas.
Sa [[17ú haois|17ú]] agus san [[18ú haois]] chuir an Danmhairg diansrianta le trádáil na hÍoslainne, agus rinne píoráidí ó [[Sasana|Shasana]], ón [[An Spáinn|Spáinn]] agus ón [[An Ailgéir|Ailgéir]] na cóstaí a chreachadh.
[[Íomhá:1783 Map of Iceland.jpg|clé|mion|220px|léarscáil, 1783]]
San 18ú haois mharaigh an [[Bolgach|bholgach]] tuairim is an tríú cuid den phobal, agus sa bhliain 1783 bhrúcht bolcán darbh ainm Laki, rud ba chúis le breis is leath an eallaigh a mharú, le [[gorta]] mór agus le bás an ceathrú cuid den phobal nó mar sin, gan trácht ar smúit uafásach ar fud an domhain.
[[Íomhá:Portrait of Jón Sigurdsson-2.jpg|clé|mion|220px|[[Jón Sigurðsson]]]]
=== Neamhspleáchas ===
Sa bhliain 1814, tar éis chogaí [[Napoléon Bonaparte|Napoléon]], scar an Iorua agus an Danmhairg óna chéile, ach bhí an Íoslainn spleách ar an Danmhairg fós. Mar sin féin, tháinig gluaiseacht [[Neamhspleách (polaitíocht)|neamhspleáchais]] chun cinn faoi cheannas [[Jón Sigurðsson]], gluaiseacht a bhí faoi anáil [[Náisiúnachas|náisiúnachais]] rómánsaigh na hEorpa.
Cuireadh deireadh de réir a chéile leis an ngéibheann saothair (''[[Vistarband]]'') ag deireadh an 19ú haois.
Níor tugadh féinrialú don Íoslainn go dtí an bhliain 1874, agus méadaíodh é sa bhliain 1904. Ar [[1 Nollaig]] [[1918]] socraíodh leis an Danmhairg go mbeadh an Íoslainn ina stát neamhspleách faoi Choróin na Danmhairge. Faoin am sin bhí aghaidh ag neart Íoslannach ar [[Meiriceá Thuaidh|Mheiriceá Thuaidh]], go háirithe [[Ceanada]]; d’imigh timpeall 15,000 duine as pobal 70,000 sa chuid dheireanach den 19ú haois.<ref>[https://web.archive.org/web/20081207012354/http://www.iht.com/articles/2008/12/05/business/iceland.php For Iceland, an exodus of workers], International Herald Tribune, December 5, 2008</ref>
Sa Dara Cogadh Domhanda d’fhógair an Íoslainn, ar nós na Danmhairge, go raibh sí neodrach. Nuair a rinne [[an Ghearmáin]] an Danmhairg a fhorghabháil ar [[9 Aibreán]] [[1940]], dúirt parlaimint na hÍoslainne gur chóir do Rialtas na hÍoslainne údarás an Rí a ghlacadh chuici chun go bpléifeadh sé le gnóthaí eachtracha agus cúrsaí eile a mbíodh an Danmhairg ina mbun ar son na hÍoslainne. I gceann míosa ghabh fórsaí armtha na Breataine an tír, rud ab fhearr le mórán Íoslannach ná ionradh Gearmánach; sa bhliain 1941 tháinig fórsaí [[Meiriceá]]<nowiki/>nacha in ionad na Breataine, agus d’fhan siad ann mar arm forghabhála go ceann an Chogaidh.
[[Íomhá:6-inch naval gun overlooking Reykjavik Bay in Iceland, August 1940. H3124.jpg|clé|mion|220px|gunna, bá Reykjavik, Lúnasa 1940]]
Tháinig deireadh leis an socrú idir an Íoslainn agus an Danmhairg sa bhliain 1943, agus an bhliain ina dhiaidh sin vótáil 95% den phobal ar son bunreachta phoblachtaigh. Rinneadh poblacht den tír go foirmiúil ar [[17 Meitheamh]] [[1944]].
D’fhág na Meiriceánaigh an Íoslainn sa bhliain 1946; chuaigh an tír isteach in [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh|ECAT]] sa bhliain 1949, rud ba chúis le hagóidí; sa bhliain 1951 síníodh comhaontú cosanta leis na [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]], tháinig [[Saighdiúir|saighdiúirí]] Meiriceánacha ar ais, agus níor imigh siad go dtí an bhliain 2006.
[[Íomhá:Marshall Plan poster.JPG|clé|mion|220px|cabhair Marshall]]
Neartaigh an [[Eacnamaíocht|geilleagar]] i ndiaidh an [[An Dara Cogadh Domhanda|Chogaidh]], a bhuíochas sin ar thionsclú na [[Iascaireacht|hiascaireachta]], ar chabhair Marshall, agus (dar le mórán) ar threisiú na trádála de bharr pholasaithe [[John Maynard Keynes|Keynes]]. Sna [[1970idí|seachtóidí]] rinne an Íoslainn a limistéar iascaireachta a fhairsingiú, rud a tharraing fearg na Breataine uirthi agus ba chúis le [[Cogadh na dTrosc]]. Fairsingíodh an geilleagar féin tar éis don Íoslainn dul sa [[Limistéar Eorpach Eacnamaíoch]] sa bhliain 1992, agus i gceann tamaill, sa bhliain 2003, beartaíodh ar scód a ligean le saothrú an airgeadais; bhí an-bhrabach le baint as seo, ach ba mhór an babhta ar na bancanna géarchéim eacnamaíoch na bliana 2008. Baineadh an bonn ón ''króna'' agus mhéadaigh an fiach náisiúnta nó go raibh sé ocht n-uaire níos mó ná an olltáirgeacht intíre.
Tá cánacha na hÍoslainne níos troma ná an meán san [[Eagraíocht um Chomhar agus Fhorbairt Eacnamaíochta|OECD]], cé go bhfuil siad níos lú ná mar atá sna tíortha Nordacha eile<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.heritage.org/index/country/iceland|teideal=Iceland Economy: Population, GDP, Inflation, Business, Trade, FDI, Corruption|language=en|work=www.heritage.org|dátarochtana=2019-01-28|archivedate=2019-06-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190610213054/https://www.heritage.org/index/country/iceland}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=http://data.oecd.org/tax/tax-revenue.htm|teideal=Tax - Tax revenue - OECD Data|language=en|work=theOECD|dátarochtana=2019-01-28}}</ref> Tá córas leasa shóisialaigh ann den saghas atá le fáil i dtíortha Nordacha eile, agus é ag soláthar cúram comhchoiteann sláinte agus meánoideachais atá saor in aisce.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.borg.hi.is/ChildWelfare |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2009-07-20 |archivedate=2005-08-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050818131819/http://www.borg.hi.is/ChildWelfare }}</ref>
Sa bhliain 2017, mheas ''Innéacs Forbartha Daonna Socraithe don Éagothroime'' na [[Na Náisiúin Aontaithe|Náisiún Aontaithe]] gurbh í an Íoslainn an tír is forbartha ar domhan, as 151 tír a mheasadh.<ref>{{Lua idirlín|url=http://hdr.undp.org/en/composite/IHDI|teideal={{!}} Human Development Reports|work=hdr.undp.org|dátarochtana=2019-01-28}}</ref>
== Polaitíocht ==
[[Íomhá:Katrin Jakobsdottir, undervisnings- forsknings- og kulturminister i Island, samt samarbejdsminister i Nordisk Ministerrad.jpg|left|220px|thumb|[[Katrín Jakobsdóttir]], Príomh-Aire na hÍoslainne 2017–2024]]
Bunaíodh an pharlaimint nua-aimseartha, an [[Alþingi]] sa bhliain [[1845]], ach athbhunú an tionóil a bhí ann sa bhliain [[930]] ba ea é i ndáiríre. Tá trí theachta is trí fichid sa pharlaimint sa lá atá inniu ann, agus toghtar iad gach ceathrú bliain. Is ceann stáit é an t-[[Uachtarán na hÍoslainne|uachtarán]], ach is é an [[príomh-Aire]] atá i gceannas ar an [[rialtas]]. De ghnáth, ní bhíonn aon pháirtí amháin ábalta rialtas a chruthú ina aonar, agus is minic comhrialtas ann.
Toghtar an t-[[uachtarán]] gach ceithre bliana freisin; toghadh Halla Tómasdóttir sa bhliain [[2024]], an dara bean a bhí sa phost. I dtoghchán parlaiminte na bliana céanna tháinig comhrialtas nua i gcumhacht faoi cheannas Kristrún Frostadóttir, ceannaire na nDaonlathaithe Sóisialta.
Tá an Íoslainn páirteach sa Mhargadh Aonair, agus is ball í den [[Limistéar Eorpach Eacnamaíoch]] agus den [[Limistéar Schengen]]. Ar an 29 Lúnasa 2026 dhiúltaigh na vótálaithe, 52.8% in aghaidh 47.2%, do mholadh an rialtais go dtosófaí cainteanna faoi bhallraíocht iomlán [[An tAontas Eorpach|san Aontas Eorpach]].<ref>{{Lua idirlín |url=https://www.euronews.com/my-europe/2026/08/30/iceland-votes-no-to-further-eu-accession-talks-in-tight-result |teideal=Iceland: Neck and neck referendum rejects EU membership talks |work=Euronews |dátarochtana=2026-09-09}}</ref>
== Geilleagar ==
Tír sách saibhir is ea í an Íoslainn, agus bhí an saibhreas sin ag brath go traidisiúnta ar an [[iascaireacht]]. Is í an [[turasóireacht]] an earnáil is mó anois, agus breis is dhá mhilliún cuairteoir eachtrach ag teacht chun na tíre in aghaidh na bliana.
Tá an t-[[alúmanam]] ar na honnmhairí is tábhachtaí, agus na bruithneoirí ag brath ar leictreachas saor.
Ó fhoinsí in-athnuaite a thagann beagnach an leictreachas ar fad — [[hidrileictreachas]] (thart ar 70%) agus [[fuinneamh geoiteirmeach]] (thart ar 30%) — agus téitear breis is 90% de na tithe le huisce te geoiteirmeach.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Energy in Iceland|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Energy_in_Iceland|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> Is í an ''króna'' Íoslannach (ISK) airgeadra na tíre.
== Cultúr ==
=== Litríocht ===
[[Íomhá:Halldór Kiljan Laxness 1955.jpg|clé|mion|220px|[[Halldór Laxness]] ]]
Tá roinnt [[Scríbhneoir|scríbhneoirí]] rathúla ag an tír, mar shampla [[Halldór Laxness]] (a bhuaigh [[Duais Nobel na Litríochta]] sa bhliain [[1955]]), [[Guðmundur Kamban]], [[Tómas Guðmundsson]], [[Davíð Stefánsson]], [[Jón Thoroddsen]], [[Guðmundur G. Hagalín]], [[Þórbergur Þórðarson]] agus [[Jóhannes úr Kötlum]].
Taobh amuigh den tír féin, scríobh [[W. H. Auden]] agus [[Louis MacNeice]] an leabhar ''Letters from Iceland'' agus iad ag taisteal tríd an tír i [[1937]].
[[Íomhá:Sigur Rós band.jpg|clé|mion|220px|[[Sigur Rós]]]]
=== Ceol ===
Tá ceol traidisiúnta dá gcuid féin ag na hÍoslannaigh, go háirithe na rincí [[Amhránaíocht|amhránaíochta]]: daoine ag rince i bhfáinne agus bailéid á rá acu. Inniu tá iomrá ar roinnt bannaí i gcúrsaí [[Rac-cheol|rac-cheoil]] agus [[Pop-cheol|popcheoil]]: [[Sigur Rós]], [[The Sugarcubes]], agus amhránaí an bhanna úd, [[Björk]].
== Féach freisin ==
* [[Réicivíc]]
* [[Alþingi]]
* [[An Íoslainnis]]
* [[Lochlannaigh]]
* [[Icelandair]] - An aerlíne náisiúnta
== Tagairtí ==
{{reflist}}
== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.island.is/ Ísland.is - Suíomh oifigiúil na hÍoslainne]
* [http://www.stjornarrad.is/ Stjórnarráð Íslands - Rialtas na hÍoslainne]
{{DEFAULTSORT:Íoslainn, An}}
[[Catagóir:An Íoslainn|*]]
[[Catagóir:Oileáin|Ioslainn, An]]
[[Catagóir:Ballstáit na Náisiún Aontaithe|Í]]
gs7aqx7g74vjnr79o6bytkugoc8a5r5
Cumann Lúthchleas Gael
0
8551
1327695
1311282
2026-09-09T21:23:04Z
TGcoa
21229
1327695
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta|logo= Lógó an CLG.svg}}
[[Íomhá:Gaelic Athletic Association.png|deas|thumb|Lógó traidisiúnta CLG.]]
[[Íomhá:GAA Corporate Logo.png|thumb|Sean Lógó corparáide an CLG]]
Is cumann spóirt agus cultúrtha [[Éire]]annach agus idirnáisiúnta é '''Cumann Lúthchleas Gael (CLG)''' (Béarla: ''Gaelic Athletic Association (GAA)''), atá dírithe don chuid is mó ar na [[Cluichí gaelacha|cluichí Gaelacha]] a chur chun cinn: [[Iománaíocht|iomáint]], [[Peil Ghaelach|peil ghaelach]], [[cluiche corr]], [[liathróid láimhe]]. Tugann an eagraíocht tacaíocht láidir freisin don [[Gaeilge|Ghaeilge]], agus tá an aidhm sin mar chuid lárnach d'imeachtaí an chumainn. Is í an eagraíocht is mó in Éirinn, le 800,000 ball ón sé mhilliún a chónaíonn ar an oileán.
Is iad peil Ghaelach agus iománaíocht na cluichí is coitianta a chuireann CLG chun cinn, agus na cluichí is mó sa tír. Tá cumainn ar leith eile do chamógaíocht agus peil Ghaelach na mBan - [[Cumann Peil Gael na mBan]] agus [[Cumann Camógaíochta na nGael]].
Rinne an cumann comóradh ar 125ú bliain na heagraíochta sa bhliain [[2009]].
== Stair an Chumainn ==
=== Bunú an Chumainn ===
[[Íomhá:Croke park.jpg|177x177px|thumb|[[Páirc an Chrócaigh]], ceanncheathrú an chumainn.]]
Bunaíodh Cumann Lúthchleas Gael sa bhliain [[1884]]. Fear as [[Contae an Chláir]], [[Mícheál Ó Cíosóig]] a bhunaigh an cumann an chéad lá ariamh. Rugadh é sa bhliain [[1847]] agus bhain sé cáilíocht amach mar mhúinteoir bunscoile ó [[choláiste na Carraige Duibhe]], [[Baile Átha Cliath]]. Sa bhliain [[1877]], bhunaigh sé a scoil féin, chun státseirbhísigh a réiteach do scrúduithe chun post a fháil i [[Stát Sheirbhís na Breataine]]. Tugadh [[Acadamh Cusack]] ar an scoil. D'éirigh thar cinn lena cuid scoláirí agus bhain an scoil cáil amach. Tháinig méadú mór dá bharr ar líon na mac léinn agus moladh dóibh a bheith aclaí agus folláin agus gurbh é an rud ab fhearr dóibh ná bheith páirteach in imeachtaí aclaíochta.
Fear é Mícheál Ó Cíosóig a bhí tugtha don Ghaeilge agus bhí an-imní air freisin faoin laghdú a bhí tagtha ar stad na himeartha i gcuid de na cluichí Éireannacha. Shocraigh sé aghaidh a thabhairt ar an gceist agus cluiche na hiománaíochta a thabhairt chun foirfe arís. Chas sé le roinnt daoine eile a bhí chomh díograiseach céanna leis féin. Is de bharr an fheachtais seo a bunaíodh Cumann Lúthchleas Gael ar an gcéad lá de mhí na Samhna [[1884]] i n[[Durlas]], [[Contae Thiobraid Árann|gCo. Thiobraid Árann]]. Bhí [[Charles Stewart Parnell]], [[Mícheál Ó Cíosóig]] agus [[Tomás Cróc]] i measc a phátrún.
=== Cuspóirí an Chumainn ===
Ba é an bhunchuspóir a bhí ag na bunaitheoirí na seanchluichí Tailte a athbhunú mar eagraíocht spóirt neamhspleách Éireannach a chuirfeadh cluichí Gaelacha chun cinn. Leagadh síos na cuspóirí seo a leanas:
# Chun caithimh aimsire dúchasacha a chothú agus a chur chun cinn
# Chun an lúthchleasaíocht a oscailt do gach aicme shóisialta
# Chun chabhrú i mbunú chlubanna peile agus iomána a eagródh cluichí idir na contaetha
=== Éachtaí an Chumainn ===
Murach bunú an chumainn agus iarrachtaí an Uasail Cusack, is cinnte nach mbeadh cluiche na hiománaíochta ná na cluichí eile againn inniu. Thug an Cumann deis do dhaoine a bheith páirteach sna cluichí, chuidigh sé leis an mbród agus a bhféinmheas mar phobal Éireannach. Tá fréamhacha an chumainn fite fuaite sa phobal ag leibhéil éagsúla, sa pharóiste, sa chontae, go réigiúnach agus go náisiúnta. Déanann CLG freastal ar óg agus aosta. Tá an eagraíocht ar cheann de na cinn is mó ar domhan. Tá os cionn 3,000 cumann agus foirne rud a áiríonn foirne scoile agus ollscolaíochta i gcian agus i gcóngar. Imrítear craobh ceannais na gcluichí sa cheannáras i b[[Páirc an Chrócaigh]] i m[[Baile Átha Cliath]]. Rinneadh cinneadh cead a thabhairt do lucht sacair agus rugbaí Páirc an Chrócaigh a úsáid le linn do [[Bóthar Lansdún|Bhóthair Lansdúin]] a bheith dúnta. Ba chéim ollmhór chun cinn í seo i stair an CLG.
== CLG in Éirinn ==
{{Príomhalt|Liosta de na contaetha CLG in Éirinn}}
Tá eagraíocht áitiúil i ngach contae in Éirinn, atá freagrach as na cluichí Gaelacha a imrítear ann.
== CLG sa Bhreatain ==
{{Príomhalt|Cumann Lúthchleas Gael na Breataine}}
Tá seacht gcontae CLG sa Bhreatain.
== Todhchaí na gcluichí amaitéaracha ==
Sna 2020idí, cuireadh deontas beag airgid do na himreoirí i bhfeidhm. Cé chomh fada is féidir na deontais a ardú gan teorainn an amaitéarachais a chur i mbaol? Tá imní ar roinnt traidisiúnaithe go bhféadfadh méadú róthapa an t-éiteas a lagú. Deir daoine eile, áfach, mura mbeidh tacaíocht níos córa ann, go háirithe do mhic léinn agus d’imreoirí ó cheantair thuaithe a bhíonn ag taisteal uaireanta fada, go bhfágfaidh go leor acu an cluiche ar fad.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/sport/gaelic-games/2025/09/19/states-10m-spend-on-nfl-match-wont-sit-easy-with-gaa-players-if-grant-request-rejected/|teideal=State’s €10m spend on NFL match won’t sit easy with GAA players if grant request rejected|údar=Gordon Manning|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2025-09-29}}</ref>
{{Príomhalt|Cumann Imreoirí Gael}}
== Conspóidí ==
=== Mná ===
Mhaígh iar-Uachtarán na hÉireann [[Máire Mhic Giolla Íosa]] go raibh daoine san eagraíocht nach raibh sásta go mbeadh mná [thar fhir] ag déanamh cinntí ag an leibhéal is sinsearaí de na Cluichí Gaelacha in Éirinn agus dúirt go raibh an cónascadh á choinneáil siar ag na daoine sin.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Gan aon ghlacadh ag CLG le líomhain Mháire Mhic Giolla Íosa|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0909/1590848-gan-aon-ghlacadh-ag-clg-le-liomhain-mhaire-mhic-giolla-iosa/|date=2026-09-09|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref>
=== Seicteachas sa Chumann ===
Cuireadh i leith CLG go minic go raibh an eagraíocht seicteach agus gur theastaigh uatha pobail éagsúla a choinneáil ón gCumann. Ba mhinic gurbh é seo an port a bhíodh á sheinm ag polaiteoirí áirithe i d[[Tuaisceart Éireann]]. Deir siad go mion minic go raibh an eagraíocht claonta i dtreo [[náisiúnaithe]] agus [[poblachtánach]] agus na h[[Eaglais Chaitliceach Rómhánach|Eaglaise Caitlicí]]. Bhí an argóint ag Cumann Lúthchleas Gael gur spreag siad daoine riamh le meas a bheith acu ar a dtír agus gach ar bhain léi seachas cúrsaí creidimh. Go deimhin níl aon bhunús leis an argóint sin anois in aghaidh an chumainn agus cead ag póilíní agus saighdiúirí na Breataine ballraíocht a ghlacadh ina gcuid cumann.
== Féach freisin ==
* [[Cumann Imreoirí Gael]]
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.gaa.ie Suíomh oifigiúil an CLG]
* [http://www.gaa.ie/files/official_playing_rules.pdf Rialacha do na cluichí ar gaa.ie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080410113325/http://www.gaa.ie/files/official_playing_rules.pdf |date=2008-04-10 }}
* [http://www.anfearrua.com/home.asp An Fear Rua: The GAA Unplugged! Caint, craic agus díospóireacht] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061114001707/http://www.anfearrua.com/home.asp |date=2006-11-14 }}
* [https://web.archive.org/web/19970121102023/http://www.rte.ie/aertel/p240.htm National Torthaí agus cluichí ar RTÉ]
* [https://web.archive.org/web/19981203133610/http://www.rte.ie/aertel/aertelplus/p560.htm Torthaí agus cluichí áitiúla ar RTÉ]
* [http://www.irishnews.com/gaaworld/home.html GAA World ar an [[The Irish News]]]
* [http://www.clubgaa.ie/ Liosta clubanna de chuid an CLG] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090411113100/http://www.irishnews.com/gaaworld/home.html |date=2009-04-11 }}
* [http://www.sports.ie/sport-irish_gaa_news_results_fixtures_world_ireland.html Nuacht, torthaí agus cluichí ar Sports.ie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060412202437/http://www.sports.ie/sport-irish_gaa_news_results_fixtures_world_ireland.html |date=2006-04-12 }}
* [http://www.gaaresults.ie/gaaresults/index.jsf Torthaí CLG] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071118175612/http://www.gaaresults.ie/gaaresults/index.jsf |date=2007-11-18 }}
* [http://www.hoganstand.com/ HoganStand.com]
{{DEFAULTSORT:Cumann Luthchleas Gael}}
[[Catagóir:Cumann Lúthchleas Gael| ]]
[[Catagóir:Eagraíochtaí náisiúnacha na hÉireann]]
[[Catagóir:Spórt]]
[[Catagóir:Spórt in Éirinn|*]]
[[Catagóir:Spórt i bPoblacht na hÉireann|*]]
[[Catagóir:Spórt i dTuaisceart Éireann|*]]
1zzloytjs7b123zptpn061n27aaqly2
An tIRA Sealadach
0
9419
1327684
1308205
2026-09-09T19:05:14Z
TGcoa
21229
1327684
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Eagraíocht pharaimíleata phoblachtánach in [[Éire|Éirinn]] is ea an t'''IRA Sealadach (Provisional Irish Republican Army)''', nó na '''Sealadaigh''', mar a thugtar orthu as [[Gaeilge]] go minic, atá meáite ar gach nasc a bhriseadh idir Éirinn agus an [[Ríocht Aontaithe]], an rialtas [[an Bhreatain|Briotanach]] i d[[Tuaisceart Éireann]] a chur ar ceal agus oileán na hÉireann a athaontú faoi aon rialtas saor amháin. Tá cosc dlí ar an eagraíocht seo ina lán tíortha, go háirithe i b[[Poblacht na hÉireann]], sa Ríocht Aontaithe, agus i [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]], ós rud é nach bhfuil ach meas na sceimhlitheoirí acu ar na Sealadaigh.
Cosúil leis na heagraíochtaí eile a dtugtar "IRA" orthu, tograíonn na Sealadaigh "[[Óglaigh na hÉireann]]" a thabhairt orthu féin as Gaeilge, cé nach dtaitníonn an úsáid seo le fórsaí armtha Phoblacht na hÉireann, ós é sin an t-ainm atá acu orthu féin, freisin.
==Stair==
===An Réamhstair===
Cosúil le gach ionchollú eile den IRA, glacann na Sealadaigh leis mar phrionsabal go dtéann a fhréamhacha siar go dtí an bhliain 1913, nuair a bhí [[Éire]] faoi smacht ag an stát Briotanach i gcónaí, nó is ansin a bunaíodh Óglaigh na hÉireann. Ghlac Óglaigh na hÉireann páirt in [[Éirí Amach na Cásca]] sa bhliain 1916, chomh maith le Cogadh na Saoirse (an Cogadh Angla-Éireannach) a phléasc amach i ndiaidh do pharlaimint réabhlóideach na hÉireann, Dáil Éireann, stát neamhspleách a fhógairt d'Éirinn sa bhliain 1919. Le linn Chogadh na Saoirse a ghreamaigh an t-ainm úd IRA díobh. Rinneadh críochdheighilt ar Éirinn nuair a tháinig an tAcht um Rialtas na hÉireann i bhfeidhm. Sa bhliain 1922, cuireadh [[an Conradh Angla-Éireannach]] i ngníomh, agus d'iompaigh na sé gcontaetha is fiche ("Deisceart Éireann") ina dtiarnas (nó ina "[[Saorstát Éireann|saorstát]]") neamhspleách. San am chéanna, d'fhan na sé contaetha ("Tuaisceart Éireann") ina stáitín féinrialaitheach mar chuid den Ríocht Aontaithe. Nuair a síníodh an Conradh Angla-Éireannach, scoilt an tIRA: iad siúd a bhí sásta leis an gconradh chuaigh siad le hArm an tSaorstáit, agus an chuid de na hÓglaigh nár thug a bhfaomhadh dó, d'éirigh ina chogadh cathartha idir iad agus na Saorstátairí.
[[Íomhá:Dsc1877ne2.jpg|mion|[[Domhnach na Fola (1972)|Domhnach na Fola]] (1972): Ceann de na múrmhaisithe i nDoire]]
Cé nár thug an lucht frith-Chonartha aitheantas don tSaorstát ina dhiaidh sin féin, dhírigh siad ar na hiarrachtaí le stáitín an Tuaiscirt a chur de dhroim domhain agus le hathaontú na hÉireann a bhaint amach. Mar sin, chuir siad i gcrích feachtas buamála i Sasana sna blianta 1939-1940, feachtas eile i dTuaisceart Éireann sna 40idí agus Feachtas na Teorann, mar a thugtar air, sna blianta 1956-1962. Nuair a tháinig chun solais nár éirigh le Feachtas na Teorann, bhí díospóireacht ag lucht an IRA eatarthu faoi thodhchaí an IRA. Bhí Cathal Goulding, an Ceann Foirne, barúlach go mba chóir don IRA dul leis an Sóisialachas agus cromadh ar fheachtas polaitíochta in áit na láimhe láidre. Seán Mac Stiofáin, áfach, bhí dearcadh ní ba thraidisiúnta, ní ba náisiúnaíche aige ar na cúrsaí. Theastaigh uaidhsean tuilleadh Óglach a fhruiliú agus an tIRA a athbheochan.
I ndiaidh chríochdheighilt na hÉireann, d'iompaigh stáitín an Tuaiscirt ina chóras aonpháirtí ''de facto''. Ba é Páirtí Aontachtach Uladh, nó an t''Ulster Unionist Party'', a bhí i seilbh ma parlaiminte féinrialaithí i Stormont, agus na Caitlicigh fágtha in áit na leathphingine. Ba iad na Protastúnaigh a fuair na poist ab fhearr agus an tithíocht ab fhearr, agus rinneadh claonroinnt ar na toghlaigh rialtais áitiúil in áiteanna cosúil le Doire. Fágadh an póilíniú faoi Chonstáblacht Ríoga Uladh agus faoi na B-Speisialaigh - Protastúnaigh den chuid ba mhó. Faoi lár na seascaidí bhí an teannas idir na Caitlicigh agus na Protastúnaigh ag dul in olcas. Sa bhliain 1966 bhí Éire ag comóradh an deichiú cothrom lae is dhá scór i ndiaidh Éirí Amach na Cásca, rud a chuir eagla ar a lán roimh fheachtas nua de chuid an IRA. Leis an imeagla a chuir an bhagairt seo orthu bhunaigh na Protastúnach Fórsa Óglaigh Uladh (UVF), dream paraimíleata a mharaigh triúr daoine i mBealtaine 1966, beirt fhear Caitliceach ina measc. I Mí Eanáir 1967 tháinig Cumann Ceart Sibhialta Thuaisceart Éireann (NICRA) ar an bhfód, agus éagsúlacht grúpaí ag tacú leis an gcumann, idir óglaigh de chuid an IRA agus Aontachtóirí Liobrálacha. Chuaigh an Cumann seo agus eagraíocht chosúil eile, ''People's Democracy'' ("Daonlathas na nDaoine") ag máirseáil ar na sráideanna ag agóid in aghaidh an leithcheala, agus fuair na léirsitheoirí rompu na Dílseoirí, ina measc baill de chuid Óglaigh Phrotastúnacha Uladh, eagraíocht paraimíleata a bhí faoi cheannas Ian Paisley.
Is é sean-nós na bProtastúnach sa Tuaisceart an dóú lá déag de Mhí Iúil a cheiliúradh ag máirseáil sa druma mór. Sa bhliain 1969 áfach tharraing an ceiliúradh seo círéibí agus scliúchais i mBéal Feirste, Doire Cholm Cille, agus in áiteanna eile. An mhí seo chugainn bhí círéib trí lá i dTaobh an Bhogaigh, Doire Cholm Cille, i ndiaidh mháirseáil [[Na Printisigh (Doire Cholm Cille)|na bPrintiseach]]. Nuair a bhí "cath Thaobh an Bhogaigh" á chur, thosaigh na Caitlicigh ag déanamh círéibe i mBéal Feirste féin lena ndlúthpháirtíocht le muintir Dhoire Cholm Cille a chur in iúl - thairis sin bhí siad ag iarraidh a fhéachaint chuige nach bhféadfaí trúpaí fortachta is fóirithinte a chur go Doire Cholm Cille. Ba é ba thoradh dó seo ná gur thriail na sluaite Protastúnacha díoltas a agairt ar na Caitlicigh. Cuireadh tithe de chuid na gCaitliceach trí thine, rinneadh dochar agus damáiste dá gcuid maoine, agus bhí na Dílseoirí á n-imeaglú. Mar sin ní raibh de rogha ag 1,505 teaghlach Caitliceach agus 315 teaghlach Protastúnach ach imeacht ón mbaile le linn na gcíréibeacha i dTuaisceart Éireann 1969. I ndiaidh na scliúchas seo bhí 27% den tithíocht scriosta go hiomlán nó chomh dona is go raibh móroibreacha deisiúcháin de dhíth; Caitlicigh a bhí ina gcónaí i 83.3% de na tithe seo. Fuair a lán daoine bás sa teagmháil ar an dá thaobh, agus ba iad na péas a mharaigh cuid mhór acu siúd; mar sin d'imlonnaigh an rialtas trúpaí de chuid Arm na Breataine sa stáitín.
Ní raibh mórán arm ag an IRA san am, agus ní raibh na hÓglaigh in ann na ceantair Chaitliceacha a chosaint ar na Dílseoirí, cé gur ceann de phríomhdhualgaisí an IRA a bhí ann ó na 1920idí anuas. Bhí sean-Phoblachtaigh míshásta le Cathal Goulding agus le lucht ardcheannais an IRA i mBaile Átha Cliath, ó nach ndearnadh ullmhúcháin le haghaidh foréigin roimh ré. Ar an 24 Lúnasa tháinig dream ar leith le chéile i mBéal Feirste - Joe Cahill, Séamus Twomey, Dáithí Ó Conaill, Billy McKee agus Jimmy Steele ina measc - agus chinn siad slán a fhágáil ag Cathal Goulding agus lucht a leanúna (Billy McMillen agus Jim Sullivan mar shampla) agus filleadh ar Phoblachtánachas traidisiúnta na láimhe láidre. Ar an 22 de Mhí Mheán Fómhair bhí Twomey, McKee agus Steele i measc an tseisir déag d'fhir armtha a thug aghaidh ar lucht ceannais an IRA i mBéal Feirste ar theip orthu na ceantair Chaitliceacha a chosaint mar ba chóir. Thángthas ar chomhréiteach: d'fhan Billy McMillen i gceannas ar acht nach nglacfadh sé le horduithe ar bith ó lucht ceannasaíochta an IRA i mBaile Átha Cliath.
===Scoilt an IRA sa bhliain 1969===
Tháinig na Sealadaigh ar an bhfód sa bhliain [[1969]]. Thar na blianta fada, bhí siad ag iarraidh Éire Aontaithe a bhaint amach le lámh láidir.
Scoilt an tIRA i Mí na Nollag 1969, i ndiaidh cruinniú i Mainistir na Búille, Co. Ros Comáin, Poblacht na hÉireann, agus rinneadh dhá leath den eagraíocht: an tIRA Sealadach agus an tIRA Oifigiúil. Ba iad an dá ábhar ba mhó a bhí á gcardáil ag an gcruinniú ná an rún faoi bhunú "Fhronta na Saoirse Náisiúnta", is é sin, tús a chur le comhoibriú an IRA le dreamanna beaga radacacha ón eite chlé, agus an rún faoi chur ar ceal an neamhfhreastalachais - is é sin, bheadh an eagraíocht sásta páirt a ghlacadh in obair na bparlaimintí sa Bhreatain Mhór, in Éirinn agus i dTuaisceart Éireann. Dhiúltaigh na Poblachtaigh thraidisiúnta vóta a chaitheamh faoi "Fhronta na Saoirse Náisiúnta", agus fuair an rún faomhadh na comhdhála le 29 vóta in aghaidh 12. Maidir le deireadh an neamhfhreastalachais, bhí na Poblachtánaigh thraidisiúnta go mór mór ina aghaidh, agus fuair an rún faomhadh na comhdhála le 27 vóta in aghaidh 12, de réir na dtuairiscí oifigiúla.
I ndiaidh na comhdhála chuaigh na Poblachtánaigh thraidisiúnta ag canbhasáil tacaíochta ar fud na hÉireann, agus cruinniú ag stiúrthóir faisnéise an IRA [[Seán Mac Stiofáin]] leis an gcuid de bhallraíocht an IRA nach raibh sásta leis na forbairtí nua. Go gairid ina dhiaidh sin bhí a gcomhdháil féin ag lucht an traidisiúnachais, agus thogh siad Comhairle "Shealadach" don IRA. Ba iad comhaltaí na Comhairle seo ná Seán Mac Stiofáin, [[Ruairí Ó Brádaigh]], Pádraig Ó Maolchatha, Seán Ó Tréasaí, Leon Mac Máirtín, Dáithí Ó Conaill agus Seosamh Ó Cathail. Tagairt a bhí sa téarma úd "sealadach" do Rialtas Sealadach Phoblacht na hÉireann ón mbliain 1916. Thairis sin cuireadh béim air go raibh comhdháil nua de chuid an IRA de dhíth le comhairle "dheifnídeach" a cheapadh. Thaobhaigh naoi n-aonad (as trí cinn déag ar fad) de chuid an IRA i mBéal Feirste le Comhairle Shealadach an Airm i Mí na Nollag 1969, B'ionann sin agus 120 gníomhaí agus 500 tacadóir a bheag nó a mhór. Ar an 28 Mí na Nollag 1969 d'eisigh na Sealadaigh an chéad chomhráiteas agus iad ag fógairt:
<blockquote><i>Fógraímid go bhfuil muid ag fanacht dílis do phoblacht Éireannach na 32 chondae, mar a forógraíodh ar Cháisc na bliana 1916 í, an phoblacht a bhunaigh Chéad Dáil Éireann sa bhliain 1919 agus a cuireadh ar neamhní le lámh láidir sa bhliain 1921, an phoblacht atá á coinneáil faoi chosc go dtí an lá atá inniu ann ag na stáit críochdheighilte, stát na sé gcontaethe agus stát na sé gcontaethe fichead, a bhrúigh na Gaill orainn... Táimid ag glaoch ar na hÉireannaigh sa bhaile agus i gcéin tuilleadh tacaíochta a thabhairt lenár muintir sa Tuaisceart a chosaint agus le saoirse iomlán a bhaint amach d'Éirinn sa deireadh, idir pholaitiúil, shóisialta, eacnamaíoch agus chultúrtha.</i></blockquote>
Chuaigh an scoilt chéanna ar Shinn Féin, páirtí polaitiúil na bPoblachtánach Éireannach, ar an 11 Eanáir 1970. Bhí Ard-Fheis an pháirtí ag iarraidh cinneadh faoi dheireadh an neamhláithreachais a bhaint amach, nuair a thréig duine as gach triúr den chruinniú. Thionóil na toscairí easaontacha seo faoi cheannas Sheáin Mhic Stiofáin, Ruairí Uí Bhrádaigh agus an Mhaolchathaigh, agus toghadh an triúracht seo ina Coiste Gnó Feighlíochta do "Shinn Féin Sealadach". Cé gur fhógair an faicsean seo de Shinn Féin tacaíocht don IRA Sealadach, d'fhan an tIRA Sealadach seachantach i dtaobh polaitíochta agus polaiteoireachta, agus thogair siad fócasú ar "phoblachtánachas na láimhe láidre". Sa bhliain 1969 dheonaigh Rialtas Fhianna Fáil céad míle punt do na coistí féinchosanta sna ceantair Chaitliceacha, ach d'éirigh leis na Sealadaigh seilbh a ghlacadh ar chuid den airgead seo. Ba é ba toradh dó seo ná Géarchéim na nArm: is é sin, cuireadh an dlí ar bheirt iar-Airí Rialtais agus ar dhaoine áirithe eile, ar nós Sheáin Uí Cheallaigh, Óglach de chuid an IRA ó Bhéal Feirste.
Chloígh na Sealadaigh le prionsabail an IRA ón tréimhse roimh 1969. Mar sin níor thug siad aitheantas dlisteanachta do chumhacht na Ríochta Aontaithe i dTuaisceart Éireann ná do rialtas Phoblacht na hÉireann. Ghlac siad le Comhairle an Airm mar rialtas sealadach do Phoblacht na huile Éireann. Bhí an tuiscint seo bunaithe ar an oidhreacht pholaitiúil a chuaigh siar a fhad leis an Dara Dáil (1921-1922), mar a tuigeadh do na Sealadaigh, agus iad ag maíomh go raibh leanúnachas dlí idir iad agus an Dáil sin. D'fhruiligh an tIRA cuid mhaith náisiúnaithe ó na Sé Contaetha nach raibh baint ar bith acu leis an IRA roimhe sin, sula ndeachaigh siad le radacachas nuair a phléasc foréigean amach sa Tuaisceart sa bhliain 1969. Ba nós lucht na bliana 1969, nó ''sixty-niners'' i mBéarla, a thabhairt ar an dream áirithe sin. Ghlac an tIRA an Féinics mar shiombail d'athbheochan an Phoblachtánachais Éireannaigh sa bhliain 1969, agus an tsluaghairm úd ''out of the ashes rose the Provisionals'', "as an luaithreach a d'éirigh na Sealadaigh", acu san am - tagairt a bhí ann don dóigh a ndearna an tIRA aiséirí as luaithreach na gceantar Caitliceach a chuaigh trí thine i mBéal Feirste.
=== 1975-1976: sos comhraic ===
Ar an [[10 Feabhra]] [[1975]], d'fhógair an tIRA Sealadach sos comhraic agus d'atosaigh [[Rialtas na Ríochta Aontaithe|rialtas na Breataine]] agus an tIRA ag idirbheartú. D'aontaigh an IRA stop a chur le hionsaithe ar [[Arm na Breataine|fhórsaí slándála na Breataine]], agus chuir na 'fórsaí slándála' deireadh lena gcuid ruathair agus cuardaigh, den chuid is mó.<ref name="kelley2">[http://cain.ulst.ac.uk/events/truce/kelley88.htm Extracts from ''The Longest War: Northern Ireland and the IRA'' by Kevin J. Kelley] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120919153020/http://cain.ulst.ac.uk/events/truce/kelley88.htm |date=2012-09-19 }}. Zed Books Ltd, 1988. Conflict Archive on the Internet (CAIN).</ref>
Ach chuir na cainteanna seo eagla ar na Dílseoirí. Mar sin chuaigh na [[Dúnmharú|dúnmharuithe]] [[Seicteachas|seicteacha]] in olcas le linn an tsosa comhraic.<ref name="taylor1422">Taylor, Peter (1999). ''Loyalists''. London: Bloomsbury Publishing Plc. p.142</ref><ref name="brits1822">Taylor, Peter. ''Brits: The War Against the IRA''. Bloomsbury Publishing, 2001. p.182</ref> Mharaigh an [[Óglaigh Uladh|UVF]] 120 [[Eaglais Chaitliceach Rómhánach|Caitliceach]] le linn na bliana 1975.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=October 1975 Northern Ireland attacks|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=October_1975_Northern_Ireland_attacks&oldid=998866077|journal=Wikipedia|date=2021-01-07|language=en}}</ref>
Dhírigh ansin roinnt aonad den IRA ar dhul i ngleic leis na dílseoirí. An laghdú ar oibríochtaí [[sceimhlitheoireacht]]a laistigh den IRA ba chúis le roinnt ball, le cead nó gan cead leo siúd a bhí os a gcionn, dul i mbun ionsaithe marfacha buille ar bhuille.
Bhí an baol ann go rachadh cúrsaí ó smacht agus bhí an próiseas síochána i gcontúirt dá bharr. Thit an tóin as an bpróiseas an bhliain dár gcionn, 1976, nuair a cuireadh an sos cogaidh ar ceal.
I measc na n-eachtraí.
{{Main|Sléacht Thulaigh Álainn (1975)}}
{{Main|Ráig foréigin de chuid an UVF (Deireadh Fómhair 1975, Tuaisceart Éireann)}}{{Main|Maruithe Reavey agus O'Dowd (1976)}}{{Main|Sléacht Mhuileann Ching (1976)}}
=== 1994: sos comhraic amháin eile ===
Ar an 31 Lúnasa 1994, d'fhógair an tIRA go raibh sos cogaidh iomlán á chur i bhfeidhm acu.
Ar an 9 Nollaig 1994 i gCnoc an Anfa, Béal Feirste, tharla cainteanna foirmeálta idir Rialtas na Breataine agus Sinn Féin, an chéad uair le 70 bliain anuas.
Bhí Sinn Féin den tuairim go raibh teipthe ar an sos cogaidh, toisc nach raibh Rialtas na Ríochta Aontaithe ([[John Major]] agus na [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|Coiméadaigh]]) na comhchainteanna síochána a oscailt do na Poblachtánaigh sula ndíchoimisiúnódh an tIRA a chuid arm.{{Main|Buamáil Docklands (1996)}}{{Main|Buamáil Mhanchain (1996)}}
[[Íomhá:No_to_terrorism.jpg|mion]]
=== 1997 ar aghaidh: an sos comhraic deireadh ===
Nuair a tháinig [[Tony Blair]] i gcumhacht sa Bhreatain i 1997 agus [[Bertie Ó hEachthairn|Bertie Ahern]] mar [[Taoiseach|Thaoiseach,]] d’aontaigh an bheirt tabhairt faoi phróiseas na síochána in athuair. D'fhill an tIRA ar an sos cogaidh i Mí [[Iúil]] [[1997]], nuair a thosaigh na comhchainteanna le [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] a ullmhú.
=== An próiseas polaitiúil ===
I ndiaidh na sosanna cogaidh, chrom na príomhpháirtithe polaitíochta sa Tuaisceart ar chomhchainteanna le comhaontas polaitiúil a shocrú. B'as na cainteanna seo a d'eascair [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] (nó 'Comhaontú Bhéal Feirste' do na h[[Aontachtóirí na hÉireann|Aontachtóir]]í) sa bhliain 1998.{{Main|Comhaontú Aoine an Chéasta}}Sa Chomhaontú seo, cuireadh rialtas dúchais ar bun don Tuaisceart in athuair, agus é bunaithe ar phrionsabal na [[Comhshochaíocht|cumhachtroinnte]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Power sharing|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Power_sharing&oldid=1087523302|journal=Wikipedia|date=2022-05-12|language=en}}</ref> Bunaíodh Feidhmeannas Comhchumhachta sa bhliain 1999, agus an ceithre pháirtí ba mhó páirteach ann, ina measc Sinn Féin.
Leasú eile ab ea bunú na seirbhíse nua póilíneachta, ar tugadh [[Seirbhís Póilíneachta Thuaisceart Éireann]] (SPTÉ) uirthi. Cuireadh de dhualgas ar an SPTÉ cuóta áirithe íosmhéide de Chaitlicigh a fhostú.
=== 2001-2005: Díchoimisiúnú ===
Ar 23 Deireadh Fómhair 2001 chuir an tIRA tús le díchoimisiúnú ar a gcuid arm.<ref>{{Lua idirlín|url=http://edition.cnn.com/2001/WORLD/europe/10/23/ira.announce/index.html|teideal=CNN.com - IRA begins disarming - October 23, 2001|work=edition.cnn.com|dátarochtana=2022-10-23|archivedate=2022-10-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221023144800/http://edition.cnn.com/2001/WORLD/europe/10/23/ira.announce/index.html}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.brookings.edu/blog/order-from-chaos/2020/09/11/horror-at-the-9-11-attacks-contributed-to-peace-in-northern-ireland/|teideal=Horror at the 9/11 attacks contributed to peace in Northern Ireland|údar=Amanda Sloat|dáta=2020-09-11|language=en-US|work=Brookings|dátarochtana=2022-10-23}}</ref> Ní dhearna an IRA Sealadach díchoimisiúnú go dtí Deireadh Fómhair 2001 nuair nach raibh an dara rogha acu tar éis [[9/11]]. Ach fós cuireadh díchoimisiúnú na n-arm ag an IRA ar an méar fhada agus bhí sé sin ina chnámh spairne go dtí go ndearnadh an gníomh iomlán ar deireadh in 2005.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cinnlinte: Saol an Iriseora|url=https://books.google.co.uk/books?id=weSKDwAAQBAJ&pg=PA87&lpg=PA87&dq=%22Cuireadh+d%C3%ADchoimisi%C3%BAn%C3%BA+na+n-arm+ag+an+IRA+ar+an+m%C3%A9ar+fhada+agus+bh%C3%AD+s%C3%A9+sin+ina+chn%C3%A1mh+spairne+do+dt%C3%AD+go+ndearnadh+an+gn%C3%ADomh+ar+deireadh+in+2005.%22&source=bl&ots=VmNQCacHhG&sig=ACfU3U3PVz6s8qdFzexG3DPgnJxVMwroQA&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjtz8Xxyvb6AhVkm1wKHf_EAaMQ6AF6BAgJEAM|publisher=Cois Life|date=2016-05-01|language=ga-IE|author=Deaglán De Bréadún}}</ref>
Ar an [[28 Iúil]] [[2005]], d'fhógair Comhairle Airm na Sealadach deireadh leis an bhfeachtas armtha. Dúirt siad freisin go mbeidís ag cloí le modhanna [[daonlathas|daonlathacha]] síochánta feasta lena gcuspóirí a bhaint amach, agus nár chóir do na hÓglaigh aon chineál eile gníomhaíochta a chleachtadh.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/politics/2005/jul/28/northernireland.devolution3|teideal=IRA orders end to armed campaign|údar=Matthew Tempest|dáta=2005-07-28|language=en-GB|work=The Guardian|dátarochtana=2023-12-09}}</ref>
In 2005, dheimhnigh an Comhlacht Neamhspleách um Dhíchoimisiúnú go raibh díchoimisiúnú an IRA tarlaithe.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dfa.ie/ie/ar-rol-ar-mbeartais/tuaisceart-eireann/comhaontu-aoine-an-cheasta-agus-inniu/|teideal=Comhaontú Aoine an Chéasta agus inniu - Department of Foreign Affairs|work=www.dfa.ie|dátarochtana=2022-10-23}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Arm Saoirse Náisiúnta na hÉireann|INLA]]
* [[Sinn Féin]]
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:IRA Sealadach}}
[[Catagóir:Tuaisceart Éireann]]
[[Catagóir:Sceimhlitheoireacht]]
[[Catagóir:IRA Sealadach]]
[[Catagóir:Na Trioblóidí]]
[[Catagóir:Gluaiseachtaí frithbheartaíochta]]
hp9zsuhdjzgfkx43m6t8ubqck259k23
Muintir na hÉireann
0
21189
1327661
1327131
2026-09-09T14:54:45Z
ListeriaBot
25319
Wikidata list updated [V2]
1327661
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Grúpa Daonna}}
Tá 6.38 mhilliún '''duine in Éirinn''' (Gaeilge: ''Muintir na hÉireann'', ''na hÉireannaigh'', ''na Gaeil'') (Béarla: ''The People of Ireland'') (Ultais: ''Tha fowk o Airlann''). Is de bhunadh [[Na Ceiltigh|Ceilteach]] an chuid is mó den daonra, a tháinig i dtír ó mhór-roinn na [[An Eoraip|hEorpa]] thar na cianta. Bhí cuid mhaith inimirce, freisin, ó am go ham ó thíortha eile, go háirithe as [[Alba]], agus ar bhonn níos lú, as [[Sasana]].
Is [[Caitliceachas|Caitlicigh]] formhór (os cionn 70%) an daonra. Is [[Protastúnachas|Protastúnaigh]] formhór na coda eile, beagán níos mó ná leath na ndaoine in [[Cúige Uladh|Ulaidh]], agus iad roinnte idir eaglaisí éagsúla, go háirithe [[Preispitéireachas|Preispitéirigh]] agus Anglacaigh (a bhaineann le h[[Eaglais na hÉireann]]. Féach ar an alt [[Creideamh in Éirinn]] le tuilleadh sonraí).
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?yob ?yod WHERE {
?item wdt:P19 ?pob .
?pob wdt:P131* wd:Q27.
OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) as ?yob) }
OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) as ?yod) }
. }
|wdq=.
|sort=569
|section=31
|links=local
|columns=number:#,P18,label:nome,P569,P570,P19
}}
== duine ==
{| class='wikitable sortable'
! #
! íomhá
! nome
! dáta breithe
! dáta báis
! áit bhreithe
|-
| style='text-align:right'| 1
|
| [[Alice Kyteler]]
| data-sort-value="1263" | 1263
| No/unknown value
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2
|
| [[Michael Keyes]]
| data-sort-value="1886" | 1886-03-31
| data-sort-value="1959" | 1959-09-08
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Íomhá:Joseph Mary Plunkett.jpg|center|128px]]
| [[Seosamh Pluincéad]]
| data-sort-value="1887" | 1887-11-21
| data-sort-value="1916" | 1916-05-04
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Íomhá:John Joly.jpg|center|128px]]
| [[John Joly]]
| data-sort-value="1857" | 1857-11-01
| data-sort-value="1933" | 1933-12-08
| [[Breacánach]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Íomhá:Cork (47) 1.jpg|center|128px]]
| [[Naomh Fionnbarra|Naomh Fionnbharra]]
| data-sort-value="550" | 550
| data-sort-value="623" | 623-09-25
| [[Droichead na Bandan]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Íomhá:Eilean Mor Chapel.jpg|center|128px]]
| [[Naomh Abbán]]
| data-sort-value="570" | 570
| data-sort-value="620" | 620-03-16
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Íomhá:Patrick Hillery (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Pádraig Ó hIrighile]]
| data-sort-value="1923" | 1923-05-02
| data-sort-value="2008" | 2008-04-12
| [[Sráid na Cathrach]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Íomhá:Edward Sabine Maull&Fox BNF Gallica.jpg|center|128px]]
| [[Edward Sabine]]
| data-sort-value="1788" | 1788-10-14
| data-sort-value="1883" | 1883-06-26
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Íomhá:Celebrated spies and famous mysteries of the great war (1919) (14765772825).jpg|center|128px]]
| [[Roger Casement|Ruairí Mac Easmainn]]
| data-sort-value="1864" | 1864-09-01
| data-sort-value="1916" | 1916-08-03
| [[Cuas an Ghainimh]]<br/>[[Dumhach Thrá]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Íomhá:Joshua Reynolds - William Petty.jpg|center|128px]]
| [[William Petty, 2ú hIarla Shelburne|William Petty]]
| data-sort-value="1737" | 1737-05-02
| data-sort-value="1805" | 1805-05-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Íomhá:BRENDANBEHAN.jpg|center|128px]]
| [[Breandán Ó Beacháin]]
| data-sort-value="1923" | 1923-02-09
| data-sort-value="1964" | 1964-03-20
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Íomhá:Daniel O'Connell.png|center|128px]]
| [[Dónall Ó Conaill]]
| data-sort-value="1775" | 1775-08-06
| data-sort-value="1847" | 1847-05-15
| [[Cathair Saidhbhín]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Íomhá:Sean ocasey 1924.jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Cathasaigh]]
| data-sort-value="1880" | 1880-03-30
| data-sort-value="1964" | 1964-09-18
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Íomhá:Thomas Moore from NPG.jpg|center|128px]]
| [[Thomas Moore]]
| data-sort-value="1779" | 1779-05-28<br/>1779
| data-sort-value="1852" | 1852-02-25
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Íomhá:Charles Stewart Parnell (Portrait).jpg|center|128px]]
| [[Charles Stewart Parnell]]
| data-sort-value="1846" | 1846-06-27
| data-sort-value="1891" | 1891-10-06
| [[Contae Chill Mhantáin]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Íomhá:San Colombano.jpg|center|128px]]
| [[Columbán]]
| data-sort-value="543" | 543
| data-sort-value="615" | 615-11-23
| [[Cúige Laighean]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Íomhá:Sean T OKelly WhiteHouse 19390517.jpg|center|128px]]
| [[Seán T. Ó Ceallaigh|Seán Tomás Ó Ceallaigh]]
| data-sort-value="1882" | 1882-08-25
| data-sort-value="1966" | 1966-11-23
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Íomhá:Cropped portrait of Henry Grattan.jpg|center|128px]]
| [[Henry Grattan]]
| data-sort-value="1746" | 1746-07-03
| data-sort-value="1820" | 1820-06-04
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Íomhá:Lord Castlereagh Marquess of Londonderry.jpg|center|128px]]
| [[Robert Stewart, Bíocunta an Chaisleáin Riabhaigh]]
| data-sort-value="1769" | 1769-06-18
| data-sort-value="1822" | 1822-08-12
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Íomhá:Timothy Michael Healy Thoms Whos Who 1923.jpg|center|128px]]
| [[Tadhg Ó hEaluithe (polaiteoir)|Tadhg Ó hEaluithe]]
| data-sort-value="1855" | 1855-05-17
| data-sort-value="1931" | 1931-03-26
| [[Beanntraí]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Íomhá:William Martin Murphy Oil Painting by William Orpen.jpg|center|128px]]
| [[William Martin Murphy|William Máirtín Ó Murchadha]]
| data-sort-value="1844" | 1844-11-21
| data-sort-value="1919" | 1919-06-25
| [[Baile Chaisleáin Bhéarra]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Íomhá:James Ussher by Sir Peter Lely.jpg|center|128px]]
| [[James Ussher]]
| data-sort-value="1581" | 1581-01-04
| data-sort-value="1656" | 1656-03-21
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Íomhá:John Bruton 2011.jpg|center|128px]]
| [[John Bruton|Seán de Briotún]]
| data-sort-value="1947" | 1947-05-18
| data-sort-value="2024" | 2024-02-06
| [[Dún Búinne]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Íomhá:Charles Haughey 1967 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Cathal Ó hEochaidh]]
| data-sort-value="1925" | 1925-09-16
| data-sort-value="2006" | 2006-06-13
| [[Caisleán an Bharraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Íomhá:Benjamin Guinness ILN.jpg|center|128px]]
| [[Benjamin Lee Guinness|Benjamin Guinness]]
| data-sort-value="1798" | 1798-11-01
| data-sort-value="1868" | 1868-05-19
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 26
|
| [[Seán Eichingeam]]
| data-sort-value="1870" | 1870
| data-sort-value="1923" | 1923-04-23
| [[Cuan Bhaile na Cúirte]]
|-
| style='text-align:right'| 27
| [[Íomhá:Austin Stack (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Aibhistín de Staic]]
| data-sort-value="1879" | 1879-12-07
| data-sort-value="1929" | 1929-04-27
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 28
| [[Íomhá:Thomas FitzGerald, 10th Earl of Kildare.jpg|center|128px]]
| [[Tomás Mac Gearailt, 10ú hIarla Chill Dara|Tomás Mac Gearailt]]
| data-sort-value="1513" | 1513
| data-sort-value="1537" | 1537
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 29
| [[Íomhá:Enniscorthy St. Aidan's Cathedral East Aisle Fifth Window Saint Aidan Detail 2009 09 28.jpg|center|128px]]
| [[Naomh Aodhán (Maodhóg)]]
| data-sort-value="550" | 6th century
| data-sort-value="627" | 627
| [[Contae an Chabháin]]
|-
| style='text-align:right'| 30
| [[Íomhá:William Stokes (1804 - 1878).jpg|center|128px]]
| [[William Stokes]]
| data-sort-value="1804" | 1804-10-01
| data-sort-value="1878" | 1878-01-10
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 31
| [[Íomhá:BrotherWalfrid(AndrewKerins).jpg|center|128px]]
| [[Andrew Kerins]]
| data-sort-value="1840" | 1840-05-18
| data-sort-value="1915" | 1915-04-17
| [[Contae Shligigh]]
|-
| style='text-align:right'| 32
| [[Íomhá:PadraicColum.jpeg|center|128px]]
| [[Padraic Colum]]
| data-sort-value="1881" | 1881-12-08
| data-sort-value="1972" | 1972-01-11
| [[Contae an Longfoirt]]
|-
| style='text-align:right'| 33
| [[Íomhá:Eileen Desmond 1981 02.jpg|center|128px]]
| [[Eileen Desmond]]
| data-sort-value="1932" | 1932-12-29
| data-sort-value="2005" | 2005-01-06
| [[Cionn tSáile]]
|-
| style='text-align:right'| 34
|
| [[Josephine Hart]]
| data-sort-value="1942" | 1942-03-01
| data-sort-value="2011" | 2011-06-02
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 35
|
| [[Dónal McCann]]
| data-sort-value="1943" | 1943-05-07
| data-sort-value="1999" | 1999-07-17
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 36
| [[Íomhá:Dan O'Herlihy 1955.JPG|center|128px]]
| [[Dan O'Herlihy]]
| data-sort-value="1919" | 1919-05-01
| data-sort-value="2005" | 2005-02-17
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 37
| [[Íomhá:Portrait of Theobald Wolfe Tone (4672711).jpg|center|128px]]
| [[Theobald Wolfe Tone]]
| data-sort-value="1763" | 1763-06-20
| data-sort-value="1798" | 1798-11-19
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 38
| [[Íomhá:Eileen Gray.jpg|center|128px]]
| [[Eileen Gray]]
| data-sort-value="1878" | 1878-08-08<br/>1879
| data-sort-value="1976" | 1976-10-31
| [[Inis Córthaidh]]
|-
| style='text-align:right'| 39
| [[Íomhá:Kate O'Brien, 1926.jpg|center|128px]]
| [[Cáit Ní Bhriain]]
| data-sort-value="1897" | 1897-12-03
| data-sort-value="1974" | 1974-08-13
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 40
| [[Íomhá:Portrait of Nora Joyce (Mrs. James Joyce) 1926–1927 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Nora Barnacle]]
| data-sort-value="1884" | 1884-03-21
| data-sort-value="1951" | 1951-04-10
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 41
| [[Íomhá:Catherine Hayes.jpg|center|128px]]
| [[Catherine Hayes]]
| data-sort-value="1818" | 1818-10-29<br/>1825
| data-sort-value="1861" | 1861-08-11
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 42
| [[Íomhá:Frank Cluskey, 1981 01 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Frank Cluskey]]
| data-sort-value="1930" | 1930-04-08
| data-sort-value="1989" | 1989-05-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 43
| [[Íomhá:Padraig Faulkner, 1980 (cropped).png|center|128px]]
| [[Pádraig Faulkner]]
| data-sort-value="1918" | 1918-03-12
| data-sort-value="2012" | 2012-06-01
| [[Dún Dealgan]]
|-
| style='text-align:right'| 44
|
| [[John O'Connell (Baile Átha Cliath)|John O'Connell]]
| data-sort-value="1927" | 1927-01-20
| data-sort-value="2013" | 2013-03-08
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 45
| [[Íomhá:Tony O'Reilly 1959.jpg|center|128px]]
| [[Tony O'Reilly]]
| data-sort-value="1936" | 1936-05-07
| data-sort-value="2024" | 2024-05-18
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 46
| [[Íomhá:Arthur Guinness.jpg|center|128px]]
| [[Arthur Guinness]]
| data-sort-value="1725" | 1725
| data-sort-value="1803" | 1803-01-23
| [[Cill Droichid]]
|-
| style='text-align:right'| 47
| [[Íomhá:George Noble Plunkett, circa 1915.jpg|center|128px]]
| [[George Noble Plunkett|An Cunta Pluincéad]]
| data-sort-value="1851" | 1851-12-03
| data-sort-value="1948" | 1948-03-12
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 48
| [[Íomhá:Michael O'Leary, September 1979 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Michael O'Leary (Aire)|Michael O'Leary]]
| data-sort-value="1936" | 1936-05-08
| data-sort-value="2006" | 2006-05-11
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 49
| [[Íomhá:Justin Keating 1973 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Justin Keating]]
| data-sort-value="1930" | 1930-01-07
| data-sort-value="2009" | 2009-12-31
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 50
|
| [[Breandán Ó hEithir]]
| data-sort-value="1930" | 1930-01-18
| data-sort-value="1990" | 1990-10-26
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 51
| [[Íomhá:Tomás Mac Giolla.jpg|center|128px]]
| [[Tomás Mac Giolla]]
| data-sort-value="1924" | 1924-01-25
| data-sort-value="2010" | 2010-02-04
| [[An tAonach]]
|-
| style='text-align:right'| 52
| [[Íomhá:James Dillon circa 1930s.jpg|center|128px]]
| [[James Dillon|Séamus Diolún]]
| data-sort-value="1902" | 1902-09-26
| data-sort-value="1986" | 1986-02-10
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 53
| [[Íomhá:Portrait of Sir Richard John Griffith, 1st Bt. (by Stephen Catterson Smith).jpg|center|128px]]
| [[Richard Griffith]]
| data-sort-value="1784" | 1784-09-20
| data-sort-value="1878" | 1878-09-22
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 54
| [[Íomhá:Edward Hincks.jpg|center|128px]]
| [[Edward Hincks]]
| data-sort-value="1792" | 1792-08-19
| data-sort-value="1866" | 1866-12-03
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 55
| [[Íomhá:Sir Phelim O’Neill.png|center|128px]]
| [[Féilim Ó Néill]]
| data-sort-value="1603" | 1603
| data-sort-value="1653" | 1653<br/>1652-03-10
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 56
| [[Íomhá:Maurice O'Connor.jpg|center|128px]]
| [[Toirdhealbhach Ó Cearbhalláin]]
| data-sort-value="1670" | 1670
| data-sort-value="1738" | 1738-03-25
| [[Contae na Mí]]
|-
| style='text-align:right'| 57
| [[Íomhá:Lawrence Parsons.jpg|center|128px]]
| [[Laurence Parsons]]
| data-sort-value="1840" | 1840-11-17
| data-sort-value="1908" | 1908-08-29
| [[Biorra]]
|-
| style='text-align:right'| 58
| [[Íomhá:1stEarlOfIveagh.jpg|center|128px]]
| [[Edward Cecil Guinness]]
| data-sort-value="1847" | 1847-11-10
| data-sort-value="1927" | 1927-10-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 59
| [[Íomhá:Portrait of Patrick Sarsfield, Earl of Lucan NGI.4328.PNG|center|128px]]
| [[Pádraig Sáirséal]]
| data-sort-value="1655" | 1655
| data-sort-value="1693" | 1693-08-21
| [[Leamhcán]]
|-
| style='text-align:right'| 60
| [[Íomhá:Feargus Edward O'Connor-crop.jpg|center|128px]]
| [[Feargus O'Connor]]
| data-sort-value="1794" | 1794-07-18
| data-sort-value="1855" | 1855-08-30<br/>1855-08-31
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 61
| [[Íomhá:Arthur Griffith (1871-1922).jpg|center|128px]]
| [[Art Ó Gríofa]]
| data-sort-value="1872" | 1872-03-31
| data-sort-value="1922" | 1922-08-12
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 62
| [[Íomhá:Richard Sheridan.jpg|center|128px]]
| [[Richard Brinsley Sheridan]]
| data-sort-value="1751" | 1751-10-30
| data-sort-value="1816" | 1816-07-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 63
| [[Íomhá:John Tyndall portrait mid career.jpg|center|128px]]
| [[John Tyndall]]
| data-sort-value="1820" | 1820-08-02
| data-sort-value="1893" | 1893-12-04
| [[Contae Cheatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 64
| [[Íomhá:Ronnie drew 2004.jpg|center|128px]]
| [[Ronnie Drew]]
| data-sort-value="1934" | 1934-09-16
| data-sort-value="2008" | 2008-08-16
| [[Dún Laoghaire]]
|-
| style='text-align:right'| 65
| [[Íomhá:Gerald Fitzgerald 9th Earl of Kildare 2.JPG|center|128px]]
| [[Gearóid Óg Mac Gearailt]]
| data-sort-value="1487" | 1487
| data-sort-value="1534" | 1534-09-02
| [[Maigh Nuad]]
|-
| style='text-align:right'| 66
| [[Íomhá:Ray-Sachs-Ivor-Robinson-Art-Komar-and-John-Lighton-Synge-Jablonna-1962-Photo.png|center|128px]]
| [[John Lighton Synge]]
| data-sort-value="1897" | 1897-03-23
| data-sort-value="1995" | 1995-03-30
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 67
| [[Íomhá:Charles Villiers Stanford c1894bw.jpg|center|128px]]
| [[Charles Villiers Stanford]]
| data-sort-value="1852" | 1852-09-30
| data-sort-value="1924" | 1924-03-29
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 68
| [[Íomhá:Statua di Luke Kelly.jpg|center|128px]]
| [[Luke Kelly]]
| data-sort-value="1940" | 1940-11-17
| data-sort-value="1984" | 1984-01-30
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 69
| [[Íomhá:Liam O'Flaherty.jpeg|center|128px]]
| [[Liam Ó Flaithearta]]
| data-sort-value="1896" | 1896-08-28<br/>1896-04-28<br/>1897-04-19
| data-sort-value="1984" | 1984-09-07<br/>1984-07-07
| [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 70
| [[Íomhá:Anton abbadia.png|center|128px]]
| [[Antoine Thomson d'Abbadie]]
| data-sort-value="1810" | 1810-01-03
| data-sort-value="1897" | 1897-03-19
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 71
| [[Íomhá:Henry Hughes Wilson, British general, photo portrait standing in uniform.jpg|center|128px]]
| [[Henry Wilson]]
| data-sort-value="1864" | 1864-05-05
| data-sort-value="1922" | 1922-06-22
| [[Contae an Longfoirt]]
|-
| style='text-align:right'| 72
| [[Íomhá:Albert Reynolds (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Ailbhe Mac Raghnaill]]
| data-sort-value="1932" | 1932-11-03
| data-sort-value="2014" | 2014-08-21
| [[Rúscaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 73
| [[Íomhá:Bernard Allen November 1996.png|center|128px]]
| [[Bernard Ó hAilín]]
| data-sort-value="1944" | 1944-09-09
| data-sort-value="2024" | 2024-06-22
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 74
| [[Íomhá:Cearbhall Ó Dálaigh, 1975 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Cearbhall Ó Dálaigh]]
| data-sort-value="1911" | 1911-02-12
| data-sort-value="1978" | 1978-03-21
| [[Bré]]
|-
| style='text-align:right'| 75
| [[Íomhá:Taoiseach Liam Cosgrave-Patricks Day 1976.jpg|center|128px]]
| [[Liam Mac Cosgair]]
| data-sort-value="1920" | 1920-04-13
| data-sort-value="2017" | 2017-10-04
| [[Caisleán Cnucha]]
|-
| style='text-align:right'| 76
| [[Íomhá:Jack Lynch, 1972 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Loingsigh]]
| data-sort-value="1917" | 1917-08-15
| data-sort-value="1999" | 1999-10-20
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 77
| [[Íomhá:US visit of Taoiseach Costello in 1956 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[John A. Costello|Seán A Mac Coisdealbha]]
| data-sort-value="1891" | 1891-06-20
| data-sort-value="1976" | 1976-01-05
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 78
| [[Íomhá:Paul Durcan 2018.png|center|128px]]
| [[Paul Durcan|Pól Mac Duarcáin]]
| data-sort-value="1944" | 1944-10-16
| data-sort-value="2025" | 2025-05-17
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 79
| [[Íomhá:Poet Patrick Kavanagh (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Patrick Kavanagh]]
| data-sort-value="1904" | 1904-10-21
| data-sort-value="1967" | 1967-11-30
| [[Inis Caoin]]
|-
| style='text-align:right'| 80
| [[Íomhá:Brigid of Kildare, Vitrall, 1903 (Macon, Georgia, St. Joseph Parish Church).jpg|center|128px]]
| [[Naomh Bríd]]
| data-sort-value="451" | 451<br/>453
| data-sort-value="525" | 525
| ''[[:d:Q5438072|Fochaird]]''
|-
| style='text-align:right'| 81
| [[Íomhá:George Berkeley by Jonh Smibert.jpg|center|128px]]
| [[George Berkeley]]
| data-sort-value="1685" | 1685-03-12
| data-sort-value="1753" | 1753-01-14
| ''[[:d:Q15215556|Dysart Castle]]''
|-
| style='text-align:right'| 82
| [[Íomhá:Richard Harris 1985 (1).jpg|center|128px]]
| [[Richard Harris]]
| data-sort-value="1930" | 1930-10-01
| data-sort-value="2002" | 2002-10-25
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 83
| [[Íomhá:Mother Jones no. 3.jpg|center|128px]]
| [[Mary Harris Jones]]
| data-sort-value="1830" | 1830-05-01
| data-sort-value="1930" | 1930-11-30
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 84
| [[Íomhá:William Thomas Mulvany by Schaarwächter.jpg|center|128px]]
| [[William Thomas Mulvany]]
| data-sort-value="1806" | 1806-03-11
| data-sort-value="1885" | 1885-10-30
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 85
|
| [[Sandie Jones]]
| data-sort-value="1951" | 1951-11-09
| data-sort-value="2019" | 2019-09-19
| [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]]
|-
| style='text-align:right'| 86
| [[Íomhá:Sir Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington.jpg|center|128px]]
| [[Arthur Wellesley, 1ú Diúc Wellington]]
| data-sort-value="1769" | 1769-05-01
| data-sort-value="1852" | 1852-09-14
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 87
| [[Íomhá:Saint Aidan.jpg|center|128px]]
| [[Naomh Aodhán Lindisfarne]]
| data-sort-value="590" | 590
| data-sort-value="651" | 651-08-31
| [[Cúige Chonnacht]]
|-
| style='text-align:right'| 88
| [[Íomhá:Binchy33 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Maeve Binchy]]
| data-sort-value="1940" | 1940-05-28<br/>1939-05-28<br/>1939-05-29
| data-sort-value="2012" | 2012-07-30
| [[Deilginis]]
|-
| style='text-align:right'| 89
| [[Íomhá:George Gabriel Stokes, ante 1903 - Accademia delle Scienze di Torino 0155 B.jpg|center|128px]]
| [[George Gabriel Stokes]]
| data-sort-value="1819" | 1819-08-13
| data-sort-value="1903" | 1903-02-01
| [[An Scrín]]
|-
| style='text-align:right'| 90
| [[Íomhá:Stieler - Lola Montez (Schönheitengalerie).jpg|center|128px]]
| [[Lola Montez (Eliza Gilbert, damhsóir)|Lola Montez]]
| data-sort-value="1821" | 1821-02-17
| data-sort-value="1861" | 1861-01-17
| [[An Ghráinseach, Contae Shligigh|An Ghráinseach]]
|-
| style='text-align:right'| 91
| [[Íomhá:Sir Joshua Reynolds - Edmund Burke, 1729 - 1797. Statesman, orator and author - PG 2362 - National Galleries of Scotland.jpg|center|128px]]
| [[Edmund Burke|Edmond Búrc]]
| data-sort-value="1729" | 1729-01-12
| data-sort-value="1797" | 1797-07-09
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 92
| [[Íomhá:Sir Charles Gavan Duffy (Weekly Times, 1874).jpg|center|128px]]
| [[Cathal Gabhán Ó Dubhthaigh]]
| data-sort-value="1816" | 1816-04-12
| data-sort-value="1903" | 1903-02-09
| [[Muineachán]]
|-
| style='text-align:right'| 93
|
| [[John Desmond Bernal]]
| data-sort-value="1901" | 1901-05-10
| data-sort-value="1971" | 1971-09-15
| [[An tAonach]]
|-
| style='text-align:right'| 94
| [[Íomhá:Eddie Jordan 2017 United States GP .jpg|center|128px]]
| [[Eddie Jordan]]
| data-sort-value="1948" | 1948-03-30
| data-sort-value="2025" | 2025-03-20
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 95
| [[Íomhá:Michael Collins 1922 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Mícheál Ó Coileáin]]
| data-sort-value="1890" | 1890-10-16
| data-sort-value="1922" | 1922-08-22
| [[Cloich na Coillte]]
|-
| style='text-align:right'| 96
| [[Íomhá:Seán MacSwiney, Oct 1920 (cropped).png|center|128px]]
| [[Seán MacSwiney]]
| data-sort-value="1900" | 19th century
| data-sort-value="2000" | 20th century
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 97
|
| [[James O'Keeffe]]
| data-sort-value="1912" | 1912
| data-sort-value="1986" | 1986-05
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 98
| [[Íomhá:Sir Edward Carson, bw photo portrait seated.jpg|center|128px]]
| [[Edward Carson]]
| data-sort-value="1854" | 1854-02-09
| data-sort-value="1935" | 1935-10-22
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 99
|
| [[Conor Maguire]]
| data-sort-value="1889" | 1889-12-16
| data-sort-value="1971" | 1971-09-26
| [[Conga]]
|-
| style='text-align:right'| 100
| [[Íomhá:Edna O'Brien (2016).jpg|center|128px]]
| [[Edna O'Brien]]
| data-sort-value="1930" | 1930-12-15
| data-sort-value="2024" | 2024-07-27
| [[Tuaim Gréine]]
|-
| style='text-align:right'| 101
|
| [[Ben Briscoe]]
| data-sort-value="1934" | 1934-03-11
| data-sort-value="2023" | 2023-07-10
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 102
| [[Íomhá:Heilbronn-Kilianskirche-SeyfferAltar03.JPG|center|128px]]
| [[Naomh Cilian]]
| data-sort-value="640" | 640
| data-sort-value="689" | 689
| [[An Mullach, Contae an Chabháin|An Mullach]]
|-
| style='text-align:right'| 103
| [[Íomhá:Ernest Walton.jpg|center|128px]]
| [[Ernest Walton|Ernest Thomas Sinton Walton]]
| data-sort-value="1903" | 1903-10-06
| data-sort-value="1995" | 1995-06-25
| [[Dún na Mainistreach]]
|-
| style='text-align:right'| 104
| [[Íomhá:Sinead O'Connor (14828633401) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Sinéad O'Connor]]
| data-sort-value="1966" | 1966-12-08
| data-sort-value="2023" | 2023-07-26
| [[Gleann na gCaorach]]
|-
| style='text-align:right'| 105
| [[Íomhá:Dr James Ryan, 1932 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[James Ryan]]
| data-sort-value="1891" | 1891-12-06
| data-sort-value="1970" | 1970-09-25
| ''[[:d:Q22084281|Teach Munna]]''
|-
| style='text-align:right'| 106
| [[Íomhá:Michael Gambon cropped.jpg|center|128px]]
| [[Michael Gambon]]
| data-sort-value="1940" | 1940-10-19
| data-sort-value="2023" | 2023-09-27
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 107
|
| [[Siobhán Nic Gearailt, Cuntaois Urumhan]]
| data-sort-value="1509" | 1509
| data-sort-value="1565" | 1565-01-02
| [[Cionn tSáile]]
|-
| style='text-align:right'| 108
| [[Íomhá:Saint brendan german manuscript.jpg|center|128px]]
| [[Naomh Breandán]]
| data-sort-value="486" | 486
| data-sort-value="577" | 577
| [[An Fhianait]]
|-
| style='text-align:right'| 109
| [[Íomhá:John field.jpg|center|128px]]
| [[John Field]]
| data-sort-value="1782" | 1782-07-26
| data-sort-value="1837" | 1837-01-23
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 110
| [[Íomhá:John Millington Synge - Project Gutenberg eText 19028.jpg|center|128px]]
| [[John Millington Synge]]
| data-sort-value="1871" | 1871-04-16
| data-sort-value="1909" | 1909-03-24
| [[Ráth Fearnáin]]
|-
| style='text-align:right'| 111
| [[Íomhá:Stephen Gately 2009.jpg|center|128px]]
| [[Stephen Gately]]
| data-sort-value="1976" | 1976-03-17
| data-sort-value="2009" | 2009-10-10
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 112
| [[Íomhá:Herbert Kitchener 1914.jpg|center|128px]]
| [[Herbert Kitchener, an Chéad Iarla Kitchener|Horatio Kitchener]]
| data-sort-value="1850" | 1850-06-24
| data-sort-value="1916" | 1916-06-05
| [[Béal Átha Longfoirt]]
|-
| style='text-align:right'| 113
|
| [[Iris Murdoch]]
| data-sort-value="1919" | 1919-07-15
| data-sort-value="1999" | 1999-02-08
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 114
| [[Íomhá:Laurence Sterne by Sir Joshua Reynolds.jpg|center|128px]]
| [[Laurence Sterne]]
| data-sort-value="1713" | 1713-11-24
| data-sort-value="1768" | 1768-03-18
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 115
| [[Íomhá:WP2016 GlenHansard FFM.jpg|center|128px]]
| [[Glen Hansard]]
| data-sort-value="1970" | 1970-04-21
| data-sort-value="2026" | 2026-07-29
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 116
| [[Íomhá:Seán Barrett Ceann Comhairle 2015.png|center|128px]]
| [[Seán Barrett (polaiteoir i nDún Laoghaire)|Seán Barrett]]
| data-sort-value="1944" | 1944-08-09
| data-sort-value="2026" | 2026-04-06
| [[Cill Iníon Léinín]]
|-
| style='text-align:right'| 117
|
| [[Christopher Nolan (scríbhneoir)|Christopher Nolan]]
| data-sort-value="1965" | 1965-09-06
| data-sort-value="2009" | 2009-02-20
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 118
| [[Íomhá:John Redmond 1917.JPG|center|128px]]
| [[Seán Mac Réamainn]]
| data-sort-value="1856" | 1856-09-01
| data-sort-value="1918" | 1918-03-06
| [[Contae Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 119
| [[Íomhá:Autographed Photograph From Maureen O'Hara Price to Clifton Cates, circa 1945 (22479452472).jpg|center|128px]]
| [[Maureen O'Hara]]
| data-sort-value="1920" | 1920-08-17
| data-sort-value="2015" | 2015-10-24
| [[Raghnallach]]
|-
| style='text-align:right'| 120
| [[Íomhá:Maureen O Sullivan, The New Movie Magazine, 1934.jpg|center|128px]]
| [[Maureen O'Sullivan (aisteoir)|Maureen O'Sullivan]]
| data-sort-value="1911" | 1911-05-17
| data-sort-value="1998" | 1998-06-23
| ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]''
|-
| style='text-align:right'| 121
| [[Íomhá:Brenda Fricker March 1990.jpg|center|128px]]
| [[Brenda Fricker]]
| data-sort-value="1945" | 1945-02-17
| data-sort-value="2026" | 2026-07-16
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 122
| [[Íomhá:Veronica Guerin 1.jpg|center|128px]]
| [[Veronica Guerin]]
| data-sort-value="1959" | 1959-07-05
| data-sort-value="1996" | 1996-06-26
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 123
| [[Íomhá:Douglas Hyde - Project Gutenberg eText 19028.jpg|center|128px]]
| [[Dubhghlas de hÍde]]
| data-sort-value="1860" | 1860-01-17
| data-sort-value="1949" | 1949-07-12
| [[An Caisleán Riabhach]]
|-
| style='text-align:right'| 125
| [[Íomhá:Lady gregory.jpg|center|128px]]
| [[Lady Gregory]]
| data-sort-value="1852" | 1852-03-15
| data-sort-value="1932" | 1932-05-22
| [[Baile Locha Riach]]
|-
| style='text-align:right'| 126
| [[Íomhá:William O'Brien 1917.jpg|center|128px]]
| [[William O'Brien]]
| data-sort-value="1852" | 1852-10-02
| data-sort-value="1928" | 1928-02-25
| [[Mala]]
|-
| style='text-align:right'| 127
| [[Íomhá:Smith O'Brien, The Irish Patriot.jpg|center|128px]]
| [[William Smith O’Brien|William Smith O'Brien]]
| data-sort-value="1803" | 1803-10-17
| data-sort-value="1864" | 1864-06-18
| [[Caisleán Dhrom Ólainn]]
|-
| style='text-align:right'| 128
| [[Íomhá:Birr St. Brendan's Church St. Brendan Window 2010 09 10.jpg|center|128px]]
| [[Brendan mac Nemainn]]
| data-sort-value="500" | 5th century
| data-sort-value="573" | 573
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 129
|
| [[Frank O'Farrell]]
| data-sort-value="1927" | 1927-10-09
| data-sort-value="2022" | 2022-03-06
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 130
| [[Íomhá:Grainne Mhaol Ni Mhaille Statue.jpg|center|128px]]
| [[Gráinne Ní Mháille]]
| data-sort-value="1539" | 1539
| data-sort-value="1603" | 1603<br/>1599-06-18
| [[Oileán Chliara|Cliara]]
|-
| style='text-align:right'| 131
| [[Íomhá:Jordan by Hoppner.jpg|center|128px]]
| [[Dorothea Jordan]]
| data-sort-value="1761" | 1761-11-22
| data-sort-value="1816" | 1816-07-05
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 132
| [[Íomhá:Frank Fahy .PNG|center|128px]]
| [[Proinsias Ó Fathaigh]]
| data-sort-value="1880" | 1880-01-12
| data-sort-value="1953" | 1953-07-12
| [[Contae na Gaillimhe]]<br/>[[Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 133
| [[Íomhá:Ladywilde.jpg|center|128px]]
| [[Jane Francesca Agnes Wilde|Jane Wilde]]
| data-sort-value="1821" | 1821-12-27
| data-sort-value="1896" | 1896-02-03
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 134
| [[Íomhá:Brian Bóruma mac Cennétig (1723) (crop).jpg|center|128px]]
| [[Brian Bóramha]]
| data-sort-value="941" | 941
| data-sort-value="1014" | 1014-04-23
| [[Cill Dalua]]
|-
| style='text-align:right'| 135
| [[Íomhá:Patrick Pearse cph.3b15294.jpg|center|128px]]
| [[Pádraig Mac Piarais]]
| data-sort-value="1879" | 1879-11-10
| data-sort-value="1916" | 1916-05-03
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 136
| [[Íomhá:Thomas Ashe, half-length portrait (34628644896).jpg|center|128px]]
| [[Tomás Ághas]]
| data-sort-value="1885" | 1885-01-12
| data-sort-value="1917" | 1917-09-25
| [[Lios Póil]]
|-
| style='text-align:right'| 137
|
| [[Tony Gregory]]
| data-sort-value="1947" | 1947-12-05
| data-sort-value="2009" | 2009-01-02
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 138
| [[Íomhá:Saint Virgilius, Salzburg.jpg|center|128px]]
| [[Naomh Feargal]]
| data-sort-value="700" | 700
| data-sort-value="784" | 784-11-27
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 139
| [[Íomhá:Diarmaid Mac Murrough Expugnatio Hibernica.jpg|center|128px]]
| [[Diarmaid Mac Murchadha]]
| data-sort-value="1110" | 1110
| data-sort-value="1171" | 1171-05-01
| [[Cúige Laighean]]
|-
| style='text-align:right'| 140
| [[Íomhá:Bobby Aylward.jpg|center|128px]]
| [[Bobby Aylward]]
| data-sort-value="1955" | 1955-04-01
| data-sort-value="2022" | 2022-07-14
| [[Muileann an Bhata]]
|-
| style='text-align:right'| 141
|
| [[Bobby Molloy]]
| data-sort-value="1936" | 1936-07-09
| data-sort-value="2016" | 2016-10-02
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 142
| [[Íomhá:Kirwan Richard portrait.jpg|center|128px]]
| [[Richard Kirwan]]
| data-sort-value="1733" | 1733-08-01
| data-sort-value="1812" | 1812-06-01
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 143
| [[Íomhá:Brendan Corish 1949.png|center|128px]]
| [[Brendan Corish|Breandán Mac Fheorais]]
| data-sort-value="1918" | 1918-11-19
| data-sort-value="1990" | 1990-02-17
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 144
|
| [[Peadar de Bhulbh]]
| data-sort-value="1727" | 1727
| data-sort-value="1803" | 1803
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 145
| [[Íomhá:Brian Lenihan, July 2010 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Brian Seosamh Ó Luineacháin]]
| data-sort-value="1959" | 1959-05-21
| data-sort-value="2011" | 2011-06-10
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 146
| [[Íomhá:Brian Lenihan, 1981 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Brian Pádraig Ó Luineacháin]]
| data-sort-value="1930" | 1930-11-17
| data-sort-value="1995" | 1995-11-01
| [[Dún Dealgan]]
|-
| style='text-align:right'| 147
| [[Íomhá:George Charles Beresford - William Orpen (1903).jpg|center|128px]]
| [[William Orpen]]
| data-sort-value="1878" | 1878-11-27
| data-sort-value="1931" | 1931-09-29
| [[Stigh Lorgan]]
|-
| style='text-align:right'| 148
| [[Íomhá:Declans church.jpg|center|128px]]
| [[Naomh Deaglán]]
| data-sort-value="500" | 5th century
| data-sort-value="500" | 5th century
| [[Cúige Mumhan]]
|-
| style='text-align:right'| 149
|
| [[Ceann Faoladh mac Blathmaic]]
|
| data-sort-value="675" | 675
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 150
|
| [[T. P. McKenna]]
| data-sort-value="1929" | 1929-09-07
| data-sort-value="2011" | 2011-02-13
| [[An Mullach, Contae an Chabháin|An Mullach]]
|-
| style='text-align:right'| 151
| [[Íomhá:Thomas Derrig.JPG|center|128px]]
| [[Tomás Ó Deirg]]
| data-sort-value="1897" | 1897-11-26
| data-sort-value="1956" | 1956-11-19
| [[Cathair na Mart]]
|-
| style='text-align:right'| 152
| [[Íomhá:Blason famille ie Fitzgerald de Desmond.svg|center|128px]]
| [[Gearailt Mac Gearailt, 14ú Iarla Dheasumhan]]
| data-sort-value="1533" | 1533
| data-sort-value="1583" | 1583-11-11
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 153
|
| [[Patrick O'Donnell]]
| data-sort-value="1907" | 1907-08-21
| data-sort-value="1970" | 1970-10-04
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 154
| [[Íomhá:Ernest Henry Shackleton Nadar.jpg|center|128px]]
| [[Ernest Shackleton]]
| data-sort-value="1874" | 1874-02-15
| data-sort-value="1922" | 1922-01-05
| [[Caisleán Cill Chá]]
|-
| style='text-align:right'| 155
| [[Íomhá:JohnPhilipHolland.jpg|center|128px]]
| [[Seán Pilib Ó Maolchalann]]
| data-sort-value="1840" | 1840-02-29
| data-sort-value="1914" | 1914-08-12
| [[Lios Ceannúir]]
|-
| style='text-align:right'| 156
| [[Íomhá:Full length picture, Kevin O'Higgins, Minister of Home Affairs (23878736159) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Kevin O’Higgins|Caoimhín Ó hUiginn]]
| data-sort-value="1892" | 1892-06-07
| data-sort-value="1927" | 1927-07-10
| [[An Sráidbhaile, Contae Laoise|An Sráidbhaile]]
|-
| style='text-align:right'| 157
| [[Íomhá:Eoin O'Duffy.png|center|128px]]
| [[Eoin O'Duffy|Eoin Ó Dubhthaigh]]
| data-sort-value="1892" | 1892-10-20
| data-sort-value="1944" | 1944-11-30
| [[Baile na Lorgan]]
|-
| style='text-align:right'| 158
| [[Íomhá:Peter Sutherland (1985).jpg|center|128px]]
| [[Peter Sutherland]]
| data-sort-value="1946" | 1946-04-25
| data-sort-value="2018" | 2018-01-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 159
| [[Íomhá:William Thomas Cosgrave.jpg|center|128px]]
| [[Liam Tomás Mac Cosgair]]
| data-sort-value="1880" | 1880-06-06
| data-sort-value="1965" | 1965-11-16
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 160
| [[Íomhá:Séamus Pattison, 1982 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Séamus Pattison]]
| data-sort-value="1936" | 1936-04-19
| data-sort-value="2018" | 2018-02-04
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 161
|
| [[Seán Flanagan]]
| data-sort-value="1922" | 1922-01-26
| data-sort-value="1993" | 1993-02-05
| [[Béal Átha hAmhnais]]
|-
| style='text-align:right'| 162
|
| [[Nuala O'Faolain|Nuala Ó Faoláin]]
| data-sort-value="1940" | 1940-03-01
| data-sort-value="2008" | 2008-05-09
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 163
| [[Íomhá:Seán Lemass, 1966.jpg|center|128px]]
| [[Seán F. Lemass]]
| data-sort-value="1899" | 1899-07-15
| data-sort-value="1971" | 1971-05-11
| [[An Baile Breac (Baile Átha Cliath)|An Baile Breac]]
|-
| style='text-align:right'| 164
|
| [[Margaret Hassan]]
| data-sort-value="1945" | 1945-04-18
| data-sort-value="2004" | 2004-11-08
| [[Deilginis]]
|-
| style='text-align:right'| 165
| [[Íomhá:Noel Browne, 1948 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Noel Browne|Nollaig de Brún]]
| data-sort-value="1915" | 1915-12-20
| data-sort-value="1997" | 1997-05-21
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 166
|
| [[David Kelly]]
| data-sort-value="1929" | 1929-07-11
| data-sort-value="2012" | 2012-02-12
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 167
| [[Íomhá:Tom Crean2b.JPG|center|128px]]
| [[Tom Crean|Tomás Ó Croidheáin]]
| data-sort-value="1877" | 1877-02-16
| data-sort-value="1938" | 1938-07-27
| [[Abhainn an Scáil]]
|-
| style='text-align:right'| 168
| [[Íomhá:James Hoban circa 1800 - Crop.jpg|center|128px]]
| [[James Hoban]]
| data-sort-value="1762" | 1762
| data-sort-value="1831" | 1831-12-08
| [[Contae Chill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 169
| [[Íomhá:James Stephens, 1935.jpg|center|128px]]
| [[James Stephens (scríbhneoir)]]
| data-sort-value="1882" | 1882-02-09
| data-sort-value="1950" | 1950-12-26
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 170
| [[Íomhá:Thomas F. Meagher.jpg|center|128px]]
| [[Thomas Francis Meagher]]
| data-sort-value="1823" | 1823-08-03
| data-sort-value="1867" | 1867-07-01
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 171
| [[Íomhá:Ó Mórna agus Dánta Eile.png|center|128px]]
| [[Máirtín Ó Direáin]]
| data-sort-value="1910" | 1910-11-29
| data-sort-value="1988" | 1988-03-19
| [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 172
| [[Íomhá:Tras Honan at the meeting of the European Parliament in Luxembourg (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Tras Honan]]
| data-sort-value="1930" | 1930-01-04
| data-sort-value="2023" | 2023-11-25
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 173
|
| [[William Trevor]]
| data-sort-value="1928" | 1928-05-24
| data-sort-value="2016" | 2016-11-20
| [[Baile Mhistéala]]
|-
| style='text-align:right'| 174
| [[Íomhá:Dave Allen 1968.JPG|center|128px]]
| [[Dave Allen]]
| data-sort-value="1936" | 1936-07-06
| data-sort-value="2005" | 2005-03-10
| [[Teach na Giúise]]
|-
| style='text-align:right'| 175
|
| [[Christy Brown]]
| data-sort-value="1932" | 1932-06-05
| data-sort-value="1981" | 1981-09-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 176
|
| [[Éinde Ó Callaráin]]
| data-sort-value="1942" | 1942-05
| data-sort-value="2004" | 2004-04-08
| [[Maigh Locha]]
|-
| style='text-align:right'| 177
| [[Íomhá:PSM V63 D476 George Francis FitzGerald.png|center|128px]]
| [[George Francis Fitzgerald]]
| data-sort-value="1851" | 1851-08-03
| data-sort-value="1901" | 1901-02-21
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 178
| [[Íomhá:Dublin Martyrs by Conall McCabe (2001).jpg|center|128px]]
| [[Maighréad de Bhál]]
| data-sort-value="1515" | 1515
| data-sort-value="1584" | 1584
| [[Contae na Mí]]
|-
| style='text-align:right'| 179
| [[Íomhá:Mary O'Rourke, September 2009.jpg|center|128px]]
| [[Mary O'Rourke|Máire Uí Ruairc]]
| data-sort-value="1937" | 1937-05-31
| data-sort-value="2024" | 2024-10-03
| [[Baile Átha Luain]]
|-
| style='text-align:right'| 180
| [[Íomhá:Dolores O'Riordan 2016 (cropped).jpeg|center|128px]]
| [[Dolores O'Riordan|Dolores Ní Ríordáin]]
| data-sort-value="1971" | 1971-09-06
| data-sort-value="2018" | 2018-01-15
| [[Baile Uí Bhricín Thuaidh]]
|-
| style='text-align:right'| 181
| [[Íomhá:Mary Ward (scientist).jpg|center|128px]]
| [[Mary Ward]]
| data-sort-value="1827" | 1827-04-27
| data-sort-value="1869" | 1869-08-31
| [[Contae Uíbh Fhailí]]
|-
| style='text-align:right'| 182
|
| [[Paddy Canny]]
| data-sort-value="1919" | 1919-09-09
| data-sort-value="2008" | 2008-06-28
| ''[[:d:Q104294289|Gleann Dríth]]''
|-
| style='text-align:right'| 183
| [[Íomhá:Joe Kinnear Hull City v. Newcastle United 1.png|center|128px]]
| [[Joe Kinnear]]
| data-sort-value="1946" | 1946-12-27
| data-sort-value="2024" | 2024-04-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 184
| [[Íomhá:Robert Emmet--The Irish Patriot.jpg|center|128px]]
| [[Roibeard Emmet]]
| data-sort-value="1780" | 1780-03-04
| data-sort-value="1803" | 1803-09-20
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 185
| [[Íomhá:William Strutt, Portrait of Robert O'Hara Burke, 1860.jpg|center|128px]]
| [[Robert O'Hara Burke]]
| data-sort-value="1821" | 1821-05-06
| data-sort-value="1861" | 1861-06-28<br/>1861-07-01
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 186
| [[Íomhá:Peter von Lacy.PNG|center|128px]]
| [[Peadar de Lása]]
| data-sort-value="1678" | 1678-09-29
| data-sort-value="1751" | 1751-04-19
| [[Cill Íde]]
|-
| style='text-align:right'| 187
| [[Íomhá:Cathalbrugha.JPG|center|128px]]
| [[Cathal Brugha]]
| data-sort-value="1874" | 1874-07-18
| data-sort-value="1922" | 1922-07-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 188
|
| [[Máirtín Ó Cadhain]]
| data-sort-value="1906" | 1906-01-04
| data-sort-value="1970" | 1970-10-18
| [[An Spidéal]]
|-
| style='text-align:right'| 189
| [[Íomhá:Gen. Richard Mulcahy LCCN2014717121.jpg|center|128px]]
| [[Risteárd Ó Maolchatha]]
| data-sort-value="1886" | 1886-05-10
| data-sort-value="1971" | 1971-12-16
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 190
| [[Íomhá:Maturin.jpg|center|128px]]
| [[Charles Maturin]]
| data-sort-value="1782" | 1782-09-25
| data-sort-value="1824" | 1824-10-30
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 191
|
| [[Darren Sutherland]]
| data-sort-value="1982" | 1982-04-18
| data-sort-value="2009" | 2009-09-14
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 192
| [[Íomhá:RobertChildersBarton.jpg|center|128px]]
| [[Riobárd Bartún]]
| data-sort-value="1881" | 1881-03-14
| data-sort-value="1975" | 1975-08-10
| [[Áth na mBó]]
|-
| style='text-align:right'| 193
| [[Íomhá:Thomas mac curtain.jpg|center|128px]]
| [[Tomás Mac Curtáin]]
| data-sort-value="1884" | 1884-03-20
| data-sort-value="1920" | 1920-03-20
| ''[[:d:Q81933233|Baile an Chnocáin]]''
|-
| style='text-align:right'| 194
| [[Íomhá:Éamonn Ceannt.jpg|center|128px]]
| [[Éamonn Ceannt]]
| data-sort-value="1881" | 1881-09-21
| data-sort-value="1916" | 1916-05-08
| [[Béal Átha Mó]]
|-
| style='text-align:right'| 195
| [[Íomhá:Mick lally.jpg|center|128px]]
| [[Micheál Ó Maolallaí]]
| data-sort-value="1945" | 1945-11-10
| data-sort-value="2010" | 2010-08-31
| [[Tuar Mhic Éadaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 196
| [[Íomhá:Edouard Manet Georges Moore.jpg|center|128px]]
| [[George Moore (úrscéalaí)|George Moore]]
| data-sort-value="1852" | 1852-02-24
| data-sort-value="1933" | 1933-01-21
| ''[[:d:Q805406|An Baile Glas]]''
|-
| style='text-align:right'| 197
| [[Íomhá:Daguerrotipo Brown.jpg|center|128px]]
| [[William Brown (aimiréal)|William Brown]]
| data-sort-value="1777" | 1777-06-22
| data-sort-value="1857" | 1857-03-14<br/>1857-03-03
| [[Béal Easa]]
|-
| style='text-align:right'| 198
| [[Íomhá:Seán Moylan, c. 1920 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Seán Moylan]]
| data-sort-value="1888" | 1888-11-19
| data-sort-value="1957" | 1957-11-16
| [[Cill Mocheallóg]]
|-
| style='text-align:right'| 199
| [[Íomhá:Michael Kelly by Adele Romany.jpg|center|128px]]
| [[Michael Kelly (teanór agus fear amharclainne)|Michael Kelly]]
| data-sort-value="1762" | 1762-12-25
| data-sort-value="1826" | 1826-10-09
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 200
| [[Íomhá:Harry Clarke (photo).jpg|center|128px]]
| [[Harry Clarke]]
| data-sort-value="1889" | 1889-03-17
| data-sort-value="1931" | 1931-01-06
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 201
| [[Íomhá:Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland (1916) (14780125542).jpg|center|128px]]
| [[George Petrie]]
| data-sort-value="1790" | 1790-01-01
| data-sort-value="1866" | 1866-01-17
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 202
| [[Íomhá:Robert Alexander Stewart Macalister - 1870-to-1950.jpg|center|128px]]
| [[R. A. Stewart Macalister|Robert Alexander Stewart MacAlister]]
| data-sort-value="1870" | 1870-07-08
| data-sort-value="1950" | 1950-04-26
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 203
| [[Íomhá:RobertMallet.jpg|center|128px]]
| [[Robert Mallet]]
| data-sort-value="1810" | 1810-06-03
| data-sort-value="1881" | 1881-11-05
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 204
| [[Íomhá:George Charles Beresford 1934-5.jpg|center|128px]]
| [[George Charles Beresford]]
| data-sort-value="1864" | 1864-07-10
| data-sort-value="1938" | 1938-02-21
| [[Contae Liatroma]]
|-
| style='text-align:right'| 205
| [[Íomhá:Tom O'Donnell, 1982 (cropped).tif|center|128px]]
| [[Tom O'Donnell]]
| data-sort-value="1926" | 1926-08-30
| data-sort-value="2020" | 2020-10-08
| ''[[:d:Q104313425|Builgidín]]''
|-
| style='text-align:right'| 206
| [[Íomhá:Robert McClure.jpg|center|128px]]
| [[Robert McClure]]
| data-sort-value="1807" | 1807-01-28
| data-sort-value="1873" | 1873-10-17
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 207
| [[Íomhá:TJ Murphy Cork Labour.png|center|128px]]
| [[Timothy J. Murphy]]
| data-sort-value="1893" | 1893-07-17
| data-sort-value="1949" | 1949-04-29
| [[Cluain Droichead]]
|-
| style='text-align:right'| 208
| [[Íomhá:MarcusDaly.jpg|center|128px]]
| [[Marcus Daly]]
| data-sort-value="1841" | 1841-12-05
| data-sort-value="1900" | 1900-11-12
| [[Baile Shéamais Dhuibh]]
|-
| style='text-align:right'| 209
| [[Íomhá:VioletGibson1926.jpg|center|128px]]
| [[Violet Gibson]]
| data-sort-value="1876" | 1876-08-31
| data-sort-value="1956" | 1956-05-02
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 210
| [[Íomhá:Edmund Ignatius Rice.JPG|center|128px]]
| [[Éamann Iognáid Rís]]
| data-sort-value="1762" | 1762-06-01
| data-sort-value="1844" | 1844-08-29
| [[Callainn]]
|-
| style='text-align:right'| 211
|
| [[William J. Murphy (Páirtí an Lucht Oibre)|William J. Murphy]]
| data-sort-value="1928" | 1928-05-17
| data-sort-value="2018" | 2018-09-17
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 212
| [[Íomhá:William Norton circa 1927 to 1932.png|center|128px]]
| [[William Norton|Liam Ó Neachtain]]
| data-sort-value="1900" | 1900
| data-sort-value="1963" | 1963-12-04
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 213
| [[Íomhá:Patrick Cardinal Moran.jpg|center|128px]]
| [[Patrick Francis Moran]]
| data-sort-value="1830" | 1830-09-16
| data-sort-value="1911" | 1911-08-16
| [[Leithghlinn an Droichid]]
|-
| style='text-align:right'| 214
| [[Íomhá:Lord Edward Fitzgerald by Hugh Douglas Hamilton.jpg|center|128px]]
| [[an Tiarna Éadbhard Mac Gearailt]]
| data-sort-value="1763" | 1763-10-15
| data-sort-value="1798" | 1798-06-04
| ''[[:d:Q5047391|Teach Carton]]''
|-
| style='text-align:right'| 215
| [[Íomhá:GenPEConnor.jpg|center|128px]]
| [[Patrick Edward Connor]]
| data-sort-value="1820" | 1820-03-17
| data-sort-value="1891" | 1891-12-17
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 216
| [[Íomhá:William Lamport.jpg|center|128px]]
| [[William Lamport]]
| data-sort-value="1611" | 1611<br/>1615
| data-sort-value="1659" | 1659-11-19
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 217
| [[Íomhá:AlexanderMitchellWithDundalkBayInRearGround Portrait 1873 OilOnCanvas ByRobertHooke BelfastHarbourCommissioners.jpg|center|128px]]
| [[Alexander Mitchell]]
| data-sort-value="1780" | 1780-04-13
| data-sort-value="1868" | 1868-06-25
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 218
|
| [[Alexis FitzGerald Óg]]
| data-sort-value="1945" | 1945-05-07
| data-sort-value="2015" | 2015-07-16
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 219
| [[Íomhá:Alfred Byrne.jpeg|center|128px]]
| [[Alfie Byrne]]
| data-sort-value="1882" | 1882-03-17
| data-sort-value="1956" | 1956-03-13
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 220
|
| [[Alfred P. Byrne]]
| data-sort-value="1913" | 1913
| data-sort-value="1952" | 1952-07-26
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 221
| [[Íomhá:Raiftearaí.jpg|center|128px]]
| [[Antoine Raiftearaí|Antaine Raiftearaí]]
| data-sort-value="1779" | 1779-03-30
| data-sort-value="1835" | 1835-12-25
| ''[[:d:Q60555058|Cill Liadáin]]''
|-
| style='text-align:right'| 222
|
| [[Tomás Ó Rathile]]
| data-sort-value="1882" | 1882-11-11
| data-sort-value="1953" | 1953-11-16
| [[Lios Tuathail]]
|-
| style='text-align:right'| 223
| [[Íomhá:Jim stynes.jpg|center|128px]]
| [[Jim Stynes]]
| data-sort-value="1966" | 1966-04-23
| data-sort-value="2012" | 2012-03-20
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 224
| [[Íomhá:Sculpture of Brian Merriman, Ennistymon - geograph.org.uk - 1602652.jpg|center|128px]]
| [[Brian Mac Giolla Meidhre]]
| data-sort-value="1749" | 1749
| data-sort-value="1805" | 1805-07-27
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 225
|
| [[Toirdhealbhach Ua Conchobhair]]
| data-sort-value="1088" | 1088
| data-sort-value="1156" | 1156
| [[Cúige Chonnacht]]
|-
| style='text-align:right'| 226
| [[Íomhá:Milo O'Shea 1967.jpg|center|128px]]
| [[Milo O'Shea]]
| data-sort-value="1926" | 1926-06-02
| data-sort-value="2013" | 2013-04-02
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 227
| [[Íomhá:Agnes Mary Clerke portrait photo.jpg|center|128px]]
| [[Agnes Mary Clerke]]
| data-sort-value="1842" | 1842-02-10
| data-sort-value="1907" | 1907-01-20
| [[An Sciobairín]]
|-
| style='text-align:right'| 228
| [[Íomhá:David Andrews.jpg|center|128px]]
| [[David Andrews]]
| data-sort-value="1935" | 1935-03-15
| data-sort-value="2026" | 2026-06-27
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 229
| [[Íomhá:Robert Adams Irish Surgeon.jpg|center|128px]]
| [[Robert Adams]]
| data-sort-value="1791" | 1791
| data-sort-value="1875" | 1875-01-13
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 230
| [[Íomhá:Daniel Morrissey 1927.png|center|128px]]
| [[Daniel Morrissey]]
| data-sort-value="1895" | 1895-11-28
| data-sort-value="1981" | 1981-01-01
| [[An tAonach]]
|-
| style='text-align:right'| 231
| [[Íomhá:Cormac Breathnach 1933 (cropped).png|center|128px]]
| [[Cormac Breathnach]]
| data-sort-value="1886" | 1886
| data-sort-value="1956" | 1956-05-29
| [[Cathair Saidhbhín]]<br/>''[[:d:Q65557497|An Chnapóg]]''
|-
| style='text-align:right'| 232
|
| [[Fearghal mac Maoil Dúin]]
|
| data-sort-value="722" | 722-12-11
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 233
| [[Íomhá:Dublin St. Patrick's Cathedral North Transept Window King Cormac of Cashel Detail King Cormac 2012 09 26.jpg|center|128px]]
| [[Cormac mac Cuileannáin]]
| data-sort-value="801" | 9th century<br/>836
| data-sort-value="908" | 908-09-13
| [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]]
|-
| style='text-align:right'| 234
|
| [[Conghalach Chnóbha|Congalach Cnogba]]
| data-sort-value="950" | 10th century
| data-sort-value="956" | 956
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 235
|
| [[Domhnall mac Aodha]]
| data-sort-value="501" | 6th century
| data-sort-value="642" | 642-01
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 236
|
| [[Aodh Allán]]
| data-sort-value="601" | 7th century
| data-sort-value="743" | 743
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 237
|
| [[Fíonsneachta Fleách mac Dúnchadha]]
| data-sort-value="650" | 7th century
| data-sort-value="695" | 695
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 238
| [[Íomhá:DaisyBates1921-2.jpg|center|128px]]
| [[Daisy Bates]]
| data-sort-value="1859" | 1859-10-16<br/>1859-01
| data-sort-value="1951" | 1951-04-18
| [[Ros Cré]]
|-
| style='text-align:right'| 239
| [[Íomhá:Daniel Mannix 1926.jpg|center|128px]]
| [[Daniel Mannix]]
| data-sort-value="1864" | 1864-03-04
| data-sort-value="1963" | 1963-11-06
| [[An Ráth, Contae Chorcaí|An Ráth]]
|-
| style='text-align:right'| 240
|
| [[Denis J. O'Sullivan]]
| data-sort-value="1918" | 1918-03-05
| data-sort-value="1987" | 1987-07-20
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 241
| [[Íomhá:Dermot Earley 2009.jpg|center|128px]]
| [[Diarmuid Ó Mochóir (Mór)|Diarmuid Ó Mochóir]]
| data-sort-value="1948" | 1948-02-24
| data-sort-value="2010" | 2010-06-23
| [[Contae Ros Comáin]]
|-
| style='text-align:right'| 242
| [[Íomhá:Father Ted's wax figure.jpg|center|128px]]
| [[Dermot Morgan]]
| data-sort-value="1952" | 1952-03-31
| data-sort-value="1998" | 1998-02-28
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 243
| [[Íomhá:Desmond O'Malley, 1979 (election box crop).tif|center|128px]]
| [[Deasún Ó Máille]]
| data-sort-value="1939" | 1939-02-02
| data-sort-value="2021" | 2021-07-21
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 244
| [[Íomhá:Liamlynchira.jpg|center|128px]]
| [[Liam Ó Loingsigh]]
| data-sort-value="1893" | 1893-11-20
| data-sort-value="1923" | 1923-04-10
| [[Contae Luimnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 245
|
| [[John O'Donohue]]
| data-sort-value="1956" | 1956-01-01
| data-sort-value="2008" | 2008-01-03
| [[Cúige Chonnacht]]
|-
| style='text-align:right'| 246
|
| [[Donnchadha Ó Máille]]
| data-sort-value="1921" | 1921
| data-sort-value="1968" | 1968-03-10
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 247
| [[Íomhá:Joseph McGrath 1922.png|center|128px]]
| [[Joseph McGrath (réabhlóidí agus fear gnó)|Seosamh Mac Craith]]
| data-sort-value="1887" | 1887
| data-sort-value="1966" | 1966-03-01
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 248
|
| [[Pádraig Ó Donnagáin]]
| data-sort-value="1923" | 1923-10-29
| data-sort-value="2000" | 2000-11-26
| [[Mainistir Bhuithe]]
|-
| style='text-align:right'| 249
|
| [[Aodh Fionnliath|Áed Findliath]]
|
| data-sort-value="879" | 879-11-20
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 250
|
| [[Donnchadh Donn|Donnchad Donn]]
| data-sort-value="801" | 9th century
| data-sort-value="944" | 944
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 251
| [[Íomhá:Victor Herbert.jpg|center|128px]]
| [[Victor Herbert]]
| data-sort-value="1859" | 1859-02-01
| data-sort-value="1924" | 1924-05-26
| [[Baile Átha Cliath]]<br/>[[Geansaí (oileán)|Geansaí]]
|-
| style='text-align:right'| 252
|
| [[Kieran Crotty]]
| data-sort-value="1930" | 1930-08-20
| data-sort-value="2022" | 2022
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 253
|
| [[Eamonn Casey]]
| data-sort-value="1927" | 1927-04-24
| data-sort-value="2017" | 2017-03-13
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 254
|
| [[John McGahern]]
| data-sort-value="1934" | 1934-11-12
| data-sort-value="2006" | 2006-03-30
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 255
| [[Íomhá:Flann for Érinn.png|center|128px]]
| [[Fland Mac Máel Sechnaill|Fland mac Máel Sechnaill]]
| data-sort-value="847" | 847<br/>848
| data-sort-value="916" | 916-05-25
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 256
|
| [[Domhnall mac Murchadha]]
| data-sort-value="601" | 7th century
| data-sort-value="763" | 763
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 257
| [[Íomhá:Statue of Pádraic Ó Conaire in Eyre Square Galway.jpg|center|128px]]
| [[Pádraic Ó Conaire]]
| data-sort-value="1882" | 1882-02-28
| data-sort-value="1928" | 1928-10-06
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 258
| [[Íomhá:Whitleystokes.jpg|center|128px]]
| [[Whitley Stokes]]
| data-sort-value="1830" | 1830-02-28
| data-sort-value="1909" | 1909-04-13
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 259
|
| [[Patrick Baxter]]
| data-sort-value="1891" | 1891-10-01
| data-sort-value="1959" | 1959-04-03
| [[Contae an Chabháin]]
|-
| style='text-align:right'| 260
|
| [[Patrick Lindsay|Patrick J. Lindsay]]
| data-sort-value="1914" | 1914-01-18
| data-sort-value="1993" | 1993-06-29
| [[Cearnóg Parnell]]
|-
| style='text-align:right'| 261
| [[Íomhá:Buttevant St. Mary's Church North Window Lower Lights Detail Saint Colman of Cloyne Detail 2012 09 08.jpg|center|128px]]
| [[Naomh Colmán|Colmán mac Léníne]]
| data-sort-value="522" | 522-10-15
| data-sort-value="600" | 600-11-24
| [[Cúige Mumhan]]
|-
| style='text-align:right'| 262
|
| [[Donnchad Midi|Donnchad Midi mac Domnaill]]
| data-sort-value="733" | 733
| data-sort-value="797" | 797-02-06
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 263
|
| [[Conchúr mac Donnchadha|Conchobar mac Donnchada]]
| data-sort-value="750" | 8th century
| data-sort-value="833" | 833
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 264
| [[Íomhá:Terry Wogan MBE Investiture cropped.jpg|center|128px]]
| [[Terry Wogan]]
| data-sort-value="1938" | 1938-08-03
| data-sort-value="2016" | 2016-01-31
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 265
| [[Íomhá:Ron Delany 1957.jpg|center|128px]]
| [[Ronnie Delany]]
| data-sort-value="1935" | 1935-03-06
| data-sort-value="2026" | 2026-03-11
| [[An tInbhear Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 266
| [[Íomhá:James Fintan Lalor (Young Irelander).jpg|center|128px]]
| [[James Fintan Lalor (Éire Óg)|James Fintan Lalor]]
| data-sort-value="1807" | 1807-03-10
| data-sort-value="1849" | 1849-12-27
| ''[[:d:Q136402282|Tenakill House]]''
|-
| style='text-align:right'| 267
| [[Íomhá:DionBoucicault.jpg|center|128px]]
| [[Dion Boucicault]]
| data-sort-value="1822" | 1822-12-26
| data-sort-value="1890" | 1890-09-18
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 268
|
| [[Niall Caille]]
| data-sort-value="850" | 9th century
| data-sort-value="846" | 846
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 269
| [[Íomhá:Statue St Finnian of Clonard (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Naomh Fionnán (Cluain Ioraird)|Fionnán Chluain Ioraird]]
| data-sort-value="470" | 470
| data-sort-value="549" | 549<br/>552
| [[Míseal]]
|-
| style='text-align:right'| 270
| [[Íomhá:James Everett, 1949.jpg|center|128px]]
| [[James Everett]]
| data-sort-value="1894" | 1894-05-01
| data-sort-value="1967" | 1967-12-18
| ''[[:d:Q104276727|Ráth Droma]]''
|-
| style='text-align:right'| 271
| [[Íomhá:Brian-Crowley-Ireland-MIP-Europaparlament-by-Leila-Paul-1.jpg|center|128px]]
| [[Brian Mac Amhlaidh]]
| data-sort-value="1964" | 1964-03-04
| data-sort-value="2026" | 2026-01-23
| [[An Charraig Dhubh]]
|-
| style='text-align:right'| 272
|
| [[Seán Treacy]]
| data-sort-value="1923" | 1923-09-22
| data-sort-value="2018" | 2018-03-23
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 273
|
| [[Hugh O'Flaherty]]
| data-sort-value="1898" | 1898-02-28
| data-sort-value="1963" | 1963-10-30
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 274
| [[Íomhá:Drbarnardo.jpg|center|128px]]
| [[Thomas John Barnardo]]
| data-sort-value="1845" | 1845-07-04
| data-sort-value="1905" | 1905-09-19
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 275
|
| [[Patrick Hogan (Ceann Comhairle)|Patrick Hogan]]
| data-sort-value="1886" | 1886-01-01
| data-sort-value="1969" | 1969-01-24
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 276
| [[Íomhá:Portrait of George Brown.jpg|center|128px]]
| [[Seoirse de Brún]]
| data-sort-value="1698" | 1698-06-15
| data-sort-value="1792" | 1792-02-18<br/>1792-09-18
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 277
| [[Íomhá:Art O'Connor.jpg|center|128px]]
| [[Art O'Connor]]
| data-sort-value="1888" | 1888
| data-sort-value="1950" | 1950-05-10
| [[Cill Droichid]]
|-
