Vicipéid gawiki https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Meán Speisialta Plé Úsáideoir Plé úsáideora Vicipéid Plé Vicipéide Íomhá Plé íomhá MediaWiki Plé MediaWiki Teimpléad Plé teimpléid Cabhair Plé cabhrach Catagóir Plé catagóire TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Reiligiún 0 3776 1327864 1325661 2026-09-12T09:16:54Z ~2026-49239-61 77023 Mionathraithe gramadúla 1327864 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Religionsmajoritaries.png|thumb|380px|]] [[Íomhá:ReligijneSymbole.svg|thumb]] Is é is ciall le '''reiligiún''' nó '''creideamh''' ná an córas tuisceana agus creidiúint a bhíonn ag duine nó ag pobal maidir le bunús an domhain, an saol i ndiaidh an bháis, agus tionchair diaga nó iar-dhaonna ar chúrsaí an tsaoil. Is iad príomhchreidimh an domhain an [[Críostaíocht|Chríostaíocht]] (idir [[Caitliceachas|Chaitliceachas]], [[Protastúnachas|Phrotastúnachas]], [[Ceartchreideamh]] Gréagach, Rúiseach srl), [[Ioslam]], an [[Giúdachas]], an [[Hiondúchas]], [[Wicca]], an [[Búdachas]], [[Siontó]], an [[Sóróaistreachas]], an [[Síceachas]], agus creidimh thraidisiúnta, go minic le hiliomad déithe. Deirtear gurbh iad na sean-[[Eabhraigh]] ar dtús a thug aitheantas don aon-diagacht, cé go raibh córas le [[Dia]] maith amháin ar bun i bhfad roimhe, m.sh., ag muintir na [[Peirs]]e, .i. an [[Sóróaistreachas]]. Nuair a thug Dia na nEabhrach ([[Iáivé]]) an dlí do [[Maois|Mhaois]], .i. [[na Deich nAithne]], leag sé síos nach raibh ann ach an t-aon Dia amháin, agus nár chóir ómós a thabhairt do Dhia ar bith eile. As creideamh na nEabhrach, ar a dtugtar an [[Giúdachas]], a spreagadh an Chríostaíocht in aimsir [[Íosa Críost|Chríost]], agus an Muslamachas nó [[Ioslamachas]] in aimsir [[Mahamad|Mhahamad]]. Sa seansaol, bhí a ndéithe féin ag gach cultúr nó tír, fiú ag na hEabhraigh. Ach le teacht na gcreideamh nua, ba mhinic a thugtaí ''[[págántacht]]'' nó ainmneacha drochmheasúla ar an gcóras creidimh agus diagachta traidisiúnta i gcultúr. Leanann an córas diagachta go minic i bhfoirm [[miotaseolaíocht|miotaseolaíochta]], agus go minic nuair a thagann, mar shampla, an Chríostaíocht go cultúr nua, bíonn creideamh sa dá chóras ar feadh i bhfad, agus déanann an seanchreideamh múnlú ar an gcreideamh, mar shampla i scéalta na naomh, agus i gceiliúradh féilte. Sampla de seo an [[vúdú]] i [[Háítí]] sa [[Muir na Cairibe|Chairib]] agus [[Candomblé]] sa [[Bhrasaíl]], áit a bhfuil formhór na ndaoine ina gCríostaithe, ach a bhfuil creideamh agus cleachtadh fós ar nósanna agus déithe na [[An Afraic|hAfraice]]. Bhí a gcóras diagachta féin ag na [[An tSean-Ghréig|sean-Ghréagaigh]], córas roinnte gaolta leis ag na [[An tSean-Róimh|sean-Rómhánaigh]], agus ar ndóigh a gcóras féin ag na sean-[[Gaeil|Ghaeil]]. == Féach freisin == * [[Creideamh in Éirinn]] ==Tagairtí== {{reflist}} [[Catagóir:Reiligiún|*]] savrcndhxiobxki6gfwjjur3t72fz9p Isaac Asimov 0 9556 1327833 1322451 2026-09-11T16:17:52Z Daithimac 114 /* Sloinne */ cúpla botún a cheartú 1327833 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Scríbhneoir]] [[Ficsean eolaíochta|ficsin eolaíochta]] agus bithcheimiceoir ab ea '''Isaac Asimov''' ([[2 Eanáir]] [[1920]] - [[6 Aibreán]] [[1992]]) a chuir cor i stair an [[Ficsean eolaíochta|fhicsin eolaíochta]] lena chuid scéalta faoi [[Róbaitic|róbait]], chomh maith leis an tríológ a scríobh sé faoin bh[[Fundúireacht (ficsean eolaíochta)|Fundúireacht]] thiar sna [[1950idí]]. ==Sloinne== Eascraíonn an sloinne Asimov ón chéad chuid de озимый хлеб (''ozímyj khleb''), rud a chiallaíonn 'grán geimhridh' ([[seagal]] go sonrach) inar dhéileáil a sin-sin- sin-seanathair leis an ainm athartha Rúiseach -''ov'' leis <ref>{{cite book|last=Asimov|first=Isaac|title=In Memory Yet Green|year=1979|pages=8, 10–11}}</ref>. Litrítear Azimov mar Азимов san [[Aibítir Choireallach|aibítir Choireallach]] <ref name="azimov">{{cite book|last=Asimov|first=Isaac|title=In Memory Yet Green|page=11}}</ref>. Nuair a tháinig an teaghlach go dtí na Stáit Aontaithe sa bhliain 1923, b'éigean a n-ainm a litriú san [[Aibítir Laidineach|aibítir Laidineach]], litrigh a athair Asimov le S, ag creidiúint gur chóir an litir seo a fhuaimniú cosúil le Z (mar atá sa Ghearmáinis), agus mar sin rinneadh Asimov de <ref name="azimov2" />. Spreag sé seo ceann de ghearrscéalta Asimov ina dhiaidh sin, "''My Spell with an S'' ."<ref>{{cite book|last=Asimov|first=Isaac|title=The Best Science Fiction of Isaac Asimov|publisher=Grafton Books|year=1987|location=Glasgow|page=243}}</ref> Dhiúltaigh Asimov do mholtaí luatha maidir le hainm níos coitianta a úsáid mar ainm cleite, agus chreid sé gur chabhraigh a inaitheantacht lena ghairm. Tar éis dó a bheith ina scríbhneoir cáiliúil, bhuail sé go minic le léitheoirí a chreid gur ainm cleite sainiúil é "Isaac Asimov" a chruthaigh údar a bhfuil ainm coitianta air. == Scéal a Bheatha == Saolaíodh Isaac Asimov i dtús Mhí na Nollag sa bhliain 1920 - is é an dara lá de Mhí na Nollag an dáta oifigiúil, ach níl sé cruinn - i bPetrovichi in aice le Smolensk san [[An tAontas Sóivéadach|Aontas Sóivéadach]] (inniu: [[An Rúis]]). Ba iad Anna Rachel Berman agus Judah Asimov a thuismitheoirí. Muilleoirí [[An Giúdachas|Giúdach]]a ab ea iad. Nuair a bhí sé trí bliana d'aois, chuaigh an [[teaghlach]] ar imirce go dtí na [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]]. Mar sin, níor fhoghlaim Isaac óg [[An Rúisis|Rúisis]] riamh, nó ba iad an [[Béarla]] agus an [[Giúdais|Ghiúdais]] an t-aon dá [[Teanga (cumarsáid)|theanga]] a chuala sé sa bhaile i m[[Brooklyn]] i [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]]. D'fhoghlaim sé léamh agus scríobh as a stuaim féin nuair a bhí sé cúig bliana d'aois, agus bhí sé riamh ábalta Giúdais a labhairt chomh maith le Béarla. Bhí [[Iriseoir|irisí]] [[Ficsean eolaíochta|ficsin eolaíochta]] ar díol i [[siopa]] a thuismitheoirí, agus chuir sé spéis iontu. Nuair a bhí sé aon bhliain déag d'aois, thosaigh sé ag scríobh scéalta dá chuid féin, agus i gceann sraith de bhlianta, bhí na hirisí lónléitheoireachta á gceannach uaidh agus á bhfoilsiú. Bhain Asimov: amach céim [[ollscoil]]e in [[Ollscoil Columbia]] sa bhliain 1939. Naoi mbliana ina dhiaidh sin, rinne sé a dhochtúireacht ansin sa [[Bithcheimic|bhithcheimic]]. Idir an dá linn, chaith sé trí bliana ag obair do Stáisiún Aerthástála an [[Cabhlach cogaidh|Chabhlaigh]] in [[Philadelphia]]. Nuair a bhí an cogadh thart cheana féin, coinscríobhadh san [[Fórsaí armtha|Arm]] é, agus chaith sé naoi mí ansin sular scaoileadh chun siúil "faoi onóracha" é. Botún maorlathach a bhí ann i ndáiríre agus bhí an t-ádh dearg ar Asimov: sheachain sé an tástáil [[Buama adamhach|adamhach]] mar sin in [[atall]] Bikini sa bhliain 1946. [[Íomhá:Heinlein-decamp-and-asimov.jpg|thumb|left|280px|Asimov (ar dheis) le L. Sprague de Camp agus [[Robert Anson Heinlein]] (ar clé) i [[Pennsylvania]] 1944]] Nuair a fuair sé an dochtúireacht, chuaigh Asimov ag obair in [[Ollscoil]] [[Boston, Massachusetts|Bhostúin]]. Ón mbliain 1958 ar aghaidh, áfach, ní raibh dualgas léachtóireachta air a thuilleadh, nó faoin am sin, bhí sé ní ba mhó i dtuilleamaí na scríbhneoireachta ná na bithcheimice mar shlí bheatha. Mar sin féin, bhí sé ina chomhollamh i gcónaí, go dtí go ndearnadh ollamh oinigh de sa bhliain 1979. Phós sé Gertrude Blugerman (1917, Ceanada–1990, Bostún) ar an 26ú lá de Mhí Iúil, 1942, agus rugadh beirt chlainne dóibh, David (sa bhliain 1951) agus Robyn Joan (sa bhliain 1955). Fuair siad [[colscaradh]] sa bhliain 1973, ach bhí siad dealaithe ó chéile sa saol laethúil i bhfad roimhe sin. Sa bhliain chéanna, phós Asimov Janet O. Jeppson. Ba mhaith le hAsimov seomraí beaga cluthara. Ní fhéadfá [[clástrafóibe]] a chur ina leith. Sa chéad chuid dá [[Beathaisnéis|bheathaisnéis]], cuimhníonn sé ar an [[aisling]] a bhí aige ina bhuachaill beag dó: theastaigh uaidh, ansin, seastán nuachtán a bheith aige ar stáisiún an [[Iarnród|iarnróid]] faoi thalamh, i gcruth is go bhféadfadh sé a chuid léitheoireachta a dhéanamh i mboth beag seascair agus na [[Traein|traenacha]] ag dul thart leis. Bhí eagla ar Asimov roimh [[Eitleán|eitilt]], agus ní dheachaigh sé ar bhord [[Eitleán|eitleáin]] ach faoi dhó, nuair a bhí sé ar fiannas san arm, ionas nach bhféadfadh sé é a sheachaint. Dá thoradh sin, ní minic a chuireadh sé turais fada [[Taisteal|taistil]] de, rud a d'fhág a lorg ar a chuid scríbhneoireachta, go háirithe ar na scéalta faoin m[[bleachtaire]] Wendell Urth agus na scéalta faoi Elijah Baley. === Cnagaosta === [[Íomhá:Super science fiction 195712.jpg|clé|mion|The Gentle Vultures, Super-Science Fiction, Nollaig 1957]] Ina fhear cnagaosta dó, fuair sé amach go raibh sé ag baint an-taithnimh as cúrsáil [[Long|loinge]], agus ba mhinic a thugadh sé cainteanna faoi chúrsaí [[eolaíocht]]a ar bhord loinge leis na paisinéirí eile a ghiúmaráil. Óráidí den chéad scoth a bhí ann a d'fhéadfadh draíocht a chur ar a lucht éisteachta. Bhí ciall dhian aige don am, nó bhí sé ábalta an t-am a bhí curtha ar fáil dó a spíonadh gan é a shárú gan oiread is súil chaitheamh ar an uaireadóir. Ón taobh eile de, ní raibh mórán lúith ina ghéaga, nó níor fhoghlaim sé riamh conas [[snámh]] nó [[Rothaíochta|rothaíocht]] a dhéanamh. Mar sin féin, nuair a d'aistrigh sé go Bostún, d'éirigh leis teacht isteach ar thiomáint an [[Gluaisteán|ghluaisteáin]]. Ina leabhar scéilíní magaidh ''Asimov Laughs Again'', thug sé "ainriail ar na rothaí" ar thrácht na sráideanna i mBostún. Bhí suim ag Asimov ina lán rudaí éagsúla, nó nuair a bhí sé ag teannadh anonn san aois, ghlac sé ballraíocht in eagraíochtaí a bhí ag coinneáil cuimhne ar Gilbert agus Sullivan nó ar scéalta Nero Wolfe le Rex Stout. Bhí sé fosta ina bhall tábhachtach den chumann úd Baker Street Irregulars, an cumann is tábhachtaí dóibh siúd a bhfuil suim acu in eachtraí [[Sherlock Holmes]]. Ón mbliain 1985 go lá a bháis, bhí sé ina [[Uachtarán]] ar an American Humanist Association, agus b'é a chara Kurt Vonnegut, scríbhneoir eile, a tháinig i gcomharbas air. Bhí sé mór le [[Gene Roddenberry]] freisin, an fear a chruthaigh an [[Star Trek|Réaltaistear]], agus luadh a ainm ar na teidil chreidiúna don scannán ''[[Star Trek]]: The Motion Picture'' a bhuí leis an gcomhairleoireacht a rinne sé le linn an léiriúcháin. Go bunúsach, bhí sé ag áitiú ar fhoireann an chomhlachta Paramount Pictures nach raibh Roddenberry ag síneadh srianta na heolaíochta ní b'fhaide amach thar a raibh dlisteanach san fhicsean eolaíochta. === Bás === Fuair Asimov bás ar an séú lá de Mhí Aibreáin sa bhliain 1992. D'fhág sé an dara bean chéile agus an chlann a rugadh dó sa chéad phósadh ina dhiaidh. Deich mbliana i ndiaidh a bháis, nocht an t-eagrán dá [[Dírbheathaisnéis|dhírbheathaisnéis]] a chóirigh Janet Asimov gurbh é an [[SEIF]] ba thrúig bháis dó. Tholg sé an [[galar]] ón aistriú [[Fuil|fola]] a fuair sé nuair a bhí sé ag dul faoi scian dochtúra le [[máinliacht]] seach-chonaire corónaí a fháil. Bhí Asimov féin toilteanach a phoibliú go raibh an galar seo air, ach d'áitigh a chuid dochtúirí air gan an tsreang a bhaint den mhála, nó bhí siad buartha faoi na réamhbhreithiúnaisí coitianta i leith an ghalair a ghoillfeadh ar a chlann. Nuair a bhí sé tar éis bháis, bheartaigh a [[Teaghlach|theaghlach]] an scéal a nochtadh don tsaol mhór. Ach ansin, i bhfianaise an challáin a tharraing an réaltóg leadóige [[Arthur Ashe]] nuair a nocht seisean go raibh an [[SEIF]] air, chinn siad gan a dhath a rá faoi go raibh an galar céanna ar Asimov. Deich mbliana ina dhiaidh sin, nuair a bhí na dochtúirí a raibh Asimov ina othar acu básaithe iad féin, chinn Janet agus Robyn, an iníon, go raibh sé chomh maith acu an fhírinne a insint go hoscailte. == A Dhearcadh Intleachtúil == [[An Daonnachas|Daonnachaí]] agus [[Réasúnú|réasúnaí]] ab ea Isaac Asimov. Ní raibh sé ag cur in aghaidh fíor-áitiús reiligiúnda, ach d'ionsaíodh sé go fíochmhar gach sórt pisreog. Nuair a bhí sé óg, d'urramaíodh a thuismitheoirí traidisiún reiligiúnda an Ghiúdachais Cheartchreidmhigh, ach ní dhearna siad riamh aon iarracht Isaac a thógáil leis an traidisiún seo in aghaidh a thola. Mar sin, nuair a tháinig sé i mbun a mhéide, is é an tátal a bhain sé as an m[[An Bíobla|Bíobla]] gurbh í díolaim na [[miotas]] Giúdach a bhí ann, cosúil leis an Iliad, ina raibh na miotais [[An Ghréig|Ghréagach]]<nowiki/>a curtha ar taifead. (Ar feadh tamaill bhig, bhí a athair, Judah Asimov, ag obair sa t[[sionagóg]] áitiúil le sult a bhaint as an timpeallacht agus le tuiscint a fháil ar an scrioptúr naofa. Is beag a chuaigh an taithí seo i bhfeidhm ar Isaac óg, ach amháin gurbh ansin a d'fhoghlaim sé aibítir na h[[Eabhrais]]e.) Thar na blianta, dúirt Asimov go raibh sé ina [[aindiachaí]], ach ní raibh sé sásta leis an téarma seo, ó bhí sé inbharúla go raibh sé ag cur an iomarca béime ar an rud nár chreid sé ann, gan a dhath a rá i leith na rudaí ar chreid sé iontu. Níos deireanaí, fuair sé gurbh fhearr leis "[[An Daonnachas|daonnachaí]]" a thabhairt air féin. [[Íomhá:Gary Freeman Publishing Illustration Gilgamesh Uruk low res.jpg|clé|mion|Clúdach: "Isaac Asimov's Science Fiction Magazine", 1988, le Garry Freeman]] Sa leabhar deireanach [[Dírbheathaisnéis|dírbheathaisnéise]] a tháinig óna pheann, scríobh sé: "Mura mbeinn i m'aindiachaí, chreidfinn i nDia a shábhálfadh na daoine de réir iomlán a saoil, seachas an cineál cainte a chleachtann siad. Sílim gurbh fhearr Leis an t-aindiachaí macánta cneasta ná an seanmóirí teilifíse nach bhfuil ina bhéal ach Dia, Dia, Dia, agus nach bhfuil idir lámhaibh aige ach peaca, peaca, peaca." Sa leabhar céanna, tagraíonn sé d'Ifreann mar "aisling shaobh an t[[Sádachas|Sádaí]]" agus é greamaithe ar dhóigh amscaí de Dhia atá lán trócaire. Má bhí rialtais na stát daonna féin in ann srianta a chur le pionóis chruálacha nó neamhghnácha, ar seisean, cén fáth nach gcuirfí teorainn ama leis an bpionós sa saol eile? Dhiúltaigh Asimov don smaoineamh go dtarraingeodh aon [[Creideamh|chreideamh]] nó gníomh daonna pionós síoraí ar an duine. Má bhí an saol eile ann agus gach duine ag fáil an rud a bhí tuillte aige thall ansin, ar seisean, nach raibh an pionós ba mheasa, ba dhéine agus ab fhaide ag dul dóibh siúd a bhí i ndiaidh "Ifreann a cheapadh le Dia a chlúmhilleadh"? Mar is léir óna leabhair ''Treasury of Humor'' agus ''Asimov Laughs Again'', bhí sé thar a bheith ábalta scéilíní magaidh a insint faoi [[Dia|Dhia]] an Ghiúdachais is na [[An Chríostaíocht|Críostaíochta]], faoin [[Diabhal]], faoi Pharthas agus faoi ábhar reiligiúnach eile, nó bhí sé den bharúil gur minic gur mhó a spreag scéilín maith magaidh smaointí ná comhrá faidréiseach fadaraíonach [[fealsúnacht]]<nowiki/>a. Bhí dearcadh forásach ag Asimov ar an gcuid ba mhó de cheisteanna polaitiúla a linne, agus é ag tacú go daingean leis an b[[Páirtí Daonlathach (Stáit Aontaithe)|Páirtí Daonlathach]]. Bhí sé ag cur in aghaidh [[Cogadh Vítneam|Chogadh Vítneam]] sna [[1960idí|seascaidí]], agus lá i dtús na [[1970idí|seachtóidí]], nuair a bhí sé faoi agallamh ar an teilifís, thacaigh sé le George McGovern go poiblí. Bhí sé míshásta le fás na míréasúntachta agus na pisreogachta i measc na bhforásach Meiriceánach ó dheireadh na seascaidí ar aghaidh. [[Íomhá:GXY5101 0000fc.jpg|mion|clé|Tyrann, 1951]] Sa leabhar dírbheathaisnéise ''In Joy Still Felt'', chuimhnigh sé ar an teagmháil a bhí aige le hAbbie Hoffman, fear mór an fhrithchultúir. Ba é an tátal a bhain Asimov as Hoffman agus a leithéidí go raibh siad ag leanúint tonn mhór na mothúchán is na maoithneachta a d'fhág i "bhfásach spioradálta" iad, agus ní raibh sé cinnte, an bhfillfidís as an bhfásach sin choíche. An dóigh a raibh sé ag cosaint na stáisiún adamhach leictreachais fiú i ndiaidh na n-imeachtaí in [[Three Mile Island]], [[Harrisburg, Pennsylvania|Harrisburg]], rinne sé dochar dá chaidreamh le cuid de na Liobrálaigh eile sna Stáit Aontaithe. I litir a cuireadh in athchló sa leabhar úd ''Yours, Isaac Asimov'', dúirt sé, siúd is gurbh fhearr leis "a shaol a chaitheamh gan dul in aon seans" ná a bheith ina chónaí in aice le himoibritheoir [[Fuinneamh núicléach|núicléach]], go mbeadh sé ní b'fhonnmhaire é a chaitheamh in aice le himoibritheoir núicléach ná in aice le sluma, le Love Canal nó "le gléasra de chuid Union Carbide a bheadh ag táirgeadh isicianáit mheitile" (tagairt ab ea é seo don olltubaiste i m[[Bhopal]] san India, a bhí díreach i mbéal an phobail). Is iomaí achainí a d'eisigh sé, leis, ag éileamh go gcuirfí srianta le ródhaonrú an domhain, agus é go mór mór faoi thionchar daoine ar nós [[Thomas Malthus]] agus [[Paul R. Ehrlich]] i leith na ceiste seo. Bhí Asimov ag tacú le cúis na mban sular éirigh an feimíneachas faisiúnta fairsing mar ghluaiseacht. Bhí sé den tuairim go raibh ceist na mban fite fuaite le ceist an daonra. Thairis sin, chreid sé gur chóir an homaighnéasachas a cheadú, mar ghníomhaíocht ghnéis nach raibh ag cur leis an daonra (féach an leabhar ''Yours, Isaac Asimov''). Ag druidim chun deiridh dá shaol dó, lochtaigh sé an dóigh a raibh an saol i g[[Nua-Eabhrac (cathair)|Cathair Nua-Eabhrac]], dar leis, ag dul chun donais de réir mar a bhí an [[Meánaicme|mheánaicme]] ag éalú go dtí na [[Bruachbhaile|bruachbhailte]]. An leabhar deireanach neamhfhicseanúil a tháinig óna pheann, mar atá, ''Our Angry Earth'' (1991), a scríobh sé i gcomhar lena sheanchara Frederik Pohl, scríbhneoir eile ficsin eolaíochta, bhí sí ag plé cheisteanna na géarchéime éiceolaíche, ar nós téamh an domhain agus [[ciseal ózóin]]. ==Naisc sheachtracha== *[https://www.youtube.com/watch?v=VSxMZBp-2Zs&t=159s Labhraíonn Isaac Asimov faoi phiseoga, reiligiún agus an fáth a múineann sé an réasúntacht. (I mBéarla)] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Asimov, Isaac}} [[Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Ficsean eolaíochta]] [[Catagóir:Scríbhneoirí ficsin thuairimigh]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1920]] [[Catagóir:Básanna i 1992]] q7upmq5bm72fedo1bj7lmzug1tvqag8 Valladolid 0 12615 1327861 1113916 2026-09-11T23:28:55Z Lojwe 41051 1327861 wikitext text/x-wiki {{glanadh}} {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil|himne=[https://archive.org/details/himno-a-valladolid &#124; Himno a Valladolid]}} Is í '''Valladolid''' de facto príomhchathair [[Comhphobail fhéinrialaitheacha na Spáinne|chomhphobail féinrialaithe]] na [[an Chaistíl agus León|Caistíle agus León]] sa [[An Spáinn|Spáinn]] agus í mar phríomhchathair chúige Valladolid chomh maith. Tá sí súite ar abhainn an Pisuerga agus taobh istigh den réigiún [[Ribera del Duero]], sa agus mar chuid de réigiúin stairiúil [[Coróin na Caistíle|an Chaistíl]]. Bhí thart ar 521,130 ina gcónaí ann sa bhliain [[2017]], sé sin an 13ú bardas is mó sa Spáinn agus an chathair is mó in iarthuaisceart na tíre. == Sanasaíochta == Deirtear go dtáinig ainm na háite ón [[Laidin]] : VALLIS, "Gleann"; agus an focal Ceilteach: TOLITUM, "suíomh le buaile dhá abhainn". Tá ceangailt ag a ainm leis an easainm Araibise reatha don chathair [[:ar:بلد_الوليد|بلد الوليد]] a ciallaíonn ''An Cathair de Walid''. Glaotar Pucela uirthi freisin, leasainm, nach bhfuiltear cinnte cá as a tháinig sé, ach b'fhéidir go bhfuil sé ceangailte leis na ridirí a chuaigh le "Juana de Arco". == Stair == Ghabh na Muraigh an ait sa [[10ú haois]]. D'fheabhsaigh an cunta Pedro Ansúrez an sráidbhaile sa [[11ú haois]]; sa [[15ú haois]] bhí sé mar ait chónaithe do ríthe Castilla agus mar phríomhchathair Ríocht na Spáinne go dtí [[1561]], nuair a bhog Pilib II an phríomhchathair go [[Maidrid]]. Pósadh [[Na Monarcaí Caitliceacha]] iad ar an [[19 Deireadh Fómhair]], [[1469]], i Valladolid. D'aontaigh an pósadh an [[Coróin na Caistíle|choróin na Caistíle]] agus [[Corón na hAragóine|na hAragóine]] faoin dteaghlach chéanna. Fuair [[Criostóir Colambas]] bás i Valladolid sa bhliain [[1506]] i dteach a bhfuil mar iarsmalann dó. Rinne Pilib III príomhchathair arís di, idir [[1601]] agus [[1606]]. Adhlacadh [[Aodh Rua Ó Dónaill]] sa bhliain 1602 i Mainistir na bProinsiasach sa bPlaza Mayor<ref>{{Lua idirlín |url=https://www.irishtimes.com/life-and-style/travel/2.714/bowing-to-a-regal-past-1.1266878%3fmode=amp |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2019-12-11 |archivedate=2020-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201130212110/https://www.irishtimes.com/life-and-style/travel/2.714/bowing-to-a-regal-past-1.1266878?mode=amp }}</ref><ref>https://www.dfa.ie/news-and-media/press-releases/press-release-archive/2011/october/red-hugh-odonnell-honoured-in-valladoloid/</ref>, mar a thuairiscítear sa Beatha Aodha Ruaidh Uí Dhomhnaill, le [[Lughaidh Ó Cléirigh]], áit a bhfuil Valladolid litrithe mar Uualladolid i nGaeilge<ref> https://celt.ucc.ie/published/G100080/text012.html</ref> I measc Séadchomharthaí an chathair tá, an ardeaglais neamhchríochnaithe, Eaglais Santa Maria la Antigua, an Plaza Mayor (rinneadh cóip den chearnóg seo i Maidrid agus áiteanna eile ar fud an domhain Spáinnigh), an Iarsmalann Dealbhóireachta Náisiúnta, in aice le hEaglais [[Naomh Pól]], ait a raibh an cnuasach ba mhó de dhealbha adhmaid polacrómataigh sa Spáinn, agus dámh dlí d'Ollscoil Valladolid, tá aghaidh an Ollscoil seo ar cheann de na oibreacha Narciso Tomei a bhfuil fágtha. Tá an iarsmalann Eolaíochta in aice abhainn na Pisuerga. Tá an t-aon teach de [[Miguel de Cervantes]] a bhfuil fós ag seasamh suite i Valladolid fosta. Cé nach bhfuil an ardeaglais críochnaithe, bhí ardeaglais Valladolid deartha ag Juan de Herrera, a bhí mar ailtire do El Escorial. <gallery> Íomhá:Valladolid Antigua 20080816.jpg|Eaglais Santa María la Antigua, Valladolid Íomhá:ValladolidAyto 20-4-03.JPG|An Plaza Mayor agus Halla na Cathrach, Valladolid Íomhá:Valladolid SanPablo.jpg|Eaglais Naomh Pól Íomhá:Valladolid - Catedral.jpg|An Ardeaglais Íomhá:Valladolid - Palacio Real.jpg|Pálás Ríoga Íomhá:Valladolid 252 modified.JPG|Ollscoil Valladolid Íomhá:Pasaje Gutierrez Centro Valladolid RI-51-0010193 (3).jpg|Stua Gutiérrez</gallery> == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Valladolid}} {{Cathracha-na-Spáinne}} {{Síol-tír-es}} [[Catagóir:Cathracha agus Bailte i gCaistíl agus León]] [[Catagóir:An Chaistíl agus León]] [[Catagóir:Príomhchathracha na Spáinne]] [[Catagóir:Mainistreacha]] dn8r32mehcehftxsg87lxyivkhm21qh Robert Lloyd Praeger 0 16480 1327862 1034623 2026-09-12T08:05:03Z Marcas.oduinn 33120 /* */ Typos 1327862 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba [[eolaí]] agus [[Stair|staraí]] [[Éire]]annach é '''Robert Lloyd Praeger''' ([[25 Lúnasa]] [[1865]] - [[5 Bealtaine]] [[1953]]). D' oibrigh sé i [[Leabharlann Náisiúnta na hÉireann]] ó [[1893]] go [[1923]]. B'eisean an chéad duine a roghnaíodh mar uachtarán na [[Taisce]] agus [[Cumann Sléibhteoireachta na hÉireann]] freisin. Fuair sé bás i m[[Baile Átha Cliath]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-ie}} {{DEFAULTSORT:Praeger, Robert Lloyd}} [[Catagóir:Daoine as Cúige Uladh]] [[Catagóir:Básanna i 1953]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1865]] [[Catagóir:Bitheolaithe Éireannacha‎]] b58b6hn5m0bxgcr0xyfo5eilb2rz1ha 1327863 1327862 2026-09-12T08:05:23Z Marcas.oduinn 33120 /* */ 1327863 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba [[eolaí]] agus [[Stair|staraí]] [[Éire]]annach é '''Robert Lloyd Praeger''' ([[25 Lúnasa]] [[1865]] - [[5 Bealtaine]] [[1953]]). D'oibrigh sé i [[Leabharlann Náisiúnta na hÉireann]] ó [[1893]] go [[1923]]. B'eisean an chéad duine a roghnaíodh mar uachtarán na [[Taisce]] agus [[Cumann Sléibhteoireachta na hÉireann]] freisin. Fuair sé bás i m[[Baile Átha Cliath]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-ie}} {{DEFAULTSORT:Praeger, Robert Lloyd}} [[Catagóir:Daoine as Cúige Uladh]] [[Catagóir:Básanna i 1953]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1865]] [[Catagóir:Bitheolaithe Éireannacha‎]] 6as4r270xt33poo22m5zmptrg5o37fb Sean-nós (amhránaíocht) 0 35669 1327857 1325740 2026-09-11T22:45:56Z TGcoa 21229 /* Féach freisin */ 1327857 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Séanra Ceoil}} [[ Íomhá: Sean_Nos_Festival-www.TG4.ie-76807_66881_Cos_Cos.jpg |thumb|Fógra do féile "sean-nós" ón bhliain [[2011]]]][[Íomhá:Amhráin_is_Ansa_Liom-Eoiní_Mhaidhcí_O_Suilleabháin-www.TG4.ie-6142959521_367a4a284a_m.jpg |thumb|Tá clú ar Eoiní Mhaidhcí Ó Suilleabháin mar amhránaí ar an sean-nós. Rinneadh roinnt clár faoi (ar [[TG4]] ar [[Raidió na Gaeltachta]]) agus e ag casadh amhráin ar an sean nós.]]Traidisiún amhránaíochta is ea an '''sean-nós'''. Is ar stíl amhránaíochta a thugtar ‘an sean-nós’ go hiondúil – ar fhonnadóireacht na h[[Éireann]] trí chéile, idir [[Gaeilge|Ghaeilge]] agus [[Béarla|Bhéarla]] ach go háirithe ceol a ndéantar ornáidíocht air. Is stíl amhránaíochta é a chloistear go minic i g[[Conamara]] sna laethanta seo, ach tá traidisiún láidir in áiteanna eile chomh maith. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.meoneile.ie/anailis/is-strainseir-me-i-ndomhan-an-tsean-nois|teideal=Is strainséir mé i ndomhan an tsean-nóis < Meon Eile|údar=Kathryn Ní Mhaoláin|dáta=15 Iúil 2025|language=ga-IE|work=www.meoneile.ie|dátarochtana=2025-07-15}}</ref><ref>Mar shampla, tá clú ar Eoiní Mhaidhcí Ó Suilleabháin mar amhránaí ar an “sean-nós”. Rinneadh roinnt clár faoi (ar [[TG4]] agus ar [[Raidió na Gaeltachta]]) agus é ag casadh amhráin i stíl na [[Mumhain|Mumhan]]. Féach [https://www.youtube.com/watch?v=BMUQBQLZRbc&feature=related anseo, mar shampla ] clár [[TG4]] ó [[2011]]) ]] </ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thejournal.ie/sean-nos-2-6912465-Jan2026/|teideal=An bhfuil traidisiún na hamhránaíochta ar an sean nós i mbaol?|údar=Conor Brummell|dáta=2026-01-02|language=en|work=TheJournal.ie|dátarochtana=2026-08-17}}</ref> == Amhránaíocht == Is é Corn Uí Riada an comórtas is airde caighdeáin ins an [[amhránaíocht]] sean-nós. Bíonn ar na hiomaitheoirí amhrán mall amháin a chasadh agus amhrán sciopaidh freisin. == Stair == Is téarma é ‘sean-nós’ a tháinig chun cinn le linn athbheochaint na Gaeilge le bunadh [[Oireachtas na Gaeilge]], nuair a cuireadh tús le comórtais amhránaíochta mar chuid den fhéile<ref>[https://www.joeheaney.org/ga/saol-agus-saothar/amhranaiocht-dhuchasach-iarthar-eireann/ An Amhránaíocht Dhúchasach in Iarthar na hÉireann, Cartlanna Joe Éinniú]{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Bhí lucht an Oireachtais ag iarraidh idirdhealú a dhéanamh idir an amhránaíocht dhúchasach (an ‘sean-nós’) agus an cineál amhránaíocht a gcloisfí thart timpeall ar an bpianó i seomraí suite na meán-aicme (an ‘nós nua,’ cheapfá) ag an tráth sin.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.arts.ulster.ac.uk/irish_syllabus/downloads/Teacsanna_Fise/amhranaiocht_ar_an_sean-nos.pdf |teideal=Máire Ní Choilm ag cur síos ar amhránaíocht ar an sean-nós. |dátarochtana=2012-01-14 |archivedate=2016-06-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160606135455/http://www.arts.ulster.ac.uk/irish_syllabus/downloads/Teacsanna_Fise/amhranaiocht_ar_an_sean-nos.pdf }}</ref> == Conspóid == === Ainm === Inniu tá an téarma ‘sean-nós’ á úsáid go forleathan, ach ní léir go bhfuil mórán ar bith céille leis. Is é tuairim amhránaithe áirithe nár cheart an téarma ‘sean-nós’ a úsáid ar chor ar bith.<ref>Mar shampla, [[Sorcha Ní Ghuairim]]. Cuireadh siompóisiam i láthair ag an tOireachtas [[1943]] ina ndearnadh plé ar an gceist seo; féach Róisín Nic Dhonncha, ‘An tOireachtas agus an Amhránaíocht ar an Sean-Nós: Cruthú agus Sealbhú Traidisiúin,’ i Ruairí Ó hUiginn agus Liam Mac Cóil (eag.), Bliainiris [[2004]], 57-71.</ref> === Oideolaíocht === Is ealaín ar leith í amhránaíocht sean-nós. Mar sin, ceapann daoine áirithe nach féidir ealaín a mhíniú don té nach bhfuil sí aige nó aici, ach níor chuir sin stop le ranganna áirithe.<ref>Mar shampla [http://www.scoilcheoil.com/?lang=ga Scoil Cheoil an Earraigh]</ref> ==Féach freisin== * [[Windeáil]] * [[Siolla gaoithe]] * [[Abair Amhrán (leabhair agus suíomh)|''Abair Amhrán'' (leabhair agus suíomh)]] * [[Tionscadal Abair Amhrán]] le [[Doireann Ní Ghlacáin]] in 2025. == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc == * [[Ceol traidisiúnta na hÉireann]] * [[Canúintí Ceoil]], sraith [[TG4]] * [[Ceol na nOileán]], sraith [[TG4]] * [[Amhráin is Ansa Liom]], sraith [[TG4]] ina dtugann máistrí sean-nóis an lae inniu cur síos ar na hamhráin is fearr leo, ar an stíl cheoil a fuaireadar le hoidhreacht agus ar na cúiseanna gur fearr leo amhráin áirithe seachas a chéile. == Naisc Sheachtracha == * [https://www.joeheaney.org/ga/saol-agus-saothar/amhranaiocht-dhuchasach-iarthar-eireann/ ''An Amhránaíocht Dhúchasach in Iarthar na hÉireann'']{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Cartlanna Joe Éinniú, [[Ollscoil na hÉireann, Gaillimh]] * [https://seannosbeo.ie/ Sean Nós Beo] ''(amhráin Ghaeilge traidisiúnta ó Ghaeltacht na nDéise)'' [[Catagóir:Ceol traidisiúnta na hÉireann]] [[Catagóir:Amhránaithe ar an Sean-Nós|*]] [[Catagóir:Ceol na Gaeilge]] [[Catagóir:Amhráin ar an sean nós]] 7ay0ntfyrn0j0hdqwuexc8otgcuv2j8 Tinte ealaíne 0 52338 1327835 1154872 2026-09-11T16:24:09Z Dr. Thomas Liptak 74768 photo updated (2026) 1327835 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Red fireworks in night sky, Rostov-on-Don, Russia.jpg|deas|thumb|Tinte ealaíne]] [[Íomhá:Frankfurt am Main, Museumsuferfest 2026 (fireworks) 1.jpg|mionsamhail|[[Frankfurt]]]] Gairis shaorga a adhantar chun léiriú piriteicniúil soilse daite, spréacha is pléascthaí a dhéanamh, de ghnáth mar léiriúcháin. Ar eolas sa [[An tSín|tSín]] faoi 600. Bíonn ábhair inlasta is ábhair phléascacha iontu, cosúil le [[gualach]] is [[sulfar]], agus imoibríonn siad le hábhair a tháirgeann [[ocsaigin]], cosúil le nítear is clóráit photaise. Bíonn rialú diongbháilte rialtais ar dhéanamh, díol is úsáid na n-ábhar seo. [[Oíche Shamhna]] is [[Oíche Chinn Bliana]] is mó a bhíonn siad in úsáid in [[Éire|Éirinn]], agus i mórléirsithe poiblí ar ócáidí ar leith eile. Bíonn léirsithe móra piriteicniúla sa [[An Fhrainc|bhFrainc]] Lá Bastille, sna [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]] Lá na Saoirse, agus ar fhéilte dá gcuid féin i dtíortha an Chianoirthir.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Tinte ealaíne|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=663}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol}} 4x0gg87o9rxqgpnc4z2t622yd6cn9v6 Weezer 0 85850 1327827 1318358 2026-09-11T15:20:18Z Conradder 34685 ref 1327827 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is banna [[Rac-cheol|rac-cheoil]] as [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] é '''Weezer'''. Bunaíodh an banna i 1992 in [[Los Angeles]]. Ó 2001, is iad [[Rivers Cuomo]], [[Brian Bell]], [[Scott Shriner]] agus [[Pat Wilson]] baill an ghrúpa. Dhíol siad 10 milliún ceirnín sna [[Stáit Aontaithe]] agus 35 milliún ceirnín ar fud an domhain go dtí seo. == Stair == ===Bunú an bhanna=== I 1989, bhog [[Rivers Cuomo]] ó Mansfield, [[Connecticut]] go [[Los Angeles]] lena bhanna miotal trom ''Avant Garde'' (nó ''Zoom''). Dhíscaoil an grúpa agus bhuail sé le [[Partrick Wilson]]. Bhog sé isteach le Wilson agus a chara [[Matt Sharp]]. Bhunaigh Cuomo agus Wilson an banna ''Fuzz'' le [[Scottie Chapman]] ar dhordghiotár. D'éirigh Chapman as an bhanna go luath agus d'athchóirigh an banna mar ''Sixty Wrong Sausages''. Bhí cara Cuomo, Pat Finn, ar dhordghiotár agus [[Jason Cropper]] ar an ghiotár. Dhíscaoil an banna go luath. Bhog Cuomo go [[Santa Monica, California]] agus thaifead sé samplaí. Bhunaigh Cuomo, Wilson, Sharp agus Cropper Weezer ar 14 Feabhra 1992. Sheinn siad a gcéad cheolchoirm ar 12 Márta 1992. Shínigh siad le ''[[Geffen Records]]'' i mí Meithimh 1993. ===An "t-Albam Gorm" (1994)=== {{Príomhalt|Weezer (Albam Gorm)}} Thaifead Weezer a gcéad albam ag ''[[Electric Lady Studios]]'' i g[[Cathair Nua-Eabhrac]], leis an léiritheoir [[Ric Ocasek]]. Briseadh Cooper i rith taifeadta. Tháinig [[Brian Bell]] in ionad Cooper ar ghiotár. Chuir siad a gcéad [[Weezer (albam gorm)|albam eapainmneach]] (nó ''An t-Albam Gorm'') amach i mí Bealtaine 1994. Chuir siad a gcéad [[Singil (ceol)|shingil]] amach, ''[[Undone - The Sweater Song]]'', agus stiúir [[Spike Jonze]] an físeán. Bhí an físeán gean air le MTV agus bhí an t-amhrán ag uimhir 57 sa ''Billboard Hot 100''. Stiúir Jonez a ndara físeán, ''[[Buddy Holly (amhrán)|Buddy Holly]]'', fosta agus bhí a lán uainíochta ag an físeán ar MTV. Bhí an t-amhrán ag uimhir 18 ar ''Hot 100 Airplay'' agus ag uimhir 2 ar ''Billboard Modern Rock''. Chuir singil eile amach, ''[[Say It Ain't So]]'' agus fuair sé moladh mór. Bhí sé ag uimhir 51 ar ''Hot 100 Airplay'' agus ag uimhir 7 ar ''Billboard Modern Rock''. [[Íomhá:Matt_Sharp_The_Rentals_2007.jpg|mion|deas|D'fhág Matt Sharp Weezer i 1997]] Fuair an t-Albam Gorm moladh mór agus ba rath ar an tráchtáil é. Is é a n-albam sárdhíola é. === Pinkerton (1995-97) === {{Príomhalt|Pinkerton}} I 1994, bhí sos ó turas ag Weezer agus chuaigh Cuomo go Connecticut chun samplaí a thaifeadadh don albam nua. Ba é a choincheap rac-cheoldráma i [[spás]] darb ainm ''[[Songs from the Blackhole]]''. D'fhorbair Weezer an coincheap i 1995. Chláraigh Cuomo le [[Ollscoil Harvard|Harvard]] ag deireadh 1995. D'éirigh a scríobh amhrán níos dorcha ansin agus thréig sé an coincheap ''Songs from the Blackhole''. Fosta, bhunaigh Sharp ''[[The Rentals]]'' agus chuir siad an t-albam ''[[Return of the Rentals]]'' amach (le Partick Wislon ar drumaí) Chuir Weezer a ndara albam amach, [[Pinkerton]] ar 24 Meán Fómhair, 1996. Tá na singlí ''[[El Scorcho]]'', ''[[The Good Life]]'' agus ''[[Pink Triangle]]'' san albam. Bhí an t-albam seo níos dorcha agus bhí fuaim ghiorraisc aige. Bhí titim ar an díolachán agus bhí idir mhaith agus olc sna léirmheasanna, ach anois, tá cultas bunaithe ag an albam. [[Íomhá:Rivers_Cuomo_in_Thailand.jpg|mion|deas|Rivers Cuomo (1997)]] === Bearna (1997-2000) === Chríochnaigh Weezer an turas ''Pinkerton'' i lár 1997 agus bhí bearna acu. D'fhill Wilson abhaile i [[Portland, Oregon]] oibriú ar a thionscadal eile, ''The Special Goodness'', agus d'oibrigh Bell lena bhanna ''Space Twins''. I 1998, d'imigh Sharp an banna mar difríochta leis na baill eile. D'fhill Cuomo go Harvard ach thóg sé sos díriú ar scríobh amhrán. Bhunaigh sé banna nua le ceoltóirí as Bostún agus sheinn siad cupla seó le h-ábhar nua. Chuaigh Wilson go Bostún agus chuaigh se isteach i [[Homie]], tionscadal Cuomo eile. Bhí [[Greg Brown]] (''[[Cake (banna)|Cake]]'' agus ''[[Deathray]]''), Matt Sharp, [[Yuval Gabay]] (''[[Soul Coughing]]'' agus ''[[Sulfur (banna)|Sulfur]]''), [[Adam Orth]] (''Shufflepuck'') agus [[Mikey Welsh]] sa bhanna fosta. Níor chuir siad ach amhrán amháin amach, darb ainm ''American Girls'', don scannán ''[[Meet the Deedles]]''. I mí Feabhra 1998, d'athaontaigh Cuomo, Wilson agus Bell in Los Angeles. D'fhostaigh siad Mikey Welsh dordghiotár a sheinm. Sheinn Welsh le [[Juliana Hatfield]] roimhe sin. Chleacht siad agus thaifead siad samplaí go dtí ag deireadh 1998 ach bhí frustrachas agus easaontas sa bhanna. D'fhill Wilson go Portland. I mí na Samhna 1998, sheinn an bhanna dhá sheó, le drumadóir eile, faoi ainm ''Goat Punishment''. Níor sheinn siad ach amhráin [[Nirvana]] agus [[Oasis]]. Sa mhíonna ina dhiaidh sin, bhí [[dúlagar]] ar Cuomo agus b'aonarán é. Rinne sé turgnaimh lena cheol agus scríobh sé 121 amhrán faoi 1999. An uair úd, d'oibrigh Wilson le ''The Special Goodness'' agus d'oibrigh Bell le ''Space Twins'' aris. Chuaigh Welsh ar thuras le Juliana Hatfield. === Teacht ar ais agus An "t-Albam Glas" (2000-01) === [[Íomhá:MikeyWelshWinter2010.jpg|mion|deas|Mikey Welsh (2010)]] {{Príomhalt|Weezer (Albam Glas)}} D'athaontaigh Weezer i mí Aibreáin 2000 agus sheinn siad ag an ''Fuji Rock Festival''. Ó mhí Aibreáin go mí na Bealtaine 2000, chleacht siad agus thriail siad amhráin nua i Los Angeles. D'fhill siad go dtí an ardán i mí an Mheithimh 2000 agus sheinn siad seónna beaga gan iarraidh, faoi ainm ''Goat Punishment'' arís. Sheinn siad naoi ndáta ar an ''Warped Tour'' fosta. Thaifead siad albam nua agus d'fhostaigh siad Ric Ocasek léiriú arís. Cuireadh [[Weezer (albam glas)|An t-Albam Glas]] amach ar 15 Bealtaine 2001. Ba é ''[[Hash Pipe]]'' an chéad singil ón albam. Bhí sé ag uimhir 2 ar ''Billboard Modern Rock''. Eisíodh ''[[Island in the Sun]]'' mar an dara singil agus bhí an-tóir idirnáisiúnta ar an amhrán. Chuir siad ''[[Photograph (amhrán Weezer)|Photograph]]'' amach i mí na Samhna 2001. Bhí an t-albam ag uimhir 4 ar '' Billboard 200'' agus bhain sé platanam amach o shin. D'fhag Welsh Weezer in 2001 mar strus agus mí-úsáid drugaí. Tháinig [[Scott Shriner]] in ionad Welsh ar dhordghiotár. === ''Maladroit'' (2002) === {{Príomhalt|Maladroit}} I mí Aibreáin 2002, Chuir Matt Sharp an dlí ar Weezer. Shocraigh siad an cás gan dul chun cúirte. Thit an banna amach leis an lipéad, Interscope, fosta. D'ainneoin an fadhbanna seo, chuir siad a gceathrú albam amach, ''[[Maladroit]]'', ar 14 Bealtaine 2002. Bhí léirmheasanna dearfacha ag an albam ach bhí titim ar an díolachán. Fosta, chuir siad dhá shinglí amach on albam seo: ''[[Dope Nose]]'' agus ''[[Keep Fishin']]''. Ar 23 Márta 2004, chuir Weezer a gcéad DVD amach, darb ainm [[Weezer – Video Capture Device: Treasures from the Vault 1991–2002|Video Capture Device]]. Chuir [[Karl Koch]] (cúntóir don bhanna) an DVD le cheile. === ''Make Believe'' (2003-06) === {{Príomhalt|Make Believe (albam Weezer)}} Roimh na seisiúin don ceathrú albam, d'oibrigh Wilson agus Bell ar a dtionscadail eile. In 2003, chuir Bell ''[[The End of Imagining]]'' amach le ''Space Twins'' agus chuir Wilson ''[[Land Air Sea]]'' amach le ''The Special Goodness''. Ó mhí na Nollag 2003 go fómhar 2004, thaifead an banna a lán ábhair don albam nua le [[Rick Rubin]]. Cuireadh an t-albam, ''[[Make Believe (albam Weezer)|Make Believe]]'', amach ar 10 Bealtaine 2005. Bhí an t-albam ag uimhir 2 ar ''Billboard 200''. In ainneoin rath brabúsach, bhí idir mhaith agus olc sna léirmheasanna. [[Íomhá:Weezer_2005.jpg|mion|deas|Weezer (2005)]] Bhí an-ráchairt ar an chéad singil, ''[[Beverly Hills (amhrán Weezer)|Beverly Hills]]'', sna Stáit Aontaithe agus go hidirnáisiúnta. Bhí sé ag uimhir 1 ar ''Billboard Modern Rock'' agus ag uimhir 10 ar ''Billboard Hot 100''. Fuair an amhrán a gcéad ainmniúchán ''[[Grammy]]'' sa chatagóir ''Best Rock Song''. Ba é ''[[We Are All on Drugs]]'' a ndara singil ón albam. Bhí an tríú singil, ''[[Pefect Situtation]]'', ag uimhir 1 ar ''Billboard Modern Rock'' agus ag uimhir 51 ar ''Billboard Hot 100''. Chuir siad ceathrú singil, ''[[This is Such a Pity]]'', fosta. D'úsáid an banna uirlisí breise ar an turas ''Make Belive'', mar shampla [[pianó]] agus [[sintéiseoir]]. Fuair siad giotáraí eile, darb ainm Bobby Schneck, fosta. Sheinn Weezer in [[Éirinn]] don chéad uair ar 6 Iúil 2005 in [[Sráid an Bhiocáire]] agus sheinn siad i m[[Baile Átha Cliath]] arís i mí Lúnasa 2005. === An "t-Albam Dearg" (2006-08)=== {{Príomhalt|Weezer (Albam Dearg)}} Tar éis ''Make Believe'', bhí sos ag an bhanna. D'fhill Cuomo go Harvard agus fuair sé [[céim]] i 2006. Ar 18 Meitheamh 2006, phós Cuomo Kyoko Ito. D'fhreastail na baill den bhanna reatha an pósadh agus, fosta, Matt Sharp agus Jason Cropper. I rith an tsosa seo, bhí Bell agus Wilson sa scannán ''[[Factory Girl]]'' agus thug siad amhrán don fhuaimrian (leagan d'amhrán de chuid ''[[The Velvet Underground|Velvet Underground]]'', darb ainm ''Heroin''). Thosaigh Bell tionscadal nua: ''[[The Relationship]]''. Cuireadh ''[[Weezer (albam dearg)|Weezer]]'', nó An t-Albam Dearg, amach in mí an Mheithimh 2006.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/ceol/weezer-red-album/|teideal=Weezer - Red Album|údar=Félim Borland|dáta=2008-07-05|language=GA|work=[[Nós (iris)|NÓS]]|dátarochtana=2026-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250805113143/https://nos.ie/cultur/ceol/weezer-red-album/|archivedate=5 Lúnasa 2025}}</ref> Tháirg Rick Rubin an t-albam le Weezer agus mheasc [[Rich Costey]] é. Tháirg [[Jacknife Lee]] dhá amhrán ar an albam fosta. Bhí an t-albam ag uimhir 4 ar ''Billboard 200'' agus fuair sé léirmheasanna dearfacha. Bhain an chéad singil ón albam, ''[[Pork and Beans]]'' barr ''Billboard Modern Rock Tracks'' amach agus bhí sé ag uimhir 64 ar '' Billboard Hot 100''. Fosta, bhuaigh a fhíseán [[Grammy]] do '' Best Short Form Music Video''. Chuir siad trí shingil eile ón albam: ''[[Trouble Maker]]'', ''[[Dreamin']]'' agus ''[[The Greatest Man That Ever Lived (Variations on a Shaker Hymn)]]''. Sheinn siad cúig dháta sa [[an tSeapáin|tSeapáin]] ag tús mhí Mheán Fómhair. Chuaigh siad ar an turas ''Troublemaker'' ansin agus sheinn siad aon sheó is fiche i [[Meiriceá]] agus [[Ceanada]]. === ''Raditude'' agus ''Hurley'' (2009–13) === {{Príomhalt|Raditude|Hurley (albam Weezer)}} In 2009, chuaigh siad ar camchuairt le [[Blink-182]]. Sheinn [[Josh Freese]] na drumaí go sealadach ar an turas mar d'athraigh Patrick Wilson go giotár. Dúirt Wilson gurbh fhearr le Cuomo gníomhach a bheith ar stáitse agus chuir an giotár as do a ghluaiseacht. Ar 18 Lúnasa 2009, chuir siad an chéad singil amach ón albam nua, ''"(If You're Wondering If I Want You To) I want you to"''. Bhí sé ag uimhir 81 ar ''Billboard Hot 100''. ''Raditude'' an t-ainm atá ar an albam, mhol an t-aisteoir [[Rainn Wilson]] an t-ainm. Cuireadh an t-albam amach ar 3 Samhain 2009 agus bhí sé ag uimhir 7 ar ''Billboard 200''. Sceidealaigh turas do mhí na Nollag 2009. Ar 6 Nollaig 2009, bhí Cuomo gortaithe mar thuairteáil a bhus camchuairte. Bhí trí [[easna]] bhriste agus fuiliú inmheánach aige, agus bhí dhá easna bhriste ag a chúntóir fosta. Bhí a bhean cheile, a leanbh agus an buime ar an bhus fosta, ach ní raibh siad gortaithe. Bhí an turas curtha siar ach thosaigh sé aris ar 20 Eanáir 2010. Ní raibh Weezer le Geffin Records níos mó. Shínigh siad le lipéad neamhspleách ''[[Epitaph Records]]''. Cuireadh an t-albam ''[[Hurley (albam Weezer)|Hurley]]'' amach i mí Mheán Fómhair 2010 trí ''Epitaph''. Bhí an chéad singil ón albam, ''[[Memories]]'' ar an fhuaimrian don scannán ''[[Jackass 3D]]'' fosta. I mí na Samhna 2010, chuir siad albam díolama amach, darb ainm ''[[Death to False Metal]]''. Fosta, thug siad amhráin do na scannáin ''[[Cars 2]] agus ''[[Shrek Forever After]]'' Ar 8 Deireadh Fómhair 2011, fuair iar-dhordghiotáraí Mickey Welsh bás mar ródháileog amhrasta i g[[Chicago, Illinois]]. Sheinn Weezer i gChicago an oíche dár gcionn go díreach agus thug siad ómós dó. === ''Everything Will Be Alright in the End'' agus An "tAlbam Bán" (2013-16) === [[Íomhá:Weezer,_City_Of_Trees_2016.jpg|mion|deas|(C-D) Bell, Cuomo agus Shriner (2016)]] {{Príomhalt|Everything Will Be Alright in the End|Weezer (Albam Bán)}} Thosaigh an banna ag taifeadadh le Ric Ocasek, an léiritheoir ar an Albam Gorm agus an tAlbam Glas. Cuireadh ''[[Everything Will Be Alright in the End]]'' amach ar 7 Deireadh Fómhair 2014. Fuair an t-albam léirmheasanna fabhracha de ghnáth. Ar 26 Deireadh Fómhair 2015, Chuir an banna singil nua, ''"[[Thank God for Girls]]"'', amach trí ''[[Apple Music]]''. Seachtain ina dhiaidh sin, chuir an banna dara shingil, "''[[Do you wanna get high?]]"'', amach. Ar 14 Eanáir 2016, chuir siad singil eile, ''"[[King of the World]]"'', amach agus d'fhógair siad an [[Weezer (albam bán)|tAlbam Bán]]. Cuireadh ''[[Weezer (albam bán)|Weezer]]'' amach ar 1 Aibreán 2016 agus bhí sé ag uimhir 4 ar ''Billboard 200'' Fuair an t-albam ainmniúchán [[Grammy]] sa chatagóir ''Best Rock Album''. Fosta, shínigh an banna le h[[Atlantic Records]]. === ''Pacific Daydream'' (2017–18)=== {{Príomhalt|Pacific Daydream}} Ar 16 Márta 2017, chuir siad amhrán nua ''[[Feels Like Summer]]'' amach, an chéad singil ón albam nua. Fuair sé freagairt éagsúil ón leantóirí ach bhí an-rath ar an amhrán sa raidió ailtéarnach (bhí sé ag uimhir 2 ar ''Alternative Airplay chart''). D'fhógair Weezer ''[[Pacific Daydream]]'' ar 16 Lúnasa agus chuir sé an albam amach ar 27 Deireadh Fómhair. Ar 17 Lúnasa, chuir siad singil bolscaireachta, ''[[Mexican Fender]]'' amach. Chuir siad ''Beach Boys'' amach an mí dár gcionn agus chuir siad ''Weekend Woman'' amach an mí ina dhiaidh sin. Ba é ''[[Happy Hour (amhrán Weezer)|Happy Hour]]'' an dara singil ón albam agus bhí sé ag uimhir 9 ar ''Alternative Airplay chart''. Fuair an t-albam ainmniúchán [[Grammy]] sa chatagóir ''Best Rock Album''. === An "tAlbam Téal" agus an "tAlbam Dubh" (2018-19) === {{Príomhalt|Weezer (Albam Téal)|Weezer (Albam Dubh)}} Tar éis feachtais leantóra ar [[Twitter]], d'eisigh Weezer leagan d'amhrán de chuid [[Toto (banna)|Toto]], ''[[Africa (amhrán Toto)|Africa]]'', ar 29 Bealtaine 2018. Roimhe sin, throlláil an banna leantóirí agus d'eisigh siad leagan den amhrán ''[[Rosanna (amhrán Toto)|Rosanna]]''. I mí Lúnasa 2018, bhí ''Africa'' ag uimhir 1 ar ''Billboard Alternative Songs''. D'fhreagair Toto agus d'eisigh siad leagan d'amhrán de chuid Weezer, [[Hash Pipe]]. Leis an rath d'''Africa'', chuir Weezer albam gan choinne amach le leaganacha. Eisíodh [[Weezer (albam Téal)|an tAlbam Téal]] ar 24 Eanáir 2019 agus bhí sé brabúsach. Ar 20 Meán Fómhair 2018, chuir Weezer ''[[California Snow]]'' amach don scannán 2018 ''Spell''. Ar 11 Deireadh Fómhair 2018, chuir siad ''[[Can't Knock the Hustle]]'' amach - an chéad singil óna n-albam nua. D'eisigh siad singil eile, ''[[Zombie Bastards]]'', ar 21 Samhain agus d'fhógair siad [[Weezer (albam dubh)|an tAlbam Dubh]]. Eisíodh na amhráin "''High as a Kite''" agus "''Living in LA''" ar 21 Feabhra. Eisíodh an t-albam ar 1 Márta 2019. Chuaigh siad ar turas airéine le ''[[Pixies]]''. === ''OK Human'' agus ''Van Weezer'' (2019–21) === {{Príomhalt|OK Human|Van Weezer}} Ar 24 Eanáir 2019, d'fhógair Cuomo, in agallamh le [[Zane Lowe]], gur thaifead Weezer traiceanna bunúsacha d'albam nua. Fosta, dúirt Cuomo go raibh sé ag Obair ar albam eile leis an teideal oibre [[Van Weezer]]. Ar 10 Meán Fómhair 2019, d'fhógair Weezer [[Hella Mega Tour]] le [[Green Day]] agus [[Fall Out Boy]]. Fosta, chuir siad an chéad singil ó Van Weezer amach: ''[[The End of the Game]]''. Bhí an t-amhrán ag uimhir 2 ar chairt ''Alternative Airplay''. thaifead an banna leagan den amhrán ''[[Lost in the Woods]]'' don scannán 2019 ''[[Frozen II]]' agus cuireadh ar an albam fuaimriain é. Ar 6 Bealtaine 2020, chuir Weezer an singil amach ''[[Hero (amhrán Weezer)|Hero]]'', ómós don oibrithe riachtanacha sa [[Paindéim COVID-19|Phaindéim COVID-19]]. Ag an am céanna, d'fhógartha siad an mhoill de ''Van Weezer''. Bhí an t-amhrán ag uimhir 1 ar chairt ''Alternative Airplay''. Ar 10 Bealtaine 2020, bhí páirt acu in eipeasóid de chuid ''[[The Simpsons]]'': ''The Hateful Eight-Year Olds''. Ar 14 Lúnasa 2020, d'fhógair Weezer go n-eiseoidh siad ''Van Weezer'' i mí na Bealtaine 2021 agus, ar an lá céanna, chuir siad an singil ''"Beginning of the End"'' amach don scannán ''Bill & Ted Face the Music''. Fuair [[Eddie Van Halen]] bás ar 6 Deireadh Fómhair 2020, mar sin, tiomnaíodh an t-albam dó. Tiomnaíodh an t-albam do [[Ric Ocasek]] fosta. Bhí sé an léiritheoir ar an [[Weezer (albam gorm)|Albam Gorm]], [[Weezer (albam glas)|Albam Glas]] agus ''[[Everything Will Be Alright in the End]]''. Fuair Ocasek bás i mí Mheán Fómhair 2019. Ar 18 Eanáir 2021, d'fhógair Weezer a gceathrú h-albam déag, ''[[OK Human]]'' (imeartas ar ''[[OK Computer]]'' le [[Radiohead]]), agus eisíodh ar 29 Eanáir. Eisíodh an t-amhrán ''[[All My Favorite Songs]]'' le leagan eile leis an bhanna indie ''[[AJR]]''. Bhí an t-amhrán ag uimhir 1 ar chairt ''Alternative Airplay'' agus ainmníodh do [[Grammy]] é. D'fhostaigh an banna [[ceolfhoireann]] ocht bpíosa is tríocha don albam agus ní thaifead siad ach le trealamh [[analógach]]. Chuir siad ''I Need Some of That'' amach ar 21 Aibreán 2021 agus, ar 7 Bealtaine 2021, eisíodh ''[[Van Weezer]]'' faoi dheireadh. === ''SZNZ'', turais agus ceiliúradh 30 bliain (2021–inniu) === {{Príomhalt|SZNZ: Spring|SZNZ: Summer|SZNZ: Autumn|SZNZ: Winter}} Bhí ''Hella Mega Tour'' curtha siar mar [[Paindéim COVID-19|COVID-19]] ach thosaigh an chuid Mheiriceánach ar 24 Iúil 2021 in [[Arlington, Texas]]. Chuaigh an chuid [[An Eoraip|Eorpach]] go dtí [[an Ostair]], [[an Bheilg]], [[an Ísiltír]], [[Sasana]], [[Albain]], [[an Fhrainc]] agus [[Éirinn]] (sheinn siad i b[[Páirc Mharlaí]]). Ar 11 Márta 2022, d'fhógair Weezer ''SZNZ'', sraith ceithre ceirnín leathfhada le téama faoi na séasúir. Eisíodh an chéad EP, ''[[SZNZ: Spring]]'', ar 20 Márta. Eisíodh an príomhshingil, ''[[A Little Bit of Love]]'' ar 16 Márta agus bhí sé ag uimhir 1 ar chairt ''Alternative Airplay''. Ar 20 Meitheamh, bhí Weezer ar ''[[Jimmy Kimmel Live!]]'' agus sheinn siad ''[[Records (amhrán)|Records]]'', an príomhshingil de chuid ''[[SZNZ: Summer]]''. Bhí sé ag uimhir 1 ar chairt ''Alternative Airplay'' fosta. Phleanáil an banna cónaitheacht ar Broadway ach cealaíodh í mar an costais mhóra. Ar 19 Meán Fómhair, sheinn Weezer faoin ainm ''Goat Punishment'' arís, sa ''Troubadour,'', [[Hollywood (Los Angeles)|Hollywood]] agus sheinn siad ''SZNZ: Winter'' don chéad uair. Fosta, seoladh an singil de chuid ''SZNZ:Autumn'': ''What Happens After You?'' agus eisíodh ar 22 Meán Fómhair é. Ar 9 Nollaig 2022, chuir Weezer ''I Want a Dog'' amach. Bhí sé an príomhshingil ón EP deireanach sa tsraith, ''[[SZNZ: Winter]]''. Eisíodh ''SZNZ: Winter'' ar 21 Nollaig 2022. In mí na Samhna 2023, bhí Weezer sa scannán [[Netflix]] [[Family Switch]]. I mí an Mheithimh 2024, thosaigh Weezer turas s[[an Ríocht Aontaithe]] agus Éirinn le [[The Smashing Pumpkins|Smashing Pumpkins]]. Ar 1 Samhain, chuir siad "eagrán an-shómasach" den Albam Gorm amach. Ar 10 Meitheamh 2025, thosaigh siad a dturas Eorpach i m[[Beirlín]] agus seinnfidh siad ag [[Coláiste na Tríonóide]] ar 2 Iúil. == Baill == {{col-begin}} {{col-2}} === Baill reatha === *[[Rivers Cuomo]] – amhránaí, giotár, méarchlár (1992–inniu) *[[Patrick Wilson]] – drumaí, cnaguirlisí (1992–present), fonnadóireacht taca(2007–inniu); giotár, méarchlár(2007–2012) *[[Brian Bell]] – giotár, fonnadóireacht taca (1993–inniu), méarchlár (2000–inniu) *[[Scott Shriner]] – dordghiotár, fonnadóireacht taca(2001–inniu), méarchlár (2007–inniu) {{col-2}} ===Iarbhaill=== *[[Matt Sharp]] – dordghiotár, fonnadóireacht taca (1992–1998) *[[Jason Cropper]] – giotár, fonnadóireacht taca(1992–1993) *[[Mikey Welsh]] – dordghiotár, fonnadóireacht taca (1998–2001; b. 2011) ===Iarcheoltóirí camchuairte=== *Bobby Schneck – méarchlár, giotár, dordghiotár (2000–2005) *[[Josh Freese]] – drumaí, cnaguirlisí (2009–2012) *[[Daniel Brummel]] – méarchlár, giotár(2012–2014) *Dave Elitch – drumaí, cnaguirlisí (2022; ionadaí ar Patrick Wilson) {{col-end}} '''Amlíne''' {{#tag:timeline| ImageSize = width:900 height:auto barincrement:20 PlotArea = left:90 bottom:95 top:5 right:10 Alignbars = justify DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:14/02/1992 till:{{#time:d/m/Y}} TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy Legend = orientation:vertical position:bottom columns:3 ScaleMajor = increment:3 start:1993 ScaleMinor = increment:1 start:1993 Colors = id:lvocals value:red legend:Amhránaí id:bvocals value:pink legend:Fonnadóireacht_taca id:guitar value:teal legend:Giotár id:keys value:purple legend:Méarchlár id:bass value:blue legend:Dordghiotár id:drums value:orange legend:Drumaí,_cnaguirlisí id:album value:black legend:Albam id:EP value:gray(0.7) legend:EP id:bars value:gray(0.95) BackgroundColors = bars:bars LineData = color:album layer:back at:10/05/1994 at:24/09/1996 at:15/05/2001 at:14/05/2002 at:10/05/2005 at:03/06/2008 at:03/11/2009 at:10/09/2010 at:07/10/2014 at:01/04/2016 at:27/10/2017 at:24/01/2019 at:01/03/2019 at:29/01/2021 at:07/05/2021 color:EP layer:back at:29/10/1996 at:07/12/2000 at:24/09/2002 at:16/12/2008 at:10/06/2016 at:20/03/2022 at:21/06/2022 at:22/09/2022 at:21/12/2022 BarData = bar:Rivers text:Rivers Cuomo bar:Jason text:Jason Cropper bar:Brian text:Brian Bell bar:Matt text:Matt Sharp bar:Mikey text:Mikey Welsh bar:Scott text:Scott Shriner bar:Patrick text:Patrick Wilson PlotData = width:11 bar:Rivers from:start till:end color:lvocals bar:Jason from:start till:15/08/1993 color:guitar bar:Matt from:start till:15/02/1998 color:bass bar:Patrick from:start till:end color:drums bar:Brian from:16/09/1993 till:end color:guitar bar:Mikey from:01/03/1998 till:15/08/2001 color:bass bar:Scott from:01/09/2001 till:end color:bass width:7 bar:Rivers from:start till:end color:guitar bar:Patrick from:01/07/2007 till:15/11/2012 color:guitar bar:Brian from:01/12/2000 till:end color:keys bar:Scott from:01/07/2007 till:end color:keys width:5 bar:Patrick from:01/07/2007 till:15/11/2012 color:keys width:3 bar:Rivers from:start till:end color:keys bar:Jason from:start till:15/08/1993 color:bvocals bar:Matt from:start till:15/02/1998 color:bvocals bar:Brian from:16/09/1993 till:end color:bvocals bar:Mikey from:01/03/1998 till:15/08/2001 color:bvocals bar:Scott from:01/09/2001 till:end color:bvocals bar:Patrick from:01/07/2007 till:end color:bvocals }} == Dioscliosta == === Albaim === {{div col}} *''[[Weezer (albam gorm)|Weezer]]'' (1994) *''[[Pinkerton]]'' (1996) *''[[Weezer (albam glas)|Weezer]]'' (2001) *''[[Maladroit]]'' (2002) *''[[Make Believe]]'' (2005) *''[[Weezer (albam dearg)|Weezer]]'' (2008) *''[[Raditude]]'' (2009) *''[[Hurley (albam)|Hurley]]'' (2010) *''[[Everything Will Be Alright in the End]]'' (2014) *''[[Weezer (albam bán)|Weezer]]'' (2016) *''[[Pacific Daydream]]'' (2017) *''[[Weezer (albam téal)|Weezer]])'' (2019) *''[[Weezer (albam dubh)|Weezer]]'' (2019) *''[[OK Human]]'' (2021) *''[[Van Weezer]]'' (2021) {{div col end}} == Tagairtí == 8qxhymqyvyzcuo7otqmgvmz2yasucs8 1327828 1327827 2026-09-11T15:25:10Z Conradder 34685 /* Tagairtí */ +cat 1327828 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is banna [[Rac-cheol|rac-cheoil]] as [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] é '''Weezer'''. Bunaíodh an banna i 1992 in [[Los Angeles]]. Ó 2001, is iad [[Rivers Cuomo]], [[Brian Bell]], [[Scott Shriner]] agus [[Pat Wilson]] baill an ghrúpa. Dhíol siad 10 milliún ceirnín sna [[Stáit Aontaithe]] agus 35 milliún ceirnín ar fud an domhain go dtí seo. == Stair == ===Bunú an bhanna=== I 1989, bhog [[Rivers Cuomo]] ó Mansfield, [[Connecticut]] go [[Los Angeles]] lena bhanna miotal trom ''Avant Garde'' (nó ''Zoom''). Dhíscaoil an grúpa agus bhuail sé le [[Partrick Wilson]]. Bhog sé isteach le Wilson agus a chara [[Matt Sharp]]. Bhunaigh Cuomo agus Wilson an banna ''Fuzz'' le [[Scottie Chapman]] ar dhordghiotár. D'éirigh Chapman as an bhanna go luath agus d'athchóirigh an banna mar ''Sixty Wrong Sausages''. Bhí cara Cuomo, Pat Finn, ar dhordghiotár agus [[Jason Cropper]] ar an ghiotár. Dhíscaoil an banna go luath. Bhog Cuomo go [[Santa Monica, California]] agus thaifead sé samplaí. Bhunaigh Cuomo, Wilson, Sharp agus Cropper Weezer ar 14 Feabhra 1992. Sheinn siad a gcéad cheolchoirm ar 12 Márta 1992. Shínigh siad le ''[[Geffen Records]]'' i mí Meithimh 1993. ===An "t-Albam Gorm" (1994)=== {{Príomhalt|Weezer (Albam Gorm)}} Thaifead Weezer a gcéad albam ag ''[[Electric Lady Studios]]'' i g[[Cathair Nua-Eabhrac]], leis an léiritheoir [[Ric Ocasek]]. Briseadh Cooper i rith taifeadta. Tháinig [[Brian Bell]] in ionad Cooper ar ghiotár. Chuir siad a gcéad [[Weezer (albam gorm)|albam eapainmneach]] (nó ''An t-Albam Gorm'') amach i mí Bealtaine 1994. Chuir siad a gcéad [[Singil (ceol)|shingil]] amach, ''[[Undone - The Sweater Song]]'', agus stiúir [[Spike Jonze]] an físeán. Bhí an físeán gean air le MTV agus bhí an t-amhrán ag uimhir 57 sa ''Billboard Hot 100''. Stiúir Jonez a ndara físeán, ''[[Buddy Holly (amhrán)|Buddy Holly]]'', fosta agus bhí a lán uainíochta ag an físeán ar MTV. Bhí an t-amhrán ag uimhir 18 ar ''Hot 100 Airplay'' agus ag uimhir 2 ar ''Billboard Modern Rock''. Chuir singil eile amach, ''[[Say It Ain't So]]'' agus fuair sé moladh mór. Bhí sé ag uimhir 51 ar ''Hot 100 Airplay'' agus ag uimhir 7 ar ''Billboard Modern Rock''. [[Íomhá:Matt_Sharp_The_Rentals_2007.jpg|mion|deas|D'fhág Matt Sharp Weezer i 1997]] Fuair an t-Albam Gorm moladh mór agus ba rath ar an tráchtáil é. Is é a n-albam sárdhíola é. === Pinkerton (1995-97) === {{Príomhalt|Pinkerton}} I 1994, bhí sos ó turas ag Weezer agus chuaigh Cuomo go Connecticut chun samplaí a thaifeadadh don albam nua. Ba é a choincheap rac-cheoldráma i [[spás]] darb ainm ''[[Songs from the Blackhole]]''. D'fhorbair Weezer an coincheap i 1995. Chláraigh Cuomo le [[Ollscoil Harvard|Harvard]] ag deireadh 1995. D'éirigh a scríobh amhrán níos dorcha ansin agus thréig sé an coincheap ''Songs from the Blackhole''. Fosta, bhunaigh Sharp ''[[The Rentals]]'' agus chuir siad an t-albam ''[[Return of the Rentals]]'' amach (le Partick Wislon ar drumaí) Chuir Weezer a ndara albam amach, [[Pinkerton]] ar 24 Meán Fómhair, 1996. Tá na singlí ''[[El Scorcho]]'', ''[[The Good Life]]'' agus ''[[Pink Triangle]]'' san albam. Bhí an t-albam seo níos dorcha agus bhí fuaim ghiorraisc aige. Bhí titim ar an díolachán agus bhí idir mhaith agus olc sna léirmheasanna, ach anois, tá cultas bunaithe ag an albam. [[Íomhá:Rivers_Cuomo_in_Thailand.jpg|mion|deas|Rivers Cuomo (1997)]] === Bearna (1997-2000) === Chríochnaigh Weezer an turas ''Pinkerton'' i lár 1997 agus bhí bearna acu. D'fhill Wilson abhaile i [[Portland, Oregon]] oibriú ar a thionscadal eile, ''The Special Goodness'', agus d'oibrigh Bell lena bhanna ''Space Twins''. I 1998, d'imigh Sharp an banna mar difríochta leis na baill eile. D'fhill Cuomo go Harvard ach thóg sé sos díriú ar scríobh amhrán. Bhunaigh sé banna nua le ceoltóirí as Bostún agus sheinn siad cupla seó le h-ábhar nua. Chuaigh Wilson go Bostún agus chuaigh se isteach i [[Homie]], tionscadal Cuomo eile. Bhí [[Greg Brown]] (''[[Cake (banna)|Cake]]'' agus ''[[Deathray]]''), Matt Sharp, [[Yuval Gabay]] (''[[Soul Coughing]]'' agus ''[[Sulfur (banna)|Sulfur]]''), [[Adam Orth]] (''Shufflepuck'') agus [[Mikey Welsh]] sa bhanna fosta. Níor chuir siad ach amhrán amháin amach, darb ainm ''American Girls'', don scannán ''[[Meet the Deedles]]''. I mí Feabhra 1998, d'athaontaigh Cuomo, Wilson agus Bell in Los Angeles. D'fhostaigh siad Mikey Welsh dordghiotár a sheinm. Sheinn Welsh le [[Juliana Hatfield]] roimhe sin. Chleacht siad agus thaifead siad samplaí go dtí ag deireadh 1998 ach bhí frustrachas agus easaontas sa bhanna. D'fhill Wilson go Portland. I mí na Samhna 1998, sheinn an bhanna dhá sheó, le drumadóir eile, faoi ainm ''Goat Punishment''. Níor sheinn siad ach amhráin [[Nirvana]] agus [[Oasis]]. Sa mhíonna ina dhiaidh sin, bhí [[dúlagar]] ar Cuomo agus b'aonarán é. Rinne sé turgnaimh lena cheol agus scríobh sé 121 amhrán faoi 1999. An uair úd, d'oibrigh Wilson le ''The Special Goodness'' agus d'oibrigh Bell le ''Space Twins'' aris. Chuaigh Welsh ar thuras le Juliana Hatfield. === Teacht ar ais agus An "t-Albam Glas" (2000-01) === [[Íomhá:MikeyWelshWinter2010.jpg|mion|deas|Mikey Welsh (2010)]] {{Príomhalt|Weezer (Albam Glas)}} D'athaontaigh Weezer i mí Aibreáin 2000 agus sheinn siad ag an ''Fuji Rock Festival''. Ó mhí Aibreáin go mí na Bealtaine 2000, chleacht siad agus thriail siad amhráin nua i Los Angeles. D'fhill siad go dtí an ardán i mí an Mheithimh 2000 agus sheinn siad seónna beaga gan iarraidh, faoi ainm ''Goat Punishment'' arís. Sheinn siad naoi ndáta ar an ''Warped Tour'' fosta. Thaifead siad albam nua agus d'fhostaigh siad Ric Ocasek léiriú arís. Cuireadh [[Weezer (albam glas)|An t-Albam Glas]] amach ar 15 Bealtaine 2001. Ba é ''[[Hash Pipe]]'' an chéad singil ón albam. Bhí sé ag uimhir 2 ar ''Billboard Modern Rock''. Eisíodh ''[[Island in the Sun]]'' mar an dara singil agus bhí an-tóir idirnáisiúnta ar an amhrán. Chuir siad ''[[Photograph (amhrán Weezer)|Photograph]]'' amach i mí na Samhna 2001. Bhí an t-albam ag uimhir 4 ar '' Billboard 200'' agus bhain sé platanam amach o shin. D'fhag Welsh Weezer in 2001 mar strus agus mí-úsáid drugaí. Tháinig [[Scott Shriner]] in ionad Welsh ar dhordghiotár. === ''Maladroit'' (2002) === {{Príomhalt|Maladroit}} I mí Aibreáin 2002, Chuir Matt Sharp an dlí ar Weezer. Shocraigh siad an cás gan dul chun cúirte. Thit an banna amach leis an lipéad, Interscope, fosta. D'ainneoin an fadhbanna seo, chuir siad a gceathrú albam amach, ''[[Maladroit]]'', ar 14 Bealtaine 2002. Bhí léirmheasanna dearfacha ag an albam ach bhí titim ar an díolachán. Fosta, chuir siad dhá shinglí amach on albam seo: ''[[Dope Nose]]'' agus ''[[Keep Fishin']]''. Ar 23 Márta 2004, chuir Weezer a gcéad DVD amach, darb ainm [[Weezer – Video Capture Device: Treasures from the Vault 1991–2002|Video Capture Device]]. Chuir [[Karl Koch]] (cúntóir don bhanna) an DVD le cheile. === ''Make Believe'' (2003-06) === {{Príomhalt|Make Believe (albam Weezer)}} Roimh na seisiúin don ceathrú albam, d'oibrigh Wilson agus Bell ar a dtionscadail eile. In 2003, chuir Bell ''[[The End of Imagining]]'' amach le ''Space Twins'' agus chuir Wilson ''[[Land Air Sea]]'' amach le ''The Special Goodness''. Ó mhí na Nollag 2003 go fómhar 2004, thaifead an banna a lán ábhair don albam nua le [[Rick Rubin]]. Cuireadh an t-albam, ''[[Make Believe (albam Weezer)|Make Believe]]'', amach ar 10 Bealtaine 2005. Bhí an t-albam ag uimhir 2 ar ''Billboard 200''. In ainneoin rath brabúsach, bhí idir mhaith agus olc sna léirmheasanna. [[Íomhá:Weezer_2005.jpg|mion|deas|Weezer (2005)]] Bhí an-ráchairt ar an chéad singil, ''[[Beverly Hills (amhrán Weezer)|Beverly Hills]]'', sna Stáit Aontaithe agus go hidirnáisiúnta. Bhí sé ag uimhir 1 ar ''Billboard Modern Rock'' agus ag uimhir 10 ar ''Billboard Hot 100''. Fuair an amhrán a gcéad ainmniúchán ''[[Grammy]]'' sa chatagóir ''Best Rock Song''. Ba é ''[[We Are All on Drugs]]'' a ndara singil ón albam. Bhí an tríú singil, ''[[Pefect Situtation]]'', ag uimhir 1 ar ''Billboard Modern Rock'' agus ag uimhir 51 ar ''Billboard Hot 100''. Chuir siad ceathrú singil, ''[[This is Such a Pity]]'', fosta. D'úsáid an banna uirlisí breise ar an turas ''Make Belive'', mar shampla [[pianó]] agus [[sintéiseoir]]. Fuair siad giotáraí eile, darb ainm Bobby Schneck, fosta. Sheinn Weezer in [[Éirinn]] don chéad uair ar 6 Iúil 2005 in [[Sráid an Bhiocáire]] agus sheinn siad i m[[Baile Átha Cliath]] arís i mí Lúnasa 2005. === An "t-Albam Dearg" (2006-08)=== {{Príomhalt|Weezer (Albam Dearg)}} Tar éis ''Make Believe'', bhí sos ag an bhanna. D'fhill Cuomo go Harvard agus fuair sé [[céim]] i 2006. Ar 18 Meitheamh 2006, phós Cuomo Kyoko Ito. D'fhreastail na baill den bhanna reatha an pósadh agus, fosta, Matt Sharp agus Jason Cropper. I rith an tsosa seo, bhí Bell agus Wilson sa scannán ''[[Factory Girl]]'' agus thug siad amhrán don fhuaimrian (leagan d'amhrán de chuid ''[[The Velvet Underground|Velvet Underground]]'', darb ainm ''Heroin''). Thosaigh Bell tionscadal nua: ''[[The Relationship]]''. Cuireadh ''[[Weezer (albam dearg)|Weezer]]'', nó An t-Albam Dearg, amach in mí an Mheithimh 2006.