Vicipéid
gawiki
https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach
MediaWiki 1.47.0-wmf.21
first-letter
Meán
Speisialta
Plé
Úsáideoir
Plé úsáideora
Vicipéid
Plé Vicipéide
Íomhá
Plé íomhá
MediaWiki
Plé MediaWiki
Teimpléad
Plé teimpléid
Cabhair
Plé cabhrach
Catagóir
Plé catagóire
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Tottenham Hotspur Football Club
0
7988
1328635
1265468
2026-09-25T13:12:22Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328635
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta
| nom = Tottenham Hotspur
| logo =
| alies = ''Spurs'', ''The Lilywhites''
| colors = {{color box|white}} {{color box|#000080}} [[bán]], [[gorm|dúghorm]]
| data_fundacio = [[1882]]
| president = {{Bratach|England}} Daniel Levy
| entrenador = {{Bratach|Australia}} [[Ange Postecoglou]]
| lliga = [[Premier League]]
| equipament= {{Trealamh spóirt il
| pattern_la1 = _tottenham1920h
| pattern_b1 = _tottenham1920h
| pattern_ra1 = _tottenham1920h
| pattern_sh1 =
| pattern_so1 = _tottenham1920h
| leftarm1 = FFFFFF
| body1 = FFFFFF
| rightarm1 = FFFFFF
| shorts1 = 000040
| socks1 = FFFFFF
| pattern_la2 = _thfc201920a
| pattern_b2 = _tottenham1920a
| pattern_ra2 = _thfc201920a
| pattern_sh2 =
| pattern_so2 = _tottenham1920a
| leftarm2 = 000040
| body2 = 000040
| rightarm2 = 000040
| shorts2 = 000040
| socks2 = 000040
| pattern_la3 = _tottenham2223t1
| pattern_b3 = _tottenham2223t1
| pattern_ra3 = _tottenham2223t1
| pattern_sh3 = _tottenham2223t1
| pattern_so3 = _tottenham2223t1
| leftarm3 = 4CB2D2
| body3 = 4CB2D2
| rightarm3 = 4CB2D2
| shorts3 = 4CB2D2
| socks3 = 4CB2D2
| title1 = Baile
| title2 = As baile
| title3 = Tríú
}}
}}
Club [[sacar|peile]] atá suite i [[Londain]], [[Sasana]] is ea '''Tottenham Hotspur Football Club'''. Tá an fhoireann ag imirt sa [[Premier League]], agus is é [[Staid Tottenham Hotspur]] a staid baile, mar atá ó 2019 anuas, nuair a leagadh an tseanstaid a bhí acu ó 1899, [[White Hart Lane]], agus tógadh an staid nua ar an suíomh céanna ar Phríomhbhóthar Tottenham. Tugtar Spurs orthu mar leasainm, agus na Lilywhites go minic freisin mar gheall ar na geansaithe bána leo.
== An scuaid faoi láthair ==
{|
|valign="top"|
* 1 {{bratach|Italy}} [[Guglielmo Vicario]]
* 3 {{bratach|Spain}} [[Sergio Regullón]]
* 4 {{bratach|Austria}} [[Kevin Danso]] (ar iasacht ó [[Lens]])
* 6 {{bratach|Romania}} [[Radu Drăguşin]]
* 7 {{bratach|South Korea}} [[Son Heung-Min]] (captaen)
* 8 {{bratach|Mali}} [[Yves Bissouma]]
* 9 {{bratach|Brazil}} [[Richarlison]]
* 10 {{bratach|England}} [[James Maddison]] (leaschaptaen)
* 11 {{bratach|France}} [[Mathys Tel]] (ar iasacht ó [[Bayern Munich]])
* 13 {{Bratach|Italy}} [[Destiny Udogie]]
* 14 {{Bratach|England}} [[Archie Gray]]
* 15 {{Bratach|Sweden}} [[Lucas Bergvall]]
* 16 {{bratach|Germany}} [[Timo Werner]] (ar iasacht ó [[RB Leipzig]])
* 17 {{bratach|Argentina}} [[Cristian Romero]] (leaschaptaen)
* 19 {{bratach|England}} [[Dominic Solanke]]
* 20 {{bratach|England}} [[Fraser Forster]]
* 21 {{bratach|Sweden}} [[Dejan Kulusevski]]
|width="50"|
|valign="top"|
* 22 {{bratach|Wales}} [[Brennan Johnson]]
* 23 {{bratach|Spain}} [[Pedro Porro]]
* 24 {{bratach|England}} [[Djed Spence]]
* 28 {{Bratach|France}} [[Wilson Odobert]]
* 29 {{bratach|Senegal}} [[Pape Matar Sarr]]
* 30 {{bratach|Uruguay}} [[Rodrigo Betancur]]
* 31 {{bratach|Czechia}} [[Antonín Kinský]]
* 33 {{Bratach|Wales}} [[Ben Davies]]
* 37 {{Bratach|Netherlands}} [[Mickey van de Ven]]
* 40 {{Bratach|USA}} [[Brandon Austin]]
* 41 {{Bratach|England}} [[Alfie Whiteman]]
* 44 {{Bratach|England}} [[Dane Scarlett]]
* 47 {{Bratach|England}} [[Mikey Moore]]
|}
== Traenálaithe ==
{|
|valign="top"|
* 1898 [[Frank Brettell]]
* 1899 [[John Cameron (football manager)|John Cameron]]
* 1907 [[Fred Kirkham]]
* 1912 [[Peter McWilliam]]
* 1927 [[Billy Minter]]
* 1930 [[Percy Smith]]
* 1935 [[Jack Tresadern]]
* 1938 [[Peter McWilliam]]
* 1942 [[Arthur Turner]]
* 1946 [[Joe Hulme]]
* 1949 [[Arthur Rowe]]
* 1955 [[Jimmy Anderson]]
* 1958 [[Bill Nicholson (footballer)|Bill Nicholson]]
* 1974 [[Terry Neill]]
* 1976 [[Keith Burkinshaw]]
* 1984 [[Peter Shreeve]]
* 1986 [[David Pleat]]
* 1987 [[Terry Venables]]
* 1991 [[Peter Shreeve]]
* 1992 [[Doug Livermore]] agus [[Ray Clemence]]
|width="50"|
|valign="top"|
* 1993 [[Ossie Ardiles]]
* 1994 [[Gerry Francis]]
* 1997 [[Christian Gross]]
* 1998 [[George Graham (footballer)|George Graham]]
* 2001 [[Glenn Hoddle]]
* 2003 [[David Pleat]]
* 2004 [[Jacques Santini]]
* 2004 [[Martin Jol]]
* 2007 [[Juande Ramos]]
* 2008 [[Harry Redknapp]]
* 2012 [[Andre Villas Boas]]
* 2013 [[Tim Sherwood]]
* 2014 [[Mauricio Pochettino]]
* 2019 [[José Mourinho]]
* 2021 [[Nuno Espirito Santo]]
* 2021 [[Antonio Conte]]
* 2023 [[Cristian Stellini]]
* 2023 [[Ryan Mason]]
* 2023 [[Ange Postecoglou]]
|}
== Imreoirí móra ==
{|
|valign="top"|
* [[Les Allen]]
* [[Clive Allen]]
* [[Paul Allen]]
* [[Darren Anderton]]
* [[Steve Archibald]]
* [[Osvaldo Ardiles]]
* [[Gerry Armstrong]]
* [[Peter Baker]]
* [[Gareth Bale]]
* [[Nick Barmby]]
* [[Phil Beal]]
* [[Dimitar Berbatov]]
* [[Danny Blanchflower]]
* [[Bill Brown]]
* [[Ronnie Burgess]]
* [[Sol Campbell]]
* [[Martin Chivers]]
* [[Ray Clemence]]
* [[Garth Crooks]]
* [[Ted Ditchburn]]
* [[Len Duquemin]]
* [[Terry Dyson]]
|width="33"|
|valign="top"|
* [[Mike England]]
* [[Christian Eriksen]]
* [[Les Ferdinand]]
* [[Paul Gascoigne]]
* [[Alan Gilzean]]
* [[David Ginola]]
* [[Richard Gough]]
* [[Jimmy Greaves]]
* [[Ron Henry]]
* [[Glenn Hoddle]]
* [[Chris Hughton]]
* [[Pat Jennings]]
* [[Cliff Jones]]
* [[Harry Kane]]
* [[Robbie Keane]]
* [[Ledley King]]
* [[Joe Kinnear]]
* [[Jürgen Klinsmann]]
* [[Cyril Knowles]]
* [[Gary Lineker]]
* [[Hugo Lloris]]
* [[Gary Mabbutt]]
|width="33"|
|valign="top"|
* [[Dave Mackay]]
* [[Les Medley]]
* [[Luka Modrić]]
* [[Alan Mullery]]
* [[Bill Nicholson]]
* [[Maurice Norman]]
* [[Steve Perryman]]
* [[Martin Peters]]
* [[Alf Ramsey]]
* [[Graham Roberts]]
* [[Teddy Sheringham]]
* [[Bobby Smith]]
* [[Erik Thorstvedt]]
* [[Ricardo Villa]]
* [[Terry Venables]]
* [[Chris Waddle]]
* [[Sonny Walters]]
* [[John White]]
|}
== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.tottenhamhotspur.com Suíomh oifigiúil]
* [http://www.martinjol.com/ Martin Jol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060218094715/http://www.martinjol.com/ |date=2006-02-18 }}
* [http://www.newsnow.co.uk/newsfeed/?name=Tottenham+Hotspur Nuacht is déanaí]
* [http://www.topspurs.com/ Topspurs]
* [http://www.mehstg.co.uk/ My Eyes Have Seen the Glory]
* [https://web.archive.org/web/20141218105718/http://thespursweb.com/ THEspursweb.com]
* [http://www.spurshistory.com/ Stair Spurs]{{Dead link|date=Feabhra 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.gloryglorytottenhamhotspur.com Glory, Glory - Stair Tottenham Hotspur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060402213943/http://gloryglorytottenhamhotspur.com/ |date=2006-04-02 }}
* https://www.premierleague.com/clubs/21/Tottenham-Hotspur/overview
{{síol-spórt}}
[[Catagóir:Clubanna sacair Shasana]]
h5hl60bi81p4l9xbpadbham5f30oiua
Plé:An Vicipéid
1
11289
1328667
1193616
2026-09-25T21:52:01Z
MereCourage23
77436
Replaced content with "Duine a scríobhann "níos ceart" in áit "níos cirte", "an ainm" in áit "an t-ainm", "bíodh" in áit "bheadh", agus "an Bhficipéid" in áit nach bhfuil an t-urú ceart (gan aon trácht a dhéanamh air gurb é "bhF" agus ní "Bhf" an dóigh cheart leis an F uraithe a litriú nuair atá an cás uachtair i gceist), is léir nach bhfuil sé i dtaithí litríocht na Gaeilge agus nach bhfuil sé i dteideal breithiúnas ar bith a thabhairt ar ár gcuid Gaeilge. Déarfa..."
1328667
wikitext
text/x-wiki
Duine a scríobhann "níos ceart" in áit "níos cirte", "an ainm" in áit "an t-ainm", "bíodh" in áit "bheadh", agus "an Bhficipéid" in áit nach bhfuil an t-urú ceart (gan aon trácht a dhéanamh air gurb é "bhF" agus ní "Bhf" an dóigh cheart leis an F uraithe a litriú nuair atá an cás uachtair i gceist), is léir nach bhfuil sé i dtaithí litríocht na Gaeilge agus nach bhfuil sé i dteideal breithiúnas ar bith a thabhairt ar ár gcuid Gaeilge. Déarfainn gur ''troll'' é amach is amach.
exv20fp8f227bxw39o96lsyh2ndkwsm
1328696
1328667
2026-09-26T09:26:34Z
Morkoz
72486
Cealaíodh athruithe [[Special:Contributions/MereCourage23|MereCourage23]] ([[User talk:MereCourage23|Plé]]); ar ais chuig leagan le [[User:Lyonskvn|Lyonskvn]]
1193616
wikitext
text/x-wiki
Duine a scríobhann "níos ceart" in áit "níos cirte", "an ainm" in áit "an t-ainm", "bíodh" in áit "bheadh", agus "an Bhficipéid" in áit nach bhfuil an t-urú ceart (gan aon trácht a dhéanamh air gurb é "bhF" agus ní "Bhf" an dóigh cheart leis an F uraithe a litriú nuair atá an cás uachtair i gceist), is léir nach bhfuil sé i dtaithí litríocht na Gaeilge agus nach bhfuil sé i dteideal breithiúnas ar bith a thabhairt ar ár gcuid Gaeilge. Déarfainn gur ''troll'' é amach is amach.
A Roibeard (sin é an litriú ceart), má theastaíonn uait rud éigin fónta a dhéanamh ar mhaith leis an Vicipéid (sea, an '''V'''icipéid), léigh [[http://www.geocities.com/Athens/8308/bibliographia-folklorica.html na leabhair seo]] as Gaeilge, mar a rinne mise, agus beidh an-Ghaeilge agat agus breithiúnas ar cad is ceart sa Ghaeilge. Faoi láthair, is fearr duit do ghob a dhúnadh. Níl a fhios agat gramadach cheart na Gaeilge.[[Úsáideoir:Panu Petteri Höglund|Panu Petteri Höglund]] 23:47, 29 Samhain 2006 (UTC)
:Aontaím leatsa, ach leis an fhírinne a rá - ní féidir leat a bheith i do léachtóir gramadaí sa chomhthéacs seo, mar níl an ceart ag do phost féin maidir le gramadaí. Mar shampla: ¨Níl a fhios agat gramadach na Gaeilge¨ níl sé sin cruinn. [[Speisialta:Contributions/209.68.73.124|209.68.73.124]] 18:34, 14 Nollaig 2022 (UTC)
A Phanu,
Níl an alt sin cóir ar aon bhith. Tá an cheart ag Robeárd - níl aon V sa Ghaeilge. Is Bearlachas í an V. B'fheider nach bhfuil an gramadach nó an litriú iontach, ach tá suim ag Robeárd agus mise sa teanga. Is cuma muna bhfuil an urú nó an shéimú san áit ceart. Ba choir duin Gaeilge ceart a mhúinean - gan J,K,Q,V,W,X,Y nó Z. Agus má tá boitúin san alt, cuir ceart é - is é sin an rud iontach sa Bhicipéid. Má bhfuil grá agat don Gaeilge, taibhairfeadh tú caibhir do daoine in áit síorchnádán a thaibhairt doibh.
Is mise,
Cian
:Cian (agus Robeárd) Is dócha go d'fhéadfadh sé bheith "níos-cairdiúil" faoi, ach tá an cheart ag Panú anseo.
:(Gabh mo leithscéal anois, ach ba chóir dom an comhrá seo a críochnú as béarla - de bharr na soiléireachta)
:While the use of "V" in Irish is rare, it is used. Though mainly for "loanwords".
:Take "vóta" (vote), "veidhlín" (violin), "víoras" ([http://www.englishirishdictionary.com/dictionary?language=english&word=virus virus]) , and (as an example) [http://www.acmhainn.ie/tearmai/geol.htm#V more than a few geological terms].
:As a living language (IE: not something consigned to a museum of "set in stone" linguistics), Irish adopts words from other languages. As does English, German, Finnish and every other language that is used in the real world.
:In the process of adopting those words, we need to find ways to express them.
:Nobody is suggesting that you can do whatever you want in achieving this, but there is an accepted standard for using "V" in adopted words. (Where - frankly - "bh" would be an awkwardly contrived construct).
:There was thought put in to the naming of the Wikipedia in Irish, and it was not done lightly. To help with the history/thinking, you may wish to have a quick look at [http://groups.yahoo.com/group/LearningIrish/message/2612 this discourse].
:Beyond that - and I think this is one of the reasons Panu reacted so strongly - what you are suggesting is not that we just rename the [[Vicipéid]] article. But that we rename THE ENTIRE Irish language Wikipedia.
:While your points on "no V in Irish" would be valid in a closed system, the system is not closed, and - in particular in light of the extensive impact - I don't think it's valid to change the name based on the "no V" argument.
:( FYI - The "no V/K/J/etc in Irish" debate is an interesting one. And this is not the first time it's taken place. For example, if you think there is also no "k" or "y" in Irish, you may also be interested in [http://historical-debates.oireachtas.ie/D/0602/D.0602.200505190015.html this discourse]. And yes - I know this debate suggests there is no "v", but - to be clear - the discussion between Msrs "Ó Cuív" (yes - "Ó Cuí'''v'''") and O'Shea is about the letters in the old irish alphabet. Not in newly adopted words.)
:(Also - just a note on wiki-etiquette. This is not the Irish Times. Instead of signing posts with "is mise", consider signing with <nowiki>"~~~~"</nowiki> :)
:Le meas [[Úsáideoir:Guliolopez|Guliolopez]] 10:35, 14 Bealtaine 2007 (UTC)
==Athscríobh==
Rinne mé athscríobh ar an alt seo mar shíl mé go raibh gá forbairt a dhéanamh ar roinnt de na hábhair a bhí pléite san alt a bhí ann agus bhí sé deacair é seo a dhéanamh gan athscríobh iomlán. [[Úsáideoir:Nmacu|Nmacu]] 11:03, 6 Iúil 2007 (UTC)
== An Bhiocaipéid ==
Mar níl aon "V" i nGaedhilge, agus dúirt éinne go raibh Bh "contrived", do bhíos ag smaoineamh ar An Bhiocaipéid nó rúd mar sin. Tá chumas an-neamh"nadúrtha" (gábh an Bearlachas) ar "An Bhicipéid" fiú...ach pé scéal é, is dóigh liom go bhfuil sé in am an Vicipéid a chur as an fhuinneog!!!
: An é sin an fhirinne, anois? Cad faoi [http://ga.wikipedia.org/w/index.php?title=Speisialta%3AAllpages&from=V&namespace=0 na leathanigh seo]? :) - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] <sup>[[Plé_úsáideora:Alison|❤]]</sup> 22:55, 1 Deireadh Fómhair 2007 (UTC) (tsk, tsk)
:Aontaímse, is focail neamhGhaelach é ¨vicipéid¨ le litir neamhGhaelach. Molaim é a athrú go hainm atá ciall aige sa Ghaeilge [[Speisialta:Contributions/98.3.103.238|98.3.103.238]] 01:37, 10 Nollaig 2022 (UTC)
::Ach fós PLEASE ná déan Bhiocaipéid air sin ridiculous freisin dar liomsa [[Speisialta:Contributions/209.68.73.124|209.68.73.124]] 18:26, 14 Nollaig 2022 (UTC)
== Éifeacht na gobbledegaedhilgeoireachta agus na duibhlinneoireachta ar chruinneas na teanga ar an áit seo ==
"Béarlachas" athá 'san áit seo ar fad. Maiste, "topaic." Nach "Vicipéid" ??? thá san ag dul thar teorainn gan amhras! nínim me de'n tuairim gur cheart "bhiocaipéid" ná a leithéidí a chuir in a áit, nach "Vicipéid???" thá san ag ídiughadh agus ag déineamh magadh de'n nGaoluinn, ná tuigeann sibh? Nach má's "Vicipéid" a nglaodhfaí air, b'fhéidir go ndeimhinneóchadh san mo thuairim-se gur teangthachaibh dheifreamhaile athá 'sa nGaedhealaing úir agus i bhfíor-Ghaedhealaing ghlain, dteanga fhíor-dhúthchas na talmhan athá éagtha.
Just say "Wikipedia as Gaeilg" would you? [[Speisialta:Contributions/98.3.103.238|98.3.103.238]] 13:27, 15 Deireadh Fómhair 2023 (UTC)
You know what?? Irish should NOT be used for writing Wikipedia articles (or for coding). {{Síniú in easnamh| 98.3.103.238}}
:Táimid tagtha go croí na ceiste anois - teastaíonn ón duine seo nach mbeadh Vicipéid na Gaeilge ann ar chor bith! Seafóid de chineál nach bhfacthas le tamall! [[Úsáideoir:Eomurchadha|Eomurchadha]] ([[Plé úsáideora:Eomurchadha|plé]]) 11:07, 23 Deireadh Fómhair 2023 (UTC)
::Dé chúis go dtagraimíd do'n nGaoluinn mar "theanga ár sinnsir" agus a leithéid nuair ná fuilimíd 'ghá labhairt mar is ceart? Tabhair cuaird ar shean-duine éigin 'sa nGaedhealthacht agus chídhfeá a thuigfeadh sé rumhór na sgríbhinní annseo Bheinn lánshásta leis an nGaoluinn a bheith ar an Internet dá mbeadh sí sgríobhtha agus labhartha i slí chruinn, ná féadfaimís focail Béarla a chur in áit na bhfocail chumtha i nGaoluinn a shimplídheacht. Is dócha ná fuil aon chiall lem' aragóint anois nach nín 'sa teanga so nach teanga bhréige ná h-aithneóchainn mara mbeadh taithíghe agam uirre. Thá an abairt leanamhanach ró dheachair le n-a rádh i nGaoluinn (thá sé dubhdhéanta): you may argue that all languages develop so why shouldnt Irish but this new developments are due to external factors and artificial
::Nínim me ag iarraidh túis a chuir le n-aragóint achrannach maidir le cúrsaidhe na teangan, nach dh'admhuigheá go nglaodhais madán orm agus dá shon san caithfidh mé mo thuairm a léiriughadh/mhíniughadh. [[Speisialta:Contributions/98.3.103.238|98.3.103.238]] 21:11, 23 Deireadh Fómhair 2023 (UTC)
== 'Vicipéid' nó 'An Vicipéid' ==
Núíosach atá ionam. Cén t-ainm atá ar an gciclipéid seo? Tuigim go n-úsáidtear 'Vicipéid na Gaeilge' le tagairt a dhéanamh don leagan Gaeilge, ach cén t-ainm is fearr a thabhairt ar an suíomh go ginearálta? Feictear dom go mbíonn daoine anonn is anall idir 'Vicipéid' agus 'an Vicipéid'. Cé acu is fearr a úsáid? Tuairimí? – [[Úsáideoir:Lyonskvn|Lyonskvn]] ([[Plé úsáideora:Lyonskvn|plé]]) 21:11, 31 Nollaig 2023 (UTC)
:Ná bac leis seo. Tá an cás réitithe anois againn (féach [[Plé úsáideora:Kevin Scannell#'Vicipéid' nó 'an Vicipéid'|anseo]]). – [[Úsáideoir:Lyonskvn|Lyonskvn]] ([[Plé úsáideora:Lyonskvn|plé]]) 08:58, 3 Eanáir 2024 (UTC)
pga447n9jd0mjljfs054ytpt5np7z8f
Wii
0
12267
1328670
1242302
2026-09-25T22:05:03Z
MereCourage23
77436
/* */
1328670
wikitext
text/x-wiki
{{glanadh}}
{{WD Bosca Sonraí Trealamh Ríomhaireachta}}
Is é an '''Wii''' (wee) an 👹 5ú [[consól cluichí]] ata déanta ag [[Nintendo]]. Scaoileadh ar an 19ú Samhain 2006 é, cúig bliana i ndiaidh an [[GameCube]]. Tháinig clú air mar gheall ar an gcianrialú nuálach atá ag an Wii. Chualathas faoin Wii sa bhliain 2004 nuair a bhí an t-ainm 'Revolution' air. I mí an Mhárta 2007, bhí níos mó ná 200 cluiche Wii ar fáil.
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
== Naisc sheachtracha ==
* [http://wii.com/ Suíomh oifigiúil an Wii]
* [http://www.nintendo.com/ Nintendo]
{{síol-ríomhaireacht}}
[[Catagóir:Nintendo]]
[[Catagóir:Consóil chluichí]]
9bug512wp7fcqq7xub9i7grech6zfaf
1328694
1328670
2026-09-26T09:26:30Z
Morkoz
72486
Cealaíodh athruithe [[Special:Contributions/MereCourage23|MereCourage23]] ([[User talk:MereCourage23|Plé]]); ar ais chuig leagan le [[User:QuantumFoam66|QuantumFoam66]]
1242302
wikitext
text/x-wiki
{{glanadh}}
{{WD Bosca Sonraí Trealamh Ríomhaireachta}}
Is é an '''Wii''' (wee) an 5ú [[consól cluichí]] ata déanta ag [[Nintendo]]. Scaoileadh ar an 19ú Samhain 2006 é, cúig bliana i ndiaidh an [[GameCube]]. Tháinig clú air mar gheall ar an gcianrialú nuálach atá ag an Wii. Chualathas faoin Wii sa bhliain 2004 nuair a bhí an t-ainm 'Revolution' air. I mí an Mhárta 2007, bhí níos mó ná 200 cluiche Wii ar fáil.
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
== Naisc sheachtracha ==
* [http://wii.com/ Suíomh oifigiúil an Wii]
* [http://www.nintendo.com/ Nintendo]
{{síol-ríomhaireacht}}
[[Catagóir:Nintendo]]
[[Catagóir:Consóil chluichí]]
jjl0gxov77dukob1lkjc0h2g9oknwc2
Thierry Henry
0
13015
1328634
1110616
2026-09-25T12:57:39Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328634
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Is imreoir sacair [[An Fhrainc|Francach]] é '''Thierry Daniel Henry''' (rugadh é ar an [[17 Lúnasa]] [[1977]]).
Rugadh i b[[Páras]] é agus cheannaigh [[AS Monaco F.C.|AS Monaco]] é sa bhliain [[1995]]. Bhog sé ó [[Monacó]] go [[Torino]] sa bhliain [[1998]] ach i ndiaidh dó bliain amháin a chaitheamh le [[Juventus F.C.|Juventus]], d'íoc [[Arsenal F.C.]] GB£10.5m as. D'imir sé le hArsenal ón mbliain [[1999]] go dtí an bhliain [[2007]], nuair a d'aistrigh sé go [[F.C. Barcelona]]. Imríonn sé faoi láthair lena New York Red Bulls - club de chuid Major League Soccer i Meiriceá.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.newyorkredbulls.com/player/thierry-henry |teideal=Newyorkredbulls.com - Roster - Henry |dátarochtana=2011-08-17 |archivedate=2011-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810174434/http://www.newyorkredbulls.com/player/thierry-henry }}</ref>
Bhuaigh Thierry [[Euro 2000]] agus [[Corn Sacair an Domhain|Corn an Domhain]] sa bhliain 1998 leis an bhFrainc. I [[Sasana]] ghnóthaigh sé [[Corn FA|Corn an F.A.]] faoi thrí agus an [[Premier League]] faoi dhó. Le Barcelona, tá sraith na Spáinne, corn na Spáinne agus Sraith na Seaimpíní buaite aige.
Tá sé colscartha agus páiste amháin aige.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/wagshire/3565779/Thierry-Henry-pays-wife-8m-divorce-settlement.html |teideal=Telegraph.co.uk - Henry pays wife £8m divorce settlement - Nollaig 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121114120833/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/wags/3565779/Thierry-Henry-pays-wife-8m-divorce-settlement.html |archivedate=2012-11-14 |dátarochtana=2011-08-17}}</ref>
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{Catcómhaoin}}
{{Síol-peileadóirsacair-fr}}
{{DEFAULTSORT:Henry, Thierry}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1977]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Daoine Francacha]]
nubae51q8tcbt0w1549q46lsgsgenw8
São Tomé agus Príncipe
0
13847
1328627
1320765
2026-09-25T12:31:52Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328627
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Tír oileánra i [[Murascaill na Guine]] is ea '''São Tomé agus Príncipe''' agus í suite amach ó chósta [[Afraice|na hAfraice]] Meánchiorclaí. Tá an dá phríomh-oileán–São Tomé agus Oileán Príncipe–suite 140 ciliméadar óna chéile.
Ní raibh daoine ina gcónaí ar na hoileáin nuair a tháinig na [[Portaingéalaigh]] trasna orthu. Bhí na Portaingéalaigh ag lonnú orthu ar feadh an 16ú haois, agus bhí tábhacht leis na hoileáin i dtaca le trádáil sclábhaithe [[An tAigéan Atlantach|an Aigéin Atlantaigh]]. Bhí geilleagar na n-oileán ag brath go mór ar na sclábhaithe sin, mar b’fhurasta siúcra agus barraí margaidh ar nós caife agus pónairí cócó a shaothrú ann de bharr na hithreach méithe bolcánaí agus na haeráide [[An Teochrios|trópaicí]].
Bhí achrann agus corraíl ann sa 19ú agus sa 20ú haois agus geilleagar míshocair. Baineadh neamhspleáchas amach go síochánta sa bhliain 1975, agus tá an tír ar na tíortha is socra agus is daonlathaí san Afraic fós.
Tá daonra de 199,910 (2016) ag São Tomé agus Príncipe, agus dá bhrí sin tá sí ar an dara tír Afracach is lú i ndiaidh na Séiséal agus ar an tír Phortaingéilise is lú. De shliocht Afracach agus measctha an chuid is mó den phobal, agus tá a bhformhór ina gCaitlicigh.
==Stair==
[[File:Johannes Vingboons - 't eylant St. Thome (1665).jpg|thumb|clé|Léarscáil de São Tomé le Johannes Vingboons (1665).]]
Bhí São Tomé agus Príncipe gan daoine nuair a bhain na Portaingéalaigh amach iad timpeall 1470. João de Santarém agus Pêro Escobar a tháinig trasna orthu. Síleadh go mbeadh na hoileáin go maith chun trádáil leis an míntir. Ba dheacair lonnaitheoirí a mhealladh, agus ba dhaoine nach raibh meas orthu sa Phortaingéil, go háirithe [[An Giúdachas|Giúdaigh]], is mó a tháinig ar dtús.<ref>{{cite web |url=http://www.aish.com/h/9av/aas/52421817.html |teideal=The Expulsion 1492 Chronicles, mír XI: "The Vale of Tears", ag lua Joseph Hacohen (1496–1577); agus mír XVII, ag lua Samuel Usque, údar ón 16ú haois |publisher=Aish.com |date=2009-08-04 |accessdate=2013-09-29 |dátarochtana=2019-05-12 |archivedate=2013-10-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131003125410/http://www.aish.com/h/9av/aas/52421817.html }}</ref>
Faoi 1515, b’iostaí sclábhaithe iad São Tomé agus Príncipe agus iad ag freastal ar thrádáil sclábhaithe an chósta timpeall Elmina.<ref name="Bakewell">{{cite book|author=Ivor Wilks and Akan Wangara|editor=Peter John Bakewell|title=Mines of Silver and Gold in the Americas|url=https://books.google.com/books?id=oBhmQgAACAAJ|date=January 1997|publisher=Variorum|isbn=978-0-86078-513-2|chapter=Portuguese in the Fifteenth and Sixteenth Centuries|location=Aldershot|page=24}}</ref>
[[File:Forte_de_S%C3%A3o_Sebasti%C3%A3o_-_S%C3%A3o_Tom%C3%A9_(8084256064).jpg|thumb|clé|Iarsmalann São Sebastião in São Tomé]]
Bhí dianghá le hoibrithe chun siúcra a shaothrú, agus thug na Portaingéalaigh an táinte sclábhaithe isteach ón míntír. Faoi lár an 16ú haois, ní raibh bualadh na n-oileán le fáil san Afraic i ngeall ar an méid siúcra a bhí á easpórtáil ag na Portaingéalaigh. Ghlac Ríocht na Portaingéile seilbh ar São Tomé agus Príncipe in 1522 agus in 1573 faoi seach.
Ach tháinig laghdú ar an mbrabach de bharr a raibh de shiúcra á shaothrú sa leathsféar thiar, agus ba dheacair smacht a choinneáil ar an daonra mór sclábhaithe toisc nach raibh sé d’acmhainní ag an bPortaingéil chuige. Chuaigh saothrú an tsiúcra i laghad ar feadh céad bliain. Faoi lár an 17ú haois bhí athrú tagtha ar gheilleagar São Tomé agus é mar chaladh idirthurais ag longa a bhí ag tabhairt sclábhaithe ó mhíntír na hAfraice go dtí an tIarthar.
Sa 19ú haois tugadh dhá bharr margaidh nua isteach, caife agus pónairí cócó, barraí a d’oir don ithir bholcánach. Ba ghearr go raibh plandálacha móra (nó "roças") le fáil ar an gcuid is mó den talamh maith agus iad i seilbh comhlachtaí Portaingéalacha nó tiarnaí talún thar lear. Faoi 1908 ba é São Tomé an áit is mó a raibh cócó á shaothrú ann agus is é an barr is tábhachtaí fós ann é.
Thug córas seo na bplandálacha údarás mór do na bainisteoirí plandála, agus tugadh drochíde do na hoibrithe dá bharr. Chuir [[an Phortaingéil]] deireadh leis an sclábhaíocht in 1876, ach ní raibh deireadh leis an obair éigeantais. I dtús an 20ú haois, tharla conspóid idirnáisiúnta faoin drochúsáid á tabhairt d’oibrithe conartha ó Angóla. Lean achrann lucht oibre i bhfad ina dhiaidh sin. Sa bhliain1953, bhí círéibeacha ann, agus mharaigh na húdaráis cúpla céad oibrí Afracach. Tá cuimhne fós ar “shléacht Baterá”, agus déanann an rialtas ceiliúradh air.
==Neamhspleáchas (1975)==
[[File:Sao_Tome_Cathedral_7_(16223085806).jpg|thumb|Ardeaglais São Tomé]]
Sa chuid dhéanach de na 1950í, nuair a bhí náisiúin nua eile san Afraic ag éileamh neamhspleáchais, bhunaigh baicle de mhuintir São Tomé “Movimento de Libertação de São Tomé e Príncipe” (“An Ghluaiseacht um Shaoradh São Tomé agus Príncipe”) (MLSTP) agus chuir lárionad ar bun sa Ghabún, tír a bhí láimh leo. Treascraíodh [[deachtóireacht]] Marcelo Caetano sa Phortaingéil i Mí Aibreáin 1974 agus shocraigh an rialtas nua ar scaradh le coilíneachtaí na Portaingéile. Tar éis rialtais idithréimhsigh bhain São Tomé agus Príncipe neamhspleáchas amach ar an 12 Iúil 1975 agus toghadh Manuel Pinto da Costa, iar-Ard-Rúnaí MLSTP, mar an gcéad Uachtarán.
In 1990 bhí São Tomé ar na chéad tíortha Afracacha a ndearnadh leasú daonlathach orthu. Cheadaigh an dlí páirtithe freasúra agus as sin amach bhí toghcháin shaora ann.
Ghabh an t-arm cumhacht ar feadh seachtaine i Mí Iúil 2003 agus iad ag gearán faoi bhreabaireacht agus nach roinnfí teacht isteach ón ola go cothrom. Rinneadh socrú a lig don Uachtarán Fradique de Menezes (a toghadh in 2001) dul i gcumhacht arís. Sa bhliain 2009, rinneadh iarracht ar an Uachtarán a threascairt, ach thug sé pardún do na cealgairí tar éis gur cuireadh i mbraighdeanas iad.<ref>[https://web.archive.org/web/20110826043116/http://www.orange.co.bw/news/?m=201001&paged=450 Sao Tome president pardons coup plotter]. Orange Botswana Portal. January 7, 2010.</ref>
==Polaitíocht==
[[File:Palais présidentiel à São Tomé (7).jpg|thumb|upright|220px|Pálás Uachtaránach São Tomé agus Príncipe]]
Toghtar Uachtarán na poblachta le haghaidh téarma cúig bliana le vótáil na ndaoine uile agus ballóid rúnda, agus caithfidh sé tromlach glan na vótaí a fháil. Tá cead ag an Uachtarán fanacht i gcumhacht dhá théarma i ndiaidh a chéile. Is é an tUachtarán a roghnaíonn an príomh-aire, agus roghnaíonn an príomh-aire na ceithre bhall déag den chomh-aireacht.
Tá cúig bhall is caoga ag Tionól Náisiúnta São Tomé agus Príncipe. Toghtar iad le haghaidh téarma ceithre bliana, agus cruinníonn siad le chéile dhá uair in aghaidh na bliana.
Is í an Chúirt Uachtarach an t-údarás is airde i gcúrsaí dlí. Tá na breithiúna neamhspleách de réir ab bhunreachta.
==Tíreolaíocht==
[[File:S. Tomé 1 023 (2269889386).jpg|thumb|[[Ilhéu das Rolas]]]]
[[File:São Tomé - Pico Cão Grande.jpg|thumb|upright|Pico Cão Grande]]
Tá São Tomé agus Príncipe suite san Atlantach meánchiorclach agus Murascaill na Guine, timpeall 300 agus 250 faoi seach amach ó chósta thiar thuaidh [[an Ghabúin]]. Baineann siad le líne bholcánach Chamarún, líne a bhfuil baint aici freisin le hoileáin Annobón san iardheisceart agus le Bioko san oirthuaisceart (ar cuid den Ghuine Mheánchiorclach iad), agus le Sliabh Chamarún ar chósta Murascaill na Guine.
Tá São Tomé 50 ciliméadar ar fad agus 30 ciliméadar ar leithead agus é ar an gceann is sléibhtiúla den dá oileán. Tá Príncipe timpeall 30 ciliméadar ar fad agus sé chiliméadar ar leithead. Tagann srutháin aníos learga na sléibhte ar an dá oileán agus iad ag rith chun na farraige tríd an bhforaois agus trí pháirceanna. Tá an Meánchiorcal le fáil díreach laisteas d’Oileán São Tomé.
===Aeráid===
Aeráid thrópaiceach atá ann ag leibhéal na farraige: é te agus marbhánta le meánteocht 27° C nach athraíonn mórán. Níos faide suas tá meánteocht bhliantúil 20° C ann agus bíonn na hoícheanta fionnuar. Ní hionann an bháisteach bhliantúil i ngach áit, 5,000 mm ar na learga thiar theas agus 1,000 mm sna hísleáin thuaidh. Idir Mí Dheireadh Fómhair agus Mí an Mheithimh a thiteann an bháisteach.
===Fiadhúlra===
Níl mórán mamach le fáil in São Tomé agus Príncipe, cé go bhfuil dallóg fraoigh ann agus roinnt speicis de sciatháin leathair. Is mó ná sin an méid éan agus plandaí atá ann. Orthu sin tá an íbis is lú ar domhan, an t-éan gréine is mó ar domhan, scréachán neamhchoitianta São Tomé agus roinnt speicis mhóra de bheagóinia.
Tá tábhacht leis an tír mar áit neadaireachta turtar. Orthu tá an turtar frithghobach (''Eretmochelys imbricata'').
=== Caidreamh Coigríche ===
Tá ambasáidí ag São Tomé agus Príncipe in Angóla, sa Bheilg, sa Ghabún, sa Phortaingéil agus sna Stáit Aontaithe. Thug sé aitheantas do Dhaon-Phoblacht na Síne in 2016. Tá misean buan chun na Náisiún Aontaithe aige i Nua-Eabhrac agus tá Oifig Comhfhreagraí Thaidhleoireachta Idirnáisiúnta aige.
Tá São Tomé agus Príncipe ar na stáit a bhunaigh Comhphobal Thíortha na Portaingéilise.
=== Cúrsaí míleata ===
Is beag iad fórsaí míleata São Tomé agus Príncipe. Tá ceithre chraobh ann: an tArm, an Garda Cósta, Garda an Uachtaráin agus an Garda Náisúnta.
==Geilleagar==
[[File:Fresh Cacao from São Tomé & Príncipe (4859837584).jpg|thumb|left|upright|Cócó in São Tomé]]
[[File:Grainsofparadisefruits.jpg|thumb|right|Aframomum melegueta (Ossame): Piobar in São Tomé agus Príncipe]]
Tá geilleagar São Tomé agus Príncipe ag brath ar churaíocht phlandála ón 19ú haois i leith. Nuair a d’éirigh an tír neamhspleách bhí plandálacha le fáil ar 90% den talamh curaíochta, plandálacha ar le Portaingéalaigh iad. Ghlac gnólachta stáit seilbh ar na plandálacha sin. Is é an cócó an barr is mó saothrú agus tá 95% d’easpórtálacha talmhaíocha ag brath air. Easportáiltear copra, eithní pailme agus caife chomh maith.
Iomportálann an tír tromlach a cuid bia mar nach saothraítear a oiread barraí bia sa bhaile is a chothódh pobal na tíre.<ref name="AMD">{{cite book|author1=Mary E. Lassanyi|author2=Wayne Olson|title=Agricultural Marketing Directory for U.S. & Africa Trade|url=https://books.google.com/books?id=ep5oOZ8m0PoC&pg=PA206|date=1 July 1997|publisher=DIANE Publishing|isbn=978-0-7881-4479-0|page=206}}</ref> In 1997 measadh gur iomportáladh 90% de bhia na tíre.<ref name="AMD"/> Le beagán blianta anuas tá an rialtas ag iarraidh saothrú barraí bia a mhéadú. Cuireadh a lán tionscadal ar bun chuige agus cuid mhór den mhaoiniú faighte ó dheontóirí ón iasacht.
[[File:In the city center, the new marketplace bustles with activity..jpg|thumb|''Mercado Côco-côco'', margadh i gcathair São Tomé]]
[[File:Sao Tome 9 (16061450608).jpg|thumb|deas|Lár chathair São Tomé]]
[[File:Airside View of the Terminal Building - São Tomé International Airport.JPG|thumb|deas|Aerphort Idirnáisiúnta São Tomé]]
Cé is moite den churaíocht, is iad na gnóthaí is tábhachtaí an iascaireacht agus beagán tionscal a phróiseálann táirgí talmhaíocha áitiúla agus a dhéanann roinnt bunearraí. D’fhéadfadh an turasóireacht a chur chun cinn agus tá an rialtas ag iarraidh feabhas a chur ar infreastruchtúr an tionscail sin. Tá iarracht éigin á déanamh ar ghnólachtaí príobháideacha a ghríosú sa tionscal turasóireachta.<ref>Brígida Rocha Brito and others, ''Turismo em Meio Insular Africano: Potencialidades, constrangimentos e impactos'', Lisbon: Gerpress, 2010</ref> Tá timpeall 11% d’oibrithe ar fostú ag an rialtas.
Tar éis go bhfuarthas neamhspleáchas bhí an chuid ba mhó de na modhanna táirgeachta faoi smacht an stáit. Sna 1980í agus na 1990í tháinig laghdú mór ar shaothrú cócó agus mheath an geilleagar dá réir. In 1987 chuir an rialtas clár athchóirithe de chuid an Chiste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta (CAI) i bhfeidhm agus thosaigh sé ag ligean gnólachtaí príobháideacha isteach. In 2000 laghdaíodh cuid mhór d’fhiacha na tíre mar gheall ar thionscnamh de chuid CAI agus an Bhainc Dhomhanda ach tá an laghdú seo á mheasúnú i gcónaí. Tá súil ag an rialtas go bhfaighidh an tír teacht isteach mór de thoradh shaothrú na hola.
Déantar trádáil mhór leis an bPortaingéil, go háirithe agus earraí á n-iompórtáil. Is ón Aontas Eorpach is mó a iompórtáiltear bia, déantúsáin, innealra, agus gléasra iompair.
==Daonra==
In 2010 measadh go raibh 163,784 duine ina gcónaí ann.<ref>[https://web.archive.org/web/20120315200529/http://www.ine.st/populacao.htm População: Observada, Estimada e Projectada (1991/2001)]. Ine.st. Aimsithe ar 2013-08-09.</ref> Tá timpeall 157,000 duine ina gcónaí ar São Tomé agus 6,000 duine ar Príncipe.
Shíolraigh a bhformhór mór ó dhaoine as tíortha éagsúla a thug na Portaingéalaigh chun na n-oileán ón mbliain 1470 amach. Sna 1970í ghluais slua isteach agus amach: d’imigh formhór na bPortaingéalach agus tháinig na céadta daoine de chuid São Tomé abhaile ina ndídeanaithe ó Angóla.
=== Grúpaí eitneacha ===
Tá na grúpaí eitneacha a leanas le fáil in São Tomé agus Príncipe:
* ''Mestiços'' nó daoine de shíol measctha a shíolraíonn ó choilínigh Phortaingéalacha agus ó sclábhaithe Afracacha a tháinig fadó ó Bheinin, ón nGabún, ó chríoch an Chongó agus ó Angóla. Tugtar ''filhos da terra'' nó "clann na tíre" ar na daoine seo freisin.
* ''Angolares'', daoine a bhfuil de chlú orthu go síolraíonn siad ó sclábhaithe ó Angóla a tháinig slán ó bhriseadh loinge in 1540 agus a shaothraíonn a gcuid le hiascaireacht.
* ''Forros'', daoine a shíolraíonn ónar saoradh nuair a cuireadh an sclabhaíocht ar ceal.
* ''Serviçais'', oibrithe conartha ó Angóla, ó Mhósaimbíc agus ó Cabo Verde atá in gcónaí go sealadach sna hoileáin.
* ''Tongas'', clann oibrithe conartha ach a rugadh sna hoileáin.
* Eorpaigh.
* Áisigh ar Sínigh a bhformhór agus daoine ina measc ar de shíol Portaingéalach agus Síneach iad as Macau.
=== Teangacha ===
Is í an Phortaingéilis an teanga náisiúnta agus í á labhairt ag timpeall 98% den daonra. Tá crióil á labhairt ann freisin: Forro (36%), Criól Cabo Verde (8%), Angolar (6%) agus Príncipense (1%). Múintear Fraincis (6%) agus Béarla (4%) ar scoil.
=== Reiligiún ===
Bianeann an chuid is mó de na daoine leis an Eaglais Chaitliceach. Tá a lán daoine ann a bhaineann le hEaglais Ateachtach an tSeachtú Lá agus le heaglaisí Soiscéalacha eile. Tá pobal beag Ioslamach ann atá ag dul i méid. [
[[File:Casa da Cultura à São Tomé (1).jpg|thumb|''Casa da Cultura'', São Tomé agus Príncipe]]
==Oideachas==
Ní mór do dhaltaí fanacht ar scoil ar feadh ceithre bliana. Ach tá seomraí ranga, téacsleabhair agus ábhar foghlama gann, agus tá na múinteoirí oilte agus íoctha go dona. Ní reáchtáiltear na scoileanna go héifeachtúil agus is beag lámh atá ag an bpobal i riar na scoileanna. Is beag airgead atá le fáil sa tír féin chun na scoileanna a choinneáil ar siúl agus tagann tromlach an mhaoinithe ón iasacht.<ref>>http://www.dol.gov/ilab/media/reports/iclp/tda2001/sao-tome-principe.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101111073741/http://www.dol.gov/ILAB/media/reports/iclp/tda2001/sao-tome-principe.htm |date=2010-11-11 }} "São Tomé and Príncipe"]. ''2001 Findings on the Worst Forms of Child Labor''. [[Bureau of International Labor Affairs]], [[U.S. Department of Labor]] (2002).</ref>
Tá dhá institiúid tríú leibhéal ann: an Licéam Náisiúnta agus Ollscoil São Tomé agus Príncipe.
==Cultúr==
D’fhág an Afraic agus an Phortaingéil a rian ar chultúr na tíre.
Rugadh a lán scríbhneoirí in São Tomé agus Príncipe, cé gur minic a chuaigh siad chun cónaithe i dtíortha eile.
* Olinda Beja (1946–), úrscéalaí<ref>{{cite web|url=http://www.palimage.pt/autor.php?autorid=aut14 |teideal=Palimage: Olinda Beja |publisher=Palimage.pt |date= |accessdate=2011-11-11 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110725001140/http://www.palimage.pt/autor.php?autorid=aut14 |archivedate=2011-07-25 |df= }}</ref>
* Sara Pinto Coelho (1913–1990), drámadóir agus scríbhneoir ficsin
* Caetano da Costa Alegre (1864–1890), file
* Mário Domingues (1899–1977), úrscéalaí<ref>{{cite web |author=Cavaleiro da Torre |url=http://torredahistoriaiberica.blogspot.com/2009/01/admirvel-mrio-domingues-das-pasmosas.html |teideal=Torre da História Ibérica: Admirável Mário Domingues |publisher=Torredahistoriaiberica.blogspot.com |date=2004-02-27 |accessdate=2011-11-11 |dátarochtana=2019-05-12 |archivedate=2015-07-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150713165015/http://torredahistoriaiberica.blogspot.com/2009/01/admirvel-mrio-domingues-das-pasmosas.html }}</ref>
* Conceição Lima (1962–), file
* M. Manuela Margarido (1925–2007), file<ref>[http://www.publico.pt/Cultura/morreu-a-poetisa-saotomense-manuela-margarido_1287955 Morreu a poetisa são-tomense Manuela Margarido] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120905152949/http://www.publico.pt/Cultura/morreu-a-poetisa-saotomense-manuela-margarido_1287955 |date=2012-09-05 }}, ''Publico'', 11 March 2007.</ref>
* Alda do Espírito Santo (1926–2010), file
* José Francisco Tenreiro (1921–1963), criticeoir agus file<ref>Hans M. Zell, Carol Bundy, Virginia Coulon, ''A New Reader's Guide to African Literature'', 1983, lch 498.</ref>
=== Ceol ===
Baineann na rithimí ''ússua'' agus ''socopé'' le São Tomé agus baineann ''dêxa'' le Príncipe. Tá damhsaí ag roinnt leo, agus maítear go bhfuil lorg na Portaingéile ar an gceol agus ar na damhsaí.
Bhí tábhacht leis an mbanna Leoninos, a bunaíodh in 1959 agus a díscaoileadh in 1965. Ansin bunaíodh Os Úntués, banna a raibh lorg Mheiriceá, na hAirgintíne, an Chongó agus Chúba ar a gcuid ceoil agus a thug an giotár leictreach isteach. Bunaíodh bannaí eile, leithéidí Mindelo, grúpa a nasc rithimí de chuid São Tomé le rebita, rithim Angólach, chun ''puxa'' a chruthú.