| style='text-align:right'| 278
| [[Íomhá:John Thomas Romney Robinson by James Simonton c1850s.png|center|128px]]
| [[Thomas Romney Robinson|John Thomas Romney Robinson]]
| data-sort-value="1792" | 1792-04-23
| data-sort-value="1882" | 1882-02-28
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 279
| [[Íomhá:Oliver Plunket by Edward Luttrell.jpg|center|128px]]
| [[Oilibhéar Pluincéad|Oilibhéar Pluincéid]]
| data-sort-value="1629" | 1629-11-01
| data-sort-value="1681" | 1681-07-01
| [[Loch Craobh]]
|-
| style='text-align:right'| 280
| [[Íomhá:Tomás Ó Criomhthain.jpg|center|128px]]
| [[Tomás Ó Criomhthain]]
| data-sort-value="1855" | 1855
| data-sort-value="1937" | 1937-03-07
| [[Na Blascaodaí]]
|-
| style='text-align:right'| 281
| [[Íomhá:James Napper Tandy.jpg|center|128px]]
| [[James Napper Tandy]]
| data-sort-value="1740" | 1740
| data-sort-value="1803" | 1803-08-24
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 282
| [[Íomhá:Domhnall Ua Buachalla circa 1916.png|center|128px]]
| [[Domhnall Ua Buachalla]]
| data-sort-value="1866" | 1866-02-05
| data-sort-value="1963" | 1963-10-30
| [[Maigh Nuad]]
|-
| style='text-align:right'| 283
| [[Íomhá:John McCormack, 1884-1945 LCCN2003677331.jpg|center|128px]]
| [[John McCormack]]
| data-sort-value="1884" | 1884-06-14
| data-sort-value="1945" | 1945-09-16
| [[Baile Átha Luain]]
|-
| style='text-align:right'| 284
|
| [[Seathrún Céitinn]]
| data-sort-value="1569" | 1569
| data-sort-value="1644" | 1644
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 285
| [[Íomhá:John Devoy.jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Dubhuí]]
| data-sort-value="1842" | 1842-09-03
| data-sort-value="1928" | 1928-09-29
| ''[[:d:Q2084287|An Chill]]''
|-
| style='text-align:right'| 286
| [[Íomhá:Eliza lynch 1864.jpg|center|128px]]
| [[Eliza Lynch]]
| data-sort-value="1835" | 1835-03-06
| data-sort-value="1886" | 1886-07-27
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 287
|
| [[Breandán Breathnach]]
| data-sort-value="1912" | 1912-04-01
| data-sort-value="1985" | 1985-11-06
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 288
|
| [[Cathal Goulding|Cathal Ó Goillín]]
| data-sort-value="1922" | 1922-01-02
| data-sort-value="1998" | 1998-12-26
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 289
| [[Íomhá:Christy Ring visits (1) 1956 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Criostóir Ó Rinn]]
| data-sort-value="1920" | 1920-10-12
| data-sort-value="1979" | 1979-03-02
| [[Cluain, Contae Chorcaí|Cluain]]
|-
| style='text-align:right'| 290
| [[Íomhá:Ciaran O Lionaird (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Ciarán Ó Lionaird|Ciarán Ó Lionáird]]
| data-sort-value="1988" | 1988-04-11
| data-sort-value="2026" | 2026-06-09
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 291
| [[Íomhá:Constance Smith in Man in the Attic.jpg|center|128px]]
| [[Constance Smith]]
| data-sort-value="1928" | 1928-01-22
| data-sort-value="2003" | 2003-06-30
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 292
|
| [[Dónal Ó Caoimh]]
| data-sort-value="1907" | 1907-06-02
| data-sort-value="1967" | 1967-06-02
| [[Mainistir Fhear Maí]]
|-
| style='text-align:right'| 293
|
| [[Diarmaid mac Maoil na mBó|Diarmait mac Maíl na mBó]]
|
| data-sort-value="1072" | 1072-02-07
| [[Fearna]]
|-
| style='text-align:right'| 294
| [[Íomhá:D-keane-1985 Restored.jpg|center|128px]]
| [[Dolores Keane]]
| data-sort-value="1953" | 1953-09-26
| data-sort-value="2026" | 2026-03-16
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 295
|
| [[Domnall Mór Ua Briain|Domhnall Mór Ó Briain]]
|
| data-sort-value="1194" | 1194
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 296
| [[Íomhá:Stowe Missal cumdach (inverted).png|center|128px]]
| [[Donnchadh mac Briain|Donnchad mac Briain]]
| data-sort-value="980" | 980<br/>981
| data-sort-value="1064" | 1064
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 297
| [[Íomhá:Talbot.jpg|center|128px]]
| [[Matt Talbot]]
| data-sort-value="1856" | 1856-05-02
| data-sort-value="1925" | 1925-06-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 298
| [[Íomhá:Major John MacBride.jpg|center|128px]]
| [[John MacBride (réabhlóidí)|Seán Mac Giolla Bhríde]]
| data-sort-value="1868" | 1868-05-07
| data-sort-value="1916" | 1916-05-05
| [[Cathair na Mart]]
|-
| style='text-align:right'| 299
| [[Íomhá:Image reproduced by permission of the National Folklore Collection, University Dublin.jpg|center|128px]]
| [[Eibhlís Uí Chróinín (amhránaí ar an sean-nós)|Eibhlís Uí Chróinín]]
| data-sort-value="1879" | 1879-05-29
| data-sort-value="1956" | 1956-06-02
| ''[[:d:Q65558645|An Ráth Thiar]]''
|-
| style='text-align:right'| 300
| [[Íomhá:Sean-Heuston.jpg|center|128px]]
| [[Seán Heuston]]
| data-sort-value="1891" | 1891-02-21
| data-sort-value="1916" | 1916-05-08
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 301
| [[Íomhá:SeamusEnnis.jpg|center|128px]]
| [[Séamus Ennis]]
| data-sort-value="1919" | 1919-05-05
| data-sort-value="1982" | 1982-10-05
| [[Fionnghlas]]
|-
| style='text-align:right'| 302
|
| [[Alec Reid]]
| data-sort-value="1931" | 1931-08-05
| data-sort-value="2013" | 2013-11-22
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 303
|
| [[Fiach mac Aodha Ó Broin]]
| data-sort-value="1534" | 1534
| data-sort-value="1597" | 1597-05-08
| [[Síol Éalaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 304
|
| [[Francis Browne]]
| data-sort-value="1880" | 1880-01-03
| data-sort-value="1960" | 1960-07-07
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 305
|
| [[Frank Kelly]]
| data-sort-value="1938" | 1938-12-28
| data-sort-value="2016" | 2016-02-28
| [[An Charraig Dhubh]]
|-
| style='text-align:right'| 306
| [[Íomhá:George Gardiner (boxer).jpg|center|128px]]
| [[George Gardner]]
| data-sort-value="1877" | 1877-03-17
| data-sort-value="1954" | 1954-07-08
| [[Lios Dúin Bhearna]]
|-
| style='text-align:right'| 307
|
| [[Daniel Vaughan]]
| data-sort-value="1897" | 1897-07-27
| data-sort-value="1975" | 1975-09-23
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 308
|
| [[Darach Ó Catháin]]
| data-sort-value="1922" | 1922
| data-sort-value="1987" | 1987
| ''[[:d:Q65955633|An Máimín]]''
|-
| style='text-align:right'| 309
| [[Íomhá:Darrell Figgis, 1924.jpg|center|128px]]
| [[Darrell Figgis]]
| data-sort-value="1882" | 1882-09-17
| data-sort-value="1925" | 1925-10-27
| [[Ráth Maonais]]
|-
| style='text-align:right'| 310
|
| [[Declan Costello]]
| data-sort-value="1926" | 1926-08-01
| data-sort-value="2011" | 2011-06-06
| [[Fionnradharc]]
|-
| style='text-align:right'| 311
|
| [[Denis Allen]]
| data-sort-value="1896" | 1896-01-02
| data-sort-value="1961" | 1961-03-29
| [[Contae Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 312
|
| [[Donncha Ó Cochláin]]
| data-sort-value="1945" | 1945-06-07
| data-sort-value="2026" | 2026-06-05
| [[An Linn Dubh]]
|-
| style='text-align:right'| 313
|
| [[Denis Farrelly]]
| data-sort-value="1912" | 1912-09-18
| data-sort-value="1974" | 1974-12-27
| [[Contae na Mí]]
|-
| style='text-align:right'| 314
| [[Íomhá:Portrait of Denis Florence McCarthy P549.jpg|center|128px]]
| [[Denis Florence MacCarthy]]
| data-sort-value="1817" | 1817-05-26
| data-sort-value="1882" | 1882-04-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 315
|
| [[Dearbhorghaill iníon Mhurchaidh Uí Mhaoil Sheachlainn|Derbforgaill]]
| data-sort-value="1108" | 1108
| data-sort-value="1193" | 1193
| [[Contae na Mí]]
|-
| style='text-align:right'| 316
| [[Íomhá:Derek Keating 2014 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Derek Keating]]
| data-sort-value="1955" | 1955-05
| data-sort-value="2023" | 2023-05-06
| [[Baile Formaid]]
|-
| style='text-align:right'| 317
| [[Íomhá:Derry O`Sullivan poet 41x33cm 2002.jpg|center|128px]]
| [[Derry O'Sullivan]]
| data-sort-value="1944" | 1944
| data-sort-value="2025" | 2025-08-16
| [[Beanntraí]]
|-
| style='text-align:right'| 318
|
| [[Desmond Governey]]
| data-sort-value="1920" | 1920-09-11
| data-sort-value="1984" | 1984-12-29
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 319
| [[Íomhá:Madame-Alicia-Adelaide-Needham.jpg|center|128px]]
| [[Alicia Adélaide Needham]]
| data-sort-value="1863" | 1863-10-31
| data-sort-value="1945" | 1945-12-24
| [[An Seanchaisleán]]
|-
| style='text-align:right'| 320
|
| [[Amhlaoibh Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1780" | 1780<br/>1783-05-01
| data-sort-value="1838" | 1838-11-20
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 321
| [[Íomhá:Louis Hersent-Crossing the bridge at Landshut.jpg|center|128px]]
| [[Andrew O'Reilly von Ballinlough]]
| data-sort-value="1742" | 1742-08-03<br/>1742
| data-sort-value="1832" | 1832-07-05<br/>1832-04-05
| [[Baile an Locha, Contae Ros Comáin|Baile an Locha]]
|-
| style='text-align:right'| 322
| [[Íomhá:Anna Parnell c1878.jpg|center|128px]]
| [[Anna Parnell|Anna Catherine Parnell]]
| data-sort-value="1852" | 1852-05-13
| data-sort-value="1911" | 1911-09-20
| ''[[:d:Q2699632|Teach Avondale]]''
|-
| style='text-align:right'| 323
| [[Íomhá:Annahaslam.jpg|center|128px]]
| [[Anna Haslam]]
| data-sort-value="1829" | 1829-04-06
| data-sort-value="1922" | 1922-11-28
| [[Eochaill]]
|-
| style='text-align:right'| 324
| [[Íomhá:Portrait-of-anne-devlin.jpg|center|128px]]
| [[Anne Devlin]]
| data-sort-value="1780" | 1780
| data-sort-value="1851" | 1851-09-18
| [[Contae Chill Mhantáin]]
|-
| style='text-align:right'| 325
|
| [[Ann Lovett]]
| data-sort-value="1968" | 1968-04-06
| data-sort-value="1984" | 1984-01-31
| [[An Cóbh]]
|-
| style='text-align:right'| 326
|
| [[Anne Butler Yeats|Anne Yeats]]
| data-sort-value="1919" | 1919-05-09
| data-sort-value="2001" | 2001-07-04
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 327
|
| [[Anthony Barry]]
| data-sort-value="1901" | 1901-06-07
| data-sort-value="1983" | 1983-10-24
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 328
|
| [[Art Ó Cléirigh]]
| data-sort-value="1879" | 1879-10-25
| data-sort-value="1932" | 1932-11-23
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 329
|
| [[Bang Bang]]
| data-sort-value="1906" | 1906-04-19
| data-sort-value="1981" | 1981-01-12
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 330
|
| [[Barney Mellows]]
| data-sort-value="1896" | 1896-03-29
| data-sort-value="1942" | 1942-02-25
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 331
|
| [[Michael K. Noonan]]
| data-sort-value="1900" | 19th century
| data-sort-value="2000" | 20th century
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 332
|
| [[Patrick Byrne]]
| data-sort-value="1925" | 1925-04-02
| data-sort-value="2021" | 2021-10-19
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 333
| [[Íomhá:Boys Town founder Edward J. Flanagan.jpg|center|128px]]
| [[Edward J. Flanagan]]
| data-sort-value="1886" | 1886-07-13
| data-sort-value="1948" | 1948-05-15
| [[Ros Comáin]]
|-
| style='text-align:right'| 334
| [[Íomhá:Peadar Kearney, 1912 (retouched).jpg|center|128px]]
| [[Peadar Ó Cearnaigh]]
| data-sort-value="1883" | 1883-12-12
| data-sort-value="1942" | 1942-11-24
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 335
| [[Íomhá:Edward Joshua Cooper.jpg|center|128px]]
| [[Edward Cooper]]
| data-sort-value="1798" | 1798-05-01
| data-sort-value="1863" | 1863-04-28<br/>1863-04-23
| [[Faiche Stiabhna]]
|-
| style='text-align:right'| 336
| [[Íomhá:Wilfred Bramble (Hospital Fete) (5722158967) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Wilfrid Brambell]]
| data-sort-value="1912" | 1912-03-22
| data-sort-value="1985" | 1985-01-18
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 337
| [[Íomhá:James Barry.jpg|center|128px]]
| [[Margaret Ann Bulkley (James Barry)|James Barry]]
| data-sort-value="1789" | 1789
| data-sort-value="1865" | 1865-07-25
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 338
| [[Íomhá:Edwin Maxwell in Romance on the Run (1938).jpg|center|128px]]
| [[Edwin Maxwell (aisteoir)|Edwin Maxwell]]
| data-sort-value="1886" | 1886-02-09
| data-sort-value="1948" | 1948-08-13
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 339
|
| [[Seán Moore]]
| data-sort-value="1913" | 1913-05-19
| data-sort-value="1986" | 1986-10-01
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 340
|
| [[Lochlainn Ó Raifeartaigh]]
| data-sort-value="1933" | 1933-03-11
| data-sort-value="2000" | 2000-11-18
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 341
| [[Íomhá:Roger Boyle, 1st Earl of Orrery 1571466001 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Roger Boyle, 1ú Iarla Orbhraí|Roger Boyle, Céad Iarla Orbhraí]]
| data-sort-value="1621" | 1621-04-25
| data-sort-value="1679" | 1679-10-16
| [[Lios Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 342
|
| [[Oliver J. Flanagan]]
| data-sort-value="1920" | 1920-05-22
| data-sort-value="1987" | 1987-04-26
| [[Móinteach Mílic]]
|-
| style='text-align:right'| 343
| [[Íomhá:Paddy Smith, 1927.jpg|center|128px]]
| [[Patrick "Paddy" Smith|Patrick Smith]]
| data-sort-value="1901" | 1901-07-17
| data-sort-value="1982" | 1982-03-18
| [[Coill an Chollaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 344
| [[Íomhá:Grayscalecurry.png|center|128px]]
| [[Eoghan Ó Comhraí]]
| data-sort-value="1794" | 1794-11-20
| data-sort-value="1862" | 1862-07-30
| ''[[:d:Q5297157|Dún Átha]]''
|-
| style='text-align:right'| 345
| [[Íomhá:Rory O'Connor portrait.jpg|center|128px]]
| [[Rory O'Connor|Ruairí Ó Conchúir]]
| data-sort-value="1883" | 1883-11-28
| data-sort-value="1922" | 1922-12-08
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 346
|
| [[James Geoghegan (Fianna Fáil)|James Geoghegan]]
| data-sort-value="1886" | 1886-12-08
| data-sort-value="1951" | 1951-03-27
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 347
| [[Íomhá:For remembrance, soldier poets who have fallen in the war, Adcock, 1920 DJVU pg 71.jpg|center|128px]]
| [[Francis Ledwidge]]
| data-sort-value="1887" | 1887-08-19
| data-sort-value="1917" | 1917-07-31
| [[Baile Shláine]]
|-
| style='text-align:right'| 348
| [[Íomhá:Michael Davitt (Charlie Farr) restored.png|center|128px]]
| [[Michael Davitt (feachtasóir)|Mícheál Dáibhéad]]
| data-sort-value="1846" | 1846-03-25
| data-sort-value="1906" | 1906-05-30
| [[An tSráid]]
|-
| style='text-align:right'| 349
|
| [[Marianus Scottus]]
| data-sort-value="1028" | 1028
| data-sort-value="1082" | 1082-12-22
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 350
| [[Íomhá:Portrait of Ambrosio O'Higgins.jpg|center|128px]]
| [[Ambrós Ó hUiginn]]
| data-sort-value="1720" | 1720-02-13
| data-sort-value="1801" | 1801-03-19
| [[Baile an Fharaidh]]
|-
| style='text-align:right'| 351
|
| [[Martin Cahill]]
| data-sort-value="1949" | 1949-05-23
| data-sort-value="1994" | 1994-08-18
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 352
| [[Íomhá:Orpen OSJGogarty.jpg|center|128px]]
| [[Oliver St. John Gogarty|Oliver St John Gogarty]]
| data-sort-value="1878" | 1878-08-17
| data-sort-value="1957" | 1957-09-22
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 353
| [[Íomhá:Thomas Kent, executed Irish nationalist 1916.jpg|center|128px]]
| [[Tomás Ceannt]]
| data-sort-value="1865" | 1865-08-29
| data-sort-value="1916" | 1916-05-09
| [[Caisleán Ó Liatháin]]
|-
| style='text-align:right'| 354
| [[Íomhá:Hugh Kennedy.jpg|center|128px]]
| [[Hugh Kennedy]]
| data-sort-value="1879" | 1879-07-11
| data-sort-value="1936" | 1936-12-01
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 355
|
| [[Peadar Rís]]
| data-sort-value="1935" | 1935-06-16
| data-sort-value="1992" | 1992-10-25
| [[Dún Dealgan]]
|-
| style='text-align:right'| 356
|
| [[Timothy O'Donovan]]
| data-sort-value="1881" | 1881-04-04
| data-sort-value="1951" | 1951
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 357
|
| [[John Ormonde]]
| data-sort-value="1905" | 1905-09-15
| data-sort-value="1981" | 1981-06-25
| [[Contae Phort Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 358
| [[Íomhá:Seanoriada.jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Riada]]
| data-sort-value="1931" | 1931-08-01
| data-sort-value="1971" | 1971-10-03
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 359
| [[Íomhá:Terrence mac swiney.jpg|center|128px]]
| [[Traolach Mac Suibhne]]
| data-sort-value="1879" | 1879-03-28
| data-sort-value="1920" | 1920-10-25
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 360
| [[Íomhá:John B. Keane, Irish playwright, cropped.jpg|center|128px]]
| [[John B. Keane]]
| data-sort-value="1928" | 1928-07-21
| data-sort-value="2002" | 2002-05-30
| [[Lios Tuathail]]
|-
| style='text-align:right'| 361
| [[Íomhá:PSM V79 D211 George Johnston Stoney.png|center|128px]]
| [[George Johnstone Stoney]]
| data-sort-value="1826" | 1826-02-15
| data-sort-value="1911" | 1911-07-05
| [[Contae Uíbh Fhailí]]
|-
| style='text-align:right'| 362
|
| [[Conchúr Crús Ó Briain]]
| data-sort-value="1917" | 1917-11-04
| data-sort-value="2008" | 2008-12-18
| [[Ráth Maonais]]
|-
| style='text-align:right'| 363
| [[Íomhá:Paddy Maloney of the Chieftains (214371161) (cropped2).jpg|center|128px]]
| [[Paddy Moloney]]
| data-sort-value="1938" | 1938-08-01
| data-sort-value="2021" | 2021-10-12
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 364
| [[Íomhá:Birr St. Brendan's Church Saint Kieran Window Detail 2010 09 10.jpg|center|128px]]
| [[Naomh Ciarán]]
| data-sort-value="516" | 516
| data-sort-value="546" | 546
| [[Contae Ros Comáin]]
|-
| style='text-align:right'| 365
| [[Íomhá:Gabriel Rosenstock.jpg|center|128px]]
| [[Gabriel Rosenstock]]
| data-sort-value="1949" | 1949-09-29
| data-sort-value="2026" | 2026-04-06
| [[Cill Fhíonáin]]
|-
| style='text-align:right'| 366
| [[Íomhá:Robert Kane (chemist).jpg|center|128px]]
| [[Robert Kane]]
| data-sort-value="1809" | 1809-09-24
| data-sort-value="1890" | 1890-02-16
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 367
| [[Íomhá:Adhemar de Barros e Patrick Peyton (1964).jpg|center|128px]]
| [[Patrick Peyton]]
| data-sort-value="1909" | 1909-01-09
| data-sort-value="1992" | 1992-06-03
| [[Áth Tí an Mheasaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 368
|
| [[Austin Clarke]]
| data-sort-value="1896" | 1896-05-09
| data-sort-value="1974" | 1974-03-19
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 369
|
| [[Gormflaith ingen Murchada]]
| data-sort-value="960" | 960
| data-sort-value="1030" | 1030
| [[An Nás]]
|-
| style='text-align:right'| 370
| [[Íomhá:Grace Gifford by William Orpen.jpg|center|128px]]
| [[Grace Gifford]]
| data-sort-value="1888" | 1888-03-04
| data-sort-value="1955" | 1955-12-13
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 371
|
| [[Henry Bagenal]]
| data-sort-value="1556" | 1556
| data-sort-value="1598" | 1598-08-14
| [[Contae Lú]]
|-
| style='text-align:right'| 372
|
| [[Seán Seosamh Ó Raghallaigh]]
| data-sort-value="1919" | 1919
| data-sort-value="1952" | 1952
| [[Cill na Seanrátha]]
|-
| style='text-align:right'| 373
| [[Íomhá:John O Leary 1900 Hollyer.jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Laoghaire (Fínín)|Seán Ó Laoghaire]]
| data-sort-value="1830" | 1830-07-23
| data-sort-value="1907" | 1907-03-16
| [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 374
| [[Íomhá:Johnoshanassy.jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Seachnasaigh]]
| data-sort-value="1818" | 1818
| data-sort-value="1883" | 1883-05-05
| [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 375
| [[Íomhá:John Philpot Curran from NPG.jpg|center|128px]]
| [[John Philpot Curran]]
| data-sort-value="1750" | 1750-07-24
| data-sort-value="1817" | 1817-10-14
| [[Áth Trasna]]
|-
| style='text-align:right'| 376
|
| [[Kevin Danaher]]
| data-sort-value="1913" | 1913-01-30
| data-sort-value="2002" | 2002-03-14
| [[Áth an tSléibhe]]
|-
| style='text-align:right'| 377
|
| [[Caoimhín Ó hIfearnáin]]
| data-sort-value="1929" | 1929-08-20
| data-sort-value="2013" | 2013-01-25
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 378
| [[Íomhá:Williepearse.jpg|center|128px]]
| [[Liam Mac Piarais]]
| data-sort-value="1881" | 1881-11-15
| data-sort-value="1916" | 1916-05-04
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 379
|
| [[Michael Coleman]]
| data-sort-value="1891" | 1891-01-31
| data-sort-value="1945" | 1945-01-04
| [[Baile an Mhóta (Sligeach)|Baile an Mhóta]]
|-
| style='text-align:right'| 380
|
| [[Diarmuid Lynch]]
| data-sort-value="1878" | 1878-01-10
| data-sort-value="1950" | 1950-11-09
| [[Trácht Fhionn]]
|-
| style='text-align:right'| 381
|
| [[Dick Dowling]]
| data-sort-value="1938" | 1938-12-12
| data-sort-value="2024" | 2024-03-30
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 382
|
| [[Don Davern]]
| data-sort-value="1935" | 1935-03-04
| data-sort-value="1968" | 1968-11-02
| [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]]
|-
| style='text-align:right'| 383
| [[Íomhá:Donal Creed MEP (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Donal Creed]]
| data-sort-value="1924" | 1924-09-07
| data-sort-value="2017" | 2017-11-23
| [[Maigh Chromtha]]
|-
| style='text-align:right'| 384
|
| [[Donal O'Donoghue]]
| data-sort-value="1894" | 1894-06-05
| data-sort-value="1971" | 1971-07-26
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 385
|
| [[Donncha Ó Dúlaing]]
| data-sort-value="1933" | 1933-03-15
| data-sort-value="2021" | 2021-09-04
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 386
|
| [[Donnchadh Ó Briain]]
| data-sort-value="1897" | 1897-11-17
| data-sort-value="1981" | 1981-09-22
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 387
|
| [[Donnchadh Ó Corráin]]
| data-sort-value="1942" | 1942-02-28
| data-sort-value="2017" | 2017-10-25
| ''[[:d:Q104308060|Graighin]]''
|-
| style='text-align:right'| 388
| [[Íomhá:Dora Sigerson.jpg|center|128px]]
| [[Dora Sigerson Shorter]]
| data-sort-value="1866" | 1866-08-16
| data-sort-value="1918" | 1918-01-06
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 389
|
| [[Dorothy Stopford-Price]]
| data-sort-value="1890" | 1890-09-09
| data-sort-value="1954" | 1954-01-30<br/>1954-01-28
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 390
|
| [[Dónall Mac Amhlaigh]]
| data-sort-value="1926" | 1926
| data-sort-value="1989" | 1989-01-27
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 391
|
| [[Edward Conway]]
| data-sort-value="1894" | 1894-07-03
| data-sort-value="1968" | 1968-12-29
| [[An tAonach]]
|-
| style='text-align:right'| 392
|
| [[Eamon Rice]]
| data-sort-value="1873" | 1873-04-26
| data-sort-value="1937" | 1937-11-07
| [[Contae Mhuineacháin]]
|-
| style='text-align:right'| 393
|
| [[Éamon Ó Ciosáin]]
| data-sort-value="1899" | 1899
| data-sort-value="1979" | 1979-05-20
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 394
|
| [[Éamonn Ó Néill]]
| data-sort-value="1882" | 1882
| data-sort-value="1954" | 1954-11-03
| [[Cionn tSáile]]
|-
| style='text-align:right'| 395
| [[Íomhá:Eavan Boland in 1996.jpg|center|128px]]
| [[Eavan Boland]]
| data-sort-value="1944" | 1944-09-24
| data-sort-value="2020" | 2020-04-27
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 396
|
| [[Eddie Filgate]]
| data-sort-value="1915" | 1915-09-16
| data-sort-value="2017" | 2017-01-19
| [[Contae Lú]]
|-
| style='text-align:right'| 397
|
| [[Edward Aylward]]
| data-sort-value="1894" | 1894
| data-sort-value="1976" | 1976-02
| [[Contae Chill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 398
| [[Íomhá:Frank Cahill.jpg|center|128px]]
| [[Francis Cahill]]
| data-sort-value="1882" | 1882
| data-sort-value="1957" | 1957-10
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 399
|
| [[Francis Humphreys]]
| data-sort-value="1891" | 1891
| data-sort-value="1961" | 1961-04-19
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 400
|
| [[Francis McGuinness]]
| data-sort-value="1868" | 1868
| data-sort-value="1934" | 1934-11-30
| [[Tearmann Bearaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 401
| [[Íomhá:FrancisSheehy-Skeffington.gif|center|128px]]
| [[Francis Sheehy-Skeffington|Proinsias Mac Síthigh-Sceimhealtún]]
| data-sort-value="1878" | 1878-12-23
| data-sort-value="1916" | 1916-04-26
| [[Coill an Chollaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 402
|
| [[Frank Drohan]]
| data-sort-value="1879" | 1879-08-13
| data-sort-value="1953" | 1953-03-05
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 403
| [[Íomhá:Frank MacDermot, 1933.jpg|center|128px]]
| [[Frank MacDermot]]
| data-sort-value="1886" | 1886-11-25
| data-sort-value="1975" | 1975-06-24
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 404
|
| [[Proinnsias de Priondargást]]
| data-sort-value="1933" | 1933-07-13
| data-sort-value="2015" | 2015-02-20
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 405
|
| [[Frank Sherwin]]
| data-sort-value="1905" | 1905
| data-sort-value="1981" | 1981
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 406
|
| [[Frank Stockwell]]
| data-sort-value="1928" | 1928-12-07
| data-sort-value="2009" | 2009-03-09
| [[Tuaim]]
|-
| style='text-align:right'| 407
|
| [[Frank Taylor]]
| data-sort-value="1914" | 1914-05-30
| data-sort-value="1998" | 1998-04-15
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 408
|
| [[Frederick Crowley]]
| data-sort-value="1880" | 1880
| data-sort-value="1945" | 1945-05-05
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 409
|
| [[George C. Bennett]]
| data-sort-value="1877" | 1877
| data-sort-value="1963" | 1963-06-20
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 410
|
| [[Evie Hone]]
| data-sort-value="1894" | 1894-04-22
| data-sort-value="1955" | 1955-03-13
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 411
|
| [[Edward Walsh]]
| data-sort-value="1805" | 1805
| data-sort-value="1850" | 1850-08-06
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 412
|
| [[Eighneachán Ó hAnnluain]]
| data-sort-value="1933" | 1933
| data-sort-value="1994" | 1994-12-14
| [[Muineachán]]
|-
| style='text-align:right'| 413
| [[Íomhá:Professor Eleanor Maguire FMedSci FRS.jpg|center|128px]]
| [[Eleanor Maguire]]
| data-sort-value="1970" | 1970-03-27
| data-sort-value="2025" | 2025-01-04
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 414
| [[Íomhá:Elizabeth O'Farrell, circa 1910s.png|center|128px]]
| [[Elizabeth O'Farrell]]
| data-sort-value="1884" | 1884-11-05
| data-sort-value="1957" | 1957-06-25
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 415
|
| [[Ellen Hutchins]]
| data-sort-value="1785" | 1785-03-17
| data-sort-value="1815" | 1815-02-09
| [[Béal Átha Leice]]
|-
| style='text-align:right'| 416
|
| [[Eoghan an Mhéirín Mac Cárthaigh|Eoghan Mac Cárthaigh]]
| data-sort-value="1691" | 1691
| data-sort-value="1756" | 1756
| [[An Eatharla]]
|-
| style='text-align:right'| 417
|
| [[Patrick Power (Staraí Éireannach)|Patrick Power]]
| data-sort-value="1862" | 1862-03-08
| data-sort-value="1951" | 1951
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 418
|
| [[Ernest Alton]]
| data-sort-value="1873" | 1873
| data-sort-value="1952" | 1952-02-18
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 419
| [[Íomhá:JJ Walsh Mugshots.jpg|center|128px]]
| [[James Walsh]]
| data-sort-value="1880" | 1880-02-20
| data-sort-value="1948" | 1948-11-30
| [[Droichead na Bandan]]
|-
| style='text-align:right'| 420
| [[Íomhá:Eva Selina Laura Gore-Booth (c. late1880s).jpg|center|128px]]
| [[Eva Gore-Booth]]
| data-sort-value="1870" | 1870-05-22
| data-sort-value="1926" | 1926-06-30
| [[Contae Shligigh]]
|-
| style='text-align:right'| 421
|
| [[Eva Philbin]]
| data-sort-value="1914" | 1914-01-04
| data-sort-value="2005" | 2005-06-24
| [[Béal an Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 422
| [[Íomhá:Batt O'Connor.jpg|center|128px]]
| [[Batt O'Connor]]
| data-sort-value="1870" | 1870-07-04
| data-sort-value="1935" | 1935-02-07
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 423
|
| [[Batt Donegan]]
| data-sort-value="1910" | 1910-12-21
| data-sort-value="1978" | 1978-08-26
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 424
|
| [[Beatrice Gubbins]]
| data-sort-value="1878" | 1878-09-19
| data-sort-value="1944" | 1944-08-12
| [[Contae Luimnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 425
|
| [[Ben Óg Dunne|Ben Dunne]]
| data-sort-value="1949" | 1949-03-11
| data-sort-value="2023" | 2023-11-18
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 426
| [[Íomhá:Bernadette O'Farrell - Sponsor, July 25, 1959.jpg|center|128px]]
| [[Bernadette O'Farrell]]
| data-sort-value="1924" | 1924-01-30
| data-sort-value="1999" | 1999-09-26
| [[Biorra]]
|-
| style='text-align:right'| 427
|
| [[Bernard Cowen]]
| data-sort-value="1932" | 1932-01-29
| data-sort-value="1984" | 1984-01-24
| [[Clóirtheach]]
|-
| style='text-align:right'| 428
|
| [[Bill O'Herlihy]]
| data-sort-value="1938" | 1938-09-26
| data-sort-value="2015" | 2015-05-25
| [[An Glaisín]]
|-
| style='text-align:right'| 429
|
| [[Billy Fox]]
| data-sort-value="1939" | 1939-01-03
| data-sort-value="1974" | 1974-03-12
| [[Contae Mhuineacháin]]
|-
| style='text-align:right'| 430
| [[Íomhá:BobDoyleDeath.JPG|center|128px]]
| [[Bob Doyle]]
| data-sort-value="1916" | 1916-02-12
| data-sort-value="2009" | 2009-01-22
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 431
| [[Íomhá:Lady Mary Bailey.jpg|center|128px]]
| [[Mary Bailey]]
| data-sort-value="1890" | 1890-12-01
| data-sort-value="1960" | 1960-07-29
| ''[[:d:Q7369899|Caisleán an Rosa Mhóir]]''
|-
| style='text-align:right'| 432
| [[Íomhá:Margaret E. Cousins, 1932.png|center|128px]]
| [[Margaret Cousins]]
| data-sort-value="1878" | 1878-11-07
| data-sort-value="1954" | 1954-03-11
| ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]''
|-
| style='text-align:right'| 433
|
| [[Breandán Ó Buachalla]]
| data-sort-value="1936" | 1936-01-15
| data-sort-value="2010" | 2010-05-20
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 434
|
| [[Brendan Crinion]]
| data-sort-value="1923" | 1923-11-11
| data-sort-value="1989" | 1989-07-02
| [[Contae Chill Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 435
| [[Íomhá:Brendan Grace.jpg|center|128px]]
| [[Brendan Grace]]
| data-sort-value="1951" | 1951-04-01
| data-sort-value="2019" | 2019-07-11
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 436
| [[Íomhá:Brendan Halligan, circa 1983.jpg|center|128px]]
| [[Brendan Halligan]]
| data-sort-value="1936" | 1936-07-05
| data-sort-value="2020" | 2020-08-09
| [[Rialto]]
|-
| style='text-align:right'| 437
|
| [[Brendan Ingle]]
| data-sort-value="1940" | 1940-06-19
| data-sort-value="2018" | 2018-05-25
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 438
| [[Íomhá:Brendan-Kehoe.jpg|center|128px]]
| [[Brendan Kehoe]]
| data-sort-value="1970" | 1970-12-03
| data-sort-value="2011" | 2011-07-19
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 439
|
| [[Brendan Kennelly]]
| data-sort-value="1936" | 1936
| data-sort-value="2021" | 2021-10-17
| [[Béal Átha Longfoirt]]
|-
| style='text-align:right'| 440
|
| [[Feargal Quinn]]
| data-sort-value="1936" | 1936-11-27
| data-sort-value="2019" | 2019-04-25
| [[Contae Bhaile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 441
| [[Íomhá:Roscommon St. Mary's Priory Choir Tomb Effigy 2014 08 28.jpg|center|128px]]
| [[Felim mac Cathail Crobdeirg Ua Conchobair]]
|
| data-sort-value="1265" | 1265
| [[Cúige Chonnacht]]
|-
| style='text-align:right'| 442
|
| [[Finbarr Dwyer]]
| data-sort-value="1946" | 1946-09-20
| data-sort-value="2014" | 2014-02-08
| [[Baile Chaisleáin Bhéarra]]
|-
| style='text-align:right'| 443
|
| [[Fintan Coogan, Mór]]
| data-sort-value="1910" | 1910-04-13
| data-sort-value="1984" | 1984-11-04
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 444
|
| [[Flor Crowley]]
| data-sort-value="1934" | 1934-12-27
| data-sort-value="1997" | 1997-05-16
| [[Droichead na Bandan]]
|-
| style='text-align:right'| 445
| [[Íomhá:Self-portrait of George Francis Mulvany, first Director of the National Gallery of Ireland.jpg|center|128px]]
| [[George Francis Mulvany]]
| data-sort-value="1809" | 1809
| data-sort-value="1869" | 1869
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 446
| [[Íomhá:George Gilmore (retouched).png|center|128px]]
| [[George Gilmore]]
| data-sort-value="1898" | 1898
| data-sort-value="1985" | 1985
| [[Contae Bhaile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 447
|
| [[George Morrison]]
| data-sort-value="1922" | 1922-11-03
| data-sort-value="2025" | 2025-08-04
| [[Trá Mhór]]
|-
| style='text-align:right'| 448
|
| [[George Nicolls]]
| data-sort-value="1886" | 1886-04-29
| data-sort-value="1942" | 1942-05-11
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 449
|
| [[George Wolfe]]
| data-sort-value="1860" | 1860
| data-sort-value="1941" | 1941-12-01
| [[An Baile Mór, Contae Chill Dara|An Baile Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 450
|
| [[Gerald Fitzgibbon]]
| data-sort-value="1866" | 1866-10-08
| data-sort-value="1942" | 1942-12-06
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 451
|
| [[Gerard Lynch]]
| data-sort-value="1931" | 1931-06-15
| data-sort-value="2025" | 2025-12-20
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 452
|
| [[Gerry L'Estrange]]
| data-sort-value="1917" | 1917-11-07
| data-sort-value="1996" | 1996-04-05
| [[An tSráid, Contae na hIarmhí|An tSráid]]
|-
| style='text-align:right'| 453
|
| [[Gerard McDonnell]]
| data-sort-value="1971" | 1971-01-20
| data-sort-value="2008" | 2008-08-02
| ''[[:d:Q4220515|Cill Churnáin]]''
|-
| style='text-align:right'| 454
| [[Íomhá:Saint Gobnait.jpg|center|128px]]
| [[Gobnait]]
|
| data-sort-value="501" | 6th century
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 455
|
| [[Godfrey Timmins]]
| data-sort-value="1927" | 1927-09-06
| data-sort-value="2001" | 2001-04-11
| [[Bealach Conglais]]
|-
| style='text-align:right'| 456
| [[Íomhá:Pictiúr fíorach.jpg|center|128px]]
| [[Graham Knuttel]]
| data-sort-value="1954" | 1954
| data-sort-value="2023" | 2023
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 457
|
| [[Margaretta Bowen]]
| data-sort-value="1880" | 1880-01-01
| data-sort-value="1981" | 1981-04-08
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 458
|
| [[Roddy Connolly]]
| data-sort-value="1901" | 1901-02-11
| data-sort-value="1980" | 1980-12-16
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 459
| [[Íomhá:William Dargan - Project Gutenberg eText 17293.jpg|center|128px]]
| [[William Dargan]]
| data-sort-value="1799" | 1799-02-28
| data-sort-value="1867" | 1867-02-07
| [[Contae Cheatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 460
|
| [[Gus Healy]]
| data-sort-value="1904" | 1904-05-20
| data-sort-value="1987" | 1987-07-10
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 461
|
| [[John McCann]]
| data-sort-value="1905" | 1905-06-17
| data-sort-value="1980" | 1980-02-23
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 462
| [[Íomhá:William O'Brien.png|center|128px]]
| [[William O'Brien (Páirtí an Lucht Oibre)|William O'Brien]]
| data-sort-value="1881" | 1881-01-23
| data-sort-value="1968" | 1968-10-31
| [[Cloich na Coillte]]
|-
| style='text-align:right'| 463
|
| [[Feargal Ó hAnnluain]]
| data-sort-value="1936" | 1936-02-02
| data-sort-value="1957" | 1957-01-01
| [[Muineachán]]
|-
| style='text-align:right'| 464
|
| [[Mícheál Ó Móráin|Micheál Ó Móráin]]
| data-sort-value="1912" | 1912-12-25
| data-sort-value="1983" | 1983-05-06
| [[Contae Mhaigh Eo]]
|-
| style='text-align:right'| 465
|
| [[James FitzGerald-Kenney]]
| data-sort-value="1878" | 1878-01-01
| data-sort-value="1956" | 1956-10-21
| [[Clár Chlainne Mhuiris]]
|-
| style='text-align:right'| 466
|
| [[Fiachra Ó Ceallaigh]]
| data-sort-value="1933" | 1933-08-18
| data-sort-value="2018" | 2018-07-29
| [[Lios Uí Chathasaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 467
| [[Íomhá:Richie Ryan, 1981 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Richie Ryan]]
| data-sort-value="1929" | 1929-02-27
| data-sort-value="2019" | 2019-03-17
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 468
| [[Íomhá:Judge Fionan O'Loingsigh - 1948.tif|center|128px]]
| [[Fionán Ó Loingsigh]]
| data-sort-value="1889" | 1889-03-17
| data-sort-value="1966" | 1966-06-03
| [[Cathair Saidhbhín]]
|-
| style='text-align:right'| 469
| [[Íomhá:Katherine Plunket.jpg|center|128px]]
| [[Katherine Plunket]]
| data-sort-value="1820" | 1820-11-22
| data-sort-value="1932" | 1932-10-14
| [[Contae Lú]]
|-
| style='text-align:right'| 470
| [[Íomhá:Garret FitzGerald 1975 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Garret Fitzgerald|Gearóid Mac Gearailt]]
| data-sort-value="1926" | 1926-02-09
| data-sort-value="2011" | 2011-05-19
| [[Droichead na Dothra]]
|-
| style='text-align:right'| 471
| [[Íomhá:Nonpareil Jack Dempsey portrait.jpg|center|128px]]
| [[Nonpareil Dempsey]]
| data-sort-value="1862" | 1862-12-15
| data-sort-value="1895" | 1895-11-02<br/>1896-11-01
| [[An Currach]]
|-
| style='text-align:right'| 472
|
| [[Frank Daly]]
| data-sort-value="1886" | 1886
| data-sort-value="1950" | 1950-02-18
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 473
| [[Íomhá:Dublin Martyrs by Conall McCabe (2001).jpg|center|128px]]
| [[Proinsias Táilliúir (mairtíreach)|Proinnsias Táiliúr]]
| data-sort-value="1550" | 1550
| data-sort-value="1621" | 1621-01-30
| [[Sord]]
|-
| style='text-align:right'| 474
| [[Íomhá:Niamh Bhreathnach.jpg|center|128px]]
| [[Niamh Bhreathnach]]
| data-sort-value="1945" | 1945-06-01
| data-sort-value="2023" | 2023-02-06
| [[Baile Uí Lachnáin]]
|-
| style='text-align:right'| 475
|
| [[Peadar Doyle]]
| data-sort-value="1900" | 19th century
| data-sort-value="1956" | 1956-08-04
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 476
| [[Íomhá:Gearoid O'Sullivan (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Gearóid Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1891" | 1891-01-28
| data-sort-value="1948" | 1948-03-25
| [[An Sciobairín]]
|-
| style='text-align:right'| 477
|
| [[Shane McEntee]]
| data-sort-value="1956" | 1956-12-19
| data-sort-value="2012" | 2012-12-21
| [[An Obair]]
|-
| style='text-align:right'| 478
|
| [[Gemma Hussey]]
| data-sort-value="1938" | 1938-11-11
| data-sort-value="2024" | 2024-11-26
| [[Bré]]
|-
| style='text-align:right'| 479
| [[Íomhá:Gene Fitzgerald, 1978 (cropped).tif|center|128px]]
| [[Gene Fitzgerald]]
| data-sort-value="1932" | 1932-08-21
| data-sort-value="2007" | 2007-12-14
| [[An Baile Gallda]]
|-
| style='text-align:right'| 480
| [[Íomhá:George Colley, 1979 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Seoirse Ó Colla]]
| data-sort-value="1925" | 1925-10-18
| data-sort-value="1983" | 1983-09-17
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 481
|
| [[Gerard Sweetman]]
| data-sort-value="1908" | 1908-06-10
| data-sort-value="1970" | 1970-01-28
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 482
| [[Íomhá:Gerry Ryan.jpg|center|128px]]
| [[Gerry Ryan]]
| data-sort-value="1956" | 1956-06-04
| data-sort-value="2010" | 2010-04-30
| [[Cluain Tarbh]]
|-
| style='text-align:right'| 483
| [[Íomhá:PJ Ruttledge.png|center|128px]]
| [[P. J. Ruttledge]]
| data-sort-value="1892" | 1892
| data-sort-value="1952" | 1952-05-08
| [[Béal an Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 484
| [[Íomhá:President John F. Kennedy Meets with Lord Mayor of Dublin Robert Briscoe (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Robert Briscoe]]
| data-sort-value="1894" | 1894-09-25
| data-sort-value="1969" | 1969-03-11
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 485
|
| [[Paddy O’Toole]]
| data-sort-value="1938" | 1938-01-15
| data-sort-value="2025" | 2025-05-11
| [[Contae Mhaigh Eo]]
|-
| style='text-align:right'| 486
| [[Íomhá:Sir Hugh Percy Lane.jpg|center|128px]]
| [[Hugh Lane]]
| data-sort-value="1875" | 1875-11-09
| data-sort-value="1915" | 1915-05-07
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 487
|
| [[Timothy Sullivan (breitheamh)|Timothy Sullivan]]
| data-sort-value="1874" | 1874-01-06
| data-sort-value="1949" | 1949-05-12
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 488
|
| [[Seachnassach mac Blathmaic]]
|
| data-sort-value="671" | 671
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 489
|
| [[Blathmac mac Aodha Sláine]]
| data-sort-value="650" | 7th century
| data-sort-value="665" | 665
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 490
|
| [[Conghal Ceannmhaghair]]
|
| data-sort-value="710" | 710
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 491
|
| [[Fógartach mac Néill]]
| data-sort-value="601" | 7th century
| data-sort-value="724" | 724
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 492
| [[Íomhá:Thomas Kinsella - University of Pennsylvania - 16 November 2009 01 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Thomas Kinsella]]
| data-sort-value="1928" | 1928-05-04
| data-sort-value="2021" | 2021-12-22
| [[Inse Chór]]
|-
| style='text-align:right'| 493
| [[Íomhá:Violet Florence Martin.jpg|center|128px]]
| [[Violet Florence Martin]]
| data-sort-value="1862" | 1862-06-11
| data-sort-value="1915" | 1915-12-21
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 494
|
| [[John L. Murray (breitheamh)|John L. Murray]]
| data-sort-value="1943" | 1943-05-10
| data-sort-value="2023" | 2023-01-18
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 495
|
| [[John A. Murphy]]
| data-sort-value="1927" | 1927-01-17
| data-sort-value="2022" | 2022-02-28
| [[Maigh Chromtha]]
|-
| style='text-align:right'| 496
|
| [[John Coffey (iománaí)|Seán Ó Cofaigh]]
| data-sort-value="1918" | 1918-01-14
| data-sort-value="2019" | 2019-08-12
| [[An Bóthar Leathan]]
|-
| style='text-align:right'| 497
| [[Íomhá:Dr John Crowley TD.png|center|128px]]
| [[John Crowley]]
| data-sort-value="1870" | 1870
| data-sort-value="1934" | 1934
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 498
|
| [[John Daly]]
| data-sort-value="1867" | 1867-03-23
| data-sort-value="1932" | 1932-02-23
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 499
|
| [[John Dinneen]]
| data-sort-value="1867" | 1867-03-23
| data-sort-value="1942" | 1942-01-01
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 500
|
| [[John Flynn]]
| data-sort-value="1891" | 1891-11-10
| data-sort-value="1968" | 1968-08-22
| [[Cathair Saidhbhín]]
|-
| style='text-align:right'| 501
| [[Íomhá:John Sealy Townsend.jpg|center|128px]]
| [[John Sealy Townsend]]
| data-sort-value="1868" | 1868-06-07
| data-sort-value="1957" | 1957-02-16
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 502
|
| [[Henry Kenny]]
| data-sort-value="1913" | 1913-09-07
| data-sort-value="1975" | 1975-09-25
| [[Caisleán an Bharraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 503
| [[Íomhá:H. M. Dockrell 1948 election pamphlet (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Henry Morgan Dockrell]]
| data-sort-value="1880" | 1880
| data-sort-value="1955" | 1955-10-26
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 504
|
| [[Mervyn Taylor]]
| data-sort-value="1931" | 1931-12-01
| data-sort-value="2021" | 2021-09-23
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 505
| [[Íomhá:Hugh Leonard, Playwright, 2004.jpg|center|128px]]
| [[Hugh Leonard]]
| data-sort-value="1926" | 1926-11-09
| data-sort-value="2009" | 2009-02-12
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 506
| [[Íomhá:Humphrey Lloyd.jpg|center|128px]]
| [[Humphrey Lloyd]]
| data-sort-value="1800" | 1800-04-16
| data-sort-value="1881" | 1881-01-17
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 507
|
| [[Alan Kelly (imreoir)|Alan Kelly]]
| data-sort-value="1936" | 1936-07-05
| data-sort-value="2009" | 2009-05-20
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 508
|
| [[Paddy Belton]]
| data-sort-value="1926" | 1926-06-25
| data-sort-value="1987" | 1987-05-22
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 509
| [[Íomhá:Séamus Brennan Jan 2008.jpg|center|128px]]
| [[Séamus Brennan|Séamus Ó Braonáin]]
| data-sort-value="1948" | 1948-02-16
| data-sort-value="2008" | 2008-07-09
| [[Bóthar na Trá]]
|-
| style='text-align:right'| 510
|
| [[William Murphy]]
| data-sort-value="1892" | 1892-02-12
| data-sort-value="1967" | 1967-11-16
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 511
| [[Íomhá:Rory O'Connor Stone Carving.jpg|center|128px]]
| [[Ruaidrí mac Tairrdelbach Ua Conchobair]]
| data-sort-value="1116" | 1116
| data-sort-value="1198" | 1198-12-02
| [[Tuaim]]
|-
| style='text-align:right'| 512
| [[Íomhá:James Campbell, Vanity Fair, 1909-08-25.jpg|center|128px]]
| [[James Campbell]]
| data-sort-value="1851" | 1851-04-04
| data-sort-value="1931" | 1931-03-22
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 513
| [[Íomhá:James Clarence Mangan.jpg|center|128px]]
| [[Séamus Ó Mangáin]]
| data-sort-value="1803" | 1803-05-01
| data-sort-value="1849" | 1849-06-20
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 514
| [[Íomhá:Jim Gibbons, 1979 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Jim Gibbons]]
| data-sort-value="1924" | 1924-08-03
| data-sort-value="1997" | 1997-12-20
| [[Contae Chill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 515
|
| [[Séamas Ó hArgadáin]]
| data-sort-value="1782" | 1782
| data-sort-value="1855" | 1855
| [[Cathair na Mart]]
|-
| style='text-align:right'| 516
| [[Íomhá:James Tully, 1954 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[James Tully]]
| data-sort-value="1915" | 1915-09-18
| data-sort-value="1992" | 1992-05-20
| [[Contae na Mí]]
|-
| style='text-align:right'| 517
|
| [[Martin O'Sullivan]]
| data-sort-value="1900" | 2nd millennium
| data-sort-value="1956" | 1956-01-20
| [[Inis Díomáin]]
|-
| style='text-align:right'| 518
|
| [[Jerry Cronin]]
| data-sort-value="1925" | 1925-09-15
| data-sort-value="1990" | 1990-10-19
| [[Mainistir Fhear Maí]]
|-
| style='text-align:right'| 519
| [[Íomhá:Seán Garland.jpg|center|128px]]
| [[Seán Garland]]
| data-sort-value="1934" | 1934-03-07
| data-sort-value="2018" | 2018-12-13
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 520
| [[Íomhá:JoeDolan1975.jpg|center|128px]]
| [[Joe Dolan]]
| data-sort-value="1939" | 1939-10-16
| data-sort-value="2007" | 2007-12-26
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 521
| [[Íomhá:Sean MacEoin.jpg|center|128px]]
| [[Seán Mac Eoin]]
| data-sort-value="1893" | 1893-09-30
| data-sort-value="1973" | 1973-07-07
| [[Béal Átha na Lao]]
|-
| style='text-align:right'| 522
| [[Íomhá:JJ O'Kelly, circa 1918 to 1931.jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Ceallaigh (Sceilg)|Seán Ó Ceallaigh]]
| data-sort-value="1872" | 1872
| data-sort-value="1957" | 1957-03-26
| [[Oileán Dairbhre]]
|-
| style='text-align:right'| 523
| [[Íomhá:John Marcus O'Sullivan (cropped).jpg|center|128px]]
| [[John M. O'Sullivan]]
| data-sort-value="1881" | 1881-02-18
| data-sort-value="1948" | 1948-02-09
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 524
| [[Íomhá:John Wilson, 1987 (cropped).png|center|128px]]
| [[John Wilson|Seán P. Mac Uilliam]]
| data-sort-value="1923" | 1923-07-08
| data-sort-value="2007" | 2007-07-09
| [[Contae an Chabháin]]
|-
| style='text-align:right'| 525
| [[Íomhá:Hanna Sheehy-Skeffington, circa 1920.jpg|center|128px]]
| [[Hanna Sheehy-Skeffington]]
| data-sort-value="1877" | 1877-05-24
| data-sort-value="1946" | 1946-04-20
| [[Ceann Toirc]]
|-
| style='text-align:right'| 526
|
| [[Helena Molony]]
| data-sort-value="1883" | 1883-01-15
| data-sort-value="1967" | 1967-01-28<br/>1967-01-29
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 527
| [[Íomhá:ThomasAddisEmmet.jpg|center|128px]]
| [[Thomas Addis Emmet]]
| data-sort-value="1764" | 1764-04-24
| data-sort-value="1827" | 1827-11-14
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 528
|
| [[Henry Barron (breitheamh)|Henry Barron]]
| data-sort-value="1928" | 1928-05-25
| data-sort-value="2010" | 2010-02-25
| [[Deilginis]]
|-
| style='text-align:right'| 529
| [[Íomhá:Dublin Old Library Trinity College 05.jpg|center|128px]]
| [[Henry Joseph Monck Mason]]
| data-sort-value="1778" | 1778-07-15
| data-sort-value="1858" | 1858-04-14
| [[Contae Chill Mhantáin]]
|-
| style='text-align:right'| 530
| [[Íomhá:Henry Kelly hosting 'After Dark' (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Henry Kelly]]
| data-sort-value="1946" | 1946-04-17
| data-sort-value="2025" | 2025-02-25
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 531
| [[Íomhá:Tom Hales, circa 1920s.jpg|center|128px]]
| [[Tom Hales]]
| data-sort-value="1892" | 1892-03-05
| data-sort-value="1966" | 1966-04-29
| [[Baile na Daibhche]]
|-
| style='text-align:right'| 532
| [[Íomhá:Timothy Harrington.jpg|center|128px]]
| [[Timothy Harrington]]
| data-sort-value="1851" | 1851
| data-sort-value="1910" | 1910-03-12
| [[Beanntraí]]
|-
| style='text-align:right'| 533
|
| [[Honor Crowley]]
| data-sort-value="1903" | 1903-10-19
| data-sort-value="1966" | 1966-10-18
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 534
|
| [[Hugh Byrne (Fine Gael)|Hugh Byrne]]
| data-sort-value="1939" | 1939-07-05
| data-sort-value="2023" | 2023-04-22
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 535
|
| [[Hugh Colohan]]
| data-sort-value="1894" | 1894-09-30
| data-sort-value="1931" | 1931-04-15
| [[Contae Chill Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 536
|
| [[Hugh Geoghegan]]
| data-sort-value="1938" | 1938-05-16
| data-sort-value="2024" | 2024-07-07
| [[Baile Átha Luain]]
|-
| style='text-align:right'| 537
| [[Íomhá:Dr Hugh Gibbons.jpg|center|128px]]
| [[Hugh Gibbons]]
| data-sort-value="1916" | 1916-07-06
| data-sort-value="2007" | 2007-11-13
| [[Béal na mBuillí]]
|-
| style='text-align:right'| 538
| [[Íomhá:Brian O'Higgins - Banba.jpg|center|128px]]
| [[Brian Ó hUiginn]]
| data-sort-value="1882" | 1882-07-01
| data-sort-value="1963" | 1963-03-03
| [[Cill Scíre]]
|-
| style='text-align:right'| 539
|
| [[Bridget Rice]]
| data-sort-value="1885" | 1885-05-07
| data-sort-value="1967" | 1967-12-08
| [[Cluain Cearbán]]
|-
| style='text-align:right'| 540
| [[Íomhá:Bryan Cusack (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Bryan Cusack]]
| data-sort-value="1882" | 1882-08-02
| data-sort-value="1973" | 1973-05-24
| [[Contae an Chabháin]]
|-
| style='text-align:right'| 541
| [[Íomhá:Caitlín Brugha.jpg|center|128px]]
| [[Caitlín Brugha]]
| data-sort-value="1879" | 1879-12-11
| data-sort-value="1959" | 1959-12-01
| [[Biorra]]
|-
| style='text-align:right'| 542
| [[Íomhá:Carmel snow.jpg|center|128px]]
| [[Carmel Snow]]
| data-sort-value="1887" | 1887-08-27
| data-sort-value="1961" | 1961-05
| [[Deilginis]]
|-
| style='text-align:right'| 543
|
| [[Carrie Acheson]]
| data-sort-value="1934" | 1934-09-11
| data-sort-value="2023" | 2023-01-16
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 544
| [[Íomhá:Cathal Ó Murchadha (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Cathal Ó Murchadha]]
| data-sort-value="1880" | 1880-02-16
| data-sort-value="1958" | 1958-04-28
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 545
| [[Íomhá:Charles J Kickham.JPG|center|128px]]
| [[Charles J. Kickham]]
| data-sort-value="1828" | 1828-05-09
| data-sort-value="1882" | 1882-08-22
| [[Muileann na hUamhan]]
|-
| style='text-align:right'| 546
|
| [[John Galvin]]
| data-sort-value="1907" | 1907-05-15
| data-sort-value="1963" | 1963-10-11
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 547
| [[Íomhá:Revised John George Adair thVHV7GP97.jpg|center|128px]]
| [[John George Adair]]
| data-sort-value="1823" | 1823-03-03
| data-sort-value="1885" | 1885-05-04
| [[Contae Laoise]]
|-
| style='text-align:right'| 548
| [[Íomhá:John Good (cropped).jpg|center|128px]]
| [[John Good]]
|
| data-sort-value="1941" | 1941-04-02
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 549
|
| [[John Healy]]
| data-sort-value="1903" | 1903-05-26
| data-sort-value="1995" | 1995
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 550
| [[Íomhá:John Hely-Hutchinson.jpg|center|128px]]
| [[John Hely-Hutchinson]]
| data-sort-value="1724" | 1724
| data-sort-value="1794" | 1794-09-04
| [[Mala]]
|-
| style='text-align:right'| 551
|
| [[John Jinks]]
| data-sort-value="1872" | 1872
| data-sort-value="1934" | 1934-09-11
| [[Droim Chliabh]]
|-
| style='text-align:right'| 552
|
| [[John Joe Doyle]]
| data-sort-value="1906" | 1906-06-14
| data-sort-value="2000" | 2000-08-11
| [[Cora Chaitlín]]
|-
| style='text-align:right'| 553
|
| [[John Joe McGirl]]
| data-sort-value="1921" | 1921-03-25
| data-sort-value="1988" | 1988-12-08
| [[Béal an Átha Móir]]
|-
| style='text-align:right'| 554
|
| [[John Joe O'Reilly]]
| data-sort-value="1881" | 1881-04-24
| data-sort-value="1967" | 1967-12-28
| [[Contae Liatroma]]
|-
| style='text-align:right'| 555
|
| [[John Joe Rice]]
| data-sort-value="1893" | 1893
| data-sort-value="1970" | 1970-07-24
| [[Neidín]]
|-
| style='text-align:right'| 556
|
| [[Seán Ó Céin]]
| data-sort-value="1917" | 1917-02-18
| data-sort-value="1975" | 1975-10-01
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 557
|
| [[John Lynch (Ciarraí)|John Lynch]]
| data-sort-value="1889" | 1889-04-10
| data-sort-value="1957" | 1957-06-10
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 558
|
| [[John Mannion, Mór]]
| data-sort-value="1907" | 1907-06-04
| data-sort-value="1978" | 1978-09-10
| [[An Clochán (Contae na Gaillimhe)|An Clochán]]
|-
| style='text-align:right'| 559
|
| [[John Mannion Óg]]
| data-sort-value="1944" | 1944-10-26
| data-sort-value="2006" | 2006-04-02
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 560
|
| [[Seán Ó Murchú (sagart)|Seán Ó Murchú]]
| data-sort-value="1753" | 1753
| data-sort-value="1798" | 1798<br/>1798-06-26
| [[Contae Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 561
| [[Íomhá:Michael Herbert.jpg|center|128px]]
| [[Michael Herbert]]
| data-sort-value="1925" | 1925-05-17
| data-sort-value="2006" | 2006-06-20
| [[Contae Luimnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 562
| [[Íomhá:Thomas MacDonagh.png|center|128px]]
| [[Tomás Mac Donnchadha]]
| data-sort-value="1878" | 1878-02-01
| data-sort-value="1916" | 1916-05-03
| [[Cloch Shiurdáin]]
|-
| style='text-align:right'| 563
| [[Íomhá:Seán Mac Diarmada.png|center|128px]]
| [[Seán Mac Diarmada]]
| data-sort-value="1883" | 1883-02-28
| data-sort-value="1916" | 1916-05-12
| [[Coillte Clochair]]
|-
| style='text-align:right'| 564
| [[Íomhá:Conn Colbert.JPG|center|128px]]
| [[Conchur Ó Colbaird]]
| data-sort-value="1888" | 1888-10-19
| data-sort-value="1916" | 1916-05-08
| [[Contae Luimnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 565
| [[Íomhá:Michael O'Hanrahan.JPG|center|128px]]
| [[Mícheál Ó hAnnracháin|Micheál Ó hAnnracháin]]
| data-sort-value="1877" | 1877-01-16
| data-sort-value="1916" | 1916-05-04
| [[Ros Mhic Thriúin]]
|-
| style='text-align:right'| 566
| [[Íomhá:Michael Mallin - (Commandant Irish Republican Army) Executed May 8th, 1916. (36052732403).jpg|center|128px]]
| [[Mícheál Ó Mulláin]]
| data-sort-value="1874" | 1874-12-01
| data-sort-value="1916" | 1916-05-08
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 567
| [[Íomhá:Edwarddaly.jpg|center|128px]]
| [[Éamonn Ó Dálaigh]]
| data-sort-value="1891" | 1891-02-25
| data-sort-value="1916" | 1916-05-04
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 568
| [[Íomhá:The O'Rahilly (28201706279) (2).jpg|center|128px]]
| [[Mícheál Seosamh Ó Rathaille]]
| data-sort-value="1875" | 1875-04-22<br/>1875-04-21
| data-sort-value="1916" | 1916-04-29<br/>1916-04-28
| [[Béal Átha Longfoirt]]
|-
| style='text-align:right'| 569
|
| [[Máire Mhac an tSaoi]]
| data-sort-value="1922" | 1922-04-04
| data-sort-value="2021" | 2021-10-16
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 570
| [[Íomhá:Seán Ó Ríordáin - Bust.jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Ríordáin]]
| data-sort-value="1916" | 1916-12-03
| data-sort-value="1977" | 1977-02-21
| [[Baile Bhuirne]]
|-
| style='text-align:right'| 571
| [[Íomhá:Peig Sayers c1945.png|center|128px]]
| [[Peig Sayers]]
| data-sort-value="1873" | 1873
| data-sort-value="1958" | 1958
| [[Dún Chaoin]]
|-
| style='text-align:right'| 572
|
| [[Moss Keane]]
| data-sort-value="1948" | 1948-07-27
| data-sort-value="2010" | 2010-10-05
| [[Corra]]
|-
| style='text-align:right'| 573
|
| [[Eoghan Ó Tuairisc]]
| data-sort-value="1919" | 1919-04-03
| data-sort-value="1982" | 1982-08-24
| [[Béal Átha na Sluaighe]]
|-
| style='text-align:right'| 574
|
| [[Muiris Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1904" | 1904-02-19
| data-sort-value="1950" | 1950-06-25
| [[An Blascaod Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 575
|
| [[Seán Ó Tuama]]
| data-sort-value="1926" | 1926-01-28
| data-sort-value="2006" | 2006-10-14
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 576
|
| [[Murchadh mac Diarmada|Murchad mac Diarmata]]
|
| data-sort-value="1070" | 1070
| [[Cúige Laighean]]
|-
| style='text-align:right'| 577
|
| [[Ulick O'Connor]]
| data-sort-value="1928" | 1928
| data-sort-value="2019" | 2019-10-07
| [[Ráth Garbh]]
|-
| style='text-align:right'| 578
| [[Íomhá:Peadar Ua Laoghaire.png|center|128px]]
| [[Peadar Ua Laoghaire]]
| data-sort-value="1839" | 1839-04
| data-sort-value="1920" | 1920-03-21
| [[Cluain Droichead]]
|-
| style='text-align:right'| 579
|
| [[Seán Clárach Mac Domhnaill]]
| data-sort-value="1691" | 1691
| data-sort-value="1754" | 1754-01-07
| ''[[:d:Q4518970|Baile an Teampaill]]''
|-
| style='text-align:right'| 580
|
| [[Nioclás Tóibín (amhránaí)|Nioclás Tóibín]]
| data-sort-value="1928" | 1928-02-05
| data-sort-value="1994" | 1994-09-19
| ''[[:d:Q65559250|Baile Uí Raghallaigh]]''
|-
| style='text-align:right'| 581
|
| [[Paddy Ambrose]]
| data-sort-value="1928" | 1928-10-17
| data-sort-value="2002" | 2002-02-22
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 582
|
| [[Paddy Coad]]
| data-sort-value="1920" | 1920-04-04
| data-sort-value="1992" | 1992-08-03<br/>1992-03-08
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 583
| [[Íomhá:P W Joyce.png|center|128px]]
| [[Patrick Weston Joyce]]
| data-sort-value="1827" | 1827
| data-sort-value="1914" | 1914-01-07
| [[Luimneach]]<br/>[[An Sliabh Riabhach]]
|-
| style='text-align:right'| 584
|
| [[Myles Dillon]]
| data-sort-value="1900" | 1900-04-11
| data-sort-value="1972" | 1972-06-18
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 585
| [[Íomhá:Robert Dwyer Joyce.jpg|center|128px]]
| [[Robert Dwyer Joyce]]
| data-sort-value="1830" | 1830<br/>1836
| data-sort-value="1883" | 1883
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 586
| [[Íomhá:Ruairí Ó Brádaigh 2004.jpg|center|128px]]
| [[Ruairí Ó Brádaigh]]
| data-sort-value="1932" | 1932-10-02
| data-sort-value="2013" | 2013-06-05
| [[An Longfort]]
|-
| style='text-align:right'| 587
|
| [[Seán 'ac Dhonncha]]
| data-sort-value="1919" | 1919-10-02
| data-sort-value="1996" | 1996-12-14
| [[An Aird Thiar]]
|-
| style='text-align:right'| 588
|
| [[Seán Puircell]]
| data-sort-value="1928" | 1928-12-17
| data-sort-value="2005" | 2005-08-27
| [[Tuaim]]
|-
| style='text-align:right'| 589
|
| [[Seán Ó Conaill]]
| data-sort-value="1853" | 1853-01-21
| data-sort-value="1931" | 1931-05-21
| ''[[:d:Q104310160|Cill Rialaigh]]''
|-
| style='text-align:right'| 590
|
| [[Dáibhí Ó Bruadair]]
| data-sort-value="1625" | 1625
| data-sort-value="1698" | 1698-01
| [[Barraigh Mhóra]]
|-
| style='text-align:right'| 591
| [[Íomhá:John Dillon.jpg|center|128px]]
| [[John Dillon|Seán Diolún]]
| data-sort-value="1851" | 1851-09-04
| data-sort-value="1927" | 1927-08-04
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 592
| [[Íomhá:Thomas Antisell (1817-1893).jpg|center|128px]]
| [[Thomas Antisell]]
| data-sort-value="1817" | 1817-01-16
| data-sort-value="1893" | 1893-06-14
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 593
| [[Íomhá:John T O'Brien.jpg|center|128px]]
| [[Seán Tuathmhumhain Ó Briain]]
| data-sort-value="1786" | 1786-06-24
| data-sort-value="1861" | 1861-06-01
| [[Bealach Conglais]]
|-
| style='text-align:right'| 594
| [[Íomhá:Frank Ryan from the International Brigades, Zaragoza, 5 April 1938 (28963225728).jpg|center|128px]]
| [[Frank Ryan|Proinsias Ó Riain]]
| data-sort-value="1902" | 1902-09-11
| data-sort-value="1944" | 1944-06-10
| [[Contae Luimnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 595
|
| [[J. J. Clancy]]
| data-sort-value="1890" | 1890-01-23
| data-sort-value="1932" | 1932-05-01
| [[Cúil Mhuine]]
|-
| style='text-align:right'| 596
| [[Íomhá:Jack Doyle, circa the early 1930s.jpg|center|128px]]
| [[Jack Doyle]]
| data-sort-value="1913" | 1913-08-31
| data-sort-value="1978" | 1978-12-13
| [[An Cóbh]]
|-
| style='text-align:right'| 597
| [[Íomhá:Jack Finlay (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Jack Finlay]]
| data-sort-value="1890" | 1890
| data-sort-value="1942" | 1942-09-30
| [[Contae Laoise]]
|-
| style='text-align:right'| 598
|
| [[Jackie Fahey]]
| data-sort-value="1928" | 1928-01-23
| data-sort-value="2019" | 2019-03-18
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 599
|
| [[Jackie Healy-Rae]]
| data-sort-value="1931" | 1931-03-09
| data-sort-value="2014" | 2014-12-05
| [[Cill Gharbháin, Contae Chiarraí|Cill Gharbháin]]
|-
| style='text-align:right'| 600
|
| [[Seán de Paor]]
| data-sort-value="1916" | 1916-05-30
| data-sort-value="1994" | 1994-02-23
| [[Áth an Choite]]
|-
| style='text-align:right'| 601
|
| [[James B. Lynch]]
|
| data-sort-value="1954" | 1954-03-12
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 602
|
| [[James Berry]]
| data-sort-value="1842" | 1842
| data-sort-value="1914" | 1914-06-04
| [[Bun Abhann, Contae Mhaigh Eo|Bun Abhann]]
|-
| style='text-align:right'| 603
|
| [[James Burke (Ros Comáin)|James Burke]]
| No/unknown value
| data-sort-value="1964" | 1964-05-12
| [[Contae Ros Comáin]]
|-
| style='text-align:right'| 604
| [[Íomhá:James Colbert, 1927 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[James Colbert]]
| data-sort-value="1890" | 1890-01-03
| data-sort-value="1970" | 1970-01-28
| [[Caisleán Maí Tamhnach]]
|-
| style='text-align:right'| 605
|
| [[James Collins]]
| data-sort-value="1900" | 1900-10-30
| data-sort-value="1967" | 1967-09-01
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 606
|
| [[James Cosgrave]]
| data-sort-value="1865" | 1865-09-12
| data-sort-value="1936" | 1936-04-18
| [[Dún an Uchta]]
|-
| style='text-align:right'| 607
|
| [[James Daly]]
| data-sort-value="1899" | 1899
| data-sort-value="1920" | 1920-11-02
| [[Béal Átha Mó]]
|-
| style='text-align:right'| 608
|
| [[James Devins]]
| data-sort-value="1873" | 1873
| data-sort-value="1922" | 1922-09-20
| [[Contae Shligigh]]
|-
| style='text-align:right'| 609
|
| [[James Dolan]]
| data-sort-value="1882" | 1882-03-29
| data-sort-value="1955" | 1955-07-14
| [[Cluainín]]
|-
| style='text-align:right'| 610
| [[Íomhá:Liam O'Flinn.jpg|center|128px]]
| [[Liam Ó Floinn]]
| data-sort-value="1945" | 1945-04-15
| data-sort-value="2018" | 2018-03-14
| ''[[:d:Q2084287|An Chill]]''
|-
| style='text-align:right'| 611
|
| [[Larry Gogan]]
| data-sort-value="1934" | 1934-05-03
| data-sort-value="2020" | 2020-01-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 612
|
| [[Joseph Blowick]]
| data-sort-value="1903" | 1903-03-13
| data-sort-value="1970" | 1970-08-12
| [[Baile na Cora]]
|-
| style='text-align:right'| 613
| [[Íomhá:Kathleen Clarke as Lord Mayor of Dublin, circa 1940, colourised.jpg|center|128px]]
| [[Caitlín Bean Uí Chléirigh|Kathleen Clarke]]
| data-sort-value="1878" | 1878-04-11
| data-sort-value="1972" | 1972-09-29
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 614
| [[Íomhá:Kevin Boland 1960 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Kevin Boland]]
| data-sort-value="1917" | 1917-10-15
| data-sort-value="2001" | 2001-09-23
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 615
|
| [[Thomas Kilroy]]
| data-sort-value="1934" | 1934-09-23
| data-sort-value="2023" | 2023-12-07
| [[Callainn]]
|-
| style='text-align:right'| 616
|
| [[Tom O'Higgins]]
| data-sort-value="1916" | 1916-07-23
| data-sort-value="2003" | 2003-02-25
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 617
| [[Íomhá:Portrait of Luke Wadding P2027.jpg|center|128px]]
| [[Luke Wadding]]
| data-sort-value="1588" | 1588-10-16
| data-sort-value="1657" | 1657-11-18
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 618
| [[Íomhá:Osborn Bergin, circa 1930s.jpg|center|128px]]
| [[Osborn Bergin|Osborn Joseph Bergin]]
| data-sort-value="1873" | 1873-11-26
| data-sort-value="1950" | 1950-10-06
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 619
|
| [[Sam Maguire]]
| data-sort-value="1877" | 1877-03-11
| data-sort-value="1927" | 1927-02-06
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 620
| [[Íomhá:Jeremiah O'Donovan Rossa.jpg|center|128px]]
| [[Diarmaid Ó Donnabháin Rosa|Diarmaid Ó Donnabháin Rossa]]
| data-sort-value="1831" | 1831-09-10
| data-sort-value="1915" | 1915-06-29
| [[Ros Ó gCairbre]]
|-
| style='text-align:right'| 621
| [[Íomhá:Harry Boland Portrait.jpg|center|128px]]
| [[Harry Boland|Énrí Ó Beóláin]]
| data-sort-value="1887" | 1887-04-27
| data-sort-value="1922" | 1922-08-01
| [[Baile Phib]]
|-
| style='text-align:right'| 622
|
| [[William FitzGerald (breitheamh)|William FitzGerald]]
| data-sort-value="1906" | 1906-01-04
| data-sort-value="1974" | 1974-10-17
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 623
| [[Íomhá:Rory O'Hanlon, November 2006 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Rory O'Hanlon]]
| data-sort-value="1934" | 1934-02-07
| data-sort-value="2026" | 2026-03-31
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 624
| [[Íomhá:Right Hon Laurence O'Neill The Lord Mayor cropped from Ireland's National Pledge, April 1918.jpg|center|128px]]
| [[Laurence O'Neill]]
| data-sort-value="1874" | 1874
| data-sort-value="1943" | 1943-07-26
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 625
| [[Íomhá:Kevin Barry.jpg|center|128px]]
| [[Kevin Barry]]
| data-sort-value="1902" | 1902-01-20
| data-sort-value="1920" | 1920-11-01
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 626
|
| [[Louis le Brocquy]]
| data-sort-value="1916" | 1916-11-10
| data-sort-value="2012" | 2012-04-25
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 627
| [[Íomhá:Mark Clinton, 1975 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Mark Clinton]]
| data-sort-value="1915" | 1915-02-07
| data-sort-value="2001" | 2001-12-23
| [[Ceanannas]]
|-
| style='text-align:right'| 628
|
| [[Martin O'Donoghue]]
| data-sort-value="1933" | 1933-05-13
| data-sort-value="2018" | 2018-07-20
| [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]]
|-
| style='text-align:right'| 629
|
| [[Maurice E. Dockrell]]
| data-sort-value="1908" | 1908-10-06
| data-sort-value="1986" | 1986-12-09
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 630
| [[Íomhá:Michael cusack portrait.jpg|center|128px]]
| [[Mícheál Cíosóg]]
| data-sort-value="1847" | 1847-09-20
| data-sort-value="1906" | 1906-11-27
| [[Cora Finne]]
|-
| style='text-align:right'| 631
|
| [[Michael Hayes]]
| data-sort-value="1889" | 1889-12-01
| data-sort-value="1976" | 1976-07-11
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 632
|
| [[Michael Hilliard]]
| data-sort-value="1903" | 1903-03-11
| data-sort-value="1982" | 1982-01-01
| [[An Uaimh]]
|-
| style='text-align:right'| 633
|
| [[Niall Tóibín]]
| data-sort-value="1929" | 1929-11-21
| data-sort-value="2019" | 2019-11-13
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 634
|
| [[James Kelly (Fianna Fáil)|James Kelly]]
| No/unknown value
| No/unknown value
| [[Contae na Mí]]
|-
| style='text-align:right'| 635
|
| [[John O’Byrne|John O'Byrne]]
| data-sort-value="1884" | 1884-04-24
| data-sort-value="1954" | 1954-01-14
| [[Ceatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 636
|
| [[John O'Donovan]]
| data-sort-value="1908" | 1908
| data-sort-value="1982" | 1982-05-17
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 637
|
| [[John O'Leary (Loch Garman)|John O'Leary]]
| data-sort-value="1894" | 1894-09-01
| data-sort-value="1959" | 1959-06-21
| [[Contae Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 638
|
| [[John O'Leary (Ciarraí)|John O'Leary]]
| data-sort-value="1933" | 1933-05-03
| data-sort-value="2015" | 2015-10-05
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 639
| [[Íomhá:John O'Mahony.jpg|center|128px]]
| [[John O'Mahony]]
| data-sort-value="1953" | 1953-06-08
| data-sort-value="2024" | 2024-07-06
| [[Cill Mobhí]]
|-
| style='text-align:right'| 640
|
| [[John O'Sullivan (Corcaigh)|John O'Sullivan]]
| data-sort-value="1901" | 1901-06-08
| data-sort-value="1990" | 1990-02-28
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 641
|
| [[Johnny Callanan]]
| data-sort-value="1910" | 1910-05-20
| data-sort-value="1982" | 1982-06-15
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 642
|
| [[Johnny Connor]]
| data-sort-value="1899" | 1899
| data-sort-value="1955" | 1955-12-11
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 643
|
| [[Johnny Geoghegan]]
| data-sort-value="1913" | 1913-11-05
| data-sort-value="1975" | 1975-01-05
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 644
| [[Íomhá:Jon Kenny and Seán Kelly (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Jon Kenny]]
| data-sort-value="1957" | 1957-12-12
| data-sort-value="2024" | 2024-11-15
| [[An tOspidéal]]
|-
| style='text-align:right'| 645
| [[Íomhá:Jonathan Pim 1806-1885.jpg|center|128px]]
| [[Jonathan Pim (1806–1885)|Jonathan Pim]]
| data-sort-value="1806" | 1806
| data-sort-value="1885" | 1885-07-06
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 646
|
| [[Joseph Bermingham]]
| data-sort-value="1919" | 1919-05-09
| data-sort-value="1995" | 1995-08-11
| [[Contae Chill Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 647
| [[Íomhá:Portrait of Professor J.H. Todd P4908.jpg|center|128px]]
| [[James Henthorn Todd]]
| data-sort-value="1805" | 1805-04-23
| data-sort-value="1869" | 1869-06-28
| [[Ráth Fearnáin]]
|-
| style='text-align:right'| 648
| [[Íomhá:James Hickey, 1937.jpg|center|128px]]
| [[James Hickey]]
| data-sort-value="1886" | 1886
| data-sort-value="1966" | 1966-06-07
| [[Mala]]
|-
| style='text-align:right'| 649
| [[Íomhá:James (Seamus) Lennon, circa 1920s.png|center|128px]]
| [[James Lennon]]
| data-sort-value="1881" | 1881
| data-sort-value="1958" | 1958-08-13
| [[An Bhuiríos, Contae Cheatharlach|An Bhuiríos]]
|-
| style='text-align:right'| 650
|
| [[James Morrisroe]]
| data-sort-value="1875" | 1875-04-05
| data-sort-value="1937" | 1937-12-31
| [[Contae Mhaigh Eo]]
|-
| style='text-align:right'| 651
|
| [[James Murphy]]
| data-sort-value="1887" | 1887-12-28
| data-sort-value="1961" | 1961-10-07
| [[Contae Lú]]
|-
| style='text-align:right'| 652
| [[Íomhá:James O'Mara.jpg|center|128px]]
| [[James O'Mara]]
| data-sort-value="1873" | 1873-08-06
| data-sort-value="1948" | 1948-11-21
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 653
|
| [[James Pattison]]
| data-sort-value="1886" | 1886-06-28
| data-sort-value="1963" | 1963-12-31
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 654
|
| [[James Tunney]]
| data-sort-value="1892" | 1892
| data-sort-value="1964" | 1964-05-11
| [[Contae Mhaigh Eo]]
|-
| style='text-align:right'| 655
|
| [[Jasper Wolfe]]
| data-sort-value="1872" | 1872-08-03
| data-sort-value="1952" | 1952-08-27
| [[An Sciobairín]]
|-
| style='text-align:right'| 656
| [[Íomhá:David Patrick Moran.png|center|128px]]
| [[D.P. Moran|David Patrick Moran]]
| data-sort-value="1869" | 1869-03-22
| data-sort-value="1936" | 1936-01-31
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 657
|
| [[Dan Desmond]]
| data-sort-value="1913" | 1913-10-03
| data-sort-value="1964" | 1964-12-09
| [[Bun an Tábhairne]]
|-
| style='text-align:right'| 658
| [[Íomhá:Dankeating.jpg|center|128px]]
| [[Dan Keating]]
| data-sort-value="1902" | 1902-01-02
| data-sort-value="2007" | 2007-10-02
| [[Caisleán na Mainge]]
|-
| style='text-align:right'| 659
|
| [[Dan Spring]]
| data-sort-value="1910" | 1910-07-01
| data-sort-value="1988" | 1988-01-01
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 660
|
| [[Daniel Byrne]]
| data-sort-value="1885" | 1885-10-05
| data-sort-value="1952" | 1952-06-09
| [[Contae Cheatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 661
|
| [[Daniel Corkery]]
| data-sort-value="1883" | 1883-09-20
| data-sort-value="1961" | 1961-04-23
| [[Maigh Chromtha]]
|-
| style='text-align:right'| 662
|
| [[Daniel Corkery (údar)|Daniel Corkery]]
| data-sort-value="1878" | 1878-02-14
| data-sort-value="1964" | 1964-12-31
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 663
|
| [[Daniel McCarthy]]
| data-sort-value="1883" | 1883-01-22
| data-sort-value="1957" | 1957-03-02
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 664
|
| [[Daniel Moloney]]
| data-sort-value="1909" | 1909
| data-sort-value="1963" | 1963-06-26
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 665
|
| [[Dan O’Rourke|Daniel O'Rourke]]
|
| data-sort-value="1968" | 1968-08-04
| [[Contae Liatroma]]
|-
| style='text-align:right'| 666
| [[Íomhá:Charles O'Conor of Belanagare.png|center|128px]]
| [[Cathal Ó Conchubhair]]
| data-sort-value="1710" | 1710-01-01
| data-sort-value="1791" | 1791-07-01
| [[Contae Shligigh]]
|-
| style='text-align:right'| 667
| [[Íomhá:Charlie Bird crop.jpg|center|128px]]
| [[Charlie Bird]]
| data-sort-value="1949" | 1949-09-09
| data-sort-value="2024" | 2024-03-11
| [[Dumhach Thrá]]
|-
| style='text-align:right'| 668
| [[Íomhá:John Doyle by Henry Edward Doyle mw01929.jpg|center|128px]]
| [[John Doyle]]
| data-sort-value="1797" | 1797
| data-sort-value="1868" | 1868-01-02
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 669
| [[Íomhá:Christie Hennessy.jpg|center|128px]]
| [[Christie Hennessy]]
| data-sort-value="1945" | 1945-11-19
| data-sort-value="2007" | 2007-12-11
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 670
| [[Íomhá:Christopher Byrne, 1920s (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Christopher Byrne]]
| data-sort-value="1886" | 1886
| data-sort-value="1957" | 1957-09-05
| [[An Charraig Dhubh]]
|-
| style='text-align:right'| 671
| [[Íomhá:Christydignam.jpg|center|128px]]
| [[Christy Dignam]]
| data-sort-value="1960" | 1960-05-23
| data-sort-value="2023" | 2023-06-13
| [[Fionnghlas]]
|-
| style='text-align:right'| 672
|
| [[Ciarán Mac Mathúna]]
| data-sort-value="1925" | 1925-11-26
| data-sort-value="2009" | 2009-12-11
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 673
| [[Íomhá:Colm de Bhailís.png|center|128px]]
| [[Colm de Bhailís]]
| data-sort-value="1796" | 1796-05-02
| data-sort-value="1906" | 1906-02-27
| [[Leitir Mealláin]]
|-
| style='text-align:right'| 674
| [[Íomhá:Saint Colman MacDuagh window, Hugh Lane Gallery.jpg|center|128px]]
| [[Colmán mac Duach]]
| data-sort-value="550" | 550<br/>6th century
| data-sort-value="632" | 632-10-29
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 675
| [[Íomhá:Con Collins.jpg|center|128px]]
| [[Conchubhar Ó Coileáin]]
| data-sort-value="1881" | 1881-11-13
| data-sort-value="1937" | 1937-11-23
| ''[[:d:Q65559960|Aránach]]''
|-
| style='text-align:right'| 676
|
| [[Con Meaney]]
| data-sort-value="1890" | 1890-12-08
| data-sort-value="1970" | 1970-09-11
| [[Sráid an Mhuilinn]]
|-
| style='text-align:right'| 677
| [[Íomhá:CardinalPaulCullen.jpg|center|128px]]
| [[Pól Ó Cuilinn]]
| data-sort-value="1803" | 1803-04-29
| data-sort-value="1878" | 1878-10-24
| ''[[:d:Q6966181|An Fhorrach Mhór]]''
|-
| style='text-align:right'| 678
| [[Íomhá:Oscar Traynor (under the X) (7541615018).jpg|center|128px]]
| [[Oscar Traynor]]
| data-sort-value="1886" | 1886-03-21
| data-sort-value="1963" | 1963-12-15
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 679
| [[Íomhá:Odonovan.jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Donnabháin]]
| data-sort-value="1806" | 1806-07-25
| data-sort-value="1861" | 1861-12-10
| [[Contae Chill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 680
| [[Íomhá:Patrick Cooney, 1994 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Paddy Cooney|Pádraig Ó Cuanaigh]]
| data-sort-value="1931" | 1931-03-02
| data-sort-value="2025" | 2025-12-06
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 681
| [[Íomhá:Patrick J. Reynolds 1984.jpg|center|128px]]
| [[Patrick J. Reynolds]]
| data-sort-value="1920" | 1920-11-25
| data-sort-value="2003" | 2003-12-27
| [[Contae Liatroma]]
|-
| style='text-align:right'| 682
|
| [[Patrick Lalor]]
| data-sort-value="1926" | 1926-07-19
| data-sort-value="2016" | 2016-07-29
| [[Port Laoise]]
|-
| style='text-align:right'| 683
|
| [[Patrick Little]]
| data-sort-value="1884" | 1884-06-17
| data-sort-value="1963" | 1963-05-16
| [[Dún Droma]]
|-
| style='text-align:right'| 684
|
| [[Patrick McGrath]]
| data-sort-value="1900" | 2nd millennium
| data-sort-value="1956" | 1956-06-20
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 685
|
| [[Peadar Mercier]]
| data-sort-value="1914" | 1914
| data-sort-value="1991" | 1991
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 686
|
| [[Pearse Wyse]]
| data-sort-value="1928" | 1928-03-02
| data-sort-value="2009" | 2009-04-28
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 687
| [[Íomhá:Peter Barry.jpg|center|128px]]
| [[Peter Barry|Peadar de Barra]]
| data-sort-value="1928" | 1928-08-10
| data-sort-value="2016" | 2016-08-26
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 688
|
| [[Eoghan Rua Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1748" | 1748
| data-sort-value="1784" | 1784-06-17
| ''[[:d:Q81944530|Na Mínteoga]]''
|-
| style='text-align:right'| 689
|
| [[Peter Hughes]]
| data-sort-value="1900" | 19th century
| data-sort-value="1954" | 1954-06-24
| [[Contae Lú]]
|-
| style='text-align:right'| 690
| [[Íomhá:Willie clancy statue.jpg|center|128px]]
| [[Willie Clancy]]
| data-sort-value="1918" | 1918-12-24
| data-sort-value="1973" | 1973-01-24
| [[Sráid na Cathrach]]
|-
| style='text-align:right'| 691
|
| [[Philip Brady]]
| data-sort-value="1898" | 1898-06-10
| data-sort-value="1995" | 1995-01-06
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 692
|
| [[Philip Cosgrave]]
| data-sort-value="1884" | 1884-11-02
| data-sort-value="1923" | 1923-10-23
| [[Contae Átha Cliath Theas]]
|-
| style='text-align:right'| 693
| [[Íomhá:William Molyneux - Kneller.jpg|center|128px]]
| [[William Molyneux]]
| data-sort-value="1656" | 1656-04-17
| data-sort-value="1698" | 1698-10-11
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 694
| [[Íomhá:Dervla Murphy 2008.jpg|center|128px]]
| [[Dervla Murphy]]
| data-sort-value="1931" | 1931-11-28
| data-sort-value="2022" | 2022-05-22
| [[Lios Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 695
| [[Íomhá:McGee-sm.jpg|center|128px]]
| [[Thomas D'Arcy McGee]]
| data-sort-value="1825" | 1825-04-13
| data-sort-value="1868" | 1868-04-07
| [[Cairlinn]]
|-
| style='text-align:right'| 696
|
| [[Robert Hilliard]]
| data-sort-value="1904" | 1904-04-07
| data-sort-value="1937" | 1937-02-22
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 697
| [[Íomhá:Comandante John Riley 1848, bust Mexico.jpg|center|128px]]
| [[Seán Pádraig Ó Raghallaigh]]
| data-sort-value="1824" | 1824-02-08
| data-sort-value="1879" | 1879-10-10
| [[An Clochán (Contae na Gaillimhe)|An Clochán]]
|-
| style='text-align:right'| 698
|
| [[Seán Doherty (Ros Comáin)|Seán Ó Dochartaigh]]
| data-sort-value="1944" | 1944-06-29
| data-sort-value="2005" | 2005-06-07
| [[Contae Ros Comáin]]
|-
| style='text-align:right'| 699
|
| [[Seán Gibbons]]
| data-sort-value="1883" | 1883-05-31
| data-sort-value="1952" | 1952-04-19
| [[Contae Chill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 700
|
| [[Seán Goulding]]
| data-sort-value="1877" | 1877
| data-sort-value="1959" | 1959-12-15
| [[Contae Phort Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 701
|
| [[Seán Sherwin]]
| data-sort-value="1946" | 1946
| data-sort-value="2025" | 2025-04-30
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 702
| [[Íomhá:Window depicting St. Kieran, Seir Kieran Church, Bell Hill.jpg|center|128px]]
| [[Ciarán Saighre]]
| data-sort-value="500" | 1st millennium<br/>375
| data-sort-value="530" | 530
| [[Cléire]]
|-
| style='text-align:right'| 703
| [[Íomhá:Val Doonican.png|center|128px]]
| [[Val Doonican]]
| data-sort-value="1927" | 1927-02-03
| data-sort-value="2015" | 2015-07-02<br/>2015-07-01
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 704
|
| [[Tom Munnelly]]
| data-sort-value="1944" | 1944-05-25
| data-sort-value="2007" | 2007-08-30
| [[Ráth Maonais]]
|-
| style='text-align:right'| 705
|
| [[Tommy Langan]]
| data-sort-value="1921" | 1921-09-23
| data-sort-value="1974" | 1974-09-22
| [[Caisleán an Bharraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 706
|
| [[Tomás Ó Murchú]]
| data-sort-value="1921" | 1921
| data-sort-value="1985" | 1985
| [[Contae Laoise]]
|-
| style='text-align:right'| 707
|
| [[Peadar Ó Gealacáin]]
| data-sort-value="1793" | 1793
| data-sort-value="1860" | 1860
| [[Maigh nEalta]]
|-
| style='text-align:right'| 708
|
| [[Éamon de Buitléar]]
| data-sort-value="1930" | 1930-01-22
| data-sort-value="2013" | 2013-01-27
| [[Bré]]
|-
| style='text-align:right'| 709
|
| [[Aodh Mac Gabhráin]]
| data-sort-value="1670" | 1670
| data-sort-value="1738" | 1738
| [[Gleann Ghaibhle]]
|-
| style='text-align:right'| 710
|
| [[Brión mac Echach Muigmedóin]]
| data-sort-value="500" | 5th century
| data-sort-value="500" | 5th century
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 711
|
| [[Páidí Ó Sé]]
| data-sort-value="1955" | 1955-05-16
| data-sort-value="2012" | 2012-12-15
| [[Ceann Trá]]
|-
| style='text-align:right'| 712
| [[Íomhá:Micheál Ó Muircheartaigh in Villa Maria, Waterville. 2012.JPG|center|128px]]
| [[Mícheál Ó Muircheartaigh]]
| data-sort-value="1930" | 1930-08-20
| data-sort-value="2024" | 2024-06-25
| [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]]
|-
| style='text-align:right'| 713
| [[Íomhá:Tom Barry IRA.jpg|center|128px]]
| [[Tom Barry (Óglach na hÉireann)|Tomás de Barra]]
| data-sort-value="1897" | 1897-07-01
| data-sort-value="1980" | 1980-07-02
| [[Cill Orglan]]
|-
| style='text-align:right'| 714
| [[Íomhá:James Stephens Fenian.jpg|center|128px]]
| [[Séamas Mac Stiofáin]]
| data-sort-value="1825" | 1825-01-26
| data-sort-value="1901" | 1901-04-28
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 715
| [[Íomhá:Sean Keating self-portrait.jpg|center|128px]]
| [[Seán Céitinn]]
| data-sort-value="1889" | 1889-09-28
| data-sort-value="1977" | 1977-12-21
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 716
| [[Íomhá:Máiréad Ní Ghráda.jpg|center|128px]]
| [[Máiréad Ní Ghráda]]
| data-sort-value="1896" | 1896-12-23
| data-sort-value="1971" | 1971-06-13
| [[Cill Mháille]]
|-
| style='text-align:right'| 717
|
| [[Brian O'Shea]]
| data-sort-value="1944" | 1944-12-09
| data-sort-value="2026" | 2026-01-28
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 718
| [[Íomhá:Emmet Stagg, circa 2002 02.jpg|center|128px]]
| [[Emmet Stagg]]
| data-sort-value="1944" | 1944-10-01
| data-sort-value="2024" | 2024-03-17
| [[Maolla]]
|-
| style='text-align:right'| 719
|
| [[Oilibhéar Breathnach]]
| data-sort-value="1937" | 1937-07-13
| data-sort-value="1996" | 1996-03-09
| [[Baile Mhic Andáin]]
|-
| style='text-align:right'| 720
|
| [[Tomás de Bhaldraithe]]
| data-sort-value="1916" | 1916-12-14
| data-sort-value="1996" | 1996-04-24
| ''[[:d:Q65559040|Baile na Cora]]''
|-
| style='text-align:right'| 721
|
| [[Brian O'Doherty]]
| data-sort-value="1928" | 1928-05-04
| data-sort-value="2022" | 2022-11-07
| [[Bealach an Doirín]]
|-
| style='text-align:right'| 722
| [[Íomhá:Eamonn Andrews, 1954.jpg|center|128px]]
| [[Eamonn Andrews]]
| data-sort-value="1922" | 1922-12-19
| data-sort-value="1987" | 1987-11-05
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 723
|
| [[Vivion de Valera]]
| data-sort-value="1910" | 1910-12-13
| data-sort-value="1982" | 1982-02-16
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 724
|
| [[Sinéad de Valera]]
| data-sort-value="1878" | 1878-06-03
| data-sort-value="1975" | 1975-01-07
| [[Baile Brigín]]
|-
| style='text-align:right'| 725
| [[Íomhá:Dinneen by Yeats.jpg|center|128px]]
| [[Pádraig Ua Duinnín]]
| data-sort-value="1860" | 1860-12-25
| data-sort-value="1934" | 1934-09-29
| [[An Ráth Mhór]]
|-
| style='text-align:right'| 726
|
| [[Michael Davitt (file)|Michael Davitt]]
| data-sort-value="1950" | 1950-04-20
| data-sort-value="2005" | 2005-06-19
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 727
|
| [[Caitlín Maude]]
| data-sort-value="1941" | 1941-06-22
| data-sort-value="1982" | 1982-06-06
| [[Casla]]
|-
| style='text-align:right'| 728
| [[Íomhá:Seán-south.jpg|center|128px]]
| [[Seán Sabhat]]
| data-sort-value="1928" | 1928
| data-sort-value="1957" | 1957-01-01
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 729
|
| [[Tomás Mac Síomóin]]
| data-sort-value="1938" | 1938
| data-sort-value="2022" | 2022-02-17
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 730
|
| [[Máire Mullarney]]
| data-sort-value="1921" | 1921-09-01
| data-sort-value="2008" | 2008-08-18
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 731
| [[Íomhá:Daniel Breen police notice1.jpg|center|128px]]
| [[Dan Breen|Dónall Ó Braoin]]
| data-sort-value="1894" | 1894-08-11
| data-sort-value="1969" | 1969-12-27
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 732
| [[Íomhá:Gay Byrne.JPG|center|128px]]
| [[Gay Byrne]]
| data-sort-value="1934" | 1934-08-05
| data-sort-value="2019" | 2019-11-04
| [[Rialto]]
|-
| style='text-align:right'| 733
| [[Íomhá:Isle of Iona, St. Oran's Chapel doorway - geograph.org.uk - 921177.jpg|center|128px]]
| [[Naomh Odhrán]]
| data-sort-value="450" | 5th century
| data-sort-value="563" | 563
| [[Contae na Mí]]
|-
| style='text-align:right'| 734
|
| [[Séamas Langtún]]
| data-sort-value="1918" | 1918-01-18
| data-sort-value="1987" | 1987-04-18
| [[Gabhrán]]
|-
| style='text-align:right'| 735
|
| [[Joan Burke]]
| data-sort-value="1928" | 1928-02-08
| data-sort-value="2016" | 2016-11-27
| [[Droichead na Bandan]]
|-
| style='text-align:right'| 736
|
| [[Seosamh Mac Donncha]]
| data-sort-value="1953" | 1953
| data-sort-value="2016" | 2016-05-20
| [[Tuaim]]
|-
| style='text-align:right'| 737
|
| [[Joe Steve Ó Neachtain]]
| data-sort-value="1942" | 1942
| data-sort-value="2020" | 2020-01-19
| ''[[:d:Q113192695|An Chré Dhubh]]''
|-
| style='text-align:right'| 738
|
| [[Liam Lawlor|Liam Ó Leathlobhair]]
| data-sort-value="1945" | 1945-10-01
| data-sort-value="2005" | 2005-10-22
| [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]]
|-
| style='text-align:right'| 739
|
| [[Liam Mac Con Iomaire]]
| data-sort-value="1937" | 1937-10-09
| data-sort-value="2019" | 2019-05-05
| [[Casla]]
|-
| style='text-align:right'| 740
|
| [[Joseph Hughes]]
| data-sort-value="1905" | 1905-09-18
| data-sort-value="1960" | 1960-01-20
| [[Dún Garbhán]]
|-
| style='text-align:right'| 741
| [[Íomhá:Joseph McGuiness (38537799191).jpg|center|128px]]
| [[Joseph McGuinness]]
| data-sort-value="1875" | 1875-04-10
| data-sort-value="1922" | 1922-05-31
| [[Tearmann Bearaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 742
|
| [[Justin McKenna]]
| data-sort-value="1896" | 1896-06-09
| data-sort-value="1950" | 1950-03-23
| [[Contae an Chabháin]]
|-
| style='text-align:right'| 743
| [[Íomhá:Kate Meyrick.jpg|center|128px]]
| [[Kate Meyrick]]
| data-sort-value="1875" | 1875-08-07
| data-sort-value="1933" | 1933-01-19
| [[Dún Laoghaire]]
|-
| style='text-align:right'| 744
| [[Íomhá:Sinn Fein Standing Committee - Ard Fheis in Dublin 21 Feb1922.jpg|center|128px]]
| [[Kathleen Lynn]]
| data-sort-value="1874" | 1874-01-28
| data-sort-value="1955" | 1955-09-14
| [[Cill Ala]]
|-
| style='text-align:right'| 745
| [[Íomhá:Kathleen O'Callaghan.jpg|center|128px]]
| [[Kathleen O'Callaghan]]
| data-sort-value="1885" | 1885-10-11
| data-sort-value="1961" | 1961-03-16
| ''[[:d:Q104304114|Crois Uí Mhathúna]]''
|-
| style='text-align:right'| 746
|
| [[Kathleen O'Connor]]
| data-sort-value="1934" | 1934-07-30
| data-sort-value="2017" | 2017-12-13
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 747
|
| [[Láimhbheartach Mac Cionnaith]]
| data-sort-value="1870" | 1870-07-16
| data-sort-value="1956" | 1956-12-27
| [[Cluain Tarbh]]
|-
| style='text-align:right'| 748
|
| [[Larry McMahon]]
| data-sort-value="1929" | 1929-01-18
| data-sort-value="2006" | 2006-02-16
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 749
| [[Íomhá:Laurence Ginnell.jpg|center|128px]]
| [[Labhrás Mag Fhionnail]]
| data-sort-value="1852" | 1852-04-09
| data-sort-value="1923" | 1923-04-17
| [[Dealbhna]]
|-
| style='text-align:right'| 750
|
| [[Liam Ahern]]
| data-sort-value="1916" | 1916-01-12
| data-sort-value="1974" | 1974-07-13
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 751
|
| [[Liam Hamilton]]
| data-sort-value="1928" | 1928-09-08
| data-sort-value="2000" | 2000-11-29
| [[Baile Mhistéala]]
|-
| style='text-align:right'| 752
|
| [[Mary Reynolds]]
| data-sort-value="1889" | 1889-10-10
| data-sort-value="1974" | 1974-08-29
| [[Contae Liatroma]]
|-
| style='text-align:right'| 753
|
| [[Mary Ryan]]
| data-sort-value="1898" | 1898-01-31
| data-sort-value="1981" | 1981-02-08
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 754
|
| [[Maura Laverty]]
| data-sort-value="1907" | 1907<br/>1907-05-15
| data-sort-value="1966" | 1966-07-28
| [[Ráth Iomgháin]]
|-
| style='text-align:right'| 755
|
| [[Maureen O'Carroll]]
| data-sort-value="1913" | 1913-03-29
| data-sort-value="1984" | 1984-05-09
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 756
|
| [[Maureen Potter]]
| data-sort-value="1925" | 1925-01-03
| data-sort-value="2004" | 2004-04-07
| [[Fionnradharc]]
|-
| style='text-align:right'| 757
| [[Íomhá:Maurice Davin.jpg|center|128px]]
| [[Muiris Ó Daimhín]]
| data-sort-value="1842" | 1842-06-29
| data-sort-value="1927" | 1927-01-27
| [[Carraig na Siúire]]
|-
| style='text-align:right'| 758
| [[Íomhá:Max Arthur Macauliffe Portrait.jpg|center|128px]]
| [[Micheál Mac Amhlaoibh]]
| data-sort-value="1841" | 1841-09-10
| data-sort-value="1913" | 1913-03-15
| [[An Caisleán Nua, Contae Luimnigh|An Caisleán Nua]]
|-
| style='text-align:right'| 759
|
| [[Maxwell Henry Close]]
| data-sort-value="1822" | 1822
| data-sort-value="1903" | 1903-09-12
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 760
|
| [[Michael Brennan (Fine Gael)|Michael Brennan]]
| data-sort-value="1884" | 1884
| data-sort-value="1970" | 1970-10-06
| [[Contae Ros Comáin]]
|-
| style='text-align:right'| 761
|
| [[Michael Carty]]
| data-sort-value="1916" | 1916-12-16
| data-sort-value="1975" | 1975-04-23
| [[Baile Locha Riach]]
|-
| style='text-align:right'| 762
| [[Íomhá:Michael Colivet, circa 1920s.png|center|128px]]
| [[Michael Colivet]]
| data-sort-value="1882" | 1882-03-29
| data-sort-value="1955" | 1955-05-04
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 763
|
| [[Michael Davern]]
| data-sort-value="1900" | 1900-07-22
| data-sort-value="1973" | 1973-07-25
| [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]]
|-
| style='text-align:right'| 764
|
| [[Michael Derham]]
| data-sort-value="1889" | 1889
| data-sort-value="1923" | 1923-11-20
| [[Contae Bhaile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 765
|
| [[Michael Doyle]]
| data-sort-value="1861" | 1861
| data-sort-value="1942" | 1942-09-07
| ''[[:d:Q26715338|Tagoat]]''
|-
| style='text-align:right'| 766
| [[Íomhá:M Egan JP TC Cork cropped from Ireland's National Pledge, April 1918.jpg|center|128px]]
| [[Michael Egan]]
| data-sort-value="1866" | 1866-02
| data-sort-value="1947" | 1947-03
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 767
|
| [[Michael F. Kitt]]
| data-sort-value="1914" | 1914-09-13
| data-sort-value="1974" | 1974-12-24
| [[An Creagán, Contae na Gaillimhe|An Creagán]]
|-
| style='text-align:right'| 768
| [[Íomhá:Michael Heffernan TD, circa 1910s.png|center|128px]]
| [[Michael Heffernan]]
| data-sort-value="1885" | 1885-04-03
| data-sort-value="1970" | 1970-11-21
| [[Carraig na Siúire]]
|-
| style='text-align:right'| 769
|
| [[Peadar Cowan]]
| data-sort-value="1903" | 1903-10-23
| data-sort-value="1962" | 1962-05-09
| [[Ármhach]]
|-
| style='text-align:right'| 770
|
| [[Percy Dockrell]]
| data-sort-value="1914" | 1914-12-27
| data-sort-value="1979" | 1979-11-22
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 771
| [[Íomhá:Peter Mathews.jpg|center|128px]]
| [[Peter Mathews]]
| data-sort-value="1951" | 1951-08
| data-sort-value="2017" | 2017-02-27
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 772
|
| [[Phelim Calleary]]
| data-sort-value="1895" | 1895-10-03
| data-sort-value="1974" | 1974-01-04
| [[Béal an Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 773
| [[Íomhá:7d1b3dc73225f14081cadd08c3ce5775.jpg--the late philly mcguinness will be honoured next sunday when the gaa park in mohill is rededicated as the philly mcguinness memorial park.jpg|center|128px]]
| [[Philip McGuinness]]
| data-sort-value="1984" | 1984-02-29
| data-sort-value="2010" | 2010-04-19
| [[Contae Liatroma]]
|-
| style='text-align:right'| 774
|
| [[Philip Shanahan]]
| data-sort-value="1874" | 1874-10-27
| data-sort-value="1931" | 1931-11-21
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 775
|
| [[Pierce McCan]]
| data-sort-value="1882" | 1882-08-02
| data-sort-value="1919" | 1919-03-06
| [[Contae Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 776
|
| [[Proinsias Mac Aonghusa]]
| data-sort-value="1933" | 1933-06-23
| data-sort-value="2003" | 2003-09-28
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 777
|
| [[Pádraig Tyers]]
| data-sort-value="1925" | 1925-10-20
| data-sort-value="2010" | 2010-02-19
| [[Tuar an Fhíona]]
|-
| style='text-align:right'| 778
|
| [[Pádraig Ó Fiannachta]]
| data-sort-value="1927" | 1927
| data-sort-value="2016" | 2016-07-15
| ''[[:d:Q65559350|An Paideac]]''
|-
| style='text-align:right'| 779
|
| [[Pádraig Ó Siochfhradha]]
| data-sort-value="1883" | 1883-03-10
| data-sort-value="1964" | 1964-11-19
| ''[[:d:Q65558431|Baile an Ghóilín]]''
|-
| style='text-align:right'| 780
| [[Íomhá:PádraigÓSnodaigh.JPG|center|128px]]
| [[Pádraig Ó Snodaigh]]
| data-sort-value="1935" | 1935<br/>1935-05-18
| data-sort-value="2025" | 2025-01-02
| [[Ceatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 781
| [[Íomhá:Pól Ó Foighil.jpg|center|128px]]
| [[Pól Ó Foighil]]
| data-sort-value="1928" | 1928-06-01
| data-sort-value="2005" | 2005-03-21
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 782
| [[Íomhá:Timothy Daniel Sullivan00.jpg|center|128px]]
| [[Timothy Daniel Sullivan]]
| data-sort-value="1827" | 1827-05-29
| data-sort-value="1914" | 1914-03-31
| [[Beanntraí]]
|-
| style='text-align:right'| 783
| [[Íomhá:Bundesarchiv Bild 102-08594, Daniel A. Binchy.jpg|center|128px]]
| [[D. A. Binchy]]
| data-sort-value="1899" | 1899-06-03
| data-sort-value="1989" | 1989-05-04
| [[An Ráth, Contae Chorcaí|An Ráth]]
|-
| style='text-align:right'| 784
| [[Íomhá:Sean Hales, circa 1910s.png|center|128px]]
| [[Sean Hales]]
| data-sort-value="1880" | 1880-03-30
| data-sort-value="1922" | 1922-12-07
| [[Baile na Daibhche]]
|-
| style='text-align:right'| 785
| [[Íomhá:Tom J. O'Connell, circa 1930s.jpg|center|128px]]
| [[Thomas J. O'Connell]]
| data-sort-value="1882" | 1882-11-21
| data-sort-value="1969" | 1969-06-22
| [[Cnoc Mhuire, Contae Mhaigh Eo|Cnoc Mhuire]]
|-
| style='text-align:right'| 786
|
| [[Óengus mac Óengobann]]
| data-sort-value="750" | 8th century
| data-sort-value="824" | 824
| [[Contae Laoise]]
|-
| style='text-align:right'| 787
| [[Íomhá:Ernie O'Malley Prison 2.jpg|center|128px]]
| [[Earnán Ó Máille]]
| data-sort-value="1897" | 1897-05-26
| data-sort-value="1957" | 1957-03-25
| [[Caisleán an Bharraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 788
| [[Íomhá:Ada English.jpg|center|128px]]
| [[Eithne Inglis]]
| data-sort-value="1875" | 1875-01-10
| data-sort-value="1944" | 1944-01-27
| [[Cathair Saidhbhín]]
|-
| style='text-align:right'| 789
| [[Íomhá:Adrian Hardiman - 20090224.jpg|center|128px]]
| [[Adrian Hardiman]]
| data-sort-value="1951" | 1951-05-21
| data-sort-value="2016" | 2016-03-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 790
| [[Íomhá:Agnes O'Farrelly, circa 1890.png|center|128px]]
| [[Úna Ní Fhaircheallaigh]]
| data-sort-value="1874" | 1874-06-24
| data-sort-value="1951" | 1951-11-05
| [[Achadh an Iúir]]
|-
| style='text-align:right'| 791
|
| [[Liam de Róiste]]
| data-sort-value="1882" | 1882-06-15
| data-sort-value="1959" | 1959-05-15
| [[Baile Mhontáin]]
|-
| style='text-align:right'| 792
|
| [[Lionel Booth]]
| data-sort-value="1914" | 1914-06-12
| data-sort-value="1997" | 1997-05-31
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 793
|
| [[Lorcan Robbins|Lorcán O Roibín]]
| data-sort-value="1885" | 1880s
| data-sort-value="1939" | 1939
| [[An Móta]]
|-
| style='text-align:right'| 794
|
| [[Lorenzo Ó Meachair]]
| data-sort-value="1899" | 1899-09-16
| data-sort-value="1973" | 1973-05-17
| [[Tulach Ruáin]]
|-
| style='text-align:right'| 795
|
| [[Luke Belton]]
| data-sort-value="1918" | 1918-08-09
| data-sort-value="2006" | 2006-06-18
| [[Contae an Longfoirt]]
|-
| style='text-align:right'| 796
|
| [[Mainie Jellett|Mainie Harriet Jellett]]
| data-sort-value="1897" | 1897-04-29
| data-sort-value="1944" | 1944-02-16
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 797
|
| [[Manchán Magan]]
| data-sort-value="1970" | 1970-08-20
| data-sort-value="2025" | 2025-10-02
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 798
|
| [[Mainchín Seoighe]]
| data-sort-value="1920" | 1920-08-18
| data-sort-value="2006" | 2006-07-03
| ''[[:d:Q104313381|Baile Thancaird]]''
|-
| style='text-align:right'| 799
| [[Íomhá:Die Sopranistin Margaret Sheridan und der Dirigent Vincenzo Bellezza in London, 1938.jpg|center|128px]]
| [[Margaret Burke Sheridan]]
| data-sort-value="1889" | 1889-10-15
| data-sort-value="1958" | 1958-04-16