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/ceol/weezer-red-album/|teideal=Weezer - Red Album|údar=Félim Borland|dáta=2008-07-05|language=GA|work=[[Nós (iris)|NÓS]]|dátarochtana=2026-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250805113143/https://nos.ie/cultur/ceol/weezer-red-album/|archivedate=5 Lúnasa 2025}}</ref> Tháirg Rick Rubin an t-albam le Weezer agus mheasc [[Rich Costey]] é. Tháirg [[Jacknife Lee]] dhá amhrán ar an albam fosta. Bhí an t-albam ag uimhir 4 ar ''Billboard 200'' agus fuair sé léirmheasanna dearfacha. Bhain an chéad singil ón albam, ''[[Pork and Beans]]'' barr ''Billboard Modern Rock Tracks'' amach agus bhí sé ag uimhir 64 ar '' Billboard Hot 100''. Fosta, bhuaigh a fhíseán [[Grammy]] do '' Best Short Form Music Video''. Chuir siad trí shingil eile ón albam: ''[[Trouble Maker]]'', ''[[Dreamin']]'' agus ''[[The Greatest Man That Ever Lived (Variations on a Shaker Hymn)]]''. Sheinn siad cúig dháta sa [[an tSeapáin|tSeapáin]] ag tús mhí Mheán Fómhair. Chuaigh siad ar an turas ''Troublemaker'' ansin agus sheinn siad aon sheó is fiche i [[Meiriceá]] agus [[Ceanada]]. === ''Raditude'' agus ''Hurley'' (2009–13) === {{Príomhalt|Raditude|Hurley (albam Weezer)}} In 2009, chuaigh siad ar camchuairt le [[Blink-182]]. Sheinn [[Josh Freese]] na drumaí go sealadach ar an turas mar d'athraigh Patrick Wilson go giotár. Dúirt Wilson gurbh fhearr le Cuomo gníomhach a bheith ar stáitse agus chuir an giotár as do a ghluaiseacht. Ar 18 Lúnasa 2009, chuir siad an chéad singil amach ón albam nua, ''"(If You're Wondering If I Want You To) I want you to"''. Bhí sé ag uimhir 81 ar ''Billboard Hot 100''. ''Raditude'' an t-ainm atá ar an albam, mhol an t-aisteoir [[Rainn Wilson]] an t-ainm. Cuireadh an t-albam amach ar 3 Samhain 2009 agus bhí sé ag uimhir 7 ar ''Billboard 200''. Sceidealaigh turas do mhí na Nollag 2009. Ar 6 Nollaig 2009, bhí Cuomo gortaithe mar thuairteáil a bhus camchuairte. Bhí trí [[easna]] bhriste agus fuiliú inmheánach aige, agus bhí dhá easna bhriste ag a chúntóir fosta. Bhí a bhean cheile, a leanbh agus an buime ar an bhus fosta, ach ní raibh siad gortaithe. Bhí an turas curtha siar ach thosaigh sé aris ar 20 Eanáir 2010. Ní raibh Weezer le Geffin Records níos mó. Shínigh siad le lipéad neamhspleách ''[[Epitaph Records]]''. Cuireadh an t-albam ''[[Hurley (albam Weezer)|Hurley]]'' amach i mí Mheán Fómhair 2010 trí ''Epitaph''. Bhí an chéad singil ón albam, ''[[Memories]]'' ar an fhuaimrian don scannán ''[[Jackass 3D]]'' fosta. I mí na Samhna 2010, chuir siad albam díolama amach, darb ainm ''[[Death to False Metal]]''. Fosta, thug siad amhráin do na scannáin ''[[Cars 2]] agus ''[[Shrek Forever After]]'' Ar 8 Deireadh Fómhair 2011, fuair iar-dhordghiotáraí Mickey Welsh bás mar ródháileog amhrasta i g[[Chicago, Illinois]]. Sheinn Weezer i gChicago an oíche dár gcionn go díreach agus thug siad ómós dó. === ''Everything Will Be Alright in the End'' agus An "tAlbam Bán" (2013-16) === [[Íomhá:Weezer,_City_Of_Trees_2016.jpg|mion|deas|(C-D) Bell, Cuomo agus Shriner (2016)]] {{Príomhalt|Everything Will Be Alright in the End|Weezer (Albam Bán)}} Thosaigh an banna ag taifeadadh le Ric Ocasek, an léiritheoir ar an Albam Gorm agus an tAlbam Glas. Cuireadh ''[[Everything Will Be Alright in the End]]'' amach ar 7 Deireadh Fómhair 2014. Fuair an t-albam léirmheasanna fabhracha de ghnáth. Ar 26 Deireadh Fómhair 2015, Chuir an banna singil nua, ''"[[Thank God for Girls]]"'', amach trí ''[[Apple Music]]''. Seachtain ina dhiaidh sin, chuir an banna dara shingil, "''[[Do you wanna get high?]]"'', amach. Ar 14 Eanáir 2016, chuir siad singil eile, ''"[[King of the World]]"'', amach agus d'fhógair siad an [[Weezer (albam bán)|tAlbam Bán]]. Cuireadh ''[[Weezer (albam bán)|Weezer]]'' amach ar 1 Aibreán 2016 agus bhí sé ag uimhir 4 ar ''Billboard 200'' Fuair an t-albam ainmniúchán [[Grammy]] sa chatagóir ''Best Rock Album''. Fosta, shínigh an banna le h[[Atlantic Records]]. === ''Pacific Daydream'' (2017–18)=== {{Príomhalt|Pacific Daydream}} Ar 16 Márta 2017, chuir siad amhrán nua ''[[Feels Like Summer]]'' amach, an chéad singil ón albam nua. Fuair sé freagairt éagsúil ón leantóirí ach bhí an-rath ar an amhrán sa raidió ailtéarnach (bhí sé ag uimhir 2 ar ''Alternative Airplay chart''). D'fhógair Weezer ''[[Pacific Daydream]]'' ar 16 Lúnasa agus chuir sé an albam amach ar 27 Deireadh Fómhair. Ar 17 Lúnasa, chuir siad singil bolscaireachta, ''[[Mexican Fender]]'' amach. Chuir siad ''Beach Boys'' amach an mí dár gcionn agus chuir siad ''Weekend Woman'' amach an mí ina dhiaidh sin. Ba é ''[[Happy Hour (amhrán Weezer)|Happy Hour]]'' an dara singil ón albam agus bhí sé ag uimhir 9 ar ''Alternative Airplay chart''. Fuair an t-albam ainmniúchán [[Grammy]] sa chatagóir ''Best Rock Album''. === An "tAlbam Téal" agus an "tAlbam Dubh" (2018-19) === {{Príomhalt|Weezer (Albam Téal)|Weezer (Albam Dubh)}} Tar éis feachtais leantóra ar [[Twitter]], d'eisigh Weezer leagan d'amhrán de chuid [[Toto (banna)|Toto]], ''[[Africa (amhrán Toto)|Africa]]'', ar 29 Bealtaine 2018. Roimhe sin, throlláil an banna leantóirí agus d'eisigh siad leagan den amhrán ''[[Rosanna (amhrán Toto)|Rosanna]]''. I mí Lúnasa 2018, bhí ''Africa'' ag uimhir 1 ar ''Billboard Alternative Songs''. D'fhreagair Toto agus d'eisigh siad leagan d'amhrán de chuid Weezer, [[Hash Pipe]]. Leis an rath d'''Africa'', chuir Weezer albam gan choinne amach le leaganacha. Eisíodh [[Weezer (albam Téal)|an tAlbam Téal]] ar 24 Eanáir 2019 agus bhí sé brabúsach. Ar 20 Meán Fómhair 2018, chuir Weezer ''[[California Snow]]'' amach don scannán 2018 ''Spell''. Ar 11 Deireadh Fómhair 2018, chuir siad ''[[Can't Knock the Hustle]]'' amach - an chéad singil óna n-albam nua. D'eisigh siad singil eile, ''[[Zombie Bastards]]'', ar 21 Samhain agus d'fhógair siad [[Weezer (albam dubh)|an tAlbam Dubh]]. Eisíodh na amhráin "''High as a Kite''" agus "''Living in LA''" ar 21 Feabhra. Eisíodh an t-albam ar 1 Márta 2019. Chuaigh siad ar turas airéine le ''[[Pixies]]''. === ''OK Human'' agus ''Van Weezer'' (2019–21) === {{Príomhalt|OK Human|Van Weezer}} Ar 24 Eanáir 2019, d'fhógair Cuomo, in agallamh le [[Zane Lowe]], gur thaifead Weezer traiceanna bunúsacha d'albam nua. Fosta, dúirt Cuomo go raibh sé ag Obair ar albam eile leis an teideal oibre [[Van Weezer]]. Ar 10 Meán Fómhair 2019, d'fhógair Weezer [[Hella Mega Tour]] le [[Green Day]] agus [[Fall Out Boy]]. Fosta, chuir siad an chéad singil ó Van Weezer amach: ''[[The End of the Game]]''. Bhí an t-amhrán ag uimhir 2 ar chairt ''Alternative Airplay''. thaifead an banna leagan den amhrán ''[[Lost in the Woods]]'' don scannán 2019 ''[[Frozen II]]' agus cuireadh ar an albam fuaimriain é. Ar 6 Bealtaine 2020, chuir Weezer an singil amach ''[[Hero (amhrán Weezer)|Hero]]'', ómós don oibrithe riachtanacha sa [[Paindéim COVID-19|Phaindéim COVID-19]]. Ag an am céanna, d'fhógartha siad an mhoill de ''Van Weezer''. Bhí an t-amhrán ag uimhir 1 ar chairt ''Alternative Airplay''. Ar 10 Bealtaine 2020, bhí páirt acu in eipeasóid de chuid ''[[The Simpsons]]'': ''The Hateful Eight-Year Olds''. Ar 14 Lúnasa 2020, d'fhógair Weezer go n-eiseoidh siad ''Van Weezer'' i mí na Bealtaine 2021 agus, ar an lá céanna, chuir siad an singil ''"Beginning of the End"'' amach don scannán ''Bill & Ted Face the Music''. Fuair [[Eddie Van Halen]] bás ar 6 Deireadh Fómhair 2020, mar sin, tiomnaíodh an t-albam dó. Tiomnaíodh an t-albam do [[Ric Ocasek]] fosta. Bhí sé an léiritheoir ar an [[Weezer (albam gorm)|Albam Gorm]], [[Weezer (albam glas)|Albam Glas]] agus ''[[Everything Will Be Alright in the End]]''. Fuair Ocasek bás i mí Mheán Fómhair 2019. Ar 18 Eanáir 2021, d'fhógair Weezer a gceathrú h-albam déag, ''[[OK Human]]'' (imeartas ar ''[[OK Computer]]'' le [[Radiohead]]), agus eisíodh ar 29 Eanáir. Eisíodh an t-amhrán ''[[All My Favorite Songs]]'' le leagan eile leis an bhanna indie ''[[AJR]]''. Bhí an t-amhrán ag uimhir 1 ar chairt ''Alternative Airplay'' agus ainmníodh do [[Grammy]] é. D'fhostaigh an banna [[ceolfhoireann]] ocht bpíosa is tríocha don albam agus ní thaifead siad ach le trealamh [[analógach]]. Chuir siad ''I Need Some of That'' amach ar 21 Aibreán 2021 agus, ar 7 Bealtaine 2021, eisíodh ''[[Van Weezer]]'' faoi dheireadh. === ''SZNZ'', turais agus ceiliúradh 30 bliain (2021–inniu) === {{Príomhalt|SZNZ: Spring|SZNZ: Summer|SZNZ: Autumn|SZNZ: Winter}} Bhí ''Hella Mega Tour'' curtha siar mar [[Paindéim COVID-19|COVID-19]] ach thosaigh an chuid Mheiriceánach ar 24 Iúil 2021 in [[Arlington, Texas]]. Chuaigh an chuid [[An Eoraip|Eorpach]] go dtí [[an Ostair]], [[an Bheilg]], [[an Ísiltír]], [[Sasana]], [[Albain]], [[an Fhrainc]] agus [[Éirinn]] (sheinn siad i b[[Páirc Mharlaí]]). Ar 11 Márta 2022, d'fhógair Weezer ''SZNZ'', sraith ceithre ceirnín leathfhada le téama faoi na séasúir. Eisíodh an chéad EP, ''[[SZNZ: Spring]]'', ar 20 Márta. Eisíodh an príomhshingil, ''[[A Little Bit of Love]]'' ar 16 Márta agus bhí sé ag uimhir 1 ar chairt ''Alternative Airplay''. Ar 20 Meitheamh, bhí Weezer ar ''[[Jimmy Kimmel Live!]]'' agus sheinn siad ''[[Records (amhrán)|Records]]'', an príomhshingil de chuid ''[[SZNZ: Summer]]''. Bhí sé ag uimhir 1 ar chairt ''Alternative Airplay'' fosta. Phleanáil an banna cónaitheacht ar Broadway ach cealaíodh í mar an costais mhóra. Ar 19 Meán Fómhair, sheinn Weezer faoin ainm ''Goat Punishment'' arís, sa ''Troubadour,'', [[Hollywood (Los Angeles)|Hollywood]] agus sheinn siad ''SZNZ: Winter'' don chéad uair. Fosta, seoladh an singil de chuid ''SZNZ:Autumn'': ''What Happens After You?'' agus eisíodh ar 22 Meán Fómhair é. Ar 9 Nollaig 2022, chuir Weezer ''I Want a Dog'' amach. Bhí sé an príomhshingil ón EP deireanach sa tsraith, ''[[SZNZ: Winter]]''. Eisíodh ''SZNZ: Winter'' ar 21 Nollaig 2022. In mí na Samhna 2023, bhí Weezer sa scannán [[Netflix]] [[Family Switch]]. I mí an Mheithimh 2024, thosaigh Weezer turas s[[an Ríocht Aontaithe]] agus Éirinn le [[The Smashing Pumpkins|Smashing Pumpkins]]. Ar 1 Samhain, chuir siad "eagrán an-shómasach" den Albam Gorm amach. Ar 10 Meitheamh 2025, thosaigh siad a dturas Eorpach i m[[Beirlín]] agus seinnfidh siad ag [[Coláiste na Tríonóide]] ar 2 Iúil. == Baill == {{col-begin}} {{col-2}} === Baill reatha === *[[Rivers Cuomo]] – amhránaí, giotár, méarchlár (1992–inniu) *[[Patrick Wilson]] – drumaí, cnaguirlisí (1992–present), fonnadóireacht taca(2007–inniu); giotár, méarchlár(2007–2012) *[[Brian Bell]] – giotár, fonnadóireacht taca (1993–inniu), méarchlár (2000–inniu) *[[Scott Shriner]] – dordghiotár, fonnadóireacht taca(2001–inniu), méarchlár (2007–inniu) {{col-2}} ===Iarbhaill=== *[[Matt Sharp]] – dordghiotár, fonnadóireacht taca (1992–1998) *[[Jason Cropper]] – giotár, fonnadóireacht taca(1992–1993) *[[Mikey Welsh]] – dordghiotár, fonnadóireacht taca (1998–2001; b. 2011) ===Iarcheoltóirí camchuairte=== *Bobby Schneck – méarchlár, giotár, dordghiotár (2000–2005) *[[Josh Freese]] – drumaí, cnaguirlisí (2009–2012) *[[Daniel Brummel]] – méarchlár, giotár(2012–2014) *Dave Elitch – drumaí, cnaguirlisí (2022; ionadaí ar Patrick Wilson) {{col-end}} '''Amlíne''' {{#tag:timeline| ImageSize = width:900 height:auto barincrement:20 PlotArea = left:90 bottom:95 top:5 right:10 Alignbars = justify DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:14/02/1992 till:{{#time:d/m/Y}} TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy Legend = orientation:vertical position:bottom columns:3 ScaleMajor = increment:3 start:1993 ScaleMinor = increment:1 start:1993 Colors = id:lvocals value:red legend:Amhránaí id:bvocals value:pink legend:Fonnadóireacht_taca id:guitar value:teal legend:Giotár id:keys value:purple legend:Méarchlár id:bass value:blue legend:Dordghiotár id:drums value:orange legend:Drumaí,_cnaguirlisí id:album value:black legend:Albam id:EP value:gray(0.7) legend:EP id:bars value:gray(0.95) BackgroundColors = bars:bars LineData = color:album layer:back at:10/05/1994 at:24/09/1996 at:15/05/2001 at:14/05/2002 at:10/05/2005 at:03/06/2008 at:03/11/2009 at:10/09/2010 at:07/10/2014 at:01/04/2016 at:27/10/2017 at:24/01/2019 at:01/03/2019 at:29/01/2021 at:07/05/2021 color:EP layer:back at:29/10/1996 at:07/12/2000 at:24/09/2002 at:16/12/2008 at:10/06/2016 at:20/03/2022 at:21/06/2022 at:22/09/2022 at:21/12/2022 BarData = bar:Rivers text:Rivers Cuomo bar:Jason text:Jason Cropper bar:Brian text:Brian Bell bar:Matt text:Matt Sharp bar:Mikey text:Mikey Welsh bar:Scott text:Scott Shriner bar:Patrick text:Patrick Wilson PlotData = width:11 bar:Rivers from:start till:end color:lvocals bar:Jason from:start till:15/08/1993 color:guitar bar:Matt from:start till:15/02/1998 color:bass bar:Patrick from:start till:end color:drums bar:Brian from:16/09/1993 till:end color:guitar bar:Mikey from:01/03/1998 till:15/08/2001 color:bass bar:Scott from:01/09/2001 till:end color:bass width:7 bar:Rivers from:start till:end color:guitar bar:Patrick from:01/07/2007 till:15/11/2012 color:guitar bar:Brian from:01/12/2000 till:end color:keys bar:Scott from:01/07/2007 till:end color:keys width:5 bar:Patrick from:01/07/2007 till:15/11/2012 color:keys width:3 bar:Rivers from:start till:end color:keys bar:Jason from:start till:15/08/1993 color:bvocals bar:Matt from:start till:15/02/1998 color:bvocals bar:Brian from:16/09/1993 till:end color:bvocals bar:Mikey from:01/03/1998 till:15/08/2001 color:bvocals bar:Scott from:01/09/2001 till:end color:bvocals bar:Patrick from:01/07/2007 till:end color:bvocals }} == Dioscliosta == === Albaim === {{div col}} *''[[Weezer (albam gorm)|Weezer]]'' (1994) *''[[Pinkerton]]'' (1996) *''[[Weezer (albam glas)|Weezer]]'' (2001) *''[[Maladroit]]'' (2002) *''[[Make Believe]]'' (2005) *''[[Weezer (albam dearg)|Weezer]]'' (2008) *''[[Raditude]]'' (2009) *''[[Hurley (albam)|Hurley]]'' (2010) *''[[Everything Will Be Alright in the End]]'' (2014) *''[[Weezer (albam bán)|Weezer]]'' (2016) *''[[Pacific Daydream]]'' (2017) *''[[Weezer (albam téal)|Weezer]])'' (2019) *''[[Weezer (albam dubh)|Weezer]]'' (2019) *''[[OK Human]]'' (2021) *''[[Van Weezer]]'' (2021) {{div col end}} == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Weezer}} [[Catagóir:Racghrúpaí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Grúpaí ceoil bunaithe sa bhliain 1992]] j1752e9ivi0qls1fiei7unpjmskxvi3 1327829 1327828 2026-09-11T15:34:28Z Conradder 34685 /* Albaim */ 1327829 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is banna [[Rac-cheol|rac-cheoil]] as [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] é '''Weezer'''. Bunaíodh an banna i 1992 in [[Los Angeles]]. Ó 2001, is iad [[Rivers Cuomo]], [[Brian Bell]], [[Scott Shriner]] agus [[Pat Wilson]] baill an ghrúpa. Dhíol siad 10 milliún ceirnín sna [[Stáit Aontaithe]] agus 35 milliún ceirnín ar fud an domhain go dtí seo. == Stair == ===Bunú an bhanna=== I 1989, bhog [[Rivers Cuomo]] ó Mansfield, [[Connecticut]] go [[Los Angeles]] lena bhanna miotal trom ''Avant Garde'' (nó ''Zoom''). Dhíscaoil an grúpa agus bhuail sé le [[Partrick Wilson]]. Bhog sé isteach le Wilson agus a chara [[Matt Sharp]]. Bhunaigh Cuomo agus Wilson an banna ''Fuzz'' le [[Scottie Chapman]] ar dhordghiotár. D'éirigh Chapman as an bhanna go luath agus d'athchóirigh an banna mar ''Sixty Wrong Sausages''. Bhí cara Cuomo, Pat Finn, ar dhordghiotár agus [[Jason Cropper]] ar an ghiotár. Dhíscaoil an banna go luath. Bhog Cuomo go [[Santa Monica, California]] agus thaifead sé samplaí. Bhunaigh Cuomo, Wilson, Sharp agus Cropper Weezer ar 14 Feabhra 1992. Sheinn siad a gcéad cheolchoirm ar 12 Márta 1992. Shínigh siad le ''[[Geffen Records]]'' i mí Meithimh 1993. ===An "t-Albam Gorm" (1994)=== {{Príomhalt|Weezer (Albam Gorm)}} Thaifead Weezer a gcéad albam ag ''[[Electric Lady Studios]]'' i g[[Cathair Nua-Eabhrac]], leis an léiritheoir [[Ric Ocasek]]. Briseadh Cooper i rith taifeadta. Tháinig [[Brian Bell]] in ionad Cooper ar ghiotár. Chuir siad a gcéad [[Weezer (albam gorm)|albam eapainmneach]] (nó ''An t-Albam Gorm'') amach i mí Bealtaine 1994. Chuir siad a gcéad [[Singil (ceol)|shingil]] amach, ''[[Undone - The Sweater Song]]'', agus stiúir [[Spike Jonze]] an físeán. Bhí an físeán gean air le MTV agus bhí an t-amhrán ag uimhir 57 sa ''Billboard Hot 100''. Stiúir Jonez a ndara físeán, ''[[Buddy Holly (amhrán)|Buddy Holly]]'', fosta agus bhí a lán uainíochta ag an físeán ar MTV. Bhí an t-amhrán ag uimhir 18 ar ''Hot 100 Airplay'' agus ag uimhir 2 ar ''Billboard Modern Rock''. Chuir singil eile amach, ''[[Say It Ain't So]]'' agus fuair sé moladh mór. Bhí sé ag uimhir 51 ar ''Hot 100 Airplay'' agus ag uimhir 7 ar ''Billboard Modern Rock''. [[Íomhá:Matt_Sharp_The_Rentals_2007.jpg|mion|deas|D'fhág Matt Sharp Weezer i 1997]] Fuair an t-Albam Gorm moladh mór agus ba rath ar an tráchtáil é. Is é a n-albam sárdhíola é. === Pinkerton (1995-97) === {{Príomhalt|Pinkerton}} I 1994, bhí sos ó turas ag Weezer agus chuaigh Cuomo go Connecticut chun samplaí a thaifeadadh don albam nua. Ba é a choincheap rac-cheoldráma i [[spás]] darb ainm ''[[Songs from the Blackhole]]''. D'fhorbair Weezer an coincheap i 1995. Chláraigh Cuomo le [[Ollscoil Harvard|Harvard]] ag deireadh 1995. D'éirigh a scríobh amhrán níos dorcha ansin agus thréig sé an coincheap ''Songs from the Blackhole''. Fosta, bhunaigh Sharp ''[[The Rentals]]'' agus chuir siad an t-albam ''[[Return of the Rentals]]'' amach (le Partick Wislon ar drumaí) Chuir Weezer a ndara albam amach, [[Pinkerton]] ar 24 Meán Fómhair, 1996. Tá na singlí ''[[El Scorcho]]'', ''[[The Good Life]]'' agus ''[[Pink Triangle]]'' san albam. Bhí an t-albam seo níos dorcha agus bhí fuaim ghiorraisc aige. Bhí titim ar an díolachán agus bhí idir mhaith agus olc sna léirmheasanna, ach anois, tá cultas bunaithe ag an albam. [[Íomhá:Rivers_Cuomo_in_Thailand.jpg|mion|deas|Rivers Cuomo (1997)]] === Bearna (1997-2000) === Chríochnaigh Weezer an turas ''Pinkerton'' i lár 1997 agus bhí bearna acu. D'fhill Wilson abhaile i [[Portland, Oregon]] oibriú ar a thionscadal eile, ''The Special Goodness'', agus d'oibrigh Bell lena bhanna ''Space Twins''. I 1998, d'imigh Sharp an banna mar difríochta leis na baill eile. D'fhill Cuomo go Harvard ach thóg sé sos díriú ar scríobh amhrán. Bhunaigh sé banna nua le ceoltóirí as Bostún agus sheinn siad cupla seó le h-ábhar nua. Chuaigh Wilson go Bostún agus chuaigh se isteach i [[Homie]], tionscadal Cuomo eile. Bhí [[Greg Brown]] (''[[Cake (banna)|Cake]]'' agus ''[[Deathray]]''), Matt Sharp, [[Yuval Gabay]] (''[[Soul Coughing]]'' agus ''[[Sulfur (banna)|Sulfur]]''), [[Adam Orth]] (''Shufflepuck'') agus [[Mikey Welsh]] sa bhanna fosta. Níor chuir siad ach amhrán amháin amach, darb ainm ''American Girls'', don scannán ''[[Meet the Deedles]]''. I mí Feabhra 1998, d'athaontaigh Cuomo, Wilson agus Bell in Los Angeles. D'fhostaigh siad Mikey Welsh dordghiotár a sheinm. Sheinn Welsh le [[Juliana Hatfield]] roimhe sin. Chleacht siad agus thaifead siad samplaí go dtí ag deireadh 1998 ach bhí frustrachas agus easaontas sa bhanna. D'fhill Wilson go Portland. I mí na Samhna 1998, sheinn an bhanna dhá sheó, le drumadóir eile, faoi ainm ''Goat Punishment''. Níor sheinn siad ach amhráin [[Nirvana]] agus [[Oasis]]. Sa mhíonna ina dhiaidh sin, bhí [[dúlagar]] ar Cuomo agus b'aonarán é. Rinne sé turgnaimh lena cheol agus scríobh sé 121 amhrán faoi 1999. An uair úd, d'oibrigh Wilson le ''The Special Goodness'' agus d'oibrigh Bell le ''Space Twins'' aris. Chuaigh Welsh ar thuras le Juliana Hatfield. === Teacht ar ais agus An "t-Albam Glas" (2000-01) === [[Íomhá:MikeyWelshWinter2010.jpg|mion|deas|Mikey Welsh (2010)]] {{Príomhalt|Weezer (Albam Glas)}} D'athaontaigh Weezer i mí Aibreáin 2000 agus sheinn siad ag an ''Fuji Rock Festival''. Ó mhí Aibreáin go mí na Bealtaine 2000, chleacht siad agus thriail siad amhráin nua i Los Angeles. D'fhill siad go dtí an ardán i mí an Mheithimh 2000 agus sheinn siad seónna beaga gan iarraidh, faoi ainm ''Goat Punishment'' arís. Sheinn siad naoi ndáta ar an ''Warped Tour'' fosta. Thaifead siad albam nua agus d'fhostaigh siad Ric Ocasek léiriú arís. Cuireadh [[Weezer (albam glas)|An t-Albam Glas]] amach ar 15 Bealtaine 2001. Ba é ''[[Hash Pipe]]'' an chéad singil ón albam. Bhí sé ag uimhir 2 ar ''Billboard Modern Rock''. Eisíodh ''[[Island in the Sun]]'' mar an dara singil agus bhí an-tóir idirnáisiúnta ar an amhrán. Chuir siad ''[[Photograph (amhrán Weezer)|Photograph]]'' amach i mí na Samhna 2001. Bhí an t-albam ag uimhir 4 ar '' Billboard 200'' agus bhain sé platanam amach o shin. D'fhag Welsh Weezer in 2001 mar strus agus mí-úsáid drugaí. Tháinig [[Scott Shriner]] in ionad Welsh ar dhordghiotár. === ''Maladroit'' (2002) === {{Príomhalt|Maladroit}} I mí Aibreáin 2002, Chuir Matt Sharp an dlí ar Weezer. Shocraigh siad an cás gan dul chun cúirte. Thit an banna amach leis an lipéad, Interscope, fosta. D'ainneoin an fadhbanna seo, chuir siad a gceathrú albam amach, ''[[Maladroit]]'', ar 14 Bealtaine 2002. Bhí léirmheasanna dearfacha ag an albam ach bhí titim ar an díolachán. Fosta, chuir siad dhá shinglí amach on albam seo: ''[[Dope Nose]]'' agus ''[[Keep Fishin']]''. Ar 23 Márta 2004, chuir Weezer a gcéad DVD amach, darb ainm [[Weezer – Video Capture Device: Treasures from the Vault 1991–2002|Video Capture Device]]. Chuir [[Karl Koch]] (cúntóir don bhanna) an DVD le cheile. === ''Make Believe'' (2003-06) === {{Príomhalt|Make Believe (albam Weezer)}} Roimh na seisiúin don ceathrú albam, d'oibrigh Wilson agus Bell ar a dtionscadail eile. In 2003, chuir Bell ''[[The End of Imagining]]'' amach le ''Space Twins'' agus chuir Wilson ''[[Land Air Sea]]'' amach le ''The Special Goodness''. Ó mhí na Nollag 2003 go fómhar 2004, thaifead an banna a lán ábhair don albam nua le [[Rick Rubin]]. Cuireadh an t-albam, ''[[Make Believe (albam Weezer)|Make Believe]]'', amach ar 10 Bealtaine 2005. Bhí an t-albam ag uimhir 2 ar ''Billboard 200''. In ainneoin rath brabúsach, bhí idir mhaith agus olc sna léirmheasanna. [[Íomhá:Weezer_2005.jpg|mion|deas|Weezer (2005)]] Bhí an-ráchairt ar an chéad singil, ''[[Beverly Hills (amhrán Weezer)|Beverly Hills]]'', sna Stáit Aontaithe agus go hidirnáisiúnta. Bhí sé ag uimhir 1 ar ''Billboard Modern Rock'' agus ag uimhir 10 ar ''Billboard Hot 100''. Fuair an amhrán a gcéad ainmniúchán ''[[Grammy]]'' sa chatagóir ''Best Rock Song''. Ba é ''[[We Are All on Drugs]]'' a ndara singil ón albam. Bhí an tríú singil, ''[[Pefect Situtation]]'', ag uimhir 1 ar ''Billboard Modern Rock'' agus ag uimhir 51 ar ''Billboard Hot 100''. Chuir siad ceathrú singil, ''[[This is Such a Pity]]'', fosta. D'úsáid an banna uirlisí breise ar an turas ''Make Belive'', mar shampla [[pianó]] agus [[sintéiseoir]]. Fuair siad giotáraí eile, darb ainm Bobby Schneck, fosta. Sheinn Weezer in [[Éirinn]] don chéad uair ar 6 Iúil 2005 in [[Sráid an Bhiocáire]] agus sheinn siad i m[[Baile Átha Cliath]] arís i mí Lúnasa 2005. === An "t-Albam Dearg" (2006-08)=== {{Príomhalt|Weezer (Albam Dearg)}} Tar éis ''Make Believe'', bhí sos ag an bhanna. D'fhill Cuomo go Harvard agus fuair sé [[céim]] i 2006. Ar 18 Meitheamh 2006, phós Cuomo Kyoko Ito. D'fhreastail na baill den bhanna reatha an pósadh agus, fosta, Matt Sharp agus Jason Cropper. I rith an tsosa seo, bhí Bell agus Wilson sa scannán ''[[Factory Girl]]'' agus thug siad amhrán don fhuaimrian (leagan d'amhrán de chuid ''[[The Velvet Underground|Velvet Underground]]'', darb ainm ''Heroin''). Thosaigh Bell tionscadal nua: ''[[The Relationship]]''. Cuireadh ''[[Weezer (albam dearg)|Weezer]]'', nó An t-Albam Dearg, amach in mí an Mheithimh 2006.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/ceol/weezer-red-album/|teideal=Weezer - Red Album|údar=Félim Borland|dáta=2008-07-05|language=GA|work=[[Nós (iris)|NÓS]]|dátarochtana=2026-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250805113143/https://nos.ie/cultur/ceol/weezer-red-album/|archivedate=5 Lúnasa 2025}}</ref> Tháirg Rick Rubin an t-albam le Weezer agus mheasc [[Rich Costey]] é. Tháirg [[Jacknife Lee]] dhá amhrán ar an albam fosta. Bhí an t-albam ag uimhir 4 ar ''Billboard 200'' agus fuair sé léirmheasanna dearfacha. Bhain an chéad singil ón albam, ''[[Pork and Beans]]'' barr ''Billboard Modern Rock Tracks'' amach agus bhí sé ag uimhir 64 ar '' Billboard Hot 100''. Fosta, bhuaigh a fhíseán [[Grammy]] do '' Best Short Form Music Video''. Chuir siad trí shingil eile ón albam: ''[[Trouble Maker]]'', ''[[Dreamin']]'' agus ''[[The Greatest Man That Ever Lived (Variations on a Shaker Hymn)]]''. Sheinn siad cúig dháta sa [[an tSeapáin|tSeapáin]] ag tús mhí Mheán Fómhair. Chuaigh siad ar an turas ''Troublemaker'' ansin agus sheinn siad aon sheó is fiche i [[Meiriceá]] agus [[Ceanada]]. === ''Raditude'' agus ''Hurley'' (2009–13) === {{Príomhalt|Raditude|Hurley (albam Weezer)}} In 2009, chuaigh siad ar camchuairt le [[Blink-182]]. Sheinn [[Josh Freese]] na drumaí go sealadach ar an turas mar d'athraigh Patrick Wilson go giotár. Dúirt Wilson gurbh fhearr le Cuomo gníomhach a bheith ar stáitse agus chuir an giotár as do a ghluaiseacht. Ar 18 Lúnasa 2009, chuir siad an chéad singil amach ón albam nua, ''"(If You're Wondering If I Want You To) I want you to"''. Bhí sé ag uimhir 81 ar ''Billboard Hot 100''. ''Raditude'' an t-ainm atá ar an albam, mhol an t-aisteoir [[Rainn Wilson]] an t-ainm. Cuireadh an t-albam amach ar 3 Samhain 2009 agus bhí sé ag uimhir 7 ar ''Billboard 200''. Sceidealaigh turas do mhí na Nollag 2009. Ar 6 Nollaig 2009, bhí Cuomo gortaithe mar thuairteáil a bhus camchuairte. Bhí trí [[easna]] bhriste agus fuiliú inmheánach aige, agus bhí dhá easna bhriste ag a chúntóir fosta. Bhí a bhean cheile, a leanbh agus an buime ar an bhus fosta, ach ní raibh siad gortaithe. Bhí an turas curtha siar ach thosaigh sé aris ar 20 Eanáir 2010. Ní raibh Weezer le Geffin Records níos mó. Shínigh siad le lipéad neamhspleách ''[[Epitaph Records]]''. Cuireadh an t-albam ''[[Hurley (albam Weezer)|Hurley]]'' amach i mí Mheán Fómhair 2010 trí ''Epitaph''. Bhí an chéad singil ón albam, ''[[Memories]]'' ar an fhuaimrian don scannán ''[[Jackass 3D]]'' fosta. I mí na Samhna 2010, chuir siad albam díolama amach, darb ainm ''[[Death to False Metal]]''. Fosta, thug siad amhráin do na scannáin ''[[Cars 2]] agus ''[[Shrek Forever After]]'' Ar 8 Deireadh Fómhair 2011, fuair iar-dhordghiotáraí Mickey Welsh bás mar ródháileog amhrasta i g[[Chicago, Illinois]]. Sheinn Weezer i gChicago an oíche dár gcionn go díreach agus thug siad ómós dó. === ''Everything Will Be Alright in the End'' agus An "tAlbam Bán" (2013-16) === [[Íomhá:Weezer,_City_Of_Trees_2016.jpg|mion|deas|(C-D) Bell, Cuomo agus Shriner (2016)]] {{Príomhalt|Everything Will Be Alright in the End|Weezer (Albam Bán)}} Thosaigh an banna ag taifeadadh le Ric Ocasek, an léiritheoir ar an Albam Gorm agus an tAlbam Glas. Cuireadh ''[[Everything Will Be Alright in the End]]'' amach ar 7 Deireadh Fómhair 2014. Fuair an t-albam léirmheasanna fabhracha de ghnáth. Ar 26 Deireadh Fómhair 2015, Chuir an banna singil nua, ''"[[Thank God for Girls]]"'', amach trí ''[[Apple Music]]''. Seachtain ina dhiaidh sin, chuir an banna dara shingil, "''[[Do you wanna get high?]]"'', amach. Ar 14 Eanáir 2016, chuir siad singil eile, ''"[[King of the World]]"'', amach agus d'fhógair siad an [[Weezer (albam bán)|tAlbam Bán]]. Cuireadh ''[[Weezer (albam bán)|Weezer]]'' amach ar 1 Aibreán 2016 agus bhí sé ag uimhir 4 ar ''Billboard 200'' Fuair an t-albam ainmniúchán [[Grammy]] sa chatagóir ''Best Rock Album''. Fosta, shínigh an banna le h[[Atlantic Records]]. === ''Pacific Daydream'' (2017–18)=== {{Príomhalt|Pacific Daydream}} Ar 16 Márta 2017, chuir siad amhrán nua ''[[Feels Like Summer]]'' amach, an chéad singil ón albam nua. Fuair sé freagairt éagsúil ón leantóirí ach bhí an-rath ar an amhrán sa raidió ailtéarnach (bhí sé ag uimhir 2 ar ''Alternative Airplay chart''). D'fhógair Weezer ''[[Pacific Daydream]]'' ar 16 Lúnasa agus chuir sé an albam amach ar 27 Deireadh Fómhair. Ar 17 Lúnasa, chuir siad singil bolscaireachta, ''[[Mexican Fender]]'' amach. Chuir siad ''Beach Boys'' amach an mí dár gcionn agus chuir siad ''Weekend Woman'' amach an mí ina dhiaidh sin. Ba é ''[[Happy Hour (amhrán Weezer)|Happy Hour]]'' an dara singil ón albam agus bhí sé ag uimhir 9 ar ''Alternative Airplay chart''. Fuair an t-albam ainmniúchán [[Grammy]] sa chatagóir ''Best Rock Album''. === An "tAlbam Téal" agus an "tAlbam Dubh" (2018-19) === {{Príomhalt|Weezer (Albam Téal)|Weezer (Albam Dubh)}} Tar éis feachtais leantóra ar [[Twitter]], d'eisigh Weezer leagan d'amhrán de chuid [[Toto (banna)|Toto]], ''[[Africa (amhrán Toto)|Africa]]'', ar 29 Bealtaine 2018. Roimhe sin, throlláil an banna leantóirí agus d'eisigh siad leagan den amhrán ''[[Rosanna (amhrán Toto)|Rosanna]]''. I mí Lúnasa 2018, bhí ''Africa'' ag uimhir 1 ar ''Billboard Alternative Songs''. D'fhreagair Toto agus d'eisigh siad leagan d'amhrán de chuid Weezer, [[Hash Pipe]]. Leis an rath d'''Africa'', chuir Weezer albam gan choinne amach le leaganacha. Eisíodh [[Weezer (albam Téal)|an tAlbam Téal]] ar 24 Eanáir 2019 agus bhí sé brabúsach. Ar 20 Meán Fómhair 2018, chuir Weezer ''[[California Snow]]'' amach don scannán 2018 ''Spell''. Ar 11 Deireadh Fómhair 2018, chuir siad ''[[Can't Knock the Hustle]]'' amach - an chéad singil óna n-albam nua. D'eisigh siad singil eile, ''[[Zombie Bastards]]'', ar 21 Samhain agus d'fhógair siad [[Weezer (albam dubh)|an tAlbam Dubh]]. Eisíodh na amhráin "''High as a Kite''" agus "''Living in LA''" ar 21 Feabhra. Eisíodh an t-albam ar 1 Márta 2019. Chuaigh siad ar turas airéine le ''[[Pixies]]''. === ''OK Human'' agus ''Van Weezer'' (2019–21) === {{Príomhalt|OK Human|Van Weezer}} Ar 24 Eanáir 2019, d'fhógair Cuomo, in agallamh le [[Zane Lowe]], gur thaifead Weezer traiceanna bunúsacha d'albam nua. Fosta, dúirt Cuomo go raibh sé ag Obair ar albam eile leis an teideal oibre [[Van Weezer]]. Ar 10 Meán Fómhair 2019, d'fhógair Weezer [[Hella Mega Tour]] le [[Green Day]] agus [[Fall Out Boy]]. Fosta, chuir siad an chéad singil ó Van Weezer amach: ''[[The End of the Game]]''. Bhí an t-amhrán ag uimhir 2 ar chairt ''Alternative Airplay''. thaifead an banna leagan den amhrán ''[[Lost in the Woods]]'' don scannán 2019 ''[[Frozen II]]' agus cuireadh ar an albam fuaimriain é. Ar 6 Bealtaine 2020, chuir Weezer an singil amach ''[[Hero (amhrán Weezer)|Hero]]'', ómós don oibrithe riachtanacha sa [[Paindéim COVID-19|Phaindéim COVID-19]]. Ag an am céanna, d'fhógartha siad an mhoill de ''Van Weezer''. Bhí an t-amhrán ag uimhir 1 ar chairt ''Alternative Airplay''. Ar 10 Bealtaine 2020, bhí páirt acu in eipeasóid de chuid ''[[The Simpsons]]'': ''The Hateful Eight-Year Olds''. Ar 14 Lúnasa 2020, d'fhógair Weezer go n-eiseoidh siad ''Van Weezer'' i mí na Bealtaine 2021 agus, ar an lá céanna, chuir siad an singil ''"Beginning of the End"'' amach don scannán ''Bill & Ted Face the Music''. Fuair [[Eddie Van Halen]] bás ar 6 Deireadh Fómhair 2020, mar sin, tiomnaíodh an t-albam dó. Tiomnaíodh an t-albam do [[Ric Ocasek]] fosta. Bhí sé an léiritheoir ar an [[Weezer (albam gorm)|Albam Gorm]], [[Weezer (albam glas)|Albam Glas]] agus ''[[Everything Will Be Alright in the End]]''. Fuair Ocasek bás i mí Mheán Fómhair 2019. Ar 18 Eanáir 2021, d'fhógair Weezer a gceathrú h-albam déag, ''[[OK Human]]'' (imeartas ar ''[[OK Computer]]'' le [[Radiohead]]), agus eisíodh ar 29 Eanáir. Eisíodh an t-amhrán ''[[All My Favorite Songs]]'' le leagan eile leis an bhanna indie ''[[AJR]]''. Bhí an t-amhrán ag uimhir 1 ar chairt ''Alternative Airplay'' agus ainmníodh do [[Grammy]] é. D'fhostaigh an banna [[ceolfhoireann]] ocht bpíosa is tríocha don albam agus ní thaifead siad ach le trealamh [[analógach]]. Chuir siad ''I Need Some of That'' amach ar 21 Aibreán 2021 agus, ar 7 Bealtaine 2021, eisíodh ''[[Van Weezer]]'' faoi dheireadh. === ''SZNZ'', turais agus ceiliúradh 30 bliain (2021–inniu) === {{Príomhalt|SZNZ: Spring|SZNZ: Summer|SZNZ: Autumn|SZNZ: Winter}} Bhí ''Hella Mega Tour'' curtha siar mar [[Paindéim COVID-19|COVID-19]] ach thosaigh an chuid Mheiriceánach ar 24 Iúil 2021 in [[Arlington, Texas]]. Chuaigh an chuid [[An Eoraip|Eorpach]] go dtí [[an Ostair]], [[an Bheilg]], [[an Ísiltír]], [[Sasana]], [[Albain]], [[an Fhrainc]] agus [[Éirinn]] (sheinn siad i b[[Páirc Mharlaí]]). Ar 11 Márta 2022, d'fhógair Weezer ''SZNZ'', sraith ceithre ceirnín leathfhada le téama faoi na séasúir. Eisíodh an chéad EP, ''[[SZNZ: Spring]]'', ar 20 Márta. Eisíodh an príomhshingil, ''[[A Little Bit of Love]]'' ar 16 Márta agus bhí sé ag uimhir 1 ar chairt ''Alternative Airplay''. Ar 20 Meitheamh, bhí Weezer ar ''[[Jimmy Kimmel Live!]]'' agus sheinn siad ''[[Records (amhrán)|Records]]'', an príomhshingil de chuid ''[[SZNZ: Summer]]''. Bhí sé ag uimhir 1 ar chairt ''Alternative Airplay'' fosta. Phleanáil an banna cónaitheacht ar Broadway ach cealaíodh í mar an costais mhóra. Ar 19 Meán Fómhair, sheinn Weezer faoin ainm ''Goat Punishment'' arís, sa ''Troubadour,'', [[Hollywood (Los Angeles)|Hollywood]] agus sheinn siad ''SZNZ: Winter'' don chéad uair. Fosta, seoladh an singil de chuid ''SZNZ:Autumn'': ''What Happens After You?'' agus eisíodh ar 22 Meán Fómhair é. Ar 9 Nollaig 2022, chuir Weezer ''I Want a Dog'' amach. Bhí sé an príomhshingil ón EP deireanach sa tsraith, ''[[SZNZ: Winter]]''. Eisíodh ''SZNZ: Winter'' ar 21 Nollaig 2022. In mí na Samhna 2023, bhí Weezer sa scannán [[Netflix]] [[Family Switch]]. I mí an Mheithimh 2024, thosaigh Weezer turas s[[an Ríocht Aontaithe]] agus Éirinn le [[The Smashing Pumpkins|Smashing Pumpkins]]. Ar 1 Samhain, chuir siad "eagrán an-shómasach" den Albam Gorm amach. Ar 10 Meitheamh 2025, thosaigh siad a dturas Eorpach i m[[Beirlín]] agus seinnfidh siad ag [[Coláiste na Tríonóide]] ar 2 Iúil. == Baill == {{col-begin}} {{col-2}} === Baill reatha === *[[Rivers Cuomo]] – amhránaí, giotár, méarchlár (1992–inniu) *[[Patrick Wilson]] – drumaí, cnaguirlisí (1992–present), fonnadóireacht taca(2007–inniu); giotár, méarchlár(2007–2012) *[[Brian Bell]] – giotár, fonnadóireacht taca (1993–inniu), méarchlár (2000–inniu) *[[Scott Shriner]] – dordghiotár, fonnadóireacht taca(2001–inniu), méarchlár (2007–inniu) {{col-2}} ===Iarbhaill=== *[[Matt Sharp]] – dordghiotár, fonnadóireacht taca (1992–1998) *[[Jason Cropper]] – giotár, fonnadóireacht taca(1992–1993) *[[Mikey Welsh]] – dordghiotár, fonnadóireacht taca (1998–2001; b. 2011) ===Iarcheoltóirí camchuairte=== *Bobby Schneck – méarchlár, giotár, dordghiotár (2000–2005) *[[Josh Freese]] – drumaí, cnaguirlisí (2009–2012) *[[Daniel Brummel]] – méarchlár, giotár(2012–2014) *Dave Elitch – drumaí, cnaguirlisí (2022; ionadaí ar Patrick Wilson) {{col-end}} '''Amlíne''' {{#tag:timeline| ImageSize = width:900 height:auto barincrement:20 PlotArea = left:90 bottom:95 top:5 right:10 Alignbars = justify DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:14/02/1992 till:{{#time:d/m/Y}} TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy Legend = orientation:vertical position:bottom columns:3 ScaleMajor = increment:3 start:1993 ScaleMinor = increment:1 start:1993 Colors = id:lvocals value:red legend:Amhránaí id:bvocals value:pink legend:Fonnadóireacht_taca id:guitar value:teal legend:Giotár id:keys value:purple legend:Méarchlár id:bass value:blue legend:Dordghiotár id:drums value:orange legend:Drumaí,_cnaguirlisí id:album value:black legend:Albam id:EP value:gray(0.7) legend:EP id:bars value:gray(0.95) BackgroundColors = bars:bars LineData = color:album layer:back at:10/05/1994 at:24/09/1996 at:15/05/2001 at:14/05/2002 at:10/05/2005 at:03/06/2008 at:03/11/2009 at:10/09/2010 at:07/10/2014 at:01/04/2016 at:27/10/2017 at:24/01/2019 at:01/03/2019 at:29/01/2021 at:07/05/2021 color:EP layer:back at:29/10/1996 at:07/12/2000 at:24/09/2002 at:16/12/2008 at:10/06/2016 at:20/03/2022 at:21/06/2022 at:22/09/2022 at:21/12/2022 BarData = bar:Rivers text:Rivers Cuomo bar:Jason text:Jason Cropper bar:Brian text:Brian Bell bar:Matt text:Matt Sharp bar:Mikey text:Mikey Welsh bar:Scott text:Scott Shriner bar:Patrick text:Patrick Wilson PlotData = width:11 bar:Rivers from:start till:end color:lvocals bar:Jason from:start till:15/08/1993 color:guitar bar:Matt from:start till:15/02/1998 color:bass bar:Patrick from:start till:end color:drums bar:Brian from:16/09/1993 till:end color:guitar bar:Mikey from:01/03/1998 till:15/08/2001 color:bass bar:Scott from:01/09/2001 till:end color:bass width:7 bar:Rivers from:start till:end color:guitar bar:Patrick from:01/07/2007 till:15/11/2012 color:guitar bar:Brian from:01/12/2000 till:end color:keys bar:Scott from:01/07/2007 till:end color:keys width:5 bar:Patrick from:01/07/2007 till:15/11/2012 color:keys width:3 bar:Rivers from:start till:end color:keys bar:Jason from:start till:15/08/1993 color:bvocals bar:Matt from:start till:15/02/1998 color:bvocals bar:Brian from:16/09/1993 till:end color:bvocals bar:Mikey from:01/03/1998 till:15/08/2001 color:bvocals bar:Scott from:01/09/2001 till:end color:bvocals bar:Patrick from:01/07/2007 till:end color:bvocals }} == Dioscliosta == === Albaim === {{div col}} *''[[Weezer (albam gorm)]]'' (1994) *''[[Pinkerton]]'' (1996) *''[[Weezer (albam glas)]]'' (2001) *''[[Maladroit]]'' (2002) *''[[Make Believe]]'' (2005) *''[[Weezer (albam dearg)]]'' (2008) *''[[Raditude]]'' (2009) *''[[Hurley (albam)|Hurley]]'' (2010) *''[[Everything Will Be Alright in the End]]'' (2014) *''[[Weezer (albam bán)]]'' (2016) *''[[Pacific Daydream]]'' (2017) *''[[Weezer (albam téal)]])'' (2019) *''[[Weezer (albam dubh)]]'' (2019) *''[[OK Human]]'' (2021) *''[[Van Weezer]]'' (2021) *SZNZ: Spring (2022){{efn|group=note|name=n1|Ar dtús, rangaíodh gach eisiúint de ''SZNS'' mar cheirnín leathfhada, ach, rangaíodh arís mar albaim stiúideo iad i ndiaidh don bhanna an t[[Weezer (albam ór)|Albam Ór]] a eisiúint, sa bhliain 2026 }} *SZNZ: Summer (2022){{efn|group=note|name=n1}} *SZNZ: Autumn (2022){{efn|group=note|name=n1}} *SZNZ: Winter (2022){{efn|group=note|name=n1}} *''[[Weezer (albam ór)]]'' (2026) {{div col end}} == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Weezer}} [[Catagóir:Racghrúpaí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Grúpaí ceoil bunaithe sa bhliain 1992]] 92sbch5tn4cj8gexv1potnsz5tjlh3u 1327830 1327829 2026-09-11T15:35:07Z Conradder 34685 /* Tagairtí */ 1327830 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is banna [[Rac-cheol|rac-cheoil]] as [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] é '''Weezer'''. Bunaíodh an banna i 1992 in [[Los Angeles]]. Ó 2001, is iad [[Rivers Cuomo]], [[Brian Bell]], [[Scott Shriner]] agus [[Pat Wilson]] baill an ghrúpa. Dhíol siad 10 milliún ceirnín sna [[Stáit Aontaithe]] agus 35 milliún ceirnín ar fud an domhain go dtí seo. == Stair == ===Bunú an bhanna=== I 1989, bhog [[Rivers Cuomo]] ó Mansfield, [[Connecticut]] go [[Los Angeles]] lena bhanna miotal trom ''Avant Garde'' (nó ''Zoom''). Dhíscaoil an grúpa agus bhuail sé le [[Partrick Wilson]]. Bhog sé isteach le Wilson agus a chara [[Matt Sharp]]. Bhunaigh Cuomo agus Wilson an banna ''Fuzz'' le [[Scottie Chapman]] ar dhordghiotár. D'éirigh Chapman as an bhanna go luath agus d'athchóirigh an banna mar ''Sixty Wrong Sausages''. Bhí cara Cuomo, Pat Finn, ar dhordghiotár agus [[Jason Cropper]] ar an ghiotár. Dhíscaoil an banna go luath. Bhog Cuomo go [[Santa Monica, California]] agus thaifead sé samplaí. Bhunaigh Cuomo, Wilson, Sharp agus Cropper Weezer ar 14 Feabhra 1992. Sheinn siad a gcéad cheolchoirm ar 12 Márta 1992. Shínigh siad le ''[[Geffen Records]]'' i mí Meithimh 1993. ===An "t-Albam Gorm" (1994)=== {{Príomhalt|Weezer (Albam Gorm)}} Thaifead Weezer a gcéad albam ag ''[[Electric Lady Studios]]'' i g[[Cathair Nua-Eabhrac]], leis an léiritheoir [[Ric Ocasek]]. Briseadh Cooper i rith taifeadta. Tháinig [[Brian Bell]] in ionad Cooper ar ghiotár. Chuir siad a gcéad [[Weezer (albam gorm)|albam eapainmneach]] (nó ''An t-Albam Gorm'') amach i mí Bealtaine 1994. Chuir siad a gcéad [[Singil (ceol)|shingil]] amach, ''[[Undone - The Sweater Song]]'', agus stiúir [[Spike Jonze]] an físeán. Bhí an físeán gean air le MTV agus bhí an t-amhrán ag uimhir 57 sa ''Billboard Hot 100''. Stiúir Jonez a ndara físeán, ''[[Buddy Holly (amhrán)|Buddy Holly]]'', fosta agus bhí a lán uainíochta ag an físeán ar MTV. Bhí an t-amhrán ag uimhir 18 ar ''Hot 100 Airplay'' agus ag uimhir 2 ar ''Billboard Modern Rock''. Chuir singil eile amach, ''[[Say It Ain't So]]'' agus fuair sé moladh mór. Bhí sé ag uimhir 51 ar ''Hot 100 Airplay'' agus ag uimhir 7 ar ''Billboard Modern Rock''. [[Íomhá:Matt_Sharp_The_Rentals_2007.jpg|mion|deas|D'fhág Matt Sharp Weezer i 1997]] Fuair an t-Albam Gorm moladh mór agus ba rath ar an tráchtáil é. Is é a n-albam sárdhíola é. === Pinkerton (1995-97) === {{Príomhalt|Pinkerton}} I 1994, bhí sos ó turas ag Weezer agus chuaigh Cuomo go Connecticut chun samplaí a thaifeadadh don albam nua. Ba é a choincheap rac-cheoldráma i [[spás]] darb ainm ''[[Songs from the Blackhole]]''. D'fhorbair Weezer an coincheap i 1995. Chláraigh Cuomo le [[Ollscoil Harvard|Harvard]] ag deireadh 1995. D'éirigh a scríobh amhrán níos dorcha ansin agus thréig sé an coincheap ''Songs from the Blackhole''. Fosta, bhunaigh Sharp ''[[The Rentals]]'' agus chuir siad an t-albam ''[[Return of the Rentals]]'' amach (le Partick Wislon ar drumaí) Chuir Weezer a ndara albam amach, [[Pinkerton]] ar 24 Meán Fómhair, 1996. Tá na singlí ''[[El Scorcho]]'', ''[[The Good Life]]'' agus ''[[Pink Triangle]]'' san albam. Bhí an t-albam seo níos dorcha agus bhí fuaim ghiorraisc aige. Bhí titim ar an díolachán agus bhí idir mhaith agus olc sna léirmheasanna, ach anois, tá cultas bunaithe ag an albam. [[Íomhá:Rivers_Cuomo_in_Thailand.jpg|mion|deas|Rivers Cuomo (1997)]] === Bearna (1997-2000) === Chríochnaigh Weezer an turas ''Pinkerton'' i lár 1997 agus bhí bearna acu. D'fhill Wilson abhaile i [[Portland, Oregon]] oibriú ar a thionscadal eile, ''The Special Goodness'', agus d'oibrigh Bell lena bhanna ''Space Twins''. I 1998, d'imigh Sharp an banna mar difríochta leis na baill eile. D'fhill Cuomo go Harvard ach thóg sé sos díriú ar scríobh amhrán. Bhunaigh sé banna nua le ceoltóirí as Bostún agus sheinn siad cupla seó le h-ábhar nua. Chuaigh Wilson go Bostún agus chuaigh se isteach i [[Homie]], tionscadal Cuomo eile. Bhí [[Greg Brown]] (''[[Cake (banna)|Cake]]'' agus ''[[Deathray]]''), Matt Sharp, [[Yuval Gabay]] (''[[Soul Coughing]]'' agus ''[[Sulfur (banna)|Sulfur]]''), [[Adam Orth]] (''Shufflepuck'') agus [[Mikey Welsh]] sa bhanna fosta. Níor chuir siad ach amhrán amháin amach, darb ainm ''American Girls'', don scannán ''[[Meet the Deedles]]''. I mí Feabhra 1998, d'athaontaigh Cuomo, Wilson agus Bell in Los Angeles. D'fhostaigh siad Mikey Welsh dordghiotár a sheinm. Sheinn Welsh le [[Juliana Hatfield]] roimhe sin. Chleacht siad agus thaifead siad samplaí go dtí ag deireadh 1998 ach bhí frustrachas agus easaontas sa bhanna. D'fhill Wilson go Portland. I mí na Samhna 1998, sheinn an bhanna dhá sheó, le drumadóir eile, faoi ainm ''Goat Punishment''. Níor sheinn siad ach amhráin [[Nirvana]] agus [[Oasis]]. Sa mhíonna ina dhiaidh sin, bhí [[dúlagar]] ar Cuomo agus b'aonarán é. Rinne sé turgnaimh lena cheol agus scríobh sé 121 amhrán faoi 1999. An uair úd, d'oibrigh Wilson le ''The Special Goodness'' agus d'oibrigh Bell le ''Space Twins'' aris. Chuaigh Welsh ar thuras le Juliana Hatfield. === Teacht ar ais agus An "t-Albam Glas" (2000-01) === [[Íomhá:MikeyWelshWinter2010.jpg|mion|deas|Mikey Welsh (2010)]] {{Príomhalt|Weezer (Albam Glas)}} D'athaontaigh Weezer i mí Aibreáin 2000 agus sheinn siad ag an ''Fuji Rock Festival''. Ó mhí Aibreáin go mí na Bealtaine 2000, chleacht siad agus thriail siad amhráin nua i Los Angeles. D'fhill siad go dtí an ardán i mí an Mheithimh 2000 agus sheinn siad seónna beaga gan iarraidh, faoi ainm ''Goat Punishment'' arís. Sheinn siad naoi ndáta ar an ''Warped Tour'' fosta. Thaifead siad albam nua agus d'fhostaigh siad Ric Ocasek léiriú arís. Cuireadh [[Weezer (albam glas)|An t-Albam Glas]] amach ar 15 Bealtaine 2001. Ba é ''[[Hash Pipe]]'' an chéad singil ón albam. Bhí sé ag uimhir 2 ar ''Billboard Modern Rock''. Eisíodh ''[[Island in the Sun]]'' mar an dara singil agus bhí an-tóir idirnáisiúnta ar an amhrán. Chuir siad ''[[Photograph (amhrán Weezer)|Photograph]]'' amach i mí na Samhna 2001. Bhí an t-albam ag uimhir 4 ar '' Billboard 200'' agus bhain sé platanam amach o shin. D'fhag Welsh Weezer in 2001 mar strus agus mí-úsáid drugaí. Tháinig [[Scott Shriner]] in ionad Welsh ar dhordghiotár. === ''Maladroit'' (2002) === {{Príomhalt|Maladroit}} I mí Aibreáin 2002, Chuir Matt Sharp an dlí ar Weezer. Shocraigh siad an cás gan dul chun cúirte. Thit an banna amach leis an lipéad, Interscope, fosta. D'ainneoin an fadhbanna seo, chuir siad a gceathrú albam amach, ''[[Maladroit]]'', ar 14 Bealtaine 2002. Bhí léirmheasanna dearfacha ag an albam ach bhí titim ar an díolachán. Fosta, chuir siad dhá shinglí amach on albam seo: ''[[Dope Nose]]'' agus ''[[Keep Fishin']]''. Ar 23 Márta 2004, chuir Weezer a gcéad DVD amach, darb ainm [[Weezer – Video Capture Device: Treasures from the Vault 1991–2002|Video Capture Device]]. Chuir [[Karl Koch]] (cúntóir don bhanna) an DVD le cheile. === ''Make Believe'' (2003-06) === {{Príomhalt|Make Believe (albam Weezer)}} Roimh na seisiúin don ceathrú albam, d'oibrigh Wilson agus Bell ar a dtionscadail eile. In 2003, chuir Bell ''[[The End of Imagining]]'' amach le ''Space Twins'' agus chuir Wilson ''[[Land Air Sea]]'' amach le ''The Special Goodness''. Ó mhí na Nollag 2003 go fómhar 2004, thaifead an banna a lán ábhair don albam nua le [[Rick Rubin]]. Cuireadh an t-albam, ''[[Make Believe (albam Weezer)|Make Believe]]'', amach ar 10 Bealtaine 2005. Bhí an t-albam ag uimhir 2 ar ''Billboard 200''. In ainneoin rath brabúsach, bhí idir mhaith agus olc sna léirmheasanna. [[Íomhá:Weezer_2005.jpg|mion|deas|Weezer (2005)]] Bhí an-ráchairt ar an chéad singil, ''[[Beverly Hills (amhrán Weezer)|Beverly Hills]]'', sna Stáit Aontaithe agus go hidirnáisiúnta. Bhí sé ag uimhir 1 ar ''Billboard Modern Rock'' agus ag uimhir 10 ar ''Billboard Hot 100''. Fuair an amhrán a gcéad ainmniúchán ''[[Grammy]]'' sa chatagóir ''Best Rock Song''. Ba é ''[[We Are All on Drugs]]'' a ndara singil ón albam. Bhí an tríú singil, ''[[Pefect Situtation]]'', ag uimhir 1 ar ''Billboard Modern Rock'' agus ag uimhir 51 ar ''Billboard Hot 100''. Chuir siad ceathrú singil, ''[[This is Such a Pity]]'', fosta. D'úsáid an banna uirlisí breise ar an turas ''Make Belive'', mar shampla [[pianó]] agus [[sintéiseoir]]. Fuair siad giotáraí eile, darb ainm Bobby Schneck, fosta. Sheinn Weezer in [[Éirinn]] don chéad uair ar 6 Iúil 2005 in [[Sráid an Bhiocáire]] agus sheinn siad i m[[Baile Átha Cliath]] arís i mí Lúnasa 2005. === An "t-Albam Dearg" (2006-08)=== {{Príomhalt|Weezer (Albam Dearg)}} Tar éis ''Make Believe'', bhí sos ag an bhanna. D'fhill Cuomo go Harvard agus fuair sé [[céim]] i 2006. Ar 18 Meitheamh 2006, phós Cuomo Kyoko Ito. D'fhreastail na baill den bhanna reatha an pósadh agus, fosta, Matt Sharp agus Jason Cropper. I rith an tsosa seo, bhí Bell agus Wilson sa scannán ''[[Factory Girl]]'' agus thug siad amhrán don fhuaimrian (leagan d'amhrán de chuid ''[[The Velvet Underground|Velvet Underground]]'', darb ainm ''Heroin''). Thosaigh Bell tionscadal nua: ''[[The Relationship]]''. Cuireadh ''[[Weezer (albam dearg)|Weezer]]'', nó An t-Albam Dearg, amach in mí an Mheithimh 2006.