Sa dara cuid den 20ú haois tháinig scríbhneoirí amhrán agus ceoltóirí nua ar an bhfód, agus fuair ceol São Tomé áit lonnaithe i Liospóin féin.
=== Cócaireacht ===
Iasc, arbhar, pónairí agus bananaí bruite an príomhbhia.<ref name="Evans">{{cite book|title=The Recipes of Africa|url=https://books.google.com/books?id=FJxlWwrVcKcC&pg=PA174|publisher=Dyfed Lloyd Evans|pages=174–176}}</ref><ref name="Becker">{{cite book|author=Kathleen Becker|title=Sao Tome and Principe|url=https://books.google.com/books?id=e59TqbPNAB0C&pg=PA74|date=23 July 2008|publisher=Bradt Travel Guides|isbn=978-1-84162-216-3|pages=74–79}}</ref> Tá éileamh mór ar bhananaí, anainn agus abhcáid, agus úsáidtear spíosraí teo go forleathan.<ref name="Evans"/> Úsáidtear caife mar spíosra nó mar bhlastanas.<ref name="Evans"/> Is minic a réitítear bricfeasta as fuílleach an tsuipéir agus tá tóir ar uibheagáin.<ref name="Becker"/>
=== Spórt ===
Is é an sacar an spórt is mó a bhfuil tóir air. Tá sé faoi cheannas Chónaidhm Shacair São Tomé, dream a bhaineann le Cónaidhm an tSacair Afracaigh.<ref>{{cite web|author= |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/17293721 |teideal=BBC Sport – Sao Tome e Principe rocket up Fifa rankings |publisher=Bbc.co.uk |date=2012-03-07 |accessdate=2013-12-03}}</ref>
==Nótaí ==
{{reflist}}
==Naisc sheachtracha==
* [https://web.archive.org/web/20091224031040/http://www.gov.st/ Página Oficial do Governo de São Tomé e Príncipe] – Leathanach Oifigiúil Rialtas São Tomé agus Príncipe
* [https://web.archive.org/web/20051022122318/http://www.presidencia.st/ Presidência da República Democrática de São Tomé e Príncipe] – Uachtarán Phoblacht Daonlathach São Tomé agus Príncipe
* [http://www.parlamento.st/ Assembleia Nacional de São Tomé e Príncipe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430035407/http://www.parlamento.st/ |date=2011-04-30 }} – Tionól Náisiúnta São Tomé agus Príncipe
* [http://www.ine.st/ Instituto Nacional de Estatística] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091113141805/http://www.ine.st/ |date=2009-11-13 }} – Institiúid Náisiúnta Staidrimh
* [http://www.bcstp.st/ Banc Lárnach São Tomé agus Príncipe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191115142646/http://www.bcstp.st/ |date=2019-11-15 }}
* [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-s/sao-tome-and-principe.html An Ceann Stáit agus Baill na Comh-Aireachta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917181644/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-s/sao-tome-and-principe.html |date=2013-09-17 }}
{{commons|Category:São Tomé and Príncipe}}
[[Catagóir:São Tomé agus Príncipe| ]]
[[Catagóir:Ballstáit na Náisiún Aontaithe]]
ezpw2vxsfijvtyvishhoa8dwh1cfown
Cúla4
0
14509
1328649
1328117
2026-09-25T14:48:07Z
~2026-51183-35
77356
1328649
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Is [[cainéal teilifíse]] agus [[bloc clár]] é '''''Cúla4''''', dírithe ar pháistí idir 0-12 bhliain d’aois agus le fáil ar chainéal Saorview 18, Virgin Media 602, Sky/EIR 624, agus ar fáil ar líne chomh maith.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cula4.com/ga|teideal=cula4.com/ga|údar=Láithreán gréasáin oifigiúil|dáta=2023|language=ga-IE|work=Cula4|dátarochtana=2023-09-07}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.youtube.com/@Cula4/videos|teideal=Cúla4 - YouTube|work=www.youtube.com|dátarochtana=2023-09-08}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cúla4 le seoladh inniu!|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2023/0908/1404168-cula4-le-seoladh-inniu/|date=2023-09-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Feidhmíonn [[TG4]] é.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://www.eirebheo.ie/news/nuacht/1292408/seoladh-cula4-an-chead-chaineal-gaeilge-riamh-do-dhaoine-oga-inniu.html|teideal=Seoladh CÚLA4 - an chéad chainéal Gaeilge riamh do dhaoine óga inniu|údar=Michelle NicPhaidin|language=gl|work=www.eirebheo.ie|dátarochtana=2023-09-08}}</ref> Tugann Cúla4 teagmháil rialta don óige leis an nGaeilge.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Cead tugtha ag an Aire Catherine Martin do chainéal nua Cúla4|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2022/0928/1325942-cead-tugtha-ag-an-aire-catherine-martin-do-chaineal-nua-cula4/|date=2022-09-28|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/tuairim-tuairisc/|teideal=TUAIRIM TUAIRISC: Bunú Cúla4 – lá mór i stair na teanga|dáta=2023-09-08|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-09-08}}</ref> Chomh maith le [[drámaíocht]] agus le [[Beochan|beochana]] Gaeilge, bíonn cláir nuachta agus faisnéise ann chomh maith (mar shampla, [[Eco Laoch]] a thosaigh i Meán Fómhair 2022.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=FÍSEÁN: 'Más dúshlán é, is deis é chomh maith’ - cainéal nua Gaeilge do pháistí le seoladh|url=https://www.youtube.com/watch?v=umNRB5ZMdII|language=ga-IE|author=TG4|date=2023}}</ref>
Thosaigh an cainéal ag craoladh ar 8 Meán Fómhair 2023.
[[Íomhá:Cula 4 logo.png|mion|Logo]]
== Forbairt ==
Bunaíodh an bloc cláir den chéad uair sa bhliain 1996 mar '''Cúlabúla'''; tar éis TnaG a athbhrandáil go TG4, athainmníodh '''Cúlabúla''' mar "Cúla4". Amhail an [[1 Meán Fómhair]] [[2009]], tá Cúla4 ar fáil mar chainéal ar leithligh do chustaiméirí [[Virgin Media Ireland]] ar chainéal 602.
Tá an chuid is mó de na cláir comhdhéanta de chláir náisiúnta agus idirnáisiúnta, le dubáil nó fotheidil i [[Gaeilge|nGaeilge]]. Bíonn ábhar ann coimisiúnaithe as an nua ón earnáil léiriúcháin neamhspleách in Éirinn, chomh maith le beochan idirnáisiúnta ceannaithe, athghuthaithe go Gaeilge ag an earnáil neamhspleách. Oibríonn Cúla4 le craoltóirí idirnáisiúnta chun leaganacha Gaeilge de shraitheanna teilifíse coitianta a tháirgeadh ar [[Nickelodeon]], [[Cartoon Network]] agus [[PBS]]. Oibríonn sé freisin le cuideachtaí beochana náisiúnta chun cláir logánta a dhéanamh.
Tá cláir Cúla4 i nGaeilge nó i nGaeilge agus i [[Béarla|mBéarla]], murab ionann agus a chomórtas ina bhfuil formhór a gcuid clár i mBéarla amháin ([[RTÉjr]]/[[TRTÉ]], Nickelodeon, Cartoon Network agus [[Disney Channel]]).
=== Cainéal teilifíse ===
Fógraíodh sa bhliain 2022 go raibh cead faighte ag TG4 ón Roinn Cultúir agus Gaeltachta, Cúla4 a chraoladh ó 6am go dtí 8pm tráthnóna agus bhí maoiniú don chainéal curtha ar fáil i mbuiséad TG4 don bhliain 2023.<ref name=":0" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cula4-caineal-nua-le-bunu-ag-tg4-dirithe-ar-abhar-do-leanai/|teideal=CÚLA4 – cainéal nua le bunú ag TG4 dírithe ar ábhar do leanaí|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-09-30}}</ref><ref name=":1" />
Dúirt na comhairleoirí neamhspleácha a scríobh tuarascáil faoi phlean TG4 an cainéal nua a bhunú go bhfuil gach seans go laghdóidh líon na ndaoine a bheidh ag féachaint ar Cúla4;<ref name=":3" /> tuairiscítear gur laghdaigh na figiúirí féachana do chainéil atá dírithe ar leanaí faoina leath ó 2016, agus meastar go leanfaidh sé sin ar aghaidh toisc leanaí a bheith ag brath níos mó agus níos mó ar ábhar ar líne.
Mar sin, caithfear freastal ar na páistí san áit a mbíonn siad – ar an bhfón póca nó ar tháibléid. De réir [[taighde]] a bhí déanta ag an gcomhlacht Communications Chamber,<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Ní aontaíonn TG4 gur luach teoranta a bhainfidh le cainéal Cúla4|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2022/1103/1333073-ni-aontaionn-tg4-gur-luach-teoranta-a-bhainfidh-le-caineal-cula4/|date=2022-11-03|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> ní bheadh ach thart ar 1,000 duine ar an meán ag breathnú ar Cúla4 agus is daoine fásta a deir siad, a bheidh i 90% acu. Fágann sin nach mbeidh ach 100 gasúr ar an meán ag breathnú ar an gcainéal nua.
Ach léirigh suirbhé eile náisiúnta a rinne Ipsos MRBI in 2022 go bhfuil tacaíocht shoiléir ag cainéal Cúla4.<ref name=":2" /> Léiríodh i dtaighde neamhspleách a rinne RED C go mbíonn leas á bhaint go rialta as TG4 nó Seinnteoir Cúla4 sa seomra ranga ag 44% de na múinteoirí bunscoile, 80% de na múinteoirí i mbunscoileanna lán-Ghaeilge, agus 250,000 dalta bunscoile ar fud na hÉireann.
Tá seirbhís nuachta sé nóiméad ag an gcainéal ón Máirt go dtí an Aoine ag 1.30pm, léirithe ag Fíbín Media. Mar sin tá daoine óg in ann coinneáil cothrom le dáta leis an nuacht is déanaí agus iad sa seomra ranga.
==== Idirlíon ====
Tá dhá fhíseán ar chainéal YouTube gach seachtain, Dé Luain agus Déardaoin, le freastal orthu siúd a úsáideann an t-ardán sin go príomha. Tá feidhm tábhachtach freisin leis an aip agus leis an seinnteoir freisin, áit a mbeidh cláracha ar fáil le híoslódáil le féachaint orthu nuair mian leis an lucht féachana.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Spás do pháistí agus don Ghaeilge: Cúla4 ar an bhfód|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2023/0908/1403286-spas-do-phaisti-agus-don-ghaeilge-cula4-ar-an-bhfod/|date=2023-09-08|language=ga-IE|author=RTÉ}}</ref>
== Bloic cláir i Cúla 4 ==
* '''CÚLA4 NA nÓG:''' Bloc cláir dírithe ar leanaí idir 2 agus 5 bliana d'aois. Craolann sé cláir cosúil le ''[[Elmo Anseo]]'', ''[[Tar ag Spraoi Sesame]]'', ''[[Dora]]'', ''[[Ni Hao, Kai-Lan]]'', ''[[Franny's Feet]]'', ''[[Dive, Olly, Dive]]'' agus ''[[The Mr. Men Show]]''.
* '''CÚLA4:''' Bloc cláir dírithe ar leanaí idir 6 agus 11 bliana d'aois. Craolann sé cláir cosúil le ''[[Ben 10]]'', ''[[Johnny Test]]'', ''[[Spongebob SquarePants]]'', ''[[Scanrúil Ó Rua]]'', ''[[Back at the Barnyard]]'', ''[[Eliot Kid]]'', ''[[The Mighty B!]]'', ''[[Skunk Fu]]'', ''[[Bog Stop]]'', ''[[Fanboy & Chum Chum]]'' agus ''[[Clarence (sraith theilifíse 2014)|Clarence]]''.
* '''PONC:''' Bloc cláir dírithe ar leanaí idir 12 agus 18 bliana d'aois. Tá roinnt clár drámaíochta beo ann, mar shampla ''[[Aifric]]'', agus seónna idirnáisiúnta mar ''[[H2O: Just Add Water|H2O]]'', ''[[Life with Derek]]'', ''[[8 Simple Rules]]'', ''[[Pimp My Ride]]'', ''[[My Super Sweet 16]]'', ''[[The Hills (sraith theilifíse)|The Hills]]'', ''[[The City (sraith MTV)|The City]]'', ''[[Gossip Girl (sraith theilifíse)|Gossip Girl]]'', ''[[South Park]]'', ''[[One Tree Hill (sraith theilifíse)|One Tree Hill]]'', ''[[Dance Academy]]'', ''[[Switched at Birth (sraith theilifíse)|Switched at Birth]]'', ''[[Wipeout (2008 seó cluiche na SA 2008)|Wipeout]]'' agus ''[[What I Like About You (sraith theilifíse)|What I Like About You]]''.
== Cláir: Cúla4 na nÓg ==
*''[[Abby & Scoil Eitilte na Síoga]]''
*''[[Ag Spraoi le Claude]]''
*''[[Arán Draíochta]]''
*''[[Béar Mór agus Gíog]]''
*''[[Code Lyoko]]''
*''[[Donkey Kong Country]]''
*''[[Dora]]''
*''[[Eachtraí Bert & Ernie]]''
*''[[Elmo Anseo]]''
*''[[Global ag Taisteal]]''
*''[[Igam Ogam]]''
*''[[Inui]]''
*''[[Kioka]]''
*''[[Loopdidoo]]''
*''[[Make Way for Noddy]]''
*''[[Mouk]]''
*''[[Ni Hao, Kai-Lan]]''
*''[[Olivia (sraith theilifíse)|Olivia]]''
*''[[Óstán Furchester]]''
*''[[Prudence Petitpas]]''
*''[[Raa Raa an Leon Glórach]]''
*''[[Rith Diego Rith]]''
*''[[Saol faoi Shráid]]''
*''[[Toto i dTrioblóid]]''
*''[[Tractor Tom]]''
*''[[Traein na nDineasár]]''
*''[[Wonder Pets]]''
*''[[Woofy]]''
*''[[Wow! Wow! Wubbzy!]]''
== Cláir: Cúla4 ==
*''[[Angelo Rules]]''
*''[[Atomic Betty]]''
*''[[Avatar: The Last Airbender]]''
*''[[Codename: Kids Next Door]]''
*''[[The Doodlebops#Rockin' Road Show|Doodlebops Rockin' Road Show]]''
*''[[Edgar and Ellen]]''
*''[[Eloise: The Animated Series|Eloise]]''
*''[[Firehouse Tales]]''
*''[[Foster's Home for Imaginary Friends]]''
*''[[Garfield]]''
*''[[I.N.K. Invisible Network of Kids]]''
*''[[Jay Jay The Jet Plane]]''
*''[[Lizzie McGuire]]''
*''[[Pet Alien]]''
*''[[Puppy in My Pocket: Adventures in Pocketville|Puppy in my Pocket]]''
*''[[Scaredy Squirrel (sraith theilifíse)|Scaredy Squirrel]]''
*''[[The Batman (sraith theilifíse)|The Batman]]''
*''[[Scéalta Tom & Jerry]]''
*''[[Winx Club]]''
*''[[Watership Down (sraith theilifíse)|Watership Down]]'' (craoladh anois ar [[RTEjr]])
Tá Cúla 4 tar éis roinnt scannáin leanaí a chur i nGaeilge, mar ''[[Harry Potter (sraith scannán)|Harry Potter]]'', ''[[Jungledyret Hugo]]'', ''[[Free Willy]]'', ''[[Scooby-Doo (scannán)|Scooby Doo]]'', ''[[Charlie and the Chocolate Factory (scannán)|Charlie and the Chocolate Factory]]'', ''[[Thumbelina (scannán 1994)|Thumbelina]]'' agus ''[[A Troll in Central Park]]''.
== Féach freisin ==
*[[Niamh Ní Chróinín]], láithreoir
*''[[The Den (clár teilifíse)|The Den]]''
*[[Nickelodeon]]
== Naisc sheachtracha ==
*[https://www.cula4.com/ga/ Láithreán gréasáin oifigiúil]
*[https://www.youtube.com/@Cula4/videos Cúla4 ar Youtube]
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Teilifís in Éireann}}
[[Catagóir:Cláir TG4]]
[[Catagóir:Cláir do pháistí]]
[[Catagóir:Stáisiúin teilifíse na hÉireann]]
[[Catagóir:Aipeanna Gaeilge]]
[[Catagóir:Cúla4]]
5xbt33iyw72wliulsnih72y0pjp8sbg
Cúige Chelyabinsk
0
14997
1328663
1114217
2026-09-25T21:44:05Z
MereCourage23
77436
/* */
1328663
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Is ''cúige'' [[Copernicus]] chuid na [[An Rúis|Rúise]] é '''Cúige Chelyabinsk''', suite i réigiúin iargúlta i [[An tSibéir|Sibéir]] na [[An Rúis|Rúise]]. Is é [[Chelyabinsk]] an [[Príomhchathair|phríomhchathair]]. Bunaíodh an cúige sa bhliain [[1934]].
== Tíreolaíocht ==
* ''Achar'': 87,900 km²
* ''Teorainneacha'':
** ''Teorainneacha inmheánacha'': [[Cúige Sverdlovsk]] (''Thuas''), [[Cúige Kurgan]] (''Thoir''), [[Cúige Orenburg]] (''Theas''), [[An Bhaisceartastáin|An Bhaiscír]] (''Thiar'')
** ''Teorainneacha idirnáisiúnta'': [[An Chasacstáin]] (''Thoir Theas'')
=== Crios Ama ===
[[Íomhá:RTZ4.png|left|75px]] Tá Cúige Chelyabinsk suite i [[Am Yekaterinburg|gcrios ama Yekaterinburg]] (YEKT/YEKST).
<div style="clear:left"></div>
=== Aibhneacha ===
Is iad na príomhaibhneacha sa chúige ná:
* [[Abhainn Miass|Miass]]
* [[Abhainn Uy|Uy]]
* [[Abhainn na hÚraile|An Úrail]]
* [[Abhainn Ay|Ay]]
* [[Abhainn Ufa|Ufa]]
* [[Abhainn Uvelka|Uvelka]]
* [[Abhainn Gumbeyka|Gumbeyka]]
== Na hAonaid Riaracháin ==
Tá an cúige roinnte ina 27 réigiún. Féach ''[[Aonaid Riaracháin Chúige Chelyabinsk]]''.[[Íomhá:Meteorit_Chelyabinsk_(01).jpg|link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Meteorit_Chelyabinsk_(01).jpg|clé|mion|[[15 Feabhra]] [[2013]]: cith dreigíte]]
== Eachtraí ==
*[[15 Feabhra]] [[2013]]. Gortaíodh corradh is 400 duine nuair a tharla cith dreigíte os cionn Chelyabinsk.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Chelyabinsk meteor|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Chelyabinsk_meteor&oldid=1070839085|journal=Wikipedia|date=2022-02-09|language=en}}</ref>
{{Main|Bóilíd Chelyabinsk (2013)}}
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{síol}}
[[Catagóir:Chelyabinsk]]
[[Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise]]
ecl4i3vc1dvbxkp4cljti8vhqhtdb78
1328699
1328663
2026-09-26T09:27:15Z
Morkoz
72486
Cealaíodh athruithe [[Special:Contributions/MereCourage23|MereCourage23]] ([[User talk:MereCourage23|Plé]]); ar ais chuig leagan le [[User:HusseyBot|HusseyBot]]
1114217
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Is ''cúige'' de chuid na [[An Rúis|Rúise]] é '''Cúige Chelyabinsk''', suite i réigiúin iargúlta i [[An tSibéir|Sibéir]] na [[An Rúis|Rúise]]. Is é [[Chelyabinsk]] an [[Príomhchathair|phríomhchathair]]. Bunaíodh an cúige sa bhliain [[1934]].
== Tíreolaíocht ==
* ''Achar'': 87,900 km²
* ''Teorainneacha'':
** ''Teorainneacha inmheánacha'': [[Cúige Sverdlovsk]] (''Thuas''), [[Cúige Kurgan]] (''Thoir''), [[Cúige Orenburg]] (''Theas''), [[An Bhaisceartastáin|An Bhaiscír]] (''Thiar'')
** ''Teorainneacha idirnáisiúnta'': [[An Chasacstáin]] (''Thoir Theas'')
=== Crios Ama ===
[[Íomhá:RTZ4.png|left|75px]] Tá Cúige Chelyabinsk suite i [[Am Yekaterinburg|gcrios ama Yekaterinburg]] (YEKT/YEKST).
<div style="clear:left"></div>
=== Aibhneacha ===
Is iad na príomhaibhneacha sa chúige ná:
* [[Abhainn Miass|Miass]]
* [[Abhainn Uy|Uy]]
* [[Abhainn na hÚraile|An Úrail]]
* [[Abhainn Ay|Ay]]
* [[Abhainn Ufa|Ufa]]
* [[Abhainn Uvelka|Uvelka]]
* [[Abhainn Gumbeyka|Gumbeyka]]
== Na hAonaid Riaracháin ==
Tá an cúige roinnte ina 27 réigiún. Féach ''[[Aonaid Riaracháin Chúige Chelyabinsk]]''.[[Íomhá:Meteorit_Chelyabinsk_(01).jpg|link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Meteorit_Chelyabinsk_(01).jpg|clé|mion|[[15 Feabhra]] [[2013]]: cith dreigíte]]
== Eachtraí ==
*[[15 Feabhra]] [[2013]]. Gortaíodh corradh is 400 duine nuair a tharla cith dreigíte os cionn Chelyabinsk.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Chelyabinsk meteor|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Chelyabinsk_meteor&oldid=1070839085|journal=Wikipedia|date=2022-02-09|language=en}}</ref>
{{Main|Bóilíd Chelyabinsk (2013)}}
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{síol}}
[[Catagóir:Chelyabinsk]]
[[Catagóir:Ballaonaid Chónaidhm na Rúise]]
rfiwovsvytuyb81fzdm7jc5abzqav87
Stigh Lorgan
0
15966
1328623
1225053
2026-09-25T12:21:35Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328623
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Is bruachbhaile i ndeisceart [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]] é '''Stigh Lorgan'''<ref name="Logainm">{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/1166779|title=Stigh Lorgan/Stillorgan {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-22|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref> nó '''Stigh Lorcáin''' (Ghlactaí leis na leaganacha ''Tigh Lorcáin'' agus ''Teach Lorcáin'' san am atá caite) ([[Béarla]]: ''Stillorgan''). Tá sé suite i limistéar [[Dún Laoghaire-Ráth an Dúin|Chontae Dhún Laoghaire-Ráth an Dúin]].
Tá club de chuid [[Chumann Lúthchleas Gael]], [[Cill Mochuda na Crócaigh]] suite ann. Bunaíodh an chéad ionad siopadóireachta in Éirinn i Stigh Lorgan sa bhliain [[1966]]. Is é [[Coláiste Benildus]] an scoil is mó sa cheantar agus tá dhá ghaelcholáistí sa cheantar.
Rugadh [[William Orpen]] i Stigh Lorgan, is tá eastát tithíochta ''Orpen'' a ainmníodh ina onóir fós le feiceáil ann.
== Tagairtí ==
[[File:The Fiddler of Dooney By Imogen Stuart - Stillorgan shopping Centre - panoramio.jpg|mion|clé|280px|Dealbh The Fiddler of Dooney ó Imogen Stuart]]
{{Reflist}}
== Naisc zheachtracha ==
* [https://web.archive.org/web/20070927225726/http://www.kilmacudcrokes-hurling.com/Default.aspx?tabid=8096 Suíomh gréasáin Chlub Iománaíochta Chill Mochuda na Crócaigh]
* [http://www.oatlands.net/ Suíomh gréasáin Choláiste Oatlands i Stigh Lorgan]
* [http://www.glenalbyn.ie/ Suíomh gréasáin Chlub Spóirt Glenalby]
* [http://www.stbenilduscollege.com/magico_builder/www/index.asp?wbid=198&aff=] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070814043646/http://www.stbenilduscollege.com/magico_builder/www/index.asp?wbid=198&aff= |date=2007-08-14 }}
{{Ceantracha i mBaile Átha Cliath}}
{{Síol-tír-ie}}
[[Catagóir:Bailte i gContae Átha Cliath]]
[[Catagóir:Stigh Lorgan]]
l2n3tk6ydu7bwsefryzoia0n2yya5ou
The Reluctant Fundamentalist
0
18228
1328631
1244551
2026-09-25T12:50:26Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328631
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Leabhar}}
{{Teideal iodálach}}
[[Íomhá:Reluctant Fundamentalist 09 (8063962012).jpg|mion|premiere. The Reluctant Fundamentalist, Toronto Film Festival 2012]]
[[Úrscéal]] le [[Mohsin Hamid]] is ea '''''The Reluctant Fundamentalist''''' a foilsíodh sa bhliain [[2007]].
Cuir síos atá ann ar comhrá agus caidreamh idir fear óg [[an Phacastáin|Pacastánach]] agus [[SAM|Meiricéanach]] i gCafé i [[Lahore]] i gcaitheamh oíche.
Go bunúsach is scéal é faoin bPacastánach seo a chuaigh ar deoraíocht go dtí [[SAM]]. Bhain sé rath nach beag amach i [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]] tar éis dó freastal ar [[Ollscoil Princeton|ollscoil Phrinceton]] i [[New Jersey]] agus bhain sé sult as an saol a bhí aige ansin.
Tá an scéal bunaithe ar a dhearcadh i gcodarsnacht le dearcadh muintir Mheiriceá tar éis an ionsaí ar Nua-Eabhrac in [[2001]] agus an bhagairt a bhí ann go mbeadh cogadh idir [[an India]] agus [[an Phacastáin]]. Tá sé fite fuaite le scéal grá an fhir óig.
Le titim amach an scéil léirítear dúinn an fáth ar thréig an fear óg SAM. Insítear an scéal ag an fear óg ach is léir go bhfuil an Meiriceánach ag éirí níos míshuaimhní agus an scéal ag dul chun críche.
== Duaiseanna ==
Bhí an t-úrscéal seo ar an ngearrliosta Booker sa bhliain 2007 agus bhain sé duais Anisfield-Wolf Book Prize agus duais South Bank Show sa bhliain [[2008]].
== Naisc Sheachtracha ==
* [http://www.theparisreview.org/viewmedia.php/prmMID/5645 Excerpt of The Reluctant Fundamentalist in The Paris Review] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080917130437/http://www.theparisreview.org/viewmedia.php/prmMID/5645 |date=2008-09-17 }}
* [https://web.archive.org/web/20070629213357/http://www.msnbc.msn.com/id/17553245/site/newsweek/ Newsweek: The Reluctant Fundamentalist is one of director Mira Nair's 5 most important books]
* [http://reluctantfundamentalist.com The Reluctant Fundamentalist Web Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516195257/http://www.reluctantfundamentalist.com/ |date=2008-05-16 }}
==== Léirmheastóireachtaí ====
* [http://www.mohsinhamid.com/trfreviews.html Reviews of The Reluctant Fundamentalist from Mohsin Hamid's website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080518220001/http://www.mohsinhamid.com/trfreviews.html |date=2008-05-18 }}
* [http://www.villagevoice.com/books/0713,harvey,76165,10.html Review of The Reluctant Fundamentalist from The Village Voice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080623225116/http://www.villagevoice.com/books/0713,harvey,76165,10.html |date=2008-06-23 }}
* [http://www.metro.co.uk/metrolife/books/article.html?in_article_id=39422&in_page_id=28 Review of The Reluctant Fundamentalist from Metro]
* [http://enjoyment.independent.co.uk/books/reviews/article2382028.ece Review of The Reluctant Fundamentalist from The Independent]{{Dead link|date=Meán Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://observer.guardian.co.uk/review/story/0,,2030874,00.html Review of The Reluctant Fundamentalist from The Observer] {{Dead link|date=Meán Fómhair 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://blogcritics.org/archives/2007/03/31/030529.php Review of The Reluctant Fundamentalist from Blogcritics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070509115925/http://blogcritics.org/archives/2007/03/31/030529.php |date=2007-05-09 }}
* [http://www.egothemag.com/archives/2007/04/the_reluctant_f.htm Review of The Reluctant Fundamentalist from EGO Magazine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180106070509/http://www.egothemag.com/archives/2007/04/the_reluctant_f.htm |date=2018-01-06 }}
* [http://www.newsline.com.pk/NewsApr2007/bookmark2apr.htm Review of The Reluctant Fundamentalist in Pakistani monthly political magazine Newsline] {{Webarchive|url=https://archive.today/20070930185817/http://www.newsline.com.pk/NewsApr2007/bookmark2apr.htm |date=2007-09-30 }}
* [http://www.democratiya.com/review.asp?reviews_id=93 Review of The Reluctant Fundamentalist in ''[[Democratiya]]'', iris idirlín]
{{DEFAULTSORT:Reluctant Fundamentalist, The}}
[[Catagóir:Úrscéalta]]
poht4b88npuj4k33yshrwo7u6xks1cg
Cora Chaitlín
0
19060
1328654
1246213
2026-09-25T21:26:18Z
MereCourage23
77436
/* */
1328654
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Baile in Éirinn is ea '''Cora Chaitlín'''.<ref name="Logainm">{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/6418|title=Cora Chaitlín/Newmarket on Fergus {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-22|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref> Tá an baile suite in Carthage na tíre i g[[Contae an Chláir]], idir [[Luimneach]] agus [[Inis (baile)|Inis]]. Bhí cónaí ar 1,773 duine i gCora Chaitlín sa bhliain 2011, shíos aon duine amháin ó 1,174 duine sa mbliain 2006.
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Síol-tír-ie}}
[[Catagóir:Bailte i gContae an Chláir]]
1019zghl999mp5e2ablmwnqeuuqial2
1328702
1328654
2026-09-26T09:28:48Z
Morkoz
72486
Cealaíodh athruithe [[Special:Contributions/MereCourage23|MereCourage23]] ([[User talk:MereCourage23|Plé]]); ar ais chuig leagan le [[User:Kevin Scannell|Kevin Scannell]]
1246213
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Baile in Éirinn is ea '''Cora Chaitlín'''.<ref name="Logainm">{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/6418|title=Cora Chaitlín/Newmarket on Fergus {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-22|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref> Tá an baile suite in iarthar na tíre i g[[Contae an Chláir]], idir [[Luimneach]] agus [[Inis (baile)|Inis]]. Bhí cónaí ar 1,773 duine i gCora Chaitlín sa bhliain 2011, shíos aon duine amháin ó 1,174 duine sa mbliain 2006.
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Síol-tír-ie}}
[[Catagóir:Bailte i gContae an Chláir]]
bj0vaciwbhjvntbi43ylqt9ds5c6g9n
X2 (scannán)
0
21241
1328645
1303430
2026-09-25T13:34:36Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328645
wikitext
text/x-wiki
{{Teideal iodálach}}
{{WD Bosca Sonraí Scannáin|logo=NONE|image=X2 poster version2.jpg}}
Scannán ón bhliain [[2003]] is ea '''''X2'''''.
== Carachtair ==
* [[Hugh Jackman]] – [[Wolverine (James "Logan" Howlett)|Logan / Wolverine]]
* [[Patrick Stewart]] – [[Charles Xavier|Professor Charles Xavier]]
* [[Ian McKellen]] – [[Magneto (carachtar)|Eric Lehnsherr / Magneto]]
* [[Famke Janssen]] – [[Jean Grey|Dr. Jean Grey]]
* [[Anna Paquin]] – [[Rogue (carachtar)|Marie / Rogue]]
* [[Shawn Ashmore]] – [[Iceman (carachtar)|Bobby Drake / Iceman]]
* [[Aaron Stanford]] – [[Pyro (carachtar)|John Allerdyce / Pyro]]
* [[Rebecca Romijn]] – [[Mystique (carachtar)|Raven Darkhölme / Mystique]]
* [[James Marsden]] – [[Cyclops (carachtar)|Scott Summers / Cyclops]]
* [[Halle Berry]] – [[Storm (carachtar)|Ororo Munroe / Storm]]
* [[Brian Cox]] – [[William Stryker|Colonel William Stryker]]
* [[Alan Cumming]] – [[Nightcrawler (carachtar)|Kurt Wagner / Nightcrawler]]
* [[Kelly Hu]] – [[Lady Deathstrike|Yuriko Oyama / Lady Deathstrike]]
* Michael Reid McKay – [[Mastermind (Jason Wyngarde)|Jason Stryker / Mutant 143]]
== Naisc sheachtracha ==
* [https://web.archive.org/web/20090514081228/http://marvel.com/movies/x-men Suíomh oifigiúil]
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
[[Catagóir:X-Men]]
[[Catagóir:Scannáin Béarla]]
[[Catagóir:Scannáin 2003|X2]]
[[Catagóir:Scannáin Mheiriceánacha]]
7mt7pe69246hgbyvv21vkyk280wbtze
The Limits of Control
0
22286
1328630
1244620
2026-09-25T12:49:39Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328630
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Scannáin|image=[[Íomhá: Limits of control.jpg|220px]]}}
{{Teideal iodálach}}
Scannán is é '''''The Limits of Control''''' a scríobhadh agus a stiúradh [[Jim Jarmusch]]. Is é Isaach De Bankolé an príomhaisteoir sa [[scannán]]. Eisíodh an scannán i Mí na Bealtaine 2009.
== Aisteoirí ==
* [[Isaach De Bankolé]]
* [[Bill Murray]]
* [[Tilda Swinton]]
* [[Gael García Bernal]]
* [[Hiam Abbass]]
* [[Paz de la Huerta]]
* [[Alex Descas]]
* [[John Hurt]]
* [[Youki Kudoh]]
* [[Jean-François Stévenin]]
* [[Luis Tosar]]<ref>{{cite web
|url= http://www.variety.com/article/VR1117981248.html?categoryid=1236&cs=1&query=limits+of+control
|teideal= Jim Jarmusch tests 'Limits of Control'
|accessdate= 2008-06-22
|last= Miller
|first= Winter
|authorlink= Winter Miller
|year= 2008
|month= Feabhra
|foilsitheoir= [[Variety (magazine)|Variety]]
|archiveurl= https://web.archive.org/web/20090202153130/http://www.variety.com/article/VR1117981248.html?categoryid=1236&cs=1&query=limits+of+control
|archivedate= 2009-02-02
|dátarochtana= 2009-04-13
}}</ref>
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{síol-scannán}}
{{DEFAULTSORT:Limits of Control, The}}
[[Catagóir:Scannáin 2009]]
[[Catagóir:Scannáin Béarla]]
[[Catagóir:Scannáin Mheiriceánacha]]
e60yhv1tpazdz0v7m08yd1k278v7k2e
Rathenow
0
25502
1328665
1060084
2026-09-25T21:49:09Z
MereCourage23
77436
Blanked the page
1328665
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1328697
1328665
2026-09-26T09:26:51Z
Morkoz
72486
Cealaíodh athruithe [[Special:Contributions/MereCourage23|MereCourage23]] ([[User talk:MereCourage23|Plé]]); ar ais chuig leagan le [[User:Alison|Alison]]
1060084
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Cathair i stát [[Brandenburg]] sa [[an Ghearmáin|Ghearmáin]] is ea '''Rathenow''' ([{{AIF|ˈʁaːtʰənoː}}] {{fuaim|De-Rathenow.ogg|éist}}). Tá an chathair suite cois [[Havel]], thart ar 70 ciliméadar siar ó Bheirlín. Tá sí ina suíomh riarachán ar cheantar [[Havelland]] i mBrandenburg.
[[Íomhá:Rathenow Kirche.jpg|thumb|Eaglais Muire is San Aindrias]]
<gallery>
Íomhá:Rathenow Denkmal.jpg|Séadchomhartha Friedrich Wilhelm I i Rathenow
Íomhá:Rathenow bismarck 1.jpg|Túr [[Otto von Bismarck|Bismarck]]
Íomhá:Rathenow Duncker-Denkmal.JPG|Séadchomhartha Duncker
</gallery>
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Catcómhaoin|Rathenow}}
{{Síol-tír-de}}
[[Catagóir:Cathracha na Gearmáine]]
[[Catagóir:Bailte sa Ghearmáin]]
k3j6vay2k9oo2vld779i283bifccobd
Stair na nGiúdach in Éirinn
0
25742
1328619
1323440
2026-09-25T12:20:23Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328619
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:LimerickJewishGrave.JPG|thumb|Uaigh Ghiúdaigh gan aithne i [[Caladh an Treoigh|gCaladh an Treoigh]], Luimneach.|220x220px]]
Síneann '''stair na nGiúdach in Éirinn''' ar ais beagnach míle bliain. Cé go mbíodh an líon daoine sa phobal [[Giúdachas|Giúdach]] i gcónaí beag in [[Éire|Éirinn]], de ghnáth bíonn fáilte roimh lucht na nGiúdach i sochaí na hÉireann.
Bhí baint ag an bpobal Giúdach in Éirinn le beagnach chuile réimse den saol thar na blianta, cur chun cinn na Gaeilge san áireamh. Ba uachtarán dá craobh áitiúil de [[Conradh na Gaeilge|Chonradh na Gaeilge]] í an Seanadóir Giúdach, [[Ellen Cuffe, Cuntaois Lios Loinín|Ellen Cuffe]], mar shampla.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://twitter.com/home|teideal=Tá stair fada ag na Giúdaigh in Éirinn ag dul, ar a laghad, chomh fada siar le 1079|údar=Foras na Gaeilge|dáta=2021|language=ga|work=Twitter|dátarochtana=2023-06-30}}</ref>
[[Íomhá:Ellen Cuffe, Countess of Desart.jpg|mion|Ba uachtarán dá craobh áitiúil de [[Conradh na Gaeilge|Chonradh na Gaeilge]] í an Seanadóir Giúdach, [[Ellen Cuffe, Cuntaois Lios Loinín|Ellen Cuffe]]<ref name=":0" />|260x260px]]
== Luath-Stair ==
Tá stair fada ag na Giúdaigh in Éirinn ag dul, ar a laghad, chomh fada siar le 1079, nuair a déanadh an chéad tagairt dóibh in [[Annála Inis Faithlinn]].<ref name=":0" /> Tá tagairt ann d'eachtra a tharla sa bhliain 1079. Bhronn Giúdaigh a tháinig trasna na farraige go hÉirinn, bronntanas ar [[Rí na Mumhan]], [[Toirdelbach Ua Briain]], agus cuireadh iad ar ais arís thar farraige. Ba cheannaithe iad, is dócha, ón [[An Normainn|Normainn]].
Garmhac [[Brian Bóirmhe|Bhrian Bóirmhe]], a bhí tráth ina Ard-Rí na hÉireann, ab ea Toirdelbach. Níl aon tagairt bhreise aimsithe go dtí beagnach céad eile, le linn réimeas [[Anraí II Shasana]]. Chuir Anraí cosc ar thuras taiscéalaíochta go hÉíreann, toisc go raibh sé imníoch roimh bhunú ríocht neamhspleách ann.
Chuaigh [[Risteard FitzGilbert de Clare, 2ú hIarla Penfro|Strongbow]] áfach, d'ainneoin toil Anraí II, agus, mar thoradh air sin, bhí a eastáit coigistithe. Dealraíonn sé go bhfuair Strongbow cúnamh airgeadais ó Ghiúdach: mar tá an taifead seo, faoin dáta 1170, ar fáil ; ''"Josce Jew of Gloucester owes 100 shillings for an amerciament for the moneys which he lent to those who against the king's prohibition went over to Ireland"''.<ref>{{cite book|last= Frassetto|first=Michael|title=Christian attitudes toward the Jews in the Middle Ages |publisher=CRC Press,|date= 2006|pages=178|isbn=9780415978279|url=http://books.google.com/books?id=OiIpCRWAEwgC&pg=PA178&dq=loans+from+Josce+to+Fitz+Gilbert}}</ref>
Faoin bhliain 1232, is dócha go raibh pobal Giúdach in Éirinn, mar gur dheonaigh [[Anraí III Shasana|Anraí III]], ar an 28 Iúil, 1232 an oifig 'Cisteoir agus Seansailéir Státchiste na hÉireann' ar [[Peadar de Rivel|Pheadar de Rivel]], calafoirt agus cósta an rí, agus freisin ''"the custody of the King's Judaism in Ireland"''.
<ref>{{cite book|last= Gifford,|first=Don|coauthors= Robert J. Seidman|title=Ulysses annotated: notes for James Joyce's Ulysses|publisher=University of California Press|date=1989|edition=2nd|pages=40|isbn=9780520067455|url=http://books.google.com/books?id=X1fWCCHReoUC&pg=PA40&lpg=PA40&dq=custody+of+the+King%27s+Judaism&source=bl&ots=qt3A4Xq5oj&sig=xUInbwenbicNWseLS5MjNJaW-4k&hl=en&ei=vDopSsvgFtyQjAfJmN3dCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4}}</ref>
Tugann deontas seo an rí le fios freisin go mbeidh ''"all Jews in Ireland shall be intentive and respondent to Peter as their keeper in all things touching the king"''<ref>{{cite book|last= Duffy, |first=Seán|coauthors=Ailbhe MacShamhráin, James Moynes |title=Medieval Ireland: an encyclopedia|publisher=CRC Press|date=2005 |pages=546|isbn=9780415940528|url=http://books.google.com/books?id=kVslRbrSH7QC&pg=PA240&dq=%22all+jews+in+ireland+shall+be+intentive%22}}</ref>
Bhí na Giúdaigh ina gcónaí sa tréimhse seo is dócha in aice le Baile Átha Cliath.
Ins an''' Dublin White Book''', sa bhliain 1241, tá deontas thalaimh ina bhfuil toirmisc éagsúla i gcoinne a dhíol nó a chóiriú ag an deontaí. Tugann an toirmeasc le fios go bhfuil ''"vel i ponere Judaismo"''. Sa "Calendar of Documents Relating to Ireland" tá Giúdaigh luaite don uair dheireanach sa bhliain 1290. Nuair a díbireadh na Giúdaigh ó Shasana sa bhliain 1290, bhí, gan amhras, ar na Giúdaigh Éireannacha imeacht leo chomh maith.
Bunaíodh lonnaíocht bhuan na nGiúdach, áfach, sa 15ú haois. Tar éis a díbirt ón [[Portaingéil|bPortaingéil]], sa bhliain 1496, socraíodh roinnt Giúdach Marrano ar chósta theas na hÉireann. Toghadh duine acu, William Annyas mar Mhéara Eochaille, Contae Chorcaí, sa bhliain 1555. Toghadh feisin Francis Annyas (Ãnes) trí huaire mar Mhéara Eochaille, sna blianta 1569, 1576 agus 1581. Bunaíodh an chéad [[sionagóg]] in Éirinn, sa bhliain 1660, in aice le [[Caisleán Bhaile Átha Cliath]], agus an chéad reilig Giúdach, go luath san 18ú haois déag, i [[bhFionn Radharc]], dúiche de chuid Bhaile Átha Cliath, áit a raibh pobal beag Giúdach.
== 18ú agus 19ú haois ==
I mí na Nollag, sa bhliain 1714, d'eisigh an fealsúnaí Éireannach [[John Toland]] paimfléad dar teideal ''Reasons for Naturalizing the Jews in Great Britain and Ireland''.<ref>{{cite journal|last= Lurbe|first=Pierre|date=1999|title=John Toland and the Naturalization of the Jews|journal=Eighteenth-Century Ireland / Iris an dá chultúr|publisher=Eighteenth-Century Ireland Society|volume= 14|pages=37–48|url=http://www.jstor.org/stable/30071409}}</ref><ref>{{cite book|last=Toland|first=John |title=Reasons for naturalizing the Jews in Great Britain and Ireland|publisher=Printed for J Roberts, London|date=1714|pages=77|url=http://books.google.com/books?id=NdNWAAAAMAAJ}}</ref>
Sa bhliain 1746, tugadh isteach bille i [[Teach na gComóntach|dTeach na gComóntach]]''"for naturalising persons professing the Jewish religion in Ireland".''
Ba é seo an chéad tagairt do Ghiúdaigh i [[Teach na gComóntach|dTeach na gComóntach]] suas go dtí an uair seo. Tugadh isteach ceann eile i rith na bliana ina dhiaidh sin, aontaíodh ar an mbille gan leasú agus a cuireadh faoi bhráid an Tiarna Leifteanant é a tharchur chuig Sasana é, ach ní bhfuair sé riamh an tAontú Ríoga. Na billí Éireannacha seo, áfach, bhí toradh an-tábhachtach amháin leo; eadhon, bunú an Choiste Díchill, a bhí eagraithe ag Ghiúdaigh Briotanacha ag an am chun féachaint ar dul chun cinn an bhirt. Sé seo a spreag i ndeireadh na dála bunú na heagraíochta an eagraíocht, [[Bord na dTeachtaí]], comhlacht tábhachtach a bhfuil i gcónaí ann.
Leag an [[Irish Naturalisation Act of 1783]] go sainráite nach ar son leas na nGiúdach a bhí an reachtaíocht. Cuireadh deireadh leis na díolúintí san Acht sa bhliain 1846. Leagadh síos go sonrach forálacha san [[Irish Marriage Act of 1844]] do Dheasghnátha Phósta na nGiúdach.
Tá Dónall Ó Conaill aithnidiúil mar cheannaire ar an bhfeachtas [[Fuascailt na gCaitliceach]]; thug sé tacaíocht freisin d'iarrachtaí den chineál céanna ar son na nGiúdach. Sa bhliain 1846, d'áitigh sé ar son agus d'éirigh leis aisghairme "De Judaismo", an dlí a leag síos cód feistis faoi leith do na Ghiúdaigh. Dúirt sé : ''"Ireland has claims on your ancient race, it is the only country that I know of unsullied by any one act of persecution of the Jews"''.
Fuair na mílte Éireannach bás mar gheall ar ghorta agus ar ghalair le linn an [[Gorta Mór|Ghorta Mhóir]]. Chabhraigh agus d'eagraigh agus dheonaigh go flaithiúil a lán nGiúdach i leith faoiseamh Ghorta. Thug nuachtán Bhaile Átha Cliath le fios sa bhliain 1850, gur dheonaigh an Barún Lionel de Rothschild agus a theaghlach,
{{cquote|...contributed during the Irish famine of 1847 ... a sum far beyond the joint contributions of the [[Duke of Devonshire|Devonshires]], and [[Viscount Hereford|Herefords]], [[Marquess of Lansdowne|Lansdownes]], Fitzwilliams and Herberts, who annually drew so many times that amount from their Irish estates.<ref>[http://www.jewishireland.org/history_2.html] Retrieved [[5 December]] 2006.</ref>}}
Ba chónaitheoirí uirbeacha iad na Giúdaigh Éireannacha, daoine gnó, lucht gairmiúla, ceannaithe-daoine a cheannaigh a gcuid bia in ionad é a fhás.
Sa bhliain 1874, toghadh Lewis Wormser Harris ina bhardasach, ar Bhardas Bhaile Átha Cliath don Bharda 'Duga Theas'. Dhá bhliain ina dhiaidh sin toghadh é mar Ard-Mhéara Bhaile Átha Cliath, ach fuair bás 1 Lúnasa, 1876 sular thóg sé a oifig nua.<ref>[http://homepage.tinet.ie/~researchers/sketchped/1.html Lewis Wormser Harris] 1998. Retrieved [[5 September]] [[2006]].</ref>
== An fichiú haois ==
Bhíodar lonnaithe i mBleá Cliath don chuid is mó thar na blianta, go háirithe i gceantair [[an Chuain Aoibhinn]], áit a thugtaí An Iarúsailéim Beag air tráth dá raibh agus a scaip ceannaire cáiliúil Éirí Amach 1916, Séamas Ó Conghaile a bhileoga toghcháin i nGiúdais ann sa mbliain 1902.
[[Íomhá:Yitzhak HaLevi Herzog 1945 portrait.jpg|mion|282x282px|Yitzhak HaLevi Herzog 1945, tírghráthóir agus [[Gaeilgeoir]] ]]
== Gaeilge ==
Ba uachtarán dá craobh áitiúil de [[Conradh na Gaeilge|Chonradh na Gaeilge]] í an Seanadóir Giúdach, [[Ellen Cuffe, Cuntaois Lios Loinín|Ellen Cuffe]]..<ref name=":0" />
Ba thírghráthóir agus [[Gaeilgeoir]] é [[Isaac Herzog]]. Ba phoblactánach láidir é, agus tugadh ‘The Sinn Féin Rabbi’ mar leasainm air.
== Féach freisin ==
* [[Ellen Cuffe, Cuntaois Lios Loinín|Ellen Cuffe,]] [[Ben Briscoe]], [[Isaac Herzog]], [[Isaac Herzog Óg]], [[Chaim Herzog]], [[Mervyn Taylor]], [[Henry Barron (breitheamh)]]
* [[:Catagóir:Giúdaigh agus Giúdachas in Éirinn|Giúdaigh agus Giúdachas in Éirinn]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.jewishireland.org Suíomh Gréasáin oifigiúil Phobal na nGiúdach in Éirinn]
* [http://www.corkhebrewcongregation.com Suíomh Gréasáin Phobal na nGiúdach i gCorcaigh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100310075048/http://www.corkhebrewcongregation.com/ |date=2010-03-10 }}
* [https://web.archive.org/web/20080830015754/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0411/is_3_48/ai_64507455/print Giúdaigh na hÉireann]
* [http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=169&letter=I&search=ireland JewishEncyclopedia.com - Ireland] — Alt san [[Jewish Encyclopedia]] 1906.