| [[Caisleán an Bharraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 800
|
| [[Margaret Collins-O'Driscoll]]
| data-sort-value="1878" | 1878
| data-sort-value="1945" | 1945-06-17
| [[Cloich na Coillte]]
|-
| style='text-align:right'| 801
|
| [[Margaret Jane Scott Hawthorne]]
| data-sort-value="1869" | 1869-01-17
| data-sort-value="1958" | 1958-05-01
| ''[[:d:Q104345161|Corr na Féinne]]''
|-
| style='text-align:right'| 802
|
| [[Margaret Mary Pearse]]
| data-sort-value="1878" | 1878-08-24
| data-sort-value="1968" | 1968-11-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 803
| [[Íomhá:Margaret Pearse in later life.jpg|center|128px]]
| [[Margaret Pearse]]
| data-sort-value="1857" | 1857-02-12
| data-sort-value="1932" | 1932-04-22
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 804
|
| [[Marian Finucane]]
| data-sort-value="1950" | 1950-05-21
| data-sort-value="2020" | 2020-01-02
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 805
| [[Íomhá:Mark Killilea Snr, 1927.jpg|center|128px]]
| [[Mark Killilea, Mór]]
| data-sort-value="1897" | 1897-01-15
| data-sort-value="1970" | 1970-09-29
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 806
| [[Íomhá:Mark Killilea MEP 1994.jpg|center|128px]]
| [[Mark Killilea, Óg]]
| data-sort-value="1939" | 1939-09-05
| data-sort-value="2018" | 2018-12-31
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 807
|
| [[Martin Brennan]]
| data-sort-value="1903" | 1903-03-01
| data-sort-value="1956" | 1956-06-21
| [[Tobar an Choire]]
|-
| style='text-align:right'| 808
|
| [[Martin Conlon]]
| data-sort-value="1879" | 1879
| data-sort-value="1966" | 1966-01-23
| [[Contae Ros Comáin]]
|-
| style='text-align:right'| 809
|
| [[Martin Finn]]
| data-sort-value="1917" | 1917-08-22
| data-sort-value="1988" | 1988-03-07
| [[Contae Mhaigh Eo]]
|-
| style='text-align:right'| 810
| [[Íomhá:Martin McDonogh.jpg|center|128px]]
| [[Máirtín Mac Donnchadha]]
| data-sort-value="1858" | 1858<br/>1857
| data-sort-value="1934" | 1934-11-24
| [[Garmna]]
|-
| style='text-align:right'| 811
|
| [[Martin Medlar]]
| data-sort-value="1899" | 1899-12-04
| data-sort-value="1965" | 1965-06-04
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 812
|
| [[Martin Roddy]]
| data-sort-value="1883" | 1883-12-09
| data-sort-value="1948" | 1948-01-08
| ''[[:d:Q18022071|Cill Mhic Eoghain]]''
|-
| style='text-align:right'| 813
|
| [[Martin Ryan]]
| data-sort-value="1900" | 1900-01-31
| data-sort-value="1943" | 1943-07-22
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 814
|
| [[Michael Lipper]]
| data-sort-value="1932" | 1932-06-01
| data-sort-value="1987" | 1987-10-18
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 815
|
| [[Michael Lyons]]
| data-sort-value="1910" | 1910-11-01
| data-sort-value="1991" | 1991-11-19
| [[Contae Mhaigh Eo]]
|-
| style='text-align:right'| 816
|
| [[Michael Lyster]]
| data-sort-value="1954" | 1954-04-11
| data-sort-value="2026" | 2026-03-21
| [[Dún Garbhán]]
|-
| style='text-align:right'| 817
|
| [[Michael Murphy]]
| data-sort-value="1919" | 1919-03-12
| data-sort-value="2000" | 2000-10-28
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 818
|
| [[Mícheál Ó hEithir]]
| data-sort-value="1920" | 1920-06-02
| data-sort-value="1996" | 1996-11-24
| [[Glas Naíon]]
|-
| style='text-align:right'| 819
| [[Íomhá:Michael P O'Hickey.jpg|center|128px]]
| [[Micheál Ó hIceadha]]
| data-sort-value="1860" | 1860-03-12<br/>1861-03-12
| data-sort-value="1916" | 1916-11-19
| ''[[:d:Q104319975|An Charraig Bheag]]''
|-
| style='text-align:right'| 820
|
| [[Micheál Ó Síothcháin]]
| data-sort-value="1870" | 1870-12-17
| data-sort-value="1945" | 1945-03-01
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 821
|
| [[Michael Sheridan]]
| data-sort-value="1896" | 1896
| data-sort-value="1970" | 1970-07-06
| [[Contae an Chabháin]]
|-
| style='text-align:right'| 822
| [[Íomhá:Michael Staines 1918.jpg|center|128px]]
| [[Michael Staines]]
| data-sort-value="1885" | 1885-05-01
| data-sort-value="1955" | 1955-10-26
| [[Baile Uí Fhiacháin]]
|-
| style='text-align:right'| 823
|
| [[Michael ffrench-O'Carroll]]
| data-sort-value="1919" | 1919-09-15
| data-sort-value="2007" | 2007-05-05
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 824
|
| [[Micheál Ó Síoda]]
| data-sort-value="1888" | 1888-05-30
| data-sort-value="1966" | 1966-10-19
| [[An Carn Mór, Contae na Gaillimhe|An Carn Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 825
|
| [[Mick Doyle (rugbaí)|Mick Doyle]]
| data-sort-value="1941" | 1941-10-13
| data-sort-value="2004" | 2004-05-11
| [[Oileán Ciarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 826
|
| [[Mick Fitzpatrick]]
| data-sort-value="1893" | 1893
| data-sort-value="1968" | 1968-10-08
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 827
|
| [[Mícheál Mac Aodha]]
| data-sort-value="1912" | 1912-07-12
| data-sort-value="1982" | 1982-09-13
| [[Caisleán Uí Chonaill]]
|-
| style='text-align:right'| 828
| [[Íomhá:Mick Moloney.jpg|center|128px]]
| [[Mick Moloney]]
| data-sort-value="1944" | 1944-11-15
| data-sort-value="2022" | 2022-07-27
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 829
| [[Íomhá:Mick O'Dwyer in 2012.jpg|center|128px]]
| [[Mícheál Ó Duibhir (peileadóir)|Mícheál Ó Duibhir]]
| data-sort-value="1936" | 1936-06-09
| data-sort-value="2025" | 2025-04-03
| [[An Coireán]]
|-
| style='text-align:right'| 830
|
| [[Mildred Anne Butler]]
| data-sort-value="1858" | 1858-01-11
| data-sort-value="1941" | 1941-10-11
| [[Baile Mhic Andáin]]
|-
| style='text-align:right'| 831
|
| [[Monica Barnes]]
| data-sort-value="1936" | 1936-02-12
| data-sort-value="2018" | 2018-05-03
| [[Carraig Mhachaire Rois]]
|-
| style='text-align:right'| 832
| [[Íomhá:Seumas Burke LCCN2014716858.jpg|center|128px]]
| [[Séamus Burke|Séamus Búrc]]
| data-sort-value="1893" | 1893-06-14
| data-sort-value="1967" | 1967-01-01
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 833
|
| [[Séamus Dolan]]
| data-sort-value="1914" | 1914-12-10
| data-sort-value="2010" | 2010-08-10
| [[An Blaic]]
|-
| style='text-align:right'| 834
| [[Íomhá:Mike McTigue.jpg|center|128px]]
| [[Mike McTigue]]
| data-sort-value="1892" | 1892-11-26
| data-sort-value="1966" | 1966-08-12
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 835
| [[Íomhá:Wexford Church of the Immaculate Conception South Aisle Window Saint Laurentius O Toole Detail 2010 09 29.jpg|center|128px]]
| [[Lorcán Ua Tuathail]]
| data-sort-value="1128" | 1128
| data-sort-value="1180" | 1180-11-14
| [[Díseart Diarmada]]
|-
| style='text-align:right'| 836
| [[Íomhá:Michealod.jpg|center|128px]]
| [[Mícheál Ó Domhnaill|Micheál Ó Domhnaill]]
| data-sort-value="1951" | 1951-10-07<br/>1952-10-07
| data-sort-value="2006" | 2006-07-07
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 837
| [[Íomhá:Thomas William Croke 2.jpg|center|128px]]
| [[Thomas Croke]]
| data-sort-value="1823" | 1823-05-28
| data-sort-value="1902" | 1902-07-22
| ''[[:d:Q60554581|Cill Bhrain]]''
|-
| style='text-align:right'| 838
|
| [[Thomas Finlay]]
| data-sort-value="1922" | 1922-09-17
| data-sort-value="2017" | 2017-12-03
| [[An Charraig Dhubh]]
|-
| style='text-align:right'| 839
| [[Íomhá:Thomas J. Fitzpatrick 1984.jpg|center|128px]]
| [[Thomas J. Fitzpatrick (An Cabhán)|Thomas J. Fitzpatrick]]
| data-sort-value="1918" | 1918-02-14
| data-sort-value="2006" | 2006-10-02
| [[Cluain Eois]]
|-
| style='text-align:right'| 840
|
| [[Thomas Walsh]]
| data-sort-value="1901" | 1901-12-18
| data-sort-value="1956" | 1956-07-14
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 841
|
| [[Séamus Ó Beaglaoich]]
| data-sort-value="1949" | 1949-09
| data-sort-value="2023" | 2023-01-09
| [[Baile na bPoc, Paróiste Mórdhach|Baile na bPoc]]
|-
| style='text-align:right'| 842
|
| [[Tom Nolan]]
| data-sort-value="1921" | 1921-07-27
| data-sort-value="1992" | 1992-08-17
| [[Míseal]]
|-
| style='text-align:right'| 843
|
| [[Joe Heaney|Seosamh Ó hÉanaí]]
| data-sort-value="1919" | 1919-10-15
| data-sort-value="1984" | 1984-05-01
| [[An Aird Thoir]]
|-
| style='text-align:right'| 844
| [[Íomhá:01 St. Ruadhan, James Watson & Co., Youghal Stained Glass, at St. Ruadhan Church in Lorrha.png|center|128px]]
| [[Naomh Ruadhán]]
|
| data-sort-value="584" | 584-04-15
| [[Cúige Laighean]]
|-
| style='text-align:right'| 845
| [[Íomhá:JohnO'Mahony1867 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Mathúna]]
| data-sort-value="1815" | 1815-01-12
| data-sort-value="1877" | 1877-02-07<br/>1877-02-06
| ''[[:d:Q104312834|Loch an Eanaigh]]''
|-
| style='text-align:right'| 846
| [[Íomhá:Sihtric 989 1036 ruler of Dublin.jpg|center|128px]]
| [[Sitric II]]
| data-sort-value="970" | 970
| data-sort-value="1042" | 1042
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 847
| [[Íomhá:Barrington,Richard Manliffe01.png|center|128px]]
| [[Richard Barrington]]
| data-sort-value="1849" | 1849
| data-sort-value="1915" | 1915-09-15
| ''[[:d:Q104277926|An Fásach Rua]]''
|-
| style='text-align:right'| 848
|
| [[Richard Barry]]
| data-sort-value="1919" | 1919-09-04
| data-sort-value="2013" | 2013-04-28
| [[Mainistir Fhear Maí]]
|-
| style='text-align:right'| 849
|
| [[Richard Beamish]]
| data-sort-value="1862" | 1862-06-16<br/>1861-06-16
| data-sort-value="1938" | 1938-02-23
| [[An Gleanntán]]
|-
| style='text-align:right'| 850
| [[Íomhá:Richard Corish, circa 1930s.jpg|center|128px]]
| [[Richard Corish]]
| data-sort-value="1889" | 1889-01-01
| data-sort-value="1945" | 1945-07-19
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 851
|
| [[Risteárd de hAe]]
| data-sort-value="1902" | 1902
| data-sort-value="1976" | 1976
| [[Mainistir na Féile]]
|-
| style='text-align:right'| 852
|
| [[Richard Stanihurst|Richard Stanyhurst]]
| data-sort-value="1547" | 1547
| data-sort-value="1618" | 1618
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 853
|
| [[Richard Walsh]]
| data-sort-value="1889" | 1889
| data-sort-value="1957" | 1957-12-04
| [[Contae Mhaigh Eo]]
|-
| style='text-align:right'| 854
|
| [[Richard Wilson]]
| data-sort-value="1875" | 1875
| data-sort-value="1957" | 1957-02-20
| [[Contae Chill Mhantáin]]
|-
| style='text-align:right'| 855
|
| [[Risteard de Hindeberg]]
| data-sort-value="1863" | 1863-09-18
| data-sort-value="1916" | 1916-03-17
| ''[[:d:Q104320133|Barr Beithí]]''
|-
| style='text-align:right'| 856
|
| [[Robert Anthony Welch]]
| data-sort-value="1947" | 1947-11-25
| data-sort-value="2013" | 2013-02-03
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 857
|
| [[Robert Day]]
| data-sort-value="1885" | 1885
| data-sort-value="1949" | 1949
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 858
|
| [[Roibeard Ó Faracháin]]
| data-sort-value="1909" | 1909-04-24
| data-sort-value="1984" | 1984-12-29
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 859
|
| [[Alexander Haslett]]
| data-sort-value="1883" | 1883-09-02
| data-sort-value="1951" | 1951-01-17
| [[Glasloch]]
|-
| style='text-align:right'| 860
|
| [[Alfred O'Rahilly]]
| data-sort-value="1884" | 1884-10-01
| data-sort-value="1969" | 1969-08-01
| [[Lios Tuathail]]
|-
| style='text-align:right'| 861
|
| [[Thomas Meaney]]
| data-sort-value="1931" | 1931-08-11
| data-sort-value="2022" | 2022
| [[Sráid an Mhuilinn]]
|-
| style='text-align:right'| 862
| [[Íomhá:Irish nationalist politician Thomas O'Donnell.png|center|128px]]
| [[Tomás Ó Domhnaill (polaiteoir náisiúnach Éireannach)]]
| data-sort-value="1871" | 1871-11-30
| data-sort-value="1943" | 1943-06-11
| [[An Baile Dubh, Contae Chiarraí (Clann Mhuiris)|An Baile Dubh]]
|-
| style='text-align:right'| 863
|
| [[Thomas O'Donoghue]]
| data-sort-value="1890" | 1890
| data-sort-value="1999" | 20th century
| [[Cathair Saidhbhín]]
|-
| style='text-align:right'| 864
|
| [[Thomas O'Mahony]]
|
| data-sort-value="1924" | 1924-07-20
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 865
| [[Íomhá:MADDEN(1888) p370 THOMAS RUSSEL.jpg|center|128px]]
| [[Tomás Ruiséil (reibiliúnach)|Tomás Ruiséil]]
| data-sort-value="1767" | 1767-11-21
| data-sort-value="1803" | 1803-10-21
| [[Drom Átháin]]
|-
| style='text-align:right'| 866
|
| [[Thomas Tynan]]
| data-sort-value="1859" | 1859
| data-sort-value="1953" | 1953-09-24
| [[Baile Briotáis]]
|-
| style='text-align:right'| 867
| [[Íomhá:Freedoms Martyrs (5911132821).jpg|center|128px]]
| [[Rosie Hackett]]
| data-sort-value="1893" | 1893-07-25<br/>1883
| data-sort-value="1976" | 1976-05-04<br/>1976-07-04
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 868
| [[Íomhá:Noel Thomas Lemass, 1971 (cropped).tif|center|128px]]
| [[Noel Lemass, Óg|Noel Lemass]]
| data-sort-value="1929" | 1929-02-14
| data-sort-value="1976" | 1976-04-13
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 869
| [[Íomhá:Martin Corry, 1927.jpg|center|128px]]
| [[Martin Corry]]
| data-sort-value="1890" | 1890-12-12
| data-sort-value="1979" | 1979-02-14
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 870
| [[Íomhá:Jackmurphy.jpg|center|128px]]
| [[Jack Murphy]]
| data-sort-value="1920" | 1920
| data-sort-value="1984" | 1984-07-11
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 871
|
| [[Des Foley]]
| data-sort-value="1940" | 1940-09-12
| data-sort-value="1995" | 1995-02-05
| [[Cionn Sáile]]
|-
| style='text-align:right'| 872
|
| [[Jack McQuillan]]
| data-sort-value="1920" | 1920-08-30
| data-sort-value="1998" | 1998-03-08
| [[Béal Átha Feorainne]]
|-
| style='text-align:right'| 873
| [[Íomhá:Martin savage.jpg|center|128px]]
| [[Máirtín Sabhaois]]
| data-sort-value="1898" | 1898
| data-sort-value="1919" | 1919-12-19
| [[Baile Easa Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 874
| [[Íomhá:StateLibQld 1 114664 Men and women who rival the birds, 1930 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[An Bhantiarna Mary Heath]]
| data-sort-value="1896" | 1896-11-10
| data-sort-value="1939" | 1939-05-09
| [[Cnoc an Doire]]
|-
| style='text-align:right'| 875
|
| [[Timothy O'Connor]]
| data-sort-value="1906" | 1906-10-01
| data-sort-value="1986" | 1986-07-21
| [[Cill Orglan]]
|-
| style='text-align:right'| 876
|
| [[Timothy O'Sullivan (Fianna Fáil)|Timothy O'Sullivan]]
| data-sort-value="1899" | 1899-07-26
| data-sort-value="1971" | 1971-03-03
| [[Beanntraí]]
|-
| style='text-align:right'| 877
| [[Íomhá:Timothy Quill 1930.jpg|center|128px]]
| [[Timothy Quill]]
| data-sort-value="1901" | 1901-05-09
| data-sort-value="1960" | 1960-06-10
| [[Cluain Droichead]]
|-
| style='text-align:right'| 878
|
| [[Todd Andrews]]
| data-sort-value="1901" | 1901-10-06
| data-sort-value="1985" | 1985-10-11
| [[Tuaisceart Bhaile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 879
|
| [[Tom Clancy]]
| data-sort-value="1924" | 1924-10-29
| data-sort-value="1990" | 1990-11-07
| [[Carraig na Siúire]]
|-
| style='text-align:right'| 880
|
| [[Louis Dalton]]
| data-sort-value="1862" | 1862-09-20
| data-sort-value="1945" | 1945-01-13
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 881
|
| [[Hugh Law]]
| data-sort-value="1872" | 1872-07-28
| data-sort-value="1943" | 1943-04-01<br/>1943-04-02
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 882
|
| [[James Crowley]]
| data-sort-value="1880" | 1880
| data-sort-value="1946" | 1946-01-21
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 883
|
| [[Francis Bulfin]]
| data-sort-value="1874" | 1874-02-12
| data-sort-value="1951" | 1951-03-22
| [[Contae Uíbh Fhailí]]
|-
| style='text-align:right'| 884
| [[Íomhá:Bridget Mary Redmond, circa 1930s (retouched).png|center|128px]]
| [[Bridget Redmond]]
| data-sort-value="1905" | 1905
| data-sort-value="1952" | 1952-05-03
| [[An Currach]]
|-
| style='text-align:right'| 885
|
| [[John Horgan]]
| data-sort-value="1876" | 1876
| data-sort-value="1955" | 1955-06-27
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 886
|
| [[Patrick Egan]]
| data-sort-value="1891" | 1891
| data-sort-value="1960" | 1960-04-28
| [[Tulach Mhór]]
|-
| style='text-align:right'| 887
|
| [[Michael Kilroy]]
| data-sort-value="1884" | 1884-09-14
| data-sort-value="1962" | 1962-12-23
| [[Baile Uí Fhiacháin]]
|-
| style='text-align:right'| 888
|
| [[Michael Kennedy (An Longfort)|Michael Kennedy]]
| data-sort-value="1897" | 1897-03-01
| data-sort-value="1965" | 1965-02-14
| [[Baile na gCros (Contae na hIermhí)|Baile na gCros (Contae na hIarmhí)]]
|-
| style='text-align:right'| 889
| [[Íomhá:Peter Paul Galligan.jpg|center|128px]]
| [[Paul Galligan]]
| data-sort-value="1888" | 1888-06-20
| data-sort-value="1966" | 1966-12-14
| [[Carraig Álainn]]
|-
| style='text-align:right'| 890
|
| [[John Butler]]
| data-sort-value="1891" | 1891
| data-sort-value="1968" | 1968-02-16
| [[Béal na Molt]]
|-
| style='text-align:right'| 891
| [[Íomhá:1657534158379 P487 BANOTTI 003 MOBILE.jpg|center|128px]]
| [[Mary Banotti]]
| data-sort-value="1939" | 1939-05-29
| data-sort-value="2024" | 2024-05-10
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 892
|
| [[Mary Colum]]
| data-sort-value="1884" | 1884-06-13<br/>1887-06-13
| data-sort-value="1957" | 1957-10-22
| [[Cúil Mhuine]]<br/>[[Contae Shligigh]]
|-
| style='text-align:right'| 893
|
| [[Máire Ní Aodáin]]
| data-sort-value="1862" | 1862<br/>1862-05-19
| data-sort-value="1942" | 1942<br/>1942-07-12
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 894
|
| [[Michael O'Halloran]]
| data-sort-value="1933" | 1933-08-20
| data-sort-value="1999" | 1999-11-29
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 895
| [[Íomhá:David Kent (cropped).jpg|center|128px]]
| [[David Kent]]
| data-sort-value="1867" | 1867-02-02
| data-sort-value="1930" | 1930-11
| [[Caisleán Ó Liatháin]]
|-
| style='text-align:right'| 896
|
| [[Joseph MacDonagh]]
| data-sort-value="1883" | 1883-05-18
| data-sort-value="1922" | 1922-12-25
| [[Cloch Shiurdáin]]
|-
| style='text-align:right'| 897
|
| [[Seán Hayes (polaiteoir)|Seán Hayes]]
| data-sort-value="1884" | 1884
| data-sort-value="1928" | 1928-01-24
| [[Cuan Dor]]
|-
| style='text-align:right'| 898
|
| [[Robert Lahiffe]]
| data-sort-value="1911" | 1911
| data-sort-value="1975" | 1975-03-08
| [[Gort Inse Guaire|An Gort]]
|-
| style='text-align:right'| 899
|
| [[Roger Sweetman]]
| data-sort-value="1874" | 1874-08-18
| data-sort-value="1954" | 1954-05-20
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 900
| [[Íomhá:Rose Barton by M H Carlisle (cropped).tif|center|128px]]
| [[Rose Maynard Barton]]
| data-sort-value="1856" | 1856-04-21
| data-sort-value="1929" | 1929-10-10
| ''[[:d:Q60556470|Baile an Róistigh]]''
|-
| style='text-align:right'| 901
| [[Íomhá:Rosemary Smith 1965.jpg|center|128px]]
| [[Rosemary Smith]]
| data-sort-value="1937" | 1937-08-07
| data-sort-value="2023" | 2023-12-05
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 902
|
| [[Ruairí Brugha]]
| data-sort-value="1917" | 1917-10-15
| data-sort-value="2006" | 2006-01-31
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 903
|
| [[Rónán Mac Aodha Bhuí]]
| data-sort-value="1970" | 1970-05-06
| data-sort-value="2023" | 2023-09-19
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 904
|
| [[Samuel Holt]]
| data-sort-value="1887" | 1887
| data-sort-value="1929" | 1929-04-18
| [[An Chúil, Contae na hIarmhí|An Chúil]]
|-
| style='text-align:right'| 905
| [[Íomhá:Sarah Purser by John Butler Yeats.png|center|128px]]
| [[Sarah Purser]]
| data-sort-value="1848" | 1848-03-22
| data-sort-value="1943" | 1943-08-07
| [[Dún Laoghaire]]
|-
| style='text-align:right'| 906
|
| [[Seán Ardagh]]
| data-sort-value="1947" | 1947-11-25
| data-sort-value="2016" | 2016-05-17
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 907
|
| [[Seán Brosnan]]
| data-sort-value="1916" | 1916-12-21
| data-sort-value="1979" | 1979-04-18
| [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]]
|-
| style='text-align:right'| 908
|
| [[Seán Carroll]]
| data-sort-value="1892" | 1892-01-20
| data-sort-value="1954" | 1954-02-01
| [[Contae Luimnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 909
|
| [[Seán Dunne]]
| data-sort-value="1918" | 1918-12-18
| data-sort-value="1969" | 1969-06-25
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 910
|
| [[Seán FitzPatrick]]
| data-sort-value="1948" | 1948-05-25
| data-sort-value="2021" | 2021-11-08
| [[Contae Chill Mhantáin]]
|-
| style='text-align:right'| 911
|
| [[Seán French (1890–1937)|Seán French]]
| data-sort-value="1890" | 1890-05-29
| data-sort-value="1937" | 1937-09-12
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 912
|
| [[Seán French (1931–2011)|Seán French]]
| data-sort-value="1931" | 1931-11-08
| data-sort-value="2011" | 2011-12-25
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 913
| [[Íomhá:Tom Kettle.jpg|center|128px]]
| [[Tom Kettle]]
| data-sort-value="1880" | 1880-02-09
| data-sort-value="1916" | 1916-09-09
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 914
|
| [[Tom Leonard]]
| data-sort-value="1924" | 1924-05-30
| data-sort-value="2004" | 2004-03-05
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 915
|
| [[Tom McEllistrim (1894–1973)|Tom McEllistrim]]
| data-sort-value="1894" | 1894-10-14
| data-sort-value="1973" | 1973-12-04
| [[Lios Tuathail]]
|-
| style='text-align:right'| 916
|
| [[Tom Murphy]]
| data-sort-value="1935" | 1935-02-23
| data-sort-value="2018" | 2018-05-15
| [[Tuaim]]
|-
| style='text-align:right'| 917
|
| [[Tom O'Reilly (An Cabhán)|Tom O'Reilly]]
| data-sort-value="1915" | 1915-08-06
| data-sort-value="1995" | 1995-02-01
| [[Cill na Seanrátha]]
|-
| style='text-align:right'| 918
|
| [[Tom Sailí Ó Flaithearta]]
| data-sort-value="1931" | 1931
| data-sort-value="2021" | 2021-04-15
| [[An Cheathrú Rua]]
|-
| style='text-align:right'| 919
|
| [[Uileog de Búrca]]
| data-sort-value="1829" | 1829-12-29
| data-sort-value="1887" | 1887-11-22
| [[Caisleán an Bharraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 920
|
| [[Val Mulkerns]]
| data-sort-value="1925" | 1925-02-14
| data-sort-value="2018" | 2018-03-10
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 921
| [[Íomhá:Dr Vincent White in his Mayoral robes.jpg|center|128px]]
| [[Vincent White]]
| data-sort-value="1885" | 1885
| data-sort-value="1958" | 1958-12-14
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 922
|
| [[Ellen O'Leary]]
| data-sort-value="1831" | 1831
| data-sort-value="1889" | 1889
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 923
|
| [[Harry Colley]]
| data-sort-value="1891" | 1891-02-21
| data-sort-value="1972" | 1972-01-18
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 924
|
| [[Críostóir Ó Floinn]]
| data-sort-value="1927" | 1927-12-18
| data-sort-value="2023" | 2023-10-09
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 925
|
| [[Don Cockburn]]
| data-sort-value="1930" | 1930-03-13
| data-sort-value="2017" | 2017-09-05
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 926
|
| [[Muiris Mac Conghail]]
| data-sort-value="1941" | 1941-05-12
| data-sort-value="2019" | 2019-11-25
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 927
|
| [[Myrtle Allen]]
| data-sort-value="1924" | 1924-03-13
| data-sort-value="2018" | 2018-06-13
| ''[[:d:Q7810423|Tivoli, Corcaigh]]''
|-
| style='text-align:right'| 928
| [[Íomhá:Maire-Ni-Chineide2.jpg|center|128px]]
| [[Máire Ní Chinnéide]]
| data-sort-value="1879" | 1879-01-17
| data-sort-value="1967" | 1967-05-25
| [[Ráth Maonais]]
|-
| style='text-align:right'| 929
| [[Íomhá:Portrait of Maire Nic Shiubhlaigh P3647.jpg|center|128px]]
| [[Máire Nic Shiubhlaigh]]
| data-sort-value="1883" | 1883-05-05
| data-sort-value="1958" | 1958-09-09
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 930
|
| [[Nollaig Ó Gadhra]]
| data-sort-value="1943" | 1943-12-16
| data-sort-value="2008" | 2008-08-13
| [[Fíonach, Contae Luimnigh|Fíonach]]
|-
| style='text-align:right'| 931
| [[Íomhá:P. J. Moloney, 22 Jan 1919 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[P. J. Moloney]]
| data-sort-value="1869" | 1869-03-20
| data-sort-value="1947" | 1947-09-04
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 932
|
| [[Uaitéar Ó Maicín|Walter Macken]]
| data-sort-value="1915" | 1915-05-03
| data-sort-value="1967" | 1967-04-22
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 933
| [[Íomhá:Wilhelmina Geddes.jpg|center|128px]]
| [[Wilhelmina Geddes]]
| data-sort-value="1887" | 1887
| data-sort-value="1955" | 1955
| [[Liatroim]]
|-
| style='text-align:right'| 934
|
| [[Uilliam Ó Domhnaill]]
| data-sort-value="1501" | 16th century
| data-sort-value="1628" | 1628-07-11
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 935
|
| [[William Davin]]
| data-sort-value="1890" | 1890-02
| data-sort-value="1956" | 1956-03-01
| [[Ráth Domhnaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 936
|
| [[William Desmond]]
|
| data-sort-value="1941" | 1941-09-05
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 937
|
| [[William Duffy]]
| data-sort-value="1865" | 1865-04-07
| data-sort-value="1945" | 1945-01-01
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 938
|
| [[William Frederick Wakeman]]
| data-sort-value="1822" | 1822
| data-sort-value="1900" | 1900
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 939
|
| [[William Hayes]]
| data-sort-value="1913" | 1913-01-18
| data-sort-value="1994" | 1994-01-07
| [[Ráth Fearnáin]]
|-
| style='text-align:right'| 940
|
| [[William Higgins]]
| data-sort-value="1763" | 1763
| data-sort-value="1825" | 1825
| [[Cúil Mhuine]]
|-
| style='text-align:right'| 941
| [[Íomhá:William James MacNeven.jpg|center|128px]]
| [[William James MacNeven]]
| data-sort-value="1763" | 1763-03-21
| data-sort-value="1841" | 1841-07-12
| [[Eachroim, Contae na Gaillimhe|Eachroim]]
|-
| style='text-align:right'| 942
|
| [[Pádraig Ó Faoláin]]
| data-sort-value="1910" | 1910-09-16
| data-sort-value="1971" | 1971-12-07
| [[Achadh Úr]]
|-
| style='text-align:right'| 943
| [[Íomhá:PAT INGOLDSBY 3 BW.jpg|center|128px]]
| [[Pat Ingoldsby]]
| data-sort-value="1942" | 1942-08-25
| data-sort-value="2025" | 2025-03-01
| [[Mullach Íde]]
|-
| style='text-align:right'| 944
|
| [[Patricia Burke Brogan]]
| data-sort-value="1926" | 1926-03-17
| data-sort-value="2022" | 2022-09-05
| [[Cill an Dísirt]]
|-
| style='text-align:right'| 945
|
| [[Patrick Beegan]]
| data-sort-value="1895" | 1895-05-26
| data-sort-value="1958" | 1958-02-02
| [[Ceapaigh an tSeagail]]
|-
| style='text-align:right'| 946
| [[Íomhá:Patrick Belton, 1933.jpg|center|128px]]
| [[Patrick Belton]]
| data-sort-value="1885" | 1885
| data-sort-value="1945" | 1945-01-30
| [[Béal Átha Liag]]
|-
| style='text-align:right'| 947
|
| [[Patrick Brennan]]
| data-sort-value="1891" | 1891
| data-sort-value="1999" | 20th century
| [[Míleac, Contae an Chláir|Míleac]]
|-
| style='text-align:right'| 948
|
| [[Patrick Burke (An Clár)|Patrick Burke]]
| data-sort-value="1879" | 1879-04-16
| data-sort-value="1945" | 1945-02-07
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 949
|
| [[Patrick Burke (Baile Átha Cliath)|Patrick Burke]]
| data-sort-value="1904" | 1904-01-26
| data-sort-value="1985" | 1985-09-09
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 950
|
| [[Patrick Cahill]]
| data-sort-value="1884" | 1884-09-11
| data-sort-value="1946" | 1946-11-12
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 951
|
| [[Patrick Clancy]]
| data-sort-value="1877" | 1877
| data-sort-value="1947" | 1947-02-21
| [[An Brú]]
|-
| style='text-align:right'| 952
|
| [[Patrick Connor]]
| data-sort-value="1906" | 1906-03-15
| data-sort-value="1989" | 1989-08-26
| [[Neidín]]
|-
| style='text-align:right'| 953
|
| [[Patrick Crotty]]
| data-sort-value="1902" | 1902-11-23
| data-sort-value="1970" | 1970-11-26
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 954
|
| [[Seán McCarthy (Corcaigh)|Seán McCarthy]]
| data-sort-value="1889" | 1889
| data-sort-value="1974" | 1974-03-14
| ''[[:d:Q7899349|Garraí Thancaird]]''
|-
| style='text-align:right'| 955
| [[Íomhá:Sean McGarry, Circa 1914-1923.png|center|128px]]
| [[Seán McGarry]]
| data-sort-value="1886" | 1886-08-02
| data-sort-value="1958" | 1958-12-09
| [[Dún Droma]]
|-
| style='text-align:right'| 956
|
| [[Seán McCurtin]]
| data-sort-value="1896" | 1896-06-24
| data-sort-value="1982" | 1982-11-12
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 957
|
| [[Seán Ó Murchú (peileadóir)|Seán Ó Murchú]]
| data-sort-value="1932" | 1932-12
| data-sort-value="2025" | 2025-04-14
| [[An Com, Contae Chiarraí (Corca Dhuibhne)|An Com]]
|-
| style='text-align:right'| 958
|
| [[Seán Ó Gráda]]
| data-sort-value="1889" | 1889-12-01
| data-sort-value="1966" | 1966-04-07
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 959
|
| [[Seán O'Mahony]]
| data-sort-value="1864" | 1864
| data-sort-value="1934" | 1934-11-28
| [[Baile Mhic Andáin]]
|-
| style='text-align:right'| 960
|
| [[Seán Ó Tiobraide]]
| data-sort-value="1897" | 1897
| data-sort-value="1939" | 1939-07-15
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 961
|
| [[Seán Ó Ceallaigh (polaiteoir Cláiríneach)|Seán Ó Ceallaigh]]
| data-sort-value="1896" | 1896-04-17
| data-sort-value="1994" | 1994-06-15
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 962
|
| [[Johnny Chóil Mhaidhc Ó Coisdealbha]]
| data-sort-value="1929" | 1929-06-21
| data-sort-value="2006" | 2006-10-27
| [[Indreabhán]]
|-
| style='text-align:right'| 963
| [[Íomhá:Sean Treacy circa 1919.jpg|center|128px]]
| [[Seán Tracey (réabhlóidí, 1895-1920)|Seán Ó Treasaigh]]
| data-sort-value="1895" | 1895-02-14
| data-sort-value="1920" | 1920-10-14
| [[Sulchóid Bheag]]
|-
| style='text-align:right'| 964
|
| [[Seán Ó Neachtain (Scoláire Gaeilge)|Seán Ó Neachtain]]
| data-sort-value="1650" | 1650
| data-sort-value="1729" | 1729-03-09
| ''[[:d:Q67061513|Cluain Oileáin]]''
|-
| style='text-align:right'| 965
|
| [[Sheila Galvin]]
| data-sort-value="1914" | 1914-02-23
| data-sort-value="1983" | 1983-03-20
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 966
|
| [[Seán Ó Súilleabháin (saighdiúir)|Seán Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1700" | 1700
| data-sort-value="1760" | 1760
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 967
|
| [[Osmond Esmonde]]
| data-sort-value="1896" | 1896-04-04
| data-sort-value="1936" | 1936-07-22
| [[Contae Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 968
|
| [[Sorcha Ní Ghuairim]]
| data-sort-value="1911" | 1911-10-11
| data-sort-value="1976" | 1976-12-24
| [[Roisín na Mainiach]]
|-
| style='text-align:right'| 969
| [[Íomhá:Stella Steyn.jpg|center|128px]]
| [[Stella Steyn]]
| data-sort-value="1907" | 1907-12-26
| data-sort-value="1987" | 1987-07-21
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 970
|
| [[Stephen Barrett]]
| data-sort-value="1913" | 1913-12-26
| data-sort-value="1976" | 1976-09-08
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 971
| [[Íomhá:Seán MacBride circa 1947.jpg|center|128px]]
| [[Stephen Coughlan]]
| data-sort-value="1910" | 1910-12-26
| data-sort-value="1994" | 1994-12-20
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 972
|
| [[Stephen Fuller]]
| data-sort-value="1900" | 1900-01-01
| data-sort-value="1984" | 1984
| [[Cill Flainn]]
|-
| style='text-align:right'| 973
|
| [[Stephen Jordan]]
| data-sort-value="1886" | 1886-12-26
| data-sort-value="1975" | 1975-09-15
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 974
|
| [[Séamus Doyle]]
| data-sort-value="1885" | 1885
| data-sort-value="1971" | 1971-04-30
| [[Inis Córthaidh]]
|-
| style='text-align:right'| 975
|
| [[Séamus Fitzgerald]]
| data-sort-value="1896" | 1896-08-21
| data-sort-value="1972" | 1972-07-23
| [[An Cóbh]]
|-
| style='text-align:right'| 976
|
| [[Séamus Dwyer]]
| data-sort-value="1886" | 1886-11-15
| data-sort-value="1922" | 1922-12-20
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 977
|
| [[Patrick Dooley]]
| data-sort-value="1910" | 1910-01-14
| data-sort-value="1982" | 1982-05-02
| [[Baile Átha Í]]
|-
| style='text-align:right'| 978
|
| [[Patrick Duffy (polaiteoir)|Patrick Duffy]]
| data-sort-value="1875" | 1875-07-28
| data-sort-value="1946" | 1946-07-21
| [[Baile na Lorgan]]
|-
| style='text-align:right'| 979
|
| [[Patrick Finucane]]
| data-sort-value="1890" | 1890-12-05
| data-sort-value="1984" | 1984-04-10
| [[Mala]]
|-
| style='text-align:right'| 980
|
| [[Patrick Fogarty]]
|
| data-sort-value="1947" | 1947-05-02
| [[Contae Bhaile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 981
|
| [[Patrick Gaffney]]
|
| data-sort-value="1943" | 1943
| [[Contae Cheatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 982
|
| [[Patrick Giles]]
| data-sort-value="1899" | 1899
| data-sort-value="1965" | 1965-03-13
| [[Maigh Dearmhaí]]
|-
| style='text-align:right'| 983
|
| [[Patrick Hogan (Cumann na nGaedheal)|Patrick Hogan]]
| data-sort-value="1891" | 1891-05-13
| data-sort-value="1936" | 1936-07-14
| [[An Ballán]]
|-
| style='text-align:right'| 984
|
| [[Patrick Hogan (Tiobraid Árann)|Patrick Hogan]]
| data-sort-value="1907" | 1907-03-25
| data-sort-value="1972" | 1972-10-05
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 985
|
| [[Patrick Kerrigan]]
| data-sort-value="1928" | 1928-02-21
| data-sort-value="1979" | 1979-07-04
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 986
|
| [[Patrick Kinane]]
| data-sort-value="1892" | 1892-07-03
| data-sort-value="1957" | 1957-07-15
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 987
|
| [[Patrick Lenihan]]
| data-sort-value="1902" | 1902-09-04
| data-sort-value="1970" | 1970-03-11
| [[Cill Fhionnúrach]]
|-
| style='text-align:right'| 988
|
| [[Patrick Leonard]]
| data-sort-value="1862" | 1862
| data-sort-value="1944" | 1944-05-10
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 989
|
| [[Patrick Malone]]
| data-sort-value="1916" | 1916-05-30
| data-sort-value="1993" | 1993-12-03
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 990
|
| [[Patrick McCarvill]]
| data-sort-value="1893" | 1893-05-23
| data-sort-value="1955" | 1955-03-16
| [[Contae Mhuineacháin]]
|-
| style='text-align:right'| 991
|
| [[Patrick O'Byrne]]
| data-sort-value="1870" | 1870-08
| data-sort-value="1944" | 1944-01-20
| [[Ros Cré]]
|-
| style='text-align:right'| 992
|
| [[Pádraig Ó Caoimh]]
| data-sort-value="1881" | 1881-07-03
| data-sort-value="1973" | 1973-09-20
| ''[[:d:Q60556178|Nuachabháil]]''
|-
| style='text-align:right'| 993
|
| [[Patrick O'Malley]]
| data-sort-value="1943" | 1943-07-01
| data-sort-value="2021" | 2021-03-27
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 994
|
| [[Patrick Palmer]]
| data-sort-value="1889" | 1889-04-13
| data-sort-value="1971" | 1971-03-21
| [[Dún na Séad]]
|-
| style='text-align:right'| 995
|
| [[Patrick Shanahan]]
| data-sort-value="1908" | 1908-03-10
| data-sort-value="2000" | 2000-02-01
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 996
|
| [[Patrick Teehan]]
| data-sort-value="1904" | 1904-04-14
| data-sort-value="1985" | 1985-12-25
| [[Tigh Moling]]
|-
| style='text-align:right'| 997
|
| [[Paudge Brennan]]
| data-sort-value="1922" | 1922-02-18
| data-sort-value="1998" | 1998-06-10
| [[Contae Chill Mhantáin]]
|-
| style='text-align:right'| 998
| [[Íomhá:Paul Coghlan, June 2018 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Paul Coghlan]]
| data-sort-value="1944" | 1944-06-01
| data-sort-value="2023" | 2023-06-08
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 999
|
| [[Tony Scannell]]
| data-sort-value="1945" | 1945-08-14
| data-sort-value="2020" | 2020-05-26
| [[Cionn tSáile]]
|-
| style='text-align:right'| 1000
|
| [[Jim Fahy]]
| data-sort-value="1946" | 1946
| data-sort-value="2022" | 2022
| [[Baile Locha Riach]]
|-
| style='text-align:right'| 1001
|
| [[Domhnall Caomhánach]]
| data-sort-value="1140" | 1140
| data-sort-value="1175" | 1175
| [[Cúige Laighean]]
|-
| style='text-align:right'| 1002
|
| [[Nicolás Bhailís]]
| data-sort-value="1548" | 1548
| data-sort-value="1585" | 1585-12-14
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1003
| [[Íomhá:ThomasHunter.jpg|center|128px]]
| [[Thomas Hunter]]
| data-sort-value="1885" | 1885
| data-sort-value="1932" | 1932-03-11
| [[Baile Chaisleáin an Róistigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1004
|
| [[Thomas Hussey]]
| data-sort-value="1936" | 1936-01-25
| data-sort-value="2024" | 2024-01-21
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 1005
|
| [[Séamus Mac an Iomaire]]
| data-sort-value="1891" | 1891-01-13
| data-sort-value="1967" | 1967-11-15
| [[Maínis]]
|-
| style='text-align:right'| 1006
| [[Íomhá:Tadhg Crowley 1924 Election Poster.jpg|center|128px]]
| [[Tadhg Crowley]]
| data-sort-value="1890" | 1890-05-01
| data-sort-value="1970" | 1970-03-12
| [[Baile an Londraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1007
| [[Íomhá:Tadhg O Donnchadha 1902.jpg|center|128px]]
| [[Tadhg Ó Donnchadha]]
| data-sort-value="1874" | 1874-09-04
| data-sort-value="1949" | 1949-09-21
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 1008
|
| [[Terry Brennan]]
| data-sort-value="1942" | 1942-05-24
| data-sort-value="2020" | 2020-06-19
| [[Cairlinn]]
|-
| style='text-align:right'| 1009
| [[Íomhá:Thaddeus Connellan, by James Northcote.jpg|center|128px]]
| [[Tadhg Ó Coinnialláin]]
| data-sort-value="1780" | 1780
| data-sort-value="1854" | 1854
| [[An Scrín]]
|-
| style='text-align:right'| 1010
| [[Íomhá:ThomasBracken-NZ.JPG|center|128px]]
| [[Thomas Bracken]]
| data-sort-value="1843" | 1843-12-21
| data-sort-value="1898" | 1898-02-16
| [[Cluain Eois]]
|-
| style='text-align:right'| 1011
|
| [[Thomas Burke (An Clár)|Thomas Burke]]
| data-sort-value="1908" | 1908-06-10
| data-sort-value="1951" | 1951-11-20
| [[Sráid na Cathrach]]
|-
| style='text-align:right'| 1012
| [[Íomhá:Thomas Davis Young Irelander.JPG|center|128px]]
| [[Tomás Dáibhis]]
| data-sort-value="1814" | 1814-10-14
| data-sort-value="1845" | 1845-09-16
| [[Mala]]
|-
| style='text-align:right'| 1013
|
| [[Thomas Dunne]]
| data-sort-value="1926" | 1926-03-10
| data-sort-value="1990" | 1990-08-03
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 1014
| [[Íomhá:TF O'Higgins, 1933.png|center|128px]]
| [[Thomas F. O'Higgins]]
| data-sort-value="1890" | 1890-04-08
| data-sort-value="1953" | 1953-11-01
| [[An Sráidbhaile, Contae Laoise|An Sráidbhaile]]
|-
| style='text-align:right'| 1015
|
| [[Thomas Finlay (Cumann na nGaedheal)|Thomas Finlay]]
| data-sort-value="1893" | 1893-10-11
| data-sort-value="1932" | 1932-11-22
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1016
|
| [[Thomas Harris]]
| data-sort-value="1895" | 1895
| data-sort-value="1974" | 1974-02-18
| [[Contae Chill Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 1017
|
| [[Máel Sechnaill mac Máele Ruanaid]]
|
| data-sort-value="862" | 862
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 1018
|
| [[Rós Ní Mhaonaigh]]
| data-sort-value="1740" | 1740
| data-sort-value="1798" | 1798
| [[Contae na Mí]]
|-
| style='text-align:right'| 1019
|
| [[Máirin de Valéra]]
| data-sort-value="1912" | 1912-04-12
| data-sort-value="1984" | 1984-08-08
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1020
|
| [[Dúnmharú Declan Flynn|Declan Flynn]]
| data-sort-value="1951" | 1951
| data-sort-value="1982" | 1982-09-09
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1021
|
| [[Fanny Currey]]
| data-sort-value="1848" | 1848-05-30
| data-sort-value="1917" | 1917-03-30
| ''[[:d:Q2368947|Caisleán Leasa Móire]]''
|-
| style='text-align:right'| 1022
|
| [[Catherine Isabella Osborne]]
| data-sort-value="1818" | 1818-06-30
| data-sort-value="1880" | 1880-06-21
| ''[[:d:Q57272913|Teach Newtown Anner]]''
|-
| style='text-align:right'| 1023
|
| [[Colm Ó Ceallaigh]]
| data-sort-value="1928" | 1928
| data-sort-value="2017" | 2017
| [[Camas]]
|-
| style='text-align:right'| 1024
|
| [[Seán Ua Cearnaigh]]
| data-sort-value="1933" | 1933-06-13
| data-sort-value="2020" | 2020-10-26
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 1025
|
| [[Morgan Jageurs]]
| data-sort-value="1862" | 1862
| data-sort-value="1932" | 1932-04-28
| [[Tulach Mhór]]
|-
| style='text-align:right'| 1026
|
| [[Peter Morgan Jaguers]]
| data-sort-value="1862" | 1862
| data-sort-value="1932" | 1932
| [[Tulach Mhór]]
|-
| style='text-align:right'| 1027
|
| [[Seán Ó Lúing]]
| data-sort-value="1917" | 1917-05-16
| data-sort-value="2000" | 2000-02-10
| [[Baile an Fheirtéaraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1028
|
| [[Fionntán Mac Aodha Bhuí]]
| data-sort-value="1924" | 1924
| data-sort-value="2012" | 2012
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 1029
|
| [[Tadhg Ó Scanaill (aisteoir)|Tadhg Ó Scanaill]]
| data-sort-value="1883" | 1883-05-09
| data-sort-value="1967" | 1967-01-18
| [[Baile Bhuirne]]
|-
| style='text-align:right'| 1030
|
| [[Tadhg Ó Scanaill (múinteoir)|Tadhg Ó Scanaill]]
| data-sort-value="1870" | 1870
| data-sort-value="1939" | 1939-08-20
| ''[[:d:Q65557130|An Inse Mhór]]''
|-
| style='text-align:right'| 1031
|
| [[Seánie O'Brien]]
| data-sort-value="1919" | 1919-08-23
| data-sort-value="1988" | 1988
| [[Tobar Phádraig]]
|-
| style='text-align:right'| 1032
|
| [[Máire Ní Shúilleabháin]]
| data-sort-value="1884" | 1884-02-02
| data-sort-value="1914" | 1914-07-14
| [[Sráid na Cathrach]]
|-
| style='text-align:right'| 1033
|
| [[Mícheál Ó Tiománaidhe|Micheál Ó Tiománaidhe]]
| data-sort-value="1853" | 1853-09-20
| data-sort-value="1940" | 1940-03-07
| ''[[:d:Q104331267|An Cartún Dubh]]''
|-
| style='text-align:right'| 1034
|
| [[Moyra Barry]]
| data-sort-value="1886" | 1886
| data-sort-value="1960" | 1960-02-02
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1035
|
| [[Ruth Brandt]]
| data-sort-value="1936" | 1936-06-22
| data-sort-value="1989" | 1989-08-13
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1036
|
| [[Dorothy Blackham]]
| data-sort-value="1896" | 1896-03-01
| data-sort-value="1975" | 1975-09-03
| [[Ráth Maonais]]
|-
| style='text-align:right'| 1037
|
| [[Neilí Ní Bhriain]]
| data-sort-value="1864" | 1864-06-04
| data-sort-value="1925" | 1925-04-01
| [[Contae Luimnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1038
|
| [[William O'Donnell]]
|
| data-sort-value="1947" | 1947-02-04
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 1039
| [[Íomhá:GILBERT(1896) p165 WILLIAM CONYNGHAM PLUNKET.jpg|center|128px]]
| [[William Plunket, an 4ú Barún Pluincéad]]
| data-sort-value="1828" | 1828-08-26
| data-sort-value="1897" | 1897-04-01
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1040
|
| [[William Redmond]]
| data-sort-value="1886" | 1886
| data-sort-value="1932" | 1932-04-17
| [[Contae Phort Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1041
|
| [[William Sears]]
| data-sort-value="1868" | 1868
| data-sort-value="1929" | 1929-03-23
| [[An Éill]]
|-
| style='text-align:right'| 1042
| [[Íomhá:Sean O'Faolain, W. Stockley, D.Corkery, Tilly Fleischmann, Fr Patrick MacSwiney, Germaine Stockley, Aloys Fleischmann, visitors,1929.JPG|center|128px]]
| [[William Stockley]]
| data-sort-value="1859" | 1859-06-29
| data-sort-value="1943" | 1943-07-22
| [[Teach Mealóg]]
|-
| style='text-align:right'| 1043
| [[Íomhá:Major William Redmond bust, Wexford city.jpg|center|128px]]
| [[Liam Mac Réamoinn|Willie Redmond]]
| data-sort-value="1861" | 1861-04-15
| data-sort-value="1917" | 1917-06-07
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 1044
|
| [[Éamon Rooney]]
|
| data-sort-value="1993" | 1993-11-09
| [[Contae Bhaile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1045
|
| [[Éamonn Mac Thomáis]]
| data-sort-value="1927" | 1927-01-13
| data-sort-value="2002" | 2002-08-16
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1046
| [[Íomhá:St. Mary's Collegiate College Church, Youghal, Co. Cork.JPG|center|128px]]
| [[Michael Jones (saighdiúir)|Michael Jones]]
| data-sort-value="1606" | 1606
| data-sort-value="1649" | 1649-03-09
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 1047
|
| [[Jemma Redmond]]
| data-sort-value="1978" | 1978-03-16
| data-sort-value="2016" | 2016-08-16
| [[Tamhlacht]]
|-
| style='text-align:right'| 1048
|
| [[Margaret Dobbs]]
| data-sort-value="1871" | 1871-11-19
| data-sort-value="1962" | 1962-01-02
| [[Contae Aontroma]]<br/>[[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1049
| [[Íomhá:Women in Mathematics Day 2018 13.jpg|center|128px]]
| [[Sheila Tinney]]
| data-sort-value="1918" | 1918-01-15
| data-sort-value="2010" | 2010-03-27
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1050
|
| [[Austin Carroll]]
| data-sort-value="1835" | 1835<br/>1835-02-23
| data-sort-value="1909" | 1909<br/>1909-11-29
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 1051
|
| [[Kathleen Watkins]]
| data-sort-value="1934" | 1934-10-17
| data-sort-value="2024" | 2024-11-07
| [[Teach Sagard]]
|-
| style='text-align:right'| 1052
|
| [[Máire Ní Dhonnchadha Dhuibh]]
| data-sort-value="1702" | 1702
| data-sort-value="1795" | 1795
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 1053
|
| [[Mary Georgina Barton]]
| data-sort-value="1861" | 1861-04-03
| data-sort-value="1949" | 1949-11-08
| [[Dún Dealgan]]
|-
| style='text-align:right'| 1054
| [[Íomhá:Maud Joynt at the School of Irish learning 1913.jpg|center|128px]]
| [[Maud Joynt]]
| data-sort-value="1868" | 1868-03-07
| data-sort-value="1940" | 1940-07-24
| [[Contae Ros Comáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1055
|
| [[Margaret Grey Porter]]
|
| data-sort-value="1881" | 1881
| [[Contae Mhaigh Eo]]
|-
| style='text-align:right'| 1056
|
| [[Lily O’Brennan]]
| data-sort-value="1878" | 1878-08-20
| data-sort-value="1948" | 1948-05-31
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1057
|
| [[Eleanor Knott]]
| data-sort-value="1886" | 1886-11-18
| data-sort-value="1975" | 1975-01-04
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1058
|
| [[William Ganly]]
| data-sort-value="1855" | 1855
| data-sort-value="1926" | 1926-02-20
| [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 1059
|
| [[Edward Hayes]]
| data-sort-value="1810" | 1810<br/>1814
| data-sort-value="1870" | 1870-11-12
| [[Contae Laoise]]<br/>[[Garraí Eoin]]
|-
| style='text-align:right'| 1060
| [[Íomhá:William Henry Gregory Vanity Fair 30 December 1871.jpg|center|128px]]
| [[William Henry Gregory]]
| data-sort-value="1817" | 1817-07-12<br/>1817-06-13
| data-sort-value="1892" | 1892-03-06
| [[Caisleán Bhaile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1061
| [[Íomhá:Edith Anne Stoney.jpg|center|128px]]
| [[Edith Anne Stoney]]
| data-sort-value="1869" | 1869-01-06
| data-sort-value="1938" | 1938-06-25
| [[Droichead na Dothra]]
|-
| style='text-align:right'| 1062
|
| [[Joseph Cooper Walker]]
| data-sort-value="1761" | 1761
| data-sort-value="1810" | 1810-04-12
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1063
| [[Íomhá:Portrait of John D’Alton P6048.jpg|center|128px]]
| [[John D'Alton (staraí)|John D'Alton]]
| data-sort-value="1792" | 1792
| data-sort-value="1867" | 1867
| [[Contae na hIarmhí]]
|-
| style='text-align:right'| 1064
|
| [[Liam Ó hAonghusa|William Maunsell Hennessy]]
| data-sort-value="1829" | 1829
| data-sort-value="1889" | 1889
| [[Caisleán Ghriaire]]
|-
| style='text-align:right'| 1065
| [[Íomhá:Arthur Guinness II.png|center|128px]]
| [[Arthur Hart Guinness]]
| data-sort-value="1768" | 1768
| data-sort-value="1855" | 1855
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1066
|
| [[William Bowles]]
| data-sort-value="1705" | 1705<br/>1714
| data-sort-value="1780" | 1780-08-25
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 1067
| [[Íomhá:John Boyle O'Reilly cph.3a38519.jpg|center|128px]]
| [[John Boyle O'Reilly]]
| data-sort-value="1844" | 1844-06-28
| data-sort-value="1890" | 1890-08-10
| [[Contae na Mí]]
|-
| style='text-align:right'| 1068
| [[Íomhá:Portrait of Singer Big Tom (Nov 2004).jpg|center|128px]]
| [[Big Tom]]
| data-sort-value="1936" | 1936-09-18
| data-sort-value="2018" | 2018-04-17
| [[Baile na Lorgan]]
|-
| style='text-align:right'| 1069
|
| [[Dáibhí de Barra]]
| data-sort-value="1758" | 1758
| data-sort-value="1851" | 1851
| [[Carraig Thuathail]]
|-
| style='text-align:right'| 1070
|
| [[Dáithí Ó hÓgáin]]
| data-sort-value="1949" | 1949
| data-sort-value="2011" | 2011
| [[An Brú]]
|-
| style='text-align:right'| 1071
|
| [[Domhnall Ó Conchubhair]]
| data-sort-value="1847" | 1847
| data-sort-value="1930" | 1930-09-27
| ''[[:d:Q104300976|An Cnoc Dubh]]''
|-
| style='text-align:right'| 1072
|
| [[Eibhlín Ní Chathailriabhaigh]]
| data-sort-value="1910" | 1910-06-01
| data-sort-value="2001" | 2001-06-07
| [[Domhnach Broc]]
|-
| style='text-align:right'| 1073
|
| [[Maidhc Dainín Ó Sé]]
| data-sort-value="1942" | 1942-02-02
| data-sort-value="2013" | 2013-08-29
| [[Baile na nGall, Contae Chiarraí|Baile na nGall]]
|-
| style='text-align:right'| 1074
|
| [[Máire Ní Scolaí]]
| data-sort-value="1909" | 1909-05-24
| data-sort-value="1985" | 1985-06-28
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1075
|
| [[Máirtín Ó Corrbuí]]
| data-sort-value="1912" | 1912-11-17
| data-sort-value="2002" | 2002-05-08
| ''[[:d:Q104314882|An Pháirc Bhuí]]''
|-
| style='text-align:right'| 1076
|
| [[Máirín Ní Rodaigh]]
|
| data-sort-value="1965" | 1965-10
| [[An Cabhán]]
|-
| style='text-align:right'| 1077
|
| [[Mícheál Breathnach]]
| data-sort-value="1881" | 1881-09-16
| data-sort-value="1908" | 1908-09-28
| [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]]
|-
| style='text-align:right'| 1078
|
| [[Mícheál Ó Bréartúin]]
| data-sort-value="1930" | 1930
| data-sort-value="2011" | 2011
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1079
|
| [[Patsy Ó Ceannabháin]]
| data-sort-value="1943" | 1943
| data-sort-value="1998" | 1998
| [[Ros Muc]]
|-
| style='text-align:right'| 1080
|
| [[Pádraic Óg Ó Conaire]]
| data-sort-value="1893" | 1893-03-11
| data-sort-value="1971" | 1971-08-05
| ''[[:d:Q104321570|An Turlach Beag]]''
|-
| style='text-align:right'| 1081
|
| [[Seán Ó Ruadháin]]
| data-sort-value="1883" | 1883-02-20
| data-sort-value="1966" | 1966-06-22
| [[Gaoth Sáile]]
|-
| style='text-align:right'| 1082
|
| [[Tadhg Gaelach Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1715" | 1715
| data-sort-value="1795" | 1795
| [[Tuar na Fola]]
|-
| style='text-align:right'| 1083
|
| [[Énrí Ó Muirgheasa]]
| data-sort-value="1874" | 1874-01-14
| data-sort-value="1945" | 1945-08-13
| ''[[:d:Q65558304|An Caisleán Thoir]]''
|-
| style='text-align:right'| 1084
| [[Íomhá:Mary A. Sadlier (A ROUND TABLE, 1897).png|center|128px]]
| [[Mary Anne Sadlier]]
| data-sort-value="1820" | 1820-12-31
| data-sort-value="1903" | 1903-04-05
| [[Muinchille]]
|-
| style='text-align:right'| 1085
|
| [[Kit Ahern]]
| data-sort-value="1915" | 1915-01-13
| data-sort-value="2007" | 2007-12-27
| [[Áth an tSléibhe]]
|-
| style='text-align:right'| 1086
|
| [[Nicky McFadden]]
| data-sort-value="1962" | 1962-12-25
| data-sort-value="2014" | 2014-03-25
| [[Baile Átha Luain]]
|-
| style='text-align:right'| 1087
|
| [[Tadhg Dall Ó hUiginn]]
| data-sort-value="1550" | 1550
| data-sort-value="1591" | 1591-03
| [[Cúige Chonnacht]]
|-
| style='text-align:right'| 1088
|
| [[Tomás Ó Néill Ruiséal]]
| data-sort-value="1828" | 1828
| data-sort-value="1908" | 1908
| [[An Móta]]
|-
| style='text-align:right'| 1089
|
| [[Mary Elizabeth Byrne]]
| data-sort-value="1880" | 1880-07-02
| data-sort-value="1931" | 1931-01-19
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1090
|
| [[Donncha Ó Cróinín]]
| data-sort-value="1919" | 1919-12-08
| data-sort-value="1990" | 1990-06-05
| [[Baile Mhic Íre]]
|-
| style='text-align:right'| 1091
|
| [[Vicky Phelan]]
| data-sort-value="1974" | 1974-10-28
| data-sort-value="2022" | 2022-11-14
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1092
| [[Íomhá:Meg Connery, circa 1920s.jpg|center|128px]]
| [[Meg Connery]]
| data-sort-value="1879" | 1879
| data-sort-value="1956" | 1956-12
| [[Cathair na Mart]]
|-
| style='text-align:right'| 1093
|
| [[Donncha Ó Céileachair]]
| data-sort-value="1918" | 1918
| data-sort-value="1960" | 1960
| [[Cúil Aodha]]
|-
| style='text-align:right'| 1094
|
| [[Mary Elmes]]
| data-sort-value="1908" | 1908-05-05
| data-sort-value="2002" | 2002-03-09
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1095
| [[Íomhá:IVRLA 10443 Ó hEinirí.jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó hEinirí|Seán Ó hÉinirí]]
| data-sort-value="1915" | 1915-03-26
| data-sort-value="1998" | 1998-07-26
| [[Cill Ghallagáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1096
|
| [[Sarah Mary Fitton]]
| data-sort-value="1796" | 1796
| data-sort-value="1874" | 1874-03-30
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1097
| [[Íomhá:Mary O'Donovan Rossa.png|center|128px]]
| [[Mary Jane O’Donovan Rossa|Mary O'Donovan Rossa]]
| data-sort-value="1845" | 1845-01-27
| data-sort-value="1916" | 1916-08-18<br/>1916-08-17
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 1098
| [[Íomhá:Portrait of Thomas James Mulvany .PNG|center|128px]]
| [[Thomas James Mulvany]]
| data-sort-value="1779" | 1779
| data-sort-value="1845" | 1845-02-27
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1099
|
| [[William Haliday]]
| data-sort-value="1788" | 1788
| data-sort-value="1812" | 1812
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1100
|
| [[Áine Ní Fhoghludha]]
| data-sort-value="1880" | 1880-11-10
| data-sort-value="1932" | 1932-04-14
| ''[[:d:Q104319641|An Móta]]''
|-
| style='text-align:right'| 1101
|
| [[Patrick Ganly]]
| data-sort-value="1809" | 1809
| data-sort-value="1899" | 1899
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1102
| [[Íomhá:John Thomas Woodhouse (1780-1845) - Robert Murphy, BA, Fellow (1800) - GC0027 - Gonville and Caius College.jpg|center|128px]]
| [[Robert Murphy]]
| data-sort-value="1806" | 1806
| data-sort-value="1843" | 1843-03-12
| [[Mala]]
|-
| style='text-align:right'| 1103
|
| [[William Kirby Sullivan]]
| data-sort-value="1821" | 1821
| data-sort-value="1890" | 1890
| [[An Druipseach]]
|-
| style='text-align:right'| 1104
|
| [[Henry Mountcharles|Henry Conyngham]]
| data-sort-value="1951" | 1951-05-25
| data-sort-value="2025" | 2025-06-18
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1105
|
| [[Anraí Ó Riain]]
| data-sort-value="1957" | 1957-04-07
| data-sort-value="2020" | 2020-11-24
| ''[[:d:Q4222952|Clárach]]''
|-
| style='text-align:right'| 1106
|
| [[Seosamh Ó Ceocháin]]
| data-sort-value="1918" | 1918-08-18
| data-sort-value="1988" | 1988-01-05
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1107
| [[Íomhá:Jennie Wyse Power.jpg|center|128px]]
| [[Jennie Wyse Power]]
| data-sort-value="1858" | 1858-05-01
| data-sort-value="1941" | 1941-01-05
| [[Bealach Conglais]]
|-
| style='text-align:right'| 1108
| [[Íomhá:Sir.James.Ware.png|center|128px]]
| [[James Ware]]
| data-sort-value="1594" | 1594-11-26
| data-sort-value="1666" | 1666-12-01
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1109
| [[Íomhá:Michael Donnellan, circa 1944.jpg|center|128px]]
| [[Michael Donnellan]]
| data-sort-value="1900" | 1900
| data-sort-value="1964" | 1964-09-27
| [[Dún Mór, Contae na Gaillimhe|Dún Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 1110
|
| [[Mícheál Ó Lócháin|Micheál Ó Lócháin]]
| data-sort-value="1836" | 1836-09-29
| data-sort-value="1899" | 1899-01-10
| ''[[:d:Q104326011|Currach an Doire]]''
|-
| style='text-align:right'| 1111
| [[Íomhá:Joseph MacBride.png|center|128px]]
| [[Joseph MacBride]]
| data-sort-value="1860" | 1860
| data-sort-value="1938" | 1938-01-01
| [[Contae Mhaigh Eo]]
|-
| style='text-align:right'| 1112
|
| [[Charlotte Dease]]
| data-sort-value="1873" | 1873-07-20
| data-sort-value="1953" | 1953-05-05
| [[Baile Briotáis]]
|-
| style='text-align:right'| 1113
|
| [[Cáit Feiritéar]]
| data-sort-value="1916" | 1916-12-01
| data-sort-value="2005" | 2005-06-08
| ''[[:d:Q104309724|Baile na hAbha]]''
|-
| style='text-align:right'| 1114
|
| [[Nessa Ní Shéaghdha]]
| data-sort-value="1916" | 1916-03-14
| data-sort-value="1993" | 1993-04-11
| [[Droim Conrach]]
|-
| style='text-align:right'| 1115
| [[Íomhá:Máire Rua O'Brien.jpg|center|128px]]
| [[Máire Rua Nic Mhathúna|Máire Rua Ní Mhathúna]]
| data-sort-value="1615" | 1615
| data-sort-value="1686" | 1686
| [[Cluain idir Dhá Lá]]
|-
| style='text-align:right'| 1116
|
| [[Eoghan Ó Siadhail]]
| data-sort-value="1584" | 1584
| data-sort-value="1650" | 1650-06-21
| [[Contae na hIarmhí]]
|-
| style='text-align:right'| 1117
|
| [[Stephen Spring Rice (1814–1865)]]
| data-sort-value="1814" | 1814-08-31
| data-sort-value="1865" | 1865-05-09
| ''[[:d:Q16931404|Mount Trenchard House]]''
|-
| style='text-align:right'| 1118
|
| [[Julia Grenan]]
| data-sort-value="1883" | 1883-07-02
| data-sort-value="1972" | 1972-01-06
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1119
|
| [[Vincent Barry]]
| data-sort-value="1908" | 1908
| data-sort-value="1975" | 1975
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1120
|
| [[Patrick Smyth]]
| data-sort-value="1824" | 1824
| data-sort-value="1865" | 1865-10-14
| [[Béal an Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1121
|
| [[Thomas Wall]]
| data-sort-value="1906" | 1906-07-04
| data-sort-value="1985" | 1985-08-20
| ''[[:d:Q104316697|Baile na mBodach]]''
|-
| style='text-align:right'| 1122
|
| [[Clíodna Cussen]]
| data-sort-value="1932" | 1932-09-18
| data-sort-value="2022" | 2022-08-02
| [[An Caisleán Nua, Contae Luimnigh|An Caisleán Nua]]
|-
| style='text-align:right'| 1123
|
| [[Caitlín Ní Thoirbheird]]
| data-sort-value="1891" | 1891-05-05
| data-sort-value="1969" | 1969-07-24
| ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]''
|-
| style='text-align:right'| 1124
| [[Íomhá:Énna Mac Murchada (Bodleian Library MS Rawlinson B 503, folio 36r).jpg|center|128px]]
| [[Éanna Mac Murchadha|Enna mac Donnchada Mac Murchada]]
|
| data-sort-value="1126" | 1126
| [[Cúige Laighean]]
|-
| style='text-align:right'| 1125
|
| [[Conchobar Ua Briain|Conchúr Ó Briain]]
|
| data-sort-value="1142" | 1142
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 1126
|
| [[Mary Swanzy]]
| data-sort-value="1882" | 1882
| data-sort-value="1978" | 1978
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1127
|
| [[Seosamh Laoide]]
| data-sort-value="1865" | 1865-05-24
| data-sort-value="1939" | 1939-09-21
| [[Raghnallach]]
|-
| style='text-align:right'| 1128
|
| [[Robert Francis Ruttledge]]
| data-sort-value="1899" | 1899-09-11
| data-sort-value="2002" | 2002-01-12
| [[Contae Cheatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 1129
|
| [[Liam Ó Rinn]]
| data-sort-value="1886" | 1886-11-20
| data-sort-value="1943" | 1943-10-03
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1130
|
| [[Seán Ó Súilleabháin (béaloideasóir)|Seán Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1903" | 1903-11-30
| data-sort-value="1996" | 1996-12-12
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 1131
|
| [[Josie Sheáin Jeaic Mac Donncha]]
| data-sort-value="1943" | 1943
| data-sort-value="2017" | 2017-09-09
| [[An Aird Thiar]]
|-
| style='text-align:right'| 1132
|
| [[Teresa Mullen]]
| data-sort-value="1938" | 1938-04-27
| data-sort-value="1989" | 1989-08-23
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1133
|
| [[Liam Budhlaeir]]
| data-sort-value="1923" | 1923-09-28
| data-sort-value="1995" | 1995-06-10
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1134
|
| [[Seán Ó hÉalaí]]
| data-sort-value="1938" | 1938-01-27
| data-sort-value="2017" | 2017-12-11
| ''[[:d:Q82025075|Poll Raithní (Sweeny)]]''
|-
| style='text-align:right'| 1135
|
| [[Aogán Ó Muircheartaigh]]
| data-sort-value="1948" | 1948
| data-sort-value="2025" | 2025-05-26
| [[Dún Chaoin]]
|-
| style='text-align:right'| 1136
|
| [[Seán Ó Tuairisg]]
| data-sort-value="1945" | 1945-11-01
| data-sort-value="2023" | 2023-04-19
| [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]]
|-
| style='text-align:right'| 1137
|
| [[Caitlín Ní Mhaolchróin]]
| data-sort-value="1895" | 1895-11-22
| data-sort-value="1973" | 1973-06-13
| [[Cill Bheagáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1138
|
| [[Nóra Ághas]]
| data-sort-value="1882" | 1882-07-15
| data-sort-value="1970" | 1970-01-20
| ''[[:d:Q60555545|Cinn Aird]]''
|-
| style='text-align:right'| 1139
|
| [[An Beirneach|Liam Ó Beirn]]
| data-sort-value="1869" | 1869
| data-sort-value="1949" | 1949-07-17
| ''[[:d:Q104325767|Ceathrú na Gaoithe]]''
|-
| style='text-align:right'| 1140
|
| [[Seosamh Ieróm Mac Giolla Phádraig]]
| data-sort-value="1878" | 1878
| data-sort-value="1910" | 1910
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1141
|
| [[Michael O'Higgins]]
| data-sort-value="1917" | 1917-11-01
| data-sort-value="2005" | 2005-03-09
| [[Teach Srafáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1142
|
| [[Brigid Hogan-O'Higgins]]
| data-sort-value="1932" | 1932-03-10
| data-sort-value="2022" | 2022-11-02
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 1143
| [[Íomhá:Billy Lawless.jpg|center|128px]]
| [[Billy Lawless]]
| data-sort-value="1951" | 1951-07-04
| data-sort-value="2024" | 2024-11-08
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1144
|
| [[Thomas de Vere Coneys]]
| data-sort-value="1804" | 1804
| data-sort-value="1851" | 1851-12-28
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 1145
|
| [[Séamas Ó Dubhghaill]]
| data-sort-value="1855" | 1855-07-25
| data-sort-value="1929" | 1929-05-30
| ''[[:d:Q104306937|Cúil Éanaigh]]''
|-
| style='text-align:right'| 1146
|
| [[Seosamh Ó Tórna]]
| data-sort-value="1888" | 1888-08-02
| data-sort-value="1967" | 1967-04-04
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1147
|
| [[Peadar Bairéad]]
|
| data-sort-value="2019" | 2019
| [[Iorras]]
|-
| style='text-align:right'| 1148
|
| [[Siobhán Ní Shúilleabháin]]
| data-sort-value="1928" | 1928-08-31
| data-sort-value="2013" | 2013-05-21
| [[Baile an Fheirtéaraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1149
|
| [[Moya Llewelyn Davies]]
| data-sort-value="1881" | 1881-03-25
| data-sort-value="1943" | 1943-09-28
| [[An Charraig Dhubh]]
|-
| style='text-align:right'| 1150
| [[Íomhá:Edward King-Tenison ca 1850-1853.jpg|center|128px]]
| [[Edward King-Tenison]]
| data-sort-value="1805" | 1805-01-21
| data-sort-value="1878" | 1878-06-19
| ''[[:d:Q6408168|Caisleán Chill Rónáin]]''
|-
| style='text-align:right'| 1151
|
| [[Charles Dawson]]
| data-sort-value="1842" | 1842
| data-sort-value="1917" | 1917
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1152
|
| [[Nancy Corrigan]]
| data-sort-value="1912" | 1912-06-21
| data-sort-value="1983" | 1983
| [[Acaill]]
|-
| style='text-align:right'| 1153
|
| [[Domhnaill Ó Bearáin]]
| data-sort-value="1928" | 1928-02-28
| data-sort-value="2018" | 2018-01-03
| [[Contae Átha Cliath Theas]]
|-
| style='text-align:right'| 1154
|
| [[Peadar Lamb]]
| data-sort-value="1930" | 1930
| data-sort-value="2017" | 2017-09-01
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1155
|
| [[Biddy White Lennon]]
| data-sort-value="1945" | 1945
| data-sort-value="2017" | 2017-11-25
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1156
|
| [[Robert William Alexander]]
| data-sort-value="1905" | 1905-11-21
| data-sort-value="1979" | 1979-12-17
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1157
|
| [[Keelin Shanley]]
| data-sort-value="1968" | 1968-08-24
| data-sort-value="2020" | 2020-02-08
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1158
|
| [[Paddy McMahon]]
| data-sort-value="1933" | 1933
| data-sort-value="2019" | 2019
| [[An Tulach (An Clár)|An Tulach]]
|-
| style='text-align:right'| 1159
|
| [[Seán Garvey]]
| data-sort-value="1952" | 1952
| data-sort-value="2022" | 2022-05-06
| [[Cathair Saidhbhín]]
|-
| style='text-align:right'| 1160
|
| [[Annraoi Ó Liatháin]]
| data-sort-value="1917" | 1917-10-15
| data-sort-value="1981" | 1981-07-27
| [[Port Omna]]
|-
| style='text-align:right'| 1161
|
| [[Donnchadh Ó Laoghaire (ollamh)|Donnchadh Ó Laoghaire]]
| data-sort-value="1877" | 1877-01-21
| data-sort-value="1944" | 1944-04-03
| ''[[:d:Q104298855|Doire an Chuilinn]]''
|-
| style='text-align:right'| 1162
|
| [[Róisín Uí Mhadagáin Ní Raghallaigh]]
| data-sort-value="1903" | 1903-01-21
| data-sort-value="1974" | 1974-02-13
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1163
|
| [[Séamus Ó hUltacháin]]
| data-sort-value="1948" | 1948
| data-sort-value="2023" | 2023-09-19
| ''[[:d:Q104343964|Corr na Gaoithe]]''
|-
| style='text-align:right'| 1164
|
| [[Diarmuid Breathnach]]
| data-sort-value="1930" | 1930-08-05
| data-sort-value="2023" | 2023-11-13
| ''[[:d:Q104278666|Coill tSíomóin]]''
|-
| style='text-align:right'| 1165
|
| [[John William Seoighe]]
| data-sort-value="1919" | 1919
| data-sort-value="2015" | 2015
| ''[[:d:Q104320884|Inis an Ghainimh]]''
|-
| style='text-align:right'| 1166
|
| [[Mícheál Mháire an Ghabha Ó Ceannabháin]]
| data-sort-value="1936" | 1936
| data-sort-value="2005" | 2005
| [[An Aird Thoir]]
|-
| style='text-align:right'| 1167
|
| [[Máire an Ghabha]]
| data-sort-value="1905" | 1905-03-18
| data-sort-value="1999" | 1999
| [[An Aird Thoir]]
|-
| style='text-align:right'| 1168
|
| [[Máirtín Pheaits Ó Cualáin]]
| data-sort-value="1922" | 1922-11-22
| data-sort-value="2013" | 2013-03-23
| ''[[:d:Q124326853|An Teach Mór]]''
|-
| style='text-align:right'| 1169
|
| [[Cóilín Sheáin Dharach Seoige]]
| data-sort-value="1918" | 1918-04
| data-sort-value="2001" | 2001-04
| [[Ros Muc]]
|-
| style='text-align:right'| 1170
|
| [[Tom Bheairtle Tom Ó Flatharta]]
| data-sort-value="1926" | 1926-08-15
| data-sort-value="2013" | 2013-11-12
| [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]]
|-
| style='text-align:right'| 1171
|
| [[Tom Phaddy Mac Diarmada]]
| data-sort-value="1909" | 1909-03-02
| data-sort-value="2001" | 2001-04-02
| [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]]
|-
| style='text-align:right'| 1172
|
| [[Johnny Báille]]
| data-sort-value="1932" | 1932-03-25
| data-sort-value="2004" | 2004-09-26
| [[Leitir Móir]]
|-
| style='text-align:right'| 1173
|
| [[Tess Uí Chonghaile]]
|
| data-sort-value="2005" | 2005-03-08
| ''[[:d:Q65955633|An Máimín]]''
|-
| style='text-align:right'| 1174
|
| [[Meáirt Churraoin]]
| data-sort-value="1913" | 1913-12-12
| data-sort-value="1999" | 1999
| ''[[:d:Q104322556|Na hAille]]''
|-
| style='text-align:right'| 1175
|
| [[Meaití Jo Shéamuis Ó Fátharta|Meaití Jó Shéamuis Ó Fátharta]]
| data-sort-value="1947" | 1947-04-13
| data-sort-value="2025" | 2025-01-03
| ''[[:d:Q104322556|Na hAille]]''
|-
| style='text-align:right'| 1176
|
| [[Domhnall Mac Síthigh]]
| data-sort-value="1951" | 1951-03-21
| data-sort-value="2017" | 2017-06-09
| ''[[:d:Q104309736|Baile Eaglaise]]''
|-
| style='text-align:right'| 1177
|
| [[Pat Cheoinín]]
| data-sort-value="1915" | 1915
| data-sort-value="2008" | 2008
| [[Fínis]]
|-
| style='text-align:right'| 1178
|
| [[Feistí Ó Conluain]]
| data-sort-value="1925" | 1925
| data-sort-value="2001" | 2001-06-04
| ''[[:d:Q124453497|Baile Liam]]''
|-
| style='text-align:right'| 1179
|
| [[Máire Nic Dhonnchadha]]
| data-sort-value="1937" | 1937
| data-sort-value="2020" | 2020-12-01
| ''[[:d:Q124499647|An Caorán Mór]]''
|-
| style='text-align:right'| 1180
|
| [[Réamonn Jimmy Mac Donncha]]
| data-sort-value="1938" | 1938
| data-sort-value="2012" | 2012-01-26
| [[Inis Mhic Cionaith]]
|-
| style='text-align:right'| 1181
|
| [[Bina McLoughlin]]
| data-sort-value="1929" | 1929
| data-sort-value="2001" | 2001-02-16
| ''[[:d:Q104321379|Gleann na nGeimhleach]]''
|-
| style='text-align:right'| 1182
|
| [[Mabel Sharman Crawford]]
| data-sort-value="1820" | 1820-06-03
| data-sort-value="1912" | 1912-02-14
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1183
|
| [[Maureen Sweeney]]
| data-sort-value="1923" | 1923-06-03
| data-sort-value="2023" | 2023-12-17
| ''[[:d:Q56274057|Knockanure]]''
|-
| style='text-align:right'| 1184
|
| [[Mícheál Ó hAodha|Micheál Ó hAodha]]
| data-sort-value="1918" | 1918-07-31
| data-sort-value="1998" | 1998-01-26
| [[Cill Dalua]]
|-
| style='text-align:right'| 1185
|
| [[Máirín Ní Mhuiríosa]]
| data-sort-value="1906" | 1906-09-05
| data-sort-value="1982" | 1982-08-27
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1186
| [[Íomhá:Eibhlín Nic Niocaill.jpg|center|128px]]
| [[Eibhlín Nic Niocaill]]
| data-sort-value="1884" | 1884-10-22
| data-sort-value="1909" | 1909-08-13
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1187
|
| [[Bríd Ní Ghiolláin]]
| data-sort-value="1894" | 1894-11-15
| data-sort-value="2003" | 2003-12-31
| ''[[:d:Q124407631|Fearann an Choirce]]''
|-
| style='text-align:right'| 1188
|
| [[Eileen O'Faoláin]]
| data-sort-value="1900" | 1900-06-10
| data-sort-value="1988" | 1988-09-20
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1189
|
| [[Cecilia Margaret Nairn]]
| data-sort-value="1791" | 1791
| data-sort-value="1857" | 1857-06-04
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1190
|
| [[Victoria Coffey]]
| data-sort-value="1911" | 1911-09-16
| data-sort-value="1999" | 1999-06-15
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1191
|
| [[James Murnaghan]]
| data-sort-value="1881" | 1881
| data-sort-value="1973" | 1973
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1192
|
| [[Conleth Ellis]]
| data-sort-value="1937" | 1937
| data-sort-value="1988" | 1988-05-10
| [[Ceatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 1193
|
| [[Tadhg Ó Murchadha (béaloideasóir)|Tadhg Ó Murchadha]]
| data-sort-value="1896" | 1896-02-11
| data-sort-value="1961" | 1961-09-08
| ''[[:d:Q104310755|Cathair Dónall]]''
|-
| style='text-align:right'| 1194
|
| [[Minnie Cormack]]
| data-sort-value="1862" | 1862
| data-sort-value="1919" | 1919<br/>1920
| [[An Sciobairín]]
|-
| style='text-align:right'| 1195
|
| [[Diarmaid Ó Muirithe]]
| data-sort-value="1935" | 1935-11-11
| data-sort-value="2014" | 2014-07-11
| [[Ros Mhic Thriúin]]
|-
| style='text-align:right'| 1196
|
| [[Edith Young]]
| data-sort-value="1882" | 1882-09-10
| data-sort-value="1974" | 1974-02-10
| [[Deilginis]]
|-
| style='text-align:right'| 1197
|
| [[Oonah Keogh]]
| data-sort-value="1903" | 1903-05-02
| data-sort-value="1989" | 1989-07-18
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1198
|
| [[Seán Pléimeann]]
| data-sort-value="1814" | 1814
| data-sort-value="1896" | 1896-01-28
| [[Contae Phort Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1199
|
| [[Risteárd Ó Glaisne]]
| data-sort-value="1927" | 1927-09-02
| data-sort-value="2003" | 2003-11-06
| [[Droichead na Bandan]]
|-
| style='text-align:right'| 1200
|
| [[Séamus Ó Caoimh|James George O'Keeffe]]
| data-sort-value="1865" | 1865-04-21
| data-sort-value="1937" | 1937-12-06
| ''[[:d:Q104304440|Baile an Tobair]]''
|-
| style='text-align:right'| 1201
|
| [[Pádraigín Haicéad]]
| data-sort-value="1604" | 1604
| data-sort-value="1654" | 1654-11
| ''[[:d:Q4852302|An Baile Tarsna]]''
|-
| style='text-align:right'| 1202
|
| [[Máire Ní Thuathail (léiritheoir)|Máire Ní Thuathail]]
| data-sort-value="1959" | 1959-07-29
| data-sort-value="2016" | 2016-09-19
| [[Tuar Mhic Éadaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1203
|
| [[Aodhán Madden]]
| data-sort-value="1947" | 1947
| data-sort-value="2015" | 2015
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1204
| [[Íomhá:Kathleen Napoli McKenna.png|center|128px]]
| [[Caitlín Ní Chionnaith]]
| data-sort-value="1897" | 1897-09-09
| data-sort-value="1988" | 1988-03-22
| [[An Seanchaisleán]]
|-
| style='text-align:right'| 1205
|
| [[Liam Prút]]
| data-sort-value="1940" | 1940
| data-sort-value="2023" | 2023-09-30
| [[An tAonach]]
|-
| style='text-align:right'| 1206
|
| [[Seosamh Ó Guairim]]
| data-sort-value="1955" | 1955-12-12
| data-sort-value="2017" | 2017-03-06
| [[Roisín na Mainiach]]
|-
| style='text-align:right'| 1207
|
| [[Nan Ghriallais]]
| data-sort-value="1936" | 1936-04-02
| data-sort-value="2018" | 2018-11-19
| [[Muiceanach idir Dhá Sháile]]
|-
| style='text-align:right'| 1208
|
| [[Seán Ó Sé (amhránaí)|Seán Ó Sé]]
| data-sort-value="1936" | 1936-01-16
| data-sort-value="2026" | 2026-01-13
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1209
|
| [[Flann Ó Riain]]
| data-sort-value="1929" | 1929-09-18
| data-sort-value="2008" | 2008-12-06
| [[Leamhcán]]
|-
| style='text-align:right'| 1210
|
| [[Molly Bracken]]
| data-sort-value="1908" | 1908-02-03
| data-sort-value="1991" | 1991-11-19
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 1211
|
| [[Patrick Hourigan]]
| data-sort-value="1934" | 1934
| data-sort-value="2022" | 2022-05-07
| [[Maigh Rua]]
|-
| style='text-align:right'| 1212
| [[Íomhá:James Joyce by Alex Ehrenzweig, 1915 cropped.jpg|center|128px]]
| [[James Joyce]]
| data-sort-value="1882" | 1882-02-02
| data-sort-value="1941" | 1941-01-13
| [[Ráth Garbh]]<br/>[[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1213
| [[Íomhá:Kathleen Yardley Lonsdale (1903-1971).jpg|center|128px]]
| [[Kathleen Lonsdale]]
| data-sort-value="1903" | 1903-01-28
| data-sort-value="1971" | 1971-04-01
| [[Droichead Nua]]
|-
| style='text-align:right'| 1214
| [[Íomhá:William Rowan Hamilton painting.jpg|center|128px]]
| [[William Rowan Hamilton]]
| data-sort-value="1805" | 1805-08-04
| data-sort-value="1865" | 1865-09-02
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1215
| [[Íomhá:George Bernard Shaw.jpg|center|128px]]
| [[George Bernard Shaw]]
| data-sort-value="1856" | 1856-07-26
| data-sort-value="1950" | 1950-11-02
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1216
| [[Íomhá:Sir Francis Beaufort by Stephen Pearce.jpg|center|128px]]
| [[Francis Beaufort]]
| data-sort-value="1774" | 1774-05-27
| data-sort-value="1857" | 1857-12-17
| [[An Uaimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1217
| [[Íomhá:Mícheál Ó Súilleabháin (left) honorary conferring of Seamus Heaney (right) at the University of Limerick, 1996.jpg|center|128px]]
| [[Mícheál Ó Súilleabháin (ollamh)|Mícheál Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1950" | 1950-12-10
| data-sort-value="2018" | 2018-11-07
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 1218
|
| [[Seán Ó Céirín]]
| data-sort-value="1962" | 1962-07-19
| data-sort-value="2001" | 2001-08-21
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1219
| [[Íomhá:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]]
| [[Oscar Wilde]]
| data-sort-value="1854" | 1854-10-16
| data-sort-value="1900" | 1900-11-30
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1220
| [[Íomhá:Bram Stoker 1906.jpg|center|128px]]
| [[Bram Stoker]]
| data-sort-value="1847" | 1847-11-08
| data-sort-value="1912" | 1912-04-20
| [[Cluain Tarbh]]
|-
| style='text-align:right'| 1221
| [[Íomhá:Samuel Beckett, Pic, 1 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Samuel Beckett]]
| data-sort-value="1906" | 1906-04-13
| data-sort-value="1989" | 1989-12-22
| [[Carraig an tSionnaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1222
| [[Íomhá:William Butler Yeats by George Charles Beresford.jpg|center|128px]]
| [[W. B. Yeats]]
| data-sort-value="1865" | 1865-06-13
| data-sort-value="1939" | 1939-01-28
| [[Dumhach Thrá]]
|-
| style='text-align:right'| 1223
| [[Íomhá:Jonathan Swift by Charles Jervas detail.jpg|center|128px]]
| [[Jonathan Swift]]
| data-sort-value="1667" | 1667-11-30
| data-sort-value="1745" | 1745-10-19
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1224
| [[Íomhá:The Shannon Portrait of the Hon Robert Boyle.jpg|center|128px]]
| [[Robert Boyle]]
| data-sort-value="1627" | 1627-01-25
| data-sort-value="1691" | 1691-12-31
| ''[[:d:Q2368947|Caisleán Leasa Móire]]''
|-
| style='text-align:right'| 1225
|
| [[Sailí Ní Anluain]]
| data-sort-value="1830" | 1830s
| data-sort-value="1896" | 1896-12-28
| ''[[:d:Q104353049|Droim Gamhna]]''
|-
| style='text-align:right'| 1226
| [[Íomhá:Photograph Patron James O'Donnell dated pre1897.jpg|center|128px]]
| [[James O'Donnell]]
| data-sort-value="1828" | 1828
| data-sort-value="1897" | 1897-10-17
| ''[[:d:Q104316556|Baile an Mhoirtéalaigh]]''
|-
| style='text-align:right'| 1227
|
| [[Peadar Neilí Ó Domhnaill]]
| data-sort-value="1903" | 1903
| data-sort-value="1961" | 1961-04-11
| [[An Cheathrú Rua]]
|-
| style='text-align:right'| 1228
|
| [[Seán Ó Morónaigh]]
| data-sort-value="1940" | 1940
| data-sort-value="2023" | 2023-04-24
| [[Úlla]]
|-
| style='text-align:right'| 1229
|
| [[Séamus Ó Muircheartaigh]]
| data-sort-value="1877" | 1877-07-01
| data-sort-value="1927" | 1927-03-11
| [[Ard na Caithne]]
|-
| style='text-align:right'| 1230
|
| [[Peadar Ó Treasaigh]]
|
| data-sort-value="2026" | 2026-02-28
| [[An Spidéal]]
|-
| style='text-align:right'| 1231
|
| [[Patrick M. Foley|Patrick Foley]]
|
| data-sort-value="1931" | 1931-08-22
| [[Corca Dhuibhne]]
|-
| style='text-align:right'| 1232
| [[Íomhá:Enright Anne koeln literaturhaus 181108.jpg|center|128px]]
| [[Anne Enright]]
| data-sort-value="1962" | 1962-10-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1233
| [[Íomhá:Roddy Doyle in the festival garden at Haus der Berliner Festspiele on September 14th 2015 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Roddy Doyle]]
| data-sort-value="1958" | 1958-05-08
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1234
| [[Íomhá:ThatXmasBFILFF191024 (55 of 119) (54100308426) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Fiona Shaw]]
| data-sort-value="1958" | 1958-07-10
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 1235
| [[Íomhá:Jay OShea v Stoke cropped.jpg|center|128px]]
| [[James O'Shea]]
| data-sort-value="1988" | 1988-08-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1236
| [[Íomhá:PierceBrosnan-byPhilipRomano.jpg|center|128px]]
| [[Pierce Brosnan]]
| data-sort-value="1953" | 1953-05-16
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1237
| [[Íomhá:Stephen Ireland 2009 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Stephen Ireland]]
| data-sort-value="1986" | 1986-08-22
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1238
| [[Íomhá:Ned O'Sullivan.jpg|center|128px]]
| [[Ned O'Sullivan]]
| data-sort-value="1950" | 1950-11-25
|
| [[Lios Tuathail]]
|-
| style='text-align:right'| 1239
| [[Íomhá:BertieAhernBerlin2007-bis.jpg|center|128px]]
| [[Bertie Ahern|Parthalán Ó hEachthairn]]
| data-sort-value="1951" | 1951-09-12
|
| [[Droim Conrach]]
|-
| style='text-align:right'| 1240
| [[Íomhá:JoeyO'Brien.JPG|center|128px]]
| [[Joey O'Brien]]
| data-sort-value="1986" | 1986-02-17
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1241
| [[Íomhá:2025 Colin Farrell - 2 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Colin Farrell]]
| data-sort-value="1976" | 1976-05-31
|
| ''[[:d:Q104261563|Caisleán Cnucha]]''
|-
| style='text-align:right'| 1242
| [[Íomhá:2013 Robbie Keane (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Robbie Keane]]
| data-sort-value="1980" | 1980-07-08
|
| [[Tamhlacht]]
|-
| style='text-align:right'| 1243
| [[Íomhá:Brian Cowen at White House on Saint Patrick's Day 2009.jpg|center|128px]]
| [[Brian Cowen|Brian Ó Comhain]]
| data-sort-value="1960" | 1960-01-10
|
| [[Tulach Mhór]]
|-
| style='text-align:right'| 1244
| [[Íomhá:Mary Robinson (2014).jpg|center|128px]]
| [[Máire Mhic Róibín]]
| data-sort-value="1944" | 1944-05-21
|
| [[Béal an Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1245
| [[Íomhá:Roy keane 2014.jpg|center|128px]]
| [[Roy Keane]]
| data-sort-value="1971" | 1971-08-10
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1246
| [[Íomhá:DDuff.JPG|center|128px]]
| [[Damien Duff]]
| data-sort-value="1979" | 1979-03-02
|
| [[Baile Baodáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1248
| [[Íomhá:CillianMurphy-TIFF2025-01-Cropped (cropped).png|center|128px]]
| [[Cillian Murphy]]
| data-sort-value="1976" | 1976-05-25
|
| [[Dúglas]]
|-
| style='text-align:right'| 1249
| [[Íomhá:Mark Deery.jpeg|center|128px]]
| [[Mark Dearey]]
| data-sort-value="1963" | 1963-03-19
|
| [[Contae Lú]]
|-
| style='text-align:right'| 1250
| [[Íomhá:Brendan Gleeson.jpg|center|128px]]
| [[Brendan Gleeson]]
| data-sort-value="1955" | 1955-03-29
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1251
| [[Íomhá:Evanna Lynch Comic Con Cape Town 2026 02.jpg|center|128px]]
| [[Evanna Lynch]]
| data-sort-value="1991" | 1991-08-16
|
| [[Tearmann Feichín]]
|-
| style='text-align:right'| 1252
| [[Íomhá:Eoin Colfer at BookExpo (05180).jpg|center|128px]]
| [[Eoin Colfer]]
| data-sort-value="1965" | 1965-05-14
|
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 1253
| [[Íomhá:Jonathan Rhys Meyers Cabourg 2013.jpg|center|128px]]
| [[Jonathan Rhys Meyers]]
| data-sort-value="1977" | 1977-07-27
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1254
| [[Íomhá:Geldof, Bob (IMF 2009).jpg|center|128px]]
| [[Bob Geldof]]
| data-sort-value="1951" | 1951-10-05
|
| [[Dún Laoghaire]]
|-
| style='text-align:right'| 1255
| [[Íomhá:Sheamus March 2018.jpg|center|128px]]
| [[Sheamus]]
| data-sort-value="1978" | 1978-01-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1256
| [[Íomhá:Cecelia Ahern - Buchmesse Wien 2022 (a).JPG|center|128px]]
| [[Cecelia Ahern]]
| data-sort-value="1981" | 1981-09-30
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1257
| [[Íomhá:Niamh Kavanagh in Oslo 2010.jpg|center|128px]]
| [[Niamh Kavanagh]]
| data-sort-value="1968" | 1968-02-13
|
| [[Fionnghlas]]
|-
| style='text-align:right'| 1258
| [[Íomhá:Eimear Quinn tijdens Het Grote Songfestivalfeest 2019.jpg|center|128px]]
| [[Eimear Quinn]]
| data-sort-value="1972" | 1972-12-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1259
| [[Íomhá:Sarah Bolger at DIFF 2026.jpg|center|128px]]
| [[Sarah Bolger]]
| data-sort-value="1991" | 1991-02-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1260
| [[Íomhá:Sharon Corr.png|center|128px]]
| [[Sharon Corr]]
| data-sort-value="1970" | 1970-03-24
|
| [[Dún Dealgan]]
|-
| style='text-align:right'| 1261
| [[Íomhá:Elaine Cassidy 2012.png|center|128px]]
| [[Elaine Cassidy]]
| data-sort-value="1979" | 1979-12-31
|
| [[Cill Chomhghaill]]
|-
| style='text-align:right'| 1262
| [[Íomhá:Sonia O'Sullivan from Sean Kelly and Sonia O Sullivan.jpg|center|128px]]
| [[Sonia O'Sullivan]]
| data-sort-value="1969" | 1969-11-28
|
| [[An Cóbh]]
|-
| style='text-align:right'| 1263
| [[Íomhá:Fionnula Flanagan (2018) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Fionnula Flanagan]]
| data-sort-value="1941" | 1941-12-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1264
|
| [[Michelle Smith]]
| data-sort-value="1969" | 1969-12-16
|
| [[Ráth Cúil, Baile Átha Cliath|Ráth Cúil]]
|-
| style='text-align:right'| 1265
| [[Íomhá:Finnan.jpg|center|128px]]
| [[Steve Finnan]]
| data-sort-value="1976" | 1976-04-24
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1266
| [[Íomhá:Richard Dunne 2012 Sopot.jpg|center|128px]]
| [[Richard Dunne]]
| data-sort-value="1979" | 1979-09-21
|
| [[Tamhlacht]]
|-
| style='text-align:right'| 1267
| [[Íomhá:Naoise Ó Muirí 2013.jpg|center|128px]]
| [[Naoise Ó Muirí]]
| data-sort-value="1972" | 1972-09-15
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1268
| [[Íomhá:WithSMcropped.jpg|center|128px]]
| [[Samantha Mumba]]
| data-sort-value="1983" | 1983-01-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1269
| [[Íomhá:Christy Moore in Vicar Street.jpg|center|128px]]
| [[Christy Moore]]
| data-sort-value="1945" | 1945-05-07
|
| [[Droichead Nua]]
|-
| style='text-align:right'| 1270
| [[Íomhá:Kerry Condon during an interview in 2022 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Kerry Condon]]
| data-sort-value="1983" | 1983-01-09
|
| [[Dúrlas Éile|Durlas]]
|-
| style='text-align:right'| 1271
| [[Íomhá:Marian Keyes 2022.jpg|center|128px]]
| [[Marian Keyes]]
| data-sort-value="1963" | 1963-09-10
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1272
| [[Íomhá:Imelda May (1).jpg|center|128px]]
| [[Imelda May]]
| data-sort-value="1974" | 1974-07-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1273
| [[Íomhá:Alison Doody 2.jpg|center|128px]]
| [[Alison Doody]]
| data-sort-value="1966" | 1966-11-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1274
| [[Íomhá:Katie Taylor 2012 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Katie Taylor]]
| data-sort-value="1986" | 1986-07-02
|
| [[Bré]]
|-
| style='text-align:right'| 1275
| [[Íomhá:Maryolympia.jpg|center|128px]]
| [[Mary Black]]
| data-sort-value="1955" | 1955-05-23<br/>1955-05-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1276
| [[Íomhá:John Lyons 2012.jpg|center|128px]]
| [[John Lyons]]
| data-sort-value="1977" | 1977-06
|
| [[Baile Munna]]
|-
| style='text-align:right'| 1277
| [[Íomhá:Andrea corr glastonbury.jpg|center|128px]]
| [[Andrea Corr]]
| data-sort-value="1974" | 1974-05-17
|
| [[Dún Dealgan]]
|-
| style='text-align:right'| 1278
| [[Íomhá:Éamon Ó Cuív clutching a cup.png|center|128px]]
| [[Éamon Ó Cuív]]
| data-sort-value="1950" | 1950-06-23
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1279
| [[Íomhá:Seán Haughey, Jan 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó hEochaidh]]
| data-sort-value="1961" | 1961-11-08
|
| [[Ráth Eanaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1280
| [[Íomhá:Dublin Writers Festival 2007 (686228986) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Claire Keegan]]
| data-sort-value="1968" | 1968
|
| [[Contae Chill Mhantáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1281
| [[Íomhá:StSunniva.jpg|center|128px]]
| [[Sunniva]]
| data-sort-value="901" | 10th century
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 1282
| [[Íomhá:Kevin Doyle at Avaya (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Kevin Doyle]]
| data-sort-value="1983" | 1983-09-18
|
| [[Maigh Arnaí]]
|-
| style='text-align:right'| 1283
| [[Íomhá:Gabriel Byrne 2010.jpg|center|128px]]
| [[Gabriel Byrne]]
| data-sort-value="1950" | 1950-05-12
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1284
| [[Íomhá:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs Ireland 2013-09-10 - Shane Long 02.jpg|center|128px]]
| [[Shane Long]]
| data-sort-value="1987" | 1987-01-22
|
| [[Gort na hUamha]]
|-
| style='text-align:right'| 1285
| [[Íomhá:Charlie McCreevy portrait.jpg|center|128px]]
| [[Charles McCreevy|Cathal Mac Riabhaigh]]
| data-sort-value="1949" | 1949-09-30
|
| [[Na Solláin]]
|-
| style='text-align:right'| 1286
| [[Íomhá:Manchester - Old Trafford - Manchester United vs Crawley Town.jpg|center|128px]]
| [[John O'Shea]]
| data-sort-value="1981" | 1981-04-30
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1287
| [[Íomhá:Cox Portrait 2002.jpg|center|128px]]
| [[Pat Cox|Pádraig Mac an Choiligh]]
| data-sort-value="1952" | 1952-11-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1288
| [[Íomhá:Ronan Keating - 2016-11-25 Night of the Proms (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Ronan Keating]]
| data-sort-value="1977" | 1977-03-03
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1289
| [[Íomhá:Damien Rice 5.jpg|center|128px]]
| [[Damien Rice]]
| data-sort-value="1973" | 1973-12-07
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1290
| [[Íomhá:Brian McFadden (cropped2).jpg|center|128px]]
| [[Brian McFadden]]
| data-sort-value="1980" | 1980-04-12
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1291
| [[Íomhá:John Banville (2019) III.jpg|center|128px]]
| [[John Banville]]
| data-sort-value="1945" | 1945-12-08
|
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 1292
| [[Íomhá:Colm Meaney at the 2024 Toronto International Film Festival (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Colm Meaney]]
| data-sort-value="1953" | 1953-05-30
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1293
| [[Íomhá:Stephen Hunt 2011.jpg|center|128px]]
| [[Stephen Hunt]]
| data-sort-value="1981" | 1981-08-01
|
| [[Port Laoise]]
|-
| style='text-align:right'| 1294
| [[Íomhá:10.5.17RobertSheehanByLuigiNovi1.jpg|center|128px]]
| [[Robert Sheehan]]
| data-sort-value="1988" | 1988-01-07
|
| [[Port Laoise]]
|-
| style='text-align:right'| 1295
| [[Íomhá:Glenn Whelan 2012 Sopot.jpg|center|128px]]
| [[Glenn Whelan]]
| data-sort-value="1984" | 1984-01-13
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1296
| [[Íomhá:Keith Andrews, Brentford F.C. head coach, August 2025.jpg|center|128px]]
| [[Keith Andrews]]
| data-sort-value="1980" | 1980-09-13
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1297
| [[Íomhá:Staunton, Steve.jpg|center|128px]]
| [[Steve Staunton]]
| data-sort-value="1969" | 1969-01-19
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1298
| [[Íomhá:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs Ireland 2013-09-10 - Paul McShane 03 (cropped).JPG|center|128px]]
| [[Paul McShane]]
| data-sort-value="1986" | 1986-01-06
|
| [[Cill Mhantáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1299
| [[Íomhá:Denis Irwin (2017-07-29 img06) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Denis Irwin]]
| data-sort-value="1965" | 1965-10-31
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1300
| [[Íomhá:ESC2016 - Ireland 01 3.jpg|center|128px]]
| [[Nicky Byrne]]
| data-sort-value="1978" | 1978-10-09
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1301
| [[Íomhá:Stephen Kelly 2012 Sopot.jpg|center|128px]]
| [[Stephen Kelly]]
| data-sort-value="1983" | 1983-09-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1302
| [[Íomhá:Niall Quinn 2011 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Niall Quinn]]
| data-sort-value="1966" | 1966-10-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1303
| [[Íomhá:Ken Doherty PHC 2012-3.jpg|center|128px]]
| [[Ken Doherty]]
| data-sort-value="1969" | 1969-09-17
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1304
| [[Íomhá:Catherine Day, Secretary-General of the EC - 2011.jpg|center|128px]]
| [[Catherine Day]]
| data-sort-value="1954" | 1954-06-16
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1305
| [[Íomhá:Darren Shan (2016).jpg|center|128px]]
| [[Darren Shan]]
| data-sort-value="1972" | 1972-07-03<br/>1972-07-02
|
| [[Londain]]<br/>[[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1306
| [[Íomhá:Dick Spring, April 1995 02 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Dick Spring|Risteard Mac An Earraigh]]
| data-sort-value="1950" | 1950-08-29
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1307
| [[Íomhá:Liam Brady rte.jpg|center|128px]]
| [[Liam Brady]]
| data-sort-value="1956" | 1956-02-13
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1308
| [[Íomhá:Stephen ROCHE.jpg|center|128px]]
| [[Stephen Roche]]
| data-sort-value="1959" | 1959-11-28
|
| [[Dún Droma]]
|-
| style='text-align:right'| 1309
| [[Íomhá:Aidan Gillen Official.jpg|center|128px]]
| [[Aidan Gillen]]
| data-sort-value="1968" | 1968-04-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1310
| [[Íomhá:Darren O'Dea 2011.jpg|center|128px]]
| [[Darren O'Dea]]
| data-sort-value="1987" | 1987-02-04
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1311
| [[Íomhá:Ciarán Cannon April 2018 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Ciarán Cannon|Ciarán Ó Canáin]]
| data-sort-value="1965" | 1965-09-19
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1312
| [[Íomhá:John Boyne in Dublin (cropped).JPG|center|128px]]
| [[John Boyne]]
| data-sort-value="1971" | 1971-04-30
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1313
|
| [[Máirtín Mac Cumascaigh]]
| data-sort-value="1978" | 1978-11-09
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1314
|
| [[Dan Neville]]
| data-sort-value="1946" | 1946-12-08
|
| [[Contae Luimnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1315
| [[Íomhá:Liam Twomey, May 2015 (17744432900) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Liam Twomey]]
| data-sort-value="1967" | 1967-04-03
|
| [[Cloich na Coillte]]
|-
| style='text-align:right'| 1316
| [[Íomhá:Ciarán Cuffe Annual Green Convention 2018.jpg|center|128px]]
| [[Ciarán Cuffe]]
| data-sort-value="1963" | 1963-04-03
|
| [[Seanchill]]
|-
| style='text-align:right'| 1317
| [[Íomhá:Bernard Durkan (official portrait) 2020 (cropped) 2.png|center|128px]]
| [[Bernard Durkan]]
| data-sort-value="1945" | 1945-03-26
|
| [[Béal Átha na Muice]]
|-
| style='text-align:right'| 1318
| [[Íomhá:DOOR STEP 2016-07-12 Denis Naughten (27644046983).jpg|center|128px]]
| [[Denis Naughten]]
| data-sort-value="1973" | 1973-06-23
|
| [[Contae Ros Comáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1319
| [[Íomhá:PadraigHarrington2004RyderCup.jpg|center|128px]]
| [[Pádraig Harrington]]
| data-sort-value="1971" | 1971-08-31
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1320
| [[Íomhá:Dylan Moran Melbourne.jpg|center|128px]]
| [[Dylan Moran]]
| data-sort-value="1971" | 1971-11-03
|
| [[An Uaimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1321
| [[Íomhá:Eoin Hand (1981).jpg|center|128px]]
| [[Eoin Hand]]
| data-sort-value="1946" | 1946-03-30
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1322
| [[Íomhá:Anthony Lawlor.jpg|center|128px]]
| [[Anthony Lawlor]]
| data-sort-value="1959" | 1959-06-13
|
| [[Baile Eoin]]
|-
| style='text-align:right'| 1323
|
| [[Gary Deegan]]
| data-sort-value="1987" | 1987-09-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1324
| [[Íomhá:Tommy Bowe.jpg|center|128px]]
| [[Tommy Bowe]]
| data-sort-value="1984" | 1984-02-22
|
| [[Muineachán]]
|-
| style='text-align:right'| 1325
| [[Íomhá:Cardinal Sean Patrick Brady.jpg|center|128px]]
| [[Seán Mac Brádaigh]]
| data-sort-value="1939" | 1939-08-16
|
| ''[[:d:Q5309129|Drumcalpin]]''
|-
| style='text-align:right'| 1326
|
| [[Séamus Ó Cinnéide (file)|Séamus Ó Cinnéide]]
| data-sort-value="1925" | 1925
| data-sort-value="1992" | 1992-12-26
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1327
| [[Íomhá:Eamon Ryan Green Party.jpg|center|128px]]
| [[Eamon Ryan|Éamon Ryan]]
| data-sort-value="1963" | 1963-07-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1328
| [[Íomhá:2026 Micheál Martin - (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Mícheál Ó Máirtín]]
| data-sort-value="1960" | 1960-08-16
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1329
| [[Íomhá:1718705088377 20240617 NI MHURCHU Cynthia IE 007.jpg|center|128px]]
| [[Cynthia Ní Mhurchú]]
| data-sort-value="1966" | 1966
|
| [[Ceatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 1330
|
| [[Gráinne Murphy]]
| data-sort-value="1993" | 1993-03-26
|
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 1331
| [[Íomhá:Michael Carruth, 1992.jpg|center|128px]]
| [[Michael Carruth]]
| data-sort-value="1967" | 1967-07-09
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1332
| [[Íomhá:Dermot Bolger.png|center|128px]]
| [[Dermot Bolger]]
| data-sort-value="1959" | 1959-02-06
|
| [[Fionnghlas]]
|-
| style='text-align:right'| 1333
| [[Íomhá:Stefan Molyneux 2014-02-10.jpg|center|128px]]
| [[Stefan Molyneux]]
| data-sort-value="1966" | 1966-09-24
|
| [[Baile Átha Luain]]
|-
| style='text-align:right'| 1334
|
| [[Kevin Moran (peileadóir)|Kevin Moran]]
| data-sort-value="1956" | 1956-04-29
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1335
| [[Íomhá:Jim Corr (Vienna, 2016) 01.jpg|center|128px]]
| [[Jim Corr]]
| data-sort-value="1964" | 1964-07-31
|
| [[Dún Dealgan]]
|-
| style='text-align:right'| 1336
| [[Íomhá:Graham Linehan - 2013 (8735745502) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Graham Linehan]]
| data-sort-value="1968" | 1968-05-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1337
| [[Íomhá:3968-owen heary (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Owen Heary]]
| data-sort-value="1976" | 1976-10-04
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1338
| [[Íomhá:Shane Horgan 2009 cropped.jpg|center|128px]]
| [[Shane Horgan]]
| data-sort-value="1978" | 1978-07-18
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1339
| [[Íomhá:Sinkevichinring.jpg|center|128px]]
| [[Kenny Egan]]
| data-sort-value="1982" | 1982-01-07
|
| [[Cluain Dolcáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1340
| [[Íomhá:John Hayes LQ 2010.jpg|center|128px]]
| [[John Hayes]]
| data-sort-value="1973" | 1973-11-02
|
| ''[[:d:Q5308307|An Drom Salach]]''
|-
| style='text-align:right'| 1341
| [[Íomhá:Jim-Higgins-Ireland-MIP-Europaparlament-by-Leila-Paul-1.jpg|center|128px]]
| [[Jim Higgins]]
| data-sort-value="1945" | 1945-05-04
|
| [[Béal Átha hAmhnais]]
|-
| style='text-align:right'| 1342
|
| [[Seán Ó Neachtain]]
| data-sort-value="1947" | 1947-05-22
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1343
| [[Íomhá:GordonDarcy.jpg|center|128px]]
| [[Gordon D'Arcy]]
| data-sort-value="1980" | 1980-02-10
|
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 1344
| [[Íomhá:Colum McCann Speaking2.jpg|center|128px]]
| [[Colum McCann]]
| data-sort-value="1965" | 1965-02-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1345
| [[Íomhá:Henry Shefflin.jpg|center|128px]]
| [[Henry Shefflin|Anraí Ó Sibhleáin]]
| data-sort-value="1979" | 1979-01-11
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1346
| [[Íomhá:Richard Bruton 2013.jpeg|center|128px]]
| [[Richard Bruton|Risteard de Briotún]]
| data-sort-value="1953" | 1953-03-15
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1347
|
| [[Séamus Kirk]]
| data-sort-value="1945" | 1945-04-26
|
| [[Contae Lú]]
|-
| style='text-align:right'| 1348
| [[Íomhá:John O'Donoghue.JPG|center|128px]]
| [[John O'Donoghue (polaiteoir)|John O'Donoghue]]
| data-sort-value="1956" | 1956-05-28
|
| [[Cathair Saidhbhín]]
|-
| style='text-align:right'| 1349
| [[Íomhá:Eamon Gilmore Conference 2010 cropped.jpg|center|128px]]
| [[Éamon Mac Giollamóir]]
| data-sort-value="1955" | 1955-04-24
|
| [[An Chealtrach]]
|-
| style='text-align:right'| 1350
| [[Íomhá:(Phil Hogan) 160531 Informal Meeting Ministers of Agriculture Informal Meeting of EU Ministers of Agriculture (26766297963) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Phil Hogan]]
| data-sort-value="1960" | 1960-07-04
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1351
| [[Íomhá:Dara Ó Briain 2011 BAFTAs.jpg|center|128px]]
| [[Dara Ó Briain]]
| data-sort-value="1972" | 1972-02-04
|
| [[Bré]]
|-
| style='text-align:right'| 1352
| [[Íomhá:Donal-lunny-the-basement-sydney-australia-24-03-06.jpg|center|128px]]