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/ceol/weezer-red-album/|teideal=Weezer - Red Album|údar=Félim Borland|dáta=2008-07-05|language=GA|work=[[Nós (iris)|NÓS]]|dátarochtana=2026-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250805113143/https://nos.ie/cultur/ceol/weezer-red-album/|archivedate=5 Lúnasa 2025}}</ref> Tháirg Rick Rubin an t-albam le Weezer agus mheasc [[Rich Costey]] é. Tháirg [[Jacknife Lee]] dhá amhrán ar an albam fosta. Bhí an t-albam ag uimhir 4 ar ''Billboard 200'' agus fuair sé léirmheasanna dearfacha. Bhain an chéad singil ón albam, ''[[Pork and Beans]]'' barr ''Billboard Modern Rock Tracks'' amach agus bhí sé ag uimhir 64 ar '' Billboard Hot 100''. Fosta, bhuaigh a fhíseán [[Grammy]] do '' Best Short Form Music Video''. Chuir siad trí shingil eile ón albam: ''[[Trouble Maker]]'', ''[[Dreamin']]'' agus ''[[The Greatest Man That Ever Lived (Variations on a Shaker Hymn)]]''. Sheinn siad cúig dháta sa [[an tSeapáin|tSeapáin]] ag tús mhí Mheán Fómhair. Chuaigh siad ar an turas ''Troublemaker'' ansin agus sheinn siad aon sheó is fiche i [[Meiriceá]] agus [[Ceanada]]. === ''Raditude'' agus ''Hurley'' (2009–13) === {{Príomhalt|Raditude|Hurley (albam Weezer)}} In 2009, chuaigh siad ar camchuairt le [[Blink-182]]. Sheinn [[Josh Freese]] na drumaí go sealadach ar an turas mar d'athraigh Patrick Wilson go giotár. Dúirt Wilson gurbh fhearr le Cuomo gníomhach a bheith ar stáitse agus chuir an giotár as do a ghluaiseacht. Ar 18 Lúnasa 2009, chuir siad an chéad singil amach ón albam nua, ''"(If You're Wondering If I Want You To) I want you to"''. Bhí sé ag uimhir 81 ar ''Billboard Hot 100''. ''Raditude'' an t-ainm atá ar an albam, mhol an t-aisteoir [[Rainn Wilson]] an t-ainm. Cuireadh an t-albam amach ar 3 Samhain 2009 agus bhí sé ag uimhir 7 ar ''Billboard 200''. Sceidealaigh turas do mhí na Nollag 2009. Ar 6 Nollaig 2009, bhí Cuomo gortaithe mar thuairteáil a bhus camchuairte. Bhí trí [[easna]] bhriste agus fuiliú inmheánach aige, agus bhí dhá easna bhriste ag a chúntóir fosta. Bhí a bhean cheile, a leanbh agus an buime ar an bhus fosta, ach ní raibh siad gortaithe. Bhí an turas curtha siar ach thosaigh sé aris ar 20 Eanáir 2010. Ní raibh Weezer le Geffin Records níos mó. Shínigh siad le lipéad neamhspleách ''[[Epitaph Records]]''. Cuireadh an t-albam ''[[Hurley (albam Weezer)|Hurley]]'' amach i mí Mheán Fómhair 2010 trí ''Epitaph''. Bhí an chéad singil ón albam, ''[[Memories]]'' ar an fhuaimrian don scannán ''[[Jackass 3D]]'' fosta. I mí na Samhna 2010, chuir siad albam díolama amach, darb ainm ''[[Death to False Metal]]''. Fosta, thug siad amhráin do na scannáin ''[[Cars 2]] agus ''[[Shrek Forever After]]'' Ar 8 Deireadh Fómhair 2011, fuair iar-dhordghiotáraí Mickey Welsh bás mar ródháileog amhrasta i g[[Chicago, Illinois]]. Sheinn Weezer i gChicago an oíche dár gcionn go díreach agus thug siad ómós dó. === ''Everything Will Be Alright in the End'' agus An "tAlbam Bán" (2013-16) === [[Íomhá:Weezer,_City_Of_Trees_2016.jpg|mion|deas|(C-D) Bell, Cuomo agus Shriner (2016)]] {{Príomhalt|Everything Will Be Alright in the End|Weezer (Albam Bán)}} Thosaigh an banna ag taifeadadh le Ric Ocasek, an léiritheoir ar an Albam Gorm agus an tAlbam Glas. Cuireadh ''[[Everything Will Be Alright in the End]]'' amach ar 7 Deireadh Fómhair 2014. Fuair an t-albam léirmheasanna fabhracha de ghnáth. Ar 26 Deireadh Fómhair 2015, Chuir an banna singil nua, ''"[[Thank God for Girls]]"'', amach trí ''[[Apple Music]]''. Seachtain ina dhiaidh sin, chuir an banna dara shingil, "''[[Do you wanna get high?]]"'', amach. Ar 14 Eanáir 2016, chuir siad singil eile, ''"[[King of the World]]"'', amach agus d'fhógair siad an [[Weezer (albam bán)|tAlbam Bán]]. Cuireadh ''[[Weezer (albam bán)|Weezer]]'' amach ar 1 Aibreán 2016 agus bhí sé ag uimhir 4 ar ''Billboard 200'' Fuair an t-albam ainmniúchán [[Grammy]] sa chatagóir ''Best Rock Album''. Fosta, shínigh an banna le h[[Atlantic Records]]. === ''Pacific Daydream'' (2017–18)=== {{Príomhalt|Pacific Daydream}} Ar 16 Márta 2017, chuir siad amhrán nua ''[[Feels Like Summer]]'' amach, an chéad singil ón albam nua. Fuair sé freagairt éagsúil ón leantóirí ach bhí an-rath ar an amhrán sa raidió ailtéarnach (bhí sé ag uimhir 2 ar ''Alternative Airplay chart''). D'fhógair Weezer ''[[Pacific Daydream]]'' ar 16 Lúnasa agus chuir sé an albam amach ar 27 Deireadh Fómhair. Ar 17 Lúnasa, chuir siad singil bolscaireachta, ''[[Mexican Fender]]'' amach. Chuir siad ''Beach Boys'' amach an mí dár gcionn agus chuir siad ''Weekend Woman'' amach an mí ina dhiaidh sin. Ba é ''[[Happy Hour (amhrán Weezer)|Happy Hour]]'' an dara singil ón albam agus bhí sé ag uimhir 9 ar ''Alternative Airplay chart''. Fuair an t-albam ainmniúchán [[Grammy]] sa chatagóir ''Best Rock Album''. === An "tAlbam Téal" agus an "tAlbam Dubh" (2018-19) === {{Príomhalt|Weezer (Albam Téal)|Weezer (Albam Dubh)}} Tar éis feachtais leantóra ar [[Twitter]], d'eisigh Weezer leagan d'amhrán de chuid [[Toto (banna)|Toto]], ''[[Africa (amhrán Toto)|Africa]]'', ar 29 Bealtaine 2018. Roimhe sin, throlláil an banna leantóirí agus d'eisigh siad leagan den amhrán ''[[Rosanna (amhrán Toto)|Rosanna]]''. I mí Lúnasa 2018, bhí ''Africa'' ag uimhir 1 ar ''Billboard Alternative Songs''. D'fhreagair Toto agus d'eisigh siad leagan d'amhrán de chuid Weezer, [[Hash Pipe]]. Leis an rath d'''Africa'', chuir Weezer albam gan choinne amach le leaganacha. Eisíodh [[Weezer (albam Téal)|an tAlbam Téal]] ar 24 Eanáir 2019 agus bhí sé brabúsach. Ar 20 Meán Fómhair 2018, chuir Weezer ''[[California Snow]]'' amach don scannán 2018 ''Spell''. Ar 11 Deireadh Fómhair 2018, chuir siad ''[[Can't Knock the Hustle]]'' amach - an chéad singil óna n-albam nua. D'eisigh siad singil eile, ''[[Zombie Bastards]]'', ar 21 Samhain agus d'fhógair siad [[Weezer (albam dubh)|an tAlbam Dubh]]. Eisíodh na amhráin "''High as a Kite''" agus "''Living in LA''" ar 21 Feabhra. Eisíodh an t-albam ar 1 Márta 2019. Chuaigh siad ar turas airéine le ''[[Pixies]]''. === ''OK Human'' agus ''Van Weezer'' (2019–21) === {{Príomhalt|OK Human|Van Weezer}} Ar 24 Eanáir 2019, d'fhógair Cuomo, in agallamh le [[Zane Lowe]], gur thaifead Weezer traiceanna bunúsacha d'albam nua. Fosta, dúirt Cuomo go raibh sé ag Obair ar albam eile leis an teideal oibre [[Van Weezer]]. Ar 10 Meán Fómhair 2019, d'fhógair Weezer [[Hella Mega Tour]] le [[Green Day]] agus [[Fall Out Boy]]. Fosta, chuir siad an chéad singil ó Van Weezer amach: ''[[The End of the Game]]''. Bhí an t-amhrán ag uimhir 2 ar chairt ''Alternative Airplay''. thaifead an banna leagan den amhrán ''[[Lost in the Woods]]'' don scannán 2019 ''[[Frozen II]]' agus cuireadh ar an albam fuaimriain é. Ar 6 Bealtaine 2020, chuir Weezer an singil amach ''[[Hero (amhrán Weezer)|Hero]]'', ómós don oibrithe riachtanacha sa [[Paindéim COVID-19|Phaindéim COVID-19]]. Ag an am céanna, d'fhógartha siad an mhoill de ''Van Weezer''. Bhí an t-amhrán ag uimhir 1 ar chairt ''Alternative Airplay''. Ar 10 Bealtaine 2020, bhí páirt acu in eipeasóid de chuid ''[[The Simpsons]]'': ''The Hateful Eight-Year Olds''. Ar 14 Lúnasa 2020, d'fhógair Weezer go n-eiseoidh siad ''Van Weezer'' i mí na Bealtaine 2021 agus, ar an lá céanna, chuir siad an singil ''"Beginning of the End"'' amach don scannán ''Bill & Ted Face the Music''. Fuair [[Eddie Van Halen]] bás ar 6 Deireadh Fómhair 2020, mar sin, tiomnaíodh an t-albam dó. Tiomnaíodh an t-albam do [[Ric Ocasek]] fosta. Bhí sé an léiritheoir ar an [[Weezer (albam gorm)|Albam Gorm]], [[Weezer (albam glas)|Albam Glas]] agus ''[[Everything Will Be Alright in the End]]''. Fuair Ocasek bás i mí Mheán Fómhair 2019. Ar 18 Eanáir 2021, d'fhógair Weezer a gceathrú h-albam déag, ''[[OK Human]]'' (imeartas ar ''[[OK Computer]]'' le [[Radiohead]]), agus eisíodh ar 29 Eanáir. Eisíodh an t-amhrán ''[[All My Favorite Songs]]'' le leagan eile leis an bhanna indie ''[[AJR]]''. Bhí an t-amhrán ag uimhir 1 ar chairt ''Alternative Airplay'' agus ainmníodh do [[Grammy]] é. D'fhostaigh an banna [[ceolfhoireann]] ocht bpíosa is tríocha don albam agus ní thaifead siad ach le trealamh [[analógach]]. Chuir siad ''I Need Some of That'' amach ar 21 Aibreán 2021 agus, ar 7 Bealtaine 2021, eisíodh ''[[Van Weezer]]'' faoi dheireadh. === ''SZNZ'', turais agus ceiliúradh 30 bliain (2021–inniu) === {{Príomhalt|SZNZ: Spring|SZNZ: Summer|SZNZ: Autumn|SZNZ: Winter}} Bhí ''Hella Mega Tour'' curtha siar mar [[Paindéim COVID-19|COVID-19]] ach thosaigh an chuid Mheiriceánach ar 24 Iúil 2021 in [[Arlington, Texas]]. Chuaigh an chuid [[An Eoraip|Eorpach]] go dtí [[an Ostair]], [[an Bheilg]], [[an Ísiltír]], [[Sasana]], [[Albain]], [[an Fhrainc]] agus [[Éirinn]] (sheinn siad i b[[Páirc Mharlaí]]). Ar 11 Márta 2022, d'fhógair Weezer ''SZNZ'', sraith ceithre ceirnín leathfhada le téama faoi na séasúir. Eisíodh an chéad EP, ''[[SZNZ: Spring]]'', ar 20 Márta. Eisíodh an príomhshingil, ''[[A Little Bit of Love]]'' ar 16 Márta agus bhí sé ag uimhir 1 ar chairt ''Alternative Airplay''. Ar 20 Meitheamh, bhí Weezer ar ''[[Jimmy Kimmel Live!]]'' agus sheinn siad ''[[Records (amhrán)|Records]]'', an príomhshingil de chuid ''[[SZNZ: Summer]]''. Bhí sé ag uimhir 1 ar chairt ''Alternative Airplay'' fosta. Phleanáil an banna cónaitheacht ar Broadway ach cealaíodh í mar an costais mhóra. Ar 19 Meán Fómhair, sheinn Weezer faoin ainm ''Goat Punishment'' arís, sa ''Troubadour,'', [[Hollywood (Los Angeles)|Hollywood]] agus sheinn siad ''SZNZ: Winter'' don chéad uair. Fosta, seoladh an singil de chuid ''SZNZ:Autumn'': ''What Happens After You?'' agus eisíodh ar 22 Meán Fómhair é. Ar 9 Nollaig 2022, chuir Weezer ''I Want a Dog'' amach. Bhí sé an príomhshingil ón EP deireanach sa tsraith, ''[[SZNZ: Winter]]''. Eisíodh ''SZNZ: Winter'' ar 21 Nollaig 2022. In mí na Samhna 2023, bhí Weezer sa scannán [[Netflix]] [[Family Switch]]. I mí an Mheithimh 2024, thosaigh Weezer turas s[[an Ríocht Aontaithe]] agus Éirinn le [[The Smashing Pumpkins|Smashing Pumpkins]]. Ar 1 Samhain, chuir siad "eagrán an-shómasach" den Albam Gorm amach. Ar 10 Meitheamh 2025, thosaigh siad a dturas Eorpach i m[[Beirlín]] agus seinnfidh siad ag [[Coláiste na Tríonóide]] ar 2 Iúil. == Baill == {{col-begin}} {{col-2}} === Baill reatha === *[[Rivers Cuomo]] – amhránaí, giotár, méarchlár (1992–inniu) *[[Patrick Wilson]] – drumaí, cnaguirlisí (1992–present), fonnadóireacht taca(2007–inniu); giotár, méarchlár(2007–2012) *[[Brian Bell]] – giotár, fonnadóireacht taca (1993–inniu), méarchlár (2000–inniu) *[[Scott Shriner]] – dordghiotár, fonnadóireacht taca(2001–inniu), méarchlár (2007–inniu) {{col-2}} ===Iarbhaill=== *[[Matt Sharp]] – dordghiotár, fonnadóireacht taca (1992–1998) *[[Jason Cropper]] – giotár, fonnadóireacht taca(1992–1993) *[[Mikey Welsh]] – dordghiotár, fonnadóireacht taca (1998–2001; b. 2011) ===Iarcheoltóirí camchuairte=== *Bobby Schneck – méarchlár, giotár, dordghiotár (2000–2005) *[[Josh Freese]] – drumaí, cnaguirlisí (2009–2012) *[[Daniel Brummel]] – méarchlár, giotár(2012–2014) *Dave Elitch – drumaí, cnaguirlisí (2022; ionadaí ar Patrick Wilson) {{col-end}} '''Amlíne''' {{#tag:timeline| ImageSize = width:900 height:auto barincrement:20 PlotArea = left:90 bottom:95 top:5 right:10 Alignbars = justify DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:14/02/1992 till:{{#time:d/m/Y}} TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy Legend = orientation:vertical position:bottom columns:3 ScaleMajor = increment:3 start:1993 ScaleMinor = increment:1 start:1993 Colors = id:lvocals value:red legend:Amhránaí id:bvocals value:pink legend:Fonnadóireacht_taca id:guitar value:teal legend:Giotár id:keys value:purple legend:Méarchlár id:bass value:blue legend:Dordghiotár id:drums value:orange legend:Drumaí,_cnaguirlisí id:album value:black legend:Albam id:EP value:gray(0.7) legend:EP id:bars value:gray(0.95) BackgroundColors = bars:bars LineData = color:album layer:back at:10/05/1994 at:24/09/1996 at:15/05/2001 at:14/05/2002 at:10/05/2005 at:03/06/2008 at:03/11/2009 at:10/09/2010 at:07/10/2014 at:01/04/2016 at:27/10/2017 at:24/01/2019 at:01/03/2019 at:29/01/2021 at:07/05/2021 color:EP layer:back at:29/10/1996 at:07/12/2000 at:24/09/2002 at:16/12/2008 at:10/06/2016 at:20/03/2022 at:21/06/2022 at:22/09/2022 at:21/12/2022 BarData = bar:Rivers text:Rivers Cuomo bar:Jason text:Jason Cropper bar:Brian text:Brian Bell bar:Matt text:Matt Sharp bar:Mikey text:Mikey Welsh bar:Scott text:Scott Shriner bar:Patrick text:Patrick Wilson PlotData = width:11 bar:Rivers from:start till:end color:lvocals bar:Jason from:start till:15/08/1993 color:guitar bar:Matt from:start till:15/02/1998 color:bass bar:Patrick from:start till:end color:drums bar:Brian from:16/09/1993 till:end color:guitar bar:Mikey from:01/03/1998 till:15/08/2001 color:bass bar:Scott from:01/09/2001 till:end color:bass width:7 bar:Rivers from:start till:end color:guitar bar:Patrick from:01/07/2007 till:15/11/2012 color:guitar bar:Brian from:01/12/2000 till:end color:keys bar:Scott from:01/07/2007 till:end color:keys width:5 bar:Patrick from:01/07/2007 till:15/11/2012 color:keys width:3 bar:Rivers from:start till:end color:keys bar:Jason from:start till:15/08/1993 color:bvocals bar:Matt from:start till:15/02/1998 color:bvocals bar:Brian from:16/09/1993 till:end color:bvocals bar:Mikey from:01/03/1998 till:15/08/2001 color:bvocals bar:Scott from:01/09/2001 till:end color:bvocals bar:Patrick from:01/07/2007 till:end color:bvocals }} == Dioscliosta == === Albaim === {{div col}} *''[[Weezer (albam gorm)]]'' (1994) *''[[Pinkerton]]'' (1996) *''[[Weezer (albam glas)]]'' (2001) *''[[Maladroit]]'' (2002) *''[[Make Believe]]'' (2005) *''[[Weezer (albam dearg)]]'' (2008) *''[[Raditude]]'' (2009) *''[[Hurley (albam)|Hurley]]'' (2010) *''[[Everything Will Be Alright in the End]]'' (2014) *''[[Weezer (albam bán)]]'' (2016) *''[[Pacific Daydream]]'' (2017) *''[[Weezer (albam téal)]])'' (2019) *''[[Weezer (albam dubh)]]'' (2019) *''[[OK Human]]'' (2021) *''[[Van Weezer]]'' (2021) *SZNZ: Spring (2022){{efn|group=note|name=n1|Ar dtús, rangaíodh gach eisiúint de ''SZNS'' mar cheirnín leathfhada, ach, rangaíodh arís mar albaim stiúideo iad i ndiaidh don bhanna an t[[Weezer (albam ór)|Albam Ór]] a eisiúint, sa bhliain 2026 }} *SZNZ: Summer (2022){{efn|group=note|name=n1}} *SZNZ: Autumn (2022){{efn|group=note|name=n1}} *SZNZ: Winter (2022){{efn|group=note|name=n1}} *''[[Weezer (albam ór)]]'' (2026) {{div col end}} ==Nótaí == <references group="note"/> == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Weezer}} [[Catagóir:Racghrúpaí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Grúpaí ceoil bunaithe sa bhliain 1992]] ha2xekemmrgx60ojxfigzb9d0zo1c0w 1327846 1327830 2026-09-11T20:36:15Z Conradder 34685 /* Baill */ 1327846 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is banna [[Rac-cheol|rac-cheoil]] as [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] é '''Weezer'''. Bunaíodh an banna i 1992 in [[Los Angeles]]. Ó 2001, is iad [[Rivers Cuomo]], [[Brian Bell]], [[Scott Shriner]] agus [[Pat Wilson]] baill an ghrúpa. Dhíol siad 10 milliún ceirnín sna [[Stáit Aontaithe]] agus 35 milliún ceirnín ar fud an domhain go dtí seo. == Stair == ===Bunú an bhanna=== I 1989, bhog [[Rivers Cuomo]] ó Mansfield, [[Connecticut]] go [[Los Angeles]] lena bhanna miotal trom ''Avant Garde'' (nó ''Zoom''). Dhíscaoil an grúpa agus bhuail sé le [[Partrick Wilson]]. Bhog sé isteach le Wilson agus a chara [[Matt Sharp]]. Bhunaigh Cuomo agus Wilson an banna ''Fuzz'' le [[Scottie Chapman]] ar dhordghiotár. D'éirigh Chapman as an bhanna go luath agus d'athchóirigh an banna mar ''Sixty Wrong Sausages''. Bhí cara Cuomo, Pat Finn, ar dhordghiotár agus [[Jason Cropper]] ar an ghiotár. Dhíscaoil an banna go luath. Bhog Cuomo go [[Santa Monica, California]] agus thaifead sé samplaí. Bhunaigh Cuomo, Wilson, Sharp agus Cropper Weezer ar 14 Feabhra 1992. Sheinn siad a gcéad cheolchoirm ar 12 Márta 1992. Shínigh siad le ''[[Geffen Records]]'' i mí Meithimh 1993. ===An "t-Albam Gorm" (1994)=== {{Príomhalt|Weezer (Albam Gorm)}} Thaifead Weezer a gcéad albam ag ''[[Electric Lady Studios]]'' i g[[Cathair Nua-Eabhrac]], leis an léiritheoir [[Ric Ocasek]]. Briseadh Cooper i rith taifeadta. Tháinig [[Brian Bell]] in ionad Cooper ar ghiotár. Chuir siad a gcéad [[Weezer (albam gorm)|albam eapainmneach]] (nó ''An t-Albam Gorm'') amach i mí Bealtaine 1994. Chuir siad a gcéad [[Singil (ceol)|shingil]] amach, ''[[Undone - The Sweater Song]]'', agus stiúir [[Spike Jonze]] an físeán. Bhí an físeán gean air le MTV agus bhí an t-amhrán ag uimhir 57 sa ''Billboard Hot 100''. Stiúir Jonez a ndara físeán, ''[[Buddy Holly (amhrán)|Buddy Holly]]'', fosta agus bhí a lán uainíochta ag an físeán ar MTV. Bhí an t-amhrán ag uimhir 18 ar ''Hot 100 Airplay'' agus ag uimhir 2 ar ''Billboard Modern Rock''. Chuir singil eile amach, ''[[Say It Ain't So]]'' agus fuair sé moladh mór. Bhí sé ag uimhir 51 ar ''Hot 100 Airplay'' agus ag uimhir 7 ar ''Billboard Modern Rock''. [[Íomhá:Matt_Sharp_The_Rentals_2007.jpg|mion|deas|D'fhág Matt Sharp Weezer i 1997]] Fuair an t-Albam Gorm moladh mór agus ba rath ar an tráchtáil é. Is é a n-albam sárdhíola é. === Pinkerton (1995-97) === {{Príomhalt|Pinkerton}} I 1994, bhí sos ó turas ag Weezer agus chuaigh Cuomo go Connecticut chun samplaí a thaifeadadh don albam nua. Ba é a choincheap rac-cheoldráma i [[spás]] darb ainm ''[[Songs from the Blackhole]]''. D'fhorbair Weezer an coincheap i 1995. Chláraigh Cuomo le [[Ollscoil Harvard|Harvard]] ag deireadh 1995. D'éirigh a scríobh amhrán níos dorcha ansin agus thréig sé an coincheap ''Songs from the Blackhole''. Fosta, bhunaigh Sharp ''[[The Rentals]]'' agus chuir siad an t-albam ''[[Return of the Rentals]]'' amach (le Partick Wislon ar drumaí) Chuir Weezer a ndara albam amach, [[Pinkerton]] ar 24 Meán Fómhair, 1996. Tá na singlí ''[[El Scorcho]]'', ''[[The Good Life]]'' agus ''[[Pink Triangle]]'' san albam. Bhí an t-albam seo níos dorcha agus bhí fuaim ghiorraisc aige. Bhí titim ar an díolachán agus bhí idir mhaith agus olc sna léirmheasanna, ach anois, tá cultas bunaithe ag an albam. [[Íomhá:Rivers_Cuomo_in_Thailand.jpg|mion|deas|Rivers Cuomo (1997)]] === Bearna (1997-2000) === Chríochnaigh Weezer an turas ''Pinkerton'' i lár 1997 agus bhí bearna acu. D'fhill Wilson abhaile i [[Portland, Oregon]] oibriú ar a thionscadal eile, ''The Special Goodness'', agus d'oibrigh Bell lena bhanna ''Space Twins''. I 1998, d'imigh Sharp an banna mar difríochta leis na baill eile. D'fhill Cuomo go Harvard ach thóg sé sos díriú ar scríobh amhrán. Bhunaigh sé banna nua le ceoltóirí as Bostún agus sheinn siad cupla seó le h-ábhar nua. Chuaigh Wilson go Bostún agus chuaigh se isteach i [[Homie]], tionscadal Cuomo eile. Bhí [[Greg Brown]] (''[[Cake (banna)|Cake]]'' agus ''[[Deathray]]''), Matt Sharp, [[Yuval Gabay]] (''[[Soul Coughing]]'' agus ''[[Sulfur (banna)|Sulfur]]''), [[Adam Orth]] (''Shufflepuck'') agus [[Mikey Welsh]] sa bhanna fosta. Níor chuir siad ach amhrán amháin amach, darb ainm ''American Girls'', don scannán ''[[Meet the Deedles]]''. I mí Feabhra 1998, d'athaontaigh Cuomo, Wilson agus Bell in Los Angeles. D'fhostaigh siad Mikey Welsh dordghiotár a sheinm. Sheinn Welsh le [[Juliana Hatfield]] roimhe sin. Chleacht siad agus thaifead siad samplaí go dtí ag deireadh 1998 ach bhí frustrachas agus easaontas sa bhanna. D'fhill Wilson go Portland. I mí na Samhna 1998, sheinn an bhanna dhá sheó, le drumadóir eile, faoi ainm ''Goat Punishment''. Níor sheinn siad ach amhráin [[Nirvana]] agus [[Oasis]]. Sa mhíonna ina dhiaidh sin, bhí [[dúlagar]] ar Cuomo agus b'aonarán é. Rinne sé turgnaimh lena cheol agus scríobh sé 121 amhrán faoi 1999. An uair úd, d'oibrigh Wilson le ''The Special Goodness'' agus d'oibrigh Bell le ''Space Twins'' aris. Chuaigh Welsh ar thuras le Juliana Hatfield. === Teacht ar ais agus An "t-Albam Glas" (2000-01) === [[Íomhá:MikeyWelshWinter2010.jpg|mion|deas|Mikey Welsh (2010)]] {{Príomhalt|Weezer (Albam Glas)}} D'athaontaigh Weezer i mí Aibreáin 2000 agus sheinn siad ag an ''Fuji Rock Festival''. Ó mhí Aibreáin go mí na Bealtaine 2000, chleacht siad agus thriail siad amhráin nua i Los Angeles. D'fhill siad go dtí an ardán i mí an Mheithimh 2000 agus sheinn siad seónna beaga gan iarraidh, faoi ainm ''Goat Punishment'' arís. Sheinn siad naoi ndáta ar an ''Warped Tour'' fosta. Thaifead siad albam nua agus d'fhostaigh siad Ric Ocasek léiriú arís. Cuireadh [[Weezer (albam glas)|An t-Albam Glas]] amach ar 15 Bealtaine 2001. Ba é ''[[Hash Pipe]]'' an chéad singil ón albam. Bhí sé ag uimhir 2 ar ''Billboard Modern Rock''. Eisíodh ''[[Island in the Sun]]'' mar an dara singil agus bhí an-tóir idirnáisiúnta ar an amhrán. Chuir siad ''[[Photograph (amhrán Weezer)|Photograph]]'' amach i mí na Samhna 2001. Bhí an t-albam ag uimhir 4 ar '' Billboard 200'' agus bhain sé platanam amach o shin. D'fhag Welsh Weezer in 2001 mar strus agus mí-úsáid drugaí. Tháinig [[Scott Shriner]] in ionad Welsh ar dhordghiotár. === ''Maladroit'' (2002) === {{Príomhalt|Maladroit}} I mí Aibreáin 2002, Chuir Matt Sharp an dlí ar Weezer. Shocraigh siad an cás gan dul chun cúirte. Thit an banna amach leis an lipéad, Interscope, fosta. D'ainneoin an fadhbanna seo, chuir siad a gceathrú albam amach, ''[[Maladroit]]'', ar 14 Bealtaine 2002. Bhí léirmheasanna dearfacha ag an albam ach bhí titim ar an díolachán. Fosta, chuir siad dhá shinglí amach on albam seo: ''[[Dope Nose]]'' agus ''[[Keep Fishin']]''. Ar 23 Márta 2004, chuir Weezer a gcéad DVD amach, darb ainm [[Weezer – Video Capture Device: Treasures from the Vault 1991–2002|Video Capture Device]]. Chuir [[Karl Koch]] (cúntóir don bhanna) an DVD le cheile. === ''Make Believe'' (2003-06) === {{Príomhalt|Make Believe (albam Weezer)}} Roimh na seisiúin don ceathrú albam, d'oibrigh Wilson agus Bell ar a dtionscadail eile. In 2003, chuir Bell ''[[The End of Imagining]]'' amach le ''Space Twins'' agus chuir Wilson ''[[Land Air Sea]]'' amach le ''The Special Goodness''. Ó mhí na Nollag 2003 go fómhar 2004, thaifead an banna a lán ábhair don albam nua le [[Rick Rubin]]. Cuireadh an t-albam, ''[[Make Believe (albam Weezer)|Make Believe]]'', amach ar 10 Bealtaine 2005. Bhí an t-albam ag uimhir 2 ar ''Billboard 200''. In ainneoin rath brabúsach, bhí idir mhaith agus olc sna léirmheasanna. [[Íomhá:Weezer_2005.jpg|mion|deas|Weezer (2005)]] Bhí an-ráchairt ar an chéad singil, ''[[Beverly Hills (amhrán Weezer)|Beverly Hills]]'', sna Stáit Aontaithe agus go hidirnáisiúnta. Bhí sé ag uimhir 1 ar ''Billboard Modern Rock'' agus ag uimhir 10 ar ''Billboard Hot 100''. Fuair an amhrán a gcéad ainmniúchán ''[[Grammy]]'' sa chatagóir ''Best Rock Song''. Ba é ''[[We Are All on Drugs]]'' a ndara singil ón albam. Bhí an tríú singil, ''[[Pefect Situtation]]'', ag uimhir 1 ar ''Billboard Modern Rock'' agus ag uimhir 51 ar ''Billboard Hot 100''. Chuir siad ceathrú singil, ''[[This is Such a Pity]]'', fosta. D'úsáid an banna uirlisí breise ar an turas ''Make Belive'', mar shampla [[pianó]] agus [[sintéiseoir]]. Fuair siad giotáraí eile, darb ainm Bobby Schneck, fosta. Sheinn Weezer in [[Éirinn]] don chéad uair ar 6 Iúil 2005 in [[Sráid an Bhiocáire]] agus sheinn siad i m[[Baile Átha Cliath]] arís i mí Lúnasa 2005. === An "t-Albam Dearg" (2006-08)=== {{Príomhalt|Weezer (Albam Dearg)}} Tar éis ''Make Believe'', bhí sos ag an bhanna. D'fhill Cuomo go Harvard agus fuair sé [[céim]] i 2006. Ar 18 Meitheamh 2006, phós Cuomo Kyoko Ito. D'fhreastail na baill den bhanna reatha an pósadh agus, fosta, Matt Sharp agus Jason Cropper. I rith an tsosa seo, bhí Bell agus Wilson sa scannán ''[[Factory Girl]]'' agus thug siad amhrán don fhuaimrian (leagan d'amhrán de chuid ''[[The Velvet Underground|Velvet Underground]]'', darb ainm ''Heroin''). Thosaigh Bell tionscadal nua: ''[[The Relationship]]''. Cuireadh ''[[Weezer (albam dearg)|Weezer]]'', nó An t-Albam Dearg, amach in mí an Mheithimh 2006.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/ceol/weezer-red-album/|teideal=Weezer - Red Album|údar=Félim Borland|dáta=2008-07-05|language=GA|work=[[Nós (iris)|NÓS]]|dátarochtana=2026-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250805113143/https://nos.ie/cultur/ceol/weezer-red-album/|archivedate=5 Lúnasa 2025}}</ref> Tháirg Rick Rubin an t-albam le Weezer agus mheasc [[Rich Costey]] é. Tháirg [[Jacknife Lee]] dhá amhrán ar an albam fosta. Bhí an t-albam ag uimhir 4 ar ''Billboard 200'' agus fuair sé léirmheasanna dearfacha. Bhain an chéad singil ón albam, ''[[Pork and Beans]]'' barr ''Billboard Modern Rock Tracks'' amach agus bhí sé ag uimhir 64 ar '' Billboard Hot 100''. Fosta, bhuaigh a fhíseán [[Grammy]] do '' Best Short Form Music Video''. Chuir siad trí shingil eile ón albam: ''[[Trouble Maker]]'', ''[[Dreamin']]'' agus ''[[The Greatest Man That Ever Lived (Variations on a Shaker Hymn)]]''. Sheinn siad cúig dháta sa [[an tSeapáin|tSeapáin]] ag tús mhí Mheán Fómhair. Chuaigh siad ar an turas ''Troublemaker'' ansin agus sheinn siad aon sheó is fiche i [[Meiriceá]] agus [[Ceanada]]. === ''Raditude'' agus ''Hurley'' (2009–13) === {{Príomhalt|Raditude|Hurley (albam Weezer)}} In 2009, chuaigh siad ar camchuairt le [[Blink-182]]. Sheinn [[Josh Freese]] na drumaí go sealadach ar an turas mar d'athraigh Patrick Wilson go giotár. Dúirt Wilson gurbh fhearr le Cuomo gníomhach a bheith ar stáitse agus chuir an giotár as do a ghluaiseacht. Ar 18 Lúnasa 2009, chuir siad an chéad singil amach ón albam nua, ''"(If You're Wondering If I Want You To) I want you to"''. Bhí sé ag uimhir 81 ar ''Billboard Hot 100''. ''Raditude'' an t-ainm atá ar an albam, mhol an t-aisteoir [[Rainn Wilson]] an t-ainm. Cuireadh an t-albam amach ar 3 Samhain 2009 agus bhí sé ag uimhir 7 ar ''Billboard 200''. Sceidealaigh turas do mhí na Nollag 2009. Ar 6 Nollaig 2009, bhí Cuomo gortaithe mar thuairteáil a bhus camchuairte. Bhí trí [[easna]] bhriste agus fuiliú inmheánach aige, agus bhí dhá easna bhriste ag a chúntóir fosta. Bhí a bhean cheile, a leanbh agus an buime ar an bhus fosta, ach ní raibh siad gortaithe. Bhí an turas curtha siar ach thosaigh sé aris ar 20 Eanáir 2010. Ní raibh Weezer le Geffin Records níos mó. Shínigh siad le lipéad neamhspleách ''[[Epitaph Records]]''. Cuireadh an t-albam ''[[Hurley (albam Weezer)|Hurley]]'' amach i mí Mheán Fómhair 2010 trí ''Epitaph''. Bhí an chéad singil ón albam, ''[[Memories]]'' ar an fhuaimrian don scannán ''[[Jackass 3D]]'' fosta. I mí na Samhna 2010, chuir siad albam díolama amach, darb ainm ''[[Death to False Metal]]''. Fosta, thug siad amhráin do na scannáin ''[[Cars 2]] agus ''[[Shrek Forever After]]'' Ar 8 Deireadh Fómhair 2011, fuair iar-dhordghiotáraí Mickey Welsh bás mar ródháileog amhrasta i g[[Chicago, Illinois]]. Sheinn Weezer i gChicago an oíche dár gcionn go díreach agus thug siad ómós dó. === ''Everything Will Be Alright in the End'' agus An "tAlbam Bán" (2013-16) === [[Íomhá:Weezer,_City_Of_Trees_2016.jpg|mion|deas|(C-D) Bell, Cuomo agus Shriner (2016)]] {{Príomhalt|Everything Will Be Alright in the End|Weezer (Albam Bán)}} Thosaigh an banna ag taifeadadh le Ric Ocasek, an léiritheoir ar an Albam Gorm agus an tAlbam Glas. Cuireadh ''[[Everything Will Be Alright in the End]]'' amach ar 7 Deireadh Fómhair 2014. Fuair an t-albam léirmheasanna fabhracha de ghnáth. Ar 26 Deireadh Fómhair 2015, Chuir an banna singil nua, ''"[[Thank God for Girls]]"'', amach trí ''[[Apple Music]]''. Seachtain ina dhiaidh sin, chuir an banna dara shingil, "''[[Do you wanna get high?]]"'', amach. Ar 14 Eanáir 2016, chuir siad singil eile, ''"[[King of the World]]"'', amach agus d'fhógair siad an [[Weezer (albam bán)|tAlbam Bán]]. Cuireadh ''[[Weezer (albam bán)|Weezer]]'' amach ar 1 Aibreán 2016 agus bhí sé ag uimhir 4 ar ''Billboard 200'' Fuair an t-albam ainmniúchán [[Grammy]] sa chatagóir ''Best Rock Album''. Fosta, shínigh an banna le h[[Atlantic Records]]. === ''Pacific Daydream'' (2017–18)=== {{Príomhalt|Pacific Daydream}} Ar 16 Márta 2017, chuir siad amhrán nua ''[[Feels Like Summer]]'' amach, an chéad singil ón albam nua. Fuair sé freagairt éagsúil ón leantóirí ach bhí an-rath ar an amhrán sa raidió ailtéarnach (bhí sé ag uimhir 2 ar ''Alternative Airplay chart''). D'fhógair Weezer ''[[Pacific Daydream]]'' ar 16 Lúnasa agus chuir sé an albam amach ar 27 Deireadh Fómhair. Ar 17 Lúnasa, chuir siad singil bolscaireachta, ''[[Mexican Fender]]'' amach. Chuir siad ''Beach Boys'' amach an mí dár gcionn agus chuir siad ''Weekend Woman'' amach an mí ina dhiaidh sin. Ba é ''[[Happy Hour (amhrán Weezer)|Happy Hour]]'' an dara singil ón albam agus bhí sé ag uimhir 9 ar ''Alternative Airplay chart''. Fuair an t-albam ainmniúchán [[Grammy]] sa chatagóir ''Best Rock Album''. === An "tAlbam Téal" agus an "tAlbam Dubh" (2018-19) === {{Príomhalt|Weezer (Albam Téal)|Weezer (Albam Dubh)}} Tar éis feachtais leantóra ar [[Twitter]], d'eisigh Weezer leagan d'amhrán de chuid [[Toto (banna)|Toto]], ''[[Africa (amhrán Toto)|Africa]]'', ar 29 Bealtaine 2018. Roimhe sin, throlláil an banna leantóirí agus d'eisigh siad leagan den amhrán ''[[Rosanna (amhrán Toto)|Rosanna]]''. I mí Lúnasa 2018, bhí ''Africa'' ag uimhir 1 ar ''Billboard Alternative Songs''. D'fhreagair Toto agus d'eisigh siad leagan d'amhrán de chuid Weezer, [[Hash Pipe]]. Leis an rath d'''Africa'', chuir Weezer albam gan choinne amach le leaganacha. Eisíodh [[Weezer (albam Téal)|an tAlbam Téal]] ar 24 Eanáir 2019 agus bhí sé brabúsach. Ar 20 Meán Fómhair 2018, chuir Weezer ''[[California Snow]]'' amach don scannán 2018 ''Spell''. Ar 11 Deireadh Fómhair 2018, chuir siad ''[[Can't Knock the Hustle]]'' amach - an chéad singil óna n-albam nua. D'eisigh siad singil eile, ''[[Zombie Bastards]]'', ar 21 Samhain agus d'fhógair siad [[Weezer (albam dubh)|an tAlbam Dubh]]. Eisíodh na amhráin "''High as a Kite''" agus "''Living in LA''" ar 21 Feabhra. Eisíodh an t-albam ar 1 Márta 2019. Chuaigh siad ar turas airéine le ''[[Pixies]]''. === ''OK Human'' agus ''Van Weezer'' (2019–21) === {{Príomhalt|OK Human|Van Weezer}} Ar 24 Eanáir 2019, d'fhógair Cuomo, in agallamh le [[Zane Lowe]], gur thaifead Weezer traiceanna bunúsacha d'albam nua. Fosta, dúirt Cuomo go raibh sé ag Obair ar albam eile leis an teideal oibre [[Van Weezer]]. Ar 10 Meán Fómhair 2019, d'fhógair Weezer [[Hella Mega Tour]] le [[Green Day]] agus [[Fall Out Boy]]. Fosta, chuir siad an chéad singil ó Van Weezer amach: ''[[The End of the Game]]''. Bhí an t-amhrán ag uimhir 2 ar chairt ''Alternative Airplay''. thaifead an banna leagan den amhrán ''[[Lost in the Woods]]'' don scannán 2019 ''[[Frozen II]]' agus cuireadh ar an albam fuaimriain é. Ar 6 Bealtaine 2020, chuir Weezer an singil amach ''[[Hero (amhrán Weezer)|Hero]]'', ómós don oibrithe riachtanacha sa [[Paindéim COVID-19|Phaindéim COVID-19]]. Ag an am céanna, d'fhógartha siad an mhoill de ''Van Weezer''. Bhí an t-amhrán ag uimhir 1 ar chairt ''Alternative Airplay''. Ar 10 Bealtaine 2020, bhí páirt acu in eipeasóid de chuid ''[[The Simpsons]]'': ''The Hateful Eight-Year Olds''. Ar 14 Lúnasa 2020, d'fhógair Weezer go n-eiseoidh siad ''Van Weezer'' i mí na Bealtaine 2021 agus, ar an lá céanna, chuir siad an singil ''"Beginning of the End"'' amach don scannán ''Bill & Ted Face the Music''. Fuair [[Eddie Van Halen]] bás ar 6 Deireadh Fómhair 2020, mar sin, tiomnaíodh an t-albam dó. Tiomnaíodh an t-albam do [[Ric Ocasek]] fosta. Bhí sé an léiritheoir ar an [[Weezer (albam gorm)|Albam Gorm]], [[Weezer (albam glas)|Albam Glas]] agus ''[[Everything Will Be Alright in the End]]''. Fuair Ocasek bás i mí Mheán Fómhair 2019. Ar 18 Eanáir 2021, d'fhógair Weezer a gceathrú h-albam déag, ''[[OK Human]]'' (imeartas ar ''[[OK Computer]]'' le [[Radiohead]]), agus eisíodh ar 29 Eanáir. Eisíodh an t-amhrán ''[[All My Favorite Songs]]'' le leagan eile leis an bhanna indie ''[[AJR]]''. Bhí an t-amhrán ag uimhir 1 ar chairt ''Alternative Airplay'' agus ainmníodh do [[Grammy]] é. D'fhostaigh an banna [[ceolfhoireann]] ocht bpíosa is tríocha don albam agus ní thaifead siad ach le trealamh [[analógach]]. Chuir siad ''I Need Some of That'' amach ar 21 Aibreán 2021 agus, ar 7 Bealtaine 2021, eisíodh ''[[Van Weezer]]'' faoi dheireadh. === ''SZNZ'', turais agus ceiliúradh 30 bliain (2021–inniu) === {{Príomhalt|SZNZ: Spring|SZNZ: Summer|SZNZ: Autumn|SZNZ: Winter}} Bhí ''Hella Mega Tour'' curtha siar mar [[Paindéim COVID-19|COVID-19]] ach thosaigh an chuid Mheiriceánach ar 24 Iúil 2021 in [[Arlington, Texas]]. Chuaigh an chuid [[An Eoraip|Eorpach]] go dtí [[an Ostair]], [[an Bheilg]], [[an Ísiltír]], [[Sasana]], [[Albain]], [[an Fhrainc]] agus [[Éirinn]] (sheinn siad i b[[Páirc Mharlaí]]). Ar 11 Márta 2022, d'fhógair Weezer ''SZNZ'', sraith ceithre ceirnín leathfhada le téama faoi na séasúir. Eisíodh an chéad EP, ''[[SZNZ: Spring]]'', ar 20 Márta. Eisíodh an príomhshingil, ''[[A Little Bit of Love]]'' ar 16 Márta agus bhí sé ag uimhir 1 ar chairt ''Alternative Airplay''. Ar 20 Meitheamh, bhí Weezer ar ''[[Jimmy Kimmel Live!]]'' agus sheinn siad ''[[Records (amhrán)|Records]]'', an príomhshingil de chuid ''[[SZNZ: Summer]]''. Bhí sé ag uimhir 1 ar chairt ''Alternative Airplay'' fosta. Phleanáil an banna cónaitheacht ar Broadway ach cealaíodh í mar an costais mhóra. Ar 19 Meán Fómhair, sheinn Weezer faoin ainm ''Goat Punishment'' arís, sa ''Troubadour,'', [[Hollywood (Los Angeles)|Hollywood]] agus sheinn siad ''SZNZ: Winter'' don chéad uair. Fosta, seoladh an singil de chuid ''SZNZ:Autumn'': ''What Happens After You?'' agus eisíodh ar 22 Meán Fómhair é. Ar 9 Nollaig 2022, chuir Weezer ''I Want a Dog'' amach. Bhí sé an príomhshingil ón EP deireanach sa tsraith, ''[[SZNZ: Winter]]''. Eisíodh ''SZNZ: Winter'' ar 21 Nollaig 2022. In mí na Samhna 2023, bhí Weezer sa scannán [[Netflix]] [[Family Switch]]. I mí an Mheithimh 2024, thosaigh Weezer turas s[[an Ríocht Aontaithe]] agus Éirinn le [[The Smashing Pumpkins|Smashing Pumpkins]]. Ar 1 Samhain, chuir siad "eagrán an-shómasach" den Albam Gorm amach. Ar 10 Meitheamh 2025, thosaigh siad a dturas Eorpach i m[[Beirlín]] agus seinnfidh siad ag [[Coláiste na Tríonóide]] ar 2 Iúil. == Baill == {{col-begin}} {{col-2}} === Baill reatha === *[[Rivers Cuomo]] – amhránaí, giotár, méarchlár (1992–inniu) *[[Patrick Wilson]] – drumaí, cnaguirlisí (1992–present), fonnadóireacht taca(2007–inniu); giotár, méarchlár(2007–2012) *[[Brian Bell]] – giotár, fonnadóireacht taca (1993–inniu), méarchlár (2000–inniu) *[[Scott Shriner]] – dordghiotár, fonnadóireacht taca(2001–inniu), méarchlár (2007–inniu) {{col-2}} ===Iarbhaill=== *[[Matt Sharp]] – dordghiotár, fonnadóireacht taca (1992–1998) *[[Jason Cropper]] – giotár, fonnadóireacht taca(1992–1993) *[[Mikey Welsh]] – dordghiotár, fonnadóireacht taca (1998–2001; b. 2011) ===Iarcheoltóirí camchuairte=== *Bobby Schneck – méarchlár, giotár, dordghiotár (2000–2005) *[[Josh Freese]] – drumaí, cnaguirlisí (2009–2012) *[[Daniel Brummel]] – méarchlár, giotár(2012–2014) *Dave Elitch – drumaí, cnaguirlisí (2022; ionadaí ar Patrick Wilson) {{col-end}} Deirtear gur é cúntóir an bhanna, [[Karl Koch]], an cúigiú ball neamhoifigiúil. Tá a lán ról aige, mar shampla, ródaí, grianghrafadóir, stiúrthóir gréasáin, bainisteoir meán sóisialta, cartlannaí, staraí agus stiúrthóir ealaíne. Fosta, sheinn sé cnaguirlisí ar ''Butterfly'' as ''Pinkerton'' agus comhscríobh sé ''The Show Must Go On'' as an Albam Ór. '''Amlíne''' {{#tag:timeline| ImageSize = width:900 height:auto barincrement:20 PlotArea = left:90 bottom:95 top:5 right:10 Alignbars = justify DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:14/02/1992 till:{{#time:d/m/Y}} TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy Legend = orientation:vertical position:bottom columns:3 ScaleMajor = increment:3 start:1993 ScaleMinor = increment:1 start:1993 Colors = id:lvocals value:red legend:Amhránaí id:bvocals value:pink legend:Fonnadóireacht_taca id:guitar value:teal legend:Giotár id:keys value:purple legend:Méarchlár id:bass value:blue legend:Dordghiotár id:drums value:orange legend:Drumaí,_cnaguirlisí id:album value:black legend:Albam id:EP value:gray(0.7) legend:EP id:bars value:gray(0.95) BackgroundColors = bars:bars LineData = color:album layer:back at:10/05/1994 at:24/09/1996 at:15/05/2001 at:14/05/2002 at:10/05/2005 at:03/06/2008 at:03/11/2009 at:10/09/2010 at:07/10/2014 at:01/04/2016 at:27/10/2017 at:24/01/2019 at:01/03/2019 at:29/01/2021 at:07/05/2021 at:20/03/2022 at:21/06/2022 at:22/09/2022 at:21/12/2022 at:21/08/2026 color:EP layer:back at:29/10/1996 at:07/12/2000 at:24/09/2002 at:16/12/2008 at:10/06/2016 BarData = bar:Rivers text:Rivers Cuomo bar:Jason text:Jason Cropper bar:Brian text:Brian Bell bar:Matt text:Matt Sharp bar:Mikey text:Mikey Welsh bar:Scott text:Scott Shriner bar:Patrick text:Patrick Wilson PlotData = width:11 bar:Rivers from:start till:end color:lvocals bar:Jason from:start till:15/08/1993 color:guitar bar:Matt from:start till:15/02/1998 color:bass bar:Patrick from:start till:end color:drums bar:Brian from:16/09/1993 till:end color:guitar bar:Mikey from:01/03/1998 till:15/08/2001 color:bass bar:Scott from:01/09/2001 till:end color:bass width:7 bar:Rivers from:start till:end color:guitar bar:Patrick from:01/07/2007 till:15/11/2012 color:guitar bar:Brian from:01/12/2000 till:end color:keys bar:Scott from:01/07/2007 till:end color:keys bar:Patrick from:28/10/2025 till:end color:guitar width:5 bar:Patrick from:01/07/2007 till:15/11/2012 color:keys bar:Patrick from:28/10/2025 till:end color:keys width:3 bar:Rivers from:start till:end color:keys bar:Jason from:start till:15/08/1993 color:bvocals bar:Matt from:start till:15/02/1998 color:bvocals bar:Brian from:16/09/1993 till:end color:bvocals bar:Mikey from:01/03/1998 till:15/08/2001 color:bvocals bar:Scott from:01/09/2001 till:end color:bvocals bar:Patrick from:01/08/1993 till:30/09/1993 color:bvocals bar:Patrick from:01/07/2007 till:15/11/2012 color:bvocals bar:Patrick from:01/01/2018 till:31/12/2020 color:bvocals bar:Patrick from:28/10/2025 till:end color:bvocals }} == Dioscliosta == === Albaim === {{div col}} *''[[Weezer (albam gorm)]]'' (1994) *''[[Pinkerton]]'' (1996) *''[[Weezer (albam glas)]]'' (2001) *''[[Maladroit]]'' (2002) *''[[Make Believe]]'' (2005) *''[[Weezer (albam dearg)]]'' (2008) *''[[Raditude]]'' (2009) *''[[Hurley (albam)|Hurley]]'' (2010) *''[[Everything Will Be Alright in the End]]'' (2014) *''[[Weezer (albam bán)]]'' (2016) *''[[Pacific Daydream]]'' (2017) *''[[Weezer (albam téal)]])'' (2019) *''[[Weezer (albam dubh)]]'' (2019) *''[[OK Human]]'' (2021) *''[[Van Weezer]]'' (2021) *SZNZ: Spring (2022){{efn|group=note|name=n1|Ar dtús, rangaíodh gach eisiúint de ''SZNS'' mar cheirnín leathfhada, ach, rangaíodh arís mar albaim stiúideo iad i ndiaidh don bhanna an t[[Weezer (albam ór)|Albam Ór]] a eisiúint, sa bhliain 2026 }} *SZNZ: Summer (2022){{efn|group=note|name=n1}} *SZNZ: Autumn (2022){{efn|group=note|name=n1}} *SZNZ: Winter (2022){{efn|group=note|name=n1}} *''[[Weezer (albam ór)]]'' (2026) {{div col end}} ==Nótaí == <references group="note"/> == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Weezer}} [[Catagóir:Racghrúpaí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Grúpaí ceoil bunaithe sa bhliain 1992]] sglp7p3gygs5qn6td49kbbkrphz2ccz Edgar Ætheling 0 92217 1327826 1284509 2026-09-11T14:43:46Z An RíomhGael 72410 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|1 */ 1327826 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba é '''Edgar Ætheling''' (freisin litrithe '''Æþeling''', '''Aetheling''', '''Atheling''' nó '''Etheling''') nó '''Edgar II''' (c. 1051 - c. 1126) ball fireann deireanach ríshleachta [[Cerdic]] na Sacsan Thiar. Thogh an [[Witenagemot]] é mar Rí Shasana sa bhliain 1066, ach níor corónaíodh é riamh. == Teaghlach agus luathshaol == Rugadh Edgar i [[Ríocht na hUngáire]], áit ar chaith a athair [[Eduard Ætheling]], mac [[Edmund II. (Sasana)|Edmund II]], an chuid ba mhó dá shaol, tar éis dó a bheith ar deoraíocht tar éis bhás Edmund agus concas [[Sasana|Shasana]] ag rí na Danmhairge [[Cnút Mór]] sa bhliain1016 . Bhí a sheanathair Edmund, a shinn -seanathair <nowiki><b>Æthelred II</b></nowiki>, agus a shinn -sin-seanathair Edgar <nowiki><b>1</b></nowiki> ina ríthe ar Shasana sular ghlac [[Cnút Mór]] an choróin. {{Sfn|Ronay|1989}} Ba í Agatha máthair Edgar, a ndearnadh cur síos uirthi mar ghaol leis an [[Impireacht Naofa Rómhánach|Impire Gearmánach-Rómhánach]] nó de shliocht Naomh Stiabhna na hUngáire,<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=http://www.englishmonarchs.co.uk/saxon_26.html|work=www.englishmonarchs.co.uk}}</ref> ach nach eol cruthúnas a céannachta go bheacht. Ba é an t-aon mhac a bhí ag a thuismitheoirí ach bhí beirt deirfiúracha aige, [[Naomh Maighréad na hAlban|Margaret]] agus Cristina.<ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://historytheinterestingbits.com/2016/12/10/edgar-the-boy-who-wouldnt-be-king/|work=History... the interesting bits!}}</ref> Sa bhliain 1057, ghair rí Shasana gan chlann, leath dheartháir Edmund II, [[Éadbhard an Choinfeasóra]], nach raibh ar eolas aige ach le déanaí go raibh a nia fós beo, '''Eduard''' ar ais go Sasana lena theaghlach chun a áit a thógáil sa chúirt mar oidhre go dtí an ríchathaoir.<ref name=":2"/> Fuair an deoraí bás in imthosca éiginnte go gairid tar éis dó teacht go Sasana.<ref><nowiki>https://historytheinterestingbits.com/2016/12/10/edgar-the-boy-who-wouldnt-be-king/</nowiki></ref> Fágadh an leanbh Edgar, mar an t-aon bhall fireann den ríshliocht ríoga a mhair seachas an rí.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/bitesize/guides/zpwtg82/revision/2|work=www.bbc.com}}</ref> Mar sin féin, ní dhearna an rí aon iarracht ar taifead chun seasamh a shin-nia a ghlacadh mar oidhre ar ríchathaoir a raibh raon iomaitheoir ionchasach cumhachtach ag súil leis, lena n-áirítear duine de na huaisle is mór le rá [[Harold Godwinson]], Iarla Wessex, agus na rialtóirí eachtracha [[Liam I Shasana|William II de Normainn]], Sweyn II na Danmhairge agus Harald III na hIorua. == Streachailt comharbais == Nuair a d’éag an Rí '''Éadbhard an Choinfeasóra''' i mí Eanáir 1066, bhí Edgar fós sna déaga luatha, agus measadh go raibh sé ró-óg chun bheith ina cheannaire míleata éifeachtach.<ref name=":0"/> Ní raibh sé seo ina bac dosháraithe ag baint le comharbas ríthe roimhe seo. Mar sin féin, chuir na huaillmhianta santacha a bhí bhí múscailt ar fud iarthuaisceart na hEorpa mar gheall ar easpa oidhre '''an Choinfeasóra''' roimh 1057, agus mar gheall ar mhainneachtain an rí ina dhiaidh sin an bealach a ullmhú le go n-éireodh le Edgar, chuir sé deireadh le haon ionchas go mbeadh comharbas síochánta oidhreachtúil ann. Is léir go raibh cogadh dosheachanta agus ní raibh Edgar in ann é a throid, agus é gan ghaolta cumhachtacha fásta chun a chúis a chur chun cinn. Dá réir sin, thogh an Witenagemot [[Harold Godwinson]], an fear is fearr chun an tír a chosaint i gcoinne na n-éilitheoirí eachtracha iomaíocha, chun teacht i gcomharbacht ar Edward.<ref name=":2"/> Tar éis gur maraíodh Harold ag [[Cath Hastings]] i gcoinne ionradh na Normannach i mí Dheireadh Fómhair, bhailigh an Witenagemot le chéile i Londain agus toghadh Edgar ina rí. Bhí an réimeas nua a bunaíodh mar sin faoi cheannas na mball is cumhachtaí a mhair in aicme rialaithe Shasana: Stigand, Ard-Easpag Canterbury, Ealdred, Ard-Easpag Eabhrac, agus na deartháireacha Edwin, Iarla Mercia agus Morcar, Iarla Northumbria. Caithfidh go raibh amhras faoi thiomantas na bhfear seo do chúis Edgar ón tús, ó tharla nár luaigh siad cheist a éileamh ar an ríchathaoir le déanaí gan cheist fhollasach ar bith. Bhí amhras ann faoi neart a gcuid rúin chun leanúint leis an streachailt in aghaidh Liam Concar, agus bhí an fhreagairt mhíleata a d’eagraigh siad in aghaidh dhul chun cinn na Normannach neamhéifeachtach. Nuair a thrasnaigh Liam an Tamais ag Wallingford, bhuail Stigand leis, a thréig Edgar anois agus a chuir sé é féin faoi thoil an ionróra. De réir mar a bhí na Normannaigh ag teannadh isteach ar Londain, thosaigh príomhthacaitheoirí Edgar sa chathair i mbun caibidlíochta le Liam. Go luath i mí na Nollag, tháinig na baill eile den Witenagemot i Londain le chéile agus bheartaigh siad an rí óg neamhchríochnaithe a thabhairt amach chun bualadh le agus chun géilleadh do Liam ag Berkhamsted, agus toghchán Edgar a chur ar leataobh go ciúin. Thug Edgar, in éineacht le tiarnaí eile, ómós don Rí Liam ag a chorónú i mí na Nollag. ==Deoraíocht agus cogadh i gcoinne na Normannach== Choinnigh an rí Liam Edgar faoina choimeád agus thug sé é, in éineacht le ceannairí Sasanacha eile, chun a chúirte sa Normainn sa bhliain 1067, sular fhill sé leo go Sasana. D'fhéadfadh sé go raibh baint ag Edgar le éirí amach gan rath na nIarlaí Edwin agus Morcar sa bhliain 1068, nó b’fhéidir go raibh sé ag iarraidh filleadh ar an Ungáir lena theaghlach agus gur séideadh as a chúrsa é; ar aon chuma, sa bhliain bhain sé lena mháthair agus a dheirfiúracha cúirt an rí Máel Coluim III na hAlban amach. <ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Edgar-the-Aetheling|teideal=Edgar The Aetheling {{!}} Anglo-Saxon prince|website=Encyclopedia Britannica|access-date=2018-12-28}}</ref> Phós Máel Coluim deirfiúr Edgar, Margaret, agus d’aontaigh sé tacaíocht a thabhairt d'Edgar agus é ag iarraidh ríchathaoir Shasana a fháil ar ais. Nuair a bhris an éirí amach, bhí mar thoradh air 'Ruathair leanúnacha ar an Tuaisceart', ag tús na bliana 1069, d’fhill Edgar ar ais go Sasana le reibiliúnaithe eile a theith go hAlbain, le bheith mar cheannaire, nó ar a laghad ceann feadhna mar dhea, ar an éirí amach. D'ainneoin a fheabhas a d'éirigh leo ar dtús áfach, ruaigeadh na reibiliúnaithe i Eabhrac agus bhí ar Edgar dídean a lorg arís ó Mháel Coluim arís.<ref>{{cite book |last1=Rollason |first1=David |teideal=Northumbria, 500-1100: Creation and Destruction of a Kingdom |date=2003 |publisher=Cambridge UP |location=Cambridge |page=283 |url=https://books.google.com/?id=4mSogG6ZqN4C&pg=PA283&dq=1069+edgar+revolt+northumbria#v=onepage&q=1069%20edgar%20revolt%20northumbria&f=false |accessdate=27 June 2017|isbn=9780521813358 }}</ref> Go déanach samhradh na bliana sin, nuair a tháinig cabhlach a chuir an Rí Svend Estridsen na Danmhairge isteach ráig nua d'éirí amach i Sasana in áiteanna éagsúla sa tír. Sheol Edgar agus na deoraithe eile chuig an Humber, áit a ndearna siad nasc le reibiliúnaithe ó Northumbria agus leis na Danair. Fuair na fórsaí comhcheangailte an ceann is fearr ar fhórsaí na Normannach ag Eabhrac agus ghlac siad smacht ar Northumbria, ach bhí teip thubaisteach ar ruathar beag ar muir isteach i Ríocht Lindsey, a bhí faoi stiúir Edgar, agus d’éalaigh sé gan ach dornán leantóirí chun dul ar ais sa phríomh-arm. Go déanach sa bhliain, bhrúigh Liam a bhealach trí cheathrar Northumbria agus ghabh sé seilbh ar Eabhrac, ag tabhairt breibe do na Danair agus ag scriosadh na tíre máguaird.<ref>{{cite book|last1=Aird|first1=William M.|teideal=St Cuthbert and the Normans: The Church of Durham, 1071-1153 |date=1998 |publisher=Boydell |location=Woodbridge |page=75 |url=https://books.google.com/?id=YqFWcZvE9H8C&pg=PA75&dq=1069+edgar+revolt+northumbria+danes#v=onepage&q=1069%20edgar%20revolt%20northumbria%20danes&f=false |accessdate=27 June 2017|isbn=9780851156156}}</ref> Go luath sa bhliain 1070, chuaigh Liam i gcoinne Edgar agus ceannairí Sasanacha eile, a bhí tar éis tearmann a ghlacadh leis an lucht leanúna a bhí fágtha acu, i réigiún riascach, b’fhéidir Holderness nó Isle of Ely, agus ruaigeadh iad. D’fhill Edgar ar Albain.<ref name=":2" /> D’fhan sé ansin go dtí 1072, nuair a thug Liam ionradh ar Albain agus chuir sé iallach ar an Rí Máel Coluim géilleadh dá ardtiarnas.<ref name=":1" /> Áiríodh de réir théarmaí an chomhaontaith díbirt Edgar.<ref>{{cite book |last1=Oram |first1=Richard |teideal=Domination and Lordship: Scotland, 1070-1230 |date=2011 |publisher=Edinburgh UP |location=Edinburgh |page=17 |url=https://books.google.com/?id=1c9vAAAAQBAJ&pg=PA17&lpg=PA17&dq=1072+william+malcolm+edgar#v=onepage&q=1072%20william%20malcolm%20edgar&f=false |accessdate=27 June 2017|isbn=9780748687688 }}</ref> Dá bhrí sin chuaigh sé i mbun cónaithe i bhFlóndras, a raibh a chunta, [[Robrecht I de Fries|Robrecht de Fries]], naimhdeach do na Normannaigh. Ach d’éirigh leis filleadh ar Albain sa bhliain 1074. Go gairid tar éis dó teacht ann, fuair sé tairiscint ó Philip I, Rí na Fraince, nach raibh ag teacht le Liam freisin, maidir le caisleán agus tailte gar do theorainneacha na Normainne ón áit a bheadh ​​sé in ruathar a tabhairt ar thír dhúchais a naimhde. Chuaigh sé agus a lucht leanúna ar bord loinge don Fhrainc, ach scrios stoirm a longa ar chósta Shasana. Chuaigh na Normannaigh sa tóir ar fhir Edgar, ach d’éirigh leis éalú ar tír leis an bhfuílleach go hAlbain. Tar éis na tubaiste seo, chuir Máel Coluim ina luí air síocháin a bhaint amach le Liam agus filleadh ar Shasana mar ghéillsineach dó, ag tréigean aon uaillmhian chun ríchathaoir a shinsear a aisghabháil. ==Eachtra Iodálach== Chuir an leibhéal an chúitimh agus urraim a bhfuair sé ó Liam, sa bhliain 1086 thug Edgar suas a dhílseacht don Choncaire agus bhog sé agus a lucht coimhdeachta ar ais go hApulia na Normannach.<ref>{{cite book |last1=Clemoes |teideal=Anglo-Saxon |page=206}}</ref><ref name=":1" /> Taifeadann an [[Liber de Wintonia]], a tiomsaíodh an bhliain sin, úinéireacht Edgar ar dhá eastát bheag amháin (Barkway agus Hermead) i [[Hertfordshire]].<ref>{{cite web |last1=Hale |first1=Betty |teideal=History of Prince Edgar & his Claim to the English Throne |url=http://www.britannia.com/history/articles/edgar.html |website=Britannia |accessdate=27 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061210200929/http://www.britannia.com/history/articles/edgar.html |archive-date=10 December 2006 |url-status=dead |dátarochtana=3 Aibreán 2020 |archivedate=10 Nollaig 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061210200929/http://www.britannia.com/history/articles/edgar.html }}</ref> Is dócha go bhfuil sé seo amhlaidh toisc gur thug Edgar suas a chuid maoine Sasanaí nuair a d’imigh sé chun na hIodáile, gan rún aige filleadh. Sa chás sin is dóigh gur aimhrialtacht a bheadh ​​i dtaifeadadh eastáit Hertfordshire faoina ainm, ag meabhrú rud nach raibh a thuilleadh fíor.<ref>Donald Henson, ''The English Elite in 1066: gone but not forgotten'' (Thetford 2001), pp. 24–6</ref> Is léir nár éirigh leis an bhfiontar sa Mheánmhuir; mar taobh istigh de chúpla bliain d’fhill Edgar ar Shasana. ==Tagairtí== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Edgar Aetheling}} [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Concas na Normannach ar Shasana]] [[Catagóir:Crosáidí]] [[Catagóir:Daoine na Meánaoise]] [[Catagóir:Daoine Sasanacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Monarcacht na Breataine]] [[Catagóir:Ríthe Eorpacha]] b37sintfqqwr8qa2pzrialuo4443r41 Òran na Cloiche 0 103953 1327851 1289045 2026-09-11T22:20:14Z TGcoa 21229 1327851 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Amhrán}} Amhrán is ea '''[[Òran na Cloiche]]''' le Dòmhnall Mac an t-Saoir, ar tugadh [[:gd:Dòmhnall_Ruadh_Phàislig|Dòmhnall Ruadh Phàislig]] air freisin. Baineann sé le filleadh [[:gd:Clach_Sgàin|Chlach Sgàin]], sé sin an [[Lia Fáil (Éire)|Lia Fàil]] nó Clach na Cinneamhain, go hAlbain, Lá Nollag sa bhliain 1950, nuair a ghoid mic léinn í ar ais ó [[Abtheach Westminster]].<ref>{{Cite news|url=http://www.cnn.com/WORLD/9611/15/stone.of.scone/|work=[[CNN]]|teideal=Scotland's 'Stone of Scone' finds its way home|access-date=24 May 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dickgaughan.co.uk/discography/dsc-clan.html|teideal=Clan Alba - Dick Gaughan's Discography|first=Dick Gaughan for|last=Gaelweb|website=www.dickgaughan.co.uk|dátarochtana=2022-08-19|archivedate=2017-06-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170608092908/http://www.dickgaughan.co.uk/discography/dsc-clan.html}}</ref> Tacadóir fíochmhar ar feadh an tsaoil ar an gcúis náisiúnaíoch, scríobh an file an t-amhrán de 25 véarsa in iarracht amháin díreach tar éis an nuacht a chloisteáil go raibh an chloch curtha ar ais. ais na cloiche, agus thug cuid de na scoláirí a bhí páirteach sa eachtra cuairt air sa bhaile chun comhghairdeas a dhéanamh leis as cumadóireacht an amhráin sna seachtainí ina dhiaidh sin. Cé go gcantar Òran na Cloiche i dtiúin le ríl thapa (a sheinntear ó am go chéile mar ríl uirlise, lena n-áirítear Michael McGoldrick mar "''Stone of Destiny Reel'' "),<ref> [https://www.youtube.com/watch?v=BXL6VAsYBJs&list=RDBXL6VAsYBJs&start_radio=1 Michael McGoldrick '''Aurora''']</ref> agus go bhfuil sé ceiliúrtha agus spreagúil de réir toinne; tar éis dó an nuacht faoi fhilleadh na cloiche ar Shasana a chloisteáil, chum an [[bard]] caoineadh a ghabhann leis, dar teideal " "Nuair Chaidh a' Chlach a Thilleadh" ([[An Ghaeilge|Gaeilge na hÉireann]]: " ''Nuair a d'fhill an Chloch'' ") chun a mhíshuaimhneas a chur in iúl.<ref>MacMillan, Somerled (1968). '''Sporan Dhòmhnaill''' - Gaelic Poems and Songs by the late Donald Macintyre, the Paisley Bard [Donald's Purse - Gaelic Poems and Songs by the late Donald Macintyre] (in Scottish Gaelic). Edinburgh: Scottish Academic Press. p. xxvi.</ref> Bhí téacs iomlán an dáin san áireamh i gcnuasach iarbháis de shaothar an fhile, dar teideal 'Sporan Dhòmhnaill'.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/alba/oran/people/domhnall_mac_an_t_saoir_bard_phaislig/|teideal=BBC ALBA - Bliadhna nan Òran - Òrain : Sgrìobhaichean, Dòmhnall Mac an t-Saoir (Bàrd Phàislig)|date=2015|publisher=BBC Alba}}</ref> Tá leaganacha giorraithe léirithe ag an amhránaí Gaelach Kathleen MacInnes ar a halbam Òg-Mhadainn Shamhraidh agus an banna ceoil tíre [[Albain|Albanach]] Mànran óna gcéad albam gan ainm. Tá leaganacha giorraithe léirithe ag an amhránaí Gaelach Caitlin NicAonghais ar a halbam Òg-Mhadainn Shamhraidh agus an banna ceoil tíre Albanach Mànran óna gcéad albam eapainmneach.<ref>{{cite web|url=https://www.amazon.co.uk/M%C3%A0nran/dp/B00570C4EI|teideal=Mànran|date=18 July 2011|via=Amazon}}</ref> Tá leagan den amhrán le cloisteáil ar an albam ''Leum'' leis an mbanna [[Miotal trom (ceol)|miotal]] [[Gun Ghaol]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thenational.scot/news/24660880.worlds-first-scottish-gaelic-metalcore-album-launches/|teideal='World's first' Scottish Gaelic metalcore album launches after singer's viral fame|údar=Alasdair Ferguson|dáta=2024-10-18|language=as Béarla|work=[[The National]]|dátarochtana=2025-09-26}}</ref><ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://www.sundaypost.com/fp/why-thousands-of-listeners-worldwide-are-streaming-gaelic-metalcore/|teideal=Thousands of listeners worldwide are streaming Gaelic metalcore|údar=Ros Crae|dáta=2024-11-03|language=as Béarla|work=[[The Sunday Post]]|dátarochtana=2025-09-26}}</ref> ==Féach freisin== * [[Lia Fàil (Albain)#Dúchas|Lia Fáil (Albain)]] * [[Lia Fáil (Éire)#An Lia Fàil in Albain|Lia Fáil (Éire)]] ==Naisc sheachtracha== * [https://www.bbc.co.uk/alba/oran/orain/oran_na_cloiche/ Téacs iomlán an amhráin sa bhunGhaeilge] * [http://www.celticlyricscorner.net/macinneskathleen/oranna.htm Liricí leagan a rinne NicAonghais i nGaeilge na hAlban le haistriúchán Béarla] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240413005012/http://www.celticlyricscorner.net/macinneskathleen/oranna.htm |date=2024-04-13 }} <ref group="nóta">{{Lua idirlín |url=http://www.celticlyricscorner.net/macinneskathleen/oranna.htm |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2022-08-19 |archivedate=2024-04-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240413005012/http://www.celticlyricscorner.net/macinneskathleen/oranna.htm }}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} ==Nótaí== {{reflist|group=nóta}} [[Catagóir:Amhráin tíre na hAlban]] [[Catagóir:Amhráin tírghrá na hAlban]] [[Catagóir:Dánta i nGaeilge na hAlban]] [[Catagóir:1950 amhráin]] [[Catagóir:Ceol Ghaeilge na hAlban]] 0bt1nuqyi5t7xq3u815g9ex4jfoc4mm Paula Melvin 0 105782 1327852 1259134 2026-09-11T22:22:24Z ~2026-49561-12 77016 /* Gairm bheatha */ Ag ceartú typo 1327852 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is í '''Paula Melvin''' iar-[[uachtarán]] [[Conradh na Gaeilge|Chonradh na Gaeilge]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=First woman president of Conradh na Gaeilge since 1995|url=https://www.rte.ie/news/regional/2022/0226/1283218-first-woman-president-of-conradh-na-gaelige-since-1995/|date=2022-02-26|language=en|author=RTÉ News / Teresa Mannion}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.farmersjournal.ie/my-farming-week-paula-melvin-kilmartin-lane-hollystown-dublin-696608|teideal=My Farming Week: Paula Melvin, Kilmartin Lane, Hollystown, Dublin|language=en|work=www.farmersjournal.ie|dátarochtana=2022-12-27}}</ref> Is as [[Baile an Alabhóidigh]], i mBaile Átha Cliath í.