* [http://kadgoddeu.free.fr/articles.php?lng=fr&pg=63 Shabbat in Éirinn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720222729/http://kadgoddeu.free.fr/articles.php?lng=fr&pg=63 |date=2011-07-20 }}
* [http://www.chabad.org/centers/default_cdo/aid/118401/jewish/Chabad-Lubavitch-of-Ireland.htm Chabad Lubavitch of Ireland]
* [http://www.dinur.org/1.html?rsID=219 Ionad acmhainní Stair na nGiúdach] Project of the Dinur Center for Research in Jewish History, [[Ollscoil na nEabhrach]], [[Iarúsailéim]]
[[Catagóir:Stair na nGiúdach]]
[[Catagóir:Stair na hÉireann]]
[[Catagóir:Giúdaigh agus Giúdachas in Éirinn]]
9ale1bl9boiovd6c3ft0kcvjg5caky0
Tílicín
0
26675
1328638
1169631
2026-09-25T13:22:11Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328638
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}}
Bhí an '''Tílicín''' (''Thylacinus cynocephalus'' nó ‘ainmhí madracheannach púitse’) ar an mársúipeach feoiliteach ba mhó a bhí ann lenár linn. Tagann an t-ainm seo ón bhfocal Gréigise ''θύλακος'' (thýlakos) a chiallaíonn "púitse" nó "mála".
Thug coilínigh na hAstráile a lán ainmneacha air: an '''Faolchú Tasmánach''', an '''Tíogar Tasmánach''' (de bharr a dhroma stríocaigh), an Híéna agus eile. Ní raibh gaol ag an Tílicín le haon cheann de na speicis úd, cé gur leis an bhfaolchú ba mhó a bhí dealramh aige.
Bhí an Tílicín an-tearc ar an mór-roinn fiú roimh theacht na nEorpach, mura raibh sé imithe in éag ann, ach mhair sé sa Tasmáin. 2,000 bliain ó shin ar a laghad a d’imigh an Tílicín in éag ar an mór-roinn, rud a tharla, is dócha, de bharr theacht an diongó agus, b’fhéidir, thóir na sealgairí. Sa Tasmáin, nuair a tháinig na coilínigh, síleadh go maródh na tílicíní beithígh agus caoirigh, agus tugadh 2,063 deontas do shealgairí dá bharr. B’ionann gnáthóg na dtílicíní agus an talamh feirmeoireachta ab fhearr. Ina theannta sin ní mór madraí, galracha agus milleadh gnáthóige a chur san áireamh. Tá daoine ann fós a deir go bhfaca siad tílicíní, ach orthusan atá a chruthú.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.parks.tas.gov.au/index.aspx?base=971 |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2010-02-01 |archivedate=2011-03-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110316004613/http://www.parks.tas.gov.au/index.aspx?base=971 }}</ref>
Ainmhí creiche a bhí sa Tílicín, agus meastar gurb é an an [[Diabhal Tasmánach]] nó an [[Numbat]] is gaire gaol dó. Bhí dath buídhonn ar an Tílicín agus idir cúig déag agus fiche de stríoc dhorcha ar a dhroim ó ghualainn go heireaball. Ba chosúil a chloigeann le cloigeann an mhadra allta, bhí eireaball gearr righin air agus bhí na cosa cuíosach gearr. Clúmh tiubh gearr bog a bhí air, clúmh a bhí suas le 15 mm ar fad. Ba ghearr iad na cluasa (timpeall 80 mm ar fad), iad díreach, cruinn, agus clúmh gearr orthu. Bhí gialla móra láidre aige agus 46 fhiacail. Ba mhó an cineál fireann ná an cineál baineann, de ghnáth. Bhí púitse ar an gceann baineann agus béal ar a chúl; bheireadh sí trí nó ceithre de choileáin agus iad spleách uirthi go dtí go raibh siad leathfhásta ar a laghad. Leathphúitse a bhí ar an gceann fireann agus béal ar a chúl freisin, rud a chuideodh leis a bhaill ghiniúna a chosaint agus é ag rith tríd an scrobarnach.<ref>http://australianmuseum.net.au/The-Thylacine/</ref>
Istoíche ab fhearr leis an Tílicín dul ag sealgaireacht, agus imeacht mhall stompaithe faoi. Uaireanta rachadh tílicíní ag sealgaireacht ina bpéire. Ba rogha leo marsúipiaigh eile ar nós cangarúnna, agus creimirí beaga nó éin.
Is ar an gcósta thuaidh agus thoir agus ar na machairí lárnacha ba mhó a raibh fáil ar an Tílicín sa Tasmáin.
== Éabhlóid ==
[[Íomhá:Thylacinus potens.jpg|thumb|left|Pictiúr ''Thylacinus potens' (potens = tréan), tílicín ón Méicéineach. An gaol ba thoirtiúla a bhí ag ''Thylacinus cynocephalus'', go bhfios dúinn.]]
Tháinig an Tílicín nua-aimseartha ar an saol timpeall ceithre mhilliún bliain ó shin. Thángthas ar speicis de na ''Thylacinidae'' atá chomh sean le tús an Mhéicéinigh. Ó na nóchaidí i leith tá seacht speiceas iontaisithe ar a laghad faighte ag Riversleigh, áit a bhaineann le Páirc Náisiúnta Lawn Hill in iarthuaisceart Queensland.<ref>http://australianmuseum.net.au/The-Thylacine/</ref>
Fuarthas iontaisí den Tílicín in Victoria, san Astráil Theas, san Astráil Thiar agus in Queensland. Tháinig siad ar a lán iontaisí ag láithreán Riversleigh (láithreán Oidhreachta Domhanda) in iarthuaisceart Queensland, iad idir 30 milliún bliain d’aois agus beagnach 12 milliún bliain d’aois. Bhí seacht speiceas ar a laghad ina measc, ó cheann a raibh toirt chait ann go dtí ceann a raibh chomh mór le sionnach. Ocht milliún bliain ó shin ní raibh fágtha san Astráil ach aon speiceas amháin, ''Thylacinus potens''.<ref>http://australianmuseum.net.au/The-Thylacine/</ref><ref>http://australianmuseum.net.au/Thylacinus-potens/</ref>
Tugann ''Nimbacinus dicksoni'' léargas ar na tílicíní is sine. Bhí ''Nimbacinus'' chomh mór le sionnach, agus fuarthas cnámharlach iomlán beagnach ag Riversleigh. Leis an Méicéineach a bhain sé, agus é ar an aon speiceas tílicíneach seachas ''Thylacinus'' a fuarthas go dtí seo. Bhí soc fada ar na tílicínigh go léir, trí réamhchúlfhiacail i ngach ngiall, agus rinn ar na cúlfhiacla a bhí géaraithe chun feoil a ithe. I gcomparáid le tílicíní níos luaithe, ar nós ''Mutpuracinus archibaldi'' agus ''Badjcinus turnbulli'', bhí réigiún na cluaise láir níos sainfheidhmeanaí i ''Nimbacinus dicksoni'', agus bhí difríochtaí éigin idir é siúd agus ''Thylacinus cynocephalus'' i ngeall ar na fiacla.<ref>http://australianmuseum.net.au/Nimbacinus-dicksoni/</ref>.
Thángthas ar an oiread sin speiceas de ''Thylacinus'' le fiche bliain anuas gur cuireadh beocht úr sa díospóireacht faoin ngaol a bhí idir na tílicíní agus faoina sinsir. Shíltí gur eascair na tílicíní ó cheann de na ''dasyuridae'' sa Tréimhse Olaigicéineach. Rinneadh amach ó anailís fhíliginiteach, agus sonraí ''Nimbacinus dicksonii'' san áireamh, gurb amhlaidh gurbh iad na tílicíní ba shine, agus go raibh na ''dasyuridae'' níos deanai agus níos sainfheidhmeanaí. Os a choinne sin, áfach, rinne staidéar eile amach gurbh iad na tílicíní ba thúisce a tháinig. Ceist í nár réitíodh fós.<ref>http://australianmuseum.net.au/The-Thylacine/</ref>
Bhí an Tílicín le fáil go forleathan san Astráil agus as Nua-Ghuine sa Tréimhse Holaicéineach, cé nach raibh sé líonmhar riamh.<ref>Johnson is Wroe 2003, lgh 941-948</ref>
Ba shampla den éabhlóid aontreoch é an Tílicín sa mhéid gur chosúil é ar mhórán slite leis na ''Canidae'' (madraí) - fiacla géara, gialla láidre, sála ardaithe agus an saghas céanna coirp acu araon, agus an nideog éiceolaíoch chéanna acu.
== Fionnachtain agus Tacsanomaíocht ==
[[Íomhá:Blick ueber Great Oyster Bay zur Freycinet Peninsula.jpg|thumb|right|380px|Tír an Tílicín: Great Oyster Bay ar Leithinis Freycinet]]
Ba iad na Bundúchasaigh na chéad daoine a bhuail leis an Tílicín, rud atá le tuiscint as íomhánna greanta nó péinteáilte atá trí mhíle bliain d’aois ar a laghad.<ref>http://www.abc.net.au/science/news/ancient/AncientRepublish_1265476.htm 'Rock art shows attempts to save thylacine,' Anna Salleh, ''ABC Science Online'', 15/12/2004</ref> Tá íomhánna greanta cloiche den saghas seo le fáil i Leithinis Bhurrup san Astráil Thiar. Tá na hiarsmaí is déanaí den Tílicín timpeall 3,300 bliain d’aois, agus fuarthas iad in Uaimh Murra-el-elevyn ar Mhachaire Nullarbor, áit ar fada ina fhásach í. In uaimh eile atá ann thángthas ar chonablach a bhí 4,600 bliain d’aois agus bail iontach maith air de bharr thirime an aeir; b’fhéidir an teanga agus an meall súile clé a aithint fós. Tá sé á chaomhnú anois ag Iarsmalann na hAstráile Thiar.<ref>Flood 1983, lch.151.</ref>
Ba iad na Francaigh na chéad Eorpaigh a chonaic sa Tasmáin é, rud a tharla ar 13 Bealtaine 1792, mar a scríobh an nádúraí [[Jacques Labillardière]], ball d’fheachtas [[D’Entrecasteaux]]. Sa bhliain 1805 chuir [[William Patterson (gobharnóir)|William Patterson]], Leifteanant-Ghobharnóir na Tasmáine, mionchuntas chun an ''[[Sydney Gazette]]''.<ref>Paddle 200, lch 3</ref>
Thug [[George Prideaux Robert Harris|George Harris]], Leas-Ard-Suirbhéir na Tasmáine, an chéad mhionchuntas eolaíoch sa bhliain 1808, cúig bliana tar éis gur chuir na hEorpaigh fúthu ann.<ref>http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Thylacinus_cynocephalus</ref>
Cheangail Harris an Faolchú den ghéineas ''[[Didelphis]]'' a chum [[Linnaeus]] don Pasam Meiriceánach, agus thug sé ''Didelphis cynocephala'' (Pasam Madracheannach) air. Ach aithníodh gur ghéineas ar leith iad na marsúipiaigh Astrálacha, agus sa bhliain 1796 chum [[Étienne Geoffroy Saint-Hilaire|Geoffroy Saint-Hilaire]] an géineas ''[[Dasyurus]]''. Cheangail sé an Tílicín de seo sa bhliain 1810.
Chun meascán na Gréigise agus na Laidine a réiteach rinneadh ''cynocephalus'' d’ainm an speicis, agus sa bhliain 1824 chum [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]] géineas ar leith dó, ''Thylacinus''.
== Nótaí ==
{{reflist}}
== Leabhair ==
* Flood, Josephine (1984). ''Archaeology of the Dreamtime: The Story of Prehistoric Australia and Her People''. Collins. ISBN 0002172968
* Guiler, E. (1985). ''Thylacine: The Tragedy of the Tasmanian Tiger.'' Oxford University Press. ISBN 0-19-554603-2
* Guiler, E. & Godard, P. (1998). ''Tasmanian Tiger: A lesson to be learnt.'' Abrolhos Publishing. ISBN 0-9585791-0-5
* Guiler, E. R. (1961a). "Breeding season of the Thylacine." ''Journal of Mammalogy'' '''42'''(3): 396–397.
* Guiler, E. R. (1961b). "The former distribution and decline of the Thylacine." ''Australian Journal of Science'' '''23'''(7): 207–210.
* Lord, C. (1927). "Existing Tasmanian marsupials." ''Papers and Proceedings of the Royal Society of Tasmania'' '''61''': 17–24.
* Lowry, D. C. (1967). "Discovery of a Thylacine (Tasmanian Tiger) Carcase In a Cave Near Eucla, Western Australia." Helictite.
* Paddle, R. (2000). ''The Last Tasmanian Tiger: The History and Extinction of the Thylacine.'' Cambridge University Press. ISBN 0-521-53154-3
* Park, A. (1986). "A Tasmanian Tiger Extinct or Merely Elusive." ''Australian Geographic'' '''1'''(3): 66–83.
* Pearce, R (1976). "Thylacines in Tasmania." ''Australian Mammal Society Bulletin'' '''3''': 58.
* Smith, S. J. (1980). "The Tasmanian Tiger - 1980. A report on an investigation of the current status of thylacine ''Thylacinus cynocephalus'', funded by the World Wildlife Fund Australia." Hobart: National Parks and Wildlife Service, Tasmania.
== Irisí ==
* Johnson, C.N. agus Wroe, S. ‘Causes of extinction of vertebrates during the Holocene of mainland Australia: arrival of the dingo, or human impact?’ ''The Holocene'', Volume 13, Issue 6, November 2006.
* Werdelin, L. ‘Comparison of Skull Shape in Marsupial and Placental Carnivores,’ ''Australian Journal of Zoology'', Volume 34, Issue 2, 1986.
== Naisc Eachtracha ==
* [http://www.naturalworlds.org/thylacine/index.htm The Thylacine Museum]
* [https://web.archive.org/web/20081010170749/http://www.arkive.org/species/GES//mammals/Thylacinus_cynocephalus/ Grianghraif agus scannáin a thaispeánann an Tílicín]
* [http://www.naturalworlds.org/thylacine/films/motion_film_footage.htm Seacht gearrscannán i dtaobh an Tílicín] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511165529/http://www.naturalworlds.org/thylacine/films/motion_film_footage.htm |date=2008-05-11 }}
* [http://www.abc.net.au/science/ozfossil/megafauna/fauna/default.htm Ollainmhithe na hAstráile]
* [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/7825011.stm BBC Mír nuachta faoi ghéanóm an Tílicín]
* [http://wherelightmeetsdark.com/index.php?module=wiki&page=PostExtinctionThylacineSightingGoogleEarthTour Mapa idirghníomhach na n-áiteanna a bhfacthas an Tílicín tar éis dó 'imeacht in éag'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150225000858/http://wherelightmeetsdark.com/index.php?module=wiki&page=PostExtinctionThylacineSightingGoogleEarthTour |date=2015-02-25 }}
== Eolas ar líne ==
* [http://www.beo.ie/index.php?page=scealta_on_astrail&content_id=885 An Tílicín]{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
[[Catagóir:Marsúipiaigh]]
[[Catagóir:Mamaigh]]
[[Catagóir:Mamaigh dhíofa]]
eqlsjdsot0eb5ppoujj1llogodbxmpl
Stéaróideach
0
28486
1328624
1184995
2026-09-25T12:27:13Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328624
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:Lanosterol-3D-sticks.png|thumb|right|400px|Samhail mhaide den stéaróideach [[lanosterol]]. Léiríonn líon iomlán na gcarbón a bhunús trítheirpéinóideach.]]
Is éard is '''stéaróideach''' ann ná lipid theirpéinóideach arb é a príomhthréith a chroí steréin agus grúpaí feidhmiúla breise. Tá a croí comhdhéanta de struchtúr carbóin de cheithre fáinní comhleáite: trí fáinní cioglaiheacsán agus fáinne amháin cioglaipeintáine. Athraíonn na stéaróidigh de réir na grúpaí feidhmiúla a ghabhann leis na fáinní seo agus staid ocsaídithe na bhfáinní.
Tarlaíonn raon leathan de chomhdhúile ceimiceacha go
nádúrtha i bplandaí, in ainmhithe, agus i bhfungais.
== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.indstate.edu/thcme/mwking/steroid-hormones.html Michael W. King's Medical Biochemistry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060718164843/http://www.indstate.edu/thcme/mwking/steroid-hormones.html |date=2006-07-18 }}. Steroids and retinoids are both [[terpene]]s that are [[hydrophobic]], pass through [[cell membrane]]s and bind to [[Signal transduction# Nuclear receptors|intracellular receptors]]. However, retinoic acid is not a steroid because it does not have the defining ring structure. See: [https://web.archive.org/web/20181216075006/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books?cmd=Search&doptcmdl=GenBookHL&term=retinoids%20AND%20stryer%5Bbook%5D%20AND%20217301%5Buid%5D&rid=stryer.section.4466#4467 Steroids and Related Hydrophobic Molecules].
* "[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?call=bv.View..ShowTOC&rid=stryer.TOC&depth=2 Biochemistry]" by Jeremy M. Berg, John L. Tymoczko and Lubert Stryer (2002) W. H. Freeman and Co. [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?db=Books&cmd=Search&term=steroid+AND+stryer%5Bbook%5D&doptcmdl=TOCView steroid topics in this]
* [http://www.insidermedicine.com/archives/Insidermedicine_in_60_-_Trans_Fats,_Steroid_Rage,_Calcium_and_Needlesticks_1265.aspx Insidermedicine in 60 - Trans Fats, Steroid Rage, Calcium and Needlesticks ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081011015713/http://www.insidermedicine.com/archives/Insidermedicine_in_60_-_Trans_Fats,_Steroid_Rage,_Calcium_and_Needlesticks_1265.aspx |date=2008-10-11 }} -- Video: Insidermedicine.com's Dr. Sanjay Sharma on Trans Fats, Steroid Rage, Calcium and Needlesticks.
* [http://www.chem.qmul.ac.uk/iupac/steroid/ Nomenclature of Steroids Home Page] at Queen Mary University of London.
* [https://web.archive.org/web/20061117030358/http://il-st-acad-sci.org/steroid0.html Steroid abbreviations] at ISAS (page now defunct, web archive version)
* http://arbl.cvmbs.colostate.edu/hbooks/pathphys/endocrine/basics/steroidogenesis.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228213018/http://arbl.cvmbs.colostate.edu/hbooks/pathphys/endocrine/basics/steroidogenesis.html |date=2009-02-28 }}
[[Catagóir:Conairí meitibileacha]]
[[Catagóir:Stéaróideach|*]]
58qc7r3ppkhpen5uisjkneb765um4ei
Traenálaí
0
29248
1328636
1284315
2026-09-25T13:12:35Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328636
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Gairm}}
[[Íomhá:Giovanni Trapattoni.jpg|right|150px|thumb|[[Giovanni Trapattoni]]: Traenálaí reatha an [[Foireann sacair náisiúnta Phoblacht na hÉireann|fhoireann náisiúnta na hÉireann]].]]
Is duine a traenálann foireann [[Spórt|spóirt]] nó [[Lúthchleasaíocht|lúthchleasaí]] aonair é '''traenálaí'''.<ref name="trap">{{Lua idirlín|url=http://www.independent.ie/sport/soccer/trap-takes-a-look-at-young-hopefuls-2183094.html|teideal=Trap takes a look at young hopefuls|dátarochtana=2010-06-09|foilsitheoir=[[Irish Independent]]}} {{en}}</ref> Féadfaidh an ról a athrú de réir an spórt i gceist ach tá sé bunaithe ar thraenáil theicniúil, meabhrach agus fisiceach i gcoitinne. Bíonn na traenálaithe iar-lúthchleasaithe nó daoine le heolas mór den spórt i gceist go minic. Féadfar an traenálaí a hainmniú mar ''bhainisteoir'' nó ''teicneoir'' freisin.<ref name="an iomáint faoi léigear">{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/index.php?page=archive_content&archive_id=952|teideal=An iomáint faoi léigear|dátarochtana=2010-06-08|foilsitheoir=Beo}}{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="settore tecnico">{{Lua idirlín|url=http://www.settoretecnico.figc.it/|teideal=Settore Tecnico|dátarochtana=2010-06-08|foilsitheoir=Federazione Italiana Giuoco Calcio|archivedate=2018-09-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180926155016/http://www.settoretecnico.figc.it/}} {{it}}</ref><ref name="guardiola">{{Lua idirlín|url=http://www.goal.com/en/news/1717/editorial/2009/05/30/1295111/spanish-inquisition-where-do-barcelona-pep-guardiola-go-from|teideal=Spanish Inquisition: Where Do Barcelona & Pep Guardiola Go From Here?|dátarochtana=2010-06-09|foilsitheoir=Goal.com}} {{en}}</ref>
== Spóirt foirne ==
Cuimsíonn beagnach gach spórt foirne post na traenálaí. Déanann an traenálaí tascanna cineálacha ag an leibhéal oirbheartaíochta, lúthchleasach agus síceolaíoch, de ghnáth. Tionlacann aon nó níos mó cúntóirí an traenálaí le linn seisiúin traenála de ghnáth agus déanann siad na tascanna níos mó sonracha. Go háirithe, féadfar traenálaí a cuidiú ag:
* traenálaí cúnta, lena bhfuil sé i gcomhpháirtíocht don seisiúin traenála agus cluichí;
* aon nó níos mó ullmhaitheoirí, cé a bhfuil i bhfeighil an ullmhú fisiceach na himreoirí go heisiach.
[[Íomhá:Mick_McCarthy_Wolverhampton_Wanderers_Manager.jpg|link=https://ga.wikipedia.org/wiki/Íomhá:Mick_McCarthy_Wolverhampton_Wanderers_Manager.jpg|clé|mion|Ceapadh [[Mick McCarthy]] ina bhainisteoir ar fhoireann sacair na hÉireann i Samhain 2018]]
Is é an traenálaí an duine atá freagrach i chinneadh an foirmíocht a húsáid sa pháirc, na himreoirí le himirt agus na hionaduithe a dhéanamh le linn na cluichí freisin. Féadfar an traenálaí a hainmniú mar ''roghnóir'' má tá an duine i bhfeighil foireann náisiúnta nó i gcásanna eile inarb iomchuí. Ainmnítear an traenálaí mar ''bhainisteoir'' sna [[cluichí Gaelacha]]. Úsáidtear an téarma seo sa [[Sacar|pheil (sacar)]] freisin, sa [[Ríocht Aontaithe]] go formhór, nuair atá níos mó ná an gnáth údarás ag an traenálaí. Chuimseodh seo an údarás chun imreoir a shíniú, post in áirithe do [[stiúrthóir spórtúil]] i bhformhór tíortha.
Bíonn riachtanas ag an traenálaí deimhniú cailiúcháin a bheith aige i bhformhór spóirt. Faightear é trí pháirt a ghlacadh i gcúrsaí traenála de ghnáth.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.uefa.com/uefa/footballfirst/footballdevelopment/coachingeducation/news/newsid=1481760.html|teideal=Start coaching while still playing|dátarochtana=2010-06-14|foilsitheoir=[[UEFA]]}} {{en}}</ref>
== Naisc sheachtracha ==
*[https://web.archive.org/web/20100731040211/http://www.uefa.com/uefa/footballfirst/footballdevelopment/coachingeducation/index.html Coaching & Coach Education (UEFA)] {{en}}
*[http://www.fai.ie/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=85&Itemid=97 Coach Education (FAI)]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{Róil peile}}
[[Catagóir:Proifisiúin spóirt]]
[[Catagóir:Téarmaíocht spóirt]]
lt60vekrjxzi6sg6zpqk971tqzj5n9u
Réigiúin na Fraince
0
29986
1328690
1328286
2026-09-26T08:30:32Z
ListeriaBot
25319
Wikidata list updated [V2]
1328690
wikitext
text/x-wiki
Tá [[an Fhrainc]] roinnte ina 18 ''' réigiún''' riarachán (Fraincis: '' régions''), 13 dóibh sa Fhrainc mhetrapolaiteach, agus cúig cinn thar lear.<ref name=INSEE /><!--Is 'comhchríoch' í [[an Chorsaic]] (Fraincis:''collectivité territoriale'') ach meastar í mar réigiún in úsáid phríomhshrutha, agus is mar sin a bhíonn sí léirithe ar an suíomh gréasáin [[INSEE]].--> Foroinntear gach réigiún mórthíre <!--agus [[an Chorsaic]] -->i rannóga (Fraincis: ''départements'') eile.<!---, agus a líon idir 2-8 in aghaidh na réigiún sa mhórthír, ach thar lear ní bhíonn ach ''département'' amháin i gceist.-->
== Stair ==
Cruthaíodh an téarma "réigiún" go hoifigiúil sa Dlí Díláraithe ([[2 Márta]], [[1982]]), a thug stádas dlíthiúil chomh maith ar na réigiúin Cuireadh an chéad toghcháin díreach d'ionadaithe réigiúnacha ar siúl ar an 16 Márta 1986.
[[Íomhá:Regions de França abans del 2016.svg|thumb|280px|''Carte des régions de France métropolitaine'']]
== Liostaí ==
=== Réigiúin reatha ===
{{Wikidata list | SPARQL =
SELECT ?item ?itemLabel ?armas ?príomhchathairLabel ?daonra ?achar ?bunaíodh ?díscaoilte ?léarscáil WHERE {
# VALUES ?regionType { wd:Q36784 } # region, overseas
?item wdt:P31 wd:Q36784;
wdt:P36 ?príomhchathair;
wdt:P1082 ?daonra;
wdt:P2046 ?achar;
wdt:P242 ?léarscáil.
FILTER(NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?díscaoilte. }) # exclude if there is an end date
OPTIONAL { ?item wdt:P94 ?armas. }
OPTIONAL { ?item wdt:P571 ?bunaíodh. }
OPTIONAL { ?item wdt:P576 ?díscaoilte. }
SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga". }
}
ORDER BY ?itemLabel
| columns = number:#, P94:Armas, label:Réigiún, P36:Príomhchathair, P1082:Daonra, P2046:Achar, P571:Bunaíodh, P242:Léarscáil
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Armas
! Réigiún
! Príomhchathair
! Daonra
! Achar
! Bunaíodh
! Léarscáil
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[Íomhá:Blason region fr Normandie.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q18677875|An Normainn]]''
| [[Rouen]]
| 3345842
| 29906 km²
| data-sort-value="2016" | 2016-01-01
| [[Íomhá:Normandie2014 region locator map.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Íomhá:Blason région fr Occitanie.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q18678265|An Ocsatáin]]''
| [[Toulouse]]
| 6124653
| 72724 km²
|
| [[Íomhá:Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées region locator map.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Íomhá:Blason Auvergne-Rhône-Alpes.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q18338206|Auvergne-Rhône-Alpes]]''
| [[Lyon]]
| 8205557
| 69711 km²
| data-sort-value="2016" | 2016-01-01
| [[Íomhá:Auvergne-Rhône-Alpes region locator map.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Íomhá:Blason région fr Bourgogne-Franche-Comté.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q18578267|Bourgogne-Franche-Comté]]''
| ''[[:d:Q37776|Besançon]]''<br/>[[Dijon]]
| 2802670
| 47784 km²
| data-sort-value="2016" | 2016-01-01
| [[Íomhá:Bourgogne-Franche-Comté region locator map.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Íomhá:Blason fr Centre-Val de Loire.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q13947|Centre-Val de Loire]]''
| [[Orléans]]
| 2587031
| 39151 km²
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| [[Íomhá:Centre-Val de Loire in France 2016.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 6
|
| [[Grand Est]]
| [[Strasbourg]]
| 5563378
| 57433 km²
| data-sort-value="2016" | 2016-01-01
| [[Íomhá:Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine region locator map.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Íomhá:Coat of arms of Guadeloupe.svg|center|128px]]
| [[Guadalúip]]
| ''[[:d:Q167024|Basse-Terre]]''
| 384160
| 1628 km²
| data-sort-value="1946" | 1946-03-21
| [[Íomhá:Guadeloupe in France 2016.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Íomhá:Coat of arms of French Guiana, according to the original displayed at the Museum Franconie, at Cayenne.svg|center|128px]]
| [[Guáin na Fraince]]
| [[Cayenne]]
| 293996
| 83534 km²
| data-sort-value="1946" | 1946-03-21
| [[Íomhá:French Guiana (orthographic projection).svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Íomhá:Escutcheon fr region Hauts-de-France.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q18677767|Hauts-de-France]]''
| [[Lille]]
| 5992194
| 31813 km²
|
| [[Íomhá:Hauts-de-France region locator map.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Íomhá:Armoiries Réunion.svg|center|128px]]
| [[La Réunion]]
| ''[[:d:Q47045|Saint-Denis]]''
| 889679
| 2512 km²
| data-sort-value="1946" | 1946-03-21<br/>1973-03-08
| [[Íomhá:Département 974 in France.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 11
|
| [[Martinique]]
| ''[[:d:Q81621|Fort-de-France]]''
| 360630
| 1128 km²
| data-sort-value="1946" | 1946-03-21
| [[Íomhá:Martinique-CIA WFB Map.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Íomhá:Coat of Arms of Mayotte.svg|center|128px]]
| [[Mayotte]]
| ''[[:d:Q132676|Mamoudzou]]''<br/>''[[:d:Q846048|Dzaoudzi]]''
| 320901
| 374 km²
| data-sort-value="1974" | 1974
| [[Íomhá:Mayotte (orthographic projection).svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Íomhá:BlasonNouvelleAquitaine.svg|center|128px]]
| [[Nouvelle-Aquitaine]]
| [[Bordeaux]]
| 6150451
| 84061 km²
| data-sort-value="2016" | 2016-01-01
| [[Íomhá:Nouvelle-Aquitaine region locator map.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Íomhá:Blason région fr Pays-de-la-Loire.svg|center|128px]]
| [[Pays de la Loire]]
| [[Naoned]]
| 3907156
| 32082 km²
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| [[Íomhá:Pays de la Loire region locator map2.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Íomhá:Blason région fr Provence-Alpes-Côte d'Azur.svg|center|128px]]
| [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]]
| [[Marseille]]
| 5218960
| 31400 km²
| data-sort-value="1970" | 1970-01-11
| [[Íomhá:Provence-Alpes-Côte d'Azur region locator map2.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Íomhá:Armoiries Bretagne - Arms of Brittany.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q12130|an Bhriotáin]]''
| [[Rennes|Roazhon]]
| 3449370
| 27208 km²
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| [[Íomhá:Bretagne in France.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Íomhá:Coat of Arms of Corsica.svg|center|128px]]
| [[an Chorsaic]]
| [[Ajaccio]]
| 355486
| 8680 km²
| data-sort-value="1970" | 1970-01-11
| [[Íomhá:Corsica in France 2016.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 18
|
| [[Île-de-France]]
| [[Páras]]
| 12463067
| 12012 km²
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| [[Íomhá:Île-de-France in France 2016.svg|center|128px]]
|}
{{Wikidata list end}}
=== Réigiúin stairiúil ===
{{Wikidata list | SPARQL =
SELECT ?item ?itemLabel ?armas ?príomhchathairLabel ?daonra ?achar ?bunaíodh ?díscaoilte ?léarscáil WHERE {
# VALUES ?regionType { wd:Q36784 } # region, overseas
?item wdt:P31 wd:Q36784;
wdt:P36 ?príomhchathair;
wdt:P1082 ?daonra;
wdt:P2046 ?achar;
wdt:P242 ?léarscáil.
FILTER(EXISTS { ?item wdt:P576 ?díscaoilte. }) # exclude if there is an end date
OPTIONAL { ?item wdt:P94 ?armas. }
OPTIONAL { ?item wdt:P571 ?bunaíodh. }
OPTIONAL { ?item wdt:P576 ?díscaoilte. }
SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga". }
}
ORDER BY ?itemLabel
| columns = number:#, P94:Armas, label:Réigiún, P571:Bunaíodh, P576:Díscaoilte, P242:Léarscáil
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Armas
! Réigiún
! Bunaíodh
! Díscaoilte
! Léarscáil
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[Íomhá:Blason région fr Alsace.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q22010895|Alsace]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| data-sort-value="2015" | 2015-12-31
| [[Íomhá:Alsace region locator map.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Íomhá:Arms of Aquitaine and Guyenne.svg|center|128px]]
| [[An Acatáin]]
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| data-sort-value="2015" | 2015-12-31
| [[Íomhá:Aquitaine in France.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Íomhá:Blason Philippe II de Bourgogne.svg|center|128px]]
| [[An Bhurgúin]]
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| data-sort-value="2015" | 2015-12-31
| [[Íomhá:Bourgogne in France.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Íomhá:Blason de l'Auvergne.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q24082791|Auvergne]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| data-sort-value="2016" | 2016-01-01
| [[Íomhá:Auvergne region locator map.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Íomhá:Blason région fr Champagne-Ardenne.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q14103|Champagne-Ardenne]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| data-sort-value="2015" | 2015-12-31
| [[Íomhá:Champagne-Ardenne in France.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 6
|
| ''[[:d:Q17005|Languedoc-Roussillon]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| data-sort-value="2015" | 2015-12-31
| [[Íomhá:Languedoc-Roussillon in France.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 7
|
| [[Midi-Pyrénées]]
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| data-sort-value="2015" | 2015-12-31
| [[Íomhá:Midi-Pyrénées in France.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Íomhá:Blason Nord-Pas-De-Calais.svg|center|128px]]
| [[Nord-Pas-de-Calais]]
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| data-sort-value="2015" | 2015-12-31
| [[Íomhá:Nord-Pas-de-Calais in France.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Íomhá:BlasonPicardie.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q13950|Piocardaigh]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| data-sort-value="2015" | 2015-12-31
| [[Íomhá:Picardie in France.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Íomhá:Poitou-Charentes blason.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q17009|Poitou-Charentes]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| data-sort-value="2015" | 2015-12-31
| [[Íomhá:Poitou-Charentes region locator map.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Íomhá:Blason Rhône-Alpes Gendarmerie.svg|center|128px]]
| [[Rhône-Alpes]]
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| data-sort-value="2015" | 2015-12-31
| [[Íomhá:Rhône-Alpes region locator map.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Íomhá:Blason region fr Normandie.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q16961|an Normainn Uachtarach]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| data-sort-value="2015" | 2015-12-31
| [[Íomhá:Haute-Normandie region locator map.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Íomhá:Blason region fr Normandie.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q16954|an Normainn Íochtarach]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| data-sort-value="2015" | 2015-12-31
| [[Íomhá:Basse-Normandie region locator map.svg|center|128px]]
|}
{{Wikidata list end}}
== Féach freisin ==
== Tagairtí ==
{{reflist | refs =
<ref name="INSEE">{{lua idirlín | url = https://statistiques-locales.insee.fr/#c=indicator&view=map3 | teideal = Statistiques locales: France par région | foilsitheoir = [[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]] | teanga = fr | dátarochtana = 4ú Iúil 2022}}</ref>
}}
{{síol-tír-fr}}
[[Catagóir:Réigiúin na Fraince| ]]
topdo9okmpb3qhki4tdnde3wj2lzky2
Swan Hill
0
31713
1328625
1236539
2026-09-25T12:30:45Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328625
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil|mapa_localitzador=Swan Hill, Victoria.jpg}}
{{glanadh}}
Cathair in iarthuaisceart [[Victoria (stát)|Victoria]], [[an Astráil|san Astráil]] is ea '''Swan Hill''' (Gaeilge: ''Cnoc na nEalaí''). Tá sí suite ar bhruach deisceartach na h[[Abhainn Murray|Abhann Murray]]. De réir Daonáirimh na bliana 2006, bhí 9,684 duine ina gcónaí sa chathair.<ref>'''(Béarla)''' [http://www.censusdata.abs.gov.au/ABSNavigation/prenav/LocationSearch?collection=Census&period=2006&areacode=UCL250600&producttype=QuickStats&breadcrumb=PL&action=401 "Daonáireamh 2006 'QuickStats' – Swan Hill (Urban Centre/Locality)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220606034914/http://www.censusdata.abs.gov.au/ABSNavigation/prenav/LocationSearch?collection=Census |date=2022-06-06 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220606034914/http://www.censusdata.abs.gov.au/ABSNavigation/prenav/LocationSearch?collection=Census |date=2022-06-06 }}, Australian Bureau of Statistics (25 Deireadh Fómhair, 2007).</ref>
== Stair ==
Bunaithe ar fhianaise ó [[Coobool Creek|Choobool Creek]] agus [[Kow Swamp]], dealraíonn sé go raibh daoine [[Bundúchasaigh na hAstráile|Bundúchasacha]] ina gcónaí sa cheantar le 9,000 go 13,000 bliain anuas.<ref>'''(Béarla)''' Peter Brown, [http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/KowS.html "Kow Swamp"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517110233/http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/KowS.html |date=2008-05-17 }}, ''Australian Palaeoanthropology''.</ref><ref>'''(Béarla)''' Peter Brown, [http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/CC.html "Coobool Creek"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130427231550/http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/CC.html |date=2013-04-27 }}, ''Australian Palaeoanthropology''.</ref> Lonnaigh na daoine [[Wemba-Wemba]] agus [[Wati-Wati]] sa réigiún seo, agus thug na Wemba-Wemba ''‘Matakupaat’'', nó ‘áit na [[platapas|bplatapas]]’ ar Swan Hill.
Thug an dtaiscéalaí [[Thomas Mitchell (taiscéalaí)|Thomas Mitchell]] an t-ainm reatha don áit, nuair a champáil sé ann, ar thaobh chnoic ar an 21 Meitheamh 1836.<ref>'''(Béarla)''' Thomas Mitchell, tp://www.gutenberg.org/ebooks/13033 "Three Expeditions into the Interior of Eastern Australia, Vol 2"].</ref>
:"Among the reeds on the point of ground between the two rivers was a shallow lagoon where swans and other wild fowl so abounded that, although half a mile from our camp, their noise disturbed us through the night. I therefore named this somewhat remarkable and isolated feature Swan Hill, a point which may probably be found to mark the junction of two fine streams."[4]
== Aeráid ==
{{Bosca Aimsire
| metric_first= Yes
| single_line= Yes
| location=Cnoc na hEala
|Jan_REC_Hi_°C=46.1
|Feb_REC_Hi_°C=43.4
|Mar_REC_Hi_°C=40.0
|Apr_REC_Hi_°C=35.5
|May_REC_Hi_°C=29.5
|Jun_REC_Hi_°C=23.2
|Jul_REC_Hi_°C=26.5
|Aug_REC_Hi_°C=28.6
|Sep_REC_Hi_°C=33.3
|Oct_REC_Hi_°C=38.0
|Nov_REC_Hi_°C=42.6
|Dec_REC_Hi_°C=43.5
|Year_REC_Hi_°C=46.1
|Jan_Hi_°C =31.4
|Feb_Hi_°C =31.2
|Mar_Hi_°C =27.9
|Apr_Hi_°C =22.8
|May_Hi_°C =18.4
|Jun_Hi_°C =14.9
|Jul_Hi_°C =14.4
|Aug_Hi_°C =16.3
|Sep_Hi_°C =19.3
|Oct_Hi_°C =22.9
|Nov_Hi_°C =26.8
|Dec_Hi_°C =29.8
|Year_Hi_°C =23.0
|Jan_Lo_°C =15.4
|Feb_Lo_°C =15.5
|Mar_Lo_°C =13.2
|Apr_Lo_°C =9.8
|May_Lo_°C =7.0
|Jun_Lo_°C =4.9
|Jul_Lo_°C =4.1
|Aug_Lo_°C =5.0
|Sep_Lo_°C =6.7
|Oct_Lo_°C =9.0
|Nov_Lo_°C =11.6
|Dec_Lo_°C =13.9
|Year_Lo_°C =9.7
|Jan_REC_Lo_°C =7.0
|Feb_REC_Lo_°C =6.4
|Mar_REC_Lo_°C =4.4
|Apr_REC_Lo_°C =2.5
|May_REC_Lo_°C =0.0
|Jun_REC_Lo_°C =-3.2
|Jul_REC_Lo_°C =-3.6
|Aug_REC_Lo_°C =-2.2
|Sep_REC_Lo_°C =0.1
|Oct_REC_Lo_°C =0.0
|Nov_REC_Lo_°C =2.4
|Dec_REC_Lo_°C =4.4
|Year_REC_Lo_°C =-3.6
|Jan_Precip_mm =22.1
|Feb_Precip_mm =21.7
|Mar_Precip_mm =23.4
|Apr_Precip_mm = 24.8
|May_Precip_mm =34.8
|Jun_Precip_mm =35.0
|Jul_Precip_mm = 32.5
|Aug_Precip_mm = 35.9
|Sep_Precip_mm = 32.6
|Oct_Precip_mm = 35.3
|Nov_Precip_mm = 25.8
|Dec_Precip_mm = 24.8
|Year_Precip_mm = 348.8
|source= [http://reg.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_077042_All.shtml Bureau of Meteorology]<ref>'''(Béarla)''' [http://reg.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_077042_All.shtml "Climate statistics for Australian locations – Swan Hill Post Office"], Bureau of Meteorology (20 Eanáir, 2011).</ref>
|accessdate = Eanáir 2011
}}
== Comhchathracha ==
* {{bratach|Japan}} [[Yamagata]], [[An tSeapáin]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{stumpa}}
{{Cathracha i Victoria}}
taemynga68zt808pbzxt1ux8dz3sak6
Will Ferrell
0
37875
1328644
1227863
2026-09-25T13:33:05Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328644
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Is [[fuirseoir]], aithriseoir, [[aisteoir]], léiritheoir agus [[údar]] Meiriceánach é '''John William "Will" Ferrell'''. Rugadh é in Irvine, [[California]] ar an 16 Iúil 1967<ref>Dar le Stát California, ''California Birth Index, 1905–1995''. Center for Health Statistics, California Department of Health Services, Sacramento, California. At Ancestry.com</ref>. Tháinig cáil air as a pháirteanna i ''Saturday Night Live'', agus níos déanaí mar réalt sna scannán grinn ina measc: ''Old School'', ''Elf'', ''Anchorman'', ''Talladega Nights'', ''Stranger than Fiction'', ''Blades of Glory'', ''Semi-Pro'', ''Step Brothers'' agus ''The Other Guys''.
==Luathshaol==
Rugadh Will Ferrell i Irvine, California. Is iad Betty Kay, agus Roy Lee Ferrell Jr. a thuismitheoirí. Is as [[Éire]]<ref>{{cite web|url=http://www.thescore.ie/anchorman-cast-ireland-jerseys-1214578-Dec2013/|teideal=Sinigh iad! Caitheann an fhoireann Anchorman geansaí sacar Éireannach ar an ''Late Late Show''í (An alt ata as béarla)|foilsitheoir=The Score.ie}}</ref>, [[Sasana]] agus [[an Ghearmáin]] a shinsir, agus is as an [[Carolina Thuaidh|Charolina Thuaidh]] a thuismitheoiri. Patrick an t-ainm ata a dheartháir óige<ref name="Biography Today, p.54">Biography Today, p.54</ref>. Fuair a thuismitheoiri colscaradh nuair a bhí Will cúig bliana d’aois.
D'fhreastail sé ar Turtle Rock Elementary, agus níos déanaí an [[meánscoil]] Rancho San Jaoqui agus University High School Irvine. Chuaigh sé ansin go Ollscoil an Charolina Theas, agus fuair sé céim sa ''Sport Information'' sa bhliain 1990.
Ach, bhí fhios aige go níor mhaith leo a bheith ina chraoltóir. Theip sé i dtús ag cúpla postanna eile. Dá bhrí sin, i 1991 bhog Ferrell go Los Angeles. Anseo bhí sé ina bhall de ghrúpa coiméide amaitéarach ''The Groundlings''.
==Saol oibre==
[[File:Will Ferrell LF adjusted.jpg|mion|clé|Ferrell ag an chéad taispeántais ''Walk Hard: The Dewey Cox Story'', Nollaig 2007]]
Fuair sé post i gcomhlacht ceantála, agus thóg sé ard-ranganna. Tar éis cúpla bhliain i 1994, fuair sé post proifisiúnta le ''The Groundlings''.
Chuaigh Ferrell ar ''Saturday Night Live'' sa bhliain 1995. D'éirigh go maith leis mar aithriseoir ann, agus d’fhág sé anseó i 2002.
Bhí Ferrell ina phríomhaisteoir i scannáin go leor, chun cúpla a luaigh: ''Old School'' (2003), ''Elf''(2003), ''Anchorman'' (2004), ''Melinda and Melinda'' (2004), agus ''Starsky and Hutch'' (2004). Thuill sé $40 milliún i 2005. Sa bhliain 2006, bhí an príomhról aige i ''Stranger than Fiction'' agus ''Tagadella Nights: The Ballad of Ricky Bobby''. I 2010 bhí ról aige sa scannán ''The Other Guys'', in éineacht [[Mark Wahlberg]], agus rinne sé an ghlór Megamind sa scannán ''Megamind''. I 2013, bhí páirt aige i ''Mediocre American Man Trilogy'' le ''Anchorman 2: The Legend Continues''.
==Teaghlach==
[[Íomhá:Will Ferrell 2013.jpg|mion|clé|Anchorman 2, 2013]]
I mí Lúnasa 2000, phós Ferrell an ban-aisteoir Viveca Paulin. Tá sé ina gcónaí i gcathair [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]], agus i gContae Orange i gCalifornia. Tá triúr páistí acu. Rugadh Magnis Paulin Ferrel<ref>{{cite web|url=http://www.people.com/people/article/0,,627987,00.html|teideal=NUACHT I NGEARR: Cuireadh bainis Lynch ar athlá (An alt ata as béarla)|date=11ú Márta, 2004|foilsitheoir=People Magazine|dátarochtana=2014-01-04|archivedate=2009-06-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090602113406/http://www.people.com/people/article/0,,627987,00.html}}</ref> i mí Márta 2004. Rugadh a dheartháir Mattias i mí na Nollag 2006<ref>{{cite web|url=http://www.people.com/people/article/0,,20005718,00.html|teideal=Fáiltíonn Will Ferrell is a chéile, Viveca, roimh dá mhac nua (An alt atá as béarla)|dáta=2ú Eanair, 2007|foilsitheoir=People Magazine|dátarochtana=2014-01-04|archivedate=2007-01-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070104001146/http://www.people.com/people/article/0%2C%2C20005718%2C00.html}}</ref>, agus Axel i mí Eanáir, 2010<ref>{{cite web|url=http://www.people.com/people/article/0,,20339657,00.html|teideal=Fáiltíonn Will Ferrel roimh a thríú mhac (An alt atá as béarla)|Dáta=27ú Eanair, 2010|foilsitheoir=People Magazine|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100129082134/http://www.people.com/people/article/0,,20339657,00.html|archivedate=2010-01-29|dátarochtana=2014-01-04}}</ref>.
==Tagairtí==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:Ferrell, Will}}
[[Catagóir:fuirseoirí Meiriceánacha]]
[[Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1967]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
kaziw5nhe295zjhzrogh9mrpoxzphzk
Taylor Swift
0
39285
1328628
1310363
2026-09-25T12:41:50Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328628
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Duine}}Is ceoltóir agus scríbhneoir amhrán [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] í '''Taylor Alison Swift''' (a rugadh ar an 13 Nollaig 1989). Is bean ghnó í chomh maith.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/ceol/taylor-swift-raic-kanye/|teideal=Taylor Swift: Raic Kanye|údar=Ciara Ní É|dáta=2016-07-25|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2023-12-10|archivedate=2024-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240226090758/https://nos.ie/cultur/ceol/taylor-swift-raic-kanye/}}</ref> Is í an bhean is sruthaithe ar [[Spotify]]. D’ainmnigh an iris [[Time (iris)|Time]] Taylor Swift mar Phearsa na Bliana 2023.
Is í an réalta a shaothraigh an t-airgead is mó le linn na 2010-2020idí, dar le Forbes.
[[Íomhá:Taylor Swift, Fearless tour, Australia, 2010.jpg|clé|mion|Taylor Swift, Fearless tour, [[An Astráil]], 2010|204x204px]]
= Tús a saoil =
Rugadh Taylor in Iarthar Reading, [[Pennsylvania]]. Dhíol a thuismitheoirí feirm an teaghlaigh nuair a bhí Taylor trí bliana déag agus bhog siad go [[Tennessee]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://extrag.ie/2023/12/07/siamsaiocht/swift-pearsa-na-bliana-time/|teideal=Swift ag eitil go hard mar phearsa na bliana don iris Time|dáta=2023-12-07|language=ga-IE|dátarochtana=2023-12-10}}</ref>
==Gradaim==
Is buaiteoir Grammy seacht n-uaire í, agus an faighteoir is óige i stair na honóra is airde i dtionscal an cheoil, Gradam Grammy le haghaidh Albam na Bliana. Chomh maith leis sin, is í an t-amhránaí is mó díol go digiteach riamh.
== Téamaí ==
[[Íomhá:Taylor Swift.jpg|clé|mion|Taylor Swift sa bhliain 2006, ag an Maverick Saloon & Grill]]
Is minic a insíonn sí scéalta grá: an lúcháir, an briseadh croí agus an meascán mearaí a bhaineann le grá na ndéagóirí; an bhá a bhí aici lena máthair nuair a buaileadh tinn í; amhráin ghreannmhara faoi dhíoltas a bhaint amach ar lucht a cáinte; na fuaimdhreacha áille in folklore agus evermore agus na beathaisnéisí atá fite fuaite ina chéile i mbaile beag Meiriceánach.
= Fíricí =
* Tá amhráin scríofa aici d’ealaíontóirí eile.
* Bhí sí ag marcaíocht ar chapaill agus í ina leanbh.
* Scríobh sí leabhar agus í ina déagóir.
* Tógadh í ar fheirm crann Nollag.
* Ba í an bhean choimhdeachta ag bainis a cara óige.
* Tá trí chat aici.