| [[Donal Lunny]]
| data-sort-value="1947" | 1947-03-10
|
| [[Tulach Mhór]]
|-
| style='text-align:right'| 1353
| [[Íomhá:Finn Bálor Backstage cropped.jpg|center|128px]]
| [[Finn Bálor]]
| data-sort-value="1981" | 1981-07-25
|
| [[Bré]]
|-
| style='text-align:right'| 1354
| [[Íomhá:Seán Gallagher.jpg|center|128px]]
| [[Seán Gallagher]]
| data-sort-value="1962" | 1962-07-07
|
| [[Muineachán]]
|-
| style='text-align:right'| 1355
| [[Íomhá:Charlie Flanagan 2014.jpg|center|128px]]
| [[Charles Flanagan]]
| data-sort-value="1956" | 1956-11-01
|
| [[Móinteach Mílic]]
|-
| style='text-align:right'| 1356
| [[Íomhá:Charles McDonald, June 12 1973 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Charles McDonald]]
| data-sort-value="1935" | 1935-06-11
|
| [[Contae Laoise]]
|-
| style='text-align:right'| 1357
| [[Íomhá:Colm Burke 2015.jpg|center|128px]]
| [[Colm Burke]]
| data-sort-value="1957" | 1957-01-17
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1358
| [[Íomhá:Dara Calleary (official portrait) 2020 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Dara Calleary]]
| data-sort-value="1973" | 1973-05-10
|
| [[Béal an Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1359
| [[Íomhá:Darragh O'Brien.jpg|center|128px]]
| [[Darragh O'Brien]]
| data-sort-value="1974" | 1974-07-08
|
| [[Mullach Íde]]
|-
| style='text-align:right'| 1360
| [[Íomhá:1718637040285 20190604 KELLEHER Billy IE 14.jpg|center|128px]]
| [[Billy Kelleher]]
| data-sort-value="1968" | 1968-01-20
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1361
| [[Íomhá:Minister Jimmy Deenihan at the Feile na Greine Festival, Tech Amergin, Waterville, Co Kerry. 2012.JPG|center|128px]]
| [[Jimmy Deenihan]]
| data-sort-value="1952" | 1952-09-11
|
| [[Leic Snámha]]
|-
| style='text-align:right'| 1362
| [[Íomhá:Pat Breen 2017 at Opening plenary session, 11 December 2017 cropped.jpg|center|128px]]
| [[Pat Breen]]
| data-sort-value="1957" | 1957-03-21
|
| [[Inis (baile)|Inis]]
|-
| style='text-align:right'| 1363
| [[Íomhá:Pat Rabbitte, circa 2002.jpg|center|128px]]
| [[Pat Rabbite|Pádraic Ó Coinín]]
| data-sort-value="1949" | 1949-05-18
|
| [[Clár Chlainne Mhuiris]]
|-
| style='text-align:right'| 1364
| [[Íomhá:Paddy Keenan ACF.jpg|center|128px]]
| [[Paddy Keenan]]
| data-sort-value="1950" | 1950-01-30
|
| [[Baile Átha Troim]]
|-
| style='text-align:right'| 1365
|
| [[John Joe Nevin|John Joseph Nevin]]
| data-sort-value="1989" | 1989-06-07
|
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 1366
| [[Íomhá:Donal MacIntyre.jpg|center|128px]]
| [[Donal MacIntyre]]
| data-sort-value="1966" | 1966-01-25
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1367
| [[Íomhá:Michael O’Leary 2015 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Michael O'Leary (Ryanair)|Michael O'Leary]]
| data-sort-value="1961" | 1961-03-20
|
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 1368
| [[Íomhá:Kian Egan 2009.jpg|center|128px]]
| [[Kian Egan]]
| data-sort-value="1980" | 1980-04-29
|
| [[Sligeach]]
|-
| style='text-align:right'| 1369
| [[Íomhá:Paul Murphy 2013.jpg|center|128px]]
| [[Paul Murphy (Polaiteoir Éireannach)|Paul Murphy]]
| data-sort-value="1983" | 1983-04-13
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1370
| [[Íomhá:Michael Kitt, 2015 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Michael P. Kitt]]
| data-sort-value="1950" | 1950-05-17
|
| [[Tuaim]]
|-
| style='text-align:right'| 1371
| [[Íomhá:Louis Walsh2009July.jpg|center|128px]]
| [[Louis Walsh]]
| data-sort-value="1952" | 1952-08-05
|
| [[Coillte Mach]]
|-
| style='text-align:right'| 1372
|
| [[Conor McPherson]]
| data-sort-value="1971" | 1971-08-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1373
| [[Íomhá:Eamonn Coghlan (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Eamonn Coghlan]]
| data-sort-value="1952" | 1952-11-21
|
| [[Droimeanach]]
|-
| style='text-align:right'| 1374
| [[Íomhá:RubyWalsh2013.jpg|center|128px]]
| [[Ruby Walsh]]
| data-sort-value="1979" | 1979-05-14
|
| ''[[:d:Q2084287|An Chill]]''
|-
| style='text-align:right'| 1375
|
| [[Éamann Ó Braonáin]]
| data-sort-value="1978" | 1978-10-02
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1376
| [[Íomhá:Shane Filan.jpg|center|128px]]
| [[Shane Filan]]
| data-sort-value="1979" | 1979-07-05
|
| [[Sligeach]]
|-
| style='text-align:right'| 1377
| [[Íomhá:President Biden celebrates 2023 Saint Patrick's Day at the White House (4) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Niall Horan]]
| data-sort-value="1993" | 1993-09-13
|
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 1378
| [[Íomhá:2023-04-29 18-11-19 ILCE-7C DSC15774 Kiri DxO.jpg|center|128px]]
| [[Jack Gleeson]]
| data-sort-value="1992" | 1992-05-20
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1379
|
| [[Paddy Reilly]]
| data-sort-value="1939" | 1939-10-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1380
| [[Íomhá:LarryMullenJr.jpg|center|128px]]
| [[Larry Mullen]]
| data-sort-value="1961" | 1961-10-31
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1381
| [[Íomhá:Bono singing in Indianapolis on Joshua Tree Tour 2017 9-10-17.jpg|center|128px]]
| [[Bono]]
| data-sort-value="1960" | 1960-05-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1382
|
| [[Brian Kerr]]
| data-sort-value="1953" | 1953-03-03<br/>1953-03-05
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1383
|
| [[Gráinne Seoige]]
| data-sort-value="1973" | 1973-11-05
|
| [[An Spidéal]]
|-
| style='text-align:right'| 1384
|
| [[Billy Roche]]
| data-sort-value="1949" | 1949-01-11
|
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 1385
| [[Íomhá:Brian O'Driscoll 2.jpg|center|128px]]
| [[Brian O'Driscoll]]
| data-sort-value="1979" | 1979-01-21
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1386
| [[Íomhá:David Feldman SA at Autumn Stampex 2017.jpg|center|128px]]
| [[David Feldman (saineolaí stampaí)|David Feldman]]
| data-sort-value="1947" | 1947
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1387
| [[Íomhá:Deirdre Clune 2014 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Deirdre Clune]]
| data-sort-value="1959" | 1959-06-01
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1388
| [[Íomhá:Denis O'Donovan at the Enthronement of Naruhito (1).jpg|center|128px]]
| [[Denis O'Donovan]]
| data-sort-value="1955" | 1955-07-23
|
| [[Beanntraí]]
|-
| style='text-align:right'| 1389
| [[Íomhá:Diarmuid Wilson.jpg|center|128px]]
| [[Diarmuid Wilson]]
| data-sort-value="1965" | 1965-11-20
|
| [[Contae an Chabháin]]
|-
| style='text-align:right'| 1390
| [[Íomhá:Philip Pettit.jpg|center|128px]]
| [[Philip Pettit]]
| data-sort-value="1945" | 1945
|
| [[Béal Átha Ghártha]]
|-
| style='text-align:right'| 1391
| [[Íomhá:Dominic Hannigan.jpg|center|128px]]
| [[Dominic Hannigan]]
| data-sort-value="1965" | 1965-07
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1393
| [[Íomhá:Paschal Donohoe, 2025.11.12 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Paschal Donohoe]]
| data-sort-value="1974" | 1974-09-19
|
| [[Baile Phib]]
|-
| style='text-align:right'| 1394
| [[Íomhá:Ardal O'Hanlon.png|center|128px]]
| [[Ardal O'Hanlon]]
| data-sort-value="1965" | 1965-10-08
|
| [[Carraig Mhachaire Rois]]
|-
| style='text-align:right'| 1395
| [[Íomhá:Marc McSharry in 2020.jpg|center|128px]]
| [[Marc MacSharry]]
| data-sort-value="1973" | 1973-07-12
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1396
| [[Íomhá:Eoin Ryan Jnr, 2009 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Eoin Ryan|Eoin Ó Riain]]
| data-sort-value="1953" | 1953-02-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1397
| [[Íomhá:Kelly, Seán-9813.jpg|center|128px]]
| [[Seán Kelly (Fine Gael)|Seán Ó Ceallaigh]]
| data-sort-value="1952" | 1952-04-26
|
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 1398
| [[Íomhá:Ray MacSharry, May 1980 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Ray MacSharry|Réamann Mac Searraigh]]
| data-sort-value="1938" | 1938-04-29
|
| [[Sligeach]]
|-
| style='text-align:right'| 1399
| [[Íomhá:Joe Higgins TD, 2014.jpg|center|128px]]
| [[Joe Higgins]]
| data-sort-value="1949" | 1949-05-20
|
| [[Lios Póil]]
|-
| style='text-align:right'| 1400
| [[Íomhá:Willie O'Dea 2009.jpg|center|128px]]
| [[Willie O'Dea]]
| data-sort-value="1952" | 1952-11-01
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1401
| [[Íomhá:Michael Noonan, May 2017 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Michael Noonan|Micheál Ó Nuanáin]]
| data-sort-value="1943" | 1943-05-21
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1402
| [[Íomhá:Gerald Barry 2007.jpg|center|128px]]
| [[Gerald Barry]]
| data-sort-value="1952" | 1952-04-28
|
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 1403
| [[Íomhá:Proinsias De Rossa, cropped.jpg|center|128px]]
| [[Proinsias de Rossa|Proinsias De Rossa]]
| data-sort-value="1940" | 1940-05-15
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1404
| [[Íomhá:Willo Flood 3.jpg|center|128px]]
| [[Willo Flood]]
| data-sort-value="1985" | 1985-04-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1405
| [[Íomhá:Johnny Sexton, Jan 2020 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Jonathan Sexton]]
| data-sort-value="1985" | 1985-07-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1406
| [[Íomhá:Gay Mitchell.jpg|center|128px]]
| [[Gabriel de Mhistéal]]
| data-sort-value="1951" | 1951-12-30
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1407
|
| [[Fidelma Healy Eames]]
| data-sort-value="1962" | 1962-07-14
|
| [[Maigh Locha]]
|-
| style='text-align:right'| 1408
| [[Íomhá:Frank Feighan 2014.jpg|center|128px]]
| [[Frank Feighan]]
| data-sort-value="1962" | 1962-07-04
|
| ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]''
|-
| style='text-align:right'| 1409
| [[Íomhá:Peter Stringer Munster.jpg|center|128px]]
| [[Peter Stringer]]
| data-sort-value="1977" | 1977-12-13
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1410
| [[Íomhá:Paddy Burke 2014.jpg|center|128px]]
| [[Paddy Burke]]
| data-sort-value="1955" | 1955-01-15
|
| [[Caisleán an Bharraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1411
| [[Íomhá:Newly Elected Deputy Noel Grealish 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Noel Grealish]]
| data-sort-value="1965" | 1965-12-16
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1412
| [[Íomhá:Jason Byrne pictured vs Drogheda United at Dalymount Park, Aug 2014.png|center|128px]]
| [[Jason Byrne (imreoir sacair)|Jason Byrne]]
| data-sort-value="1978" | 1978-02-23
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1413
| [[Íomhá:Pat Kenny.jpg|center|128px]]
| [[Pat Kenny]]
| data-sort-value="1948" | 1948-01-29
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1414
| [[Íomhá:Caroline Corr (Vienna, 2016) 03 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Caroline Corr]]
| data-sort-value="1973" | 1973-03-17
|
| [[Dún Dealgan]]
|-
| style='text-align:right'| 1415
| [[Íomhá:Simon Coveney 2018.jpg|center|128px]]
| [[Simon Coveney|Síomón Ó Cómhanaigh]]
| data-sort-value="1972" | 1972-06-16
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1416
| [[Íomhá:Michael Lowry.jpg|center|128px]]
| [[Michael Lowry]]
| data-sort-value="1954" | 1954-03-13
|
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 1417
| [[Íomhá:James Reilly April 2014.jpg|center|128px]]
| [[James Reilly]]
| data-sort-value="1955" | 1955-08-16
|
| [[Lusca]]
|-
| style='text-align:right'| 1418
|
| [[Jim Walsh]]
| data-sort-value="1947" | 1947-05-05
|
| [[Ros Mhic Thriúin]]
|-
| style='text-align:right'| 1419
| [[Íomhá:John Gormley TD, Minister for the Environment, Heritage and Local Government.jpg|center|128px]]
| [[John Gormley]]
| data-sort-value="1959" | 1959-08-04
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1420
|
| [[Tom Sheahan]]
| data-sort-value="1968" | 1968-09-05
|
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 1421
| [[Íomhá:Leo Varadkar TD (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Leo Varadkar]]
| data-sort-value="1979" | 1979-01-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1422
| [[Íomhá:Terence Flanagan.jpg|center|128px]]
| [[Terence Flanagan]]
| data-sort-value="1975" | 1975-01-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1423
| [[Íomhá:Kevin Joseph Farrell 1.jpg|center|128px]]
| [[Kevin Farrell]]
| data-sort-value="1947" | 1947-09-02
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1424
|
| [[Glen Crowe]]
| data-sort-value="1977" | 1977-12-25
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1425
| [[Íomhá:Fenlon (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Pat Fenlon]]
| data-sort-value="1969" | 1969-03-15
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1426
| [[Íomhá:Mark Feehily 2011.jpg|center|128px]]
| [[Mark Feehily]]
| data-sort-value="1980" | 1980-05-28
|
| [[Sligeach]]
|-
| style='text-align:right'| 1427
|
| [[Noel Coonan]]
| data-sort-value="1951" | 1951-01-06
|
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 1428
|
| [[Labhrás Ó Murchú]]
| data-sort-value="1939" | 1939-08-14
|
| [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]]
|-
| style='text-align:right'| 1429
| [[Íomhá:Tríona Ní Dhomhnaill 2005.jpg|center|128px]]
| [[Tríona Ní Dhomhnaill]]
| data-sort-value="1953" | 1953
|
| [[Ceanannas]]
|-
| style='text-align:right'| 1430
| [[Íomhá:Flickr - DEEEP Project - MEP Liam Aylward, Ireland.jpg|center|128px]]
| [[Liam Aighleart]]
| data-sort-value="1952" | 1952-09-27
|
| [[Muileann an Bhata]]
|-
| style='text-align:right'| 1431
|
| [[Liam Mac Cóil]]
| data-sort-value="1952" | 1952
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1432
| [[Íomhá:Maighread Ní Dhomhnaill.jpg|center|128px]]
| [[Maighread Ní Dhomhnaill]]
| data-sort-value="1955" | 1955
|
| [[Ceanannas]]
|-
| style='text-align:right'| 1433
| [[Íomhá:John Spillane 1 2010 (cropped).JPG|center|128px]]
| [[John Spillane]]
| data-sort-value="1961" | 1961
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1434
| [[Íomhá:Зустріч Президента України з головами обох палат парламенту Ірландії 11.jpg|center|128px]]
| [[Mark Daly]]
| data-sort-value="1973" | 1973-03-12
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1435
|
| [[Maurice Cummins]]
| data-sort-value="1953" | 1953-02-25
|
| [[Contae Phort Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1436
| [[Íomhá:McDowell says NO! (9826113044) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Michael McDowell|Mícheál Mac Dubhghaill]]
| data-sort-value="1951" | 1951-05-29
|
| [[Raghnallach]]
|-
| style='text-align:right'| 1437
| [[Íomhá:Trevor Joyce 2020.jpg|center|128px]]
| [[Trevor Joyce]]
| data-sort-value="1947" | 1947-10-26
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1438
| [[Íomhá:Niall O Brolchain Mayor Galway.jpg|center|128px]]
| [[Niall Ó Brolcháin]]
| data-sort-value="1965" | 1965-04-14
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1439
| [[Íomhá:Marian Harkin, Dec 2024 - 54193737946 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Marian Harkin]]
| data-sort-value="1953" | 1953-11-26
|
| [[Baile an Tóchair]]
|-
| style='text-align:right'| 1440
| [[Íomhá:Maria Doyle Kennedy 2014 crop.jpg|center|128px]]
| [[Maria Doyle Kennedy]]
| data-sort-value="1964" | 1964-09-25
|
| [[Cluain Tarbh]]
|-
| style='text-align:right'| 1441
| [[Íomhá:Deirdre de Búrca at Lisbon 2.jpg|center|128px]]
| [[Déirdre de Búrca]]
| data-sort-value="1963" | 1963-10
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1442
| [[Íomhá:Joan Burton crop.jpg|center|128px]]
| [[Joan Burton|Siobhán de Bhurtúin]]
| data-sort-value="1949" | 1949-02-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1443
| [[Íomhá:Jan O'Sullivan.jpg|center|128px]]
| [[Jan O'Sullivan|Jan Uí Shúilleabháin]]
| data-sort-value="1950" | 1950-12-06
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1444
| [[Íomhá:Gerard Collins MEP 1994.jpg|center|128px]]
| [[Gerry Collins]]
| data-sort-value="1938" | 1938-10-16
|
| [[Mainistir na Féile]]
|-
| style='text-align:right'| 1445
|
| [[Kirsten Sheridan]]
| data-sort-value="1976" | 1976-07-14
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1446
| [[Íomhá:Rob Kearney 2015 RWC.jpg|center|128px]]
| [[Rob Kearney]]
| data-sort-value="1986" | 1986-03-26
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1447
| [[Íomhá:Alan Dukes, December 1996 (cropped original).jpg|center|128px]]
| [[Alan Dukes|Ailéin de Diúc]]
| data-sort-value="1945" | 1945-04-20
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1448
| [[Íomhá:Alan Kelly 2011.jpg|center|128px]]
| [[Alan Kelly (polaiteoir)|Alan Kelly]]
| data-sort-value="1975" | 1975-07-13
|
| [[An Port Rua]]
|-
| style='text-align:right'| 1449
| [[Íomhá:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs Ireland 2013-09-10 - David Forde 01.jpg|center|128px]]
| [[David Forde]]
| data-sort-value="1979" | 1979-12-20
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1450
| [[Íomhá:Domhnall Gleeson - Walk of Fame.jpg|center|128px]]
| [[Domhnall Gleeson]]
| data-sort-value="1983" | 1983-05-12
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1451
| [[Íomhá:Brendan Howlin Aviva (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Brendan Howlin|Breandán Ó hAmhláin]]
| data-sort-value="1956" | 1956-05-09
|
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 1452
| [[Íomhá:Brendan Smith 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Brendan Smith]]
| data-sort-value="1956" | 1956-06-01
|
| [[An Cabhán]]
|-
| style='text-align:right'| 1453
| [[Íomhá:The British Library - Classic Album Sundays present an Evening with Róisín Murphy (zPkiYJX5h7Q - 1920x1080 - 8m43s).png|center|128px]]
| [[Róisín Murphy]]
| data-sort-value="1973" | 1973-07-05
|
| [[An tInbhear Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 1454
| [[Íomhá:Mary Lou McDonald, 2018.jpg|center|128px]]
| [[Mary Lou McDonald]]
| data-sort-value="1969" | 1969-05-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1455
|
| [[Doireann Ní Bhriain]]
| data-sort-value="1952" | 1952
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1456
|
| [[Dawn Martin]]
| data-sort-value="1976" | 1976-06-28
|
| [[Dún Dealgan]]
|-
| style='text-align:right'| 1457
| [[Íomhá:Mary White Green Party.jpg|center|128px]]
| [[Mary White]]
| data-sort-value="1948" | 1948-11-24
|
| [[Bré]]
|-
| style='text-align:right'| 1458
|
| [[Marina Carr]]
| data-sort-value="1964" | 1964-11-17
|
| [[Contae Uíbh Fhailí]]
|-
| style='text-align:right'| 1459
| [[Íomhá:Siobhan Fahey.jpg|center|128px]]
| [[Siobhan Fahey]]
| data-sort-value="1958" | 1958-09-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1460
| [[Íomhá:Mary Harney cropped.jpg|center|128px]]
| [[Mary Harney|Máire Ní Áirne]]
| data-sort-value="1953" | 1953-03-11
|
| [[Béal Átha na Sluaighe]]
|-
| style='text-align:right'| 1461
| [[Íomhá:Mairead McGuinness 2023.jpg|center|128px]]
| [[Mairead McGuinness|Máiréad Nic Aonasa]]
| data-sort-value="1959" | 1959-06-13
|
| [[Droichead Átha]]<br/>[[Baile Átha Fhirdhia]]
|-
| style='text-align:right'| 1462
| [[Íomhá:Mary Hanafin (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Máire Ní Ainifín]]
| data-sort-value="1959" | 1959-06-01
|
| [[Dúrlas Éile|Durlas]]
|-
| style='text-align:right'| 1463
| [[Íomhá:Andy Reid.png|center|128px]]
| [[Andy Reid]]
| data-sort-value="1982" | 1982-07-29
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1464
| [[Íomhá:Colm toibin 2006.jpg|center|128px]]
| [[Colm Tóibín]]
| data-sort-value="1955" | 1955-05-30
|
| [[Inis Córthaidh]]
|-
| style='text-align:right'| 1465
| [[Íomhá:KeithFahey Augsburg.jpg|center|128px]]
| [[Keith Fahey]]
| data-sort-value="1983" | 1983-01-15
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1466
| [[Íomhá:Batt O'Keeffe 2.png|center|128px]]
| [[Batt O'Keeffe]]
| data-sort-value="1945" | 1945-04-02
|
| [[Mala]]
|-
| style='text-align:right'| 1467
| [[Íomhá:Prendergast, Phil-9374.jpg|center|128px]]
| [[Phil Prendergast]]
| data-sort-value="1959" | 1959-09-20
|
| [[Contae Chill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1468
|
| [[Ruth Bradley]]
| data-sort-value="1987" | 1987-01-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1469
| [[Íomhá:SKenny.jpg|center|128px]]
| [[Stephen Kenny]]
| data-sort-value="1971" | 1971-10-30
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1470
| [[Íomhá:Cillian Sheridan.jpg|center|128px]]
| [[Cillian Sheridan]]
| data-sort-value="1989" | 1989-02-23
|
| [[Coill an Chollaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1471
|
| [[Yvonne McGuinness]]
| data-sort-value="1972" | 1972-10-12
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1472
| [[Íomhá:Mary Kennedy at Electric Picnic 2024.jpg|center|128px]]
| [[Mary Kennedy]]
| data-sort-value="1956" | 1956-10-04
|
| [[Cluain Dolcáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1473
| [[Íomhá:Nessa Childers MEP Ireland 01 (cropped).JPG|center|128px]]
| [[Nessa Childers]]
| data-sort-value="1956" | 1956-10-09
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1474
| [[Íomhá:Alan Shatter.jpg|center|128px]]
| [[Alan Shatter]]
| data-sort-value="1951" | 1951-02-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1475
| [[Íomhá:Anthony Stokes Tehran derby.jpg|center|128px]]
| [[Anthony Stokes]]
| data-sort-value="1988" | 1988-07-25
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1476
|
| [[Avril Doyle]]
| data-sort-value="1949" | 1949-04-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1477
| [[Íomhá:Frances Fitzgerald 2011.jpg|center|128px]]
| [[Frances Fitzgerald|Proinséas Mhic Gearailt]]
| data-sort-value="1950" | 1950-08-01
|
| [[Cromadh]]
|-
| style='text-align:right'| 1478
| [[Íomhá:Catherine Byrne TD.jpg|center|128px]]
| [[Catherine Byrne]]
| data-sort-value="1956" | 1956-02-26
|
| [[An Cloigín Gorm]]
|-
| style='text-align:right'| 1479
| [[Íomhá:Dervla Kirwan at the BAFTA's in 2009.jpg|center|128px]]
| [[Dervla Kirwan]]
| data-sort-value="1971" | 1971-10-24<br/>1971-10-23
|
| [[Baile an Teampaill (Baile Átha Cliath)|Baile an Teampaill]]
|-
| style='text-align:right'| 1480
| [[Íomhá:Roy O'Donovan 03-08-2013 1.jpg|center|128px]]
| [[Roy O'Donovan]]
| data-sort-value="1985" | 1985-08-10
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1481
| [[Íomhá:Colin Healy.jpg|center|128px]]
| [[Colin Healy]]
| data-sort-value="1980" | 1980-03-14
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1482
| [[Íomhá:Alex White TD 2014 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Alex White]]
| data-sort-value="1958" | 1958-12-03
|
| [[Marino]]
|-
| style='text-align:right'| 1483
| [[Íomhá:Una Healy at BAFTAs 2026 02 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Una Healy]]
| data-sort-value="1981" | 1981-10-10
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 1484
| [[Íomhá:Shane Lowry Ryder Cup 2025-194 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Shane Lowry]]
| data-sort-value="1987" | 1987-04-02
|
| [[Clóirtheach]]
|-
| style='text-align:right'| 1485
| [[Íomhá:Ian Gibson FLM2019-1.jpg|center|128px]]
| [[Ian Gibson]]
| data-sort-value="1939" | 1939-04-21
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1486
|
| [[Aengus Mac Grianna]]
| data-sort-value="1964" | 1964-07-09
|
| [[Ráth Eanaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1487
| [[Íomhá:Caitriona Balfe at the 2024 Toronto International Film Festival (crop).jpg|center|128px]]
| [[Caitriona Balfe]]
| data-sort-value="1979" | 1979-10-04
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1488
| [[Íomhá:Ciara grant.jpg|center|128px]]
| [[Ciara Grant]]
| data-sort-value="1978" | 1978-05-17
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1489
| [[Íomhá:Clare Daly (48758765246) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Clare Daly]]
| data-sort-value="1968" | 1968-04-11
|
| [[Droichead Nua]]
|-
| style='text-align:right'| 1490
| [[Íomhá:Colm Cooper from Sean Marty Lockhart & Colm Cooper - 2009.jpg|center|128px]]
| [[Colm Cúipéir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-06-03
|
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 1491
| [[Íomhá:Djcarey2012 cropped.jpg|center|128px]]
| [[D. S. Ó Ciara]]
| data-sort-value="1970" | 1970-11-11
|
| [[Gabhrán]]
|-
| style='text-align:right'| 1492
|
| [[Dónal Ó Seancháin]]
| data-sort-value="1977" | 1977-01-04
|
| [[Lios Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 1493
|
| [[Darragh Ó Sé]]
| data-sort-value="1975" | 1975-04-01
|
| [[Ceann Trá]]
|-
| style='text-align:right'| 1494
| [[Íomhá:Declan-Kidney-09-05-23.jpg|center|128px]]
| [[Declan Kidney]]
| data-sort-value="1959" | 1959-10-20
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1495
| [[Íomhá:Declan O'Sullivan.JPG|center|128px]]
| [[Déaglán Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1983" | 1983-12-18
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1496
| [[Íomhá:Nora Owen, May 1996.jpg|center|128px]]
| [[Nora Owen]]
| data-sort-value="1945" | 1945-06-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1497
| [[Íomhá:Paul O'Connell warmup.jpg|center|128px]]
| [[Paul O'Connell]]
| data-sort-value="1979" | 1979-10-20
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1498
| [[Íomhá:Ruairi Quinn (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Ruairi Quinn|Ruairí Ó Cuinn]]
| data-sort-value="1946" | 1946-04-02
|
| [[Dumhach Thrá]]
|-
| style='text-align:right'| 1499
| [[Íomhá:Muireann Nic Amhlaoibh. Waterville.jpg|center|128px]]
| [[Muireann Nic Amhlaoibh]]
| data-sort-value="1978" | 1978
|
| [[Inis Oírr]]
|-
| style='text-align:right'| 1500
|
| [[Paul Bradford]]
| data-sort-value="1963" | 1963-12-01
|
| [[Mala]]
|-
| style='text-align:right'| 1501
| [[Íomhá:Liam Ó Maonlaí 2007.jpg|center|128px]]
| [[Liam Ó Maonlaí]]
| data-sort-value="1964" | 1964-11-07
|
| [[Baile na Manach]]
|-
| style='text-align:right'| 1502
| [[Íomhá:Richard Boyd Barrett 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Richard Boyd Barrett]]
| data-sort-value="1967" | 1967-02-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1503
| [[Íomhá:Robert Troy.jpg|center|128px]]
| [[Robert Troy]]
| data-sort-value="1982" | 1982-01-24
|
| [[Baile na Carraige]]
|-
| style='text-align:right'| 1504
|
| [[Seán Kenny]]
| data-sort-value="1942" | 1942-10-01
|
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 1505
| [[Íomhá:Shane Ross (official portrait).jpg|center|128px]]
| [[Shane Ross]]
| data-sort-value="1949" | 1949-07-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1506
| [[Íomhá:Eamon Dunphy 2013 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Eamonn Dunphy]]
| data-sort-value="1945" | 1945-08-03
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1507
| [[Íomhá:Steve Collins.jpg|center|128px]]
| [[Steve Collins]]
| data-sort-value="1964" | 1964-07-21
|
| [[an Chabrach]]
|-
| style='text-align:right'| 1508
|
| [[Diarmuid Ó Murchú]]
| data-sort-value="1975" | 1975-08-22
|
| [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]]
|-
| style='text-align:right'| 1509
| [[Íomhá:Pat Doherty MP with Mary Doherty and Barry McGuigan at the London St Patrick's Day march. (16232423774).jpg|center|128px]]
| [[Barry McGuigan]]
| data-sort-value="1961" | 1961-02-28
|
| [[Muineachán]]
|-
| style='text-align:right'| 1510
| [[Íomhá:Terry Leyden.jpg|center|128px]]
| [[Terry Leyden]]
| data-sort-value="1945" | 1945-10-01
|
| [[Contae Ros Comáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1511
| [[Íomhá:John OFlynn.jpg|center|128px]]
| [[John O'Flynn]]
| data-sort-value="1982" | 1982-07-11
|
| [[An Cóbh]]
|-
| style='text-align:right'| 1512
| [[Íomhá:Timmy Dooley.jpg|center|128px]]
| [[Timmy Dooley]]
| data-sort-value="1969" | 1969-02-13
|
| [[Baile Uí Bheoláin]]
|-
| style='text-align:right'| 1513
| [[Íomhá:NC Courage vs Gotham FC (Mar 2024) 141 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Denise O'Sullivan]]
| data-sort-value="1994" | 1994-02-04
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1514
|
| [[Éadbhard Ó Cathaoir]]
| data-sort-value="1941" | 1941-10-14
|
| [[Inis Tíog]]
|-
| style='text-align:right'| 1515
| [[Íomhá:Eric Elwood HK Sevens 1993.png|center|128px]]
| [[Eric Elwood]]
| data-sort-value="1969" | 1969-02-26
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1516
| [[Íomhá:Frances Black 2020.jpg|center|128px]]
| [[Frances Black]]
| data-sort-value="1960" | 1960-06-25
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1517
| [[Íomhá:Jimfitzpatricl.png|center|128px]]
| [[Jim Fitzpatrick (ealaíontóir)|Jim Fitzpatrick]]
| data-sort-value="1946" | 1946
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1518
|
| [[James Nolan]]
| data-sort-value="1977" | 1977-01-27
|
| [[Contae Uíbh Fhailí]]
|-
| style='text-align:right'| 1519
| [[Íomhá:Lucinda Creighton (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Lucinda Creighton]]
| data-sort-value="1980" | 1980-01-20
|
| [[Clár Chlainne Mhuiris]]
|-
| style='text-align:right'| 1520
|
| [[Marc Ó Sé]]
| data-sort-value="1980" | 1980-04-21
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1521
| [[Íomhá:Mary Davis 1.jpg|center|128px]]
| [[Mary Davis]]
| data-sort-value="1954" | 1954-08-06
|
| [[Béal Átha na Muice]]
|-
| style='text-align:right'| 1522
|
| [[Mick O'Connell|Mícheál Ó Conaill]]
| data-sort-value="1937" | 1937-01-04
|
| [[Oileán Dairbhre]]
|-
| style='text-align:right'| 1523
|
| [[Mícheál Mac Síthigh]]
| data-sort-value="1954" | 1954-07-28
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1524
| [[Íomhá:An Titlíoch ria.jpg|center|128px]]
| [[Alan Titley]]
| data-sort-value="1947" | 1947-06-28
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1525
|
| [[Vincent Morley]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1526
| [[Íomhá:Niamh Fahey 2014 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Niamh Fahey]]
| data-sort-value="1987" | 1987-10-13
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1527
|
| [[Nollaig Ó Sceacháin]]
| data-sort-value="1945" | 1945-12-06
|
| [[Droichead Binéid]]
|-
| style='text-align:right'| 1528
| [[Íomhá:PatScullyManager.jpg|center|128px]]
| [[Pat Scully]]
| data-sort-value="1970" | 1970-06-23
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1529
| [[Íomhá:Pink Spillane.jpg|center|128px]]
| [[Pádraig Ó Spealáin]]
| data-sort-value="1955" | 1955-12-01
|
| [[An Teampall Nua, Contae Chiarraí|An Teampall Nua]]
|-
| style='text-align:right'| 1530
|
| [[Paul Galvin]]
| data-sort-value="1979" | 1979-11-02
|
| [[Leic Snámha]]
|-
| style='text-align:right'| 1531
| [[Íomhá:Ed Joyce 2007 cropped.jpg|center|128px]]
| [[Ed Joyce]]
| data-sort-value="1978" | 1978-09-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1532
|
| [[Tomás Breatnach]]
| data-sort-value="1983" | 1983-05-27<br/>1983
|
| [[Tulach Ruáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1533
| [[Íomhá:Vincent Browne.jpg|center|128px]]
| [[Vincent Browne]]
| data-sort-value="1944" | 1944-07-17
|
| [[Béal an Átha, Contae Luimnigh|Béal an Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1534
| [[Íomhá:David McWilliams.jpg|center|128px]]
| [[David McWilliams]]
| data-sort-value="1966" | 1966
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1535
| [[Íomhá:Willie Walsh (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Willie Walsh]]
| data-sort-value="1961" | 1961-10-25
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1536
| [[Íomhá:Aine O'Gorman Republic of Ireland mix zone 2020-03-05 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Áine O'Gorman]]
| data-sort-value="1989" | 1989-05-13
|
| [[Cill Mhantáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1537
|
| [[Brian Shelley]]
| data-sort-value="1981" | 1981-11-15
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1538
|
| [[Dave Mooney]]
| data-sort-value="1984" | 1984-10-30
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1539
| [[Íomhá:Eve Hewson (cropped).png|center|128px]]
| [[Eve Hewson]]
| data-sort-value="1991" | 1991-07-07
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1540
|
| [[Colm Ó Maonlaí]]
| data-sort-value="1966" | 1966-12-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1541
| [[Íomhá:Geraldine Kennedy, 2015 (cropped).png|center|128px]]
| [[Geraldine Kennedy]]
| data-sort-value="1951" | 1951-09-01
|
| [[Trá Mhór]]
|-
| style='text-align:right'| 1542
| [[Íomhá:TadhgMacD-0005.jpg|center|128px]]
| [[Tadhg Mac Dhonnagáin]]
| data-sort-value="1961" | 1961
|
| [[Achadh Mór, Contae Mhaigh Eo|Achadh Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 1543
| [[Íomhá:Padraig Amond.jpg|center|128px]]
| [[Pádraig Amond]]
| data-sort-value="1988" | 1988-04-15
|
| [[Ceatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 1544
| [[Íomhá:Kbrennan2.JPG|center|128px]]
| [[Killian Brennan]]
| data-sort-value="1984" | 1984-01-31
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1545
|
| [[Martin Coleman]]
| data-sort-value="1983" | 1983-02-15
|
| [[Béal Átha an Cheasaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1546
| [[Íomhá:Todd Carty.jpg|center|128px]]
| [[Todd Carty]]
| data-sort-value="1963" | 1963-08-31
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1547
| [[Íomhá:John Perry, May 2014.jpg|center|128px]]
| [[John Perry]]
| data-sort-value="1956" | 1956-08-15
|
| [[Baile an Mhóta (Sligeach)|Baile an Mhóta]]
|-
| style='text-align:right'| 1548
| [[Íomhá:Michael Moynihan 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Michael Moynihan (polaiteoir Corcaíoch)|Michael Moynihan]]
| data-sort-value="1968" | 1968-01-12
|
| [[Mala]]
|-
| style='text-align:right'| 1549
| [[Íomhá:Seán Fleming.jpg|center|128px]]
| [[Seán Fleming]]
| data-sort-value="1958" | 1958-02-01
|
| [[Contae Laoise]]
|-
| style='text-align:right'| 1550
| [[Íomhá:Joe Costello 2013.jpg|center|128px]]
| [[Joe Costello (polaiteoir Éireannach)|Seosamh Mac Coisdealbha]]
| data-sort-value="1945" | 1945-07-13
|
| [[An Ghaobhach]]
|-
| style='text-align:right'| 1551
| [[Íomhá:Thomas P. Broughan.jpg|center|128px]]
| [[Tommy Broughan]]
| data-sort-value="1947" | 1947-08-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1552
| [[Íomhá:Kathleen Lynch 2013.jpg|center|128px]]
| [[Kathleen Lynch]]
| data-sort-value="1953" | 1953-06-07
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 1553
| [[Íomhá:Paul Kehoe TD.jpg|center|128px]]
| [[Paul Kehoe]]
| data-sort-value="1973" | 1973-01-11
|
| [[Brí]]
|-
| style='text-align:right'| 1554
| [[Íomhá:Michael Ring 2012 cropped.jpg|center|128px]]
| [[Michael Ring]]
| data-sort-value="1953" | 1953-12-24
|
| [[Cathair na Mart]]
|-
| style='text-align:right'| 1555
| [[Íomhá:Róisín Shortall 2020.jpg|center|128px]]
| [[Róisín Shortall|Róisín Ní Shoirtéil]]
| data-sort-value="1954" | 1954-04-25
|
| [[Droim Conrach]]
|-
| style='text-align:right'| 1556
| [[Íomhá:Barry Andrews, July 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Barry Andrews]]
| data-sort-value="1967" | 1967-05-16
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1557
|
| [[Billy Timmins]]
| data-sort-value="1959" | 1959-10-01
|
| [[Bealach Conglais]]
|-
| style='text-align:right'| 1558
| [[Íomhá:Jack Wall, circa 2002 03.jpg|center|128px]]
| [[Jack Wall]]
| data-sort-value="1945" | 1945-07-01
|
| [[Díseart Diarmada]]
|-
| style='text-align:right'| 1559
| [[Íomhá:Fergus O'Dowd 2013.jpg|center|128px]]
| [[Fergus O'Dowd]]
| data-sort-value="1948" | 1948-09-01
|
| [[Dúrlas Éile|Durlas]]
|-
| style='text-align:right'| 1560
| [[Íomhá:John Deasy 2015.jpg|center|128px]]
| [[John Deasy (Fine Gael)|John Deasy]]
| data-sort-value="1967" | 1967-10-08
|
| [[Dún Garbhán]]
|-
| style='text-align:right'| 1561
|
| [[Ivor Mac Alaigh]]
| data-sort-value="1958" | 1958-05-06
|
| [[Contae Bhaile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1562
|
| [[Tom Hayes]]
| data-sort-value="1952" | 1952-02-16
|
| [[An Gabhailín]]
|-
| style='text-align:right'| 1563
| [[Íomhá:Olivia Mitchell.jpg|center|128px]]
| [[Olivia Mitchell]]
| data-sort-value="1947" | 1947-07-31
|
| [[Biorra]]
|-
| style='text-align:right'| 1564
| [[Íomhá:David Stanton 2016.jpg|center|128px]]
| [[David Stanton]]
| data-sort-value="1957" | 1957-02-15
|
| [[Mainistir na Corann]]
|-
| style='text-align:right'| 1565
| [[Íomhá:Damien English 2015.jpg|center|128px]]
| [[Damien English]]
| data-sort-value="1978" | 1978-02-21
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1566
| [[Íomhá:ColmÓCíosóig.png|center|128px]]
| [[Colm Ó Cíosóig]]
| data-sort-value="1964" | 1964-10-31
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1567
| [[Íomhá:1720100109938 20240704 FLANAGAN Luke Ming IE 004.jpg|center|128px]]
| [[Luke 'Ming' Flanagan]]
| data-sort-value="1972" | 1972-01-22
|
| [[Ros Comáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1568
| [[Íomhá:Dónal Óg Cusack at Web Summit 2014 cropped.jpg|center|128px]]
| [[Dónal Óg Ó Cíosóg]]
| data-sort-value="1977" | 1977-03-16
|
| [[Cluain, Contae Chorcaí|Cluain]]
|-
| style='text-align:right'| 1569
| [[Íomhá:Tim Pat and Martin McGuinness (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Tim Pat Coogan|Tadhg Pádraig Ó Cuagáin]]
| data-sort-value="1935" | 1935-04-22
|
| [[Baile na Manach]]
|-
| style='text-align:right'| 1570
|
| [[Lesley Roy]]
| data-sort-value="1986" | 1986-09-17
|
| [[Baile Brigín]]
|-
| style='text-align:right'| 1571
| [[Íomhá:MK17449 Aisling Bea.jpg|center|128px]]
| [[Aisling Bea]]
| data-sort-value="1984" | 1984-03-16
|
| [[Contae Chill Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 1572
| [[Íomhá:Simon Zebo 2017.jpg|center|128px]]
| [[Simon Zebo]]
| data-sort-value="1990" | 1990-03-16
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1573
|
| [[Fearghas Ó Ceallaigh|Fergus Kelly]]
| data-sort-value="1944" | 1944-12-16
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1574
| [[Íomhá:David O'Leary and Ronan Finn.jpg|center|128px]]
| [[Ronan Finn]]
| data-sort-value="1987" | 1987-12-21
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1575
|
| [[Aaron Mac Cuinneagáin]]
| data-sort-value="1993" | 1993-04-04
|
| [[Sionainn (baile)|Sionainn]]
|-
| style='text-align:right'| 1576
| [[Íomhá:Adam Fergus at DarkLight Con 4 by People Conventions.jpg|center|128px]]
| [[Adam Fergus]]
|
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1577
| [[Íomhá:Aengus Ó Snodaigh (2024) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Aengus Ó Snodaigh]]
| data-sort-value="1964" | 1964-07-31
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1578
|
| [[Aodhán Ó Fógartaigh]]
| data-sort-value="1982" | 1982-07-20
|
| [[Áth na nUrlainn]]
|-
| style='text-align:right'| 1579
| [[Íomhá:Aidan Harte (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Aodán Ó hAirt]]
| data-sort-value="1988" | 1988-08-17
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1580
|
| [[Aodán Ó Sé]]
| data-sort-value="1990" | 1990-06-29
|
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 1581
| [[Íomhá:Aidan O'Mahony & Eoin Bradley (cropped) - Aidan O'Mahony 2.jpg|center|128px]]
| [[Aodhán Ó Mathúna]]
| data-sort-value="1980" | 1980-06-08
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1582
| [[Íomhá:Aidan Price.jpg|center|128px]]
| [[Aidan Price]]
| data-sort-value="1981" | 1981-12-08
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1583
| [[Íomhá:Senator Aideen Hayden (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Aideen Hayden]]
| data-sort-value="1959" | 1959
|
| [[Contae Cheatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 1584
|
| [[Ailbhe Ní Ghearbhuigh]]
| data-sort-value="1984" | 1984
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1585
| [[Íomhá:Aine Lawlor.jpg|center|128px]]
| [[Aine Lawlor]]
| data-sort-value="1961" | 1961
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1586
|
| [[Eileen MacDonagh]]
| data-sort-value="1956" | 1956-07-20
|
| [[An Ghaobhach]]
|-
| style='text-align:right'| 1587
|
| [[Alan Ó Brógáin]]
| data-sort-value="1982" | 1982-01-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1588
| [[Íomhá:Alan Dillon 2020.jpg|center|128px]]
| [[Alan Dillon]]
| data-sort-value="1984" | 1984
|
| [[Caisleán an Bharraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1589
| [[Íomhá:Alan Farrell 2014.jpg|center|128px]]
| [[Alan Farrell]]
| data-sort-value="1977" | 1977-12-29
|
| [[Mullach Íde]]
|-
| style='text-align:right'| 1590
|
| [[Alan Mathews]]
| data-sort-value="1965" | 1965-06-27
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1591
| [[Íomhá:Alan Nolan cropped.jpg|center|128px]]
| [[Alan Ó Nualláin]]
| data-sort-value="1985" | 1985-06-04
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1592
|
| [[Alice Maher]]
| data-sort-value="1956" | 1956
|
| ''[[:d:Q4220554|Cill Mhaoileachair]]''
|-
| style='text-align:right'| 1593
| [[Íomhá:AmandaByramJuly10.JPG|center|128px]]
| [[Amanda Byram]]
| data-sort-value="1973" | 1973-06-16
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1594
|
| [[Ambrós Ó Donnabháin]]
| data-sort-value="1962" | 1962-06-11
|
| [[Gníomh go Leith]]
|-
| style='text-align:right'| 1595
| [[Íomhá:Amy Huberman at Dublin Film Festival.jpg|center|128px]]
| [[Amy Huberman]]
| data-sort-value="1979" | 1979-03-20
|
| [[Cábán tSíle]]
|-
| style='text-align:right'| 1596
| [[Íomhá:Andrew Doyle, May 2015.jpg|center|128px]]
| [[Andrew Doyle]]
| data-sort-value="1960" | 1960-07-02
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1597
| [[Íomhá:Andy Moran.jpg|center|128px]]
| [[Aindriu Ó Morain]]
| data-sort-value="1983" | 1983-11-02
|
| [[Caisleán an Bharraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1598
| [[Íomhá:Ann Phelan 2013.jpg|center|128px]]
| [[Ann Phelan]]
| data-sort-value="1961" | 1961-09-16
|
| [[Gráig na Manach]]
|-
| style='text-align:right'| 1599
|
| [[Anna Geary]]
| data-sort-value="1988" | 1988-07-28
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1600
|
| [[Annalise Murphy]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-01
|
| [[Baile Átha Troim]]
|-
| style='text-align:right'| 1601
|
| [[Anne Colley]]
| data-sort-value="1951" | 1951-07
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1602
|
| [[Anne Doyle]]
| data-sort-value="1952" | 1952-01-30
|
| [[Fearna]]
|-
| style='text-align:right'| 1603
|
| [[Anne Ferris]]
| data-sort-value="1954" | 1954-09-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1604
|
| [[Antóin Ó Dálaigh]]
| data-sort-value="1969" | 1969-10-29
|
| [[Droichead an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 1605
|
| [[Billy Woods]]
| data-sort-value="1973" | 1973-10-24
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1606
|
| [[Bob Quinn]]
| data-sort-value="1935" | 1935<br/>1939
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1607
|
| [[Brenda Power]]
|
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1608
|
| [[Breandán de Buigléir|Breandán Dé Buigléir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-07-22
|
| [[An Geata Bán]]
|-
| style='text-align:right'| 1609
| [[Íomhá:Brendan Maher (2014).jpg|center|128px]]
| [[Brendan Maher]]
| data-sort-value="1989" | 1989-01-05
|
| [[Buiríos Ó Luigheach]]
|-
| style='text-align:right'| 1610
| [[Íomhá:Brendan O'Carroll as the Grand Marshal At The St. Patrick's Day Parade In Dublin (REF-102282).jpg|center|128px]]
| [[Brendan O'Carroll]]
| data-sort-value="1955" | 1955-09-15
|
| [[Fionnghlas]]
|-
| style='text-align:right'| 1611
| [[Íomhá:Brendan Ryan 2013.png|center|128px]]
| [[Brendan Ryan]]
| data-sort-value="1953" | 1953-02-05
|
| [[Domhnach Bat]]
|-
| style='text-align:right'| 1612
|
| [[Brendan Shine]]
| data-sort-value="1947" | 1947-06-02
|
| [[Baile Átha Luain]]
|-
| style='text-align:right'| 1613
|
| [[Brendan Toal]]
| data-sort-value="1940" | 1940-12-01
|
| [[Contae Mhuineacháin]]
|-
| style='text-align:right'| 1614
| [[Íomhá:Minister Brian Hayes at Sneem River.JPG|center|128px]]
| [[Brian Hayes]]
| data-sort-value="1969" | 1969-08-23
|
| [[Tamhlacht]]
|-
| style='text-align:right'| 1615
| [[Íomhá:Anthony Nash cropped.jpg|center|128px]]
| [[Antóin de Nais]]
| data-sort-value="1984" | 1984-10-12
|
| [[Ceann Toirc]]
|-
| style='text-align:right'| 1616
| [[Íomhá:Aodhán Ó Ríordáin.jpg|center|128px]]
| [[Aodhán Ó Ríordáin]]
| data-sort-value="1976" | 1976-07-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1617
|
| [[Aodán Mac Gearailt]]
| data-sort-value="1978" | 1978-10-29
|
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 1618
| [[Íomhá:Aoibhinn Ni Shuilleabhain in Soroti.jpg|center|128px]]
| [[Aoibhinn Ní Shúilleabháin]]
| data-sort-value="1983" | 1983
|
| ''[[:d:Q5043765|Ceathrú na Con]]''
|-
| style='text-align:right'| 1619
|
| [[Aoife Ní Thuairisg]]
|
|
| [[Indreabhán]]
|-
| style='text-align:right'| 1620
|
| [[Arthur Spring]]
| data-sort-value="1976" | 1976-07-05
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1621
|
| [[Daragh O'Malley]]
| data-sort-value="1954" | 1954-05-25
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1622
| [[Íomhá:Averil Power 2.jpg|center|128px]]
| [[Averil Power]]
| data-sort-value="1978" | 1978-07-26
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1623
|
| [[Barry Cogan]]
| data-sort-value="1936" | 1936-09-27
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 1624
| [[Íomhá:1718705058077 20240617 COWEN Barry IE 008.jpg|center|128px]]
| [[Barry Cowen]]
| data-sort-value="1967" | 1967-08-28
|
| [[Clóirtheach]]
|-
| style='text-align:right'| 1625
|
| [[Beircheart Ó Conchúir]]
| data-sort-value="1979" | 1979-01-25
|
| ''[[:d:Q7020800|Baile Nua Sheandroma]]''
|-
| style='text-align:right'| 1626
| [[Íomhá:Bernard Brogan at Web Summit 2014b.jpg|center|128px]]
| [[Bernard Brogan Jnr|Bernard Brogan]]
| data-sort-value="1984" | 1984-04-03
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1627
|
| [[Bernard Brogan Snr|Bernard Brogan]]
| data-sort-value="1953" | 1953-09-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1628
| [[Íomhá:Bernard dunne.jpg|center|128px]]
| [[Bernard Dunne]]
| data-sort-value="1980" | 1980-02-06
|
| [[Cluain Dolcáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1629
|
| [[Bernard O'Shea]]
| data-sort-value="1978" | 1978
|
| [[Darú, Contae Laoise|Darú]]
|-
| style='text-align:right'| 1630
|
| [[Liam Cúipéir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-12-16
|
| [[Eochaill]]
|-
| style='text-align:right'| 1631
|
| [[Brian Ó Murchú]]
| data-sort-value="1982" | 1982-07-21
|
| ''[[:d:Q3930472|Ráth Chormaic]]''
|-
| style='text-align:right'| 1632
|
| [[Brian Ó hAlluráin]]
| data-sort-value="1991" | 1991-05-17
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1633
| [[Íomhá:Brian Stanley 2013.jpg|center|128px]]
| [[Brian Stanley]]
| data-sort-value="1961" | 1961-01-12
|
| [[Buiríos Mór Osraí]]
|-
| style='text-align:right'| 1634
|
| [[Brian Whelehan|Brian Ó Faoileacháin]]
| data-sort-value="1971" | 1971-08
|
| [[Beannchar, Contae Uíbh Fhailí|Beannchar]]
|-
| style='text-align:right'| 1635
|
| [[Briege Corkery]]
| data-sort-value="1986" | 1986-12-16
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1636
|
| [[Eva Rothschild]]
| data-sort-value="1972" | 1972<br/>1971-02<br/>1971
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1637
|
| [[Bryan Cullen]]
| data-sort-value="1984" | 1984-04-07
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1638
|
| [[Bryan Sheehan]]
| data-sort-value="1985" | 1985-08-25
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1639
|
| [[Bríd Ní Neachtain]]
| data-sort-value="1959" | 1959
|
| [[Ros Muc]]
|-
| style='text-align:right'| 1640
|
| [[Mary Byrne]]
| data-sort-value="1959" | 1959-11-03
|
| [[Baile Formaid]]
|-
| style='text-align:right'| 1641
| [[Íomhá:Caoimhghín Ó Caoláin speaking to press 2013 crop.jpg|center|128px]]
| [[Caoimhghín Ó Caoláin]]
| data-sort-value="1953" | 1953-09-18
|
| [[Muineachán]]
|-
| style='text-align:right'| 1642
| [[Íomhá:Cathal Mac Coille.jpg|center|128px]]
| [[Cathal Mac Coille]]
| data-sort-value="1952" | 1952
|
| [[Cluain Dolcáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1643
|
| [[Cathal Mac an Oirchinnigh]]
| data-sort-value="1991" | 1991
|
| [[Inis (baile)|Inis]]
|-
| style='text-align:right'| 1644
| [[Íomhá:Inauguration of Catherine Connolly, 11 November 2025 15 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Caitríona Ní Chonghaile|Catherine Connolly]]
| data-sort-value="1955" | 1955-11-05
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1645
| [[Íomhá:Catherine Murphy politician frameless photo.jpg|center|128px]]
| [[Catherine Murphy]]
| data-sort-value="1953" | 1953-09-01
|
| [[Baile Phámar]]
|-
| style='text-align:right'| 1646
| [[Íomhá:Catherine Noone.jpg|center|128px]]
| [[Catherine Noone]]
| data-sort-value="1976" | 1976-06-24
|
| [[Clár Chlainne Mhuiris]]
|-
| style='text-align:right'| 1647
|
| [[Cearbhall Óg Ó Dálaigh]]
|
|
| ''[[:d:Q65559822|An Phailís]]''
|-
| style='text-align:right'| 1648
| [[Íomhá:Chris Andrews 2018.jpg|center|128px]]
| [[Chris Andrews (polaiteoir)|Chris Andrews]]
| data-sort-value="1964" | 1964-05-25
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1649
| [[Íomhá:Christopher Joyce (hurler).jpg|center|128px]]
| [[Criostóir Seoige]]
| data-sort-value="1992" | 1992-01-04
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1650
|
| [[Cian Ó Diolún]]
| data-sort-value="1988" | 1988-10-30
|
| [[Inis (baile)|Inis]]
|-
| style='text-align:right'| 1651
|
| [[Cian Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1988" | 1988-03-27
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1652
| [[Íomhá:Ciara Conway 2014.jpg|center|128px]]
| [[Ciara Conway]]
| data-sort-value="1980" | 1980-08-13
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1653
|
| [[Ciarán Mac Giolla Chainnigh]]
| data-sort-value="1993" | 1993-07-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1654
| [[Íomhá:Ciarán Lynch 2014.jpg|center|128px]]
| [[Ciarán Lynch]]
| data-sort-value="1964" | 1964-06-13
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1655
|
| [[Ciarán Murphy]]
| data-sort-value="1940" | 1940-05-30
|
| [[Contae Chill Mhantáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1656
|
| [[Ciarán Ó Faoláin]]
| data-sort-value="1976" | 1976-02-28
|
| [[Ráth Eanaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1657
| [[Íomhá:Cillian Buckley cropped.jpg|center|128px]]
| [[Cillian Ó Buachalla]]
| data-sort-value="1992" | 1992-07-14
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1658
|
| [[Cillian O'Connor]]
| data-sort-value="1992" | 1992-05
|
| [[Baile an Tobair, Contae Mhaigh Eo (Ceara)|Baile an Tobair]]
|-
| style='text-align:right'| 1659
|
| [[Colette Nic Aodha]]
| data-sort-value="1967" | 1967
|
| [[Sruthair]]
|-
| style='text-align:right'| 1660
|
| [[Cóilín Ó Fionnalaigh]]
| data-sort-value="1989" | 1989-08-25
|
| [[Baile Héil]]
|-
| style='text-align:right'| 1661
|
| [[Colin Moran]]
| data-sort-value="1980" | 1980-06-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1662
|
| [[Cóilín Ó Riain]]
| data-sort-value="1988" | 1988-09-02
|
| [[Cora Chaitlín]]
|-
| style='text-align:right'| 1663
| [[Íomhá:Colm Callanan cropped.jpg|center|128px]]
| [[Colm Ó Callanáin]]
| data-sort-value="1982" | 1982-07-18
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1664
|
| [[Colm Ó Gealbháin]]
| data-sort-value="1993" | 1993-02-02
|
| [[Cluain Lára]]
|-
| style='text-align:right'| 1665
|
| [[Colm Keaveney]]
| data-sort-value="1971" | 1971-01-11
|
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 1666
| [[Íomhá:Conal Keaney (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Conal Keaney|Conal Ó Cianaigh]]
| data-sort-value="1982" | 1982-09-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1667
|
| [[Conor Allis]]
| data-sort-value="1990" | 1990-03-08
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1668
| [[Íomhá:Conor Cooney.jpg|center|128px]]
| [[Conchúr Ó Cuana]]
| data-sort-value="1992" | 1992-10-22
|
| [[Béal Átha na Sluaighe]]
|-
| style='text-align:right'| 1669
|
| [[Conchúir Ó Fogartaigh]]
| data-sort-value="1990" | 1990-05-12
|
| [[Caisleán an Chomair]]
|-
| style='text-align:right'| 1670
|
| [[Conchur Ó Liatháin]]
| data-sort-value="1992" | 1992-07-30
|
| [[Mainistir na Corann]]
|-
| style='text-align:right'| 1671
|
| [[Conchúir Mac Craith]]
| data-sort-value="1991" | 1991-05-29
|
| [[Inis (baile)|Inis]]
|-
| style='text-align:right'| 1672
| [[Íomhá:Conor McGregor, UFC 189 World Tour London (2).jpg|center|128px]]
| [[Conor McGregor|Conchúr Mac Gréagóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-07-14
|
| [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]]
|-
| style='text-align:right'| 1673
|
| [[Conchur Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1989" | 1989-03-08
|
| [[Gleann Maghair]]
|-
| style='text-align:right'| 1674
|
| [[Cornelius Connolly]]
|
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 1675
|
| [[Cáit Keane]]
| data-sort-value="1949" | 1949-09-24
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1676
| [[Íomhá:Damien Dempsey.jpg|center|128px]]
| [[Damien Dempsey]]
| data-sort-value="1975" | 1975
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1677
| [[Íomhá:Damien Hayes cropped.jpg|center|128px]]
| [[Damien Hayes]]
| data-sort-value="1982" | 1982-02-18
|
| [[Béal Átha na Sluaighe]]
|-
| style='text-align:right'| 1678
|
| [[Daniel Bohane]]
| data-sort-value="1983" | 1983
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1679
|
| [[Dónall Ó Cearnaigh]]
| data-sort-value="1989" | 1989-12-19
|
| [[Gleann Maghair]]
|-
| style='text-align:right'| 1680
|
| [[Danny Sutcliffe]]
| data-sort-value="1992" | 1992-02-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1681
| [[Íomhá:Dara Murphy 2015.jpg|center|128px]]
| [[Dara Murphy]]
| data-sort-value="1969" | 1969-12-02
|
| [[Gleann Maghair]]
|-
| style='text-align:right'| 1682
|
| [[Dara Ó Conaola]]
| data-sort-value="1945" | 1945
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 1683
| [[Íomhá:Ocinneide cropped.jpg|center|128px]]
| [[Dara Ó Cinnéide]]
| data-sort-value="1975" | 1975-04-25
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1684
|
| [[Darach Ó hEoghanáin]]
| data-sort-value="1990" | 1990-03-21
|
| [[Cluain Lára]]
|-
| style='text-align:right'| 1685
|
| [[Darach Mac Con Iomaire]]
| data-sort-value="1977" | 1977
|
| [[An Charraig Dhubh]]
|-
| style='text-align:right'| 1686
| [[Íomhá:Darach Ó Scolaí.JPG|center|128px]]
| [[Darach Ó Scolaí]]
| data-sort-value="1963" | 1963
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1687
| [[Íomhá:Darina Allen, Ballymaloe Cookery (42147510135) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Darina Allen]]
| data-sort-value="1948" | 1948-06-13
|
| [[An Chúlchoill]]
|-
| style='text-align:right'| 1688
|
| [[Darragh Ó Cuaig|daragh fives]]
| data-sort-value="1992" | 1992-03-26
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1689
|
| [[Darren Magee]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1690
| [[Íomhá:Dave Fanning 2015 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Dave Fanning]]
| data-sort-value="1956" | 1956-02-27<br/>1955
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1691
| [[Íomhá:David Burke (Hurler) cropped.jpg|center|128px]]
| [[David Burke]]
| data-sort-value="1990" | 1990-01-07
|
| [[Béal Átha na Sluaighe]]
|-
| style='text-align:right'| 1692
| [[Íomhá:David Cullinane TD (40211918003) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[David Cullinane]]
| data-sort-value="1974" | 1974-07-04
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1693
|
| [[Daithí Mac Éinrí]]
|
|
| [[Ráth Eanaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1694
|
| [[David Moran]]
| data-sort-value="1988" | 1988-06-29
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1695
|
| [[Daithí Ó Treasaigh]]
| data-sort-value="1989" | 1989-11-21
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1696
|
| [[Declan O'Mahony]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1697
| [[Íomhá:Denis Bastick during the 2013 NFL Final (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Donnacha Bastic]]
| data-sort-value="1981" | 1981-05-08
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1698
| [[Íomhá:Denis Behan Writing.jpg|center|128px]]
| [[Denis Behan]]
| data-sort-value="1984" | 1984-01-02
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1699
| [[Íomhá:Denis Landy.jpg|center|128px]]
| [[Denis Landy]]
| data-sort-value="1962" | 1962-02-28
|
| [[Carraig na Siúire]]
|-
| style='text-align:right'| 1700
| [[Íomhá:Denis 'Ogie' Moran. Sea Lodge Hotel. Waterville.jpg|center|128px]]
| [[Donncha Ó Moráin]]
| data-sort-value="1956" | 1956-01-16
|
| [[Baile an Bhuinneánaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1701
|
| [[Derek Ó Loinn]]
| data-sort-value="1978" | 1978-07-04
|
| [[Áth na nUrlainn]]
|-
| style='text-align:right'| 1702
|
| [[Derek Mooney]]
| data-sort-value="1967" | 1967-03-04
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1703
|
| [[Derek Murray]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1704
| [[Íomhá:Derek Nolan Election Photo.jpg|center|128px]]
| [[Derek Nolan]]
| data-sort-value="1982" | 1982
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1705
|
| [[Dermot Somers]]
| data-sort-value="1947" | 1947
|
| [[Contae Ros Comáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1706
|
| [[Des Cahill]]
| data-sort-value="1953" | 1953-05-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1707
|
| [[Dessie Farrell]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1708
| [[Íomhá:Cllr Ellis Mansion House, Dublin.JPG|center|128px]]
| [[Dessie Ellis]]
| data-sort-value="1953" | 1953-09-23
|
| [[Baile Munna]]
|-
| style='text-align:right'| 1709
|
| [[Seán Óg de Paor]]
| data-sort-value="1970" | 1970-12-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1710
| [[Íomhá:Diane Caldwell 20200223 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Diane Caldwell]]
| data-sort-value="1988" | 1988-09-11
|
| [[Baile Brigín]]
|-
| style='text-align:right'| 1711
|
| [[Diarmuid O'Carroll]]
| data-sort-value="1987" | 1987-03-16
|
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 1712
| [[Íomhá:Diarmuid O'Sullivan cropped.jpg|center|128px]]
| [[Diarmuid Ó Súilleabháin (iománaí)|Diarmuid Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1978" | 1978-07-27
|
| [[Cluain, Contae Chorcaí|Cluain]]
|-
| style='text-align:right'| 1713
| [[Íomhá:Willie Penrose 2005 cropped.jpg|center|128px]]
| [[Willie Penrose|Liam Penrose]]
| data-sort-value="1956" | 1956-08-01
|
| [[Baile na Carraige]]
|-
| style='text-align:right'| 1714
|
| [[Donal Ó Grádaigh]]
| data-sort-value="1981" | 1981-07
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1715
|
| [[Domhnall Ó Tuathaigh]]
| data-sort-value="1989" | 1989-09-20
|
| [[Inis (baile)|Inis]]
|-
| style='text-align:right'| 1716
| [[Íomhá:Donnchadh-walsh.png|center|128px]]
| [[Donnacha Walsh]]
| data-sort-value="1984" | 1984-07-03
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1717
| [[Íomhá:Dorothy Cross, March 2025 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Dorothy Cross]]
| data-sort-value="1956" | 1956
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1718
|
| [[Dáithí Ó Sé]]
| data-sort-value="1956" | 1956-06-02
|
| [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]]
|-
| style='text-align:right'| 1719
|
| [[Dónall Mac Giolla Easpaig]]
| data-sort-value="1948" | 1948-04-23
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1720
| [[Íomhá:Eamon Scanlon (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Eamon Scanlon]]
| data-sort-value="1954" | 1954-09-20
|
| [[Baile an Mhóta (Sligeach)|Baile an Mhóta]]
|-
| style='text-align:right'| 1721
|
| [[Eimear Ní Chonaola]]
| data-sort-value="1977" | 1977
|
| [[An Spidéal]]
|-
| style='text-align:right'| 1722
| [[Íomhá:Irish Actress Emma Eliza Regan- 2014-04-10 01-42 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Emma Eliza Regan]]
| data-sort-value="1990" | 1990-12-04
|
| [[Maigh Cuilinn]]
|-
| style='text-align:right'| 1723
| [[Íomhá:Eoghan Murphy 2014.png|center|128px]]
| [[Eoghan Murphy]]
| data-sort-value="1982" | 1982-04-23
|
| [[Dumhach Thrá]]
|-
| style='text-align:right'| 1724
|
| [[Eoghan Mac Diarmada]]
| data-sort-value="1983" | 1983-04-15
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1725
|
| [[Eoghan Ó Gadhra]]
| data-sort-value="1985" | 1985-09-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1726
|
| [[Eoin Ó Ceadagáin]]
| data-sort-value="1986" | 1986-09-01
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1727
| [[Íomhá:Eoin Brosnan. Kerry Footballer and Solicitor..JPG|center|128px]]
| [[Eoin Brosnan]]
|
|
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 1728
| [[Íomhá:Pte Eoin Larkin Kilkenny Hurler (4951370639).jpg|center|128px]]
| [[Eoin Ó Lorcáin]]
| data-sort-value="1984" | 1984-07-17
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1729
| [[Íomhá:Eoin Liston. Sea Lodge Hotel. Waterville.JPG|center|128px]]
| [[Eoin Liostún]]
| data-sort-value="1957" | 1957-10-16
|
| [[Baile an Bhuinneánaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1730
| [[Íomhá:Eoin Ó Broin 2016 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Eoin Ó Broin]]
| data-sort-value="1972" | 1972-09-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1731
| [[Íomhá:Eric Byrne 2010 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Eric Byrne]]
| data-sort-value="1947" | 1947-04-21
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1732
| [[Íomhá:Pixie McKenna at the BAFTA's (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Pixie McKenna]]
| data-sort-value="1971" | 1971-01-20
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1733
| [[Íomhá:Evelyn O'Rourke.jpg|center|128px]]
| [[Evelyn O'Rourke]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1734
|
| [[Fiach Mac Conghail]]
| data-sort-value="1964" | 1964-08-04
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1735
|
| [[Fiachra Breathnach]]
| data-sort-value="1986" | 1986-11-21
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1736
| [[Íomhá:Finian Hanley cropped.jpg|center|128px]]
| [[Finian Hanley]]
| data-sort-value="1985" | 1985-01-04
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1737
| [[Íomhá:Finian McGrath politician.jpg|center|128px]]
| [[Finian McGrath]]
| data-sort-value="1953" | 1953-04-09
|
| [[Tuaim]]
|-
| style='text-align:right'| 1738
| [[Íomhá:Fintan O'Toole, 2010.jpg|center|128px]]
| [[Fintan O'Toole]]
| data-sort-value="1958" | 1958-02-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1739
|
| [[Fiona Glascott]]
| data-sort-value="1982" | 1982-11-22
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1740
|
| [[Francis Brennan]]
| data-sort-value="1953" | 1953-09-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1741
|
| [[Frank Clarke (breitheamh)|Frank Clarke]]
| data-sort-value="1951" | 1951-10-10
|
| [[Baile Bhailcín]]
|-
| style='text-align:right'| 1742
|
| [[Garraí Mag Uidhir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-06-26
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1743
|
| [[Gabhán Ó Mathúna]]
| data-sort-value="1987" | 1987-06-11
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1744
| [[Íomhá:George Lee at count.jpg|center|128px]]
| [[George Lee (iriseoir)|George Lee]]
| data-sort-value="1962" | 1962-09-27
|
| [[Teach Mealóg]]
|-
| style='text-align:right'| 1745
|
| [[Gerard Brennan]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1746
|
| [[Gearóid de Paor]]
| data-sort-value="1952" | 1952-06-27
|
| [[Áth an Choite]]
|-
| style='text-align:right'| 1747
| [[Íomhá:Ged Nash.jpg|center|128px]]
| [[Gerald Nash]]
| data-sort-value="1975" | 1975-12-07
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1748
|
| [[Gerry Brady]]
| data-sort-value="1948" | 1948
|
| [[Contae Chill Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 1749
|
| [[Gerry Hutch]]
| data-sort-value="1963" | 1963
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1750
| [[Íomhá:Glenda Gilson at adiff 2016.jpg|center|128px]]
| [[Glenda Gilson]]
| data-sort-value="1981" | 1981-03-03
|
| [[Caisleán Cnucha]]
|-
| style='text-align:right'| 1751
| [[Íomhá:Graham Canty.jpg|center|128px]]
| [[Graham Ó Cáinte]]
| data-sort-value="1980" | 1980-07-23
|
| [[Beanntraí]]
|-
| style='text-align:right'| 1752
|
| [[Graham Mag Oireachtaigh]]
| data-sort-value="1973" | 1973-05-17
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1753
| [[Íomhá:Heather Humphreys 2016.jpg|center|128px]]
| [[Heather Humphreys]]
| data-sort-value="1960" | 1960-05-14
|
| ''[[:d:Q31173147|An Droim]]''
|-
| style='text-align:right'| 1754
| [[Íomhá:Hildegarde Naughton.jpg|center|128px]]
| [[Hildegarde Naughton]]
| data-sort-value="1977" | 1977-05-01
|
| [[Órán Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 1755
| [[Íomhá:Jason Byrne - SYTYF.JPG|center|128px]]
| [[Jason Byrne (fear grinn)|Jason Byrne]]
| data-sort-value="1972" | 1972-02-27
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1756
|
| [[Iasan Scorlóg]]
| data-sort-value="1976" | 1976-01-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1757
|
| [[Jennifer Zamparelli|Jennifer Maguire]]
| data-sort-value="1980" | 1980-04-09
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1758
| [[Íomhá:Jerry Buttimer 2014.jpg|center|128px]]
| [[Jerry Buttimer]]
| data-sort-value="1967" | 1967-03-18
|
| [[Baile an Easpaig]]
|-
| style='text-align:right'| 1759
| [[Íomhá:Jessie Buckley at the Toronto International Film Festival 01 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Jessie Buckley]]
| data-sort-value="1989" | 1989-12-28
|
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 1760
| [[Íomhá:Jillian van Turnhout.jpg|center|128px]]
| [[Jillian van Turnhout]]
| data-sort-value="1968" | 1968-03-29
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1761
|
| [[Jim D'Arcy]]
| data-sort-value="1954" | 1954-07-20
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1762
| [[Íomhá:Jim Daly politician.jpg|center|128px]]
| [[Jim Daly]]
| data-sort-value="1972" | 1972-12-20
|
| [[Draighneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1763
|
| [[Jim Gavin]]
| data-sort-value="1971" | 1971-07-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1764
|
| [[Séamus de Barra-Ó Murchú]]
| data-sort-value="1954" | 1954-08-22
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1765
|
| [[Séamus Ó Géibheannaigh|Jimmy Keaveney]]
| data-sort-value="1945" | 1945-02-12
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1766
| [[Íomhá:Joan Collins TD 2011.jpg|center|128px]]
| [[Joan Collins (polaiteoir)|Joan Collins]]
| data-sort-value="1961" | 1961-06-04
|
| [[Droimeanach]]
|-
| style='text-align:right'| 1767
|
| [[Joe Behan]]
| data-sort-value="1959" | 1959-07-30
|
| [[Bré]]
|-
| style='text-align:right'| 1768
| [[Íomhá:Joe Bergin (Gaelic footballer, 2015).jpg|center|128px]]
| [[Joe Bergin]]
| data-sort-value="1981" | 1981-02-17
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1769
| [[Íomhá:Joe Canning (2013).jpg|center|128px]]
| [[Seosamh Ó Cainín]]
| data-sort-value="1988" | 1988-10-11
|
| [[Port Omna]]
|-
| style='text-align:right'| 1770
| [[Íomhá:Joe Carey 2014.jpg|center|128px]]
| [[Joe Carey]]
| data-sort-value="1975" | 1975-06-24
|
| [[Droichead an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 1771
|
| [[Seosamh Ó Déin]]
| data-sort-value="1977" | 1977-11-15
|
| [[Cill Ia]]
|-
| style='text-align:right'| 1772
| [[Íomhá:Joe Duffy.jpg|center|128px]]
| [[Joe Duffy]]
| data-sort-value="1956" | 1956-01-27
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1773
| [[Íomhá:Joe Gamble Writing.jpg|center|128px]]
| [[Joe Gamble]]
| data-sort-value="1982" | 1982-01-14
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1774
| [[Íomhá:Joe O'Reilly Irish Cavan politician head.jpg|center|128px]]
| [[Joe O'Reilly]]
| data-sort-value="1955" | 1955-04-01
|
| [[Muinchille]]
|-
| style='text-align:right'| 1775
|
| [[John Bowman (craoltóir)]]
| data-sort-value="1942" | 1942
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1776
|
| [[Seán Ó Conalláin]]
| data-sort-value="1989" | 1989-01-23
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1777
| [[Íomhá:John Curran politician.jpg|center|128px]]
| [[John Curran]]
| data-sort-value="1960" | 1960-06-17
|
| [[Leamhcán]]
|-
| style='text-align:right'| 1778
|
| [[John Delaney]]
| data-sort-value="1967" | 1967-10-16
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1779
|
| [[John Donnellan]]
| data-sort-value="1937" | 1937-03-27
|
| [[Dún Mór, Contae na Gaillimhe|Dún Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 1780
| [[Íomhá:John Gilroy.png|center|128px]]
| [[John Gilroy]]
| data-sort-value="1967" | 1967-07-20
|
| [[Baile Átha Buí]]
|-
| style='text-align:right'| 1781
|
| [[Ian Dempsey]]
| data-sort-value="1961" | 1961-01-16
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1782
| [[Íomhá:Ivana Bacik 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Ivana Bacik]]
| data-sort-value="1968" | 1968-05-25
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1783
|
| [[J. J. Ó Dúláinne]]
| data-sort-value="1982" | 1982-03-06
|
| [[Baile Sheáin, Contae Chill Chainnigh|Baile Sheáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1784
|
| [[Jack O'Shea|Seán Ó Sé]]
| data-sort-value="1957" | 1957-11-19
|
| [[Cathair Saidhbhín]]
|-
| style='text-align:right'| 1785
| [[Íomhá:Jackie Tyrrell (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Seán Tirial]]
| data-sort-value="1982" | 1982-06-19
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1786
| [[Íomhá:Jacqui Hurley.png|center|128px]]
| [[Jacqui Hurley]]
| data-sort-value="1984" | 1984-01-15
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 1787
|
| [[James Bannon]]
| data-sort-value="1958" | 1958-03-06
|
| [[Contae an Longfoirt]]
|-
| style='text-align:right'| 1788
| [[Íomhá:James heffernan.png|center|128px]]
| [[James Heffernan]]
| data-sort-value="1979" | 1979-10-03
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1789
| [[Íomhá:James McCarthy during the 2013 NFL Final.jpg|center|128px]]
| [[Séamus Mac Cártaigh]]
| data-sort-value="1990" | 1990-03-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1790
| [[Íomhá:McGee WMQ14 (6) (14583901776).jpg|center|128px]]
| [[James McGee]]
| data-sort-value="1987" | 1987-06-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1791
|
| [[Séamas Mac Fhearaigh]]
| data-sort-value="1971" | 1971-11-26
|
| [[Droichead Binéid]]
|-
| style='text-align:right'| 1792
| [[Íomhá:James Skehill (2013).jpg|center|128px]]
| [[Séamus Ó Sceacháil]]
| data-sort-value="1988" | 1988-02-22
|
| [[Béal Átha na Sluaighe]]
|-
| style='text-align:right'| 1793
|
| [[Caoimhín Mac Meanman]]
| data-sort-value="1986" | 1986-12-09
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1794
|
| [[Caoimhín Ó Móráin]]
| data-sort-value="1987" | 1987-03-03
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1795
| [[Íomhá:Kieran O'Donnell (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Kieran O'Donnell]]
| data-sort-value="1963" | 1963-05-08
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1796
|
| [[Kieran O'Leary]]
| data-sort-value="1987" | 1987-07-28
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1797
|
| [[Killian Young]]
| data-sort-value="1987" | 1987-01-04
|
| [[An Rinn Aird]]
|-
| style='text-align:right'| 1798
| [[Íomhá:Jaguar XE - Arrival in London (15185880955) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Laura Whitmore]]
| data-sort-value="1985" | 1985-05-04
|
| [[Bré]]<br/>[[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1799
|
| [[Lee Keegan]]
| data-sort-value="1989" | 1989-10-25
|
| [[Caisleán an Bharraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1800
| [[Íomhá:Leona Maguire 2011 EK Amateur Noordwijk.JPG|center|128px]]
| [[Leona Maguire]]
| data-sort-value="1994" | 1994-11-30
|
| [[An Cabhán]]
|-
| style='text-align:right'| 1801
|
| [[Liam Ó Fionnalaigh]]
| data-sort-value="1958" | 1958-01-01
|
| [[Baile an Phoill]]
|-
| style='text-align:right'| 1802
| [[Íomhá:Liam Kearney.jpg|center|128px]]
| [[Liam Kearney]]
| data-sort-value="1983" | 1983-01-10
|
| [[Conaithe]]
|-
| style='text-align:right'| 1803
| [[Íomhá:John Halligan 2011.jpg|center|128px]]
| [[John Halligan]]
| data-sort-value="1955" | 1955-01-18
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1804
| [[Íomhá:John McGuinness 2006.jpg|center|128px]]
| [[John J. McGuinness]]
| data-sort-value="1955" | 1955-03-15
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1805
|
| [[John Leonard]]
| data-sort-value="1976" | 1976-10-20
|
| [[Mullach Íde]]
|-
| style='text-align:right'| 1806
|
| [[John Mac Menamin (breitheamh)|John Mac Menamin]]
| data-sort-value="1952" | 1952-11-14
|
| [[Raghnallach]]
|-
| style='text-align:right'| 1807
|
| [[Seán Mac Gafraidh (iománaí)|Seán Mac Gafraidh]]
| data-sort-value="1987" | 1987-09-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1808
|
| [[John McCoy]]
| data-sort-value="1940" | 1940-07-01
|
| [[Contae Luimnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1809
|
| [[Seán Ó Maoláin]]
| data-sort-value="1981" | 1981-01-28
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1810
| [[Íomhá:John Murray broadcaster crop.jpg|center|128px]]
| [[John Murray (craoltóir Éireannach)]]
| data-sort-value="1964" | 1964
|
| [[Tamhlacht]]
|-
| style='text-align:right'| 1811
|
| [[Seán Ó Caoimh]]
| data-sort-value="1951" | 1951-04-15
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1812
| [[Íomhá:John Paul Phelan 2014.jpg|center|128px]]
| [[John Paul Phelan]]
| data-sort-value="1978" | 1978-09-27
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1813
|
| [[Seán Tennyson]]
| data-sort-value="1985" | 1985-02-06
|
| [[Contae Chill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1814
|
| [[John Whelan]]
| data-sort-value="1961" | 1961-03-24
|
| [[Port Laoise]]
|-
| style='text-align:right'| 1815
| [[Íomhá:Jonathan Glynn (2013).jpg|center|128px]]
| [[Seán Mac Gloinn]]
| data-sort-value="1993" | 1993-06-07
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1816
| [[Íomhá:Jonathan O'Brien 2014.jpg|center|128px]]
| [[Jonathan O'Brien]]
| data-sort-value="1971" | 1971-12-28
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1817
| [[Íomhá:Justin Barrett, 2017 Ard Fheis (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Justin Barrett]]
| data-sort-value="1971" | 1971-04-13
|
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 1818
| [[Íomhá:Kathryn Reilly (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Kathryn Reilly]]
| data-sort-value="1988" | 1988-09-17
|
| [[Baile Shéamais Dhuibh]]
|-
| style='text-align:right'| 1819
| [[Íomhá:Kathryn Thomas at RTÉ's winter season launch (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Kathryn Thomas]]
| data-sort-value="1979" | 1979-01-20
|
| [[Ceatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 1820
| [[Íomhá:Katie Holten 2013 Sensing Change from video.png|center|128px]]
| [[Katie Holten]]
| data-sort-value="1975" | 1975-09-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1821
|
| [[Caoimhín Ó Cáinte]]
| data-sort-value="1986" | 1986
|
| [[Inis Eonáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1822
|
| [[Caoimhín Ó Dubháin]]
| data-sort-value="1991" | 1991-10
|
| ''[[:d:Q5167663|Cuanach]]''
|-
| style='text-align:right'| 1823
|
| [[Kevin Hartnett]]
| data-sort-value="1984" | 1984-06-04
|
| [[An Seangharraí]]
|-
| style='text-align:right'| 1824
|
| [[William M. McKechnie (breitheamh)|William M. McKechnie]]
| data-sort-value="1951" | 1951-04-16
|
| [[Cionn tSáile]]
|-
| style='text-align:right'| 1825
| [[Íomhá:Linda Bhreathnach.jpg|center|128px]]
| [[Linda Bhreathnach]]
| data-sort-value="1983" | 1983
|
| [[Ros Muc]]
|-
| style='text-align:right'| 1826
|
| [[Lorcan Allen]]
| data-sort-value="1940" | 1940-03-27
|
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 1827
| [[Íomhá:Louise Quinn Eskilstuna.jpg|center|128px]]
| [[Louise Quinn]]
| data-sort-value="1990" | 1990-06-17
|
| [[Baile Coimín]]
|-
| style='text-align:right'| 1828
|
| [[Lucy Kennedy]]
| data-sort-value="1976" | 1976-04-21
|
| [[Cuas an Ghainimh]]<br/>[[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1829
|
| [[M. J. Nolan|M.J. Ó Nualláin]]
| data-sort-value="1951" | 1951-01-25
|
| [[Muine Bheag]]
|-
| style='text-align:right'| 1830
|
| [[Macdara Ó Fátharta]]
|
|
| [[Inis Meáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1831
| [[Íomhá:Maeve Higgins.jpeg|center|128px]]
| [[Maeve Higgins]]
| data-sort-value="1981" | 1981-03-24
|
| [[An Cóbh]]
|-
| style='text-align:right'| 1832
|
| [[Majella O'Donnell]]
| data-sort-value="1960" | 1960-04-14
|
| [[Dúrlas Éile|Durlas]]
|-
| style='text-align:right'| 1833
| [[Íomhá:Marie-Louise O'Donnell.jpg|center|128px]]
| [[Marie-Louise O'Donnell]]
| data-sort-value="1952" | 1952-09-05
|
| [[Béal Easa]]
|-
| style='text-align:right'| 1834
|
| [[Marie Moloney]]
| data-sort-value="1958" | 1958-08-26
|
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 1835
|
| [[Marie Mullen]]
| data-sort-value="1953" | 1953
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 1836
|
| [[Marita Conlon-McKenna]]
| data-sort-value="1956" | 1956
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1837
|
| [[Mark Vaughan]]
| data-sort-value="1985" | 1985-10-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1838
| [[Íomhá:Martin Conway 2025 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Martin Conway]]
| data-sort-value="1974" | 1974-04-08
|
| [[Inis Díomáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1839
| [[Íomhá:Martin Ferris TD (6133609624).jpg|center|128px]]
| [[Martin Ferris]]
| data-sort-value="1952" | 1952-02-10
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1840
|
| [[Martin Gibbons]]
| data-sort-value="1953" | 1953-03-01
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1841
| [[Íomhá:Martin Heydon 2017.jpg|center|128px]]
| [[Martin Heydon]]
| data-sort-value="1978" | 1978-08-09
|
| [[Cill Chuillinn]]
|-
| style='text-align:right'| 1842
|
| [[Máirtín Ó Stoirín]]
| data-sort-value="1964" | 1964-09-28
|
| [[An Bealach, Contae Loch Garman|An Bealach]]
|-
| style='text-align:right'| 1843
| [[Íomhá:Marty Morrissey perched upon a stool.jpg|center|128px]]
| [[Marty Morrissey]]
| data-sort-value="1958" | 1958-10-28
|
| [[Mala]]
|-
| style='text-align:right'| 1844
| [[Íomhá:Mary Ann O'Brien, 2011.jpg|center|128px]]
| [[Mary Ann O'Brien]]
| data-sort-value="1960" | 1960-09-08
|
| [[Contae Phort Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1845
|
| [[Mary Laffoy (breitheamh)|Mary Laffoy]]
| data-sort-value="1945" | 1945-06-17
|
| [[Tuaim]]
|-
| style='text-align:right'| 1846
| [[Íomhá:Mary Mitchell O'Connor 2011.jpg|center|128px]]
| [[Mary Mitchell O'Connor|Máire Mistéil Ní Chonchubhair]]
| data-sort-value="1959" | 1959-06-10
|
| [[Baile an Mhuilinn, Contae na Gaillimhe|Baile an Mhuilinn]]
|-
| style='text-align:right'| 1847
|
| [[Mary Moran]]
| data-sort-value="1960" | 1960-06-28
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1848
|
| [[Mary Wilson (craoltóir)]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1849
| [[Íomhá:Matt Connor of Offaly — one of the greatest footballers of all time.jpg|center|128px]]
| [[Maitiú Ó Conchubhair]]
| data-sort-value="1960" | 1960
|
| [[Inis na mBreatnach]]
|-
| style='text-align:right'| 1850
| [[Íomhá:Mattie McGrath.jpg|center|128px]]
| [[Mattie McGrath]]
| data-sort-value="1958" | 1958-09-01
|
| ''[[:d:Q7017303|An Caisleán Nua]]''
|-
| style='text-align:right'| 1851
|
| [[Maura Derrane]]
| data-sort-value="1970" | 1970-07-08
|
| [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 1852
| [[Íomhá:Maurice Fitzgerald, Semple Stadium Wall of Fame.jpg|center|128px]]
| [[Muiris Mac Gearailt]]
| data-sort-value="1969" | 1969
|
| [[Cathair Saidhbhín]]
|-
| style='text-align:right'| 1853
| [[Íomhá:Maurice Quinlivan 2015.jpg|center|128px]]
| [[Maurice Quinlivan]]
| data-sort-value="1967" | 1967-11-23
|
| [[Baile Uí Neachtain Beag]]
|-
| style='text-align:right'| 1854
|
| [[Muiris Ó Seanacháin]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-01
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1855
| [[Íomhá:Fight Like Apes - MayKay.jpg|center|128px]]
| [[MayKay]]
| data-sort-value="1986" | 1986
|
| [[Cill Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 1856
| [[Íomhá:Megan Campbell (21384714842).jpg|center|128px]]
| [[Megan Campbell]]
| data-sort-value="1993" | 1993-06-28
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1857
|
| [[Michael Comiskey]]
| data-sort-value="1953" | 1953-10-01
|
| [[Cluainín]]
|-
| style='text-align:right'| 1858
| [[Íomhá:Michael Creed in 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Michael Creed]]
| data-sort-value="1963" | 1963-06-29
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 1859
| [[Íomhá:Michael Darragh MacAuley.jpg|center|128px]]
| [[Michael Darragh MacAuley]]
| data-sort-value="1986" | 1986-08
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1860
| [[Íomhá:Mick Devine.jpg|center|128px]]
| [[Michael Devine]]
| data-sort-value="1973" | 1973-03-19
|
| [[An Cóbh]]
|-
| style='text-align:right'| 1861
|
| [[Micheál Ó Fionnalaigh]]
| data-sort-value="1985" | 1985-02-28
|
| [[Baile Héil]]
|-
| style='text-align:right'| 1862
|
| [[Micheál Mac Síomóin]]
| data-sort-value="1989" | 1989-04-09
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1863
| [[Íomhá:Michael Healy-Rae 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Michael Healy-Rae]]
| data-sort-value="1967" | 1967-01-11
|
| [[Cill Gharbháin, Contae Chiarraí|Cill Gharbháin]]
|-
| style='text-align:right'| 1864
|
| [[Michael Hennessy]]
|
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 1865
|
| [[Mícheál Caomhánach]]
| data-sort-value="1979" | 1979-04-06
|
| [[Achadh Úr]]
|-
| style='text-align:right'| 1866
|
| [[Michael McCarthy]]
| data-sort-value="1976" | 1976-11-15
|
| [[Dún Mánmhaí]]
|-
| style='text-align:right'| 1867
|
| [[Michael McGlynn]]
| data-sort-value="1964" | 1964-05-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1868
| [[Íomhá:Michael McGrath 2014 (headshot).jpg|center|128px]]
| [[Michael McGrath (Corcaigh Theas-Láir)|Michael McGrath]]
| data-sort-value="1976" | 1976-08-23
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1869
| [[Íomhá:1718895518772 20240620 MCNAMARA Michael IE 004.jpg|center|128px]]
| [[Michael McNamara]]
| data-sort-value="1974" | 1974-03-01
|
| [[An Scairbh]]
|-
| style='text-align:right'| 1870
|
| [[Michael Meehan]]
| data-sort-value="1984" | 1984
|
| [[Béal Átha na Sluaighe]]
|-
| style='text-align:right'| 1871
|
| [[Michael Mullins]]
| data-sort-value="1953" | 1953-02-22
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1872
| [[Íomhá:Michael D'Arcy 2014.jpg|center|128px]]
| [[Michael W. D'Arcy]]
| data-sort-value="1970" | 1970-02-26
|
| [[Guaire]]
|-
| style='text-align:right'| 1873
|
| [[Mícheál Breathnach (Port Láirge)|Mícheál Breathnach]]
| data-sort-value="1983" | 1983-04-23
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1874
|
| [[Michelle Mulherin]]
| data-sort-value="1972" | 1972-01-20
|
| [[Béal an Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1875
| [[Íomhá:Michelle O'Neill, Feb 2024 02 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Michelle O'Neill]]
| data-sort-value="1977" | 1977-01-10
|
| [[Mainistir Fhear Maí]]
|-
| style='text-align:right'| 1876
| [[Íomhá:Member of the European Parliament Michael Wallace.jpg|center|128px]]
| [[Mick Wallace]]
| data-sort-value="1955" | 1955-11-09
|
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 1877
|
| [[Mickey Kearns]]
| data-sort-value="1943" | 1943-04-18
|
| [[Sligeach]]
|-
| style='text-align:right'| 1878
|
| [[Mike Denver]]
| data-sort-value="1980" | 1980-06-15
|
| [[Port Omna]]
|-
| style='text-align:right'| 1879
|
| [[Mike Frank Russell]]
| data-sort-value="1977" | 1977
|
| [[Cill Orglan]]
|-
| style='text-align:right'| 1880
| [[Íomhá:Miriam O'Callaghan in chat with Ryan Tubridy.jpg|center|128px]]
| [[Miriam O'Callaghan]]
| data-sort-value="1960" | 1960-01-06
|
| [[Carraig an tSionnaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1881
| [[Íomhá:Niall Burke cropped.jpg|center|128px]]
| [[Níall de Búrca]]
| data-sort-value="1991" | 1991-05-21
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1882
| [[Íomhá:Niall Collins.jpg|center|128px]]
| [[Niall Collins]]
| data-sort-value="1973" | 1973-03-30
|
| [[Tobar Phádraig]]
|-
| style='text-align:right'| 1883
|
| [[Nioclás Inglis]]
| data-sort-value="1962" | 1962-10-20
|
| [[Cuilleann, Contae Thiobraid Árann|Cuilleann]]
|-
| style='text-align:right'| 1884
|
| [[Nollaig Ó Conchubhair]]
| data-sort-value="1990" | 1990-04-12
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1885
|
| [[Nollaig Mac Craith]]
| data-sort-value="1990" | 1990-12-17
|
| [[Luachma]]
|-
| style='text-align:right'| 1886
|
| [[Nollaig Ó Muraíle]]
|
|
| [[Cnoc Mhuire, Contae Mhaigh Eo|Cnoc Mhuire]]
|-
| style='text-align:right'| 1887
| [[Íomhá:Oliver Callan in chat with Ryan Tubridy.jpg|center|128px]]
| [[Oliver Callan]]
| data-sort-value="1980" | 1980-12-27
|
| [[Inis Caoin]]
|-
| style='text-align:right'| 1888
|
| [[Ollie Cahill]]
| data-sort-value="1975" | 1975-09-29
|
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 1889
|
| [[Orla Guerin]]
| data-sort-value="1966" | 1966-05-15
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1890
|
| [[P.S. Ó Riain]]
| data-sort-value="1977" | 1977-06-15
|
| [[Baile Sheáin, Contae Chill Chainnigh|Baile Sheáin]]
|-
| style='text-align:right'| 1891
|
| [[Pádraig Mac Aindriú]]
| data-sort-value="1988" | 1988-07-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1892
|
| [[Pádraig de Priondragás]]
| data-sort-value="1958" | 1958
|
| ''[[:d:Q4222952|Clárach]]''
|-
| style='text-align:right'| 1893
| [[Íomhá:Panti Bliss (20922291612).jpg|center|128px]]
| [[Rory O'Neill]]
| data-sort-value="1968" | 1968-11-16
|
| [[Baile an Róba]]
|-
| style='text-align:right'| 1894
|
| [[Paschal Mooney]]
| data-sort-value="1947" | 1947-10-14
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1895
| [[Íomhá:Pat Deering 2016.png|center|128px]]
| [[Pat Deering]]
| data-sort-value="1967" | 1967-02-02
|
| [[Ráth Bhile]]
|-
| style='text-align:right'| 1896
|
| [[Pádraig Ó Dónalláin]]
| data-sort-value="1985" | 1985-06-19
|
| [[Inis (baile)|Inis]]
|-
| style='text-align:right'| 1897
|
| [[Pat Gilroy]]
| data-sort-value="1971" | 1971-11-03
|
| [[Marino]]
|-
| style='text-align:right'| 1898
|
| [[Pat O'Neill]]
| data-sort-value="1958" | 1958-11-14
|
| [[Contae Chill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1899
| [[Íomhá:Patrick Horgan.jpg|center|128px]]
| [[Pádraig Ó hOrgáin]]
| data-sort-value="1988" | 1988-05-05
|
| [[An Linn Dubh]]
|-
| style='text-align:right'| 1900
|
| [[Patrick Maher]]
| data-sort-value="1989" | 1989-10-12
|
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 1901
|
| [[Patrick Norton]]
| data-sort-value="1928" | 1928
|
| [[Contae Chill Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 1902
|
| [[Patrick Nulty]]
| data-sort-value="1982" | 1982-11-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1903
|
| [[Pádraig Ó Conchubhair]]
| data-sort-value="1991" | 1991-02-06
|
| ''[[:d:Q7850732|An Tobar]]''
|-
| style='text-align:right'| 1904
| [[Íomhá:Patrick O'Donovan - 2018.jpg|center|128px]]
| [[Patrick O'Donovan]]
| data-sort-value="1977" | 1977-03-21
|
| [[An Caisleán Nua, Contae Luimnigh|An Caisleán Nua]]
|-
| style='text-align:right'| 1905
| [[Íomhá:Paudie Coffey.jpg|center|128px]]
| [[Paudie Coffey]]
| data-sort-value="1969" | 1969-05-15
|
| [[Contae Phort Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1906
|
| [[Pilib Ó Mathúna]]
| data-sort-value="1991" | 1991-01-09
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1907
|
| [[Pilib Mac Mathúna]]
| data-sort-value="1987" | 1987-09-05
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1908
|
| [[Pádhraic Ó Comáin]]
|
|
| ''[[:d:Q4253241|Leacach]]''
|-
| style='text-align:right'| 1909
| [[Íomhá:Pádraic Maher(cropped).jpg|center|128px]]
| [[Pádraic Maher]]
| data-sort-value="1989" | 1989-02-09
|
| [[Dúrlas Éile|Durlas]]
|-
| style='text-align:right'| 1910
|
| [[Pádraig Ó Baoill]]
| data-sort-value="1993" | 1993
|
| [[An Baile Dubh, Contae Chiarraí (Clann Mhuiris)|An Baile Dubh]]
|-
| style='text-align:right'| 1911
|
| [[Pádraig Reidy]]
| data-sort-value="1986" | 1986
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1912
|
| [[Páidí Ó Lionáird]]
| data-sort-value="1968" | 1968-08-17
|
| [[Cúil Aodha]]
|-
| style='text-align:right'| 1913
| [[Íomhá:Rachel Allen at MAD Symposium.jpg|center|128px]]
| [[Rachel Allen]]
| data-sort-value="1971" | 1971-10-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1914
| [[Íomhá:Ray Butler.jpg|center|128px]]
| [[Ray Butler (polaiteoir)|Ray Butler]]
| data-sort-value="1965" | 1965-12-30
|
| [[Ceanannas]]
|-
| style='text-align:right'| 1915
| [[Íomhá:RTE's WINTER SEASON LAUNCH (SMOCK ALLEY THEATRE) REF-107022 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Ray D'Arcy]]
| data-sort-value="1964" | 1964-09-01
|
| [[Cill Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 1916
|
| [[Ray Kennedy (iriseoir)|Ray Kennedy]]
| data-sort-value="1970" | 1970
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1917
| [[Íomhá:Becky Lynch at Vulture Festival 2024 03 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Becky Lynch]]
| data-sort-value="1987" | 1987-01-30
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1918
| [[Íomhá:Regina Doherty, 2017.jpg|center|128px]]
| [[Regina Doherty|Ríona Uí Dhochartaigh]]
| data-sort-value="1971" | 1971-01-26
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1919
| [[Íomhá:Richie Hogan from TJ Reid, Seán Kelly, Richie Hogan, Walter Walsh.jpg|center|128px]]
| [[Risteard Ó hÓgáin]]
| data-sort-value="1988" | 1988-08-08
|
| [[Dún Feart]]
|-
| style='text-align:right'| 1920
|
| [[Risteárd Cooper]]
| data-sort-value="1969" | 1969-02
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 1921
|
| [[Rita Ann Higgins]]
| data-sort-value="1955" | 1955
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1922
|
| [[Paudie O'Sullivan]]
| data-sort-value="1988" | 1988-11-28
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1923
|
| [[Paul Casey]]
| data-sort-value="1981" | 1981-10-14
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1924
|
| [[Paul (Óg) Connaughton]]
| data-sort-value="1982" | 1982-01
|
| [[An Creagán, Contae na Gaillimhe|An Creagán]]
|-
| style='text-align:right'| 1925
|
| [[Paul Griffin]]
|
|
| [[Stigh Lorgan]]
|-
| style='text-align:right'| 1926
|
| [[Paul O'Connor]]
|
|
| [[Neidín]]
|-
| style='text-align:right'| 1927
| [[Íomhá:Paul Ryan (hurler).jpg|center|128px]]
| [[Pól Ó Riain]]
| data-sort-value="1988" | 1988-11-03
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1928
|
| [[Pádraic Ó Mathúna|Pauric Mahony]]
| data-sort-value="1992" | 1992-05-11
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1929
| [[Íomhá:Peadar Tóibín 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Peadar Tóibín]]
| data-sort-value="1974" | 1974-06-19
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1930
| [[Íomhá:Peter Fitzpatrick.jpg|center|128px]]
| [[Peter Fitzpatrick]]
| data-sort-value="1962" | 1962-05-11
|
| [[Dún Dealgan]]
|-
| style='text-align:right'| 1931
|
| [[Sharon Ní Bheoláin]]
| data-sort-value="1966" | 1966-02-15
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1932
| [[Íomhá:Simon Harris at the Special European Council - 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Simon Harris|Síomón Ó hEarchaí]]
| data-sort-value="1986" | 1986-10-17
|
| [[Na Clocha Liatha]]
|-
| style='text-align:right'| 1933
|
| [[Siún Nic Gearailt]]
| data-sort-value="1971" | 1971-09-14
|
| [[An Fheothanach]]
|-
| style='text-align:right'| 1934
| [[Íomhá:Stephanie Roche.jpg|center|128px]]
| [[Stephanie Zambra|Stephanie Roche]]
| data-sort-value="1989" | 1989-06-13
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1935
| [[Íomhá:Stephen Cluxton kick out 2012 cropped.jpg|center|128px]]
| [[Stiofán Cluxton]]
| data-sort-value="1981" | 1981-12-17
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1936
| [[Íomhá:Stephen McDonnell.jpg|center|128px]]
| [[Stephen McDonnell (iománaí)|Stephen McDonnell]]
| data-sort-value="1989" | 1989-01-28
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1937
|
| [[Stiofán Ó Cuív]]
| data-sort-value="1991" | 1991-04-29
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1938
| [[Íomhá:Stephen Rice (footballer).jpg|center|128px]]
| [[Stephen Rice]]
| data-sort-value="1984" | 1984-10-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1939
| [[Íomhá:Susan Denham 2014.jpg|center|128px]]
| [[Susan Denham]]
| data-sort-value="1945" | 1945-05-07
|
| [[Dumhach Thrá]]
|-
| style='text-align:right'| 1940
| [[Íomhá:Susan O'Keeffe 2014.png|center|128px]]
| [[Susan O'Keeffe]]
| data-sort-value="1960" | 1960-09-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1941
| [[Íomhá:Robert Ballagh 2014.jpg|center|128px]]
| [[Robert Ballagh]]
| data-sort-value="1943" | 1943-09-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1942
|
| [[Robert Dowds]]
| data-sort-value="1953" | 1953-05
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1943
|
| [[Roger Garland]]
| data-sort-value="1933" | 1933-02
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1944
|
| [[Roibeard Ó Maolalaigh]]
| data-sort-value="1966" | 1966
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1945
|
| [[Ronan Collins]]
| data-sort-value="1952" | 1952-10-09
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1946
|
| [[Rónán Ó Corráin]]
| data-sort-value="1981" | 1981-02-26
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1947
|
| [[Ross McConnell]]
|
|
| [[Glas Naíon]]
|-
| style='text-align:right'| 1948
|
| [[Ross O'Carroll]]
| data-sort-value="1987" | 1987-01-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1949
|
| [[Ryan Ó Dubhuir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-07-23
|
| [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]]
|-
| style='text-align:right'| 1950
| [[Íomhá:Ryan O'Shaughnessy (2) 20180508 EuroVisionary (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Ryan O'Shaughnessy]]
| data-sort-value="1992" | 1992-09-27
|
| [[Na Sceirí]]
|-
| style='text-align:right'| 1951
| [[Íomhá:Ryan Tubridy, 2018 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Ryan Tubridy]]
| data-sort-value="1973" | 1973-05-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1952
| [[Íomhá:Róisín O On Stage With Mary Black Her Mother At The Stand For The Truth Event --stand4truth--143406 (29372207157).jpg|center|128px]]
| [[Róisín O]]
| data-sort-value="1988" | 1988
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1953
|
| [[Rónán Mac Con Iomaire]]
| data-sort-value="1975" | 1975-01-02
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1954
| [[Íomhá:Rónán Mullen - 2025 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Rónán Mullen]]
| data-sort-value="1970" | 1970-10-13
|
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 1955
|
| [[Rónán Ó Flatharta]]
|
|
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 1956
| [[Íomhá:Sandra McLellan TD, Cork East (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Sandra McLellan]]
| data-sort-value="1961" | 1961-05
|
| [[Eochaill]]
|-
| style='text-align:right'| 1957
|
| [[Seamus Moore]]
| data-sort-value="1947" | 1947-06-18
|
| [[Callainn]]
|-
| style='text-align:right'| 1958
|
| [[Séamas Ó Muíneacháin]]
| data-sort-value="1973" | 1973-10-22
|
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 1959
|
| [[Séadna Ó Móra]]
| data-sort-value="1993" | 1993-03-09
|
| [[Droichead Abhann Ó gCearnaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1960
| [[Íomhá:Séamus Callanan (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Séamas Ó Callanáin]]
| data-sort-value="1988" | 1988-09-15
|
| [[An Drom]]
|-
| style='text-align:right'| 1961
| [[Íomhá:Seamus Healy, Dec 2024 - (54192713966) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Séamus Healy]]
| data-sort-value="1950" | 1950-08-09
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1962
|
| [[Seán Ó Loirgneáin]]
|
|
| ''[[:d:Q104328324|An Pháirc Gharbh]]''
|-
| style='text-align:right'| 1963
|
| [[Síle Ní Bhraonáin]]
| data-sort-value="1983" | 1983
|
| [[An Spidéal]]
|-
| style='text-align:right'| 1964
|
| [[Síle Seoige]]
| data-sort-value="1979" | 1979-04-13
|
| [[An Spidéal]]
|-
| style='text-align:right'| 1965
| [[Íomhá:TJ Reid from TJ Reid, Seán Kelly, Richie Hogan, Walter Walsh.jpg|center|128px]]
| [[T. S. Ó Maoildeirg]]
| data-sort-value="1987" | 1987-11-16
|
| [[Baile Héil]]
|-
| style='text-align:right'| 1966
|
| [[Tommy Tiernan]]
| data-sort-value="1969" | 1969-06-16
|
| [[An Uaimh]]
|-
| style='text-align:right'| 1967
| [[Íomhá:Thomas Byrne.jpg|center|128px]]
| [[Thomas Byrne (An Mhí Thoir)|Thomas Byrne]]
| data-sort-value="1977" | 1977-06-01
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 1968
|
| [[Thomas J. Fitzpatrick (Baile Átha Cliath)|Thomas J. Fitzpatrick]]
| data-sort-value="1926" | 1926-07-29
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1969
| [[Íomhá:Thomas Pringle politician.jpg|center|128px]]
| [[Thomas Pringle]]
| data-sort-value="1967" | 1967-08-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1970
| [[Íomhá:Thomas Ryan.jpg|center|128px]]
| [[Tomás Ó Riain]]
| data-sort-value="1989" | 1989-09-19
|
| [[Tulach an Iarainn]]
|-
| style='text-align:right'| 1971
|
| [[Timmy McCarthy]]
| data-sort-value="1977" | 1977-09-07
|
| [[Caisleán Ó Liatháin]]
|-
| style='text-align:right'| 1972
| [[Íomhá:Toiréasa Ferris 2013 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Toiréasa Ferris]]
| data-sort-value="1980" | 1980-03-24
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1973
|
| [[Tom Barry (T.D., Fine Gael)|Tom Barry]]
| data-sort-value="1968" | 1968-10-10
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 1974
|
| [[Tom Condon]]
| data-sort-value="1987" | 1987-11-09
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1975
|
| [[Tom Fleming]]