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rsvplive.ie/life/weddings/dublin-bride-paula-melvin-opens-18209396|teideal=Dublin bride Paula Melvin opens up about her breathtaking destination wedding|údar=Kayla Walsh|dáta=2019-07-14|language=en|work=RSVP Live|dátarochtana=2022-12-27}}</ref> Toghadh Melvin ina huachtarán ar an eagraíocht teanga den chéad uair ag Ard-Fheis an Chonartha in 2022. Ba í Melvin an bhean ab óige a toghadh chun an róil agus í 29 mbliana d’aois nuair a toghadh den chéad uair í.<ref>Bhí beirt bhan eile ina n-uachtarán roimpi – Íte Ní Chionnaith (1985-1989) agus Áine de Baróid (1994-1995).</ref> Chaith sí ocht mbliana mar uachtarán agus tánaiste na heagraíochta.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cinneadh-deanta-ag-uachtaran-chonradh-na-gaeilge-gan-tearma-eile-a-lorg/|teideal=Cinneadh déanta ag uachtarán Chonradh na Gaeilge gan téarma eile a lorg|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=14 Eanáir 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-01-14}}</ref> == Gairm bheatha == Is de bhunadh na tuaithe in iarthar [[Baile Átha Cliath|Átha Cliath]] í Melvin. Ba imreoir agus leasrúnaí í ar an gcumann peile [[Na Gaeil Óga, CLG|Na Gaeil Óga]] CLG, Agus í ag freastal ar [[Coláiste Phádraig, Droim Conrach|Choláiste Phádraig]] i n[[Droim Conrach]], bhí Melvin ina hOifigeach Gaeilge ar Aontas na Mac Léinn agus ina cathaoirleach ar an gCumann Gaelach. Bhí sí ina cathaoirleach ar chraobh de chuid an Chonartha in iarthar Átha Cliath ‘Pobal Gaeilge 15’.<ref>a thagraíonn don chód poist atá sa cheantar ‘Baile Átha Cliath 15’</ref> Bhí sí ina ball coiste ar Bhuanchoiste an Chonartha, Coiste Chlub an Chonartha, Coiste Oireachtas na Gaeilge agus Coiste Stiúrtha Ógras. Thosaigh Melvin ag obair mar thánaiste Chonradh na Gaeilge sa bhliain 2017.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/paula-melvin-ceaptha-ina-tanaiste-ar-chonradh-na-gaeilge/|teideal=Paula Melvin ceaptha ina Tánaiste ar Chonradh na Gaeilge|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-12-08}}</ref> Ceaptar gurb í an tánaiste is óige a bhí ag Conradh na Gaeilge ó bunaíodh é. Tá sí ina ball de Choiste na Gaeilge i g[[Comhairle Contae Fhine Gall]]. Toghadh Melvin mar uachtarán Conradh na Gaeilge ar 25 Feabhra 2022 ag ardfheis Chonradh na Gaeilge.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cnag.ie/ga/nuacht/1534-paula-melvin-tofa-mar-uachtar%C3%A1n-%C3%BAr-ar-chonradh-na-gaeilge-ag-an-ard-fheis-i-ngaillimh-deireadh-le-r%C3%A9-5-bliana-niall-comer-agus-bu%C3%ADochas-m%C3%B3r-gafa-leis-an-ch%C3%A9ad-uachtar%C3%A1n-mn%C3%A1-tofa-mar-uachtar%C3%A1n-ar-chonradh-na-gaeilge-%C3%B3-1994-5.html|teideal=Paula Melvin tofa mar Uachtarán úr ar Chonradh na Gaeilge ag an Ard-Fheis i nGaillimh; deireadh le ré 5 bliana Niall Comer agus buíochas mór gafa leis An chéad Uachtarán mná tofa mar Uachtarán ar Chonradh na Gaeilge ó 1994-5. - Conradh na Gaeilge {{!}} Ar son phobal na Gaeilge|work=cnag.ie|dátarochtana=2022-12-08}}</ref> Ina hóráid ghlactha, dúirt sí: <blockquote>I measc na mór-spriocanna atá agam don bhliain atá amach romhainn tá an Polasaí Náisiúnta don Phleanáil Tithíochta. Is gá sin a bhaint amach don Ghaeltacht gan a thuilleadh moille agus an feachtas sin a bhrú ar aghaidh go mór, le cinntiú go mbeidh pobal na Gaeltachta in ann cónaí ina gceantar féin trína dteanga féin.</blockquote>Atoghadh arís in 2023 agus 2024 í. D'fhógair sí i mí Eanáir 2025 nach lorgódh sí téarma eile ag Ard-Fheis Chonradh na Gaeilge 2025.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Ciarán Mac Giolla Bhéin]] ==Tagairtí== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Melvin, Paula}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Mná Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Gaeilgeoirí]] [[Catagóir:Alumni COBÁC]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Chathair Átha Cliath]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1993]] [[Catagóir:Uachtaráin Chonradh na Gaeilge]] [[Catagóir:Lucht Chonradh na Gaeilge]] 4axuct6a4yw25dazyiyktgmkphpbbgz Ailgionáití 0 114212 1327819 1223154 2026-09-11T12:28:26Z Xqbot 3926 Bot: Ag socrú athsheolta dúbailte → [[Aigéad ailgineach]] 1327819 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Aigéad ailgineach]] tchva6z7pglung4rvp1d5n8wvojx9oo Meascán Mhéabha 0 116255 1327820 1241376 2026-09-11T12:30:30Z Marcas.oduinn 33120 /* */ Punc. 1327820 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Foirgneamh}} Is [[carn]] mór ar mhullach [[Cnoc na Riabh|Chnoc na Riabh]] i g[[Contae Shligigh]] é '''Meascán Mhéabha'''. Creidtear go bhfuil [[tuama pasáiste]] [[Neoiliteach]] faoin charn.<ref>{{Cite web-en|url=http://gostrandhill.com/explore/history/knocknarea/|title=History of Knocknarea|date=2013-01-18|publisher=Go Strandhill|access-date=2014-04-26}}</ref> Is é an carn is mó in Éirinn seachas na cinn ag [[Brú na Bóinne]] i gContae na Mí.<ref>{{Cite web-en|url=http://www.sligo.ie/whysligo/ancientplaces/|title=Ancient Places|publisher=Sligo.ie|access-date=2014-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20140426222520/http://www.sligo.ie/whysligo/ancientplaces/|archive-date=2014-04-26}}</ref> Tá an carn thart ar 55 m ar leithead agus 10 m ar airde.<ref name="Bergh">Bergh, Stefan (1995) ''Landscape of the monuments. A study of the passage tombs in the Cúil Irra region, Co. Sligo, Ireland''. Stockholm: Riksantikvarieämbetet Arkeologiska Undersökningar {{ISBN|9171929452}}</ref> Creidtear gur tógadh é thart ar 3000 RC.<ref name="Scarre 2002">{{Cite book-en|author=Scarre|first=Christopher|title=Monuments and Landscape in Atlantic Europe: Perception and Society During the Neolithic and Early Bronze Age|year=2002|publisher=Routledge|isbn=978-0415273145|url=https://books.google.com/books?id=_oo-t5s2YZ4C&q=Miosgan+Meadhbha&pg=PA145}}</ref> Is [[Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann|Séadchomhartha Náisiúnta]] é an carn. Le blianta beaga anuas, tá seandálaithe ag rá go bhfuil an carn á chreimeadh mar gheall ar shiúlóirí ag dreapadh air, agus ag bogadh nó ag baint clocha.<ref>{{Cite web-en|url=http://www.sligoweekender.com/news/story.asp?j=31250&cat=news|title=Sligo Weekender: Thousands of feet are destroying our heritage|date=2007-09-29|access-date=2015-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929150530/http://www.sligoweekender.com/news/story.asp?j=31250&cat=news|archive-date=29 September 2007}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Meigiliteach na hÉireann]] [[Catagóir:Séadchomharthaí náisiúnta i gContae Shligigh]] 6ruioxlllk4vmaxp51k3m8sqpa529eo Doireann Ní Ghlacáin 0 117746 1327859 1313106 2026-09-11T22:58:36Z TGcoa 21229 1327859 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is fidléir, amhránaí ar an sean-nós agus láithreoir teilifíse í '''Doireann Ní Ghlacáin''' (a rugadh i 1993/1994). == Tús a saoil == D'fhás Ní Ghlacáin aníos i [[Cluain Tarbh|gCluain Tarbh]], [[Contae Bhaile Átha Cliath|Co. Bhaile Átha Cliath]].<ref name=":0">{{Cite web-en|url=https://www.independent.ie/life/fiddler-doireann-ni-ghlacain-my-mother-talked-to-us-in-irish-as-kids-and-id-be-mortified-now-ive-a-really-strong-sense-of-my-identity-im-a-gael/40704105.html|title=Fiddler Doireann Ní Ghlacáin: ‘My mother talked to us in Irish as kids and I'd be mortified. Now I’ve a really strong sense of my identity. I'm a Gael’|date=2021-08-01|language=en|work=Irish Independent|access-date=2025-02-02}}</ref> Ba gharda é a hathair, Kevin Glackin, agus is comhfhreagraí polaitíochta do [[TG4]] í a máthair, Sorcha Ní Riada.<ref name=":0" /> Ba é an cumadóir [[Seán Ó Riada]] a seanathair.<ref name=":1">{{Cite web-en|url=https://www.irishexaminer.com/lifestyle/artsandculture/arid-40771650.html|title=Doireann Ní Ghlacáin on delving into the life of her grandfather Seán Ó Riada|author=O’Connell|first=Pet|date=2021-12-23|language=en|work=Irish Examiner|access-date=2025-02-02}}</ref> Fuair Ní Ghlacáin a bunoideachas i Scoil Neasáin, [[Gaelscoil]] i [[Baile Hearmann|mBaile Harmon]], sular fhreastail sí ar [[Coláiste Íosagáin|Choláiste Íosagáin, Baile an Bhóthair]].<ref name=":0" /> == Gairm == Tá Ní Ghlacáin mar chomhláithreoir ar an bpodchraoladh dátheangach ''How to Gael'', le [[Louise Cantillon]] agus [[Síomha Ní Ruairc]], agus láithreoir teilifíse agus raidió le RTÉ Raidió 1, TG4, agus RTÉ.<ref>{{Cite web-en|url=https://www.thecollaborationsagency.com/doireann-n-ghlacin|title=The Collaborations Agency — Doireann Ní Ghlacáin|language=en-GB|work=The Collaborations Agency|access-date=2025-02-02}}</ref> Chuir sí an clár faisnéise ''Seán Ó Riada - Mo Sheanathair'' i láthair in 2021, ag fiosrú saol agus saothar a sheanathar, [[Seán Ó Riada]].<ref name=":1" /> Is taispeántas tumtha amhránaíochta é [[Tionscadal Abair Amhrán]]<ref>i mBéarla, ''Say a Song Project''</ref> le Doireann Ní Ghlacáin, a tháinig ar an bhfód in 2024.<ref>{{Lua idirlín|url=https://irishartscenter.org/event/say-a-song-project|teideal=Say a Song Project - Irish Arts Center|work=irishartscenter.org|dátarochtana=2026-09-11}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thecomplex.ie/post/new-event-say-a-song-irish-music-project-the-depot|teideal='Say a Song' Irish Music Project launch @ The Complex.|dáta=2024-09-11|language=en|work=The Complex|dátarochtana=2026-09-11}}</ref> I mí Aibreán 2026, fógraíodh go mbeidh clár teilifíse nua ó Ní Ghlacáin agus a comhleacaithe ''How to Gael'' Louise Cantillon agus Síomha Ní Ruairc darb ainm ''Lasta HTG.'' Craolfar an clár ar TG4, agus rinneadh cur síos ar mar sraith a bheidh “lán d’fhuinneamh taobh istigh de shíbín comhaimseartha le haíonna móra, ceol beo, greann, agus craic”.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/sraith-theilifise-ag-mna-how-to-gael-agus-45-de-mhaoiniu-choimisiun-na-mean-ceadaithe-do-chlair-ghaeilge-agus-dhatheangacha/|teideal=Sraith theilifíse ag mná ‘How To Gael’, 45% de mhaoiniú Choimisiún na Meán ceadaithe do chláir Ghaeilge agus dhátheangacha|dáta=2026-04-15|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-15}}</ref> == Féach freisin == Camchuairt '[[Tionscadal Abair Amhrán]]' le Doireann Ní Ghlacáin, 2024-2025 == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Ghlacáin, Doireann Ní}} [[Catagóir:Amhránaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine a rugadh sna 1990í]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Fidléirí Éireannacha]] [[Catagóir:Láithreoirí teilifíse Éireannacha]] [[Catagóir:Mná]] [[Catagóir:Podchraoltóirí na Gaeilge]] 0xnjir91n74gf5zgo4bsm3sd2x5gr78 1327860 1327859 2026-09-11T22:58:51Z TGcoa 21229 1327860 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is fidléir, amhránaí ar an sean-nós agus láithreoir teilifíse í '''Doireann Ní Ghlacáin''' (a rugadh i 1993/1994). == Tús a saoil == D'fhás Ní Ghlacáin aníos i [[Cluain Tarbh|gCluain Tarbh]], [[Contae Bhaile Átha Cliath|Co. Bhaile Átha Cliath]].<ref name=":0">{{Cite web-en|url=https://www.independent.ie/life/fiddler-doireann-ni-ghlacain-my-mother-talked-to-us-in-irish-as-kids-and-id-be-mortified-now-ive-a-really-strong-sense-of-my-identity-im-a-gael/40704105.html|title=Fiddler Doireann Ní Ghlacáin: ‘My mother talked to us in Irish as kids and I'd be mortified. Now I’ve a really strong sense of my identity. I'm a Gael’|date=2021-08-01|language=en|work=Irish Independent|access-date=2025-02-02}}</ref> Ba gharda é a hathair, Kevin Glackin, agus is comhfhreagraí polaitíochta do [[TG4]] í a máthair, Sorcha Ní Riada.<ref name=":0" /> Ba é an cumadóir [[Seán Ó Riada]] a seanathair.<ref name=":1">{{Cite web-en|url=https://www.irishexaminer.com/lifestyle/artsandculture/arid-40771650.html|title=Doireann Ní Ghlacáin on delving into the life of her grandfather Seán Ó Riada|author=O’Connell|first=Pet|date=2021-12-23|language=en|work=Irish Examiner|access-date=2025-02-02}}</ref> Fuair Ní Ghlacáin a bunoideachas i Scoil Neasáin, [[Gaelscoil]] i [[Baile Hearmann|mBaile Harmon]], sular fhreastail sí ar [[Coláiste Íosagáin|Choláiste Íosagáin, Baile an Bhóthair]].<ref name=":0" /> == Gairm == Tá Ní Ghlacáin mar chomhláithreoir ar an bpodchraoladh dátheangach ''How to Gael'', le [[Louise Cantillon]] agus [[Síomha Ní Ruairc]], agus láithreoir teilifíse agus raidió le RTÉ Raidió 1, TG4, agus RTÉ.<ref>{{Cite web-en|url=https://www.thecollaborationsagency.com/doireann-n-ghlacin|title=The Collaborations Agency — Doireann Ní Ghlacáin|language=en-GB|work=The Collaborations Agency|access-date=2025-02-02}}</ref> Chuir sí an clár faisnéise ''Seán Ó Riada - Mo Sheanathair'' i láthair in 2021, ag fiosrú saol agus saothar a sheanathar, [[Seán Ó Riada]].<ref name=":1" /> Is taispeántas tumtha amhránaíochta é [[Tionscadal Abair Amhrán]]<ref>i mBéarla, ''Say a Song Project''</ref> le Doireann Ní Ghlacáin, a tháinig ar an bhfód in 2024.<ref>{{Lua idirlín|url=https://irishartscenter.org/event/say-a-song-project|teideal=Say a Song Project - Irish Arts Center|work=irishartscenter.org|dátarochtana=2026-09-11}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thecomplex.ie/post/new-event-say-a-song-irish-music-project-the-depot|teideal='Say a Song' Irish Music Project launch @ The Complex.|dáta=2024-09-11|language=en|work=The Complex|dátarochtana=2026-09-11}}</ref> I mí Aibreán 2026, fógraíodh go mbeidh clár teilifíse nua ó Ní Ghlacáin agus a comhleacaithe ''How to Gael'' Louise Cantillon agus Síomha Ní Ruairc darb ainm ''Lasta HTG.'' Craolfar an clár ar TG4, agus rinneadh cur síos ar mar sraith a bheidh “lán d’fhuinneamh taobh istigh de shíbín comhaimseartha le haíonna móra, ceol beo, greann, agus craic”.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/sraith-theilifise-ag-mna-how-to-gael-agus-45-de-mhaoiniu-choimisiun-na-mean-ceadaithe-do-chlair-ghaeilge-agus-dhatheangacha/|teideal=Sraith theilifíse ag mná ‘How To Gael’, 45% de mhaoiniú Choimisiún na Meán ceadaithe do chláir Ghaeilge agus dhátheangacha|dáta=2026-04-15|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-15}}</ref> == Féach freisin == Camchuairt '[[Tionscadal Abair Amhrán]]' le Doireann Ní Ghlacáin, 2024-2025 == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Ghlacáin, Doireann Ní}} [[Catagóir:Amhránaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine a rugadh sna 1990í]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Fidléirí Éireannacha]] [[Catagóir:Láithreoirí teilifíse Éireannacha]] [[Catagóir:Mná]] [[Catagóir:Podchraoltóirí na Gaeilge]] kbzvdbbl26h2p4yh7nuftfjlitpw84x Tionscadal Abair Amhrán 0 119094 1327858 1265367 2026-09-11T22:52:57Z TGcoa 21229 1327858 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Is taispeántas tumtha amhránaíochta é '''Tionscadal Abair Amhrán'''<ref>i mBéarla, ''Say a Song Project''</ref> le [[Doireann Ní Ghlacáin]], a tháinig ar an bhfód in 2025.<ref>{{Lua idirlín|url=https://irishartscenter.org/event/say-a-song-project|teideal=Say a Song Project - Irish Arts Center|work=irishartscenter.org|dátarochtana=2026-09-11}}</ref> Tugann Doireann Ní Ghlacáin cuireadh don lucht féachana ‘iad féin a thumadh san amhrán’. Deich n-amhrán íocónacha ón traidisiún atá i gceist ann. Maítear go dtugann an taispeántas an lucht féachana ar 'odaisé mhór ar fud na hÉireann, ag trasnú a tírdhreacha shaibhir chultúrtha agus ag tarraingt faoi seach ó thraidisiúin na Mumhan, Laighean, Chonnacht agus Uladh. Tugtar ann freisin peirspictíochtaí úra ó scríbhneoirí aitheanta ar scéalta eipiciúla na n-amhrán ar an sean-nós, á n-aistriú agus á n-athshamhlú ó Ghaeilge go Béarla do lucht féachana comhaimseartha, ag nascadh an ama atá thart agus an lá atá inniu ann i gceiliúradh bríomhar ar oidhreacht chultúrtha na hÉireann. == Féach freisin == *[[Abair Amhrán (leabhair agus suíomh)|''Abair Amhrán'' (leabhair agus suíomh)]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síolta ceol}} [[Catagóir:Amhráin ar an sean nós]] [[Catagóir:Ceol traidisiúnta na hÉireann]] [[Catagóir:Imeachtaí Ceoil]] b00vbt8u6hcq54gm2aiqf4yhwjxnr7q Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Tuamaí 2 119999 1327816 1327813 2026-09-11T12:09:45Z Marcas.oduinn 33120 1327816 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] * [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]] # ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]] # ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]] == Uaimheanna na Céise == [[Íomhá:Keshcorran Caves 10816.jpg | mion | 250px | Uaimheanna na Céise]] '' The '''Uaimheanna na Céise'''<ref name=logainm /> are a series of [[Solutional cave|limestone caves]] located near the village of Keash, [[Contae Shligigh]]. The caves are situated on the west side of Cnoc Chéis Chorainn (part of the [[an Bricshliabh]]) and consist of sixteen simple chambers, some interconnecting. '' The caves have been used by man over several millennia, and it has long been suggested that they were the site of ancient religious practice or gathering such as [[Lughnasadh]].<ref name=MacNeill1962 /> '' Excavations carried out in the early 20th century, particularly those by [[Robert Francis Scharff]], discovered significant animal remains. Among others, these included bones of [[béar donn]], [[leimín Artach]], [[Fia mór na mbeann]] agus [[mac tíre]].<ref name=Timoney2013 /> == Geology '' The sixteen interconnecting caves of white cherty limestone are found at the base of a line of low cliffs, on the western slope of the hill.<ref name=Aretz2010 /> They were formed from the atmospheric weathering of [[aolchloch charbónmhar]], and run perpendicular to the rock face. [[Grianchloch]] crystals are abundant, and glacial boulder-beds can be found at the mouth of some of the caves, showing that Céis Chorainn was at one time buried beneath an [[oighearchlúid]].<ref name=Scharff1903 /> The caves bear evidence of being washed out by water, and a layer of [[breisia]] containing limestone blocks can be found in many of them. Stalagmite floors are rare, and when present appear to have been burrowed into by foxes and badgers.<ref name=Gwynn1940 /> [[Íomhá:The Caves of Keash.JPG| mion | 270px | ''The sixteen entrances to the Uaimheanna na Céise]] [[Íomhá:1903 Kesh Caves.jpg| mion | ''[[Robert Lloyd Praeger|Praeger's]] 1903 plan of the caves]] <!-- ==History of exploration The first thorough exploration of the caves at Keshcorran occurred during five weeks in 1901, and was initiated after a portion of a bear's skull had been discovered some years earlier.<ref name=ITS>{{Cite web |url=http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |title=Bricklieve Mountains |publisher=Institute of Technology Sligo |accessdate=6 Oct 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171119072329/http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |archive-date=19 November 2017 |url-status=dead }}</ref> These excavations, headed by [[Robert Francis Scharff]], R. J. Ussher, and [[Robert Lloyd Praeger]], recovered bones of [[Red deer|deer]], ox, goat, pig, [[Brown bear|bear]], horse, sheep, donkey, [[Mountain hare|hare]], mouse, [[Brown rat|rat]], badger, fox, dog, [[Gray wolf|wolf]], and [[stoat]]. For the first time in Ireland, evidence of the [[Arctic lemming]] was also discovered, drawing headlines around the country.<ref name=ITS /> Another important recovery was that of a metacarpus of reindeer, discovered above an area of burnt charcoal. This suggests that reindeer in Ireland survived until the human period.<ref name=Scharff1903 /> Also recovered from the excavations were the four oldest species of [[Mollusca|molluscs]] found in Ireland at the time, the remains of several fish, and numerous species of bird, most notably the [[Rock ptarmigan|ptarmigan]], [[smew]], and [[little auk]]. Another recovery of note was that of several fossilised frog bones found in the lowest stratum, which disproved a common belief that the species had only been introduced in 1699.<ref name=Scharff1903 /> Finally, the excavations found evidence of occasional human habitation going as far back as the [[Neolithic]], with more regular occupation being identified from the 10th century onward. Five human teeth and the [[humerus]] of a male were found in the caves, and man-made artefacts that were recovered include two bone needles, a bone comb, a stone [[Celt (tool)|celt]], an iron saw, two bronze pins, and a stone axe of [[adze]] type. Shells of [[Blue mussel|mussel]] and oyster were also found, further supporting human settlement.<ref name=Scharff1903 /> Further explorations took place in 1929 and 1930, and these led to the recovery of more bones of lemming, reindeer, mouse, pig, hare, horse, frog, rabbit, sheep, fox, stoat, bear, dog, ox, badger and rat. The excavations also discovered remains of [[Irish elk|elk]], cat, shrew, and duck.<ref name=Gwynn1940 /> In more recent times, some of the mammal bones recovered from these excavations have been re-analysed with [[radiocarbon dating]], confirming a late-glacial estimate for the bones found in the lower layers. Those of the bear, deer, hare, and wolf were dated to around 10,000 BC, while those of the stoat and horse were dated to around 6000 BC and 400 BC respectively.<ref>{{Cite web |url=http://www.showcaves.com/english/ie/caves/Keshcorran.html |title=Caves of Keshcorran| publisher=Show Caves of the World |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref><ref name=ITS /> The most recent discovery from the caves occurred in 1971, when a left [[tibia]] of an adult was recovered in a pool of water.<ref name=Timoney /> It has subsequently been dated to the turn of the 11th century, coinciding with an entry in the [[Annals of the Four Masters]] for 1007 AD; : ''"Muireadhach, a distinguished bishop, son of the brother of Ainmire Bocht, was suffocated in a cave, in Gaileanga of Corann."''<ref>{{Cite web |url=https://celt.ucc.ie/published/T100005B/text011.html |title=Annal M1007.2| publisher=University College Cork |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref> --> == Béaloideas '' The Uaimheanna na Céise featured prominently in medieval [[miotaseolaíocht na nGael]] and stories, with folk versions of these tales continuing in [[béaloideas]] until the 20th century. The caves are often presented as being associated with the [[alltar]], and as places to be respected and feared.<ref name=Meehan2004 /> ''[[Cath Maige Mucrama]]'' tells of the birth of [[Cormac mac Airt]] at the foot of Céis Chorainn. He is reputed to have been raised by a wolf in the caves, in a tale reminiscent of [[Romulus agus Remus]].<ref name=Timoney2013 /> '' The caves also feature in three stories about [[Fionn mac Cumhaill]]. The first, found in [[An Fhiannaíocht#Associated works|Duanaire Finn]], relates a journey by Fionn to an otherworld [[Forge|smithy]] located inside the caves. The second tale, known as ''Bruidhean Chéise Corainn'', tells of the warrior being captured and bound in the caves by the [[Tuatha Dé Danann]]. Another tale, ''the Death of Diarmuid in the Boar Hunt'', mentions [[Diarmuid Ua Duibne|Diarmuid]] and [[Gráinne (miotaseolaíocht)]] as taking refuge in the caves from a vengeful Fionn.<ref name=carrowkeel /> '' A more modern tale regarding the caves of Céis Chorainn can be found in a 1779 diary of [[Gabriel Beranger]]; : ''"This cavern is said to communicate with that in [[Contae Ros Comáin]] ... called [[Ráth Cruachan#Uaimh na gCat|Uaimh na gCat]], of which is told (and believed in both counties) that a woman in the county of Roscommon having an unruly calf could never get him home unless driving him by holding him by the tail; that one day he tried to escape and dragged the woman, against her will into the Hellmouth door ... and continued running until next morning. She came out at Kishcorren [sic], to her own amazement and that of the neighbouring people. We believed it rather than try it."''<ref name=Wilde1880 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=logainm>{{lua idirlín| url = https://www.logainm.ie/en/112051 | teideal = Uaimheanna na Céise | website = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] | dátarochtana = 11 Iúil 2023}}</ref> <ref name=MacNeill1962>MacNeill, Máire (1962), ''The Festival of Lughnasa''</ref> <ref name=Timoney2013>{{cite book | title=Dedicated to Sligo: 34 Essays on Sligo's Past | editor-last=Timoney | editor-first=Martin | pages=75–80 | year=2013 | publisher=Publishing Sligo's Past | isbn=978-0-9575547-0-2}}</ref> <ref name=Aretz2010>Aretz, Markus (2010), ''Rugose coral biostromes in the late Viséan (Mississippian) of NW Ireland''</ref> <ref name=Scharff1903>Scharff, Robert Francis (1903), ''The Exploration of the Caves of Kesh, County Sligo]'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/30079180 30079180]</ref> <ref name=Gwynn1940>Gwynn, Arthur Montague (1940), ''Report on a Further Exploration (1929) of the Caves of Keshcorran, Co. Sligo'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/20518797 20518797]</ref> <ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=680 | isbn=0 906362 43 1}}</ref> <ref name=carrowkeel>{{lua idirlín | url = http://www.carrowkeel.com/sites/carrowkeel/keshmyth.html | teideal = The Mythology of Kesh Corann | foilsitheoir = Sacred Island Guided Tours | dátarochtana = 6 Deireadh Fómhair 2017}}</ref> <ref name=Wilde1880>Wilde, William (1880), ''[https://archive.org/stream/memoirgabrielbe00wildgoog#page/n58/mode/2up The Memoirs of Gabriel Beranger]'', p. 48. [https://archive.org/details/memoirgabrielbe00wildgoog PDF here]</ref> }} {{DEFAULTSORT:Céis, Uaimheanna na}} [[Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hÉireann]] == Carn Ochtriallaigh == | location = Baile an Chairn | height = 6 m | designation2_number = 152<ref name=nms152 /> Is [[carn]] mór ársa agus [[Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann|Séadchomharthaí Náisiúnta]] é '''Carn Ochtriallaigh''' suite i g[[Contae Shligigh]] gar de {{h|Tuamaí na Ceathrún Caoile}}. Tógadh é sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama pasáiste]] faoina bhun.<ref name=Falk2008 /> == Áit Is ar cnoc íseal atá Carn Ochtriallaigh suite, i m[[baile fearainn]] Bhaile an Chairn,<ref name=logainm /> taobh thiar den Uinsinn agus taobh ó thuaidh de [[Loch Arbhach]] agus 2.1 km i bhfad ó {{h|Mainistir Bhaile an Dúin]].<ref name=Moore1998 /> == Miotas agus stair Tógadh Carn Ochtriallaigh sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama]] faoina bhun cosúil le [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], suite 5 km soir ó dheas den charn. '' One account of the cairn's construction is given in the medieval tale of the dára [[Cath Maige Tuired]]. [[Dian Cecht]], healer of the divine [[Tuatha Dé Danann]], puts healing herbs into the Well of Sláine, and the Tuatha Dé Danann drink from it. The [[na Fomhóraigh]], on a suggestion from the warrior Ochtriallach, fill the well with stones to keep their enemies from using it. Thus it is known as ''Carn Ochtrialligh''. <ref name=celt2004>{{lua idirlín | sloinne = Stokes | ainm = Whitley | dáta = 2004 | teideal = The Second Battle of Moytura | url=https://celt.ucc.ie/published/T300011.html | work = [[Corpus of Electronic Texts]]}}</ref> In another medieval tale, it was the burial mound of prince [[Ailill mac Echach Mugmedóin]], brother of [[Niall of the Nine Hostages]]. <ref name=Wood1892>{{Cite book | last=Wood-Martin | first=W. G. | title=History of Sligo | year=1892}}</ref> '' In 1837, when it was illustrated by George Petrie, <ref name=y2015>{{cite book | last=Hensey | first=Robert | url=https://books.google.com/books?id=FW1hCgAAQBAJ&q=Heapstown&pg=PA109 | title=First Light: The Origins of Newgrange | date=30 June 2015 | publisher=Oxbow Books | isbn=9781782979548 | via=Google Books}}</ref> it stood to its full height and had a [[standing stone]] on top. However, much of the stone was removed for road-building by the time it was illustrated by William Wakeman in 1878. <ref name=aai_geog>{{lua idirlín | teideal = Heapstown Cairn | url = https://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/#:~:text=Heapstown%20Cairn&text=This%20massive%20kerbed%20site%20is,on%20the%20summit%20of%20Knocknarea | dátarochtana = Meán Fómhair | work = Ask About Ireland}}</ref> == Cur síos '' The cairn is about 60 m wide and about 6 m high, and is composed of locally quarried chunks of limestone mixed with blocks of red sandstone. There is a kerb of huge [[aolchloch]] blocks around the edge of the cairn. The monument has been extensively quarried on all sides except the southeast, which probably contains an undiscovered passage grave beneath the cairn. <ref name=tss>{{lua idirlín | url = http://www.thestandingstone.ie/2011/02/heapstown-cairn-co-sligo.html | teideal =Heapstown, Cairn, Co. Sligo}}</ref> <ref name=di>{{lua idirlín |url=http://www.discoverireland.ie/Arts-Culture-Heritage/heapstown-cairn/50215 | teideal = Heapstown Cairn - Castlebaldwin - Discover Ireland}}</ref> <ref name=mli>{{lua idirlín | url = http://www.megalithicireland.com/Heapstown.htm | teideal = Heapstown Cairn, Sligo}}</ref> <ref name=aai>{{lua idirlín | url = http://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/ | teideal = Heapstown}}</ref> Passage grave-style megalithic art was found on a south-facing [[kerbstone]] in 1998. <ref name=Byrne2022>{{lua idirlín | sloinne = Byrne | ainm = Martin | dáta = 22 Meán Fómhair 2022 | teideal = Megalithic Art at Heapstown Cairn | url = http://www.carrowkeel.com/sites/moytura/heap2.html | dátarochtana = 22 Meán Fómhair 2022 | work = The Fr. Michael O'Flanagan Heritage and History Pages}}</ref> Carn Ochtriallaigh is similar to [[Miosgán Meadhbha]], also in County Sligo. == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=nms152>{{lua idirlín | teideal = National Monuments of County Sligo in State Care | url = http://www.archaeology.ie/sites/default/files/media/pdf/monuments-in-state-care-sligo.pdf | page = 2 | work = heritageireland.ie | foilsitheoir = National Monument Service | dátarochtana = 13 Lúnasa 2020}}</ref> <ref name=Falk2008>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=4HsSAQAAIAAJ&q=Heapstown | title=Folk Beliefs and Practice in Medieval Lives | first=Ann-britt | last=Falk | first2=Donata M.| last2=Kyritz | date=1 January 2008 | publisher=Archaeopress | isbn=9781407301969 | via=Google Books}}</ref> <ref name=Moore1998>{{lua idirlín | url = https://books.google.com/books?id=MoMiAQAAIAAJ&q=Heapstown | teideal = Archaeology in County Sligo | ainm = Sam | sloinne = Moore | dáta = 1 Eanáir 1998 | foilsitheoir = FAS Community Services Unit | via=Google Books}}</ref> <ref name=logainm>{{lua idirlín | teideal = Baile an Chairn | url = https://www.logainm.ie/en/45393 | work = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]]}}</ref> }} [[Category:Megalithic monuments in Ireland]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ grrkqa4c9ubm7eiza1l7zsnhbokl99o 1327817 1327816 2026-09-11T12:20:42Z Marcas.oduinn 33120 1327817 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] * [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]] # ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]] # ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]] == Uaimheanna na Céise == [[Íomhá:Keshcorran Caves 10816.jpg | mion | 250px | Uaimheanna na Céise]] '' The '''Uaimheanna na Céise'''<ref name=logainm /> are a series of [[Solutional cave|limestone caves]] located near the village of Keash, [[Contae Shligigh]]. The caves are situated on the west side of Cnoc Chéis Chorainn (part of the [[an Bricshliabh]]) and consist of sixteen simple chambers, some interconnecting. '' The caves have been used by man over several millennia, and it has long been suggested that they were the site of ancient religious practice or gathering such as [[Lughnasadh]].<ref name=MacNeill1962 /> '' Excavations carried out in the early 20th century, particularly those by [[Robert Francis Scharff]], discovered significant animal remains. Among others, these included bones of [[béar donn]], [[leimín Artach]], [[Fia mór na mbeann]] agus [[mac tíre]].<ref name=Timoney2013 /> == Geology '' The sixteen interconnecting caves of white cherty limestone are found at the base of a line of low cliffs, on the western slope of the hill.<ref name=Aretz2010 /> They were formed from the atmospheric weathering of [[aolchloch charbónmhar]], and run perpendicular to the rock face. [[Grianchloch]] crystals are abundant, and glacial boulder-beds can be found at the mouth of some of the caves, showing that Céis Chorainn was at one time buried beneath an [[oighearchlúid]].<ref name=Scharff1903 /> The caves bear evidence of being washed out by water, and a layer of [[breisia]] containing limestone blocks can be found in many of them. Stalagmite floors are rare, and when present appear to have been burrowed into by foxes and badgers.<ref name=Gwynn1940 /> [[Íomhá:The Caves of Keash.JPG| mion | 270px | ''The sixteen entrances to the Uaimheanna na Céise]] [[Íomhá:1903 Kesh Caves.jpg| mion | ''[[Robert Lloyd Praeger|Praeger's]] 1903 plan of the caves]] <!-- ==History of exploration The first thorough exploration of the caves at Keshcorran occurred during five weeks in 1901, and was initiated after a portion of a bear's skull had been discovered some years earlier.<ref name=ITS>{{Cite web |url=http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |title=Bricklieve Mountains |publisher=Institute of Technology Sligo |accessdate=6 Oct 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171119072329/http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |archive-date=19 November 2017 |url-status=dead }}</ref> These excavations, headed by [[Robert Francis Scharff]], R. J. Ussher, and [[Robert Lloyd Praeger]], recovered bones of [[Red deer|deer]], ox, goat, pig, [[Brown bear|bear]], horse, sheep, donkey, [[Mountain hare|hare]], mouse, [[Brown rat|rat]], badger, fox, dog, [[Gray wolf|wolf]], and [[stoat]]. For the first time in Ireland, evidence of the [[Arctic lemming]] was also discovered, drawing headlines around the country.<ref name=ITS /> Another important recovery was that of a metacarpus of reindeer, discovered above an area of burnt charcoal. This suggests that reindeer in Ireland survived until the human period.<ref name=Scharff1903 /> Also recovered from the excavations were the four oldest species of [[Mollusca|molluscs]] found in Ireland at the time, the remains of several fish, and numerous species of bird, most notably the [[Rock ptarmigan|ptarmigan]], [[smew]], and [[little auk]]. Another recovery of note was that of several fossilised frog bones found in the lowest stratum, which disproved a common belief that the species had only been introduced in 1699.<ref name=Scharff1903 /> Finally, the excavations found evidence of occasional human habitation going as far back as the [[Neolithic]], with more regular occupation being identified from the 10th century onward. Five human teeth and the [[humerus]] of a male were found in the caves, and man-made artefacts that were recovered include two bone needles, a bone comb, a stone [[Celt (tool)|celt]], an iron saw, two bronze pins, and a stone axe of [[adze]] type. Shells of [[Blue mussel|mussel]] and oyster were also found, further supporting human settlement.<ref name=Scharff1903 /> Further explorations took place in 1929 and 1930, and these led to the recovery of more bones of lemming, reindeer, mouse, pig, hare, horse, frog, rabbit, sheep, fox, stoat, bear, dog, ox, badger and rat. The excavations also discovered remains of [[Irish elk|elk]], cat, shrew, and duck.<ref name=Gwynn1940 /> In more recent times, some of the mammal bones recovered from these excavations have been re-analysed with [[radiocarbon dating]], confirming a late-glacial estimate for the bones found in the lower layers. Those of the bear, deer, hare, and wolf were dated to around 10,000 BC, while those of the stoat and horse were dated to around 6000 BC and 400 BC respectively.<ref>{{Cite web |url=http://www.showcaves.com/english/ie/caves/Keshcorran.html |title=Caves of Keshcorran| publisher=Show Caves of the World |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref><ref name=ITS /> The most recent discovery from the caves occurred in 1971, when a left [[tibia]] of an adult was recovered in a pool of water.<ref name=Timoney /> It has subsequently been dated to the turn of the 11th century, coinciding with an entry in the [[Annals of the Four Masters]] for 1007 AD; : ''"Muireadhach, a distinguished bishop, son of the brother of Ainmire Bocht, was suffocated in a cave, in Gaileanga of Corann."''<ref>{{Cite web |url=https://celt.ucc.ie/published/T100005B/text011.html |title=Annal M1007.2| publisher=University College Cork |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref> --> == Béaloideas '' The Uaimheanna na Céise featured prominently in medieval [[miotaseolaíocht na nGael]] and stories, with folk versions of these tales continuing in [[béaloideas]] until the 20th century. The caves are often presented as being associated with the [[alltar]], and as places to be respected and feared.<ref name=Meehan2004 /> ''[[Cath Maige Mucrama]]'' tells of the birth of [[Cormac mac Airt]] at the foot of Céis Chorainn. He is reputed to have been raised by a wolf in the caves, in a tale reminiscent of [[Romulus agus Remus]].<ref name=Timoney2013 /> '' The caves also feature in three stories about [[Fionn mac Cumhaill]]. The first, found in [[An Fhiannaíocht#Associated works|Duanaire Finn]], relates a journey by Fionn to an otherworld [[Forge|smithy]] located inside the caves. The second tale, known as ''Bruidhean Chéise Corainn'', tells of the warrior being captured and bound in the caves by the [[Tuatha Dé Danann]]. Another tale, ''the Death of Diarmuid in the Boar Hunt'', mentions [[Diarmuid Ua Duibne|Diarmuid]] and [[Gráinne (miotaseolaíocht)]] as taking refuge in the caves from a vengeful Fionn.<ref name=carrowkeel /> '' A more modern tale regarding the caves of Céis Chorainn can be found in a 1779 diary of [[Gabriel Beranger]]; : ''"This cavern is said to communicate with that in [[Contae Ros Comáin]] ... called [[Ráth Cruachan#Uaimh na gCat|Uaimh na gCat]], of which is told (and believed in both counties) that a woman in the county of Roscommon having an unruly calf could never get him home unless driving him by holding him by the tail; that one day he tried to escape and dragged the woman, against her will into the Hellmouth door ... and continued running until next morning. She came out at Kishcorren [sic], to her own amazement and that of the neighbouring people. We believed it rather than try it."''<ref name=Wilde1880 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=logainm>{{lua idirlín| url = https://www.logainm.ie/en/112051 | teideal = Uaimheanna na Céise | website = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] | dátarochtana = 11 Iúil 2023}}</ref> <ref name=MacNeill1962>MacNeill, Máire (1962), ''The Festival of Lughnasa''</ref> <ref name=Timoney2013>{{cite book | title=Dedicated to Sligo: 34 Essays on Sligo's Past | editor-last=Timoney | editor-first=Martin | pages=75–80 | year=2013 | publisher=Publishing Sligo's Past | isbn=978-0-9575547-0-2}}</ref> <ref name=Aretz2010>Aretz, Markus (2010), ''Rugose coral biostromes in the late Viséan (Mississippian) of NW Ireland''</ref> <ref name=Scharff1903>Scharff, Robert Francis (1903), ''The Exploration of the Caves of Kesh, County Sligo]'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/30079180 30079180]</ref> <ref name=Gwynn1940>Gwynn, Arthur Montague (1940), ''Report on a Further Exploration (1929) of the Caves of Keshcorran, Co. Sligo'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/20518797 20518797]</ref> <ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=680 | isbn=0 906362 43 1}}</ref> <ref name=carrowkeel>{{lua idirlín | url = http://www.carrowkeel.com/sites/carrowkeel/keshmyth.html | teideal = The Mythology of Kesh Corann | foilsitheoir = Sacred Island Guided Tours | dátarochtana = 6 Deireadh Fómhair 2017}}</ref> <ref name=Wilde1880>Wilde, William (1880), ''[https://archive.org/stream/memoirgabrielbe00wildgoog#page/n58/mode/2up The Memoirs of Gabriel Beranger]'', p. 48. [https://archive.org/details/memoirgabrielbe00wildgoog PDF here]</ref> }} {{DEFAULTSORT:Céis, Uaimheanna na}} [[Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hÉireann]] == Carn Ochtriallaigh == | location = Baile an Chairn | height = 6 m | designation2_number = 152<ref name=nms152 /> Is [[carn]] mór ársa agus [[Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann|Séadchomharthaí Náisiúnta]] é '''Carn Ochtriallaigh''' suite i g[[Contae Shligigh]] gar de {{h|Tuamaí na Ceathrún Caoile}}. Tógadh é sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama pasáiste]] faoina bhun.<ref name=Falk2008 /> == Áit Is ar cnoc íseal atá Carn Ochtriallaigh suite, i m[[baile fearainn]] Bhaile an Chairn,<ref name=logainm /> taobh thiar den Uinsinn agus taobh ó thuaidh de [[Loch Arbhach]] agus 2.1 km i bhfad ó {{h|Mainistir Bhaile an Dúin]].<ref name=Moore1998 /> == Miotas agus stair Tógadh Carn Ochtriallaigh sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama]] faoina bhun cosúil le [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], suite 5 km soir ó dheas den charn. '' One account of the cairn's construction is given in the medieval tale of the dára [[Cath Maige Tuired]]. [[Dian Cecht]], healer of the divine [[Tuatha Dé Danann]], puts healing herbs into the Well of Sláine, and the Tuatha Dé Danann drink from it. The [[na Fomhóraigh]], on a suggestion from the warrior Ochtriallach, fill the well with stones to keep their enemies from using it. Thus it is known as ''Carn Ochtrialligh''.<ref name=celt2004 /> In another medieval tale, it was the burial mound of prince [[Ailill mac Echach Mugmedóin]], brother of [[Niall of the Nine Hostages]].<ref name=Wood1892 /> '' In 1837, when it was illustrated by George Petrie,<ref name=Hensey2015> it stood to its full height and had a [[standing stone]] on top. However, much of the stone was removed for road-building by the time it was illustrated by William Wakeman in 1878.<ref name=aai_geog /> == Cur síos '' The cairn is about 60 m wide and about 6 m high, and is composed of locally quarried chunks of limestone mixed with blocks of red sandstone. There is a kerb of huge [[aolchloch]] blocks around the edge of the cairn. The monument has been extensively quarried on all sides except the southeast, which probably contains an undiscovered passage grave beneath the cairn.<ref name=tss /><ref name=di /><ref name=mli /><ref name=aai_heap /> Passage grave-style megalithic art was found on a south-facing [[kerbstone]] in 1998.<ref name=Byrne2022 /> Carn Ochtriallaigh is similar to [[Miosgán Meadhbha]], also in County Sligo. == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=nms152>{{lua idirlín | teideal = National Monuments of County Sligo in State Care | url = http://www.archaeology.ie/sites/default/files/media/pdf/monuments-in-state-care-sligo.pdf | page = 2 | work = heritageireland.ie | foilsitheoir = National Monument Service | dátarochtana = 13 Lúnasa 2020}}</ref> <ref name=Falk2008>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=4HsSAQAAIAAJ&q=Heapstown | title=Folk Beliefs and Practice in Medieval Lives | first=Ann-britt | last=Falk | first2=Donata M.| last2=Kyritz | date=1 January 2008 | publisher=Archaeopress | isbn=9781407301969 | via=Google Books}}</ref> <ref name=Moore1998>{{lua idirlín | url = https://books.google.com/books?id=MoMiAQAAIAAJ&q=Heapstown | teideal = Archaeology in County Sligo | ainm = Sam | sloinne = Moore | dáta = 1 Eanáir 1998 | foilsitheoir = FAS Community Services Unit | via=Google Books}}</ref> <ref name=logainm>{{lua idirlín | teideal = Baile an Chairn | url = https://www.logainm.ie/en/45393 | work = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]]}}</ref> <ref name=celt2004>{{lua idirlín | sloinne = Stokes | ainm = Whitley | dáta = 2004 | teideal = The Second Battle of Moytura | url=https://celt.ucc.ie/published/T300011.html | work = [[Corpus of Electronic Texts]]}}</ref> <ref name=Wood1892>{{Cite book | last=Wood-Martin | first=W. G. | title=History of Sligo | year=1892}}</ref> <ref name=Hensey2015>{{cite book | last=Hensey | first=Robert | url=https://books.google.com/books?id=FW1hCgAAQBAJ&q=Heapstown&pg=PA109 | title=First Light: The Origins of Newgrange | date=30 June 2015 | publisher=Oxbow Books | isbn=9781782979548 | via=Google Books}}</ref> <ref name=aai_geog>{{lua idirlín | teideal = Heapstown Cairn | url = https://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/#:~:text=Heapstown%20Cairn&text=This%20massive%20kerbed%20site%20is,on%20the%20summit%20of%20Knocknarea | dátarochtana = Meán Fómhair | work = Ask About Ireland}}</ref> <ref name=tss>{{lua idirlín | url = http://www.thestandingstone.ie/2011/02/heapstown-cairn-co-sligo.html | teideal =Heapstown, Cairn, Co. Sligo}}</ref> <ref name=di>{{lua idirlín |url=http://www.discoverireland.ie/Arts-Culture-Heritage/heapstown-cairn/50215 | teideal = Heapstown Cairn - Castlebaldwin - Discover Ireland}}</ref> <ref name=mli>{{lua idirlín | url = http://www.megalithicireland.com/Heapstown.htm | teideal = Heapstown Cairn, Sligo}}</ref> <ref name=aai_heap>{{lua idirlín | url = http://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/ | teideal = Heapstown}}</ref> <ref name=Byrne2022>{{lua idirlín | sloinne = Byrne | ainm = Martin | dáta = 22 Meán Fómhair 2022 | teideal = Megalithic Art at Heapstown Cairn | url = http://www.carrowkeel.com/sites/moytura/heap2.html | dátarochtana = 22 Meán Fómhair 2022 | work = The Fr. Michael O'Flanagan Heritage and History Pages}}</ref> }} [[Category:Megalithic monuments in Ireland]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ qvu8qm5nrouh2ao1wxt15tbcxwg4hsg 1327818 1327817 2026-09-11T12:21:19Z Marcas.oduinn 33120 /* Carn Ochtriallaigh */ 1327818 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] * [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]] # ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]] # ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]] == Uaimheanna na Céise == [[Íomhá:Keshcorran Caves 10816.jpg | mion | 250px | Uaimheanna na Céise]] '' The '''Uaimheanna na Céise'''<ref name=logainm /> are a series of [[Solutional cave|limestone caves]] located near the village of Keash, [[Contae Shligigh]]. The caves are situated on the west side of Cnoc Chéis Chorainn (part of the [[an Bricshliabh]]) and consist of sixteen simple chambers, some interconnecting. '' The caves have been used by man over several millennia, and it has long been suggested that they were the site of ancient religious practice or gathering such as [[Lughnasadh]].<ref name=MacNeill1962 /> '' Excavations carried out in the early 20th century, particularly those by [[Robert Francis Scharff]], discovered significant animal remains. Among others, these included bones of [[béar donn]], [[leimín Artach]], [[Fia mór na mbeann]] agus [[mac tíre]].<ref name=Timoney2013 /> == Geology '' The sixteen interconnecting caves of white cherty limestone are found at the base of a line of low cliffs, on the western slope of the hill.<ref name=Aretz2010 /> They were formed from the atmospheric weathering of [[aolchloch charbónmhar]], and run perpendicular to the rock face. [[Grianchloch]] crystals are abundant, and glacial boulder-beds can be found at the mouth of some of the caves, showing that Céis Chorainn was at one time buried beneath an [[oighearchlúid]].<ref name=Scharff1903 /> The caves bear evidence of being washed out by water, and a layer of [[breisia]] containing limestone blocks can be found in many of them. Stalagmite floors are rare, and when present appear to have been burrowed into by foxes and badgers.<ref name=Gwynn1940 /> [[Íomhá:The Caves of Keash.JPG| mion | 270px | ''The sixteen entrances to the Uaimheanna na Céise]] [[Íomhá:1903 Kesh Caves.jpg| mion | ''[[Robert Lloyd Praeger|Praeger's]] 1903 plan of the caves]] <!-- ==History of exploration The first thorough exploration of the caves at Keshcorran occurred during five weeks in 1901, and was initiated after a portion of a bear's skull had been discovered some years earlier.<ref name=ITS>{{Cite web |url=http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |title=Bricklieve Mountains |publisher=Institute of Technology Sligo |accessdate=6 Oct 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171119072329/http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |archive-date=19 November 2017 |url-status=dead }}</ref> These excavations, headed by [[Robert Francis Scharff]], R. J. Ussher, and [[Robert Lloyd Praeger]], recovered bones of [[Red deer|deer]], ox, goat, pig, [[Brown bear|bear]], horse, sheep, donkey, [[Mountain hare|hare]], mouse, [[Brown rat|rat]], badger, fox, dog, [[Gray wolf|wolf]], and [[stoat]]. For the first time in Ireland, evidence of the [[Arctic lemming]] was also discovered, drawing headlines around the country.<ref name=ITS /> Another important recovery was that of a metacarpus of reindeer, discovered above an area of burnt charcoal. This suggests that reindeer in Ireland survived until the human period.<ref name=Scharff1903 /> Also recovered from the excavations were the four oldest species of [[Mollusca|molluscs]] found in Ireland at the time, the remains of several fish, and numerous species of bird, most notably the [[Rock ptarmigan|ptarmigan]], [[smew]], and [[little auk]]. Another recovery of note was that of several fossilised frog bones found in the lowest stratum, which disproved a common belief that the species had only been introduced in 1699.<ref name=Scharff1903 /> Finally, the excavations found evidence of occasional human habitation going as far back as the [[Neolithic]], with more regular occupation being identified from the 10th century onward. Five human teeth and the [[humerus]] of a male were found in the caves, and man-made artefacts that were recovered include two bone needles, a bone comb, a stone [[Celt (tool)|celt]], an iron saw, two bronze pins, and a stone axe of [[adze]] type. Shells of [[Blue mussel|mussel]] and oyster were also found, further supporting human settlement.<ref name=Scharff1903 /> Further explorations took place in 1929 and 1930, and these led to the recovery of more bones of lemming, reindeer, mouse, pig, hare, horse, frog, rabbit, sheep, fox, stoat, bear, dog, ox, badger and rat. The excavations also discovered remains of [[Irish elk|elk]], cat, shrew, and duck.<ref name=Gwynn1940 /> In more recent times, some of the mammal bones recovered from these excavations have been re-analysed with [[radiocarbon dating]], confirming a late-glacial estimate for the bones found in the lower layers. Those of the bear, deer, hare, and wolf were dated to around 10,000 BC, while those of the stoat and horse were dated to around 6000 BC and 400 BC respectively.<ref>{{Cite web |url=http://www.showcaves.com/english/ie/caves/Keshcorran.html |title=Caves of Keshcorran| publisher=Show Caves of the World |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref><ref name=ITS /> The most recent discovery from the caves occurred in 1971, when a left [[tibia]] of an adult was recovered in a pool of water.<ref name=Timoney /> It has subsequently been dated to the turn of the 11th century, coinciding with an entry in the [[Annals of the Four Masters]] for 1007 AD; : ''"Muireadhach, a distinguished bishop, son of the brother of Ainmire Bocht, was suffocated in a cave, in Gaileanga of Corann."''<ref>{{Cite web |url=https://celt.ucc.ie/published/T100005B/text011.html |title=Annal M1007.2| publisher=University College Cork |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref> --> == Béaloideas '' The Uaimheanna na Céise featured prominently in medieval [[miotaseolaíocht na nGael]] and stories, with folk versions of these tales continuing in [[béaloideas]] until the 20th century. The caves are often presented as being associated with the [[alltar]], and as places to be respected and feared.<ref name=Meehan2004 /> ''[[Cath Maige Mucrama]]'' tells of the birth of [[Cormac mac Airt]] at the foot of Céis Chorainn. He is reputed to have been raised by a wolf in the caves, in a tale reminiscent of [[Romulus agus Remus]].<ref name=Timoney2013 /> '' The caves also feature in three stories about [[Fionn mac Cumhaill]]. The first, found in [[An Fhiannaíocht#Associated works|Duanaire Finn]], relates a journey by Fionn to an otherworld [[Forge|smithy]] located inside the caves. The second tale, known as ''Bruidhean Chéise Corainn'', tells of the warrior being captured and bound in the caves by the [[Tuatha Dé Danann]]. Another tale, ''the Death of Diarmuid in the Boar Hunt'', mentions [[Diarmuid Ua Duibne|Diarmuid]] and [[Gráinne (miotaseolaíocht)]] as taking refuge in the caves from a vengeful Fionn.<ref name=carrowkeel /> '' A more modern tale regarding the caves of Céis Chorainn can be found in a 1779 diary of [[Gabriel Beranger]]; : ''"This cavern is said to communicate with that in [[Contae Ros Comáin]] ... called [[Ráth Cruachan#Uaimh na gCat|Uaimh na gCat]], of which is told (and believed in both counties) that a woman in the county of Roscommon having an unruly calf could never get him home unless driving him by holding him by the tail; that one day he tried to escape and dragged the woman, against her will into the Hellmouth door ... and continued running until next morning. She came out at Kishcorren [sic], to her own amazement and that of the neighbouring people. We believed it rather than try it."''