* Chuir Swift ráiteas amach in 2018 ag impí ar dhaoine vótaí a chaitheamh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/scrudu-lar-tearma-do-trump-agus-do-na-daonlathaigh/|teideal=Scrúdú lár téarma do Trump agus do na Daonlathaigh|dáta=2018-11-02|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-12-10}}</ref>
=== Ionsaí gnéasach, 2013 ===
Buaigh Swift cás a in éadan an iar-chraoltóra raidió David Mueller sa bhliain 2017. Thóg sí an cás mar gheall ar ionsaí gnéasach a rinneadh uirthi nuair a chuir an DJ a lámh suas sciorta an amhránaí, agus ar a tóin, ag preasócáid roimh cheolchoirm dá cuid in Denver SAM in 2013.
Ar dtús, thóg Mueller cás clúmhillte in éadan Swift. Ansin thóg Swift cás mar fhreagra air seo ar son damáistí dar luach $1: damáistí siombalacha, ba í an teachtaireacht an rud ba thábhachtaí di.
Cé go mbíonn Swift sna táblóidigh go minic de bharr a cuid ceoil nó a caidrimh le daoine clúiteacha eile, tá tábhacht ar leith ag baint leis an scéal seo do mhná fud fad na cruinne mar gheall ar an phróifíl atá á thabhairt aici do chásanna ionsaithe gnéis agus an sampla atá á léiriú aici do dhaoine eile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/taylor-swift/|teideal=Seasamh cróga Swift ina spreagadh do dhaoine eile|údar=Ursula Ní Shabhaois|dáta=2017-08-18|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2023-12-10}}</ref>
=== Conspóidí ===
Le linn na VMAs in 2009, tháinig [[Kanye West]] ar an ardán le linn do Swift a bheith ag labhairt, thóg sé an maidhc agus dúirt go raibh sé sásta do Swift ach go raibh ceann de na físeáin is fearr riamh déanta ag [[Beyoncé Knowles|Beyoncé]].<ref name=":0" />
=== Polaitíocht ===
Thug Swift a beannacht do Joe Biden in 2020 agus do [[Kamala Harris]] ar an 10 Meán Fómhair 2024.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/trump-craite-ag-saighdeadh-harris-agus-ag-cait-is-madrai-springfield-ohio/|teideal=Trump cráite ag saighdeadh Harris agus ag cait is madraí Springfield Ohio|údar=Seán Tadhg Ó Gairbhí|dáta=11 Meán Fómhair 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-09-14}}</ref>
== As Gaeilge ==
Reáchtáladh ‘Tionscadal Taylor Swift – Sreang Dhofheicthe’ ar stáitse an Pavillion i nDún Laoghaire mar chuid d’fhéile [[IMRAM|Imram]] 2024. [[Róisín Seoighe]], amhránaí as Conamara, agus an banna [[IMLÉ|Imlé]] a chuir ar stáitse na leaganacha Gaeilge de chuid de na hamhráin is cáiliúla le Swift. Chuir an file agus aistritheoir Gabriel Rosenstock, Gaeilge ar liricí Swift.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ticeid-do-taylor-swift-as-gaeilge-a-gceannach-go-sciobtha-ag-na-swifties-gaelacha/|teideal=Ticéid do Taylor Swift as Gaeilge á gceannach go sciobtha ag na Swifties Gaelacha|dáta=2024-09-25|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-09-25}}</ref>
== Dioscliosta ==
* ''[[Taylor Swift (albam)|Taylor Swift]]'' (2006)
* ''[[Fearless (albam Taylor Swift)|Fearless]]'' (2008)
* ''[[Speak Now]]'' (2010)
* ''[[Red (albam Taylor Swift)|Red]]'' (2012)
* ''[[1989 (albam Taylor Swift)|1989]]'' (2014)
* ''[[Reputation (albam Taylor Swift)|Reputation]]'' (2017)
* ''[[Lover (albam Taylor Swift)|Lover]]'' (2019)
* ''[[Folklore (albam Taylor Swift)|Folklore]]'' (2020)
* ''[[Evermore (albam Taylor Swift)|Evermore]]'' (2020)
* ''[[Midnights]]'' (2022)
* ''[[The Tortured Poets Department]]'' (2024)
* ''[[The Life of a Showgirl]]'' (2025)
{| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;"
|+Albaim
! rowspan="2" |Teideal
! rowspan="2" |Eolas
! colspan="3" |Cairteacha
|-
!Éire
[https://web.archive.org/web/20190826213742/http://irish-charts.com/showinterpret.asp?interpret=Taylor+Swift]
!RA
[https://www.officialcharts.com/artist/5387/taylor-swift/]
!SAM
[https://www.billboard.com/artist/taylor-swift/chart-history/tlp/]
|-
!''Taylor Swift''
|
* 24 Deireadh Fómhair 2006
* Lipéad: Big Machine
|59
|81
|5
|-
!''Fearless''
|
* 11 Samhain 2008
* Lipéad: Big Machine
|7
|5
|1
|-
!''Speak Now''
|
* 25 Deireadh Fómhair 2010
* Lipéad: Big Machine
|6
|6
|1
|-
!''Red''
|
* 22 Deireadh Fómhair 2012
* Lipéad: Big Machine
|1
|1
|1
|-
!''1989''
|
* 27 Deireadh Fómhair 2014
* Lipéad: Big Machine
|1
|1
|1
|-
!''Reputation''
|
* 10 Samhain 2017
* Lipéad: Big Machine
|1
|1
|1
|-
!''Lover''
|
* 23 Lúnasa 2019
* Lipéad: Republic
|1
|1
|1
|-
!''Folklore''
|
* 24 Iúil 2020
* Lipéad: Republic
|1
|1
|1
|-
!''Evermore''
|
* 11 Nollaig 2020
* Lipéad: Republic
|2
|1
|1
|-
!''Midnights''
|
* 21 Deireadh Fómhair 2022
* Lipéad: Republic
| colspan="3" |
|-
!''The Tortured Poets Department''
|
* 19 Aibreán 2024
* Lipéad: Republic
|1
|1
|1
|-
!''The Life of a Showgirl''
|
* 3 Deireadh Fómhair 2025
* Lipéad: Republic
|1
|1
|1
|}
{| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;"
|+Singlí
! rowspan="2" |Teideal
! rowspan="2" |Bliain
! colspan="3" |Cairteacha
! rowspan="2" |Albam
|-
!Éire
!RA
!SAM
|-
!"Tim McGraw"
|2006
| — || — || 40 || rowspan="5" |''Taylor Swift''
|-
!"Teardrops on My Guitar"
| rowspan="2" |2007
|—
|51
|13
|-
!"Our Song"
|—
|—
|16
|-
!"Picture to Burn"
| rowspan="4" |2008
|—
|—
|28
|-
!"Should've Said No"
|—
|—
|33
|-
!"Love Story"
|3
|2
|4
| rowspan="5" |''Fearless''
|-
!"White Horse"
|—
|60
|13
|-
!"You Belong With Me"
| rowspan="2" |2009
|12
|30
|2
|-
!"Fifteen"
|—
|—
|23
|-
!"Fearless"
| rowspan="3" |2010
|—
|111
|9
|-
!"Mine"
|38
|30
|3
| rowspan="6" |''Speak Now''
|-
!"Back to December"
|—
|—
|6
|-
!"Mean"
| rowspan="4" |2011
|—
|—
|11
|-
!"The Story of Us"
|—
|—
|41
|-
!"Sparks Fly"
|—
|—
|17
|-
!"Ours"
|—
|181
|13
|-
!"Eyes Open"
| rowspan="5" |2012
|65
|17
|19
|''The Hunger Games:
''Songs from District
''12 and Beyond''
|-
!"We Are Never Ever Getting
Back Together"
|4
|4
|1
|''Red''
|-
!"Ronan"
|—
|—
|16
|—
|-
!"Begin Again"
|25
|30
|7
| rowspan="6" |''Red''
|-
!"I Knew You Were Trouble"
|4
|2
|2
|-
!"22"
| rowspan="4" |2013
|12
|9
|20
|-
!"Red"
|25
|26
|6
|-
!"Everything Has Changed"
|5
|7
|32
|-
!"The Last Time"
|15
|25
|—
|-
!"Shake It Off"
| rowspan="2" |2014
|3
|2
|1
| rowspan="7" |''1989''
|-
!"Blank Space"
|4
|4
|1
|-
!"Style"
| rowspan="3" |2015
|38
|21
|6
|-
!"Bad Blood"
|8
|4
|1
|-
!"Wildest Dreams"
|39
|40
|5
|-
!"Out of the Woods"
| rowspan="3" |2016
|—
|136
|18
|-
!"New Romantics"
|—
|132
|46
|-
!"I Don't Wanna Live Forever"
|4
|5
|2
|''Fifty Shades Darker''
|-
!"Look What You Made Me Do"
| rowspan="4" |2017
|1
|1
|1
| rowspan="6" |''Reputation''
|-
!"...Ready for It?"
|12
|7
|4
|-
!"End Game"
|68
|49
|18
|-
!"New Year's Day"
|—
|—
|—
|-
!"Delicate"
| rowspan="2" |2018
|31
|45
|12
|-
!"Getaway Car"
|—
|—
|—
|-
!"Me!"
| rowspan="4" |2019
|5
|3
|2
| rowspan="3" |''Lover''
|-
!"You Need to Calm Down"
|5
|5
|2
|-
!"Lover"
|9
|14
|10
|-
!"Christmas Tree Farm"
|51
|44
|59
|—
|-
!"The Man"
| rowspan="5" |2020
|16
|21
|23
|''Lover''
|-
!"Cardigan"
|4
|6
|1
| rowspan="3" |''Folklore''
|-
!"Exile"
|3
|8
|6
|-
!"Betty"
|88
|—
|42
|-
!"Willow"
|3
|3
|1
| rowspan="3" |''Evermore''
|-
!"No Body, No Crime"
| rowspan="5" |2021
|11
|19
|34
|-
!"Coney Island"
|—
|—
|63
|-
!"Love Story (Taylor's Version)"
|7
|12
|11
|''Fearless (Taylor's Version)''
|-
!"I Bet You Think About Me"
|—
|—
|22
| rowspan="2" |''Red (Taylor's Version)''
|-
!"Message in a Bottle"
|—
|—
|45
|}
== Camchuairteanna ==
* 2009–10: ''[[Fearless Tour]]''
* 2011–12: ''[[Speak Now World Tour]]''
* 2013–14: ''[[The Red Tour]]''
* 2015: ''[[The 1989 World Tour]]''
* 2018: ''[[Taylor Swift's Reputation Stadium Tour]]''
* 2023–24: ''[[The Eras Tour]]''
== Scannánliosta ==
=== Scannán ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! Bliain
! Teideal
! Ról
! class="unsortable" | Nótaí
|-
| 2009
| ''[[Jonas Brothers: The 3D Concert Experience]]''
| Í féin
| Caimeo
|-
| 2009
| ''[[Hannah Montana: The Movie]]''
| Í féin
| Caimeo
|-
| 2010
| ''[[Valentine's Day (scannán 2010)|Valentine's Day]]''
| Felicia
|
|-
| 2012
| ''[[The Lorax (scannán)|The Lorax]]''
| Audrey
|Guth
|-
| 2014
| ''[[The Giver (scannán)|The Giver]]''
| Rosemary
|
|}
=== Teilifís ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! Bliain
! Teideal
! Ról
! class="unsortable" | Nótaí
|-
| 2009
| ''[[CSI: Crime Scene Investigation]]''
| Haley Jones
| Eipeasóid: "Turn, Turn, Turn"
|-
| 2009
| ''[[Saturday Night Live]]''
| Í féin
| Óstach
|-
| 2013
| ''[[New Girl (sraith teilifís)|New Girl]]''
| Elaine
| Eipeasóid: "Elaine's Big Day"
|}
==Leaganacha Gaeilge==
Is é atá in Sreang Dofheicthe ná cnuasach speisialta dá cuid amhrán agus iad traschruthaithe go Gaeilge ag [[Gabriel Rosenstock]] le haghaidh [[IMRAM]]. Is iad [[Róisín Seoighe]] agus [[IMLÉ]] a chuirfidh i láthair iad.
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Swift, Taylor}}
[[Catagóir:Taylor Swift]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1989]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Mná gnó]]
[[Catagóir:Daoine as Pennsylvania]]
[[Catagóir:Popcheoltóirí Meiriceánacha]]
[[Catagóir:Ceoltóirí]]
[[Catagóir:Popcheoltóirí]]
5l3kyzrvzdv0kxd5z9d8846kdqtu4kd
Springfield, Massachusetts
0
44066
1328617
1288615
2026-09-25T12:16:28Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328617
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Is cathair de chuid stát [[Massachusetts]], [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]], í '''Springfield'''. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 153,0605 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Springfield suite i g[[Contae Hampden, Massachusetts|Contae Hampden]] agus is é príomhbhaile riaracháin an chontae é. Tá [[Domenic Sarno]] (D) ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain [[1636]].
Tá Springfield suite beagán breis agus 20 míle ó [[Hartford, Connecticut|Hartford]], [[Connecticut]], agus áirítear Springfield agus Hartford mar aon cheantar uirbeach amháin. "Conair an eolais" (''Knowledge Corridor'') a thugtar ar an gceantar siocair na 160,000 mac léinn sna hollscoileanna agus institiúidí tríú leibhéil ann.
== Naisc sheachtracha ==
* [https://web.archive.org/web/20130621045201/http://www3.springfield-ma.gov/cos/ www3.springfield-ma.gov] - Suíomh idirlín oifigiúil.
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Massachusetts}}
{{Síol-tír-us}}
[[Catagóir:Cathracha in Massachusetts]]
[[Catagóir:Príomhbhailte Massachusetts]]
ahyi0itj3qqqu67ltpbcfv50h52lg7r
Steigeadón
0
51950
1328620
1209112
2026-09-25T12:20:59Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328620
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}}
[[Mamach]], cosúil le [[Eilifint|heilifint]], atá imithe i léig, is ea an '''steigeadón'''. Faightear a iontaisí i sraitheanna ó réanna geolaíocha éagsúla ó 5.3 mhilliún go 12 míle bliain ó shin agus i roinnt mhaith den [[Áise]] agus den [[Afraic]], ón g[[Poblacht Dhaonlathach an Chongó|Congó]] go dtí an t[[An tSeapáin|Seapáin]]. (Féach PaleoBiology Database thíos.) Na starrfhiacla uachtaracha an-fhada, an-ghar dá céile, gan ach rianta sna starrfhiacla íochtaracha. Gan ach dhá [[Fiacail|fhiacail]] grua ann ag am ar bith. Bhí a lán speiceas ann, cuid díobh an-mhór ach an speiceas abhaic ar an oileán Flores san [[An Indinéis|Indinéis]] ina measc freisin.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Steigeadón|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=626}}</ref>
== Naisc sheachtracha ==
* [https://web.archive.org/web/20160611070853/http://fossilworks.org/bridge.pl?action=taxonInfo&is_real_user=1&taxon_no=43271 PaleoBiology Database, buneolas ar an steigeadón]
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Fréamh an Eolais}}
{{síol ainmhí}}
{{DEFAULTSORT:Steigeadon}}
[[Catagóir:Mamaigh dhíofa]]
[[Catagóir:Mamaigh]]
cmtni7q7l43hdedl29pw5ibtsgtdvr9
Uimhir ochtáin
0
52589
1328662
1155135
2026-09-25T21:39:29Z
MereCourage23
77436
Cealaíodh athrú [[Special:Diff/1155135|1155135]] le [[Special:Contributions/HusseyBot|HusseyBot]] ([[User talk:HusseyBot|plé]])
1328662
wikitext
text/x-wiki
Tomhas ar chumas [[breosla]] cur in aghaidh [[cnagadh]] de bharr adhainte anabaí in [[inneall dócháin inmheánaigh]]. Déantar comparáid idir airíonna an bhreosla le tástáil is airíonna meascán d'iosoctán (a chuireann i gcoinne cnagtha) is [[heaptán]] (a chnagann go héasca). Cinneann comhdhéanamh an mheascáin sin is congaraí d'iompar an bhreosla an tomhas don bhreosla sin.
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Fréamh an Eolais}}
{{síol}}
c66rvelpqqe5fj3qin2zanzvbjbewaa
1328700
1328662
2026-09-26T09:27:21Z
Morkoz
72486
Cealaíodh athruithe [[Special:Contributions/MereCourage23|MereCourage23]] ([[User talk:MereCourage23|Plé]]); ar ais chuig leagan le [[User:HusseyBot|HusseyBot]]
1155135
wikitext
text/x-wiki
Tomhas ar chumas [[breosla]] cur in aghaidh [[cnagadh]] de bharr adhainte anabaí in [[inneall dócháin inmheánaigh]]. Déantar comparáid idir airíonna an bhreosla le tástáil is airíonna meascán d'iosoctán (a chuireann i gcoinne cnagtha) is [[heaptán]] (a chnagann go héasca). Cinneann comhdhéanamh an mheascáin sin is congaraí d'iompar an bhreosla an tomhas don bhreosla sin.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Uimhir ochtáin|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=688}}</ref>
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Fréamh an Eolais}}
{{síol}}
jfrp1khn5ipeppwh7hvvnishs6l05r3
Sheezus
0
56638
1328613
1312662
2026-09-25T12:00:56Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328613
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Albam}}
An tríú halbam de chuid [[Lily Allen]] is ea '''''Sheezus'''''. Scaoileadh é ar an 2 Bealtaine 2014.
== Cúlra ==
Dúirt Allen i mí Deireadh Fómhar 2012 go raibh sí sa stiúideo, "throwing shit at the wall and seeing if anything sticks... It's great to work at my own pace with no commitments other than to make music."
In agallamh le [[Graham Norton]] ar ''[[The Graham Norton Show]]'' ar an 21ú Feabhra 2014, dhearbhaigh Allen go mbeidh Sheezus mar theideal dá halbam nua, ag rá gur "a little nod to [[Kanye West]]" atá ann.
== Traicliosta ==
Is iad seo na hamhráin:
# "Sheezus" – 3:54
# "L8 CMMR" – 3:24
# "Air Balloon" – 3:48
# "Our Time" – 4:19
# "Insincerely Yours" – 3:39
# "Take My Place" – 3:31
# "As Long as I Got You" – 3:23
# "Close Your Eyes" – 3:36
# "URL Badman" – 3:39
# "Silver Spoon" – 3:37
# "Life for Me" – 4:00
# "Hard out Here" – 3:31
# "Interlude" – 1:38
# "Somewhere Only We Know" – 3:28
== Singlí ==
#"[[Hard out Here]]" - 17 Samhain 2013
#"[[Air Balloon]]" - 31 Eanáir 2014
#"[[Our Time]]" - 10 Márta 2014
#"[[Sheezus (amhrán)|Sheezus]]" - 22 Aibreán 2014
#"[[URL Badman]]" - 13 Iúil 2014
#"[[As Long as I Got You]]" - 24 Lúnasa 2014
== Camchuairt ==
;Dataí RA - Amhráin
# "Sheezus"
# "Not Fair"
# "LDN"
# "As Long as I Got You"
# "Who Do You Love?"
# "Everyone's At It"
# "Close Your Eyes"
# "URL Badman"
# "Smile"
# "Life for Me"
# "Littlest Things"
# "Miserable Without Your Love"
# "The Fear"
# "22"
# "Somewhere Only We Know"
# "L8 CMMR"
# "Who'd Have Known"
# "Fuck You"
# "Or Nah"
# "Hard out Here"
== Cairteacha ==
===Cairteacha seachtainiúla===
{| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:left"
|-
! Tír (2014)
! Uimhir
|-
|{{bratach|Scotland}} [[Albain]]<ref>http://www.officialcharts.com/archive-chart/_/23/2014-05-17/</ref>
| align=center|3
|-
|{{bratach|Australia}} [[An Astráil]]<ref>http://australian-charts.com/showitem.asp?interpret=Lily+Allen&titel=Sheezus&cat=a</ref>
| align=center|4
|-
|{{bratach|Belgium|An Bheilg}} ([[Flóndras]])<ref>http://www.ultratop.be/nl/showitem.asp?interpret=Lily+Allen&titel=Sheezus&cat=a</ref>
|align="center"|31
|-
|{{bratach|Belgium|An Bheilg}} ([[An Vallúin]])<ref>http://www.ultratop.be/fr/showitem.asp?interpret=Lily+Allen&titel=Sheezus&cat=a</ref>
|align="center"|35
|-
|{{bratach|Canada}} [[Ceanada]]<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.billboard.com/artist/307355/lily-allen/chart?f=309 |teideal=Cóip cartlainne |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151127150120/http://www.billboard.com/artist/307355/lily-allen/chart?f=309 |archivedate=2015-11-27 |dátarochtana=2014-05-18}}</ref>
|align="center"|16
|-
|{{bratach|Switzerland}} [[An Eilvéis]]<ref>http://hitparade.ch/album/Lily-Allen/Sheezus-238485</ref>
|align="center"|16
|-
|{{Bratach|Ireland}} [[Eire]]<ref>{{Lua idirlín |url=http://irish-charts.com/showinterpret.asp?interpret=Lily+Allen |teideal=Cóip cartlainne |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131111180628/http://irish-charts.com/showinterpret.asp?interpret=Lily+Allen |archivedate=2013-11-11 |dátarochtana=2014-05-18}}</ref>
| align=center|4
|-
|{{bratach|Finland}} [[An Fhionlainn]]<ref>http://finnishcharts.com/showitem.asp?interpret=Lily+Allen&titel=Sheezus&cat=a</ref>
|align="center"|32
|-
|{{bratach|France}} [[An Fhrainc]]<ref>http://lescharts.com/showitem.asp?interpret=Lily+Allen&titel=Sheezus&cat=a</ref>
|align="center"|32
|-
|{{bratach|Germany}} [[An Ghearmáin]]<ref>http://germancharts.com/showitem.asp?interpret=Lily+Allen&titel=Sheezus&cat=a{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|align="center"|20
|-
|{{bratach|Italy}} [[An Iodáil]]<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.fimi.it/main/chart_id/1809 |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2014-05-18 |archivedate=2014-05-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140517123907/http://www.fimi.it/main/chart_id/1809 }}</ref>
|align="center"|32
|-
|{{bratach|Netherlands}} [[An Ísiltír]]<ref>http://dutchcharts.nl/showitem.asp?interpret=Lily+Allen&titel=Sheezus&cat=a</ref>
|align="center"|26
|-
|{{bratach|New Zealand}} [[An Nua-Shéalainn]]<ref>http://www.charts.org.nz/showitem.asp?interpret=Lily+Allen&titel=Sheezus&cat=a</ref>
|align="center"|9
|-
|{{Bratach|Austria}} [[An Ostair]]<ref>http://austriancharts.at/showitem.asp?interpret=Lily+Allen&titel=Sheezus&cat=a</ref>
|align="center"|23
|-
|{{Bratach|the Czech Republic}} [[Poblacht na Seice]]<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.billboard.com/artist/307355/lily-allen/chart?f=309 |teideal=Cóip cartlainne |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151127150120/http://www.billboard.com/artist/307355/lily-allen/chart?f=309 |archivedate=2015-11-27 |dátarochtana=2014-05-18}}</ref>
|align="center"|26
|-
|{{bratach|United Kingdom}} [[An Ríocht Aontaithe]]<ref>http://www.officialcharts.com/all-the-number-one-albums-list/_/2014/</ref>
|align="center"|1
|-
|{{bratach|Japan}} [[An tSeapáin]]<ref>http://www.oricon.co.jp/prof/artist/397973/ranking/cd_album/</ref>
| align=center|26
|-
|{{bratach|Spain}} [[An Spáinn]]<ref>http://www.spanishcharts.com/showitem.asp?interpret=Lily+Allen&titel=%7B%7B%7Balbum%7D%7D%7D&cat=a{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|align="center"|36
|-
|{{bratach|USA}} [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<ref>http://www.billboard.com/artist/307355/Lily+Allen/chart?f=305</ref>
|align="center"|12
|-
|{{bratach|Hungary}} [[An Ungáir]]<ref>http://zene.slagerlistak.hu/archivum/kereso-eloado-cim-szerint</ref>
|align="center"|3
|}
== Dátaí eisiúna ==
{| class="wikitable"
|-
!Tír
!Dáta
!Formáidí
!Lipéad
!Tagairtí
|-
|scope="row"|{{bratach|Australia}} [[An Astráil]]
|rowspan="2"|2 Bealtaine, 2014
|rowspan="8"|[[Dlúthdhiosca]], [[Íoslódáil]]
|rowspan="4"|[[Warner Music Group|Warner]]
|<center><ref>{{lua idirlín|url=http://www.sanity.com.au/products/2263685/Sheezus |teideal=Sheezus (CD) |foilsitheoir=[[Sanity (music store)|Sanity]] |dátarochtana=28 Aibreán 2014}}</ref><ref>{{lua idirlín|url=http://www.sanity.com.au/products/2263686/Sheezus_Deluxe_Edition |teideal=Sheezus: Deluxe Edition |foilsitheoir=Sanity |dátarochtana=28 Aibreán 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=https://itunes.apple.com/au/album/sheezus/id839186888 |teideal=Sheezus by Lily Allen |foilsitheoir=iTunes Store Australia. Apple |dátarochtana=28 April 2014}}</ref><ref>{{lua idirlín|url=https://itunes.apple.com/au/album/sheezus-special-edition/id839185996 |teideal=Sheezus (Special Edition) by Lily Allen |foilsitheoir=iTunes Store Australia. Apple |accessdate=28 Aibreán 2014}}</ref><ref>{{lua idirlín|url=http://www.sanity.com.au/products/2266348/Sheezus |teideal=Sheezus (Vinyl) |foilsitheoir=Sanity |dátarochtana=28 Aibreán 2014}}</ref>
|-
|{{bratach|Germany}} [[An Ghearmáin]]
|<center><ref>{{lua idirlín|url=http://www.amazon.de/dp/B00IKKQQMS |teideal=Sheezus |teanga=German |foilsitheoir=[[Amazon.com|Amazon.de]] |dátarochtana=28 Aibreán 2014}}</ref><ref>{{lua idirlín|url=http://www.amazon.de/dp/B00IKKQT1G |teideal=Sheezus (Special Edition) |teanga=German |foilsitheoir=Amazon.de |dátarochtana=28 Aibreán 2014}}</ref><ref>{{lua idirlín|url=http://www.amazon.de/dp/B00IKKQURE |teideal=Sheezus [Vinyl LP] |teanga=German |foilsitheoir=Amazon.de |dátarochtana=28 Aibreán 2014}}</ref><ref>{{lua idirlín|url=https://itunes.apple.com/de/album/sheezus-deluxe-edition/id836585989?l=en |teideal=Sheezus (Deluxe Edition) by Lily Allen |foilsitheoir=iTunes Store Germany. Apple |dátarochtana=28 Aibreán 2014}}</ref>
|-
|{{bratach|France}} [[An Fhrainc]]
|rowspan="3"|5 Bealtaine, 2014
|<center><ref>{{lua idirlín|url=http://musique.fnac.com/a6966904/Lily-Allen-Sheezus-CD-album |teideal=Sheezus – Lily Allen – CD album |teanga=French |foilsitheoir=[[Fnac]] |dátarochtana=28 Aibreán 2014}}</ref><ref>{{lua idirlín|url=http://musique.fnac.com/a7087767/Lily-Allen-Sheezus-Edition-Deluxe-CD-album |teideal=Sheezus Edition Deluxe – Lily Allen – CD album |teanga=French |foilsitheoir=Fnac |dátarochtana=28 Aibreán 2014}}</ref><ref>{{lua idirlín|url=https://itunes.apple.com/fr/album/sheezus/id839186888?l=en |teideal=Sheezus by Lily Allen |foilsitheoir=iTunes Store France. Apple |dátarochtana=28 April 2014}}</ref><ref>{{lua idirlín|url=https://itunes.apple.com/fr/album/sheezus-special-edition/id839185996?l=en |teideal=Sheezus (Special Edition) by Lily Allen |foilsitheoir=iTunes Store France. Apple |dátarochtana=28 Aibreán 2014}}</ref><ref>{{lua idirlín|url=http://musique.fnac.com/a7074142/Lily-Allen-Sheezus-LP-CD-Vinyl-album |teideal=Sheezus LP + CD – Lily Allen – Vinyl album |teanga=French |foilsitheoir=Fnac |dátarochtana=28 Aibreán 2014}}</ref>
|-
|{{bratach|Hong Kong}} [[Hong Cong]]
|<center><ref>{{lua idirlín |url=http://www.hmv.com.hk/product/rockpop.asp?sku=416243 |teideal=Lily Allen / Sheezus |foilsitheoir=hmv.com.hk |dáta= |dátarochtana=5 Bealtaine 2014 |archivedate=24 Meán Fómhair 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924031140/http://www.hmv.com.hk/product/rockpop.asp?sku=416243 }}</ref><ref>{{lua idirlín |url=http://www.hmv.com.hk/product/rockpop.asp?sku=416259 |teideal=Lily Allen / Sheezus (2CD: Deluxe Ed) |foilsitheoir=hmv.com.hk |dátarochtana=5 Bealtaine 2014 |archivedate=24 Meán Fómhair 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924031144/http://www.hmv.com.hk/product/rockpop.asp?sku=416259 }}</ref><ref>{{lua idirlín|url=https://itunes.apple.com/hk/album/sheezus/id839186888 |teideal=Sheezus by Lily Allen |foilsitheoir=iTunes Store HK. Apple |dátarochtana=5 Bealtaine 2014}}</ref><ref>{{lua idirlín|url=https://itunes.apple.com/hk/album/sheezus-special-edition/id839185996 |teideal=Sheezus (Deluxe Edition) by Lily Allen |foilsitheoir=iTunes Store HK. Apple |dátarochtana=5 Bealtaine 2014}}</ref>
|-
|{{bratach|United Kingdom}} [[An Ríocht Aontaithe]]
|[[Regal Recordings|Regal]], [[Parlophone]]
|<center><ref name="CDstandard">{{lua idirlín |url=http://lilyallen.parlophonestore.co.uk/en/sheezus/sheezus-standard-cd-album.html |teideal=Sheezus Standard CD Album |foilsitheoir=Lily Allen Official Webstore. [[Parlophone]] |dátarochtana=28 Aibreán 2014 |archivedate=3 Márta 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303222144/http://lilyallen.parlophonestore.co.uk/en/sheezus/sheezus-standard-cd-album.html }}</ref><ref name="DLstandard">{{lua idirlín|url=https://itunes.apple.com/gb/album/sheezus/id836583689 |teideal=Sheezus by Lily Allen |foilsitheoir=iTunes Store UK. Apple |dátarochtana=28 Aibreán 2014}}</ref><ref name="deluxe">{{lua idirlín |url=http://lilyallen.parlophonestore.co.uk/en/sheezus/sheezus-deluxe-2cd-album.html |teideal=Sheezus Deluxe 2CD Album |foilsitheoir=Lily Allen Official Webstore. Parlophone |dátarochtana=28 Aibreán 2014 |archivedate=3 Márta 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303204956/http://lilyallen.parlophonestore.co.uk/en/sheezus/sheezus-deluxe-2cd-album.html }}</ref><ref>{{cite web |url=https://itunes.apple.com/gb/album/sheezus-deluxe-edition/id836586319 |teideal=Sheezus (Deluxe Edition) by Lily Allen |foilsitheoir=iTunes Store UK. Apple |dátarochtana=28 Aibreán 2014}}</ref><ref>{{lua idirlín |url=http://lilyallen.parlophonestore.co.uk/en/sheezus/sheezus-vinyl-album.html |teideal=Sheezus Vinyl Album |foilsitheoir=Lily Allen Official Webstore. Parlophone |dátarochtana=28 Aibreán 2014 |archivedate=15 Aibreán 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160415002103/http://lilyallen.parlophonestore.co.uk/en/sheezus/sheezus-vinyl-album.html }}</ref>
|-
|{{bratach|United States}} [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]
|rowspan="2"|5 Bealtaine 2014
|rowspan="4"|[[Warner Bros. Records|Warner Bros.]]
|<center><ref>{{lua idirlín|url=http://www.amazon.com/dp/B00IKKQT1G |teideal=Sheezus(Deluxe) |foilsitheoir=Amazon.com |dátarochtana=28 Aibreán 2014}}</ref><ref>{{lua idirlín|url=https://itunes.apple.com/us/album/sheezus/id836585279 |teideal=Sheezus by Lily Allen |foilsitheoir=iTunes Store US. Apple |dátarochtana=28 Aibreán 2014}}</ref><ref>{{lua idirlín|url=https://itunes.apple.com/us/album/sheezus-deluxe-edition/id836584504 |teideal=Sheezus (Deluxe Edition) by Lily Allen |foilsitheoir=iTunes Store US. Apple |dátarochtana=28 Aibreán 2014}}</ref><ref>{{lua idirlín|url=http://www.amazon.com/dp/B00IKKQURE |teideal=Sheezus (Vinyl) |foilsitheoir=Amazon.com |dátarochtana=28 Aibreán 2014}}</ref>
|-
|{{bratach|Taiwan}} [[An Téaváin]]
|<center><ref>{{lua idirlín |url=http://www.warnermusic.com.tw/store/item/3751 |teideal=Lily Allen Sheezus 2CD Deluxe Edition |foilsitheoir=Warnermusic.com.tw |dátarochtana=5 Bealtaine 2014 |archivedate=12 Bealtaine 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140512230925/http://www.warnermusic.com.tw/store/item/3751 }}</ref><ref>{{lua idirlín|url=https://itunes.apple.com/tw/album/sheezus/id839186888 |teideal=Sheezus by Lily Allen |foilsitheoir=iTunes Store TW. Apple |dátarochtana=5 Bealtaine 2014}}</ref><ref>{{lua idirlín|url=https://itunes.apple.com/tw/album/sheezus-special-edition/id839185996 |teideal=Sheezus (Deluxe Edition) by Lily Allen |foilsitheoir=iTunes Store TW. Apple |dátarochtana=5 Bealtaine 2014}}</ref>
|-
|{{bratach|Japan}} [[An tSeapáin]]
|7 Bealtaine 2014
|<center><ref name="japan">{{lua idirlín |url=http://wmg.jp/artist/lilyallen/WPCR000015645.html |teideal=Sheezus / シーザス |teanga=Japanese |foilsitheoir=[[Warner Music Japan]] |dátarochtana=28 Aibreán 2014 |archivedate=15 Aibreán 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160415153659/http://wmg.jp/artist/lilyallen/WPCR000015645.html }}</ref><ref>{{lua idirlín|url=https://itunes.apple.com/jp/album/sheezus/id839186888?l=en |teideal=Sheezus by Lily Allen |foilsitheoir=iTunes Store Japan. Apple |dátarochtana=28 Aibreán 2014}}</ref><ref>{{lua idirlín|url=https://itunes.apple.com/jp/album/sheezus-special-edition/id839185996?l=en |teideal=Sheezus (Special Edition) by Lily Allen |foilsitheoir=iTunes Store Japan. Apple |dátarochtana=28 April 2014}}</ref>
|-
|{{bratach|Brazil}} [[An Bhrasaíl]]
|21 Bealtaine 2014
|Dlúthdhiosca
|<center><ref>{{lua idirlín |url=http://www.livrariasaraiva.com.br/produto/7444045?PAC_ID=18659 |teideal=Sheezus - Saraiva.com.br |foilsitheoir=Livrariasaraiva.com.br |dáta= |dátarochtana=2014-05-07 |archivedate=2014-05-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140502004417/http://www.livrariasaraiva.com.br/produto/7444045?PAC_ID=18659 }}</ref>
|}
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Albaim a eisíodh in 2014]]
[[Catagóir:Lily Allen]]
mh5k1luioepd958ki6ome144lqzmvgp
Abdel Fattah el-Sisi
0
57916
1328655
1255689
2026-09-25T21:28:33Z
MereCourage23
77436
/* */
1328655
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Plans agus 6ú Uachtarán na h[[An Éigipt|Éigipte]] is ea '''Abdel Fattah el-Sisi''' a rugadh ar an [[19 Samhain]] [[1954]].
== Naisc sheachtracha ==
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Síol-beath-eg}}
{{DEFAULTSORT:Sisi, Abdel Fattah}}
[[Catagóir:Polaiteoirí na hÉigipte]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1954]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
rs5ndgnhpb4hbtlh40i4hbm5a3lomgk
1328701
1328655
2026-09-26T09:28:12Z
Morkoz
72486
Cealaíodh athruithe [[Special:Contributions/MereCourage23|MereCourage23]] ([[User talk:MereCourage23|Plé]]); ar ais chuig leagan le [[User:Alison|Alison]]
1255689
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Polaiteoir agus 6ú Uachtarán na h[[An Éigipt|Éigipte]] is ea '''Abdel Fattah el-Sisi''' a rugadh ar an [[19 Samhain]] [[1954]].
== Naisc sheachtracha ==
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Síol-beath-eg}}
{{DEFAULTSORT:Sisi, Abdel Fattah}}
[[Catagóir:Polaiteoirí na hÉigipte]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1954]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
ni8z5kqng91rn8xtbq3gvn6nc3znhjk
Vesturland
0
58218
1328639
1110707
2026-09-25T13:26:51Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328639
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Is réigiún san [[An Íoslainn|Íoslainn]] é '''Vesturland'''. Tá an réigiún suite i ndeisceart na tíre, agus is í [[Selfoss]] an phríomhchathair. Cónaíonn 15,300 daoine ann.
== Naisc sheachtracha ==
* [https://web.archive.org/web/20141019121920/http://www.vesturland.net/ Vesturland.net]
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Réigiúin na hÍoslainne}}
{{Síol-íos}}
[[Catagóir:Réigiúin na hÍoslainne]]
brgqufjptg5cgegtul5tgrznaj2nqc7
Vicipéid na Spáinnise
0
59790
1328640
1111690
2026-09-25T13:28:33Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328640
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Vicipéid|teanga=[[An Spáinnis]]|cód=es}}
An leagan [[Spáinnis]]e den chiclipéid phoiblí ilteangach Vicipéid is ea '''Vicipéid na Spáinnise''' (Spáinnis: ''Wikipedia en español''). Bhí an Spáinnis ar na chéad trí leaganacha a tháinig ar an saol i ndiaidh [[Vicipéid an Bhéarla]] i mí Bealtaine, 2001. Ar 8 Márta 2006 baineadh amach tairseach an 100,000ú alt, agus ar an 16 Bealtaine 2013 bhí 1,000,000 alt ar an saol acu. Is í an naoú Vicipéid is mó ó thaobh líon na n-alt de agus an ceathrú ceann is mó ó thaobh líon na n-athruithe eagarthóireachta a dhéantar uirthi. Ar an 14 Aibreán 2019, bhí 1,516,185 alt ann.
==Stair==
An rud is suntasaí dár tharla i stair Vicipéid na Spáinnise ná an chonspóid a chothaíodh sa bhliain 2002 faoi cheist na fógraíochta ar an Vicipéid. Tharla gur scríobh [[Larry Sanger]] i dteachtaireacht ríomhphoist go raibh [[Bomis]] ag smaoineamh ar fhógraí trádálacha a ghlacadh ar shuíomh Idirlín na Vicipéide. Gí gur dhiúltaigh [[Jimmy Wales]] agus Sanger go raibh aon fhógraiocht ar na bacáin acu, thosaigh Edgar Enyedy, úsáideoir ar Vicipéid na Spáinnise, ag cur gabhal ar bun sa tionscadal. Is é sin le rá, nach mbacfadh seisean agus a chomhghleacaithe leis an Vicipéid ach go leanfaidís ag obair feasta go neamhspleách ar chiclipéid nua bunaithe ar an ábhar a bhí i Vicipéid i Spáinnis go dtí sin. Chuir siad an ''Enciclopedia Libre''—mar a thug siad uirthi—ar bun ar 26 Feabhra 2002. Lean formhór mór na n-úsáideoirí Spáinnise Enyedy agus thóg sé i bhfad sula ndéanfaí mórán oibre ar Vicipéid na Spáinnise arís.<ref>{{cite web|url=http://enciclopedia.us.es/index.php/Enciclopedia:Por_qu%C3%A9_estamos_aqu%C3%AD_y_no_en_es.wikipedia.org|teideal=Enciclopedia:Por qué estamos aquí y no en es.wikipedia.org|date=2007-07-25|language=Spanish|accessdate=2 October 2010|dátarochtana=2015-01-06|archivedate=2010-04-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100412094242/http://enciclopedia.us.es/index.php/Enciclopedia:Por_qu%C3%A9_estamos_aqu%C3%AD_y_no_en_es.wikipedia.org}}</ref>
==Gnéithe ginearálta==
[[Íomhá:Esp wikipedia map.png|mion|clé|Na tíortha is mó ina mbíonn úsáideoirí ag Vicipéid na Spáinnise]]
Ní úsáidtear íomhánna ar Vicipéid na Spáinnise seachas iad atá le fáil ag an gComaoin. ''Bibliotecarios'' (“leabharlannaithe’’) a thugtar ar riarthóirí an tionscadail.
Tá craobhacha den Wikimedia Foundation curtha ar siúl sa [[An Spáinn|Spáinn]] (mar a ndéantar 26.6% de na hathruithe eagarthóireachta ar Vicipéid na Spáinnise) agus s[[an Airgintín]] (12.8%). Tíortha tábhachtacha eile ná [[Meicsiceo]] (16.5%) agus an [[An Cholóim|Cholóim]] (11.4%).
Bhí 15,698 úsáideoir gníomhach ar Vicipéid na Spáinnise ag tús na bliana 2015 (seachtar díobh in [[Éire|Éirinn]]).
==Tagairtí==
* [[Andrew Lih|Lih, Andrew]]. ''The Wikipedia Revolution: How a Bunch of Nobodies Created the World's Greatest Encyclopedia''. [[Hyperion Books|Hyperion]], [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]]. 2009. Chéad eagrán. ISBN 978-1-4013-0371-6.
==Nótaí==
{{reflist}}
==Naisc sheachtracha==
[https://web.archive.org/web/20080705191239/http://es.wikipedia.org./ Vicipéid na Spáinnise]
{{Vicipéidí}}
{{síol}}
{{DEFAULTSORT:Spainnise, Vicipeid na}}
[[Catagóir:Ciclipéidí]]
[[Catagóir:Vicipéid]]
shed93w5ydo5mttcf5te5xv84l5yzui
Castlefield
0
60755
1328656
1085434
2026-09-25T21:29:55Z
MereCourage23
77436
Ag athdhíriú go [[Catagóir:Caidreamh oibreachais]]
1328656
wikitext
text/x-wiki
#athsheoladh[[Catagóir:Caidreamh oibreachais]]
3q68cgg1zbxo8ig24yo3xm1k5e7e4zx
1328657
1328656
2026-09-25T21:32:16Z
MereCourage23
77436
/* */
1328657
wikitext
text/x-wiki
#athsheoladh[[Catagóir:Dism]]
f2m72dmafvz08iik5gzv0nbkgbjtrr5
1328664
1328657
2026-09-25T21:47:07Z
MereCourage23
77436
/* */
1328664
wikitext
text/x-wiki
{{Tea}}
g55tv043a26k24i5bc75eqzkk3o2t8s
1328698
1328664
2026-09-26T09:26:58Z
Morkoz
72486
Cealaíodh athruithe [[Special:Contributions/MereCourage23|MereCourage23]] ([[User talk:MereCourage23|Plé]]); ar ais chuig leagan le [[User:Kevin Scannell|Kevin Scannell]]
1085434
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Is ceantar suite i [[Manchain]] é '''Castlefield'''.
{{Síol-tír-en}}
{{DEFAULTSORT:Castlefield}}
[[Catagóir:Bailte agus cathracha i Sasana]]
[[Catagóir:Manchain]]
mohyxf5th5kbcjc9vexjphmry33d5fz
Sásra Cobhsaíochta Eorpach
0
63718
1328626
1118866
2026-09-25T12:31:05Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328626
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Is ciste é an '''Sásra Cobhsaíochta Eorpach (SCE)''' a chuideoidh leis na tíortha i limistéar an [[euro]] nach féidir leo airgead a fháil ar iasacht ó na margaí airgeadais.<ref ">{{Lua idirlín |url=http://www.oireachtas.ie/documents/bills28/acts/2012/a2012i3July12.pdf |teideal=An tAcht um an Sásra Cobhsaíochta Eorpach, 2012 (Uimhir 20 de 2012) |dátarochtana=2015-08-10 |archivedate=2015-10-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151017232952/http://www.oireachtas.ie/documents/bills28/acts/2012/a2012i3July12.pdf }}</ref> Tabharfar iasachtaí do na tíortha sin má aontaíonn siad a ngeilleagair a athchóiriú agus a gcobhsaíocht airgeadais a athshlánú. Is ciste tarrthála deiridh nó 'Cúlstop' é chun an t-airgeadra aonair a chosaint.
== Naisc sheachtracha ==
* [https://web.archive.org/web/20141229234925/http://www.eurozone.europa.eu/eurogroup An Grúpa Euro]
* [http://www.ecb.int Banc Ceannais Eorpach (Béarla)]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:An tAontas Eorpach]]
[[Catagóir:Banc Ceannais Eorpach]]
aaolj3uqzmab3thie555psav9epbigy
Home on the Range (scannán 2004)
0
64156
1328661
1073443
2026-09-25T21:37:52Z
~2026-46485-41
77435
1328661
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Scannáin}}
Scannán beochana [[SAM|Meiriceánach]] is ea '''''Home on the Rnago''''' a rinneadh sa bhliain 2004.
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
== Naisc sheachtracha ==
{{Príomhscannáin Disney}}
[[Catagóir:Scannáin 2004]]
[[Catagóir:Scannáin beochana 2004]]
[[Catagóir:Scannáin Béarla]]
[[Catagóir:Scannáin Disney]]
5xaksx1ao5rxrtj1ecbv063460cwp0l
The Simpsons (séasúr 10)
0
64664
1328632
1325505
2026-09-25T12:50:40Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328632
wikitext
text/x-wiki
{{Bosca sonraí séasúr
|dath = #A79548
|ainm_séasúr = The Simpsons (séasúr 10)
|íomhá =
|tír_a_dhéanta = [[Stáit Aontaithe]]
|líonra = [[Fox Broadcasting Company|Fox]]
|uimh_eipeasóid = 23
|chéad_chraoladh = 23 Lúnasa, 1998
|craoladh_deireanach = 16 Bealtaine, 1999
|seo_caite = [[The Simpsons (séasúr 9)|Séasúr 9]]
|seo = Séasúr 10
|seo_chugainn = [[The Simpsons (séasúr 11)|Séasúr 11]]
}}
Craoladh an '''deichiú séasúr''' ''[[The Simpsons]]'' idir [[23 Lúnasa]] [[1998]] agus [[16 Bealtaine]] [[1999]] ag tosú le "[[Lard of the Dance]]".