| data-sort-value="1951" | 1951-02
|
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 1976
|
| [[Tomás Ó Doinn]]
| data-sort-value="1974" | 1974-05-21
|
| [[Tuaim Uí Mheára]]
|-
| style='text-align:right'| 1977
|
| [[Tommy Griffin]]
| data-sort-value="1978" | 1978-04-12
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1978
| [[Íomhá:Tommy Walsh.jpg|center|128px]]
| [[Tomás Breathnach (peileadóir)|Tomás Breathnach]]
| data-sort-value="1988" | 1988-02-26
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 1979
|
| [[Tomás Mac Eoin]]
| data-sort-value="1937" | 1937
|
| [[An Cheathrú Rua]]
|-
| style='text-align:right'| 1980
|
| [[Tomás Ó Flatharta]]
|
|
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 1981
|
| [[Antóin de Brún]]
| data-sort-value="1973" | 1973-07-01
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 1982
|
| [[Antoine Ó Ceallaigh]]
| data-sort-value="1993" | 1993-12-15
|
| [[Inis (baile)|Inis]]
|-
| style='text-align:right'| 1983
|
| [[Tónaí Mac Taidhg]]
| data-sort-value="1946" | 1946-01
|
| [[Cloich na Coillte]]
|-
| style='text-align:right'| 1984
|
| [[Tony Mulcahy]]
| data-sort-value="1959" | 1959-04-12
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 1985
|
| [[Treasa Ní Cheannabháin]]
| data-sort-value="1953" | 1953
|
| [[Cill Chiaráin]]
|-
| style='text-align:right'| 1986
|
| [[Trevor Mac Goill]]
| data-sort-value="1975" | 1975
|
| [[An Scrín, Contae na Mí|An Scrín]]
|-
| style='text-align:right'| 1987
| [[Íomhá:Bishop Trevor Williams.jpg|center|128px]]
| [[Trevor Williams (easpag)|Trevor Williams]]
| data-sort-value="1948" | 1948
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1988
| [[Íomhá:Sean Barrett 2014.png|center|128px]]
| [[Sean Barrett (eacnamaí)|Sean Barrett]]
| data-sort-value="1944" | 1944
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 1989
| [[Íomhá:Sean O'Rourke crop.jpg|center|128px]]
| [[Sean O'Rourke]]
| data-sort-value="1955" | 1955
|
| [[Port Laoise]]
|-
| style='text-align:right'| 1990
|
| [[Seán Bán Breathnach]]
| data-sort-value="1949" | 1949
|
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 1991
| [[Íomhá:Seán Crowe 2023 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Seán Crowe]]
| data-sort-value="1957" | 1957-03-07
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1992
|
| [[Seán Ó Curraoin (iománaí)|Seán Ó Curraoin]]
| data-sort-value="1981" | 1981-11-11
|
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 1993
| [[Íomhá:Seán Kyne 2025 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Ó Cadhain]]
| data-sort-value="1975" | 1975-05-07
|
| [[Maigh Cuilinn]]
|-
| style='text-align:right'| 1994
| [[Íomhá:Sean-osullivan.png|center|128px]]
| [[Seán O'Sullivan]]
|
|
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 1995
| [[Íomhá:Sean Sherlock Portrait 2020.jpeg|center|128px]]
| [[Seán Sherlock]]
| data-sort-value="1972" | 1972-12-06
|
| [[Mala]]
|-
| style='text-align:right'| 1996
| [[Íomhá:Seán Ó Fearghaíl 2016.jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Fearghaíl]]
| data-sort-value="1960" | 1960-04-17
|
| [[Contae Chill Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 1997
|
| [[Mike Murphy]]
| data-sort-value="1941" | 1941-10-20
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1998
|
| [[Seán Ó Dulaoích]]
| data-sort-value="1986" | 1986-09-26
|
| [[Tulach Mhór]]
|-
| style='text-align:right'| 1999
|
| [[Shane Mac Dhuarcáin]]
| data-sort-value="1987" | 1987-07-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2000
|
| [[Shane Murphy]]
| data-sort-value="1983" | 1983-08-19
|
| [[An Gleanntán]]
|-
| style='text-align:right'| 2001
|
| [[Shane O'Neill]]
| data-sort-value="1986" | 1986-03-01
|
| [[Baile an Easpaig]]
|-
| style='text-align:right'| 2002
|
| [[Shane Ryan]]
| data-sort-value="1978" | 1978-10-05
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2003
|
| [[Vincent Woods]]
| data-sort-value="1960" | 1960
|
| [[Contae Liatroma]]
|-
| style='text-align:right'| 2004
| [[Íomhá:Walter Walsh (hurler) cropped.jpg|center|128px]]
| [[Ualtar Breathnach]]
| data-sort-value="1991" | 1991-05-25
|
| [[Ros Bearrcon]]
|-
| style='text-align:right'| 2005
|
| [[Willie O'Dwyer]]
| data-sort-value="1984" | 1984-04-04
|
| [[Muileann an Bhata]]
|-
| style='text-align:right'| 2006
|
| [[Áine Collins]]
| data-sort-value="1969" | 1969-09-01
|
| [[Bántír]]
|-
| style='text-align:right'| 2007
|
| [[Éanna Ní Lamhna]]
| data-sort-value="1950" | 1950
|
| [[Baile an Ghearlánaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2008
|
| [[Éilís Ní Dhuibhne]]
| data-sort-value="1954" | 1954-02-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2009
| [[Íomhá:UnaOHagan-1Web.jpg|center|128px]]
| [[Úna O'Hagan]]
| data-sort-value="1962" | 1962
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2010
| [[Íomhá:Helen McEntee in 2026.jpg|center|128px]]
| [[Helen McEntee|Eiléana Nic an tSaoi]]
| data-sort-value="1986" | 1986-06-08
|
| [[An Uaimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2011
|
| [[Paul Doolin]]
| data-sort-value="1963" | 1963-03-26
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2012
|
| [[Kieran Cremin]]
|
|
| [[Cill Airne]]
|-
| style='text-align:right'| 2013
|
| [[Hector Ó hEochagáin]]
| data-sort-value="1969" | 1969-08-17
|
| [[An Uaimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2014
|
| [[Nollaig Ó hÍcí]]
| data-sort-value="1980" | 1980-12-12
|
| ''[[:d:Q5315564|Dún Iomagáin]]''
|-
| style='text-align:right'| 2015
|
| [[Noel Harrington]]
| data-sort-value="1970" | 1970-12-24
|
| [[Baile Chaisleáin Bhéarra]]
|-
| style='text-align:right'| 2016
|
| [[Gearóid Mac Cuinneagáin]]
| data-sort-value="1961" | 1961-08-30
|
| ''[[:d:Q17104710|An Tóchar]]''
|-
| style='text-align:right'| 2017
|
| [[Ronan Hussey]]
|
|
| [[An tSnaidhm]]
|-
| style='text-align:right'| 2018
| [[Íomhá:Terry Cavanagh (developer) picture.jpg|center|128px]]
| [[Terry Cavanagh]]
| data-sort-value="1984" | 1984
|
| [[Tigh Damhnata]]
|-
| style='text-align:right'| 2019
|
| [[Beairtle Ó Conaire]]
|
|
| [[Ros Muc]]
|-
| style='text-align:right'| 2020
| [[Íomhá:BiddyJenkinson.jpg|center|128px]]
| [[Biddy Jenkinson]]
| data-sort-value="1949" | 1949
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2021
|
| [[Brian Walsh]]
| data-sort-value="1972" | 1972-09-28
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2022
| [[Íomhá:Brendan Griffin, T.D. Fine Gael (cropped).JPG|center|128px]]
| [[Brendan Griffin]]
| data-sort-value="1982" | 1982-03-14
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2023
|
| [[Colm Mac Séalaigh]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2024
| [[Íomhá:Davy-fitzgerald-sf.jpg|center|128px]]
| [[Daithí Mac Gearailt]]
| data-sort-value="1971" | 1971-08-02
|
| [[Droichead Abhann Ó gCearnaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2025
|
| [[Dymphna Lonergan]]
| data-sort-value="1949" | 1949
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2026
|
| [[Dáithí Mac Cárthaigh]]
|
|
| [[Inis Córthaidh]]
|-
| style='text-align:right'| 2027
|
| [[Déaglán Collinge]]
| data-sort-value="1949" | 1949
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2028
|
| [[Eilís Ní Dheá]]
|
|
| [[An Tulach (An Clár)|An Tulach]]
|-
| style='text-align:right'| 2029
|
| [[Jackie Mac Donncha]]
| data-sort-value="1946" | 1946
|
| [[Cill Chiaráin]]
|-
| style='text-align:right'| 2030
|
| [[Jimmy O'Brien Moran]]
| data-sort-value="1957" | 1957
|
| [[Contae Phort Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2031
|
| [[Liam Mac Amhlaigh]]
|
|
| [[Contae Chill Mhantáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2032
|
| [[Mairéad Mhic Dhonncha]]
| data-sort-value="1945" | 1945
|
| ''[[:d:Q104310021|Baile Reo]]''
|-
| style='text-align:right'| 2033
|
| [[Mark Geary]]
| data-sort-value="1971" | 1971-01-31
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2034
| [[Íomhá:Maureen O'Sullivan (official portrait).jpg|center|128px]]
| [[Maureen O'Sullivan (polaiteoir)|Maureen O'Sullivan]]
| data-sort-value="1951" | 1951-03-10
|
| [[An Port Thoir]]
|-
| style='text-align:right'| 2035
|
| [[Micheál Ó Cuaig]]
| data-sort-value="1950" | 1950
|
| ''[[:d:Q112619831|Aill na Brón]]''
|-
| style='text-align:right'| 2036
|
| [[Máirtín Óg Mac Donncha]]
|
|
| [[An Cheathrú Rua]]
|-
| style='text-align:right'| 2037
|
| [[Mícheál de Barra]]
|
|
| [[Cill Fhionnúrach]]
|-
| style='text-align:right'| 2038
|
| [[Mícheál W. Ó Murchú]]
|
|
| [[Ráth Chormaic]]
|-
| style='text-align:right'| 2039
|
| [[Niall Ó Ciosáin]]
| data-sort-value="1960" | 1960
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2040
| [[Íomhá:Nell Ní Chróinín 2014.jpg|center|128px]]
| [[Nell Ní Chróinín]]
| data-sort-value="1990" | 1990
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 2041
|
| [[Niall Ó Cárthaigh]]
| data-sort-value="1981" | 1981-09-01
|
| [[Carraig Thuathail]]
|-
| style='text-align:right'| 2042
|
| [[Paddy Bushe]]
| data-sort-value="1948" | 1948
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2043
|
| [[Peadar Ó hUallaigh]]
| data-sort-value="1950" | 1950
|
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 2044
|
| [[Paul Seevers]]
| data-sort-value="1969" | 1969
|
| [[Sligeach]]
|-
| style='text-align:right'| 2045
|
| [[Páraic Breathnach]]
| data-sort-value="1956" | 1956
|
| ''[[:d:Q65391591|Carna]]''
|-
| style='text-align:right'| 2046
|
| [[Pádraig Standún]]
| data-sort-value="1946" | 1946
|
| ''[[:d:Q62035956|Baile Dhabhac]]''
|-
| style='text-align:right'| 2047
|
| [[Pádraig Ó Cíobháin]]
| data-sort-value="1951" | 1951-03-12
|
| [[Baile an Fheirtéaraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2048
|
| [[Seosamh Ó Cuaig]]
|
|
| ''[[:d:Q112619831|Aill na Brón]]''
|-
| style='text-align:right'| 2049
|
| [[Seán Ó Curraoin]]
|
|
| [[Bearna]]
|-
| style='text-align:right'| 2050
| [[Íomhá:Stephen Donnelly 2016.jpg|center|128px]]
| [[Stephen Donnelly]]
| data-sort-value="1975" | 1975-12-14
|
| [[Deilgne]]
|-
| style='text-align:right'| 2051
|
| [[Séamas Mac Annaidh]]
| data-sort-value="1961" | 1961
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2052
| [[Íomhá:Tony McLoughlin.jpg|center|128px]]
| [[Tony McLoughlin]]
| data-sort-value="1949" | 1949-01-19
|
| [[Sligeach]]
|-
| style='text-align:right'| 2053
|
| [[Tomás Ó Neachtain]]
|
|
| ''[[:d:Q104321837|Baile an tSléibhe]]''
|-
| style='text-align:right'| 2054
|
| [[Torlach Mac Con Midhe]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2055
|
| [[Neasa Ní Chinnéide]]
| data-sort-value="1952" | 1952
|
| [[Baile an Mhúraigh, Paróiste Mórdhach|Baile an Mhúraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2056
|
| [[Seán Ó Conghaile]]
| data-sort-value="1948" | 1948-06-14
|
| [[Leitir Móir]]
|-
| style='text-align:right'| 2057
| [[Íomhá:Michael Colreavy 2011.jpg|center|128px]]
| [[Michael Colreavy]]
| data-sort-value="1948" | 1948-09
|
| [[Sligeach]]
|-
| style='text-align:right'| 2058
|
| [[Neil Ronan]]
| data-sort-value="1979" | 1979-09-01
|
| [[Bealach Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 2059
| [[Íomhá:Paul Flynn cropped.jpg|center|128px]]
| [[Pól Ó Floinn]]
| data-sort-value="1986" | 1986-07-08
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2060
| [[Íomhá:Doireann Ní Ghríofa, 2023.jpg|center|128px]]
| [[Doireann Ní Ghríofa]]
| data-sort-value="1981" | 1981-04-29
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2061
| [[Íomhá:Tom O'Sullivan (2009).jpg|center|128px]]
| [[Tom O'Sullivan]]
| data-sort-value="1978" | 1978-11-15
|
| [[Contae Chiarraí]]
|-
| style='text-align:right'| 2062
|
| [[Keith Hanley]]
| data-sort-value="1993" | 1993-08-15
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2063
|
| [[Jim Corr (polaiteoir)|Jim Corr]]
| data-sort-value="1934" | 1934-01-25
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 2064
|
| [[Patrick Gallagher]]
| data-sort-value="1946" | 1946-12-01
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2065
|
| [[Henry Abbott]]
| data-sort-value="1947" | 1947-12-18
|
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 2066
| [[Íomhá:Yvonne Farrell at arcVision 2015.jpg|center|128px]]
| [[Yvonne Farrell]]
| data-sort-value="1951" | 1951
|
| [[Tulach Mhór]]
|-
| style='text-align:right'| 2067
| [[Íomhá:Lorraine Higgins, Feb 2014 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Lorraine Higgins]]
| data-sort-value="1979" | 1979-08-03
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2068
|
| [[John Kelly]]
| data-sort-value="1960" | 1960-02-02
|
| [[Baile an Tobair, Contae Ros Comáin|Baile an Tobair]]
|-
| style='text-align:right'| 2069
|
| [[Mary Mooney]]
| data-sort-value="1958" | 1958-12-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2070
|
| [[Thomas Nagle]]
|
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 2071
|
| [[Seosamh Ó Cuana]]
| data-sort-value="1965" | 1965-03-17
|
| [[An Ballán]]
|-
| style='text-align:right'| 2072
|
| [[John Fitzgibbon]]
| data-sort-value="1967" | 1967-05-06
|
| [[An Linn Dubh]]
|-
| style='text-align:right'| 2073
|
| [[Imelda Henry]]
| data-sort-value="1967" | 1967-03-05
|
| [[Contae Shligigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2074
|
| [[Paul Brogan]]
| data-sort-value="1986" | 1986
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2075
|
| [[Cathal Barrett]]
| data-sort-value="1993" | 1993-07-21
|
| ''[[:d:Q4499047|Mainistir na Croiche]]''
|-
| style='text-align:right'| 2076
|
| [[Michael Cahill (iománaí)|Mícheál Ó Cathail]]
| data-sort-value="1989" | 1989-01-03
|
| [[Dúrlas Éile|Durlas]]
|-
| style='text-align:right'| 2077
| [[Íomhá:Johnny Coen (2013).jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Comdhain]]
| data-sort-value="1991" | 1991-03-19
|
| [[Béal Átha na Sluaighe]]
|-
| style='text-align:right'| 2078
|
| [[Jake Ó Diolúin]]
| data-sort-value="1992" | 1992
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2079
|
| [[Shay Byrne]]
| data-sort-value="1973" | 1973
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2080
|
| [[Marc Eilís]]
| data-sort-value="1990" | 1990-08-26
|
| [[Sráid an Mhuilinn]]
|-
| style='text-align:right'| 2081
|
| [[Iásón Mac Giollarnáth]]
| data-sort-value="1993" | 1993-12-22
|
| [[An tAonach]]
|-
| style='text-align:right'| 2082
|
| [[Séamus Ó hAirtnéada]]
| data-sort-value="1990" | 1990-07-17
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 2083
|
| [[Peter Duggan]]
| data-sort-value="1993" | 1993
|
| ''[[:d:Q15964429|Cluaine]]''
|-
| style='text-align:right'| 2084
|
| [[Daithí Mac an Oirchinnigh]]
| data-sort-value="1992" | 1992-12-07
|
| [[Inis (baile)|Inis]]
|-
| style='text-align:right'| 2085
|
| [[Lorcán Mac Lochlainn]]
| data-sort-value="1989" | 1989-11-14
|
| [[Ceann Toirc]]
|-
| style='text-align:right'| 2086
| [[Íomhá:Paul Murphy (hurler) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Pól Ó Murchú]]
| data-sort-value="1989" | 1989-01-01
|
| [[Dún Feart]]
|-
| style='text-align:right'| 2087
|
| [[Seán Ó Dónaill]]
| data-sort-value="1994" | 1994-06-15
|
| [[Inis (baile)|Inis]]
|-
| style='text-align:right'| 2088
| [[Íomhá:John O'Dwyer (2014).jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó Duibhir]]
| data-sort-value="1991" | 1991-09-17
|
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 2089
| [[Íomhá:Luke O'Farrell (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Lúcás Ó Fearghaill]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-25
|
| [[Mainistir na Corann]]
|-
| style='text-align:right'| 2090
|
| [[Roibeard Ó Sé]]
| data-sort-value="1990" | 1990-07-20
|
| [[Carraig Uí Leighin]]
|-
| style='text-align:right'| 2091
|
| [[Nioclás Mac Uaid]]
| data-sort-value="1989" | 1989-06-12
|
| [[Eifinn]]
|-
| style='text-align:right'| 2092
|
| [[Shane Ó Carthaigh]]
| data-sort-value="1994" | 1994-09-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2093
| [[Íomhá:Hozier Troubadour West Hollywood.jpg|center|128px]]
| [[Hozier]]
| data-sort-value="1990" | 1990-03-17
|
| [[Bré]]
|-
| style='text-align:right'| 2094
|
| [[James O'Donoghue]]
| data-sort-value="1990" | 1990-06-19
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 2095
|
| [[Pádraig Breathnach]]
| data-sort-value="1992" | 1992-03-12
|
| [[Tulach Ruáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2096
|
| [[Pól Ó Mainnín]]
| data-sort-value="1993" | 1993-05-25
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2097
|
| [[Róisín Elsafty]]
| data-sort-value="1976" | 1976
|
| [[Conamara]]
|-
| style='text-align:right'| 2098
|
| [[Eímear Noone]]
| data-sort-value="1978" | 1970s
|
| [[Cill Chonaill]]
|-
| style='text-align:right'| 2099
| [[Íomhá:Sean-canney-3.jpg|center|128px]]
| [[Seán Canney]]
| data-sort-value="1960" | 1960-04-06
|
| ''[[:d:Q4882077|Béal Chláir]]''
|-
| style='text-align:right'| 2100
| [[Íomhá:Dublin footballer Jonny Cooper at the RDS Arena cropped.jpg|center|128px]]
| [[Seán Cúipéir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-11-04
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2101
|
| [[John Kennedy (peileadóir)]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
| ''[[:d:Q55437286|Eas Daoi]]''
|-
| style='text-align:right'| 2102
| [[Íomhá:Jack McCaffrey (2013).jpg|center|128px]]
| [[Seán Mac Gafraidh (peileadóir)|Seán Mac Gafraidh]]
| data-sort-value="1993" | 1993-10-19
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2103
|
| [[Conor McManus]]
|
|
| [[Muineachán]]
|-
| style='text-align:right'| 2104
| [[Íomhá:Brendan McCahey live performance 2014-07-14 20-23.jpg|center|128px]]
| [[Brendan McCahey]]
| data-sort-value="1976" | 1976
|
| ''[[:d:Q4319146|Machaire Cluana]]''
|-
| style='text-align:right'| 2105
|
| [[Séamus de Barra]]
| data-sort-value="1990" | 1990-06-29
|
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 2106
| [[Íomhá:Grace O'Sullivan.jpg|center|128px]]
| [[Grace O'Sullivan|Grace O’Sullivan]]
| data-sort-value="1962" | 1962-03-08
|
| [[Trá Mhór]]
|-
| style='text-align:right'| 2107
|
| [[Déin Mac Concharraige]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-26
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2108
|
| [[Stephen Walsh]]
| data-sort-value="1985" | 1985-12-20
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2109
|
| [[Ailéin Ó Ceadagáin]]
| data-sort-value="1993" | 1993-05-17
|
| [[Dúglas]]
|-
| style='text-align:right'| 2110
| [[Íomhá:Lynn Boylan (Lynn Ní Bhaoigheallain).jpg|center|128px]]
| [[Lynn Boylan]]
| data-sort-value="1976" | 1976-11-29
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2111
| [[Íomhá:Damien Cahalane cropped.jpg|center|128px]]
| [[Damien Cahalane]]
| data-sort-value="1992" | 1992-08-10
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2112
| [[Íomhá:Ruth Coppinger.jpg|center|128px]]
| [[Ruth Coppinger]]
| data-sort-value="1967" | 1967-04-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2113
|
| [[Áistín Ó Gliasáin]]
| data-sort-value="1995" | 1995-06-27
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2114
| [[Íomhá:Gabrielle McFadden.jpg|center|128px]]
| [[Gabrielle McFadden]]
| data-sort-value="1967" | 1967-04-09
|
| [[Baile Átha Luain]]
|-
| style='text-align:right'| 2115
| [[Íomhá:Liadh Ní Riada MLA Oct 2018 (close cropped).jpg|center|128px]]
| [[Liadh Ní Riada]]
| data-sort-value="1966" | 1966-11-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2116
| [[Íomhá:Roderic O'Gorman.jpg|center|128px]]
| [[Roderic O’Gorman]]
| data-sort-value="1982" | 1982-12-12
|
| [[Mullach Eadrad]]
|-
| style='text-align:right'| 2117
|
| [[Seán Mac Mathúna]]
| data-sort-value="1936" | 1936
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 2118
| [[Íomhá:Donall o healai 2020 1.jpg|center|128px]]
| [[Dónall Ó Héalaí]]
| data-sort-value="1987" | 1987
|
| [[Indreabhán]]
|-
| style='text-align:right'| 2119
|
| [[Killian Burke]]
| data-sort-value="1993" | 1993-01-09
|
| [[Mainistir na Corann]]
|-
| style='text-align:right'| 2120
|
| [[Lee Chin]]
| data-sort-value="1992" | 1992-10-08
|
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 2121
| [[Íomhá:Brian Lawton (hurler).jpg|center|128px]]
| [[Brian Ó Lachtnáin]]
| data-sort-value="1992" | 1992-12-09
|
| [[Baile na Martra]]
|-
| style='text-align:right'| 2122
|
| [[Rónán Ó Meachair]]
| data-sort-value="1995" | 1995-11-09
|
| [[Dúrlas Éile|Durlas]]
|-
| style='text-align:right'| 2123
| [[Íomhá:Sarah Greene at Abbey Theatre Noble Call.jpg|center|128px]]
| [[Sarah Greene]]
| data-sort-value="1984" | 1984-07-21
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2124
|
| [[Peter Charleton]]
| data-sort-value="1956" | 1956-03-27
|
| [[Caisleán Cnucha]]
|-
| style='text-align:right'| 2125
|
| [[Seosamh Ó hOldáin]]
| data-sort-value="1990" | 1990-07-02
|
| [[Baile Héil]]
|-
| style='text-align:right'| 2126
| [[Íomhá:2022-08-18 European Championships 2022 – Men's 400 Metres Hurdles by Sandro Halank–014.jpg|center|128px]]
| [[Thomas Barr]]
| data-sort-value="1992" | 1992-07-24
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2127
|
| [[Christina Noble]]
| data-sort-value="1944" | 1944-12-23
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2128
|
| [[Seán Breathnach]]
| data-sort-value="1993" | 1993
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2129
| [[Íomhá:Paul O'Donovan 2016.jpg|center|128px]]
| [[Paul O'Donovan]]
| data-sort-value="1994" | 1994-04-19
|
| ''[[:d:Q104297150|An Lisín]]''
|-
| style='text-align:right'| 2130
| [[Íomhá:Bregenz- Subsidiarityconference-Gerard P Craughwell-01a.jpg|center|128px]]
| [[Gerard Craughwell]]
| data-sort-value="1953" | 1953-11-22
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2131
| [[Íomhá:Michael Fitzmaurice.jpg|center|128px]]
| [[Michael Fitzmaurice]]
| data-sort-value="1969" | 1969-09-18
|
| [[Glinsce, Contae na Gaillimhe (Béal Átha Mó)|Glinsce]]
|-
| style='text-align:right'| 2132
|
| [[Sara Berkeley]]
| data-sort-value="1967" | 1967
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2133
| [[Íomhá:Nóirín O'Sullivan, Dublin, 2023.jpg|center|128px]]
| [[Nóirín O'Sullivan]]
| data-sort-value="1960" | 1960-11-03
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2134
| [[Íomhá:20150513 ESC 2015 Molly Sterling 5070.jpg|center|128px]]
| [[Molly Sterling]]
| data-sort-value="1998" | 1998-03-08
|
| [[Pocán]]
|-
| style='text-align:right'| 2135
| [[Íomhá:Gavin Duffy.jpg|center|128px]]
| [[Gavin Duffy]]
| data-sort-value="1960" | 1960-04-29
|
| [[Cill Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 2136
|
| [[Seán Mac Craith]]
| data-sort-value="1994" | 1994-07-28
|
| [[Luachma]]
|-
| style='text-align:right'| 2137
| [[Íomhá:Gavin James Piknik i Parken 2017 (164342).jpg|center|128px]]
| [[Gavin James]]
| data-sort-value="1991" | 1991-07-05
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2138
| [[Íomhá:Bríd Smith.jpg|center|128px]]
| [[Bríd Smith]]
| data-sort-value="1961" | 1961-09-18
|
| [[Ráth Fearnáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2139
|
| [[Áine Ní Ghlinn]]
| data-sort-value="1955" | 1955
|
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 2140
|
| [[Lucy O'Byrne]]
| data-sort-value="1991" | 1991<br/>1992
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2141
| [[Íomhá:Gerard Barrett at DIFF 2015.jpg|center|128px]]
| [[Gerard Barrett]]
| data-sort-value="1987" | 1987-07-05
|
| [[Áth an tSléibhe]]
|-
| style='text-align:right'| 2142
|
| [[Barra Ó hAonghusa|Barry Hennessy]]
| data-sort-value="1989" | 1989-10-14
|
| [[Cill Mocheallóg]]
|-
| style='text-align:right'| 2143
|
| [[Tadhg de Búrca]]
| data-sort-value="1994" | 1994-09-19
|
| [[Clais Mhór]]
|-
| style='text-align:right'| 2144
|
| [[Ré Ó Laighléis]]
| data-sort-value="1953" | 1953
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2145
| [[Íomhá:Gearóid McInerney (2014).jpg|center|128px]]
| [[Gearóid Mac an Airchinnigh]]
| data-sort-value="1990" | 1990-09-24
|
| [[Órán Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 2146
| [[Íomhá:2019 London Marathon IMG 9029 (32788526567).jpg|center|128px]]
| [[Sinéad Diver]]
| data-sort-value="1977" | 1977-02-17
|
| [[Béal an Mhuirthead]]
|-
| style='text-align:right'| 2147
| [[Íomhá:Daithí Burke cropped.jpg|center|128px]]
| [[Daithí de Búrca]]
| data-sort-value="1992" | 1992-11-16
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2148
|
| [[Brían Ó Fiannachta]]
| data-sort-value="1993" | 1993-03-02
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2149
|
| [[Seán Ó Caoilte]]
| data-sort-value="1993" | 1993-01-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2150
| [[Íomhá:Conor Whelan cropped.jpg|center|128px]]
| [[Conchúir Ó Faoláin]]
| data-sort-value="1996" | 1996-10-31
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2151
|
| [[Roibeard Ó Leannáin]]
| data-sort-value="1993" | 1993
|
| [[Droichead Binéid]]
|-
| style='text-align:right'| 2152
| [[Íomhá:John Hanbury and Jonjo Farrell.jpg|center|128px]]
| [[Seán Ó hAnmhuire]]
| data-sort-value="1993" | 1993-05-13
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2153
| [[Íomhá:Jason Flynn (2015).jpg|center|128px]]
| [[Iasón Ó Floinn]]
| data-sort-value="1994" | 1994-11-16
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2154
| [[Íomhá:Pádraic Mannion(cropped).jpg|center|128px]]
| [[Pádraic Ó Mainnín]]
| data-sort-value="1993" | 1993-03-06
|
| [[Béal Átha na Sluaighe]]
|-
| style='text-align:right'| 2155
|
| [[Louise O'Neill]]
| data-sort-value="1985" | 1985-02-24
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2156
| [[Íomhá:Shelly mcnamara 2013.jpg|center|128px]]
| [[Shelley McNamara]]
| data-sort-value="1952" | 1952
|
| [[Lios Dúin Bhearna]]
|-
| style='text-align:right'| 2157
|
| [[Pádraic Breathnach]]
| data-sort-value="1942" | 1942-07-12
|
| [[Maigh Cuilinn]]
|-
| style='text-align:right'| 2158
| [[Íomhá:Jacksepticeye by Gage Skidmore.jpg|center|128px]]
| [[Jacksepticeye]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-07
|
| [[An Clochán (Contae Uíbh Fhailí)|An Clochán]]
|-
| style='text-align:right'| 2159
|
| [[Cian Ó Loingsigh|Cian Lynch]]
| data-sort-value="1996" | 1996-01-03
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2160
|
| [[Daithí Mac Braoin]]
| data-sort-value="1985" | 1985-09-20
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2161
|
| [[Daithí Ó Riada (Luimneach)|David Reidy]]
| data-sort-value="1993" | 1993
|
| [[An tÁth Leacach]]
|-
| style='text-align:right'| 2162
|
| [[Déaglán hAnnáin]]
| data-sort-value="1992" | 1992-11
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2163
|
| [[Gréacháin Ó Maolchathaigh]]
| data-sort-value="1990" | 1990-06-02
|
| [[Cill Mocheallóg]]
|-
| style='text-align:right'| 2164
|
| [[Kim Hayden]]
|
|
| [[An Caisleán Nua, Contae Chill Mhantáin|An Caisleán Nua]]
|-
| style='text-align:right'| 2165
|
| [[Nollaig Ní Laoire]]
| data-sort-value="1989" | 1989
|
| [[Ráth Chairn]]
|-
| style='text-align:right'| 2166
|
| [[Páidí Ó Briain]]
| data-sort-value="1989" | 1989-09-05
|
| [[Cill Mocheallóg]]
|-
| style='text-align:right'| 2167
|
| [[Pól de Brún]]
| data-sort-value="1989" | 1989-09-21
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2168
|
| [[Risteard Mac Cárthaigh]]
| data-sort-value="1988" | 1988
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2169
|
| [[Séamus Ó hÍcí]]
| data-sort-value="1988" | 1988
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2170
|
| [[Séamus Ó Riain]]
| data-sort-value="1987" | 1987-04-07
|
| [[Garraí Uí Spealáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2171
|
| [[Uáin Mac Conmara]]
| data-sort-value="1986" | 1986-06-11
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2172
|
| [[Patrick Donoghue]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2173
| [[Íomhá:Claire Hanna.JPG|center|128px]]
| [[Claire Hanna]]
| data-sort-value="1980" | 1980-06-19
|
| [[Conamara]]
|-
| style='text-align:right'| 2174
| [[Íomhá:Susan McKenna-Lawlor Suggested That We In Ireland Should Build Our Own Rocket (Inspirefest 2015)---105769 (18976188652) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Susan McKenna-Lawlor]]
| data-sort-value="1935" | 1935-03-03
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2175
|
| [[Conchúir Mac Domhnall]]
| data-sort-value="1995" | 1995-09-22
|
| [[Guaire]]
|-
| style='text-align:right'| 2176
|
| [[Cormac Ó Murchú]]
| data-sort-value="1993" | 1993-04-21
|
| [[Mala]]
|-
| style='text-align:right'| 2177
|
| [[Seán Mac Beinéid]]
| data-sort-value="1996" | 1996-12-05
|
| [[Baile na Sagart]]
|-
| style='text-align:right'| 2178
|
| [[Stiofán Mac Beinéid]]
| data-sort-value="1995" | 1995-10-08
|
| [[Baile na Sagart]]
|-
| style='text-align:right'| 2179
|
| [[Pádraig Ó Corráin|Padraig Ó Corráin]]
| data-sort-value="1996" | 1996-03-02
|
| [[Dún Garbhán]]
|-
| style='text-align:right'| 2180
| [[Íomhá:Noel Rock.jpg|center|128px]]
| [[Noel Rock]]
| data-sort-value="1987" | 1987-11-11
|
| [[Baile Munna]]
|-
| style='text-align:right'| 2181
|
| [[Séamus Ó Cinnéide]]
| data-sort-value="1993" | 1993-06-26
|
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 2182
|
| [[Rónán Ó Loingsigh]]
| data-sort-value="1996" | 1996
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2183
| [[Íomhá:Cathal Mannion (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Cathal Ó Mainnín]]
| data-sort-value="1994" | 1994-10-22
|
| [[Béal Átha na Sluaighe]]
|-
| style='text-align:right'| 2184
|
| [[Tomás Ó Muireasa|Tom Morrissey]]
| data-sort-value="1996" | 1996-05-29
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2185
| [[Íomhá:Cllr Cormac Devlin Hi Res.jpg|center|128px]]
| [[Cormac Devlin]]
| data-sort-value="1980" | 1980-08-30
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2186
| [[Íomhá:Sportsfile (Web Summit) (22554473410) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Paddy Cosgrave]]
| data-sort-value="1983" | 1983-03-19
|
| [[Contae Chill Mhantáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2187
| [[Íomhá:Katie McCabe Republic of Ireland mix zone 2020-03-05 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Katie McCabe]]
| data-sort-value="1995" | 1995-09-21
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2188
|
| [[Gerard Hogan]]
| data-sort-value="1958" | 1958
|
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 2189
| [[Íomhá:Paul-Photograph-jpg2.jpg|center|128px]]
| [[Paul Mercier]]
| data-sort-value="1958" | 1958
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2190
| [[Íomhá:Catherine Martin TD.jpg|center|128px]]
| [[Catherine Martin]]
| data-sort-value="1972" | 1972-09-30
|
| [[Muineachán]]
|-
| style='text-align:right'| 2191
| [[Íomhá:Gino Kenny.jpg|center|128px]]
| [[Gino Kenny]]
| data-sort-value="1972" | 1972-06-25
|
| [[Cluain Dolcáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2192
| [[Íomhá:Imelda Munster 2015.jpg|center|128px]]
| [[Imelda Munster]]
| data-sort-value="1968" | 1968-02-24
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 2193
| [[Íomhá:Michael Harty.jpg|center|128px]]
| [[Michael Harty]]
| data-sort-value="1955" | 1955-04-07
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2194
| [[Íomhá:Shane Cassells (official portrait).jpg|center|128px]]
| [[Shane Cassells]]
| data-sort-value="1971" | 1971-03-26
|
| [[An Uaimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2195
| [[Íomhá:Kathleen Funchion 2015.jpg|center|128px]]
| [[Kathleen Funchion]]
| data-sort-value="1981" | 1981-04-22
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2196
| [[Íomhá:Frank O'Rourke.jpg|center|128px]]
| [[Frank O'Rourke]]
| data-sort-value="1969" | 1969-06-11
|
| [[Sligeach]]
|-
| style='text-align:right'| 2197
| [[Íomhá:John Brady 2015.jpg|center|128px]]
| [[John Brady]]
| data-sort-value="1973" | 1973-07-28
|
| [[Bré]]
|-
| style='text-align:right'| 2198
| [[Íomhá:John Brassil.jpg|center|128px]]
| [[John Brassil]]
| data-sort-value="1963" | 1963-05-16
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 2199
| [[Íomhá:Maria Bailey TD.jpg|center|128px]]
| [[Maria Bailey]]
| data-sort-value="1976" | 1976-04-10
|
| [[Deilginis]]
|-
| style='text-align:right'| 2200
| [[Íomhá:Colm Brophy 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Colm Brophy]]
| data-sort-value="1973" | 1973-01-09
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2201
| [[Íomhá:James Browne politician.jpg|center|128px]]
| [[James Browne]]
| data-sort-value="1975" | 1975-10-15
|
| [[Inis Córthaidh]]
|-
| style='text-align:right'| 2202
| [[Íomhá:Declan Breathnach 2016 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Declan Breathnach]]
| data-sort-value="1959" | 1959-06-01
|
| [[Droichead an Chnoic]]
|-
| style='text-align:right'| 2203
| [[Íomhá:Mary Butler.jpg|center|128px]]
| [[Mary Butler]]
| data-sort-value="1963" | 1963-01-27
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2204
| [[Íomhá:Jackie Cahill.jpg|center|128px]]
| [[Jackie Cahill]]
| data-sort-value="1957" | 1957-08-05
|
| [[Dúrlas Éile|Durlas]]
|-
| style='text-align:right'| 2205
| [[Íomhá:Pat Buckley 2016.jpg|center|128px]]
| [[Pat Buckley]]
| data-sort-value="1968" | 1968-07-13
|
| [[Mainistir na Corann]]
|-
| style='text-align:right'| 2206
| [[Íomhá:Peter Burke 2025 South Boston St. Patrick's Day Breakfast 54397908242 1.jpg|center|128px]]
| [[Peter Burke]]
| data-sort-value="1982" | 1982-10-22
|
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 2207
| [[Íomhá:Jack Chambers (polaiteoir).jpg|center|128px]]
| [[Jack Chambers]]
| data-sort-value="1990" | 1990-11-21
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2208
| [[Íomhá:Michael Collins politician.jpg|center|128px]]
| [[Michael Collins (polaiteoir)|Michael Collins]]
| data-sort-value="1958" | 1958-07-15
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2209
| [[Íomhá:Pat Casey.jpg|center|128px]]
| [[Pat Casey]]
| data-sort-value="1962" | 1962-03-11
|
| [[An Láithreach]]
|-
| style='text-align:right'| 2210
| [[Íomhá:Lisa Chambers (official portrait).jpg|center|128px]]
| [[Lisa Chambers]]
| data-sort-value="1986" | 1986-08-24
|
| [[Caisleán an Bharraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2211
| [[Íomhá:John Lahart.jpg|center|128px]]
| [[John Lahart]]
| data-sort-value="1960" | 1960-10-08
|
| [[Baile Uí Ruáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2212
| [[Íomhá:James Lawless TD.jpg|center|128px]]
| [[James Lawless]]
| data-sort-value="1976" | 1976-08-19
|
| [[Guaire]]
|-
| style='text-align:right'| 2213
| [[Íomhá:Danny Healy-Rae.jpg|center|128px]]
| [[Danny Healy-Rae]]
| data-sort-value="1954" | 1954-07-16
|
| [[Cill Gharbháin, Contae Chiarraí|Cill Gharbháin]]
|-
| style='text-align:right'| 2214
| [[Íomhá:Martin Kenny 2015 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Martin Kenny]]
| data-sort-value="1971" | 1971-10-01
|
| [[Sligeach]]
|-
| style='text-align:right'| 2215
| [[Íomhá:Kevin Boxer Moran.jpg|center|128px]]
| [[Kevin Moran (polaiteoir)|Kevin Moran]]
| data-sort-value="1963" | 1963-05-12
|
| [[Baile Átha Luain]]
|-
| style='text-align:right'| 2216
| [[Íomhá:Aindrias Moynihan.jpg|center|128px]]
| [[Aindrias Moynihan]]
| data-sort-value="1967" | 1967-10-17
|
| [[Maigh Chromtha]]
|-
| style='text-align:right'| 2217
| [[Íomhá:Josepha Madigan.jpg|center|128px]]
| [[Josepha Madigan]]
| data-sort-value="1970" | 1970-05-21
|
| [[Carraig an tSionnaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2218
| [[Íomhá:Denise Mitchell 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Denise Mitchell]]
| data-sort-value="1976" | 1976-11-22
|
| [[An Chúlóg]]
|-
| style='text-align:right'| 2219
| [[Íomhá:Tom Neville 2016.png|center|128px]]
| [[Tom Neville (polaiteoir)|Tom Neville]]
| data-sort-value="1975" | 1975-09-25
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2220
| [[Íomhá:Margaret Murphy O'Mahony 2025 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Margaret Murphy O'Mahony]]
| data-sort-value="1969" | 1969-10-07
|
| [[Droichead na Bandan]]
|-
| style='text-align:right'| 2221
| [[Íomhá:Eugene Murphy.jpg|center|128px]]
| [[Eugene Murphy]]
| data-sort-value="1965" | 1965-08-26
|
| ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]''
|-
| style='text-align:right'| 2222
| [[Íomhá:Kate O'Connell in 2014.jpg|center|128px]]
| [[Kate O'Connell]]
| data-sort-value="1980" | 1980-01-03
|
| [[Cill Bheagáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2223
| [[Íomhá:Kevin O'Keeffe.jpg|center|128px]]
| [[Kevin O'Keeffe]]
| data-sort-value="1964" | 1964-03-09
|
| [[Mala]]
|-
| style='text-align:right'| 2224
| [[Íomhá:Carol Nolan 2015.jpg|center|128px]]
| [[Carol Nolan]]
| data-sort-value="1978" | 1978-05-23
|
| [[Baile Mhic Ádaim]]
|-
| style='text-align:right'| 2225
| [[Íomhá:Jim O'Callaghan.jpg|center|128px]]
| [[Jim O'Callaghan]]
| data-sort-value="1968" | 1968-01-05
|
| [[Carraig an tSionnaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2226
| [[Íomhá:Louise O'Reilly TD (32890052618) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Louise O'Reilly]]
| data-sort-value="1973" | 1973-09-27
|
| [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]]
|-
| style='text-align:right'| 2227
| [[Íomhá:Anne Rabbitte.jpg|center|128px]]
| [[Anne Rabbitte]]
| data-sort-value="1970" | 1970-04-11
|
| [[Port Omna]]
|-
| style='text-align:right'| 2228
| [[Íomhá:Donnchadh Ó Laoghaire 2014.jpg|center|128px]]
| [[Donnchadh Ó Laoghaire (polaiteoir)|Donnchadh Ó Laoghaire]]
| data-sort-value="1989" | 1989-06-14
|
| ''[[:d:Q17104710|An Tóchar]]''
|-
| style='text-align:right'| 2229
| [[Íomhá:Fiona O Loughlin 2025 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Fiona O'Loughlin]]
| data-sort-value="1965" | 1965-09-08
|
| [[Ráth Iomgháin]]
|-
| style='text-align:right'| 2230
| [[Íomhá:Niamh Smyth (portrait).jpg|center|128px]]
| [[Niamh Smyth]]
| data-sort-value="1972" | 1972-04-19
|
| [[Muinchille]]
|-
| style='text-align:right'| 2231
| [[Íomhá:Sabina Higgins.jpg|center|128px]]
| [[Sabina Higgins]]
| data-sort-value="1944" | 1944-05-07
|
| [[Baile an Daighin, Contae Mhaigh Eo|Baile an Daighin]]
|-
| style='text-align:right'| 2232
| [[Íomhá:Cian O'Callaghan 2020.jpg|center|128px]]
| [[Cian O’Callaghan]]
| data-sort-value="1979" | 1979-05-10<br/>1979-05-07
|
| [[Cill Fhionntain]]
|-
| style='text-align:right'| 2233
|
| [[Seán Mac Giobúin]]
| data-sort-value="1992" | 1992-09-21
|
| [[Áth Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 2234
| [[Íomhá:Lynn Ruane TD.jpg|center|128px]]
| [[Lynn Ruane]]
| data-sort-value="1984" | 1984-10-20
|
| [[Tamhlacht]]
|-
| style='text-align:right'| 2235
| [[Íomhá:Dee Forbes 2015 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Dee Forbes]]
| data-sort-value="1967" | 1967-02
|
| [[Drom Dhá Liag]]
|-
| style='text-align:right'| 2236
| [[Íomhá:Alice-Mary Higgins.jpg|center|128px]]
| [[Alice Mary Higgins]]
| data-sort-value="1975" | 1975-06-17
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2237
|
| [[Michael Lawson]]
| data-sort-value="1997" | 1997
|
| [[Cúil Darach]]
|-
| style='text-align:right'| 2238
| [[Íomhá:Fintan Warfield 2015.jpg|center|128px]]
| [[Fintan Warfield]]
| data-sort-value="1992" | 1992-03-16
|
| [[Crois Araild]]
|-
| style='text-align:right'| 2239
| [[Íomhá:Tim Lombard.jpg|center|128px]]
| [[Tim Lombard]]
| data-sort-value="1976" | 1976-02-17
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 2240
| [[Íomhá:Jennifer Murnane O'Connor.jpg|center|128px]]
| [[Jennifer Murnane-O'Connor]]
| data-sort-value="1966" | 1966-05-24
|
| [[Contae Cheatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 2241
| [[Íomhá:Aidan Davitt.jpg|center|128px]]
| [[Aidan Davitt]]
| data-sort-value="1978" | 1978-10-13
|
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 2242
| [[Íomhá:Gerry Horkan.jpg|center|128px]]
| [[Gerry Horkan]]
| data-sort-value="1961" | 1961-07-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2243
| [[Íomhá:Maura Hopkins.jpg|center|128px]]
| [[Maura Hopkins]]
| data-sort-value="1984" | 1984-05-25
|
| [[Bealach an Doirín]]
|-
| style='text-align:right'| 2244
| [[Íomhá:Conor cleary.jpg|center|128px]]
| [[Conor Cleary]]
| data-sort-value="1994" | 1994
|
| [[Sráid na Cathrach]]
|-
| style='text-align:right'| 2245
| [[Íomhá:Gary O'Donovan 2016.jpg|center|128px]]
| [[Gary O'Donovan]]
| data-sort-value="1992" | 1992-12-30
|
| [[An Sciobairín]]
|-
| style='text-align:right'| 2246
|
| [[Aron Ó Seanachair]]
| data-sort-value="1997" | 1997
|
| [[Sionainn (baile)|Sionainn]]
|-
| style='text-align:right'| 2247
| [[Íomhá:Rose Conway-Walsh (2024) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Rose Conway-Walsh]]
| data-sort-value="1969" | 1969-10-13
|
| [[Béal an Mhuirthead]]
|-
| style='text-align:right'| 2248
| [[Íomhá:Victor Boyhan 2025 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Victor Boyhan]]
| data-sort-value="1961" | 1961-04-30
|
| [[Dún Laoghaire]]
|-
| style='text-align:right'| 2249
| [[Íomhá:Máire Devine 2015.jpg|center|128px]]
| [[Máire Devine]]
| data-sort-value="1972" | 1972-09-07
|
| [[Na Saoirsí]]
|-
| style='text-align:right'| 2250
| [[Íomhá:Paul Gavan 2016.jpg|center|128px]]
| [[Paul Gavan]]
| data-sort-value="1965" | 1965-11-29
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2251
| [[Íomhá:Maria Byrne 2025 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Maria Byrne]]
| data-sort-value="1967" | 1967-11-27
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2252
| [[Íomhá:Lorraine Clifford-Lee.jpg|center|128px]]
| [[Lorraine Clifford-Lee]]
| data-sort-value="1972" | 1972-07-24
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2253
| [[Íomhá:Catherine Ardagh.jpg|center|128px]]
| [[Catherine Ardagh]]
| data-sort-value="1982" | 1982-09-20
|
| [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]]
|-
| style='text-align:right'| 2254
| [[Íomhá:Keith Swanick.jpg|center|128px]]
| [[Keith Swanick]]
| data-sort-value="1974" | 1974-07-12
|
| [[An Caisleán Riabhach]]
|-
| style='text-align:right'| 2255
| [[Íomhá:Neale Richmond 2016.jpg|center|128px]]
| [[Neale Richmond]]
| data-sort-value="1983" | 1983-03-15
|
| [[Baile an tSaoir]]
|-
| style='text-align:right'| 2256
| [[Íomhá:Colette Kelleher.jpg|center|128px]]
| [[Colette Kelleher]]
| data-sort-value="1960" | 1960-10-09
|
| [[Maigh Chromtha]]
|-
| style='text-align:right'| 2257
| [[Íomhá:Pádraig Ó Céidigh.jpg|center|128px]]
| [[Pádraig Ó Céidigh]]
| data-sort-value="1957" | 1957-01-02
|
| [[Conamara]]
|-
| style='text-align:right'| 2258
|
| [[Seán de Brún]]
| data-sort-value="1993" | 1993
|
| ''[[:d:Q28232598|Baile Uí Aodha, Contae an Chláir]]''
|-
| style='text-align:right'| 2259
| [[Íomhá:Anne Maria Waters.jpg|center|128px]]
| [[Anne Marie Waters]]
| data-sort-value="1977" | 1977-08-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2260
|
| [[Daithí Ó Riada (An Clár)]]
| data-sort-value="1993" | 1993
|
| [[Inis (baile)|Inis]]
|-
| style='text-align:right'| 2261
|
| [[Diarmaid Ó Broin]]
| data-sort-value="1994" | 1994
|
| [[Tobar Phádraig]]
|-
| style='text-align:right'| 2262
|
| [[James Toher]]
| data-sort-value="1993" | 1993
|
| [[Baile Átha Troim]]
|-
| style='text-align:right'| 2263
| [[Íomhá:Paul Daly.jpg|center|128px]]
| [[Paul Daly]]
| data-sort-value="1958" | 1958-01-19
|
| [[Cill Bheagáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2264
| [[Íomhá:John Dolan politician.jpg|center|128px]]
| [[John Dolan]]
| data-sort-value="1956" | 1956-01-13
|
| [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 2265
| [[Íomhá:JoanFreemanPetaHousePressPack.jpg|center|128px]]
| [[Joan Freeman]]
| data-sort-value="1958" | 1958-04-02
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2266
|
| [[Dónall Mac Cormaic]]
| data-sort-value="1993" | 1993-01-28
|
| [[Cluain Meala]]
|-
| style='text-align:right'| 2267
|
| [[Barra de Nais|Barry Nash]]
| data-sort-value="1996" | 1996-12-31
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2268
|
| [[Seán Mac Clochaire]]
| data-sort-value="1997" | 1997-08-25
|
| [[Dúglas]]
|-
| style='text-align:right'| 2269
|
| [[Liam de Bluinsín]]
| data-sort-value="1996" | 1996
|
| [[Droichead Binéid]]
|-
| style='text-align:right'| 2270
|
| [[Damien Ó Ciaragáin]]
| data-sort-value="1994" | 1994-01-11
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2271
| [[Íomhá:Adrian Tuohy (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Adrian Ó Tuathaigh]]
| data-sort-value="1993" | 1993-05-14
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2272
|
| [[Siobhán McSweeney]]
| data-sort-value="1979" | 1979-12-27
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 2273
|
| [[Jamie Barron]]
| data-sort-value="1993" | 1993
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2274
| [[Íomhá:Hayley Nolan Lewes FC Women 2 London City 3 14 02 2021-235 (50944207431) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Hayley Nolan]]
| data-sort-value="1997" | 1997-03-07
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2275
|
| [[Barra Ó Cochláin]]
| data-sort-value="1990" | 1990
|
| [[Baile Gunnair]]
|-
| style='text-align:right'| 2276
|
| [[Darragh Ó Liatháin]]
| data-sort-value="1997" | 1997
|
| [[Dún Garbhán]]
|-
| style='text-align:right'| 2277
| [[Íomhá:Caitriona Perry.jpg|center|128px]]
| [[Caitríona Perry]]
| data-sort-value="1980" | 1980-03-15
|
| [[Ráth Maonais]]
|-
| style='text-align:right'| 2278
|
| [[Mac Shile Ó hAodha]]
| data-sort-value="1998" | 1998
|
| [[Cill Díoma]]
|-
| style='text-align:right'| 2279
|
| [[Seán Ó Finn]]
| data-sort-value="1996" | 1996-01-24
|
| [[An Brú]]
|-
| style='text-align:right'| 2280
|
| [[Aron Ó Giolláin]]
| data-sort-value="1996" | 1996
|
| [[Tobar Phádraig]]
|-
| style='text-align:right'| 2281
| [[Íomhá:Nicola Coughlan in 2024.png|center|128px]]
| [[Nicola Coughlan]]
| data-sort-value="1987" | 1987-01-09
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2282
|
| [[Conn Ó Ceallacháin]]
| data-sort-value="1996" | 1996
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2283
|
| [[Eiric na Leamhna]]
| data-sort-value="1994" | 1994
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2284
| [[Íomhá:Mícheál Mac Donncha 2015.jpg|center|128px]]
| [[Mícheál Mac Donncha]]
| data-sort-value="1965" | 1965-03-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2285
| [[Íomhá:Aaron Connolly 26072025 (1).jpg|center|128px]]
| [[Aaron Connolly]]
| data-sort-value="2000" | 2000-01-28
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2286
|
| [[Teresa Mannion]]
| data-sort-value="1961" | 1961
|
| ''[[:d:Q20855530|Baile Gall]]''
|-
| style='text-align:right'| 2287
|
| [[Seána Kerslake]]
| data-sort-value="1992" | 1992-10-21
|
| [[Tamhlacht]]
|-
| style='text-align:right'| 2288
| [[Íomhá:Evanne Ní Chuilinn, Feb 2025 - 54319343593 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Evanne Ní Chuilinn]]
| data-sort-value="1981" | 1981
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2289
|
| [[Seán Ó Donnchú]]
| data-sort-value="1996" | 1996-01-25
|
| [[Inis Cara]]
|-
| style='text-align:right'| 2290
|
| [[Tadhg Ó Mathúna]]
| data-sort-value="1997" | 1997-01-13
|
| ''[[:d:Q7020800|Baile Nua Sheandroma]]''
|-
| style='text-align:right'| 2291
|
| [[Denise McCormack]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2292
| [[Íomhá:David Clifford in action.jpg|center|128px]]
| [[David Clifford]]
| data-sort-value="1999" | 1999-01-22
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 2293
|
| [[Níall Ó Scolaí]]
| data-sort-value="1994" | 1994-04-19
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2294
|
| [[Colm Basquel]]
| data-sort-value="1996" | 1996
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2295
|
| [[Evan Mac Cumascaigh]]
| data-sort-value="1998" | 1998
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2296
| [[Íomhá:Tara Flynn.jpg|center|128px]]
| [[Tara Flynn]]
| data-sort-value="1969" | 1969
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 2297
|
| [[Lúc Ó Scannláin]]
| data-sort-value="1996" | 1996-06-02
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2298
|
| [[Risteard Ó Laocha]]
| data-sort-value="1997" | 1997-03-13
|
| [[Inis Tíog]]
|-
| style='text-align:right'| 2299
|
| [[Máirtín Ó Ceocháin]]
| data-sort-value="1998" | 1998-12-09
|
| [[Tulach Ruáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2300
|
| [[Darren Ó Braonáin]]
| data-sort-value="1996" | 1996-11-13
|
| [[Achadh Úr]]
|-
| style='text-align:right'| 2301
|
| [[Pádraig Ó Loinn]]
| data-sort-value="1996" | 1996-12-02
|
| [[Inis Tíog]]
|-
| style='text-align:right'| 2302
|
| [[Pádraig Ó Duíginn]]
| data-sort-value="1995" | 1995-09-23
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2303
|
| [[Catherine Corless]]
| data-sort-value="1954" | 1954
|
| [[Tuaim]]
|-
| style='text-align:right'| 2304
|
| [[Darach Ó Séaghdha]]
| data-sort-value="1950" | 20th century
|
| [[Ráth Fearnáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2305
|
| [[Osgur Ó Ciardha]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2306
| [[Íomhá:Harriet Scott (footballer) Lewes FC Women 0 Birmingham City 0 21 08 2022-595 (52303311389).jpg|center|128px]]
| [[Harriet Scott]]
| data-sort-value="1993" | 1993-02-10
|
| [[Baile Coimín]]<br/>[[Reading, Berkshire|Reading]]
|-
| style='text-align:right'| 2307
|
| [[Georgia Drummy]]
| data-sort-value="2000" | 2000-04-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2308
| [[Íomhá:Sally Rooney.png|center|128px]]
| [[Sally Rooney]]
| data-sort-value="1991" | 1991-02-20
|
| [[Caisleán an Bharraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2309
| [[Íomhá:Rhasidat Adeleke at 400m women Final Budapest 2023 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Rhasidat Adeleke]]
| data-sort-value="2002" | 2002-08-29
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2310
|
| [[Matthew Hussey]]
| data-sort-value="1942" | 1942
|
| [[An Chathair, Contae Thiobraid Árann|An Chathair]]
|-
| style='text-align:right'| 2311
|
| [[Michael English]]
| data-sort-value="1979" | 1979-04-23
|
| [[Díseart Diarmada]]
|-
| style='text-align:right'| 2312
|
| [[Colm Ó Spealáin]]
| data-sort-value="1993" | 1993-07-01
|
| [[Caisleán Ó Liatháin]]
|-
| style='text-align:right'| 2313
|
| [[Darragh Mac Giobúin]]
| data-sort-value="1997" | 1997-04-01
|
| [[An Ráth, Contae Chorcaí|An Ráth]]
|-
| style='text-align:right'| 2314
|
| [[Mícheál Ó Cathaláin]]
| data-sort-value="1995" | 1995-06-17
|
| [[Droichead na Bandan]]
|-
| style='text-align:right'| 2315
|
| [[Seán Mac Erlaine]]
| data-sort-value="1976" | 1976-07-30
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2316
|
| [[Marc Ó Colmáin]]
| data-sort-value="1997" | 1997-12-23
|
| [[An Bhlarna]]
|-
| style='text-align:right'| 2317
|
| [[Déin Ó Brosnacháin]]
| data-sort-value="1991" | 1991-06-24
|
| [[An Linn Dubh]]
|-
| style='text-align:right'| 2318
|
| [[Roibeard Ó Floinn]]
| data-sort-value="1997" | 1997-11-07
|
| [[An Gleanntán]]
|-
| style='text-align:right'| 2319
| [[Íomhá:Enda O'Coineen (5).jpg|center|128px]]
| [[Enda Ó Coinnín]]
| data-sort-value="1955" | 1955-01-01
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2320
| [[Íomhá:Brendan Murray Kyiv 2017.jpg|center|128px]]
| [[Brendan Murray]]
| data-sort-value="1996" | 1996-11-16
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2321
|
| [[David Byrne]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2322
|
| [[Gearóid Ó hÉigeartaigh]]
| data-sort-value="1994" | 1994
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2323
| [[Íomhá:Máirín Ní Dhonnchadha (NUI Galway) XIV International Congress of Celtic Studies Maynooth 2011.jpg|center|128px]]
| [[Máirín Ní Dhonnchadha]]
| data-sort-value="1957" | 1957
|
| [[Contae Phort Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2324
|
| [[Lúcás Miach]]
| data-sort-value="1996" | 1996-10-29
|
| [[Baile Níos]]
|-
| style='text-align:right'| 2325
|
| [[Aisling Ní Dhonnchadha]]
|
|
| [[An tAonach]]
|-
| style='text-align:right'| 2326
|
| [[Rory Keenan]]
| data-sort-value="1980" | 1980-06-09
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2327
|
| [[Adrian Breen]]
| data-sort-value="1992" | 1992-05-28
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2328
|
| [[Brian Ó hÓgáin (Tiobraid Árann)|Brian Ó hÓgáin]]
| data-sort-value="1996" | 1996-07-09
|
| [[Lothra]]
|-
| style='text-align:right'| 2329
|
| [[Seán Ó Conchúir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-10-01
|
| [[Gleann Maghair]]
|-
| style='text-align:right'| 2330
| [[Íomhá:Leanne Kiernan Lewes FC Women 0 West Ham Utd Women 5 pre season 12 08 2018-758 (43300204544) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Leanne Kiernan]]
| data-sort-value="1999" | 1999-04-27
|
| [[Coill an Chollaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2331
|
| [[Risteard Inglis]]
| data-sort-value="1995" | 1995
|
| [[Dún Bleisce]]
|-
| style='text-align:right'| 2332
|
| [[Séamus Ó Flanagáin]]
| data-sort-value="1997" | 1997
|
| ''[[:d:Q4494222|An Fheothanach]]''
|-
| style='text-align:right'| 2333
|
| [[Darragh Ó Donnabháin]]
| data-sort-value="1995" | 1995
|
| ''[[:d:Q59726393|Úlla]]''
|-
| style='text-align:right'| 2334
|
| [[Grace O'Flanagan]]
| data-sort-value="1989" | 1989-04-07
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2335
|
| [[Yvonne O'Byrne]]
| data-sort-value="1992" | 1992-01-02
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2336
|
| [[Nicola Evans]]
| data-sort-value="1990" | 1990-01-17
|
| [[Cluain Sceach]]
|-
| style='text-align:right'| 2337
|
| [[Roisin Upton|Róisín Upton]]
| data-sort-value="1994" | 1994-04-01
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2338
|
| [[Nicola Daly]]
| data-sort-value="1988" | 1988-04-03
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2339
|
| [[Aifric Mac Aodha]]
| data-sort-value="1979" | 1979
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2340
|
| [[Caitríona Ní Chléirchín]]
| data-sort-value="1978" | 1978
|
| [[Scairbh na gCaorach]]
|-
| style='text-align:right'| 2341
|
| [[Éanna Ó Muireasa]]
| data-sort-value="1994" | 1994
|
| [[Droichead Binéid]]
|-
| style='text-align:right'| 2342
|
| [[Dónall Ó Muireasa]]
| data-sort-value="1993" | 1993-04-20
|
| [[Caisleán Uí Chonaill]]
|-
| style='text-align:right'| 2343
|
| [[Pádraig Ó Riain (iománaí)|Pádraig Ó Riain]]
| data-sort-value="1995" | 1995
|
| [[Dún Bleisce]]
|-
| style='text-align:right'| 2344
|
| [[Clíodhna Ní Lionáin]]
|
|
| [[Cúil Ghréine]]
|-
| style='text-align:right'| 2345
|
| [[Bríd Ní Mhóráin]]
| data-sort-value="1951" | 1951
|
| [[Áth Trasna]]
|-
| style='text-align:right'| 2346
|
| [[Claire O'Riordan]]
| data-sort-value="1994" | 1994-10-12
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2347
|
| [[Rory Ó Beagáin]]
| data-sort-value="1992" | 1992-04-11
|
| [[An Bhoth|Baile an Scotaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2348
| [[Íomhá:Pódio Olímpico (boxe, feminino) (cropped - Harrington).jpg|center|128px]]
| [[Kellie Harrington (dornálaí)|Kellie Harrington]]
| data-sort-value="1989" | 1989-12-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2349
| [[Íomhá:Jane Ni Dhulchaointigh.jpeg|center|128px]]
| [[Jane Ní Dhulchaointigh]]
|
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2350
|
| [[Brian Ó hEadhra]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2351
|
| [[Niall Déiseach]]
| data-sort-value="1994" | 1994
|
| ''[[:d:Q28232598|Baile Uí Aodha, Contae an Chláir]]''
|-
| style='text-align:right'| 2352
|
| [[Karen Byrne]]
| data-sort-value="1992" | 1992-05-30
|
| [[Baile Formaid]]
|-
| style='text-align:right'| 2353
|
| [[Marc Mac Eochaidh]]
| data-sort-value="1998" | 1998-09-09
|
| [[Cill Síoláin]]
|-
| style='text-align:right'| 2354
|
| [[John Nolan (damhsóir)|John Nolan]]
| data-sort-value="1990" | 1990-07-07
|
| [[Cill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2355
|
| [[Vincent Lambe]]
| data-sort-value="1980" | 1980-12-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2356
|
| [[Máire Treasa Ní Dhubhghaill]]
|
|
| [[Conamara]]
|-
| style='text-align:right'| 2357
|
| [[Alan Dempsey]]
|
|
| [[Contae Luimnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2358
|
| [[Ben Troy]]
|
|
| [[Carraig Mhachaire Rois]]
|-
| style='text-align:right'| 2359
| [[Íomhá:Bryan Dobson (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Bryan Dobson]]
| data-sort-value="1960" | 1960-02-10
|
| [[Dumhach Thrá]]
|-
| style='text-align:right'| 2360
|
| [[Seán Tadhg Ó Gairbhí]]
|
|
| [[Ráth Caola]]
|-
| style='text-align:right'| 2361
| [[Íomhá:Ógie Ó Céilleachair.jpg|center|128px]]
| [[Ógie Ó Céilleachair]]
|
|
| [[An Rinn (Contae Phort Láirge)|An Rinn]]
|-
| style='text-align:right'| 2362
|
| [[Heather Payne]]
| data-sort-value="2000" | 2000-01-26
|
| [[Béal Átha na Sluaighe]]
|-
| style='text-align:right'| 2363
|
| [[Fintan McCarthy (rámhaí)|Fintan McCarthy]]
| data-sort-value="1996" | 1996-11-23
|
| [[An Sciobairín]]
|-
| style='text-align:right'| 2364
| [[Íomhá:Dermot Kennedy 7.jpg|center|128px]]
| [[Diarmuid Ó Cinnéide|Dermot Kennedy]]
| data-sort-value="1991" | 1991-12-13
|
| [[Ráth Cúil, Baile Átha Cliath|Ráth Cúil]]
|-
| style='text-align:right'| 2365
|
| [[Naoise Dolan]]
| data-sort-value="1992" | 1992
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2366
|
| [[John Farrelly]]
| data-sort-value="2000" | 2000-05-16
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 2367
|
| [[Seán Mac An Ultaigh|Seán Mac an Ultaigh]]
| data-sort-value="1994" | 1994-06-28
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2368
|
| [[Ciara Ní É]]
|
|
| [[Cluain Tarbh]]
|-
| style='text-align:right'| 2369
| [[Íomhá:2019-06-29 1st FIG Artistic Gymnastics JWCH Women's Apparatus finals Vault Victory ceremony (Martin Rulsch) 23.jpg|center|128px]]
| [[Jennifer Gadirova]]
| data-sort-value="2004" | 2004-10-03
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2370
| [[Íomhá:Caoilinn hughes 8315752.jpg|center|128px]]
| [[Caoilinn Hughes]]
| data-sort-value="1985" | 1985
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2371
| [[Íomhá:Izzy Atkinson.jpg|center|128px]]
| [[Isibeal Atkinson]]
| data-sort-value="2001" | 2001-07-17
|
| [[An Ros, Contae Bhaile Átha Cliath|An Ros]]
|-
| style='text-align:right'| 2372
|
| [[Jessica Ziu]]
| data-sort-value="2002" | 2002-06-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2373
| [[Íomhá:Emma Dabiri, November 2021.png|center|128px]]
| [[Emma Dabiri]]
| data-sort-value="1979" | 1979-03-25
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2374
|
| [[Alice Little]]
| data-sort-value="1990" | 1990-05-03
|
| [[Cúige Laighean]]
|-
| style='text-align:right'| 2375
| [[Íomhá:Styopa Mkrtchyan, Adam Idah, Benoit Bastien YantsImages - Asatur Yesayants 688 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Adam Idah]]
| data-sort-value="2001" | 2001-02-11
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2376
| [[Íomhá:Mark Ward Sinn Féin.jpg|center|128px]]
| [[Mark Ward (polaiteoir)]]
| data-sort-value="1974" | 1974
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2377
| [[Íomhá:Louisa harland diff 2021 1.jpg|center|128px]]
| [[Louisa Harland]]
| data-sort-value="1993" | 1993-01-31<br/>1994-01-31
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2378
|
| [[Caitlín Ní Chualáin]]
|
|
| [[Indreabhán]]
|-
| style='text-align:right'| 2379
|
| [[Peadar Ó Riada]]
| data-sort-value="1954" | 1954-12
|
| [[Cúil Aodha]]
|-
| style='text-align:right'| 2380
|
| [[Séamus Ó Coileáin (aistritheoir)|Séamus Ó Coileáin]]
|
|
| [[Áth an tSléibhe]]
|-
| style='text-align:right'| 2381
| [[Íomhá:Hazel Chu 2021 - 1 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Hazel Chu]]
| data-sort-value="1980" | 1980
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2382
| [[Íomhá:Maura Higgins, world premier of "Argylle" in London, January 2024 (crop).jpg|center|128px]]
| [[Maura Higgins]]
| data-sort-value="1990" | 1990-11-25<br/>1990-10-25
|
| [[Contae an Longfoirt]]
|-
| style='text-align:right'| 2383
|
| [[Áine Hensey]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2384
|
| [[John Beag Ó Flatharta]]
| data-sort-value="1950" | 1950
|
| [[Leitir Mealláin]]
|-
| style='text-align:right'| 2385
|
| [[Mícheál de Mórdha]]
|
|
| [[Dún Chaoin]]
|-
| style='text-align:right'| 2386
| [[Íomhá:Holly Cairns, April 2023 (headshot).jpg|center|128px]]
| [[Holly Cairns]]
| data-sort-value="1989" | 1989-11-04
|
| [[Contae Chorcaí]]
|-
| style='text-align:right'| 2387
| [[Íomhá:Ruairí Ó Murchú 2020.jpg|center|128px]]
| [[Ruairí Ó Murchú]]
| data-sort-value="1978" | 1978-05-03
|
| [[Dún Dealgan]]
|-
| style='text-align:right'| 2388
| [[Íomhá:Sorca Clarke 2020.jpg|center|128px]]
| [[Sorca Clarke]]
| data-sort-value="1978" | 1978
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2389
| [[Íomhá:Violet-Anne Wynne 2020.jpg|center|128px]]
| [[Violet-Anne Wynne]]
| data-sort-value="1988" | 1988
|
| [[Cill Rois]]
|-
| style='text-align:right'| 2390
| [[Íomhá:Mairéad Farrell 2014.jpg|center|128px]]
| [[Mairéad Farrell (polaiteoir)|Mairéad Farrell]]
| data-sort-value="1990" | 1990-01-06
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2391
| [[Íomhá:Pa Daly 2014.jpg|center|128px]]
| [[Pa Daly]]
| data-sort-value="1969" | 1969
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 2392
| [[Íomhá:Jennifer Carroll MacNeill 2020.jpg|center|128px]]
| [[Jennifer Carroll MacNeill]]
| data-sort-value="1980" | 1980-09-05
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2393
| [[Íomhá:Marc Ó Cathasaigh 2020.jpg|center|128px]]
| [[Marc Ó Cathasaigh]]
| data-sort-value="1977" | 1977-01-03
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2394
| [[Íomhá:Christopher O'Sullivan 2020.jpg|center|128px]]
| [[Christopher O’Sullivan|Christopher O'Sullivan]]
| data-sort-value="1982" | 1982-06-02
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2395
| [[Íomhá:Brian Leddin.jpg|center|128px]]
| [[Brian Leddin]]
| data-sort-value="1979" | 1979
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2396
| [[Íomhá:Malcolm Noonan 2025 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Malcolm Noonan]]
| data-sort-value="1966" | 1966
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2397
| [[Íomhá:Claire Kerrane 2015.jpg|center|128px]]
| [[Claire Kerrane]]
| data-sort-value="1992" | 1992-04-24
|
| [[Dún Gar]]
|-
| style='text-align:right'| 2398
| [[Íomhá:Pauline Tully 2025 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Pauline Tully]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
| [[Cill na Leice]]
|-
| style='text-align:right'| 2399
| [[Íomhá:Patrick Costello 2020.jpg|center|128px]]
| [[Patrick Costello]]
| data-sort-value="1980" | 1980-05-21
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2400
| [[Íomhá:Norma Foley.jpeg|center|128px]]
| [[Norma Foley]]
| data-sort-value="1970" | 1970
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 2401
| [[Íomhá:Verona Murphy at the Sitting of the 34th Dáil on 18 December 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Verona Murphy]]
| data-sort-value="1971" | 1971
|
| ''[[:d:Q104271796|An Ghráinseach]]''
|-
| style='text-align:right'| 2402
| [[Íomhá:Jennifer Whitmore 2024 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Jennifer Whitmore]]
| data-sort-value="1974" | 1974-06
|
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 2403
| [[Íomhá:Emer Higgins, 2022.jpg|center|128px]]
| [[Emer Higgins]]
| data-sort-value="1983" | 1980s
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2404
| [[Íomhá:Joe Flaherty (politician).jpeg|center|128px]]
| [[Joe Flaherty (polaiteoir)|Joe Flaherty]]
| data-sort-value="1969" | 1969
|
| [[An Muileann gCearr]]
|-
| style='text-align:right'| 2405
| [[Íomhá:Steven Matthews 2020.jpg|center|128px]]
| [[Steven Matthews]]
| data-sort-value="1971" | 1971
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2406
| [[Íomhá:Valkyrie, January 2018 02 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Lyra Valkyria]]
| data-sort-value="1996" | 1996-10-23
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2407
| [[Íomhá:Patricia Ryan 2020.jpg|center|128px]]
| [[Patricia Ryan (polaiteoir)]]
| data-sort-value="1969" | 1969-03-03
|
| [[Baile Briotáis]]
|-
| style='text-align:right'| 2408
| [[Íomhá:Duncan Smith 2020.jpg|center|128px]]
| [[Duncan Smith (polaiteoir)|Duncan Smith]]
| data-sort-value="1983" | 1983-05-17
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2409
| [[Íomhá:Paul Donnelly 2012.jpg|center|128px]]
| [[Paul Donnelly]]
| data-sort-value="1969" | 1969
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2410
| [[Íomhá:Roberto Lopes, Jan 2026 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Pico Lopes]]
| data-sort-value="1992" | 1992-06-17
|
| [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]]
|-
| style='text-align:right'| 2411
|
| [[Tony Holohan]]
|
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2412
| [[Íomhá:Michael Ryan ESCAIDE 2019 (49198471961) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Mike Ryan]]
| data-sort-value="1965" | 1965
|
| [[Sligeach]]
|-
| style='text-align:right'| 2413
|
| [[Sorcha Richardson]]
| data-sort-value="1990" | 1990
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2414
| [[Íomhá:Orla Comerford at the 2024 Summer Paralympics (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Orla Comerford]]
| data-sort-value="1997" | 1997-09-14
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2415
|
| [[Nan Tom Teaimín]]
|
|
| [[Conamara]]
|-
| style='text-align:right'| 2416
|
| [[Máire Ní Chéileachair]]
|
|
| ''[[:d:Q4481305|An Fearann]]''
|-
| style='text-align:right'| 2417
| [[Íomhá:Richie Conroy at DIFF 2025.jpg|center|128px]]
| [[Richie Conroy]]
|
|
| [[Contae Chill Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 2418
| [[Íomhá:John Cummins (Irish politician).jpg|center|128px]]
| [[John Cummins]]
| data-sort-value="1988" | 1988
|
| [[Port Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2419
|
| [[Lyra (amhránaí)|Lyra]]
| data-sort-value="1993" | 1993-05-19
|
| [[Droichead na Bandan]]
|-
| style='text-align:right'| 2420
|
| [[Sibéal Davitt]]
| data-sort-value="1989" | 1989
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2421
| [[Íomhá:Colm Bairéad DIFF Panel 1.png|center|128px]]
| [[Colm Bairéad]]
| data-sort-value="1981" | 1981
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2422
|
| [[Diarmuid de Faoite]]
| data-sort-value="1967" | 1967
|
| [[Inis (baile)|Inis]]
|-
| style='text-align:right'| 2423
|
| [[Pádraig Ó Macháin]]
|
|
| [[Lios Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 2424
|
| [[Siún Ní Dhuinn]]
|
|
| [[Dún Dealgan]]
|-
| style='text-align:right'| 2425
|
| [[Abbie Larkin]]
| data-sort-value="2005" | 2005-04-27
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2426
|
| [[Carol Cronin]]
|
|
| [[Contae Chill Mhantáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2427
|
| [[Tadhg Ó Dúshláine]]
| data-sort-value="1951" | 1951-06-06
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2428
|
| [[Séamas Ó hInnéirghe]]
| data-sort-value="1918" | 1918
|
| ''[[:d:Q104336077|Dumha Thuama]]''
|-
| style='text-align:right'| 2429
|
| [[Isobel Ní Riain]]
| data-sort-value="1969" | 1969
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2430
|
| [[Eoin Ó Catháin]]
|
|
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 2431
| [[Íomhá:CMAT, Brooklyn, March 2022 2 (cropped) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[CMAT]]
| data-sort-value="1996" | 1996-02-23
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2432
| [[Íomhá:Jamie Finn Lewes FC Women 0 Birmingham City 0 21 08 2022-717 (52303039536) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Jamie Finn]]
| data-sort-value="1998" | 1998-04-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2433
|
| [[Niamh Farrelly]]
| data-sort-value="1999" | 1999-04-15
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2434
|
| [[Áine Ní Chíobháin]]
|
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2435
|
| [[Breandán 'ac Gearailt]]
|
|
| [[Baile an Mhúraigh, Paróiste Mórdhach|Baile an Mhúraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2436
|
| [[Maud Cotter]]
| data-sort-value="1954" | 1954
|
| [[Loch Garman]]
|-
| style='text-align:right'| 2437
| [[Íomhá:Rachael Blackmore on Aione 23 January 2020 at Gowran Park.jpg|center|128px]]
| [[Rachael Blackmore]]
| data-sort-value="1989" | 1989-07-11
|
| ''[[:d:Q60555085|Cill Náile]]''
|-
| style='text-align:right'| 2438
| [[Íomhá:Saoirse Noonan Durham 2023 (sq cropped).jpg|center|128px]]
| [[Saoirse Noonan]]
| data-sort-value="1999" | 1999-07-13
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2439
|
| [[Sinéad Ní Uallacháin]]
|
|
| ''[[:d:Q67050365|Baile an Éanaigh]]''
|-
| style='text-align:right'| 2440
| [[Íomhá:Troy Parrott 2025.png|center|128px]]
| [[Troy Parrott]]
| data-sort-value="2002" | 2002-02-04
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2441
|
| [[Emilie Pine]]
| data-sort-value="1978" | 1978
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2442
|
| [[Dáirine Ní Mheadhra]]
|
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2443
| [[Íomhá:Cathal Berry 2020.jpg|center|128px]]
| [[Cathal Berry]]
| data-sort-value="1977" | 1977
|
| [[Contae Phort Láirge]]
|-
| style='text-align:right'| 2444
| [[Íomhá:Gavin Bazunu 22112025 (9).jpg|center|128px]]
| [[Gavin Bazunu]]
| data-sort-value="2002" | 2002-02-20
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2445
| [[Íomhá:EugeneMurtagh1234.jpg|center|128px]]
| [[Eugene Murtagh]]
| data-sort-value="1942" | 1942
|
| [[Dún an Rí]]
|-
| style='text-align:right'| 2446
| [[Íomhá:Paul Mescal at the Toronto International Film Festival in 2025 2 (cropped 2).jpg|center|128px]]
| [[Paul Mescal]]
| data-sort-value="1996" | 1996-02-02
|
| [[Maigh Nuad]]
|-
| style='text-align:right'| 2447
|
| [[Sorcha O'Raghallaigh]]
|
|
| [[Contae Uíbh Fhailí]]
|-
| style='text-align:right'| 2448
|
| [[Simon Ó Faoláin]]
| data-sort-value="1973" | 1973
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2449
| [[Íomhá:Gavan Reilly, 2023 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Gavan Reilly]]
|
|
| ''[[:d:Q59721533|Ráth Moliain]]''
|-
| style='text-align:right'| 2450
|
| [[Joan Mallon]]
|
|
| [[Contae Mhuineacháin]]
|-
| style='text-align:right'| 2451
| [[Íomhá:Deirdre Brennan poet.jpg|center|128px]]
| [[Deirdre Brennan]]
| data-sort-value="1934" | 1934
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2452
|
| [[Jazzy (amhránaí)|Jazzy]]
| data-sort-value="1996" | 1996-09-19
|
| [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]]
|-
| style='text-align:right'| 2453
|
| [[Olan Monk]]
|
|
| [[Indreabhán]]
|-
| style='text-align:right'| 2454
|
| [[Louisa Ní Éideáin]]
| data-sort-value="1984" | 1984
|
| [[Léim an Bhradáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2455
|
| [[Stephen O'Hanlon]]
|
|
| [[Contae Mhuineacháin]]
|-
| style='text-align:right'| 2456
|
| [[Roibeard Ó Cathasaigh]]
|
|
| [[Lios Póil]]
|-
| style='text-align:right'| 2457
|
| [[Dáithí de Mórdha]]
|
|
| [[Dún Chaoin]]
|-
| style='text-align:right'| 2458
|
| [[Paddy Mhéime Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1944" | 1944
|
| ''[[:d:Q81084492|Loch Conaortha]]''
|-
| style='text-align:right'| 2459
|
| [[Mairéad Ní Fhlatharta]]
|
|
| ''[[:d:Q124513045|Baile an tSléibhe]]''
|-
| style='text-align:right'| 2460
|
| [[Niamh Ní Chróinín]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2461
|
| [[Aodán Ó Ceallaigh]]
|
|
| [[An Rinn (Contae Phort Láirge)|An Rinn]]
|-
| style='text-align:right'| 2462
|
| [[Cormac Mac Gearailt]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2463
|
| [[Iarla Ó Muirthile]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2464
| [[Íomhá:Anne Marie McMahon.png|center|128px]]
| [[Anne Marie McMahon]]
|
|
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 2465
|
| [[Síomha Ní Ruairc]]
| data-sort-value="1950" | 20th century
|
| [[Contae na Gaillimhe]]
|-
| style='text-align:right'| 2466
|
| [[Johnny Mháirtín Learaí Mac Donnchadha]]
| data-sort-value="1937" | 1937
|
| [[Leitreach Ard]]
|-
| style='text-align:right'| 2467
|
| [[John Sheáin Dharach Seoige]]
|
|
| ''[[:d:Q104321603|Ros Muc]]''
|-
| style='text-align:right'| 2468
| [[Íomhá:Bambie Thug Eurovision Song Contest 2024 Dress rehearsal Final (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Bambie Thug]]
| data-sort-value="1993" | 1993-03-06
|
| [[Maigh Chromtha]]
|-
| style='text-align:right'| 2469
|
| [[Maidhc Cheannabháin]]
|
|
| ''[[:d:Q104324152|An tÁth Buí]]''
|-
| style='text-align:right'| 2470
|
| [[Stiofán Ó Cualáin (amhránaí)|Stiofán Ó Cualáin]]
|
|
| ''[[:d:Q124414504|Baile na Cille]]''
|-
| style='text-align:right'| 2471
|
| [[Conchubhar Ó Luasa]]
| data-sort-value="1996" | 1996
|
| ''[[:d:Q104298344|Screathan na nGabhann]]''
|-
| style='text-align:right'| 2472
|
| [[Sonaí Choilm Learaí Ó Conghaile]]
| data-sort-value="1945" | 1945
|
| ''[[:d:Q124447379|Cora Bhuí]]''
|-
| style='text-align:right'| 2473
|
| [[Róisín Chambers]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2474
|
| [[Edwina Guckian]]
|
|
| [[Droim ar Snámh]]
|-
| style='text-align:right'| 2475
| [[Íomhá:Róisín Seoighe -Cath na ceathrú rua.jpg|center|128px]]
| [[Róisín Seoighe]]
|
|
| [[Ros an Mhíl]]
|-
| style='text-align:right'| 2476
|
| [[Shauna Bannon]]
| data-sort-value="1993" | 1993-10-23
|
| [[Tamhlacht]]
|-
| style='text-align:right'| 2477
|
| [[Seamas Ó hAoláin]]
|
|
| [[An Baile Dubh, Contae Phort Láirge|An Baile Dubh]]
|-
| style='text-align:right'| 2478
|
| [[Ciarán Ó hÓgartaigh]]
| data-sort-value="1967" | 1967
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2479
|
| [[Tadhg Hickey]]
|
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2480
|
| [[Síle Denvir]]
|
|
| [[Indreabhán]]
|-
| style='text-align:right'| 2481
|
| [[Joni Crone]]
| data-sort-value="1953" | 1953
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2482
|
| [[SON]]
| data-sort-value="1990" | 1990-04-21
|
| [[Inis (baile)|Inis]]
|-
| style='text-align:right'| 2483
|
| [[Bernadette Nic an tSaoir]]
|
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2484
| [[Íomhá:Éanna Hardwick at TIFF 2025.jpg|center|128px]]
| [[Éanna Hardwicke]]
| data-sort-value="1996" | 1996-10-21
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2485
| [[Íomhá:Katie McGreal.jpg|center|128px]]
| [[Katie McGreal]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2486
|
| [[Tara Howley]]
|
|
| [[Cill Fhionnúrach]]
|-
| style='text-align:right'| 2487
|
| [[Pádraig Rynne]]
|
|
| [[Contae an Chláir]]
|-
| style='text-align:right'| 2488
|
| [[Marina Ní Dhubháin]]
|
|
| [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]]
|-
| style='text-align:right'| 2489
| [[Íomhá:Nicholas Carolan-Irish Traditional Music Archive-364-0045-hinnerk-ruemenapf.jpg|center|128px]]
| [[Nicholas Carolan]]
| data-sort-value="1946" | 1946
|
| [[Droichead Átha]]
|-
| style='text-align:right'| 2490
|
| [[Hilary Bowen-Walsh]]
|
|
| [[Baile Easa Dara]]
|-
| style='text-align:right'| 2491
|
| [[Séaghan Ó Súilleabháin]]
| data-sort-value="1999" | 1999
|
| [[Cill Orglan]]
|-
| style='text-align:right'| 2492
| [[Íomhá:Albert Dolan 2024.jpg|center|128px]]
| [[Albert Dolan]]
| data-sort-value="1998" | 1998-12-01
|
| [[Gaillimh]]
|-
| style='text-align:right'| 2493
| [[Íomhá:Eoin Hayes, Dec 2024 (54195237786) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Eoin Hayes]]
| data-sort-value="1987" | 1987-02-18
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2494
|
| [[Mike Mac Domhnaill]]
|
|
| ''[[:d:Q104311662|Cluain Cath]]''
|-
| style='text-align:right'| 2495
| [[Íomhá:Barry Heneghan, Dec 2024 (54179143031) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Barra Ó hÉanacháin]]
| data-sort-value="1997" | 1997
|
| [[Cluain Tarbh]]
|-
| style='text-align:right'| 2496
|
| [[Tomás Ó Coileáin]]
|
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2497
|
| [[Doireann Ní Ghlacáin]]
|
|
| [[Cluain Tarbh]]
|-
| style='text-align:right'| 2498
|
| [[Muireann Ní Chíobháin]]
| data-sort-value="1984" | 1984
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2499
|
| [[Cúán de Búrca]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2500
|
| [[Marie-Louise Nicholson]]
|
|
| [[Tearmann Feichín]]
|-
| style='text-align:right'| 2501
|
| [[John Prendergast]]
|
|
| [[Trá Lí]]
|-
| style='text-align:right'| 2502
|
| [[Seoirsín Bashford]]
|
|
| [[Contae Mhaigh Eo]]
|-
| style='text-align:right'| 2503
|
| [[Seán Collins (amhránaí)|Seán Collins]]
|
|
| [[Domhnach Bat]]
|-
| style='text-align:right'| 2504
|
| [[Cormac Ó Beaglaoich]]
|
|
| [[Corca Dhuibhne]]
|-
| style='text-align:right'| 2505
|
| [[Majella Ní Dhomhnaill]]
|
|
| [[Bré]]
|-
| style='text-align:right'| 2506
|
| [[Siobhán Peoples]]
|
|
| [[Inis (baile)|Inis]]
|-
| style='text-align:right'| 2507
|
| [[Colm Broderick]]
|
|
| [[Ceatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 2508
| [[Íomhá:Trevor Sargent.jpg|center|128px]]
| [[Trevor Sargent]]
| data-sort-value="1960" | 1960-07-26
|
| [[Cill Dhéagláin]]
|-
| style='text-align:right'| 2509
| [[Íomhá:GrahamNorton-byPhilipRomano.jpg|center|128px]]
| [[Graham Norton]]
| data-sort-value="1963" | 1963-04-04
|
| [[Cluain Dolcáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2510
| [[Íomhá:2016-02-01 Rosanna Davison.jpg|center|128px]]
| [[Rosanna Davison]]
| data-sort-value="1984" | 1984-04-17
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2511
| [[Íomhá:Primordial Party.San 2016 16.jpg|center|128px]]
| [[Alan Averill]]
| data-sort-value="1975" | 1975-08-26
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2512
| [[Íomhá:2022 Michael D. Higgins (51988246304) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Mícheál D. Ó hUigínn|Mícheál D. Ó hUiginn]]
| data-sort-value="1941" | 1941-04-18
|
| [[Luimneach]]
|-
| style='text-align:right'| 2513
| [[Íomhá:Enda Kenny (2012) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Enda Kenny|Éanna Ó Coinnigh]]
| data-sort-value="1951" | 1951-04-24
|
| [[Caisleán an Bharraigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2514
|
| [[Izzy Kamikaze]]
|
|
| [[Ceatharlach]]
|-
| style='text-align:right'| 2515
|
| [[David Dunne]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2516
|
| [[Áine de Baróid]]
| data-sort-value="1950" | 1950
|
| [[Corcaigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2517
|
| [[Colm Ó Cuaig]]
|
|
| ''[[:d:Q112619831|Aill na Brón]]''
|-
| style='text-align:right'| 2518
|
| [[Rob Fell]]
|
|
| [[Na Foidhrí]]
|-
| style='text-align:right'| 2519
|
| [[Labhrás Ó Finneadha]]
|
|
| [[An Spidéal]]
|-
| style='text-align:right'| 2520
|
| [[Kathleen Loughnane]]
|
|
| [[Contae Thiobraid Árann]]
|-
| style='text-align:right'| 2521
|
| [[Breda Hegarty]]
|
|
| [[Beanntraí]]
|-
| style='text-align:right'| 2522
|
| [[Máirín Uí Chonchubhair]]
|
|
| [[Dún Chaoin]]
|-
| style='text-align:right'| 2523
|
| [[Seán Ó Maoilchiaráin]]
|
|
| [[Áth an Choite]]
|-
| style='text-align:right'| 2524
| [[Íomhá:Íte Ní Chionnaith.jpg|center|128px]]
| [[Íte Ní Chionnaith]]
|
|
| [[Inse Chór]]
|-
| style='text-align:right'| 2525
|
| [[Laura J. Pakenham]]
| data-sort-value="2001" | 2001
|
| [[Contae an Longfoirt]]
|-
| style='text-align:right'| 2526
|
| [[Éadaoin Fitzmaurice]]
|
|
| [[An tInbhear Mór]]
|-
| style='text-align:right'| 2527
|
| [[Síomha Hennessy]]
|
|
| [[Ráth Fearnáin]]
|-
| style='text-align:right'| 2528
|
| [[Róisín O'Donovan]]
| data-sort-value="1989" | 1989
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 2529
|
| [[Molly Daly]]
| data-sort-value="2008" | 2008-03-26
|
| [[Contae Chill Chainnigh]]
|-
| style='text-align:right'| 2530
|
| [[Síofra Ní Mhóráin]]
|
|
| [[An Chúlóg]]
|-
| style='text-align:right'| 2531
| [[Íomhá:IMG-20260815-WA0023(1).jpg|center|128px]]
| [[Michael Hourigan]]
|
|
| [[Contae Luimnigh]]
|}
== Misc ==
{| class='wikitable sortable'
! #
! íomhá
! nome
! dáta breithe
! dáta báis
! áit bhreithe
|-
| style='text-align:right'| 124
| [[Íomhá:Godfried Maes - The beheading of Saint Dymphna.jpg|center|128px]]
| [[Naomh Damhnait]]
| data-sort-value="700" | 7th century
| data-sort-value="700" | 7th century
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|-
| style='text-align:right'| 1247
| [[Íomhá:Jedward do LA Marathon in Style - Los Angeles 2012 (6851710622).jpg|center|128px]]
| [[Jedward]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|-
| style='text-align:right'| 1392
| [[Íomhá:Dustin.jpg|center|128px]]
| [[Dustin Turcaí]]
| data-sort-value="1988" | 1988-11-13
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|}
{{Wikidata list end}}
{{Cómhaoin|Category:People of Ireland|Muintir na hÉireann}}
{{síol-ie}}
[[Catagóir:Daoine Éireannacha| ]]
[[Catagóir:Grúpaí eitneacha in Éirinn]]
[[Catagóir:Grúpaí eitneacha i dTuaisceart Éireann]]
ewdrkojon6k2ik7l2516hy27h13gxtz
Tórraimh in Éirinn
0
43127
1327704
1265394
2026-09-09T21:49:47Z
TGcoa
21229
1327704
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:Irish wake stereoscopic photograph crop.jpg|mion|Pictiúr de thórramh Éireannach i Meiriceá]]
Is éard is '''tórraimh in Éirinn''' ann ná [[deasghnáth]] ceiliúrtha agus bróin a ghlactaí roimh chur duine san uaigh in Éirinn. Tá traidisiúin an tórraimh ar na deasghnátha báis is sine in Éirinn. Meascán de phágántacht agus den Chríostaíocht a bhí sna traidisiúin tórraimh in Éirinn go dtí an naoú haois déag.<ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/09/torraimh-na-heireann-deasghnatha-agus-piopai-cre/|teideal=Tórraimh na hÉireann, deasghnátha agus píopaí cré|údar=Nuala Holloway|dáta=2026-09-04|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-09-09}}</ref>
== Traidisiúin ==
Chomh luath agus a gheobhadh duine bás chuirfí stop le gach obair thalamhaíochta tharraingeodh aird na gcomharsan ón mbrón. Nífeadh mná ón bpobal an corpán agus ghléasfadh siad é i léine bhán. Ní bheadh cead ag baill den teaghlach an obair seo a dhéanamh.
Stopfaí na cloig sa teach ag uair an bháis. Leagfaí an corp ar an mbord nó ar leaba sa chistin. Lasfaí coinnle bána timpeall air. Chlúdófaí gach scáthán sa teach le héadach bán ionas nach ngabhfaí anam an mhairbh istigh iontu, nó ionas nach bhfeicfeadh aon duine eile bás ansin.
Uaireanta, leagtaí pláta beag salainn ar ucht no ar bholg an chorpáin. Chreid daoine gur chabhraigh sé seo chun an corp a chaomhnú agus chun an t-olc a ruaigeadh.
Bhíodh cluichí tórraimh, nó cluichí caointe, an-choitianta san am a caitheadh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://openlibrary.org/works/OL11183663W/Caitheamh_aimsire_ar_th%C3%B3rraimh|teideal=Caitheamh aimsire ar thórraimh. by Seán Ó Súilleabháin {{!}} Open Library|language=ga|work=Open Library|dátarochtana=2026-09-09}}</ref>
=== Píopaí ===
Ag na torraimh thraidisiúnta in Éirinn ba mhír ríthabhachtach iad píopaí cré bána ar a dtugtaí ‘dúidíní’ nó píopaí ‘trócaire air’. Píopa cré le gas gearr a bhí sa dúidín. Bhí sé gearr agus ar fáil go saor. Bhaineadh na gnáthdhaoine úsáid as na rudaí seo gach lá agus is minic a d’úsáid scéalaithe traidisiúnta iad.
Díríonn searmanas na bpíopaí cré aird ar an úsáid stairiúil a bhaintí astu mar rudaí leochaileacha comhchoiteanna i dtórraimh in Éirinn le linn an ochtú agus an naoú haois déag. Ag na tórraimh seo d’fhaigheadh na caointeoirí tráidirí de phíopaí lán de thobac. Sula gcaitheadh siad an píopa thumadh siad an gas i bhfuisce nó i bpórtar chun an chré a shéalú agus an blas a fheabhsú. Chaitheadh na caointeoirí iad le linn na faire i rith na hoíche chun ómós a thabhairt don mharbhán. Léirigh an gníomh seo go raibh anam an mharbháin á scaoileadh saor chun na bhflaitheas.
Mheastaí gur drochbhéas é diúltú do phíopa. Nuair a ghlacfadh caointeoir leis an bpíopa déarfadh sé de ghnáth, ‘ar dheis Dé go raibh a anam’ nó ‘trócaire air’. Mar gheall ar chaitheamh leanúnach tobac i rith na hoíche bheadh ceo tiubh deataigh sa teach. Chreid daoine gur choinnigh an toit seo deamhain agus taibhsí ar shiúl ó anam an mhairbh.
== Féach freisin ==
* [[Caoineadh (ealaín)]]
* [[Sochraid]]
* [[Finnegans Wake|''Finnegans Wake'']]
* [[Dathanna Geala Amháin|''Dathanna Geala Amháin'']]
{{DEFAULTSORT:Torraimh in Eirinn}}
[[Catagóir:Bás in Éirinn|*]]
[[Catagóir:Bás]]
[[Catagóir:Tórraimh|*]]
[[Catagóir:Deasghnátha]]
[[Catagóir:Cultúr na hÉireann]]
{{síol-creid}}
rml7jdbfzdp8xcx1z3dpp74v1pexl75
1327705
1327704
2026-09-09T21:50:53Z
TGcoa
21229
/* Féach freisin */
1327705
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:Irish wake stereoscopic photograph crop.jpg|mion|Pictiúr de thórramh Éireannach i Meiriceá]]
Is éard is '''tórraimh in Éirinn''' ann ná [[deasghnáth]] ceiliúrtha agus bróin a ghlactaí roimh chur duine san uaigh in Éirinn. Tá traidisiúin an tórraimh ar na deasghnátha báis is sine in Éirinn. Meascán de phágántacht agus den Chríostaíocht a bhí sna traidisiúin tórraimh in Éirinn go dtí an naoú haois déag.<ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/09/torraimh-na-heireann-deasghnatha-agus-piopai-cre/|teideal=Tórraimh na hÉireann, deasghnátha agus píopaí cré|údar=Nuala Holloway|dáta=2026-09-04|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-09-09}}</ref>
== Traidisiúin ==
Chomh luath agus a gheobhadh duine bás chuirfí stop le gach obair thalamhaíochta tharraingeodh aird na gcomharsan ón mbrón. Nífeadh mná ón bpobal an corpán agus ghléasfadh siad é i léine bhán. Ní bheadh cead ag baill den teaghlach an obair seo a dhéanamh.
Stopfaí na cloig sa teach ag uair an bháis. Leagfaí an corp ar an mbord nó ar leaba sa chistin. Lasfaí coinnle bána timpeall air. Chlúdófaí gach scáthán sa teach le héadach bán ionas nach ngabhfaí anam an mhairbh istigh iontu, nó ionas nach bhfeicfeadh aon duine eile bás ansin.
Uaireanta, leagtaí pláta beag salainn ar ucht no ar bholg an chorpáin. Chreid daoine gur chabhraigh sé seo chun an corp a chaomhnú agus chun an t-olc a ruaigeadh.
Bhíodh cluichí tórraimh, nó cluichí caointe, an-choitianta san am a caitheadh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://openlibrary.org/works/OL11183663W/Caitheamh_aimsire_ar_th%C3%B3rraimh|teideal=Caitheamh aimsire ar thórraimh. by Seán Ó Súilleabháin {{!}} Open Library|language=ga|work=Open Library|dátarochtana=2026-09-09}}</ref>
=== Píopaí ===
Ag na torraimh thraidisiúnta in Éirinn ba mhír ríthabhachtach iad píopaí cré bána ar a dtugtaí ‘dúidíní’ nó píopaí ‘trócaire air’. Píopa cré le gas gearr a bhí sa dúidín. Bhí sé gearr agus ar fáil go saor. Bhaineadh na gnáthdhaoine úsáid as na rudaí seo gach lá agus is minic a d’úsáid scéalaithe traidisiúnta iad.
Díríonn searmanas na bpíopaí cré aird ar an úsáid stairiúil a bhaintí astu mar rudaí leochaileacha comhchoiteanna i dtórraimh in Éirinn le linn an ochtú agus an naoú haois déag. Ag na tórraimh seo d’fhaigheadh na caointeoirí tráidirí de phíopaí lán de thobac. Sula gcaitheadh siad an píopa thumadh siad an gas i bhfuisce nó i bpórtar chun an chré a shéalú agus an blas a fheabhsú. Chaitheadh na caointeoirí iad le linn na faire i rith na hoíche chun ómós a thabhairt don mharbhán. Léirigh an gníomh seo go raibh anam an mharbháin á scaoileadh saor chun na bhflaitheas.
Mheastaí gur drochbhéas é diúltú do phíopa. Nuair a ghlacfadh caointeoir leis an bpíopa déarfadh sé de ghnáth, ‘ar dheis Dé go raibh a anam’ nó ‘trócaire air’. Mar gheall ar chaitheamh leanúnach tobac i rith na hoíche bheadh ceo tiubh deataigh sa teach. Chreid daoine gur choinnigh an toit seo deamhain agus taibhsí ar shiúl ó anam an mhairbh.
== Féach freisin ==
* [[Caoineadh (ealaín)]]
* [[Sochraid]]
* [[Finnegans Wake|''Finnegans Wake'']]
* [[Dathanna Geala Amháin|''Dathanna Geala Amháin'']]
== Tagairtí ==
{{reflist}}{{DEFAULTSORT:Torraimh in Eirinn}}
[[Catagóir:Bás in Éirinn|*]]
[[Catagóir:Tórraimh|*]]
[[Catagóir:Deasghnátha]]
[[Catagóir:Cultúr na hÉireann]]
nakpl2l5khnscire0xr9wcgmsrk8mt9
1327706
1327705
2026-09-09T21:56:28Z
TGcoa
21229
/* Traidisiúin */
1327706
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:Irish wake stereoscopic photograph crop.jpg|mion|Pictiúr de thórramh Éireannach i Meiriceá]]
Is éard is '''tórraimh in Éirinn''' ann ná [[deasghnáth]] ceiliúrtha agus bróin a ghlactaí roimh chur duine san uaigh in Éirinn. Tá traidisiúin an tórraimh ar na deasghnátha báis is sine in Éirinn. Meascán de phágántacht agus den Chríostaíocht a bhí sna traidisiúin tórraimh in Éirinn go dtí an naoú haois déag.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/09/torraimh-na-heireann-deasghnatha-agus-piopai-cre/|teideal=Tórraimh na hÉireann, deasghnátha agus píopaí cré|údar=Nuala Holloway|dáta=2026-09-04|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-09-09}}</ref>
== Traidisiúin ==
Chomh luath agus a gheobhadh duine bás chuirfí stop le gach obair thalamhaíochta tharraingeodh aird na gcomharsan ón mbrón. Nífeadh mná ón bpobal an corpán agus ghléasfadh siad é i léine bhán. Ní bheadh cead ag baill den teaghlach an obair seo a dhéanamh.
Stopfaí na cloig sa teach ag uair an bháis. Leagfaí an corp ar an mbord nó ar leaba sa chistin. Lasfaí coinnle bána timpeall air. Chlúdófaí gach scáthán sa teach le héadach bán ionas nach ngabhfaí anam an mhairbh istigh iontu, nó ionas nach bhfeicfeadh aon duine eile bás ansin.
Uaireanta, leagtaí pláta beag salainn ar ucht no ar bholg an chorpáin. Chreid daoine gur chabhraigh sé seo chun an corp a chaomhnú agus chun an t-olc a ruaigeadh.
Bhíodh cluichí tórraimh, nó cluichí caointe, an-choitianta san am a caitheadh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://openlibrary.org/works/OL11183663W/Caitheamh_aimsire_ar_th%C3%B3rraimh|teideal=Caitheamh aimsire ar thórraimh. by Seán Ó Súilleabháin {{!}} Open Library|language=ga|work=Open Library|dátarochtana=2026-09-09}}</ref>
San am atá thart bhí eagla ar dhaoine go gcuirfí duine i dtalamh agus támhnéal orthu, gan iad a bheith marbh i ndairíre. Chruinníodh na comharsana ar fad le chéile chun an oíche a chaitheamh ag faire ar an gcorp ionas nach mbeadh sé leis féin sa dorchadas. Choimeádadh siad súil ghéar ar an gcorp ar feadh dhá nó trí oíche lena dheimhniú nach raibh aon chomhartha beatha ann. Chreid daoine go raibh na daoine maithe, na sióga, ag iarraidh corp an mhairbh a ghoid chun taise a fhágail ina áit. Dháiltí tobac, píopaí cré, fuisce agus snaois chun daoine a choimeád ina ndúiseacht agus chun guí ar son an mhairbh.<ref name=":0" />
=== Píopaí ===
Ag na torraimh thraidisiúnta in Éirinn ba mhír ríthabhachtach iad píopaí cré bána ar a dtugtaí ‘dúidíní’ nó píopaí ‘trócaire air’. Píopa cré le gas gearr a bhí sa dúidín. Bhí sé gearr agus ar fáil go saor. Bhaineadh na gnáthdhaoine úsáid as na rudaí seo gach lá agus is minic a d’úsáid scéalaithe traidisiúnta iad.
Díríonn searmanas na bpíopaí cré aird ar an úsáid stairiúil a bhaintí astu mar rudaí leochaileacha comhchoiteanna i dtórraimh in Éirinn le linn an ochtú agus an naoú haois déag. Ag na tórraimh seo d’fhaigheadh na caointeoirí tráidirí de phíopaí lán de thobac. Sula gcaitheadh siad an píopa thumadh siad an gas i bhfuisce nó i bpórtar chun an chré a shéalú agus an blas a fheabhsú. Chaitheadh na caointeoirí iad le linn na faire i rith na hoíche chun ómós a thabhairt don mharbhán. Léirigh an gníomh seo go raibh anam an mharbháin á scaoileadh saor chun na bhflaitheas.
Mheastaí gur drochbhéas é diúltú do phíopa. Nuair a ghlacfadh caointeoir leis an bpíopa déarfadh sé de ghnáth, ‘ar dheis Dé go raibh a anam’ nó ‘trócaire air’. Mar gheall ar chaitheamh leanúnach tobac i rith na hoíche bheadh ceo tiubh deataigh sa teach. Chreid daoine gur choinnigh an toit seo deamhain agus taibhsí ar shiúl ó anam an mhairbh.<ref name=":0" />
== Féach freisin ==
* [[Caoineadh (ealaín)]]
* [[Sochraid]]
* [[Finnegans Wake|''Finnegans Wake'']]
* [[Dathanna Geala Amháin|''Dathanna Geala Amháin'']]
== Naisc sheachtracha ==
* Ionad do chuairteoirí i g[[Cnoc an Chrochaire]],<ref>i mBéarla, ''Knockcroghery''</ref> Contae Ros Comáin, an ''[https://oghamwish.com/?utm_source=discoverireland_ie&utm_medium=referral&utm_campaign=failteireland&utm_content=visit_website_button Claypipe Visitor Centre & Artisan Gift Shop]''<ref>{{Lua idirlín|url=https://oghamwish.com/|teideal=Ogham Wish|language=en|work=Ogham Wish|dátarochtana=2026-09-09}}</ref>
== Tagairtí ==
{{reflist}}{{DEFAULTSORT:Torraimh in Eirinn}}
[[Catagóir:Bás in Éirinn|*]]
[[Catagóir:Tórraimh|*]]
[[Catagóir:Deasghnátha]]
[[Catagóir:Cultúr na hÉireann]]
2wcd5zkoozglwd6blp0o5xcoqin7ne1
1327708
1327706
2026-09-09T21:59:10Z
TGcoa
21229
1327708
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:Irish wake stereoscopic photograph crop.jpg|mion|Pictiúr de thórramh Éireannach i Meiriceá]]
Is éard is '''tórraimh in Éirinn''' ann ná [[deasghnáth]] ceiliúrtha agus bróin a ghlactaí roimh chur duine san uaigh in Éirinn. Tá traidisiúin an tórraimh ar na deasghnátha báis is sine in Éirinn. Meascán de phágántacht agus den Chríostaíocht a bhí sna traidisiúin tórraimh in Éirinn go dtí an naoú haois déag.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/09/torraimh-na-heireann-deasghnatha-agus-piopai-cre/|teideal=Tórraimh na hÉireann, deasghnátha agus píopaí cré|údar=Nuala Holloway|dáta=2026-09-04|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-09-09}}</ref>
== Traidisiúin ==
Chomh luath agus a gheobhadh duine bás chuirfí stop le gach obair thalamhaíochta tharraingeodh aird na gcomharsan ón mbrón. Nífeadh mná ón bpobal an corpán agus ghléasfadh siad é i léine bhán. Ní bheadh cead ag baill den teaghlach an obair seo a dhéanamh.
Stopfaí na cloig sa teach ag uair an bháis. Leagfaí an corp ar an mbord nó ar leaba sa chistin. Lasfaí coinnle bána timpeall air. Chlúdófaí gach scáthán sa teach le héadach bán ionas nach ngabhfaí anam an mhairbh istigh iontu, nó ionas nach bhfeicfeadh aon duine eile bás ansin.
Uaireanta, leagtaí pláta beag salainn ar ucht no ar bholg an chorpáin. Chreid daoine gur chabhraigh sé seo chun an corp a chaomhnú agus chun an t-olc a ruaigeadh.
Bhíodh cluichí tórraimh, nó cluichí caointe, an-choitianta san am a caitheadh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://openlibrary.org/works/OL11183663W/Caitheamh_aimsire_ar_th%C3%B3rraimh|teideal=Caitheamh aimsire ar thórraimh. by Seán Ó Súilleabháin {{!}} Open Library|language=ga|work=Open Library|dátarochtana=2026-09-09}}</ref>
San am atá thart bhí eagla ar dhaoine go gcuirfí duine i dtalamh agus támhnéal orthu, gan iad a bheith marbh i ndairíre. Chruinníodh na comharsana ar fad le chéile chun an oíche a chaitheamh ag faire ar an gcorp ionas nach mbeadh sé leis féin sa dorchadas. Choimeádadh siad súil ghéar ar an gcorp ar feadh dhá nó trí oíche lena dheimhniú nach raibh aon chomhartha beatha ann. Chreid daoine go raibh na daoine maithe, na sióga, ag iarraidh corp an mhairbh a ghoid chun taise a fhágail ina áit. Dháiltí tobac, píopaí cré, fuisce agus snaois chun daoine a choimeád ina ndúiseacht agus chun guí ar son an mhairbh.<ref name=":0" />
=== Píopaí ===
Ag na torraimh thraidisiúnta in Éirinn ba mhír ríthabhachtach iad píopaí cré bána ar a dtugtaí ‘dúidíní’ nó píopaí ‘trócaire air’. Píopa cré le gas gearr a bhí sa dúidín. Bhí sé gearr agus ar fáil go saor. Bhaineadh na gnáthdhaoine úsáid as na rudaí seo gach lá agus is minic a d’úsáid scéalaithe traidisiúnta iad.
Díríonn searmanas na bpíopaí cré aird ar an úsáid stairiúil a bhaintí astu mar rudaí leochaileacha comhchoiteanna i dtórraimh in Éirinn le linn an ochtú agus an naoú haois déag. Ag na tórraimh seo d’fhaigheadh na caointeoirí tráidirí de phíopaí lán de thobac. Sula gcaitheadh siad an píopa thumadh siad an gas i bhfuisce nó i bpórtar chun an chré a shéalú agus an blas a fheabhsú. Chaitheadh na caointeoirí iad le linn na faire i rith na hoíche chun ómós a thabhairt don mharbhán. Léirigh an gníomh seo go raibh anam an mharbháin á scaoileadh saor chun na bhflaitheas.
Mheastaí gur drochbhéas é diúltú do phíopa. Nuair a ghlacfadh caointeoir leis an bpíopa déarfadh sé de ghnáth, ‘ar dheis Dé go raibh a anam’ nó ‘trócaire air’. Mar gheall ar chaitheamh leanúnach tobac i rith na hoíche bheadh ceo tiubh deataigh sa teach. Chreid daoine gur choinnigh an toit seo deamhain agus taibhsí ar shiúl ó anam an mhairbh.<ref name=":0" />
== Stair ==
Tháinig deireadh tobann leis na deasghnátha luaite thuas agus athrú mór ar thraidisiúin na faire thart ar aimsir an [[An Gorta Mór|Ghorta Mhóir]] (1845-1852). Ní hiad na dlíthe a d’athraigh an cultúr, ach an anachain. An galar agus an t-athrú sóisialta a scrios struchtúr an phobail in Éirinn. Nuair a bhíonn na mílte ag fáil bháis gach seachtain ní féidir faire dhá oíche a eagrú do gach duine. Bhí an pobal rólag agus róshuaite chun na cruinnithe seo a reáchtáil. Ní raibh airgead ag teaghlaigh fiú ar son bia, mar sin ni raibh siad abálta na rudaí a cheannach. Ba mhinic a d’adhlactaí daoine in olluaigheanna gan cónra, nó i gcónra a raibh comhla ina bhun.
Ba é [[Cnoc an Chrochaire]] i gContae Ros Comáin<ref name=":1" /> an áit is mó a dtáirgtí píopaí cré in Éirinn. Sholáthair an sráidbhaile seo na milliúin píopaí go dtí gur dódh an baile in 1921 le linn Chogadh na Saoirse.<ref name=":2" />
== Féach freisin ==
* [[Caoineadh (ealaín)]]
* [[Sochraid]]
* [[Finnegans Wake|''Finnegans Wake'']]
* [[Dathanna Geala Amháin|''Dathanna Geala Amháin'']]
== Naisc sheachtracha ==
* Ionad do chuairteoirí i g[[Cnoc an Chrochaire]],<ref name=":1">i mBéarla, ''Knockcroghery''</ref> Contae Ros Comáin, an ''[https://oghamwish.com/?utm_source=discoverireland_ie&utm_medium=referral&utm_campaign=failteireland&utm_content=visit_website_button Claypipe Visitor Centre & Artisan Gift Shop]''<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://oghamwish.com/|teideal=Ogham Wish|language=en|work=Ogham Wish|dátarochtana=2026-09-09}}</ref>
== Tagairtí ==
{{reflist}}{{DEFAULTSORT:Torraimh in Eirinn}}
[[Catagóir:Bás in Éirinn|*]]
[[Catagóir:Tórraimh|*]]
[[Catagóir:Deasghnátha]]
[[Catagóir:Cultúr na hÉireann]]
171qnh6ux8g0qh1jtzz4mz2pkekqj42
Cineamatagrafaíocht
0
46009
1327693
1238624
2026-09-09T21:10:34Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327693
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:Arri Alexa camera.jpg|mionsamhail|deas|Físcheamara digiteach]]
Is éard atá i gceist le '''cineamatagrafaíocht''' ná cur i láthair pictiúr reatha mar shraith íomhánna [[Grianghrafadóireacht|fótagrafacha]], taifeadta is atáirgthe go tapa i ndiaidh a chéile, ionas go dtaibhsíonn sé go bhfuil an ghluaiseacht mín leanúnach.