<ref name=Wilde1880 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=logainm>{{lua idirlín| url = https://www.logainm.ie/en/112051 | teideal = Uaimheanna na Céise | website = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] | dátarochtana = 11 Iúil 2023}}</ref> <ref name=MacNeill1962>MacNeill, Máire (1962), ''The Festival of Lughnasa''</ref> <ref name=Timoney2013>{{cite book | title=Dedicated to Sligo: 34 Essays on Sligo's Past | editor-last=Timoney | editor-first=Martin | pages=75–80 | year=2013 | publisher=Publishing Sligo's Past | isbn=978-0-9575547-0-2}}</ref> <ref name=Aretz2010>Aretz, Markus (2010), ''Rugose coral biostromes in the late Viséan (Mississippian) of NW Ireland''</ref> <ref name=Scharff1903>Scharff, Robert Francis (1903), ''The Exploration of the Caves of Kesh, County Sligo]'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/30079180 30079180]</ref> <ref name=Gwynn1940>Gwynn, Arthur Montague (1940), ''Report on a Further Exploration (1929) of the Caves of Keshcorran, Co. Sligo'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/20518797 20518797]</ref> <ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=680 | isbn=0 906362 43 1}}</ref> <ref name=carrowkeel>{{lua idirlín | url = http://www.carrowkeel.com/sites/carrowkeel/keshmyth.html | teideal = The Mythology of Kesh Corann | foilsitheoir = Sacred Island Guided Tours | dátarochtana = 6 Deireadh Fómhair 2017}}</ref> <ref name=Wilde1880>Wilde, William (1880), ''[https://archive.org/stream/memoirgabrielbe00wildgoog#page/n58/mode/2up The Memoirs of Gabriel Beranger]'', p. 48. [https://archive.org/details/memoirgabrielbe00wildgoog PDF here]</ref> }} {{DEFAULTSORT:Céis, Uaimheanna na}} [[Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hÉireann]] == Carn Ochtriallaigh == | location = Baile an Chairn | height = 6 m | designation2_number = 152<ref name=nms152 /> Is [[carn]] mór ársa agus [[Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann|Séadchomharthaí Náisiúnta]] é '''Carn Ochtriallaigh''' suite i g[[Contae Shligigh]] gar de {{h|Tuamaí na Ceathrún Caoile}}. Tógadh é sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama pasáiste]] faoina bhun.<ref name=Falk2008 /> == Áit Is ar cnoc íseal atá Carn Ochtriallaigh suite, i m[[baile fearainn]] Bhaile an Chairn,<ref name=logainm /> taobh thiar den Uinsinn agus taobh ó thuaidh de [[Loch Arbhach]] agus 2.1 km i bhfad ó {{h|Mainistir Bhaile an Dúin]].<ref name=Moore1998 /> == Miotas agus stair Tógadh Carn Ochtriallaigh sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama]] faoina bhun cosúil le [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], suite 5 km soir ó dheas den charn. '' One account of the cairn's construction is given in the medieval tale of the dára [[Cath Maige Tuired]]. [[Dian Cecht]], healer of the divine [[Tuatha Dé Danann]], puts healing herbs into the Well of Sláine, and the Tuatha Dé Danann drink from it. The [[na Fomhóraigh]], on a suggestion from the warrior Ochtriallach, fill the well with stones to keep their enemies from using it. Thus it is known as ''Carn Ochtrialligh''.<ref name=celt2004 /> In another medieval tale, it was the burial mound of prince [[Ailill mac Echach Mugmedóin]], brother of [[Niall of the Nine Hostages]].<ref name=Wood1892 /> '' In 1837, when it was illustrated by George Petrie,<ref name=Hensey2015 /> it stood to its full height and had a [[standing stone]] on top. However, much of the stone was removed for road-building by the time it was illustrated by William Wakeman in 1878.<ref name=aai_geog /> == Cur síos '' The cairn is about 60 m wide and about 6 m high, and is composed of locally quarried chunks of limestone mixed with blocks of red sandstone. There is a kerb of huge [[aolchloch]] blocks around the edge of the cairn. The monument has been extensively quarried on all sides except the southeast, which probably contains an undiscovered passage grave beneath the cairn.<ref name=tss /><ref name=di /><ref name=mli /><ref name=aai_heap /> Passage grave-style megalithic art was found on a south-facing [[kerbstone]] in 1998.<ref name=Byrne2022 /> Carn Ochtriallaigh is similar to [[Miosgán Meadhbha]], also in County Sligo. == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=nms152>{{lua idirlín | teideal = National Monuments of County Sligo in State Care | url = http://www.archaeology.ie/sites/default/files/media/pdf/monuments-in-state-care-sligo.pdf | page = 2 | work = heritageireland.ie | foilsitheoir = National Monument Service | dátarochtana = 13 Lúnasa 2020}}</ref> <ref name=Falk2008>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=4HsSAQAAIAAJ&q=Heapstown | title=Folk Beliefs and Practice in Medieval Lives | first=Ann-britt | last=Falk | first2=Donata M.| last2=Kyritz | date=1 January 2008 | publisher=Archaeopress | isbn=9781407301969 | via=Google Books}}</ref> <ref name=Moore1998>{{lua idirlín | url = https://books.google.com/books?id=MoMiAQAAIAAJ&q=Heapstown | teideal = Archaeology in County Sligo | ainm = Sam | sloinne = Moore | dáta = 1 Eanáir 1998 | foilsitheoir = FAS Community Services Unit | via=Google Books}}</ref> <ref name=logainm>{{lua idirlín | teideal = Baile an Chairn | url = https://www.logainm.ie/en/45393 | work = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]]}}</ref> <ref name=celt2004>{{lua idirlín | sloinne = Stokes | ainm = Whitley | dáta = 2004 | teideal = The Second Battle of Moytura | url=https://celt.ucc.ie/published/T300011.html | work = [[Corpus of Electronic Texts]]}}</ref> <ref name=Wood1892>{{Cite book | last=Wood-Martin | first=W. G. | title=History of Sligo | year=1892}}</ref> <ref name=Hensey2015>{{cite book | last=Hensey | first=Robert | url=https://books.google.com/books?id=FW1hCgAAQBAJ&q=Heapstown&pg=PA109 | title=First Light: The Origins of Newgrange | date=30 June 2015 | publisher=Oxbow Books | isbn=9781782979548 | via=Google Books}}</ref> <ref name=aai_geog>{{lua idirlín | teideal = Heapstown Cairn | url = https://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/#:~:text=Heapstown%20Cairn&text=This%20massive%20kerbed%20site%20is,on%20the%20summit%20of%20Knocknarea | dátarochtana = Meán Fómhair | work = Ask About Ireland}}</ref> <ref name=tss>{{lua idirlín | url = http://www.thestandingstone.ie/2011/02/heapstown-cairn-co-sligo.html | teideal =Heapstown, Cairn, Co. Sligo}}</ref> <ref name=di>{{lua idirlín |url=http://www.discoverireland.ie/Arts-Culture-Heritage/heapstown-cairn/50215 | teideal = Heapstown Cairn - Castlebaldwin - Discover Ireland}}</ref> <ref name=mli>{{lua idirlín | url = http://www.megalithicireland.com/Heapstown.htm | teideal = Heapstown Cairn, Sligo}}</ref> <ref name=aai_heap>{{lua idirlín | url = http://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/ | teideal = Heapstown}}</ref> <ref name=Byrne2022>{{lua idirlín | sloinne = Byrne | ainm = Martin | dáta = 22 Meán Fómhair 2022 | teideal = Megalithic Art at Heapstown Cairn | url = http://www.carrowkeel.com/sites/moytura/heap2.html | dátarochtana = 22 Meán Fómhair 2022 | work = The Fr. Michael O'Flanagan Heritage and History Pages}}</ref> }} [[Category:Megalithic monuments in Ireland]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ ra106oi7h77yrdkd8sdv9ilcsbrjovh 1327821 1327818 2026-09-11T12:34:26Z Marcas.oduinn 33120 /* Carn Ochtriallaigh */ 1327821 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] * [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]] # ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]] # ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]] == Uaimheanna na Céise == [[Íomhá:Keshcorran Caves 10816.jpg | mion | 250px | Uaimheanna na Céise]] '' The '''Uaimheanna na Céise'''<ref name=logainm /> are a series of [[Solutional cave|limestone caves]] located near the village of Keash, [[Contae Shligigh]]. The caves are situated on the west side of Cnoc Chéis Chorainn (part of the [[an Bricshliabh]]) and consist of sixteen simple chambers, some interconnecting. '' The caves have been used by man over several millennia, and it has long been suggested that they were the site of ancient religious practice or gathering such as [[Lughnasadh]].<ref name=MacNeill1962 /> '' Excavations carried out in the early 20th century, particularly those by [[Robert Francis Scharff]], discovered significant animal remains. Among others, these included bones of [[béar donn]], [[leimín Artach]], [[Fia mór na mbeann]] agus [[mac tíre]].<ref name=Timoney2013 /> == Geology '' The sixteen interconnecting caves of white cherty limestone are found at the base of a line of low cliffs, on the western slope of the hill.<ref name=Aretz2010 /> They were formed from the atmospheric weathering of [[aolchloch charbónmhar]], and run perpendicular to the rock face. [[Grianchloch]] crystals are abundant, and glacial boulder-beds can be found at the mouth of some of the caves, showing that Céis Chorainn was at one time buried beneath an [[oighearchlúid]].<ref name=Scharff1903 /> The caves bear evidence of being washed out by water, and a layer of [[breisia]] containing limestone blocks can be found in many of them. Stalagmite floors are rare, and when present appear to have been burrowed into by foxes and badgers.<ref name=Gwynn1940 /> [[Íomhá:The Caves of Keash.JPG| mion | 270px | ''The sixteen entrances to the Uaimheanna na Céise]] [[Íomhá:1903 Kesh Caves.jpg| mion | ''[[Robert Lloyd Praeger|Praeger's]] 1903 plan of the caves]] <!-- ==History of exploration The first thorough exploration of the caves at Keshcorran occurred during five weeks in 1901, and was initiated after a portion of a bear's skull had been discovered some years earlier.<ref name=ITS>{{Cite web |url=http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |title=Bricklieve Mountains |publisher=Institute of Technology Sligo |accessdate=6 Oct 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171119072329/http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |archive-date=19 November 2017 |url-status=dead }}</ref> These excavations, headed by [[Robert Francis Scharff]], R. J. Ussher, and [[Robert Lloyd Praeger]], recovered bones of [[Red deer|deer]], ox, goat, pig, [[Brown bear|bear]], horse, sheep, donkey, [[Mountain hare|hare]], mouse, [[Brown rat|rat]], badger, fox, dog, [[Gray wolf|wolf]], and [[stoat]]. For the first time in Ireland, evidence of the [[Arctic lemming]] was also discovered, drawing headlines around the country.<ref name=ITS /> Another important recovery was that of a metacarpus of reindeer, discovered above an area of burnt charcoal. This suggests that reindeer in Ireland survived until the human period.<ref name=Scharff1903 /> Also recovered from the excavations were the four oldest species of [[Mollusca|molluscs]] found in Ireland at the time, the remains of several fish, and numerous species of bird, most notably the [[Rock ptarmigan|ptarmigan]], [[smew]], and [[little auk]]. Another recovery of note was that of several fossilised frog bones found in the lowest stratum, which disproved a common belief that the species had only been introduced in 1699.<ref name=Scharff1903 /> Finally, the excavations found evidence of occasional human habitation going as far back as the [[Neolithic]], with more regular occupation being identified from the 10th century onward. Five human teeth and the [[humerus]] of a male were found in the caves, and man-made artefacts that were recovered include two bone needles, a bone comb, a stone [[Celt (tool)|celt]], an iron saw, two bronze pins, and a stone axe of [[adze]] type. Shells of [[Blue mussel|mussel]] and oyster were also found, further supporting human settlement.<ref name=Scharff1903 /> Further explorations took place in 1929 and 1930, and these led to the recovery of more bones of lemming, reindeer, mouse, pig, hare, horse, frog, rabbit, sheep, fox, stoat, bear, dog, ox, badger and rat. The excavations also discovered remains of [[Irish elk|elk]], cat, shrew, and duck.<ref name=Gwynn1940 /> In more recent times, some of the mammal bones recovered from these excavations have been re-analysed with [[radiocarbon dating]], confirming a late-glacial estimate for the bones found in the lower layers. Those of the bear, deer, hare, and wolf were dated to around 10,000 BC, while those of the stoat and horse were dated to around 6000 BC and 400 BC respectively.<ref>{{Cite web |url=http://www.showcaves.com/english/ie/caves/Keshcorran.html |title=Caves of Keshcorran| publisher=Show Caves of the World |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref><ref name=ITS /> The most recent discovery from the caves occurred in 1971, when a left [[tibia]] of an adult was recovered in a pool of water.<ref name=Timoney /> It has subsequently been dated to the turn of the 11th century, coinciding with an entry in the [[Annals of the Four Masters]] for 1007 AD; : ''"Muireadhach, a distinguished bishop, son of the brother of Ainmire Bocht, was suffocated in a cave, in Gaileanga of Corann."''<ref>{{Cite web |url=https://celt.ucc.ie/published/T100005B/text011.html |title=Annal M1007.2| publisher=University College Cork |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref> --> == Béaloideas '' The Uaimheanna na Céise featured prominently in medieval [[miotaseolaíocht na nGael]] and stories, with folk versions of these tales continuing in [[béaloideas]] until the 20th century. The caves are often presented as being associated with the [[alltar]], and as places to be respected and feared.<ref name=Meehan2004 /> ''[[Cath Maige Mucrama]]'' tells of the birth of [[Cormac mac Airt]] at the foot of Céis Chorainn. He is reputed to have been raised by a wolf in the caves, in a tale reminiscent of [[Romulus agus Remus]].<ref name=Timoney2013 /> '' The caves also feature in three stories about [[Fionn mac Cumhaill]]. The first, found in [[An Fhiannaíocht#Associated works|Duanaire Finn]], relates a journey by Fionn to an otherworld [[Forge|smithy]] located inside the caves. The second tale, known as ''Bruidhean Chéise Corainn'', tells of the warrior being captured and bound in the caves by the [[Tuatha Dé Danann]]. Another tale, ''the Death of Diarmuid in the Boar Hunt'', mentions [[Diarmuid Ua Duibne|Diarmuid]] and [[Gráinne (miotaseolaíocht)]] as taking refuge in the caves from a vengeful Fionn.<ref name=carrowkeel /> '' A more modern tale regarding the caves of Céis Chorainn can be found in a 1779 diary of [[Gabriel Beranger]]; : ''"This cavern is said to communicate with that in [[Contae Ros Comáin]] ... called [[Ráth Cruachan#Uaimh na gCat|Uaimh na gCat]], of which is told (and believed in both counties) that a woman in the county of Roscommon having an unruly calf could never get him home unless driving him by holding him by the tail; that one day he tried to escape and dragged the woman, against her will into the Hellmouth door ... and continued running until next morning. She came out at Kishcorren [sic], to her own amazement and that of the neighbouring people. We believed it rather than try it."''<ref name=Wilde1880 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=logainm>{{lua idirlín| url = https://www.logainm.ie/en/112051 | teideal = Uaimheanna na Céise | website = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] | dátarochtana = 11 Iúil 2023}}</ref> <ref name=MacNeill1962>MacNeill, Máire (1962), ''The Festival of Lughnasa''</ref> <ref name=Timoney2013>{{cite book | title=Dedicated to Sligo: 34 Essays on Sligo's Past | editor-last=Timoney | editor-first=Martin | pages=75–80 | year=2013 | publisher=Publishing Sligo's Past | isbn=978-0-9575547-0-2}}</ref> <ref name=Aretz2010>Aretz, Markus (2010), ''Rugose coral biostromes in the late Viséan (Mississippian) of NW Ireland''</ref> <ref name=Scharff1903>Scharff, Robert Francis (1903), ''The Exploration of the Caves of Kesh, County Sligo]'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/30079180 30079180]</ref> <ref name=Gwynn1940>Gwynn, Arthur Montague (1940), ''Report on a Further Exploration (1929) of the Caves of Keshcorran, Co. Sligo'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/20518797 20518797]</ref> <ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=680 | isbn=0 906362 43 1}}</ref> <ref name=carrowkeel>{{lua idirlín | url = http://www.carrowkeel.com/sites/carrowkeel/keshmyth.html | teideal = The Mythology of Kesh Corann | foilsitheoir = Sacred Island Guided Tours | dátarochtana = 6 Deireadh Fómhair 2017}}</ref> <ref name=Wilde1880>Wilde, William (1880), ''[https://archive.org/stream/memoirgabrielbe00wildgoog#page/n58/mode/2up The Memoirs of Gabriel Beranger]'', p. 48. [https://archive.org/details/memoirgabrielbe00wildgoog PDF here]</ref> }} {{DEFAULTSORT:Céis, Uaimheanna na}} [[Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hÉireann]] == Carn Ochtriallaigh == | location = Baile an Chairn | height = 6 m | designation2_number = 152<ref name=nms152 /> Is [[carn]] mór ársa agus [[Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann|Séadchomharthaí Náisiúnta]] é '''Carn Ochtriallaigh''' suite i g[[Contae Shligigh]] gar de {{h|Tuamaí na Ceathrún Caoile}}. Tógadh é sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama pasáiste]] faoina bhun.<ref name=Falk2008 /> == Áit Is ar cnoc íseal atá Carn Ochtriallaigh suite, i m[[baile fearainn]] Bhaile an Chairn,<ref name=logainm /> taobh thiar den Uinsinn agus taobh ó thuaidh de [[Loch Arbhach]] agus 2.1 km i bhfad ó {{h|Mainistir Bhaile an Dúin]].<ref name=Moore1998 /> == Miotas agus stair Tógadh Carn Ochtriallaigh sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama]] faoina bhun cosúil le [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], suite 5 km soir ó dheas den charn. '' One account of the cairn's construction is given in the medieval tale of the dára [[Cath Maighe Tuireadh]]. [[Dian Cécht]], healer of the divine [[Tuatha Dé Danann]], puts healing herbs into the Well of Sláine, and the Tuatha Dé Danann drink from it. Na [[Fomhóraigh]], on a suggestion from the warrior Ochtriallach, fill the well with stones to keep their enemies from using it. Thus it is known as ''Carn Ochtrialligh''.<ref name=celt2004 /> In another medieval tale, it was the burial mound of prince [[Ailill mac Echach Mugmedóin]], brother of [[Niall Noígíallach|Niall Naoighiallach]].<ref name=Wood1892 /> '' In 1837, when it was illustrated by George Petrie,<ref name=Hensey2015 /> it stood to its full height and had a [[gallán]] on top. However, much of the stone was removed for road-building by the time it was illustrated by William Wakeman in 1878.<ref name=aai_geog /> == Cur síos '' The cairn is about 60 m wide and about 6 m high, and is composed of locally quarried chunks of limestone mixed with blocks of red sandstone. There is a kerb of huge [[aolchloch]] blocks around the edge of the cairn. The monument has been extensively quarried on all sides except the southeast, which probably contains an undiscovered passage grave beneath the cairn.<ref name=tss /><ref name=di /><ref name=mli /><ref name=aai_heap /> Passage grave-style megalithic art was found on a south-facing [[kerbstone]] in 1998.<ref name=Byrne2022 /> Carn Ochtriallaigh is similar to [[Meascán Mhéabha]], also in County Sligo. == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=nms152>{{lua idirlín | teideal = National Monuments of County Sligo in State Care | url = http://www.archaeology.ie/sites/default/files/media/pdf/monuments-in-state-care-sligo.pdf | page = 2 | work = heritageireland.ie | foilsitheoir = National Monument Service | dátarochtana = 13 Lúnasa 2020}}</ref> <ref name=Falk2008>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=4HsSAQAAIAAJ&q=Heapstown | title=Folk Beliefs and Practice in Medieval Lives | first=Ann-britt | last=Falk | first2=Donata M.| last2=Kyritz | date=1 January 2008 | publisher=Archaeopress | isbn=9781407301969 | via=Google Books}}</ref> <ref name=Moore1998>{{lua idirlín | url = https://books.google.com/books?id=MoMiAQAAIAAJ&q=Heapstown | teideal = Archaeology in County Sligo | ainm = Sam | sloinne = Moore | dáta = 1 Eanáir 1998 | foilsitheoir = FAS Community Services Unit | via=Google Books}}</ref> <ref name=logainm>{{lua idirlín | teideal = Baile an Chairn | url = https://www.logainm.ie/en/45393 | work = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]]}}</ref> <ref name=celt2004>{{lua idirlín | sloinne = Stokes | ainm = Whitley | dáta = 2004 | teideal = The Second Battle of Moytura | url=https://celt.ucc.ie/published/T300011.html | work = [[Corpus of Electronic Texts]]}}</ref> <ref name=Wood1892>{{Cite book | last=Wood-Martin | first=W. G. | title=History of Sligo | year=1892}}</ref> <ref name=Hensey2015>{{cite book | last=Hensey | first=Robert | url=https://books.google.com/books?id=FW1hCgAAQBAJ&q=Heapstown&pg=PA109 | title=First Light: The Origins of Newgrange | date=30 June 2015 | publisher=Oxbow Books | isbn=9781782979548 | via=Google Books}}</ref> <ref name=aai_geog>{{lua idirlín | teideal = Heapstown Cairn | url = https://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/#:~:text=Heapstown%20Cairn&text=This%20massive%20kerbed%20site%20is,on%20the%20summit%20of%20Knocknarea | dátarochtana = 22 Meán Fómhair 2022 | work = askaboutireland.ie}}</ref> <ref name=tss>{{lua idirlín | url = http://www.thestandingstone.ie/2011/02/heapstown-cairn-co-sligo.html | teideal = Heapstown, Cairn, Co. Sligo | work = thestandingstone.ie}}</ref> <ref name=di>{{lua idirlín |url=http://www.discoverireland.ie/Arts-Culture-Heritage/heapstown-cairn/50215 | teideal = Heapstown Cairn | work = discoverireland.ie}}</ref> <ref name=mli>{{lua idirlín | url = http://www.megalithicireland.com/Heapstown.htm | teideal = Heapstown Cairn, Sligo | work = megalithicireland.com}}</ref> <ref name=aai_heap>{{lua idirlín | url = http://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/ | teideal = Heapstown | work = askaboutireland.ie}}</ref> <ref name=Byrne2022>{{lua idirlín | sloinne = Byrne | ainm = Martin | dáta = 22 Meán Fómhair 2022 | teideal = Megalithic Art at Heapstown Cairn | url = http://www.carrowkeel.com/sites/moytura/heap2.html | dátarochtana = 22 Meán Fómhair 2022 | work = The Fr. Michael O'Flanagan Heritage and History Pages}}</ref> }} [[Category:Megalithic monuments in Ireland]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ swwfg2nkr68kgmcq10zjuxn0hekuc5c 1327822 1327821 2026-09-11T12:40:58Z Marcas.oduinn 33120 1327822 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] * [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]] # ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]] # ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]] == Uaimheanna na Céise == [[Íomhá:Keshcorran Caves 10816.jpg | mion | 250px | Uaimheanna na Céise]] '' The '''Uaimheanna na Céise'''<ref name=logainm /> are a series of [[Solutional cave|limestone caves]] located near the village of Keash, [[Contae Shligigh]]. The caves are situated on the west side of Cnoc Chéis Chorainn (part of the [[an Bricshliabh]]) and consist of sixteen simple chambers, some interconnecting. '' The caves have been used by man over several millennia, and it has long been suggested that they were the site of ancient religious practice or gathering such as [[Lughnasadh]].<ref name=MacNeill1962 /> '' Excavations carried out in the early 20th century, particularly those by [[Robert Francis Scharff]], discovered significant animal remains. Among others, these included bones of [[béar donn]], [[leimín Artach]], [[Fia mór na mbeann]] agus [[mac tíre]].<ref name=Timoney2013 /> == Geology '' The sixteen interconnecting caves of white cherty limestone are found at the base of a line of low cliffs, on the western slope of the hill.<ref name=Aretz2010 /> They were formed from the atmospheric weathering of [[aolchloch charbónmhar]], and run perpendicular to the rock face. [[Grianchloch]] crystals are abundant, and glacial boulder-beds can be found at the mouth of some of the caves, showing that Céis Chorainn was at one time buried beneath an [[oighearchlúid]].<ref name=Scharff1903 /> The caves bear evidence of being washed out by water, and a layer of [[breisia]] containing limestone blocks can be found in many of them. Stalagmite floors are rare, and when present appear to have been burrowed into by foxes and badgers.<ref name=Gwynn1940 /> [[Íomhá:The Caves of Keash.JPG| mion | 270px | ''The sixteen entrances to the Uaimheanna na Céise]] [[Íomhá:1903 Kesh Caves.jpg| mion | ''[[Robert Lloyd Praeger|Praeger's]] 1903 plan of the caves]] <!-- ==History of exploration The first thorough exploration of the caves at Keshcorran occurred during five weeks in 1901, and was initiated after a portion of a bear's skull had been discovered some years earlier.<ref name=ITS>{{Cite web |url=http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |title=Bricklieve Mountains |publisher=Institute of Technology Sligo |accessdate=6 Oct 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171119072329/http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |archive-date=19 November 2017 |url-status=dead }}</ref> These excavations, headed by [[Robert Francis Scharff]], R. J. Ussher, and [[Robert Lloyd Praeger]], recovered bones of [[Red deer|deer]], ox, goat, pig, [[Brown bear|bear]], horse, sheep, donkey, [[Mountain hare|hare]], mouse, [[Brown rat|rat]], badger, fox, dog, [[Gray wolf|wolf]], and [[stoat]]. For the first time in Ireland, evidence of the [[Arctic lemming]] was also discovered, drawing headlines around the country.<ref name=ITS /> Another important recovery was that of a metacarpus of reindeer, discovered above an area of burnt charcoal. This suggests that reindeer in Ireland survived until the human period.<ref name=Scharff1903 /> Also recovered from the excavations were the four oldest species of [[Mollusca|molluscs]] found in Ireland at the time, the remains of several fish, and numerous species of bird, most notably the [[Rock ptarmigan|ptarmigan]], [[smew]], and [[little auk]]. Another recovery of note was that of several fossilised frog bones found in the lowest stratum, which disproved a common belief that the species had only been introduced in 1699.<ref name=Scharff1903 /> Finally, the excavations found evidence of occasional human habitation going as far back as the [[Neolithic]], with more regular occupation being identified from the 10th century onward. Five human teeth and the [[humerus]] of a male were found in the caves, and man-made artefacts that were recovered include two bone needles, a bone comb, a stone [[Celt (tool)|celt]], an iron saw, two bronze pins, and a stone axe of [[adze]] type. Shells of [[Blue mussel|mussel]] and oyster were also found, further supporting human settlement.<ref name=Scharff1903 /> Further explorations took place in 1929 and 1930, and these led to the recovery of more bones of lemming, reindeer, mouse, pig, hare, horse, frog, rabbit, sheep, fox, stoat, bear, dog, ox, badger and rat. The excavations also discovered remains of [[Irish elk|elk]], cat, shrew, and duck.<ref name=Gwynn1940 /> In more recent times, some of the mammal bones recovered from these excavations have been re-analysed with [[radiocarbon dating]], confirming a late-glacial estimate for the bones found in the lower layers. Those of the bear, deer, hare, and wolf were dated to around 10,000 BC, while those of the stoat and horse were dated to around 6000 BC and 400 BC respectively.<ref>{{Cite web |url=http://www.showcaves.com/english/ie/caves/Keshcorran.html |title=Caves of Keshcorran| publisher=Show Caves of the World |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref><ref name=ITS /> The most recent discovery from the caves occurred in 1971, when a left [[tibia]] of an adult was recovered in a pool of water.<ref name=Timoney /> It has subsequently been dated to the turn of the 11th century, coinciding with an entry in the [[Annals of the Four Masters]] for 1007 AD; : ''"Muireadhach, a distinguished bishop, son of the brother of Ainmire Bocht, was suffocated in a cave, in Gaileanga of Corann."''<ref>{{Cite web |url=https://celt.ucc.ie/published/T100005B/text011.html |title=Annal M1007.2| publisher=University College Cork |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref> --> == Béaloideas '' The Uaimheanna na Céise featured prominently in medieval [[miotaseolaíocht na nGael]] and stories, with folk versions of these tales continuing in [[béaloideas]] until the 20th century. The caves are often presented as being associated with the [[alltar]], and as places to be respected and feared.<ref name=Meehan2004 /> ''[[Cath Maige Mucrama]]'' tells of the birth of [[Cormac mac Airt]] at the foot of Céis Chorainn. He is reputed to have been raised by a wolf in the caves, in a tale reminiscent of [[Romulus agus Remus]].<ref name=Timoney2013 /> '' The caves also feature in three stories about [[Fionn mac Cumhaill]]. The first, found in [[An Fhiannaíocht#Associated works|Duanaire Finn]], relates a journey by Fionn to an otherworld [[Forge|smithy]] located inside the caves. The second tale, known as ''Bruidhean Chéise Corainn'', tells of the warrior being captured and bound in the caves by the [[Tuatha Dé Danann]]. Another tale, ''the Death of Diarmuid in the Boar Hunt'', mentions [[Diarmuid Ua Duibne|Diarmuid]] and [[Gráinne (miotaseolaíocht)]] as taking refuge in the caves from a vengeful Fionn.<ref name=carrowkeel /> '' A more modern tale regarding the caves of Céis Chorainn can be found in a 1779 diary of [[Gabriel Beranger]]; : ''"This cavern is said to communicate with that in [[Contae Ros Comáin]] ... called [[Ráth Cruachan#Uaimh na gCat|Uaimh na gCat]], of which is told (and believed in both counties) that a woman in the county of Roscommon having an unruly calf could never get him home unless driving him by holding him by the tail; that one day he tried to escape and dragged the woman, against her will into the Hellmouth door ... and continued running until next morning. She came out at Kishcorren [sic], to her own amazement and that of the neighbouring people. We believed it rather than try it."''<ref name=Wilde1880 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=logainm>{{lua idirlín| url = https://www.logainm.ie/en/112051 | teideal = Uaimheanna na Céise | website = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] | dátarochtana = 11 Iúil 2023}}</ref> <ref name=MacNeill1962>MacNeill, Máire (1962), ''The Festival of Lughnasa''</ref> <ref name=Timoney2013>{{cite book | title=Dedicated to Sligo: 34 Essays on Sligo's Past | editor-last=Timoney | editor-first=Martin | pages=75–80 | year=2013 | publisher=Publishing Sligo's Past | isbn=978-0-9575547-0-2}}</ref> <ref name=Aretz2010>Aretz, Markus (2010), ''Rugose coral biostromes in the late Viséan (Mississippian) of NW Ireland''</ref> <ref name=Scharff1903>Scharff, Robert Francis (1903), ''The Exploration of the Caves of Kesh, County Sligo]'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/30079180 30079180]</ref> <ref name=Gwynn1940>Gwynn, Arthur Montague (1940), ''Report on a Further Exploration (1929) of the Caves of Keshcorran, Co. Sligo'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/20518797 20518797]</ref> <ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=680 | isbn=0 906362 43 1}}</ref> <ref name=carrowkeel>{{lua idirlín | url = http://www.carrowkeel.com/sites/carrowkeel/keshmyth.html | teideal = The Mythology of Kesh Corann | foilsitheoir = Sacred Island Guided Tours | dátarochtana = 6 Deireadh Fómhair 2017}}</ref> <ref name=Wilde1880>Wilde, William (1880), ''[https://archive.org/stream/memoirgabrielbe00wildgoog#page/n58/mode/2up The Memoirs of Gabriel Beranger]'', p. 48. [https://archive.org/details/memoirgabrielbe00wildgoog PDF here]</ref> }} {{DEFAULTSORT:Céis, Uaimheanna na}} [[Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hÉireann]] == Carn Ochtriallaigh == | location = Baile an Chairn | height = 6 m | designation2_number = 152<ref name=nms152 /> Is [[carn]] mór ársa agus [[Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann|Séadchomharthaí Náisiúnta]] é '''Carn Ochtriallaigh''' suite i g[[Contae Shligigh]] gar de {{h|Tuamaí na Ceathrún Caoile}}. Tógadh é sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama pasáiste]] faoina bhun.<ref name=Falk2008 /> == Áit Is ar cnoc íseal atá Carn Ochtriallaigh suite, i m[[baile fearainn]] Bhaile an Chairn,<ref name=logainm /> taobh thiar den Uinsinn agus taobh ó thuaidh de [[Loch Arbhach]] agus 2.1 km i bhfad ó {{h|Mainistir Bhaile an Dúin]].<ref name=Moore1998 /> == Miotas agus stair Tógadh Carn Ochtriallaigh sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama]] faoina bhun cosúil le [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], suite 5 km soir ó dheas den charn. '' One account of the cairn's construction is given in the medieval tale of the dára [[Cath Maighe Tuireadh]]. [[Dian Cécht]], healer of the divine [[Tuatha Dé Danann]], puts healing herbs into the Well of Sláine, and the Tuatha Dé Danann drink from it. Na [[Fomhóraigh]], on a suggestion from the warrior Ochtriallach, fill the well with stones to keep their enemies from using it. Thus it is known as ''Carn Ochtrialligh''.<ref name=celt2004 /> In another medieval tale, it was the burial mound of prince [[Ailill mac Echach Mugmedóin]], brother of [[Niall Noígíallach|Niall Naoighiallach]].<ref name=Wood1892 /> '' In 1837, when it was illustrated by George Petrie,<ref name=Hensey2015 /> it stood to its full height and had a [[gallán]] on top. However, much of the stone was removed for road-building by the time it was illustrated by William Wakeman in 1878.<ref name=aai_geog /> == Cur síos '' The cairn is about 60 m wide and about 6 m high, and is composed of locally quarried chunks of limestone mixed with blocks of red sandstone. There is a kerb of huge [[aolchloch]] blocks around the edge of the cairn. The monument has been extensively quarried on all sides except the southeast, which probably contains an undiscovered passage grave beneath the cairn.<ref name=tss /><ref name=mli /><ref name=aai_heap /> Passage grave-style megalithic art was found on a south-facing [[kerbstone]] in 1998.<ref name=Byrne2022 /> Carn Ochtriallaigh is similar to [[Meascán Mhéabha]], also in County Sligo. == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=nms152>{{lua idirlín | teideal = National Monuments of County Sligo in State Care | url = http://www.archaeology.ie/sites/default/files/media/pdf/monuments-in-state-care-sligo.pdf | page = 2 | work = heritageireland.ie | foilsitheoir = National Monument Service | dátarochtana = 13 Lúnasa 2020}}</ref> <ref name=Falk2008>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=4HsSAQAAIAAJ&q=Heapstown | title=Folk Beliefs and Practice in Medieval Lives | first=Ann-britt | last=Falk | first2=Donata M.| last2=Kyritz | date=1 January 2008 | publisher=Archaeopress | isbn=9781407301969 | via=Google Books}}</ref> <ref name=Moore1998>{{lua idirlín | url = https://books.google.com/books?id=MoMiAQAAIAAJ&q=Heapstown | teideal = Archaeology in County Sligo | ainm = Sam | sloinne = Moore | dáta = 1 Eanáir 1998 | foilsitheoir = FAS Community Services Unit | via=Google Books}}</ref> <ref name=logainm>{{lua idirlín | teideal = Baile an Chairn | url = https://www.logainm.ie/en/45393 | work = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]]}}</ref> <ref name=celt2004>{{lua idirlín | sloinne = Stokes | ainm = Whitley | dáta = 2004 | teideal = The Second Battle of Moytura | url=https://celt.ucc.ie/published/T300011.html | work = [[Corpus of Electronic Texts]]}}</ref> <ref name=Wood1892>{{Cite book | last=Wood-Martin | first=W. G. | title=History of Sligo | year=1892}}</ref> <ref name=Hensey2015>{{cite book | last=Hensey | first=Robert | url=https://books.google.com/books?id=FW1hCgAAQBAJ&q=Heapstown&pg=PA109 | title=First Light: The Origins of Newgrange | date=30 June 2015 | publisher=Oxbow Books | isbn=9781782979548 | via=Google Books}}</ref> <ref name=aai_geog>{{lua idirlín | teideal = Heapstown Cairn | url = https://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/#:~:text=Heapstown%20Cairn&text=This%20massive%20kerbed%20site%20is,on%20the%20summit%20of%20Knocknarea | dátarochtana = 22 Meán Fómhair 2022 | work = askaboutireland.ie}}</ref> <ref name=tss>{{lua idirlín | url = http://www.thestandingstone.ie/2011/02/heapstown-cairn-co-sligo.html | teideal = Heapstown, Cairn, Co. Sligo | work = thestandingstone.ie}}</ref> <ref name=mli>{{lua idirlín | url = http://www.megalithicireland.com/Heapstown.htm | teideal = Heapstown Cairn, Sligo | work = megalithicireland.com}}</ref> <ref name=aai_heap>{{lua idirlín | url = http://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/ | teideal = Heapstown | work = askaboutireland.ie}}</ref> <ref name=Byrne2022>{{lua idirlín | sloinne = Byrne | ainm = Martin | dáta = 22 Meán Fómhair 2022 | teideal = Megalithic Art at Heapstown Cairn | url = http://www.carrowkeel.com/sites/moytura/heap2.html | dátarochtana = 22 Meán Fómhair 2022 | work = The Fr. Michael O'Flanagan Heritage and History Pages}}</ref> }} [[Category:Megalithic monuments in Ireland]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ m1mndtd8eqjdggk5aakv4nnws489y1q 1327823 1327822 2026-09-11T12:50:36Z Marcas.oduinn 33120 1327823 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] * [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]] # ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]] # ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]] == Uaimheanna na Céise == [[Íomhá:Keshcorran Caves 10816.jpg | mion | 250px | Uaimheanna na Céise]] '' The '''Uaimheanna na Céise'''<ref name=logainm /> are a series of [[Solutional cave|limestone caves]] located near the village of Keash, [[Contae Shligigh]]. The caves are situated on the west side of Cnoc Chéis Chorainn (part of the [[an Bricshliabh]]) and consist of sixteen simple chambers, some interconnecting. '' The caves have been used by man over several millennia, and it has long been suggested that they were the site of ancient religious practice or gathering such as [[Lughnasadh]].<ref name=MacNeill1962 /> '' Excavations carried out in the early 20th century, particularly those by [[Robert Francis Scharff]], discovered significant animal remains. Among others, these included bones of [[béar donn]], [[leimín Artach]], [[Fia mór na mbeann]] agus [[mac tíre]].<ref name=Timoney2013 /> == Geology '' The sixteen interconnecting caves of white cherty limestone are found at the base of a line of low cliffs, on the western slope of the hill.<ref name=Aretz2010 /> They were formed from the atmospheric weathering of [[aolchloch charbónmhar]], and run perpendicular to the rock face. [[Grianchloch]] crystals are abundant, and glacial boulder-beds can be found at the mouth of some of the caves, showing that Céis Chorainn was at one time buried beneath an [[oighearchlúid]].<ref name=Scharff1903 /> The caves bear evidence of being washed out by water, and a layer of [[breisia]] containing limestone blocks can be found in many of them. Stalagmite floors are rare, and when present appear to have been burrowed into by foxes and badgers.<ref name=Gwynn1940 /> [[Íomhá:The Caves of Keash.JPG| mion | 270px | ''The sixteen entrances to the Uaimheanna na Céise]] [[Íomhá:1903 Kesh Caves.jpg| mion | ''[[Robert Lloyd Praeger|Praeger's]] 1903 plan of the caves]] <!-- ==History of exploration The first thorough exploration of the caves at Keshcorran occurred during five weeks in 1901, and was initiated after a portion of a bear's skull had been discovered some years earlier.<ref name=ITS>{{Cite web |url=http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |title=Bricklieve Mountains |publisher=Institute of Technology Sligo |accessdate=6 Oct 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171119072329/http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |archive-date=19 November 2017 |url-status=dead }}</ref> These excavations, headed by [[Robert Francis Scharff]], R. J. Ussher, and [[Robert Lloyd Praeger]], recovered bones of [[Red deer|deer]], ox, goat, pig, [[Brown bear|bear]], horse, sheep, donkey, [[Mountain hare|hare]], mouse, [[Brown rat|rat]], badger, fox, dog, [[Gray wolf|wolf]], and [[stoat]]. For the first time in Ireland, evidence of the [[Arctic lemming]] was also discovered, drawing headlines around the country.<ref name=ITS /> Another important recovery was that of a metacarpus of reindeer, discovered above an area of burnt charcoal. This suggests that reindeer in Ireland survived until the human period.<ref name=Scharff1903 /> Also recovered from the excavations were the four oldest species of [[Mollusca|molluscs]] found in Ireland at the time, the remains of several fish, and numerous species of bird, most notably the [[Rock ptarmigan|ptarmigan]], [[smew]], and [[little auk]]. Another recovery of note was that of several fossilised frog bones found in the lowest stratum, which disproved a common belief that the species had only been introduced in 1699.<ref name=Scharff1903 /> Finally, the excavations found evidence of occasional human habitation going as far back as the [[Neolithic]], with more regular occupation being identified from the 10th century onward. Five human teeth and the [[humerus]] of a male were found in the caves, and man-made artefacts that were recovered include two bone needles, a bone comb, a stone [[Celt (tool)|celt]], an iron saw, two bronze pins, and a stone axe of [[adze]] type. Shells of [[Blue mussel|mussel]] and oyster were also found, further supporting human settlement.<ref name=Scharff1903 /> Further explorations took place in 1929 and 1930, and these led to the recovery of more bones of lemming, reindeer, mouse, pig, hare, horse, frog, rabbit, sheep, fox, stoat, bear, dog, ox, badger and rat. The excavations also discovered remains of [[Irish elk|elk]], cat, shrew, and duck.<ref name=Gwynn1940 /> In more recent times, some of the mammal bones recovered from these excavations have been re-analysed with [[radiocarbon dating]], confirming a late-glacial estimate for the bones found in the lower layers. Those of the bear, deer, hare, and wolf were dated to around 10,000 BC, while those of the stoat and horse were dated to around 6000 BC and 400 BC respectively.<ref>{{Cite web |url=http://www.showcaves.com/english/ie/caves/Keshcorran.html |title=Caves of Keshcorran| publisher=Show Caves of the World |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref><ref name=ITS /> The most recent discovery from the caves occurred in 1971, when a left [[tibia]] of an adult was recovered in a pool of water.<ref name=Timoney /> It has subsequently been dated to the turn of the 11th century, coinciding with an entry in the [[Annals of the Four Masters]] for 1007 AD; : ''"Muireadhach, a distinguished bishop, son of the brother of Ainmire Bocht, was suffocated in a cave, in Gaileanga of Corann."''<ref>{{Cite web |url=https://celt.ucc.ie/published/T100005B/text011.html |title=Annal M1007.2| publisher=University College Cork |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref> --> == Béaloideas '' The Uaimheanna na Céise featured prominently in medieval [[miotaseolaíocht na nGael]] and stories, with folk versions of these tales continuing in [[béaloideas]] until the 20th century. The caves are often presented as being associated with the [[alltar]], and as places to be respected and feared.<ref name=Meehan2004 /> ''[[Cath Maige Mucrama]]'' tells of the birth of [[Cormac mac Airt]] at the foot of Céis Chorainn. He is reputed to have been raised by a wolf in the caves, in a tale reminiscent of [[Romulus agus Remus]].<ref name=Timoney2013 /> '' The caves also feature in three stories about [[Fionn mac Cumhaill]]. The first, found in [[An Fhiannaíocht#Associated works|Duanaire Finn]], relates a journey by Fionn to an otherworld [[Forge|smithy]] located inside the caves. The second tale, known as ''Bruidhean Chéise Corainn'', tells of the warrior being captured and bound in the caves by the [[Tuatha Dé Danann]]. Another tale, ''the Death of Diarmuid in the Boar Hunt'', mentions [[Diarmuid Ua Duibne|Diarmuid]] and [[Gráinne (miotaseolaíocht)]] as taking refuge in the caves from a vengeful Fionn.<ref name=carrowkeel /> '' A more modern tale regarding the caves of Céis Chorainn can be found in a 1779 diary of [[Gabriel Beranger]]; : ''"This cavern is said to communicate with that in [[Contae Ros Comáin]] ... called [[Ráth Cruachan#Uaimh na gCat|Uaimh na gCat]], of which is told (and believed in both counties) that a woman in the county of Roscommon having an unruly calf could never get him home unless driving him by holding him by the tail; that one day he tried to escape and dragged the woman, against her will into the Hellmouth door ... and continued running until next morning. She came out at Kishcorren [sic], to her own amazement and that of the neighbouring people. We believed it rather than try it."''<ref name=Wilde1880 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=logainm>{{lua idirlín| url = https://www.logainm.ie/en/112051 | teideal = Uaimheanna na Céise | website = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] | dátarochtana = 11 Iúil 2023}}</ref> <ref name=MacNeill1962>MacNeill, Máire (1962), ''The Festival of Lughnasa''</ref> <ref name=Timoney2013>{{cite book | title=Dedicated to Sligo: 34 Essays on Sligo's Past | editor-last=Timoney | editor-first=Martin | pages=75–80 | year=2013 | publisher=Publishing Sligo's Past | isbn=978-0-9575547-0-2}}</ref> <ref name=Aretz2010>Aretz, Markus (2010), ''Rugose coral biostromes in the late Viséan (Mississippian) of NW Ireland''</ref> <ref name=Scharff1903>Scharff, Robert Francis (1903), ''The Exploration of the Caves of Kesh, County Sligo]'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/30079180 30079180]</ref> <ref name=Gwynn1940>Gwynn, Arthur Montague (1940), ''Report on a Further Exploration (1929) of the Caves of Keshcorran, Co. Sligo'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/20518797 20518797]</ref> <ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=680 | isbn=0 906362 43 1}}</ref> <ref name=carrowkeel>{{lua idirlín | url = http://www.carrowkeel.com/sites/carrowkeel/keshmyth.html | teideal = The Mythology of Kesh Corann | foilsitheoir = Sacred Island Guided Tours | dátarochtana = 6 Deireadh Fómhair 2017}}</ref> <ref name=Wilde1880>Wilde, William (1880), ''[https://archive.org/stream/memoirgabrielbe00wildgoog#page/n58/mode/2up The Memoirs of Gabriel Beranger]'', p. 48. [https://archive.org/details/memoirgabrielbe00wildgoog PDF here]</ref> }} {{DEFAULTSORT:Céis, Uaimheanna na}} [[Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hÉireann]] == Carn Ochtriallaigh == | location = Baile an Chairn | height = 6 m | designation2_number = 152<ref name=nms152 /> Is [[carn]] mór ársa agus [[Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann|Séadchomharthaí Náisiúnta]] é '''Carn Ochtriallaigh''' suite i g[[Contae Shligigh]] gar de {{h|Tuamaí na Ceathrún Caoile}}. Tógadh é sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama pasáiste]] faoina bhun.<ref name=Falk2008 /> == Áit Is ar cnoc íseal atá Carn Ochtriallaigh suite, i m[[baile fearainn]] Bhaile an Chairn,<ref name=logainm /> taobh thiar den Uinsinn agus taobh ó thuaidh de [[Loch Arbhach]] agus 2.1 km i bhfad ó {{h|Mainistir Bhaile an Dúin]].<ref name=Moore1998 /> == Miotas agus stair Tógadh Carn Ochtriallaigh sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama]] faoina bhun cosúil le [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], suite 5 km soir ó dheas den charn. Déantar cuir síos ar thógáil an chairn sa seanscéal Dara [[Cath Maighe Tuireadh]]. Chuir [[Dian Cécht]], lia na [[Tuatha Dé Danann|dTuath Dé Danann]], luibheanna leighis i dTobar Sláine isteach, agus d'ól na Tuatha Dé as. Thug an loach Ochtriallach comhairle dosna [[Fomhóraigh]], an tobar a líonadh le clocha, chun a naimhde a choinneáil ón bhfoinse leighis. Dá bharr, ainmníodh an carn as an laoch, ''Carn Ochtrialligh''.<ref name=celt2004 /> '' In another medieval tale, it was the burial mound of prince [[Ailill mac Echach Mugmedóin]], brother of [[Niall Noígíallach|Niall Naoighiallach]].<ref name=Wood1892 /> '' In 1837, when it was illustrated by George Petrie,<ref name=Hensey2015 /> it stood to its full height and had a [[gallán]] on top. However, much of the stone was removed for road-building by the time it was illustrated by William Wakeman in 1878.<ref name=aai_geog /> == Cur síos '' The cairn is about 60 m wide and about 6 m high, and is composed of locally quarried chunks of limestone mixed with blocks of red sandstone. There is a kerb of huge [[aolchloch]] blocks around the edge of the cairn. The monument has been extensively quarried on all sides except the southeast, which probably contains an undiscovered passage grave beneath the cairn.<ref name=tss /><ref name=mli /><ref name=aai_heap /> Passage grave-style megalithic art was found on a south-facing [[kerbstone]] in 1998.<ref name=Byrne2022 /> Carn Ochtriallaigh is similar to [[Meascán Mhéabha]], also in County Sligo. == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=nms152>{{lua idirlín | teideal = National Monuments of County Sligo in State Care | url = http://www.archaeology.ie/sites/default/files/media/pdf/monuments-in-state-care-sligo.pdf | page = 2 | work = heritageireland.ie | foilsitheoir = National Monument Service | dátarochtana = 13 Lúnasa 2020}}</ref> <ref name=Falk2008>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=4HsSAQAAIAAJ&q=Heapstown | title=Folk Beliefs and Practice in Medieval Lives | first=Ann-britt | last=Falk | first2=Donata M.| last2=Kyritz | date=1 January 2008 | publisher=Archaeopress | isbn=9781407301969 | via=Google Books}}</ref> <ref name=Moore1998>{{lua idirlín | url = https://books.google.com/books?id=MoMiAQAAIAAJ&q=Heapstown | teideal = Archaeology in County Sligo | ainm = Sam | sloinne = Moore | dáta = 1 Eanáir 1998 | foilsitheoir = FAS Community Services Unit | via=Google Books}}</ref> <ref name=logainm>{{lua idirlín | teideal = Baile an Chairn | url = https://www.logainm.ie/en/45393 | work = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]]}}</ref> <ref name=celt2004>{{lua idirlín | sloinne = Stokes | ainm = Whitley | dáta = 2004 | teideal = The Second Battle of Moytura | url=https://celt.ucc.ie/published/T300011.html | work = [[Corpus of Electronic Texts]]}}</ref> <ref name=Wood1892>{{Cite book | last=Wood-Martin | first=W. G. | title=History of Sligo | year=1892}}</ref> <ref name=Hensey2015>{{cite book | last=Hensey | first=Robert | url=https://books.google.com/books?id=FW1hCgAAQBAJ&q=Heapstown&pg=PA109 | title=First Light: The Origins of Newgrange | date=30 June 2015 | publisher=Oxbow Books | isbn=9781782979548 | via=Google Books}}</ref> <ref name=aai_geog>{{lua idirlín | teideal = Heapstown Cairn | url = https://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/#:~:text=Heapstown%20Cairn&text=This%20massive%20kerbed%20site%20is,on%20the%20summit%20of%20Knocknarea | dátarochtana = 22 Meán Fómhair 2022 | work = askaboutireland.ie}}</ref> <ref name=tss>{{lua idirlín | url = http://www.thestandingstone.ie/2011/02/heapstown-cairn-co-sligo.html | teideal = Heapstown, Cairn, Co. Sligo | work = thestandingstone.ie}}</ref> <ref name=mli>{{lua idirlín | url = http://www.megalithicireland.com/Heapstown.htm | teideal = Heapstown Cairn, Sligo | work = megalithicireland.com}}</ref> <ref name=aai_heap>{{lua idirlín | url = http://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/ | teideal = Heapstown | work = askaboutireland.ie}}</ref> <ref name=Byrne2022>{{lua idirlín | sloinne = Byrne | ainm = Martin | dáta = 22 Meán Fómhair 2022 | teideal = Megalithic Art at Heapstown Cairn | url = http://www.carrowkeel.com/sites/moytura/heap2.html | dátarochtana = 22 Meán Fómhair 2022 | work = The Fr. Michael O'Flanagan Heritage and History Pages}}</ref> }} [[Category:Megalithic monuments in Ireland]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 4npnjkpuoo3z207161mlf8aw4piw9ag 1327834 1327823 2026-09-11T16:20:42Z Marcas.oduinn 33120 /* Carn Ochtriallaigh */ 1327834 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] * [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]] # ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]] # ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]] == Uaimheanna na Céise == [[Íomhá:Keshcorran Caves 10816.jpg | mion | 250px | Uaimheanna na Céise]] '' The '''Uaimheanna na Céise'''<ref name=logainm /> are a series of [[Solutional cave|limestone caves]] located near the village of Keash, [[Contae Shligigh]]. The caves are situated on the west side of Cnoc Chéis Chorainn (part of the [[an Bricshliabh]]) and consist of sixteen simple chambers, some interconnecting. '' The caves have been used by man over several millennia, and it has long been suggested that they were the site of ancient religious practice or gathering such as [[Lughnasadh]].<ref name=MacNeill1962 /> '' Excavations carried out in the early 20th century, particularly those by [[Robert Francis Scharff]], discovered significant animal remains. Among others, these included bones of [[béar donn]], [[leimín Artach]], [[Fia mór na mbeann]] agus [[mac tíre]].<ref name=Timoney2013 /> == Geology '' The sixteen interconnecting caves of white cherty limestone are found at the base of a line of low cliffs, on the western slope of the hill.<ref name=Aretz2010 /> They were formed from the atmospheric weathering of [[aolchloch charbónmhar]], and run perpendicular to the rock face. [[Grianchloch]] crystals are abundant, and glacial boulder-beds can be found at the mouth of some of the caves, showing that Céis Chorainn was at one time buried beneath an [[oighearchlúid]].<ref name=Scharff1903 /> The caves bear evidence of being washed out by water, and a layer of [[breisia]] containing limestone blocks can be found in many of them. Stalagmite floors are rare, and when present appear to have been burrowed into by foxes and badgers.<ref name=Gwynn1940 /> [[Íomhá:The Caves of Keash.JPG| mion | 270px | ''The sixteen entrances to the Uaimheanna na Céise]] [[Íomhá:1903 Kesh Caves.jpg| mion | ''[[Robert Lloyd Praeger|Praeger's]] 1903 plan of the caves]] <!-- ==History of exploration The first thorough exploration of the caves at Keshcorran occurred during five weeks in 1901, and was initiated after a portion of a bear's skull had been discovered some years earlier.<ref name=ITS>{{Cite web |url=http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |title=Bricklieve Mountains |publisher=Institute of Technology Sligo |accessdate=6 Oct 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171119072329/http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |archive-date=19 November 2017 |url-status=dead }}</ref> These excavations, headed by [[Robert Francis Scharff]], R. J. Ussher, and [[Robert Lloyd Praeger]], recovered bones of [[Red deer|deer]], ox, goat, pig, [[Brown bear|bear]], horse, sheep, donkey, [[Mountain hare|hare]], mouse, [[Brown rat|rat]], badger, fox, dog, [[Gray wolf|wolf]], and [[stoat]]. For the first time in Ireland, evidence of the [[Arctic lemming]] was also discovered, drawing headlines around the country.<ref name=ITS /> Another important recovery was that of a metacarpus of reindeer, discovered above an area of burnt charcoal. This suggests that reindeer in Ireland survived until the human period.