==Eipeasóidí==
{{féach freisin|Liosta eipeasóidí The Simpsons}}
{|class="wikitable plainrowheaders" style="width:100%; margin:auto;"
|- align="center"
! scope="col" style="background:#A79548;" | Uimh
! scope="col" style="background:#A79548;" | #
! scope="col" style="background:#A79548;" | Teideal
! scope="col" style="background:#A79548;" | Dáta craolta
! scope="col" style="background:#A79548;" | Cód táirgeachta
! scope="col" style="background:#A79548;" | Lucht féachana<br>(Milliúin)
|- align="center"
| 204 || 1 || align="left"|"[[Lard of the Dance]]" || [[23 Lúnasa]] [[1998]] || 5F20 || 7.1
|- align="center"
| 205 || 2 || align="left"|"[[The Wizard of Evergreen Terrace]]" || [[20 Meán Fómhair]] [[1998]] || 5F21 || 7.95
|- align="center"
| 206 || 3 || align="left"|"[[Bart the Mother]]" || [[27 Meán Fómhair]] [[1998]] || 5F22 || 7.35
|- align="center"
| 207 || 4 || align="left"|"[[Treehouse of Horror IX]]" || [[25 Deireadh Fómhair]] [[1998]] || AABF01 || 8.5
|- align="center"
| 208 || 5 || align="left"|"[[When You Dish Upon a Star]]" || [[8 Samhain]] [[1998]] || 5F19 || 9.0
|- align="center"
| 209 || 6 || align="left"|"[[D'oh-in' in the Wind]]" || [[15 Samhain]] [[1998]] || AABF02 || 8.4
|- align="center"
| 210 || 7 || align="left"|"[[Lisa Gets an “A”]]" || [[21 Samhain]] [[1998]] || AABF03 || 8.0
|- align="center"
| 211 || 8 || align="left"|"[[Homer Simpson in: "Kidney Trouble”]]" || [[6 Nollaig]] [[1998]] || AABF04 || 7.2
|- align="center"
| 212 || 9 || align="left"|"[[Mayored to the Mob]]" || [[20 Nollaig]] [[1998]] || AABF05 || 8.5
|- align="center"
| 213 || 10 || align="left"|"[[Viva Ned Flanders]]" || [[10 Eanáir]] [[1999]] || AABF06 || 11.5
|- align="center"
| 214 || 11 || align="left"|"[[Wild Barts Can't Be Broken]]" || [[17 Eanáir]] [[1999]] || AABF07 || 8.8
|- align="center"
| 215 || 12 || align="left"|"[[Sunday, Cruddy Sunday]]" || [[31 Eanáir]] [[1999]] || AABF08 || 11.5
|- align="center"
| 216 || 13 || align="left"|"[[Homer to the Max]]" || [[7 Feabhra]] [[1999]] || AABF09 || 8.4
|- align="center"
| 217 || 14 || align="left"|"[[I'm with Cupid]]" || [[14 Feabhra]] [[1999]] || AABF11 || 7.7
|- align="center"
| 218 || 15 || align="left"|"[[Marge Simpson in: "Screaming Yellow Honkers”]]" || [[21 Feabhra]] [[1999]] || AABF10 || 8.6
|- align="center"
| 219 || 16 || align="left"|"[[Make Room for Lisa]]" || [[28 Feabhra]] [[1999]] || AABF12 || 7.6
|- align="center"
| 220 || 17 || align="left"|"[[Maximum Homerdrive]]" || [[28 Márta]] [[1999]] || AABF13 || 15.5<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.variety.com/article/VR1117492811.html?categoryid=14&cs=1 |teideal=Cóip cartlainne |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100914093351/http://www.variety.com/article/VR1117492811.html?categoryid=14&cs=1 |archivedate=2010-09-14 |dátarochtana=2015-10-28}}</ref>
|- align="center"
| 221 || 18 || align="left"|"[[Simpsons Bible Stories]]" || [[4 Aibreán]] [[1999]] || AABF14 || 12.2
|- align="center"
| 222 || 19 || align="left"|"[[Mom and Pop Art]]" || [[11 Aibreán]] [[1999]] || AABF15 || 8.5
|- align="center"
| 223 || 20 || align="left"|"[[The Old Man and the "C" Student]]" || [[25 Aibreán]] [[1999]] || AABF16 || 6.9
|- align="center"
| 224 || 21 || align="left"|"[[Monty Can't Buy Me Love]]" || [[1 Bealtaine]] [[1999]] || AABF17 || 7.26
|- align="center"
| 225 || 22 || align="left"|"[[They Saved Lisa's Brain]]" || [[9 Bealtaine]] [[1999]] || AABF18 || 6.8
|- align="center"
| 226 || 23 || align="left"|"[[Thirty Minutes Over Tokyo]]" || [[16 Bealtaine]] [[1999]] || AABF20 || 8.0
|}
== Tagairtí ==
{|
|valign="top"|
{{reflist|20em}}
|width="250"|
|valign="top"|
|}
{{The Simpsons}}
{{DEFAULTSORT:Simpsons, The}}
[[Catagóir:The Simpsons (séasúr 10)|*]]
[[Catagóir:1998 séasúir teilifíse]]
[[Catagóir:1999 séasúir teilifíse]]
7npr0hd5punw84lyhdnm3q6d3o7q0c7
Éisc óga
0
65532
1328668
1235699
2026-09-25T21:56:48Z
MereCourage23
77436
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
1328668
wikitext
text/x-wiki
[[File:Chinook Salmon in SNRA.JPG|thumb|right| Bradán óg (Oncorhynchus tshawytscha), le gainní agus eití oibre]]
Téann '''éisc óga''' trí chéimeanna éagsúla idir breith go dtí tairseach na haosachta. Tosaíonn siad mar [[ubh|uibheacha]] a thagann amach mar [[Iascphlanctón|larbhaí]]. Ní bhíonn na larbhaí in ann a mbeatha féin a fháil, ach bíonn [[sac an bhuíocáin]] acu chun iad a chothú. Sula n-imíonn an sac ina hiomláine, ní mór an t-iasc beag bídeach a bheith in ann é féin a bheathú. Nuair a bheidh siad a fhorbairt chun an pointe ina bhfuil siad in ann iad féin a bheathú, tugtar gealóga ar [[Na hÉisc|na héisc]] óga seo. Nuair a fhásann [[gainne|slanntracha éisc]] orthu agus [[Eite (iasc)|eití]] oibre bíonn an t-aistriú go éisc óga críochnaithe agus tugtar 'fingrtlings' orthu sa Bhéarla. Bíonn na héisc de ghnáth ar mhéid do mhéara! Maireann an chéim óg seo go dtí go mbíonn an t-iasc fásta go hiomlán, aibí go gnéasach agus ag idirghníomhú le éisc fásta eile.
==Bradáin Óga==
Bíonn luthchéimeanna forbartha faoi leith ag roinnt grúpaí [[iasc]]. Sonraíonn na hailt seo na céimeanna agus na hainmneacha faoi leith a úsáidtear le haghaidh bradán óg.
* ''Gilidíní nó géiteoga'' - Tosnaíonn agus críochnaíonn [[timthriall na beatha]] sna bradáin, de ghnáth, i gcúiluiscí nó marbhuiscí sruthanna agus aibhneacha. Is iad seo láithreacha sceite na mbradán, áit ina gcuirtear uibheacha i dtaisce le haghaidh sábháilteachta sa ghairbhéil. Is iad na láthair sceite freisin na hiasclanna bradán, ag soláthar timpeallacht níos cosanta ná mar a fhaightear sna farraigí de ghnáth. Tar éis 2 go 6 mhí tagann larbhaí bídeacha amach ó na huibheacha ar a dtugtar gilidíní saic. San sac an chuid eile den bhuíocán ag na gildíní, agus fanann siad i bhfolach sa ghairbhéal ar feadh cúpla lá le linn dóibh an buíocán a ithe.
* ''Gildíní'' - Nuair atá an sac nó an buíocán beagnach imithe ní mór do na héisc óga bia a fháil dóibh féin, agus mar sin fágann siad cosaint an gairbhéal agus tosnaíonn siad ag ithe ar an phlanctón. Ag an bpointe seo tugtar gildíní ar na bhradáin óga.
* ''Dolgóga'' - Ag deireadh an tsamhraidh bíonn fás tagtha ar na ghildíní agus anois tugtar dolgóga orthu. Beathaíonn dolgóga ar inveirteabraigh beaga agus duaithnithe le patrún de spotaí agus barraí ingearacha. Fanann siad sa chéim seo ar feadh suas le trí bliana.
* ''Gealóga'' - Agus iad ag druidim ar an t-am nuair a bhíonn siad réidh le dul ar imirce amach ar an bhfarraige, cailleann na geallóga a mbarra duaithníochta agus téann siad faoi phróiseas athruithe fiseolaíocha a ligeann dóibh maireachtáil ó fhionnuisce go sáile. Ag an bpointe seo tugtar gealóga orthu. Caitheann na gealóga a gcuid ama sna breacsháilí san inbhir, fad is a mbíonn a gcuid coirpcheimic ag oiriúnú (osmairialú) go dtí na leibhéil salainn níos airde a bhéas acu san aigéan. Fásann freisin gainní geala orthu, chun creachadóirí a sheachaint.
* ''Iarghealóga'' - Nuair a bhíonn siad aibithe go leordhóthanach, go déanach san earrach agus iad thart ar 15 go 20 ceintiméadar ar fad, snámhann na gealóga amach as na haibhneacha agus isteach san fharraige. Caitheann siad a gcéad bhliain mar iargealóga. Imíonn na hiarghealóga ina mbáirí, ina scoileanna, le hiaghealóga eile agus amach leo chun teacht ar meánna beathaithe sa domhainfharraige. Caitheamh siad suas le ceithre bliana eile mar bhradáin farraige fásta, agus forbraíonn a gcuid snámh iomlán agus cumas atáirgthe le linn an ama seo.
<gallery mode=packed>
File:Salmo salar eggs.jpg|Uibheacha bradán. Is féidir an larbhaí a fheiceáil ag fás trí chlúdach na n-uibheacha trédhearcacha. Is iad na spotaí dubha na súile.
File:Salmonlarvakils.jpg|Ubh bhradáin ag teacht amach ina ''ghilidíní saic''. I gceann cúpla lá, beidh sac an bhuíocáin ionsúite agus beidh an gilidín saic ina ghildín óg.
File:Atlantic salmon redd.jpg|Fanann na gilidíní saic sa ghnáthóg ghairbhéil fad ias a laghdaíonn sac an bhuíocáin ''(cliceáil lena mhéadú)''
File:SalmonoidsBergeau.jpg|Fásann na bradáin óga , ''na gilidíní'', aníos san abhainn bhreithe, agus iad faoi chosaint réasúnta
File:Coho.jpg| Cailleann na dolgóga a mbarraí duaithníochta agus agus déantar gealóga astu mar a ulmhaíonn siad le haghaidh na malairte go dtí saol san fharraige
File:Salmo salar GLERL 1.jpg|Téanann na bradáin isteach san fharraige mar '' iargealóga '' agus tagann siad in aibíocht mar bhradáin fásta. Faigheann siad an chuid is mó dá meáchan san aigéan
</gallery>
[[Catagóir:Éiceolaíocht uisceach]]
[[Catagóir:Atáirgeadh éísc]]
[[Catagóir:Iasceolaíocht]]
o2weasaebma7yu11c528tweegpra77g
Dakota Fanning
0
67049
1328671
994240
2026-09-25T22:11:07Z
MereCourage23
77436
/* */
1328671
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Is ban-aisteoir [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] í '''Hannah Dakota Fanning''' a rugadh ar an 23 Feabhra 1994 i g[[Conyers, Georgia|Conyers]] [[Georgia (stát S.A.M.)|Georgia]].
==Gradaim==
Tá 18 ngradam buaite ag Fanning.
== Tagairtí ==
{{reflist}}referncecr{{síol}}
{{DEFAULTSORT:Fanning, Hannah}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1994]]
[[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
q9uyi2yd6joa1gff7qcvzl70axn7o0u
1328695
1328671
2026-09-26T09:26:29Z
Morkoz
72486
Cealaíodh athruithe [[Special:Contributions/MereCourage23|MereCourage23]] ([[User talk:MereCourage23|Plé]]); ar ais chuig leagan le [[User:Alison|Alison]]
994240
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Is ban-aisteoir [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] í '''Hannah Dakota Fanning''' a rugadh ar an 23 Feabhra 1994 i g[[Conyers, Georgia|Conyers]] [[Georgia (stát S.A.M.)|Georgia]].
==Gradaim==
Tá 18 ngradam buaite ag Fanning.
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{síol}}
{{DEFAULTSORT:Fanning, Hannah}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1994]]
[[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
ek3msfuzg6mt69pqfdmh3nzl2cvlzrn
Steve Bannon
0
69552
1328622
1286901
2026-09-25T12:21:24Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328622
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Feidhmeannach meán Meiriceánach, straitéisí polaitiúil, agus [[Baincéireacht infheistíochta|iarbhaincéir infheistíochta]] is ea '''Stephen Kevin Bannon''' a rugadh ar [[27 Samhain]] [[1953]]. Bhí sé mar phríomhstraitéisí an Tí Bháin don chéad seacht mí de riarachán uachtarán SAM Donald Trump, sular urscaoil Trump é. Is iarchathaoirleach feidhmiúcháin é ar ''Breitbart News''<ref name="Jamieson">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/us-news/2016/nov/22/donald-trump-steve-bannon-alt-right-white-nationalist-disavow|teideal=Trump disavows the white nationalist 'alt-right' but defends Steve Bannon hire|first=Amber|last=Jamieson|date=November 23, 2016|publisher=The Guardian}}</ref><ref name="Todd">{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/us-usa-trump-breitbart-idUSKBN13I074|teideal=AppNexus bans Breitbart from ad exchange, citing hate speech|first=Deborah|last=Todd|date=November 23, 2016|publisher=Reuters}}</ref><ref name="IndNews1">{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/world/americas/breitbart-dreams-big-donald-trump-white-house-a7420711.html|teideal=Breitbart plans global domination after helping send Donald Trump to White House|date=November 16, 2016|publisher=The Independent|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170204181119/http://www.independent.co.uk/news/world/americas/breitbart-dreams-big-donald-trump-white-house-a7420711.html|archivedate=Feabhra 4, 2017|dátarochtana=Feabhra 13, 2017}}</ref><ref name="Bartolotta">{{cite web|url=http://baltimore.cbslocal.com/2016/10/26/umd-censors-far-right-journalist-he-says/|teideal=UMD Censors Far-Right Journalist; He Says|first=Devin|last=Bartolotta|date=October 26, 2016|publisher=CBS Baltimore}}</ref><ref name="DMorris">{{cite web|url=http://fortune.com/2016/10/30/trump-voter-supression-operations/|teideal=Trump's Digital Team Orchestrating "Three Major Voter Suppression Operations"|first=David|last=Morris|date=October 30, 2016|publisher=Fortune}}</ref><ref name="JColvin">{{cite news|url=http://elections.ap.org/content/trump-puts-flame-throwing-outsider-inside|teideal=Trump puts flame-throwing outsider on the inside|first=Jill|last=Colvin|date=November 13, 2016|work=Associated Press|dátarochtana=Feabhra 13, 2017|archivedate=Feabhra 7, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190207200848/https://elections.ap.org/content/trump-puts-flame-throwing-outsider-inside}}</ref><ref name="Gidda">{{cite web|url=http://www.newsweek.com/barack-obama-donald-trump-white-nationalism-stephen-bannon-521680|teideal=President Barack Obama Warns Against 'Us and Them' Nationalism|publisher=[[Newsweek]]|date=November 16, 2016|accessdate=November 20, 2016|last=Gidda|first=Mirren}}</ref> agus rinne sé seirbhís roimhe sin ar bhord an ghnólachta anailísíochta sonraí atá anois díbeartha ''Cambridge Analytica''.<ref name="Politico">{{cite news|title=Megadonor urged Bannon not to resign Bannon had only attended one NSC meeting |date=April 5, 2017 |url=http://www.politico.com/story/2017/04/bannon-resign-mercer-trump-236939|website=[[Politico]] |location=Arlington, VA |first1=Eliana |last1=Johnson|first2=Kenneth P. |last2=Vogel |first3=Josh |last3=Dawsey|archive-url=https://web.archive.org/web/20170406152002/http://www.politico.com/story/2017/04/bannon-resign-mercer-trump-236939 |archive-date=April 6, 2017 |access-date=June 8, 2022}}</ref>
==2016==
Roimh an chéad phost polaitiúil, bhí Bannon i gceannas ar Breitbart News, a chuir sé síos air sa bhliain 2016 mar "an t-ardán don ''[[alt-right]]''".
Bhí Bannon ina phríomhfheidhmeannach ar fheachtas uachtaránachta [[Donald Trump]] sa bhliain 2016.<ref name=":2">{{cite news|url=http://www.cnn.com/2016/11/13/politics/donald-trump-reince-priebus-white-house-chief-of-staff/index.html|teideal=Trump picks Priebus as White House chief of staff, Bannon as top adviser|agency=CNN}}</ref><ref name=":3">{{cite news|url=http://www.cbsnews.com/news/steve-bannon-and-the-alt-right-a-primer/|teideal=Steve Bannon and the alt-right: a primer|agency=CBS News}}</ref> I ndiaidh an toghcháin, d'fhógair sé go n-éireofadh sé as a phost ag Breitbart.<ref name="Bauder">{{cite news|url=http://bigstory.ap.org/article/353c4cb6cb4f432cbfd31bd2f3934046/editor-breitbart-plans-be-best-place-news-trump|teideal=Editor: Breitbart plans to be 'best place for news on Trump'|work=Associated Press|date=November 14, 2016|accessdate=November 20, 2016|last=Bauder|first=David|dátarochtana=Feabhra 13, 2017|archivedate=Feabhra 19, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170219192046/http://bigstory.ap.org/article/353c4cb6cb4f432cbfd31bd2f3934046/editor-breitbart-plans-be-best-place-news-trump}}</ref>
==Teach Bán, 2017==
Ar an 28 Eanáir 2017, ceapadh Bannon ina Phríomh-straitéisí don Uachtarán Donald Trump<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Bata agus bóthar tugtha do Steve Bannon|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2017/0818/898408-bata-agus-bothar-tugtha-do-steve-bannon/|date=2017-08-18|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> sa [[Teach Bán]] faoi [[Donald Trump]]. I gcáil an phoist seo, d'fhreastail Bannon go rialta ar Choiste na bPríomhaithe de Chomhairle Náisiúnta um Éigeandála na Stát Aontaithe.<ref name="assistant">[https://www.whitehouse.gov/the-press-office/2017/01/28/presidential-memorandum-organization-national-security-council-and Presidential Memorandum Organization of the National Security Council and the Homeland Security Council] The White House, January 28, 2017.</ref>
Thug Trump bata agus bóthar dó ar an 18 Lúnasa 2017. Thuairiscigh an New York Times gur dhíbir an tUachtarán féin ón Teach Bán Bannon, mar gheall ar an nasc atá aige is cosúil le grúpaí atá go mór ar an eite dheis. Ach dúirt Bannon gurb é fhéin a d'éirigh as.
== 2021-2022 ==
Tugadh ruathar faoi Theach na Parlaiminte in Washington D.C. in Eanáir 2021 agus é curtha i leith lucht tacaíochta Donald Trump go ndearna siad iarracht toradh thoghchán na huachtaránachta a chur ar neamhní.
{{Main|Ruathar ar an gCaipeatól (2021)}}
Ar 22 Iúil 2022, fuarthas Bannon ciontach i 2 chúis bainteach le dímheas a léiriú do Theach na Comhdhála. Bhí dlúthbhaint aige le hiar-Uachtarán Mheiriceá,Donald Trump sna cúiseanna gur dhiúltaigh sé fianaise nó cáipéisí a chur ar fáil do choiste roghnach i dTeach na nIonadaithe.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Achomharc le déanamh ag Bannon|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2022/0723/1311816-achomharc-le-deanamh-ag-bannon/|date=2022-07-23|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Ruathar ar an gCaipeatól (2021)]]
==Tagairtí==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Bannon, Steve}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1953]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Baincéirí]]
[[Catagóir:Caitlicigh]]
[[Catagóir:Coirpigh Mheiriceánacha]]
[[Catagóir:Daoine as Virginia]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Gníomhaithe Mheiriceá]]
[[Catagóir:Gníomhaithe polaitiúla]]
[[Catagóir:Léiritheoirí Meiriceánacha]]
[[Catagóir:Léiritheoirí scannán]]
[[Catagóir:Lucht gnó na Stát Aontaithe]]
[[Catagóir:Lucht Trump]]
[[Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann]]
[[Catagóir:Náisiúnaithe]]
[[Catagóir:Pearsanra míleata Meiriceánach]]
[[Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe]]
[[Catagóir:Pobalóirí]]
[[Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha]]
[[Catagóir:Síónaigh]]
[[Catagóir:Stiúrthóirí scannán Meiriceánacha]]
emwbkf7o37l81lbn5s0cnvhhlmz3sca
Tethra
0
89234
1328629
1327535
2026-09-25T12:45:34Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328629
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Carachtar}}
I [[Miotaseolaíocht na nGael]], ba shliocht na [[Fomhóraigh|Fomhórach]] é '''Teathra''' ([[Sean-Ghaeilge]] '''Tethra'''). Tar éis dó bás a fháil sa Dara [[Cath Maighe Tuireadh]], bhí sé ina rí i [[Mag Mell]].<ref>{{cite book |
last = Cross |
first = Tom P. |
title = Ancient Irish Tales |
publisher = Henry Holt & Co |
url = http://www.maryjones.us/ctexts/connla.html |
accessdate = 1 May 2013 |
chapter = The Adventures of Connla the Fair |
year = 1936|
quote = ''The living ... summon you to the people of Tethra.
}}</ref> Tar éis an chatha, thóg [[Oghma]] a chlaíomh, [[Orna]], agus d'inis sé d'Oghma gach a rinne sé.<ref>{{
cite book |
last = McCullough |
first = David W. |
title = Wars of the Irish Kings: A Thousand Years of Struggle, from the Age of Myth Through the Reign of Queen Elizabeth |
year = 2010 |
publisher = Random House Digital, Inc |
isbn = 978-0609809075 |
page = 18 |
url = https://books.google.com/books?id=5kwKgyZqL0EC&pg=PA18&lpg=PA18&dq=tethra+sword&source=bl&ots=10zYEYVUJB&sig=A66iXNpudi-ohJtO0ruYBHfMXJI&hl=en&sa=X&ei=7XOAUYKzIoa29QSmoYH4Cg&ved=0CFAQ6AEwBjgU#v=onepage&q=tethra%20sword&f=false |
quote = ''Ogma unsheathed [Orna] and cleaned it. Then the sword told what had been done by it, because it was the habit of swords at the time to recount the deeds that had been done by them whenever they were unsheathed.
}}</ref>
==Sanasaíocht==
B'fhéidir é go bhfuil '''Tethra''' fréamhaithe ón b[[Protai-Ind-Eorpais]] ''*tet(e)ro-'', le brí 'vácarnach'.<ref>[[Julius Pokorny]]: 1079</ref><ref>[http://www.wales.ac.uk/documents/external/cawcs/PCl-MoE.pdf PCl-MoE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060114133008/http://www.wales.ac.uk/documents/external/cawcs/pcl-moe.pdf |date=2006-01-14 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060114133008/http://www.wales.ac.uk/documents/external/cawcs/pcl-moe.pdf |date=2006-01-14 }} agus [http://www.wales.ac.uk/documents/external/cawcs/MoE-PCl.pdf MoE-PCl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514141136/http://www.wales.ac.uk/documents/external/cawcs/MoE-PCl.pdf |date=2011-05-14 }} ar wales.ac.uk</ref><ref>{{cite web |
url=http://www.indo-european.nl/cgi-bin/query.cgi?root=leiden&basename=%5Cdata%5Cie%5Cceltic |
teideal=Archived copy |
accessdate=2006-02-11 |
deadurl=yes |
archiveurl=https://web.archive.org/web/20060211181501/http://www.indo-european.nl/cgi-bin/query.cgi?root=leiden&basename=%5Cdata%5Cie%5Cceltic |
archivedate = 2006-02-11 |
df=
}}.</ref> As Sean-Ghaeilge, tá a lán bríonna ann don fhocal, ina measc
Tethra féin,<ref>[http://dil.ie/40647 3 tethra (b)] ar eDIL</ref> muir,<ref>[http://dil.ie/40647 3 tethra (a)] ar eDIL</ref> eiseamláir<ref>[http://dil.ie/40646 2 tethra] ar eDIL</ref> agus ''scald-''caróg<ref>[http://dil.ie/40645 1 tethra] ar eDIL</ref><ref>{{cite web |
url = https://www2.smo.uhi.ac.uk/sengoidelc/duil-belrai/lorg.php?faclair=db&seorsa=Gaidhlig&facal=tethra&tairg=Cuardaigh |
teideal = In Dúil Bélrai |
accessdate = 2019-03-11 |
dátarochtana = 2019-04-12 |
archivedate = 2021-01-22 |
archiveurl = https://web.archive.org/web/20210122140259/https://www3.smo.uhi.ac.uk/sengoidelc/duil-belrai/lorg.php?faclair=db&seorsa=Gaidhlig&facal=tethra&tairg=Cuardaigh }}</ref>
==Tagairtí==
{{Reflist}}
{{Scéalta miotaseolaíochta}}
[[Catagóir:Fomhóraigh]]
plgfv734p0f08b6tnzss39kj4nfk3f6
Glas Ghaibhneann
0
90080
1328703
1209275
2026-09-26T09:52:24Z
Marcas.oduinn
33120
/* Béaloideas bailithe ag Larminie */ Eagrú
1328703
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Carachtar}}
Sa [[Béaloideas na hÉireann|bhéaloideas]] agus [[miotaseolaíocht na nGael]], bó thorthúlach ab ea '''Glas Gaibhneann''' (nó Gaibhleann, Gamhain srl.), a tháladh bainne go raidhseach.<ref>{{Harvnb|Mackillop|1998}}, Dict. Celt. Myth., "Glas Ghaibhleann... Celebrated magical cow, white with green spots, whose inexhaustible supply of milk signalled prosperity"</ref>
Déanann [[Patrick Power]] cur síos ar 'Ghlas Gamhain' agus 'Bó Bhán' (gaolta le [[Bóinn (bandia)|Bóinn]]) mar neacha miotasacha a bhfuil gnéithe tírdhreacha nó réimsí uisce go minic ainmnithe astu. Scríobh [[Patricia Monaghan]] gur bhandia í ''Glas Ghaibhleann'' ceangailte go minic le haibhneacha.<ref>{{Citation |
last = Monaghan |
first = Patricia |
origyear = 1886 |
contribution = Glas Ghaibhleann |
title = Encyclopedia of Goddesses and Heroines |
volume = 2 |
place = Santa Barbara |
publisher = Greenwood|
year = 2010 |
url = https://books.google.com/books?id=8zHxlL8my-YC&pg=PA302|isbn=9780313349935
}}</ref>
Cuireadh an scéal le chéile le hábhair [[bona fide]] meánaoiseacha breise, um athinsint gan uaim a chruthú. Téann [[Cian]] ar tóir bhó dhraíochta, buaileann sé le hiníon [[Balar|Bhalair]], titeann i ngrá agus gineann an leanbh, [[Lugh]]. Tá leagan le [[Lady Gregory]] le fáil, chomh maith le dá scéal tíre sách éagsúla.<ref name=gafm/><ref>{{Harvnb|Heaney|1994|pp=4–8}}</ref>
==Sanasaíocht==
Táthar ar aon intinn maidir leis an dath ''Glas'', ach tá tuairim nó dhó ann as an gcuid ''Gaimhneann''. Dar leis an Donnabhán, fréamhaithe ón tuiseal ginideach den fhocal ''gaibhne'' atá sé. Más fíor, 'séard atá i gceist ná ''(Bó) Ghlas an Ghabha''. Ach d'fhéadfadh é, dar leis an staraí eaglaise agus eolaí logainmneacha [[Patrick Power]], go bhfuil foirm den fhocal ''[[wikt:gamhain|gamhain]]'' i gceist.<ref name="power"/>
==Leagan le Lady Augusta==
Bhí a fhios ag Balar dá bharr tairngreacht a dhraoithe go maródh a gharmhac féin é. Chun an chinniúint seo a chosc, he sequesters his only daughter [[Eithne|Ethlinn]].<ref>Tá an t-ainm seo litrithe de réir scoláireachta, ach is Eithne sa bhéaloideas bunúsach</ref> Ag an am sin, bhí triúr deartháireacha [[Gaibhne]] gabha, [[Samhthainn]] agus [[Cian]] ina gcónaí ag ''Droim na Tine''<ref>{{Harvnb|Squire|1904|pp=447-}}</ref>, agus an bhó dhraíochta the Glas Gaibhneann acu. Lá amháin, tháinig Cian go ceárta Ghaibhne chun claíomh a dhéanamh ann, ag fágaint ''Samhthain'' i bhfeighil na ba. Tháinig Balar ar an bhfód, agus d'imir sé cleas ar Shamhthain neamhaire, agus ghoid Balar an bhó. D'iarr Cian cabhair ón mbandraoi [[Biróg]] an tSléibhe, a thug le fios dó nach bhfaighfí an bhó ar ais fad is a bhí Balar fós ina bheatha.
Sa leagan seo, athraíonn príomhchúram an scéil, agus is scéal gan insint é cinniúint na ba.<ref name=gafm/>
==Béaloideas bailithe ag Larminie==
Tá dhá chuid ag an leagan le [[William Larminie]],<ref name=larminie/> darb ainm "The Gloss Gavlen".
D'fhostaigh [[Balar]] siúinéir darbh ainm [[Gobán Saor]] chun baoth-chaiseal mór a thógáil dó. Chun cosc a chur le tiarnaí eile an siúinéir a fhostú chun caiseal níos fearr ná a cheann leis féin a thógáil, shocraigh Balar an siúinéir a mharú. Thug iníon Bhalair rabhaidh do Ghobán, agus a bhuí léi, deir sé nárbh fhéidir leis an saothar a chríochnú gan trí uirlis ar leith ag a thighse, agus cuireadh mac Bhalair amach chun iad a bhailiú. Agus an gasúir seo feicthe ag a bhean, thuig sí an scéal, agus chuir sí i bhfolach é laistigh den chiste uirlisí. Agus an buachaill ina ghiall, d'éiligh sí ar Bhalor íocaíocht chuí agus saoradh a fear céile.
Ar a shlí amach, mhol an siúinéir Gabhaidín ''Go'', gabha, chun ceardaíocht iarainn an chaisil a dhéanamh, ach dúirt sé le Gabhaidín gach luach a dhiúltú ach "an Glas". Ghlac Balar le seo, ach de chleas níor thug sé dó an "téad bóithígh," agus gan é rachadh an bhó amú. Bhí an gabha i seilbh na ba, ach bhí baol ann go síoraí go rachadh sí ar strae, agus dá bharr b'éigean dó gaiscígh a fhostú ó ló go ló chun dul léi sall agus anall ón bhféarach. Thug an gabha mar chúiteamh claíomh as a cheárta.
Sa tsraith deiridh den scéal, ghlac "Cian mac Cáinte" leis an deis a chlaíomh a fháil, ach trí easpa cúraim, lig sé an bhó dul amú. B'éigean dó dá bharr a cheann a thabhairt ar an inneoin, ach d'iarr sé cairde trí lá, agus d'imigh leis chun an bhó a fháil ar ais. Ar an trá, bhuail sé le [[Manannán mac Lir]] ag feitheamh air i gcurach, réidh chun é a thabhairt go dtí an bhó, ach leath dá bhrabach mar chúiteamh. Tháinig siad i dtír san 'fhearann fuar', áit a d'ití feoil amh, agus fostaíodh Cian mar chócaire, scéalaí, agus fear na tine.
Ar deireadh, a bhuí le piocadh draíochta Mhanannáin, bhí Cian in ann tharraingt isteach i seomraí iníon Bhalair. Tar éis don chailín mac a thabhairt ar an saol dó, d'fhág Cian ghiollacht Bhalair, agus d'imigh leis ar bhord churach Mhanannáin leis an leanbh agus an téad eallaigh. Chonaic Balar seo agus mhúscail sé tonnta móra agus lasracha ar muir, ach chuir Manannán ina n-aghaidh le gaisce draíochta níos tréine. Ar son a chabhrach, thóg Manannán an leanbh ar altramas faoin ainm Dal Dauna. Mínítear an t-ainm seo mar vvv de "Ioldána", an fuath leasainm do [[Lugh]]<ref>{{Harvnb|Squire|1904|p-237}}, "Dul-Dana... This name, meaning, 'Blind-Stubborn', is certainly a curious corruption of the original Ioldanach"</ref> Lá éigin, tharla sé go bhfaca an buachaill Balar ag gabháil thart ina long. Chaith sé ga agus mharaigh sé Balar.<ref name=larminie />
==Béaloideas bailithe ag an Donnabhán==
De réir scéil bailithe go neamhspleách ag an Donnabhán, bhí triúr deartháireacha, Gabhaide, Mac Samhthiann, agus Mac Cinnfhaelaidh (Ceannfhaola) ina gcónaí ar oileán amach ón gcósta i g[[Contae Dhún na nGall]]. Gabha ab ea Gabhaide, agus a cheárta aige ag Droim na Tine. Bhí Mac Ceannfhaola (arab ionann é agus Cian) ina thiarna áitiúil agus i seilbh na ba inmhianaithe, Glas Gaibhleann.
Trasna na dtonnta ar oileán [[Toraigh|Toraí]], bhí [[Balar]] ina chónaí. Bhí súil amháin aige i lár a éadain agus súil eile ar chúl a chinn, lenarbh fhéidir leis cloch a dhéanamh de neach ar bith. Thug a dhraoithe tairngreacht dó go maródh a gharmhac é, agus dá bharr chuir sé a aon-iníon Eithne faoi ghlas i dtúr tógtha ar charraig dhoshroichte.
Tháinig Balari dtír chun Glas Gaibhleann a fhuadach. Bhí gnó ag an gCeannfhaola leis an ngabha, agus mar ba ghnách leis, d'fhág sé téad na ba faoi chúram mhic tSamhthainn. Tháinig Balar ansin i dtreo mhic tSamhthainn agus ar sé leis i gcogar go raibh an bheirt eile ag obair go rúnda as lámh a chéile, an chruach go leor a úsáid chun claíomh a dhéanamh don Cheannfhaola, agus an cheann dó féin a dhéanamh as iarrann. D'imigh leis an Samhthann chun fiosrú. Faoin am ar thug na deartháireacha faoi ndeara é, bhí Balar cheana féin leath-trasna an chaolais idir an dá oileán agus an bhó leis ina churach.
Bhí [[leannán-sidhe]] darbh ainm "Biróg an tSléibhe" ag an gCeannfhaola, agus dúirt sí go gcabhródh sí leis um an bhó a fháil ar ais. Ní raibh sí in am ámh ach tús a chur le treascairt Bhalair, agus ní soiléir é ón scéal an bhfuarthas ar ais an bhó ariamh. <!--B'fhéidir níos déanaí... On the wings of a storm she brought Mac Kineeley, dressed in woman's guise, into the tower where Balor's daughter lived trapped, attended by twelve matrons. Mac Kineely and the maiden fell in love, and she bore him three sons. Balor discovered this and slew Mac Kineely on a rock, whose red stains were still visible in the days when the folk tale was recited.
Of the three infants, just one managed to survive, and adopted by the smith Gabhaide, was raised as his apprentice. One day, Balar appeared on the forge, and ordered some spears to be made when only the apprentice was at the workshop. Balar let slip the fact that he had killed Mac Kineely, not realising the apprentice was the bereaved son (not named, but presumably the equivalent of Lugh). The apprentice, pretending to slave away at the forge, awaited his chance and "taking a glowing rod from the furnace, thrust it through the Basilisk eye of Balor," thus exacting his revenge.<ref name=odonovan /> -->
==Seanscéal áitiúil tíreolaíochta==
Tá fothrach [[dolmain]]e darb ainm Leaba na Glaise le feiceáil i [[Sealaí]], [[Contae an Chláir]],<ref name=borlase>{{Harvnb|Borlase|1897|p=883}} (béaloideas bailithe ag [[John O'Donovan]] ina Litreacha Shuirbhéireacht Ordanáis.</ref> agus deirtear gur le gabha miotasach é, nó Mac Ceannfhaola nó Lon Mac Liomhtha (an gabha is amhlaidh a rinne san claíomh Mac an Lúin sa cheárta).<ref name=borlase /> Sa chontae cheana tá Sliabh na Glaise<ref>[https://www.logainm.ie/5960.aspx Sliabh na Glaise]</ref> agus tá dolmain an darb ainm [[Carraig na Glaise'']], áit chónaithe Lon mhic Liomhtha, gabha, is cosúil.<ref>{{Harvnb|Borlase|1897}}, " Deirtear go raibh Lon Mac Liomhtha ina chónaí i bpluais ar an sliabh seo. Is amhlaidh gur sheabhac, agus an chéad duine a rinne gaiscí faobhair sa cheárta in Éiríonn."</ref>
==An Fhiannaíocht==
Tá fiannaíocht eile bailithe ag an Donabhán, ina insítear gur bhall den [[Tuatha Dé Danann]] ab ea Lon, an gabha. Bhí lámh bhrollaigh sa bhreis aige, um a theanchair a bhreith<ref>"Bhí dhá láimh aige mar is gnách, agus d'fhás an tríú lámh, lenar chas sé iarainn na hinneonach, ó lár a bhrollaigh."</ref><ref>{{Harvnb|Borlase|1897|loc=iml. 3, lch. 884}}, ag lua Uí Dhonabháin</ref>) and one leg to hop on.<ref>{{Harvnb|Borlase|1897}} loc. cit. "Ní shiúladh sé riamh mar is gnách... ach léimeadh óna sheastán le cumhacht solúbtha a choime agus a leise."</ref> Cothaíodh é ar feadh na mblianta ag bó a ghoid sé ón Spáinn, agus cuireadh an bhó seo ar féarach ar Shliabh na Glaise, agus ní raibh dóthain torthúlachta in aon áit ar bith eile ar fud na tíre. "Líonadh an bhó seo soitheach ar bith lena chuid bainne... ag aon bhleán amháin". Bhí beirt bhan ann tráth ag cur geallta ar soitheach a thógfadh a táirgeacht, ach nuair a thugadh criathar, chruthaigh bainne na ba seacht sruthán ag cur thar bruach.
Deirtear chomh maith go raibh crúba droim ar ais ag an mbó, agus gur chuir i gcónaí na rianta mar thoradh dallamullóg ar gadaí eallaigh ar a tóir.
Thug Lon cuairt ar [[Fionn mac Cumhaill|Fhionn mac Cumhaill]] agus thug sé dúshlán na bhFiann rás a bheith acu. D'fhág [[Caílte mac Rónáin|Caoilte mac Rónáin]] cosluath ar deireadh é chuig Leaba na Glaise, ach nocht Lon ansin gur chleas cairdiúil ab ea an rás um Caoilte a thabhairt chuig a thigh ceárta agus sár-airm a ghaibhniú dá bhuíon gaiscíoch.<ref>{{Harvnb|Borlase|1897}}, a fhoinse ná ''O'Donovan, O.S.L.'' [Litreacha Shuirbhéireacht Ordanáis] <math>\tfrac{14}{B.23}</math> lch. 68. Foilsíodh na litreacha le déanaí mar {{Harvnb|O'Donovan|1997|}}.</ref>
==Logainmneacha i gContae Chorcaí==
Sa Leabhar ''Place Names and Antiquities of S. E. Cork'' le [[Patrick Power]] (1917), tugtar cur síos ar roinnt logainmneacha ar fud an chontae, gaolta le bó sheanscéalach, an Bhó Bhán<ref>Tá gaol idir an mBó Bhán agus an mbandia [[Boann]]</ref> agus Glas Gaibhneach/Gamhain/Gamhnach (tugann sé na trí litrithe seo).<ref name="power">{{
cite book |
last = Power |
first = Patrick |
authorlink = Patrick Power |
title = Place-names and antiquities of S.E. Cork, Ireland |
place = Baile Átha Cliath |
publisher = Hodges |
year = 1917 |
format = Internet Archive |
url=https://archive.org/details/placenamesantiqu02powe |
pages = 199, 205, 216
}}</ref>
* i bhFóite, ar [[Fota Island]], [[Contae Chorcaí]], bhí loch ann darbh ainm Loch na Bó, a cheaptaí go raibh a hainm fréamhaithe ó bhó seanscéalach ― an Bhó Bhán nó Glas Gaibhneach.{{Harvnb|Power|1917|p=199}}
* i mBaile Uí Óráin (gar do [[Mainistir Fhear Maí|Mhainistir Fhear Maí]]) faightear tobar darb ainm "Tobar Gamhnach". D'fhéadfadh é gurbh í an bhó eipeamanach í Glas na seanscéalta. Cuid den abha [[An Aighlinn|na hAighlinne]], a ritheann san fharraige taobh thiar den [[An Sciobairín|Sciobairín]], is ea an tobar.{{Harvnb|Power|1917|p=216}}
==Foinsí==
===Príomhfhoinsí===
{{refbegin}}
* {{
Citation |
last = Mackillop |
first = James |
year = 1998 |
title = Dictionary of Celtic Mythology |
place = New York |
publisher = Oxford University Press
}}
* "Glas Gaivlen" (béaloideas), inste le Shane O'Dugan, Toraigh, 1835.
** {{
Citation |
last = O'Donovan |
first = John |
year = 1856 |
title = Annála Ríoghachta Éireann: Annals of the Kingdom of Ireland by the Four Masters |
volume = 1 |
place = Baile Átha Cliath |
publisher = Hodges, Smith, and Co. |
url = https://books.google.com/books?id=8LHSAAAAMAAJ |
format = google |
pages = 18–21
}}
* "The Gloss Gavlen" (béaloideas), inste le John McGinty, Acaill.
** {{
Citation |
last = Larminie |
first = William |
year = 1893 |
title = West Irish Folk-tales and Romances |
volume = 1 |
place = Londain |
publisher = Elliot Stock |
url = https://archive.org/details/westirishfolktal00larmuoft |
format=Internet Archive |
pages=1–9
}}
* "The Cow," béaloideas bailithe ag O'Donovan, ó John Reagh O'Cahane, táilliúir, Cora Finne.
** {{
Citation |
last = Borlase |
first = William Copeland |
year = 1897 |
title = The Dolmens of Ireland |
volume = 3|
place = Londain |
publisher = Chapman&Hall |
pages = 883– |
url = https://books.google.com/books?id=wvJMAAAAMAAJ&pg=PA883 |
format = google
}}
** {{
Citation |
last = O'Donovan |
first = John |
last2 = O'Curry |
first2 = Eugene |
year = 1997 |
title = The Antiquities of County Clare: Ordnance Survey Letters 1839|
place = Ennis |
publisher = Clasp Press |
pages = 21–|
url = https://books.google.com/books?id=_zmCAAAAIAAJ |
format = snippet |
isbn = 9781900545037
}}
===Fofhoinsí===
* Lady Gregory, GaFM (chéad eagrán: 1903)
** {{
Citation |
last = Gregory |
first = Lady Isabella Augusta |
year = 1905 |
title = Gods and fighting men: the story of Tuatha de Danann and of the Fianna of Ireland |
place = Londain |
publisher = John Murray |
url = https://books.google.com/books?id=3uDxKXNg8iUC |
format = google |
authorlink = Lady Gregory
}}
* {{
Citation |
last = Heaney |
first = Marie |
year = 1994 |
title = Over Nine Waves, a book of Irish legends |
place = London |
publisher = Faber and Faber |
isbn = 0-571-14231-1
}}, ll. 4–8, 246
* {{
Citation |
last = Squire |
first = Charles |
year = 1904 |
title = Celtic Myth and Legend: Poetry & Romance |
place = Londain |
publisher = Gresham Publishing Company |
url = https://books.google.com/books?id=t3WjqN6yfewC&pg=PA237 |
format = google |
pages = 233–7 |
isbn = 9781440042539
}}
* {{
Citation |
last = Rhys |
first = John |
year = 1886 |
title = Hibbert Lectures on the Origin and Growth of Religion as illustrated by Celtic Heathendom |
place = Londain/Dún Éideann |
publisher = Williams & Norgate |
url = https://books.google.com/books?id=MWRIAAAAMAAJ&pg=PA314 |
format = google |
pages = 314–
}}
{{refend}}
==Tagairtí==
{{reflist}}
{{Scéalta miotaseolaíochta}}
[[Catagóir:An Fhiannaíocht]]
[[Catagóir:Scéalta Miotaseolaíochta]]
0z62ixer55y5nf156txkg69re2tn4hl
1328704
1328703
2026-09-26T10:01:36Z
Marcas.oduinn
33120
/* Béaloideas bailithe ag Larminie */ Eagrú
1328704
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Carachtar}}
Sa [[Béaloideas na hÉireann|bhéaloideas]] agus [[miotaseolaíocht na nGael]], bó thorthúlach ab ea '''Glas Gaibhneann''' (nó Gaibhleann, Gamhain srl.), a tháladh bainne go raidhseach.<ref>{{Harvnb|Mackillop|1998}}, Dict. Celt. Myth., "Glas Ghaibhleann... Celebrated magical cow, white with green spots, whose inexhaustible supply of milk signalled prosperity"</ref>
Déanann [[Patrick Power]] cur síos ar 'Ghlas Gamhain' agus 'Bó Bhán' (gaolta le [[Bóinn (bandia)|Bóinn]]) mar neacha miotasacha a bhfuil gnéithe tírdhreacha nó réimsí uisce go minic ainmnithe astu. Scríobh [[Patricia Monaghan]] gur bhandia í ''Glas Ghaibhleann'' ceangailte go minic le haibhneacha.<ref>{{Citation |
last = Monaghan |
first = Patricia |
origyear = 1886 |
contribution = Glas Ghaibhleann |
title = Encyclopedia of Goddesses and Heroines |
volume = 2 |
place = Santa Barbara |
publisher = Greenwood|
year = 2010 |
url = https://books.google.com/books?id=8zHxlL8my-YC&pg=PA302|isbn=9780313349935
}}</ref>
Cuireadh an scéal le chéile le hábhair [[bona fide]] meánaoiseacha breise, um athinsint gan uaim a chruthú. Téann [[Cian]] ar tóir bhó dhraíochta, buaileann sé le hiníon [[Balar|Bhalair]], titeann i ngrá agus gineann an leanbh, [[Lugh]]. Tá leagan le [[Lady Gregory]] le fáil, chomh maith le dá scéal tíre sách éagsúla.<ref name=gafm/><ref>{{Harvnb|Heaney|1994|pp=4–8}}</ref>
==Sanasaíocht==
Táthar ar aon intinn maidir leis an dath ''Glas'', ach tá tuairim nó dhó ann as an gcuid ''Gaimhneann''. Dar leis an Donnabhán, fréamhaithe ón tuiseal ginideach den fhocal ''gaibhne'' atá sé. Más fíor, 'séard atá i gceist ná ''(Bó) Ghlas an Ghabha''. Ach d'fhéadfadh é, dar leis an staraí eaglaise agus eolaí logainmneacha [[Patrick Power]], go bhfuil foirm den fhocal ''[[wikt:gamhain|gamhain]]'' i gceist.<ref name="power"/>
==Leagan le Lady Augusta==
Bhí a fhios ag Balar dá bharr tairngreacht a dhraoithe go maródh a gharmhac féin é. Chun an chinniúint seo a chosc, he sequesters his only daughter [[Eithne|Ethlinn]].<ref>Tá an t-ainm seo litrithe de réir scoláireachta, ach is Eithne sa bhéaloideas bunúsach</ref> Ag an am sin, bhí triúr deartháireacha [[Gaibhne]] gabha, [[Samhthainn]] agus [[Cian]] ina gcónaí ag ''Droim na Tine''<ref>{{Harvnb|Squire|1904|pp=447-}}</ref>, agus an bhó dhraíochta the Glas Gaibhneann acu. Lá amháin, tháinig Cian go ceárta Ghaibhne chun claíomh a dhéanamh ann, ag fágaint ''Samhthain'' i bhfeighil na ba. Tháinig Balar ar an bhfód, agus d'imir sé cleas ar Shamhthain neamhaire, agus ghoid Balar an bhó. D'iarr Cian cabhair ón mbandraoi [[Biróg]] an tSléibhe, a thug le fios dó nach bhfaighfí an bhó ar ais fad is a bhí Balar fós ina bheatha.
Sa leagan seo, athraíonn príomhchúram an scéil, agus is scéal gan insint é cinniúint na ba.<ref name=gafm/>
==Béaloideas bailithe ag Larminie==
Tá dhá chuid ag an leagan le [[William Larminie]],<ref name=larminie/> darb ainm "The Gloss Gavlen".
D'fhostaigh [[Balar]] siúinéir darbh ainm [[Gobán Saor]] chun baoth-chaiseal mór a thógáil dó. Chun cosc a chur le tiarnaí eile an siúinéir a fhostú chun caiseal níos fearr ná a cheann leis féin a thógáil, shocraigh Balar an siúinéir a mharú. Thug iníon Bhalair rabhaidh do Ghobán, agus a bhuí léi, deir sé nárbh fhéidir leis an saothar a chríochnú gan trí uirlis ar leith ag a thighse, agus cuireadh mac Bhalair amach chun iad a bhailiú. Agus an gasúir seo feicthe ag a bhean, thuig sí an scéal, agus chuir sí i bhfolach é laistigh den chiste uirlisí. Agus an buachaill ina ghiall, d'éiligh sí ar Bhalor íocaíocht chuí agus saoradh a fear céile.
Ar a shlí amach, mhol an siúinéir Gabhaidín ''Go'', gabha, chun ceardaíocht iarainn an chaisil a dhéanamh, ach dúirt sé le Gabhaidín gach luach a dhiúltú ach "an Glas". Ghlac Balar le seo, ach de chleas níor thug sé dó an "téad bóithígh," agus gan é rachadh an bhó amú. Bhí an gabha i seilbh na ba, ach bhí baol ann go síoraí go rachadh sí ar strae, agus dá bharr b'éigean dó gaiscígh a fhostú ó ló go ló chun dul léi sall agus anall ón bhféarach. Thug an gabha mar chúiteamh claíomh as a cheárta.
Sa tsraith deiridh den scéal, ghlac "Cian mac Cáinte" leis an deis a chlaíomh a fháil, ach trí easpa cúraim, lig sé an bhó dul amú. B'éigean dó dá bharr a cheann a thabhairt ar an inneoin, ach d'iarr sé maithiúnas trí lá, agus d'imigh leis chun an bhó a fháil ar ais. Ar an trá, bhuail sé le [[Manannán mac Lir]] ag feitheamh air i gcurach, réidh chun é a thabhairt go dtí an bhó, ach leath dá bhrabach mar chúiteamh. Tháinig siad i dtír san 'fhearann fuar', áit a d'ití feol amh, agus fostaíodh Cian mar chócaire, scéalaí, agus fear na tine.
Ar deireadh, a bhuí le piocadh draíochta Mhanannáin, bhí Cian in ann tharraingt isteach i seomraí iníon Bhalair. Tar éis don chailín mac a thabhairt ar an saol dó, d'fhág Cian giollacht Bhalair, agus d'imigh leis ar bhord churach Mhanannáin leis an leanbh agus an téad eallaigh. Chonaic Balar seo agus mhúscail sé tonnta móra agus lasracha ar muir, ach chuir Manannán ina n-aghaidh le gaisce draíochta níos tréine. Ar son a chabhrach, thóg Manannán an leanbh ar altramas faoin ainm Dal Dauna. Mínítear an t-ainm seo mar thruailliú de "Ioldána", an gnáth-leasainm do [[Lugh]].<ref>{{Harvnb|Squire|1904|p-237}}, "Dul-Dana... This name, meaning, 'Blind-Stubborn', is certainly a curious corruption of the original Ioldanach"</ref> Lá éigin, tharla sé go bhfaca an buachaill Balar ag gabháil thart ina long. Chaith sé ga agus mharaigh sé Balar.<ref name=larminie />
==Béaloideas bailithe ag an Donnabhán==
De réir scéil bailithe go neamhspleách ag an Donnabhán, bhí triúr deartháireacha, Gabhaide, Mac Samhthiann, agus Mac Cinnfhaelaidh (Ceannfhaola) ina gcónaí ar oileán amach ón gcósta i g[[Contae Dhún na nGall]]. Gabha ab ea Gabhaide, agus a cheárta aige ag Droim na Tine. Bhí Mac Ceannfhaola (arab ionann é agus Cian) ina thiarna áitiúil agus i seilbh na ba inmhianaithe, Glas Gaibhleann.