Braitheann sé seo ar sheasmhacht radharc na súl: má thaifeadtar na híomhánna is má atáirgtear iad ag [[minicíocht]] rud éigin níos mó ná 25 Hz, braithfear an ghluaiseacht a bheith mín leanúnach. D'úsáid [[Thomas Edison|Edison]] stiallacha leanúnacha [[Scannán|scannáin]] fhótagrafaigh ina [[Ceamara|cheamara]] Kinetoscope i [[1891]], ach ba iad na deartháireacha [[Deartháireacha Lumière|Lumière]], a theilg íomhánna ar [[Scáileán teilgeora|scáileán]] os comhair lucht mór féachana i [[1895]], a bhunaigh an [[tionscal]] taifeadta scannán is a léirithe i b[[Pictiúrlann|pictiúrlanna]] (cineamaí).
Nochtadh an scannán ag minicíocht 16 Hz is an scannán fosaithe don nochtadh féin, agus ansin, le comhla ag clúdach an lionsa, bogtha chun cinn fráma amháin chun a bheith réidh don chéad nochtadh eile. Réalaíodh an stiall scannáin ansin chun [[claonchló]] a dhéanamh, agus rinneadh [[dearbhchló]] as sin le haghaidh a theilgthe. Cuireadh fuaim shioncrónaithe le teilgean na n-íomhánna go déanach sna [[1920idí]], ar dtús le córas scartha dioscaí taifeadta, ach ó [[1927]] leis an bh[[fuaimrian]] ar an scannán féin. Ag an am céanna méadaíodh ráta na bhfrámaí go dtí 24 Hz. Saothraíodh [[cineamatagrafaíocht dhaite]] sna [[1930idí]], ach níor glacadh go ginearálta léi go dtí na [[1950idí]]. Faoi sin bhí córais éagsúla scáileán leathan a dtabhairt isteach freisin.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Cineamatagrafaíocht|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=136}}</ref>
=== Soilsiú ===
Sa scannánaíocht is éard atá i gceist le '''soilsiú''' ná an próiseas agus an teicneolaíocht chun duine nó ábhar a mhaisiú le soilse.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2024-02-06|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Scannánaíocht]]
* [[Soilsiú déghnéasach]]
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Fréamh an Eolais}}
[[Catagóir:Téarmaíocht scannánaíochta]]
[[Catagóir:Cineamatagrafaíocht|Cineamatagrafaíocht]]
5qnblc9ledg7bmu22k0lw8ebq59r7vy
Montáis
0
50251
1327728
1198523
2026-09-10T00:41:43Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327728
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:Montage d'une éolienne.webm|mion|[[feirm ghaoithe]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2023-04-20|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>]]
In eagarthóireacht scannán, is éard atá i gceist le '''montáis''' (Béarla: montage) ná cnuasach seatanna a chuirtear le chéile ar mhaithe le spás, am agus eolas a bhrú isteach in achar gairid. Athraíonn sraith íomhánna (nó físeanna) go tapa, go minic tuaslagann siad ina chéile nó bíonn siad forluite ar a chéile chun éifeacht dhrámata a bhaint amach.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Hussey, Matt|date=2011|title=Fréamh an Eolais|volume=Coiscéim}}</ref> Cuireann montáis cuimhní cinn carachtair in iúl nó meabhraíonn siad cuid d'imeachtaí an scannáin don lucht féachana.
Mar shampla, sa scannán [[An Cailín Ciúin]], ag deireadh an scannáin, nuair a ritheann Cáit síos an ascaill i ndiaidh charr na gCinnsealach, cuirtear na radhairc, agus móitífeanna eile, os ár gcomhair, ceann i ndiaidh a chéile, ina montáis.
== Féach freisin ==
* [[Fótamontáis]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{síol-scannán}}
[[Catagóir:Téarmaíocht scannánaíochta]]
ehw5xdbfxwch3cyxu91ompxs3eusjp1
Cothromóid Navier-Stokes
0
50353
1327660
1148992
2026-09-09T14:36:07Z
Ériugena
188
1327660
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:ConvectiveAcceleration_vectorized.svg|deas|200px|thumb|Cothromóid Navier-Stokes]]
[[Cothromóid]] chasta a chuireann síos ar [[Dinimic|dhinimic]] sreabháin shlaodaigh, an gaol idir athruithe i luas an tsreabháin agus athruithe sa bhrú air is sna fórsaí slaodachta. Díorthaithe ag an innealtóir [[An Fhrainc|Francach]] Claude Navier agus an [[matamaiticeoir]] Éireannach George Stokes. Ní féidir réiteach a fháil uirthi ach i gcásanna ar leith.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Cothromóid Navier-Stokes|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=478}}</ref>
==Naisc sheachtracha==
* [https://www.theguardian.com/science/2026/sep/08/openai-claims-to-have-solved-maths-problem-that-stumped-humans-for-decades OpenAI claims to have solved maths problem that stumped humans for decades.]
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Fréamh an Eolais}}
{{síol}}
f3ixggkukerahsdikjpsu7h3q8twgoh
1327663
1327660
2026-09-09T15:36:16Z
Ériugena
188
1327663
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:ConvectiveAcceleration_vectorized.svg|deas|200px|thumb|Cothromóid Navier-Stokes]]
[[Cothromóid]] chasta a chuireann síos ar [[Dinimic|dhinimic]] sreabháin shlaodaigh, an gaol idir athruithe i luas an tsreabháin agus athruithe sa bhrú air is sna fórsaí slaodachta. Ainmníodh an córas seo de cothromóidípháí páirtdifreálacha i ndiaidh Claude-Louis Navier[[Claude-Louis Navier]], agus [[George Gabriel Stokes]], a d’fhorbair iad thar roinnt blianta fada d’obair leanúnach, ó 1822 (Navier) go dtí 1842–1850 (Stokes). Ní raibh sias in ann réiteach a fháil uirthi ach i gcásanna ar leith.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Cothromóid Navier-Stokes|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=478}}</ref> Bhain Siméon Denis Poisson na torthaí céanna amach go neamhspleách.<ref name=":4">{{Cite book|last=Kline|first=Morris|title=Mathematical Thought from Ancient to Modern Times|publisher=Oxford University Press|year=1972|isbn=0-19-506136-5|pages=|chapter=|author-link=Morris Kline}}</ref>
Léiríonn cothromóidí Navier-Stokes cothromaíocht [[Móiminteam|mhóimintim]] do sreabháin Newton, agus baineann siad feidhm as [[Dlí Imchoimeád na Maise|imchoimeád na maise]]. Uaireanta bíonn cothromóid staide ag gabháil leo a bhaineann le [[Brú|brú]], [[Teocht|teocht]] agus [[Dlús|dlús]].<ref>{{cite book |title=Understanding Aerodynamics: Arguing from the Real Physics |first=Doug |last=McLean |publisher=John Wiley & Sons |year=2012 |chapter=Continuum Fluid Mechanics and the Navier-Stokes Equations |pages=13–78 |isbn=978-1-119-96751-4 |quote=The main relationships comprising the NS equations are the basic conservation laws for [[mass]], [[momentum]], and [[energy]]. To have a complete equation set we also need an equation of state relating temperature, pressure, and density... |chapter-url=https://books.google.com/books?id=UE3sxu28R0wC&pg=PA13 }}</ref> Eascraíonn siad as [[Dlíthe gluaisne Newton|dara dlí Newton]] a chur i bhfeidhm ar ghluaiseacht sreabháin, mar aon leis an mbonn-thuairim gur suim é an [[Strus (fisic)|strus]] sa sreabhán de théarma slaodachta idirleata (atá i gcomhréir le grádán na treoluas)) agus théarma bhrú - rud a thugann cuntas ar shreabhadh slaodach dá réir. Déanann cothromóidí Navier-Stokes ginearálú ar na cothromóidí Euler nach gcuireann ach sreabhadh neamhvisciúil san áireamh.
==Naisc sheachtracha==
* [https://www.theguardian.com/science/2026/sep/08/openai-claims-to-have-solved-maths-problem-that-stumped-humans-for-decades OpenAI claims to have solved maths problem that stumped humans for decades.]
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Fréamh an Eolais}}
{{síol}}
qzuvtgzh3mhybumf5xxpkgfp46n3awb
Siombail
0
51678
1327737
1173807
2026-09-10T01:45:38Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327737
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:Euro Construction.svg|mion|Siombail [[euro]]]]
Comhartha a sheasann do rud eile, de réir comhghnáis, an chiall sin ar leith leis i measc an phobail a thuigeann is a ghlacann leis an gcomhghnás.
Mar shampla, úsáid an datha dubh nó bán mar chomhartha dobhróin.
I gcás siombailí eolaíochta sa [[Ceimic|cheimic]] is eile, glactar leo beagnach ar fud [[An Domhan|an Domhain]] mar chomharthaí fosaithe cinnte.
I réimsí eile ní mar sin a bhíonn, agus is féidir bríonna éagsúla a bhaint as siombail ar bith. Go minic bíonn sé seo bunúsach, mar shampla, sa [[litríocht]].<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Siombail|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=601}}</ref>
==Scannánaíocht==
Sa scannánaíocht is éard atá i gceist le '''siombail''' ná rud a bheith in úsáid chun coincheap a chur in iúl, mar shampla rós dearg a bheith ag seasamh don fhíorghrá.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2023-07-13|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Fréamh an Eolais}}
{{síol}}
98rcw6yt3pw1acbvhoezjyfnhcu1w8k
Liosta Séadchomharthaí Náisiúnta (Sligeach)
0
59038
1327754
1248864
2026-09-10T07:01:42Z
Marcas.oduinn
33120
/* */ Tuamaí na Ceathrún Caoile
1327754
wikitext
text/x-wiki
{{NMI list header}}
{{NMI list item
| number = 342
| ainm = [[Caisleán Bhéal an Átha Fada]]
| name = [[w:Ballinafad Castle]]
| description = Caisleán
| image = Ballinafad Castle, Co. Sligo, Ireland.jpg
| baile = [[Béal an Átha Fada, Contae Shligigh|Béal an Átha Fada]]
| townland = Ballinafad
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat =
| lon =
}}
{{NMI list item
| number = 373
| ainm = Béal Átha na gCarraigíní
| name = [[w:Castlebaldwin Castle]]
| description = Caisleán
| image = Castlebaldwin (or Baldwin Castle) (geograph 2331726).jpg
| baile = [[Béal Átha na gCarraigíní]]
| townland = Castlebaldwin
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat =
| lon =
}}
{{NMI list item
| number = 523
| ainm = [[Tuama Dingeach na Cabraí]]
| name = [[w:Cabragh Wedge Tomb]]
| description = Tuama Dingeach
| image =
| baile = [[An Chabrach, Contae Shligigh (Luíne)|An Chabrach]]
| townland = Cabragh
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat =
| lon =
}}
{{NMI list item
| number = 568
| ainm =
| name = [[w:Carns Cairn]]
| description = Carn
| image =
| baile = [[Na Carna]]
| townland = Carns
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat =
| lon =
}}
{{NMI list item
| number = 277
| ainm = Tuamaí Meigiliteacha Charraig na gCat
| name = [[w:Carricknagat Megalithic Tombs]]
| description = Tuamaí Meigiliteacha
| image =
| baile = [[Carraig na gCat, Contae Shligigh (Tír Oirill)|Carraig na gCat]]
| townland = Carricknagat
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat = 54.188529
| lon = -8.401167
}}
{{NMI list item
| number = 518
| ainm = [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]]
| name = [[w:Carrowkeel Megalithic Cemetery]]
| description = Reilig Thuama Pasáiste
| image = CarrowkeelIreland.jpg
| baile = [[An Cheathrú Chaol, Contae Shligigh (Eachanach)|An Cheathrú Chaol]]
| townland = An Cheathrú Chaol
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat = 54.050983
| lon = -8.373918
}}
{{NMI list item
| number = 153
| ainm = [[Reilig Mheigiliteach na Ceathrú Móire]]
| name = [[w:Carrowmore Passage Tomb Cemetery]]
| description = Liagchiorcal, Feart Fáinneach, Tuama Pasáiste, Lios, Struchtúr Meigiliteach, Caiseal
| image = Carrowmore tomb, Ireland.jpg
| baile = [[An Cheathrú Mhór, Contae Shligigh (Cairbre)|An Cheathrú Mhór]]
| townland = Carrowmore
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat = 54.256371
| lon = -8.515475
}}
{{NMI list item
| number = 638
| ainm = [[Caisleán Bhaile an Mhóta]]
| name = [[w:Ballymote Castle]]
| description = Caisleán
| image = BallymoteCastle13.jpg
| baile = [[Baile an Mhóta (Sligeach)|Baile an Mhóta]]
| townland = Ballymote
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat = 54.087412
| lon = -8.519462
}}
{{NMI list item
| number = 479
| ainm = [[Tuama Cúirte na Ceathrún Riabhaí]]
| name = [[w:Carrowreagh Court Tomb]]
| description = Tuama Cúirte
| image =
| baile = [[An Cheathrú Riabhach, Contae Shligigh (Luíne)|An Cheathrú Riabhach]]
| townland = Carrowreagh
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat = 54.059854
| lon = -8.942121
}}
{{NMI list item
| number = 277
| ainm =
| name = [[w:Castleore]]
| description = Caiseal
| image =
| baile =
| townland = Castleore
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat =
| lon =
}}
{{NMI list item
| number = 118
| ainm =
| name = [[w:Church Island (Lough Gill)|Church Island]]
| description = Eaglais
| image = Church on Church Island, Sligo.jpg
| baile = [[Inis Mór, Contae Shligigh (Cairbre)|Inis Mór, Loch Gile]]
| townland = Church Island (Lough Gill)|Church Island (Lough Gill)
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat = 54.253582
| lon = -8.386793
}}
{{NMI list item
| number = 159
| ainm = [[An Caiseal Mór]]
| name = [[w:Cashelmore]]
| description = Caiseal
| image =
| baile = [[An Clochar, Contae Shligigh]]
| townland = Clogher, County Sligo|Clogher
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat =
| lon =
}}
{{NMI list item
| number = 338
| ainm = [[Tuama Cúirte na Craobhaí Caoile]]
| name = [[w:Creevykeel Court Tomb]]
| description = Tuama Cúirte
| image = Creevykeel2.jpg
| baile = [[An Chraobhaigh Chaol]]
| townland = Creevykeel
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat = 54.438701
| lon = -8.433365
}}
{{NMI list item
| number = 433
| ainm =
| name = [[w:Cummeen Court]]
| description = Carn
| image =
| baile = [[An Coimín, Contae Shligigh (Cill Easpaig Bhróin)|An Coimín]]
| townland = Cummeen
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat = 54.277039
| lon = -8.526724
}}
{{NMI list item
| number = 119
| ainm =
| name = [[w:Drumcliffe High Crosses and Round Tower]]
| description = Ardchrosa agus Cloigtheach
| image = Drumcliffe cross.jpg
| baile = [[Droim Chliabh]]
| townland = Drumcliff|Drumcliffe
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat = 54.326098
| lon = -8.495028
}}
{{NMI list item
| number = 277
| ainm =
| name = [[w:Gortlownan]]
| description = Móta
| image =
| baile = [[Gort Leamhnáin]]
| townland = Gortlownan
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat =
| lon =
}}
{{NMI list item
| number = 607
| ainm = Tuama Cúirte Ghort na Leice
| name = [[w:Gortnaleck Court Tomb]]
| description = Tuama Cúirte
| image =
| baile = [[Gort na Leice, Contae Shligigh|Gort na Leice]]
| townland = Gortnaleck
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat =
| lon =
}}
{{NMI list item
| number = 152
| ainm =
| name = [[w:Heapstown]]
| description = Carn
| image = Heapstown Co. Sligo 2019.jpg
| baile = [[Baile an Chairn]]
| townland = Heapstown
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat = 54.09509
| lon = -8.348301
}}
{{NMI list item
| number = 117
| ainm = [[Inis Muirígh]]
| name = [[w:Inishmurray Island]]
| description = Láthair Eaglasta (Luath-Meánaoiseach)
| image = Inishmurray Teampall Molaise N 2007 08 22.jpg
| baile = [[Inis Muirígh]]
| townland = Inishmurray Island
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat = 54.431602
| lon = -8.657014
}}
{{NMI list item
| number = 153
| ainm = [[Tuamaí Pasáiste Chnoc na Riabh]]
| name = [[w:Knocknarea passage tombs]]
| description = Tuamaí Pasáiste agus Carn
| image = Ireland 139 bg 061702.jpg
| baile = [[Cnoc na Riabh Theas]]
| townland = Knocknarea
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat =
| lon =
}}
{{NMI list item
| number = 153
| ainm = [[Meascán Mhéabha]]
| name = [[w:Miosgán Meadhbha]]
| description = Carn
| image = Sligo medb.jpg
| baile = [[Cnoc na Riabh Theas]]
| townland = Knocknarea
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat = 54.258817
| lon = -8.574643
}}
{{NMI list item
| number = 377
| ainm = [[Tuama Cúirte Mhachaire Chon Rois]]
| name = [[w:Magheraghanrush Court Tomb]]
| description = Tuama Cúirte
| image = Deer Park Court Tomb - geograph.org.uk - 985472.jpg
| baile = [[Machaire Chon Rois]]
| townland = Magheraghanrush
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat =
| lon =
}}
{{NMI list item
| number = 465
| ainm = [[Maigh Tuireadh]]
| name = [[w:Moytirra East]]
| description = Tuama Cúirte
| image =
| baile = [[Maigh Tuireadh Thoir]]
| townland = Moytirra
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat =
| lon =
}}
{{NMI list item
| number = 189
| ainm = [[Mainistir Shligigh]]
| name = [[w:Sligo Abbey]]
| description = Mainistir (Doiminiceach)
| image = Sligo abbey.JPG
| baile = [[Sligeach]]
| townland = Sligo
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat = 54.270841
| lon = -8.470084
}}
[[Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann]]
tbcc73q5iqi2ukql5ojmxck3gutjnin
1327755
1327754
2026-09-10T07:09:18Z
Marcas.oduinn
33120
/* */ An Cheathrú Mhór
1327755
wikitext
text/x-wiki
{{NMI list header}}
{{NMI list item
| number = 342
| ainm = [[Caisleán Bhéal an Átha Fada]]
| name = [[w:Ballinafad Castle]]
| description = Caisleán
| image = Ballinafad Castle, Co. Sligo, Ireland.jpg
| baile = [[Béal an Átha Fada, Contae Shligigh|Béal an Átha Fada]]
| townland = Ballinafad
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat =
| lon =
}}
{{NMI list item
| number = 373
| ainm = Béal Átha na gCarraigíní
| name = [[w:Castlebaldwin Castle]]
| description = Caisleán
| image = Castlebaldwin (or Baldwin Castle) (geograph 2331726).jpg
| baile = [[Béal Átha na gCarraigíní]]
| townland = Castlebaldwin
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat =
| lon =
}}
{{NMI list item
| number = 523
| ainm = [[Tuama Dingeach na Cabraí]]
| name = [[w:Cabragh Wedge Tomb]]
| description = Tuama Dingeach
| image =
| baile = [[An Chabrach, Contae Shligigh (Luíne)|An Chabrach]]
| townland = Cabragh
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat =
| lon =
}}
{{NMI list item
| number = 568
| ainm =
| name = [[w:Carns Cairn]]
| description = Carn
| image =
| baile = [[Na Carna]]
| townland = Carns
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat =
| lon =
}}
{{NMI list item
| number = 277
| ainm = Tuamaí Meigiliteacha Charraig na gCat
| name = [[w:Carricknagat Megalithic Tombs]]
| description = Tuamaí Meigiliteacha
| image =
| baile = [[Carraig na gCat, Contae Shligigh (Tír Oirill)|Carraig na gCat]]
| townland = Carricknagat
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat = 54.188529
| lon = -8.401167
}}
{{NMI list item
| number = 518
| ainm = [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]]
| name = [[w:Carrowkeel Megalithic Cemetery]]
| description = Reilig Thuama Pasáiste
| image = CarrowkeelIreland.jpg
| baile = [[An Cheathrú Chaol, Contae Shligigh (Eachanach)|An Cheathrú Chaol]]
| townland = An Cheathrú Chaol
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat = 54.050983
| lon = -8.373918
}}
{{NMI list item
| number = 153
| ainm = [[An Cheathrú Mhór|Reilig Mheigiliteach na Ceathrú Móire]]
| name = [[w:Carrowmore Passage Tomb Cemetery]]
| description = Liagchiorcal, Feart Fáinneach, Tuama Pasáiste, Lios, Struchtúr Meigiliteach, Caiseal
| image = Carrowmore tomb, Ireland.jpg
| baile = [[An Cheathrú Mhór, Contae Shligigh (Cairbre)|An Cheathrú Mhór]]
| townland = An Cheathrú Mhór
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat = 54.256371
| lon = -8.515475
}}
{{NMI list item
| number = 638
| ainm = [[Caisleán Bhaile an Mhóta]]
| name = [[w:Ballymote Castle]]
| description = Caisleán
| image = BallymoteCastle13.jpg
| baile = [[Baile an Mhóta (Sligeach)|Baile an Mhóta]]
| townland = Ballymote
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat = 54.087412
| lon = -8.519462
}}
{{NMI list item
| number = 479
| ainm = [[Tuama Cúirte na Ceathrún Riabhaí]]
| name = [[w:Carrowreagh Court Tomb]]
| description = Tuama Cúirte
| image =
| baile = [[An Cheathrú Riabhach, Contae Shligigh (Luíne)|An Cheathrú Riabhach]]
| townland = Carrowreagh
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat = 54.059854
| lon = -8.942121
}}
{{NMI list item
| number = 277
| ainm =
| name = [[w:Castleore]]
| description = Caiseal
| image =
| baile =
| townland = Castleore
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat =
| lon =
}}
{{NMI list item
| number = 118
| ainm =
| name = [[w:Church Island (Lough Gill)|Church Island]]
| description = Eaglais
| image = Church on Church Island, Sligo.jpg
| baile = [[Inis Mór, Contae Shligigh (Cairbre)|Inis Mór, Loch Gile]]
| townland = Church Island (Lough Gill)|Church Island (Lough Gill)
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat = 54.253582
| lon = -8.386793
}}
{{NMI list item
| number = 159
| ainm = [[An Caiseal Mór]]
| name = [[w:Cashelmore]]
| description = Caiseal
| image =
| baile = [[An Clochar, Contae Shligigh]]
| townland = Clogher, County Sligo|Clogher
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat =
| lon =
}}
{{NMI list item
| number = 338
| ainm = [[Tuama Cúirte na Craobhaí Caoile]]
| name = [[w:Creevykeel Court Tomb]]
| description = Tuama Cúirte
| image = Creevykeel2.jpg
| baile = [[An Chraobhaigh Chaol]]
| townland = Creevykeel
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat = 54.438701
| lon = -8.433365
}}
{{NMI list item
| number = 433
| ainm =
| name = [[w:Cummeen Court]]
| description = Carn
| image =
| baile = [[An Coimín, Contae Shligigh (Cill Easpaig Bhróin)|An Coimín]]
| townland = Cummeen
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat = 54.277039
| lon = -8.526724
}}
{{NMI list item
| number = 119
| ainm =
| name = [[w:Drumcliffe High Crosses and Round Tower]]
| description = Ardchrosa agus Cloigtheach
| image = Drumcliffe cross.jpg
| baile = [[Droim Chliabh]]
| townland = Drumcliff|Drumcliffe
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat = 54.326098
| lon = -8.495028
}}
{{NMI list item
| number = 277
| ainm =
| name = [[w:Gortlownan]]
| description = Móta
| image =
| baile = [[Gort Leamhnáin]]
| townland = Gortlownan
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat =
| lon =
}}
{{NMI list item
| number = 607
| ainm = Tuama Cúirte Ghort na Leice
| name = [[w:Gortnaleck Court Tomb]]
| description = Tuama Cúirte
| image =
| baile = [[Gort na Leice, Contae Shligigh|Gort na Leice]]
| townland = Gortnaleck
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat =
| lon =
}}
{{NMI list item
| number = 152
| ainm =
| name = [[w:Heapstown]]
| description = Carn
| image = Heapstown Co. Sligo 2019.jpg
| baile = [[Baile an Chairn]]
| townland = Heapstown
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat = 54.09509
| lon = -8.348301
}}
{{NMI list item
| number = 117
| ainm = [[Inis Muirígh]]
| name = [[w:Inishmurray Island]]
| description = Láthair Eaglasta (Luath-Meánaoiseach)
| image = Inishmurray Teampall Molaise N 2007 08 22.jpg
| baile = [[Inis Muirígh]]
| townland = Inishmurray Island
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat = 54.431602
| lon = -8.657014
}}
{{NMI list item
| number = 153
| ainm = [[Tuamaí Pasáiste Chnoc na Riabh]]
| name = [[w:Knocknarea passage tombs]]
| description = Tuamaí Pasáiste agus Carn
| image = Ireland 139 bg 061702.jpg
| baile = [[Cnoc na Riabh Theas]]
| townland = Knocknarea
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat =
| lon =
}}
{{NMI list item
| number = 153
| ainm = [[Meascán Mhéabha]]
| name = [[w:Miosgán Meadhbha]]
| description = Carn
| image = Sligo medb.jpg
| baile = [[Cnoc na Riabh Theas]]
| townland = Knocknarea
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat = 54.258817
| lon = -8.574643
}}
{{NMI list item
| number = 377
| ainm = [[Tuama Cúirte Mhachaire Chon Rois]]
| name = [[w:Magheraghanrush Court Tomb]]
| description = Tuama Cúirte
| image = Deer Park Court Tomb - geograph.org.uk - 985472.jpg
| baile = [[Machaire Chon Rois]]
| townland = Magheraghanrush
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat =
| lon =
}}
{{NMI list item
| number = 465
| ainm = [[Maigh Tuireadh]]
| name = [[w:Moytirra East]]
| description = Tuama Cúirte
| image =
| baile = [[Maigh Tuireadh Thoir]]
| townland = Moytirra
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat =
| lon =
}}
{{NMI list item
| number = 189
| ainm = [[Mainistir Shligigh]]
| name = [[w:Sligo Abbey]]
| description = Mainistir (Doiminiceach)
| image = Sligo abbey.JPG
| baile = [[Sligeach]]
| townland = Sligo
| county = [[Contae Shligigh|Sligeach]]
| region-iso = IE-SO
| lat = 54.270841
| lon = -8.470084
}}
[[Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann]]
ik6xrxttvfcmi1fx17y0y5neppdbqwi
Liosta Séadchomharthaí Náisiúnta (Cill Mhantáin)
0
59050
1327753
1297487
2026-09-10T06:55:14Z
Marcas.oduinn
33120
/* */ Ráth Cuaráin
1327753
wikitext
text/x-wiki
{{NMI list header}}
{{NMI list item
| number = 137
| ainm = [[Eaglais Achadh Abhall]]
| name = [[w:Aghowle Church]]
| description = Eaglais agus Cros
| image = Aghowle.JPG
| baile = [[Achadh Abhall]]
| townland = Aghowle
| county = [[Contae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]
| region-iso = IE-WW
| lat = 52.767899
| lon = -6.620402
}}
{{NMI list item
| number = 416
| ainm = Clocha an Phíobaire
| name = [[w:Piper's Stones]]
| description = Liagchiorcal
| image = Piper's Stones at Athgreany, Co. Wicklow.jpg
| baile = [[Áth Gréine]]
| townland = Athgreany
| county = [[Contae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]
| region-iso = IE-WW
| lat = 53.071899
| lon = -6.612791
}}
{{NMI list item
| number = 203
| ainm = Mainistir Bhealach Conglais
| name = [[w:Baltinglass Abbey]]
| description = Mainistir (Cistéirseach)
| image = BaltinglassAbbey4957.jpg
| baile = [[Bealach Conglais]]
| townland = Baltinglass
| county = [[Contae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]
| region-iso = IE-WW
| lat = 52.943886
| lon = -6.709747
}}
{{NMI list item
| number = 418
| ainm = [[Ráth Chrois Uaithne]]
| name = [[w:Crossoona Rath]]
| description = Lios agus Cloch Oghaim
| image =
| baile = [[Buaile an Charraigín]]
| townland = Boleycarrigeen
| county = [[Contae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]
| region-iso = IE-WW
| lat = 52.944262
| lon = -6.614062
}}
{{NMI list item
| number = 134
| ainm = [[Gleann Dá Loch]]
| name = [[w:Glendalough]]
| description = Teampall Mór, Cloigtheach, Eaglaisí, Prióireacht (Agaistíneach), Crosa, Lios, Láthair Botháin agus Pluais
| image = Glendalough monastery.jpg
| baile = [[Gleann Dá Loch]]
| townland = Glendalough
| county = [[Contae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]
| region-iso = IE-WW
| lat = 53.010278
| lon = -6.3275
}}
{{NMI list item
| number = 280
| ainm = [[Ardchros Naomh Marcas]]
| name = [[w:St. Mark's Cross]]
| description = Ardchros
| image = St_Mark's_Cross_1.JPG
| baile = [[Baile Coimín]]
| townland = Blessington
| county = [[Contae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]
| region-iso = IE-WW
| lat = 53.161499
| lon = -6.54141
}}
{{NMI list item
| number = 442
| ainm = [[Móta Chaisleán an Ridire]]
| name = [[w:Castleruddery]]
| description = Móta
| image =
| baile = [[Caisleán an Ridire]]
| townland = Castleruddery
| county = [[Contae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]
| region-iso = IE-WW
| lat =
| lon =
}}
{{NMI list item
| number = 441
| ainm = [[Ciorcal Cloch le Claífort Chaisleán an Ridire]]
| name = [[w:Castleruddery Stone Circle]]
| description = Liagchiorcal
| image = Castleruddery Stone Circle facing East.JPG
| baile = [[Caisleán an Ridire]]
| townland = Castleruddery
| county = [[Contae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]
| region-iso = IE-WW
| lat = 52.991202
| lon = -6.636809
}}
{{NMI list item
| number = 304
| ainm = [[Cloch Oghaim Cháisleán tSíomoin]]
| name = [[w:Castletimon Ogham Stone]]
| description = Cloch Oghaim
| image =
| baile =
| townland = Castletimon
| county = [[Contae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]
| region-iso = IE-WW
| lat =52.904307
| lon =-6.070199
}}
{{NMI list item
| number = 662
| ainm = [[Ráth Torcaill]]
| name = [[w:Rathturtle]]
| description = Lios
| image = Summit of Rath Turtle Moat, County Wicklow, Ireland 5.jpg
| baile = [[Páirc na bhFianna]]
| townland = Deerpark, County Wicklow|Deerpark
| county = [[Contae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]
| region-iso = IE-WW
| lat =53.179395
| lon =-6.557808
}}
{{NMI list item
| number = 449
| ainm = [[Teachin Uí Dhuibhir - Mhic Alastair]]
| name = [[w:Dwyer-McAlister Cottage]]
| description = Teach le Ceangail Stairiúla
| image = Donard - Dwyer–McAllister Cottage - 20190629151105.jpg
| baile = [[ Doire na Muc]]
| townland = Derrynamuck (Donard)
| county = [[Contae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]
| region-iso = IE-WW
| lat = 52.962126
| lon = -6.564607
}}
{{NMI list item
| number = 337
| ainm = [[Ardchros an Fhásaigh Rua]]
| name = [[w:Fassaroe Cross]]
| description = Cros
| image = St Valery's Cross Bray 8.jpg
| baile = [[An Fásach Rua]]
| townland = Fassaroe, Bray
| county = [[Contae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]
| region-iso = IE-WW
| lat = 53.195928
| lon = -6.140404
}}
{{NMI list item
| number = 267
| ainm = [[Eaglais Chill Chomhghaill]]
| name = [[w:Kilcoole Church]]
| description = Eaglais
| image = Kilcoole Church - County Wicklow, Ireland.jpg
| baile = [[Cill Chomhghaill]]
| townland = Kilcoole
| county = [[Contae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]
| region-iso = IE-WW
| lat = 53.10707
| lon = -6.062795
}}
{{NMI list item
| number = 417
| ainm = [[Séipéal Chill Chróine]]
| name = [[w:Kilcroney Church]]
| description = Eaglais
| image = Kilcroney Church ruins - geograph.org.uk - 2002857.jpg
| baile = [[Cill Chróine]]
| townland = Kilcroney
| county = [[Contae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]
| region-iso = IE-WW
| lat = 53.186146
| lon =-6.138794
}}
{{NMI list item
| number = 323
| ainm = [[Caisleán Bhaile an Chinligh]]
| name = [[w:Kindlestown Castle]]
| description = Caisleán
| image = Kindlestown_Castle_3.jpg
| baile =
| townland = Kindlestown
| county = [[Contae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]
| region-iso = IE-WW
| lat = 53.141175
| lon = -6.088953
}}
{{NMI list item
| number = 419
| ainm =
| name = [[w:Lemonstown]]
| description = Móta
| image = Lemonstown Motte, County Wicklow, Ireland. 4.jpg
| baile = [[Baile Lomáin]]
| townland = Lemonstown
| county = [[Contae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]
| region-iso = IE-WW
| lat =53.085262
| lon =-6.657435
}}
{{NMI list item
| number = 368
| ainm = [[Tuama Dingeach Mhaoil Laoisigh]]
| name = [[w:Moylisha Wedge Tomb]]
| description = Tuama Dingeach
| image = Moylisha Wedge Tomb 2016 09 13.jpg
| baile = [[Maoilise]]
| townland = Moylisha
| county = [[Contae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]
| region-iso = IE-WW
| lat =52.751400
| lon = -6.622294
}}
{{NMI list item
| number = 262
| ainm =
| name = [[w:Raheenachluig Church]]
| description = Eaglais
| image =
| baile = [[Ráithín an Chloig]]
| townland = Newcourt
| county = [[Contae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]
| region-iso = IE-WW
| lat = 53.19379
| lon = -6.090503
}}
{{NMI list item
| number = 328
| ainm = [[Ráth Cuaráin]]
| name = [[w:Baltinglass Hill]]
| description = Tuama Pasáiste agus Dún
| image =
| baile = [[Bealach Conglais]]
| townland = Bealach Conglais
| county = [[Contae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]
| region-iso = IE-WW
| lat =
| lon =
}}
{{NMI list item
| number = 422
| ainm = [[An Ráth Gheal]]
| name = [[w:Rathgall]]
| description = Dún
| image = Rathgall.png
| baile =
| townland = Rath, County Wicklow|Rath
| county = [[Contae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]
| region-iso = IE-WW
| lat = 52.80224
| lon = -6.663131
}}
{{NMI list item
| number = 317
| ainm =
| name = [[w:Seefin tomb]]
| description = Tuama Pasáiste
| image = Seefin_entrance.jpg
| baile = [[Léim an Scorlógaigh]]
| townland = Scurlocksleap
| county = [[Contae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]
| region-iso = IE-WW
| lat = 53.186168
| lon = -6.394889
}}
{{NMI list item
| number = 491
| ainm = [[Caisleán Bhaile na dTrí Chaisleán]]
| name = [[w:Threecastles Castle]]
| description = Caisleán
| image = Threecastles near Kilbride, Co Wicklow. - geograph.org.uk - 262197.jpg
| baile = [[Baile na dTrí Chaisleán]]
| townland = Threecastles
| county = [[Contae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]
| region-iso = IE-WW
| lat = 53.181654
| lon = -6.487324
}}
{{NMI list item
| number = 531
| ainm = Tor Neanta Íochtarach
| name = [[w:Tornant Lower]]
| description = Lios agus Tulaigh
| image =
| baile =
| townland = Tornant
| county = [[Contae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]
| region-iso = IE-WW
| lat =
| lon =
}}
{{NMI list item
| number = 135
| ainm =
| name = [[w:Downsmill Church]]
| description = Eaglais
| image = Saint Mary's Church Downshill, Glen of the Downs County Wicklow Ireland.JPG
| baile =
| townland = Woodlands, County Wicklow|Woodlands
| county = [[Contae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]]
| region-iso = IE-WW
| lat =
| lon =
}}
[[Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann]]
h6du2xf9sztmqvphsrnl47lfdoua88h
An Chomhdháil Náisiúnta Afracach
0
81055
1327686
1220641
2026-09-09T19:06:27Z
TGcoa
21229
1327686
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
[[Íomhá:ANC1914.jpg|250px|mion|clé|An Chomhdháil Náisiúnta Afracach I 1914]]
Is páirtí polaitíochta san [[An Afraic Theas|Afraic Theas]] í '''an Chomhdháil Náisiúnta Afracach'''<ref name='Tearma'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/an%20Chomhdh%C3%A1il%20N%C3%A1isi%C3%BAnta%20Afracach/|title=“an Chomhdháil Náisiúnta Afracach” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2024-06-04}}</ref> ([[Béarla]]: ''{{lang|en|African National Congress}}'' nó ''ANC'').
Is iad an ANC páirtí ghluaiseacht saoirse na hAfraice Theas a tháinig chun cinn go mór san iarracht [[Nelson Mandela]] a shaoradh ó phríosún agus deireadh a chur le réimeas bán na [[Cinedheighilt|cinedheighilte]] sa tír i 1994.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cainteanna comhrialtais san Afraic Theas - deireadh le ré an ANC|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0602/1452644-cainteanna-comhrialtais-san-afraic-theas-deireadh-le-re-an-anc/|date=2024-06-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref>
Ba é [[Umkhonto we Sizwe]] eite mhíleata na gluaiseachta go dtí [[1990]].
== Féach freisin ==
* [[Olltoghchán na hAfraice Theas, 2024]]
* [[Anc (crois)]] (Crois le lúb don ghéag cheartingearach uachtarach)
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{síol}}
{{síol-af}}
{{DEFAULTSORT:Chomhdháil Náisiúnta Afracach, An}}
[[Catagóir:An Afraic Theas]]
[[Catagóir:Páirtithe polaitíochta]]
[[Catagóir:Gluaiseachtaí frithbheartaíochta]]
08b2jacora0hr5cusx3rubckmwxiafz
Pasteurella multocida
0
83173
1327730
1195676
2026-09-10T01:09:22Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327730
wikitext
text/x-wiki
{{Teideal iodálach}}
{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}}
Is éard is '''''Pasteurella multocida''''' ann ná [[cocabhachaillín]], [[gram-dhiúltach]], éagluaisteach, [[peinicillin]]-íogair, a bhaineann leis an bhfine ''Pasteurellaceae''. <ref name="KuhnertChristensen">{{cite book|author=Kuhnert P; Christensen H (editors).|title=Pasteurellaceae: Biology, Genomics and Molecular Aspects|publisher=Caister Academic Press|year=2008|url=http://www.horizonpress.com/past|ISBN=978-1-904455-34-9}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160813181759/http://www.horizonpress.com/past |date=2016-08-13 }}</ref> Tá tréithchineálacha a bhaineann leis an speiceas rangaithe faoi láthair i gcúig séireaghrúpaí (A, B, D, E, F) bunaithe ar comhdhéanamh na gcapsúl, agus 16 [[séiritíopa|séiritíopaí]] sómacha (1-16). Tarraingíonn ''P. multocida'' raon de ghalair i mamaigh agus éin, lena n-áirítear [[calar éanlaithe]], [[riníteas seargthach]] na muc agus [[seipticéime]] fuilreatha bólachta. Is féidir leis bheith freagrach as ionfhabhtú [[Zónóis|zónóiseach]] i ndaoine, a fhaightear de ghnáth trí ghreamanna nó scríobthaí ó pheataí. Iompraíonn go leor mamach (lena n-áirítear cait ceansaithe agus madraí) agus éin an baictéar mar chuid dá [[mhicreaflóra|mhicreaflóra]] riospráide.
== Stair ==
Thánaigh [[Louis Pasteur]] ar ''Pasteurella multocida'' den chéad uair sa bhliain 1878, in éin a bhí ionfhabhtaithe le chalar, agus ainmníodh an baictéir ''[[Pasteurella]]'' in ómós dó..<ref>{{cite web|last=Pasteur|first=Louis|url=http://www.pasteurbrewing.com/the-attenuation-of-the-causal-agent-of-fowl-cholera/|teideal=The Attenuation of the Causal Agent of Fowl Cholera}}</ref>
== Galar ==
Tá ''P. multocida'' ina chúis le raon galair in ainmhithe fiáine agus ceansaithe, chomh maith le daoine. Is féidir baictéar a fháil in éin, cait, madraí, coiníní, eallaí agus muca. Sna héin, údar [[calar éanlaithe|galair éanlaithe]] is ea P. multocida; galar suntasach a bhíonn i láthair in éanlaithe tráchtála agus ceansaithe fud fad an domhain, go háirithe ealtaí srathaithe agus iolrúcháin. Is gnách go mbaineann na tréithchineálacha de ''P. multocida'' a mbíonn freagrach as [[calar éanlaithe]] leis na séiritíopaí 1, 3, agus 4. San fhiántas, tá sé léirithe go leanann an calar éanlaithe bealaí imirce na n-éan, go háirithe na [[Mórghé shneachta|mórghéanna sneachta]]. Tá dlúthbhaint ag an séiritíopa-1 le calar éanlaithe Mheiriceá Thuaidh, ach ní mhaireann an baictéar i mbogaigh ar feadh tréimhsí fada ama.<ref>Blanchlong, JA. “Persistence of pasteurella multocida in wetlands following avian cholera outbreaks.” Journal of Wildlife diseases, vol.42, no.1 (33-39)</ref> I cúis le P. multocida [[riníteas seargthach]] na muc;<ref>Eliás B, Hámori D. Data on the aetiology of swine atrophic rhinitis. V. The role of genetic factors. Acta Vet Acad Sci Hung. 1976;26(1):13–19. [PubMed]</ref> d'fhéadfadh sé freisin bheith ina chúis le [[niúmóine]] nó [[seipticéime]] fuilreatha bólachta..<ref>Irsik, M B Bovine respiratory disease associated with Mannheimia Haemolytica or pastuerella multocida. VM 163, University of Florida</ref><ref name="KokotovicFriis2007">{{cite journal|last1=Kokotovic|first1=Branko|last2=Friis|first2=Niels F|last3=Ahrens|first3=Peter|journal=Acta Veterinaria Scandinavica |title = Mycoplasma alkalescens demonstrated in bronchoalveolar lavage of cattle in Denmark |volume=49|issue=1|year=2007|pages=2|issn=1751-0147|doi=10.1186/1751-0147-49-2}}</ref> D'fhéadfadh sé a bheith freagrach as mollmhortlaíochta na n- [[antalóp saigeach]] Is ''P. multocida'' an chúis is coitianta d'ionfhabhtú ó ionfhabhtuithe créachta, i ndiaidh madraí nó cat. De ghnáth, léiríonn an ionfhabhtú mar athlasadh san fhíochán bog laistigh de 24 uair an chloig. Go hiondúil breathnaítear áireamh ard [[leocaicít|leocaicítí]] agus [[neodraifil|neodraifilí]], rud gur féidir imoibriú athlastach a ghnóthú as ar láthair an ionfhabhtaithe (go ginearálta [[ceallailíteas]] locáilte idirleata). .<ref name=Sherris>{{cite book | author = Ryan KJ; Ray CG (editors) | title = Sherris Medical Microbiology | url = https://archive.org/details/sherrismedicalmi0000unse_q1i3 | edition = 4th | publisher = McGraw Hill | year = 2004 | isbn = 0-8385-8529-9 }}</ref> Is féidir leis ionfhabhtú a thosnú i suíomhann eile, mar shampla an chonair riospráide, agus is eol dúinn gur féidir leis bheith treagrach as [[liomfadanapaite]] réigiúnach (at na nód limfe) ann. I gcásanna níos tromchúisí, is féidir baictéiréime a bheith mar thoradh air, ag cur [[oistéimiailíteas|oistéimiailítis]] nó [[endocarditeas|ionchairdíteas]] ar bun. Féadfaidh an baictéir an [[bacainn fola-inchinne|bhacainn fola-inchinne]] a thrasnú agus [[meiningíteas]] a chur ar bun.<ref name="ReferenceA">Casolari C, Fabio U. Isolation of Pasteurella multocida from Human Clinical Specimens: First Report in Italy. European Journal of Epidemiology. Sept 1988; 4(3):389-90</ref>
: ''Féach: [[Pasteurellosis]]''
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Síol-galar}}
{{DEFAULTSORT:Pasteurella multocida}}
[[Catagóir:Galair bhaictéaracha]]
[[Catagóir:Zónóisí]]
cv5dymr2uxgf3fgl1kfngs3703lzyzl
Catagóir:IRA Sealadach
14
96067
1327685
986964
2026-09-09T19:05:30Z
TGcoa
21229
1327685
wikitext
text/x-wiki
[[Catagóir:Óglaigh na hÉireann]]
[[Catagóir:Na Trioblóidí]]
[[Catagóir:Sceimhlitheoireacht]]
[[Catagóir:Gluaiseachtaí frithbheartaíochta]]
b0ahaxys2qlaevxyqy0gtyue0jnw36c
Eagarthóireacht scannáin
0
99797
1327711
1198379
2026-09-09T22:21:00Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327711
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Gairm}}
[[Íomhá:Fotothek_df_pk_0000165_012.jpg|mion| Eagarthóir scannáin ag obair i 1946.]]
Sa scannánaíocht is éard atá i gceist le h'''eagarthóireacht''' (editing) ná seatanna scannáin a ghearradh agus a chur le chéile go healaíonta is go héifeachtach.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2023-07-12|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>
Cuid chruthaitheach agus theicniúil den phróiseas iar-léiriúcháin [[Scannánaíocht|de dhéantús scannán]] is ea an eagarthóireacht scannán. Tagann an téarma ón bpróiseas traidisiúnta a bhaineann le bheith ag obair le scanná ach tá an teicneolaíocht dhigiteach go mór i gceist le fada anois.
== Féach freisin ==
* [[Scannánaíocht]]
* [[Gearradh (scannánaíocht)]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Gairmeacha]]
[[Catagóir:Téarmaíocht scannánaíochta]]
bvwjhksodpa0k1xg3caktbq9hly86nd
HEC Paris
0
100394
1327723
1167199
2026-09-09T23:28:17Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327723
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Is ollscoil í '''HEC Paris''' atá suite i b[[Páras]] na [[An Fhrainc|Fraince]]. Bunaíodh í sa bhliain 1881. D'fhreastail [[François Hollande]], iaruachtarán na Fraince ar HEC.<ref>[https://www.cadre-dirigeant-magazine.com/entreprendre/francois-hollande-un-hec-a-lelysee-pour-la-premiere-fois/ François Hollande, un HEC à l’Elysée pour la première fois]</ref>
== Tagairtí ==
{{reflist}}
== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.hec.edu Láithreán Gréasáin hec.edu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190201015854/http://www.hec.edu/ |date=2019-02-01 }}
{{síol-fr}}
[[Catagóir:Páras]]
[[Catagóir:Ollscoileanna sa Fhrainc]]
7h67nmzfjeo4a555rlkfpp73937vhgi
Léiritheoir scannáin
0
101674
1327725
1140737
2026-09-10T00:23:24Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327725
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Gairm}}
[[Íomhá:Emerging Producers 2017.jpg|mion]]Is éard is '''léiritheoir scannáin''' ann ná an té atá i gceannas ar léiriú [[Scannán|scannáin]], nó ar [[Craoltóireacht|chraoladh]] clár [[Teilifís|teilifise]] srl.<ref name=":02">{{Lua idirlín|url=https://1lib.domains/?redirectUrl=/book/21388214/64e605|teideal=Ar an taifead (Cois Life)|údar=Breandán Delap|dáta=2012|work=1lib.domains|dátarochtana=2022-04-22}}{{Dead link|date=Samhain 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref>
Bíonn sé de dhualgas ar an léiritheoir a chinntiú go gcríochnaítear an scannán in am, go bhfuil sé ar ardchaighdeán agus go bhfuil sé laistigh den bhuiséad. Post gnóthach, dúshlánach atá ann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2023-04-20|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Stiúrthóir scannán]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{Síol-scannán}}
[[Catagóir:Criú scannáin]]
[[Catagóir:Scannánaíocht]]
[[Catagóir:Gairmeacha siamsaíochta]]
[[Catagóir:Gairmeacha sna Meáin]]
jih2pux44zibf30364ammi8qifjz9wr
Colm Bairéad
0
107596
1327694
1268346
2026-09-09T21:22:18Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327694
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Is [[Stiúrthóir scannán|scannánóir]] as [[Baile Átha Cliath]] é '''Colm Bairéad''' (a rugadh sa bhliain 1981).<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.movies.ie/an-cailin-ciuin-interview-with-director-colm-bairead/|teideal=Interview with director Colm Bairéad|údar=movies.ie|dáta=2022-05-11|language=en-IE|work=Movies.ie - Irish Cinema Site|dátarochtana=2023-04-19}}</ref> Bhronn Cuallacht Stiúrthóirí Scáileáin na hÉireann duais ar Bhairéad in 2012 as a chuid sároibre trí Ghaeilge, agus bronnadh céim dochtúra oinigh air in 2024.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ceimeanna-dochtura-oinigh-bronnta-ar-cholm-bairead-agus-cleona-ni-chrualaoi-as-eacht-an-cailin-ciuin/|teideal=Céimeanna dochtúra oinigh bronnta ar Cholm Bairéad agus Cleona Ní Chrualaoi as ‘éacht’ ‘An Cailín Ciúin’|údar=Méabh Ní Thuathaláin|dáta=6 Meán Fómhair 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-09-06}}</ref>
== Saol ==
Tógadh Colm Bairéad i dteaghlach dátheangach i dtuaisceart chathair Átha Cliath. Níor labhair a athair Béarla leo ariamh ach is é an Béarla a labhair a mháthair leo. Bhunaigh athair Choilm [[Gaelscoil Míde]] – agus is ansin a chuaigh siad ar scoil. Agus é ar an meánscoil, bhí Colm ina dhalta i g[[Coláiste Eoin]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nach-iontach-an-rud-go-bhfuil-an-ghaeilge-le-clos-anois-i-ndorchadas-alainn-na-pictiurlainne/|teideal=‘Nach iontach an rud go bhfuil an Ghaeilge le clos anois i ndorchadas álainn na pictiúrlainne?’|údar=Meadhbh Ní Eadhra|dáta=4 Bealtaine 2022|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-04-20}}</ref>
Bhí an-suim ag a mhuintir sna scannáin ‘chlasaiceacha’ agus é ag fás aníos.<ref>{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2023-04-19|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref> Cheannaigh fear an tí meaisín [[VHS]] don teaghlach sa bhliain 1990, agus shocraigh sé ar iarracht a dhéanamh scannáin fhiúntacha a chuir faoina mbráid. “Bhí meascán iontach i gceist, gach rud ó na seanscannáin thostacha, leithéidí ''Modern Times'' le [[Charlie Chaplin|Chaplin]] go seónna ceoil na 30idí, 40daí agus na 50idí in Hollywood, go scannáin [[Ernst Lubitsch]], [[John Huston]], [[Akira Kurosawa]], [[David Lean]], [[Sidney Lumet]] srl."<ref name=":0" />
Fuair Colm Bairéad céim ó Scoil Scannán [[Ollscoil Teicneolaíochta Bhaile Atha Cliath|Ollscoil Teicneolaíochta Bhaile Átha Cliath.]]
Tá Colm Bairéad pósta le [[Cleona Ní Chrualaoi]], [[Léiritheoir scannáin|léiritheoir scannáin.]]
Sa bhliain 2024, bhí céimeanna dochtúra oinigh bronnta ag [[An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath|Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath]] ar Colm Bairéad agus a bhean [[Cleona Ní Chrualaoi]], léiritheoir an scannáin Ghaeilge ''An Cailín Ciúin''.<ref name=":1" />
[[Íomhá:An_Cailín_Ciúin_1.jpg|mion|tréiléar<ref>{{Luaigh foilseachán|title=AN CAILÍN CIÚIN (THE QUIET GIRL) TRAILER - In Cinemas May 12th|url=https://www.youtube.com/watch?v=uOLJqEJI_-o|language=en}}</ref>]]
== Saothar ==
* Cláir faisnéise staire do TG4 ar nós ''Murdair Mhám Trasna'' agus ''Finné''
* Scannán faisnéise faoi ''[[Mise Éire (scannán)|Mise Éire]]''
* Sraithchlár faisnéise do TV3 suite i b[[Príosún Mhuinseo|Príosún Mhuinseo.]]
* Sraithchlár [[An Ceoldráma|''An Ceoldráma'']] do TG4 faoi cheithre Ghaelscoil a bhí páirteach sa bhFéile Scoildrámaíochta.
* Gearrscannán as Gaeilge: ''An tÁdh''.
* Tháinig a chéad fhadscannán amach sa bhliain 2022, ''[[An Cailín Ciúin]]''. Bronnadh Gradaim* IFTA don Stiúrthóir is Fearr agus Gradam Réalta Nua Fís Éireann air. Ainmnithe do: Ghradaim BAFTA agus Gradam Oscar don Scannán Idirnáisiúnta is Fearr, 2022.
== Féach freisin ==
* [[An Cailín Ciúin]]
* [[Cleona Ní Chrualaoi]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Bairéad, Colm}}
[[Catagóir:Stiúrthóirí scannán Éireannacha]]
[[Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1981]]
[[Catagóir:Alumni Ollscoil Teicneolaíochta Átha Cliath]]
na3huvtk7xc4t481gf4yorpjyjb5uf5
Fuaimrian
0
107705
1327719
1173752
2026-09-09T22:58:49Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327719
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:SoundtrackerEditor.png|mion|An ríomhchlár ''Soundtracker'', 2010]]
I réimse na [[cineamatagrafaíocht]]a, ceol an scannáin, ceol teidil agus ceol sa chúlra san áireamh is ea '''fuaimrian'''.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=An Cailín Ciúin - Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2023|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Scannánaíocht]]
* [[Cineamatagrafaíocht]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{síol-scannán}}
[[Catagóir:Cineamatagrafaíocht]]
[[Catagóir:Ceol]]
tni6e2c7eqeobagstztai7ekn81ut3k
Fotheidil
0
107783
1327717
1300794
2026-09-09T22:55:58Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327717
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:Contoh-takarir.png|mion|Fotheidil san [[Indinéisis]]]]
Is éard atá i gceist le '''fotheidil''' i bhfíseáin, i scannáin, ar an teilifís is araile, ná téacs ag bun an scáileáin a léiríonn caint na gcarachtar. Uaireanta bíonn na fotheidil sa bhunteanga agus uaireanta eile mar [[aistriúchán]].<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2023-05-02|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>
=== Gaeilge ===
Tugadh taispeántas den uirlis nua ‘Fotheideal’ ag Oireachtas na Samhna 2025 i mBéal Feirste. Ligeann an uirlis, ar fáil ó lucht Abair.ie, don úsáideoir físeán nó comhad fuaime i nGaeilge a uaslódáil agus tras-scríobh uathoibríoch a dhéanamh air. Tá ‘Fotheideal’ bunaithe ar na huirlisí intleachta saorga atá á bhforbairt le tamall de bhlianta ag foireann Shaotharlann Foghraíochta agus Urlabhra Choláiste na Tríonóide i mBaile Átha Cliath.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/uirlis-nua-fotheidealaithe-gaeilge-forbartha-ag-abair-ie-le-ai/|teideal=Uirlis nua fotheidealaithe Gaeilge forbartha ag Abair.ie le AI|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=7 Samhain 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-11-07}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Dubáil]]
* [[Scannánaíocht]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Aistriúchán]]
[[Catagóir:Téarmaíocht scannánaíochta]]
[[Catagóir:Fístaifead]]
jqdjeyd81uzwo1e5fw1z5k02uxsz62z
Seánra
0
107942
1327736
1198524
2026-09-10T01:43:50Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327736
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:Books and Scroll Ornament with Open Book.png|mion]]
I réimse na [[Litríocht|litríochta]] agus na n-ealaíon, is é atá i gceist le '''seánra'''<ref name='Tearma'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/genre/|title=“genre” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-07-11}}</ref> (nó '''''genre'''''<ref name='NEID'>{{Cite web-en|url=https://www.focloir.ie/ga/dictionary/ei/genre|title=genre — Aistriúchán Gaeilge ar genre (An Foclóir Nua Béarla-Gaeilge)|editor=[[Pádraig Ó Mianáin]], eag.|year=2020|publisher=[[An Gúm]]|location=[[Baile Átha Cliath]]|isbn=978-0320034510|access-date=2023-07-11|language=ga}}</ref>) an cineál scéil atá i gceist, mar shampla, [[ficsean]], [[rómáns]], [[dráma staire]], [[dráma grinn]], [[tragóid]], teacht-in-aois is araile.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2023-05-13|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[:Catagóir:Na hEalaíona|Na hEalaíona]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Na hEalaíona]]
[[Catagóir:Téarmaíocht scannánaíochta]]
[[Catagóir:Litríocht]]
dki6rs3ytrc6c99p1kpbwt0614f8s9q
Dáileoir scannán
0
108617
1327710
1173724
2026-09-09T22:11:52Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327710
wikitext
text/x-wiki
Comhlacht is ea '''dáileoir scannán''' a bhfuil sé mar ghnó aige scannáin a dhíol do chainéil teilifíse agus do phictiúrlanna. Sula bhfeiceann an pobal an scannán sa phictiúrlann, baineann an dáileoir leas as ábhar margaíochta agus poiblíochta de chineálacha éagsúla chun aird an phobail a dhíriú ar an scannán.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2023-06-21|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Scannánaíocht]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Gnó]]
[[Catagóir:Scannánaíocht]]
60d5orsfneig2pvkx9035gpzpthogdw
Cóiriú (scannánaíocht)
0
109195
1327702
1198440
2026-09-09T21:43:23Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327702
wikitext
text/x-wiki
Sa scannánaíocht is éard atá i gceist le '''cóiriú''' (Béarla: film adaptation) ná scéal scríofa a athrú chun é a chur in oiriúint don scáileán mór mar scannán.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2023-07-12|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Scannánaíocht]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Téarmaíocht scannánaíochta]]
q3mqoo4pjyeyb4an4o4fohde9mwbwd1
Comhlacht léiriúcháin
0
109196
1327697
1198439
2026-09-09T21:24:33Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327697
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:Le Film d'art Logo 1908.jpg|mion|comhlacht léiriúcháin sa Fhrainc, "Le Film d'art", Lógó 1908]]
Sa scannánaíocht is éard atá i gceist le '''comhlacht léiriúcháin''' (Béarla: production company) ná gnólacht a dhéanann cláir theilifíse nó scannáin.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2023-07-12|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Scannánaíocht]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Téarmaíocht scannánaíochta]]
7a2e97x5rs5jn4xfy49t3l3pantvedw
Dialóg
0
109197
1327707
1275794
2026-09-09T21:56:50Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327707
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:Conversation - Lorc - game-icons.svg|mion]]
Sna healaíona (scannánaíocht, litríocht srl) is éard atá i gceist le '''dialóg''' ná caint nó comhrá na gcarachtar.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2023-07-12|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>
Is í an dialóg an rud is tábhachtaí sa drámaíocht, agus sa scannánaíocht agus sa litríocht go minic. Mura bhfuil comhrá bríomhar idir na carachtair, is dócha go mbeidh an dráma, leabhar nó scannán féin leadránach agus leamh.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.cogg.ie/wp-content/documents/2019-08/Duchas_Acmhainn_an_Scolaire_Book.pdf|teideal=Dúchas: Gaeilge na Sraithe Sóisearaí (T1)|údar=cogg.ie / Antain Mac Lochlainn, Siuán Ní Mhaonaigh|dáta=2019|dátarochtana=2024|archivedate=2024-05-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240530193345/https://www.cogg.ie/wp-content/documents/2019-08/Duchas_Acmhainn_an_Scolaire_Book.pdf}}</ref>
[[Íomhá:Brendan Behan, Talec, Drama SNG v Ljubljani.jpg|mion|An dráma de chuid Brendan Beham, [[An Giall]] (SNG Drama i [[Liúibleána|Ljubljana]]) agus dialóg iontach ann]]
=== Dialóg ‘nádúrtha’ ===
Is minic a deir daoine gur maith leo dialóg ‘nádúrtha’ – dialóg nach bhfuil rud ar bith ‘aisteach’ nó ‘ciotach’ inti. Ach le fírinne, tá difear mór idir chomhrá nádúrtha agus an dialóg i ndráma nó i scannán. Is annamh a labhraíonn daoine in abairtí iomlána. Déanann siad botúin ghramadaí. Athraíonn siad an chomhréir i lár abairte. Agus is cinnte nach mbaineann siad úsáid as lúibíní ina gcuid cainte, gan trácht ar leathstadanna. Lena chois sin ní bhíonn daoine gonta ná ábhartha; ní éiríonn leo scéal a insint gan céad scéal eile a tharraingt isteach agus gan míle tagairt a dhéanamh don aimsir. Anuas air sin ar fad bíonn blas réigiúnda le sonrú ar chaint daoine go minic, nó stíl chainte a léireodh cén aoisghrúpa nó cén aicme shóisialta lena mbaineann siad, nó saintréithe pearsanta eile.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-caint-san-fhicsean-bionn-blas-ar-an-mbeagan/|teideal=An chaint san fhicsean – bíonn blas ar an mbeagán|údar=Alex Hijmans / tuairisc.ie|dáta=26 Feabhra 2024}}</ref>
Smaoinigh, mar shampla, ar na frásaí a úsáidimid nuair nach féidir linn cuimhneamh ar rud éigin, nó nuair a bhíonn níos mó ama ag teastáil uainn. Bíonn ‘um’ agus ‘á’ ann go minic, chomh maith le frásaí mar seo:<ref name=":0" />
• mar a déarfá • tá a fhios agat • an dtuigeann tú • saghas/cineál de
Ní bhíonn na frásaí sin le cloisteáil go minic i ndrámaí nó i scannáin. Nuair a bhíonn daoine ag caint go nádúrtha, ní labhraíonn siad in abairtí iomlána. B’fhéidir go mbeidís leath bealaigh trí abairt amháin nuair a thosóidís ar abairt eile.
Chomh maith leis sin, bíonn daoine eile ag briseadh isteach ar a gcuid cainte an t-am ar fad. Bheadh sé thar a bheith leadránach a bheith ag éisteacht le ‘comhrá nádúrtha’ ar an stáitse. Bheadh sé an-deacair an dráma a thuiscint fiú.<ref name=":0" />
=== Conas dialóg mhaith a scríobh ===
Is léir go mbíonn a lán oibre i gceist le dialóg a scríobh. Seo roinnt prionsabal a úsáideann drámadóirí agus scríbhneoirí scripte ina gcuid oibre:<ref name=":0" />
* Caithfidh a stíl chainte féin a bheith ag gach carachtar. Má labhraíonn na carachtair ar an mbealach céanna, beidh an dráma (1) leadránach agus (2) ní bheidh an lucht féachana ábalta na carachtair éagsúla a aithint.
* Caithfidh easaontas a bheith ann. Ní gá go mbeadh na carachtair ag marú a chéile ó thús deireadh an dráma, ach caithfidh teannas a bheith ann. Cuimhnigh: ní dráma go coimhlint.
* Caithfidh na línte a bheith gairid, gonta. Ba cheart seal cainte gach carachtair a bheith gairid – timpeall 2 nó 3 líne. Tá eisceachtaí ann, áfach. Corruair, ligtear do charachtar píosa fada cainte a dhéanamh ag pointe tábhachtach sa dráma. [[Monalóg]] a thugtar air sin.<ref name=":0" />
* Ceann de na peacaí marfacha sa scríbhneoireacht ficsin ná ligean do charachtar rudaí a mhíniú atá ar eolas cheana féin ag an té a mbíonn an carachtar sin ag caint leo.<ref name=":1" />
== Féach freisin ==
* [[Scannánaíocht]], [[Drámaíocht]], [[Litríocht]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Comhrá]]
[[Catagóir:Urlabhra]]
[[Catagóir:Ealaíona taibhiúcháin]]
[[Catagóir:Litríocht]]
[[Catagóir:Téarmaíocht scannánaíochta]]
bu4t629tbxagcjzluov6nmqyojyhhkq
Cultacha (scannánaíocht)
0
109198
1327701
1198437
2026-09-09T21:37:06Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327701
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:Cinecittà - Costumes (5798148733).jpg|mion|stiúideo Cinecittà, [[An Róimh]]]]
Sa scannánaíocht is éard atá i gceist le '''cultacha''' (Béarla: wardrobe clothing)) ná éadaí na gcarachtar; chun pearsantacht nó aois nó suíomh a chur in iúl.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2023-07-12|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Scannánaíocht]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Téarmaíocht scannánaíochta]]
hdeoggfgp91659zcd373zun507el8in
Fuaimeanna ar an láthair
0
109199
1327718
1198434
2026-09-09T22:58:46Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327718
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:Foley Room at the Sound Design Campus (cropped).jpg|mion|stiúideo]]
Sa scannánaíocht is éard atá i gceist le '''fuaimeanna ar an láthair''' (Béarla: foley; Fraincis: bruitage) ná torann atá mar chuid d’aicsean an radhairc, mar shampla madra ag tafann.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2023-07-12|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Maisíochtaí fuaime (scannánaíocht)]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Téarmaíocht scannánaíochta]]
nt7hsjevyisrmpu3km432ovt5pz1fiq
Gearradh (scannánaíocht)
0
109200
1327721
1204615
2026-09-09T23:19:47Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327721
wikitext
text/x-wiki
Sa scannánaíocht is éard atá i gceist le '''gearradh''' (Béarla: transition cut) ná an chaoi a ndéanann eagarthóir radharc a chur le chéile ag dul ó sheat de dhuine nó de rud amháin go seat de dhuine nó de rud eile ar bhealach a léiríonn nasc idir an dá rud nó gan nasc a bheith ann.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2023-07-12|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Scannánaíocht]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Téarmaíocht scannánaíochta]]
5in8w4ac2p9cnei68k9stsm4nh15zye
Gradam
0
109201
1327722
1314808
2026-09-09T23:25:44Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327722
wikitext
text/x-wiki
Is éard atá i gceist le '''gradam''' ná duais a bhaineann duine amach dá shaothar nó dá saothar.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2023-07-12|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{Síol}}
[[Catagóir:Duaiseanna]]
[[Catagóir:Institiúidí sóisialta]]
3hv5lsol49zp6a4bohhzj5ua2h9yubl
Maisíochtaí fuaime (scannánaíocht)
0
109202
1327726
1263877
2026-09-10T00:29:22Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327726
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:A man is recording sound effects, 1930s.jpg|mion|Giotaí á ndéanamh den adhmad le [[sábh]] ar raidió sna 1930idí]]
Sa scannánaíocht is éard atá i gceist le '''maisíochtaí fuaime''' (Béarla: sound effect) ná fuaimeanna a bhrúitear anuas ar radharc ar mhaithe le drámatúlacht.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2023-07-12|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Fuaimeanna ar an láthair]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Téarmaíocht scannánaíochta]]
l8ot9p0fjt7nuh5e39xo0e6dzyin885
Mise-en-scène (scannánaíocht)
0
109203
1327727
1198431
2026-09-10T00:40:25Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327727
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:Stage Set, King's Theatre - geograph.org.uk - 5081162.jpg|mion|Stage Set, King's Theatre]]
Sa scannánaíocht is éard atá i gceist le '''mise-en-scène''' nó '''stáitsiú iomlán'''<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tearma.ie/q/st%C3%A1itsi%C3%BA%20ioml%C3%A1n/ga/|teideal="stáitsiú iomlán"|work=téarma.ie|dátarochtana=2024-02-06}}</ref> (Béarla: "setting of a scene" nó "stage placing") ná cruthú an tsuímh trí stáitsiú, úsáid frapanna, dearadh an tsuímh, spásáil na n-aisteoirí, dearadh cultacha, dathanna agus soilsiú.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2023-07-12|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Scannánaíocht]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Téarmaíocht scannánaíochta]]
qhg25ulxjgyt8oz9raf4j89qqhj7m5d
Móitíf (scannánaíocht)
0
109204
1327729
1198403
2026-09-10T00:45:34Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327729
wikitext
text/x-wiki
Sa scannánaíocht is éard atá i gceist le '''móitíf''' ná íomhá a fheictear roinnt uaireanta i scannán, le béim faoi leith a leagan air.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2023-07-12|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Scannánaíocht]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Téarmaíocht scannánaíochta]]
mb6ebb5tre1pezuqkpaydo3ae98gs61
Peanáil
0
109205
1327731
1198377
2026-09-10T01:12:06Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327731
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:Pan1.gif|mion]]
Sa scannánaíocht is éard atá i gceist le '''peanáil''' (Béarla: panning) ná cloigeann an cheamara a bheith ag gluaiseacht (faoi dheis nó faoi chlé) chun duine nó ábhar eile ar an láthair a nochtadh.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2023-07-12|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Scannánaíocht]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Téarmaíocht scannánaíochta]]
afi4as2yjw4czt2bz6xe9r2eqh69vrg
Radharc (scannánaíocht)
0
109206
1327732
1198378
2026-09-10T01:20:53Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327732
wikitext
text/x-wiki
Sa scannánaíocht is éard atá i gceist le '''radharc''' (Béarla: scene) ná seat nó sraith seatanna de ghníomh aonair a tharlaíonn ar láthair aonair.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2023-07-12|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Scannánaíocht]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Téarmaíocht scannánaíochta]]
[[Catagóir:Amharclannaíocht]]
ffy6datp2tqh1c5z5fhath5z01x7eer
Seat fada
0
109210
1327734
1202587
2026-09-10T01:41:37Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327734
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:1963 Cleopatra trailer screenshot (3).jpg|mion|Scannán ''Cleopatra'' 1963 ]]
Sa scannánaíocht is éard atá i gceist le '''seat fada''' (Béarla: wide shot) nó ''seat leathan'' ná seat ina bhfeictear an duine iomlán nó an t-ábhar iomlán.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2023-07-13|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Scannánaíocht]]
* [[Radharc (scannánaíocht)]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Téarmaíocht scannánaíochta]]
ge0jy22r1wqlgbh7e15pdpxn0sbz9qg
Seat teann
0
109211
1327735
1198429
2026-09-10T01:41:38Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327735
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:Blue eyes of 17 year old Irish teen.jpg|mion|pictiúr gar-amhairc]]
Sa scannánaíocht is éard atá i gceist le '''seat teann''' nó ''garseat'' (Béarla: close-up) ná an ceamara a bheith an-ghar don duine nó don ábhar chun mothúchán nó mionsonra a chur in iúl.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2023-07-13|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Scannánaíocht]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Téarmaíocht scannánaíochta]]
jc7uim097p9k8e9utd6o3k24hjrs409
Sraitheog (scannánaíocht)
0
109213
1327738
1198383
2026-09-10T01:52:04Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327738
wikitext
text/x-wiki
Sa scannánaíocht is éard atá i gceist le '''sraitheog''' (Béarla: sequence) ná sraith radharc atá mar mhír den scéal sa scannán.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2023-07-13|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Scannánaíocht]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Téarmaíocht scannánaíochta]]
98p0ovqruhg5qh73nnxqdfwn280sgom
Suíomh (scannánaíocht)
0
109214
1327739
1198382
2026-09-10T01:58:48Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327739
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:Hollywood Sign.jpg|mion|Suíomh cáiliúil]]
Sa scannánaíocht is éard atá i gceist le '''suíomh''' (Béarla: filming location) ná an tír nó an áit agus an ré ina bhfuil an scannán (nó radharc ón scannán) suite.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2023-07-13|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Scannánaíocht]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Téarmaíocht scannánaíochta]]
r9p1mqxk52rs004vs3pg6r17egl9a5j
Traiceáil (scannánaíocht)
0
109215
1327741
1198381
2026-09-10T02:19:06Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327741
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:AlamoFilming.jpg|mion|''The Alamo'' (2004)]]
Sa scannánaíocht is éard atá i gceist le '''traiceáil''' (Béarla: tracking shot) ná an ceamara a bheith ag bogadh isteach níos gaire nó amach níos faide ón duine nó ón ábhar atá sa fhráma.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2023-07-13|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Scannánaíocht]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Téarmaíocht scannánaíochta]]
9mwsbdbs0g58hsk4oce4jmdig0h37y8
Uillinn an cheamara (scannánaíocht)
0
109216
1327742
1198380
2026-09-10T02:24:00Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327742
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:High & low angle shot.svg|mion]]
Sa scannánaíocht is éard atá i gceist le h'''uillinn an cheamara'''<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/uillinn%20an%20cheamara/|title=“uillinn an cheamara” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-07-13}}</ref> (Béarla: camera angle) ná an cineál radhairc a fheictear bunaithe ar áit as a bhfuil an ceamara ag taifeadadh. Is féidir dhá phríomhchineál a aithint; seat ard nó seat íseal.
'''Seat ard:''' Seat ó cheamara ard ag breathnú síos ar dhuine nó ón ábhar.
'''Seat íseal:''' Seat ó cheamara íseal ag breathnú suas ar dhuine nó ón ábhar.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=Treoir / Staidéar|údar=IFI|dáta=2022|dátarochtana=2023-07-13|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Scannánaíocht]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Téarmaíocht scannánaíochta]]
030m006tg822dfm4ux7fs4d65zoupc9
Teacht in aois
0
111633
1327740
1199049
2026-09-10T02:04:44Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327740
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:An Cailín Ciúin 1.jpg|mion|Scéal ‘teacht in aois’ is ea an scannán [[An Cailín Ciúin]]]]
Tugtar ‘teacht in aois’ (Béarla: coming of age) ar dhaoine óga nuair a thagann tuiscint orthu féin agus ar a gcumas chun déileáil leis na dúshláin ina saol.<ref>{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf|teideal=An Cailín Ciúin: Treoir|údar=ifi.ie|dáta=2023|dátarochtana=2024|archivedate=2023-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230502010820/https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Déagóir]]
* An scannán [[An Cailín Ciúin]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}{{síol}}
[[Catagóir:Leanaí]]
[[Catagóir:Síceolaíocht]]
2k23t0b985y22phjwtcve4nm3gysxo9
Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Tuamaí
2
119999
1327665
1327625
2026-09-09T15:43:47Z
Marcas.oduinn
33120
/* Ráth Cuaráin */
1327665
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
* [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]]
# ''[[:en:Rathcoran|Rathcoran]] - [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]]
# ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]]
# ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]]
== Ráth Cuaráin ==
| Suíomh = [[Bealach Conglais]], [[Contae Chill Mhantáin]]
| area = [[Abhainn na Sláine]]
| Tógtha = Tuama: 3500 RC<br />Dún: 1000 RC
| Cineál = [[Tuama pasáiste]] agus [[dún cnoic]]
| designation1_offname = Baltinglass Hill Passage Tomb and Hillfort
| designation1_number = 328
Tá ann ag '''Ráth Cuaráin''' [[tuama pasáiste]] agus [[dún cnoic]]. Tá an ráth suite ar bharr Chnoc {{h|Bealach Conglais}}, [[Contae Chill Mhantáin]]. Is ón tréimhse chéanna iad an tuama agus [[Sí an Bhrú]], .i. tógadh é idir na blianta 3500–3000 RC le linn an [[Neoiliteach|Neoilití]]. Téann an dún siar go dtí an [[Réamhstair na hÉireann|Cré-umhaois]], c. 1000 RC. Is [[séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann]] é an ráth le hainm oifigiúil ''[[Baltinglass hillfort complex]].
== Suíomh
Ar bharr Chnoc Bhealach Conglais atá Ráth Cuaráin suite, 2 km taobh soir de -northeast of {{h|Bealach Conglais}} féin, os cionn [[Abhainn na Sláine]].
== Stair
Creidtear gur tógadh an pasáiste ag an am céanna is ar tógadh [[Sí an Bhrú]], .i. 3500–3000 RC, le linn na ré [[Neoiliteach|Neoilití]].
Tochlaíodh an suíomh idir na blianta 1934-1936 ag [[P. T. Walshe]].<ref name=nli96340 /> Fuair sé ann triúr aosach agus páiste amháin agus iad [[créamadh|créamtha]]. Baineadh [[grianchloch]] as an talamh, rud a deir b'fhéidir gur saghas maisiúcháin a bhí ann. '' Carbonised [[collchnó]], [[cruithneacht]] and a [[bró dhiallaite]] point to the extent of local climate change: in Neolithic Ireland, the climate was drier and warmer, Wicklow's glens were densely wooded, and farmers could grow crops at altitudes above 300 m.<ref name=view864 />
Feictear cúig dhún cnoic thar timpeall Bhealach Conglais. Tógadh Ráth Cuaráin féin ar bharr an chnoic, le linn na [[Cré-umhaois]]e. Is dócha gurbh é ''Ráth Charnáin'' an t-ainm a bhí ann ar dtús.<ref name=logainm />
== Cuir síos
=== Tuama pasáiste
'' The passage tomb survives as a multi-period kerbed [[carn]] with a diameter of 27 m,<ref name=Meehan2004 /> underneath which are five structures:
* '' A kerb of large stones surround the cairn, and an inner kerb was revealed during excavation. Two stones of the inner kerb and one of the outer bear passage tomb art.
* '' The main tomb is on the north side. It has a short passage, 3.2 m long, roofed with slabs and leading to a chamber 2 m in diameter which contains three shallow recesses and a stone basin with a smooth concave surface.<ref name=Meehan2004 />{{rp|321}}
* '' On the south side of the cairn is another tomb comprising a chamber divided into three compartments, but no passage, and two of its stones bear passage tomb art.
* '' On the northwest side of the cairn are the remains of a small [[coirbéaladh]] structure, partly overlain by the inner kerb.
* '' A fifth chamber stands inside the kerb to the east of the main tomb.
'' The finds from the site include the cremated bones of at least three adults and one child, [[scríobaire]] [[cloch thine]], [[potaireacht na Ceathrún Caoile]] and [[bone pins]]. Finds from beneath the cairn included a [[tua cloiche]], a flint [[sleá]]-head, scrapers, an egg-shaped stone, carbonised wheat grains and hazelnuts. A saddle quern was also found in the cairn.<ref name=pip /><ref name=modant />
=== Dún cnoic
'' The Rathcoran hillfort, a bivallate [[dún cnoic]], is at the top of Baltinglass Hill, and surrounds the cairn. Stones from the cairn were moved to make a protective wall. It has a double [[rampar]] and perhaps was intended to have a third, which is incompleted. It encloses a roughly oval shape, around 400 m at its widest point.<ref name=cwh />
== Naisc sheachtracha
* [https://www.rte.ie/news/leinster/2026/0108/1552039-wicklow-hillfort/ Wicklow hillfort designated Ireland's earliest proto-town], Nuacht RTÉ News
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=nli96340>{{lua idirlín | url = http://sources.nli.ie/Record/PS_UR_096340 | teideal = The excavation of a burial cairn on Baltinglass Hill, Co. Wicklow | foilsitheoir = National Library of Ireland | dátarochtana = Samhain}}</ref>
<ref name=view864>{{lua idirlín | url = http://mountainviews.ie/summit/864/comment/5623/ | teideal = Baltinglass Hill 382m hill | work = mountainviews.ie}}</ref>
<ref name=logainm>{{lua idirlín | url = http://www.logainm.ie/en/113158?s=rathcoran | teideal = Ráth Cuaráin | work = logainm.ie}}</ref>
<ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland |url= | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=321 | isbn=0 906362 43 1}}</ref>
<ref name=pip>{{lua idirlín | url = http://www.megalithicmonumentsofireland.com/COUNTIES/WICKLOW/CoolinarrigUpper_PassageTomb.html | teideal = Coolinarrig Upper Passage Tomb | sloinne = Pip | foilsitheoir = Megalithic Monuments of Ireland}}</ref>
<ref name=modant>{{lua idirlín | url = http://www.themodernantiquarian.com/site/1292/baltinglass_hill_tombs.html#fieldnotes | teideal = Baltinglass Hill - Tombs | work = themodernantiquarian.com}}</ref>
<ref name=cwh>{{lua idirlín | url = http://www.countywicklowheritage.org/page/baltinglass_-_brusselstown?path=0p2p51p74p | teideal = Baltinglass - County Wicklow Heritage | work = countywicklowheritage.org | dátarochtana = 23 Nollaig 2017}}</ref>
}}
[[Catagóir:Tuamaí pasáiste]]
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
mmg9v819716r8z58t09nlkkgnp7k8rc
1327676
1327665
2026-09-09T18:18:23Z
Marcas.oduinn
33120
1327676
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
* [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]]
# ''[[:en:Rathcoran|Rathcoran]] - [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]]
# ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]]
# ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]]
== Ráth Cuaráin ==
| area = [[Abhainn na Sláine]]
| designation1_number = 328
Tá ann ag '''Ráth Cuaráin''' [[tuama pasáiste]] agus [[dún cnoic]]. Tá an ráth suite ar bharr Chnoc {{h|Bealach Conglais}}, [[Contae Chill Mhantáin]]. Is ón tréimhse chéanna iad an tuama agus [[Sí an Bhrú]], .i. tógadh é idir na blianta 3500–3000 RC le linn an [[Neoiliteach|Neoilití]]. Téann an dún siar go dtí an [[Réamhstair na hÉireann|Cré-umhaois]], c. 1000 RC. Is [[séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann]] é an ráth le hainm oifigiúil ''[[Baltinglass hillfort complex]].
== Suíomh
Ar bharr Chnoc Bhealach Conglais atá Ráth Cuaráin suite, 2 km taobh soir de -northeast of {{h|Bealach Conglais}} féin, os cionn [[Abhainn na Sláine]].
== Stair
Creidtear gur tógadh an pasáiste ag an am céanna is ar tógadh [[Sí an Bhrú]], .i. 3500–3000 RC, le linn na ré [[Neoiliteach|Neoilití]].
Tochlaíodh an suíomh idir na blianta 1934-1936 ag [[P. T. Walshe]].<ref name=nli96340 /> Fuair sé ann triúr aosach agus páiste amháin agus iad [[créamadh|créamtha]]. Baineadh [[grianchloch]] as an talamh, rud a deir b'fhéidir gur saghas maisiúcháin a bhí ann. '' Carbonised [[collchnó]], [[cruithneacht]] and a [[bró dhiallaite]] point to the extent of local climate change: in Neolithic Ireland, the climate was drier and warmer, Wicklow's glens were densely wooded, and farmers could grow crops at altitudes above 300 m.<ref name=view864 />
Feictear cúig dhún cnoic thar timpeall Bhealach Conglais. Tógadh Ráth Cuaráin féin ar bharr an chnoic, le linn na [[Cré-umhaois]]e. Is dócha gurbh é ''Ráth Charnáin'' an t-ainm a bhí ann ar dtús.<ref name=logainm />
== Cuir síos
=== Tuama pasáiste
'' The passage tomb survives as a multi-period kerbed [[carn]] with a diameter of 27 m,<ref name=Meehan2004 /> underneath which are five structures:
* '' A kerb of large stones surround the cairn, and an inner kerb was revealed during excavation. Two stones of the inner kerb and one of the outer bear passage tomb art.
* '' The main tomb is on the north side. It has a short passage, 3.2 m long, roofed with slabs and leading to a chamber 2 m in diameter which contains three shallow recesses and a stone basin with a smooth concave surface.<ref name=Meehan2004 />{{rp|321}}
* '' On the south side of the cairn is another tomb comprising a chamber divided into three compartments, but no passage, and two of its stones bear passage tomb art.
* '' On the northwest side of the cairn are the remains of a small [[coirbéaladh]] structure, partly overlain by the inner kerb.
* '' A fifth chamber stands inside the kerb to the east of the main tomb.
'' The finds from the site include the cremated bones of at least three adults and one child, [[scríobaire]] [[cloch thine]], [[potaireacht na Ceathrún Caoile]] and [[bone pins]]. Finds from beneath the cairn included a [[tua cloiche]], a flint [[sleá]]-head, scrapers, an egg-shaped stone, carbonised wheat grains and hazelnuts. A saddle quern was also found in the cairn.<ref name=pip /><ref name=modant />
=== Dún cnoic
'' The Rathcoran hillfort, a bivallate [[dún cnoic]], is at the top of Baltinglass Hill, and surrounds the cairn. Stones from the cairn were moved to make a protective wall. It has a double [[rampar]] and perhaps was intended to have a third, which is incompleted. It encloses a roughly oval shape, around 400 m at its widest point.<ref name=cwh />
== Naisc sheachtracha
* [https://www.rte.ie/news/leinster/2026/0108/1552039-wicklow-hillfort/ Wicklow hillfort designated Ireland's earliest proto-town], Nuacht RTÉ News
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=nli96340>{{lua idirlín | url = http://sources.nli.ie/Record/PS_UR_096340 | teideal = The excavation of a burial cairn on Baltinglass Hill, Co. Wicklow | foilsitheoir = National Library of Ireland | dátarochtana = Samhain}}</ref>
<ref name=view864>{{lua idirlín | url = http://mountainviews.ie/summit/864/comment/5623/ | teideal = Baltinglass Hill 382m hill | work = mountainviews.ie}}</ref>
<ref name=logainm>{{lua idirlín | url = http://www.logainm.ie/en/113158?s=rathcoran | teideal = Ráth Cuaráin | work = logainm.ie}}</ref>
<ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland |url= | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=321 | isbn=0 906362 43 1}}</ref>
<ref name=pip>{{lua idirlín | url = http://www.megalithicmonumentsofireland.com/COUNTIES/WICKLOW/CoolinarrigUpper_PassageTomb.html | teideal = Coolinarrig Upper Passage Tomb | sloinne = Pip | foilsitheoir = Megalithic Monuments of Ireland}}</ref>
<ref name=modant>{{lua idirlín | url = http://www.themodernantiquarian.com/site/1292/baltinglass_hill_tombs.html#fieldnotes | teideal = Baltinglass Hill - Tombs | work = themodernantiquarian.com}}</ref>
<ref name=cwh>{{lua idirlín | url = http://www.countywicklowheritage.org/page/baltinglass_-_brusselstown?path=0p2p51p74p | teideal = Baltinglass - County Wicklow Heritage | work = countywicklowheritage.org | dátarochtana = 23 Nollaig 2017}}</ref>
}}
[[Catagóir:Tuamaí pasáiste]]
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
cvc8v1bnl1ueh15wugazywh5085hdrg
1327692
1327676
2026-09-09T20:43:52Z
Marcas.oduinn
33120
/* Ráth Cuaráin */
1327692
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
* [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]]
# ''[[:en:Rathcoran|Rathcoran]] - [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]]
# ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]]
# ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]]
== Ráth Cuaráin ==
| designation1_number = 328
Tá ann ag '''Ráth Cuaráin''' [[tuama pasáiste]] agus [[dún cnoic]]. Tá an ráth suite ar bharr Chnoc {{h|Bealach Conglais}}, [[Contae Chill Mhantáin]], gar de ghleann [[Abhainn na Sláine]]. Is ón tréimhse chéanna iad an tuama agus [[Sí an Bhrú]], .i. tógadh é idir na blianta 3500–3000 RC le linn an [[Neoiliteach|Neoilití]]. Téann an dún siar go dtí an [[Réamhstair na hÉireann|Cré-umhaois]], c. 1000 RC. Is [[séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann]] é an ráth le hainm oifigiúil ''[[Baltinglass hillfort complex]].
== Suíomh
Ar bharr Chnoc Bhealach Conglais atá Ráth Cuaráin suite, 2 km taobh soir de -northeast of {{h|Bealach Conglais}} féin, os cionn [[Abhainn na Sláine]].
== Stair
Creidtear gur tógadh an pasáiste ag an am céanna is ar tógadh [[Sí an Bhrú]], .i. 3500–3000 RC, le linn na ré [[Neoiliteach|Neoilití]].
Tochlaíodh an suíomh idir na blianta 1934-1936 ag [[P. T. Walshe]].<ref name=nli96340 /> Fuair sé ann triúr aosach agus páiste amháin agus iad [[créamadh|créamtha]]. Baineadh [[grianchloch]] as an talamh, rud a deir b'fhéidir gur saghas maisiúcháin a bhí ann. '' Carbonised [[collchnó]], [[cruithneacht]] and a [[bró dhiallaite]] point to the extent of local climate change: in Neolithic Ireland, the climate was drier and warmer, Wicklow's glens were densely wooded, and farmers could grow crops at altitudes above 300 m.<ref name=view864 />
Feictear cúig dhún cnoic thar timpeall Bhealach Conglais. Tógadh Ráth Cuaráin féin ar bharr an chnoic, le linn na [[Cré-umhaois]]e. Is dócha gurbh é ''Ráth Charnáin'' an t-ainm a bhí ann ar dtús.<ref name=logainm />
== Cuir síos
=== Tuama pasáiste
'' The passage tomb survives as a multi-period kerbed [[carn]] with a diameter of 27 m,<ref name=Meehan2004 /> underneath which are five structures:
* Tá leac déanta as clocha móra thart timpeall an chairn. Le linn dó a thocailt, fuarthas leac laistigh eile. Feictear ealaíon tuama ar thrí chloch.
* Tá an príomhthuama ar an taobh ó thuaidh. Tá pasáiste gearr aige, 3.2 m ar fad, agus seomra 2 m ar trastomhas ag a dheireadh. ''which contains three shallow recesses and a stone basin with a smooth concave surface.<ref name=Meehan2004 />{{rp|321}}
* '' On the south side of the cairn is another tomb comprising a chamber divided into three compartments, but no passage, and two of its stones bear passage tomb art.
* '' On the northwest side of the cairn are the remains of a small [[coirbéaladh]] structure, partly overlain by the inner kerb.
* '' A fifth chamber stands inside the kerb to the east of the main tomb.
'' The finds from the site include the cremated bones of at least three adults and one child, [[scríobaire]] [[cloch thine]], [[potaireacht na Ceathrún Caoile]] and [[bone pins]]. Finds from beneath the cairn included a [[tua cloiche]], a flint [[sleá]]-head, scrapers, an egg-shaped stone, carbonised wheat grains and hazelnuts. A saddle quern was also found in the cairn.<ref name=pip /><ref name=modant />
=== Dún cnoic
'' The Rathcoran hillfort, a bivallate [[dún cnoic]], is at the top of Baltinglass Hill, and surrounds the cairn. Stones from the cairn were moved to make a protective wall. It has a double [[rampar]] and perhaps was intended to have a third, which is incompleted. It encloses a roughly oval shape, around 400 m at its widest point.<ref name=cwh />
== Naisc sheachtracha
* [https://www.rte.ie/news/leinster/2026/0108/1552039-wicklow-hillfort/ Wicklow hillfort designated Ireland's earliest proto-town], Nuacht RTÉ News
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=nli96340>{{lua idirlín | url = http://sources.nli.ie/Record/PS_UR_096340 | teideal = The excavation of a burial cairn on Baltinglass Hill, Co. Wicklow | foilsitheoir = National Library of Ireland | dátarochtana = Samhain}}</ref>
<ref name=view864>{{lua idirlín | url = http://mountainviews.ie/summit/864/comment/5623/ | teideal = Baltinglass Hill 382m hill | work = mountainviews.ie}}</ref>
<ref name=logainm>{{lua idirlín | url = http://www.logainm.ie/en/113158?s=rathcoran | teideal = Ráth Cuaráin | work = logainm.ie}}</ref>
<ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland |url= | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=321 | isbn=0 906362 43 1}}</ref>
<ref name=pip>{{lua idirlín | url = http://www.megalithicmonumentsofireland.com/COUNTIES/WICKLOW/CoolinarrigUpper_PassageTomb.html | teideal = Coolinarrig Upper Passage Tomb | sloinne = Pip | foilsitheoir = Megalithic Monuments of Ireland}}</ref>
<ref name=modant>{{lua idirlín | url = http://www.themodernantiquarian.com/site/1292/baltinglass_hill_tombs.html#fieldnotes | teideal = Baltinglass Hill - Tombs | work = themodernantiquarian.com}}</ref>
<ref name=cwh>{{lua idirlín | url = http://www.countywicklowheritage.org/page/baltinglass_-_brusselstown?path=0p2p51p74p | teideal = Baltinglass - County Wicklow Heritage | work = countywicklowheritage.org | dátarochtana = 23 Nollaig 2017}}</ref>
}}
[[Catagóir:Tuamaí pasáiste]]
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
pn5gc5j9am4er58vci55re9q82rzqrs
1327696
1327692
2026-09-09T21:23:53Z
Marcas.oduinn
33120
1327696
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
* [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]]
# ''[[:en:Rathcoran|Rathcoran]] - [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]]
# ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]]
# ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]]
== Ráth Cuaráin ==
| designation1_number = 328
Tá ann ag '''Ráth Cuaráin''' [[tuama pasáiste]] agus [[dún cnoic]]. Tá an ráth suite ar bharr Chnoc {{h|Bealach Conglais}}, [[Contae Chill Mhantáin]], gar de ghleann [[Abhainn na Sláine]]. Is ón tréimhse chéanna iad an tuama agus [[Sí an Bhrú]], .i. tógadh é idir na blianta 3500–3000 RC le linn an [[Neoiliteach|Neoilití]]. Téann an dún siar go dtí an [[Réamhstair na hÉireann|Cré-umhaois]], c. 1000 RC. Is [[séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann]] é an ráth le hainm oifigiúil ''[[Baltinglass hillfort complex]].
== Suíomh
Ar bharr Chnoc Bhealach Conglais atá Ráth Cuaráin suite, 2 km taobh soir de -northeast of {{h|Bealach Conglais}} féin, os cionn [[Abhainn na Sláine]].
== Stair
Creidtear gur tógadh an pasáiste ag an am céanna is ar tógadh [[Sí an Bhrú]], .i. 3500–3000 RC, le linn na ré [[Neoiliteach|Neoilití]].
Tochlaíodh an suíomh idir na blianta 1934-1936 ag [[P. T. Walshe]].<ref name=nli96340 /> Fuair sé ann triúr aosach agus páiste amháin agus iad [[créamadh|créamtha]]. Baineadh [[grianchloch]] as an talamh, rud a deir b'fhéidir gur saghas maisiúcháin a bhí ann. '' Carbonised [[collchnó]], [[cruithneacht]] and a [[bró dhiallaite]] point to the extent of local climate change: in Neolithic Ireland, the climate was drier and warmer, Wicklow's glens were densely wooded, and farmers could grow crops at altitudes above 300 m.<ref name=view864 />
Feictear cúig dhún cnoic thar timpeall Bhealach Conglais. Tógadh Ráth Cuaráin féin ar bharr an chnoic, le linn na [[Cré-umhaois]]e. Is dócha gurbh é ''Ráth Charnáin'' an t-ainm a bhí ann ar dtús.<ref name=logainm />
== Cuir síos
=== Tuama pasáiste
Is [[carn]] 27 m ar trastomhas é an tuama mar atá sé inniu é.<ref name=Meehan2004 /> Faightear faoin gcarn cúig struchtúr:
* Tá leac déanta as clocha móra thart timpeall an chairn. Le linn dó a thocailt, fuarthas leac laistigh eile. Feictear ealaíon tuama ar thrí chloch.
* Tá an príomhthuama ar an taobh ó thuaidh. Tá pasáiste gearr aige, 3.2 m ar fad, agus seomra 2 m ar trastomhas ag a dheireadh. ''which contains three shallow recesses and a stone basin with a smooth concave surface.<ref name=Meehan2004 />{{rp|321}}
* '' On the south side of the cairn is another tomb comprising a chamber divided into three compartments, but no passage, and two of its stones bear passage tomb art.
* '' On the northwest side of the cairn are the remains of a small [[coirbéaladh]] structure, partly overlain by the inner kerb.
* '' A fifth chamber stands inside the kerb to the east of the main tomb.
'' The finds from the site include the cremated bones of at least three adults and one child, [[scríobaire]] [[cloch thine]], [[potaireacht na Ceathrún Caoile]] and [[bone pins]]. Finds from beneath the cairn included a [[tua cloiche]], a flint [[sleá]]-head, scrapers, an egg-shaped stone, carbonised wheat grains and hazelnuts. A saddle quern was also found in the cairn.<ref name=pip /><ref name=modant />
=== Dún cnoic
'' The Rathcoran hillfort, a bivallate [[dún cnoic]], is at the top of Baltinglass Hill, and surrounds the cairn. Stones from the cairn were moved to make a protective wall. It has a double [[rampar]] and perhaps was intended to have a third, which is incompleted. It encloses a roughly oval shape, around 400 m at its widest point.<ref name=cwh />
== Naisc sheachtracha
* [https://www.rte.ie/news/leinster/2026/0108/1552039-wicklow-hillfort/ Wicklow hillfort designated Ireland's earliest proto-town], Nuacht RTÉ News
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=nli96340>{{lua idirlín | url = http://sources.nli.ie/Record/PS_UR_096340 | teideal = The excavation of a burial cairn on Baltinglass Hill, Co. Wicklow | foilsitheoir = National Library of Ireland | dátarochtana = Samhain}}</ref>
<ref name=view864>{{lua idirlín | url = http://mountainviews.ie/summit/864/comment/5623/ | teideal = Baltinglass Hill 382m hill | work = mountainviews.ie}}</ref>
<ref name=logainm>{{lua idirlín | url = http://www.logainm.ie/en/113158?s=rathcoran | teideal = Ráth Cuaráin | work = logainm.ie}}</ref>
<ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland |url= | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=321 | isbn=0 906362 43 1}}</ref>
<ref name=pip>{{lua idirlín | url = http://www.megalithicmonumentsofireland.com/COUNTIES/WICKLOW/CoolinarrigUpper_PassageTomb.html | teideal = Coolinarrig Upper Passage Tomb | sloinne = Pip | foilsitheoir = Megalithic Monuments of Ireland}}</ref>
<ref name=modant>{{lua idirlín | url = http://www.themodernantiquarian.com/site/1292/baltinglass_hill_tombs.html#fieldnotes | teideal = Baltinglass Hill - Tombs | work = themodernantiquarian.com}}</ref>
<ref name=cwh>{{lua idirlín | url = http://www.countywicklowheritage.org/page/baltinglass_-_brusselstown?path=0p2p51p74p | teideal = Baltinglass - County Wicklow Heritage | work = countywicklowheritage.org | dátarochtana = 23 Nollaig 2017}}</ref>
}}
[[Catagóir:Tuamaí pasáiste]]
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
7pqiy7onj94mkckh4bx3c6aqncw4r7i
1327713
1327696
2026-09-09T22:27:34Z
Marcas.oduinn
33120
/* Ráth Cuaráin */
1327713
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
* [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]]
# ''[[:en:Rathcoran|Rathcoran]] - [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]]
# ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]]
# ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]]
== Ráth Cuaráin ==
| designation1_number = 328
Tá ann ag '''Ráth Cuaráin''' [[tuama pasáiste]] agus [[dún cnoic]]. Tá an ráth suite ar bharr Chnoc {{h|Bealach Conglais}}, [[Contae Chill Mhantáin]], gar de ghleann [[Abhainn na Sláine]]. Is ón tréimhse chéanna iad an tuama agus [[Sí an Bhrú]], .i. tógadh é idir na blianta 3500–3000 RC le linn an [[Neoiliteach|Neoilití]]. Téann an dún siar go dtí an [[Réamhstair na hÉireann|Cré-umhaois]], c. 1000 RC. Is [[séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann]] é an ráth le hainm oifigiúil ''[[Baltinglass hillfort complex]].
== Suíomh
Ar bharr Chnoc Bhealach Conglais atá Ráth Cuaráin suite, 2 km taobh soir de -northeast of {{h|Bealach Conglais}} féin, os cionn [[Abhainn na Sláine]].
== Stair
Creidtear gur tógadh an pasáiste ag an am céanna is ar tógadh [[Sí an Bhrú]], .i. 3500–3000 RC, le linn na ré [[Neoiliteach|Neoilití]].
Tochlaíodh an suíomh idir na blianta 1934-1936 ag [[P. T. Walshe]].<ref name=nli96340 /> Fuair sé ann triúr aosach agus páiste amháin agus iad [[créamadh|créamtha]]. Baineadh [[grianchloch]] as an talamh, rud a deir b'fhéidir gur saghas maisiúcháin a bhí ann. '' Carbonised [[collchnó]], [[cruithneacht]] and a [[bró dhiallaite]] point to the extent of local climate change: in Neolithic Ireland, the climate was drier and warmer, Wicklow's glens were densely wooded, and farmers could grow crops at altitudes above 300 m.<ref name=view864 />
Feictear cúig dhún cnoic thar timpeall Bhealach Conglais. Tógadh Ráth Cuaráin féin ar bharr an chnoic, le linn na [[Cré-umhaois]]e. Is dócha gurbh é ''Ráth Charnáin'' an t-ainm a bhí ann ar dtús.<ref name=logainm />
== Cuir síos
=== Tuama pasáiste
Is [[carn]] 27 m ar trastomhas é an tuama mar atá sé inniu é.<ref name=Meehan2004 /> Faightear faoin gcarn cúig struchtúr:
* Tá leac déanta as clocha móra thart timpeall an chairn. Le linn dó a thocailt, fuarthas leac laistigh eile. Feictear ealaíon tuama ar thrí chloch.
* Tá an príomhthuama ar an taobh ó thuaidh. Tá pasáiste gearr aige, 3.2 m ar fad, agus seomra 2 m ar trastomhas ag a dheireadh. ''which contains three shallow recesses and a stone basin with a smooth concave surface.<ref name=Meehan2004 />{{rp|321}}
* Taobh ó dheas den charn, tá tuama eile seomra roinnte ina thrí urrann ach gan pasáiste. Tá ealaín tuama ar dhá chloch
* Taobh siar ó thuaidh tá struchtúr beag [[coirbéaladh]]
* Tá cúigiú seomra laistigh den leac.
'' The finds from the site include the cremated bones of at least three adults and one child, [[scríobaire]] [[cloch thine]], [[potaireacht na Ceathrún Caoile]] and [[bone pins]]. Finds from beneath the cairn included a [[tua cloiche]], a flint [[sleá]]-head, scrapers, an egg-shaped stone, carbonised wheat grains and hazelnuts. A saddle quern was also found in the cairn.<ref name=pip /><ref name=modant />
=== Dún cnoic
'' The Rathcoran hillfort, a bivallate [[dún cnoic]], is at the top of Baltinglass Hill, and surrounds the cairn. Stones from the cairn were moved to make a protective wall. It has a double [[rampar]] and perhaps was intended to have a third, which is incompleted. It encloses a roughly oval shape, around 400 m at its widest point.<ref name=cwh />
== Naisc sheachtracha
* [https://www.rte.ie/news/leinster/2026/0108/1552039-wicklow-hillfort/ Wicklow hillfort designated Ireland's earliest proto-town], Nuacht RTÉ News
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=nli96340>{{lua idirlín | url = http://sources.nli.ie/Record/PS_UR_096340 | teideal = The excavation of a burial cairn on Baltinglass Hill, Co. Wicklow | foilsitheoir = National Library of Ireland | dátarochtana = Samhain}}</ref>
<ref name=view864>{{lua idirlín | url = http://mountainviews.ie/summit/864/comment/5623/ | teideal = Baltinglass Hill 382m hill | work = mountainviews.ie}}</ref>
<ref name=logainm>{{lua idirlín | url = http://www.logainm.ie/en/113158?s=rathcoran | teideal = Ráth Cuaráin | work = logainm.ie}}</ref>
<ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland |url= | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=321 | isbn=0 906362 43 1}}</ref>
<ref name=pip>{{lua idirlín | url = http://www.megalithicmonumentsofireland.com/COUNTIES/WICKLOW/CoolinarrigUpper_PassageTomb.html | teideal = Coolinarrig Upper Passage Tomb | sloinne = Pip | foilsitheoir = Megalithic Monuments of Ireland}}</ref>
<ref name=modant>{{lua idirlín | url = http://www.themodernantiquarian.com/site/1292/baltinglass_hill_tombs.html#fieldnotes | teideal = Baltinglass Hill - Tombs | work = themodernantiquarian.com}}</ref>
<ref name=cwh>{{lua idirlín | url = http://www.countywicklowheritage.org/page/baltinglass_-_brusselstown?path=0p2p51p74p | teideal = Baltinglass - County Wicklow Heritage | work = countywicklowheritage.org | dátarochtana = 23 Nollaig 2017}}</ref>
}}
[[Catagóir:Tuamaí pasáiste]]
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
a7mlxvxfixlkyh6nt3i7frvfo49c7n9
1327716
1327713
2026-09-09T22:51:48Z
Marcas.oduinn
33120
/* Ráth Cuaráin */
1327716
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
* [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]]
# ''[[:en:Rathcoran|Rathcoran]] - [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]]
# ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]]
# ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]]
== Ráth Cuaráin ==
| designation1_number = 328
Tá ann ag '''Ráth Cuaráin''' [[tuama pasáiste]] agus [[dún cnoic]]. Tá an ráth suite ar bharr Chnoc {{h|Bealach Conglais}}, [[Contae Chill Mhantáin]], gar de ghleann [[Abhainn na Sláine]]. Is ón tréimhse chéanna iad an tuama agus [[Sí an Bhrú]], .i. tógadh é idir na blianta 3500–3000 RC le linn an [[Neoiliteach|Neoilití]]. Téann an dún siar go dtí an [[Réamhstair na hÉireann|Cré-umhaois]], c. 1000 RC. Is [[séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann]] é an ráth le hainm oifigiúil ''[[Baltinglass hillfort complex]].
== Suíomh
Ar bharr Chnoc Bhealach Conglais atá Ráth Cuaráin suite, 2 km taobh soir de -northeast of {{h|Bealach Conglais}} féin, os cionn [[Abhainn na Sláine]].
== Stair
Creidtear gur tógadh an pasáiste ag an am céanna is ar tógadh [[Sí an Bhrú]], .i. 3500–3000 RC, le linn na ré [[Neoiliteach|Neoilití]].
Tochlaíodh an suíomh idir na blianta 1934-1936 ag [[P. T. Walshe]].<ref name=nli96340 /> Fuair sé ann triúr aosach agus páiste amháin agus iad [[créamadh|créamtha]]. Baineadh [[grianchloch]] as an talamh, rud a deir b'fhéidir gur saghas maisiúcháin a bhí ann. '' Carbonised [[collchnó]], [[cruithneacht]] and a [[bró dhiallaite]] point to the extent of local climate change: in Neolithic Ireland, the climate was drier and warmer, Wicklow's glens were densely wooded, and farmers could grow crops at altitudes above 300 m.<ref name=view864 />
Feictear cúig dhún cnoic thar timpeall Bhealach Conglais. Tógadh Ráth Cuaráin féin ar bharr an chnoic, le linn na [[Cré-umhaois]]e. Is dócha gurbh é ''Ráth Charnáin'' an t-ainm a bhí ann ar dtús.<ref name=logainm />
== Cuir síos
=== Tuama pasáiste
Is [[carn]] 27 m ar trastomhas é an tuama mar atá sé inniu é.<ref name=Meehan2004 /> Faightear faoin gcarn cúig struchtúr:
* Tá leac déanta as clocha móra thart timpeall an chairn. Le linn dó a thocailt, fuarthas leac laistigh eile. Feictear ealaíon tuama ar thrí chloch.
* Tá an príomhthuama ar an taobh ó thuaidh. Tá pasáiste gearr aige, 3.2 m ar fad, agus seomra 2 m ar trastomhas ag a dheireadh. ''which contains three shallow recesses and a stone basin with a smooth concave surface.<ref name=Meehan2004 />{{rp|321}}
* Taobh ó dheas den charn, tá tuama eile seomra roinnte ina thrí urrann ach gan pasáiste. Tá ealaín tuama ar dhá chloch
* Taobh siar ó thuaidh tá struchtúr beag [[coirbéaladh]]
* Tá cúigiú seomra laistigh den leac.
'' The finds from the site include the cremated bones of at least three adults and one child, [[scríobaire]] [[cloch thine]], [[potaireacht na Ceathrún Caoile]] agus [[bone pins]]. Finds from beneath the cairn included a [[tua cloiche]], a flint [[sleá]]-head, scrapers, an egg-shaped stone, carbonised wheat grains and hazelnuts. A saddle quern was also found in the cairn.<ref name=pip /><ref name=modant />
=== Dún cnoic
Is [[dún cnoic]] démhúrach é Rath Cuaráin, suite ar bharr Chnoc Bhealach Conglais, agus an tuama ina lár. Tá cruth ubhach aige, 400 m ar leathán. Baineadh clocha ón gcarn chun balla cosanta a thógáil. Tá [[rampar]] faoi dhó ann.<ref name=cwh />
== Naisc sheachtracha
* [https://www.rte.ie/news/leinster/2026/0108/1552039-wicklow-hillfort/ Wicklow hillfort designated Ireland's earliest proto-town], Nuacht RTÉ News
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=nli96340>{{lua idirlín | url = http://sources.nli.ie/Record/PS_UR_096340 | teideal = The excavation of a burial cairn on Baltinglass Hill, Co. Wicklow | foilsitheoir = National Library of Ireland | dátarochtana = Samhain}}</ref>
<ref name=view864>{{lua idirlín | url = http://mountainviews.ie/summit/864/comment/5623/ | teideal = Baltinglass Hill 382m hill | work = mountainviews.ie}}</ref>
<ref name=logainm>{{lua idirlín | url = http://www.logainm.ie/en/113158?s=rathcoran | teideal = Ráth Cuaráin | work = logainm.ie}}</ref>
<ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland |url= | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=321 | isbn=0 906362 43 1}}</ref>
<ref name=pip>{{lua idirlín | url = http://www.megalithicmonumentsofireland.com/COUNTIES/WICKLOW/CoolinarrigUpper_PassageTomb.html | teideal = Coolinarrig Upper Passage Tomb | sloinne = Pip | foilsitheoir = Megalithic Monuments of Ireland}}</ref>
<ref name=modant>{{lua idirlín | url = http://www.themodernantiquarian.com/site/1292/baltinglass_hill_tombs.html#fieldnotes | teideal = Baltinglass Hill - Tombs | work = themodernantiquarian.com}}</ref>
<ref name=cwh>{{lua idirlín | url = http://www.countywicklowheritage.org/page/baltinglass_-_brusselstown?path=0p2p51p74p | teideal = Baltinglass - County Wicklow Heritage | work = countywicklowheritage.org | dátarochtana = 23 Nollaig 2017}}</ref>
}}
[[Catagóir:Tuamaí pasáiste]]
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
263ey6nqj1pmh5p0zocg5tn0tfie2q5
1327744
1327716
2026-09-10T06:28:25Z
Marcas.oduinn
33120
1327744
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
* [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]]
# ''[[:en:Rathcoran|Rathcoran]] - [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]]
# ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]]
# ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]]
== Ráth Cuaráin ==
| designation1_number = 328
Tá ann ag '''Ráth Cuaráin''' [[tuama pasáiste]] agus [[dún cnoic]]. Tá an ráth suite ar bharr Chnoc {{h|Bealach Conglais}}, [[Contae Chill Mhantáin]], gar de ghleann [[Abhainn na Sláine]]. Is ón tréimhse chéanna iad an tuama agus [[Sí an Bhrú]], .i. tógadh é idir na blianta 3500–3000 RC le linn an [[Neoiliteach|Neoilití]]. Téann an dún siar go dtí an [[Réamhstair na hÉireann|Cré-umhaois]], c. 1000 RC. Is [[séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann]] é an ráth le hainm oifigiúil ''[[Baltinglass hillfort complex]].
== Suíomh
Ar bharr Chnoc Bhealach Conglais atá Ráth Cuaráin suite, 2 km taobh soir de -northeast of {{h|Bealach Conglais}} féin, os cionn [[Abhainn na Sláine]].
== Stair
Creidtear gur tógadh an pasáiste ag an am céanna is ar tógadh [[Sí an Bhrú]], .i. 3500–3000 RC, le linn na ré [[Neoiliteach|Neoilití]].
Tochlaíodh an suíomh idir na blianta 1934-1936 ag [[P. T. Walshe]].<ref name=nli96340 /> Fuair sé ann triúr aosach agus páiste amháin agus iad [[créamadh|créamtha]]. Baineadh [[grianchloch]] as an talamh, rud a deir b'fhéidir gur saghas maisiúcháin a bhí ann. '' Carbonised [[collchnó]]nna, [[cruithneacht]] and a [[bró dhiallaite]] point to the extent of local climate change: in Neolithic Ireland, the climate was drier and warmer, Wicklow's glens were densely wooded, and farmers could grow crops at altitudes above 300 m.<ref name=view864 />
Feictear cúig dhún cnoic thar timpeall Bhealach Conglais. Tógadh Ráth Cuaráin féin ar bharr an chnoic, le linn na [[Cré-umhaois]]e. Is dócha gurbh é ''Ráth Charnáin'' an t-ainm a bhí ann ar dtús.<ref name=logainm />
== Cuir síos
=== Tuama pasáiste
Is [[carn]] 27 m ar trastomhas é an tuama mar atá sé inniu é.<ref name=Meehan2004 /> Faightear faoin gcarn cúig struchtúr:
* Tá leac déanta as clocha móra thart timpeall an chairn. Le linn dó a thocailt, fuarthas leac laistigh eile. Feictear ealaíon tuama ar thrí chloch.