<ref name=Scharff1903 /> Also recovered from the excavations were the four oldest species of [[Mollusca|molluscs]] found in Ireland at the time, the remains of several fish, and numerous species of bird, most notably the [[Rock ptarmigan|ptarmigan]], [[smew]], and [[little auk]]. Another recovery of note was that of several fossilised frog bones found in the lowest stratum, which disproved a common belief that the species had only been introduced in 1699.<ref name=Scharff1903 /> Finally, the excavations found evidence of occasional human habitation going as far back as the [[Neolithic]], with more regular occupation being identified from the 10th century onward. Five human teeth and the [[humerus]] of a male were found in the caves, and man-made artefacts that were recovered include two bone needles, a bone comb, a stone [[Celt (tool)|celt]], an iron saw, two bronze pins, and a stone axe of [[adze]] type. Shells of [[Blue mussel|mussel]] and oyster were also found, further supporting human settlement.<ref name=Scharff1903 /> Further explorations took place in 1929 and 1930, and these led to the recovery of more bones of lemming, reindeer, mouse, pig, hare, horse, frog, rabbit, sheep, fox, stoat, bear, dog, ox, badger and rat. The excavations also discovered remains of [[Irish elk|elk]], cat, shrew, and duck.<ref name=Gwynn1940 /> In more recent times, some of the mammal bones recovered from these excavations have been re-analysed with [[radiocarbon dating]], confirming a late-glacial estimate for the bones found in the lower layers. Those of the bear, deer, hare, and wolf were dated to around 10,000 BC, while those of the stoat and horse were dated to around 6000 BC and 400 BC respectively.<ref>{{Cite web |url=http://www.showcaves.com/english/ie/caves/Keshcorran.html |title=Caves of Keshcorran| publisher=Show Caves of the World |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref><ref name=ITS /> The most recent discovery from the caves occurred in 1971, when a left [[tibia]] of an adult was recovered in a pool of water.<ref name=Timoney /> It has subsequently been dated to the turn of the 11th century, coinciding with an entry in the [[Annals of the Four Masters]] for 1007 AD; : ''"Muireadhach, a distinguished bishop, son of the brother of Ainmire Bocht, was suffocated in a cave, in Gaileanga of Corann."''<ref>{{Cite web |url=https://celt.ucc.ie/published/T100005B/text011.html |title=Annal M1007.2| publisher=University College Cork |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref> --> == Béaloideas '' The Uaimheanna na Céise featured prominently in medieval [[miotaseolaíocht na nGael]] and stories, with folk versions of these tales continuing in [[béaloideas]] until the 20th century. The caves are often presented as being associated with the [[alltar]], and as places to be respected and feared.<ref name=Meehan2004 /> ''[[Cath Maige Mucrama]]'' tells of the birth of [[Cormac mac Airt]] at the foot of Céis Chorainn. He is reputed to have been raised by a wolf in the caves, in a tale reminiscent of [[Romulus agus Remus]].<ref name=Timoney2013 /> '' The caves also feature in three stories about [[Fionn mac Cumhaill]]. The first, found in [[An Fhiannaíocht#Associated works|Duanaire Finn]], relates a journey by Fionn to an otherworld [[Forge|smithy]] located inside the caves. The second tale, known as ''Bruidhean Chéise Corainn'', tells of the warrior being captured and bound in the caves by the [[Tuatha Dé Danann]]. Another tale, ''the Death of Diarmuid in the Boar Hunt'', mentions [[Diarmuid Ua Duibne|Diarmuid]] and [[Gráinne (miotaseolaíocht)]] as taking refuge in the caves from a vengeful Fionn.<ref name=carrowkeel /> '' A more modern tale regarding the caves of Céis Chorainn can be found in a 1779 diary of [[Gabriel Beranger]]; : ''"This cavern is said to communicate with that in [[Contae Ros Comáin]] ... called [[Ráth Cruachan#Uaimh na gCat|Uaimh na gCat]], of which is told (and believed in both counties) that a woman in the county of Roscommon having an unruly calf could never get him home unless driving him by holding him by the tail; that one day he tried to escape and dragged the woman, against her will into the Hellmouth door ... and continued running until next morning. She came out at Kishcorren [sic], to her own amazement and that of the neighbouring people. We believed it rather than try it."''<ref name=Wilde1880 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=logainm>{{lua idirlín| url = https://www.logainm.ie/en/112051 | teideal = Uaimheanna na Céise | website = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] | dátarochtana = 11 Iúil 2023}}</ref> <ref name=MacNeill1962>MacNeill, Máire (1962), ''The Festival of Lughnasa''</ref> <ref name=Timoney2013>{{cite book | title=Dedicated to Sligo: 34 Essays on Sligo's Past | editor-last=Timoney | editor-first=Martin | pages=75–80 | year=2013 | publisher=Publishing Sligo's Past | isbn=978-0-9575547-0-2}}</ref> <ref name=Aretz2010>Aretz, Markus (2010), ''Rugose coral biostromes in the late Viséan (Mississippian) of NW Ireland''</ref> <ref name=Scharff1903>Scharff, Robert Francis (1903), ''The Exploration of the Caves of Kesh, County Sligo]'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/30079180 30079180]</ref> <ref name=Gwynn1940>Gwynn, Arthur Montague (1940), ''Report on a Further Exploration (1929) of the Caves of Keshcorran, Co. Sligo'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/20518797 20518797]</ref> <ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=680 | isbn=0 906362 43 1}}</ref> <ref name=carrowkeel>{{lua idirlín | url = http://www.carrowkeel.com/sites/carrowkeel/keshmyth.html | teideal = The Mythology of Kesh Corann | foilsitheoir = Sacred Island Guided Tours | dátarochtana = 6 Deireadh Fómhair 2017}}</ref> <ref name=Wilde1880>Wilde, William (1880), ''[https://archive.org/stream/memoirgabrielbe00wildgoog#page/n58/mode/2up The Memoirs of Gabriel Beranger]'', p. 48. [https://archive.org/details/memoirgabrielbe00wildgoog PDF here]</ref> }} {{DEFAULTSORT:Céis, Uaimheanna na}} [[Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hÉireann]] == Carn Ochtriallaigh == | location = Baile an Chairn | height = 6 m | designation2_number = 152<ref name=nms152 /> Is [[carn]] mór ársa agus [[Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann|Séadchomharthaí Náisiúnta]] é '''Carn Ochtriallaigh''' suite i g[[Contae Shligigh]] gar de {{h|Tuamaí na Ceathrún Caoile}}. Tógadh é sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama pasáiste]] faoina bhun.<ref name=Falk2008 /> == Áit Is ar cnoc íseal atá Carn Ochtriallaigh suite, i m[[baile fearainn]] Bhaile an Chairn,<ref name=logainm /> taobh thiar den Uinsinn agus taobh ó thuaidh de [[Loch Arbhach]] agus 2.1 km i bhfad ó {{h|Mainistir Bhaile an Dúin]].<ref name=Moore1998 /> == Miotas Déantar cuir síos ar thógáil an chairn sa seanscéal Dara [[Cath Maighe Tuireadh]]. Chuir [[Dian Cécht]], lia na [[Tuatha Dé Danann|dTuath Dé Danann]], luibheanna leighis i dTobar Sláine isteach, agus d'ól na Tuatha Dé as. Thug an loach Ochtriallach comhairle dosna [[Fomhóraigh]], an tobar a líonadh le clocha, chun a naimhde a choinneáil ón bhfoinse leighis. Dá bharr, ainmníodh an carn as an laoch, ''Carn Ochtrialligh''.<ref name=celt2004 /> Insítear i seanscéal eile gur adhlacadh sa charn ''[[Ailill mac Echach Mugmedóin]]'', deartháir le [Niall Noígíallach|Niall Naoighiallach]].<ref name=Wood1892 /> == Stair Tógadh Carn Ochtriallaigh sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama]] faoina bhun cosúil le [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], suite 5 km soir ó dheas den charn. Sa bhliain 1837 nuair a rinne George Petrie léaráid den charn,<ref name=Hensey2015 /> bhí sé ar lán-ard to agus bhí [[gallán]] ar a bharr. Faoin mblian 1878 ámh, agus William Wakeman á léiriú, bhí an-chuid desna clocha bainte i gcomhair tógála bóithre .<ref name=aai_geog /> == Cur síos '' The cairn is about 60 m wide and about 6 m high, and is composed of locally quarried chunks of limestone mixed with blocks of red sandstone. There is a kerb of huge [[aolchloch]] blocks around the edge of the cairn. The monument has been extensively quarried on all sides except the southeast, which probably contains an undiscovered passage grave beneath the cairn.<ref name=tss /><ref name=mli /><ref name=aai_heap /> Passage grave-style megalithic art was found on a south-facing [[kerbstone]] in 1998.<ref name=Byrne2022 /> Carn Ochtriallaigh is similar to [[Meascán Mhéabha]], also in County Sligo. == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=nms152>{{lua idirlín | teideal = National Monuments of County Sligo in State Care | url = http://www.archaeology.ie/sites/default/files/media/pdf/monuments-in-state-care-sligo.pdf | page = 2 | work = heritageireland.ie | foilsitheoir = National Monument Service | dátarochtana = 13 Lúnasa 2020}}</ref> <ref name=Falk2008>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=4HsSAQAAIAAJ&q=Heapstown | title=Folk Beliefs and Practice in Medieval Lives | first=Ann-britt | last=Falk | first2=Donata M.| last2=Kyritz | date=1 January 2008 | publisher=Archaeopress | isbn=9781407301969 | via=Google Books}}</ref> <ref name=Moore1998>{{lua idirlín | url = https://books.google.com/books?id=MoMiAQAAIAAJ&q=Heapstown | teideal = Archaeology in County Sligo | ainm = Sam | sloinne = Moore | dáta = 1 Eanáir 1998 | foilsitheoir = FAS Community Services Unit | via=Google Books}}</ref> <ref name=logainm>{{lua idirlín | teideal = Baile an Chairn | url = https://www.logainm.ie/en/45393 | work = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]]}}</ref> <ref name=celt2004>{{lua idirlín | sloinne = Stokes | ainm = Whitley | dáta = 2004 | teideal = The Second Battle of Moytura | url=https://celt.ucc.ie/published/T300011.html | work = [[Corpus of Electronic Texts]]}}</ref> <ref name=Wood1892>{{Cite book | last=Wood-Martin | first=W. G. | title=History of Sligo | year=1892}}</ref> <ref name=Hensey2015>{{cite book | last=Hensey | first=Robert | url=https://books.google.com/books?id=FW1hCgAAQBAJ&q=Heapstown&pg=PA109 | title=First Light: The Origins of Newgrange | date=30 June 2015 | publisher=Oxbow Books | isbn=9781782979548 | via=Google Books}}</ref> <ref name=aai_geog>{{lua idirlín | teideal = Heapstown Cairn | url = https://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/#:~:text=Heapstown%20Cairn&text=This%20massive%20kerbed%20site%20is,on%20the%20summit%20of%20Knocknarea | dátarochtana = 22 Meán Fómhair 2022 | work = askaboutireland.ie}}</ref> <ref name=tss>{{lua idirlín | url = http://www.thestandingstone.ie/2011/02/heapstown-cairn-co-sligo.html | teideal = Heapstown, Cairn, Co. Sligo | work = thestandingstone.ie}}</ref> <ref name=mli>{{lua idirlín | url = http://www.megalithicireland.com/Heapstown.htm | teideal = Heapstown Cairn, Sligo | work = megalithicireland.com}}</ref> <ref name=aai_heap>{{lua idirlín | url = http://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/ | teideal = Heapstown | work = askaboutireland.ie}}</ref> <ref name=Byrne2022>{{lua idirlín | sloinne = Byrne | ainm = Martin | dáta = 22 Meán Fómhair 2022 | teideal = Megalithic Art at Heapstown Cairn | url = http://www.carrowkeel.com/sites/moytura/heap2.html | dátarochtana = 22 Meán Fómhair 2022 | work = The Fr. Michael O'Flanagan Heritage and History Pages}}</ref> }} [[Category:Megalithic monuments in Ireland]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ e18i44css0nm2f989nydo2z1l3d4eka 1327836 1327834 2026-09-11T16:31:43Z Marcas.oduinn 33120 /* Carn Ochtriallaigh */ 1327836 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] * [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]] # ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]] # ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]] == Uaimheanna na Céise == [[Íomhá:Keshcorran Caves 10816.jpg | mion | 250px | Uaimheanna na Céise]] '' The '''Uaimheanna na Céise'''<ref name=logainm /> are a series of [[Solutional cave|limestone caves]] located near the village of Keash, [[Contae Shligigh]]. The caves are situated on the west side of Cnoc Chéis Chorainn (part of the [[an Bricshliabh]]) and consist of sixteen simple chambers, some interconnecting. '' The caves have been used by man over several millennia, and it has long been suggested that they were the site of ancient religious practice or gathering such as [[Lughnasadh]].<ref name=MacNeill1962 /> '' Excavations carried out in the early 20th century, particularly those by [[Robert Francis Scharff]], discovered significant animal remains. Among others, these included bones of [[béar donn]], [[leimín Artach]], [[Fia mór na mbeann]] agus [[mac tíre]].<ref name=Timoney2013 /> == Geology '' The sixteen interconnecting caves of white cherty limestone are found at the base of a line of low cliffs, on the western slope of the hill.<ref name=Aretz2010 /> They were formed from the atmospheric weathering of [[aolchloch charbónmhar]], and run perpendicular to the rock face. [[Grianchloch]] crystals are abundant, and glacial boulder-beds can be found at the mouth of some of the caves, showing that Céis Chorainn was at one time buried beneath an [[oighearchlúid]].<ref name=Scharff1903 /> The caves bear evidence of being washed out by water, and a layer of [[breisia]] containing limestone blocks can be found in many of them. Stalagmite floors are rare, and when present appear to have been burrowed into by foxes and badgers.<ref name=Gwynn1940 /> [[Íomhá:The Caves of Keash.JPG| mion | 270px | ''The sixteen entrances to the Uaimheanna na Céise]] [[Íomhá:1903 Kesh Caves.jpg| mion | ''[[Robert Lloyd Praeger|Praeger's]] 1903 plan of the caves]] <!-- ==History of exploration The first thorough exploration of the caves at Keshcorran occurred during five weeks in 1901, and was initiated after a portion of a bear's skull had been discovered some years earlier.<ref name=ITS>{{Cite web |url=http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |title=Bricklieve Mountains |publisher=Institute of Technology Sligo |accessdate=6 Oct 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171119072329/http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |archive-date=19 November 2017 |url-status=dead }}</ref> These excavations, headed by [[Robert Francis Scharff]], R. J. Ussher, and [[Robert Lloyd Praeger]], recovered bones of [[Red deer|deer]], ox, goat, pig, [[Brown bear|bear]], horse, sheep, donkey, [[Mountain hare|hare]], mouse, [[Brown rat|rat]], badger, fox, dog, [[Gray wolf|wolf]], and [[stoat]]. For the first time in Ireland, evidence of the [[Arctic lemming]] was also discovered, drawing headlines around the country.<ref name=ITS /> Another important recovery was that of a metacarpus of reindeer, discovered above an area of burnt charcoal. This suggests that reindeer in Ireland survived until the human period.<ref name=Scharff1903 /> Also recovered from the excavations were the four oldest species of [[Mollusca|molluscs]] found in Ireland at the time, the remains of several fish, and numerous species of bird, most notably the [[Rock ptarmigan|ptarmigan]], [[smew]], and [[little auk]]. Another recovery of note was that of several fossilised frog bones found in the lowest stratum, which disproved a common belief that the species had only been introduced in 1699.<ref name=Scharff1903 /> Finally, the excavations found evidence of occasional human habitation going as far back as the [[Neolithic]], with more regular occupation being identified from the 10th century onward. Five human teeth and the [[humerus]] of a male were found in the caves, and man-made artefacts that were recovered include two bone needles, a bone comb, a stone [[Celt (tool)|celt]], an iron saw, two bronze pins, and a stone axe of [[adze]] type. Shells of [[Blue mussel|mussel]] and oyster were also found, further supporting human settlement.<ref name=Scharff1903 /> Further explorations took place in 1929 and 1930, and these led to the recovery of more bones of lemming, reindeer, mouse, pig, hare, horse, frog, rabbit, sheep, fox, stoat, bear, dog, ox, badger and rat. The excavations also discovered remains of [[Irish elk|elk]], cat, shrew, and duck.<ref name=Gwynn1940 /> In more recent times, some of the mammal bones recovered from these excavations have been re-analysed with [[radiocarbon dating]], confirming a late-glacial estimate for the bones found in the lower layers. Those of the bear, deer, hare, and wolf were dated to around 10,000 BC, while those of the stoat and horse were dated to around 6000 BC and 400 BC respectively.<ref>{{Cite web |url=http://www.showcaves.com/english/ie/caves/Keshcorran.html |title=Caves of Keshcorran| publisher=Show Caves of the World |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref><ref name=ITS /> The most recent discovery from the caves occurred in 1971, when a left [[tibia]] of an adult was recovered in a pool of water.<ref name=Timoney /> It has subsequently been dated to the turn of the 11th century, coinciding with an entry in the [[Annals of the Four Masters]] for 1007 AD; : ''"Muireadhach, a distinguished bishop, son of the brother of Ainmire Bocht, was suffocated in a cave, in Gaileanga of Corann."''<ref>{{Cite web |url=https://celt.ucc.ie/published/T100005B/text011.html |title=Annal M1007.2| publisher=University College Cork |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref> --> == Béaloideas '' The Uaimheanna na Céise featured prominently in medieval [[miotaseolaíocht na nGael]] and stories, with folk versions of these tales continuing in [[béaloideas]] until the 20th century. The caves are often presented as being associated with the [[alltar]], and as places to be respected and feared.<ref name=Meehan2004 /> ''[[Cath Maige Mucrama]]'' tells of the birth of [[Cormac mac Airt]] at the foot of Céis Chorainn. He is reputed to have been raised by a wolf in the caves, in a tale reminiscent of [[Romulus agus Remus]].<ref name=Timoney2013 /> '' The caves also feature in three stories about [[Fionn mac Cumhaill]]. The first, found in [[An Fhiannaíocht#Associated works|Duanaire Finn]], relates a journey by Fionn to an otherworld [[Forge|smithy]] located inside the caves. The second tale, known as ''Bruidhean Chéise Corainn'', tells of the warrior being captured and bound in the caves by the [[Tuatha Dé Danann]]. Another tale, ''the Death of Diarmuid in the Boar Hunt'', mentions [[Diarmuid Ua Duibne|Diarmuid]] and [[Gráinne (miotaseolaíocht)]] as taking refuge in the caves from a vengeful Fionn.<ref name=carrowkeel /> '' A more modern tale regarding the caves of Céis Chorainn can be found in a 1779 diary of [[Gabriel Beranger]]; : ''"This cavern is said to communicate with that in [[Contae Ros Comáin]] ... called [[Ráth Cruachan#Uaimh na gCat|Uaimh na gCat]], of which is told (and believed in both counties) that a woman in the county of Roscommon having an unruly calf could never get him home unless driving him by holding him by the tail; that one day he tried to escape and dragged the woman, against her will into the Hellmouth door ... and continued running until next morning. She came out at Kishcorren [sic], to her own amazement and that of the neighbouring people. We believed it rather than try it."''<ref name=Wilde1880 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=logainm>{{lua idirlín| url = https://www.logainm.ie/en/112051 | teideal = Uaimheanna na Céise | website = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] | dátarochtana = 11 Iúil 2023}}</ref> <ref name=MacNeill1962>MacNeill, Máire (1962), ''The Festival of Lughnasa''</ref> <ref name=Timoney2013>{{cite book | title=Dedicated to Sligo: 34 Essays on Sligo's Past | editor-last=Timoney | editor-first=Martin | pages=75–80 | year=2013 | publisher=Publishing Sligo's Past | isbn=978-0-9575547-0-2}}</ref> <ref name=Aretz2010>Aretz, Markus (2010), ''Rugose coral biostromes in the late Viséan (Mississippian) of NW Ireland''</ref> <ref name=Scharff1903>Scharff, Robert Francis (1903), ''The Exploration of the Caves of Kesh, County Sligo]'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/30079180 30079180]</ref> <ref name=Gwynn1940>Gwynn, Arthur Montague (1940), ''Report on a Further Exploration (1929) of the Caves of Keshcorran, Co. Sligo'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/20518797 20518797]</ref> <ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=680 | isbn=0 906362 43 1}}</ref> <ref name=carrowkeel>{{lua idirlín | url = http://www.carrowkeel.com/sites/carrowkeel/keshmyth.html | teideal = The Mythology of Kesh Corann | foilsitheoir = Sacred Island Guided Tours | dátarochtana = 6 Deireadh Fómhair 2017}}</ref> <ref name=Wilde1880>Wilde, William (1880), ''[https://archive.org/stream/memoirgabrielbe00wildgoog#page/n58/mode/2up The Memoirs of Gabriel Beranger]'', p. 48. [https://archive.org/details/memoirgabrielbe00wildgoog PDF here]</ref> }} {{DEFAULTSORT:Céis, Uaimheanna na}} [[Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hÉireann]] == Carn Ochtriallaigh == | location = Baile an Chairn | height = 6 m | designation2_number = 152<ref name=nms152 /> Is [[carn]] mór ársa agus [[Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann|Séadchomharthaí Náisiúnta]] é '''Carn Ochtriallaigh''' suite i g[[Contae Shligigh]] gar de {{h|Tuamaí na Ceathrún Caoile}}. Tógadh é sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama pasáiste]] faoina bhun.<ref name=Falk2008 /> == Áit Is ar cnoc íseal atá Carn Ochtriallaigh suite, i m[[baile fearainn]] Bhaile an Chairn,<ref name=logainm /> taobh thiar den Uinsinn agus taobh ó thuaidh de [[Loch Arbhach]] agus 2.1 km i bhfad ó {{h|Mainistir Bhaile an Dúin]].<ref name=Moore1998 /> == Miotas Déantar cuir síos ar thógáil an chairn sa seanscéal Dara [[Cath Maighe Tuireadh]]. Chuir [[Dian Cécht]], lia na [[Tuatha Dé Danann|dTuath Dé Danann]], luibheanna leighis i dTobar Sláine isteach, agus d'ól na Tuatha Dé as. Thug an loach Ochtriallach comhairle dosna [[Fomhóraigh]], an tobar a líonadh le clocha, chun a naimhde a choinneáil ón bhfoinse leighis. Dá bharr, ainmníodh an carn as an laoch, ''Carn Ochtrialligh''.<ref name=celt2004 /> Insítear i seanscéal eile gur adhlacadh sa charn ''[[Ailill mac Echach Mugmedóin]]'', deartháir le [Niall Noígíallach|Niall Naoighiallach]].<ref name=Wood1892 /> == Stair Tógadh Carn Ochtriallaigh sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama]] faoina bhun cosúil le [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], suite 5 km soir ó dheas den charn. Sa bhliain 1837 nuair a rinne George Petrie léaráid den charn,<ref name=Hensey2015 /> bhí sé ar lán-ard to agus bhí [[gallán]] ar a bharr. Faoin mblian 1878 ámh, agus William Wakeman á léiriú, bhí an-chuid desna clocha bainte i gcomhair tógála bóithre .<ref name=aai_geog /> == Cur síos Tá an carn 60 m ar trastomhas agus and 6 m in airde, déanta le h[[aolchloch]] áitiúil measctha le [[gaineamhchloch]] dhearg. Tá leac mór is a kerb of huge aolchloch blocks around the edge of the cairn. The monument has been extensively quarried on all sides except the southeast, which probably contains an undiscovered passage grave beneath the cairn.<ref name=tss /><ref name=mli /><ref name=aai_heap /> Passage grave-style megalithic art was found on a south-facing [[kerbstone]] in 1998.<ref name=Byrne2022 /> Carn Ochtriallaigh is similar to [[Meascán Mhéabha]], also in County Sligo. == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=nms152>{{lua idirlín | teideal = National Monuments of County Sligo in State Care | url = http://www.archaeology.ie/sites/default/files/media/pdf/monuments-in-state-care-sligo.pdf | page = 2 | work = heritageireland.ie | foilsitheoir = National Monument Service | dátarochtana = 13 Lúnasa 2020}}</ref> <ref name=Falk2008>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=4HsSAQAAIAAJ&q=Heapstown | title=Folk Beliefs and Practice in Medieval Lives | first=Ann-britt | last=Falk | first2=Donata M.| last2=Kyritz | date=1 January 2008 | publisher=Archaeopress | isbn=9781407301969 | via=Google Books}}</ref> <ref name=Moore1998>{{lua idirlín | url = https://books.google.com/books?id=MoMiAQAAIAAJ&q=Heapstown | teideal = Archaeology in County Sligo | ainm = Sam | sloinne = Moore | dáta = 1 Eanáir 1998 | foilsitheoir = FAS Community Services Unit | via=Google Books}}</ref> <ref name=logainm>{{lua idirlín | teideal = Baile an Chairn | url = https://www.logainm.ie/en/45393 | work = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]]}}</ref> <ref name=celt2004>{{lua idirlín | sloinne = Stokes | ainm = Whitley | dáta = 2004 | teideal = The Second Battle of Moytura | url=https://celt.ucc.ie/published/T300011.html | work = [[Corpus of Electronic Texts]]}}</ref> <ref name=Wood1892>{{Cite book | last=Wood-Martin | first=W. G. | title=History of Sligo | year=1892}}</ref> <ref name=Hensey2015>{{cite book | last=Hensey | first=Robert | url=https://books.google.com/books?id=FW1hCgAAQBAJ&q=Heapstown&pg=PA109 | title=First Light: The Origins of Newgrange | date=30 June 2015 | publisher=Oxbow Books | isbn=9781782979548 | via=Google Books}}</ref> <ref name=aai_geog>{{lua idirlín | teideal = Heapstown Cairn | url = https://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/#:~:text=Heapstown%20Cairn&text=This%20massive%20kerbed%20site%20is,on%20the%20summit%20of%20Knocknarea | dátarochtana = 22 Meán Fómhair 2022 | work = askaboutireland.ie}}</ref> <ref name=tss>{{lua idirlín | url = http://www.thestandingstone.ie/2011/02/heapstown-cairn-co-sligo.html | teideal = Heapstown, Cairn, Co. Sligo | work = thestandingstone.ie}}</ref> <ref name=mli>{{lua idirlín | url = http://www.megalithicireland.com/Heapstown.htm | teideal = Heapstown Cairn, Sligo | work = megalithicireland.com}}</ref> <ref name=aai_heap>{{lua idirlín | url = http://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/ | teideal = Heapstown | work = askaboutireland.ie}}</ref> <ref name=Byrne2022>{{lua idirlín | sloinne = Byrne | ainm = Martin | dáta = 22 Meán Fómhair 2022 | teideal = Megalithic Art at Heapstown Cairn | url = http://www.carrowkeel.com/sites/moytura/heap2.html | dátarochtana = 22 Meán Fómhair 2022 | work = The Fr. Michael O'Flanagan Heritage and History Pages}}</ref> }} [[Category:Megalithic monuments in Ireland]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ c59xtuy5cq39bkckshri9q09v3nm8d9 1327837 1327836 2026-09-11T16:36:29Z Marcas.oduinn 33120 1327837 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] * [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]] # ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]] # ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]] == Uaimheanna na Céise == [[Íomhá:Keshcorran Caves 10816.jpg | mion | 250px | Uaimheanna na Céise]] '' The '''Uaimheanna na Céise'''<ref name=logainm /> are a series of [[Solutional cave|limestone caves]] located near the village of Keash, [[Contae Shligigh]]. The caves are situated on the west side of Cnoc Chéis Chorainn (part of the [[an Bricshliabh]]) and consist of sixteen simple chambers, some interconnecting. '' The caves have been used by man over several millennia, and it has long been suggested that they were the site of ancient religious practice or gathering such as [[Lughnasadh]].<ref name=MacNeill1962 /> '' Excavations carried out in the early 20th century, particularly those by [[Robert Francis Scharff]], discovered significant animal remains. Among others, these included bones of [[béar donn]], [[leimín Artach]], [[Fia mór na mbeann]] agus [[mac tíre]].<ref name=Timoney2013 /> == Geology '' The sixteen interconnecting caves of white cherty limestone are found at the base of a line of low cliffs, on the western slope of the hill.<ref name=Aretz2010 /> They were formed from the atmospheric weathering of [[aolchloch charbónmhar]], and run perpendicular to the rock face. [[Grianchloch]] crystals are abundant, and glacial boulder-beds can be found at the mouth of some of the caves, showing that Céis Chorainn was at one time buried beneath an [[oighearchlúid]].<ref name=Scharff1903 /> The caves bear evidence of being washed out by water, and a layer of [[breisia]] containing limestone blocks can be found in many of them. Stalagmite floors are rare, and when present appear to have been burrowed into by foxes and badgers.<ref name=Gwynn1940 /> [[Íomhá:The Caves of Keash.JPG| mion | 270px | ''The sixteen entrances to the Uaimheanna na Céise]] [[Íomhá:1903 Kesh Caves.jpg| mion | ''[[Robert Lloyd Praeger|Praeger's]] 1903 plan of the caves]] <!-- ==History of exploration The first thorough exploration of the caves at Keshcorran occurred during five weeks in 1901, and was initiated after a portion of a bear's skull had been discovered some years earlier.<ref name=ITS>{{Cite web |url=http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |title=Bricklieve Mountains |publisher=Institute of Technology Sligo |accessdate=6 Oct 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171119072329/http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |archive-date=19 November 2017 |url-status=dead }}</ref> These excavations, headed by [[Robert Francis Scharff]], R. J. Ussher, and [[Robert Lloyd Praeger]], recovered bones of [[Red deer|deer]], ox, goat, pig, [[Brown bear|bear]], horse, sheep, donkey, [[Mountain hare|hare]], mouse, [[Brown rat|rat]], badger, fox, dog, [[Gray wolf|wolf]], and [[stoat]]. For the first time in Ireland, evidence of the [[Arctic lemming]] was also discovered, drawing headlines around the country.<ref name=ITS /> Another important recovery was that of a metacarpus of reindeer, discovered above an area of burnt charcoal. This suggests that reindeer in Ireland survived until the human period.<ref name=Scharff1903 /> Also recovered from the excavations were the four oldest species of [[Mollusca|molluscs]] found in Ireland at the time, the remains of several fish, and numerous species of bird, most notably the [[Rock ptarmigan|ptarmigan]], [[smew]], and [[little auk]]. Another recovery of note was that of several fossilised frog bones found in the lowest stratum, which disproved a common belief that the species had only been introduced in 1699.<ref name=Scharff1903 /> Finally, the excavations found evidence of occasional human habitation going as far back as the [[Neolithic]], with more regular occupation being identified from the 10th century onward. Five human teeth and the [[humerus]] of a male were found in the caves, and man-made artefacts that were recovered include two bone needles, a bone comb, a stone [[Celt (tool)|celt]], an iron saw, two bronze pins, and a stone axe of [[adze]] type. Shells of [[Blue mussel|mussel]] and oyster were also found, further supporting human settlement.<ref name=Scharff1903 /> Further explorations took place in 1929 and 1930, and these led to the recovery of more bones of lemming, reindeer, mouse, pig, hare, horse, frog, rabbit, sheep, fox, stoat, bear, dog, ox, badger and rat. The excavations also discovered remains of [[Irish elk|elk]], cat, shrew, and duck.<ref name=Gwynn1940 /> In more recent times, some of the mammal bones recovered from these excavations have been re-analysed with [[radiocarbon dating]], confirming a late-glacial estimate for the bones found in the lower layers. Those of the bear, deer, hare, and wolf were dated to around 10,000 BC, while those of the stoat and horse were dated to around 6000 BC and 400 BC respectively.<ref>{{Cite web |url=http://www.showcaves.com/english/ie/caves/Keshcorran.html |title=Caves of Keshcorran| publisher=Show Caves of the World |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref><ref name=ITS /> The most recent discovery from the caves occurred in 1971, when a left [[tibia]] of an adult was recovered in a pool of water.<ref name=Timoney /> It has subsequently been dated to the turn of the 11th century, coinciding with an entry in the [[Annals of the Four Masters]] for 1007 AD; : ''"Muireadhach, a distinguished bishop, son of the brother of Ainmire Bocht, was suffocated in a cave, in Gaileanga of Corann."''<ref>{{Cite web |url=https://celt.ucc.ie/published/T100005B/text011.html |title=Annal M1007.2| publisher=University College Cork |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref> --> == Béaloideas '' The Uaimheanna na Céise featured prominently in medieval [[miotaseolaíocht na nGael]] and stories, with folk versions of these tales continuing in [[béaloideas]] until the 20th century. The caves are often presented as being associated with the [[alltar]], and as places to be respected and feared.<ref name=Meehan2004 /> ''[[Cath Maige Mucrama]]'' tells of the birth of [[Cormac mac Airt]] at the foot of Céis Chorainn. He is reputed to have been raised by a wolf in the caves, in a tale reminiscent of [[Romulus agus Remus]].<ref name=Timoney2013 /> '' The caves also feature in three stories about [[Fionn mac Cumhaill]]. The first, found in [[An Fhiannaíocht#Associated works|Duanaire Finn]], relates a journey by Fionn to an otherworld [[Forge|smithy]] located inside the caves. The second tale, known as ''Bruidhean Chéise Corainn'', tells of the warrior being captured and bound in the caves by the [[Tuatha Dé Danann]]. Another tale, ''the Death of Diarmuid in the Boar Hunt'', mentions [[Diarmuid Ua Duibne|Diarmuid]] and [[Gráinne (miotaseolaíocht)]] as taking refuge in the caves from a vengeful Fionn.<ref name=carrowkeel /> '' A more modern tale regarding the caves of Céis Chorainn can be found in a 1779 diary of [[Gabriel Beranger]]; : ''"This cavern is said to communicate with that in [[Contae Ros Comáin]] ... called [[Ráth Cruachan#Uaimh na gCat|Uaimh na gCat]], of which is told (and believed in both counties) that a woman in the county of Roscommon having an unruly calf could never get him home unless driving him by holding him by the tail; that one day he tried to escape and dragged the woman, against her will into the Hellmouth door ... and continued running until next morning. She came out at Kishcorren [sic], to her own amazement and that of the neighbouring people. We believed it rather than try it."''<ref name=Wilde1880 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=logainm>{{lua idirlín| url = https://www.logainm.ie/en/112051 | teideal = Uaimheanna na Céise | website = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] | dátarochtana = 11 Iúil 2023}}</ref> <ref name=MacNeill1962>MacNeill, Máire (1962), ''The Festival of Lughnasa''</ref> <ref name=Timoney2013>{{cite book | title=Dedicated to Sligo: 34 Essays on Sligo's Past | editor-last=Timoney | editor-first=Martin | pages=75–80 | year=2013 | publisher=Publishing Sligo's Past | isbn=978-0-9575547-0-2}}</ref> <ref name=Aretz2010>Aretz, Markus (2010), ''Rugose coral biostromes in the late Viséan (Mississippian) of NW Ireland''</ref> <ref name=Scharff1903>Scharff, Robert Francis (1903), ''The Exploration of the Caves of Kesh, County Sligo]'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/30079180 30079180]</ref> <ref name=Gwynn1940>Gwynn, Arthur Montague (1940), ''Report on a Further Exploration (1929) of the Caves of Keshcorran, Co. Sligo'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/20518797 20518797]</ref> <ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=680 | isbn=0 906362 43 1}}</ref> <ref name=carrowkeel>{{lua idirlín | url = http://www.carrowkeel.com/sites/carrowkeel/keshmyth.html | teideal = The Mythology of Kesh Corann | foilsitheoir = Sacred Island Guided Tours | dátarochtana = 6 Deireadh Fómhair 2017}}</ref> <ref name=Wilde1880>Wilde, William (1880), ''[https://archive.org/stream/memoirgabrielbe00wildgoog#page/n58/mode/2up The Memoirs of Gabriel Beranger]'', p. 48. [https://archive.org/details/memoirgabrielbe00wildgoog PDF here]</ref> }} {{DEFAULTSORT:Céis, Uaimheanna na}} [[Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hÉireann]] == Carn Ochtriallaigh == | location = Baile an Chairn | height = 6 m | designation2_number = 152<ref name=nms152 /> Is [[carn]] mór ársa agus [[Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann|Séadchomharthaí Náisiúnta]] é '''Carn Ochtriallaigh''' suite i g[[Contae Shligigh]] gar de {{h|Tuamaí na Ceathrún Caoile}}. Tógadh é sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama pasáiste]] faoina bhun.<ref name=Falk2008 /> == Áit Is ar cnoc íseal atá Carn Ochtriallaigh suite, i m[[baile fearainn]] Bhaile an Chairn,<ref name=logainm /> taobh thiar den Uinsinn agus taobh ó thuaidh de [[Loch Arbhach]] agus 2.1 km i bhfad ó {{h|Mainistir Bhaile an Dúin]].<ref name=Moore1998 /> == Miotas Déantar cuir síos ar thógáil an chairn sa seanscéal Dara [[Cath Maighe Tuireadh]]. Chuir [[Dian Cécht]], lia na [[Tuatha Dé Danann|dTuath Dé Danann]], luibheanna leighis i dTobar Sláine isteach, agus d'ól na Tuatha Dé as. Thug an loach Ochtriallach comhairle dosna [[Fomhóraigh]], an tobar a líonadh le clocha, chun a naimhde a choinneáil ón bhfoinse leighis. Dá bharr, ainmníodh an carn as an laoch, ''Carn Ochtrialligh''.<ref name=celt2004 /> Insítear i seanscéal eile gur adhlacadh sa charn ''[[Ailill mac Echach Mugmedóin]]'', deartháir le [Niall Noígíallach|Niall Naoighiallach]].<ref name=Wood1892 /> == Stair Tógadh Carn Ochtriallaigh sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama]] faoina bhun cosúil le [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], suite 5 km soir ó dheas den charn. Sa bhliain 1837 nuair a rinne George Petrie léaráid den charn,<ref name=Hensey2015 /> bhí sé ar lán-ard to agus bhí [[gallán]] ar a bharr. Faoin mblian 1878 ámh, agus William Wakeman á léiriú, bhí an-chuid desna clocha bainte i gcomhair tógála bóithre .<ref name=aai_geog /> == Cur síos Tá an carn 60 m ar trastomhas agus and 6 m in airde, déanta le h[[aolchloch]] áitiúil measctha le [[gaineamhchloch]] dhearg. Tá colbha déanta as leaca ollmhóra aolchloiche that timpeall theorainn an chairn. '' The monument has been extensively quarried on all sides except the southeast, which probably contains an undiscovered passage grave beneath the cairn.<ref name=tss /><ref name=mli /><ref name=aai_heap /> Passage grave-style megalithic art was found on a south-facing [[kerbstone]] in 1998.<ref name=Byrne2022 /> Carn Ochtriallaigh is similar to [[Meascán Mhéabha]], also in County Sligo. == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=nms152>{{lua idirlín | teideal = National Monuments of County Sligo in State Care | url = http://www.archaeology.ie/sites/default/files/media/pdf/monuments-in-state-care-sligo.pdf | page = 2 | work = heritageireland.ie | foilsitheoir = National Monument Service | dátarochtana = 13 Lúnasa 2020}}</ref> <ref name=Falk2008>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=4HsSAQAAIAAJ&q=Heapstown | title=Folk Beliefs and Practice in Medieval Lives | first=Ann-britt | last=Falk | first2=Donata M.| last2=Kyritz | date=1 January 2008 | publisher=Archaeopress | isbn=9781407301969 | via=Google Books}}</ref> <ref name=Moore1998>{{lua idirlín | url = https://books.google.com/books?id=MoMiAQAAIAAJ&q=Heapstown | teideal = Archaeology in County Sligo | ainm = Sam | sloinne = Moore | dáta = 1 Eanáir 1998 | foilsitheoir = FAS Community Services Unit | via=Google Books}}</ref> <ref name=logainm>{{lua idirlín | teideal = Baile an Chairn | url = https://www.logainm.ie/en/45393 | work = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]]}}</ref> <ref name=celt2004>{{lua idirlín | sloinne = Stokes | ainm = Whitley | dáta = 2004 | teideal = The Second Battle of Moytura | url=https://celt.ucc.ie/published/T300011.html | work = [[Corpus of Electronic Texts]]}}</ref> <ref name=Wood1892>{{Cite book | last=Wood-Martin | first=W. G. | title=History of Sligo | year=1892}}</ref> <ref name=Hensey2015>{{cite book | last=Hensey | first=Robert | url=https://books.google.com/books?id=FW1hCgAAQBAJ&q=Heapstown&pg=PA109 | title=First Light: The Origins of Newgrange | date=30 June 2015 | publisher=Oxbow Books | isbn=9781782979548 | via=Google Books}}</ref> <ref name=aai_geog>{{lua idirlín | teideal = Heapstown Cairn | url = https://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/#:~:text=Heapstown%20Cairn&text=This%20massive%20kerbed%20site%20is,on%20the%20summit%20of%20Knocknarea | dátarochtana = 22 Meán Fómhair 2022 | work = askaboutireland.ie}}</ref> <ref name=tss>{{lua idirlín | url = http://www.thestandingstone.ie/2011/02/heapstown-cairn-co-sligo.html | teideal = Heapstown, Cairn, Co. Sligo | work = thestandingstone.ie}}</ref> <ref name=mli>{{lua idirlín | url = http://www.megalithicireland.com/Heapstown.htm | teideal = Heapstown Cairn, Sligo | work = megalithicireland.com}}</ref> <ref name=aai_heap>{{lua idirlín | url = http://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/ | teideal = Heapstown | work = askaboutireland.ie}}</ref> <ref name=Byrne2022>{{lua idirlín | sloinne = Byrne | ainm = Martin | dáta = 22 Meán Fómhair 2022 | teideal = Megalithic Art at Heapstown Cairn | url = http://www.carrowkeel.com/sites/moytura/heap2.html | dátarochtana = 22 Meán Fómhair 2022 | work = The Fr. Michael O'Flanagan Heritage and History Pages}}</ref> }} [[Category:Megalithic monuments in Ireland]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 9t6dsnofwlldogrxpne98vc6yvw8xv9 1327838 1327837 2026-09-11T16:45:56Z Marcas.oduinn 33120 1327838 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] * [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]] # ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]] # ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]] == Uaimheanna na Céise == [[Íomhá:Keshcorran Caves 10816.jpg | mion | 250px | Uaimheanna na Céise]] '' The '''Uaimheanna na Céise'''<ref name=logainm /> are a series of [[Solutional cave|limestone caves]] located near the village of Keash, [[Contae Shligigh]]. The caves are situated on the west side of Cnoc Chéis Chorainn (part of the [[an Bricshliabh]]) and consist of sixteen simple chambers, some interconnecting. '' The caves have been used by man over several millennia, and it has long been suggested that they were the site of ancient religious practice or gathering such as [[Lughnasadh]].<ref name=MacNeill1962 /> '' Excavations carried out in the early 20th century, particularly those by [[Robert Francis Scharff]], discovered significant animal remains. Among others, these included bones of [[béar donn]], [[leimín Artach]], [[Fia mór na mbeann]] agus [[mac tíre]].<ref name=Timoney2013 /> == Geology '' The sixteen interconnecting caves of white cherty limestone are found at the base of a line of low cliffs, on the western slope of the hill.<ref name=Aretz2010 /> They were formed from the atmospheric weathering of [[aolchloch charbónmhar]], and run perpendicular to the rock face. [[Grianchloch]] crystals are abundant, and glacial boulder-beds can be found at the mouth of some of the caves, showing that Céis Chorainn was at one time buried beneath an [[oighearchlúid]].<ref name=Scharff1903 /> The caves bear evidence of being washed out by water, and a layer of [[breisia]] containing limestone blocks can be found in many of them. Stalagmite floors are rare, and when present appear to have been burrowed into by foxes and badgers.<ref name=Gwynn1940 /> [[Íomhá:The Caves of Keash.JPG| mion | 270px | ''The sixteen entrances to the Uaimheanna na Céise]] [[Íomhá:1903 Kesh Caves.jpg| mion | ''[[Robert Lloyd Praeger|Praeger's]] 1903 plan of the caves]] <!-- ==History of exploration The first thorough exploration of the caves at Keshcorran occurred during five weeks in 1901, and was initiated after a portion of a bear's skull had been discovered some years earlier.<ref name=ITS>{{Cite web |url=http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |title=Bricklieve Mountains |publisher=Institute of Technology Sligo |accessdate=6 Oct 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171119072329/http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |archive-date=19 November 2017 |url-status=dead }}</ref> These excavations, headed by [[Robert Francis Scharff]], R. J. Ussher, and [[Robert Lloyd Praeger]], recovered bones of [[Red deer|deer]], ox, goat, pig, [[Brown bear|bear]], horse, sheep, donkey, [[Mountain hare|hare]], mouse, [[Brown rat|rat]], badger, fox, dog, [[Gray wolf|wolf]], and [[stoat]]. For the first time in Ireland, evidence of the [[Arctic lemming]] was also discovered, drawing headlines around the country.<ref name=ITS /> Another important recovery was that of a metacarpus of reindeer, discovered above an area of burnt charcoal. This suggests that reindeer in Ireland survived until the human period.<ref name=Scharff1903 /> Also recovered from the excavations were the four oldest species of [[Mollusca|molluscs]] found in Ireland at the time, the remains of several fish, and numerous species of bird, most notably the [[Rock ptarmigan|ptarmigan]], [[smew]], and [[little auk]]. Another recovery of note was that of several fossilised frog bones found in the lowest stratum, which disproved a common belief that the species had only been introduced in 1699.<ref name=Scharff1903 /> Finally, the excavations found evidence of occasional human habitation going as far back as the [[Neolithic]], with more regular occupation being identified from the 10th century onward. Five human teeth and the [[humerus]] of a male were found in the caves, and man-made artefacts that were recovered include two bone needles, a bone comb, a stone [[Celt (tool)|celt]], an iron saw, two bronze pins, and a stone axe of [[adze]] type. Shells of [[Blue mussel|mussel]] and oyster were also found, further supporting human settlement.<ref name=Scharff1903 /> Further explorations took place in 1929 and 1930, and these led to the recovery of more bones of lemming, reindeer, mouse, pig, hare, horse, frog, rabbit, sheep, fox, stoat, bear, dog, ox, badger and rat. The excavations also discovered remains of [[Irish elk|elk]], cat, shrew, and duck.<ref name=Gwynn1940 /> In more recent times, some of the mammal bones recovered from these excavations have been re-analysed with [[radiocarbon dating]], confirming a late-glacial estimate for the bones found in the lower layers. Those of the bear, deer, hare, and wolf were dated to around 10,000 BC, while those of the stoat and horse were dated to around 6000 BC and 400 BC respectively.<ref>{{Cite web |url=http://www.showcaves.com/english/ie/caves/Keshcorran.html |title=Caves of Keshcorran| publisher=Show Caves of the World |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref><ref name=ITS /> The most recent discovery from the caves occurred in 1971, when a left [[tibia]] of an adult was recovered in a pool of water.<ref name=Timoney /> It has subsequently been dated to the turn of the 11th century, coinciding with an entry in the [[Annals of the Four Masters]] for 1007 AD; : ''"Muireadhach, a distinguished bishop, son of the brother of Ainmire Bocht, was suffocated in a cave, in Gaileanga of Corann."''<ref>{{Cite web |url=https://celt.ucc.ie/published/T100005B/text011.html |title=Annal M1007.2| publisher=University College Cork |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref> --> == Béaloideas '' The Uaimheanna na Céise featured prominently in medieval [[miotaseolaíocht na nGael]] and stories, with folk versions of these tales continuing in [[béaloideas]] until the 20th century. The caves are often presented as being associated with the [[alltar]], and as places to be respected and feared.<ref name=Meehan2004 /> ''[[Cath Maige Mucrama]]'' tells of the birth of [[Cormac mac Airt]] at the foot of Céis Chorainn. He is reputed to have been raised by a wolf in the caves, in a tale reminiscent of [[Romulus agus Remus]].<ref name=Timoney2013 /> '' The caves also feature in three stories about [[Fionn mac Cumhaill]]. The first, found in [[An Fhiannaíocht#Associated works|Duanaire Finn]], relates a journey by Fionn to an otherworld [[Forge|smithy]] located inside the caves. The second tale, known as ''Bruidhean Chéise Corainn'', tells of the warrior being captured and bound in the caves by the [[Tuatha Dé Danann]]. Another tale, ''the Death of Diarmuid in the Boar Hunt'', mentions [[Diarmuid Ua Duibne|Diarmuid]] and [[Gráinne (miotaseolaíocht)]] as taking refuge in the caves from a vengeful Fionn.<ref name=carrowkeel /> '' A more modern tale regarding the caves of Céis Chorainn can be found in a 1779 diary of [[Gabriel Beranger]]; : ''"This cavern is said to communicate with that in [[Contae Ros Comáin]] ... called [[Ráth Cruachan#Uaimh na gCat|Uaimh na gCat]], of which is told (and believed in both counties) that a woman in the county of Roscommon having an unruly calf could never get him home unless driving him by holding him by the tail; that one day he tried to escape and dragged the woman, against her will into the Hellmouth door ... and continued running until next morning. She came out at Kishcorren [sic], to her own amazement and that of the neighbouring people. We believed it rather than try it."''<ref name=Wilde1880 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=logainm>{{lua idirlín| url = https://www.logainm.ie/en/112051 | teideal = Uaimheanna na Céise | website = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] | dátarochtana = 11 Iúil 2023}}</ref> <ref name=MacNeill1962>MacNeill, Máire (1962), ''The Festival of Lughnasa''</ref> <ref name=Timoney2013>{{cite book | title=Dedicated to Sligo: 34 Essays on Sligo's Past | editor-last=Timoney | editor-first=Martin | pages=75–80 | year=2013 | publisher=Publishing Sligo's Past | isbn=978-0-9575547-0-2}}</ref> <ref name=Aretz2010>Aretz, Markus (2010), ''Rugose coral biostromes in the late Viséan (Mississippian) of NW Ireland''</ref> <ref name=Scharff1903>Scharff, Robert Francis (1903), ''The Exploration of the Caves of Kesh, County Sligo]'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/30079180 30079180]</ref> <ref name=Gwynn1940>Gwynn, Arthur Montague (1940), ''Report on a Further Exploration (1929) of the Caves of Keshcorran, Co. Sligo'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/20518797 20518797]</ref> <ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=680 | isbn=0 906362 43 1}}</ref> <ref name=carrowkeel>{{lua idirlín | url = http://www.carrowkeel.com/sites/carrowkeel/keshmyth.html | teideal = The Mythology of Kesh Corann | foilsitheoir = Sacred Island Guided Tours | dátarochtana = 6 Deireadh Fómhair 2017}}</ref> <ref name=Wilde1880>Wilde, William (1880), ''[https://archive.org/stream/memoirgabrielbe00wildgoog#page/n58/mode/2up The Memoirs of Gabriel Beranger]'', p. 48. [https://archive.org/details/memoirgabrielbe00wildgoog PDF here]</ref> }} {{DEFAULTSORT:Céis, Uaimheanna na}} [[Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hÉireann]] == Carn Ochtriallaigh == | location = Baile an Chairn | height = 6 m | designation2_number = 152<ref name=nms152 /> Is [[carn]] mór ársa agus [[Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann|Séadchomharthaí Náisiúnta]] é '''Carn Ochtriallaigh''' suite i g[[Contae Shligigh]] gar de {{h|Tuamaí na Ceathrún Caoile}}. Tógadh é sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama pasáiste]] faoina bhun.<ref name=Falk2008 /> == Áit Is ar cnoc íseal atá Carn Ochtriallaigh suite, i m[[baile fearainn]] Bhaile an Chairn,<ref name=logainm /> taobh thiar den Uinsinn agus taobh ó thuaidh de [[Loch Arbhach]] agus 2.1 km i bhfad ó {{h|Mainistir Bhaile an Dúin]].<ref name=Moore1998 /> == Miotas Déantar cuir síos ar thógáil an chairn sa seanscéal Dara [[Cath Maighe Tuireadh]]. Chuir [[Dian Cécht]], lia na [[Tuatha Dé Danann|dTuath Dé Danann]], luibheanna leighis i dTobar Sláine isteach, agus d'ól na Tuatha Dé as. Thug an loach Ochtriallach comhairle dosna [[Fomhóraigh]], an tobar a líonadh le clocha, chun a naimhde a choinneáil ón bhfoinse leighis. Dá bharr, ainmníodh an carn as an laoch, ''Carn Ochtrialligh''.<ref name=celt2004 /> Insítear i seanscéal eile gur adhlacadh sa charn ''[[Ailill mac Echach Mugmedóin]]'', deartháir le [Niall Noígíallach|Niall Naoighiallach]].<ref name=Wood1892 /> == Stair Tógadh Carn Ochtriallaigh sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama]] faoina bhun cosúil le [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], suite 5 km soir ó dheas den charn. Sa bhliain 1837 nuair a rinne George Petrie léaráid den charn,<ref name=Hensey2015 /> bhí sé ar lán-ard to agus bhí [[gallán]] ar a bharr. Faoin mblian 1878 ámh, agus William Wakeman á léiriú, bhí an-chuid desna clocha bainte i gcomhair tógála bóithre .<ref name=aai_geog /> == Cur síos Tá an carn 60 m ar trastomhas agus and 6 m in airde, déanta le h[[aolchloch]] áitiúil measctha le [[gaineamhchloch]] dhearg. Tá colbha déanta as leaca ollmhóra aolchloiche that timpeall theorainn an chairn. '' The monument has been extensively quarried on all sides except the southeast, áit a bhfuil is dócha tuama pasáiste faoin charn.<ref name=tss /><ref name=mli /><ref name=aai_heap /> Passage grave-style megalithic art was found on a south-facing [[kerbstone]] in 1998.<ref name=Byrne2022 /> Carn Ochtriallaigh is similar to [[Meascán Mhéabha]], also in County Sligo. == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=nms152>{{lua idirlín | teideal = National Monuments of County Sligo in State Care | url = http://www.archaeology.ie/sites/default/files/media/pdf/monuments-in-state-care-sligo.pdf | page = 2 | work = heritageireland.ie | foilsitheoir = National Monument Service | dátarochtana = 13 Lúnasa 2020}}</ref> <ref name=Falk2008>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=4HsSAQAAIAAJ&q=Heapstown | title=Folk Beliefs and Practice in Medieval Lives | first=Ann-britt | last=Falk | first2=Donata M.