Trasna na dtonnta ar oileán [[Toraigh|Toraí]], bhí [[Balar]] ina chónaí. Bhí súil amháin aige i lár a éadain agus súil eile ar chúl a chinn, lenarbh fhéidir leis cloch a dhéanamh de neach ar bith. Thug a dhraoithe tairngreacht dó go maródh a gharmhac é, agus dá bharr chuir sé a aon-iníon Eithne faoi ghlas i dtúr tógtha ar charraig dhoshroichte.
Tháinig Balari dtír chun Glas Gaibhleann a fhuadach. Bhí gnó ag an gCeannfhaola leis an ngabha, agus mar ba ghnách leis, d'fhág sé téad na ba faoi chúram mhic tSamhthainn. Tháinig Balar ansin i dtreo mhic tSamhthainn agus ar sé leis i gcogar go raibh an bheirt eile ag obair go rúnda as lámh a chéile, an chruach go leor a úsáid chun claíomh a dhéanamh don Cheannfhaola, agus an cheann dó féin a dhéanamh as iarrann. D'imigh leis an Samhthann chun fiosrú. Faoin am ar thug na deartháireacha faoi ndeara é, bhí Balar cheana féin leath-trasna an chaolais idir an dá oileán agus an bhó leis ina churach.
Bhí [[leannán-sidhe]] darbh ainm "Biróg an tSléibhe" ag an gCeannfhaola, agus dúirt sí go gcabhródh sí leis um an bhó a fháil ar ais. Ní raibh sí in am ámh ach tús a chur le treascairt Bhalair, agus ní soiléir é ón scéal an bhfuarthas ar ais an bhó ariamh. <!--B'fhéidir níos déanaí... On the wings of a storm she brought Mac Kineeley, dressed in woman's guise, into the tower where Balor's daughter lived trapped, attended by twelve matrons. Mac Kineely and the maiden fell in love, and she bore him three sons. Balor discovered this and slew Mac Kineely on a rock, whose red stains were still visible in the days when the folk tale was recited.
Of the three infants, just one managed to survive, and adopted by the smith Gabhaide, was raised as his apprentice. One day, Balar appeared on the forge, and ordered some spears to be made when only the apprentice was at the workshop. Balar let slip the fact that he had killed Mac Kineely, not realising the apprentice was the bereaved son (not named, but presumably the equivalent of Lugh). The apprentice, pretending to slave away at the forge, awaited his chance and "taking a glowing rod from the furnace, thrust it through the Basilisk eye of Balor," thus exacting his revenge.<ref name=odonovan /> -->
==Seanscéal áitiúil tíreolaíochta==
Tá fothrach [[dolmain]]e darb ainm Leaba na Glaise le feiceáil i [[Sealaí]], [[Contae an Chláir]],<ref name=borlase>{{Harvnb|Borlase|1897|p=883}} (béaloideas bailithe ag [[John O'Donovan]] ina Litreacha Shuirbhéireacht Ordanáis.</ref> agus deirtear gur le gabha miotasach é, nó Mac Ceannfhaola nó Lon Mac Liomhtha (an gabha is amhlaidh a rinne san claíomh Mac an Lúin sa cheárta).<ref name=borlase /> Sa chontae cheana tá Sliabh na Glaise<ref>[https://www.logainm.ie/5960.aspx Sliabh na Glaise]</ref> agus tá dolmain an darb ainm [[Carraig na Glaise'']], áit chónaithe Lon mhic Liomhtha, gabha, is cosúil.<ref>{{Harvnb|Borlase|1897}}, " Deirtear go raibh Lon Mac Liomhtha ina chónaí i bpluais ar an sliabh seo. Is amhlaidh gur sheabhac, agus an chéad duine a rinne gaiscí faobhair sa cheárta in Éiríonn."</ref>
==An Fhiannaíocht==
Tá fiannaíocht eile bailithe ag an Donabhán, ina insítear gur bhall den [[Tuatha Dé Danann]] ab ea Lon, an gabha. Bhí lámh bhrollaigh sa bhreis aige, um a theanchair a bhreith<ref>"Bhí dhá láimh aige mar is gnách, agus d'fhás an tríú lámh, lenar chas sé iarainn na hinneonach, ó lár a bhrollaigh."</ref><ref>{{Harvnb|Borlase|1897|loc=iml. 3, lch. 884}}, ag lua Uí Dhonabháin</ref>) and one leg to hop on.<ref>{{Harvnb|Borlase|1897}} loc. cit. "Ní shiúladh sé riamh mar is gnách... ach léimeadh óna sheastán le cumhacht solúbtha a choime agus a leise."</ref> Cothaíodh é ar feadh na mblianta ag bó a ghoid sé ón Spáinn, agus cuireadh an bhó seo ar féarach ar Shliabh na Glaise, agus ní raibh dóthain torthúlachta in aon áit ar bith eile ar fud na tíre. "Líonadh an bhó seo soitheach ar bith lena chuid bainne... ag aon bhleán amháin". Bhí beirt bhan ann tráth ag cur geallta ar soitheach a thógfadh a táirgeacht, ach nuair a thugadh criathar, chruthaigh bainne na ba seacht sruthán ag cur thar bruach.
Deirtear chomh maith go raibh crúba droim ar ais ag an mbó, agus gur chuir i gcónaí na rianta mar thoradh dallamullóg ar gadaí eallaigh ar a tóir.
Thug Lon cuairt ar [[Fionn mac Cumhaill|Fhionn mac Cumhaill]] agus thug sé dúshlán na bhFiann rás a bheith acu. D'fhág [[Caílte mac Rónáin|Caoilte mac Rónáin]] cosluath ar deireadh é chuig Leaba na Glaise, ach nocht Lon ansin gur chleas cairdiúil ab ea an rás um Caoilte a thabhairt chuig a thigh ceárta agus sár-airm a ghaibhniú dá bhuíon gaiscíoch.<ref>{{Harvnb|Borlase|1897}}, a fhoinse ná ''O'Donovan, O.S.L.'' [Litreacha Shuirbhéireacht Ordanáis] <math>\tfrac{14}{B.23}</math> lch. 68. Foilsíodh na litreacha le déanaí mar {{Harvnb|O'Donovan|1997|}}.</ref>
==Logainmneacha i gContae Chorcaí==
Sa Leabhar ''Place Names and Antiquities of S. E. Cork'' le [[Patrick Power]] (1917), tugtar cur síos ar roinnt logainmneacha ar fud an chontae, gaolta le bó sheanscéalach, an Bhó Bhán<ref>Tá gaol idir an mBó Bhán agus an mbandia [[Boann]]</ref> agus Glas Gaibhneach/Gamhain/Gamhnach (tugann sé na trí litrithe seo).<ref name="power">{{
cite book |
last = Power |
first = Patrick |
authorlink = Patrick Power |
title = Place-names and antiquities of S.E. Cork, Ireland |
place = Baile Átha Cliath |
publisher = Hodges |
year = 1917 |
format = Internet Archive |
url=https://archive.org/details/placenamesantiqu02powe |
pages = 199, 205, 216
}}</ref>
* i bhFóite, ar [[Fota Island]], [[Contae Chorcaí]], bhí loch ann darbh ainm Loch na Bó, a cheaptaí go raibh a hainm fréamhaithe ó bhó seanscéalach ― an Bhó Bhán nó Glas Gaibhneach.{{Harvnb|Power|1917|p=199}}
* i mBaile Uí Óráin (gar do [[Mainistir Fhear Maí|Mhainistir Fhear Maí]]) faightear tobar darb ainm "Tobar Gamhnach". D'fhéadfadh é gurbh í an bhó eipeamanach í Glas na seanscéalta. Cuid den abha [[An Aighlinn|na hAighlinne]], a ritheann san fharraige taobh thiar den [[An Sciobairín|Sciobairín]], is ea an tobar.{{Harvnb|Power|1917|p=216}}
==Foinsí==
===Príomhfhoinsí===
{{refbegin}}
* {{
Citation |
last = Mackillop |
first = James |
year = 1998 |
title = Dictionary of Celtic Mythology |
place = New York |
publisher = Oxford University Press
}}
* "Glas Gaivlen" (béaloideas), inste le Shane O'Dugan, Toraigh, 1835.
** {{
Citation |
last = O'Donovan |
first = John |
year = 1856 |
title = Annála Ríoghachta Éireann: Annals of the Kingdom of Ireland by the Four Masters |
volume = 1 |
place = Baile Átha Cliath |
publisher = Hodges, Smith, and Co. |
url = https://books.google.com/books?id=8LHSAAAAMAAJ |
format = google |
pages = 18–21
}}
* "The Gloss Gavlen" (béaloideas), inste le John McGinty, Acaill.
** {{
Citation |
last = Larminie |
first = William |
year = 1893 |
title = West Irish Folk-tales and Romances |
volume = 1 |
place = Londain |
publisher = Elliot Stock |
url = https://archive.org/details/westirishfolktal00larmuoft |
format=Internet Archive |
pages=1–9
}}
* "The Cow," béaloideas bailithe ag O'Donovan, ó John Reagh O'Cahane, táilliúir, Cora Finne.
** {{
Citation |
last = Borlase |
first = William Copeland |
year = 1897 |
title = The Dolmens of Ireland |
volume = 3|
place = Londain |
publisher = Chapman&Hall |
pages = 883– |
url = https://books.google.com/books?id=wvJMAAAAMAAJ&pg=PA883 |
format = google
}}
** {{
Citation |
last = O'Donovan |
first = John |
last2 = O'Curry |
first2 = Eugene |
year = 1997 |
title = The Antiquities of County Clare: Ordnance Survey Letters 1839|
place = Ennis |
publisher = Clasp Press |
pages = 21–|
url = https://books.google.com/books?id=_zmCAAAAIAAJ |
format = snippet |
isbn = 9781900545037
}}
===Fofhoinsí===
* Lady Gregory, GaFM (chéad eagrán: 1903)
** {{
Citation |
last = Gregory |
first = Lady Isabella Augusta |
year = 1905 |
title = Gods and fighting men: the story of Tuatha de Danann and of the Fianna of Ireland |
place = Londain |
publisher = John Murray |
url = https://books.google.com/books?id=3uDxKXNg8iUC |
format = google |
authorlink = Lady Gregory
}}
* {{
Citation |
last = Heaney |
first = Marie |
year = 1994 |
title = Over Nine Waves, a book of Irish legends |
place = London |
publisher = Faber and Faber |
isbn = 0-571-14231-1
}}, ll. 4–8, 246
* {{
Citation |
last = Squire |
first = Charles |
year = 1904 |
title = Celtic Myth and Legend: Poetry & Romance |
place = Londain |
publisher = Gresham Publishing Company |
url = https://books.google.com/books?id=t3WjqN6yfewC&pg=PA237 |
format = google |
pages = 233–7 |
isbn = 9781440042539
}}
* {{
Citation |
last = Rhys |
first = John |
year = 1886 |
title = Hibbert Lectures on the Origin and Growth of Religion as illustrated by Celtic Heathendom |
place = Londain/Dún Éideann |
publisher = Williams & Norgate |
url = https://books.google.com/books?id=MWRIAAAAMAAJ&pg=PA314 |
format = google |
pages = 314–
}}
{{refend}}
==Tagairtí==
{{reflist}}
{{Scéalta miotaseolaíochta}}
[[Catagóir:An Fhiannaíocht]]
[[Catagóir:Scéalta Miotaseolaíochta]]
o90knuo3j08kr1r2jn9blgsqyww8cph
Biróg
0
90110
1328692
1162660
2026-09-26T09:14:17Z
Marcas.oduinn
33120
/* */ Typos srl
1328692
wikitext
text/x-wiki
I [[Miotaseolaíocht na nGael]], bandraoi na [[Tuatha Dé Danann|Tuath Dé Danann]] ab ea '''Bioróg''' ([[Sean-Ghaeilge]] '''Biróg''').
I scéal an [[béaloideas|bhéaloidis]] bailithe ag [[Seán Ó Donnabháin]] in 1835, insítear gur chuala [[Balar]], gaiscíoch na [[Fomhóraigh|bhFomhórach]], tairngreacht go maródh a gharmhac féin é. Chun é seo a cheilt, choinnigh sé a aon-iníon [[Eithne]] ina príosúnach i dtúr ar [[Toraigh|Thoraigh]], as radharc agus caidreamh gach fear. Thug Bioróg cabhair ámh d'fhear darbh ainm Mac Cinnfhaelaidh, a ghoid Balar a bhó dhraíochta, dul isteach sa túr agus í a mhealladh. Tugadh trí rín d'Eithne, ach bhailigh Balar isteach i mbraillín iad agus thug sé do theachtaire iad chun iad a bhá i nguairneán. Bháigh an teachtaire beirt leanaí, ach de thaisme lig sé duine dóibh titim sa chuan, áit a tharrtháil Bioróg é. Thóg sí an leanbh chuig a athair, a thug é dá dheartháir, [[Gaibhne]] an gabha, le h[[altramas]]. Agus an buachaill fásta, mharaigh sé Balar.<ref>[[Seán Ó Donnabháin]] (eag. & aistr.), ''Annala Rioghachta Éireann'' Iml. 1, 1856, ll. 18–21, fonóta ''S''</ref>
Agus an scéal curtha i gcomparáid le téacsanna amhail is ''[[Cath Maighe Tuireadh]]'' agus ''[[Leabhar Gabhála na hÉireann]]'', is léir gur [[Lugh]] é an buachaill anaithnid, agus gurb athair Lugh, [[Cian]], é Mac Cinnfhaelaidh mar ionadaí.<ref>T. W. Rolleston, ''Myths and Legends of the Celtic Race'', 1911, ll. 109–112</ref><ref>[[Lady Gregory]], ''Gods and Fighting Men'', 1094, ll. 27–29</ref>
==Tagairtí==
{{reflist}}
{{Scéalta miotaseolaíochta}}
{{DEFAULTSORT:Birog}}
[[Category:Miotaseolaíocht na nGael]]
nnrcla2r3kddfe16ifz21usr9foglfy
1328693
1328692
2026-09-26T09:16:58Z
Marcas.oduinn
33120
/* */ Trírín
1328693
wikitext
text/x-wiki
I [[Miotaseolaíocht na nGael]], bandraoi na [[Tuatha Dé Danann|Tuath Dé Danann]] ab ea '''Bioróg''' ([[Sean-Ghaeilge]] '''Biróg''').
I scéal an [[béaloideas|bhéaloidis]] bailithe ag [[Seán Ó Donnabháin]] in 1835, insítear gur chuala [[Balar]], gaiscíoch na [[Fomhóraigh|bhFomhórach]], tairngreacht go maródh a gharmhac féin é. Chun é seo a cheilt, choinnigh sé a aon-iníon [[Eithne]] ina príosúnach i dtúr ar [[Toraigh|Thoraigh]], as radharc agus caidreamh gach fear. Thug Bioróg cabhair ámh d'fhear darbh ainm Mac Cinnfhaelaidh, a ghoid Balar a bhó dhraíochta, dul isteach sa túr agus í a mhealladh. Thug Eithne trírín ar an saol, ach bhailigh Balar isteach i mbraillín iad agus thug sé do theachtaire iad chun iad a bhá i nguairneán. Bháigh an teachtaire beirt leanaí, ach de thaisme lig sé duine dóibh titim sa chuan, áit a tharrtháil Bioróg é. Thóg sí an leanbh chuig a athair, a thug é dá dheartháir, [[Gaibhne]] an gabha, le h[[altramas]]. Agus an buachaill fásta, mharaigh sé Balar.<ref>[[Seán Ó Donnabháin]] (eag. & aistr.), ''Annala Rioghachta Éireann'' Iml. 1, 1856, ll. 18–21, fonóta ''S''</ref>
Agus an scéal curtha i gcomparáid le téacsanna amhail is ''[[Cath Maighe Tuireadh]]'' agus ''[[Leabhar Gabhála na hÉireann]]'', is léir gur [[Lugh]] é an buachaill anaithnid, agus gurb athair Lugh, [[Cian]], é Mac Cinnfhaelaidh mar ionadaí.<ref>T. W. Rolleston, ''Myths and Legends of the Celtic Race'', 1911, ll. 109–112</ref><ref>[[Lady Gregory]], ''Gods and Fighting Men'', 1094, ll. 27–29</ref>
==Tagairtí==
{{reflist}}
{{Scéalta miotaseolaíochta}}
{{DEFAULTSORT:Birog}}
[[Category:Miotaseolaíocht na nGael]]
jw7p1hyc97x7ngnd82goiiynex7k6ut
Trádáil sclábhaithe an Atlantaigh
0
90653
1328637
1237526
2026-09-25T13:15:49Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328637
wikitext
text/x-wiki
[[Íomhá:Slaveshipposter (cropped).jpg|deas|250px|thumb|Imlíne ar long sclábhaíochta na Breataine (an ''Brookes'', 1788)]]
Is éard a bhí i gceist le trádáil sclábhaithe an [[Atlantach|Atlantaigh]], trádáil sclábhaíochta trasatlantach, nó trádáil sclábhaithe Euro-Mheiriceá ná daoine Afracacha sclábhaithe éagsúla a iompar, go [[Meiriceá]] den chuid is mó. D'úsáid trádáil na sclábhaithe an bealach trádála triantánach agus a Mheán Pasáiste go rialta, agus bhí sé ann ón [[16ú haois|16ú]] go dtí an [[19ú haois]]. Ba iad formhór mór na ndaoine a sclábhaíodh agus a iompraíodh i dtrádáil na sclábhaithe trasatlantacha ná daoine ó Lár agus Iarthar na h[[Afraic]]e, a bhí díolta ag Afracánaigh eile in Iarthar na hAfraice, nó ag "prionsaí ceannaíochta" leath-Eorpacha le trádálaithe sclábhaithe [[Iarthar na hEorpa]] (agus líon beag á ghabháil go díreach ag na trádálaithe sclábhaithe i ruathair cósta), a thug go Meiriceá iad.<ref>{{cite web|title=Implications of the slave trade for African societies|url=https://www.bbc.co.uk/bitesize/guides/zxt3gk7/revision/7|publisher=[[BBC]]|access-date=12 June 2020|location=[[London]]}}</ref><ref>{{cite web|title=The capture and sale of slaves|url=http://www.liverpoolmuseums.org.uk/ism/slavery/africa/capture_sale.aspx|publisher=[[International Slavery Museum]]|access-date=14 October 2015|location=[[Liverpool]]}}</ref> Seachas na [[Portaingéil]]e, de ghnáth níor ghlac trádálaithe sclábhaithe Eorpacha páirt sna ruathair toisc go raibh ionchas saoil na nEorpach san Afraic fho-[[An Sahára|Shahárach]] níos lú ná bliain amháin le linn thréimhse thrádáil na sclábhaithe (a bhí ann sular forbraíodh cuinín mar chóireáil do maláire).<ref name="Sowell 2005 p. 121">{{cite book|last1=Sowell|first1=Thomas|author-link1=ThomasSowell|title=Black Rednecks and White Liberals|chapter=The Real History of Slavery|publisher=[[Encounter Books]]|place=New York|page=[https://archive.org/details/blackredneckswhi00thom/page/121 121]|isbn=978-1594030864|year=2005|title-link=Black Rednecks and White Liberals}}</ref> Bhí geilleagair an Atlantaigh Theas agus an [[Mhuir Chairib]] ag brath go háirithe ar shaothar chun siúcra a tháirgeadh agus tráchtearraí eile. Mheas na stáit sin in Iarthar na hEorpa go raibh sé seo ríthábhachtach go raibh siad, i ndeireadh an [[17ú haois|17ú]] agus san [[18ú haois]], ag taisteal lena chéile chun impireachtaí thar lear a chruthú.<ref name="Mannix 1962 Introduction-1–5">{{cite book|last=Mannix|first=Daniel|title=Black Cargoes|url=https://archive.org/details/blackcargoeshist00mann|url-access=registration|year=1962|publisher=The Viking Press|pages=Introduction–1–5}}</ref>
Ba iad na Portaingéalaigh, sa 16ú haois, an chéad duine a ghlac páirt i dtrádáil sclábhaithe an Atlantaigh. Sa bhliain 1526, chríochnaigh siad an chéad aistear sclábhaithe trasatlantach chun na [[Brasaíl]]e, agus lean Eorpaigh eile go luath.<ref>{{Cite web|title = Shipwreck Shines Light on Historic Shift in Slave Trade|url = http://news.nationalgeographic.com/2015/06/150605-shipwreck-slave-trade-south-africa-18th-century-brazil|publisher = National Geographic Society|access-date = June 8, 2015|first = Greta|last = Weber|date = June 5, 2015|teideal = Cóip cartlainne|archiveurl = https://web.archive.org/web/20150607030319/http://news.nationalgeographic.com/2015/06/150605-shipwreck-slave-trade-south-africa-18th-century-brazil/|archivedate = Meitheamh 7, 2015|dátarochtana = Nollaig 13, 2020}}</ref> Mheas úinéirí loinge na sclábhaithe mar lasta le hiompar go Meiriceá chomh tapa agus chomh saor agus ab fhéidir, go ndíolfaí iad chun obair ar phlandálacha [[caife]], [[tobac]], [[cócó]], [[siúcra]], agus [[Cadás|cadáis]], mianaigh [[Ór|óir]] agus [[Airgead (dúil)|airgid]], páirceanna [[rís]]e, an tionscal na tógála, ag gearradh adhmaid do longa, mar shaothar oilte, agus mar sheirbhísigh intíre.<ref name="Mannix 1962 Introduction-1–5"/> Rangaíodh na chéad Afracacha a fuadaíodh chuig na coilíneachtaí [[Sasana]]cha mar sheirbhísigh faoi dhíon, agus seasamh dlíthiúil cosúil leo mar oibrithe conradh-bhunaithe ag teacht ón m[[Breatain]] ó [[Éirinn]].<ref>{{Lua idirlín |url=https://www.historyireland.com/18th-19th-century-history/18th-19th-century-social-perspectives/the-irish-in-the-anglo-caribbean-servants-or-slaves/ |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2020-12-13 |archivedate=2021-01-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210123072137/https://www.historyireland.com/18th-19th-century-history/18th-19th-century-social-perspectives/the-irish-in-the-anglo-caribbean-servants-or-slaves/ }}</ref> Faoi lár an 17ú haois, áfach, bhí an sclábhaíocht cruaite mar chaste ciníoch, agus sclábhaithe Afracacha agus a sliocht sa todhchaí ina maoin dá n-úinéirí go dlíthiúil, toisc gur sclábhaithe iad leanaí a rugadh do mháithreacha sclábhaithe freisin (''partus sequitur ventrem''). Mar mhaoin, measadh gur earraí nó aonaid saothair iad na daoine, agus díoladh iad ag margaí le hearraí agus seirbhísí eile.
Ba iad na [[Portaingéalaigh]], na [[Sasanaigh]], na [[Spáinnigh]], na [[Francaigh]], na [[Dúitsigh]] agus na [[Danmhargaigh]] príomhnáisiúin trádála sclábhaithe an Atlantaigh, de réir méid trádála. Bhí seach-chuairteanna bunaithe ag cuid acu ar chósta na hAfraice áit ar cheannaigh siad sclábhaithe ó cheannairí áitiúla na hAfraice.<ref>Klein, Herbert S., and Jacob Klein. ''The Atlantic Slave Trade''. Cambridge University Press, 1999, pp. 103–139.</ref> Rinne fachtóir bainistíocht ar na sclábhaithe seo, a bunaíodh ar an gcósta nó gar dó chun loingseoireacht sclábhaithe chuig an Domhan Nua a bhrostú. Cuireadh sclábhaithe i bpríosún i monarcha agus iad ag fanacht ar loingsiú. Is iad na meastacháin reatha gur seoladh thart ar 12 milliún go 12.8 milliún Afracach trasna an Atlantaigh thar thréimhse 400 bliain.<ref>[[Ronald Segal]], ''The Black Diaspora: Five Centuries of the Black Experience Outside Africa'' (New York: Farrar, Straus and Giroux, 1995), {{ISBN|0-374-11396-3}}, p. 4. "It is now estimated that 11,863,000 slaves were shipped across the Atlantic." (Note in original: Paul E. Lovejoy, "The Impact of the Atlantic Slave Trade on Africa: A Review of the Literature", in ''Journal of African History'' 30 (1989), p. 368.)</ref> Bhí an líon a cheannaigh na trádálaithe i bhfad níos airde, toisc go raibh ráta báis ard ag an sliocht thart ar 1.2–2.4 milliún ag fáil bháis le linn an turais agus na milliúin eile i gcampaí séasúir i Muir Chairib tar éis dóibh an Domhan Nua a bhaint amach. Fuair na milliúin daoine bás freisin mar thoradh ar ruathair sclábhaithe, cogaí, agus le linn iompair chuig an gcósta le díol le trádálaithe sclábhaithe Eorpacha.<ref name="online at pp. 119–120">Patrick Manning, "The Slave Trade: The Formal Demographics of a Global System" in Joseph E. Inikori and Stanley L. Engerman (eds), ''The Atlantic Slave Trade: Effects on Economies, Societies and Peoples in Africa, the Americas, and Europe'' (Duke University Press, 1992), pp. 117–44, [https://books.google.com/books?id=abvkqNGSTZ0C&pg=PA119 online at pp. 119–120.]</ref><ref name="ReferenceA">Stannard, David. ''American Holocaust''. Oxford University Press, 1993.</ref><ref>Eltis, David and Richardson, David, "The Numbers Game". In: Northrup, David: ''The Atlantic Slave Trade'', 2nd edn, Houghton Mifflin Co., 2002, p. 95.</ref><ref>Basil Davidson. ''The African Slave Trade''.</ref> Ag tús an 19ú haois, ghníomhaigh rialtais éagsúla chun an trádáil a thoirmeasc, cé gur tharla smuigleáil neamhdhleathach fós. Go luath sa 21ú haois, d’eisigh roinnt rialtais leithscéal as trádáil na sclábhaithe trasatlantacha.
[[Íomhá:Slave Auction Ad.jpg|200px|deas|mion|Atáirgeadh bille láimhe a fhógraíonn ceant sclábhaithe, i [[Charleston, Carolina Theas]], 1769.]]
==Tagairtí==
{{reflist}}
{{síol}}
{{DEFAULTSORT:Tradail sclabhaithe an Atlantaigh}}
[[Catagóir:An Nua-Aois Luath]]
[[Catagóir:An tAigéan Atlantach]]
[[Catagóir:Ciníochas]]
[[Catagóir:Sclábhaíocht]]
n33gx89yytp5yc8sjkp51gmlgs4vsl3
Vicipéid:Mná gan leathanach ar Vicipéid
4
95192
1328706
1328305
2026-09-26T11:51:09Z
ListeriaBot
25319
Wikidata list updated [V2]
1328706
wikitext
text/x-wiki
Seo a leanas liosta mná Éireannacha gan leathanach ar Vicipéid:
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?linkcount WHERE {
?item wdt:P27|wdt:P17|wdt:P495|wdt:P1532 wd:Q27 .
FILTER NOT EXISTS { # has no en.wikipedia sitelink
?wen schema:about ?item .
?wen schema:isPartOf <https://ga.wikipedia.org/> .
}
?item wdt:P21 wd:Q6581072 . # gender: female
?item wdt:P31 wd:Q5 . # human
OPTIONAL {?item wikibase:sitelinks ?linkcount .} # count of sitelinks
} limit 1000
|sort=P569
|columns=label:name,P18,description,P106,P569,P570,P19,P20,item:nasc wikidata,?linkcount:méid naisc
|thumb=40
|autolist=fallback
|links=red
|summary=itemnumber
}}
{| class='wikitable sortable'
! name
! íomhá
! description
! gairm
! dáta breithe
! dáta báis
! áit bhreithe
! áit bháis
! nasc wikidata
! méid naisc
|-
| [[Juliana FitzGerald, Lady of Thomond]]
|
| uasal Éireannach
|
| data-sort-value="1263" | 1263
| data-sort-value="1300" | 1300-09-24
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q3811097|Q3811097]]
| 3
|-
| [[Margaret FitzGerald, Cuntaois Urumhan]]
| [[Íomhá:Unknown early 15th century lady on palimpsest chest tomb of Piers Butler, 8th Earl of Ormond (1467-1539), St Canice's Cathedral, Kilkenny, supposed to represent his wife Margaret Fitzgerald.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] person (1401–1542) ♀; child of [[Gearóid Mór Mac Gearailt]] agus Alison Eustace; spouse of Piers Butler, 8ú hIarla Urumhan
|
| data-sort-value="1401" | 15th century
| data-sort-value="1542" | 1542-08-09
|
| [[Cill Chainnigh]]
| [[:d:Q208901|Q208901]]
| 4
|-
| [[Elizabeth Stanhope]]
| [[Íomhá:Elizabeth Countess of Chesterfield.png|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] person (1640–1665) ♀; child of James Butler, 1st Duke of Ormonde agus Elizabeth Butler; spouse of Philip Stanhope
|
| data-sort-value="1640" | 1640-06-29
| data-sort-value="1665" | 1665-07
| [[Caisleán Chill Chainnigh]]
|
| [[:d:Q245681|Q245681]]
| 3
|-
| [[Grizel Steevens]]
| [[Íomhá:Grizell Steevens.png|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht na Breataine Móire|ríocht na breataine móire]] benefactor (1653–1746) ♀
| [[benefactor]]
| data-sort-value="1653" | 1653
| data-sort-value="1746" | 1746
| [[Sasana]]
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[:d:Q1124291|Q1124291]]
| 3
|-
| [[Elizabeth Aldworth]]
| [[Íomhá:MrsAldworth.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] uasal (1692–1773) ♀; child of Arthur St Leger, 1st Viscount Doneraile agus Elizabeth Hayes; spouse of Richard Aldworth
| [[uasal]]
| data-sort-value="1692" | 1692<br/>1695
| data-sort-value="1773" | 1773<br/>1772-05-11
| [[Dún ar Aill]]
| [[Contae Chorcaí]]
| [[:d:Q1773537|Q1773537]]
| 11
|-
| [[Elizabeth Griffith]]
| [[Íomhá:Elizabeth griffith.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[An Bhreatain Bheag|breatnach]] aisteoir stáitse, [[Scríbhneoir|scríbhneoir]], scríbhneoir aistí, drámadóir agus [[Aisteoir|aisteoir]] (1727–1793) ♀
| [[aisteoir stáitse]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir aistí]]<br/>[[drámadóir]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1727" | 1727-10-11
| data-sort-value="1793" | 1793-01-05
| [[Sir Forgannwg]]
| [[Cill Dara]]
| [[:d:Q1331217|Q1331217]]
| 8
|-
| [[Nano Nagle]]
| [[Íomhá:Nano Nagle.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] bean rialta Chríostaí, ban-ab (1728–1784) ♀
| [[bean rialta Chríostaí]]
| data-sort-value="1728" | 1728
| data-sort-value="1784" | 1784-04-20
| [[Contae Chorcaí]]
| [[Corcaigh]]
| [[:d:Q596669|Q596669]]
| 11
|-
| [[Catherine McAuley]]
| [[Íomhá:Photo mcauley.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] duine rialta, [[Bean rialta|bean rialta]] agus [[Altra|altra]] (1778–1841) ♀
| [[duine rialta]]<br/>[[bean rialta]]<br/>[[altra]]
| data-sort-value="1778" | 1778-09-29
| data-sort-value="1841" | 1841-11-11
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[:d:Q2736460|Q2736460]]
| 15
|-
| [[Anna Maria Hall]]
| [[Íomhá:Forlorn-hope-amhall.png|center|40px]]
| úrscéalaí Éireannach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]<br/>[[eagarthóir]]<br/>[[daonchara]]
| data-sort-value="1800" | 1800-01-06
| data-sort-value="1881" | 1881-01-30
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Molesey]]
| [[:d:Q562000|Q562000]]
| 16
|-
| [[Ismania Nugent]]
| [[Íomhá:Ismania Catherine FitzRoy, Baroness Southampton.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] bean choimhdeachta, Lady of the Bedchamber (1838–1918) ♀; child of Walter Nugent, 1st Baron Nugent agus Georgiana Elizabeth Jenkinson; spouse of Charles FitzRoy, 3rd Baron Southampton
| [[bean choimhdeachta]]
| data-sort-value="1838" | 1838-09-23
| data-sort-value="1918" | 1918-08-18
| [[Éire]]
|
| [[:d:Q3802599|Q3802599]]
| 3
|-
| [[Joanna Hiffernan]]
| [[Íomhá:Courbe Portrait de Jo.jpg|center|40px]]
| mainicín Éireannach
| [[mainicín ealaíne]]<br/>[[péintéir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]
| data-sort-value="1843" | 1843
| data-sort-value="2000" | 20th century<br/>1903
| [[Luimneach]]
| [[Holborn]]
| [[:d:Q457483|Q457483]]
| 16
|-
| [[Ellen (Nellie) Cashman]]
| [[Íomhá:Ellen Cashman.gif|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] taiscéalaí, bialannaí agus prospector (1845–1925) ♀; Alaska Women's Hall of Fame, Arizona Women's Hall of Fame, National Cowgirl Museum and Hall of Fame agus Alaska Mining Hall of Fame
| [[taiscéalaí]]<br/>[[bialannaí]]<br/>[[prospector]]
| data-sort-value="1845" | 1845-08-25
| data-sort-value="1925" | 1925-01-04
| [[An Cóbh]]
| [[Victoria, an Cholóim Bhriotanach|Victoria]]
| [[:d:Q602294|Q602294]]
| 8
|-
| [[Fanny Parnell]]
| [[Íomhá:Miss Fanny Parnell 1882.jpg|center|40px]]
| file Éireannach (1848 – 1882)
| [[scríbhneoir]]<br/>[[file]]
| data-sort-value="1848" | 1848-09-04
| data-sort-value="1882" | 1882-07-20
|
|
| [[:d:Q3066476|Q3066476]]
| 5
|-
| [[George Egerton]]
| [[Íomhá:George Egerton in the 1930s.jpg|center|40px]]
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]]-[[An Astráil|astrálach]] [[Scríbhneoir|scríbhneoir]], drámadóir, [[Úrscéalaí|úrscéalaí]] agus aistritheoir (1859–1945) ♀; child of John Joseph Dunne agus Elizabeth George; spouse of Reginald Edward Golding Bright, Henry Peter Higginson agus Egerton Clairmonte
| [[scríbhneoir]]<br/>[[drámadóir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[aistritheoir]]
| data-sort-value="1859" | 1859-12-14<br/>1860
| data-sort-value="1945" | 1945-08-12
| [[an Astráil]]
| [[Londain]]
| [[:d:Q273207|Q273207]]
| 10
|-
| [[May Langrishe]]
|
| imreoir leadóige Éireannach
| [[imreoir leadóige]]
| data-sort-value="1864" | 1864-12-31
| data-sort-value="1939" | 1939-01-24
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
| [[Charmouth]]
| [[:d:Q1727762|Q1727762]]
| 4
|-
| [[Louisa Martin]]
| [[Íomhá:Mollie martin.jpg|center|40px]]
| imreoir leadóige Éireannach
| [[imreoir leadóige]]
| data-sort-value="1865" | 1865-09-03
| data-sort-value="1941" | 1941-10-24
| [[An Dúcharraig]]
| [[Port Rois]]
| [[:d:Q1395948|Q1395948]]
| 12
|-
| [[Lena Rice]]
| [[Íomhá:Lena rice.jpg|center|40px]]
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann|Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann]] imreoir leadóige (1866–1907) ♀
| [[imreoir leadóige]]
| data-sort-value="1866" | 1866-06-21
| data-sort-value="1907" | 1907-06-21
| [[Loch Ceann]]
| [[Loch Ceann]]
| [[:d:Q267303|Q267303]]
| 22
|-
| [[M. Obré]]
| [[Íomhá:Ireland England 1903.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1870" | 1870s
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q55739841|Q55739841]]
| 1
|-
| [[Annie Moore]]
| [[Íomhá:Annie Moore.png|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] person (1874–1924) ♀
|
| data-sort-value="1874" | 1874-04-24
| data-sort-value="1924" | 1924-12-06
| [[Corcaigh]]
| [[Manhattan]]
| [[:d:Q529195|Q529195]]
| 6
|-
| [[Hilda Chater]]
|
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann|Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] imreoir fichille (1874–1968) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1874" | 1874-08-28
| data-sort-value="1968" | 1968-11-27
|
|
| [[:d:Q105722375|Q105722375]]
| 4
|-
| [[Bickford]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1875" | 1875
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q55739807|Q55739807]]
| 0
|-
| [[T. D. Good-Carroll]]
| [[Íomhá:Ireland England 1903.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1879" | 1879-11-01
| data-sort-value="1958" | 1958-02-21
| [[An Charraig Dhubh]]
| [[Droichead na Dothra]]
| [[:d:Q27044123|Q27044123]]
| 3
|-
| [[Sara Allgood]]
| [[Íomhá:Sara Allgood 1939.JPG|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1880" | 1880-10-30<br/>1883
| data-sort-value="1950" | 1950-09-13
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Woodland Hills]]
| [[:d:Q238070|Q238070]]
| 30
|-
| [[Mary Dickenson-Auner]]
|
| cumadóir Éireannach
| [[cumadóir]]<br/>[[veidhleadóir]]
| data-sort-value="1880" | 1880-10-24
| data-sort-value="1965" | 1965-05-25
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Vín]]
| [[:d:Q1719083|Q1719083]]
| 4
|-
| [[Irene Hamilton]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1880" | 1880s
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q55739833|Q55739833]]
| 0
|-
| [[Manders]]
| [[Íomhá:Mrs Manders.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1880" | 1880s
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q55739843|Q55739843]]
| 1
|-
| [[Hazlett]]
| [[Íomhá:Irish International Badminton team 1909.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1880" | 1880s
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q84044654|Q84044654]]
| 1
|-
| [[Louisa Plews]]
| [[Íomhá:Irish International Badminton team 1912.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1881" | 1881
| data-sort-value="1969" | 1969-12-10
|
| [[Baile na Lobhar]]
| [[:d:Q55739855|Q55739855]]
| 1
|-
| [[Storey]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1885" | 1885
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q55739860|Q55739860]]
| 0
|-
| [[H. Pigot]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1887" | 1887
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q65554314|Q65554314]]
| 0
|-
| [[C. Johnstone]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1888" | 1888
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q27574560|Q27574560]]
| 0
|-
| [[Nora Lambert]]
| [[Íomhá:Miss Lambert.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1888" | 1888
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q65554502|Q65554502]]
| 1
|-
| [[F. O. D. Trench]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1889" | 1889
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q27574551|Q27574551]]
| 0
|-
| [[E. F. Stewart]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1890" | 1890s
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q55739822|Q55739822]]
| 0
|-
| [[Bridget Dowling]]
| [[Íomhá:Bridget Dowling Hitler NYWTS.jpg|center|40px]]
| céilí Alois Hitler
| [[scríbhneoir]]
| data-sort-value="1891" | 1891-07-03
| data-sort-value="1969" | 1969-11-18
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Long Island]]
| [[:d:Q454576|Q454576]]
| 16
|-
| [[Patricia Collinge]]
| [[Íomhá:Patricia-collinge-trailer.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Meiriceánach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1892" | 1892-09-20
| data-sort-value="1974" | 1974-04-10
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]]
| [[:d:Q177208|Q177208]]
| 20
|-
| [[Dorothy Colpoys]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1894" | 1894-11-26
| data-sort-value="1980" | 1980
| [[Surrey]]
| [[Devon]]
| [[:d:Q27783241|Q27783241]]
| 2
|-
| [[A. M. Head]]
| [[Íomhá:Mrs A.M. Head.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1895" | 1895
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q15290937|Q15290937]]
| 4
|-
| [[Enid Starkie]]
|
| léirmheastóir liteartha Éireannach
| [[múinteoir ollscoile]]<br/>[[beathaisnéisí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[focleolaí]]
| data-sort-value="1897" | 1897-08-18
| data-sort-value="1970" | 1970-04-21
| [[Cill Iníon Léinín]]
|
| [[:d:Q1343100|Q1343100]]
| 3
|-
| [[Ninette de Valois]]
| [[Íomhá:Ninette de Valois (1974).jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] damhsóir bailé, cóiréagrafaí, leabhrógaí, máistir bailé, [[Scríbhneoir|scríbhneoir]], múinteoir bailé, [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]], ballet director agus damhsóir (1898–2001) ♀; Chevalier de la Légion d'honneur, Gradam Laurence Olivier, Dame Commander of the Order of the British Empire, Duais Erasmus, Companion of Honour, Ord Fiúntais, Bonn Albert, Society of London Theatre Special Award, Critics' Circle Award for Distinguished Service to the Arts agus Queen Elizabeth II Coronation Award; member of Acadamh Ealaíona agus Eolaíochtaí Mheiriceá; child of Thomas Robert Alexander Stannus agus Elizabeth Graydon Smith; spouse of Arthur Blackall Connell
| [[damhsóir bailé]]<br/>[[cóiréagrafaí]]<br/>[[leabhrógaí]]<br/>[[máistir bailé]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[múinteoir bailé]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>[[ballet director]]<br/>[[damhsóir]]
| data-sort-value="1898" | 1898-06-06
| data-sort-value="2001" | 2001-03-08
| [[Baile Coimín]]
| [[Londain]]
| [[:d:Q234436|Q234436]]
| 34
|-
| [[Elizabeth Bowen]]
| [[Íomhá:Elizabeth Bowen (cropped).png|center|40px]]
| scríbhneoir Éireannach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[gearrscéalaí]]
| data-sort-value="1899" | 1899-06-07
| data-sort-value="1973" | 1973-02-22
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Londain]]
| [[:d:Q235308|Q235308]]
| 44
|-
| [[Eileen Percy]]
| [[Íomhá:Eileen Percy - Aug 14 1920 EH.jpg|center|40px]]
| aisteoir Gael-Mheiriceánach (1900-1973)
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1900" | 1900-08-21
| data-sort-value="1973" | 1973-07-29
| [[Béal Feirste]]
| [[Los Angeles, California|Los Angeles]]
| [[:d:Q2070491|Q2070491]]
| 12
|-
| [[D. Anderson]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1900" | 1900s
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q55739817|Q55739817]]
| 0
|-
| [[D. Pilkington]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1900" | 1900s
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q55739819|Q55739819]]
| 0
|-
| [[Muriel Homan]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1900" | 1900s
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q55739840|Q55739840]]
| 0
|-
| [[Iris Origo]]
| [[Íomhá:Iris Origo Donata.jpg|center|40px]]
| scríbhneoir Briotanach
| [[staraí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[feirmeoir]]<br/>[[beathaisnéisí]]<br/>[[dialannaí]]
| data-sort-value="1902" | 1902-08-15
| data-sort-value="1988" | 1988-06-28
| [[Gloucestershire]]
| [[Siena]]
| [[:d:Q518613|Q518613]]
| 8
|-
| [[Derreen Good]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1904" | 1904-08-15
| data-sort-value="2000" | 20th century
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q55739818|Q55739818]]
| 1
|-
| [[Norma Stoker]]
| [[Íomhá:Norma Stoker.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir leadóige]]<br/>[[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1905" | 1905-03-26
| data-sort-value="1962" | 1962-08-21
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Contae Bhaile Átha Cliath]]
| [[:d:Q1999289|Q1999289]]
| 5
|-
| [[Olive Wilson]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1905" | 1905
| data-sort-value="1948" | 1948
| [[Doire]]
|
| [[:d:Q2019968|Q2019968]]
| 2
|-
| [[Edel Quinn]]
| [[Íomhá:Edel Quinn.png|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] misinéir (1907–1944) ♀
| [[misinéir]]
| data-sort-value="1907" | 1907-09-14
| data-sort-value="1944" | 1944-05-12
| [[Ceann Toirc]]
| [[Nairobi]]
| [[:d:Q443996|Q443996]]
| 15
|-
| [[G. Good]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1908" | 1908
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q65554295|Q65554295]]
| 0
|-
| [[Christabel Bielenberg]]
|
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[An Ghearmáin|gearmánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] agus trodaí frithbheartaíochta (1909–2003) ♀; Commander's Cross of the Order of Merit of the Federal Republic of Germany; child of Percy Collingwood Burton agus Christabel Rose Harmsworth; spouse of Peter Bielenberg
| [[scríbhneoir]]<br/>[[trodaí frithbheartaíochta]]
| data-sort-value="1909" | 1909-06-18
| data-sort-value="2003" | 2003-11-02
| [[Londain]]
| [[An Tulach]]
| [[:d:Q97287|Q97287]]
| 7
|-
| [[Margaret Kelly]]
| [[Íomhá:MargaretKellyYoung.JPG|center|40px]]
| damhsóir Éireannach
| [[bainisteoir]]<br/>[[cóiréagrafaí]]<br/>[[damhsóir]]
| data-sort-value="1910" | 1910-06-24
| data-sort-value="2004" | 2004-09-11
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Páras]]
| [[:d:Q1747577|Q1747577]]
| 8
|-
| [[Eileen Goulding]]
| [[Íomhá:Irish Leinster Interprovincial Badminton team 1936.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1910" | 1910s
|
|
|
| [[:d:Q84044350|Q84044350]]
| 1
|-
| [[Billy Kelly]]
| [[Íomhá:Billie Kelly.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1910" | 1910s
|
|
|
| [[:d:Q84044367|Q84044367]]
| 1
|-
| [[Mavis Macnaughton]]
| [[Íomhá:Mavis Hamilton.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1911" | 1911-09-14
| data-sort-value="1958" | 1958-11
| [[Ráth Domhnaigh]]
|
| [[:d:Q1647577|Q1647577]]
| 5
|-
| [[G. Carty]]
| [[Íomhá:Badminton 1939.JPG|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1911" | 1911
|
|
|
| [[:d:Q65554294|Q65554294]]
| 1
|-
| [[Marguerite Dockrell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (1912–1983) ♀; child of [[Henry Morgan Dockrell]]
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1912" | 1912-03-10
| data-sort-value="1983" | 1983-09
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Northampton]]
| [[:d:Q23936583|Q23936583]]
| 4
|-
| [[Geraldine Fitzgerald]]
| [[Íomhá:Geraldine-Fitzgerald-August-1944.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Gael-Mheiriceánach
| [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[stiúrthóir drámaíochta]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1913" | 1913-11-24
| data-sort-value="2005" | 2005-07-17
| [[Na Clocha Liatha]]
| [[Upper East Side]]
| [[:d:Q236396|Q236396]]
| 38
|-
| [[Joyce Redman]]
|
| aisteoir Angla-Éireannach
| [[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[amharclannóir]]
| data-sort-value="1915" | 1915-12-09
| data-sort-value="2012" | 2012-05-10
| [[Gosforth]]
| [[Pembury]]
| [[:d:Q442956|Q442956]]
| 17
|-
| [[Dorothy Donaldson]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]<br/>[[imreoir haca]]
| data-sort-value="1915" | 1915
| data-sort-value="2011" | 2011-09-04
| [[Port Láirge]]
|
| [[:d:Q1250293|Q1250293]]
| 4
|-
| [[E. Hall]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1915" | 1915
|
|
|
| [[:d:Q134423755|Q134423755]]
| 0
|-
| [[Bridie O'Flaherty]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1917" | 1917-10-27
| data-sort-value="2006" | 2006-01-12
|
| [[Gaillimh]]
| [[:d:Q914007|Q914007]]
| 2
|-
| [[Maeve Brennan]]
|
| scríbhneoir Éireannach
| [[iriseoir]]<br/>[[léirmheastóir liteartha]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[colúnaí]]
| data-sort-value="1917" | 1917-01-06
| data-sort-value="1993" | 1993-11-01
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]]
| [[:d:Q1883652|Q1883652]]
| 9
|-
| [[Margaret Barry]]
|
| ceoltóir Éireannach
| [[bainseóí]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ceoltóir]]
| data-sort-value="1917" | 1917
| data-sort-value="1989" | 1989
| [[Corcaigh]]
| [[Baile Labhráis]]
| [[:d:Q2073268|Q2073268]]
| 4
|-
| [[Josie MacAvin]]
|
| dearthóir seit
| [[dearthóir léiriúchán]]
| data-sort-value="1919" | 1919-04-23
| data-sort-value="2005" | 2005-01-26
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Baile na Manach]]
| [[:d:Q178716|Q178716]]
| 9
|-
| [[Barbara Good]]
| [[Íomhá:Barbara J. Good.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1920" | 1920
|
|
|
| [[:d:Q807442|Q807442]]
| 3
|-
| [[Elizabeth Shaw]]
| [[Íomhá:Elizabeth Shaw (1989) by Guenter Prust.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] scigealaíontóir, maisitheoir, cartúnaí, maisitheoir, ealaíontóir grafach, [[Grianghrafadóir|grianghrafadóir]], [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] agus scríbhneoir litríocht pháistí (1920–1992) ♀; Gutenberg Prize
| [[scigealaíontóir]]<br/>[[maisitheoir]]<br/>[[cartúnaí]]<br/>[[ealaíontóir grafach]]<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]
| data-sort-value="1920" | 1920-05-04
| data-sort-value="1992" | 1992-06-27
| [[Béal Feirste]]
| [[Beirlín]]
| [[:d:Q1331314|Q1331314]]
| 3
|-
| [[Eilís Dillon]]
|
| scríbhneoir Éireannach
| [[file]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]
| data-sort-value="1920" | 1920-03-07
| data-sort-value="1994" | 1994-07-19
| [[Gaillimh]]
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[:d:Q1567235|Q1567235]]
| 9
|-
| [[Nora Conway]]
| [[Íomhá:Badminton 1939.JPG|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1920" | 1920s
| data-sort-value="2010" | 2010s
|
|
| [[:d:Q6457791|Q6457791]]
| 3
|-
| [[B. Potter]]
|
| imreoir badmantain Éireannach
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1920" | 1920s
|
|
|
| [[:d:Q55739806|Q55739806]]
| 0
|-
| [[Leland Bardwell]]
|
| scríbhneoir Éireannach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[file]]<br/>[[drámadóir]]
| data-sort-value="1922" | 1922-02-25
| data-sort-value="2016" | 2016-06-28
| [[Chennai]]
| [[Sligeach]]
| [[:d:Q1816611|Q1816611]]
| 4
|-
| [[Kathleen Ryan]]
| [[Íomhá:Kathleen Ryan (in "Odd Man Out").png|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]
| data-sort-value="1922" | 1922-09-08
| data-sort-value="1985" | 1985-12-11<br/>1985-11-11
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[:d:Q3194084|Q3194084]]
| 7
|-
| [[V. H. Gillespie]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1923" | 1923
|
|
|
| [[:d:Q65554623|Q65554623]]
| 0
|-
| [[Mary Catherine Tinney]]
|
| taidhleoir Éireannach
| [[taidhleoir]]
| data-sort-value="1924" | 1924-02-15
| data-sort-value="2006" | 2006-11-22
| [[Albain]]
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[:d:Q1410325|Q1410325]]
| 3
|-
| [[Sheila Manahan]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1924" | 1924-01-01
| data-sort-value="1988" | 1988-03-29
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Londain]]
| [[:d:Q1414336|Q1414336]]
| 4
|-
| [[Peggy Cummins]]
| [[Íomhá:Peggy Cummins. Promotion 1950.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach a rugadh sa Bhreatain Bheag
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1925" | 1925-12-18
| data-sort-value="2017" | 2017-12-29
| [[Prestatyn]]
| [[Londain]]
| [[:d:Q441467|Q441467]]
| 20
|-
| [[Doreen Keogh]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]
| data-sort-value="1925" | 1925-05-02<br/>1924-04-10
| data-sort-value="2017" | 2017-12-31
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Baile Mhic Andáin]]
| [[:d:Q2018740|Q2018740]]
| 5
|-
| [[B. Curran]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1925" | 1925
|
|
|
| [[:d:Q65554200|Q65554200]]
| 0
|-
| [[W. Swann]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1925" | 1925
|
|
|
| [[:d:Q134573262|Q134573262]]
| 0
|-
| [[Anne McCaffrey]]
| [[Íomhá:Anne McCaffrey 2005.JPG|center|40px]]
| úrscéalaí Gael-Mheiriceánach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[scríbhneoir ficsean eolaíochta]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]
| data-sort-value="1926" | 1926-04-01
| data-sort-value="2011" | 2011-11-21
| [[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]]
| [[An Caisleán Nua, Contae Chill Mhantáin|An Caisleán Nua]]
| [[:d:Q233046|Q233046]]
| 40
|-
| [[Jean Kennedy Smith]]
| [[Íomhá:Jean Kennedy c1953.jpg|center|40px]]
| taidhleoir Gael-Mheiriceánach
| [[taidhleoir]]
| data-sort-value="1928" | 1928-02-20
| data-sort-value="2020" | 2020-06-17
| [[Bostún, Massachusetts|Bostún]]
| [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]]
| [[:d:Q272401|Q272401]]
| 30
|-
| [[Mona Baptiste]]
|
| [[Oileán na Tríonóide agus Tobága|Oileán na Tríonóide agus Tobága]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]], [[Amhránaí|amhránaí]] agus [[Ceoltóir|ceoltóir]] (fl. 1949–) (1928–1993) ♀; spouse of William Morrison
| [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ceoltóir]]
| data-sort-value="1928" | 1928-06-21
| data-sort-value="1993" | 1993-06-25
| [[Oileán na Tríonóide]]
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[:d:Q1662382|Q1662382]]
| 6
|-
| [[Kitty Hayes]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Ceoltóir|ceoltóir]] (1928–2008) ♀
| [[ceoltóir]]