* Tá an príomhthuama ar an taobh ó thuaidh. Tá pasáiste gearr aige, 3.2 m ar fad, agus seomra 2 m ar trastomhas ag a dheireadh. ''which contains three shallow recesses and a stone basin with a smooth concave surface.<ref name=Meehan2004 />{{rp|321}}
* Taobh ó dheas den charn, tá tuama eile seomra roinnte ina thrí urrann ach gan pasáiste. Tá ealaín tuama ar dhá chloch
* Taobh siar ó thuaidh tá struchtúr beag [[coirbéaladh]]
* Tá cúigiú seomra laistigh den leac.
I measc na rudaí a fuarthas ag suíomh, tá san áireamh cnámha créamtha daonna, [[scríobaire|scríobairí]] {{h|cloch thine}}, [[potaireacht na Ceathrún Caoile]] agus [[mionchnámh]]a; faoi bhun an chairn féin, fuarthas [[tua cloiche]], [[sleá]] breochloiche, scríobairí, cloch ubhach, ginidín cruithneachta agus collchnónna. A bró dhiallaite was also found in the cairn.<ref name=pip /><ref name=modant />
=== Dún cnoic
Is [[dún cnoic]] démhúrach é Rath Cuaráin, suite ar bharr Chnoc Bhealach Conglais, agus an tuama sa lár. Tá cruth ubhach aige, 400 m ar leathán. Baineadh clocha ón gcarn chun balla cosanta a thógáil. Tá [[rampar]] faoi dhó ann.<ref name=cwh />
== Naisc sheachtracha
* [https://www.rte.ie/news/leinster/2026/0108/1552039-wicklow-hillfort/ Wicklow hillfort designated Ireland's earliest proto-town], Nuacht RTÉ News
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=nli96340>{{lua idirlín | url = http://sources.nli.ie/Record/PS_UR_096340 | teideal = The excavation of a burial cairn on Baltinglass Hill, Co. Wicklow | foilsitheoir = National Library of Ireland | dátarochtana = Samhain}}</ref>
<ref name=view864>{{lua idirlín | url = http://mountainviews.ie/summit/864/comment/5623/ | teideal = Baltinglass Hill 382m hill | work = mountainviews.ie}}</ref>
<ref name=logainm>{{lua idirlín | url = http://www.logainm.ie/en/113158?s=rathcoran | teideal = Ráth Cuaráin | work = logainm.ie}}</ref>
<ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland |url= | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=321 | isbn=0 906362 43 1}}</ref>
<ref name=pip>{{lua idirlín | url = http://www.megalithicmonumentsofireland.com/COUNTIES/WICKLOW/CoolinarrigUpper_PassageTomb.html | teideal = Coolinarrig Upper Passage Tomb | sloinne = Pip | foilsitheoir = Megalithic Monuments of Ireland}}</ref>
<ref name=modant>{{lua idirlín | url = http://www.themodernantiquarian.com/site/1292/baltinglass_hill_tombs.html#fieldnotes | teideal = Baltinglass Hill - Tombs | work = themodernantiquarian.com}}</ref>
<ref name=cwh>{{lua idirlín | url = http://www.countywicklowheritage.org/page/baltinglass_-_brusselstown?path=0p2p51p74p | teideal = Baltinglass - County Wicklow Heritage | work = countywicklowheritage.org | dátarochtana = 23 Nollaig 2017}}</ref>
}}
[[Catagóir:Tuamaí pasáiste]]
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
jswt0bqiaq4xhze7azuunyixa8ii4mc
1327745
1327744
2026-09-10T06:31:28Z
Marcas.oduinn
33120
1327745
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
* [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]]
# ''[[:en:Rathcoran|Rathcoran]] - [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]]
# ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]]
# ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]]
== Ráth Cuaráin ==
| designation1_number = 328
Tá ann ag '''Ráth Cuaráin''' [[tuama pasáiste]] agus [[dún cnoic]]. Tá an ráth suite ar bharr Chnoc {{h|Bealach Conglais}}, [[Contae Chill Mhantáin]], gar de ghleann [[Abhainn na Sláine]]. Is ón tréimhse chéanna iad an tuama agus [[Sí an Bhrú]], .i. tógadh é idir na blianta 3500–3000 RC le linn an [[Neoiliteach|Neoilití]]. Téann an dún siar go dtí an [[Réamhstair na hÉireann|Cré-umhaois]], c. 1000 RC. Is [[séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann]] é an ráth le hainm oifigiúil ''[[Baltinglass hillfort complex]].
== Suíomh
Ar bharr Chnoc Bhealach Conglais atá Ráth Cuaráin suite, 2 km taobh soir de -northeast of {{h|Bealach Conglais}} féin, os cionn [[Abhainn na Sláine]].
== Stair
Creidtear gur tógadh an pasáiste ag an am céanna is ar tógadh [[Sí an Bhrú]], .i. 3500–3000 RC, le linn na ré [[Neoiliteach|Neoilití]].
Tochlaíodh an suíomh idir na blianta 1934-1936 ag [[P. T. Walshe]].<ref name=nli96340 /> Fuair sé ann triúr aosach agus páiste amháin agus iad [[créamadh|créamtha]]. Baineadh [[grianchloch]] as an talamh, rud a deir b'fhéidir gur saghas maisiúcháin a bhí ann.
Feictear cúig dhún cnoic thar timpeall Bhealach Conglais. Tógadh Ráth Cuaráin féin ar bharr an chnoic, le linn na [[Cré-umhaois]]e. Is dócha gurbh é ''Ráth Charnáin'' an t-ainm a bhí ann ar dtús.<ref name=logainm />
== Cuir síos
=== Tuama pasáiste
Is [[carn]] 27 m ar trastomhas é an tuama mar atá sé inniu é.<ref name=Meehan2004 /> Faightear faoin gcarn cúig struchtúr:
* Tá leac déanta as clocha móra thart timpeall an chairn. Le linn dó a thocailt, fuarthas leac laistigh eile. Feictear ealaíon tuama ar thrí chloch.
* Tá an príomhthuama ar an taobh ó thuaidh. Tá pasáiste gearr aige, 3.2 m ar fad, agus seomra 2 m ar trastomhas ag a dheireadh. ''which contains three shallow recesses and a stone basin with a smooth concave surface.<ref name=Meehan2004 />{{rp|321}}
* Taobh ó dheas den charn, tá tuama eile seomra roinnte ina thrí urrann ach gan pasáiste. Tá ealaín tuama ar dhá chloch
* Taobh siar ó thuaidh tá struchtúr beag [[coirbéaladh]]
* Tá cúigiú seomra laistigh den leac.
I measc na rudaí a fuarthas ag suíomh, tá san áireamh cnámha créamtha daonna, [[scríobaire|scríobairí]] {{h|cloch thine}}, [[potaireacht na Ceathrún Caoile]] agus [[mionchnámh]]a; faoi bhun an chairn féin, fuarthas [[tua cloiche]], [[sleá]] breochloiche, scríobairí, cloch ubhach, ginidín cruithneachta agus collchnónna. A bró dhiallaite was also found in the cairn.<ref name=pip /><ref name=modant /><ref name=view864 />
=== Dún cnoic
Is [[dún cnoic]] démhúrach é Rath Cuaráin, suite ar bharr Chnoc Bhealach Conglais, agus an tuama sa lár. Tá cruth ubhach aige, 400 m ar leathán. Baineadh clocha ón gcarn chun balla cosanta a thógáil. Tá [[rampar]] faoi dhó ann.<ref name=cwh />
== Naisc sheachtracha
* [https://www.rte.ie/news/leinster/2026/0108/1552039-wicklow-hillfort/ Wicklow hillfort designated Ireland's earliest proto-town], Nuacht RTÉ News
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=nli96340>{{lua idirlín | url = http://sources.nli.ie/Record/PS_UR_096340 | teideal = The excavation of a burial cairn on Baltinglass Hill, Co. Wicklow | foilsitheoir = National Library of Ireland | dátarochtana = Samhain}}</ref>
<ref name=view864>{{lua idirlín | url = http://mountainviews.ie/summit/864/comment/5623/ | teideal = Baltinglass Hill 382m hill | work = mountainviews.ie}}</ref>
<ref name=logainm>{{lua idirlín | url = http://www.logainm.ie/en/113158?s=rathcoran | teideal = Ráth Cuaráin | work = logainm.ie}}</ref>
<ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland |url= | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=321 | isbn=0 906362 43 1}}</ref>
<ref name=pip>{{lua idirlín | url = http://www.megalithicmonumentsofireland.com/COUNTIES/WICKLOW/CoolinarrigUpper_PassageTomb.html | teideal = Coolinarrig Upper Passage Tomb | sloinne = Pip | foilsitheoir = Megalithic Monuments of Ireland}}</ref>
<ref name=modant>{{lua idirlín | url = http://www.themodernantiquarian.com/site/1292/baltinglass_hill_tombs.html#fieldnotes | teideal = Baltinglass Hill - Tombs | work = themodernantiquarian.com}}</ref>
<ref name=cwh>{{lua idirlín | url = http://www.countywicklowheritage.org/page/baltinglass_-_brusselstown?path=0p2p51p74p | teideal = Baltinglass - County Wicklow Heritage | work = countywicklowheritage.org | dátarochtana = 23 Nollaig 2017}}</ref>
}}
[[Catagóir:Tuamaí pasáiste]]
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
db74a4buaaj54icd2e9jbzx2qrblawv
1327746
1327745
2026-09-10T06:32:17Z
Marcas.oduinn
33120
1327746
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
* [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]]
# ''[[:en:Rathcoran|Rathcoran]] - [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]]
# ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]]
# ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]]
{{WD Bosca Sonraí Geografacha}}
Tá ann ag '''Ráth Cuaráin''' [[tuama pasáiste]] agus [[dún cnoic]]. Tá an ráth suite ar bharr Chnoc {{h|Bealach Conglais}}, [[Contae Chill Mhantáin]], gar de ghleann [[Abhainn na Sláine]]. Is ón tréimhse chéanna iad an tuama agus [[Sí an Bhrú]], .i. tógadh é idir na blianta 3500–3000 RC le linn an [[Neoiliteach|Neoilití]]. Téann an dún siar go dtí an [[Réamhstair na hÉireann|Cré-umhaois]], c. 1000 RC. Is [[séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann]] é an ráth le hainm oifigiúil ''[[Baltinglass hillfort complex]].
== Suíomh
Ar bharr Chnoc Bhealach Conglais atá Ráth Cuaráin suite, 2 km taobh soir de -northeast of {{h|Bealach Conglais}} féin, os cionn [[Abhainn na Sláine]].
== Stair
Creidtear gur tógadh an pasáiste ag an am céanna is ar tógadh [[Sí an Bhrú]], .i. 3500–3000 RC, le linn na ré [[Neoiliteach|Neoilití]].
Tochlaíodh an suíomh idir na blianta 1934-1936 ag [[P. T. Walshe]].<ref name=nli96340 /> Fuair sé ann triúr aosach agus páiste amháin agus iad [[créamadh|créamtha]]. Baineadh [[grianchloch]] as an talamh, rud a deir b'fhéidir gur saghas maisiúcháin a bhí ann.
Feictear cúig dhún cnoic thar timpeall Bhealach Conglais. Tógadh Ráth Cuaráin féin ar bharr an chnoic, le linn na [[Cré-umhaois]]e. Is dócha gurbh é ''Ráth Charnáin'' an t-ainm a bhí ann ar dtús.<ref name=logainm />
== Cuir síos
=== Tuama pasáiste
Is [[carn]] 27 m ar trastomhas é an tuama mar atá sé inniu é.<ref name=Meehan2004 /> Faightear faoin gcarn cúig struchtúr:
* Tá leac déanta as clocha móra thart timpeall an chairn. Le linn dó a thocailt, fuarthas leac laistigh eile. Feictear ealaíon tuama ar thrí chloch.
* Tá an príomhthuama ar an taobh ó thuaidh. Tá pasáiste gearr aige, 3.2 m ar fad, agus seomra 2 m ar trastomhas ag a dheireadh. ''which contains three shallow recesses and a stone basin with a smooth concave surface.<ref name=Meehan2004 />{{rp|321}}
* Taobh ó dheas den charn, tá tuama eile seomra roinnte ina thrí urrann ach gan pasáiste. Tá ealaín tuama ar dhá chloch
* Taobh siar ó thuaidh tá struchtúr beag [[coirbéaladh]]
* Tá cúigiú seomra laistigh den leac.
I measc na rudaí a fuarthas ag suíomh, tá san áireamh cnámha créamtha daonna, [[scríobaire|scríobairí]] {{h|cloch thine}}, [[potaireacht na Ceathrún Caoile]] agus [[mionchnámh]]a; faoi bhun an chairn féin, fuarthas [[tua cloiche]], [[sleá]] breochloiche, scríobairí, cloch ubhach, ginidín cruithneachta agus collchnónna. A bró dhiallaite was also found in the cairn.<ref name=pip /><ref name=modant /><ref name=view864 />
=== Dún cnoic
Is [[dún cnoic]] démhúrach é Rath Cuaráin, suite ar bharr Chnoc Bhealach Conglais, agus an tuama sa lár. Tá cruth ubhach aige, 400 m ar leathán. Baineadh clocha ón gcarn chun balla cosanta a thógáil. Tá [[rampar]] faoi dhó ann.<ref name=cwh />
== Naisc sheachtracha
* [https://www.rte.ie/news/leinster/2026/0108/1552039-wicklow-hillfort/ Wicklow hillfort designated Ireland's earliest proto-town], Nuacht RTÉ News
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=nli96340>{{lua idirlín | url = http://sources.nli.ie/Record/PS_UR_096340 | teideal = The excavation of a burial cairn on Baltinglass Hill, Co. Wicklow | foilsitheoir = National Library of Ireland | dátarochtana = Samhain}}</ref>
<ref name=view864>{{lua idirlín | url = http://mountainviews.ie/summit/864/comment/5623/ | teideal = Baltinglass Hill 382m hill | work = mountainviews.ie}}</ref>
<ref name=logainm>{{lua idirlín | url = http://www.logainm.ie/en/113158?s=rathcoran | teideal = Ráth Cuaráin | work = logainm.ie}}</ref>
<ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland |url= | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=321 | isbn=0 906362 43 1}}</ref>
<ref name=pip>{{lua idirlín | url = http://www.megalithicmonumentsofireland.com/COUNTIES/WICKLOW/CoolinarrigUpper_PassageTomb.html | teideal = Coolinarrig Upper Passage Tomb | sloinne = Pip | foilsitheoir = Megalithic Monuments of Ireland}}</ref>
<ref name=modant>{{lua idirlín | url = http://www.themodernantiquarian.com/site/1292/baltinglass_hill_tombs.html#fieldnotes | teideal = Baltinglass Hill - Tombs | work = themodernantiquarian.com}}</ref>
<ref name=cwh>{{lua idirlín | url = http://www.countywicklowheritage.org/page/baltinglass_-_brusselstown?path=0p2p51p74p | teideal = Baltinglass - County Wicklow Heritage | work = countywicklowheritage.org | dátarochtana = 23 Nollaig 2017}}</ref>
}}
[[Catagóir:Tuamaí pasáiste]]
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
6k1ovtc2n3lwd7fdrw8rf67hs1m4v6k
1327747
1327746
2026-09-10T06:38:09Z
Marcas.oduinn
33120
/* */
1327747
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
* [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]]
# ''[[:en:Rathcoran|Rathcoran]] - [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]]
# ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]]
# ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]]
== Ráth Cuaráin ==
{{WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}}
Tá ann ag '''Ráth Cuaráin''' [[tuama pasáiste]] agus [[dún cnoic]]. Tá an ráth suite ar bharr Chnoc {{h|Bealach Conglais}}, [[Contae Chill Mhantáin]], gar de ghleann [[Abhainn na Sláine]]. Is ón tréimhse chéanna iad an tuama agus [[Sí an Bhrú]], .i. tógadh é idir na blianta 3500–3000 RC le linn an [[Neoiliteach|Neoilití]]. Téann an dún siar go dtí an [[Réamhstair na hÉireann|Cré-umhaois]], c. 1000 RC. Is [[séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann]] é an ráth le hainm oifigiúil ''[[Baltinglass hillfort complex]].
== Suíomh
Ar bharr Chnoc Bhealach Conglais atá Ráth Cuaráin suite, 2 km taobh soir de -northeast of {{h|Bealach Conglais}} féin, os cionn [[Abhainn na Sláine]].
== Stair
Creidtear gur tógadh an pasáiste ag an am céanna is ar tógadh [[Sí an Bhrú]], .i. 3500–3000 RC, le linn na ré [[Neoiliteach|Neoilití]].
Tochlaíodh an suíomh idir na blianta 1934-1936 ag [[P. T. Walshe]].<ref name=nli96340 /> Fuair sé ann triúr aosach agus páiste amháin agus iad [[créamadh|créamtha]]. Baineadh [[grianchloch]] as an talamh, rud a deir b'fhéidir gur saghas maisiúcháin a bhí ann.
Feictear cúig dhún cnoic thar timpeall Bhealach Conglais. Tógadh Ráth Cuaráin féin ar bharr an chnoic, le linn na [[Cré-umhaois]]e. Is dócha gurbh é ''Ráth Charnáin'' an t-ainm a bhí ann ar dtús.<ref name=logainm />
== Cuir síos
=== Tuama pasáiste
Is [[carn]] 27 m ar trastomhas é an tuama mar atá sé inniu é.<ref name=Meehan2004 /> Faightear faoin gcarn cúig struchtúr:
* Tá leac déanta as clocha móra thart timpeall an chairn. Le linn dó a thocailt, fuarthas leac laistigh eile. Feictear ealaíon tuama ar thrí chloch.
* Tá an príomhthuama ar an taobh ó thuaidh. Tá pasáiste gearr aige, 3.2 m ar fad, agus seomra 2 m ar trastomhas ag a dheireadh. ''which contains three shallow recesses and a stone basin with a smooth concave surface.<ref name=Meehan2004 />{{rp|321}}
* Taobh ó dheas den charn, tá tuama eile seomra roinnte ina thrí urrann ach gan pasáiste. Tá ealaín tuama ar dhá chloch
* Taobh siar ó thuaidh tá struchtúr beag [[coirbéaladh]]
* Tá cúigiú seomra laistigh den leac.
I measc na rudaí a fuarthas ag suíomh, tá san áireamh cnámha créamtha daonna, [[scríobaire|scríobairí]] {{h|cloch thine}}, [[potaireacht na Ceathrún Caoile]] agus [[mionchnámh]]a; faoi bhun an chairn féin, fuarthas [[tua cloiche]], [[sleá]] breochloiche, scríobairí, cloch ubhach, ginidín cruithneachta agus collchnónna. A bró dhiallaite was also found in the cairn.<ref name=pip /><ref name=modant /><ref name=view864 />
=== Dún cnoic
Is [[dún cnoic]] démhúrach é Rath Cuaráin, suite ar bharr Chnoc Bhealach Conglais, agus an tuama sa lár. Tá cruth ubhach aige, 400 m ar leathán. Baineadh clocha ón gcarn chun balla cosanta a thógáil. Tá [[rampar]] faoi dhó ann.<ref name=cwh />
== Naisc sheachtracha
* [https://www.rte.ie/news/leinster/2026/0108/1552039-wicklow-hillfort/ Wicklow hillfort designated Ireland's earliest proto-town], Nuacht RTÉ News
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=nli96340>{{lua idirlín | url = http://sources.nli.ie/Record/PS_UR_096340 | teideal = The excavation of a burial cairn on Baltinglass Hill, Co. Wicklow | foilsitheoir = National Library of Ireland | dátarochtana = Samhain}}</ref>
<ref name=view864>{{lua idirlín | url = http://mountainviews.ie/summit/864/comment/5623/ | teideal = Baltinglass Hill 382m hill | work = mountainviews.ie}}</ref>
<ref name=logainm>{{lua idirlín | url = http://www.logainm.ie/en/113158?s=rathcoran | teideal = Ráth Cuaráin | work = logainm.ie}}</ref>
<ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland |url= | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=321 | isbn=0 906362 43 1}}</ref>
<ref name=pip>{{lua idirlín | url = http://www.megalithicmonumentsofireland.com/COUNTIES/WICKLOW/CoolinarrigUpper_PassageTomb.html | teideal = Coolinarrig Upper Passage Tomb | sloinne = Pip | foilsitheoir = Megalithic Monuments of Ireland}}</ref>
<ref name=modant>{{lua idirlín | url = http://www.themodernantiquarian.com/site/1292/baltinglass_hill_tombs.html#fieldnotes | teideal = Baltinglass Hill - Tombs | work = themodernantiquarian.com}}</ref>
<ref name=cwh>{{lua idirlín | url = http://www.countywicklowheritage.org/page/baltinglass_-_brusselstown?path=0p2p51p74p | teideal = Baltinglass - County Wicklow Heritage | work = countywicklowheritage.org | dátarochtana = 23 Nollaig 2017}}</ref>
}}
[[Catagóir:Tuamaí pasáiste]]
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
7bwfsptx7v62bg3ycg7v19su3zge6lk
1327749
1327747
2026-09-10T06:39:31Z
Marcas.oduinn
33120
1327749
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
* [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]]
# ''[[:en:Rathcoran|Rathcoran]] - [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]]
# ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]]
# ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]]
== Ráth Cuaráin ==
{{WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}}
Tá ann ag '''Ráth Cuaráin''' [[tuama pasáiste]] agus [[dún cnoic]]. Tá an ráth suite ar bharr Chnoc {{h|Bealach Conglais}}, [[Contae Chill Mhantáin]], gar de ghleann [[Abhainn na Sláine]]. Is ón tréimhse chéanna iad an tuama agus [[Sí an Bhrú]], .i. tógadh é idir na blianta 3500–3000 RC le linn an [[Neoiliteach|Neoilití]]. Téann an dún siar go dtí an [[Réamhstair na hÉireann|Cré-umhaois]], c. 1000 RC. Is [[séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann]] é an ráth le hainm oifigiúil ''[[Baltinglass hillfort complex]].
== Suíomh
Ar bharr Chnoc Bhealach Conglais atá Ráth Cuaráin suite, 2 km taobh soir de -northeast of {{h|Bealach Conglais}} féin, os cionn [[Abhainn na Sláine]].
== Stair
Creidtear gur tógadh an pasáiste ag an am céanna is ar tógadh [[Sí an Bhrú]], .i. 3500–3000 RC, le linn na ré [[Neoiliteach|Neoilití]].
Tochlaíodh an suíomh idir na blianta 1934-1936 ag [[P. T. Walshe]].<ref name=nli96340 /> Fuair sé ann triúr aosach agus páiste amháin agus iad [[créamadh|créamtha]]. Baineadh [[grianchloch]] as an talamh, rud a deir b'fhéidir gur saghas maisiúcháin a bhí ann.
Feictear cúig dhún cnoic thar timpeall Bhealach Conglais. Tógadh Ráth Cuaráin féin ar bharr an chnoic, le linn na [[Cré-umhaois]]e. Is dócha gurbh é ''Ráth Charnáin'' an t-ainm a bhí ann ar dtús.<ref name=logainm />
== Cuir síos
=== Tuama pasáiste
Is [[carn]] 27 m ar trastomhas é an tuama mar atá sé inniu é.<ref name=Meehan2004 /> Faightear faoin gcarn cúig struchtúr:
* Tá leac déanta as clocha móra thart timpeall an chairn. Le linn dó a thocailt, fuarthas leac laistigh eile. Feictear ealaíon tuama ar thrí chloch.
* Tá an príomhthuama ar an taobh ó thuaidh. Tá pasáiste gearr aige, 3.2 m ar fad, agus seomra 2 m ar trastomhas ag a dheireadh. ''which contains three shallow recesses and a stone basin with a smooth concave surface.<ref name=Meehan2004 />{{rp|321}}
* Taobh ó dheas den charn, tá tuama eile seomra roinnte ina thrí urrann ach gan pasáiste. Tá ealaín tuama ar dhá chloch
* Taobh siar ó thuaidh tá struchtúr beag [[coirbéaladh]]
* Tá cúigiú seomra laistigh den leac.
I measc na rudaí a fuarthas ag suíomh, tá san áireamh cnámha créamtha daonna, [[scríobaire|scríobairí]] {{h|cloch thine}}, [[potaireacht na Ceathrún Caoile]] agus [[mionchnámh]]a; faoi bhun an chairn féin, fuarthas [[tua cloiche]], [[sleá]] breochloiche, scríobairí, cloch ubhach, ginidín cruithneachta agus collchnónna. A bró dhiallaite was also found in the cairn.<ref name=pip /><ref name=modant /><ref name=view864 />
=== Dún cnoic
Is [[dún cnoic]] démhúrach é Rath Cuaráin, suite ar bharr Chnoc Bhealach Conglais, agus an tuama sa lár. Tá cruth ubhach aige, 400 m ar leathán. Baineadh clocha ón gcarn chun balla cosanta a thógáil. Tá [[rampar]] faoi dhó ann.<ref name=cwh />
== Naisc sheachtracha
* [https://www.rte.ie/news/leinster/2026/0108/1552039-wicklow-hillfort/ Wicklow hillfort designated Ireland's earliest proto-town], Nuacht RTÉ News
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=nli96340>{{lua idirlín | url = http://sources.nli.ie/Record/PS_UR_096340 | teideal = The excavation of a burial cairn on Baltinglass Hill, Co. Wicklow | foilsitheoir = National Library of Ireland | dátarochtana = Samhain}}</ref>
<ref name=view864>{{lua idirlín | url = http://mountainviews.ie/summit/864/comment/5623/ | teideal = Baltinglass Hill 382m hill | work = mountainviews.ie}}</ref>
<ref name=logainm>{{lua idirlín | url = http://www.logainm.ie/en/113158?s=rathcoran | teideal = Ráth Cuaráin | work = logainm.ie}}</ref>
<ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland |url= | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=321 | isbn=0 906362 43 1}}</ref>
<ref name=pip>{{lua idirlín | url = http://www.megalithicmonumentsofireland.com/COUNTIES/WICKLOW/CoolinarrigUpper_PassageTomb.html | teideal = Coolinarrig Upper Passage Tomb | sloinne = Pip | foilsitheoir = Megalithic Monuments of Ireland}}</ref>
<ref name=modant>{{lua idirlín | url = http://www.themodernantiquarian.com/site/1292/baltinglass_hill_tombs.html#fieldnotes | teideal = Baltinglass Hill - Tombs | work = themodernantiquarian.com}}</ref>
<ref name=cwh>{{lua idirlín | url = http://www.countywicklowheritage.org/page/baltinglass_-_brusselstown?path=0p2p51p74p | teideal = Baltinglass - County Wicklow Heritage | work = countywicklowheritage.org | dátarochtana = 23 Nollaig 2017}}</ref>
}}
[[Catagóir:Tuamaí pasáiste]]
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
heuxeruzokwdfiuihyxw4bq8m46un76
1327750
1327749
2026-09-10T06:39:48Z
Marcas.oduinn
33120
Replaced content with "[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] * [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]] # ''[[:en:Rathcoran|Rathcoran]] - [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]] # ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]] # ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__"
1327750
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
* [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]]
# ''[[:en:Rathcoran|Rathcoran]] - [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]]
# ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]]
# ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]]
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
hob4lngiwez052kdr59no3z0h42l12o
1327752
1327750
2026-09-10T06:43:05Z
Marcas.oduinn
33120
/* */
1327752
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
* [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]]
# ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]]
# ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]]
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
f0pbvrtgzezulnya05irzoa7wr0lgl9
Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Teimpléid
2
120001
1327748
1327172
2026-09-10T06:39:03Z
Marcas.oduinn
33120
/* Córas */
1327748
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__ __NOTOC__
== Córas ==
* {{tl|efn}}
* {{tl|citation}}, {{tl|lua idirlín}}, {{tl|cite news}}, {{tl|cite book}}, {{tl|cite journal}}, {{tl|cite report}}
* {{tl|An tSionainn}}
* {{tl|Dead link}}
* {{tl|síol}}, {{tl|síol-tír}}, {{tl|síol-tír-ie}}
* {{tl|delete}}->{{tl|scrios}}
* {{tl|fíoras}}
* {{tl|legend}}
* {{tl|lang}}
* {{tl|Official website}}={{tl|Suíomh gréasáin oifigiúil}}
* {{tl|SPARQL}}
* {{tl|Glanadh}}, {{tl|Glanadh-mar}}
* {{tl|WD Bosca Sonraí}}, * {{tl|WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}},
[[:Catagóir:WD Boscaí sonraí]]
== Liomsa ==
* {{[[:Úsáideoir:Marcas.oduinn/Teimpléad:Barra Roghchláir|Barra Roghchláir]]}}
g95kmwnmpf5x9fba39280znm5aqz4pz
Cúirt Iniúchóirí na hEorpa
0
120855
1327703
1297939
2026-09-09T21:45:05Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327703
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Is [[príomhfhoras iniúchta]] an [[an tAontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]] (AE) é '''Cúirt Iniúchóirí na hEorpa''' (CIE).<ref name=iate /> Bunaíodh é sa bhliain 1975 i [[Lucsamburg (cathair)|Lucsamburg]]. Is é ar cheann desna [[Forais an Aontais Eorpaigh|seacht bhforais EU institutions]] an AE.<ref name=UIA /><ref name=glossary /> Ina shuí sa chúirt tá duine as gach [[ballstát den Aontas Eorpach]], tacaithe le tuairim is 900 státseirbhíseach.
== Stair ==
[[Íomhá:ECA building.jpg | thumb | Ceanncheathrú CIE i [[Lucsamburg (cathair)|gCathair Lucsamburg]]]]
Cruthaíodh CIE ag an [[Conarthaí an Aontais Eorpaigh#Budgetary treaties|gConradh Buiséid 1975]] agus bunaíodh go foirmiúil é ar an 18ú Deireadh Fómhair 1977, agus bhí a chéad chruinniú aige seachtain ina dhiaidh sin. Tháinig sí in ionad dhá chomhlacht iniúchta éagsúla, ceann amháin gaolta le hairgeadais an [[Comhphobal Eorpach|Chomhphobail Eorpaigh]] agus [[Euratom]], agus ceann eile hairgeadais an [[Comhphobal Eorpach do Ghual agus Chruach|Chomhphobail Eorpaigh do Ghual agus Chruach]].<ref name=cvce />
Ní raibh stádas de réir dlí ag an gCúirt go dtí [[Conradh Maastricht]] nuair a rinneadh í ina chúigiú foras an AE. Bronnadh cumhachtaí nua uirthi dá bharr, amhail is an fhéidearthacht cásanna a thabhairt os comhair an {{h|Cúirt Bhreithiúnais Eorpach}} (CBE). I dtosach, ní raibh cumhachtaí iniúchta aici ach faoi [[trí cholún an Aontais Eorpaigh|thrí cholún]] an AE, ach le [[Conradh Amstardam]], bhí cead aici airgeadais an AE go léir a iniúchadh.<ref name=cvce />
== Naisc sheachtracha ==
* {{Suíomh gréasáin oifigiúil}}
* [http://archives.eui.eu/en/fonds/ Cartlanna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140911002118/http://archives.eui.eu/en/fonds/ |date=2014-09-11 }} CIE ag ''[http://www.eui.eu/Research/HistoricalArchivesOfEU/AbouttheHistoricalArchives/Index.aspx Historical Archives of the EU]'' i bhFlórans
* [https://eur-lex.europa.eu/browse/institutions/auditors.html Doiciméid] CIE ar [[EUR-Lex]]
* Leathanach [http://www.cvce.eu/obj/european_court_of_auditors-en-03726b57-8e08-4c93-af15-bf8721590763.html CIE] ar cvce.eu
== Tagairtí ==
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/1077645/ga | teideal = Téarma: Cúirt Iniúchóirí na hEorpa | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 14-02-2026}}</ref>
<ref name=UIA>{{lua idirlín | url = https://uia.org/s/or/en/1100027019 | teideal = European Court of Auditors | year=2024 | department=UIA Global Civil Society Database | work=uia.org | foilsitheoir = [[Union of International Associations]] |agency=Yearbook of International Organizations Online |location=Brussels, Belgium |format= |arxiv= |asin= |bibcode= |doi= |isbn= |issn= |jfm= |jstor= |lccn= |mr= |oclc= |ol= |osti= |pmc= |pmid= |rfc= |ssrn= |zbl= |id= |access-date=12 January 2025 |url-status= |archive-url= |archive-date= |via= |quote= |trans-quote= }}</ref>
<ref name=glossary>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/summary/glossary/eu_institutions.html | teideal = Glossary of summaries | work=eur-lex.europa.eu | dátarochtana = 2020-03-25 | archive-date = 6ú Eanáir 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200106200802/https://eur-lex.europa.eu/summary/glossary/eu_institutions.html | url-status=live}}</ref>
<ref name=cvce>{{lua idirlín | teideal = European Court of Auditors | foilsitheoir = [[Centre virtuel de la connaissance sur l'Europe|CVCE]] | url = http://www.cvce.eu/obj/european_court_of_auditors-en-03726b57-8e08-4c93-af15-bf8721590763.html|access-date=28 April 2013 | archive-date = 8ú Aibreán 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190408120121/https://www.cvce.eu/obj/european_court_of_auditors-en-03726b57-8e08-4c93-af15-bf8721590763.html | url-status = live}}</ref>
}}
{{síol-eu}}
[[Catagóir:Dlí an Aontais Eorpaigh]]
detc7qhot23trzdeh6hjdcy2wdlvlnh
Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Conarthaí an AE
2
121280
1327733
1318456
2026-09-10T01:30:19Z
ListeriaBot
25319
Wikidata list updated [V2]
1327733
wikitext
text/x-wiki
== Bunchonarthaí + ==
{{Wikidata list | SPARQL =
SELECT ?item ?itemLabel ?teideal ?íomhá ?áitLabel ?sín ?feidhm ?amDeiridh ?celex WHERE {
?item wdt:P31 wd:Q11122.
OPTIONAL {
?item wdt:P18 ?íomhá.
# ?íomhá wikibase:rank wikibase:NormalRank.
}
OPTIONAL { ?item wdt:P1476 ?teideal. }
OPTIONAL { ?item wdt:P276 ?áit. }
OPTIONAL { ?item wdt:P585 ?sín. }
OPTIONAL { ?item wdt:P7588 ?feidhm. }
OPTIONAL { ?item wdt:P582 ?amDeiridh. }
OPTIONAL { ?item wdt:P476 ?celex. }
SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,en". }
}
ORDER BY ASC(?sín)
| columns = number:#, P18:Lógó, label:Conradh, P276:Áit, P585:Sínithe, P7588:I bhFeidhm, P582:As feidhm, P476:CELEX
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Lógó
! Conradh
! Áit
! Sínithe
! I bhFeidhm
! As feidhm
! CELEX
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[Íomhá:02CFREU-Preamble.jpg|center|128px]]
| [[Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh]]
|
|
|
|
| [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ALL/?uri=CELEX:12007P/TXT 12007P/TXT]
|-
| style='text-align:right'| 2
|
| ''[[:d:Q11743242|Convention on certain institutions common to the European Communities]]''
|
|
|
|
| [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ALL/?uri=CELEX:11957K/TXT 11957K/TXT]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Íomhá:European Union Greenland Locator.svg|center|128px]]
| [[Conradh na Graonlainne]]
| [[An Bhruiséil]]
|
| data-sort-value="1985" | 1985-02-01
|
| [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ALL/?uri=CELEX:11985G/TXT 11985G/TXT]
|-
| style='text-align:right'| 4
|
| [[Conradh ar an Aontas Eorpach]]
|
|
|
|
| [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ALL/?uri=CELEX:12012M/TXT 12012M/TXT]
|-
| style='text-align:right'| 5
|
| ''[[:d:Q140309818|Treaty amending the Treaty establishing the European Coal and Steel Community]]''
|
|
|
|
| [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ALL/?uri=CELEX:11956K/TXT 11956K/TXT]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Íomhá:1951 CECA ECSC.jpg|center|128px]]
| [[Conradh Pháras (1951)|Conradh Pháras]]
| [[Páras]]
| data-sort-value="1951" | 1951-04-18
| data-sort-value="1952" | 1952-07-23
| data-sort-value="2002" | 2002-07-23
| [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ALL/?uri=CELEX:11951K/TXT 11951K/TXT]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Íomhá:EEC Treaty (Treaty of Rome) German copy.pdf|center|128px]]
| [[Conradh na Róimhe]]
| [[an Róimh]]
| data-sort-value="1957" | 1957-03-25
| data-sort-value="1958" | 1958-01-01
|
| [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ALL/?uri=CELEX:11957E/TXT 11957E/TXT]
|-
| style='text-align:right'| 8
|
| [[Conradh Euratom]]
| [[an Róimh]]
| data-sort-value="1957" | 1957-03-25
| data-sort-value="1958" | 1958-01-01
|
| [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ALL/?uri=CELEX:11957A/TXT 11957A/TXT]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Íomhá:EC-EU-enlargement animation.gif|center|128px]]
| [[Conradh Cumaisc]]
| ''[[:d:Q239|Cathair na Bruiséile]]''
| data-sort-value="1965" | 1965-04-08
| data-sort-value="1967" | 1967-07-01
|
| [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ALL/?uri=CELEX:11965F/TXT 11965F/TXT]
|-
| style='text-align:right'| 10
|
| ''[[:d:Q3536829|Budgetary Treaty of 1970]]''
| [[Lucsamburg (cathair)|Lucsamburg]]
| data-sort-value="1970" | 1970
|
|
| [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ALL/?uri=CELEX:11970F/TXT 11970F/TXT]
|-
| style='text-align:right'| 11
|
| ''[[:d:Q19141948|Treaty amending certain provisions of the Protocol on the Statute of the European Investment Bank]]''
| ''[[:d:Q239|Cathair na Bruiséile]]''
| data-sort-value="1975" | 1975-07-10
|
|
| [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ALL/?uri=CELEX:11975X/TXT 11975X/TXT]
|-
| style='text-align:right'| 12
|
| ''[[:d:Q3536761|Budgetary Treaty of 1975]]''
| ''[[:d:Q239|Cathair na Bruiséile]]''
| data-sort-value="1975" | 1975-07-22
|
|
| [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ALL/?uri=CELEX:11975R/TXT 11975R/TXT]
|-
| style='text-align:right'| 13
|
| [[Ionstraim Eorpach Aonair]]
| [[Lucsamburg (cathair)|Lucsamburg]]
| data-sort-value="1986" | 1986-02-17
| data-sort-value="1987" | 1987-07-01
|
| [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ALL/?uri=CELEX:11986U/TXT 11986U/TXT]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Íomhá:GER — BY — Regensburg - Donaumarkt 1 (Museum der Bayerischen Geschichte; Vertrag von Maastricht) (cropped).JPG|center|128px]]
| [[Conradh Maastricht]]
| [[Maastricht]]
| data-sort-value="1992" | 1992-02-07
|
|
| [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ALL/?uri=CELEX:11992M/TXT 11992M/TXT]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Íomhá:Амстердамський договір.jpg|center|128px]]
| [[Conradh Amstardam]]
| [[Amstardam]]
| data-sort-value="1997" | 1997-10-02
| data-sort-value="1999" | 1999-05-01
|
| [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ALL/?uri=CELEX:11997D/TXT 11997D/TXT]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Íomhá:Ніццький договір.jpg|center|128px]]
| [[Conradh Nice (2003)|Conradh Nice]]
| [[Nice]]
| data-sort-value="2001" | 2001-02-26
| data-sort-value="2003" | 2003-02-01
|
| [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ALL/?uri=CELEX:12001C/TXT 12001C/TXT]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Íomhá:Signing of Constitutional Treaty (P-010911-00-10).tiff|center|128px]]
| [[Conradh ag bunú Bunreachta don Eoraip]]
| [[an Róimh]]
| data-sort-value="2004" | 2004-10-29
|
|
| [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ALL/?uri=CELEX:12004V/TXT 12004V/TXT]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Íomhá:Tratado de Lisboa 13 12 2007 (04).jpg|center|128px]]
| [[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]]
|
| data-sort-value="2007" | 2007
|
|
| [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ALL/?uri=CELEX:12016E/TXT 12016E/TXT]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Íomhá:Tratado de Lisboa pt.svg|center|128px]]
| [[Conradh Liospóin]]
| [[Liospóin]]
| data-sort-value="2007" | 2007-12-13
| data-sort-value="2009" | 2009-12-01
|
| [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ALL/?uri=CELEX:12007L/TXT 12007L/TXT]
|}
{{Wikidata list end}}
== Conarthaí aontachais + ==
{{Wikidata list | SPARQL =
SELECT ?item ?íomhá ?itemLabel ?áitLabel ?sín ?feidhm ?celex WHERE {
?item wdt:P31 wd:Q814924. # Q11122. Q814924
OPTIONAL {
?item wdt:P18 ?íomhá.
#?íomhá wikibase:rank wikibase:NormalRank.
}
OPTIONAL { ?item wdt:P276 ?áit. }
OPTIONAL { ?item wdt:P585 ?sín. }
OPTIONAL { ?item wdt:P7588 ?feidhm. }
OPTIONAL { ?item wdt:P476 ?celex. }
SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,en". }
}
ORDER BY ASC(?sín)
| columns = number:#, P18:Lógó, label:Conradh, P276:Áit, P585:Sínithe, P7588:I bhFeidhm, P476:CELEX
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Lógó
! Conradh
! Áit
! Sínithe
! I bhFeidhm
! CELEX
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[Íomhá:Treaty of Accession 1972 European Communities map.svg|center|128px]]
| [[Conradh Aontachais 1972]]
| [[An Bhruiséil]]
| data-sort-value="1972" | 1972
|
| [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ALL/?uri=CELEX:11972B/TXT 11972B/TXT]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Íomhá:EC10-1981 European Community map enlargement.svg|center|128px]]
| [[Conradh Aontachais 1979]]
| [[an Aithin]]
| data-sort-value="1979" | 1979-05-28
|
| [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ALL/?uri=CELEX:11979H/TXT 11979H/TXT]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Íomhá:EC12-1986 European Community map enlargement.svg|center|128px]]
| [[Conradh Aontachais 1985]]
| [[Maidrid]]<br/>[[Liospóin]]
| data-sort-value="1985" | 1985-06-12
|
| [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ALL/?uri=CELEX:11985I/TXT 11985I/TXT]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Íomhá:Treaty of Accession 1994 European Union map.svg|center|128px]]
| [[Conradh Aontachais 1994]]
| [[An Bhruiséil]]<br/>''[[:d:Q205832|Corfu]]''
| data-sort-value="1994" | 1994-06-24
|
| [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ALL/?uri=CELEX:11994N/TXT 11994N/TXT]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Íomhá:EU25-2004 European Union map enlargement.svg|center|128px]]
| [[Conradh Aontachais 2003]]
| [[an Aithin]]
| data-sort-value="2003" | 2003-04-16
| data-sort-value="2004" | 2004-05-01
| [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ALL/?uri=CELEX:12003T/TXT 12003T/TXT]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Íomhá:EU27-2007 European Union map enlargement.svg|center|128px]]
| [[Conradh Aontachais 2005]]
| ''[[:d:Q334068|Mainistir Neumünster]]''
| data-sort-value="2005" | 2005-04-25
| data-sort-value="2007" | 2007-01-01
| [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ALL/?uri=CELEX:12005S/TXT 12005S/TXT]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Íomhá:European Union Croatia Locator.svg|center|128px]]
| [[Conradh Aontachais 2011]]
| [[An Bhruiséil]]
| data-sort-value="2011" | 2011-12-09
| data-sort-value="2013" | 2013-07-01
| [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ALL/?uri=CELEX:12012J/TXT 12012J/TXT]
|}
{{Wikidata list end}}
ma5dnscv9rg2z43lm2cacebx1tg02p9
Limistéar Eorpach Eacnamaíoch
0
121812
1327673
1288479
2026-09-09T17:35:10Z
TGcoa
21229
1327673
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
[[Íomhá:European Economic Area members.svg|clé|mion|220x220px]]
Bunaíodh an '''Limistéar Eorpach Eacnamaíoch''' ('''LEE''')<ref name=iate /> (Béarla: ''European Economic Area'' (''EEA'')) sa bhliain 1994 leis an ''gComhaontú maidir leis an Limistéar Eorpach Eacnamaíoch''.<ref name=CELEX|01994A0103 />
Tugann an LEE le chéile ballstáit an AE agus trí cinn as na ceithre bhallstát {{h|Comhlachas Saorthrádála na hEorpa}} (CSTE / EFTA), ''vis.'' [[an Íoslainn]], [[Lichtinstéin]] agus [[an Iorua]], insan [[Margadh Aonair na hEorpa|margadh aonair]] an [[Aontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]] isteach, faoi réir [[Dlí an Aontais Eorpaigh|dlíthe an AE]].<ref name=eftaeea />
== Tagairtí ==
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/1163206/ga | teideal = Téarma: an Limistéar Eorpach Eacnamaíoch | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2025-11-28}}</ref>
<ref name=CELEX|01994A0103>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:01994A0103(01)-20240427 | teideal = Agreement on the European Economic Area (Consolidated text) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2025-11-28}}</ref>
<ref name=eftaeea>{{lua idirlín | teideal = The Basic Features of the EEA Agreement - European Free Trade Association | url = http://www.efta.int/eea/eea-agreement/eea-basic-features#1 | dátarochtana = 30ú Deireadh Fómhair 2018 | work = efta.int | url-status = live | archive-url = https://web.archive.org/web/20201210214415/https://www.efta.int/eea/eea-agreement/eea-basic-features#1 | archive-date = 10ú Nollaig 2020}}</ref>
}}
{{síol-eu}}
[[Catagóir:Eagraíochtaí idirnáisiúnta]]
[[Catagóir:An tAontas Eorpach]]
bwx5es63bke9ei6wavue7xrzav2xynx
Fronta Saortha Náisiúnta Sandinista
0
128265
1327674
1326592
2026-09-09T17:40:26Z
TGcoa
21229
1327674
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Tháinig Fronta Saortha Náisiúnta Sandinista (FSNS) chun cinn sna 1960í. Ba ghrúpa treallchogaíochta Marxach iad na Sandinistas a tháinig faoi anáil gluaiseachtaí frith-impiriúlach, náisiúnacah agus réabhlóideacha sóisialta. Throid siad cogadh treallchogaíochta ar bheagán acmhainní ar feadh na mblianta.
Faoi 1978, bhí an t-atmaisféar sa tír tar éis athrú. Faoin tráth sin bhreathnaigh ógánaigh na cathracha, oibrithe, agus codanna den mheánaicme ar an FNSS mar an t-aon fhórsa a d’fhéadfadh deireadh a chur le riail Somoza.<ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/08/na-sandinistas-agus-gniomh-an-phalais-naisiunta-lunasa-1978/|teideal=Na Sandinistas agus gníomh an Pháláis Náisiúnta, Lúnasa 1978|údar=Kerron Ó Luain|dáta=2026-08-21|language=ga-IE|work=An Páipéar / Eagrán #94|dátarochtana=2026-09-09}}</ref>
Ghlac an FSNS seilbh ar Nicearagua le linn 1979.
== Féach freisin ==
== Tagairtí ==
{{reflist}}{{síol}}
[[Catagóir:Fronta Saortha Náisiúnta Sandinista]]
[[Catagóir:Nicearagua]]
eze28lcd3hsjtdz6c92v3fti3o8xqqg
1327675
1327674
2026-09-09T17:58:05Z
TGcoa
21229
1327675
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Tháinig '''Fronta Saortha Náisiúnta Sandinista''' (FSNS) chun cinn i [[Nicearagua]] sna 1960í. Ba ghrúpa treallchogaíochta Marxach iad na Sandinistas a tháinig faoi anáil gluaiseachtaí frith-impiriúlach, náisiúnaach agus réabhlóideacha sóisialta. Throid siad cogadh treallchogaíochta ar bheagán acmhainní ar feadh na mblianta.<ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/08/na-sandinistas-agus-gniomh-an-phalais-naisiunta-lunasa-1978/|teideal=Na Sandinistas agus gníomh an Pháláis Náisiúnta, Lúnasa 1978|údar=Kerron Ó Luain|dáta=2026-08-21|language=ga-IE|work=An Páipéar / Eagrán #94|dátarochtana=2026-09-09}}</ref>
== 1978 ==
Faoi 1978, bhí an t-atmaisféar sa tír tar éis athrú. Faoin tráth sin bhreathnaigh ógánaigh na cathracha, oibrithe, agus codanna den mheánaicme ar an FNSS mar an t-aon fhórsa a d’fhéadfadh deireadh a chur le riail Somoza, (Anastasio Somoza Debayle, deachtóir na tíre le tacaíocht na Stát Aontaithe).<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Anastasio Somoza Debayle|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Anastasio_Somoza_Debayle&oldid=1368501419|journal=Wikipedia|date=2026-08-09|language=en}}</ref> Bhí greim ag an gclann Somoza ar fhormhór na talún agus an tsaibhris, agus bhain siad leas as an stát mar ghnó clainne. Bhí smacht géar ann ar an bhfreasúra polaitiúil, bhí an chaimiléireacht faoi bhláth agus an éagothroime as cuimse.
Ba sa chomhthéacs seo a lainseáil an FNSS a ghníomh ba mhó go dtí sin: ruathar an an bPálás Náisiúnta, a tharla ar an 22 Lúnasa 1978. Agus iad faoi cheilt mar bhaill den Gharda Náisiúnta, chuaigh fiche-ceathair cománlach faoi cheannaireacht Edén Pastora (“Comandante Cero”) ar ruathar ar an bPálás Náisiúnta in Managua. “Fág an bealach, seo linn el Hombre”, a dúirt duine de na cománlaigh agus iad ag teacht i dtreo an pháláis. Cheap cuid den Gharda Náisiúnta gur Somoza a bhí ag teacht seachas a gcuid naimhde.
Mharaigh na Sandanistas roinnt gardaí, gortaíodh tuilleadh, agus ghlac siad seilbh ar an bpálás ina raibh os cionn 1,500 duine. Tá an eachtra ar cheann de na heachtraí ba mhó giall i stair Mheiriceá Theas.
Bhí faitíos ar Somoza, agus é faoi bhrú mór go poiblí cheana féin, go ngortófaí go leor de na gialla, agus mar sin chuaigh sé i mbun idirbheartaíochta leis na Sandinistas. D’fhág na cománlaigh go caithréimeach agus Panama mar cheann scríbe acu. Bhailigh na sluaite ar na sráideanna agus iad ag fágáil agus iad ag scairteadh “Síos le Somoza!” agus “Viva Sandinista!”.
== 1979 ==
Ghlac an FSNS seilbh ar Nicearagua le linn 1979.
Chuir an ruathar in 1978 an lasair sa bharrach. Léiríodh laigí an réimis agus tháinig cáil ar na Sandanistas. Ba thús é an ruathar a spreag réabhlóid sa bhliain 1979 a chuir deireadh le riail éagórach Somoza.
== Féach freisin ==
== Tagairtí ==
{{reflist}}{{síol}}
[[Catagóir:Fronta Saortha Náisiúnta Sandinista]]
[[Catagóir:Nicearagua]]
7un2s9p8xljz6rikqcmk18ckbz1or7b
1327680
1327675
2026-09-09T18:55:29Z
TGcoa
21229
1327680
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
[[Íomhá:Flag of the FSLN.svg|clé|mion|220px|Bratach an FSNS]]
Tháinig '''Fronta Saortha Náisiúnta Sandinista''' (FSNS; ''Frente Sandinista de Liberación Nacional'' sa [[An Spáinnis|Spáinnis]]) chun cinn i [[Nicearagua]] sna 1960idí. Ba ghrúpa [[Treallchogaíocht|treallchogaíochta]] [[Marxachas|Marxach]] iad na Sandinistas a tháinig faoi anáil gluaiseachtaí frith-impiriúlacha, náisiúnaíocha agus réabhlóideacha sóisialta. Throid siad cogadh treallchogaíochta ar bheagán acmhainní ar feadh na mblianta.<ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/08/na-sandinistas-agus-gniomh-an-phalais-naisiunta-lunasa-1978/|teideal=Na Sandinistas agus gníomh an Pháláis Náisiúnta, Lúnasa 1978|údar=Kerron Ó Luain|dáta=2026-08-21|language=ga-IE|work=An Páipéar / Eagrán #94|dátarochtana=2026-09-09}}</ref>
[[Íomhá:Augusto César Sandino.jpg|clé|mion|220px|Augusto César Sandino, 1929. Ainmníodh an fronta as.]]
Ba iad Carlos Fonseca, Silvio Mayorga agus Tomás Borge a bhunaigh an eagraíocht in 1961, agus ainmníodh í as Augusto César Sandino (1895–1934), a throid in aghaidh forghabhála na [[Na Stáit Aontaithe|Stát Aontaithe]] ar Nicearagua idir 1927 agus 1933.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Augusto César Sandino|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Augusto_C%C3%A9sar_Sandino&oldid=1366406618|journal=Wikipedia|date=2026-07-27|language=en}}</ref>
== 1978 ==
[[Íomhá:1975 Press Photo Nicaragua President Anastasio Somoza.png|clé|mion|220px|Anastasio Somoza Debayle, 1975]]
Faoi 1978, bhí an t-atmaisféar sa tír tar éis athrú. Faoin tráth sin bhreathnaigh ógánaigh na cathracha, oibrithe, agus codanna den mheánaicme ar an FSNS mar an t-aon fhórsa a d’fhéadfadh deireadh a chur le riail Somoza — Anastasio Somoza Debayle, deachtóir na tíre a raibh tacaíocht na Stát Aontaithe aige.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Anastasio Somoza Debayle|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Anastasio_Somoza_Debayle&oldid=1368501419|journal=Wikipedia|date=2026-08-09|language=en}}</ref> Bhí greim ag an gclann Somoza ar fhormhór na talún agus an tsaibhris, agus bhain siad leas as an stát mar ghnó clainne. Bhí smacht géar ann ar an bhfreasúra polaitiúil, bhí an chaimiléireacht faoi bhláth agus an éagothroime as cuimse.
[[Íomhá:Palacio Nacional de la cultura en Managua.jpg|clé|mion|220px|An Pálás Náisiúnta i [[Managua]], mar atá sé inniu]]
Ba sa chomhthéacs seo a rinne an FSNS an gníomh ba mhó go dtí sin: an ruathar ar an bPálás Náisiúnta i Managua, a tharla ar an 22 Lúnasa 1978. Agus iad faoi cheilt mar bhaill den Gharda Náisiúnta, chuaigh fiche-ceathair cománlach faoi cheannaireacht Edén Pastora (“Comandante Cero”) isteach sa phálás. “Fág an bealach, seo linn el Hombre”, a dúirt duine de na cománlaigh agus iad ag teacht i dtreo an pháláis. Cheap cuid den Gharda Náisiúnta gur Somoza a bhí ag teacht seachas a gcuid naimhde.
Mharaigh na Sandinistas roinnt gardaí, gortaíodh tuilleadh, agus ghlac siad seilbh ar an bpálás ina raibh os cionn 1,500 duine. Tá an eachtra ar cheann de na gabhálacha giall ba mhó i stair [[Meiriceá Láir]].
Bhí faitíos ar Somoza, agus é faoi bhrú mór go poiblí cheana féin, go ngortófaí go leor de na gialla, agus mar sin chuaigh sé i mbun idirbheartaíochta leis na Sandinistas. D’fhág na cománlaigh go caithréimeach agus Panama mar cheann scríbe acu. Bhailigh na sluaite ar na sráideanna agus iad ag imeacht, ag scairteadh “Síos le Somoza!” agus “Viva Sandinista!”.
== 1979 ==
Ghlac an FSNS seilbh ar Nicearagua le linn 1979.
Chuir an ruathar in 1978 an lasair sa bharrach. Léiríodh laigí an réimis agus tháinig cáil ar na Sandinistas. Ba é an ruathar a spreag [[An Réabhlóid Nicearaguach|an réabhlóid]] a chuir deireadh le riail éagórach Somoza sa bhliain 1979.
Bhí an FSNS i gcumhacht ó 1979 go 1990: i dtosach mar chuid de ghiunta an atógála náisiúnta, agus leis féin ó Mhárta 1981. Toghadh Daniel Ortega ina uachtarán in 1984. Le linn na 1980idí throid an rialtas cogadh cathartha in aghaidh na gContras, grúpaí frithréabhlóideacha a raibh maoiniú á fháil acu ó na Stáit Aontaithe. Chaill Ortega an toghchán i bhFeabhra 1990 — fuair Violeta Chamorro 55 faoin gcéad den vóta in aghaidh 41 faoin gcéad. Toghadh Ortega arís in 2006.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Sandinista National Liberation Front|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sandinista_National_Liberation_Front&oldid=1373504961|journal=Wikipedia|date=2026-09-06|language=en}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[An Réabhlóid Nicearaguach]]
* [[Meiriceá Láir]]
* [[Cúba]]
* [[An Cogadh Fuar]]
* [[Marxachas]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Fronta Saortha Náisiúnta Sandinista]]
[[Catagóir:Nicearagua]]
4hilxyzruy7kjb9uo0vj5ypj1ibmpfg
1327681
1327680
2026-09-09T19:02:42Z
TGcoa
21229
/* 1979 */
1327681
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}Tháinig '''Fronta Saortha Náisiúnta Sandinista''' (FSNS; ''Frente Sandinista de Liberación Nacional'' sa [[An Spáinnis|Spáinnis]]) chun cinn i [[Nicearagua]] sna 1960idí. Ba ghrúpa [[Treallchogaíocht|treallchogaíochta]] [[Marxachas|Marxach]] iad na Sandinistas a tháinig faoi anáil gluaiseachtaí frith-impiriúlacha, náisiúnaíocha agus réabhlóideacha sóisialta. Throid siad cogadh treallchogaíochta ar bheagán acmhainní ar feadh na mblianta.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/08/na-sandinistas-agus-gniomh-an-phalais-naisiunta-lunasa-1978/|teideal=Na Sandinistas agus gníomh an Pháláis Náisiúnta, Lúnasa 1978|údar=Kerron Ó Luain|dáta=2026-08-21|language=ga-IE|work=An Páipéar / Eagrán #94|dátarochtana=2026-09-09}}</ref>
[[Íomhá:Augusto César Sandino.jpg|clé|mion|220px|Augusto César Sandino, 1929. Ainmníodh an fronta as.]]
Ba iad Carlos Fonseca, Silvio Mayorga agus Tomás Borge a bhunaigh an eagraíocht in 1961, agus ainmníodh í as Augusto César Sandino (1895–1934), a throid in aghaidh forghabhála na [[Na Stáit Aontaithe|Stát Aontaithe]] ar Nicearagua idir 1927 agus 1933.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Augusto César Sandino|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Augusto_C%C3%A9sar_Sandino&oldid=1366406618|journal=Wikipedia|date=2026-07-27|language=en}}</ref>
== 1978 ==
[[Íomhá:1975 Press Photo Nicaragua President Anastasio Somoza.png|clé|mion|220px|Anastasio Somoza Debayle, 1975]]
Faoi 1978, bhí an t-atmaisféar sa tír tar éis athrú. Faoin tráth sin bhreathnaigh ógánaigh na cathracha, oibrithe, agus codanna den mheánaicme ar an FSNS mar an t-aon fhórsa a d’fhéadfadh deireadh a chur le riail Somoza — Anastasio Somoza Debayle, deachtóir na tíre a raibh tacaíocht na Stát Aontaithe aige.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Anastasio Somoza Debayle|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Anastasio_Somoza_Debayle&oldid=1368501419|journal=Wikipedia|date=2026-08-09|language=en}}</ref> Bhí greim ag an gclann Somoza ar fhormhór na talún agus an tsaibhris, agus bhain siad leas as an stát mar ghnó clainne. Bhí smacht géar ann ar an bhfreasúra polaitiúil, bhí an chaimiléireacht faoi bhláth agus an éagothroime as cuimse.
[[Íomhá:Palacio Nacional de la cultura en Managua.jpg|clé|mion|220px|An Pálás Náisiúnta i [[Managua]], mar atá sé inniu]]
Ba sa chomhthéacs seo a rinne an FSNS an gníomh ba mhó go dtí sin: an ruathar ar an bPálás Náisiúnta i Managua, a tharla ar an 22 Lúnasa 1978. Agus iad faoi cheilt mar bhaill den Gharda Náisiúnta, chuaigh fiche-ceathair cománlach faoi cheannaireacht Edén Pastora (“Comandante Cero”) isteach sa phálás. “Fág an bealach, seo linn el Hombre”, a dúirt duine de na cománlaigh agus iad ag teacht i dtreo an pháláis. Cheap cuid den Gharda Náisiúnta gur Somoza a bhí ag teacht seachas a gcuid naimhde.
Mharaigh na Sandinistas roinnt gardaí, gortaíodh tuilleadh, agus ghlac siad seilbh ar an bpálás ina raibh os cionn 1,500 duine. Tá an eachtra ar cheann de na gabhálacha giall ba mhó i stair [[Meiriceá Láir]].
Bhí faitíos ar Somoza, agus é faoi bhrú mór go poiblí cheana féin, go ngortófaí go leor de na gialla, agus mar sin chuaigh sé i mbun idirbheartaíochta leis na Sandinistas. D’fhág na cománlaigh go caithréimeach agus Panama mar cheann scríbe acu. Bhailigh na sluaite ar na sráideanna agus iad ag imeacht, ag scairteadh “Síos le Somoza!” agus “Viva Sandinista!”.<ref name=":0" />
== 1979 ==
Ghlac an FSNS seilbh ar Nicearagua le linn 1979.
Chuir an ruathar in 1978 an lasair sa bharrach. Léiríodh laigí an réimis agus tháinig cáil ar na Sandinistas. Ba é an ruathar a spreag [[An Réabhlóid Nicearaguach|an réabhlóid]] a chuir deireadh le riail éagórach Somoza sa bhliain 1979.<ref name=":0" />
Bhí an FSNS i gcumhacht ó 1979 go 1990: i dtosach mar chuid de ghiunta an atógála náisiúnta, agus leis féin ó Mhárta 1981. Toghadh [[Daniel Ortega]] ina uachtarán in 1984.
Le linn na 1980idí throid an rialtas cogadh cathartha in aghaidh na gContras, grúpaí frithréabhlóideacha a raibh maoiniú á fháil acu ó na Stáit Aontaithe. Chaill Ortega an toghchán i bhFeabhra 1990 — fuair Violeta Chamorro 55 faoin gcéad den vóta in aghaidh 41 faoin gcéad.
Toghadh Ortega arís in 2006.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Sandinista National Liberation Front|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sandinista_National_Liberation_Front&oldid=1373504961|journal=Wikipedia|date=2026-09-06|language=en}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[An Réabhlóid Nicearaguach]]
* [[Meiriceá Láir]]
* [[Cúba]]
* [[An Cogadh Fuar]]
* [[Marxachas]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Fronta Saortha Náisiúnta Sandinista]]
[[Catagóir:Nicearagua]]
[[Catagóir:Gluaiseachtaí frithbheartaíochta]]
s4eozpl1fwijd9g2yc64yxmku0xynqc
Baisteadh stoirmeacha
0
128342
1327700
1327240
2026-09-09T21:35:53Z
TGcoa
21229
1327700
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:StormKatieIR.PNG|mion|220x220px|Stoirm Katie, 2016]]
[[Íomhá:Storm_Éowyn_hits_Ireland_(Copernicus_2025-01-27).png|mion|220x220px|[[Stoirm Éowyn]], 2026: luas na gaoithe ar an 24 Eanáir (foinse: [[Clár Copernicus|Copernicus]])]]
Fógraíonn oifigí aimsire na hÉireann, na Breataine, agus na hÍsiltíre an liosta ainmneacha do na stoirmeacha geimhridh agus córais aimsire a réabfaidh san Atlantach Thuaidh gach bliain.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/dialann-tuairisc-gaeilge-a-chuirfeadh-an-cat-amach-ainmneacha-gaeilge-met-eireann-imithe-le-gaoth/|teideal=DIALANN TUAIRISC: Gaeilge a chuirfeadh an cat amach, ainmneacha Gaeilge Met Éireann imithe le gaoth|údar=Bridget Bhreathnach|dáta=3 Meán Fómhair 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-09-03}}</ref> Feidhmíonn ainmniú stoirme mar ghlao chun gnímh nuair a bhíonn drochaimsir ag bagairt. Éascaíonn sé comhordú agus teachtaireachtaí soiléire thar theorainneacha freisin.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/09/ainmneacha-na-stoirmeacha-nua-fogartha-ag-met-eireann/|teideal=Ainmneacha na stoirmeacha nua fógartha ag Met Éireann|údar=Eagarthóir|dáta=2026-09-04|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-09-09}}</ref>
Roghnaítear na hainmneacha seo in ómós fostaithe agus iarfhostaithe na seirbhíse aimsire (mar shampla roghnaigh [[Met Éireann]] Austen, Miriam agus Evelyn in ómós Austen Nagle, Miriam Lyons, agus Evelyn Cusack in 2026).
== Stair agus córas ==
Cuireadh tús leis an gcóras in 2015, nuair a thosaigh [[Met Éireann]] agus Met Office na Breataine ag foilsiú liosta, agus tháinig KNMI, seirbhís aimsire na hÍsiltíre, isteach sa scéim in 2019. Tá gach ceann de na trí eagraíocht freagrach as seacht n-ainm a roghnú.<ref name=":2" />
Maireann gach séasúr ó 1 Meán Fómhair go 31 Lúnasa. Bíonn 21 ainm ar an liosta, seacht gcinn ó gach seirbhís, agus úsáidtear in ord aibítre iad. Fágtar na litreacha Q, U, X, Y agus Z ar lár, mar a dhéantar le hainmneacha hairicíní sna Stáit Aontaithe. Ainmnítear stoirm nuair a mheastar go mbeidh tionchar meánach nó ard aici i gceann de na trí thír, agus is í an tseirbhís a bhfuil an tionchar is mó á thuar aici a ainmníonn í.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.met.ie/forecasts/storm-names|teideal=Storm Names|work=Met Éireann|language=en-IE|dátarochtana=2026-09-04}}</ref>
== Gaeilge ==
Go hiondúil, bíonn ar a laghad ainm fir agus ainm mná Gaeilge amháin ar an liosta, Bhí chúpla ainm Gaeilge ar an liosta sna 2010/2020idí agus ardán idirnáisiúnta tugtha ag [[Met Éireann]] do chóras litrithe na Gaeilge agus ainmneacha dála ‘Saidhbhín’ agus ‘Ruadhán’. Bhí bliain mhór ann in 2021 nuair a bhí ceithre ainm Gaeilge le feiceáil: Barra, Méabh, Pól, agus Seán.
In 2026/2027 ní raibh ach aon ainm Gaeilge amháin ar an liosta – Laoise (ainm atá neodrach ó thaobh inscne de é ‘Laoise’). Ba iad na hainmneacha eile a chuir Met Éireann chun cinn i mbliana ná Austen, Evelyn, Heather, Kilian, Miriam, agus Phelim. <ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>2026: Liosta 2026/2027: Austen, Boelo, Chloe, Dano, Evelyn, Finn, Gwendolyn, Heather, Ivy, Jade, Kilian, Laoise, Miriam, Nicola, Olaf, Phelim, Ruban, Shaun, Theo, Vesna agus Wende.</ref><ref>Roghnaíodh Austen in ómós d’Austen Nagle, céadstiúrthóir na seirbhíse. Tugann Evelyn aitheantas d’Evelyn Murphy, an chéad bhean a chuir réamhaisnéis na haimsire i láthair ar RTÉ, agus d’Evelyn Cusack, an chéad bhean a bhí ina ceannasaí réamhaisnéise ag Met Éireann.
</ref><ref>Roghnaíodh Heather, Laoise agus Phelim tar éis feachtas poiblí in 2025.</ref>
== Féach freisin ==
* [[Met Éireann]]
* [[Stoirm Éowyn]]
* [[Meitéareolaíocht]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Stoirmeacha]]
[[Catagóir:Met Éireann]]
[[Catagóir:Meitéareolaíocht]]
[[Catagóir:Ainmneacha]]
pf7sbj3enbs0eri7mfpi9x2n02l7li2
Comhaontú Mheice um Chomhchosaint
0
128379
1327687
1327608
2026-09-09T19:36:05Z
TGcoa
21229
1327687
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Is comhaontú cosanta tríthaobhach é '''Comhaontú Mheice um Chomhchosaint'''<ref>Béarla: ''Mecca Joint Defence Agreement''</ref> a shínigh [[An Araib Shádach|an Araib Shádach]], [[An Tuirc|an Tuirc]] agus [[An Phacastáin|an Phacastáin]] i [[Meice]] ar an 7 Lúnasa 2026.<ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/09/ceard-is-bri-le-comhaontu-mheice/|teideal=Ceard is brí le Comhaontú Mheice?|údar=Eoin Ó Murchú|dáta=2026-09-04|language=ga-IE|work=An Páipéar / Eagrán #96|dátarochtana=2026-09-07}}</ref> Ba iad [[Mohammad bin Salman]], Rídhamhna agus Príomh-Aire na hAraibe Sádaí, [[Recep Tayyip Erdoğan]], Uachtarán na Tuirce, agus [[Shehbaz Sharif]], Príomh-Aire na Pacastáine, a chuir a lámh leis ag Pálás al-Safa i Meice.<ref name="reuters">{{Lua idirlín|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/saudi-arabia-turkey-pakistan-sign-joint-defence-deal-amid-regional-turmoil-2026-08-07/|teideal=Saudi Arabia, Turkey, Pakistan pledge mutual defence as Middle East turmoil escalates|údar=Timour Azhari, Ariba Shahid agus Tuvan Gumrukcu|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=Reuters|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
Deirtear sa chomhaontú go meastar gur ionsaí ar na trí stát ar fad é ionsaí armtha ar aon cheann acu, foclaíocht atá cosúil leis an bhforáil atá in Airteagal 5 de [[Conradh an Atlantaigh Thuaidh]]. Níl aon sonrú sa téacs poiblí, áfach, ar a bhfuil i gceist leis na gealltanais chomhchosanta sin ná ar an gcaoi a gcuirfí i bhfeidhm iad dá n-iarrfaí orthu é.<ref name="reuters" /><ref name="fp">{{Lua idirlín|url=https://foreignpolicy.com/2026/08/25/mecca-pact-saud-arabia-turkey-pakistan-nato-israel-iran/|teideal=Turkey-Saudi-Pakistan Agreement Is a Pact Without Impact|dáta=25 Lúnasa 2026|language=en|work=Foreign Policy|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
Tógadh an comhaontú ar an gComhaontú Straitéiseach um Chosaint Fhrithpháirteach a shínigh an Araib Shádach agus an Phacastáin i [[Riyadh]] ar an 17 Meán Fómhair 2025, agus síníodh é agus [[Cogadh na hIaráine 2026|cogadh na hIaráine]] ag géarú.<ref name="reuters" /> <ref name="dawn31">{{Lua idirlín|url=https://www.dawn.com/news/2026391|teideal=Tripartite agreement to be called 'Makkah Defence Alliance', with first secretary general from Pakistan: Turkish FM Fidan|dáta=31 Lúnasa 2026|language=en|work=Dawn|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
[[Íomhá:الدول الأعضاء في اتفاقية مكة للدفاع المشترك.svg|clé|mion|220px|Sínitheoirí Chomhaontú Mheice (glas): an Araib Shádach, an Tuirc agus an Phacastáin]]
[[Íomhá:Mecca From Above (153954).jpg|clé|mion|220px|Meice, an chathair inar síníodh an comhaontú ar an 7 Lúnasa 2026]]
[[Íomhá:HRH Prince Mohammed bin Salman Chairs Extraordinary Arab and Islamic Summit in Riyadh (2024).jpg|clé|mion|220px|[[Mohammad bin Salman]], Rídhamhna agus Príomh-Aire na hAraibe Sádaí]]
[[Íomhá:Turkish President Recep Tayyip Erdoğan in January 2024 (cropped).jpg|clé|mion|220px|[[Recep Tayyip Erdoğan]], Uachtarán na Tuirce]]
[[Íomhá:Shehbaz Sharif in 2024.jpg|clé|mion|220px|[[Shehbaz Sharif]], Príomh-Aire na Pacastáine]]
== Cúlra ==
Bhí comhar míleata ar bun idir an Araib Shádach agus an Phacastáin le fada, agus an Phacastáin ag cur oiliúna agus cúnaimh theicniúil ar fáil d'fhórsaí na hAraibe Sádaí. Cuireadh an comhar sin ar bhonn foirmiúil leis an gComhaontú Straitéiseach um Chosaint Fhrithpháirteach, a síníodh i bPálás al-Yamamah i Riyadh ar an 17 Meán Fómhair 2025.<ref name="spa2025">{{Lua idirlín|url=https://www.spa.gov.sa/N2399714|teideal=HRH the Crown Prince, Pakistan Prime Minister Hold Official Talks, Sign Strategic Mutual Defense Agreement|dáta=17 Meán Fómhair 2025|language=en|work=Gníomhaireacht Nuachta na hAraibe Sádaí|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
Ag an am céanna bhí an Tuirc agus an Phacastáin ag doimhniú a gcuid ceangal cosanta eatarthu féin: mhalartaigh siad longa cogaidh agus aerárthaí traenála, agus in 2023 cheannaigh an Araib Shádach dróin Tuircacha. Faoi lár na bliana 2026 bhí na mílte saighdiúir, aerárthaí trodaíochta, dróin agus córas aerchosanta imscartha ag an bPacastáin san Araib Shádach,.<ref name="reuters" />
Síníodh an comhaontú tríthaobhach agus an teannas ag méadú sa [[An Meánoirthear|Mheánoirthear]]. Bhuail dróin Iaránacha an Araib Shádach tar éis thús chogadh na hIaráine in 2026, rud a chuir easpórtáil na hola agus cobhsaíocht an réigiúin i mbaol. Cé nach raibh an Tuirc ná an Phacastáin i mbaol chomh mór céanna ón troid, bhí imní orthu faoin éagobhsaíocht a bhí ag leathadh.<ref name="reuters" />
== Forálacha ==
Tháinig Shehbaz Sharif go [[Jeddah]] ar an 6 Lúnasa 2026 agus rinne sé an oilithreacht ''umrah'' i Meice an lá dár gcionn. Ag Pálás al-Safa a tionóladh Cruinniú Mullaigh Mheice um Chomhchosaint, agus is ann a chuir an triúr ceannairí a lámh leis an gcomhaontú.<ref name="reuters" /><ref name="mee7">{{Lua idirlín|url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/turkey-pakistan-saudi-arabia-sign-mecca-joint-defence-agreement|teideal=Turkey, Pakistan, Saudi Arabia sign "Mecca Joint Defence Agreement"|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Middle East Eye|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
Seo mar a cuireadh croílár an ghealltanais i láthair sa ráiteas comhpháirteach a d'eisigh na trí rialtas:
<blockquote>"Tá sé i gceist leis an gcomhaontú an díspreagadh comhchoiteann a neartú in aghaidh aon ghnímh ionsaithe, agus foráiltear ann go measfar gur ionsaí orthu go léir aon ionsaí armtha in aghaidh aon cheann amháin de na trí stát." <ref name="spa2026">{{Lua idirlín|url=https://www.spa.gov.sa/en/N2649227|teideal=Saudi Arabia, Türkiye, and Pakistan Issue Joint Statement of the Makkah Al-Mukarramah Summit for Joint Defence|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Gníomhaireacht Nuachta na hAraibe Sádaí|dátarochtana=2026-09-08}}</ref></blockquote>De réir an ráitis chomhpháirtigh, is é aidhm an chomhaontaithe an díspreagadh comhchoiteann a neartú in aghaidh ionsaithe, agus an tslándáil chomhchoiteann agus an tsíocháin sa réigiún agus lasmuigh de a chur chun cinn. Níor luadh sa ráiteas na gealltanais mhíleata ar leith ná na hoibleagáidí a bheadh ar gach páirtí.<ref name="reuters" />
Dúirt oifigeach Tuircach gur comhaontú cosantach amháin a bhí ann, nach raibh sé dírithe ar aon tír ar leith, go raibh sé oscailte do stáit eile sa réigiún, agus nár chuir sé aon socrú déthaobhach ná iltaobhach a bhí ann cheana idir na sínitheoirí ar ceal.<ref name="reuters" />
Ní dócha, dar le tráchtairí, go leathnófaí [[Airm núicléacha|iombhagairt núicléach]] na Pacastáine chuig a comhpháirtithe nua. Bíonn seasamh núicléach na Pacastáine dírithe i gcónaí ar an mbagairt a shíltear a bheith ag teacht ón [[An India|India]].<ref name="reuters" />
== Cumas míleata na dtrí stát ==
Chuir ''[[Al Jazeera]]'' na figiúirí seo a leanas i láthair ar an 11 Lúnasa 2026:<ref name="aj11">{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/8/11/what-are-saudi-arabia-turkiye-and-pakistans-joint-military-capabilities|teideal=What are Saudi Arabia, Turkiye and Pakistan's joint military capabilities?|údar=Alia Chughtai agus Marium Ali|dáta=11 Lúnasa 2026|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
{| class="wikitable"
! Stát !! Pearsanra míleata gníomhach !! Caiteachas cosanta (2026) !! Aerárthaí
|-
| An Phacastáin || 660,000 || 9.1 billiún dollar SAM || 1,397
|-
| An Tuirc || 481,000 || 51.4 billiún dollar SAM || 1,101
|-
| An Araib Shádach || 247,000 || 63.9 billiún dollar SAM || 917
|-
! Iomlán !! tuairim is 1.4 milliún !! 124.4 billiún dollar SAM !! 3,415
|}
Chomh maith leis sin, tá 6,046 tanc, breis is 179,000 feithicil armúrtha agus 344 árthach cabhlaigh ag na trí stát le chéile, 33 friogáit, 24 corbhád agus 22 fomhuireán ina measc. Níl [[Airm núicléacha|airm núicléacha]] ach ag ceann amháin de na trí stát, an Phacastáin; níl aon arm núicléach dá cuid féin ag an Tuirc, cé go bhfuil airm núicléacha de chuid na Stát Aontaithe ar a talamh faoi shocruithe [[ECAT]].<ref name="aj11" />
== Rialachas agus struchtúr ==
Dúirt Hakan Fidan go n-oibreodh an comhshocrú ar an gcuma chéanna le [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh|ECAT]]: bheadh coiste airí ann, coistí polaitiúla agus míleata, agus rúnaíocht bhuan chun feidhmiú na gcinntí a mhaoirsiú. Is san Araib Shádach a lonnófar an rúnaíocht sin. Ní raibh suíomhanna na n-oifigí nua deimhnithe faoin 9 Lúnasa 2026.<ref name="jpost">{{Lua idirlín|url=https://www.jpost.com/international/article-904913|teideal=Turkey: Defense pact mirrors NATO's Article 5|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=The Jerusalem Post|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Ar an 31 Lúnasa 2026 d'fhógair Fidan gurbh í an Chomhghuaillíocht Chosanta Mheice a thabharfaí ar an gcomhshocrú, agus gur ón bPacastáin a thiocfadh an chéad Ard-Rúnaí.<ref name="dawn31" />
== Freagairtí ==
=== An Iaráin ===
Bhí freagairt mheasctha ón [[An Iaráin|Iaráin]]. Chuir Aire Gnóthaí Eachtracha na hIaráine, Abbas Araghchi, fáilte roimh an gcomhaontú, d'iarr sé tuilleadh aontachta i measc na dtíortha Moslamacha, agus mhol sé dóibh brath ar a n-acmhainní féin.<ref name="iranintl">{{Lua idirlín|url=https://www.iranintl.com/en/202608071886|teideal=Araghchi responds to Mecca defense agreement with call for Muslim unity|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Iran International|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
=== An India ===
Dúirt Aireacht Gnóthaí Eachtracha na hIndia go raibh meas ag an India ar a comhpháirtíocht straitéiseach leis an Araib Shádach agus go raibh súil aici go gcuirfeadh Riyadh "leasanna agus íogaireachtaí" na hIndia san áireamh.<ref name="ht">{{Lua idirlín|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/mea-india-reacts-to-turkey-pak-saudi-defence-deal-closely-following-the-development-101786100091785.html|teideal=India reacts to Turkey-Pakistan-Saudi defence deal: 'Closely following the development'|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Hindustan Times|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
=== An Phacastáin ===
Bhí ceiliúradh poiblí i roinnt cathracha sa Phacastáin i ndiaidh an tsínithe. In [[Islamabad]] lasadh foirgnimh phoiblí agus maisíodh le bratacha na Pacastáine, na hAraibe Sádaí agus na Tuirce iad.<ref name="dawn10">{{Lua idirlín|url=https://www.dawn.com/news/2021836|teideal=Islamabad police hold flag march to celebrate joint defence agreement|údar=Ikram Junaidi|dáta=10 Lúnasa 2026|language=en|work=Dawn|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
== Anailís ==
Imeacht suntasach siombalach a bhí sa chruinniú mullaigh in 2026, ó tharla trí stát chumhachtacha a bhfuil tromlach Moslamach iontu a bheith tagtha le chéile ag tréimhse éiginnte sa réigiún, agus gur comhartha é ar chomhordú slándála atá ag dul i méid idir na cumhachtaí meánacha sa réigiún.<ref name="reuters2" />
Cuireadh tús le struchtúr nua cosanta don réigiún, "tús an Mheánoirthir iar-Mheiriceánaigh" é — "ní réigiún gan na Stáit Aontaithe, ach réigiún nach bhfuil ag brath a thuilleadh ar chumhacht Mheiriceá lena shlándáil a eagrú" (Nawaf Obaid, comhalta sinsearach i Roinn Léann an Chogaidh i gColáiste an Rí, Londain).<ref>Béarla: ''Department of War Studies''.</ref><ref name="obaid">{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/opinions/2026/8/8/the-post-american-middle-east-is-beginning-to-take-shape|teideal=The post-American Middle East is beginning to take shape|údar=Nawaf Obaid|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Dúirt an t-iardhiplamaí Tuircach Mustafa Enes Esen gur comhaontú siombalach den chuid is mó a bhí ann, agus nach dócha go dtarraingeofaí an Tuirc isteach i gcoinbhleachtaí leis an Iaráin ná leis an India.<ref name="aj7">{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/8/7/turkiye-saudi-arabi-pakistan-sign-joint-defence-agreement-whats-in-it|teideal=Turkiye, Saudi Arabia, Pakistan sign joint defence agreement: What's in it?|údar=Priyanka Shankar|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-09-08}}</ref><ref name="tm">{{Lua idirlín|url=https://www.turkishminute.com/2026/08/07/turkeys-defense-pact-with-saudi-arabia-pakistan-largely-symbolic-former-diplomat-says/|teideal=Turkey's defense pact with Saudi Arabia, Pakistan largely symbolic, former diplomat says|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Turkish Minute|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
Thug ''Foreign Policy'' faoi deara nach mbunaítear leis an gcomhaontú aon chóras ceannais lárnaigh, nach leagtar amach ann aon bhealach chun idir-inoibritheacht a bhaint amach, agus nach luaitear ann aon oibleagáid shoiléir maidir le caiteachas cosanta ná le soláthar. Ní ainmnítear aon namhaid sa téacs ach oiread: dúirt oifigigh na dtrí thír, ina n-aonar agus le chéile, gur comhaontú cosantach amháin atá ann nach bhfuil dírithe ar aon pháirtí ar leith agus atá oscailte d'aon "náisiún bráithreach" ar mian leis a bheith páirteach ann. Is í an cheist a leanann as sin, dar leis an iris, an bhfuil comhnamhaid ag na comhghuaillithe ar gá do gach ball cabhair na mball eile a bheith aige ina choinne.<ref name="fp2" />
Cheangail ''[[The Guardian]]'' an comhaontú le hiarracht níos leithne ó stáit an réigiúin a socruithe slándála féin a fhorbairt.<ref name="guardian">{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/world/2026/aug/07/houthi-strikes-yemen-saudi-arabia-attacks-iran-war-middle-east-crisis|teideal=Saudi Arabia, Pakistan and Turkey sign Nato-style defence pact amid deadly Houthi strikes in Yemen|údar=Patrick Wintour|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=The Guardian|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
Maidir le ról na [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stát Aontaithe]], mheas na hanailísithe a luaigh ''Al Jazeera'' gur iarracht atá sa chomhaontú ó stáit an réigiúin a gcuid comhpháirtíochtaí slándála a leathnú agus a gcaidreamh leis na Stáit Aontaithe á choinneáil acu ag an am céanna. Dúirt Kristian Coates Ulrichsen ó Institiúid Baker<ref>Béarla: ''Baker Institute for Public Policy''.</ref> gur le breis is deich mbliana anuas a bhí amhras ag fás faoi iontaofacht chomhpháirtíochtaí slándála Mheiriceá, agus gur ghéaraigh cogadh na hIaráine in 2026 an t-amhras sin; is roghanna straitéiseacha breise a bhí sna comhaontuithe nua, dar leis, seachas ionad na Stát Aontaithe a ghlacadh. Bhí Yasmine Farouk ón nGrúpa Idirnáisiúnta Géarchéime<ref>Béarla: ''International Crisis Group''.</ref> níos faichillí fós: is comhpháirtithe de chuid na Stát Aontaithe iad na trí shínitheoir go fóill, a dúirt sí, agus ní gá gur comhartha é an comhaontú go bhfuiltear ag bogadh i dtreo achrainn leis an Iaráin.<ref name="ajus">{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/8/8/what-could-the-mecca-defence-pact-mean-for-the-us-role-in-the-middle-east|teideal=What could the Mecca defence pact mean for the US role in the Middle East?|údar=Brian Osgood|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
== Teorainneacha agus tostanna ==
Is ar na ceisteanna nach dtugann an comhaontú aghaidh orthu is mó a dhírigh na tráchtairí.
'''An Iaráin.''' Dúirt na sínitheoirí nár dhírigh an comhaontú ar aon náisiún ar leith, is é sin le rá nár ceapadh é chun díriú ar an Iaráin.<ref name="reuters2" /> Ar an 24 Lúnasa 2026 dhearbhaigh Esmail Baqaei, urlabhraí d'Aireacht Gnóthaí Eachtracha na hIaráine, nach bhfuair an Iaráin cuireadh páirt a ghlacadh sa chomhaontú, ach go raibh tograí déanta maidir le cainteanna a bheith ar siúl leis na trí thír faoi cheisteanna slándála réigiúnacha.<ref name="baqaei">{{Lua idirlín|url=https://www.tribuneindia.com/news/esmail-baqaei/not-received-invitation-to-join-mecca-pact-however-proposals-made-for-regional-security-talks-iran-mofa-spox|teideal="Not received invitation to join Mecca Pact, however proposals made for regional security talks": Iran MoFA Spox|dáta=24 Lúnasa 2026|language=en|work=The Tribune|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
'''[[Iosrael]].''' Níl trácht ar bith ar Iosrael i dtéacs an chomhaontaithe, ná aon fhoráil ann faoi shlándáil ná faoi chomhordú ina leith, agus níor thug Iosrael aon fhreagra oifigiúil air.<ref name="mepei">{{Lua idirlín|url=https://mepei.com/the-mecca-joint-defense-agreement-and-the-limits-of-gulf-strategic-autonomy/|teideal=The Mecca Joint Defense Agreement and the Limits of Gulf Strategic Autonomy|údar=Ahmad Mohee|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=Institiúid an Meánoirthir um Staidéar Polaitiúil agus Eacnamaíoch|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
'''Na [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]].''' Ní chuireann an comhaontú deireadh leis na socruithe slándála atá idir an Araib Shádach agus na Stáit Aontaithe. Is comhpháirtithe de chuid Mheiriceá iad an triúr sínitheoirí go fóill, agus dar leis an anailísí Ahmad Mohee ní féidir le haon socrú réigiúnach ionad Washington a ghlacadh ar fad: níl an Araib Shádach ag roghnú Ankara agus Islamabad thar Washington, dar leis, ach ag diúltú do bheith i dtuilleamaí aon rogha amháin.<ref name="mepei" />
'''[[Éimin]].''' Níl aon réiteach sa chomhaontú ar an gcoimhlint leanúnach atá ag an Araib Shádach leis na Hútaigh in Éimin, ná aon chreat oibríochtúil ann chun aghaidh a thabhairt ar a gcuid ionsaithe. Ba iad na hionsaithe diúracán agus drón ar an ríocht cuid den chúlra a bhí leis an gcomhaontú, mar sin féin, agus thug ''[[The Guardian]]'' faoi deara go bhféadfadh an choimhlint sin a bheith ina céad thástáil air.<ref name="mepei" /><ref name="guardian" />
'''An [[An India|India]] agus an Phacastáin.''' Tá an comhaontú ina thost ar an achrann idir an Phacastáin agus an India. Níl aon ní sa téacs a deir go sainráite go leathnaítear iombhagairt núicléach na Pacastáine chuig na comhpháirtithe eile, agus léiríonn freagra faichilleach na hIndia, nach raibh sí ach ag faire go géar ar an bhforbairt, nár socraíodh an cheist sin.<ref name="mepei" />
Tá dhá léamh ar an easpa sonraíochta seo. Dar le ''Foreign Policy'', is laige í: comhghuaillíocht nach féidir léi teacht ar aon fhocal faoina namhaid, ní bheidh sí in ann teacht ar aon fhocal faoina cinneadh nuair a thiocfaidh an ghéarchéim.<ref name="fp2" /> Dar le Mohee, ar an taobh eile, d'fhéadfadh fíorluach an chomhaontaithe a bheith sa débhríocht féin seachas in aon ráthaíocht chosanta ar leith, óir chaithfí gealltanas sonrach a thástáil.<ref name="mepei" />
== An tSiria agus Iosrael ==
Tá fórsaí Tuircacha i seilbh codanna de thuaisceart na Siria ó 2016 i leith, agus tá láithreacht mhíleata acu i dtuaisceart na hIaráice freisin; bac ar fhórsaí Coirdíneacha agus ar an [[Páirtí Oibrithe na Cordastáine|PKK]] an chúis a luann Ankara leis an dá sheilbh. In Deireadh Fómhair 2025 cheadaigh parlaimint na Tuirce síneadh trí bliana eile leis an dá imscaradh.<ref name="iddon">{{Lua idirlín|url=https://www.newarab.com/analysis/no-exit-sight-why-turkey-keeping-troops-syria-and-iraq|teideal=No exit in sight: Why Turkey is keeping troops in Syria and Iraq|údar=Paul Iddon|dáta=16 Feabhra 2026|language=en|work=The New Arab|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Is í an láithreacht sin, agus an ceangal atá ag Ankara le rialtas nua na Siria, a chuir an Tuirc i gcoimhlint le hIosrael, agus is ar an mbealach sin a cuireadh an comhshocrú nua faoi bhrú den chéad uair.
Ar an 18 Lúnasa 2026, aon lá dhéag i ndiaidh an tsínithe, rinne Iosrael ocht n-ionsaí ar rúidbhealach aerbhunáite Abu al-Duhur i dtuaisceart na Siria, tuairim is 70 ciliméadar ó theorainn na Tuirce. Dúirt oifig Phríomh-Aire Iosrael, [[Benjamin Netanyahu]], go raibh comhaontú ann idir Iosrael agus an tSiria an status quo slándála a choinneáil, agus go raibh an tSiria ar tí é a shárú trí chead a thabhairt do thrúpaí Tuircacha imscaradh ag aerbhunáit in aice le [[Aleppo|hAleppo]]. Shéan oifigigh Thuircacha agus Shiriacha an cur síos sin: ní raibh ann, dar le hoifigigh Shiriacha, ach foireann theicniúil Thuircach a raibh de chúram uirthi an rúidbhealach agus an túr rialaithe a dheisiú, agus ní raibh aon imscaradh míleata ar bun. Dúirt oifigeach Tuircach go raibh Iosrael "ag súgradh le tine" agus, ó nár bhain sí úsáid as an teagmháil mhíleata dhíreach a bhí ar fáil, gur gríosú d'aon turas a bhí i gceist. Bhí foinsí Tuircacha den tuairim gur d'aon ghnó a roghnaíodh an t-am: iarracht a bhí ann creidiúnacht na Tuirce mar chomhghuaillí réigiúnach a lagú agus an struchtúr slándála nua a thástáil.<ref name="mee19">{{Lua idirlín|url=https://www.middleeasteye.net/news/playing-fire-israels-syria-strike-tests-turkey-after-mecca-defence-pact|teideal='Playing with fire': Israel's Syria strike tests Turkey after Mecca defence pact|údar=Ragip Soylu agus Levent Kemal|dáta=19 Lúnasa 2026|language=en|work=Middle East Eye|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
== Leathnú ==
Dúirt oifigeach Tuircach go raibh an comhaontú oscailte do stáit eile sa réigiún.<ref name="reuters2" />
* '''[[An Éigipt]].''' De réir tuairisce ó ''Middle East Eye'', bhí cainteanna ag airí gnóthaí eachtracha na hÉigipte, na Pacastáine, na hAraibe Sádaí agus na Tuirce ar imeall an chruinnithe mullaigh a bhí ag na náisiúin Arabacha agus Ioslamacha i Riyadh i mí an Mhárta 2026. Theastaigh ón Tuirc an Éigipt a tharraingt isteach.<ref name="tt">{{Lua idirlín|url=https://www.turkiyetoday.com/nation/turkish-fm-signals-egypt-could-join-mecca-defense-pact-3225669|teideal=Turkish FM signals Egypt could join Mecca defense pact|dáta=9 Lúnasa 2026|language=en|work=Türkiye Today|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
* '''[[An Bhanglaidéis]].''' I mí Lúnasa 2026 dúirt Comhairleoir Gnóthaí Eachtracha na Banglaidéise, Humaiun Kobir, go raibh dearcadh dearfach ag an mBanglaidéis i leith a bheith páirteach i gcreat eacnamaíoch nó cosanta leis an Araib Shádach, leis an bPacastáin agus leis an Tuirc, faoi threoir a polasaí "Bangladesh First" agus leasanna náisiúnta na tíre.<ref name="reuters25">{{Lua idirlín|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bangladesh-could-consider-joining-mecca-pact-test-foreign-ties-2026-08-25/|teideal=Bangladesh could consider joining Mecca pact, in test for foreign ties|dáta=25 Lúnasa 2026|language=en|work=Reuters|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
* '''[[An tSiria]].''' Ar an 20 Lúnasa 2026, agus é ar cuairt sa Phacastáin, dúirt Aire Gnóthaí Eachtracha na Siria, Asaad al-Shaibani, go raibh an tSiria ag meá na ceiste an rachadh sí isteach i gComhaontú Mheice nó an ndéanfadh sí comhoibriú leis.<ref name="et21">{{Lua idirlín|url=https://tribune.com.pk/story/2624981/syria-mulls-joining-makkah-pact|teideal=Syria mulls joining Makkah pact|údar=Kamran Yousaf|dáta=21 Lúnasa 2026|language=en|work=The Express Tribune|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh]]
* [[Conradh an Atlantaigh Thuaidh]]
* [[Cogadh na hIaráine 2026]]
* [[An Meánoirthear]]
* [[Comhaontú Vársá]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Conarthaí]]
[[Catagóir:Caidreamh idirnáisiúnta]]
[[Catagóir:An Araib Shádach]]
[[Catagóir:An Phacastáin]]
[[Catagóir:An Tuirc]]
[[Catagóir:An Meánoirthear]]
[[Catagóir:Stair mhíleata]]
[[Catagóir:2026]]
[[Catagóir:Comhaontais mhíleata]]
481u8f04bhkkbg10ors5yfqzb5v7nxj
1327688
1327687
2026-09-09T20:09:23Z
TGcoa
21229
/* An tSiria agus Iosrael */
1327688
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Is comhaontú cosanta tríthaobhach é '''Comhaontú Mheice um Chomhchosaint'''<ref>Béarla: ''Mecca Joint Defence Agreement''</ref> a shínigh [[An Araib Shádach|an Araib Shádach]], [[An Tuirc|an Tuirc]] agus [[An Phacastáin|an Phacastáin]] i [[Meice]] ar an 7 Lúnasa 2026.<ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/09/ceard-is-bri-le-comhaontu-mheice/|teideal=Ceard is brí le Comhaontú Mheice?|údar=Eoin Ó Murchú|dáta=2026-09-04|language=ga-IE|work=An Páipéar / Eagrán #96|dátarochtana=2026-09-07}}</ref> Ba iad [[Mohammad bin Salman]], Rídhamhna agus Príomh-Aire na hAraibe Sádaí, [[Recep Tayyip Erdoğan]], Uachtarán na Tuirce, agus [[Shehbaz Sharif]], Príomh-Aire na Pacastáine, a chuir a lámh leis ag Pálás al-Safa i Meice.<ref name="reuters">{{Lua idirlín|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/saudi-arabia-turkey-pakistan-sign-joint-defence-deal-amid-regional-turmoil-2026-08-07/|teideal=Saudi Arabia, Turkey, Pakistan pledge mutual defence as Middle East turmoil escalates|údar=Timour Azhari, Ariba Shahid agus Tuvan Gumrukcu|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=Reuters|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
Deirtear sa chomhaontú go meastar gur ionsaí ar na trí stát ar fad é ionsaí armtha ar aon cheann acu, foclaíocht atá cosúil leis an bhforáil atá in Airteagal 5 de [[Conradh an Atlantaigh Thuaidh]]. Níl aon sonrú sa téacs poiblí, áfach, ar a bhfuil i gceist leis na gealltanais chomhchosanta sin ná ar an gcaoi a gcuirfí i bhfeidhm iad dá n-iarrfaí orthu é.<ref name="reuters" /><ref name="fp">{{Lua idirlín|url=https://foreignpolicy.com/2026/08/25/mecca-pact-saud-arabia-turkey-pakistan-nato-israel-iran/|teideal=Turkey-Saudi-Pakistan Agreement Is a Pact Without Impact|dáta=25 Lúnasa 2026|language=en|work=Foreign Policy|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
Tógadh an comhaontú ar an gComhaontú Straitéiseach um Chosaint Fhrithpháirteach a shínigh an Araib Shádach agus an Phacastáin i [[Riyadh]] ar an 17 Meán Fómhair 2025, agus síníodh é agus [[Cogadh na hIaráine 2026|cogadh na hIaráine]] ag géarú.<ref name="reuters" /> <ref name="dawn31">{{Lua idirlín|url=https://www.dawn.com/news/2026391|teideal=Tripartite agreement to be called 'Makkah Defence Alliance', with first secretary general from Pakistan: Turkish FM Fidan|dáta=31 Lúnasa 2026|language=en|work=Dawn|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
[[Íomhá:الدول الأعضاء في اتفاقية مكة للدفاع المشترك.svg|clé|mion|220px|Sínitheoirí Chomhaontú Mheice (glas): an Araib Shádach, an Tuirc agus an Phacastáin]]
[[Íomhá:Mecca From Above (153954).jpg|clé|mion|220px|Meice, an chathair inar síníodh an comhaontú ar an 7 Lúnasa 2026]]
[[Íomhá:HRH Prince Mohammed bin Salman Chairs Extraordinary Arab and Islamic Summit in Riyadh (2024).jpg|clé|mion|220px|[[Mohammad bin Salman]], Rídhamhna agus Príomh-Aire na hAraibe Sádaí]]
[[Íomhá:Turkish President Recep Tayyip Erdoğan in January 2024 (cropped).jpg|clé|mion|220px|[[Recep Tayyip Erdoğan]], Uachtarán na Tuirce]]
[[Íomhá:Shehbaz Sharif in 2024.jpg|clé|mion|220px|[[Shehbaz Sharif]], Príomh-Aire na Pacastáine]]
== Cúlra ==
Bhí comhar míleata ar bun idir an Araib Shádach agus an Phacastáin le fada, agus an Phacastáin ag cur oiliúna agus cúnaimh theicniúil ar fáil d'fhórsaí na hAraibe Sádaí. Cuireadh an comhar sin ar bhonn foirmiúil leis an gComhaontú Straitéiseach um Chosaint Fhrithpháirteach, a síníodh i bPálás al-Yamamah i Riyadh ar an 17 Meán Fómhair 2025.<ref name="spa2025">{{Lua idirlín|url=https://www.spa.gov.sa/N2399714|teideal=HRH the Crown Prince, Pakistan Prime Minister Hold Official Talks, Sign Strategic Mutual Defense Agreement|dáta=17 Meán Fómhair 2025|language=en|work=Gníomhaireacht Nuachta na hAraibe Sádaí|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
Ag an am céanna bhí an Tuirc agus an Phacastáin ag doimhniú a gcuid ceangal cosanta eatarthu féin: mhalartaigh siad longa cogaidh agus aerárthaí traenála, agus in 2023 cheannaigh an Araib Shádach dróin Tuircacha. Faoi lár na bliana 2026 bhí na mílte saighdiúir, aerárthaí trodaíochta, dróin agus córas aerchosanta imscartha ag an bPacastáin san Araib Shádach,.<ref name="reuters" />
Síníodh an comhaontú tríthaobhach agus an teannas ag méadú sa [[An Meánoirthear|Mheánoirthear]]. Bhuail dróin Iaránacha an Araib Shádach tar éis thús chogadh na hIaráine in 2026, rud a chuir easpórtáil na hola agus cobhsaíocht an réigiúin i mbaol. Cé nach raibh an Tuirc ná an Phacastáin i mbaol chomh mór céanna ón troid, bhí imní orthu faoin éagobhsaíocht a bhí ag leathadh.<ref name="reuters" />
== Forálacha ==
Tháinig Shehbaz Sharif go [[Jeddah]] ar an 6 Lúnasa 2026 agus rinne sé an oilithreacht ''umrah'' i Meice an lá dár gcionn. Ag Pálás al-Safa a tionóladh Cruinniú Mullaigh Mheice um Chomhchosaint, agus is ann a chuir an triúr ceannairí a lámh leis an gcomhaontú.<ref name="reuters" /><ref name="mee7">{{Lua idirlín|url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/turkey-pakistan-saudi-arabia-sign-mecca-joint-defence-agreement|teideal=Turkey, Pakistan, Saudi Arabia sign "Mecca Joint Defence Agreement"|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Middle East Eye|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
Seo mar a cuireadh croílár an ghealltanais i láthair sa ráiteas comhpháirteach a d'eisigh na trí rialtas:
<blockquote>"Tá sé i gceist leis an gcomhaontú an díspreagadh comhchoiteann a neartú in aghaidh aon ghnímh ionsaithe, agus foráiltear ann go measfar gur ionsaí orthu go léir aon ionsaí armtha in aghaidh aon cheann amháin de na trí stát." <ref name="spa2026">{{Lua idirlín|url=https://www.spa.gov.sa/en/N2649227|teideal=Saudi Arabia, Türkiye, and Pakistan Issue Joint Statement of the Makkah Al-Mukarramah Summit for Joint Defence|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Gníomhaireacht Nuachta na hAraibe Sádaí|dátarochtana=2026-09-08}}</ref></blockquote>De réir an ráitis chomhpháirtigh, is é aidhm an chomhaontaithe an díspreagadh comhchoiteann a neartú in aghaidh ionsaithe, agus an tslándáil chomhchoiteann agus an tsíocháin sa réigiún agus lasmuigh de a chur chun cinn. Níor luadh sa ráiteas na gealltanais mhíleata ar leith ná na hoibleagáidí a bheadh ar gach páirtí.<ref name="reuters" />
Dúirt oifigeach Tuircach gur comhaontú cosantach amháin a bhí ann, nach raibh sé dírithe ar aon tír ar leith, go raibh sé oscailte do stáit eile sa réigiún, agus nár chuir sé aon socrú déthaobhach ná iltaobhach a bhí ann cheana idir na sínitheoirí ar ceal.<ref name="reuters" />
Ní dócha, dar le tráchtairí, go leathnófaí [[Airm núicléacha|iombhagairt núicléach]] na Pacastáine chuig a comhpháirtithe nua. Bíonn seasamh núicléach na Pacastáine dírithe i gcónaí ar an mbagairt a shíltear a bheith ag teacht ón [[An India|India]].<ref name="reuters" />
== Cumas míleata na dtrí stát ==
Chuir ''[[Al Jazeera]]'' na figiúirí seo a leanas i láthair ar an 11 Lúnasa 2026:<ref name="aj11">{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/8/11/what-are-saudi-arabia-turkiye-and-pakistans-joint-military-capabilities|teideal=What are Saudi Arabia, Turkiye and Pakistan's joint military capabilities?|údar=Alia Chughtai agus Marium Ali|dáta=11 Lúnasa 2026|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
{| class="wikitable"
! Stát !! Pearsanra míleata gníomhach !! Caiteachas cosanta (2026) !! Aerárthaí
|-
| An Phacastáin || 660,000 || 9.1 billiún dollar SAM || 1,397
|-
| An Tuirc || 481,000 || 51.4 billiún dollar SAM || 1,101
|-
| An Araib Shádach || 247,000 || 63.9 billiún dollar SAM || 917
|-
! Iomlán !! tuairim is 1.4 milliún !! 124.4 billiún dollar SAM !! 3,415
|}
Chomh maith leis sin, tá 6,046 tanc, breis is 179,000 feithicil armúrtha agus 344 árthach cabhlaigh ag na trí stát le chéile, 33 friogáit, 24 corbhád agus 22 fomhuireán ina measc. Níl [[Airm núicléacha|airm núicléacha]] ach ag ceann amháin de na trí stát, an Phacastáin; níl aon arm núicléach dá cuid féin ag an Tuirc, cé go bhfuil airm núicléacha de chuid na Stát Aontaithe ar a talamh faoi shocruithe [[ECAT]].<ref name="aj11" />
== Rialachas agus struchtúr ==
Dúirt Hakan Fidan go n-oibreodh an comhshocrú ar an gcuma chéanna le [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh|ECAT]]: bheadh coiste airí ann, coistí polaitiúla agus míleata, agus rúnaíocht bhuan chun feidhmiú na gcinntí a mhaoirsiú. Is san Araib Shádach a lonnófar an rúnaíocht sin. Ní raibh suíomhanna na n-oifigí nua deimhnithe faoin 9 Lúnasa 2026.<ref name="jpost">{{Lua idirlín|url=https://www.jpost.com/international/article-904913|teideal=Turkey: Defense pact mirrors NATO's Article 5|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=The Jerusalem Post|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Ar an 31 Lúnasa 2026 d'fhógair Fidan gurbh í an Chomhghuaillíocht Chosanta Mheice a thabharfaí ar an gcomhshocrú, agus gur ón bPacastáin a thiocfadh an chéad Ard-Rúnaí.<ref name="dawn31" />
== Freagairtí ==
'''An Iaráin'''
Ní bhfuair an Iaráin cuireadh páirt a ghlacadh sa chomhaontú agus dúirt na sínitheoirí nár dhírigh an comhaontú ar aon náisiún ar leith, is é sin le rá nár ceapadh é chun díriú ar an Iaráin.<ref name="reuters2" />
Bhí freagairt mheasctha ón [[An Iaráin|Iaráin]]. Chuir Aire Gnóthaí Eachtracha na hIaráine, Abbas Araghchi, fáilte roimh an gcomhaontú, d'iarr sé tuilleadh aontachta i measc na dtíortha Moslamacha, agus mhol sé dóibh brath ar a n-acmhainní féin.<ref name="iranintl">{{Lua idirlín|url=https://www.iranintl.com/en/202608071886|teideal=Araghchi responds to Mecca defense agreement with call for Muslim unity|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Iran International|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> agus dúirt sé go raibh cainteanna ar siúl leis na trí thír faoi cheisteanna slándála réigiúnacha.<ref name="baqaei">{{Lua idirlín|url=https://www.tribuneindia.com/news/esmail-baqaei/not-received-invitation-to-join-mecca-pact-however-proposals-made-for-regional-security-talks-iran-mofa-spox|teideal="Not received invitation to join Mecca Pact, however proposals made for regional security talks": Iran MoFA Spox|dáta=24 Lúnasa 2026|language=en|work=The Tribune|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
'''An India'''
Dúirt Aireacht Gnóthaí Eachtracha na hIndia go raibh meas ag an India ar a comhpháirtíocht straitéiseach leis an Araib Shádach agus go raibh súil aici go gcuirfeadh Riyadh "leasanna agus íogaireachtaí" na hIndia san áireamh.<ref name="ht">{{Lua idirlín|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/mea-india-reacts-to-turkey-pak-saudi-defence-deal-closely-following-the-development-101786100091785.html|teideal=India reacts to Turkey-Pakistan-Saudi defence deal: 'Closely following the development'|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Hindustan Times|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
'''An Phacastáin'''
Bhí ceiliúradh poiblí i roinnt cathracha sa Phacastáin i ndiaidh an tsínithe. In [[Islamabad]] lasadh foirgnimh phoiblí agus maisíodh le bratacha na Pacastáine, na hAraibe Sádaí agus na Tuirce iad.<ref name="dawn10">{{Lua idirlín|url=https://www.dawn.com/news/2021836|teideal=Islamabad police hold flag march to celebrate joint defence agreement|údar=Ikram Junaidi|dáta=10 Lúnasa 2026|language=en|work=Dawn|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
'''Na Stáit Aontaithe'''
Ní chuireann an comhaontú deireadh leis na socruithe slándála atá idir an Araib Shádach agus na Stáit Aontaithe. Is comhpháirtithe de chuid Mheiriceá iad an triúr sínitheoirí go fóill, agus dar leis an anailísí Ahmad Mohee ní féidir le haon socrú réigiúnach ionad Washington a ghlacadh ar fad: níl an Araib Shádach ag roghnú Ankara agus Islamabad thar Washington, dar leis, ach ag diúltú do bheith i dtuilleamaí aon rogha amháin.<ref name="mepei">{{Lua idirlín|url=https://mepei.com/the-mecca-joint-defense-agreement-and-the-limits-of-gulf-strategic-autonomy/|teideal=The Mecca Joint Defense Agreement and the Limits of Gulf Strategic Autonomy|údar=Ahmad Mohee|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=Institiúid an Meánoirthir um Staidéar Polaitiúil agus Eacnamaíoch|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
'''Éimin'''
Níl aon réiteach sa chomhaontú ar an gcoimhlint leanúnach atá ag an Araib Shádach leis na Hútaigh in Éimin, ná aon chreat oibríochtúil ann chun aghaidh a thabhairt ar a gcuid ionsaithe. Ba iad na hionsaithe diúracán agus drón ar an ríocht cuid den chúlra a bhí leis an gcomhaontú, mar sin féin, agus thug ''[[The Guardian]]'' faoi deara go bhféadfadh an choimhlint sin a bheith ina céad thástáil air.<ref name="mepei" /><ref name="guardian" />
'''An India'''
Tá an comhaontú ina thost ar an achrann idir an Phacastáin agus an India. Níl aon ní sa téacs a deir go sainráite go leathnaítear iombhagairt núicléach na Pacastáine chuig na comhpháirtithe eile, agus léiríonn freagra faichilleach na hIndia, nach raibh sí ach ag faire go géar ar an bhforbairt, nár socraíodh an cheist sin.<ref name="mepei" />
Tá dhá léamh ar an easpa sonraíochta seo. Dar le ''Foreign Policy'', is laige í: comhghuaillíocht nach féidir léi teacht ar aon fhocal faoina namhaid, ní bheidh sí in ann teacht ar aon fhocal faoina cinneadh nuair a thiocfaidh an ghéarchéim.<ref name="fp2" /> Dar le Mohee, ar an taobh eile, d'fhéadfadh fíorluach an chomhaontaithe a bheith sa débhríocht féin seachas in aon ráthaíocht chosanta ar leith, óir chaithfí gealltanas sonrach a thástáil.<ref name="mepei" />
== Anailís ==
Imeacht suntasach siombalach a bhí sa chruinniú mullaigh in 2026, ó tharla trí stát chumhachtacha a bhfuil tromlach Moslamach iontu a bheith tagtha le chéile ag tréimhse éiginnte sa réigiún, agus gur comhartha é ar chomhordú slándála atá ag dul i méid idir na cumhachtaí meánacha sa réigiún.<ref name="reuters2" />
Cuireadh tús le struchtúr nua cosanta don réigiún, "tús an Mheánoirthir iar-Mheiriceánaigh" é — "ní réigiún gan na Stáit Aontaithe, ach réigiún nach bhfuil ag brath a thuilleadh ar chumhacht Mheiriceá lena shlándáil a eagrú" (Nawaf Obaid, comhalta sinsearach i Roinn Léann an Chogaidh i gColáiste an Rí, Londain).<ref>Béarla: ''Department of War Studies''.</ref><ref name="obaid">{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/opinions/2026/8/8/the-post-american-middle-east-is-beginning-to-take-shape|teideal=The post-American Middle East is beginning to take shape|údar=Nawaf Obaid|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Dúirt an t-iardhiplamaí Tuircach Mustafa Enes Esen gur comhaontú siombalach den chuid is mó a bhí ann, agus nach dócha go dtarraingeofaí an Tuirc isteach i gcoinbhleachtaí leis an Iaráin ná leis an India.<ref name="aj7">{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/8/7/turkiye-saudi-arabi-pakistan-sign-joint-defence-agreement-whats-in-it|teideal=Turkiye, Saudi Arabia, Pakistan sign joint defence agreement: What's in it?|údar=Priyanka Shankar|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-09-08}}</ref><ref name="tm">{{Lua idirlín|url=https://www.turkishminute.com/2026/08/07/turkeys-defense-pact-with-saudi-arabia-pakistan-largely-symbolic-former-diplomat-says/|teideal=Turkey's defense pact with Saudi Arabia, Pakistan largely symbolic, former diplomat says|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Turkish Minute|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
Thug ''Foreign Policy'' faoi deara nach mbunaítear leis an gcomhaontú aon chóras ceannais lárnaigh, nach leagtar amach ann aon bhealach chun idir-inoibritheacht a bhaint amach, agus nach luaitear ann aon oibleagáid shoiléir maidir le caiteachas cosanta ná le soláthar. Ní ainmnítear aon namhaid sa téacs ach oiread: dúirt oifigigh na dtrí thír, ina n-aonar agus le chéile, gur comhaontú cosantach amháin atá ann nach bhfuil dírithe ar aon pháirtí ar leith agus atá oscailte d'aon "náisiún bráithreach" ar mian leis a bheith páirteach ann. Is í an cheist a leanann as sin, dar leis an iris, an bhfuil comhnamhaid ag na comhghuaillithe ar gá do gach ball cabhair na mball eile a bheith aige ina choinne.<ref name="fp2" />
Cheangail ''[[The Guardian]]'' an comhaontú le hiarracht níos leithne ó stáit an réigiúin a socruithe slándála féin a fhorbairt.<ref name="guardian">{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/world/2026/aug/07/houthi-strikes-yemen-saudi-arabia-attacks-iran-war-middle-east-crisis|teideal=Saudi Arabia, Pakistan and Turkey sign Nato-style defence pact amid deadly Houthi strikes in Yemen|údar=Patrick Wintour|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=The Guardian|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
Maidir le ról na [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stát Aontaithe]], mheas na hanailísithe a luaigh ''Al Jazeera'' gur iarracht atá sa chomhaontú ó stáit an réigiúin a gcuid comhpháirtíochtaí slándála a leathnú agus a gcaidreamh leis na Stáit Aontaithe á choinneáil acu ag an am céanna. Dúirt Kristian Coates Ulrichsen ó Institiúid Baker<ref>Béarla: ''Baker Institute for Public Policy''.</ref> gur le breis is deich mbliana anuas a bhí amhras ag fás faoi iontaofacht chomhpháirtíochtaí slándála Mheiriceá, agus gur ghéaraigh cogadh na hIaráine in 2026 an t-amhras sin; is roghanna straitéiseacha breise a bhí sna comhaontuithe nua, dar leis, seachas ionad na Stát Aontaithe a ghlacadh. Bhí Yasmine Farouk ón nGrúpa Idirnáisiúnta Géarchéime<ref>Béarla: ''International Crisis Group''.</ref> níos faichillí fós: is comhpháirtithe de chuid na Stát Aontaithe iad na trí shínitheoir go fóill, a dúirt sí, agus ní gá gur comhartha é an comhaontú go bhfuiltear ag bogadh i dtreo achrainn leis an Iaráin.<ref name="ajus">{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/8/8/what-could-the-mecca-defence-pact-mean-for-the-us-role-in-the-middle-east|teideal=What could the Mecca defence pact mean for the US role in the Middle East?|údar=Brian Osgood|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
== An tSiria agus Iosrael ==
Tá fórsaí Tuircacha i seilbh codanna de thuaisceart na Siria ó 2016 i leith, agus tá láithreacht mhíleata acu i dtuaisceart na hIaráice freisin; bac ar fhórsaí Coirdíneacha agus ar an [[Páirtí Oibrithe na Cordastáine|PKK]] an chúis a luann Ankara leis an dá sheilbh. In Deireadh Fómhair 2025 cheadaigh parlaimint na Tuirce síneadh trí bliana eile leis an dá imscaradh.<ref name="iddon">{{Lua idirlín|url=https://www.newarab.com/analysis/no-exit-sight-why-turkey-keeping-troops-syria-and-iraq|teideal=No exit in sight: Why Turkey is keeping troops in Syria and Iraq|údar=Paul Iddon|dáta=16 Feabhra 2026|language=en|work=The New Arab|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Is í an láithreacht sin, agus an ceangal atá ag Ankara le rialtas nua na Siria, a chuir an Tuirc i gcoimhlint le hIosrael, agus is ar an mbealach sin a cuireadh an comhshocrú nua faoi bhrú den chéad uair.