| last2=Kyritz | date=1 January 2008 | publisher=Archaeopress | isbn=9781407301969 | via=Google Books}}</ref> <ref name=Moore1998>{{lua idirlín | url = https://books.google.com/books?id=MoMiAQAAIAAJ&q=Heapstown | teideal = Archaeology in County Sligo | ainm = Sam | sloinne = Moore | dáta = 1 Eanáir 1998 | foilsitheoir = FAS Community Services Unit | via=Google Books}}</ref> <ref name=logainm>{{lua idirlín | teideal = Baile an Chairn | url = https://www.logainm.ie/en/45393 | work = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]]}}</ref> <ref name=celt2004>{{lua idirlín | sloinne = Stokes | ainm = Whitley | dáta = 2004 | teideal = The Second Battle of Moytura | url=https://celt.ucc.ie/published/T300011.html | work = [[Corpus of Electronic Texts]]}}</ref> <ref name=Wood1892>{{Cite book | last=Wood-Martin | first=W. G. | title=History of Sligo | year=1892}}</ref> <ref name=Hensey2015>{{cite book | last=Hensey | first=Robert | url=https://books.google.com/books?id=FW1hCgAAQBAJ&q=Heapstown&pg=PA109 | title=First Light: The Origins of Newgrange | date=30 June 2015 | publisher=Oxbow Books | isbn=9781782979548 | via=Google Books}}</ref> <ref name=aai_geog>{{lua idirlín | teideal = Heapstown Cairn | url = https://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/#:~:text=Heapstown%20Cairn&text=This%20massive%20kerbed%20site%20is,on%20the%20summit%20of%20Knocknarea | dátarochtana = 22 Meán Fómhair 2022 | work = askaboutireland.ie}}</ref> <ref name=tss>{{lua idirlín | url = http://www.thestandingstone.ie/2011/02/heapstown-cairn-co-sligo.html | teideal = Heapstown, Cairn, Co. Sligo | work = thestandingstone.ie}}</ref> <ref name=mli>{{lua idirlín | url = http://www.megalithicireland.com/Heapstown.htm | teideal = Heapstown Cairn, Sligo | work = megalithicireland.com}}</ref> <ref name=aai_heap>{{lua idirlín | url = http://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/ | teideal = Heapstown | work = askaboutireland.ie}}</ref> <ref name=Byrne2022>{{lua idirlín | sloinne = Byrne | ainm = Martin | dáta = 22 Meán Fómhair 2022 | teideal = Megalithic Art at Heapstown Cairn | url = http://www.carrowkeel.com/sites/moytura/heap2.html | dátarochtana = 22 Meán Fómhair 2022 | work = The Fr. Michael O'Flanagan Heritage and History Pages}}</ref> }} [[Category:Megalithic monuments in Ireland]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ ro4ha9ipn0zs29odfnj9ahm5t6ba3w3 1327839 1327838 2026-09-11T17:31:49Z Marcas.oduinn 33120 /* Carn Ochtriallaigh */ 1327839 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] * [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]] # ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]] # ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]] == Uaimheanna na Céise == [[Íomhá:Keshcorran Caves 10816.jpg | mion | 250px | Uaimheanna na Céise]] '' The '''Uaimheanna na Céise'''<ref name=logainm /> are a series of [[Solutional cave|limestone caves]] located near the village of Keash, [[Contae Shligigh]]. The caves are situated on the west side of Cnoc Chéis Chorainn (part of the [[an Bricshliabh]]) and consist of sixteen simple chambers, some interconnecting. '' The caves have been used by man over several millennia, and it has long been suggested that they were the site of ancient religious practice or gathering such as [[Lughnasadh]].<ref name=MacNeill1962 /> '' Excavations carried out in the early 20th century, particularly those by [[Robert Francis Scharff]], discovered significant animal remains. Among others, these included bones of [[béar donn]], [[leimín Artach]], [[Fia mór na mbeann]] agus [[mac tíre]].<ref name=Timoney2013 /> == Geology '' The sixteen interconnecting caves of white cherty limestone are found at the base of a line of low cliffs, on the western slope of the hill.<ref name=Aretz2010 /> They were formed from the atmospheric weathering of [[aolchloch charbónmhar]], and run perpendicular to the rock face. [[Grianchloch]] crystals are abundant, and glacial boulder-beds can be found at the mouth of some of the caves, showing that Céis Chorainn was at one time buried beneath an [[oighearchlúid]].<ref name=Scharff1903 /> The caves bear evidence of being washed out by water, and a layer of [[breisia]] containing limestone blocks can be found in many of them. Stalagmite floors are rare, and when present appear to have been burrowed into by foxes and badgers.<ref name=Gwynn1940 /> [[Íomhá:The Caves of Keash.JPG| mion | 270px | ''The sixteen entrances to the Uaimheanna na Céise]] [[Íomhá:1903 Kesh Caves.jpg| mion | ''[[Robert Lloyd Praeger|Praeger's]] 1903 plan of the caves]] <!-- ==History of exploration The first thorough exploration of the caves at Keshcorran occurred during five weeks in 1901, and was initiated after a portion of a bear's skull had been discovered some years earlier.<ref name=ITS>{{Cite web |url=http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |title=Bricklieve Mountains |publisher=Institute of Technology Sligo |accessdate=6 Oct 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171119072329/http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |archive-date=19 November 2017 |url-status=dead }}</ref> These excavations, headed by [[Robert Francis Scharff]], R. J. Ussher, and [[Robert Lloyd Praeger]], recovered bones of [[Red deer|deer]], ox, goat, pig, [[Brown bear|bear]], horse, sheep, donkey, [[Mountain hare|hare]], mouse, [[Brown rat|rat]], badger, fox, dog, [[Gray wolf|wolf]], and [[stoat]]. For the first time in Ireland, evidence of the [[Arctic lemming]] was also discovered, drawing headlines around the country.<ref name=ITS /> Another important recovery was that of a metacarpus of reindeer, discovered above an area of burnt charcoal. This suggests that reindeer in Ireland survived until the human period.<ref name=Scharff1903 /> Also recovered from the excavations were the four oldest species of [[Mollusca|molluscs]] found in Ireland at the time, the remains of several fish, and numerous species of bird, most notably the [[Rock ptarmigan|ptarmigan]], [[smew]], and [[little auk]]. Another recovery of note was that of several fossilised frog bones found in the lowest stratum, which disproved a common belief that the species had only been introduced in 1699.<ref name=Scharff1903 /> Finally, the excavations found evidence of occasional human habitation going as far back as the [[Neolithic]], with more regular occupation being identified from the 10th century onward. Five human teeth and the [[humerus]] of a male were found in the caves, and man-made artefacts that were recovered include two bone needles, a bone comb, a stone [[Celt (tool)|celt]], an iron saw, two bronze pins, and a stone axe of [[adze]] type. Shells of [[Blue mussel|mussel]] and oyster were also found, further supporting human settlement.<ref name=Scharff1903 /> Further explorations took place in 1929 and 1930, and these led to the recovery of more bones of lemming, reindeer, mouse, pig, hare, horse, frog, rabbit, sheep, fox, stoat, bear, dog, ox, badger and rat. The excavations also discovered remains of [[Irish elk|elk]], cat, shrew, and duck.<ref name=Gwynn1940 /> In more recent times, some of the mammal bones recovered from these excavations have been re-analysed with [[radiocarbon dating]], confirming a late-glacial estimate for the bones found in the lower layers. Those of the bear, deer, hare, and wolf were dated to around 10,000 BC, while those of the stoat and horse were dated to around 6000 BC and 400 BC respectively.<ref>{{Cite web |url=http://www.showcaves.com/english/ie/caves/Keshcorran.html |title=Caves of Keshcorran| publisher=Show Caves of the World |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref><ref name=ITS /> The most recent discovery from the caves occurred in 1971, when a left [[tibia]] of an adult was recovered in a pool of water.<ref name=Timoney /> It has subsequently been dated to the turn of the 11th century, coinciding with an entry in the [[Annals of the Four Masters]] for 1007 AD; : ''"Muireadhach, a distinguished bishop, son of the brother of Ainmire Bocht, was suffocated in a cave, in Gaileanga of Corann."''<ref>{{Cite web |url=https://celt.ucc.ie/published/T100005B/text011.html |title=Annal M1007.2| publisher=University College Cork |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref> --> == Béaloideas '' The Uaimheanna na Céise featured prominently in medieval [[miotaseolaíocht na nGael]] and stories, with folk versions of these tales continuing in [[béaloideas]] until the 20th century. The caves are often presented as being associated with the [[alltar]], and as places to be respected and feared.<ref name=Meehan2004 /> ''[[Cath Maige Mucrama]]'' tells of the birth of [[Cormac mac Airt]] at the foot of Céis Chorainn. He is reputed to have been raised by a wolf in the caves, in a tale reminiscent of [[Romulus agus Remus]].<ref name=Timoney2013 /> '' The caves also feature in three stories about [[Fionn mac Cumhaill]]. The first, found in [[An Fhiannaíocht#Associated works|Duanaire Finn]], relates a journey by Fionn to an otherworld [[Forge|smithy]] located inside the caves. The second tale, known as ''Bruidhean Chéise Corainn'', tells of the warrior being captured and bound in the caves by the [[Tuatha Dé Danann]]. Another tale, ''the Death of Diarmuid in the Boar Hunt'', mentions [[Diarmuid Ua Duibne|Diarmuid]] and [[Gráinne (miotaseolaíocht)]] as taking refuge in the caves from a vengeful Fionn.<ref name=carrowkeel /> '' A more modern tale regarding the caves of Céis Chorainn can be found in a 1779 diary of [[Gabriel Beranger]]; : ''"This cavern is said to communicate with that in [[Contae Ros Comáin]] ... called [[Ráth Cruachan#Uaimh na gCat|Uaimh na gCat]], of which is told (and believed in both counties) that a woman in the county of Roscommon having an unruly calf could never get him home unless driving him by holding him by the tail; that one day he tried to escape and dragged the woman, against her will into the Hellmouth door ... and continued running until next morning. She came out at Kishcorren [sic], to her own amazement and that of the neighbouring people. We believed it rather than try it."''<ref name=Wilde1880 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=logainm>{{lua idirlín| url = https://www.logainm.ie/en/112051 | teideal = Uaimheanna na Céise | website = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] | dátarochtana = 11 Iúil 2023}}</ref> <ref name=MacNeill1962>MacNeill, Máire (1962), ''The Festival of Lughnasa''</ref> <ref name=Timoney2013>{{cite book | title=Dedicated to Sligo: 34 Essays on Sligo's Past | editor-last=Timoney | editor-first=Martin | pages=75–80 | year=2013 | publisher=Publishing Sligo's Past | isbn=978-0-9575547-0-2}}</ref> <ref name=Aretz2010>Aretz, Markus (2010), ''Rugose coral biostromes in the late Viséan (Mississippian) of NW Ireland''</ref> <ref name=Scharff1903>Scharff, Robert Francis (1903), ''The Exploration of the Caves of Kesh, County Sligo]'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/30079180 30079180]</ref> <ref name=Gwynn1940>Gwynn, Arthur Montague (1940), ''Report on a Further Exploration (1929) of the Caves of Keshcorran, Co. Sligo'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/20518797 20518797]</ref> <ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=680 | isbn=0 906362 43 1}}</ref> <ref name=carrowkeel>{{lua idirlín | url = http://www.carrowkeel.com/sites/carrowkeel/keshmyth.html | teideal = The Mythology of Kesh Corann | foilsitheoir = Sacred Island Guided Tours | dátarochtana = 6 Deireadh Fómhair 2017}}</ref> <ref name=Wilde1880>Wilde, William (1880), ''[https://archive.org/stream/memoirgabrielbe00wildgoog#page/n58/mode/2up The Memoirs of Gabriel Beranger]'', p. 48. [https://archive.org/details/memoirgabrielbe00wildgoog PDF here]</ref> }} {{DEFAULTSORT:Céis, Uaimheanna na}} [[Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hÉireann]] == Carn Ochtriallaigh == | location = Baile an Chairn | height = 6 m | designation2_number = 152<ref name=nms152 /> Is [[carn]] mór ársa agus [[Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann|Séadchomharthaí Náisiúnta]] é '''Carn Ochtriallaigh''' suite i g[[Contae Shligigh]] gar de {{h|Tuamaí na Ceathrún Caoile}}. Tógadh é sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama pasáiste]] faoina bhun.<ref name=Falk2008 /> == Áit Is ar cnoc íseal atá Carn Ochtriallaigh suite, i m[[baile fearainn]] Bhaile an Chairn,<ref name=logainm /> taobh thiar den Uinsinn agus taobh ó thuaidh de [[Loch Arbhach]] agus 2.1 km i bhfad ó {{h|Mainistir Bhaile an Dúin]].<ref name=Moore1998 /> == Miotas Déantar cuir síos ar thógáil an chairn sa seanscéal Dara [[Cath Maighe Tuireadh]]. Chuir [[Dian Cécht]], lia na [[Tuatha Dé Danann|dTuath Dé Danann]], luibheanna leighis i dTobar Sláine isteach, agus d'ól na Tuatha Dé as. Thug an loach Ochtriallach comhairle dosna [[Fomhóraigh]], an tobar a líonadh le clocha, chun a naimhde a choinneáil ón bhfoinse leighis. Dá bharr, ainmníodh an carn as an laoch, ''Carn Ochtrialligh''.<ref name=celt2004 /> Insítear i seanscéal eile gur adhlacadh sa charn ''[[Ailill mac Echach Mugmedóin]]'', deartháir le [Niall Noígíallach|Niall Naoighiallach]].<ref name=Wood1892 /> == Stair Tógadh Carn Ochtriallaigh sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama]] faoina bhun cosúil le [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], suite 5 km soir ó dheas den charn. Sa bhliain 1837 nuair a rinne George Petrie léaráid den charn,<ref name=Hensey2015 /> bhí sé ar lán-ard to agus bhí [[gallán]] ar a bharr. Faoin mblian 1878 ámh, agus William Wakeman á léiriú, bhí an-chuid desna clocha bainte i gcomhair tógála bóithre .<ref name=aai_geog /> == Cur síos Tá an carn 60 m ar trastomhas agus and 6 m in airde, déanta le h[[aolchloch]] áitiúil measctha le [[gaineamhchloch]] dhearg. Tá colbha déanta as leaca ollmhóra aolchloiche that timpeall theorainn an chairn. Baineadh an-chuid cloch as gach taobh seachas an oirdheisceart, áit a bhfuil is dócha tuama pasáiste faoin charn.<ref name=tss /><ref name=mli /><ref name=aai_heap /> Sa bhliain 1998, aimsíodh ealaín mheigiliteach ar chloch ar an taobh theas.<ref name=Byrne2022 /> Is cosúil le chéile iad Carn Ochtriallaigh agus [[Meascán Mhéabha]], atá freisin i gContae Shligigh. == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=nms152>{{lua idirlín | teideal = National Monuments of County Sligo in State Care | url = http://www.archaeology.ie/sites/default/files/media/pdf/monuments-in-state-care-sligo.pdf | page = 2 | work = heritageireland.ie | foilsitheoir = National Monument Service | dátarochtana = 13 Lúnasa 2020}}</ref> <ref name=Falk2008>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=4HsSAQAAIAAJ&q=Heapstown | title=Folk Beliefs and Practice in Medieval Lives | first=Ann-britt | last=Falk | first2=Donata M. | last2=Kyritz | date=1 January 2008 | publisher=Archaeopress | isbn=9781407301969 | via=Google Books}}</ref> <ref name=Moore1998>{{lua idirlín | url = https://books.google.com/books?id=MoMiAQAAIAAJ&q=Heapstown | teideal = Archaeology in County Sligo | ainm = Sam | sloinne = Moore | dáta = 1 Eanáir 1998 | foilsitheoir = FAS Community Services Unit | via=Google Books}}</ref> <ref name=logainm>{{lua idirlín | teideal = Baile an Chairn | url = https://www.logainm.ie/en/45393 | work = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]]}}</ref> <ref name=celt2004>{{lua idirlín | sloinne = Stokes | ainm = Whitley | dáta = 2004 | teideal = The Second Battle of Moytura | url=https://celt.ucc.ie/published/T300011.html | work = [[Corpus of Electronic Texts]]}}</ref> <ref name=Wood1892>{{Cite book | last=Wood-Martin | first=W. G. | title=History of Sligo | year=1892}}</ref> <ref name=Hensey2015>{{cite book | last=Hensey | first=Robert | url=https://books.google.com/books?id=FW1hCgAAQBAJ&q=Heapstown&pg=PA109 | title=First Light: The Origins of Newgrange | date=30 June 2015 | publisher=Oxbow Books | isbn=9781782979548 | via=Google Books}}</ref> <ref name=aai_geog>{{lua idirlín | teideal = Heapstown Cairn | url = https://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/#:~:text=Heapstown%20Cairn&text=This%20massive%20kerbed%20site%20is,on%20the%20summit%20of%20Knocknarea | dátarochtana = 22 Meán Fómhair 2022 | work = askaboutireland.ie}}</ref> <ref name=tss>{{lua idirlín | url = http://www.thestandingstone.ie/2011/02/heapstown-cairn-co-sligo.html | teideal = Heapstown, Cairn, Co. Sligo | work = thestandingstone.ie}}</ref> <ref name=mli>{{lua idirlín | url = http://www.megalithicireland.com/Heapstown.htm | teideal = Heapstown Cairn, Sligo | work = megalithicireland.com}}</ref> <ref name=aai_heap>{{lua idirlín | url = http://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/ | teideal = Heapstown | work = askaboutireland.ie}}</ref> <ref name=Byrne2022>{{lua idirlín | sloinne = Byrne | ainm = Martin | dáta = 22 Meán Fómhair 2022 | teideal = Megalithic Art at Heapstown Cairn | url = http://www.carrowkeel.com/sites/moytura/heap2.html | dátarochtana = 22 Meán Fómhair 2022 | work = The Fr. Michael O'Flanagan Heritage and History Pages}}</ref> }} [[Category:Megalithic monuments in Ireland]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ o3qolluyec9ha5xxism0tfqpi11wzk5 1327840 1327839 2026-09-11T17:36:56Z Marcas.oduinn 33120 /* Carn Ochtriallaigh */ 1327840 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] * [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]] # ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]] # ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]] == Uaimheanna na Céise == [[Íomhá:Keshcorran Caves 10816.jpg | mion | 250px | Uaimheanna na Céise]] '' The '''Uaimheanna na Céise'''<ref name=logainm /> are a series of [[Solutional cave|limestone caves]] located near the village of Keash, [[Contae Shligigh]]. The caves are situated on the west side of Cnoc Chéis Chorainn (part of the [[an Bricshliabh]]) and consist of sixteen simple chambers, some interconnecting. '' The caves have been used by man over several millennia, and it has long been suggested that they were the site of ancient religious practice or gathering such as [[Lughnasadh]].<ref name=MacNeill1962 /> '' Excavations carried out in the early 20th century, particularly those by [[Robert Francis Scharff]], discovered significant animal remains. Among others, these included bones of [[béar donn]], [[leimín Artach]], [[Fia mór na mbeann]] agus [[mac tíre]].<ref name=Timoney2013 /> == Geology '' The sixteen interconnecting caves of white cherty limestone are found at the base of a line of low cliffs, on the western slope of the hill.<ref name=Aretz2010 /> They were formed from the atmospheric weathering of [[aolchloch charbónmhar]], and run perpendicular to the rock face. [[Grianchloch]] crystals are abundant, and glacial boulder-beds can be found at the mouth of some of the caves, showing that Céis Chorainn was at one time buried beneath an [[oighearchlúid]].<ref name=Scharff1903 /> The caves bear evidence of being washed out by water, and a layer of [[breisia]] containing limestone blocks can be found in many of them. Stalagmite floors are rare, and when present appear to have been burrowed into by foxes and badgers.<ref name=Gwynn1940 /> [[Íomhá:The Caves of Keash.JPG| mion | 270px | ''The sixteen entrances to the Uaimheanna na Céise]] [[Íomhá:1903 Kesh Caves.jpg| mion | ''[[Robert Lloyd Praeger|Praeger's]] 1903 plan of the caves]] <!-- ==History of exploration The first thorough exploration of the caves at Keshcorran occurred during five weeks in 1901, and was initiated after a portion of a bear's skull had been discovered some years earlier.<ref name=ITS>{{Cite web |url=http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |title=Bricklieve Mountains |publisher=Institute of Technology Sligo |accessdate=6 Oct 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171119072329/http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |archive-date=19 November 2017 |url-status=dead }}</ref> These excavations, headed by [[Robert Francis Scharff]], R. J. Ussher, and [[Robert Lloyd Praeger]], recovered bones of [[Red deer|deer]], ox, goat, pig, [[Brown bear|bear]], horse, sheep, donkey, [[Mountain hare|hare]], mouse, [[Brown rat|rat]], badger, fox, dog, [[Gray wolf|wolf]], and [[stoat]]. For the first time in Ireland, evidence of the [[Arctic lemming]] was also discovered, drawing headlines around the country.<ref name=ITS /> Another important recovery was that of a metacarpus of reindeer, discovered above an area of burnt charcoal. This suggests that reindeer in Ireland survived until the human period.<ref name=Scharff1903 /> Also recovered from the excavations were the four oldest species of [[Mollusca|molluscs]] found in Ireland at the time, the remains of several fish, and numerous species of bird, most notably the [[Rock ptarmigan|ptarmigan]], [[smew]], and [[little auk]]. Another recovery of note was that of several fossilised frog bones found in the lowest stratum, which disproved a common belief that the species had only been introduced in 1699.<ref name=Scharff1903 /> Finally, the excavations found evidence of occasional human habitation going as far back as the [[Neolithic]], with more regular occupation being identified from the 10th century onward. Five human teeth and the [[humerus]] of a male were found in the caves, and man-made artefacts that were recovered include two bone needles, a bone comb, a stone [[Celt (tool)|celt]], an iron saw, two bronze pins, and a stone axe of [[adze]] type. Shells of [[Blue mussel|mussel]] and oyster were also found, further supporting human settlement.<ref name=Scharff1903 /> Further explorations took place in 1929 and 1930, and these led to the recovery of more bones of lemming, reindeer, mouse, pig, hare, horse, frog, rabbit, sheep, fox, stoat, bear, dog, ox, badger and rat. The excavations also discovered remains of [[Irish elk|elk]], cat, shrew, and duck.<ref name=Gwynn1940 /> In more recent times, some of the mammal bones recovered from these excavations have been re-analysed with [[radiocarbon dating]], confirming a late-glacial estimate for the bones found in the lower layers. Those of the bear, deer, hare, and wolf were dated to around 10,000 BC, while those of the stoat and horse were dated to around 6000 BC and 400 BC respectively.<ref>{{Cite web |url=http://www.showcaves.com/english/ie/caves/Keshcorran.html |title=Caves of Keshcorran| publisher=Show Caves of the World |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref><ref name=ITS /> The most recent discovery from the caves occurred in 1971, when a left [[tibia]] of an adult was recovered in a pool of water.<ref name=Timoney /> It has subsequently been dated to the turn of the 11th century, coinciding with an entry in the [[Annals of the Four Masters]] for 1007 AD; : ''"Muireadhach, a distinguished bishop, son of the brother of Ainmire Bocht, was suffocated in a cave, in Gaileanga of Corann."''<ref>{{Cite web |url=https://celt.ucc.ie/published/T100005B/text011.html |title=Annal M1007.2| publisher=University College Cork |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref> --> == Béaloideas '' The Uaimheanna na Céise featured prominently in medieval [[miotaseolaíocht na nGael]] and stories, with folk versions of these tales continuing in [[béaloideas]] until the 20th century. The caves are often presented as being associated with the [[alltar]], and as places to be respected and feared.<ref name=Meehan2004 /> ''[[Cath Maige Mucrama]]'' tells of the birth of [[Cormac mac Airt]] at the foot of Céis Chorainn. He is reputed to have been raised by a wolf in the caves, in a tale reminiscent of [[Romulus agus Remus]].<ref name=Timoney2013 /> '' The caves also feature in three stories about [[Fionn mac Cumhaill]]. The first, found in [[An Fhiannaíocht#Associated works|Duanaire Finn]], relates a journey by Fionn to an otherworld [[Forge|smithy]] located inside the caves. The second tale, known as ''Bruidhean Chéise Corainn'', tells of the warrior being captured and bound in the caves by the [[Tuatha Dé Danann]]. Another tale, ''the Death of Diarmuid in the Boar Hunt'', mentions [[Diarmuid Ua Duibne|Diarmuid]] and [[Gráinne (miotaseolaíocht)]] as taking refuge in the caves from a vengeful Fionn.<ref name=carrowkeel /> '' A more modern tale regarding the caves of Céis Chorainn can be found in a 1779 diary of [[Gabriel Beranger]]; : ''"This cavern is said to communicate with that in [[Contae Ros Comáin]] ... called [[Ráth Cruachan#Uaimh na gCat|Uaimh na gCat]], of which is told (and believed in both counties) that a woman in the county of Roscommon having an unruly calf could never get him home unless driving him by holding him by the tail; that one day he tried to escape and dragged the woman, against her will into the Hellmouth door ... and continued running until next morning. She came out at Kishcorren [sic], to her own amazement and that of the neighbouring people. We believed it rather than try it."''<ref name=Wilde1880 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=logainm>{{lua idirlín| url = https://www.logainm.ie/en/112051 | teideal = Uaimheanna na Céise | website = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] | dátarochtana = 11 Iúil 2023}}</ref> <ref name=MacNeill1962>MacNeill, Máire (1962), ''The Festival of Lughnasa''</ref> <ref name=Timoney2013>{{cite book | title=Dedicated to Sligo: 34 Essays on Sligo's Past | editor-last=Timoney | editor-first=Martin | pages=75–80 | year=2013 | publisher=Publishing Sligo's Past | isbn=978-0-9575547-0-2}}</ref> <ref name=Aretz2010>Aretz, Markus (2010), ''Rugose coral biostromes in the late Viséan (Mississippian) of NW Ireland''</ref> <ref name=Scharff1903>Scharff, Robert Francis (1903), ''The Exploration of the Caves of Kesh, County Sligo]'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/30079180 30079180]</ref> <ref name=Gwynn1940>Gwynn, Arthur Montague (1940), ''Report on a Further Exploration (1929) of the Caves of Keshcorran, Co. Sligo'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/20518797 20518797]</ref> <ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=680 | isbn=0 906362 43 1}}</ref> <ref name=carrowkeel>{{lua idirlín | url = http://www.carrowkeel.com/sites/carrowkeel/keshmyth.html | teideal = The Mythology of Kesh Corann | foilsitheoir = Sacred Island Guided Tours | dátarochtana = 6 Deireadh Fómhair 2017}}</ref> <ref name=Wilde1880>Wilde, William (1880), ''[https://archive.org/stream/memoirgabrielbe00wildgoog#page/n58/mode/2up The Memoirs of Gabriel Beranger]'', p. 48. [https://archive.org/details/memoirgabrielbe00wildgoog PDF here]</ref> }} {{DEFAULTSORT:Céis, Uaimheanna na}} [[Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hÉireann]] == Carn Ochtriallaigh == | location = Baile an Chairn | height = 6 m | designation2_number = 152<ref name=nms152 /> Is [[carn]] mór ársa agus [[Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann|Séadchomharthaí Náisiúnta]] é '''Carn Ochtriallaigh''' suite i g[[Contae Shligigh]] gar de {{h|Tuamaí na Ceathrún Caoile}}. Tógadh é sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama pasáiste]] faoina bhun.<ref name=Falk2008 /> == Áit Is ar cnoc íseal atá Carn Ochtriallaigh suite, i m[[baile fearainn]] Bhaile an Chairn,<ref name=logainm /> taobh thiar den Uinsinn agus taobh ó thuaidh de [[Loch Arbhach]] agus 2.1 km i bhfad ó {{h|Mainistir Bhaile an Dúin]].<ref name=Moore1998 /> == Miotas Déantar cuir síos ar thógáil an chairn sa seanscéal Dara [[Cath Maighe Tuireadh]]. Chuir [[Dian Cécht]], lia na [[Tuatha Dé Danann|dTuath Dé Danann]], luibheanna leighis i dTobar Sláine isteach, agus d'ól na Tuatha Dé as. Thug an loach Ochtriallach comhairle dosna [[Fomhóraigh]], an tobar a líonadh le clocha, chun a naimhde a choinneáil ón bhfoinse leighis. Dá bharr, ainmníodh an carn as an laoch, ''Carn Ochtrialligh''.<ref name=celt2004 /> Insítear i seanscéal eile gur adhlacadh sa charn ''[[Ailill mac Echach Mugmedóin]]'', deartháir le [Niall Noígíallach|Niall Naoighiallach]].<ref name=Wood1892 /> == Stair Tógadh Carn Ochtriallaigh sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama]] faoina bhun cosúil le [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], suite 5 km soir ó dheas den charn. Sa bhliain 1837 nuair a rinne George Petrie léaráid den charn,<ref name=Hensey2015 /> bhí sé ar lán-ard to agus bhí [[gallán]] ar a bharr. Faoin mblian 1878 ámh, agus William Wakeman á léiriú, bhí an-chuid desna clocha bainte i gcomhair tógála bóithre .<ref name=aai_geog /> == Cur síos Tá an carn 60 m ar trastomhas agus and 6 m in airde, déanta le h[[aolchloch]] áitiúil measctha le [[gaineamhchloch]] dhearg. Tá colbha déanta as leaca ollmhóra aolchloiche that timpeall theorainn an chairn. Baineadh an-chuid cloch as gach taobh seachas an oirdheisceart, áit a bhfuil is dócha tuama pasáiste faoin charn.<ref name=tss /><ref name=mli /><ref name=aai_heap /> Sa bhliain 1998, aimsíodh ealaín mheigiliteach ar chloch ar an taobh theas.<ref name=Byrne2022 /> Is cosúil le chéile iad Carn Ochtriallaigh agus [[Meascán Mhéabha]], atá freisin i gContae Shligigh. == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=nms152>{{lua idirlín | teideal = National Monuments in State Care: Ownership & Guardianship | url = https://data.oireachtas.ie/ie/oireachtas/committee/dail/31/committee_of_public_accounts/submissions/2014/2014-03-06_pac-correspondence-meeting-of-06-03-2014-from-the-opw_en.pdf | page = 2 | work = heritageireland.ie | foilsitheoir = National Monument Service | dátarochtana = 13 Lúnasa 2020}}</ref> <ref name=Falk2008>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=4HsSAQAAIAAJ&q=Heapstown | title=Folk Beliefs and Practice in Medieval Lives | first=Ann-britt | last=Falk | first2=Donata M. | last2=Kyritz | date=1 January 2008 | publisher=Archaeopress | isbn=9781407301969 | via=Google Books}}</ref> <ref name=Moore1998>{{lua idirlín | url = https://books.google.com/books?id=MoMiAQAAIAAJ&q=Heapstown | teideal = Archaeology in County Sligo | ainm = Sam | sloinne = Moore | dáta = 1 Eanáir 1998 | foilsitheoir = FAS Community Services Unit | via=Google Books}}</ref> <ref name=logainm>{{lua idirlín | teideal = Baile an Chairn | url = https://www.logainm.ie/en/45393 | work = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]]}}</ref> <ref name=celt2004>{{lua idirlín | sloinne = Stokes | ainm = Whitley | dáta = 2004 | teideal = Cath Maige Tuired: The Second Battle of Mag Tuired | url=https://celt.ucc.ie/published/G300011.html | work = [[Corpus of Electronic Texts]]}}</ref> <ref name=Wood1892>{{Cite book | last=Wood-Martin | first=W. G. | title=History of Sligo | year=1892}}</ref> <ref name=Hensey2015>{{cite book | last=Hensey | first=Robert | url=https://books.google.com/books?id=FW1hCgAAQBAJ&q=Heapstown&pg=PA109 | title=First Light: The Origins of Newgrange | date=30 June 2015 | publisher=Oxbow Books | isbn=9781782979548 | via=Google Books}}</ref> <ref name=aai_geog>{{lua idirlín | teideal = Heapstown Cairn | url = https://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/#:~:text=Heapstown%20Cairn&text=This%20massive%20kerbed%20site%20is,on%20the%20summit%20of%20Knocknarea | dátarochtana = 22 Meán Fómhair 2022 | work = askaboutireland.ie}}</ref> <ref name=tss>{{lua idirlín | url = http://www.thestandingstone.ie/2011/02/heapstown-cairn-co-sligo.html | teideal = Heapstown, Cairn, Co. Sligo | work = thestandingstone.ie}}</ref> <ref name=mli>{{lua idirlín | url = http://www.megalithicireland.com/Heapstown.htm | teideal = Heapstown Cairn, Sligo | work = megalithicireland.com}}</ref> <ref name=aai_heap>{{lua idirlín | url = http://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/ | teideal = Heapstown | work = askaboutireland.ie}}</ref> <ref name=Byrne2022>{{lua idirlín | sloinne = Byrne | ainm = Martin | dáta = 22 Meán Fómhair 2022 | teideal = Megalithic Art at Heapstown Cairn | url = http://www.carrowkeel.com/sites/moytura/heap2.html | dátarochtana = 22 Meán Fómhair 2022 | work = The Fr. Michael O'Flanagan Heritage and History Pages}}</ref> }} [[Category:Megalithic monuments in Ireland]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 1vpejhsuxy8laxpllmxek0e97m2ypkf 1327841 1327840 2026-09-11T18:25:04Z Marcas.oduinn 33120 1327841 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] * [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]] # ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]] # ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]] == Uaimheanna na Céise == [[Íomhá:Keshcorran Caves 10816.jpg | mion | 250px | Uaimheanna na Céise]] '' The '''Uaimheanna na Céise'''<ref name=logainm /> are a series of [[Solutional cave|limestone caves]] located near the village of Keash, [[Contae Shligigh]]. The caves are situated on the west side of Cnoc Chéis Chorainn (part of the [[an Bricshliabh]]) and consist of sixteen simple chambers, some interconnecting. '' The caves have been used by man over several millennia, and it has long been suggested that they were the site of ancient religious practice or gathering such as [[Lughnasadh]].<ref name=MacNeill1962 /> '' Excavations carried out in the early 20th century, particularly those by [[Robert Francis Scharff]], discovered significant animal remains. Among others, these included bones of [[béar donn]], [[leimín Artach]], [[Fia mór na mbeann]] agus [[mac tíre]].<ref name=Timoney2013 /> == Geology '' The sixteen interconnecting caves of white cherty limestone are found at the base of a line of low cliffs, on the western slope of the hill.<ref name=Aretz2010 /> They were formed from the atmospheric weathering of [[aolchloch charbónmhar]], and run perpendicular to the rock face. [[Grianchloch]] crystals are abundant, and glacial boulder-beds can be found at the mouth of some of the caves, showing that Céis Chorainn was at one time buried beneath an [[oighearchlúid]].<ref name=Scharff1903 /> The caves bear evidence of being washed out by water, and a layer of [[breisia]] containing limestone blocks can be found in many of them. Stalagmite floors are rare, and when present appear to have been burrowed into by foxes and badgers.<ref name=Gwynn1940 /> [[Íomhá:The Caves of Keash.JPG| mion | 270px | ''The sixteen entrances to the Uaimheanna na Céise]] [[Íomhá:1903 Kesh Caves.jpg| mion | ''[[Robert Lloyd Praeger|Praeger's]] 1903 plan of the caves]] <!-- ==History of exploration The first thorough exploration of the caves at Keshcorran occurred during five weeks in 1901, and was initiated after a portion of a bear's skull had been discovered some years earlier.<ref name=ITS>{{Cite web |url=http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |title=Bricklieve Mountains |publisher=Institute of Technology Sligo |accessdate=6 Oct 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171119072329/http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |archive-date=19 November 2017 |url-status=dead }}</ref> These excavations, headed by [[Robert Francis Scharff]], R. J. Ussher, and [[Robert Lloyd Praeger]], recovered bones of [[Red deer|deer]], ox, goat, pig, [[Brown bear|bear]], horse, sheep, donkey, [[Mountain hare|hare]], mouse, [[Brown rat|rat]], badger, fox, dog, [[Gray wolf|wolf]], and [[stoat]]. For the first time in Ireland, evidence of the [[Arctic lemming]] was also discovered, drawing headlines around the country.<ref name=ITS /> Another important recovery was that of a metacarpus of reindeer, discovered above an area of burnt charcoal. This suggests that reindeer in Ireland survived until the human period.<ref name=Scharff1903 /> Also recovered from the excavations were the four oldest species of [[Mollusca|molluscs]] found in Ireland at the time, the remains of several fish, and numerous species of bird, most notably the [[Rock ptarmigan|ptarmigan]], [[smew]], and [[little auk]]. Another recovery of note was that of several fossilised frog bones found in the lowest stratum, which disproved a common belief that the species had only been introduced in 1699.<ref name=Scharff1903 /> Finally, the excavations found evidence of occasional human habitation going as far back as the [[Neolithic]], with more regular occupation being identified from the 10th century onward. Five human teeth and the [[humerus]] of a male were found in the caves, and man-made artefacts that were recovered include two bone needles, a bone comb, a stone [[Celt (tool)|celt]], an iron saw, two bronze pins, and a stone axe of [[adze]] type. Shells of [[Blue mussel|mussel]] and oyster were also found, further supporting human settlement.<ref name=Scharff1903 /> Further explorations took place in 1929 and 1930, and these led to the recovery of more bones of lemming, reindeer, mouse, pig, hare, horse, frog, rabbit, sheep, fox, stoat, bear, dog, ox, badger and rat. The excavations also discovered remains of [[Irish elk|elk]], cat, shrew, and duck.<ref name=Gwynn1940 /> In more recent times, some of the mammal bones recovered from these excavations have been re-analysed with [[radiocarbon dating]], confirming a late-glacial estimate for the bones found in the lower layers. Those of the bear, deer, hare, and wolf were dated to around 10,000 BC, while those of the stoat and horse were dated to around 6000 BC and 400 BC respectively.<ref>{{Cite web |url=http://www.showcaves.com/english/ie/caves/Keshcorran.html |title=Caves of Keshcorran| publisher=Show Caves of the World |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref><ref name=ITS /> The most recent discovery from the caves occurred in 1971, when a left [[tibia]] of an adult was recovered in a pool of water.<ref name=Timoney /> It has subsequently been dated to the turn of the 11th century, coinciding with an entry in the [[Annals of the Four Masters]] for 1007 AD; : ''"Muireadhach, a distinguished bishop, son of the brother of Ainmire Bocht, was suffocated in a cave, in Gaileanga of Corann."''<ref>{{Cite web |url=https://celt.ucc.ie/published/T100005B/text011.html |title=Annal M1007.2| publisher=University College Cork |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref> --> == Béaloideas '' The Uaimheanna na Céise featured prominently in medieval [[miotaseolaíocht na nGael]] and stories, with folk versions of these tales continuing in [[béaloideas]] until the 20th century. The caves are often presented as being associated with the [[alltar]], and as places to be respected and feared.<ref name=Meehan2004 /> ''[[Cath Maige Mucrama]]'' tells of the birth of [[Cormac mac Airt]] at the foot of Céis Chorainn. He is reputed to have been raised by a wolf in the caves, in a tale reminiscent of [[Romulus agus Remus]].<ref name=Timoney2013 /> '' The caves also feature in three stories about [[Fionn mac Cumhaill]]. The first, found in [[An Fhiannaíocht#Associated works|Duanaire Finn]], relates a journey by Fionn to an otherworld [[Forge|smithy]] located inside the caves. The second tale, known as ''Bruidhean Chéise Corainn'', tells of the warrior being captured and bound in the caves by the [[Tuatha Dé Danann]]. Another tale, ''the Death of Diarmuid in the Boar Hunt'', mentions [[Diarmuid Ua Duibne|Diarmuid]] and [[Gráinne (miotaseolaíocht)]] as taking refuge in the caves from a vengeful Fionn.<ref name=carrowkeel /> '' A more modern tale regarding the caves of Céis Chorainn can be found in a 1779 diary of [[Gabriel Beranger]]; : ''"This cavern is said to communicate with that in [[Contae Ros Comáin]] ... called [[Ráth Cruachan#Uaimh na gCat|Uaimh na gCat]], of which is told (and believed in both counties) that a woman in the county of Roscommon having an unruly calf could never get him home unless driving him by holding him by the tail; that one day he tried to escape and dragged the woman, against her will into the Hellmouth door ... and continued running until next morning. She came out at Kishcorren [sic], to her own amazement and that of the neighbouring people. We believed it rather than try it."''<ref name=Wilde1880 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=logainm>{{lua idirlín| url = https://www.logainm.ie/en/112051 | teideal = Uaimheanna na Céise | website = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] | dátarochtana = 11 Iúil 2023}}</ref> <ref name=MacNeill1962>MacNeill, Máire (1962), ''The Festival of Lughnasa''</ref> <ref name=Timoney2013>{{cite book | title=Dedicated to Sligo: 34 Essays on Sligo's Past | editor-last=Timoney | editor-first=Martin | pages=75–80 | year=2013 | publisher=Publishing Sligo's Past | isbn=978-0-9575547-0-2}}</ref> <ref name=Aretz2010>Aretz, Markus (2010), ''Rugose coral biostromes in the late Viséan (Mississippian) of NW Ireland''</ref> <ref name=Scharff1903>Scharff, Robert Francis (1903), ''The Exploration of the Caves of Kesh, County Sligo]'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/30079180 30079180]</ref> <ref name=Gwynn1940>Gwynn, Arthur Montague (1940), ''Report on a Further Exploration (1929) of the Caves of Keshcorran, Co. Sligo'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/20518797 20518797]</ref> <ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=680 | isbn=0 906362 43 1}}</ref> <ref name=carrowkeel>{{lua idirlín | url = http://www.carrowkeel.com/sites/carrowkeel/keshmyth.html | teideal = The Mythology of Kesh Corann | foilsitheoir = Sacred Island Guided Tours | dátarochtana = 6 Deireadh Fómhair 2017}}</ref> <ref name=Wilde1880>Wilde, William (1880), ''[https://archive.org/stream/memoirgabrielbe00wildgoog#page/n58/mode/2up The Memoirs of Gabriel Beranger]'', p. 48. [https://archive.org/details/memoirgabrielbe00wildgoog PDF here]</ref> }} {{DEFAULTSORT:Céis, Uaimheanna na}} [[Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hÉireann]] == Carn Ochtriallaigh == Is [[carn]] mór ársa agus [[Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann|Séadchomharthaí Náisiúnta]]<ref name=nms152 /> é '''Carn Ochtriallaigh''' suite i g[[Contae Shligigh]] gar de {{h|Tuamaí na Ceathrún Caoile}}. Tógadh é sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama pasáiste]] faoina bhun.<ref name=Falk2008 /> == Áit Is ar cnoc íseal atá Carn Ochtriallaigh suite, i m[[baile fearainn]] Bhaile an Chairn,<ref name=logainm /> taobh thiar den Uinsinn agus taobh ó thuaidh de [[Loch Arbhach]] agus 2.1 km i bhfad ó {{h|Mainistir Bhaile an Dúin]].<ref name=Moore1998 /> == Miotas Déantar cuir síos ar thógáil an chairn sa seanscéal Dara [[Cath Maighe Tuireadh]]. Chuir [[Dian Cécht]], lia na [[Tuatha Dé Danann|dTuath Dé Danann]], luibheanna leighis i dTobar Sláine isteach, agus d'ól na Tuatha Dé as. Thug an loach Ochtriallach comhairle dosna [[Fomhóraigh]], an tobar a líonadh le clocha, chun a naimhde a choinneáil ón bhfoinse leighis. Dá bharr, ainmníodh an carn as an laoch, ''Carn Ochtrialligh''.<ref name=celt2004 /> Insítear i seanscéal eile gur adhlacadh sa charn ''[[Ailill mac Echach Mugmedóin]]'', deartháir le [Niall Noígíallach|Niall Naoighiallach]].<ref name=Wood1892 /> == Stair Tógadh Carn Ochtriallaigh sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama]] faoina bhun cosúil le [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], suite 5 km soir ó dheas den charn. Sa bhliain 1837 nuair a rinne George Petrie léaráid den charn,<ref name=Hensey2015 /> bhí sé ar lán-ard to agus bhí [[gallán]] ar a bharr. Faoin mblian 1878 ámh, agus William Wakeman á léiriú, bhí an-chuid desna clocha bainte i gcomhair tógála bóithre .<ref name=aai_geog /> == Cur síos Tá an carn 60 m ar trastomhas agus and 6 m in airde, déanta le h[[aolchloch]] áitiúil measctha le [[gaineamhchloch]] dhearg. Tá colbha déanta as leaca ollmhóra aolchloiche that timpeall theorainn an chairn. Baineadh an-chuid cloch as gach taobh seachas an oirdheisceart, áit a bhfuil is dócha tuama pasáiste faoin charn.<ref name=tss /><ref name=mli /><ref name=aai_heap /> Sa bhliain 1998, aimsíodh ealaín mheigiliteach ar chloch ar an taobh theas.<ref name=Byrne2022 /> Is cosúil le chéile iad Carn Ochtriallaigh agus [[Meascán Mhéabha]], atá freisin i gContae Shligigh. == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=nms152>{{lua idirlín | teideal = National Monuments in State Care: Ownership & Guardianship | url = https://data.oireachtas.ie/ie/oireachtas/committee/dail/31/committee_of_public_accounts/submissions/2014/2014-03-06_pac-correspondence-meeting-of-06-03-2014-from-the-opw_en.pdf | page = 2 | work = heritageireland.ie | foilsitheoir = National Monument Service | dátarochtana = 13 Lúnasa 2020}}</ref> <ref name=Falk2008>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=4HsSAQAAIAAJ&q=Heapstown | title=Folk Beliefs and Practice in Medieval Lives | first=Ann-britt | last=Falk | first2=Donata M. | last2=Kyritz | date=1 January 2008 | publisher=Archaeopress | isbn=9781407301969 | via=Google Books}}</ref> <ref name=Moore1998>{{lua idirlín | url = https://books.google.com/books?id=MoMiAQAAIAAJ&q=Heapstown | teideal = Archaeology in County Sligo | ainm = Sam | sloinne = Moore | dáta = 1 Eanáir 1998 | foilsitheoir = FAS Community Services Unit | via=Google Books}}</ref> <ref name=logainm>{{lua idirlín | teideal = Baile an Chairn | url = https://www.logainm.ie/en/45393 | work = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]]}}</ref> <ref name=celt2004>{{lua idirlín | sloinne = Stokes | ainm = Whitley | dáta = 2004 | teideal = Cath Maige Tuired: The Second Battle of Mag Tuired | url=https://celt.ucc.ie/published/G300011.html | work = [[Corpus of Electronic Texts]]}}</ref> <ref name=Wood1892>{{Cite book | last=Wood-Martin | first=W. G. | title=History of Sligo | year=1892}}</ref> <ref name=Hensey2015>{{cite book | last=Hensey | first=Robert | url=https://books.google.com/books?id=FW1hCgAAQBAJ&q=Heapstown&pg=PA109 | title=First Light: The Origins of Newgrange | date=30 June 2015 | publisher=Oxbow Books | isbn=9781782979548 | via=Google Books}}</ref> <ref name=aai_geog>{{lua idirlín | teideal = Heapstown Cairn | url = https://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/#:~:text=Heapstown%20Cairn&text=This%20massive%20kerbed%20site%20is,on%20the%20summit%20of%20Knocknarea | dátarochtana = 22 Meán Fómhair 2022 | work = askaboutireland.ie}}</ref> <ref name=tss>{{lua idirlín | url = http://www.thestandingstone.ie/2011/02/heapstown-cairn-co-sligo.html | teideal = Heapstown, Cairn, Co. Sligo | work = thestandingstone.ie}}</ref> <ref name=mli>{{lua idirlín | url = http://www.megalithicireland.com/Heapstown.htm | teideal = Heapstown Cairn, Sligo | work = megalithicireland.com}}</ref> <ref name=aai_heap>{{lua idirlín | url = http://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/ | teideal = Heapstown | work = askaboutireland.ie}}</ref> <ref name=Byrne2022>{{lua idirlín | sloinne = Byrne | ainm = Martin | dáta = 22 Meán Fómhair 2022 | teideal = Megalithic Art at Heapstown Cairn | url = http://www.carrowkeel.com/sites/moytura/heap2.html | dátarochtana = 22 Meán Fómhair 2022 | work = The Fr. Michael O'Flanagan Heritage and History Pages}}</ref> }} [[Category:Megalithic monuments in Ireland]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ kr5sjljz4pv6paldc151m3on7byhkmk 1327842 1327841 2026-09-11T18:26:49Z Marcas.oduinn 33120 1327842 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] * [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]] # ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]] # ''[[:en:Heapstown Cairn|Heapstown Cairn]]'' - [[Carn Ochtriallaigh]] == Uaimheanna na Céise == [[Íomhá:Keshcorran Caves 10816.jpg | mion | 250px | Uaimheanna na Céise]] '' The '''Uaimheanna na Céise'''<ref name=logainm /> are a series of [[Solutional cave|limestone caves]] located near the village of Keash, [[Contae Shligigh]]. The caves are situated on the west side of Cnoc Chéis Chorainn (part of the [[an Bricshliabh]]) and consist of sixteen simple chambers, some interconnecting. '' The caves have been used by man over several millennia, and it has long been suggested that they were the site of ancient religious practice or gathering such as [[Lughnasadh]].<ref name=MacNeill1962 /> '' Excavations carried out in the early 20th century, particularly those by [[Robert Francis Scharff]], discovered significant animal remains. Among others, these included bones of [[béar donn]], [[leimín Artach]], [[Fia mór na mbeann]] agus [[mac tíre]].<ref name=Timoney2013 /> == Geology '' The sixteen interconnecting caves of white cherty limestone are found at the base of a line of low cliffs, on the western slope of the hill.<ref name=Aretz2010 /> They were formed from the atmospheric weathering of [[aolchloch charbónmhar]], and run perpendicular to the rock face. [[Grianchloch]] crystals are abundant, and glacial boulder-beds can be found at the mouth of some of the caves, showing that Céis Chorainn was at one time buried beneath an [[oighearchlúid]].<ref name=Scharff1903 /> The caves bear evidence of being washed out by water, and a layer of [[breisia]] containing limestone blocks can be found in many of them. Stalagmite floors are rare, and when present appear to have been burrowed into by foxes and badgers.<ref name=Gwynn1940 /> [[Íomhá:The Caves of Keash.JPG| mion | 270px | ''The sixteen entrances to the Uaimheanna na Céise]] [[Íomhá:1903 Kesh Caves.jpg| mion | ''[[Robert Lloyd Praeger|Praeger's]] 1903 plan of the caves]] <!-- ==History of exploration The first thorough exploration of the caves at Keshcorran occurred during five weeks in 1901, and was initiated after a portion of a bear's skull had been discovered some years earlier.<ref name=ITS>{{Cite web |url=http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |title=Bricklieve Mountains |publisher=Institute of Technology Sligo |accessdate=6 Oct 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171119072329/http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |archive-date=19 November 2017 |url-status=dead }}</ref> These excavations, headed by [[Robert Francis Scharff]], R. J. Ussher, and [[Robert Lloyd Praeger]], recovered bones of [[Red deer|deer]], ox, goat, pig, [[Brown bear|bear]], horse, sheep, donkey, [[Mountain hare|hare]], mouse, [[Brown rat|rat]], badger, fox, dog, [[Gray wolf|wolf]], and [[stoat]]. For the first time in Ireland, evidence of the [[Arctic lemming]] was also discovered, drawing headlines around the country.<ref name=ITS /> Another important recovery was that of a metacarpus of reindeer, discovered above an area of burnt charcoal. This suggests that reindeer in Ireland survived until the human period.<ref name=Scharff1903 /> Also recovered from the excavations were the four oldest species of [[Mollusca|molluscs]] found in Ireland at the time, the remains of several fish, and numerous species of bird, most notably the [[Rock ptarmigan|ptarmigan]], [[smew]], and [[little auk]]. Another recovery of note was that of several fossilised frog bones found in the lowest stratum, which disproved a common belief that the species had only been introduced in 1699.<ref name=Scharff1903 /> Finally, the excavations found evidence of occasional human habitation going as far back as the [[Neolithic]], with more regular occupation being identified from the 10th century onward. Five human teeth and the [[humerus]] of a male were found in the caves, and man-made artefacts that were recovered include two bone needles, a bone comb, a stone [[Celt (tool)|celt]], an iron saw, two bronze pins, and a stone axe of [[adze]] type. Shells of [[Blue mussel|mussel]] and oyster were also found, further supporting human settlement.<ref name=Scharff1903 /> Further explorations took place in 1929 and 1930, and these led to the recovery of more bones of lemming, reindeer, mouse, pig, hare, horse, frog, rabbit, sheep, fox, stoat, bear, dog, ox, badger and rat. The excavations also discovered remains of [[Irish elk|elk]], cat, shrew, and duck.<ref name=Gwynn1940 /> In more recent times, some of the mammal bones recovered from these excavations have been re-analysed with [[radiocarbon dating]], confirming a late-glacial estimate for the bones found in the lower layers. Those of the bear, deer, hare, and wolf were dated to around 10,000 BC, while those of the stoat and horse were dated to around 6000 BC and 400 BC respectively.<ref>{{Cite web |url=http://www.showcaves.com/english/ie/caves/Keshcorran.html |title=Caves of Keshcorran| publisher=Show Caves of the World |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref><ref name=ITS /> The most recent discovery from the caves occurred in 1971, when a left [[tibia]] of an adult was recovered in a pool of water.<ref name=Timoney /> It has subsequently been dated to the turn of the 11th century, coinciding with an entry in the [[Annals of the Four Masters]] for 1007 AD; : ''"Muireadhach, a distinguished bishop, son of the brother of Ainmire Bocht, was suffocated in a cave, in Gaileanga of Corann."''<ref>{{Cite web |url=https://celt.ucc.ie/published/T100005B/text011.html |title=Annal M1007.2| publisher=University College Cork |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref> --> == Béaloideas '' The Uaimheanna na Céise featured prominently in medieval [[miotaseolaíocht na nGael]] and stories, with folk versions of these tales continuing in [[béaloideas]] until the 20th century. The caves are often presented as being associated with the [[alltar]], and as places to be respected and feared.<ref name=Meehan2004 /> ''[[Cath Maige Mucrama]]'' tells of the birth of [[Cormac mac Airt]] at the foot of Céis Chorainn. He is reputed to have been raised by a wolf in the caves, in a tale reminiscent of [[Romulus agus Remus]].<ref name=Timoney2013 /> '' The caves also feature in three stories about [[Fionn mac Cumhaill]]. The first, found in [[An Fhiannaíocht#Associated works|Duanaire Finn]], relates a journey by Fionn to an otherworld [[Forge|smithy]] located inside the caves. The second tale, known as ''Bruidhean Chéise Corainn'', tells of the warrior being captured and bound in the caves by the [[Tuatha Dé Danann]]. Another tale, ''the Death of Diarmuid in the Boar Hunt'', mentions [[Diarmuid Ua Duibne|Diarmuid]] and [[Gráinne (miotaseolaíocht)]] as taking refuge in the caves from a vengeful Fionn.<ref name=carrowkeel /> '' A more modern tale regarding the caves of Céis Chorainn can be found in a 1779 diary of [[Gabriel Beranger]]; : ''"This cavern is said to communicate with that in [[Contae Ros Comáin]] ... called [[Ráth Cruachan#Uaimh na gCat|Uaimh na gCat]], of which is told (and believed in both counties) that a woman in the county of Roscommon having an unruly calf could never get him home unless driving him by holding him by the tail; that one day he tried to escape and dragged the woman, against her will into the Hellmouth door ... and continued running until next morning. She came out at Kishcorren [sic], to her own amazement and that of the neighbouring people. We believed it rather than try it."''<ref name=Wilde1880 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=logainm>{{lua idirlín| url = https://www.logainm.ie/en/112051 | teideal = Uaimheanna na Céise | website = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] | dátarochtana = 11 Iúil 2023}}</ref> <ref name=MacNeill1962>MacNeill, Máire (1962), ''The Festival of Lughnasa''</ref> <ref name=Timoney2013>{{cite book | title=Dedicated to Sligo: 34 Essays on Sligo's Past | editor-last=Timoney | editor-first=Martin | pages=75–80 | year=2013 | publisher=Publishing Sligo's Past | isbn=978-0-9575547-0-2}}</ref> <ref name=Aretz2010>Aretz, Markus (2010), ''Rugose coral biostromes in the late Viséan (Mississippian) of NW Ireland''</ref> <ref name=Scharff1903>Scharff, Robert Francis (1903), ''The Exploration of the Caves of Kesh, County Sligo]'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/30079180 30079180]</ref> <ref name=Gwynn1940>Gwynn, Arthur Montague (1940), ''Report on a Further Exploration (1929) of the Caves of Keshcorran, Co. Sligo'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/20518797 20518797]</ref> <ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=680 | isbn=0 906362 43 1}}</ref> <ref name=carrowkeel>{{lua idirlín | url = http://www.carrowkeel.com/sites/carrowkeel/keshmyth.html | teideal = The Mythology of Kesh Corann | foilsitheoir = Sacred Island Guided Tours | dátarochtana = 6 Deireadh Fómhair 2017}}</ref> <ref name=Wilde1880>Wilde, William (1880), ''[https://archive.org/stream/memoirgabrielbe00wildgoog#page/n58/mode/2up The Memoirs of Gabriel Beranger]'', p. 48. [https://archive.org/details/memoirgabrielbe00wildgoog PDF here]</ref> }} {{DEFAULTSORT:Céis, Uaimheanna na}} [[Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hÉireann]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ a72nxw46nf81lp1367u7xifv9h3wws3 1327844 1327842 2026-09-11T18:30:32Z Marcas.oduinn 33120 /* */ 1327844 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] * [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]] # ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]] #* [[Carn Ochtriallaigh]] == Uaimheanna na Céise == [[Íomhá:Keshcorran Caves 10816.jpg | mion | 250px | Uaimheanna na Céise]] '' The '''Uaimheanna na Céise'''<ref name=logainm /> are a series of [[Solutional cave|limestone caves]] located near the village of Keash, [[Contae Shligigh]]. The caves are situated on the west side of Cnoc Chéis Chorainn (part of the [[an Bricshliabh]]) and consist of sixteen simple chambers, some interconnecting. '' The caves have been used by man over several millennia, and it has long been suggested that they were the site of ancient religious practice or gathering such as [[Lughnasadh]].