| data-sort-value="1928" | 1928
| data-sort-value="2008" | 2008-05-17
|
|
| [[:d:Q1949254|Q1949254]]
| 3
|-
| [[Maeve Kyle]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] imreoir haca, rábálaí agus reathaí meánfhaid (1928–2025) ♀; Oifigeach Ord Impireacht na Breataine
| [[imreoir haca]]<br/>[[rábálaí]]<br/>[[reathaí meánfhaid]]
| data-sort-value="1928" | 1928-10-06
| data-sort-value="2025" | 2025-07-23
| [[Cill Chainnigh]]
|
| [[:d:Q6729406|Q6729406]]
| 6
|-
| [[Sheila Smyth]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1928" | 1928
|
|
|
| [[:d:Q27793294|Q27793294]]
| 0
|-
| [[Catherine Gaskin]]
|
| úrscéalaí Gael-Astráileach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]
| data-sort-value="1929" | 1929-04-02
| data-sort-value="2009" | 2009-09-06
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]<br/>[[Dundalk Bay]]
| [[Sydney]]
| [[:d:Q513055|Q513055]]
| 7
|-
| [[Esme Mercer]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1929" | 1929
|
|
|
| [[:d:Q27672134|Q27672134]]
| 0
|-
| [[R. Gibson]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1929" | 1929
|
|
|
| [[:d:Q65554544|Q65554544]]
| 0
|-
| [[Jennifer Johnston]]
| [[Íomhá:Jennifer Johnston (novelist).png|center|40px]]
| scríbhneoir Éireannach
| [[úrscéalaí]]<br/>[[scríbhneoir]]
| data-sort-value="1930" | 1930-01-12
| data-sort-value="2025" | 2025-02-25
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Dún Laoghaire]]
| [[:d:Q526219|Q526219]]
| 16
|-
| [[Yvonne Kelly]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1930" | 1930s
|
|
|
| [[:d:Q1547285|Q1547285]]
| 2
|-
| [[Susan Devlin]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1931" | 1931
|
| [[Winnipeg]]
|
| [[:d:Q2363393|Q2363393]]
| 4
|-
| [[Yvonne Barr]]
|
| víreolaí Éireannach
| [[vireolaí]]
| data-sort-value="1932" | 1932-03-11
| data-sort-value="2016" | 2016-02-13
| [[Ceatharlach]]
| [[Melbourne]]
| [[:d:Q456705|Q456705]]
| 13
|-
| [[Anne Donnelly]]
|
| péintéir Éireannach
| [[péintéir]]
| data-sort-value="1932" | 1932
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q1117247|Q1117247]]
| 3
|-
| [[J. Duncan]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1932" | 1932
|
|
|
| [[:d:Q65554344|Q65554344]]
| 0
|-
| [[Jean Lawless]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1933" | 1933
|
|
|
| [[:d:Q13481865|Q13481865]]
| 2
|-
| [[Audrey Dalton]]
| [[Íomhá:Audrey Dalton Wagon Train 1959.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1934" | 1934-01-21
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q439915|Q439915]]
| 19
|-
| [[Ann Ormonde]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1935" | 1935-01-20
|
| [[Coill Mhic Thomáisín]]
|
| [[:d:Q263468|Q263468]]
| 2
|-
| [[Nuala Fennell]]
| [[Íomhá:Nuala Fennell, April 1983 (cropped).jpg|center|40px]]
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1935" | 1935-11-25
| data-sort-value="2009" | 2009-08-11
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Bóthar Mhuirfean]]
| [[:d:Q526634|Q526634]]
| 5
|-
| [[Mary Bryan]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1936" | 1936
| data-sort-value="2017" | 2017-10-26
| [[Trá Lí]]
|
| [[:d:Q1906224|Q1906224]]
| 2
|-
| [[Morgan Llywelyn]]
|
| scríbhneoir Éireannach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[scríbhneoir ficsean eolaíochta]]<br/>[[úrscéalaí]]
| data-sort-value="1937" | 1937-12-03
|
| [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]]
|
| [[:d:Q3862976|Q3862976]]
| 5
|-
| [[Elizabeth Shaughnessy]]
|
| [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] imreoir fichille (*1937) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1937" | 1937
|
|
|
| [[:d:Q5363498|Q5363498]]
| 2
|-
| [[Carmencita Hederman]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1939" | 1939-10-23
| data-sort-value="2025" | 2025-05-31
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1043753|Q1043753]]
| 4
|-
| [[Gemma O'Connor]]
|
| scríbhneoir Éireannach
| [[athchóiritheoir]]<br/>[[scríbhneoir]]
| data-sort-value="1940" | 1940
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1501154|Q1501154]]
| 4
|-
| [[Lena Rea]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1940" | 1940
|
|
|
| [[:d:Q1817335|Q1817335]]
| 2
|-
| [[Joan McCloy]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1940" | 1940
|
|
|
| [[:d:Q6519433|Q6519433]]
| 2
|-
| [[Fidelma Macken]]
|
| breitheamh Éireannach
| [[breitheamh]]<br/>[[múinteoir ollscoile]]<br/>[[abhcóide]]<br/>[[saineolaí dlí]]
| data-sort-value="1942" | 1942-02-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1411301|Q1411301]]
| 4
|-
| [[Maureen Mockford]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1942" | 1942-03-27
| data-sort-value="2008" | 2008-01-12
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q13481867|Q13481867]]
| 3
|-
| [[Claire Walsh]]
|
| reathaí meánraoin Éireannach
| [[reathaí meánfhaid]]
| data-sort-value="1942" | 1942-05-27<br/>1942-07-27
|
|
|
| [[:d:Q42294660|Q42294660]]
| 2
|-
| [[Jane Leslie]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1942" | 1942
|
|
|
| [[:d:Q65554348|Q65554348]]
| 0
|-
| [[Mary Dinan]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1943" | 1943
| data-sort-value="2024" | 2024-11-02
|
|
| [[:d:Q6780729|Q6780729]]
| 1
|-
| [[Mary White]]
|
| polaiteoir Éireannach (Fianna Fáil)
| [[polaiteoir]]<br/>[[duine den lucht gnó]]
| data-sort-value="1944" | 1944-10-07
| data-sort-value="2026" | 2026-01-04
| [[Dún Dealgan]]
|
| [[:d:Q530899|Q530899]]
| 5
|-
| [[Margaret Murphy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cliathreathaí (*1944) ♀
| [[cliathreathaí]]
| data-sort-value="1944" | 1944-09-21
|
|
|
| [[:d:Q41446936|Q41446936]]
| 1
|-
| [[Mary Upton]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1946" | 1946-05-30
|
| [[Cill Rois]]
|
| [[:d:Q540353|Q540353]]
| 4
|-
| [[Mary Freehill]]
| [[Íomhá:Mary Freehill PES Group meeting 2019.jpg|center|40px]]
| méara Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1946" | 1946-07-22
|
|
|
| [[:d:Q1906258|Q1906258]]
| 3
|-
| [[Kay McCarthy]]
|
| amhránaí Éireannach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[amhránaí]]
| data-sort-value="1947" | 1947
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q3814074|Q3814074]]
| 1
|-
| [[Sinéad Cusack]]
| [[Íomhá:Sinead cusack 2021 1.jpg|center|40px]]
| aisteoir Éireannach
| [[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1948" | 1948-02-18
|
| [[Deilginis]]
|
| [[:d:Q224782|Q224782]]
| 18
|-
| [[Ann Murray]]
| [[Íomhá:Curtain Call (6766562451).jpg|center|40px]]
| amhránaí ceoldrámaíochta Éireannach
| [[amhránaí ceoldrámaíochta]]
| data-sort-value="1949" | 1949-08-27
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q462570|Q462570]]
| 10
|-
| [[Mary Bergin]]
|
| ceoltóir Éireannach
| [[ceoltóir]]
| data-sort-value="1949" | 1949-09-13
|
| [[Seanchill]]
|
| [[:d:Q1627129|Q1627129]]
| 5
|-
| [[Mary Tracey-Purcell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] reathaí meánfhaid (*1949) ♀
| [[reathaí meánfhaid]]
| data-sort-value="1949" | 1949-05-22
|
|
|
| [[:d:Q42293853|Q42293853]]
| 4
|-
| [[Maxi]]
|
| DJ, aisteoir agus ceoltóir Éireannach
| [[amhránaí]]
| data-sort-value="1950" | 1950-02-23
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q510649|Q510649]]
| 10
|-
| [[Wendy Donnelly]]
|
| imreoir badmantain Éireannach
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1950" | 1950s
|
|
|
| [[:d:Q2559274|Q2559274]]
| 1
|-
| [[Pádraigín Ní Uallacháin]]
| [[Íomhá:Pádraigín Ní Uallacháin.jpg|center|40px]]
| amhránaí agus ceoltóir Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[acadóir]]<br/>[[múinteoir]]
| data-sort-value="1950" | 1950-08-23
|
| [[Contae Lú]]
|
| [[:d:Q2729382|Q2729382]]
| 4
|-
| [[Dorothy Cunningham]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1950" | 1950
|
|
|
| [[:d:Q26955634|Q26955634]]
| 1
|-
| [[F. Cunningham]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1950" | 1950
|
|
|
| [[:d:Q65554280|Q65554280]]
| 0
|-
| [[Aileen Noonan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir fichille (*1950) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1950" | 1950
|
|
|
| [[:d:Q110160815|Q110160815]]
| 2
|-
| [[Sarah Ludford, Baroness Ludford]]
| [[Íomhá:Official portrait of Baroness Ludford crop 2, 2024.jpg|center|40px]]
| polaiteoir Briotanach (rugadh 1951)
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1951" | 1951-03-14
|
| [[Halesworth]]
|
| [[:d:Q336425|Q336425]]
| 11
|-
| [[Anne Anderson]]
| [[Íomhá:Anne Anderson (cropped).jpg|center|40px]]
| taidhleoir Éireannach
| [[taidhleoir]]
| data-sort-value="1952" | 1952-07
|
| [[Cluain Meala]]
|
| [[:d:Q564938|Q564938]]
| 6
|-
| [[Barbara Beckett]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1952" | 1952-03
|
| [[Tuaisceart Éireann]]
|
| [[:d:Q807346|Q807346]]
| 3
|-
| [[Diane Underwood]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1952" | 1952
|
|
|
| [[:d:Q26958541|Q26958541]]
| 1
|-
| [[Ann O'Connor]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1952) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1952" | 1952-06-03
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q27881115|Q27881115]]
| 2
|-
| [[Vivienne Smith]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1952) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1952" | 1952-11-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q27886476|Q27886476]]
| 2
|-
| [[Cornelia Hayes O'Herlihy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]] agus [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]] (*1953) ♀; spouse of Lorcan O'Herlihy
| [[aisteoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]
| data-sort-value="1953" | 20th century
|
|
|
| [[:d:Q2997473|Q2997473]]
| 1
|-
| [[Áine Brady]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1954" | 1954-09-08
|
| [[Contae na Gaillimhe]]
|
| [[:d:Q249955|Q249955]]
| 3
|-
| [[Síle de Valera]]
| [[Íomhá:Síle de Valera 1981 01.jpg|center|40px]]
| polaiteoir Éireannach de chuid Fianna Fáil
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1954" | 1954-12-17
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q436181|Q436181]]
| 8
|-
| [[Bairbre de Brún]]
| [[Íomhá:Bairbre de Brún 2008-10-19 Strasbourg (cropped).jpg|center|40px]]
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1954" | 1954-01-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q450673|Q450673]]
| 10
|-
| [[Geraldine Brannigan]]
|
| iomaitheoir Eurovision 1975
| [[amhránaí]]<br/>[[ceoltóir]]
| data-sort-value="1954" | 1954
|
| [[Cluain Tarbh]]
|
| [[:d:Q451689|Q451689]]
| 8
|-
| [[Mary Geaney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir haca, camogie player agus imreoir peile Gaelaí (*1954) ♀
| [[imreoir haca]]<br/>[[camogie player]]<br/>[[imreoir peile Gaelaí]]
| data-sort-value="1954" | 1954-04-06
|
| [[Oileán Ciarraí]]
|
| [[:d:Q6779624|Q6779624]]
| 1
|-
| [[Christine Fulcher]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1954) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1954" | 1954-12-20
|
|
|
| [[:d:Q27922118|Q27922118]]
| 2
|-
| [[Bríd Brennan]]
| [[Íomhá:Brid Brennan - Day 3 diff 2025.png|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1955" | 1955
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q913526|Q913526]]
| 9
|-
| [[Mary Coughlan]]
| [[Íomhá:Marycoughlan.JPG|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]], [[Amhránaí|amhránaí]], [[Cumadóir amhrán|cumadóir amhrán]], ceoltóir snagcheoil, ealaíontóir taifeadta agus [[Ceoltóir|ceoltóir]] (fl. 1984–) (*1956) ♀; spouse of Frank Bonadio
| [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[ceoltóir snagcheoil]]<br/>[[ealaíontóir taifeadta]]<br/>[[ceoltóir]]
| data-sort-value="1956" | 1956-05-05
|
| [[Contae na Gaillimhe]]
|
| [[:d:Q369823|Q369823]]
| 9
|-
| [[Máire Ní Chathasaigh]]
|
| ceoltóir Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[craoltóir]]
| data-sort-value="1956" | 1956
|
| [[Droichead na Bandan]]
|
| [[:d:Q975053|Q975053]]
| 2
|-
| [[Kathleen O'Beirne]]
|
| scríbhneoir Éireannach
| [[scríbhneoir]]
| data-sort-value="1956" | 1956-10-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1736283|Q1736283]]
| 2
|-
| [[Linda Andrews]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1956" | 1956
|
|
|
| [[:d:Q27036227|Q27036227]]
| 1
|-
| [[Brenda McGrory]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1956) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1956" | 1956-04-29
|
|
|
| [[:d:Q27927243|Q27927243]]
| 2
|-
| [[Lynn McCrave]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1956" | 1956
|
|
|
| [[:d:Q65554433|Q65554433]]
| 0
|-
| [[Geraldine Feeney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] polaiteoir, Seanadóir na hÉireann (*1957) ♀
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1957" | 1957-09-09
|
| [[Contae Uíbh Fhailí]]
|
| [[:d:Q304576|Q304576]]
| 2
|-
| [[Siobhán McCarthy]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir stáitse]]
| data-sort-value="1957" | 1957-11-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q969376|Q969376]]
| 2
|-
| [[Alison Browner]]
|
| amhránaí agus amhránaí ceoldrámaíochta Éireannach
| [[amhránaí ceoldrámaíochta]]
| data-sort-value="1957" | 1957-09-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1490059|Q1490059]]
| 4
|-
| [[Regina Joyce]]
|
| cianreathaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1957" | 1957-02-07
|
|
|
| [[:d:Q7308488|Q7308488]]
| 3
|-
| [[Ann Crossan]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1957" | 1957
|
|
|
| [[:d:Q26958736|Q26958736]]
| 0
|-
| [[Aisling O'Leary]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1957) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1957" | 1957-07-07
|
|
|
| [[:d:Q27922111|Q27922111]]
| 2
|-
| [[Deirdre Sheehan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1957) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1957" | 1957-09-25
|
|
|
| [[:d:Q27995560|Q27995560]]
| 2
|-
| [[Niamh McMahon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1957) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1957" | 1957-03-06
|
|
|
| [[:d:Q135389748|Q135389748]]
| 0
|-
| [[Breda Grennell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1957) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1957" | 1957-02-28
|
|
|
| [[:d:Q135389750|Q135389750]]
| 0
|-
| [[Louise Richardson]]
| [[Íomhá:Louise Richardson.jpg|center|40px]]
| eolaí polaitíochta Éireannach
| [[ollamh]]
| data-sort-value="1958" | 1958
|
| [[Trá Mhór]]
|
| [[:d:Q440934|Q440934]]
| 12
|-
| [[Maura O'Connell]]
|
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]
| data-sort-value="1958" | 1958-09-16
|
| [[Inis (baile)|Inis]]
|
| [[:d:Q2285213|Q2285213]]
| 5
|-
| [[Olivia Musgrave]]
|
| dealbhóir Éireannach
| [[dealbhóir]]
| data-sort-value="1958" | 1958
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q3881841|Q3881841]]
| 2
|-
| [[Ailish Smyth]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1958) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1958" | 1958-09-18
|
|
|
| [[:d:Q29997026|Q29997026]]
| 1
|-
| [[Marion Walsh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1958) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1958" | 1958-07-21
|
|
|
| [[:d:Q135389248|Q135389248]]
| 0
|-
| [[Philodena Grennell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1958) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1958" | 1958-04-30
|
|
|
| [[:d:Q135389749|Q135389749]]
| 0
|-
| [[Michèle Burke]]
|
| [[Ceanada|Ceanadach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] smideoir agus [[Mainicín faisin|mainicín]] (fl. 1980–) (1959–2025) ♀; Duais Emmy agus Duais an Acadaimh don smideadh agus gruagaireacht is fearr
| [[smideoir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]
| data-sort-value="1959" | 1959
| data-sort-value="2025" | 2025-09-26
| [[Cill Dara]]
|
| [[:d:Q518417|Q518417]]
| 10
|-
| [[Kate Thompson]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]], [[Scríbhneoir|scríbhneoir]], aisteoir stáitse agus [[Úrscéalaí|úrscéalaí]] (*1959) ♀
| [[aisteoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[úrscéalaí]]
| data-sort-value="1959" | 1959
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q960202|Q960202]]
| 4
|-
| [[Carey May Edge]]
|
| [[Ceanada|Ceanadach]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1959) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1959" | 1959-07-19
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1035934|Q1035934]]
| 5
|-
| [[Margaret M. Murnane]]
|
| fisiceoir Éireannach
| [[fisiceoir]]<br/>[[múinteoir ollscoile]]
| data-sort-value="1959" | 1959-01-23
|
| [[Luimneach]]
|
| [[:d:Q1894870|Q1894870]]
| 10
|-
| [[Marie Murphy-Rollins]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1959) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1959" | 1959-03-23
|
|
|
| [[:d:Q29996726|Q29996726]]
| 1
|-
| [[Debbie Freeman]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1959" | 1959
|
|
|
| [[:d:Q65554233|Q65554233]]
| 0
|-
| [[Lori Redmond]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1959) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1959" | 1959-08-15
|
|
|
| [[:d:Q135389746|Q135389746]]
| 0
|-
| [[Ann Connellan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1959) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1959" | 1959-04-15
|
|
|
| [[:d:Q135389753|Q135389753]]
| 0
|-
| [[Roma Downey]]
| [[Íomhá:Roma Downey 2015.jpg|center|40px]]
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]], [[Léiritheoir scannáin|léiritheoir scannáin]], aisteoir scannáin agus [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]] (fl. 1988–) (*1960) ♀; réalta ar Hollywood Walk of Fame, Oifigeach Ord Impireacht na Breataine, TV Land Award agus Gradaim Acadamh Scannán agus Teilifíse na hÉireann; spouse of Mark Burnett, Leland Orser agus David Anspaugh; notable work Touched by an Angel agus A Woman Named Jackie
| [[aisteoir]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]
| data-sort-value="1960" | 1960-05-06
|
| [[Doire]]
|
| [[:d:Q258989|Q258989]]
| 23
|-
| [[Patricia Walsh]]
|
| caiteoir teisce Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1960" | 1960-03-16
|
|
|
| [[:d:Q16224342|Q16224342]]
| 4
|-
| [[Caroline O'Shea]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1960" | 1960-12-30
|
|
|
| [[:d:Q21936525|Q21936525]]
| 2
|-
| [[Miriam Hopkins]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1960) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1960" | 1960-10-28
|
|
|
| [[:d:Q28037353|Q28037353]]
| 3
|-
| [[Ann O'Sullivan]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1960" | 1960s
|
|
|
| [[:d:Q55739805|Q55739805]]
| 0
|-
| [[Nikki Lane]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1960" | 1960s
|
|
|
| [[:d:Q55739848|Q55739848]]
| 0
|-
| [[Ann Hawkshaw]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1960" | 1960s
|
|
|
| [[:d:Q65554176|Q65554176]]
| 0
|-
| [[Siobhain Caffrey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1960) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1960" | 1960-03-08
|
|
|
| [[:d:Q135389754|Q135389754]]
| 0
|-
| [[Michelle Rocca]]
| [[Íomhá:Michelle Rocca in Belfast (cropped).jpg|center|40px]]
| péiceallán Éireannach
| [[láithreoir teilifíse]]<br/>[[péiceallán]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[iomaitheoir i gcomórtas áilleachta]]
| data-sort-value="1961" | 1961
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q372148|Q372148]]
| 8
|-
| [[Orla Brady]]
| [[Íomhá:Orla Brady 2020 1 cropped.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1961" | 1961-03-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q444292|Q444292]]
| 21
|-
| [[Ali Hewson]]
| [[Íomhá:Alison Hewson portrait.jpg|center|40px]]
| gníomhaí agus bean ghnó Éireannach
| [[duine den lucht gnó]]
| data-sort-value="1961" | 1961-03-23
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q777287|Q777287]]
| 12
|-
| [[Mary-Pat Moore]]
|
| cruicéadaí
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1961" | 1961-04-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q6778731|Q6778731]]
| 4
|-
| [[Mary Parr]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cliathreathaí (*1961) ♀
| [[cliathreathaí]]
| data-sort-value="1961" | 1961-10-01
|
|
|
| [[:d:Q21936533|Q21936533]]
| 3
|-
| [[Janice Walsh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1961) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1961" | 1961-12-17
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q27562837|Q27562837]]
| 4
|-
| [[Elaine Doyle]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1961" | 1961
|
|
|
| [[:d:Q65554263|Q65554263]]
| 0
|-
| [[Dolores Fitzgibbon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1961) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1961" | 1961-09-15
|
|
|
| [[:d:Q135389751|Q135389751]]
| 0
|-
| [[Emer Costello]]
| [[Íomhá:Costello, Emer-2148.jpg|center|40px]]
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1962" | 1962-09-03
|
| [[Contae Lú]]
|
| [[:d:Q525437|Q525437]]
| 8
|-
| [[Hilary Mooney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] múinteoir ollscoile, diagaire Caitliceach agus diagaire (*1962) ♀
| [[múinteoir ollscoile]]<br/>[[diagaire Caitliceach]]<br/>[[diagaire]]
| data-sort-value="1962" | 1962
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1618120|Q1618120]]
| 1
|-
| [[Fionnuala Sherry]]
| [[Íomhá:Fionnuala Sherry.jpg|center|40px]]
| ceoltóir Éireannach
| [[ceoltóir]]
| data-sort-value="1962" | 1962-09-20
|
| [[An Nás]]
|
| [[:d:Q1868188|Q1868188]]
| 17
|-
| [[Sian Doody]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]<br/>[[badminton coach]]
| data-sort-value="1962" | 1962-05-05
|
|
|
| [[:d:Q2280741|Q2280741]]
| 1
|-
| [[Lucy Riall]]
|
| staraí
| [[staraí]]<br/>[[docent]]
| data-sort-value="1962" | 1962-01-04
|
|
|
| [[:d:Q3839052|Q3839052]]
| 5
|-
| [[Caitríona Ruane]]
| [[Íomhá:Caitríona Ruane 2014 (cropped).jpg|center|40px]]
| imreoir leadóige, an Ríocht Aontaithe
| [[imreoir leadóige]]<br/>[[polaiteoir]]
| data-sort-value="1962" | 1962-07-19
|
| [[Béal Átha na Muice]]
|
| [[:d:Q5017940|Q5017940]]
| 2
|-
| [[Anne Keenan-Buckley]]
|
| cianreathaí Éireannach
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1962" | 1962-01-07
|
|
|
| [[:d:Q11851668|Q11851668]]
| 2
|-
| [[Sonia Reamsbottom]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1962) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1962" | 1962-03-28
|
| [[Cill Dara]]
|
| [[:d:Q24007862|Q24007862]]
| 4
|-
| [[Barbara Johnson]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1962" | 1962-12-05<br/>1962-12-23
|
|
|
| [[:d:Q42287970|Q42287970]]
| 1
|-
| [[Ita Marron]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1962" | 1962
|
|
|
| [[:d:Q65554342|Q65554342]]
| 0
|-
| [[Pamela Peard]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1962" | 1962-06-02
|
|
|
| [[:d:Q65965095|Q65965095]]
| 0
|-
| [[Kathy Ann Kelly]]
| [[Íomhá:Kathy Kelly 2707.jpg|center|40px]]
| ceoltóir
| [[amhránaí]]
| data-sort-value="1963" | 1963-03-06
|
| [[Leominster]]
|
| [[:d:Q1736556|Q1736556]]
| 5
|-
| [[Roisin Smyth]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1963) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1963" | 1963-10-26
|
|
|
| [[:d:Q21936554|Q21936554]]
| 3
|-
| [[Mary Fitzpatrick]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1963) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1963" | 1963-05-17
|
|
|
| [[:d:Q135389242|Q135389242]]
| 0
|-
| [[Bernadette Lillis]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1963) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1963" | 1963-02-26
|
|
|
| [[:d:Q135389246|Q135389246]]
| 0
|-
| [[Elizabeth O'Leary]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1963) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1963" | 1963-08-21
|
|
|
| [[:d:Q135389747|Q135389747]]
| 0
|-
| [[Catherine Walsh]]
|
| file Éireannach
| [[file]]<br/>[[scríbhneoir]]
| data-sort-value="1964" | 1964
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q338265|Q338265]]
| 3
|-
| [[Maeve Quinlan]]
| [[Íomhá:Maeve Quinlan at Camp As Sayliyah, Qatar.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Gael-Mheiriceánach
| [[aisteoir]]<br/>[[imreoir leadóige]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]
| data-sort-value="1964" | 1964-11-16
|
| [[Chicago, Illinois|Chicago]]
|
| [[:d:Q433284|Q433284]]
| 16
|-
| [[Carrie Crowley]]
| [[Íomhá:Carrie Crowley - Day 3 diff 2025.png|center|40px]]
| aisteoir agus craoltóir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[láithreoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[pearsa raidió]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]
| data-sort-value="1964" | 1964-05-23
|
| [[Port Láirge]]
|
| [[:d:Q1045015|Q1045015]]
| 11
|-
| [[Susan Ronan]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]<br/>[[bainisteoir sacair]]
| data-sort-value="1964" | 1964-02-21
|
| [[Éire]]
|
| [[:d:Q7648333|Q7648333]]
| 4
|-
| [[Aisling Molloy]]
|
| reathaí meánraoin Éireannach
| [[reathaí meánfhaid]]
| data-sort-value="1964" | 1964-06-12
|
|
|
| [[:d:Q23043629|Q23043629]]
| 2
|-
| [[Ciara Doheny]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1964" | 1964-08-04
|
|
|
| [[:d:Q27893278|Q27893278]]
| 0
|-
| [[Catherine Bohan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1964) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1964" | 1964-04-18
|
|
|
| [[:d:Q28822774|Q28822774]]
| 2
|-
| [[Rebecca Best]]
|
| imreoir scuaise Éireannach
| [[imreoir scuaise]]
| data-sort-value="1964" | 1964-01-18
|
| [[Sheffield]]
|
| [[:d:Q50839606|Q50839606]]
| 4
|-
| [[Gearoidin Ui Laighleis]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir fichille (*1964) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1964" | 1964
|
|
|
| [[:d:Q105358147|Q105358147]]
| 0
|-
| [[Sandra Fitzgibbon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1964) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1964" | 1964-03-16
|
|
|
| [[:d:Q135389247|Q135389247]]
| 0
|-
| [[Sinead Daly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1964) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1964" | 1964-01-01
|
|
|
| [[:d:Q135389752|Q135389752]]
| 0
|-
| [[Kim Jackson]]
|
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]
| data-sort-value="1965" | 1965-08-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q286695|Q286695]]
| 11
|-
| [[Maria Christian]]
| [[Íomhá:Maria Doyle-Cuche 2019-08-28.jpg|center|40px]]
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]
| data-sort-value="1965" | 1965-05-06
|
| [[Dún Dealgan]]
|
| [[:d:Q1895757|Q1895757]]
| 9
|-
| [[Miriam Grealey]]
|
| cruicéadaí
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1965" | 1965-12-27
|
| [[Dún na nGall (baile)|Dún na nGall]]
|
| [[:d:Q6873329|Q6873329]]
| 4
|-
| [[Holly Lane]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1965" | 1965
|
|
|
| [[:d:Q27043986|Q27043986]]
| 1
|-
| [[Ann Stephens]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1965" | 1965
|
|
|
| [[:d:Q27043991|Q27043991]]
| 1
|-
| [[Julie Parkes]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1965) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1965" | 1965-04-17
|
|
|
| [[:d:Q28911826|Q28911826]]
| 2
|-
| [[Maeve Moynihan]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1965" | 1965
|
|
|
| [[:d:Q65554435|Q65554435]]
| 0
|-
| [[Ursula Noctor]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (1965–1993) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1965" | 1965-01-21
| data-sort-value="1993" | 1993-04-04
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|
| [[:d:Q106527955|Q106527955]]
| 1
|-
| [[Maire Ni Laighin]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1965) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1965" | 1965-04-02
|
|
|
| [[:d:Q135389243|Q135389243]]
| 0
|-
| [[Sarah McCloskey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1965) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1965" | 1965-04-18
|
|
|
| [[:d:Q135389244|Q135389244]]
| 0
|-
| [[Margaret Timoney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1965) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1965" | 1965-06-16
|
|
|
| [[:d:Q135389745|Q135389745]]
| 0
|-
| [[Marguerite Donlon]]
|
| damhsóir agus cóiréagrafaí Éireannach
| [[cóiréagrafaí]]<br/>[[damhsóir bailé]]<br/>[[ballet director]]<br/>[[damhsóir]]
| data-sort-value="1966" | 1966-05-31
|
| [[An Longfort]]
|
| [[:d:Q524761|Q524761]]
| 5
|-
| [[Perri Williams]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] siúlóir rása (*1966) ♀
| [[siúlóir rása]]
| data-sort-value="1966" | 1966-06-21<br/>1966-06-02
|
|
|
| [[:d:Q44503461|Q44503461]]
| 1
|-
| [[Siobhán Nicholson]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir leadóige (*1966) ♀
| [[imreoir leadóige]]
| data-sort-value="1966" | 1966-06-11
|
| [[Wimbledon, Londain|Wimbledon]]
|
| [[:d:Q97918916|Q97918916]]
| 2
|-
| [[Karen Hennessy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1966) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1966" | 1966-02-17
|
|
|
| [[:d:Q135388055|Q135388055]]
| 0
|-
| [[Geraldine Somerville]]
|
| aisteoir
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1967" | 1967-05-19
|
| [[Contae na Mí]]
|
| [[:d:Q235572|Q235572]]
| 23
|-
| [[Carol Munster]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1967" | 1967
|
|
|
| [[:d:Q27503288|Q27503288]]
| 1
|-
| [[Aisling Byrne-Bowman]]
|
| Mairnéalach (*1967) ♀
| [[mairnéalach]]
| data-sort-value="1967" | 1967-08-26
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q96484359|Q96484359]]
| 1
|-
| [[Caroline Forde]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1967) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1967" | 1967-04-26
|
|
|
| [[:d:Q135389245|Q135389245]]
| 0
|-
| [[Aisling O'Sullivan]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1968" | 1968
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|
| [[:d:Q174315|Q174315]]
| 6
|-
| [[Sharon Shannon]]
| [[Íomhá:Sharon Shannon smiling.jpg|center|40px]]
| ceoltóir Éireannach
| [[fidléir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cairdíneoir]]
| data-sort-value="1968" | 1968-11-12
|
| [[Cora Finne]]
|
| [[:d:Q457684|Q457684]]
| 16
|-
| [[Cecilia Keaveney]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1968" | 1968-11-27
|
| [[Doire]]
|
| [[:d:Q540369|Q540369]]
| 4
|-
| [[Emer Martin]]
| [[Íomhá:Emerfinalbook copy.jpg|center|40px]]
| scríbhneoir Éireannach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[péintéir]]
| data-sort-value="1968" | 1968-02-29
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1258694|Q1258694]]
| 4
|-
| [[Fiona O'Malley]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1968" | 1968-01-19
|
| [[Luimneach]]
|
| [[:d:Q1418534|Q1418534]]
| 2
|-
| [[Karole McDowell]]
|
| scríbhneoir Éireannach
| [[scríbhneoir]]
| data-sort-value="1968" | 1968-07-04
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q3193549|Q3193549]]
| 0
|-
| [[Regina Grennan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1968) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1968" | 1968-11-10
|
|
|
| [[:d:Q135385324|Q135385324]]
| 0
|-
| [[Emma Donoghue]]
| [[Íomhá:Irish-Canadian author Emma Donoghue.JPG|center|40px]]
| úrscéali, staraí, scríbhneoir agus drámadóir Éireannach
| [[staraí liteartha]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[drámadóir]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir scripte scannáin]]
| data-sort-value="1969" | 1969-10-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q52255|Q52255]]
| 30
|-
| [[Karan Casey]]
| [[Íomhá:Karan Casey.JPG|center|40px]]
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[pianódóir]]<br/>[[ceoltóir]]
| data-sort-value="1969" | 1969
|
| [[Cill Mhíodáin]]
|
| [[:d:Q274052|Q274052]]
| 9
|-
| [[Catherina McKiernan]]
|
| cianreathaí Éireannach
| [[reathaí maratóin]]
| data-sort-value="1969" | 1969-11-30
|
| [[Contae an Chabháin]]
|
| [[:d:Q274541|Q274541]]
| 6
|-
| [[Angeline Ball]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1969" | 1969-06-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q530292|Q530292]]
| 8
|-
| [[Patricia Kelly]]
| [[Íomhá:Patricia-Kelly-(MS1411200026).jpg|center|40px]]
| ceoltóir Gael-Mheiriceánach
| [[cumadóir amhrán]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[ceoltóir]]<br/>[[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]]<br/>[[údar]]
| data-sort-value="1969" | 1969-11-22
|
| [[Gamonal]]
|
| [[:d:Q1544206|Q1544206]]
| 7
|-
| [[Naomi Geraghty]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] eagarthóir scannán, eagarthóir teilifíse agus stiúrthóir teilifíse (*1969) ♀
| [[eagarthóir scannán]]<br/>[[eagarthóir teilifíse]]<br/>[[stiúrthóir teilifíse]]
| data-sort-value="1969" | 1969-05
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1964826|Q1964826]]
| 2
|-
| [[Pauline Curley]]
| [[Íomhá:Pauline Curley - Rotterdam Marathon 2008 (2411527348) (cropped).jpg|center|40px]]
| reathaí maratóin Éireannach
| [[reathaí maratóin]]
| data-sort-value="1969" | 1969-03-10
|
| [[Biorra]]
|
| [[:d:Q7155002|Q7155002]]
| 2
|-
| [[Aileen Convery]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1969) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1969" | 1969-07-10
|
|
|
| [[:d:Q29059727|Q29059727]]
| 2
|-
| [[Maria Coleman]]
|
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]] mairnéalach (*1969) ♀
| [[mairnéalach]]
| data-sort-value="1969" | 1969-07-21
|
| [[Birmingham]]
|
| [[:d:Q56065668|Q56065668]]
| 1
|-
| [[Teresa Duffy]]
|
| Cianreathaí (*1969) ♀
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1969" | 1969-07-16
|
|
|
| [[:d:Q97670856|Q97670856]]
| 1
|-
| [[Karen Staunton]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1969) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1969" | 1969-06-07
|
|
|
| [[:d:Q135388054|Q135388054]]
| 0
|-
| [[Catherine Walsh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] aisteoir stáitse agus aisteoir scannáin (*1970) ♀
| [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1970" | 1970
|
| [[Corcaigh]]
|
| [[:d:Q1051060|Q1051060]]
| 2
|-
| [[Deirdre Shannon]]
|
| ceoltóir Ghaeilge Éireannach
| [[amhránaí]]
| data-sort-value="1970" | 1970-07-19
|
| [[Contae na Mí]]
|
| [[:d:Q2554305|Q2554305]]
| 8
|-
| [[Siobhán Hoey]]
|
| bean spóirt Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1970" | 1970-07-17
|
|
|
| [[:d:Q7525309|Q7525309]]
| 2
|-
| [[Keelin Fox]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1970" | 1970s
|
|
|
| [[:d:Q15729982|Q15729982]]
| 2
|-
| [[Tanya Cooke]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1970" | 1970
|
|
|
| [[:d:Q27503287|Q27503287]]
| 1
|-
| [[Claire Russell]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1970" | 1970
|
|
|
| [[:d:Q27503304|Q27503304]]
| 0
|-
| [[Katy McCandless]]
|
| cianreathaí Éireannach
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1970" | 1970-06-22
|
|
|
| [[:d:Q42954570|Q42954570]]
| 2
|-
| [[Breda Dennehy-Willis]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cianreathaí (*1970) ♀
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1970" | 1970
|
|
|
| [[:d:Q43016830|Q43016830]]
| 1
|-
| [[Elaine Kiely]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1970" | 1970s
|
|
|
| [[:d:Q65027970|Q65027970]]
| 0
|-
| [[Angela Carr]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1970" | 1970s
|
|
|
| [[:d:Q65554172|Q65554172]]
| 0
|-
| [[Annette Taylor]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1970" | 1970s
|
|
|
| [[:d:Q65554187|Q65554187]]
| 0
|-
| [[Amy Mallon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cóitseálaí cispheile agus cispheileadóir (*1970) ♀
| [[cóitseálaí cispheile]]<br/>[[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1970" | 1970-04-21
|
|
|
| [[:d:Q104093537|Q104093537]]
| 1
|-
| [[Michelle Amanda Maguire]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1970) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1970" | 1970-10-30
|
|
|
| [[:d:Q135387113|Q135387113]]
| 0
|-
| [[Amira Casar]]
| [[Íomhá:Amira Casar Call Me By Your Name Photo Call Berlinale 2017.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Francach
| [[aisteoir teilifíse]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1971" | 1971-05-01
|
| [[Londain]]
|
| [[:d:Q271553|Q271553]]
| 28
|-
| [[Claire Henderson]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1971" | 1971-10-08
|
|
|
| [[:d:Q1094805|Q1094805]]
| 2
|-
| [[Jayne Plunkett]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1971" | 1971-08-10
|
|
|
| [[:d:Q1636158|Q1636158]]
| 2
|-
| [[Susan Smith-Walsh]]
| [[Íomhá:Susan Smith-Walsh in 1996.jpg|center|40px]]
| cliathreathaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1971" | 1971-09-14
|
| [[Port Láirge]]
|
| [[:d:Q7648401|Q7648401]]
| 2
|-
| [[Sinéad Delahunty]]
|
| reathaí meánraoin Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1971" | 1971-02-12
|
| [[Contae Chill Chainnigh]]
|
| [[:d:Q16209027|Q16209027]]
| 2
|-
| [[Anna McPartlin]]
|
| úrscéalaí Éireannach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]<br/>[[úrscéalaí]]
| data-sort-value="1972" | 1972
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q562441|Q562441]]
| 4
|-
| [[Alexandria Sharpe]]
| [[Íomhá:Alex Sharpe.jpg|center|40px]]
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1972" | 1972-05-04
|
|
|
| [[:d:Q636386|Q636386]]
| 11
|-
| [[Sharon Foley]]
|
| léimneoir ard Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1972" | 1972-05-20
|
|
|
| [[:d:Q7490056|Q7490056]]
| 2
|-
| [[Christine Kiely]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1972) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1972" | 1972-12-15
|
|
|
| [[:d:Q135386316|Q135386316]]
| 0
|-
| [[Jillian Hayes]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1972) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1972" | 1972-10-30
|
|
|
| [[:d:Q135387112|Q135387112]]
| 0
|-
| [[Karen Hannigan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1972) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1972" | 1972-07-23
|
|
|
| [[:d:Q135388050|Q135388050]]
| 0
|-
| [[Geraldine O'Flynn]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1972) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1972" | 1972-05-11
|
|
|
| [[:d:Q135388051|Q135388051]]
| 0
|-
| [[Sonya McGinn]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]<br/>[[iomaitheoir Oilimpeach]]
| data-sort-value="1973" | 1973-12-17
|
| [[Binn Éadair]]
|
| [[:d:Q1603815|Q1603815]]
| 5
|-
| [[Catherine Walsh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1973) ♀
| [[rothaí spóirt]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1973" | 1973-08-23
|
|
|
| [[:d:Q16224339|Q16224339]]
| 1
|-
| [[Sarah Reilly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1973) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1973" | 1973-07-03
|
|
|
| [[:d:Q32375569|Q32375569]]
| 3
|-
| [[Carmel Kissane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1973) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1973" | 1973-06-09
|
|
|
| [[:d:Q135382829|Q135382829]]
| 0
|-
| [[Kelly Fitzpatrick]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1973) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1973" | 1973-05-06
|
|
|
| [[:d:Q135385380|Q135385380]]
| 0
|-
| [[Olivia O'Reilly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1973) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1973" | 1973-09-09
|
|
|
| [[:d:Q135386317|Q135386317]]
| 0
|-
| [[Lorraine Grogan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1973) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1973" | 1973-10-26
|
|
|
| [[:d:Q135388053|Q135388053]]
| 0
|-
| [[Victoria Smurfit]]
| [[Íomhá:Victoria Smurfit 2016.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1974" | 1974-03-31
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q127333|Q127333]]
| 19
|-
| [[Lorraine Pilkington]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1974" | 1974-04-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q467567|Q467567]]
| 11
|-
| [[Alex Barclay]]
| [[Íomhá:Alex Barclay 2010.jpg|center|40px]]
| scríbhneoir Éireannach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]<br/>[[scríbhneoir coirscéalta]]<br/>[[iriseoir]]<br/>[[údar]]
| data-sort-value="1974" | 1974
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q517660|Q517660]]
| 10
|-
| [[Lisa McDonald]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1974" | 1974-07-09
|
| [[Contae Loch Garman]]
|
| [[:d:Q1827764|Q1827764]]
| 2
|-
| [[Jennifer Walshe]]
| [[Íomhá:Jennifer Walshe MX IL.jpg|center|40px]]
| cumadóir Éireannach
| [[cumadóir]]<br/>[[leabhrógaí]]<br/>[[ceoltóir]]
| data-sort-value="1974" | 1974-06-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q2313131|Q2313131]]
| 10
|-
| [[Eva Birthistle]]
| [[Íomhá:Eva Birthistle 02 (cropped).jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]
| data-sort-value="1974" | 1974
|
| [[Bré]]
|
| [[:d:Q3061229|Q3061229]]
| 17
|-
| [[Deirdre Gallagher]]
|
| lúthchleasaí
| [[siúlóir rása]]
| data-sort-value="1974" | 1974-07-13
|
|
|
| [[:d:Q5252565|Q5252565]]
| 2
|-
| [[Jenny McCauley]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] mountain biker (*1974) ♀
| [[mountain biker]]
| data-sort-value="1974" | 1974-07-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q17104427|Q17104427]]
| 3
|-
| [[Sarah Gillian Aherne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1974" | 1974-10-25
|
|
|
| [[:d:Q135385323|Q135385323]]
| 0
|-
| [[Emeir Howard]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1974" | 1974-02-23
|
|
|
| [[:d:Q135387108|Q135387108]]
| 0
|-
| [[Caitriona White]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1974" | 1974-02-24
|
|
|
| [[:d:Q135387109|Q135387109]]
| 0
|-
| [[Caroline Walsh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1974" | 1974-01-22
|
|
|
| [[:d:Q135387111|Q135387111]]
| 0
|-
| [[Kathy Maryirl Reid]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1974" | 1974-07-21
|
|
|
| [[:d:Q135388045|Q135388045]]
| 0
|-
| [[Patricia Nolan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1974" | 1974-02-04
|
|
|
| [[:d:Q135388046|Q135388046]]
| 0
|-
| [[Tara Blaise]]
|
| ban-aisteoir agus amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir stáitse]]
| data-sort-value="1975" | 1975-03-01
|
| [[Londain]]
|
| [[:d:Q2091210|Q2091210]]
| 5
|-
| [[Marie Davenport]]
|
| lúthchleasaí
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1975" | 1975-01-24
|
| [[Inis Díomáin]]
|
| [[:d:Q6762820|Q6762820]]
| 1
|-
| [[Maria McCambridge]]
| [[Íomhá:Maria McCambridge Berlin 2015.jpg|center|40px]]
| cianreathaí Éireannach
| [[reathaí maratóin]]
| data-sort-value="1975" | 1975-07-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q16210935|Q16210935]]
| 2
|-
| [[Rosemary Ryan]]
|
| cianreathaí Éireannach
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1975" | 1975-11-08
|
| [[Luimneach]]
|
| [[:d:Q22415175|Q22415175]]
| 2
|-
| [[Catherine O'Neill]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1975) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1975" | 1975-12-04
|
| [[Ros Mhic Thriúin]]
|
| [[:d:Q27464978|Q27464978]]
| 1
|-
| [[Sarah Ennis]]
| [[Íomhá:2025 European Eventing Championships 20250920 114320.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] marcach (*1975) ♀
| [[marcach]]
| data-sort-value="1975" | 1975-03-13
|
|
|
| [[:d:Q56697421|Q56697421]]
| 4
|-
| [[Edel Mary O'Gorman]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1975) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1975" | 1975-03-22
|
|
|
| [[:d:Q135387107|Q135387107]]
| 0
|-
| [[Michelle Aspell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1975) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1975" | 1975-12-02
|
|
|
| [[:d:Q135387110|Q135387110]]
| 0
|-
| [[Sinead Vaughan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1975) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1975" | 1975-01-05
|
|
|
| [[:d:Q135388047|Q135388047]]
| 0
|-
| [[Rachel Kelly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1975) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1975" | 1975-03-09
|
|
|
| [[:d:Q135388049|Q135388049]]
| 0
|-
| [[Suzanne Maguire]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1975) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1975" | 1975-05-01
|
|
|
| [[:d:Q135388052|Q135388052]]
| 0
|-
| [[Olive Loughnane]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1976" | 1976-01-14
|
| [[Corcaigh]]
|
| [[:d:Q270214|Q270214]]
| 17
|-
| [[Gillian O'Sullivan]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[siúlóir rása]]
| data-sort-value="1976" | 1976-08-21
|
| [[Cill Airne]]
|
| [[:d:Q447794|Q447794]]
| 14
|-
| [[Sinéad Lynch]]
|
| iomróir Éireannach
| [[iomróir]]<br/>[[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1976" | 1976-09-30
|
| [[Leitir Ceanainn]]
|
| [[:d:Q7522382|Q7522382]]
| 6
|-
| [[Karen Shinkins]]
|
| rábálaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1976" | 1976-10-15
|
|
|
| [[:d:Q11735683|Q11735683]]
| 4
|-
| [[Claire McCarthy]]
|
| reathaí fadraoin Éireannach
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1976" | 1976-06-29
|
|
|
| [[:d:Q39073573|Q39073573]]
| 1
|-
| [[Denise Scally]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1976) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1976" | 1976-08-13
|
|
|
| [[:d:Q135388048|Q135388048]]
| 0
|-
| [[Giada Gray]]
| [[Íomhá:Moritz A. Sachs und Giada Gray (1997).jpg|center|40px]]
| aisteoir
| [[aisteoir]]<br/>[[déantóir scannán]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]
| data-sort-value="1977" | 1977-06-23
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q62318|Q62318]]