== Leathnú ==
Dúirt oifigeach Tuircach go raibh an comhaontú oscailte do stáit eile sa réigiún.<ref name="reuters2" />
* '''[[An Éigipt]].''' De réir tuairisce ó ''Middle East Eye'', bhí cainteanna ag airí gnóthaí eachtracha na hÉigipte, na Pacastáine, na hAraibe Sádaí agus na Tuirce ar imeall an chruinnithe mullaigh a bhí ag na náisiúin Arabacha agus Ioslamacha i Riyadh i mí an Mhárta 2026. Theastaigh ón Tuirc an Éigipt a tharraingt isteach.<ref name="tt">{{Lua idirlín|url=https://www.turkiyetoday.com/nation/turkish-fm-signals-egypt-could-join-mecca-defense-pact-3225669|teideal=Turkish FM signals Egypt could join Mecca defense pact|dáta=9 Lúnasa 2026|language=en|work=Türkiye Today|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
* '''[[An Bhanglaidéis]].''' I mí Lúnasa 2026 dúirt Comhairleoir Gnóthaí Eachtracha na Banglaidéise, Humaiun Kobir, go raibh dearcadh dearfach ag an mBanglaidéis i leith a bheith páirteach i gcreat eacnamaíoch nó cosanta leis an Araib Shádach, leis an bPacastáin agus leis an Tuirc, faoi threoir a polasaí "Bangladesh First" agus leasanna náisiúnta na tíre.<ref name="reuters25">{{Lua idirlín|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bangladesh-could-consider-joining-mecca-pact-test-foreign-ties-2026-08-25/|teideal=Bangladesh could consider joining Mecca pact, in test for foreign ties|dáta=25 Lúnasa 2026|language=en|work=Reuters|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
* '''[[An tSiria]].''' Ar an 20 Lúnasa 2026, agus é ar cuairt sa Phacastáin, dúirt Aire Gnóthaí Eachtracha na Siria, Asaad al-Shaibani, go raibh an tSiria ag meá na ceiste an rachadh sí isteach i gComhaontú Mheice nó an ndéanfadh sí comhoibriú leis.<ref name="et21">{{Lua idirlín|url=https://tribune.com.pk/story/2624981/syria-mulls-joining-makkah-pact|teideal=Syria mulls joining Makkah pact|údar=Kamran Yousaf|dáta=21 Lúnasa 2026|language=en|work=The Express Tribune|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh]]
* [[Conradh an Atlantaigh Thuaidh]]
* [[Cogadh na hIaráine 2026]]
* [[An Meánoirthear]]
* [[Comhaontú Vársá]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Conarthaí]]
[[Catagóir:Caidreamh idirnáisiúnta]]
[[Catagóir:An Araib Shádach]]
[[Catagóir:An Phacastáin]]
[[Catagóir:An Tuirc]]
[[Catagóir:An Meánoirthear]]
[[Catagóir:Stair mhíleata]]
[[Catagóir:2026]]
[[Catagóir:Comhaontais mhíleata]]
q0h0i1t1jp9s8de5f1929zeztzg92fz
1327690
1327688
2026-09-09T20:24:32Z
TGcoa
21229
/* Anailís */
1327690
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Is comhaontú cosanta tríthaobhach é '''Comhaontú Mheice um Chomhchosaint'''<ref>Béarla: ''Mecca Joint Defence Agreement''</ref> a shínigh [[An Araib Shádach|an Araib Shádach]], [[An Tuirc|an Tuirc]] agus [[An Phacastáin|an Phacastáin]] i [[Meice]] ar an 7 Lúnasa 2026.<ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/09/ceard-is-bri-le-comhaontu-mheice/|teideal=Ceard is brí le Comhaontú Mheice?|údar=Eoin Ó Murchú|dáta=2026-09-04|language=ga-IE|work=An Páipéar / Eagrán #96|dátarochtana=2026-09-07}}</ref> Ba iad [[Mohammad bin Salman]], Rídhamhna agus Príomh-Aire na hAraibe Sádaí, [[Recep Tayyip Erdoğan]], Uachtarán na Tuirce, agus [[Shehbaz Sharif]], Príomh-Aire na Pacastáine, a chuir a lámh leis ag Pálás al-Safa i Meice.<ref name="reuters">{{Lua idirlín|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/saudi-arabia-turkey-pakistan-sign-joint-defence-deal-amid-regional-turmoil-2026-08-07/|teideal=Saudi Arabia, Turkey, Pakistan pledge mutual defence as Middle East turmoil escalates|údar=Timour Azhari, Ariba Shahid agus Tuvan Gumrukcu|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=Reuters|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
Deirtear sa chomhaontú go meastar gur ionsaí ar na trí stát ar fad é ionsaí armtha ar aon cheann acu, foclaíocht atá cosúil leis an bhforáil atá in Airteagal 5 de [[Conradh an Atlantaigh Thuaidh]]. Níl aon sonrú sa téacs poiblí, áfach, ar a bhfuil i gceist leis na gealltanais chomhchosanta sin ná ar an gcaoi a gcuirfí i bhfeidhm iad dá n-iarrfaí orthu é.<ref name="reuters" /><ref name="fp">{{Lua idirlín|url=https://foreignpolicy.com/2026/08/25/mecca-pact-saud-arabia-turkey-pakistan-nato-israel-iran/|teideal=Turkey-Saudi-Pakistan Agreement Is a Pact Without Impact|dáta=25 Lúnasa 2026|language=en|work=Foreign Policy|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
Tógadh an comhaontú ar an gComhaontú Straitéiseach um Chosaint Fhrithpháirteach a shínigh an Araib Shádach agus an Phacastáin i [[Riyadh]] ar an 17 Meán Fómhair 2025, agus síníodh é agus [[Cogadh na hIaráine 2026|cogadh na hIaráine]] ag géarú.<ref name="reuters" /> <ref name="dawn31">{{Lua idirlín|url=https://www.dawn.com/news/2026391|teideal=Tripartite agreement to be called 'Makkah Defence Alliance', with first secretary general from Pakistan: Turkish FM Fidan|dáta=31 Lúnasa 2026|language=en|work=Dawn|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
[[Íomhá:الدول الأعضاء في اتفاقية مكة للدفاع المشترك.svg|clé|mion|220px|Sínitheoirí Chomhaontú Mheice (glas): an Araib Shádach, an Tuirc agus an Phacastáin]]
[[Íomhá:Mecca From Above (153954).jpg|clé|mion|220px|Meice, an chathair inar síníodh an comhaontú ar an 7 Lúnasa 2026]]
[[Íomhá:HRH Prince Mohammed bin Salman Chairs Extraordinary Arab and Islamic Summit in Riyadh (2024).jpg|clé|mion|220px|[[Mohammad bin Salman]], Rídhamhna agus Príomh-Aire na hAraibe Sádaí]]
[[Íomhá:Turkish President Recep Tayyip Erdoğan in January 2024 (cropped).jpg|clé|mion|220px|[[Recep Tayyip Erdoğan]], Uachtarán na Tuirce]]
[[Íomhá:Shehbaz Sharif in 2024.jpg|clé|mion|220px|[[Shehbaz Sharif]], Príomh-Aire na Pacastáine]]
== Cúlra ==
Bhí comhar míleata ar bun idir an Araib Shádach agus an Phacastáin le fada, agus an Phacastáin ag cur oiliúna agus cúnaimh theicniúil ar fáil d'fhórsaí na hAraibe Sádaí. Cuireadh an comhar sin ar bhonn foirmiúil leis an gComhaontú Straitéiseach um Chosaint Fhrithpháirteach, a síníodh i bPálás al-Yamamah i Riyadh ar an 17 Meán Fómhair 2025.<ref name="spa2025">{{Lua idirlín|url=https://www.spa.gov.sa/N2399714|teideal=HRH the Crown Prince, Pakistan Prime Minister Hold Official Talks, Sign Strategic Mutual Defense Agreement|dáta=17 Meán Fómhair 2025|language=en|work=Gníomhaireacht Nuachta na hAraibe Sádaí|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
Ag an am céanna bhí an Tuirc agus an Phacastáin ag doimhniú a gcuid ceangal cosanta eatarthu féin: mhalartaigh siad longa cogaidh agus aerárthaí traenála, agus in 2023 cheannaigh an Araib Shádach dróin Tuircacha. Faoi lár na bliana 2026 bhí na mílte saighdiúir, aerárthaí trodaíochta, dróin agus córas aerchosanta imscartha ag an bPacastáin san Araib Shádach,.<ref name="reuters" />
Síníodh an comhaontú tríthaobhach agus an teannas ag méadú sa [[An Meánoirthear|Mheánoirthear]]. Bhuail dróin Iaránacha an Araib Shádach tar éis thús chogadh na hIaráine in 2026, rud a chuir easpórtáil na hola agus cobhsaíocht an réigiúin i mbaol. Cé nach raibh an Tuirc ná an Phacastáin i mbaol chomh mór céanna ón troid, bhí imní orthu faoin éagobhsaíocht a bhí ag leathadh.<ref name="reuters" />
== Forálacha ==
Tháinig Shehbaz Sharif go [[Jeddah]] ar an 6 Lúnasa 2026 agus rinne sé an oilithreacht ''umrah'' i Meice an lá dár gcionn. Ag Pálás al-Safa a tionóladh Cruinniú Mullaigh Mheice um Chomhchosaint, agus is ann a chuir an triúr ceannairí a lámh leis an gcomhaontú.<ref name="reuters" /><ref name="mee7">{{Lua idirlín|url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/turkey-pakistan-saudi-arabia-sign-mecca-joint-defence-agreement|teideal=Turkey, Pakistan, Saudi Arabia sign "Mecca Joint Defence Agreement"|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Middle East Eye|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
Seo mar a cuireadh croílár an ghealltanais i láthair sa ráiteas comhpháirteach a d'eisigh na trí rialtas:
<blockquote>"Tá sé i gceist leis an gcomhaontú an díspreagadh comhchoiteann a neartú in aghaidh aon ghnímh ionsaithe, agus foráiltear ann go measfar gur ionsaí orthu go léir aon ionsaí armtha in aghaidh aon cheann amháin de na trí stát." <ref name="spa2026">{{Lua idirlín|url=https://www.spa.gov.sa/en/N2649227|teideal=Saudi Arabia, Türkiye, and Pakistan Issue Joint Statement of the Makkah Al-Mukarramah Summit for Joint Defence|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Gníomhaireacht Nuachta na hAraibe Sádaí|dátarochtana=2026-09-08}}</ref></blockquote>De réir an ráitis chomhpháirtigh, is é aidhm an chomhaontaithe an díspreagadh comhchoiteann a neartú in aghaidh ionsaithe, agus an tslándáil chomhchoiteann agus an tsíocháin sa réigiún agus lasmuigh de a chur chun cinn. Níor luadh sa ráiteas na gealltanais mhíleata ar leith ná na hoibleagáidí a bheadh ar gach páirtí.<ref name="reuters" />
Dúirt oifigeach Tuircach gur comhaontú cosantach amháin a bhí ann, nach raibh sé dírithe ar aon tír ar leith, go raibh sé oscailte do stáit eile sa réigiún, agus nár chuir sé aon socrú déthaobhach ná iltaobhach a bhí ann cheana idir na sínitheoirí ar ceal.<ref name="reuters" />
Ní dócha, dar le tráchtairí, go leathnófaí [[Airm núicléacha|iombhagairt núicléach]] na Pacastáine chuig a comhpháirtithe nua. Bíonn seasamh núicléach na Pacastáine dírithe i gcónaí ar an mbagairt a shíltear a bheith ag teacht ón [[An India|India]].<ref name="reuters" />
== Cumas míleata na dtrí stát ==
Chuir ''[[Al Jazeera]]'' na figiúirí seo a leanas i láthair ar an 11 Lúnasa 2026:<ref name="aj11">{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/8/11/what-are-saudi-arabia-turkiye-and-pakistans-joint-military-capabilities|teideal=What are Saudi Arabia, Turkiye and Pakistan's joint military capabilities?|údar=Alia Chughtai agus Marium Ali|dáta=11 Lúnasa 2026|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
{| class="wikitable"
! Stát !! Pearsanra míleata gníomhach !! Caiteachas cosanta (2026) !! Aerárthaí
|-
| An Phacastáin || 660,000 || 9.1 billiún dollar SAM || 1,397
|-
| An Tuirc || 481,000 || 51.4 billiún dollar SAM || 1,101
|-
| An Araib Shádach || 247,000 || 63.9 billiún dollar SAM || 917
|-
! Iomlán !! tuairim is 1.4 milliún !! 124.4 billiún dollar SAM !! 3,415
|}
Chomh maith leis sin, tá 6,046 tanc, breis is 179,000 feithicil armúrtha agus 344 árthach cabhlaigh ag na trí stát le chéile, 33 friogáit, 24 corbhád agus 22 fomhuireán ina measc. Níl [[Airm núicléacha|airm núicléacha]] ach ag ceann amháin de na trí stát, an Phacastáin; níl aon arm núicléach dá cuid féin ag an Tuirc, cé go bhfuil airm núicléacha de chuid na Stát Aontaithe ar a talamh faoi shocruithe [[ECAT]].<ref name="aj11" />
== Rialachas agus struchtúr ==
Dúirt Hakan Fidan go n-oibreodh an comhshocrú ar an gcuma chéanna le [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh|ECAT]]: bheadh coiste airí ann, coistí polaitiúla agus míleata, agus rúnaíocht bhuan chun feidhmiú na gcinntí a mhaoirsiú. Is san Araib Shádach a lonnófar an rúnaíocht sin. Ní raibh suíomhanna na n-oifigí nua deimhnithe faoin 9 Lúnasa 2026.<ref name="jpost">{{Lua idirlín|url=https://www.jpost.com/international/article-904913|teideal=Turkey: Defense pact mirrors NATO's Article 5|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=The Jerusalem Post|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Ar an 31 Lúnasa 2026 d'fhógair Fidan gurbh í an Chomhghuaillíocht Chosanta Mheice a thabharfaí ar an gcomhshocrú, agus gur ón bPacastáin a thiocfadh an chéad Ard-Rúnaí.<ref name="dawn31" />
== Freagairtí ==
'''An Iaráin'''
Ní bhfuair an Iaráin cuireadh páirt a ghlacadh sa chomhaontú agus dúirt na sínitheoirí nár dhírigh an comhaontú ar aon náisiún ar leith, is é sin le rá nár ceapadh é chun díriú ar an Iaráin.<ref name="reuters2" />
Bhí freagairt mheasctha ón [[An Iaráin|Iaráin]]. Chuir Aire Gnóthaí Eachtracha na hIaráine, Abbas Araghchi, fáilte roimh an gcomhaontú, d'iarr sé tuilleadh aontachta i measc na dtíortha Moslamacha, agus mhol sé dóibh brath ar a n-acmhainní féin.<ref name="iranintl">{{Lua idirlín|url=https://www.iranintl.com/en/202608071886|teideal=Araghchi responds to Mecca defense agreement with call for Muslim unity|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Iran International|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> agus dúirt sé go raibh cainteanna ar siúl leis na trí thír faoi cheisteanna slándála réigiúnacha.<ref name="baqaei">{{Lua idirlín|url=https://www.tribuneindia.com/news/esmail-baqaei/not-received-invitation-to-join-mecca-pact-however-proposals-made-for-regional-security-talks-iran-mofa-spox|teideal="Not received invitation to join Mecca Pact, however proposals made for regional security talks": Iran MoFA Spox|dáta=24 Lúnasa 2026|language=en|work=The Tribune|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
'''An India'''
Dúirt Aireacht Gnóthaí Eachtracha na hIndia go raibh meas ag an India ar a comhpháirtíocht straitéiseach leis an Araib Shádach agus go raibh súil aici go gcuirfeadh Riyadh "leasanna agus íogaireachtaí" na hIndia san áireamh.<ref name="ht">{{Lua idirlín|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/mea-india-reacts-to-turkey-pak-saudi-defence-deal-closely-following-the-development-101786100091785.html|teideal=India reacts to Turkey-Pakistan-Saudi defence deal: 'Closely following the development'|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Hindustan Times|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
'''An Phacastáin'''
Bhí ceiliúradh poiblí i roinnt cathracha sa Phacastáin i ndiaidh an tsínithe. In [[Islamabad]] lasadh foirgnimh phoiblí agus maisíodh le bratacha na Pacastáine, na hAraibe Sádaí agus na Tuirce iad.<ref name="dawn10">{{Lua idirlín|url=https://www.dawn.com/news/2021836|teideal=Islamabad police hold flag march to celebrate joint defence agreement|údar=Ikram Junaidi|dáta=10 Lúnasa 2026|language=en|work=Dawn|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
'''Na Stáit Aontaithe'''
Ní chuireann an comhaontú deireadh leis na socruithe slándála atá idir an Araib Shádach agus na Stáit Aontaithe. Is comhpháirtithe de chuid Mheiriceá iad an triúr sínitheoirí go fóill.<ref name="mepei">{{Lua idirlín|url=https://mepei.com/the-mecca-joint-defense-agreement-and-the-limits-of-gulf-strategic-autonomy/|teideal=The Mecca Joint Defense Agreement and the Limits of Gulf Strategic Autonomy|údar=Ahmad Mohee|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=Institiúid an Meánoirthir um Staidéar Polaitiúil agus Eacnamaíoch|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
'''Éimin'''
Ní raibh aon rud sa chomhaontú faoin gcoimhlint idir an Araib Shádach agus na Hútaigh in [[Éimin]]. Ba iad na hionsaithe diúracán agus drón ar an ríocht cuid den chúlra a bhí leis an gcomhaontú, mar sin féin.<ref name="mepei" /><ref name="guardian" />
'''An India'''
Tá an comhaontú ina thost ar an achrann idir an Phacastáin agus an India. Ní raibh aon rud sa téacs a deir go leathnaítear iombhagairt núicléach na Pacastáine chuig na comhpháirtithe eile.<ref name="mepei" /> Dar le ''Foreign Policy'', is laige í: comhghuaillíocht nach féidir léi teacht ar aon fhocal faoina namhaid, ní bheidh sí in ann teacht ar aon fhocal faoina cinneadh nuair a thiocfaidh an ghéarchéim.<ref name="fp2" /><ref name="mepei" />
== Anailís ==
Imeacht suntasach siombalach a bhí sa chruinniú mullaigh in 2026, ó tharla trí stát chumhachtacha a bhfuil tromlach Moslamach iontu a bheith tagtha le chéile ag tréimhse éiginnte sa réigiún, agus gur comhartha é ar chomhordú slándála atá ag dul i méid idir na cumhachtaí meánacha sa réigiún.<ref name="reuters2" />
Cuireadh tús le struchtúr nua cosanta don réigiún, "tús an Mheánoirthir iar-Mheiriceánaigh" é — "ní réigiún gan na Stáit Aontaithe, ach réigiún nach bhfuil ag brath a thuilleadh ar chumhacht Mheiriceá lena shlándáil a eagrú" (Nawaf Obaid, comhalta sinsearach i Roinn Léann an Chogaidh i gColáiste an Rí, Londain).<ref>Béarla: ''Department of War Studies''.</ref><ref name="obaid">{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/opinions/2026/8/8/the-post-american-middle-east-is-beginning-to-take-shape|teideal=The post-American Middle East is beginning to take shape|údar=Nawaf Obaid|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Dúirt an t-iardhiplamaí Tuircach Mustafa Enes Esen gur comhaontú siombalach den chuid is mó a bhí ann, agus nach dócha go dtarraingeofaí an Tuirc isteach i gcoinbhleachtaí leis an Iaráin ná leis an India.<ref name="aj7">{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/8/7/turkiye-saudi-arabi-pakistan-sign-joint-defence-agreement-whats-in-it|teideal=Turkiye, Saudi Arabia, Pakistan sign joint defence agreement: What's in it?|údar=Priyanka Shankar|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-09-08}}</ref><ref name="tm">{{Lua idirlín|url=https://www.turkishminute.com/2026/08/07/turkeys-defense-pact-with-saudi-arabia-pakistan-largely-symbolic-former-diplomat-says/|teideal=Turkey's defense pact with Saudi Arabia, Pakistan largely symbolic, former diplomat says|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Turkish Minute|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
Thug ''Foreign Policy'' faoi deara nach mbunaítear leis an gcomhaontú aon chóras ceannais lárnaigh, nach leagtar amach ann aon bhealach chun idir-inoibritheacht a bhaint amach, agus nach luaitear ann aon oibleagáid shoiléir maidir le caiteachas cosanta ná le soláthar. Ní ainmnítear aon namhaid sa téacs ach oiread: dúirt oifigigh na dtrí thír, ina n-aonar agus le chéile, gur comhaontú cosantach amháin atá ann nach bhfuil dírithe ar aon pháirtí ar leith agus atá oscailte d'aon "náisiún bráithreach" ar mian leis a bheith páirteach ann. Is í an cheist a leanann as sin, dar leis an iris, an bhfuil comhnamhaid ag na comhghuaillithe ar gá do gach ball cabhair na mball eile a bheith aige ina choinne.<ref name="fp2" />
Cheangail ''[[The Guardian]]'' an comhaontú le hiarracht níos leithne ó stáit an réigiúin a socruithe slándála féin a fhorbairt.<ref name="guardian">{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/world/2026/aug/07/houthi-strikes-yemen-saudi-arabia-attacks-iran-war-middle-east-crisis|teideal=Saudi Arabia, Pakistan and Turkey sign Nato-style defence pact amid deadly Houthi strikes in Yemen|údar=Patrick Wintour|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=The Guardian|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
Maidir le ról na [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stát Aontaithe]], mheas na hanailísithe a luaigh ''Al Jazeera'' gur iarracht atá sa chomhaontú ó stáit an réigiúin a gcuid comhpháirtíochtaí slándála a leathnú agus a gcaidreamh leis na Stáit Aontaithe á choinneáil acu ag an am céanna. Dúirt Kristian Coates Ulrichsen ó Institiúid Baker<ref>Béarla: ''Baker Institute for Public Policy''.</ref> gur le breis is deich mbliana anuas a bhí amhras ag fás faoi iontaofacht chomhpháirtíochtaí slándála Mheiriceá, agus gur ghéaraigh cogadh na hIaráine in 2026 an t-amhras sin; is roghanna straitéiseacha breise a bhí sna comhaontuithe nua, dar leis, seachas ionad na Stát Aontaithe a ghlacadh. Bhí Yasmine Farouk ón nGrúpa Idirnáisiúnta Géarchéime<ref>Béarla: ''International Crisis Group''.</ref> níos faichillí fós: is comhpháirtithe de chuid na Stát Aontaithe iad na trí shínitheoir go fóill, a dúirt sí, agus ní gá gur comhartha é an comhaontú go bhfuiltear ag bogadh i dtreo achrainn leis an Iaráin.<ref name="ajus">{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/8/8/what-could-the-mecca-defence-pact-mean-for-the-us-role-in-the-middle-east|teideal=What could the Mecca defence pact mean for the US role in the Middle East?|údar=Brian Osgood|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
== An tSiria agus Iosrael ==
Tá fórsaí Tuircacha i seilbh codanna de thuaisceart na Siria ó 2016 i leith, agus tá láithreacht mhíleata acu i dtuaisceart na hIaráice freisin; bac ar fhórsaí Coirdíneacha agus ar an [[Páirtí Oibrithe na Cordastáine|PKK]] an chúis a luann Ankara leis an dá sheilbh. In Deireadh Fómhair 2025 cheadaigh parlaimint na Tuirce síneadh trí bliana eile leis an dá imscaradh.<ref name="iddon">{{Lua idirlín|url=https://www.newarab.com/analysis/no-exit-sight-why-turkey-keeping-troops-syria-and-iraq|teideal=No exit in sight: Why Turkey is keeping troops in Syria and Iraq|údar=Paul Iddon|dáta=16 Feabhra 2026|language=en|work=The New Arab|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Is í an láithreacht sin, agus an ceangal atá ag Ankara le rialtas nua na Siria, a chuir an Tuirc i gcoimhlint le hIosrael, agus is ar an mbealach sin a cuireadh an comhshocrú nua faoi bhrú den chéad uair.
== Leathnú ==
Dúirt oifigeach Tuircach go raibh an comhaontú oscailte do stáit eile sa réigiún.<ref name="reuters2" />
* '''[[An Éigipt]].''' De réir tuairisce ó ''Middle East Eye'', bhí cainteanna ag airí gnóthaí eachtracha na hÉigipte, na Pacastáine, na hAraibe Sádaí agus na Tuirce ar imeall an chruinnithe mullaigh a bhí ag na náisiúin Arabacha agus Ioslamacha i Riyadh i mí an Mhárta 2026. Theastaigh ón Tuirc an Éigipt a tharraingt isteach.<ref name="tt">{{Lua idirlín|url=https://www.turkiyetoday.com/nation/turkish-fm-signals-egypt-could-join-mecca-defense-pact-3225669|teideal=Turkish FM signals Egypt could join Mecca defense pact|dáta=9 Lúnasa 2026|language=en|work=Türkiye Today|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
* '''[[An Bhanglaidéis]].''' I mí Lúnasa 2026 dúirt Comhairleoir Gnóthaí Eachtracha na Banglaidéise, Humaiun Kobir, go raibh dearcadh dearfach ag an mBanglaidéis i leith a bheith páirteach i gcreat eacnamaíoch nó cosanta leis an Araib Shádach, leis an bPacastáin agus leis an Tuirc, faoi threoir a polasaí "Bangladesh First" agus leasanna náisiúnta na tíre.<ref name="reuters25">{{Lua idirlín|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bangladesh-could-consider-joining-mecca-pact-test-foreign-ties-2026-08-25/|teideal=Bangladesh could consider joining Mecca pact, in test for foreign ties|dáta=25 Lúnasa 2026|language=en|work=Reuters|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
* '''[[An tSiria]].''' Ar an 20 Lúnasa 2026, agus é ar cuairt sa Phacastáin, dúirt Aire Gnóthaí Eachtracha na Siria, Asaad al-Shaibani, go raibh an tSiria ag meá na ceiste an rachadh sí isteach i gComhaontú Mheice nó an ndéanfadh sí comhoibriú leis.<ref name="et21">{{Lua idirlín|url=https://tribune.com.pk/story/2624981/syria-mulls-joining-makkah-pact|teideal=Syria mulls joining Makkah pact|údar=Kamran Yousaf|dáta=21 Lúnasa 2026|language=en|work=The Express Tribune|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh]]
* [[Conradh an Atlantaigh Thuaidh]]
* [[Cogadh na hIaráine 2026]]
* [[An Meánoirthear]]
* [[Comhaontú Vársá]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Conarthaí]]
[[Catagóir:Caidreamh idirnáisiúnta]]
[[Catagóir:An Araib Shádach]]
[[Catagóir:An Phacastáin]]
[[Catagóir:An Tuirc]]
[[Catagóir:An Meánoirthear]]
[[Catagóir:Stair mhíleata]]
[[Catagóir:2026]]
[[Catagóir:Comhaontais mhíleata]]
py1bct1w8k37hi4c270jge04cuks4pb
1327691
1327690
2026-09-09T20:31:55Z
TGcoa
21229
/* Anailís */
1327691
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Is comhaontú cosanta tríthaobhach é '''Comhaontú Mheice um Chomhchosaint'''<ref>Béarla: ''Mecca Joint Defence Agreement''</ref> a shínigh [[An Araib Shádach|an Araib Shádach]], [[An Tuirc|an Tuirc]] agus [[An Phacastáin|an Phacastáin]] i [[Meice]] ar an 7 Lúnasa 2026.<ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/09/ceard-is-bri-le-comhaontu-mheice/|teideal=Ceard is brí le Comhaontú Mheice?|údar=Eoin Ó Murchú|dáta=2026-09-04|language=ga-IE|work=An Páipéar / Eagrán #96|dátarochtana=2026-09-07}}</ref> Ba iad [[Mohammad bin Salman]], Rídhamhna agus Príomh-Aire na hAraibe Sádaí, [[Recep Tayyip Erdoğan]], Uachtarán na Tuirce, agus [[Shehbaz Sharif]], Príomh-Aire na Pacastáine, a chuir a lámh leis ag Pálás al-Safa i Meice.<ref name="reuters">{{Lua idirlín|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/saudi-arabia-turkey-pakistan-sign-joint-defence-deal-amid-regional-turmoil-2026-08-07/|teideal=Saudi Arabia, Turkey, Pakistan pledge mutual defence as Middle East turmoil escalates|údar=Timour Azhari, Ariba Shahid agus Tuvan Gumrukcu|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=Reuters|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
Deirtear sa chomhaontú go meastar gur ionsaí ar na trí stát ar fad é ionsaí armtha ar aon cheann acu, foclaíocht atá cosúil leis an bhforáil atá in Airteagal 5 de [[Conradh an Atlantaigh Thuaidh]]. Níl aon sonrú sa téacs poiblí, áfach, ar a bhfuil i gceist leis na gealltanais chomhchosanta sin ná ar an gcaoi a gcuirfí i bhfeidhm iad dá n-iarrfaí orthu é.<ref name="reuters" /><ref name="fp">{{Lua idirlín|url=https://foreignpolicy.com/2026/08/25/mecca-pact-saud-arabia-turkey-pakistan-nato-israel-iran/|teideal=Turkey-Saudi-Pakistan Agreement Is a Pact Without Impact|dáta=25 Lúnasa 2026|language=en|work=Foreign Policy|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
Tógadh an comhaontú ar an gComhaontú Straitéiseach um Chosaint Fhrithpháirteach a shínigh an Araib Shádach agus an Phacastáin i [[Riyadh]] ar an 17 Meán Fómhair 2025, agus síníodh é agus [[Cogadh na hIaráine 2026|cogadh na hIaráine]] ag géarú.<ref name="reuters" /> <ref name="dawn31">{{Lua idirlín|url=https://www.dawn.com/news/2026391|teideal=Tripartite agreement to be called 'Makkah Defence Alliance', with first secretary general from Pakistan: Turkish FM Fidan|dáta=31 Lúnasa 2026|language=en|work=Dawn|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
[[Íomhá:الدول الأعضاء في اتفاقية مكة للدفاع المشترك.svg|clé|mion|220px|Sínitheoirí Chomhaontú Mheice (glas): an Araib Shádach, an Tuirc agus an Phacastáin]]
[[Íomhá:Mecca From Above (153954).jpg|clé|mion|220px|Meice, an chathair inar síníodh an comhaontú ar an 7 Lúnasa 2026]]
[[Íomhá:HRH Prince Mohammed bin Salman Chairs Extraordinary Arab and Islamic Summit in Riyadh (2024).jpg|clé|mion|220px|[[Mohammad bin Salman]], Rídhamhna agus Príomh-Aire na hAraibe Sádaí]]
[[Íomhá:Turkish President Recep Tayyip Erdoğan in January 2024 (cropped).jpg|clé|mion|220px|[[Recep Tayyip Erdoğan]], Uachtarán na Tuirce]]
[[Íomhá:Shehbaz Sharif in 2024.jpg|clé|mion|220px|[[Shehbaz Sharif]], Príomh-Aire na Pacastáine]]
== Cúlra ==
Bhí comhar míleata ar bun idir an Araib Shádach agus an Phacastáin le fada, agus an Phacastáin ag cur oiliúna agus cúnaimh theicniúil ar fáil d'fhórsaí na hAraibe Sádaí. Cuireadh an comhar sin ar bhonn foirmiúil leis an gComhaontú Straitéiseach um Chosaint Fhrithpháirteach, a síníodh i bPálás al-Yamamah i Riyadh ar an 17 Meán Fómhair 2025.<ref name="spa2025">{{Lua idirlín|url=https://www.spa.gov.sa/N2399714|teideal=HRH the Crown Prince, Pakistan Prime Minister Hold Official Talks, Sign Strategic Mutual Defense Agreement|dáta=17 Meán Fómhair 2025|language=en|work=Gníomhaireacht Nuachta na hAraibe Sádaí|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
Ag an am céanna bhí an Tuirc agus an Phacastáin ag doimhniú a gcuid ceangal cosanta eatarthu féin: mhalartaigh siad longa cogaidh agus aerárthaí traenála, agus in 2023 cheannaigh an Araib Shádach dróin Tuircacha. Faoi lár na bliana 2026 bhí na mílte saighdiúir, aerárthaí trodaíochta, dróin agus córas aerchosanta imscartha ag an bPacastáin san Araib Shádach,.<ref name="reuters" />
Síníodh an comhaontú tríthaobhach agus an teannas ag méadú sa [[An Meánoirthear|Mheánoirthear]]. Bhuail dróin Iaránacha an Araib Shádach tar éis thús chogadh na hIaráine in 2026, rud a chuir easpórtáil na hola agus cobhsaíocht an réigiúin i mbaol. Cé nach raibh an Tuirc ná an Phacastáin i mbaol chomh mór céanna ón troid, bhí imní orthu faoin éagobhsaíocht a bhí ag leathadh.<ref name="reuters" />
== Forálacha ==
Tháinig Shehbaz Sharif go [[Jeddah]] ar an 6 Lúnasa 2026 agus rinne sé an oilithreacht ''umrah'' i Meice an lá dár gcionn. Ag Pálás al-Safa a tionóladh Cruinniú Mullaigh Mheice um Chomhchosaint, agus is ann a chuir an triúr ceannairí a lámh leis an gcomhaontú.<ref name="reuters" /><ref name="mee7">{{Lua idirlín|url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/turkey-pakistan-saudi-arabia-sign-mecca-joint-defence-agreement|teideal=Turkey, Pakistan, Saudi Arabia sign "Mecca Joint Defence Agreement"|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Middle East Eye|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
Seo mar a cuireadh croílár an ghealltanais i láthair sa ráiteas comhpháirteach a d'eisigh na trí rialtas:
<blockquote>"Tá sé i gceist leis an gcomhaontú an díspreagadh comhchoiteann a neartú in aghaidh aon ghnímh ionsaithe, agus foráiltear ann go measfar gur ionsaí orthu go léir aon ionsaí armtha in aghaidh aon cheann amháin de na trí stát." <ref name="spa2026">{{Lua idirlín|url=https://www.spa.gov.sa/en/N2649227|teideal=Saudi Arabia, Türkiye, and Pakistan Issue Joint Statement of the Makkah Al-Mukarramah Summit for Joint Defence|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Gníomhaireacht Nuachta na hAraibe Sádaí|dátarochtana=2026-09-08}}</ref></blockquote>De réir an ráitis chomhpháirtigh, is é aidhm an chomhaontaithe an díspreagadh comhchoiteann a neartú in aghaidh ionsaithe, agus an tslándáil chomhchoiteann agus an tsíocháin sa réigiún agus lasmuigh de a chur chun cinn. Níor luadh sa ráiteas na gealltanais mhíleata ar leith ná na hoibleagáidí a bheadh ar gach páirtí.<ref name="reuters" />
Dúirt oifigeach Tuircach gur comhaontú cosantach amháin a bhí ann, nach raibh sé dírithe ar aon tír ar leith, go raibh sé oscailte do stáit eile sa réigiún, agus nár chuir sé aon socrú déthaobhach ná iltaobhach a bhí ann cheana idir na sínitheoirí ar ceal.<ref name="reuters" />
Ní dócha, dar le tráchtairí, go leathnófaí [[Airm núicléacha|iombhagairt núicléach]] na Pacastáine chuig a comhpháirtithe nua. Bíonn seasamh núicléach na Pacastáine dírithe i gcónaí ar an mbagairt a shíltear a bheith ag teacht ón [[An India|India]].<ref name="reuters" />
== Cumas míleata na dtrí stát ==
Chuir ''[[Al Jazeera]]'' na figiúirí seo a leanas i láthair ar an 11 Lúnasa 2026:<ref name="aj11">{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/8/11/what-are-saudi-arabia-turkiye-and-pakistans-joint-military-capabilities|teideal=What are Saudi Arabia, Turkiye and Pakistan's joint military capabilities?|údar=Alia Chughtai agus Marium Ali|dáta=11 Lúnasa 2026|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
{| class="wikitable"
! Stát !! Pearsanra míleata gníomhach !! Caiteachas cosanta (2026) !! Aerárthaí
|-
| An Phacastáin || 660,000 || 9.1 billiún dollar SAM || 1,397
|-
| An Tuirc || 481,000 || 51.4 billiún dollar SAM || 1,101
|-
| An Araib Shádach || 247,000 || 63.9 billiún dollar SAM || 917
|-
! Iomlán !! tuairim is 1.4 milliún !! 124.4 billiún dollar SAM !! 3,415
|}
Chomh maith leis sin, tá 6,046 tanc, breis is 179,000 feithicil armúrtha agus 344 árthach cabhlaigh ag na trí stát le chéile, 33 friogáit, 24 corbhád agus 22 fomhuireán ina measc. Níl [[Airm núicléacha|airm núicléacha]] ach ag ceann amháin de na trí stát, an Phacastáin; níl aon arm núicléach dá cuid féin ag an Tuirc, cé go bhfuil airm núicléacha de chuid na Stát Aontaithe ar a talamh faoi shocruithe [[ECAT]].<ref name="aj11" />
== Rialachas agus struchtúr ==
Dúirt Hakan Fidan go n-oibreodh an comhshocrú ar an gcuma chéanna le [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh|ECAT]]: bheadh coiste airí ann, coistí polaitiúla agus míleata, agus rúnaíocht bhuan chun feidhmiú na gcinntí a mhaoirsiú. Is san Araib Shádach a lonnófar an rúnaíocht sin. Ní raibh suíomhanna na n-oifigí nua deimhnithe faoin 9 Lúnasa 2026.<ref name="jpost">{{Lua idirlín|url=https://www.jpost.com/international/article-904913|teideal=Turkey: Defense pact mirrors NATO's Article 5|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=The Jerusalem Post|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Ar an 31 Lúnasa 2026 d'fhógair Fidan gurbh í an Chomhghuaillíocht Chosanta Mheice a thabharfaí ar an gcomhshocrú, agus gur ón bPacastáin a thiocfadh an chéad Ard-Rúnaí.<ref name="dawn31" />
== Freagairtí ==
'''An Iaráin'''
Ní bhfuair an Iaráin cuireadh páirt a ghlacadh sa chomhaontú agus dúirt na sínitheoirí nár dhírigh an comhaontú ar aon náisiún ar leith, is é sin le rá nár ceapadh é chun díriú ar an Iaráin.<ref name="reuters2" />
Bhí freagairt mheasctha ón [[An Iaráin|Iaráin]]. Chuir Aire Gnóthaí Eachtracha na hIaráine, Abbas Araghchi, fáilte roimh an gcomhaontú, d'iarr sé tuilleadh aontachta i measc na dtíortha Moslamacha, agus mhol sé dóibh brath ar a n-acmhainní féin.<ref name="iranintl">{{Lua idirlín|url=https://www.iranintl.com/en/202608071886|teideal=Araghchi responds to Mecca defense agreement with call for Muslim unity|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Iran International|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> agus dúirt sé go raibh cainteanna ar siúl leis na trí thír faoi cheisteanna slándála réigiúnacha.<ref name="baqaei">{{Lua idirlín|url=https://www.tribuneindia.com/news/esmail-baqaei/not-received-invitation-to-join-mecca-pact-however-proposals-made-for-regional-security-talks-iran-mofa-spox|teideal="Not received invitation to join Mecca Pact, however proposals made for regional security talks": Iran MoFA Spox|dáta=24 Lúnasa 2026|language=en|work=The Tribune|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
'''An India'''
Dúirt Aireacht Gnóthaí Eachtracha na hIndia go raibh meas ag an India ar a comhpháirtíocht straitéiseach leis an Araib Shádach agus go raibh súil aici go gcuirfeadh Riyadh "leasanna agus íogaireachtaí" na hIndia san áireamh.<ref name="ht">{{Lua idirlín|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/mea-india-reacts-to-turkey-pak-saudi-defence-deal-closely-following-the-development-101786100091785.html|teideal=India reacts to Turkey-Pakistan-Saudi defence deal: 'Closely following the development'|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Hindustan Times|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
'''An Phacastáin'''
Bhí ceiliúradh poiblí i roinnt cathracha sa Phacastáin i ndiaidh an tsínithe. In [[Islamabad]] lasadh foirgnimh phoiblí agus maisíodh le bratacha na Pacastáine, na hAraibe Sádaí agus na Tuirce iad.<ref name="dawn10">{{Lua idirlín|url=https://www.dawn.com/news/2021836|teideal=Islamabad police hold flag march to celebrate joint defence agreement|údar=Ikram Junaidi|dáta=10 Lúnasa 2026|language=en|work=Dawn|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
'''Na Stáit Aontaithe'''
Ní chuireann an comhaontú deireadh leis na socruithe slándála atá idir an Araib Shádach agus na Stáit Aontaithe. Is comhpháirtithe de chuid Mheiriceá iad an triúr sínitheoirí go fóill.<ref name="mepei">{{Lua idirlín|url=https://mepei.com/the-mecca-joint-defense-agreement-and-the-limits-of-gulf-strategic-autonomy/|teideal=The Mecca Joint Defense Agreement and the Limits of Gulf Strategic Autonomy|údar=Ahmad Mohee|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=Institiúid an Meánoirthir um Staidéar Polaitiúil agus Eacnamaíoch|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Iarracht atá sa chomhaontú ó stáit an réigiúin a gcuid comhpháirtíochtaí slándála a leathnú agus a gcaidreamh leis na Stáit Aontaithe á choinneáil acu ag an am céanna.<ref>Béarla: ''Baker Institute for Public Policy''.</ref> <ref>Béarla: ''International Crisis Group''.</ref> <ref name="ajus">{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/8/8/what-could-the-mecca-defence-pact-mean-for-the-us-role-in-the-middle-east|teideal=What could the Mecca defence pact mean for the US role in the Middle East?|údar=Brian Osgood|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
'''Éimin'''
Ní raibh aon rud sa chomhaontú faoin gcoimhlint idir an Araib Shádach agus na Hútaigh in [[Éimin]]. Ba iad na hionsaithe diúracán agus drón ar an ríocht cuid den chúlra a bhí leis an gcomhaontú, mar sin féin.<ref name="mepei" /><ref name="guardian" />
'''An India'''
Tá an comhaontú ina thost ar an achrann idir an Phacastáin agus an India. Ní raibh aon rud sa téacs a deir go leathnaítear iombhagairt núicléach na Pacastáine chuig na comhpháirtithe eile.<ref name="mepei" /> Dar le ''Foreign Policy'', is laige í: comhghuaillíocht nach féidir léi teacht ar aon fhocal faoina namhaid, ní bheidh sí in ann teacht ar aon fhocal faoina cinneadh nuair a thiocfaidh an ghéarchéim.<ref name="fp2" /><ref name="mepei" />
'''An tSiria agus Iosrael'''
Tá fórsaí Tuircacha i seilbh codanna de thuaisceart na Siria ó 2016 i leith, agus tá láithreacht mhíleata acu i dtuaisceart na hIaráice freisin; bac ar fhórsaí Coirdíneacha agus ar an [[Páirtí Oibrithe na Cordastáine|PKK]] an chúis a luann Ankara leis an dá sheilbh. In Deireadh Fómhair 2025 cheadaigh parlaimint na Tuirce síneadh trí bliana eile leis an dá imscaradh.<ref name="iddon">{{Lua idirlín|url=https://www.newarab.com/analysis/no-exit-sight-why-turkey-keeping-troops-syria-and-iraq|teideal=No exit in sight: Why Turkey is keeping troops in Syria and Iraq|údar=Paul Iddon|dáta=16 Feabhra 2026|language=en|work=The New Arab|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Is í an láithreacht sin, agus an ceangal atá ag Ankara le rialtas nua na Siria, a chuir an Tuirc i gcoimhlint le hIosrael, agus is ar an mbealach sin a cuireadh an comhshocrú nua faoi bhrú den chéad uair.
== Leathnú ==
Dúirt oifigeach Tuircach go raibh an comhaontú oscailte do stáit eile sa réigiún.<ref name="reuters2" />
* '''[[An Éigipt]].''' De réir tuairisce ó ''Middle East Eye'', bhí cainteanna ag airí gnóthaí eachtracha na hÉigipte, na Pacastáine, na hAraibe Sádaí agus na Tuirce ar imeall an chruinnithe mullaigh a bhí ag na náisiúin Arabacha agus Ioslamacha i Riyadh i mí an Mhárta 2026. Theastaigh ón Tuirc an Éigipt a tharraingt isteach.<ref name="tt">{{Lua idirlín|url=https://www.turkiyetoday.com/nation/turkish-fm-signals-egypt-could-join-mecca-defense-pact-3225669|teideal=Turkish FM signals Egypt could join Mecca defense pact|dáta=9 Lúnasa 2026|language=en|work=Türkiye Today|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
* '''[[An Bhanglaidéis]].''' I mí Lúnasa 2026 dúirt Comhairleoir Gnóthaí Eachtracha na Banglaidéise, Humaiun Kobir, go raibh dearcadh dearfach ag an mBanglaidéis i leith a bheith páirteach i gcreat eacnamaíoch nó cosanta leis an Araib Shádach, leis an bPacastáin agus leis an Tuirc, faoi threoir a polasaí "Bangladesh First" agus leasanna náisiúnta na tíre.<ref name="reuters25">{{Lua idirlín|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bangladesh-could-consider-joining-mecca-pact-test-foreign-ties-2026-08-25/|teideal=Bangladesh could consider joining Mecca pact, in test for foreign ties|dáta=25 Lúnasa 2026|language=en|work=Reuters|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
* '''[[An tSiria]].''' Ar an 20 Lúnasa 2026, agus é ar cuairt sa Phacastáin, dúirt Aire Gnóthaí Eachtracha na Siria, Asaad al-Shaibani, go raibh an tSiria ag meá na ceiste an rachadh sí isteach i gComhaontú Mheice nó an ndéanfadh sí comhoibriú leis.<ref name="et21">{{Lua idirlín|url=https://tribune.com.pk/story/2624981/syria-mulls-joining-makkah-pact|teideal=Syria mulls joining Makkah pact|údar=Kamran Yousaf|dáta=21 Lúnasa 2026|language=en|work=The Express Tribune|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
== Anailís ==
Imeacht suntasach siombalach a bhí sa chruinniú mullaigh in 2026, ó tharla trí stát chumhachtacha a bhfuil tromlach Moslamach iontu a bheith tagtha le chéile ag tréimhse éiginnte sa réigiún, agus gur comhartha é ar chomhordú slándála atá ag dul i méid idir na cumhachtaí meánacha sa réigiún.<ref name="reuters2" />
Cuireadh tús le struchtúr nua cosanta don réigiún, "tús an Mheánoirthir iar-Mheiriceánaigh" é — "ní réigiún gan na Stáit Aontaithe, ach réigiún nach bhfuil ag brath a thuilleadh ar chumhacht Mheiriceá lena shlándáil a eagrú" (Nawaf Obaid, comhalta sinsearach i Roinn Léann an Chogaidh i gColáiste an Rí, Londain).<ref>Béarla: ''Department of War Studies''.</ref><ref name="obaid">{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/opinions/2026/8/8/the-post-american-middle-east-is-beginning-to-take-shape|teideal=The post-American Middle East is beginning to take shape|údar=Nawaf Obaid|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Mhaígh daoine eile gur comhaontú siombalach den chuid is mó a bhí ann, agus nach dócha go dtarraingeofaí an Tuirc isteach i gcoinbhleachtaí leis an Iaráin ná leis an India.<ref name="aj7">{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/8/7/turkiye-saudi-arabi-pakistan-sign-joint-defence-agreement-whats-in-it|teideal=Turkiye, Saudi Arabia, Pakistan sign joint defence agreement: What's in it?|údar=Priyanka Shankar|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-09-08}}</ref><ref name="tm">{{Lua idirlín|url=https://www.turkishminute.com/2026/08/07/turkeys-defense-pact-with-saudi-arabia-pakistan-largely-symbolic-former-diplomat-says/|teideal=Turkey's defense pact with Saudi Arabia, Pakistan largely symbolic, former diplomat says|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Turkish Minute|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Thug ''Foreign Policy'' faoi deara nach mbunaítear leis an gcomhaontú aon chóras ceannais lárnaigh, nach leagtar amach ann aon bhealach chun idir-inoibritheacht a bhaint amach, agus nach luaitear ann aon oibleagáid shoiléir maidir le caiteachas cosanta ná le soláthar. Ní ainmnítear aon namhaid sa téacs ach oiread: dúirt oifigigh na dtrí thír, ina n-aonar agus le chéile, gur comhaontú cosantach amháin atá ann nach bhfuil dírithe ar aon pháirtí ar leith.<ref name="fp2" /><ref name="guardian">{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/world/2026/aug/07/houthi-strikes-yemen-saudi-arabia-attacks-iran-war-middle-east-crisis|teideal=Saudi Arabia, Pakistan and Turkey sign Nato-style defence pact amid deadly Houthi strikes in Yemen|údar=Patrick Wintour|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=The Guardian|dátarochtana=2026-09-08}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh]]
* [[Conradh an Atlantaigh Thuaidh]]
* [[Cogadh na hIaráine 2026]]
* [[An Meánoirthear]]
* [[Comhaontú Vársá]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Conarthaí]]
[[Catagóir:Caidreamh idirnáisiúnta]]
[[Catagóir:An Araib Shádach]]
[[Catagóir:An Phacastáin]]
[[Catagóir:An Tuirc]]
[[Catagóir:An Meánoirthear]]
[[Catagóir:Stair mhíleata]]
[[Catagóir:2026]]
[[Catagóir:Comhaontais mhíleata]]
lcxb9ghdryqsu5njoce98wqco6s7scg
An Bricshliabh
0
128383
1327689
1327650
2026-09-09T20:10:01Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1327689
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:Bricklieve Mountains.jpg | mion | 250px | Ag féachaint soir ar an mBricshliabh]]
Is sliabhraon suite i ndeisceart {{h|Contae Shligigh}} é '''An Bricshliabh'''.<ref name=logainm /> Faightear ann an-chuid [[tuama pasáiste|tuama pasáiste]] darb ainm [[tuamaí na Ceathrún Caoile]].<ref name=Springs2015 />
Tá achar 25 km<sup>2</sup> ag an raon, ach níl an ach dhá chnoc mhóra, an Cheathrú Chaol 321 m, agus Ceis Chorainn 359 m.<ref name=Cotton /><ref name=tripsbm /> Feictear [[Uaimheanna na Céise]] taobh thiar de Cheis Chorainn.
Is amhlaidh go ndéantar ainm an tsléibhe tagairt don {{h|grianchloch}} a fhaightear ann, ag glioscarnach faoi sholas na gréine.
== Tagairtí ==
{{reflist | refs =
<ref name=logainm>{{lua idirlín | teideal = An Bricshliabh | url = https://www.logainm.ie/en/45118 | foilsitheoir = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]]}}</ref>
<ref name=Springs2015>{{cite journal | last=Springs | first=Kurt | year=2015 | title=Landscape Contexts of Wedge Tombs in the Northwest of Ireland | journal=Journal of World Anthropology | volume=2 | number=1 | pages=115}}</ref>
<ref name=Cotton>{{cite news | teideal=Bricklieve Mountains | ainm=Don | sloinne=Cotton | url=http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20171119072329/http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html | archive-date=19 November 2017 | dátarochtana=5 Meitheamh 2017 | archivedate=19 Samhain 2017 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20171119072329/http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html }}</ref>
<ref name=tripsbm>{{lua idirlín | url = https://trips.ie/bricklieve-mountains/ | teideal = Bricklieve Mountains – the Carrowkeel tombs | work = trips.ie | dátarochtana = 2026-09-09}}</ref>
}}
[[Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hÉireann]]
aum225ovr1pjbvk3bzuput84d1eveuh
Ráth Cúile, Contae Aontroma
0
128389
1327662
1327657
2026-09-09T15:04:40Z
Conradder
34685
1327662
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Is eastát tithíochta móire suite i m[[Baile na Mainistreach]], [[Contae Aontroma]] é '''Ráth Cúil''' ({{lang-en|Rathcoole}})<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.logainm.ie/ga/135845|teideal=Ráth Cúile/Rathcoole|language=ga-IE|work=logainm.ie|dátarochtana=2026-09-09}}</ref>. Tógadh an t-eastát le linn na 1950iní do dhaoine a cuireadh as áit de dheasa an leagain i lár [[Béal Feirste|Bhéal Feirste]]. Ar dtús, bhí an ceantar measctha, go ginearálta, nuair a bhí 30% den dhaonra [[Caitliceach]] (mar shampla, ba ghnách le [[Bobby Sands]] a bheith ina chónaí i Ráth Cúile nuair a bhí sé níos óige), ach i ndiaidh thús [[Na Trioblóidí|na dTrioblóidí]], imeaglaíodh a lán teaghlach Chaitliceacha as an cheantar agus tháinig [[Protastúnach|Protastúnach]] in ionad iad. Inniu, déarfaí gur daingean de chuid [[Dílseachas|na ndílseoirí]] é agus tarlaíonn gníomhaíocht paraimíleata go fóill sa cheantar.
== Spórt ==
Imríonn [[Rathfern Rangers]], as Sraithchomórtas Peile Amaitéaraí Thuaisceart Éireann, [[sacar]] sa ''Diamond'' i Ráth Cúil agus imríonn [[Rathcoole F.C.]] (as Sraithchomórtas an Bhaile Mheánaigh agus Cúige) ann fosta.
Osclaíodh Ionad Fóillíochta ''Valley'' sa bhliain 1977 agus fuair sé páirc astroturf sa bhliain 1991.
== Daoine suntasacha==
* [[Jonny Evans]], peileadóir de chuid [[Manchester United]]
* [[Roibeard Gearóid Ó Seachnasaigh|Roibeard Ó Seachnasaigh]], ball [[An tIRA Sealadach|IRA]] a fuair bás ar [[Stailc ocrais 1981|Stailc ocrais]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{síol}}
{{DEFAULTSORT:Ráth Cúile}}
[[Catagóir:Bailte in Éirinn]]
[[Catagóir:Bailte i gContae Aontroma]]
696dwtt7ciaghfeo745m88aottx15tb
An Talamh Naofa, Béal Feirste
0
128390
1327664
2026-09-09T15:37:02Z
Conradder
34685
Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is ceantar cónaithe suite i m[[Béal Feirste]] Theas é '''an Talamh Naofa''' ({{lang-en|The Holylands}}). Tugadh an t-ainm ar an cheantar de thairbhe ainmneacha na sráideanna atá aige: Sráid Iarúsailéim, Sráid na Palaistíne, Sráid na Damaisce Sráid Chairmeil agus Sráid Chaireo. Ar dtús, ba ghnách lena lán teaghlach, ar lucht oibre iad, a bheith ina gcónaí sa cheantar, ach anois, tá an-tóir ag an cheantar...'
1327664
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Is ceantar cónaithe suite i m[[Béal Feirste]] Theas é '''an Talamh Naofa''' ({{lang-en|The Holylands}}). Tugadh an t-ainm ar an cheantar de thairbhe ainmneacha na sráideanna atá aige: Sráid Iarúsailéim, Sráid na Palaistíne, Sráid na Damaisce Sráid Chairmeil agus Sráid Chaireo. Ar dtús, ba ghnách lena lán teaghlach, ar lucht oibre iad, a bheith ina gcónaí sa cheantar, ach anois, tá an-tóir ag an cheantar ar mic léinn mar go bhfuil an ceantar in aici le [[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste|hOllscoil na Banríona]], ach tá mic léinn [[Ollscoil Uladh|Uladh]] ina gcónaí sa cheantar fosta. Inniu, bíonn a lán gearán faoi iompar frithshóisialta agus plódú an mhic léinn i dtithe iláitíochta ann.
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{síol}}
{{DEFAULTSORT:Talamh Naofa (Béal Feirste), An}}
[[Catagóir:Bailte in Éirinn]]
[[Catagóir:Béal Feirste]]
js1rvd9a4a92k59fg73zuhv387hcvbz
Dinimic sreabhán
0
128391
1327666
2026-09-09T16:08:27Z
Ériugena
188
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1373549578|Fluid dynamics]]"
1327666
wikitext
text/x-wiki
[[File:Túnel_de_viento,_vórtice_de_Von_Karman.gif|mion| Beochan ríomhghinte de shreabhán i bhfeadán ag sileadh thar sorcóir, ag taispeáint scaoileadh sraith guairneán sa sruth taobh thiar de, ar a dtugtar sráid ghuairneán von Kármán. Léiríonn na sruthlínte treo an an tsrutha shreabhaigh, agus léiríonn grádán na ndathanna an brú ag gach pointe, ó ghorm go glas, buí agus dearg, rud a thugann le fios go bhfuil an brú ag méadú.]]
[[File:Teardrop_shape.svg|mion|300x300px| Cruth tipiciúil deora [[Aeraidinimic|aerodinimiciúil]], ag glacadh leis go bhfuil meán [[Slaodacht|slaodach]] ag dul ó chlé go deas, léiríonn an léaráid an dáileadh brú mar thiús
na líne duibhe agus taispeánann sé an luas sa chiseal teorann mar na triantáin corcra. Spreagann na gineadóirí guairneán glas an t-aistriú go [[Suaiteacht|sreabhadh suaite]] agus cuireann siad cosc ar cúlsruth , ar a dtugtar scaradh sreafa freisin, ón réigiún ardbhrú sa chúl. Tá an dromchla os comhair chomh réidh agus is féidir nó úsáideann sé craiceann cosúil le siorc fiú, mar go méadaíonn aon suaitheadh anseo fuinneamh an tsreafa aeir. Cuireann an ciorrú ar dheis, ar a dtugtar Kammback, cosc freisin ar ais-shreabhadh ón réigiún ardbhrú sa chúl trasna na mbacóirí go dtí an chuid chomhtháite.]]
[[Catagóir:Aeraidinimic]]
hxab8k9l1seda8tdn4ecvgyf75xuj3g
1327667
1327666
2026-09-09T16:38:31Z
Ériugena
188
Bhog Ériugena an leathanach [[Dinimic na sreabhán]] go [[Dinimic sreabhán]]
1327666
wikitext
text/x-wiki
[[File:Túnel_de_viento,_vórtice_de_Von_Karman.gif|mion| Beochan ríomhghinte de shreabhán i bhfeadán ag sileadh thar sorcóir, ag taispeáint scaoileadh sraith guairneán sa sruth taobh thiar de, ar a dtugtar sráid ghuairneán von Kármán. Léiríonn na sruthlínte treo an an tsrutha shreabhaigh, agus léiríonn grádán na ndathanna an brú ag gach pointe, ó ghorm go glas, buí agus dearg, rud a thugann le fios go bhfuil an brú ag méadú.]]
[[File:Teardrop_shape.svg|mion|300x300px| Cruth tipiciúil deora [[Aeraidinimic|aerodinimiciúil]], ag glacadh leis go bhfuil meán [[Slaodacht|slaodach]] ag dul ó chlé go deas, léiríonn an léaráid an dáileadh brú mar thiús
na líne duibhe agus taispeánann sé an luas sa chiseal teorann mar na triantáin corcra. Spreagann na gineadóirí guairneán glas an t-aistriú go [[Suaiteacht|sreabhadh suaite]] agus cuireann siad cosc ar cúlsruth , ar a dtugtar scaradh sreafa freisin, ón réigiún ardbhrú sa chúl. Tá an dromchla os comhair chomh réidh agus is féidir nó úsáideann sé craiceann cosúil le siorc fiú, mar go méadaíonn aon suaitheadh anseo fuinneamh an tsreafa aeir. Cuireann an ciorrú ar dheis, ar a dtugtar Kammback, cosc freisin ar ais-shreabhadh ón réigiún ardbhrú sa chúl trasna na mbacóirí go dtí an chuid chomhtháite.]]
[[Catagóir:Aeraidinimic]]
hxab8k9l1seda8tdn4ecvgyf75xuj3g
1327670
1327667
2026-09-09T16:57:38Z
Ériugena
188
1327670
wikitext
text/x-wiki
San fhisic, sa cheimic fhisiceach, agus san innealtóireacht, is fodhisciplín í '''dinimic sreabhán''' de sreabhmheicnic, a chuireann síos ar shreabhadh sreabhán—leachtanna agus gáis. Tá roinnt fodhisciplín aici, lena n-áirítear aeraidinimic (staidéar ar aer agus ar gháis eile atá i ngluaiseacht) agus hidridinimic (staidéar ar aer agus gáis eile ag gluaiseacht). Tá raon leathan feidhmeanna ag dinimic sreabhán, lena n-áirítear fórsaí agus móimintí a ríomh ar aerárthaí, ráta ollsreafa peitriliam trí phíblínte a chinneadh, patrúin aimsire a thuar, tuiscint a fháil ar réaltnéalta i spás idir-réaltach, tuiscint a fháil ar shreafaí geofisiceacha ar scála mór a bhaineann le haigéin/atmaisféar, agus pléascadh arm núicligh a shamhaltú.
[[File:Túnel_de_viento,_vórtice_de_Von_Karman.gif|mion| Beochan ríomhghinte de shreabhán i bhfeadán ag sileadh thar sorcóir, ag taispeáint scaoileadh sraith guairneán sa sruth taobh thiar de, ar a dtugtar sráid ghuairneán von Kármán. Léiríonn na sruthlínte treo an an tsrutha shreabhaigh, agus léiríonn grádán na ndathanna an brú ag gach pointe, ó ghorm go glas, buí agus dearg, rud a thugann le fios go bhfuil an brú ag méadú.]]
[[File:Teardrop_shape.svg|mion|300x300px| Cruth tipiciúil deora [[Aeraidinimic|aerodinimiciúil]], ag glacadh leis go bhfuil meán [[Slaodacht|slaodach]] ag dul ó chlé go deas, léiríonn an léaráid an dáileadh brú mar thiús
na líne duibhe agus taispeánann sé an luas sa chiseal teorann mar na triantáin corcra. Spreagann na gineadóirí guairneán glas an t-aistriú go [[Suaiteacht|sreabhadh suaite]] agus cuireann siad cosc ar cúlsruth , ar a dtugtar scaradh sreafa freisin, ón réigiún ardbhrú sa chúl. Tá an dromchla os comhair chomh réidh agus is féidir nó úsáideann sé craiceann cosúil le siorc fiú, mar go méadaíonn aon suaitheadh anseo fuinneamh an tsreafa aeir. Cuireann an ciorrú ar dheis, ar a dtugtar Kammback, cosc freisin ar ais-shreabhadh ón réigiún ardbhrú sa chúl trasna na mbacóirí go dtí an chuid chomhtháite.]]
gprf6pfvubso7hz0048razno65k1f4i
Dinimic na sreabhán
0
128392
1327668
2026-09-09T16:38:31Z
Ériugena
188
Bhog Ériugena an leathanach [[Dinimic na sreabhán]] go [[Dinimic sreabhán]]
1327668
wikitext
text/x-wiki
#athsheoladh [[Dinimic sreabhán]]
qcp175y9xy6zvh7hqremlc42vfp2xn1
1327669
1327668
2026-09-09T16:53:11Z
Ériugena
188
Removed redirect to [[Dinimic sreabhán]]
1327669
wikitext
text/x-wiki
San fhisic, sa cheimic fhisiceach, agus san innealtóireacht, is fodhisciplín í '''dinimic sreabhán''' de sreabhmheicnic, a chuireann síos ar shreabhadh sreabhán—leachtanna agus gáis. Tá roinnt fodhisciplín aici, lena n-áirítear aeraidinimic (staidéar ar aer agus ar gháis eile atá i ngluaiseacht) agus hidridinimic (staidéar ar aer agus gáis eile ag gluaiseacht). Tá raon leathan feidhmeanna ag dinimic sreabhán, lena n-áirítear fórsaí agus móimintí a ríomh ar aerárthaí, ráta ollsreafa peitriliam trí phíblínte a chinneadh, patrúin aimsire a thuar, tuiscint a fháil ar réaltnéalta i spás idir-réaltach, tuiscint a fháil ar shreafaí geofisiceacha ar scála mór a bhaineann le haigéin/atmaisféar, agus pléascadh arm núicligh a shamhaltú.
[[File:Túnel_de_viento,_vórtice_de_Von_Karman.gif|mion| Beochan ríomhghinte de shreabhán i bhfeadán ag sileadh thar sorcóir, ag taispeáint scaoileadh sraith guairneán sa sruth taobh thiar de, ar a dtugtar sráid ghuairneán von Kármán. Léiríonn na sruthlínte treo an an tsrutha shreabhaigh, agus léiríonn grádán na ndathanna an brú ag gach pointe, ó ghorm go glas, buí agus dearg, rud a thugann le fios go bhfuil an brú ag méadú.]]
[[File:Teardrop_shape.svg|mion|300x300px| Cruth tipiciúil deora [[Aeraidinimic|aerodinimiciúil]], ag glacadh leis go bhfuil meán [[Slaodacht|slaodach]] ag dul ó chlé go deas, léiríonn an léaráid an dáileadh brú mar thiús
na líne duibhe agus taispeánann sé an luas sa chiseal teorann mar na triantáin corcra. Spreagann na gineadóirí guairneán glas an t-aistriú go [[Suaiteacht|sreabhadh suaite]] agus cuireann siad cosc ar cúlsruth , ar a dtugtar scaradh sreafa freisin, ón réigiún ardbhrú sa chúl. Tá an dromchla os comhair chomh réidh agus is féidir nó úsáideann sé craiceann cosúil le siorc fiú, mar go méadaíonn aon suaitheadh anseo fuinneamh an tsreafa aeir. Cuireann an ciorrú ar dheis, ar a dtugtar Kammback, cosc freisin ar ais-shreabhadh ón réigiún ardbhrú sa chúl trasna na mbacóirí go dtí an chuid chomhtháite.]]
[[Catagóir:Aeraidinimic]]
4y99gbe5q237sg4amf7rzg4az6dwjkb
1327671
1327669
2026-09-09T17:00:23Z
Ériugena
188
Replaced content with "Scrios an leathanach seo, le do thoil! Tá lethanach eile ar fáil '''Dinimic sreabhán'''̴̴"
1327671
wikitext
text/x-wiki
Scrios an leathanach seo, le do thoil! Tá lethanach eile ar fáil '''Dinimic sreabhán'''̴̴
jbi02d6qsfdwzopf4u7xk2tmq46r97u
Catagóir:Gluaiseachtaí frithbheartaíochta
14
128393
1327682
2026-09-09T19:03:11Z
TGcoa
21229
Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:Réabhlóidí]]'
1327682
wikitext
text/x-wiki
[[Catagóir:Réabhlóidí]]
68wv3vza1ow1v12r7hn31p8s1wxf30a
1327683
1327682
2026-09-09T19:04:45Z
TGcoa
21229
1327683
wikitext
text/x-wiki
[[Catagóir:Réabhlóidí]]
[[Catagóir:Stair polaitiúil]]
[[Catagóir:Eagraíochtaí]]
mkouwhjmj2bxagbxmt3jyjkrzr7oinh
Cora
0
128394
1327712
2026-09-09T22:23:19Z
TGcoa
21229
Leathanach cruthaithe le 'Bacainn íseal a thógtar trasna abhann is ea cora chun an sruth uisce a rialú nó a threorú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.focloir.ie/en/dictionary/nid/cora|teideal=cora - Definition in Irish Gaelic with audio pronunciation for cora by Foras na Gaeilge|work=www.focloir.ie|dátarochtana=2026-09-09}}</ref> == Féach freisin == * [[Canáil]] == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Canálacha]] [[Catagóir:Aibhneacha]]'
1327712
wikitext
text/x-wiki
Bacainn íseal a thógtar trasna abhann is ea cora chun an sruth uisce a rialú nó a threorú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.focloir.ie/en/dictionary/nid/cora|teideal=cora - Definition in Irish Gaelic with audio pronunciation for cora by Foras na Gaeilge|work=www.focloir.ie|dátarochtana=2026-09-09}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Canáil]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}{{síol}}
[[Catagóir:Canálacha]]
[[Catagóir:Aibhneacha]]
lowt5xo38gh9jiegblonu15dn2hdzfa
1327714
1327712
2026-09-09T22:34:11Z
TGcoa
21229
1327714
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:Liffey Weir at Straffen - geograph.org.uk - 3273159.jpg|mion|220x220px|Cora i d[[Teach Srafáin]], Contae Chill Dara]]
[[Íomhá:Weir on the Shannon at Meelick, Co. Offaly (geograph 2613999).jpg|mion|220x220px|Míleac, [[Contae Uíbh Fhailí]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.visitoffaly.ie/attractions/meelick-weir/|teideal=Meelick Weir & Victoria Lock|language=en-GB|work=Visit Offaly|dátarochtana=2026-09-09}}</ref>]]
Bacainn íseal a thógtar trasna abhann is ea '''cora''' chun an sruth uisce a rialú nó a threorú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.focloir.ie/en/dictionary/nid/cora|teideal=cora - Definition in Irish Gaelic with audio pronunciation for cora by Foras na Gaeilge|work=www.focloir.ie|dátarochtana=2026-09-09}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Canáil|Cora Droma Rúisc]]
* [[Cora Chaitlín]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}{{síol}}
[[Catagóir:Canálacha]]
[[Catagóir:Aibhneacha]]
0165r2d26apyj0ehp70ago2ki6kcgul
Octocon
0
128395
1327720
2026-09-09T23:10:44Z
Taghdtaighde
60452
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1328440671|Octocon]]"
1327720
wikitext
text/x-wiki
Tionóltar '''Octocon''', Aonach Náisiúnta Ficsean Eolaíochta na hÉireann, (beagnach) gach bliain i mí Dheireadh Fómhair. Is sa bhliain 1989 a cuireadh ar siúl den chéad uair é. Is i m[[Contae Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] is mó a bhíonn sé ar siúl, ach ar feadh ceithre bliana bhíodh sé sa bhaile ollscoile [[Maigh Nuad]]. Níor tionóladh é sna blianta 2003 ná 2014, nuair a bhí Shamrokon, Eurocon na mblianta sin, ar siúl in Éirinn i mBaile Átha Cliath.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishexaminer.com/lifestyle/features/meet-rhianna-pratchett--the-woman-behind-the-lara-croft-backstory-424300.html|language=en|work=www.irishexaminer.com}}</ref><ref name="GeekDad 2018">{{Cite web-en|url=https://geekdad.com/2018/10/convention-connection-geek-culture-conventions-for-week-42-2018/|title=Convention Connection: Geek Culture Conventions for Week 42 2018|date=2018-10-19|work=GeekDad|access-date=2020-02-03}}</ref> Tionóladh go fíorúil é sna blianta 2020 agus 2021 mar gheall ar [[Paindéim COVID-19 i bPoblacht na hÉireann|phaindéim na Cóibhide]].
== Stair ==
[[File:Kristian_Nairn_and_George_R._R._Martin_at_Octocon.jpg|alt=Kristian Nairn and George R. R. Martin at Octocon|mion| Kristian Nairn (Hodor), Aisteoir de chuid ''Game of Thrones'', agus an scríbhneoir [[George R. R. Martin]] ag Octocon i mBaile Átha Cliath, 17 Deireadh Fómhair 2010.]]
* 1989/1990: Chuir baill de [[Irish Science Fiction Association|Chumann Ficsean Eolaíochta na hÉireann]] tús leis an aonach. D'ainmnigh an t-ealaíontóir [[Peter McCanney]] é, agus chruthaigh chéad lógó an choinbhinsiúin.
* 1990: Ba é [[Terry Pratchett]] an chéad Aoi Oinigh ag an aonach.
* 1995: B’éigean don Aoi Oinigh a fógraíodh, Mary Gentle, a theacht i láthair a chur ar ceal ag an nóiméad deireanach, rud a d’fhág gur ceapadh Kim Newman ina háit.
* 1997: Ba é Eurocon oifigiúil na bliana freisin, agus dá bhrí sin an tOctocon ba mhó go dtí sin.
* 1998: Octocon aon lae go dtí seo, rud nach ndéanfaí arís go dtí 2019.
* 2003: Ghlac an t-aonach sos bliana.
* 2004: Tionóladh Octocon lasmuigh de phríomhchathair na hÉireann, [[Baile Átha Cliath]], don chéad uair i [[Maigh Nuad]], [[Contae Chill Dara]], áit ar tionóladh é ar feadh 3 bliana eile.
* 2008: D’fhill an coinbhinsiún ar [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]].
* 2009: Bronnadh gradam an Réabaire Órga den chéad uair.
* 2014: Ní raibh aon aonach i mí Dheireadh Fómhair i mbliana. Ina áit sin, chabhraigh go leor de na heagraithe rialta le Eurocon oifigiúil, Shamrokon, a reáchtáil i mí Lúnasa.
=== Imeachtaí ===
{| class="wikitable"
|+
!Bliain
!Aíonna Oinigh
!Suíomh
!Dáta
!Tag.
|-
|1990
|[[Terry Pratchett]]
|An tÓstán Muirí Ríoga, [[Dún Laoghaire]]
|13–14 DF 1990
|<ref name="PGoH">{{Cite web-en|url=https://2025.octocon.com/previous-guests-of-honour/|title=Previous Guests of Honour|access-date=July 5, 2025}}</ref>
|-
|1991
|Geoff Ryman
|An tÓstán Muirí Ríoga, Dún Laoghaire
|4–6 DF 1991
|<ref name="PGoH" />
|-
|1992
|Orson Scott Card
|An tÓstán Muirí Ríoga, Dún Laoghaire
|16–18 DF 1992
|<ref name="PGoH" />
|-
|1993
|Storm Constantine
|An tÓstán Muirí Ríoga, Dún Laoghaire
|30–31 DF 1993
|<ref name="PGoH" />
|-
|1994
|Robert Holdstock
|An tÓstán Muirí Ríoga, Dún Laoghaire
|1–2 DF 1994
|<ref name="PGoH" />
|-
|1995
|Kim Newman
|An tÓstán Muirí Ríoga, Dún Laoghaire
|14–15 DF 1995
|<ref name="PGoH" />
|-
|1996
|Brian Stableford
|An tÓstán Muirí Ríoga, Dún Laoghaire
|11–13 DF 1996
|<ref name="PGoH" />
|-
|1997 – Eurocon
|[[Harry Harrison]]
|[[Caisleán Bhaile Átha Cliath]], Paróiste San Werburgh
|25–27 DF 1997
|<ref name="PGoH" />
|-
|1998 – Octocon Lite
|James White
|An tÓstán Muirí Ríoga, Dún Laoghaire
|10 DF 1998
|<ref name="PGoH" />
|-
|1999
|Robert Rankin
|An tÓstán Muirí Ríoga, Dún Laoghaire
|9–10 DF 1999
|<ref name="PGoH" />
|-
|2000
|Michael Marshall Smith
|An tÓstán Muirí Ríoga, Dún Laoghaire
|21–22 DF 2000
|<ref name="PGoH" />
|-
|2001
|Anne McCaffrey
|An tÓstán Muirí Ríoga, Dún Laoghaire
|13–14 DF 2001
|<ref name="PGoH" />
|-
|2002
|China Miéville
|An tÓstán Muirí Ríoga, Dún Laoghaire
|19–20 DF 2002
|<ref name="PGoH" />
|-
|2003 – níor tionóladh é
|
|
|
|<ref name="PGoH" />
|-
|2004
|Tanith Lee
|Óstán Glenroyal, [[Maigh Nuad]]
|16–17 DF 2004
|<ref name="PGoH" />
|-
|2005
|Charles Stross
|Óstán Glenroyal, Maigh Nuad
|15–16 DF 2005
|<ref name="PGoH" />
|-
|2006
|J. G. Jones
|Óstán Glenroyal, Maigh Nuad
|14–15 DF 2006
|<ref name="PGoH" />
|-
|2007
|Alastair Reynolds
|Óstán Glenroyal, Maigh Nuad
|13–14 DF 2007
|<ref name="PGoH" />
|-
|2008
|Ken MacLeod
|Óstán Ríoga Bhaile Átha Cliath, Paróiste San Tomás
|18–19 DF 2008
|<ref name="PGoH" />
|-
|2009
|Mike Carey<br /><br /> Aoi lucht leanúna [[Dave Lally]]
|Óstán Chúirt Camden, Paróiste Pheadair
|10–11 DF 2009
|<ref name="PGoH" />
|-
|2010
|[[George R. R. Martin]]
|Óstán Chúirt Camden, Paróiste Pheadair
|16–17 DF 2010
|<ref name="PGoH" />
|-
|2011
|John Higgins
|Óstán Chúirt Camden, Paróiste Pheadair
|15–16 DF 2011
|<ref name="PGoH" />
|-
|2012
|Liz Williams
|Óstán Chúirt Camden, Paróiste Pheadair
|13–14 DF 2012
|<ref name="PGoH" />
|-
|2013
|Richard K. Morgan agus Gail Simone
|Óstán Chúirt Camden, Paróiste Pheadair
|12–13 DF 2013
|<ref name="PGoH" />
|-
|2014 – Níor tionóladh Octocon, féach thuas ⁊ nóta thíos
|
|
|
|<ref name="PGoH" />
|-
|2015
|Maura McHugh agus Emma Newman
|Óstán Chúirt Camden, Paróiste Pheadair
|19–11 DF 2015
|<ref name="PGoH" />
|-
|2016
|Rhianna Pratchett, Diane Duane agus Peter Morwood
|Óstán Chúirt Camden, Paróiste Pheadair
|14–16 DF 2016
|<ref>{{Cite web-en|url=https://2016.octocon.com|title=Octocon 2019|access-date=July 6, 2025}}</ref>
|-
|2017
|Dan Abnett agus [https://web.archive.org/web/20130714215848/http://www.nicolavincent-abnett.com/ Nik Vincent Abnett]
|Óstán Chúirt Camden, Paróiste Pheadair
|DF 2017
|<ref>{{Cite web-en|url=https://2017.octocon.com|title=Octocon 2017|access-date=July 5, 2025}}</ref>
|-
|2018
|Pat Cadigan agus Colleen Doran
|Óstán Phlás an Choróin, [[Lárionad Siopadóireachta Bhaile Bhlainséir|Ionad Siopadóireachta Bhaile Bhlainséir]], [[Cúil Mhín]]
|19 - 21 DF 2018
|<ref>{{Cite web-en|url=https://2018.octocon.com|title=Octocon 2018|access-date=July 5, 2025}}</ref>
|-
|2019 - 1-day due to <br /><br />August Worldcon in Dublin
|Diane Duane, Peter Morwood, Ruth Frances Long, Peadar Ó Guilín
|Óstán Phlás an Choróin, Ionad Siopadóireachta Bhaile Bhlainséir, Cúil Mhín
|13 DF 2019
|<ref>{{Cite web-en|url=https://2019.octocon.com|title=Octocon 2019|access-date=July 5, 2025}}</ref>
|-
|2020
|Michael Carroll (agus AOnna an lucht leanúna Helen agus Philippa Ryder
|Fíorúil i ngeall ar an bpaindéim
|9 - 11 DF 2020
|<ref>{{Cite web-en|url=https://2020.octocon.com|title=Octocon 2020|access-date=July 5, 2025}}</ref>
|-
|2021
|Gan AOnna
|Fíorúil i ngeall ar an bpaindéim
|1 - 3 DF 2021
|<ref>{{Cite web-en|url=https://2021.octocon.com|title=Octocon 2021|access-date=July 5, 2025}}</ref>
|-
|2022
|Michael Carroll (agus AOnna an lucht leanúna Helen agus Philippa Ryder
|Ionad Comhdhála [[Páirc an Chrócaigh|Pháirc an Chrócaigh]] ⁊ ar líne
|15 - 16 DF 2022
|<ref>{{Cite web-en|url=https://2022.octocon.com|title=Octocon 2022|access-date=July 5, 2025}}</ref>
|-
|2023
|Sarah Rees Brennan
|Óstán Gibson, Ceantar na nDugaí, Paróiste San Thomáis
|7-8 DF 2023
|<ref>{{Cite web-en|url=https://2023.octocon.com|title=Octocon 2023|access-date=July 5, 2025}}</ref>
|-
|2024
|Ruth Frances Long
|Óstán Gibson, Ceantar na nDugaí, Paróiste San Thomáis
|5-6 DF 2024
|<ref>{{Cite web-en|url=https://2024.octocon.com|title=Octocon 2024|access-date=July 5, 2025}}</ref>
|-
|2025
|Fenek agus Przysto, PJ Holden, Shauna Lawless
|Óstán an Maldron, [[Tamhlacht]] ⁊ ar líne
|11-12 DF 2025
|<ref>{{Cite web-en|url=https://2025.octocon.com|title=Octocon 2025|access-date=July 5, 2025}}</ref>
|}
* Reáchtáladh Shamrokon, ar Eurocon é, ón 22 go dtí an 24 Lúnasa 2014, ag an Doubletree le Hilton, Ráth Bhagóid, Baile Átha Cliath, agus mar aíonna bhí na húdair Michael Carroll, Seanan McGuire, Andrzej Sapkowski, an t-aistritheoir Ylva Spångberg agus an t-ealaíontóir [[Jim Fitzpatrick (ealaíontóir)|Jim Fitzpatrick]] i láthair. Murab ionann agus 1997, ní Octocon a bhí ann.<ref>{{Cite web-en|url=http://www.shamrokon.ie/|title=Welcome to nginx!}}</ref>
=== Gradaim an Réabaire Órga ===
Is iad na Réabairí Órga Duaiseanna Náisiúnta Ficsean Eolaíochta na hÉireann ar son gearrscannáin ficsean eolaíochta, fantaisíochta nó uafáis. Is féidir aighneacht a chur isteach ó áit ar bith ar domhan, agus cuirtear go deimhin. Ansin roghnaítear na buaiteoirí trí bhíthin bhóta an lucht féachana agus painéal breithiúna araon.<ref name="Dublin 2019 2019">{{Cite web-en|url=https://dublin2019.com/whats-on/special-events/octocon-presents/|title=Octocon Presents...|date=2019-05-10|work=Dublin 2019|access-date=2020-02-03}}</ref>
Ar na ngradam anois tá an Réabaire Órga, an Réabaire Airgid agus an gradam don script is fearr.
{| class="wikitable" style="vertical-align: top;"
|+
!Bliain
!Réabaire Órga
!Réabaire Airgid
!Script is Fearr
|-
|- style="vertical-align: top;"
|2009
|'''''Silent City''''' (Rurairi Robinson a stiúraigh)
|
|
|-
|- style="vertical-align: top;"
|2010
|'''''Übermensch''''' (Simon Temple a stiúraigh agus Daniel Poole a scríobh)
|'''''The Astronomer's Sun''''' (Simon Cartwright ⁊ Jessica Cope a scríobh agus a stiúraigh)
|'''''He Knows''''' le Stuart Creque
|- style="vertical-align: top;"
|2011
|'''''Hai In Mano Il Tuo Futuro!''''' (Enrico Maria Artale a stiúraigh)
|'''''Hai In Mano Il Tuo Futuro!''''' (Enrico Maria Artale a stiúraigh)
|'''''Wet Rot''''' le Stuart Creque
|- style="vertical-align: top;"
|2012
|'''''Shoreditch Slayer''''' (Simon Levene a stiúraigh)
|'''''CRYO''''' (Luke Doolan a stiúraigh)
|'''''This Vehicle Has Been Checked For Sleeping Children''''' le John Burdeaux<br /><br />Moladh ar leith do: ''Pet'' le Eoin O’Faolain agus ''The Vox-Warrior Princess'' le Fiona Mustard.
|- style="vertical-align: top;"
|2013
|'''''Locked Up''''' (Jane Eakin a scríobh agus a stiúraigh)
|'''''Sleepworking''''' (Gavin Williams a scríobh agus a stiúraigh)
|'''''An Bean Sidhe''''' le hEoin O'Sullivan
|- style="vertical-align: top;"
|2014
|'''''ON/OFF''''' (Thierry Lorenzi a stiúraigh)
|'''''Steadfast Stanley''''' (John Kim a stiúraigh)
|'''''The Borders of the Imagination''''' (Benjamin A Friedman a scríobh)<br /><br />Moladh ar leith do: ''Once A Hero'' le Neil Chase agus ''The Almost Dead'' le Stanley B Eisenhammer
|- style="vertical-align: top;"
|2015
|'''''C.T.R.L''''' (Mariana Conde a stiúraigh)
|'''''The Detectives of Noir Town''''' (Andrew Chambers a stiúraigh)
|'''''The Dirty Naturals Where's my Bunny?''''' (Derek Wills a scríobh)
|- style="vertical-align: top;"
|2016
|'''''The Way Back''''' (John Carlin a stiúraigh)
|'''''They Will All Die In Space''''' (Javier Chillon a stiúraigh)
|'''''Message through the Stars''''' (Vijay Varman a scríobh)
|- style="vertical-align: top;"
|2017
|'''''Einstein Rosen''''' (Olga Osorio a stiúraigh)
|'''Einstein Rosen''' (Olga Osorio a scríobh)
|
|-
|2019<ref name="Octo19">{{Cite web-en|url=https://2019.octocon.com/2019/08/29/the-golden-blasters-2019/|title=The Golden Blasters 2019|date=August 29, 2019|access-date=July 13, 2025}}</ref>
|'''''Gryphon Animo''''', (Matthew Maloney a stiúraigh)
|'''''Gryphon Animo''''', (Matthew Maloney a stiúraigh)
|'''''Recurse''''' (Lucas Vossoughi a scríobh)
|}
Sa bhliain 2018, tograíodh gradam "Scoth den Scoth" a bhronnadh in ionad an ghnáthleagan amach. Ba é an buaiteoir foriomlán ná an gearrscannán '''''Einstein Rosen''''' (2017).
Sa bhliain 2019, d’éirigh bunaitheoir na Réabairí Órga, John Vaughan, as bainistíocht an ghradaim de dheasca drochshláinte. Cé gur ceapadh foireann nua, ní raibh na Réabairí Órga le feiceáil i sceideal an aonaigh i ndiaidh na paindéime.<ref name="Octo19" />
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
== Nascanna amach ==
[[Catagóir:Ficsean eolaíochta Éireannach]]
tlfvods2e0wmfx4aa7ab9i910n8m752
1327724
1327720
2026-09-09T23:31:00Z
Taghdtaighde
60452
Catagóirí curtha leis agus beagán eile
1327724
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
Tionóltar '''Octocon''', Aonach Náisiúnta Ficsean Eolaíochta na hÉireann, (beagnach) gach bliain i mí Dheireadh Fómhair. Is sa bhliain 1989 a cuireadh ar siúl den chéad uair é. Is i m[[Contae Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] is mó a bhíonn sé ar siúl, ach ar feadh ceithre bliana bhíodh sé sa bhaile ollscoile [[Maigh Nuad]]. Níor tionóladh é sna blianta 2003 ná 2014, nuair a bhí Shamrokon, Eurocon na mblianta sin, ar siúl in Éirinn i mBaile Átha Cliath.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishexaminer.com/lifestyle/features/meet-rhianna-pratchett--the-woman-behind-the-lara-croft-backstory-424300.html|language=as Béarla|work=[[Irish Examiner]]|teideal=Meet Rhianna Pratchett - The woman behind the Lara Croft backstory|dáta=6 Deireadh Fómhair 2016}}</ref><ref name="GeekDad 2018">{{Cite web-en|url=https://geekdad.com/2018/10/convention-connection-geek-culture-conventions-for-week-42-2018/|title=Convention Connection: Geek Culture Conventions for Week 42 2018|date=2018-10-19|work=GeekDad|access-date=2020-02-03|language=as Béarla}}</ref> Tionóladh go fíorúil é sna blianta 2020 agus 2021 mar gheall ar [[Paindéim COVID-19 i bPoblacht na hÉireann|phaindéim na Cóibhide]].
== Stair ==
[[File:Kristian_Nairn_and_George_R._R._Martin_at_Octocon.jpg|alt=Kristian Nairn and George R. R. Martin at Octocon|mion| Kristian Nairn (Hodor), Aisteoir de chuid ''Game of Thrones'', agus an scríbhneoir [[George R. R. Martin]] ag Octocon i mBaile Átha Cliath, 17 Deireadh Fómhair 2010.]]
* 1989/1990: Chuir baill de [[Irish Science Fiction Association|Chumann Ficsean Eolaíochta na hÉireann]] tús leis an aonach. D'ainmnigh an t-ealaíontóir [[Peter McCanney]] é, agus chruthaigh chéad lógó an choinbhinsiúin.
* 1990: Ba é [[Terry Pratchett]] an chéad Aoi Oinigh ag an aonach.
* 1995: B’éigean don Aoi Oinigh a fógraíodh, Mary Gentle, a theacht i láthair a chur ar ceal ag an nóiméad deireanach, rud a d’fhág gur ceapadh Kim Newman ina háit.
* 1997: Ba é Eurocon oifigiúil na bliana freisin, agus dá bhrí sin an tOctocon ba mhó go dtí sin.
* 1998: Octocon aon lae go dtí seo, rud nach ndéanfaí arís go dtí 2019.
* 2003: Ghlac an t-aonach sos bliana.
* 2004: Tionóladh Octocon lasmuigh de phríomhchathair na hÉireann, [[Baile Átha Cliath]], don chéad uair i [[Maigh Nuad]] i g[[Contae Chill Dara]], áit ar tionóladh é ar feadh 3 bliana eile.
* 2008: D’fhill an coinbhinsiún ar [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]].
* 2009: Bronnadh gradam an Réabaire Órga den chéad uair.
* 2014: Ní raibh aon aonach i mí Dheireadh Fómhair i mbliana. Ina áit sin, chabhraigh go leor de na heagraithe rialta le Eurocon oifigiúil, Shamrokon, a reáchtáil i mí Lúnasa.
=== Imeachtaí ===
{| class="wikitable"
|+
!Bliain
!Aíonna Oinigh
!Suíomh
!Dáta
!Tag.
|-
|1990
|[[Terry Pratchett]]
|An tÓstán Muirí Ríoga, [[Dún Laoghaire]]
|13–14 DF 1990
|<ref name="PGoH">{{Cite web-en|url=https://2025.octocon.com/previous-guests-of-honour/|title=Previous Guests of Honour|access-date=July 5, 2025|language=as Béarla}}</ref>
|-
|1991
|Geoff Ryman
|An tÓstán Muirí Ríoga, Dún Laoghaire
|4–6 DF 1991
|<ref name="PGoH" />
|-
|1992
|Orson Scott Card
|An tÓstán Muirí Ríoga, Dún Laoghaire
|16–18 DF 1992
|<ref name="PGoH" />
|-
|1993
|Storm Constantine
|An tÓstán Muirí Ríoga, Dún Laoghaire
|30–31 DF 1993
|<ref name="PGoH" />
|-
|1994
|Robert Holdstock
|An tÓstán Muirí Ríoga, Dún Laoghaire
|1–2 DF 1994
|<ref name="PGoH" />
|-
|1995
|Kim Newman
|An tÓstán Muirí Ríoga, Dún Laoghaire
|14–15 DF 1995
|<ref name="PGoH" />
|-
|1996
|Brian Stableford
|An tÓstán Muirí Ríoga, Dún Laoghaire
|11–13 DF 1996
|<ref name="PGoH" />
|-
|1997 – Eurocon
|[[Harry Harrison]]
|[[Caisleán Bhaile Átha Cliath]], Paróiste San Werburgh
|25–27 DF 1997
|<ref name="PGoH" />
|-
|1998 – Octocon Lite
|James White
|An tÓstán Muirí Ríoga, Dún Laoghaire
|10 DF 1998
|<ref name="PGoH" />
|-
|1999
|Robert Rankin
|An tÓstán Muirí Ríoga, Dún Laoghaire
|9–10 DF 1999
|<ref name="PGoH" />
|-
|2000
|Michael Marshall Smith
|An tÓstán Muirí Ríoga, Dún Laoghaire
|21–22 DF 2000
|<ref name="PGoH" />
|-
|2001
|Anne McCaffrey
|An tÓstán Muirí Ríoga, Dún Laoghaire
|13–14 DF 2001
|<ref name="PGoH" />
|-
|2002
|China Miéville
|An tÓstán Muirí Ríoga, Dún Laoghaire
|19–20 DF 2002
|<ref name="PGoH" />
|-
|2003 – níor tionóladh é
|
|
|
|<ref name="PGoH" />
|-
|2004
|Tanith Lee
|Óstán Glenroyal, [[Maigh Nuad]]
|16–17 DF 2004
|<ref name="PGoH" />
|-
|2005
|Charles Stross
|Óstán Glenroyal, Maigh Nuad
|15–16 DF 2005
|<ref name="PGoH" />
|-
|2006
|J. G. Jones
|Óstán Glenroyal, Maigh Nuad
|14–15 DF 2006
|<ref name="PGoH" />
|-
|2007
|Alastair Reynolds
|Óstán Glenroyal, Maigh Nuad
|13–14 DF 2007
|<ref name="PGoH" />
|-
|2008
|Ken MacLeod
|Óstán Ríoga Bhaile Átha Cliath, Paróiste San Tomás
|18–19 DF 2008
|<ref name="PGoH" />
|-
|2009
|Mike Carey<br /><br /> Aoi lucht leanúna [[Dave Lally]]
|Óstán Chúirt Camden, Paróiste Pheadair
|10–11 DF 2009
|<ref name="PGoH" />
|-
|2010
|[[George R. R. Martin]]
|Óstán Chúirt Camden, Paróiste Pheadair
|16–17 DF 2010
|<ref name="PGoH" />
|-
|2011
|John Higgins
|Óstán Chúirt Camden, Paróiste Pheadair
|15–16 DF 2011
|<ref name="PGoH" />
|-
|2012
|Liz Williams
|Óstán Chúirt Camden, Paróiste Pheadair
|13–14 DF 2012
|<ref name="PGoH" />
|-
|2013
|Richard K. Morgan agus Gail Simone
|Óstán Chúirt Camden, Paróiste Pheadair
|12–13 DF 2013
|<ref name="PGoH" />
|-
|2014 – Níor tionóladh Octocon, féach thuas ⁊<ref group="nóta">Reáchtáladh Shamrokon, ar Eurocon é, ón 22 go dtí an 24 Lúnasa 2014, ag an Doubletree le Hilton, Ráth Bhagóid, Baile Átha Cliath, agus mar aíonna bhí na húdair Michael Carroll, Seanan McGuire, Andrzej Sapkowski, an t-aistritheoir Ylva Spångberg agus an t-ealaíontóir [[Jim Fitzpatrick (ealaíontóir)|Jim Fitzpatrick]] i láthair. Murab ionann agus 1997, ní Octocon a bhí ann.</ref><ref>{{Cite web-en|url=http://www.shamrokon.ie/|title=Welcome to nginx!|language=as Béarla}}</ref>
|
|
|
|<ref name="PGoH" />
|-
|2015
|Maura McHugh agus Emma Newman
|Óstán Chúirt Camden, Paróiste Pheadair
|19–11 DF 2015
|<ref name="PGoH" />
|-
|2016
|Rhianna Pratchett, Diane Duane agus Peter Morwood
|Óstán Chúirt Camden, Paróiste Pheadair
|14–16 DF 2016
|<ref>{{Cite web-en|url=https://2016.octocon.com|title=Octocon 2019|access-date=July 6, 2025|language=as Béarla}}</ref>
|-
|2017
|Dan Abnett agus [https://web.archive.org/web/20130714215848/http://www.nicolavincent-abnett.com/ Nik Vincent Abnett]
|Óstán Chúirt Camden, Paróiste Pheadair
|DF 2017
|<ref>{{Cite web-en|url=https://2017.octocon.com|title=Octocon 2017|access-date=July 5, 2025|language=as Béarla}}</ref>
|-
|2018
|Pat Cadigan agus Colleen Doran
|Óstán Phlás na Chorónach, [[Lárionad Siopadóireachta Bhaile Bhlainséir|Ionad Siopadóireachta Bhaile Bhlainséir]], [[Cúil Mhín]]
|19 - 21 DF 2018
|<ref>{{Cite web-en|url=https://2018.octocon.com|title=Octocon 2018|access-date=July 5, 2025|language=as Béarla}}</ref>
|-
|2019 – Aonach aon lae i ngeall ar an Worldcon i mBÁC i mí Lúnasa
|Diane Duane, Peter Morwood, Ruth Frances Long, Peadar Ó Guilín
|Óstán Phlás na Chorónach, Ionad Siopadóireachta Bhaile Bhlainséir, Cúil Mhín
|13 DF 2019
|<ref>{{Cite web-en|url=https://2019.octocon.com|title=Octocon 2019|access-date=July 5, 2025|language=as Béarla}}</ref>
|-
|2020
|Michael Carroll (agus AOnna an lucht leanúna Helen agus Philippa Ryder
|Fíorúil i ngeall ar an bpaindéim
|9 - 11 DF 2020
|<ref>{{Cite web-en|url=https://2020.octocon.com|title=Octocon 2020|access-date=July 5, 2025|language=as Béarla}}</ref>
|-
|2021
|Gan AOnna
|Fíorúil i ngeall ar an bpaindéim
|1 - 3 DF 2021
|<ref>{{Cite web-en|url=https://2021.octocon.com|title=Octocon 2021|access-date=July 5, 2025|language=as Béarla}}</ref>
|-
|2022
|Michael Carroll (agus AOnna an lucht leanúna Helen agus Philippa Ryder
|Ionad Comhdhála [[Páirc an Chrócaigh|Pháirc an Chrócaigh]] ⁊ ar líne
|15 - 16 DF 2022
|<ref>{{Cite web-en|url=https://2022.octocon.com|title=Octocon 2022|access-date=July 5, 2025|language=as Béarla}}</ref>
|-
|2023
|Sarah Rees Brennan
|Óstán Gibson, Ceantar na nDugaí, Paróiste San Thomáis
|7-8 DF 2023
|<ref>{{Cite web-en|url=https://2023.octocon.com|title=Octocon 2023|access-date=July 5, 2025|language=as Béarla}}</ref>
|-
|2024
|Ruth Frances Long
|Óstán Gibson, Ceantar na nDugaí, Paróiste San Thomáis
|5-6 DF 2024
|<ref>{{Cite web-en|url=https://2024.octocon.com|title=Octocon 2024|access-date=July 5, 2025|language=as Béarla}}</ref>
|-
|2025
|Fenek agus Przysto, PJ Holden, Shauna Lawless
|Óstán an Maldron, [[Tamhlacht]] ⁊ ar líne
|11-12 DF 2025
|<ref>{{Cite web-en|url=https://2025.octocon.com|title=Octocon 2025|access-date=July 5, 2025|language=as Béarla}}</ref>
|}
=== Gradaim an Réabaire Órga ===
Is iad na Réabairí Órga<ref group="nóta">en: ''The Golden Blasters''</ref> Duaiseanna Náisiúnta Ficsean Eolaíochta na hÉireann ar son gearrscannáin ficsean eolaíochta, fantaisíochta nó uafáis. Is féidir aighneacht a chur isteach ó áit ar bith ar domhan, agus cuirtear go deimhin. Ansin roghnaítear na buaiteoirí trí bhíthin bhóta an lucht féachana agus painéal breithiúna araon.<ref name="Dublin 2019 2019">{{Cite web-en|url=https://dublin2019.com/whats-on/special-events/octocon-presents/|title=Octocon Presents...|date=2019-05-10|work=Dublin 2019|access-date=2020-02-03|language=as Béarla}}</ref>
Ar na ngradam anois tá an Réabaire Órga, an Réabaire Airgid agus an gradam don script is fearr.
{| class="wikitable" style="vertical-align: top;"
|+
!Bliain
!Réabaire Órga
!Réabaire Airgid
!Script is Fearr
|-
|- style="vertical-align: top;"
|2009
|'''''Silent City''''' (Rurairi Robinson a stiúraigh)
|
|
|-
|- style="vertical-align: top;"
|2010
|'''''Übermensch''''' (Simon Temple a stiúraigh agus Daniel Poole a scríobh)
|'''''The Astronomer's Sun''''' (Simon Cartwright ⁊ Jessica Cope a scríobh agus a stiúraigh)
|'''''He Knows''''' le Stuart Creque
|- style="vertical-align: top;"
|2011
|'''''Hai In Mano Il Tuo Futuro!''''' (Enrico Maria Artale a stiúraigh)
|'''''Hai In Mano Il Tuo Futuro!''''' (Enrico Maria Artale a stiúraigh)
|'''''Wet Rot''''' le Stuart Creque
|- style="vertical-align: top;"
|2012
|'''''Shoreditch Slayer''''' (Simon Levene a stiúraigh)
|'''''CRYO''''' (Luke Doolan a stiúraigh)
|'''''This Vehicle Has Been Checked For Sleeping Children''''' le John Burdeaux<br /><br />Moladh ar leith do: ''Pet'' le Eoin O’Faolain agus ''The Vox-Warrior Princess'' le Fiona Mustard.
|- style="vertical-align: top;"
|2013
|'''''Locked Up''''' (Jane Eakin a scríobh agus a stiúraigh)
|'''''Sleepworking''''' (Gavin Williams a scríobh agus a stiúraigh)
|'''''An Bean Sidhe''''' le hEoin O'Sullivan
|- style="vertical-align: top;"
|2014
|'''''ON/OFF''''' (Thierry Lorenzi a stiúraigh)
|'''''Steadfast Stanley''''' (John Kim a stiúraigh)
|'''''The Borders of the Imagination''''' (Benjamin A Friedman a scríobh)<br /><br />Moladh ar leith do: ''Once A Hero'' le Neil Chase agus ''The Almost Dead'' le Stanley B Eisenhammer
|- style="vertical-align: top;"
|2015
|'''''C.T.R.L''''' (Mariana Conde a stiúraigh)
|'''''The Detectives of Noir Town''''' (Andrew Chambers a stiúraigh)
|'''''The Dirty Naturals Where's my Bunny?''''' (Derek Wills a scríobh)
|- style="vertical-align: top;"
|2016
|'''''The Way Back''''' (John Carlin a stiúraigh)
|'''''They Will All Die In Space''''' (Javier Chillon a stiúraigh)
|'''''Message through the Stars''''' (Vijay Varman a scríobh)
|- style="vertical-align: top;"
|2017
|'''''Einstein Rosen''''' (Olga Osorio a stiúraigh)
|'''Einstein Rosen''' (Olga Osorio a scríobh)
|
|- style="vertical-align: top;"
|2018
| colspan="3" |Sa bhliain 2018, tograíodh gradam "Scoth den Scoth" a bhronnadh in ionad an ghnáthleagan amach. Ba é an buaiteoir foriomlán ná an gearrscannán '''''Einstein Rosen''''' (2017).
|-
|2019<ref name="Octo19">{{Cite web-en|url=https://2019.octocon.com/2019/08/29/the-golden-blasters-2019/|title=The Golden Blasters 2019|date=August 29, 2019|access-date=July 13, 2025|language=as Béarla}}</ref>
|'''''Gryphon Animo''''', (Matthew Maloney a stiúraigh)
|'''''Gryphon Animo''''', (Matthew Maloney a stiúraigh)
|'''''Recurse''''' (Lucas Vossoughi a scríobh)
|}Sa bhliain 2019, d’éirigh bunaitheoir na Réabairí Órga, John Vaughan, as bainistíocht an ghradaim de dheasca drochshláinte. Cé gur ceapadh foireann nua, ní raibh na Réabairí Órga le feiceáil i sceideal an aonaigh i ndiaidh na paindéime.<ref name="Octo19" />
== Nascanna amach ==
* Suíomh gréasáin: [https://octocon.com/ octocon.com]
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
====Nótaí====
{{reflist|group=nóta}}
[[Catagóir:Ficsean eolaíochta Éireannach]]
[[Catagóir:Fantaisíocht Éireannach]]
[[Catagóir:Ficsean tuairimeach Éireannach]]
[[Catagóir:Féilte Éireannacha]]
[[Catagóir:Féilte ealaíon]]
[[Catagóir:Gearrscannáin]]
[[Catagóir:Féilte a bunaíodh in 1989]]
[[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1989]]
[[Catagóir:Bunaithe sna 1980í]]
0s7g3ivmlte5m8yunt8diojdgpdb2jf
Ráth Cuaráin
0
128396
1327751
2026-09-10T06:40:51Z
Marcas.oduinn
33120
Cruthaithe ó enwiki
1327751
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}}
Tá ann ag '''Ráth Cuaráin''' [[tuama pasáiste]] agus [[dún cnoic]]. Tá an ráth suite ar bharr Chnoc {{h|Bealach Conglais}}, [[Contae Chill Mhantáin]], gar de ghleann [[Abhainn na Sláine]]. Is ón tréimhse chéanna iad an tuama agus [[Sí an Bhrú]], .i. tógadh é idir na blianta 3500–3000 RC le linn an [[Neoiliteach|Neoilití]]. Téann an dún siar go dtí an [[Réamhstair na hÉireann|Cré-umhaois]], c. 1000 RC. Is [[séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann]] é an ráth le hainm oifigiúil ''[[Baltinglass hillfort complex]].
== Suíomh ==
Ar bharr Chnoc Bhealach Conglais atá Ráth Cuaráin suite, 2 km taobh soir de -northeast of {{h|Bealach Conglais}} féin, os cionn [[Abhainn na Sláine]].
== Stair ==
Creidtear gur tógadh an pasáiste ag an am céanna is ar tógadh [[Sí an Bhrú]], .i. 3500–3000 RC, le linn na ré [[Neoiliteach|Neoilití]].
Tochlaíodh an suíomh idir na blianta 1934-1936 ag [[P. T. Walshe]].<ref name=nli96340 /> Fuair sé ann triúr aosach agus páiste amháin agus iad [[créamadh|créamtha]]. Baineadh [[grianchloch]] as an talamh, rud a deir b'fhéidir gur saghas maisiúcháin a bhí ann.
Feictear cúig dhún cnoic thar timpeall Bhealach Conglais. Tógadh Ráth Cuaráin féin ar bharr an chnoic, le linn na [[Cré-umhaois]]e. Is dócha gurbh é ''Ráth Charnáin'' an t-ainm a bhí ann ar dtús.<ref name=logainm />
== Cuir síos ==
=== Tuama pasáiste ===
Is [[carn]] 27 m ar trastomhas é an tuama mar atá sé inniu é.<ref name=Meehan2004 /> Faightear faoin gcarn cúig struchtúr:
* Tá leac déanta as clocha móra thart timpeall an chairn. Le linn dó a thocailt, fuarthas leac laistigh eile. Feictear ealaíon tuama ar thrí chloch.
* Tá an príomhthuama ar an taobh ó thuaidh. Tá pasáiste gearr aige, 3.2 m ar fad, agus seomra 2 m ar trastomhas ag a dheireadh. ''which contains three shallow recesses and a stone basin with a smooth concave surface.<ref name=Meehan2004 />{{rp|321}}
* Taobh ó dheas den charn, tá tuama eile seomra roinnte ina thrí urrann ach gan pasáiste. Tá ealaín tuama ar dhá chloch
* Taobh siar ó thuaidh tá struchtúr beag [[coirbéaladh]]
* Tá cúigiú seomra laistigh den leac.
I measc na rudaí a fuarthas ag suíomh, tá san áireamh cnámha créamtha daonna, [[scríobaire|scríobairí]] {{h|cloch thine}}, [[potaireacht na Ceathrún Caoile]] agus [[mionchnámh]]a; faoi bhun an chairn féin, fuarthas [[tua cloiche]], [[sleá]] breochloiche, scríobairí, cloch ubhach, ginidín cruithneachta agus collchnónna. A bró dhiallaite was also found in the cairn.<ref name=pip /><ref name=modant /><ref name=view864 />
=== Dún cnoic ===
Is [[dún cnoic]] démhúrach é Rath Cuaráin, suite ar bharr Chnoc Bhealach Conglais, agus an tuama sa lár. Tá cruth ubhach aige, 400 m ar leathán. Baineadh clocha ón gcarn chun balla cosanta a thógáil. Tá [[rampar]] faoi dhó ann.<ref name=cwh />
== Naisc sheachtracha ==
* [https://www.rte.ie/news/leinster/2026/0108/1552039-wicklow-hillfort/ Wicklow hillfort designated Ireland's earliest proto-town], Nuacht RTÉ News
== Tagairtí ==
{{reflist | refs =
<ref name=nli96340>{{lua idirlín | url = http://sources.nli.ie/Record/PS_UR_096340 | teideal = The excavation of a burial cairn on Baltinglass Hill, Co. Wicklow | foilsitheoir = National Library of Ireland | dátarochtana = Samhain}}</ref>
<ref name=view864>{{lua idirlín | url = http://mountainviews.ie/summit/864/comment/5623/ | teideal = Baltinglass Hill 382m hill | work = mountainviews.ie}}</ref>
<ref name=logainm>{{lua idirlín | url = http://www.logainm.ie/en/113158?s=rathcoran | teideal = Ráth Cuaráin | work = logainm.ie}}</ref>
<ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland |url= | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=321 | isbn=0 906362 43 1}}</ref>
<ref name=pip>{{lua idirlín | url = http://www.megalithicmonumentsofireland.com/COUNTIES/WICKLOW/CoolinarrigUpper_PassageTomb.html | teideal = Coolinarrig Upper Passage Tomb | sloinne = Pip | foilsitheoir = Megalithic Monuments of Ireland}}</ref>
<ref name=modant>{{lua idirlín | url = http://www.themodernantiquarian.com/site/1292/baltinglass_hill_tombs.html#fieldnotes | teideal = Baltinglass Hill - Tombs | work = themodernantiquarian.com}}</ref>
<ref name=cwh>{{lua idirlín | url = http://www.countywicklowheritage.org/page/baltinglass_-_brusselstown?path=0p2p51p74p | teideal = Baltinglass - County Wicklow Heritage | work = countywicklowheritage.org | dátarochtana = 23 Nollaig 2017}}</ref>
}}
[[Catagóir:Tuamaí pasáiste]]
jdt1x4zmbpysht9phspmrj4r1uz442q