<ref name=MacNeill1962 /> '' Excavations carried out in the early 20th century, particularly those by [[Robert Francis Scharff]], discovered significant animal remains. Among others, these included bones of [[béar donn]], [[leimín Artach]], [[Fia mór na mbeann]] agus [[mac tíre]].<ref name=Timoney2013 /> == Geology '' The sixteen interconnecting caves of white cherty limestone are found at the base of a line of low cliffs, on the western slope of the hill.<ref name=Aretz2010 /> They were formed from the atmospheric weathering of [[aolchloch charbónmhar]], and run perpendicular to the rock face. [[Grianchloch]] crystals are abundant, and glacial boulder-beds can be found at the mouth of some of the caves, showing that Céis Chorainn was at one time buried beneath an [[oighearchlúid]].<ref name=Scharff1903 /> The caves bear evidence of being washed out by water, and a layer of [[breisia]] containing limestone blocks can be found in many of them. Stalagmite floors are rare, and when present appear to have been burrowed into by foxes and badgers.<ref name=Gwynn1940 /> [[Íomhá:The Caves of Keash.JPG| mion | 270px | ''The sixteen entrances to the Uaimheanna na Céise]] [[Íomhá:1903 Kesh Caves.jpg| mion | ''[[Robert Lloyd Praeger|Praeger's]] 1903 plan of the caves]] <!-- ==History of exploration The first thorough exploration of the caves at Keshcorran occurred during five weeks in 1901, and was initiated after a portion of a bear's skull had been discovered some years earlier.<ref name=ITS>{{Cite web |url=http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |title=Bricklieve Mountains |publisher=Institute of Technology Sligo |accessdate=6 Oct 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171119072329/http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |archive-date=19 November 2017 |url-status=dead }}</ref> These excavations, headed by [[Robert Francis Scharff]], R. J. Ussher, and [[Robert Lloyd Praeger]], recovered bones of [[Red deer|deer]], ox, goat, pig, [[Brown bear|bear]], horse, sheep, donkey, [[Mountain hare|hare]], mouse, [[Brown rat|rat]], badger, fox, dog, [[Gray wolf|wolf]], and [[stoat]]. For the first time in Ireland, evidence of the [[Arctic lemming]] was also discovered, drawing headlines around the country.<ref name=ITS /> Another important recovery was that of a metacarpus of reindeer, discovered above an area of burnt charcoal. This suggests that reindeer in Ireland survived until the human period.<ref name=Scharff1903 /> Also recovered from the excavations were the four oldest species of [[Mollusca|molluscs]] found in Ireland at the time, the remains of several fish, and numerous species of bird, most notably the [[Rock ptarmigan|ptarmigan]], [[smew]], and [[little auk]]. Another recovery of note was that of several fossilised frog bones found in the lowest stratum, which disproved a common belief that the species had only been introduced in 1699.<ref name=Scharff1903 /> Finally, the excavations found evidence of occasional human habitation going as far back as the [[Neolithic]], with more regular occupation being identified from the 10th century onward. Five human teeth and the [[humerus]] of a male were found in the caves, and man-made artefacts that were recovered include two bone needles, a bone comb, a stone [[Celt (tool)|celt]], an iron saw, two bronze pins, and a stone axe of [[adze]] type. Shells of [[Blue mussel|mussel]] and oyster were also found, further supporting human settlement.<ref name=Scharff1903 /> Further explorations took place in 1929 and 1930, and these led to the recovery of more bones of lemming, reindeer, mouse, pig, hare, horse, frog, rabbit, sheep, fox, stoat, bear, dog, ox, badger and rat. The excavations also discovered remains of [[Irish elk|elk]], cat, shrew, and duck.<ref name=Gwynn1940 /> In more recent times, some of the mammal bones recovered from these excavations have been re-analysed with [[radiocarbon dating]], confirming a late-glacial estimate for the bones found in the lower layers. Those of the bear, deer, hare, and wolf were dated to around 10,000 BC, while those of the stoat and horse were dated to around 6000 BC and 400 BC respectively.<ref>{{Cite web |url=http://www.showcaves.com/english/ie/caves/Keshcorran.html |title=Caves of Keshcorran| publisher=Show Caves of the World |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref><ref name=ITS /> The most recent discovery from the caves occurred in 1971, when a left [[tibia]] of an adult was recovered in a pool of water.<ref name=Timoney /> It has subsequently been dated to the turn of the 11th century, coinciding with an entry in the [[Annals of the Four Masters]] for 1007 AD; : ''"Muireadhach, a distinguished bishop, son of the brother of Ainmire Bocht, was suffocated in a cave, in Gaileanga of Corann."''<ref>{{Cite web |url=https://celt.ucc.ie/published/T100005B/text011.html |title=Annal M1007.2| publisher=University College Cork |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref> --> == Béaloideas '' The Uaimheanna na Céise featured prominently in medieval [[miotaseolaíocht na nGael]] and stories, with folk versions of these tales continuing in [[béaloideas]] until the 20th century. The caves are often presented as being associated with the [[alltar]], and as places to be respected and feared.<ref name=Meehan2004 /> ''[[Cath Maige Mucrama]]'' tells of the birth of [[Cormac mac Airt]] at the foot of Céis Chorainn. He is reputed to have been raised by a wolf in the caves, in a tale reminiscent of [[Romulus agus Remus]].<ref name=Timoney2013 /> '' The caves also feature in three stories about [[Fionn mac Cumhaill]]. The first, found in [[An Fhiannaíocht#Associated works|Duanaire Finn]], relates a journey by Fionn to an otherworld [[Forge|smithy]] located inside the caves. The second tale, known as ''Bruidhean Chéise Corainn'', tells of the warrior being captured and bound in the caves by the [[Tuatha Dé Danann]]. Another tale, ''the Death of Diarmuid in the Boar Hunt'', mentions [[Diarmuid Ua Duibne|Diarmuid]] and [[Gráinne (miotaseolaíocht)]] as taking refuge in the caves from a vengeful Fionn.<ref name=carrowkeel /> '' A more modern tale regarding the caves of Céis Chorainn can be found in a 1779 diary of [[Gabriel Beranger]]; : ''"This cavern is said to communicate with that in [[Contae Ros Comáin]] ... called [[Ráth Cruachan#Uaimh na gCat|Uaimh na gCat]], of which is told (and believed in both counties) that a woman in the county of Roscommon having an unruly calf could never get him home unless driving him by holding him by the tail; that one day he tried to escape and dragged the woman, against her will into the Hellmouth door ... and continued running until next morning. She came out at Kishcorren [sic], to her own amazement and that of the neighbouring people. We believed it rather than try it."''<ref name=Wilde1880 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=logainm>{{lua idirlín| url = https://www.logainm.ie/en/112051 | teideal = Uaimheanna na Céise | website = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] | dátarochtana = 11 Iúil 2023}}</ref> <ref name=MacNeill1962>MacNeill, Máire (1962), ''The Festival of Lughnasa''</ref> <ref name=Timoney2013>{{cite book | title=Dedicated to Sligo: 34 Essays on Sligo's Past | editor-last=Timoney | editor-first=Martin | pages=75–80 | year=2013 | publisher=Publishing Sligo's Past | isbn=978-0-9575547-0-2}}</ref> <ref name=Aretz2010>Aretz, Markus (2010), ''Rugose coral biostromes in the late Viséan (Mississippian) of NW Ireland''</ref> <ref name=Scharff1903>Scharff, Robert Francis (1903), ''The Exploration of the Caves of Kesh, County Sligo]'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/30079180 30079180]</ref> <ref name=Gwynn1940>Gwynn, Arthur Montague (1940), ''Report on a Further Exploration (1929) of the Caves of Keshcorran, Co. Sligo'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/20518797 20518797]</ref> <ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=680 | isbn=0 906362 43 1}}</ref> <ref name=carrowkeel>{{lua idirlín | url = http://www.carrowkeel.com/sites/carrowkeel/keshmyth.html | teideal = The Mythology of Kesh Corann | foilsitheoir = Sacred Island Guided Tours | dátarochtana = 6 Deireadh Fómhair 2017}}</ref> <ref name=Wilde1880>Wilde, William (1880), ''[https://archive.org/stream/memoirgabrielbe00wildgoog#page/n58/mode/2up The Memoirs of Gabriel Beranger]'', p. 48. [https://archive.org/details/memoirgabrielbe00wildgoog PDF here]</ref> }} {{DEFAULTSORT:Céis, Uaimheanna na}} [[Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hÉireann]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ t8eabxn1zc6fuy2auz9qa0nonjjwm9y 1327845 1327844 2026-09-11T19:42:00Z Marcas.oduinn 33120 /* Uaimheanna na Céise */ 1327845 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] * [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]] # ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]] #* [[Carn Ochtriallaigh]] == Uaimheanna na Céise == [[Íomhá:Keshcorran Caves 10816.jpg | mion | 250px | Uaimheanna na Céise]] Is sraith uaimheanna [[réigiún carst|aolchloiche]] gar den Chéis i g[[Contae Shligigh]] iad '''Uaimheanna na Céise'''.<ref name=logainm /> Suite ar an taobh thiar de Chnoc Chéis Chorainn (chuid [[an Bricshliabh]]) is ea na huaimheanna, le sé phluais déag, cuid dóibh le naisc eatarthu. '' The caves have been used by man over several millennia, and it has long been suggested that they were the site of ancient religious practice or gathering such as [[Lughnasadh]].<ref name=MacNeill1962 /> '' Excavations carried out in the early 20th century, particularly those by [[Robert Francis Scharff]], discovered significant animal remains. Among others, these included bones of [[béar donn]], [[leimín Artach]], [[Fia mór na mbeann]] agus [[mac tíre]].<ref name=Timoney2013 /> == Geology '' The sixteen interconnecting caves of white cherty limestone are found at the base of a line of low cliffs, on the western slope of the hill.<ref name=Aretz2010 /> They were formed from the atmospheric weathering of [[aolchloch charbónmhar]], and run perpendicular to the rock face. [[Grianchloch]] crystals are abundant, and glacial boulder-beds can be found at the mouth of some of the caves, showing that Céis Chorainn was at one time buried beneath an [[oighearchlúid]].<ref name=Scharff1903 /> The caves bear evidence of being washed out by water, and a layer of [[breisia]] containing limestone blocks can be found in many of them. Stalagmite floors are rare, and when present appear to have been burrowed into by foxes and badgers.<ref name=Gwynn1940 /> [[Íomhá:The Caves of Keash.JPG| mion | 270px | ''The sixteen entrances to the Uaimheanna na Céise]] [[Íomhá:1903 Kesh Caves.jpg| mion | ''[[Robert Lloyd Praeger|Praeger's]] 1903 plan of the caves]] <!-- ==History of exploration The first thorough exploration of the caves at Keshcorran occurred during five weeks in 1901, and was initiated after a portion of a bear's skull had been discovered some years earlier.<ref name=ITS>{{Cite web |url=http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |title=Bricklieve Mountains |publisher=Institute of Technology Sligo |accessdate=6 Oct 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171119072329/http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |archive-date=19 November 2017 |url-status=dead }}</ref> These excavations, headed by [[Robert Francis Scharff]], R. J. Ussher, and [[Robert Lloyd Praeger]], recovered bones of [[Red deer|deer]], ox, goat, pig, [[Brown bear|bear]], horse, sheep, donkey, [[Mountain hare|hare]], mouse, [[Brown rat|rat]], badger, fox, dog, [[Gray wolf|wolf]], and [[stoat]]. For the first time in Ireland, evidence of the [[Arctic lemming]] was also discovered, drawing headlines around the country.<ref name=ITS /> Another important recovery was that of a metacarpus of reindeer, discovered above an area of burnt charcoal. This suggests that reindeer in Ireland survived until the human period.<ref name=Scharff1903 /> Also recovered from the excavations were the four oldest species of [[Mollusca|molluscs]] found in Ireland at the time, the remains of several fish, and numerous species of bird, most notably the [[Rock ptarmigan|ptarmigan]], [[smew]], and [[little auk]]. Another recovery of note was that of several fossilised frog bones found in the lowest stratum, which disproved a common belief that the species had only been introduced in 1699.<ref name=Scharff1903 /> Finally, the excavations found evidence of occasional human habitation going as far back as the [[Neolithic]], with more regular occupation being identified from the 10th century onward. Five human teeth and the [[humerus]] of a male were found in the caves, and man-made artefacts that were recovered include two bone needles, a bone comb, a stone [[Celt (tool)|celt]], an iron saw, two bronze pins, and a stone axe of [[adze]] type. Shells of [[Blue mussel|mussel]] and oyster were also found, further supporting human settlement.<ref name=Scharff1903 /> Further explorations took place in 1929 and 1930, and these led to the recovery of more bones of lemming, reindeer, mouse, pig, hare, horse, frog, rabbit, sheep, fox, stoat, bear, dog, ox, badger and rat. The excavations also discovered remains of [[Irish elk|elk]], cat, shrew, and duck.<ref name=Gwynn1940 /> In more recent times, some of the mammal bones recovered from these excavations have been re-analysed with [[radiocarbon dating]], confirming a late-glacial estimate for the bones found in the lower layers. Those of the bear, deer, hare, and wolf were dated to around 10,000 BC, while those of the stoat and horse were dated to around 6000 BC and 400 BC respectively.<ref>{{Cite web |url=http://www.showcaves.com/english/ie/caves/Keshcorran.html |title=Caves of Keshcorran| publisher=Show Caves of the World |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref><ref name=ITS /> The most recent discovery from the caves occurred in 1971, when a left [[tibia]] of an adult was recovered in a pool of water.<ref name=Timoney /> It has subsequently been dated to the turn of the 11th century, coinciding with an entry in the [[Annals of the Four Masters]] for 1007 AD; : ''"Muireadhach, a distinguished bishop, son of the brother of Ainmire Bocht, was suffocated in a cave, in Gaileanga of Corann."''<ref>{{Cite web |url=https://celt.ucc.ie/published/T100005B/text011.html |title=Annal M1007.2| publisher=University College Cork |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref> --> == Béaloideas '' The Uaimheanna na Céise featured prominently in medieval [[miotaseolaíocht na nGael]] and stories, with folk versions of these tales continuing in [[béaloideas]] until the 20th century. The caves are often presented as being associated with the [[alltar]], and as places to be respected and feared.<ref name=Meehan2004 /> ''[[Cath Maige Mucrama]]'' tells of the birth of [[Cormac mac Airt]] at the foot of Céis Chorainn. He is reputed to have been raised by a wolf in the caves, in a tale reminiscent of [[Romulus agus Remus]].<ref name=Timoney2013 /> '' The caves also feature in three stories about [[Fionn mac Cumhaill]]. The first, found in [[An Fhiannaíocht#Associated works|Duanaire Finn]], relates a journey by Fionn to an otherworld [[Forge|smithy]] located inside the caves. The second tale, known as ''Bruidhean Chéise Corainn'', tells of the warrior being captured and bound in the caves by the [[Tuatha Dé Danann]]. Another tale, ''the Death of Diarmuid in the Boar Hunt'', mentions [[Diarmuid Ua Duibne|Diarmuid]] and [[Gráinne (miotaseolaíocht)]] as taking refuge in the caves from a vengeful Fionn.<ref name=carrowkeel /> '' A more modern tale regarding the caves of Céis Chorainn can be found in a 1779 diary of [[Gabriel Beranger]]; : ''"This cavern is said to communicate with that in [[Contae Ros Comáin]] ... called [[Ráth Cruachan#Uaimh na gCat|Uaimh na gCat]], of which is told (and believed in both counties) that a woman in the county of Roscommon having an unruly calf could never get him home unless driving him by holding him by the tail; that one day he tried to escape and dragged the woman, against her will into the Hellmouth door ... and continued running until next morning. She came out at Kishcorren [sic], to her own amazement and that of the neighbouring people. We believed it rather than try it."''<ref name=Wilde1880 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=logainm>{{lua idirlín| url = https://www.logainm.ie/en/112051 | teideal = Uaimheanna na Céise | website = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] | dátarochtana = 11 Iúil 2023}}</ref> <ref name=MacNeill1962>MacNeill, Máire (1962), ''The Festival of Lughnasa''</ref> <ref name=Timoney2013>{{cite book | title=Dedicated to Sligo: 34 Essays on Sligo's Past | editor-last=Timoney | editor-first=Martin | pages=75–80 | year=2013 | publisher=Publishing Sligo's Past | isbn=978-0-9575547-0-2}}</ref> <ref name=Aretz2010>Aretz, Markus (2010), ''Rugose coral biostromes in the late Viséan (Mississippian) of NW Ireland''</ref> <ref name=Scharff1903>Scharff, Robert Francis (1903), ''The Exploration of the Caves of Kesh, County Sligo]'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/30079180 30079180]</ref> <ref name=Gwynn1940>Gwynn, Arthur Montague (1940), ''Report on a Further Exploration (1929) of the Caves of Keshcorran, Co. Sligo'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/20518797 20518797]</ref> <ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=680 | isbn=0 906362 43 1}}</ref> <ref name=carrowkeel>{{lua idirlín | url = http://www.carrowkeel.com/sites/carrowkeel/keshmyth.html | teideal = The Mythology of Kesh Corann | foilsitheoir = Sacred Island Guided Tours | dátarochtana = 6 Deireadh Fómhair 2017}}</ref> <ref name=Wilde1880>Wilde, William (1880), ''[https://archive.org/stream/memoirgabrielbe00wildgoog#page/n58/mode/2up The Memoirs of Gabriel Beranger]'', p. 48. [https://archive.org/details/memoirgabrielbe00wildgoog PDF here]</ref> }} {{DEFAULTSORT:Céis, Uaimheanna na}} [[Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hÉireann]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ hozw4llpd5o46jtfuz1ghlxadslqbac 1327847 1327845 2026-09-11T21:41:07Z Marcas.oduinn 33120 /* Uaimheanna na Céise */ 1327847 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] * [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]], [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], [[Ráth Cuaráin]], [[An Bricshliabh]] # ''[[:en:Caves of Kesh|Caves of Kesh]]'' - [[Uaimheanna na Céise]] #* [[Carn Ochtriallaigh]] == Uaimheanna na Céise == [[Íomhá:Keshcorran Caves 10816.jpg | mion | 250px | Uaimheanna na Céise]] Is sraith uaimheanna [[réigiún carst|aolchloiche]] gar den Chéis i g[[Contae Shligigh]] iad '''Uaimheanna na Céise'''.<ref name=logainm /> Suite ar an taobh thiar de Chnoc Chéis Chorainn (chuid [[an Bricshliabh]]) is ea na huaimheanna, le sé phluais déag, cuid dóibh le naisc eatarthu. Tá fianaise ann go raibh daoine daonna sna huaimheanna léir na mílte bliana anuas, agus gur tharla anseo deasghnátha ársa amhail is [[Lughnasadh]].<ref name=MacNeill1962 /> I rith tochailtí déanta le linn na 20ú haoise, go háirithe ag [[Robert Francis Scharff]], aimsíodh conablaigh shuntasacha, ina n-áirítear cnámha [[béar donn]], [[leimín Artach]], [[fia mór na mbeann]] agus [[mac tíre]].<ref name=Timoney2013 /> == Geolaíocht '' The sixteen interconnecting caves of white cherty limestone are found at the base of a line of low cliffs, on the western slope of the hill.<ref name=Aretz2010 /> They were formed from the atmospheric weathering of [[aolchloch charbónmhar]], and run perpendicular to the rock face. [[Grianchloch]] crystals are abundant, and glacial boulder-beds can be found at the mouth of some of the caves, showing that Céis Chorainn was at one time buried beneath an [[oighearchlúid]].<ref name=Scharff1903 /> The caves bear evidence of being washed out by water, and a layer of [[breisia]] containing limestone blocks can be found in many of them. Stalagmite floors are rare, and when present appear to have been burrowed into by foxes and badgers.<ref name=Gwynn1940 /> [[Íomhá:The Caves of Keash.JPG| mion | 270px | ''The sixteen entrances to the Uaimheanna na Céise]] [[Íomhá:1903 Kesh Caves.jpg| mion | ''[[Robert Lloyd Praeger|Praeger's]] 1903 plan of the caves]] <!-- ==History of exploration The first thorough exploration of the caves at Keshcorran occurred during five weeks in 1901, and was initiated after a portion of a bear's skull had been discovered some years earlier.<ref name=ITS>{{Cite web |url=http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |title=Bricklieve Mountains |publisher=Institute of Technology Sligo |accessdate=6 Oct 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171119072329/http://staffweb.itsligo.ie/staff/dcotton/Bricklieve_mountains.html |archive-date=19 November 2017 |url-status=dead }}</ref> These excavations, headed by [[Robert Francis Scharff]], R. J. Ussher, and [[Robert Lloyd Praeger]], recovered bones of [[Red deer|deer]], ox, goat, pig, [[Brown bear|bear]], horse, sheep, donkey, [[Mountain hare|hare]], mouse, [[Brown rat|rat]], badger, fox, dog, [[Gray wolf|wolf]], and [[stoat]]. For the first time in Ireland, evidence of the [[Arctic lemming]] was also discovered, drawing headlines around the country.<ref name=ITS /> Another important recovery was that of a metacarpus of reindeer, discovered above an area of burnt charcoal. This suggests that reindeer in Ireland survived until the human period.<ref name=Scharff1903 /> Also recovered from the excavations were the four oldest species of [[Mollusca|molluscs]] found in Ireland at the time, the remains of several fish, and numerous species of bird, most notably the [[Rock ptarmigan|ptarmigan]], [[smew]], and [[little auk]]. Another recovery of note was that of several fossilised frog bones found in the lowest stratum, which disproved a common belief that the species had only been introduced in 1699.<ref name=Scharff1903 /> Finally, the excavations found evidence of occasional human habitation going as far back as the [[Neolithic]], with more regular occupation being identified from the 10th century onward. Five human teeth and the [[humerus]] of a male were found in the caves, and man-made artefacts that were recovered include two bone needles, a bone comb, a stone [[Celt (tool)|celt]], an iron saw, two bronze pins, and a stone axe of [[adze]] type. Shells of [[Blue mussel|mussel]] and oyster were also found, further supporting human settlement.<ref name=Scharff1903 /> Further explorations took place in 1929 and 1930, and these led to the recovery of more bones of lemming, reindeer, mouse, pig, hare, horse, frog, rabbit, sheep, fox, stoat, bear, dog, ox, badger and rat. The excavations also discovered remains of [[Irish elk|elk]], cat, shrew, and duck.<ref name=Gwynn1940 /> In more recent times, some of the mammal bones recovered from these excavations have been re-analysed with [[radiocarbon dating]], confirming a late-glacial estimate for the bones found in the lower layers. Those of the bear, deer, hare, and wolf were dated to around 10,000 BC, while those of the stoat and horse were dated to around 6000 BC and 400 BC respectively.<ref>{{Cite web |url=http://www.showcaves.com/english/ie/caves/Keshcorran.html |title=Caves of Keshcorran| publisher=Show Caves of the World |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref><ref name=ITS /> The most recent discovery from the caves occurred in 1971, when a left [[tibia]] of an adult was recovered in a pool of water.<ref name=Timoney /> It has subsequently been dated to the turn of the 11th century, coinciding with an entry in the [[Annals of the Four Masters]] for 1007 AD; : ''"Muireadhach, a distinguished bishop, son of the brother of Ainmire Bocht, was suffocated in a cave, in Gaileanga of Corann."''<ref>{{Cite web |url=https://celt.ucc.ie/published/T100005B/text011.html |title=Annal M1007.2| publisher=University College Cork |accessdate=6 Oct 2017 }}</ref> --> == Béaloideas '' The Uaimheanna na Céise featured prominently in medieval [[miotaseolaíocht na nGael]] and stories, with folk versions of these tales continuing in [[béaloideas]] until the 20th century. The caves are often presented as being associated with the [[alltar]], and as places to be respected and feared.<ref name=Meehan2004 /> ''[[Cath Maige Mucrama]]'' tells of the birth of [[Cormac mac Airt]] at the foot of Céis Chorainn. He is reputed to have been raised by a wolf in the caves, in a tale reminiscent of [[Romulus agus Remus]].<ref name=Timoney2013 /> '' The caves also feature in three stories about [[Fionn mac Cumhaill]]. The first, found in [[An Fhiannaíocht#Associated works|Duanaire Finn]], relates a journey by Fionn to an otherworld [[Forge|smithy]] located inside the caves. The second tale, known as ''Bruidhean Chéise Corainn'', tells of the warrior being captured and bound in the caves by the [[Tuatha Dé Danann]]. Another tale, ''the Death of Diarmuid in the Boar Hunt'', mentions [[Diarmuid Ua Duibne|Diarmuid]] and [[Gráinne (miotaseolaíocht)]] as taking refuge in the caves from a vengeful Fionn.<ref name=carrowkeel /> '' A more modern tale regarding the caves of Céis Chorainn can be found in a 1779 diary of [[Gabriel Beranger]]; : ''"This cavern is said to communicate with that in [[Contae Ros Comáin]] ... called [[Ráth Cruachan#Uaimh na gCat|Uaimh na gCat]], of which is told (and believed in both counties) that a woman in the county of Roscommon having an unruly calf could never get him home unless driving him by holding him by the tail; that one day he tried to escape and dragged the woman, against her will into the Hellmouth door ... and continued running until next morning. She came out at Kishcorren [sic], to her own amazement and that of the neighbouring people. We believed it rather than try it."''<ref name=Wilde1880 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=logainm>{{lua idirlín| url = https://www.logainm.ie/en/112051 | teideal = Uaimheanna na Céise | website = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] | dátarochtana = 11 Iúil 2023}}</ref> <ref name=MacNeill1962>MacNeill, Máire (1962), ''The Festival of Lughnasa''</ref> <ref name=Timoney2013>{{cite book | title=Dedicated to Sligo: 34 Essays on Sligo's Past | editor-last=Timoney | editor-first=Martin | pages=75–80 | year=2013 | publisher=Publishing Sligo's Past | isbn=978-0-9575547-0-2}}</ref> <ref name=Aretz2010>Aretz, Markus (2010), ''Rugose coral biostromes in the late Viséan (Mississippian) of NW Ireland''</ref> <ref name=Scharff1903>Scharff, Robert Francis (1903), ''The Exploration of the Caves of Kesh, County Sligo]'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/30079180 30079180]</ref> <ref name=Gwynn1940>Gwynn, Arthur Montague (1940), ''Report on a Further Exploration (1929) of the Caves of Keshcorran, Co. Sligo'', [[JSTOR]] [https://www.jstor.org/stable/20518797 20518797]</ref> <ref name=Meehan2004>{{cite book | last=Meehan | first=Cary | date=2004 | title=Sacred Ireland | location=Somerset | publisher=Gothic Image Publications | page=680 | isbn=0 906362 43 1}}</ref> <ref name=carrowkeel>{{lua idirlín | url = http://www.carrowkeel.com/sites/carrowkeel/keshmyth.html | teideal = The Mythology of Kesh Corann | foilsitheoir = Sacred Island Guided Tours | dátarochtana = 6 Deireadh Fómhair 2017}}</ref> <ref name=Wilde1880>Wilde, William (1880), ''[https://archive.org/stream/memoirgabrielbe00wildgoog#page/n58/mode/2up The Memoirs of Gabriel Beranger]'', p. 48. [https://archive.org/details/memoirgabrielbe00wildgoog PDF here]</ref> }} {{DEFAULTSORT:Céis, Uaimheanna na}} [[Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hÉireann]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 8hm1c3wfgrqt7jdgmu3zt1w6kzt630n Muiris Ó Fiannachta 0 122590 1327848 1305826 2026-09-11T22:14:19Z Darren J. Prior 877 Ag nuashonrú abairt ag luaigh Raidió na Life ón tus 1327848 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is Cheannasaí Gaeilge i g[[Coimisiún na Meán]] é '''Muiris Ó Fiannachta''', an chéad duine atá sa ról sin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.raidionalife.ie/members/muiris-o-fiannachta/|teideal=Muiris Ó Fiannachta – Raidió na Life – 106.4 FM|language=ga-IE|dátarochtana=2026-01-21}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.linkedin.com/in/muiris-%C3%B3-fiannachta-890a9819/|teideal=Muiris Ó Fiannachta|údar=linkedin.com|dátarochtana=2026}}</ref> === Gairm === Tógadh Ó Fiannachta i g[[Cill Droichid]] i gcontae Chill Dara; bhí cónaí air in 2026 i Maigh Nuad. Tá B.A. Idirnáisiúnta sa Nua-Ghaeilge agus sa Spáinnis aige ó Ollscoil Mhá Nuad mar aon le Dioplóma Iarchéime san Aistriúchán agus san Eagarthóireacht. [[Íomhá:Leasú 2021 ar Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003 agus fógraíochta - Muiris Ó Fiannachta, Raidió na Life @ Near FM (2023).ogg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Coimisiún na Meán sign, Shelbourne Road, Dublin (2025).jpg|clé|mion|293x293px|Coimisiún na Meán]] Chaith Ó Fiannachta roinnt blianta sna 2000idí luath ina chlár-reachtaire ar [[Raidió na Life]], agus ina chraoltóir deonach. Ceapadh ina bhainisteoir é ar an stáisiún sa bhliain 2007. Bhí sé tráth ina láithreoir ar an gclár cainte ''Fios Feasa''. Bhíodh clár ceol miotail aige freisin darbh ainm ''Scrios agus Ár''. Chaith sé tréimhse i Rannóg na gClár Gaeilge in RTÉ agus leis na comhlachtaí léiriúcháin Animo Television agus Adare Productions. Bhí sé ar choiste Gaeilge Litearthacht sna Meáin Éire, agus chaith sé tamall ina chomhalta ar bhord IMRAM agus coiste CRAOL, an t-eagras do stáisiúin phobail in Éirinn.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/muiris-o-fiannachta-bainisteoir-raidio-na-life-ceaptha-ina-cheannasai-gaeilge-i-gcoimisiun-na-mean/|teideal=Muiris Ó Fiannachta, bainisteoir Raidió na Life, ceaptha ina Cheannasaí Gaeilge i gCoimisiún na Meán|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=21 Eanáir 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-01-21}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22552672/|teideal=Labhair Muiris Ó Fiannachta, Bainisteoir Raidió na Life linn faoin méid atá ag teacht chun soláis óna héisteoirí faoi Raidió na Life inár suirbhé ar na meáin Ghaeilge.|údar=Tús Áite: Raidió na Gaeltachta|dáta=2025-10-16|language=ga-IE|work=RTE Radio|dátarochtana=2026-01-22}}</ref> == Féach freisin == * [[Coimisiún na Meán]] == Tagairtí == {{reflist}}{{DEFAULTSORT:Fiannachta, Muiris Ó }} [[Catagóir:Daoine as Contae Chill Dara]] [[Catagóir:Lucht Raidió na Life]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Mhá Nuad]] [[Catagóir:Lucht Choimisiún na Meán]] 3zpqhiilwuc2v10zm1c7vwosipjau4t Mrs. Chen 0 123483 1327824 1300637 2026-09-11T13:49:19Z Mikirito 07 75405 1327824 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Carachtar}}Carachtar de chuid ''[[Venom (scannán)|Venom]]'', ''[[Venom: Let There Be Carnage]]'', agus ''[[Venom: The Last Dance]]'' is ea '''Mrs. Chen''', léirithe ag [[Peggy Lu]]. == Tagairtí == {{reflist}} {{síol}} {{Venom}} [[Catagóir:Venom]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]] odrttde23f87ja3xs8fll9x2ohsgvq0 Patricia Robertson 0 123648 1327825 1300668 2026-09-11T13:49:25Z Mikirito 07 75405 1327825 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Carachtar}}Carachtar de chuid [[Marvel Comics]] is ea '''Patricia Robertson''' ('''Venom'''; '''Mania'''). == Liosta leabhair == * [[Venom (iml. 1)|''Venom'' (iml. 1)]] * ''[[Absolute Carnage]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{síol}} {{Venom}} [[Catagóir:Venom]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]] [[Catagóir:Sárlaochra]] pu5tvw7zowph9wpg36cj4h3zpfbevd4 Ti-Embann ar Skolioù 0 126967 1327831 1321951 2026-09-11T15:37:55Z An RíomhGael 72410 Fixed formatting 1327831 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta|child=Ti-Embann ar Skolioù|especialitat=Acmhainní Teagaisc|data_fundacio=1994|localitzacio_seu1=Ploufragon, Sant Brieg, An Bhriotáin|web=https://www.reseau-canope.fr/tes/degemer|tipus=Foilsitheoir agus Eagarthóir}} Is comhlacht eagarthóireachta agus foilsitheoireachta sa [[An Bhriotáin|Bhriotáin]] sa Fhrainc é '''Ti-Embann ar Skolioù''' nó '''TES''' (Gaeilge: ''An Teach Foilsithe Scoile''). Bunaíodh an comhlacht sa bhliain 1994 agus is é mar aidhm acu ná hacmhainní teagaisc i m[[An Bhriotáinis|Briotáinis]] a chur ar fáil do scoileanna ''[[Diwan]]'', ''[[Div Yezh Breizh|Div Yezh]]'' agus ''Divaskell Breizh'' a bhaineann úsáid as an mBriotáinis mar theanga theagaisc.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.reseau-canope.fr/tes/petra-eo-tes|teideal=Qu'est-ce que TES|údar=Ti Embann ar Skolioù|language=Fraincis|dátarochtana=2026-07-28}}</ref> Tá beagnach 500 acmhainn clóite agus ar líne curtha in eagar ag an gcomhlacht ó 1994 ann. Is comhlacht poiblí é ''Ti-Embann ar Skolioù'' agus faigheann siad tacaíocht ó Rialtas na Briotáine agus ó Rialtas na Fraince tríd an ''Académie de Rennes''. Tá an comhlacht lonnaithe i b''Ploufragon'' gar do ''Sant Brieg'' le seisear fostaithe.<ref name=":0" /> == Foilsiúcháin == Seo roinnt foilsiúchán de chuid TES: ''1,2,3... Rimadelloù a Ri!'' (2021): leabhar le rainn Bhriotáinise.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.diwan.bzh/br/brezhoneg-en-divskouarn|teideal=Leabhair Bhriotáinise|údar=Diwan|language=Briotáinis|dátarochtana=2026-07-02}}</ref> ''1,2,3... Kanañ a Ri!'' (2017): leabhar amhráin i mBriotáinis.<ref name=":1" /> Mat er... (2023/2025): téacsleabhair mhatamaitice bunscoile i mBriotáinis.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.reseau-canope.fr/tes/rummad-34-mathematiques|teideal=Mathématiques|údar=Ti-Embann ar Skolioù|language=Fraincis|dátarochtana=2026-07-02}}</ref> ''Ni a Gomz Brezhoneg'', le Mark Kerrain (2020): téacsleabhar chun an Bhriotáinis a fhoghlaim.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.reseau-canope.fr/tes/oberenn-491-ni-a-gomz-brezhoneg|teideal=Ni a gomz brezhoneg|údar=Ti Embann ar Skolioù|language=Fraincis|dátarochtana=2026-07-02}}</ref> == Féach freisin == [[An Chomhairle um Oideachas Gaeltachta & Gaelscolaíochta]] - Cumann tacaíochta poiblí do scoileanna lán-Ghaeilge i bPoblacht na hÉireann. [[An Gúm]] - Comhlacht foilsitheoireachta Gaeilge. [https://bannouheol.com/fr Bannoù Heol]- Comhlacht foilsitheoireachta Briotáinise. == Tagairtí == <references /> [[Catagóir:Foghlaim na Briotáinise]] [[Catagóir:Foilsitheoireacht]] [[Catagóir:An Bhriotáinis]] [[Catagóir:An Bhriotáin]] [[Catagóir:Oideachas sa Fhrainc]] 99sxbtnqwo0c7wfx14h93usj5ocigo4 Div Yezh Breizh 0 127082 1327832 1321937 2026-09-11T15:40:12Z An RíomhGael 72410 Fixed formatting 1327832 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta|child=Div Yezh Breizh|data_fundacio=1979|president=Eddy Penven|website=https://div-yezh.bzh/fr/|regio=An Bhriotáin agus Pays de la Loire, an Fhrainc|tipus=Eagraíocht Oideachais Phoiblí|peu_logo=https://div-yezh.bzh/fr/}} Is cumann scolaíochta dátheangach poiblí sa [[An Bhriotáin|Bhriotáin]] in iarthuaisceart na [[An Fhrainc|Fraince]] é '''''Div Yezh Breizh''''' (Gaeilge: ''Dhá theanga na Briotáine'') a chuireann oideachas dátheangach i m[[An Bhriotáinis|Briotáinis]] agus i bhFraincis ar fáil.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://div-yezh.bzh/fr/divyezhegezh/|teideal=Div Yezh Breizh - Qui sommes nous?|údar=Div Yezh Breizh|language=Fraincis|dátarochtana=2026-07-14}}</ref> == Stair == Bunaíodh an cumann sa bhliain 1979 faoin ainm ''Association de Parents d'Élèves pour l'Enseignement du breton'' nó ''APEEB''<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://abp.bzh/div-yezh-breizh.-40-ans-de-combat-en-faveur-du-bilinguisme-47092|teideal=Div Yezh Breizh - 40 ans de combats en faveur du bilinguisme|údar=ABP|dáta=2029-03-19|language=Fraincis|dátarochtana=2026-07-14}}</ref>(Gaeilge: ''An Cumann Tuismitheoirí um Theagasc na Briotáinise'') chun an dátheangachas a chur chun cinn i scoileanna poiblí na Briotáine. Sa bhliain 1982, thug Aire Oideachais na Fraince, Alain Savary, cead do scoileanna poiblí na tíre ranganna dátheangacha i bhFraincis agus i dteangacha réigiúnacha a chruthú agus chuir an chéad rang dátheangach ar fáil i ''Sant Riwal'' an bhliain chéanna.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ouest-france.fr/bretagne/trente-ans-denseignement-bilingue-dans-le-public-1542054|teideal=Trente ans d'enseignement bilingue dans le public|údar=Jean Laurent-Bras|dáta=2012-10-14|language=Fraincis|dátarochtana=2026-07-14}}</ref> Athraíodh aimn an chumainn go ''Div Yezh'' sa bhliain 1995 agus go ''Div Yezh Breizh'' sa bhliain 2015.<ref name=":1" /> Sa bhliain 2025 bhí 11,152 scoláire ag freastal ar scoileanna de chuid ''Div Yezh'' ón réamhscolaíocht go dtí an ardscolaíocht, 95 scoláire níos mó ná a bhí ann an bhliain roimhe sin.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Office Publique de la Langue Bretonne|date=2025|title=Les Chiffres de la Rentrée Scolaire de l'Enseignement Bilingue en 2025|journal=Pole Étude et Développement Observatoire des Pratiques Linguistiques|pages=lch 9|language=Fraincis}}</ref> Is é ''Div Yezh'' an soláthraí is mó maidir le hoideachas dátheangach sa Bhriotáinis. == Modh Teagaisc == Leanann scoileanna ''Div Yezh'' curaclam scoile náisiúnta na Fraince, an t-aon difríocht atá ann ná go bhfuil leath cuid den lá scoile múinte trí mheán na Briotáinise. Tugtar an méid ama chéanna ar son na Briotáinise agus na Fraincise i rith an lae scoile. Tá scoileanna Div Yezh go hiomlán tuata agus neamhspleách ó pháirtithe polaitiúla.<ref name=":0" /> == Scoileanna eile a mhúineann an Bhriotáinis == [[Diwan]] - Scoileanna príobháideacha saor in aisce a mhúineann Briotáinis tríd an tumoideachas.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.diwan.bzh/|teideal=Diwan|language=Fraincis|dátarochtana=2026-07-14}}</ref> Divaskell Breizh - Scoileanna príobháideacha Caitliceacha dátheangacha.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.divaskell.bzh/|teideal=Divaskell Breizh|language=Fraincis|dátarochtana=2026-07-14}}</ref> == Féach Freisin == [[Gaelscoil|An Ghaelscolaíocht]] - Oideachas lán-Ghaeilge [[Ikastola|Ikastolak]] - Scoileanna lán-Bhascaise [[An Ghallóis]] - Teanga Rómánsach réigiúnach á labhairt sa Bhriotáin Uachtarach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://institutdugalo.bzh/fr/accueil/|teideal=Institut du Gallo - Leathanach fáilte|údar=Institut du Gallo|language=Fraincis|dátarochtana=2026-07-14}}</ref> == Naisc Sheachtracha == https://div-yezh.bzh/fr/ Suíomh gréasáin oifigiúil ''Div Yezh Breizh''. == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Oideachas sa Bhriotáin]] [[Catagóir:Oideachas sa Fhrainc]] [[Catagóir:Tumoideachas]] [[Catagóir:Foghlaim na Briotáinise]] [[Catagóir:Cearta teanga]] [[Catagóir:Teangacha Ceilteacha]] [[Catagóir:Cultúr na Briotáine]] nu7e0jxp3ecz3pgra7mls9ptohhw3hr Carn Ochtriallaigh 0 128402 1327843 2026-09-11T18:28:24Z Marcas.oduinn 33120 Cruthaithe ó enwiki 1327843 wikitext text/x-wiki Is [[carn]] mór ársa agus [[Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann|Séadchomharthaí Náisiúnta]]<ref name=nms152 /> é '''Carn Ochtriallaigh''' suite i g[[Contae Shligigh]] gar de {{h|Tuamaí na Ceathrún Caoile}}. Tógadh é sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama pasáiste]] faoina bhun.<ref name=Falk2008 /> == Áit == Is ar cnoc íseal atá Carn Ochtriallaigh suite, i m[[baile fearainn]] Bhaile an Chairn,<ref name=logainm /> taobh thiar den Uinsinn agus taobh ó thuaidh de [[Loch Arbhach]] agus 2.1 km i bhfad ó {{h|Mainistir Bhaile an Dúin]].<ref name=Moore1998 /> == Miotas == Déantar cuir síos ar thógáil an chairn sa seanscéal Dara [[Cath Maighe Tuireadh]]. Chuir [[Dian Cécht]], lia na [[Tuatha Dé Danann|dTuath Dé Danann]], luibheanna leighis i dTobar Sláine isteach, agus d'ól na Tuatha Dé as. Thug an loach Ochtriallach comhairle dosna [[Fomhóraigh]], an tobar a líonadh le clocha, chun a naimhde a choinneáil ón bhfoinse leighis. Dá bharr, ainmníodh an carn as an laoch, ''Carn Ochtrialligh''.<ref name=celt2004 /> Insítear i seanscéal eile gur adhlacadh sa charn ''[[Ailill mac Echach Mugmedóin]]'', deartháir le [Niall Noígíallach|Niall Naoighiallach]].<ref name=Wood1892 /> == Stair == Tógadh Carn Ochtriallaigh sa ré [[Neoiliteach]], timpeall na bliana 3,000 RC, agus creidtear a [[tuama]] faoina bhun cosúil le [[Tuamaí na Ceathrún Caoile]], suite 5 km soir ó dheas den charn. Sa bhliain 1837 nuair a rinne George Petrie léaráid den charn,<ref name=Hensey2015 /> bhí sé ar lán-ard to agus bhí [[gallán]] ar a bharr. Faoin mblian 1878 ámh, agus William Wakeman á léiriú, bhí an-chuid desna clocha bainte i gcomhair tógála bóithre .<ref name=aai_geog /> == Cur síos == Tá an carn 60 m ar trastomhas agus and 6 m in airde, déanta le h[[aolchloch]] áitiúil measctha le [[gaineamhchloch]] dhearg. Tá colbha déanta as leaca ollmhóra aolchloiche that timpeall theorainn an chairn. Baineadh an-chuid cloch as gach taobh seachas an oirdheisceart, áit a bhfuil is dócha tuama pasáiste faoin charn.<ref name=tss /><ref name=mli /><ref name=aai_heap /> Sa bhliain 1998, aimsíodh ealaín mheigiliteach ar chloch ar an taobh theas.<ref name=Byrne2022 /> Is cosúil le chéile iad Carn Ochtriallaigh agus [[Meascán Mhéabha]], atá freisin i gContae Shligigh. == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=nms152>{{lua idirlín | teideal = National Monuments in State Care: Ownership & Guardianship | url = https://data.oireachtas.ie/ie/oireachtas/committee/dail/31/committee_of_public_accounts/submissions/2014/2014-03-06_pac-correspondence-meeting-of-06-03-2014-from-the-opw_en.pdf | page = 2 | work = heritageireland.ie | foilsitheoir = National Monument Service | dátarochtana = 13 Lúnasa 2020}}</ref> <ref name=Falk2008>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=4HsSAQAAIAAJ&q=Heapstown | title=Folk Beliefs and Practice in Medieval Lives | first=Ann-britt | last=Falk | first2=Donata M. | last2=Kyritz | date=1 January 2008 | publisher=Archaeopress | isbn=9781407301969 | via=Google Books}}</ref> <ref name=Moore1998>{{lua idirlín | url = https://books.google.com/books?id=MoMiAQAAIAAJ&q=Heapstown | teideal = Archaeology in County Sligo | ainm = Sam | sloinne = Moore | dáta = 1 Eanáir 1998 | foilsitheoir = FAS Community Services Unit | via=Google Books}}</ref> <ref name=logainm>{{lua idirlín | teideal = Baile an Chairn | url = https://www.logainm.ie/en/45393 | work = [[logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]]}}</ref> <ref name=celt2004>{{lua idirlín | sloinne = Stokes | ainm = Whitley | dáta = 2004 | teideal = Cath Maige Tuired: The Second Battle of Mag Tuired | url=https://celt.ucc.ie/published/G300011.html | work = [[Corpus of Electronic Texts]]}}</ref> <ref name=Wood1892>{{Cite book | last=Wood-Martin | first=W. G. | title=History of Sligo | year=1892}}</ref> <ref name=Hensey2015>{{cite book | last=Hensey | first=Robert | url=https://books.google.com/books?id=FW1hCgAAQBAJ&q=Heapstown&pg=PA109 | title=First Light: The Origins of Newgrange | date=30 June 2015 | publisher=Oxbow Books | isbn=9781782979548 | via=Google Books}}</ref> <ref name=aai_geog>{{lua idirlín | teideal = Heapstown Cairn | url = https://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/#:~:text=Heapstown%20Cairn&text=This%20massive%20kerbed%20site%20is,on%20the%20summit%20of%20Knocknarea | dátarochtana = 22 Meán Fómhair 2022 | work = askaboutireland.ie}}</ref> <ref name=tss>{{lua idirlín | url = http://www.thestandingstone.ie/2011/02/heapstown-cairn-co-sligo.html | teideal = Heapstown, Cairn, Co. Sligo | work = thestandingstone.ie}}</ref> <ref name=mli>{{lua idirlín | url = http://www.megalithicireland.com/Heapstown.htm | teideal = Heapstown Cairn, Sligo | work = megalithicireland.com}}</ref> <ref name=aai_heap>{{lua idirlín | url = http://www.askaboutireland.ie/reading-room/environment-geography/physical-landscape/the-wakeman-drawings/heapstown/ | teideal = Heapstown | work = askaboutireland.ie}}</ref> <ref name=Byrne2022>{{lua idirlín | sloinne = Byrne | ainm = Martin | dáta = 22 Meán Fómhair 2022 | teideal = Megalithic Art at Heapstown Cairn | url = http://www.carrowkeel.com/sites/moytura/heap2.html | dátarochtana = 22 Meán Fómhair 2022 | work = The Fr. Michael O'Flanagan Heritage and History Pages}}</ref> }} [[Catagóir:Meigiliteach na hÉireann]] c7vng59emm7liw0kl3jb1qzpywj5666 Abair Amhrán (leabhair agus suíomh) 0 128403 1327849 2026-09-11T22:18:42Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le '{{Teideal iodálach}} Is foilseachán agus suíomh de chuid Chomhaltas Uladh iad '''''Abair Amhrán'''''. Ó foilsíodh den chéad uair an chéad leabhar ''Abair Amhrán'' in 1962, tá sé ina fhoinse thábhachtach d’amhránaithe, do mhúinteoirí, do cheoltóirí agus do ghníomhaithe teanga. == Féach freisin == * [[Tionscadal Abair Amhrán]] le == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Amhráin ar an sean nós]] [[Catagóir:Comhaltas Uladh]] Cata...' 1327849 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} Is foilseachán agus suíomh de chuid Chomhaltas Uladh iad '''''Abair Amhrán'''''. Ó foilsíodh den chéad uair an chéad leabhar ''Abair Amhrán'' in 1962, tá sé ina fhoinse thábhachtach d’amhránaithe, do mhúinteoirí, do cheoltóirí agus do ghníomhaithe teanga. == Féach freisin == * [[Tionscadal Abair Amhrán]] le == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Amhráin ar an sean nós]] [[Catagóir:Comhaltas Uladh]] [[Catagóir:Ceol Gaelach na hAlban]] [[Catagóir:Ceol Ghaeilge na hAlban]] [[Catagóir:Leabhair Ghaeilge]] d7yygennb3cn0k2fwguzy51h76eb245 1327853 1327849 2026-09-11T22:28:44Z TGcoa 21229 1327853 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} Is foilseachán agus suíomh de chuid [[Comhaltas Uladh|Chomhaltas Uladh]] iad '''''Abair Amhrán'''''. Ó foilsíodh den chéad uair an chéad leabhar ''Abair Amhrán'' in 1962, tá sé ina fhoinse thábhachtach d’amhránaithe, do mhúinteoirí, do cheoltóirí agus do ghníomhaithe teanga. Chuir Ógras agus Peadar Mac Muiris an leabhar le chéile den chéad uair.<ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/09/baile-digiteach-nua-ag-amhrain-abair-amhran/|teideal=Baile digiteach nua ag amhráin Abair Amhrán|údar=Eagarthóir|dáta=2026-09-11|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-09-11}}</ref> Tá scéal an fhoilseacháin fite fuaite le stair na gcoláistí samhraidh, go háirithe Coláiste Bhríde i Rann na Feirste. D’fhoghlaim glúnta daltaí na hamhráin ansin sular thug siad abhaile leo iad, rud a chuidigh leis an traidisiún a scaipeadh. Meastar go bhfuil an chéad ''Abair Amhrán'', Iml. 1, ar cheann de na leabhair Ghaeilge is mó díol riamh. == Suíomh == Sa bhliain 2026, tháinig suíomh ''Abair Amhrán'' ar an bhfód'';'' thug amhránaithe agus ceoltóirí a gcuid ama go deonach. Tá daoine ar fud an domhain ábalta éisteacht leis na hamhráin agus iad a fhoghlaim ar aon ardán amháin. == Féach freisin == * [[Tionscadal Abair Amhrán]] le [[Doireann Ní Ghlacáin]] in 2025. == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Amhráin ar an sean nós]] [[Catagóir:Comhaltas Uladh]] [[Catagóir:Ceol Ghaeilge na hAlban]] 44ctox130w0j0lpov36jecibkuj3ezo 1327854 1327853 2026-09-11T22:31:37Z TGcoa 21229 1327854 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} Is foilseachán agus suíomh de chuid [[Comhaltas Uladh|Chomhaltas Uladh]] iad '''''Abair Amhrán'''''.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.abairamhran.ie/|teideal=Suíomh ABAIR AMHRÁN|údar=Comhaltas Uladh|language=ga-IE|work=ABAIR AMHRÁN|dátarochtana=2026-09-11}}</ref> Ó foilsíodh den chéad uair an chéad leabhar ''Abair Amhrán'' in 1962, tá sé ina fhoinse thábhachtach d’amhránaithe, do mhúinteoirí, do cheoltóirí agus do ghníomhaithe teanga. Chuir Ógras agus Peadar Mac Muiris an leabhar le chéile den chéad uair.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/09/baile-digiteach-nua-ag-amhrain-abair-amhran/|teideal=Baile digiteach nua ag amhráin Abair Amhrán|údar=Eagarthóir|dáta=2026-09-11|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-09-11}}</ref> Tá scéal an fhoilseacháin fite fuaite le stair na gcoláistí samhraidh, go háirithe [[Coláiste Bríde|Coláiste Bhríde]] i [[Rann na Feirste]]. D’fhoghlaim glúnta daltaí na hamhráin ansin sular thug siad abhaile leo iad, rud a chuidigh leis an traidisiún a scaipeadh. Meastar go bhfuil an chéad ''Abair Amhrán'', Iml. 1, ar cheann de na leabhair Ghaeilge is mó díol riamh.<ref name=":2" /> == Suíomh == Sa bhliain 2026, tháinig suíomh ''Abair Amhrán'' ar an bhfód'';''<ref name=":1" /> thug amhránaithe agus ceoltóirí a gcuid ama go deonach. Tá daoine ar fud an domhain ábalta éisteacht leis na hamhráin agus iad a fhoghlaim ar aon ardán amháin.<ref name=":2" /> == Féach freisin == * [[Tionscadal Abair Amhrán]] le [[Doireann Ní Ghlacáin]] in 2025. == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Amhráin ar an sean nós]] [[Catagóir:Comhaltas Uladh]] [[Catagóir:Ceol Ghaeilge na hAlban]] ttvad8h9mvrulecufutvtelu68xzkg9 1327855 1327854 2026-09-11T22:41:33Z TGcoa 21229 1327855 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} Is foilseachán agus suíomh de chuid [[Comhaltas Uladh|Chomhaltas Uladh]] iad '''''Abair Amhrán'''''.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.abairamhran.ie/|teideal=Suíomh ABAIR AMHRÁN|údar=Comhaltas Uladh|language=ga-IE|work=ABAIR AMHRÁN|dátarochtana=2026-09-11}}</ref> Ó foilsíodh den chéad uair an chéad leabhar ''Abair Amhrán'' in 1962, tá sé ina fhoinse thábhachtach d’amhránaithe, do mhúinteoirí, do cheoltóirí agus do ghníomhaithe teanga. Chuir Ógras agus Peadar Mac Muiris an leabhar le chéile den chéad uair.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/09/baile-digiteach-nua-ag-amhrain-abair-amhran/|teideal=Baile digiteach nua ag amhráin Abair Amhrán|údar=Eagarthóir|dáta=2026-09-11|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-09-11}}</ref> == Stair na leabhar == Bhailigh mic léinn i mBéal Feirste, "Cumann an Ógra" na hamhráin don chéad leabhar le linn 1960-1961. D'iarr siad ar Chomhaltas Uladh an leabhar a chur i gcló agus a scaipeadh. Thoiligh an Comhaltas glacadh leis an socrú sin ar an choinníoll go mbeadh an cóipcheart uilig a bhain leis an leabhar ag an Chomhaltas. Bhí an-rachairt ar ''Abair Amhrán'', go mórmhór i gCraobhacha an Chomhaltais agus Chonradh na Gaeilge chomh maith leis na Coláistí Gaeilge agus an brabús ag dul le scoláireachtaí Gaeltachta a chur ar fáil. Tá scéal an fhoilseacháin fite fuaite le stair na gcoláistí samhraidh, go háirithe [[Coláiste Bríde|Coláiste Bhríde]] i [[Rann na Feirste]]. D’fhoghlaim glúnta daltaí na hamhráin ansin sular thug siad abhaile leo iad, rud a chuidigh leis an traidisiún a scaipeadh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.abairamhran.ie/faoi.html|teideal=Faoi|language=en|work=ABAIR AMHRÁN|dátarochtana=2026-09-11}}</ref> Meastar go bhfuil an chéad ''Abair Amhrán'', Iml. 1, ar cheann de na leabhair Ghaeilge is mó díol riamh.<ref name=":2" /> == Suíomh == Sa bhliain 2026, tháinig láithreán gréasáin ''Abair Amhrán'' ar an bhfód'';''<ref name=":1" /> thug amhránaithe agus ceoltóirí a gcuid ama go deonach. Tá daoine ar fud an domhain ábalta éisteacht leis na hamhráin agus iad a fhoghlaim ar aon ardán amháin.<ref name=":2" /> == Féach freisin == * [[Tionscadal Abair Amhrán]] le [[Doireann Ní Ghlacáin]] in 2025. == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Amhráin ar an sean nós]] [[Catagóir:Comhaltas Uladh]] [[Catagóir:Leabhair Ghaeilge]] 14rnlfd9ubb5u7z35956lyg9pjsk1y0 1327856 1327855 2026-09-11T22:44:19Z TGcoa 21229 1327856 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} Is foilseachán agus suíomh de chuid [[Comhaltas Uladh|Chomhaltas Uladh]] iad '''''Abair Amhrán'''''.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.abairamhran.ie/|teideal=Suíomh ABAIR AMHRÁN|údar=Comhaltas Uladh|language=ga-IE|work=ABAIR AMHRÁN|dátarochtana=2026-09-11}}</ref> Ó foilsíodh den chéad uair an chéad leabhar ''Abair Amhrán'' in 1962, tá sé ina fhoinse thábhachtach d’amhránaithe, do mhúinteoirí, do cheoltóirí agus do ghníomhaithe teanga. Chuir Ógras agus Peadar Mac Muiris an leabhar le chéile den chéad uair.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/09/baile-digiteach-nua-ag-amhrain-abair-amhran/|teideal=Baile digiteach nua ag amhráin Abair Amhrán|údar=Eagarthóir|dáta=2026-09-11|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-09-11}}</ref> == Stair na leabhar == Bhailigh mic léinn i mBéal Feirste, "Cumann an Ógra" na hamhráin don chéad leabhar le linn 1960-1961. D'iarr siad ar Chomhaltas Uladh an leabhar a chur i gcló agus a scaipeadh. Thoiligh an Comhaltas glacadh leis an socrú sin ar an choinníoll go mbeadh an cóipcheart uilig a bhain leis an leabhar ag an Chomhaltas. Bhí an-rachairt ar ''Abair Amhrán'', go mórmhór i gCraobhacha an Chomhaltais agus Chonradh na Gaeilge chomh maith leis na Coláistí Gaeilge agus an brabús ag dul le scoláireachtaí Gaeltachta a chur ar fáil. Tá scéal an fhoilseacháin fite fuaite le stair na gcoláistí samhraidh, go háirithe [[Coláiste Bríde|Coláiste Bhríde]] i [[Rann na Feirste]]. D’fhoghlaim glúnta daltaí na hamhráin ansin sular thug siad abhaile leo iad, rud a chuidigh leis an traidisiún a scaipeadh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.abairamhran.ie/faoi.html|teideal=Faoi|language=en|work=ABAIR AMHRÁN|dátarochtana=2026-09-11}}</ref> Meastar go bhfuil an chéad ''Abair Amhrán'', Iml. 1, ar cheann de na leabhair Ghaeilge is mó díol riamh.<ref name=":2" /> == Suíomh == Sa bhliain 2026, tháinig láithreán gréasáin ''Abair Amhrán'' ar an bhfód'';''<ref name=":1" /> thug amhránaithe agus ceoltóirí a gcuid ama go deonach. Tá daoine ar fud an domhain ábalta éisteacht leis na hamhráin agus iad a fhoghlaim ar aon ardán amháin.<ref name=":2" /> == Féach freisin == * [[Tionscadal Abair Amhrán]] le [[Doireann Ní Ghlacáin]] in 2025. * [[Sean-nós (amhránaíocht)]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Amhráin ar an sean nós]] [[Catagóir:Comhaltas Uladh]] [[Catagóir:Leabhair Ghaeilge]] 5hd1ks3inhvklrvv34zxub9iv3nhw6n Catagóir:Ceol Gaelach na hAlban 14 128404 1327850 2026-09-11T22:19:38Z TGcoa 21229 Ag athdhíriú go [[Catagóir:Ceol Ghaeilge na hAlban]] 1327850 wikitext text/x-wiki #athsheoladh[[Catagóir:Ceol Ghaeilge na hAlban]] hwflfvhxywm21oyvhy41f2b6kjf8eh4