| 2
|-
| [[Gemma Hayes]]
| [[Íomhá:Gemma Hayes.png|center|40px]]
| amhránaí agus cumadóir Éireannach
| [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ealaíontóir taifeadta]]
| data-sort-value="1977" | 1977-08-11
|
| [[Béal Átha Póirín]]
|
| [[:d:Q273220|Q273220]]
| 12
|-
| [[Genevieve O'Reilly]]
| [[Íomhá:Genevieve O'Reilly at a panel at the 2025 Star Wars Celebration in Japan (cropped).jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1977" | 1977-01-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q438161|Q438161]]
| 22
|-
| [[Eileen Walsh]]
| [[Íomhá:Eileen Walsh at Berlinale 2024-1.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1977" | 1977-04-16
|
| [[Corcaigh]]
|
| [[:d:Q517868|Q517868]]
| 14
|-
| [[Lisa Dwan]]
| [[Íomhá:Lisa dwan 2022 1.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]]
| data-sort-value="1977" | 1977-11-25
|
| [[Coosan]]
|
| [[:d:Q1827725|Q1827725]]
| 5
|-
| [[Melanie Clark Pullen]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]
| data-sort-value="1977" | 1977-07-02
| data-sort-value="2022" | 2022-03-29
| [[Bré]]
|
| [[:d:Q1918954|Q1918954]]
| 7
|-
| [[Laoise Ní Cheallaigh]]
|
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[pianódóir]]
| data-sort-value="1977" | 1977-05-07
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q2619994|Q2619994]]
| 11
|-
| [[Caitriona Beggs]]
|
| cruicéadaí
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1977" | 1977-07-15
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q5017933|Q5017933]]
| 3
|-
| [[Tarja Owens]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] mountain biker agus oistéapat (*1977) ♀
| [[mountain biker]]<br/>[[oistéapat]]
| data-sort-value="1977" | 1977-05-25
|
| [[Cill Mhantáin]]<br/>[[Deilgne]]
|
| [[:d:Q17106405|Q17106405]]
| 4
|-
| [[Lindsay Armaou]]
| [[Íomhá:Lindsay Armaou in Manchester.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Amhránaí|amhránaí]], [[Aisteoir|aisteoir]] agus [[Ceoltóir|ceoltóir]] (fl. 1997–) (*1978) ♀; member of [[B*Witched]]; spouse of Lee Brennan agus Pahl
| [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[ceoltóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-12-18
|
| [[an Aithin]]
|
| [[:d:Q2096443|Q2096443]]
| 6
|-
| [[Gillian Norris]]
| [[Íomhá:Gillian Norris.jpg|center|40px]]
| damhsóir Éireannach
| [[damhsóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-12-29
|
| [[Coill Mhic Thomáisín]]
|
| [[:d:Q3106618|Q3106618]]
| 6
|-
| [[Grainne Kierans]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]<br/>[[bainisteoir sacair]]
| data-sort-value="1978" | 1978-09-20
|
| [[Droichead Átha]]
|
| [[:d:Q5593528|Q5593528]]
| 3
|-
| [[Stephanie Reilly]]
|
| lúthchleasaí
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1978" | 1978-02-23
|
|
|
| [[:d:Q7608378|Q7608378]]
| 4
|-
| [[Breege Connelly]]
| [[Íomhá:Breege Connolly Rio2016.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1978) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1978" | 1978-02-01
|
|
|
| [[:d:Q26218407|Q26218407]]
| 3
|-
| [[Fiona Glennon]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1978" | 1978
|
|
|
| [[:d:Q65554285|Q65554285]]
| 0
|-
| [[Pauline Glennon]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1978" | 1978
|
|
|
| [[:d:Q65554524|Q65554524]]
| 0
|-
| [[Sinead Leahy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-01-16
|
|
|
| [[:d:Q135381706|Q135381706]]
| 0
|-
| [[Maureen Garvey]]
|
| [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-01-24
|
|
|
| [[:d:Q135384932|Q135384932]]
| 0
|-
| [[Emer Brophy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-06-07
|
|
|
| [[:d:Q135388212|Q135388212]]
| 0
|-
| [[Gillian Callaghan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-12-04
|
|
|
| [[:d:Q135388213|Q135388213]]
| 0
|-
| [[Nicola Downing]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-03-28
|
|
|
| [[:d:Q135388214|Q135388214]]
| 0
|-
| [[Dara Barrett]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-11-12
|
|
|
| [[:d:Q135388217|Q135388217]]
| 0
|-
| [[Sinead Harvey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-04-10
|
|
|
| [[:d:Q135388218|Q135388218]]
| 0
|-
| [[Aisling Palmer]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-03-17
|
|
|
| [[:d:Q135388219|Q135388219]]
| 0
|-
| [[Nicola O'Brien]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-03-02
|
|
|
| [[:d:Q135388220|Q135388220]]
| 0
|-
| [[Lorraine O'Brien]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-03-02
|
|
|
| [[:d:Q135388221|Q135388221]]
| 0
|-
| [[Bernadette Flynn]]
| [[Íomhá:Bernadette Flynn.jpg|center|40px]]
| damhsóir Éireannach
| [[damhsóir]]
| data-sort-value="1979" | 1979-08-01
|
| [[An tAonach]]
|
| [[:d:Q445819|Q445819]]
| 8
|-
| [[Caroline Ryan]]
| [[Íomhá:2015 UEC Track Elite European Championships 58.JPG|center|40px]]
| rothaí Éireannach
| [[iomróir]]<br/>[[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1979" | 1979-10-10
|
| [[Baile Mhic Andáin]]
|
| [[:d:Q511066|Q511066]]
| 10
|-
| [[Emma Byrne]]
| [[Íomhá:Emma Byrne 2014 (cropped).jpg|center|40px]]
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]<br/>[[bainisteoir sacair]]
| data-sort-value="1979" | 1979-06-14
|
| [[Léim an Bhradáin]]
|
| [[:d:Q533443|Q533443]]
| 13
|-
| [[Maite Kelly]]
| [[Íomhá:Zimmer frei - der Abschied-2099.jpg|center|40px]]
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[ceoltóir]]<br/>[[giotáraí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir ceolamharclannaíochta]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]<br/>[[oideoir]]
| data-sort-value="1979" | 1979-12-04
|
| [[Beirlín Thiar]]<br/>[[Beirlín]]
|
| [[:d:Q1885940|Q1885940]]
| 6
|-
| [[Kelly Liggan]]
|
| imreoir leadóige Éireannach
| [[imreoir leadóige]]
| data-sort-value="1979" | 1979-02-05
|
| [[an Spáinn]]
|
| [[:d:Q3194905|Q3194905]]
| 10
|-
| [[Ciara McCormack]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1979" | 1979-09-29
|
| [[North Vancouver]]
|
| [[:d:Q5119123|Q5119123]]
| 5
|-
| [[Denise Thomas]]
|
| peileadóir
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1979" | 1979-12-22
|
|
|
| [[:d:Q5257778|Q5257778]]
| 2
|-
| [[Ruth Kilkenny]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1979" | 1979
|
|
|
| [[:d:Q65554558|Q65554558]]
| 0
|-
| [[Joanne Riordan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1979) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1979" | 1979-02-23
|
|
|
| [[:d:Q135386914|Q135386914]]
| 0
|-
| [[Emma Jane Brady]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1979) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1979" | 1979-05-01
|
|
|
| [[:d:Q135386915|Q135386915]]
| 0
|-
| [[Niamh Kelly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1979) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1979" | 1979-05-29
|
|
|
| [[:d:Q135388215|Q135388215]]
| 0
|-
| [[Louise Harte]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1979) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1979" | 1979-01-10
|
|
|
| [[:d:Q135388216|Q135388216]]
| 0
|-
| [[Clare Flood]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1980" | 1980s
|
|
|
| [[:d:Q518775|Q518775]]
| 1
|-
| [[Roisin McGettigan]]
|
| lúthchleasaí
| [[reathaí]]
| data-sort-value="1980" | 1980-08-23
|
| [[Cill Mhantáin]]
|
| [[:d:Q4966678|Q4966678]]
| 5
|-
| [[Ronnie Gibbons]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1980" | 1980-01-16
|
| [[Wandsworth]]
|
| [[:d:Q7365872|Q7365872]]
| 4
|-
| [[Ciara Sheehy]]
|
| rábálaí Éireannach
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1980" | 1980-08-12
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q22002462|Q22002462]]
| 1
|-
| [[Lizzie Lee]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1980) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1980" | 1980-05-22
|
|
|
| [[:d:Q26267482|Q26267482]]
| 3
|-
| [[Caitriona Farrell]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1980" | 1980
|
|
|
| [[:d:Q27763839|Q27763839]]
| 0
|-
| [[Jean Carroll]]
|
| cruicéadaí
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1980" | 1980-06-19
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q28233007|Q28233007]]
| 4
|-
| [[Lindsay Peat]]
|
| imreoir rugbaí Éireannach
| [[imreoir rugbaí]]<br/>[[imreoir sacair]]<br/>[[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-11-05
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q42666501|Q42666501]]
| 1
|-
| [[Ann Marie McGlynn]]
|
| Cianreathaí (*1980) ♀
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1980" | 1980-02-22
|
|
|
| [[:d:Q102401300|Q102401300]]
| 1
|-
| [[Siobhan Kilkenny]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-06-17
|
|
|
| [[:d:Q119539359|Q119539359]]
| 0
|-
| [[Susan Moran]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir agus cóitseálaí cispheile (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]<br/>[[cóitseálaí cispheile]]
| data-sort-value="1980" | 1980-01-17
|
|
|
| [[:d:Q119548345|Q119548345]]
| 1
|-
| [[Lynda Guy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-07-21
|
|
|
| [[:d:Q135381707|Q135381707]]
| 0
|-
| [[Vanessa Julia Burke]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-04-02
|
|
|
| [[:d:Q135387264|Q135387264]]
| 0
|-
| [[Sinead Frances Groarke]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-05-08
|
|
|
| [[:d:Q135387266|Q135387266]]
| 0
|-
| [[Michelle Brigid Cahalane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-02-02
|
|
|
| [[:d:Q135387268|Q135387268]]
| 0
|-
| [[Orla Mary Forde]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-04-01
|
|
|
| [[:d:Q135387269|Q135387269]]
| 0
|-
| [[Orla Dempsey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-02-23
|
|
|
| [[:d:Q135387270|Q135387270]]
| 0
|-
| [[Laura Ellen Murphy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-05-06
|
|
|
| [[:d:Q135387271|Q135387271]]
| 0
|-
| [[Paula Mary O'Neill]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-01-30
|
|
|
| [[:d:Q135387273|Q135387273]]
| 0
|-
| [[Claire Anne McLoughlin]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-04-09
|
|
|
| [[:d:Q135387274|Q135387274]]
| 0
|-
| [[Denise Philippe Walsh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-02-19
|
|
|
| [[:d:Q135387275|Q135387275]]
| 0
|-
| [[Juliet Murphy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-06-06
|
|
|
| [[:d:Q135387278|Q135387278]]
| 0
|-
| [[Derval O'Rourke]]
| [[Íomhá:Derval O'Rourke Barcelona2010.jpg|center|40px]]
| lúthchleasaí Éireannach
| [[cliathreathaí]]
| data-sort-value="1981" | 1981-05-28
|
| [[Corcaigh]]
|
| [[:d:Q269905|Q269905]]
| 20
|-
| [[Roberta Howett]]
|
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]
| data-sort-value="1981" | 1981-09-26
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1249563|Q1249563]]
| 3
|-
| [[Bing Huang]]
|
| imreoir badmantain Éireannach
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1981" | 1981
|
| [[Shenyang]]
|
| [[:d:Q1408084|Q1408084]]
| 2
|-
| [[Rebecca Codd]]
| [[Íomhá:Rebecca Codd.JPG|center|40px]]
| galfaire Éireannach
| [[galfaire]]
| data-sort-value="1981" | 1981-04-25
|
| [[Adelaide]]
|
| [[:d:Q1871491|Q1871491]]
| 3
|-
| [[Eileen O'Keeffe]]
|
| caiteoir oird Éireannach
| [[caiteoir oird]]
| data-sort-value="1981" | 1981-05-31
|
|
|
| [[:d:Q2741358|Q2741358]]
| 5
|-
| [[Yvonne Tracy]]
| [[Íomhá:Yvonne Tracy at the Emirates Stadium, London - 20090524.jpg|center|40px]]
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1981" | 1981-02-27
|
| [[Luimneach]]
|
| [[:d:Q3574236|Q3574236]]
| 8
|-
| [[Ailis McSweeney]]
|
| rábálaí
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1981" | 1981<br/>1983-10-04
|
|
|
| [[:d:Q4697077|Q4697077]]
| 1
|-
| [[Jenny McDonough]]
| [[Íomhá:Jenny McDonough.JPG|center|40px]]
| imreoir haca Éireannach
| [[imreoir haca]]
| data-sort-value="1981" | 1981-04-23
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q6179391|Q6179391]]
| 2
|-
| [[Michelle Carey]]
| [[Íomhá:Michelle Carey (athlete) (cropped).jpg|center|40px]]
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1981" | 1981-03-20<br/>1981-02-20
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q6836951|Q6836951]]
| 6
|-
| [[Jennifer O'Sullivan]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1981" | 1981-02-09
|
|
|
| [[:d:Q11724189|Q11724189]]
| 1
|-
| [[Judy Reynolds]]
| [[Íomhá:Judy Reynolds, 2014 (cropped).JPG|center|40px]]
| marcach eachraíochta
| [[dressage rider]]
| data-sort-value="1981" | 1981-06-11
|
| [[Cill Dara]]
|
| [[:d:Q19518281|Q19518281]]
| 4
|-
| [[Kerry O'Flaherty]]
| [[Íomhá:10068 Kerry O'Flaherty.jpg|center|40px]]
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1981" | 1981-07-15
|
| [[Baile Nua na hArda]]
|
| [[:d:Q20967858|Q20967858]]
| 7
|-
| [[Melanie Späth]]
| [[Íomhá:2015 UEC Track Elite European Championships 60.JPG|center|40px]]
| rothaí
| [[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1981" | 1981-06-16
|
| [[Flensburg]]
|
| [[:d:Q21197651|Q21197651]]
| 5
|-
| [[Emily Maher]]
|
| rábálaí Éireannach
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1981" | 1981-05-02
|
| [[Cill Chainnigh]]
|
| [[:d:Q22002445|Q22002445]]
| 2
|-
| [[Lisa Lynas]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1981" | 1981-11-03
|
|
|
| [[:d:Q27267562|Q27267562]]
| 1
|-
| [[Martina McCarthy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rábálaí (*1981) ♀
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1981" | 1981-10-27
|
|
|
| [[:d:Q39270831|Q39270831]]
| 1
|-
| [[Suzanne Kenealy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1981) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1981" | 1981-11-27
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q43289629|Q43289629]]
| 3
|-
| [[Emma Louise Griffin]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1981) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1981" | 1981-10-23
|
|
|
| [[:d:Q135386149|Q135386149]]
| 0
|-
| [[Emma Angela Reilly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1981) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1981" | 1981-04-26
|
|
|
| [[:d:Q135387267|Q135387267]]
| 0
|-
| [[Wallis Bird]]
| [[Íomhá:Wallisbird2007.jpg|center|40px]]
| ceoltóir Éireannach
| [[ceoltóir]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[giotáraí]]<br/>[[cumadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-01-29
|
| [[Loch Garman]]
|
| [[:d:Q444966|Q444966]]
| 10
|-
| [[Deirdre Ryan]]
| [[Íomhá:RyanDeirdre 2012.jpg|center|40px]]
| léimneoir ard Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1982" | 1982-06-01
|
| [[Dún Droma]]
|
| [[:d:Q518463|Q518463]]
| 7
|-
| [[Eimear Mullan]]
| [[Íomhá:Eimear Mullan Ironman 70.3 Austria 2012.jpg|center|40px]]
| trí-atlanaí Éireannach
| [[trí-atlanaí]]
| data-sort-value="1982" | 1982-05-21
|
| [[Port Stíobhaird]]
|
| [[:d:Q1279348|Q1279348]]
| 5
|-
| [[Rachel Neylan]]
| [[Íomhá:Women's road race - Rio 2016 (28783792620).jpg|center|40px]]
| rothaí Astrálach
| [[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1982" | 1982-03-09
|
| [[Sydney]]
|
| [[:d:Q2125227|Q2125227]]
| 14
|-
| [[Mary Cullen]]
|
| reathaí meánraoin agus fadraoin Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1982" | 1982-08-17
|
|
|
| [[:d:Q4943747|Q4943747]]
| 6
|-
| [[Marian Heffernan]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1982" | 1982-04-16
|
| [[Corcaigh]]
|
| [[:d:Q6761898|Q6761898]]
| 5
|-
| [[Michelle Walsh]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1982" | 1982-08-02
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q6837287|Q6837287]]
| 3
|-
| [[Deirdre Byrne]]
|
| cianreathaí Éireannach
| [[reathaí meánfhaid]]<br/>[[cianreathaí]]
| data-sort-value="1982" | 1982-09-21
|
|
|
| [[:d:Q25936076|Q25936076]]
| 2
|-
| [[Michelle Fahy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-03-26
|
|
|
| [[:d:Q119544512|Q119544512]]
| 0
|-
| [[Niamh Dwyer]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-07-08
|
|
|
| [[:d:Q119547098|Q119547098]]
| 0
|-
| [[Kate Maher]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-06-21
|
|
|
| [[:d:Q119553910|Q119553910]]
| 0
|-
| [[Amanda Mary O'Regan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-04-26
|
|
|
| [[:d:Q135382828|Q135382828]]
| 0
|-
| [[Caroline Jane Nixon]]
|
| [[An Astráil|Astrálach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-04-24
|
|
|
| [[:d:Q135383846|Q135383846]]
| 0
|-
| [[Jennifer Coady]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-06-07
|
|
|
| [[:d:Q135385145|Q135385145]]
| 0
|-
| [[Niamh Marie Furey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-01-10
|
|
|
| [[:d:Q135386143|Q135386143]]
| 0
|-
| [[Muirissa Ann Galway]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-11-10
|
|
|
| [[:d:Q135386145|Q135386145]]
| 0
|-
| [[Michelle Deirdre Canavan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-01-22
|
|
|
| [[:d:Q135386146|Q135386146]]
| 0
|-
| [[Neasa O'Keeffe]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-05-30
|
|
|
| [[:d:Q135386147|Q135386147]]
| 0
|-
| [[April Maria Cahalane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-10-20
|
|
|
| [[:d:Q135386148|Q135386148]]
| 0
|-
| [[Katie McGrath]]
| [[Íomhá:Heroes Assemble IMG 9226 (42762338021).jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]
| data-sort-value="1983" | 1983-01-03
|
| [[Áth na Fuinseoige]]
|
| [[:d:Q253440|Q253440]]
| 44
|-
| [[Carly Smithson]]
| [[Íomhá:Carly Smithson in parade.jpg|center|40px]]
| amhránaí Éireannach
| [[ceoltóir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-09-12
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q292301|Q292301]]
| 16
|-
| [[Joanne King]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-04-20
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q3179676|Q3179676]]
| 7
|-
| [[Ava Hutchinson]]
| [[Íomhá:Ava Hutchinson - 2012 Olympics marathon.jpg|center|40px]]
| lúthchleasaí
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1983" | 1983-03-30
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q4827385|Q4827385]]
| 4
|-
| [[Hannah Craig]]
| [[Íomhá:Slalom canoeing 2012 Olympics W K1 IRL Hannah Craig.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] canúálaí (*1983) ♀
| [[canúálaí]]
| data-sort-value="1983" | 1983-02-10
|
|
|
| [[:d:Q5648813|Q5648813]]
| 2
|-
| [[Stef Curtis]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1983" | 1983-12-05
|
| [[Briostó]]
|
| [[:d:Q7605993|Q7605993]]
| 4
|-
| [[Aoife Hoey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus bobshleamhnóir (*1983) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[bobshleamhnóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-09-06
|
| [[Cúil an tSúdaire]]
|
| [[:d:Q7905573|Q7905573]]
| 5
|-
| [[Zoë Brown]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1983) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1983" | 1983-09-15
|
|
|
| [[:d:Q9392042|Q9392042]]
| 1
|-
| [[Cecelia Joyce]]
|
| cruicéadaí
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1983" | 1983-07-25
|
| [[Cill Mhantáin]]
|
| [[:d:Q12978229|Q12978229]]
| 7
|-
| [[Kim Fitzpatrick]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-02-24
|
|
|
| [[:d:Q119537533|Q119537533]]
| 0
|-
| [[Mellissa Prunty]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-05-25
|
|
|
| [[:d:Q135385143|Q135385143]]
| 0
|-
| [[Miriam Liston]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-01-04
|
|
|
| [[:d:Q135385144|Q135385144]]
| 0
|-
| [[Selina Martina McMahon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-01-02
|
|
|
| [[:d:Q135386554|Q135386554]]
| 0
|-
| [[Helena Catherine Kenny]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-05-12
|
|
|
| [[:d:Q135386555|Q135386555]]
| 0
|-
| [[Orla Maria Kavanagh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-04-19
|
|
|
| [[:d:Q135386556|Q135386556]]
| 0
|-
| [[Annmarie Martina Healy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-04-03
|
|
|
| [[:d:Q135386557|Q135386557]]
| 0
|-
| [[Faye Hartigan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-02-22
|
|
|
| [[:d:Q135386558|Q135386558]]
| 0
|-
| [[Maire Bernadette Guiney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-03-30
|
|
|
| [[:d:Q135386559|Q135386559]]
| 0
|-
| [[Carol Anne Fennell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-01-08
|
|
|
| [[:d:Q135386561|Q135386561]]
| 0
|-
| [[Karen Marie Egan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-06-17
|
|
|
| [[:d:Q135386562|Q135386562]]
| 0
|-
| [[Sandra Marie Duggan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-12-31
|
|
|
| [[:d:Q135386563|Q135386563]]
| 0
|-
| [[Edel Rose Cadam]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-01-18
|
|
|
| [[:d:Q135386564|Q135386564]]
| 0
|-
| [[Edel Brennan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-09-22
|
|
|
| [[:d:Q135386565|Q135386565]]
| 0
|-
| [[Dearbhla Breen]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-01-05
|
|
|
| [[:d:Q135386566|Q135386566]]
| 0
|-
| [[Nora-Jane Noone]]
| [[Íomhá:Nora-Jane Noone at the 2024 Toronto International Film Festival (cropped).jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1984" | 1984-03-08
|
| [[Gaillimh]]
|
| [[:d:Q292107|Q292107]]
| 14
|-
| [[Joanne Cuddihy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1984) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1984" | 1984-05-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q458353|Q458353]]
| 7
|-
| [[Leanne Moore]]
|
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]
| data-sort-value="1984" | 1984-07-24
|
| [[Luimneach]]
|
| [[:d:Q945587|Q945587]]
| 4
|-
| [[Ruth Kearney]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir stáitse]]
| data-sort-value="1984" | 1984-11-11
|
| [[Lambeth]]
|
| [[:d:Q1535775|Q1535775]]
| 12
|-
| [[Fionnuala McCormack]]
| [[Íomhá:Fionnuala Britton Velenje 2011.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus cianreathaí (*1984) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[cianreathaí]]
| data-sort-value="1984" | 1984-09-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q3072729|Q3072729]]
| 11
|-
| [[Shannon McDonnell]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1984" | 1984-09-28
|
| [[Orland Park]]
|
| [[:d:Q7488908|Q7488908]]
| 3
|-
| [[Siobhan Byrne]]
|
| pionsóir Oilimpeach
| [[pionsóir]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]
| data-sort-value="1984" | 1984-08-13
|
| [[Ostfildern]]
|
| [[:d:Q7525288|Q7525288]]
| 2
|-
| [[Gillian Búrc]]
|
| imreoir rugbaí Éireannach
| [[imreoir rugbaí]]
| data-sort-value="1984" | 1984-08-28
|
| [[Luimneach]]
|
| [[:d:Q17859745|Q17859745]]
| 1
|-
| [[Lydia Gurley]]
| [[Íomhá:2016 2017 UCI Track World Cup Apeldoorn 226.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] raonrothaí (*1984) ♀
| [[raonrothaí]]
| data-sort-value="1984" | 1984-09-09
|
| [[Baile Átha an Rí]]
|
| [[:d:Q27517415|Q27517415]]
| 9
|-
| [[Monika Gedvilaite]]
|
| Imreoir fichille (*1984) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1984" | 1984-11-16
|
|
|
| [[:d:Q28479153|Q28479153]]
| 0
|-
| [[Sandra Lynch]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1984" | 1984
|
|
|
| [[:d:Q65554564|Q65554564]]
| 0
|-
| [[Donna Marie Buckley]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1984" | 1984-02-10
|
|
|
| [[:d:Q135384128|Q135384128]]
| 0
|-
| [[Jennifer Anne Maher]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1984" | 1984-11-15
|
|
|
| [[:d:Q135385017|Q135385017]]
| 0
|-
| [[Jennifer Ann Kelly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1984" | 1984-09-26
|
|
|
| [[:d:Q135385018|Q135385018]]
| 0
|-
| [[Margaret Bourke]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1984" | 1984-04-30
|
|
|
| [[:d:Q135385019|Q135385019]]
| 0
|-
| [[Grainne Dwyer]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1984" | 1984-12-19
|
|
|
| [[:d:Q135385020|Q135385020]]
| 0
|-
| [[Mairead Finnegan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1984" | 1984-03-25
|
|
|
| [[:d:Q135385021|Q135385021]]
| 0
|-
| [[Lynn Jones]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1984" | 1984-05-20
|
|
|
| [[:d:Q135385022|Q135385022]]
| 0
|-
| [[Niamh Mullally]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1984" | 1984-02-04
|
|
|
| [[:d:Q135385023|Q135385023]]
| 0
|-
| [[Rachel Wyse]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] láithreoir teilifíse agus marcach (*1985) ♀; spouse of Tim Gredley
| [[láithreoir teilifíse]]<br/>[[marcach]]
| data-sort-value="1985" | 1985-01-22
|
| [[Cill Dara]]
|
| [[:d:Q1568896|Q1568896]]
| 3
|-
| [[Natalie Britton]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]
| data-sort-value="1985" | 1985-02-21
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q2165668|Q2165668]]
| 0
|-
| [[Georgia Salpa]]
| [[Íomhá:Georgia salpa.jpg|center|40px]]
| mainicín Gréagach-Éireannach
| [[Mainicín faisin|mainicín]]
| data-sort-value="1985" | 1985-05-14
|
| [[an Aithin]]
|
| [[:d:Q2586982|Q2586982]]
| 16
|-
| [[Gemma-Leah Devereux]]
|
| ban-aisteoir
| [[aisteoir]]
| data-sort-value="1985" | 1985<br/>1990-08-09
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q2688973|Q2688973]]
| 6
|-
| [[Claire Bergin]]
|
| bobshleamhnóir Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1985" | 1985-02-01<br/>1985-02-02
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q5125145|Q5125145]]
| 5
|-
| [[Marie Curtin]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1985" | 1985-08-07
|
| [[Luimneach]]
|
| [[:d:Q6762814|Q6762814]]
| 3
|-
| [[Caroline O'Sullivan]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1985" | 1985
|
|
|
| [[:d:Q65554212|Q65554212]]
| 0
|-
| [[Eavan Judith Morrissey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-04-10
|
|
|
| [[:d:Q135385420|Q135385420]]
| 0
|-
| [[Aine Mary O'Dwyer]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-05-12
|
|
|
| [[:d:Q135385421|Q135385421]]
| 0
|-
| [[Carol Anne O'Donovan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-03-13
|
|
|
| [[:d:Q135385425|Q135385425]]
| 0
|-
| [[Vivienne Hilary Shaw]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-03-12
|
|
|
| [[:d:Q135385426|Q135385426]]
| 0
|-
| [[Saragh Jane O'Connell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-03-05
|
|
|
| [[:d:Q135385427|Q135385427]]
| 0
|-
| [[Mary Ellen Scanlon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-04-12
|
|
|
| [[:d:Q135385428|Q135385428]]
| 0
|-
| [[Marie Antoinette Breen]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-06-13
|
|
|
| [[:d:Q135385429|Q135385429]]
| 0
|-
| [[Aoife Elizabeth Roche]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-01-22
|
|
|
| [[:d:Q135385430|Q135385430]]
| 0
|-
| [[Bridget Tara Brosnan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-10-21
|
|
|
| [[:d:Q135385431|Q135385431]]
| 0
|-
| [[Sarah Mary Healy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-01-12
|
|
|
| [[:d:Q135385432|Q135385432]]
| 0
|-
| [[Mischa Barton]]
| [[Íomhá:Mischa Barton 2017.png|center|40px]]
| aisteoir Briotanach-Meireacánach
| [[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir linbh]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-01-24
|
| [[Hammersmith]]
|
| [[:d:Q207458|Q207458]]
| 52
|-
| [[Dominique McElligott]]
| [[Íomhá:Dominique McElligott - Cannes.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1986" | 1986-03-05
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q456651|Q456651]]
| 29
|-
| [[Fiona O'Sullivan]]
| [[Íomhá:Fiona O'Sullivan in San Jose.jpg|center|40px]]
| imreoir sacair gairmiúil
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1986" | 1986-09-17
|
| [[San Geronimo]]
|
| [[:d:Q4970710|Q4970710]]
| 12
|-
| [[Catriona Cuddihy]]
|
| lúthchleasaí
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1986" | 1986-12-05
|
| [[Cill Chainnigh]]
|
| [[:d:Q5053959|Q5053959]]
| 2
|-
| [[Sophie Perry]]
| [[Íomhá:Sophie Perry.jpg|center|40px]]
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*1986) ♀
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1986" | 1986-11-11
|
| [[Brighton]]
|
| [[:d:Q7563050|Q7563050]]
| 7
|-
| [[Linda Byrne]]
| [[Íomhá:Linda Byrne.jpg|center|40px]]
| lúthchleasaí
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1986" | 1986-05-13
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q11756918|Q11756918]]
| 7
|-
| [[Rebecca Rolfe]]
|
| cruicéadaí
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1986" | 1986-11-27
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q16225377|Q16225377]]
| 3
|-
| [[Jennie King]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1986" | 1986-02-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q26804583|Q26804583]]
| 3
|-
| [[Jill Whelan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1986) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1986" | 1986-12-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q27567873|Q27567873]]
| 3
|-
| [[Sarah McCormack]]
| [[Íomhá:20120310-UK-Inter-County-Cross-Country-03555 (6826896314).jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1986) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1986" | 1986-08-19
|
| [[Michigan]]
|
| [[:d:Q70926851|Q70926851]]
| 2
|-
| [[Sinead Kavanagh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] ealaíontóir comhraic measctha (*1986) ♀
| [[ealaíontóir comhraic measctha]]
| data-sort-value="1986" | 1986-02-01
|
|
|
| [[:d:Q86340580|Q86340580]]
| 3
|-
| [[Joanne Maire Ni Mhathuna]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-12-02
|
|
|
| [[:d:Q135381383|Q135381383]]
| 0
|-
| [[Cathy Grant]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-08-05
|
|
|
| [[:d:Q135381384|Q135381384]]
| 0
|-
| [[Stephanie Teresa O'Reilly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-11-01
|
|
|
| [[:d:Q135382401|Q135382401]]
| 0
|-
| [[Janet Elisabeth Byrne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-12-22
|
|
|
| [[:d:Q135382413|Q135382413]]
| 0
|-
| [[Patricia McCarthy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-02-11
|
|
|
| [[:d:Q135384028|Q135384028]]
| 0
|-
| [[Rebecca O'Mahony]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-08-07
|
|
|
| [[:d:Q135384029|Q135384029]]
| 0
|-
| [[Kate Mullins]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-05-17
|
|
|
| [[:d:Q135384032|Q135384032]]
| 0
|-
| [[Kellie Cahalane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-05-30
|
|
|
| [[:d:Q135384033|Q135384033]]
| 0
|-
| [[Alison Murray]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-02-21
|
|
|
| [[:d:Q135384036|Q135384036]]
| 0
|-
| [[Brenda Lavelle]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-03-26
|
|
|
| [[:d:Q135384040|Q135384040]]
| 0
|-
| [[Mairead Kirby]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-01-31
|
|
|
| [[:d:Q135384041|Q135384041]]
| 0
|-
| [[Almha O'Keeffe]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-01-06
|
|
|
| [[:d:Q135384042|Q135384042]]
| 0
|-
| [[Joanne Mahon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-12-02
|
|
|
| [[:d:Q135384043|Q135384043]]
| 0
|-
| [[Nichola O'Toole]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-01-09
|
|
|
| [[:d:Q135384044|Q135384044]]
| 0
|-
| [[Edel Kelly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-03-28
|
|
|
| [[:d:Q135384045|Q135384045]]
| 0
|-
| [[Patricia O'Sullivan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-01-27
|
|
|
| [[:d:Q135384129|Q135384129]]
| 0
|-
| [[Lisa Colette Palmer]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-04-28
|
|
|
| [[:d:Q135384131|Q135384131]]
| 0
|-
| [[Jayne Wisener]]
| [[Íomhá:Jayne Wisener.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir
| [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[ceoltóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-05-19
|
| [[Baile Monaidh]]
|
| [[:d:Q387132|Q387132]]
| 15
|-
| [[Laura Izibor]]
| [[Íomhá:Laura Izibor, 2008 (cropped).jpg|center|40px]]
| ceoltóir Éireannach
| [[ceoltóir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[pianódóir]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]]<br/>[[ealaíontóir taifeadta]]<br/>[[cumadóir]]<br/>[[cumadóir amhrán]]
| data-sort-value="1987" | 1987-05-13
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q437622|Q437622]]
| 7
|-
| [[Jenna O'Hea]]
| [[Íomhá:Jenna O'Hea at day three of the Opals camp.jpg|center|40px]]
| cispheileadóir Astrálach
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-06-06
|
| [[Melbourne]]
|
| [[:d:Q622730|Q622730]]
| 17
|-
| [[Claire Brady]]
|
| cianreathaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1987" | 1987-01-20<br/>1987-01-29
|
| [[Cill Dara]]
|
| [[:d:Q1094778|Q1094778]]
| 3
|-
| [[Danielle Fox-Clarke]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-08-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q3014994|Q3014994]]
| 2
|-
| [[Tori Pena]]
| [[Íomhá:Tori Pena.jpg|center|40px]]
| léimneoir cuaille Meiriceánach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1987" | 1987-07-30
|
| [[Los Alamitos]]
|
| [[:d:Q7825761|Q7825761]]
| 7
|-
| [[Nicola Twohig]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1987" | 1987-04-28
|
| [[Manchain]]
|
| [[:d:Q10484148|Q10484148]]
| 1
|-
| [[Roseanne Galligan]]
| [[Íomhá:Roseanne Galligan 2013.jpg|center|40px]]
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1987" | 1987-12-09
|
| [[Droichead Nua]]
|
| [[:d:Q16209460|Q16209460]]
| 2
|-
| [[Nicola Sinnott]]
| [[Íomhá:Nicola Sinnott.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir sacair (*1987) ♀
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1987" | 1987-08-08
|
|
|
| [[:d:Q22280384|Q22280384]]
| 2
|-
| [[Emma Beckett]]
| [[Íomhá:Lewes FC Women 1 Watford Women 2 07 11 2021-526 (51661727617).jpg|center|40px]]
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*1987) ♀
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1987" | 1987-05-29
|
| [[Northampton]]
|
| [[:d:Q61827370|Q61827370]]
| 4
|-
| [[Louise Galvin]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí, cispheileadóir agus fisiteiripeoir (*1987) ♀
| [[imreoir rugbaí]]<br/>[[cispheileadóir]]<br/>[[fisiteiripeoir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-04-03
|
| [[Fionnúig]]
|
| [[:d:Q78056158|Q78056158]]
| 0
|-
| [[Elaine O'Dwyer]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-10-04
|
|
|
| [[:d:Q135379955|Q135379955]]
| 0
|-
| [[Emma M. Mullane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-12-09
|
|
|
| [[:d:Q135379956|Q135379956]]
| 0
|-
| [[Hansey Lucy Sexton]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-07-16
|
|
|
| [[:d:Q135381381|Q135381381]]
| 0
|-
| [[Hannah Mary Coen]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-07-24
|
|
|
| [[:d:Q135381385|Q135381385]]
| 0
|-
| [[Natasha Ryan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-10-27
|
|
|
| [[:d:Q135381842|Q135381842]]
| 0
|-
| [[Fiona Meany]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-11-17
|
|
|
| [[:d:Q135381843|Q135381843]]
| 0
|-
| [[Kelly Johnston]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-09-05
|
|
|
| [[:d:Q135381844|Q135381844]]
| 0
|-
| [[Kathryn Fahy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-06-17
|
|
|
| [[:d:Q135381845|Q135381845]]
| 0
|-
| [[Sheena Catherine Egan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-04-13
|
|
|
| [[:d:Q135381846|Q135381846]]
| 0
|-
| [[Miriam Byrne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-06-05
|
|
|
| [[:d:Q135381847|Q135381847]]
| 0
|-
| [[Bernice Byrne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-10-18
|
|
|
| [[:d:Q135381848|Q135381848]]
| 0
|-
| [[Fiona Scally]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-06-26
|
|
|
| [[:d:Q135384536|Q135384536]]
| 0
|-
| [[Anne Marie Butler]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-02-18
|
|
|
| [[:d:Q135384537|Q135384537]]
| 0
|-
| [[Eileen O'Connor]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-04-24
|
|
|
| [[:d:Q135384538|Q135384538]]
| 0
|-
| [[Lorraine Dolan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-07-27
|
|
|
| [[:d:Q135384539|Q135384539]]
| 0
|-
| [[Julie Wilkins]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-11-04
|
|
|
| [[:d:Q135384542|Q135384542]]
| 0
|-
| [[Ailish O'Donoghue]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-06-18
|
|
|
| [[:d:Q135384543|Q135384543]]
| 0
|-
| [[Emma Brady]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-10-16
|
|
|
| [[:d:Q135384544|Q135384544]]
| 0
|-
| [[Genna Kenny]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-01-06
|
|
|
| [[:d:Q135384545|Q135384545]]
| 0
|-
| [[Fiona Ward]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-10-19
|
|
|
| [[:d:Q135384548|Q135384548]]
| 0
|-
| [[Sinéad Mulvey]]
| [[Íomhá:Sinéad Mulvay.jpg|center|40px]]
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[aeróstach]]
| data-sort-value="1988" | 1988-01-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q255095|Q255095]]
| 20
|-
| [[Chloe Magee]]
| [[Íomhá:Chloe Magee Irish Open Mixed Double Champions 2018 (cropped).jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]<br/>[[iomaitheoir Oilimpeach]]
| data-sort-value="1988" | 1988-11-29
|
| [[Ráth Bhoth]]
|
| [[:d:Q468589|Q468589]]
| 13
|-
| [[Méabh de Búrca]]
| [[Íomhá:Meabh De Burca.jpg|center|40px]]
| imreoir sacair Éireannach
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1988" | 1988-08-11
|
| [[Gaillimh]]
|
| [[:d:Q509493|Q509493]]
| 5
|-
| [[Erin Keery]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1988" | 1988-02-16
|
|
|
| [[:d:Q1354600|Q1354600]]
| 2
|-
| [[Lynn Styles]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]
| data-sort-value="1988" | 1988-12-29
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q2708041|Q2708041]]
| 7
|-
| [[Julia Moriarty]]
|
| imreoir leadóige Éireannach
| [[imreoir leadóige]]
| data-sort-value="1988" | 1988-12-03
|
| [[Adelaide]]
|
| [[:d:Q6306589|Q6306589]]
| 4
|-
| [[Melanie Nocher]]
|
| snámhóir Éireannach
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-06-18
|
| [[Contae an Dúin]]
|
| [[:d:Q6811327|Q6811327]]
| 5
|-
| [[Kelly Proper]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1988" | 1988-05-01
|
|
|
| [[:d:Q11738678|Q11738678]]
| 3
|-
| [[Claire Tarplee]]
|
| reathaí meánraoin Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1988" | 1988-09-22
|
|
|
| [[:d:Q15925883|Q15925883]]
| 1
|-
| [[Amy Kenealy]]
|
| cruicéadaí
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1988" | 1988-04-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q16224552|Q16224552]]
| 4
|-
| [[Amy Foster]]
|
| rábálaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1988" | 1988-10-02
|
|
|
| [[:d:Q19560506|Q19560506]]
| 2
|-
| [[Hannah Lowry-O'Reilly]]
|
| Imreoir fichille (*1988) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1988" | 1988-12-19
|
|
|
| [[:d:Q28479756|Q28479756]]
| 0
|-
| [[Jo Patterson]]
|
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus rothaí spóirt (*1988) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1988" | 1988-07-27
|
|
|
| [[:d:Q113302372|Q113302372]]
| 2
|-
| [[Sarah Louise McGrath]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-10-04
|
|
|
| [[:d:Q135381219|Q135381219]]
| 0
|-
| [[Elaine Ann Stone]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-08-18
|
|
|
| [[:d:Q135383157|Q135383157]]
| 0
|-
| [[Eimear Naughton]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-12-28
|
|
|
| [[:d:Q135383158|Q135383158]]
| 0
|-
| [[Aishling Ann Sullivan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-12-01
|
|
|
| [[:d:Q135383161|Q135383161]]
| 0
|-
| [[Sarah Woods]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-06-27
|
|
|
| [[:d:Q135383162|Q135383162]]
| 0
|-
| [[Rebecca Therese Woods]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-06-27
|
|
|
| [[:d:Q135383163|Q135383163]]
| 0
|-
| [[Louise Gray]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-10-27
|
|
|
| [[:d:Q135383165|Q135383165]]
| 0
|-
| [[Naoise Feena Doran]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-07-19
|
|
|
| [[:d:Q135383166|Q135383166]]
| 0
|-
| [[Brenda Christina Riordan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-07-31
|
|
|
| [[:d:Q135383169|Q135383169]]
| 0
|-
| [[Ciara Elizabeth Fitzpatrick]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-01-22
|
|
|
| [[:d:Q135383174|Q135383174]]
| 0
|-
| [[Lynn Ferrari]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-05-24
|
|
|
| [[:d:Q135384540|Q135384540]]
| 0
|-
| [[Fiona Marie Carrick]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-01-28
|
|
|
| [[:d:Q135384546|Q135384546]]
| 0
|-
| [[Shauna Marie O'Connor]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-09-20
|
|
|
| [[:d:Q135384547|Q135384547]]
| 0
|-
| [[Chloë Agnew]]
| [[Íomhá:Chloë Agnew at Macquarie Shopping Centre, Sydney.jpg|center|40px]]
| ceoltóir agus amhránaí Éireannach
| [[amhránaí ceoldrámaíochta]]
| data-sort-value="1989" | 1989-06-09
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q2228268|Q2228268]]
| 17
|-
| [[Lisa Kearney]]
| [[Íomhá:Lisa Kearney on WIMPS TV.jpg|center|40px]]
| cleachtóir júdó Éireannach
| [[cleachtóir júdó]]
| data-sort-value="1989" | 1989-05-27
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q2260724|Q2260724]]
| 5
|-
| [[Ciara Horne]]
| [[Íomhá:2015 UEC Track Elite European Championships 333.JPG|center|40px]]
| rothaí
| [[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1989" | 1989-09-07
|
| [[Harrow, Londain|Harrow]]
|
| [[:d:Q5119121|Q5119121]]
| 16
|-
| [[Jessie Barr]]
|
| lúthchleasaí
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1989" | 1989-07-24
|
| [[Port Láirge]]
|
| [[:d:Q6187612|Q6187612]]
| 5
|-
| [[Laura Reynolds]]
|
| lúthchleasaí
| [[siúlóir rása]]
| data-sort-value="1989" | 1989-01-21<br/>1989-01-20
|
|
|
| [[:d:Q6499354|Q6499354]]
| 3
|-
| [[Orla Barry]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1989) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1989" | 1989-09-21
|
| [[Droichead na Scuab]]
|
| [[:d:Q7102982|Q7102982]]
| 2
|-
| [[Kate McKenna]]
|
| cruicéadaí
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1989" | 1989-09-27
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q16224853|Q16224853]]
| 3
|-
| [[Jenny Murphy]]
|
| imreoir rugbaí Éireannach
| [[imreoir rugbaí]]<br/>[[rugby sevens player]]
| data-sort-value="1989" | 1989-05-30
|
|
|
| [[:d:Q18126994|Q18126994]]
| 2
|-
| [[Michelle Finn]]
| [[Íomhá:2019-09-01 ISTAF 2019 2000 m steeplechase (Martin Rulsch) 43 (cropped).jpg|center|40px]]
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1989" | 1989-11-16<br/>1989-12-16
|
|
|
| [[:d:Q20967861|Q20967861]]
| 6
|-
| [[Sara Louise Treacy]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1989" | 1989-06-22
|
|
|
| [[:d:Q20967862|Q20967862]]
| 5
|-
| [[Kelly Murphy]]
| [[Íomhá:2024 UEC Track Elite European Championships 130.jpg|center|40px]]
| rothaí Éireannach
| [[rothaí spóirt]]<br/>[[eolaí néarchórais]]
| data-sort-value="1989" | 1989-11-03
|
| [[Birmingham]]
|
| [[:d:Q33083846|Q33083846]]
| 8
|-
| [[Lauren Delany]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí agus cispheileadóir (*1989) ♀
| [[imreoir rugbaí]]<br/>[[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-07-17
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q78081373|Q78081373]]
| 2
|-
| [[Lisa McGill]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-08-14
|
|
|
| [[:d:Q135380034|Q135380034]]
| 0
|-
| [[Elaine C. Caffrey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-02-24
|
|
|
| [[:d:Q135380037|Q135380037]]
| 0
|-
| [[Colleen McInerney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-08-14
|
|
|
| [[:d:Q135382206|Q135382206]]
| 0
|-
| [[Aine McKenna]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-09-23
|
|
|
| [[:d:Q135382207|Q135382207]]
| 0
|-
| [[Julie Angelina Kavanagh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-04-21
|
|
|
| [[:d:Q135382208|Q135382208]]
| 0
|-
| [[Susan Elise Doyle]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-02-24
|
|
|
| [[:d:Q135382209|Q135382209]]
| 0
|-
| [[Ellevyn Winifred Irwin]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-03-06
|
|
|
| [[:d:Q135383170|Q135383170]]
| 0
|-
| [[Deirbhile Blanaid O'Keeffe]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-01-16
|
|
|
| [[:d:Q135383171|Q135383171]]
| 0
|-
| [[Emma Kathleen Dyer]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-06-29
|
|
|
| [[:d:Q135383173|Q135383173]]
| 0
|-
| [[Rozanna Purcell]]
|
| mainicín Éireannach
| [[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[iomaitheoir i gcomórtas áilleachta]]
| data-sort-value="1990" | 1990-09-03
|
| [[Cluain Meala]]
|
| [[:d:Q1046271|Q1046271]]
| 6
|-
| [[Aisling Cooney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1990) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-07-27
|
| [[Dumhach Thrá]]
|
| [[:d:Q4699199|Q4699199]]
| 3
|-
| [[Ruesha Littlejohn]]
| [[Íomhá:Ruesha Littlejohn in San Jose.jpg|center|40px]]
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1990" | 1990-07-03
|
| [[Glaschú]]
|
| [[:d:Q7377860|Q7377860]]
| 11
|-
| [[Ciara Everard]]
| [[Íomhá:09277 Ciara Everard.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] reathaí meánfhaid (*1990) ♀
| [[reathaí meánfhaid]]
| data-sort-value="1990" | 1990-07-10
|
|
|
| [[:d:Q9192214|Q9192214]]
| 6
|-
| [[Claire Lambe]]
|
| iomróir Éireannach
| [[iomróir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-05-16
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q11690739|Q11690739]]
| 5
|-
| [[Melissa Scott-Hayward]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1990) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1990" | 1990-08-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q16225439|Q16225439]]
| 2
|-
| [[Robyn Stewart]]
| [[Íomhá:2017 UEC Track Elite European Championships 412.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1990) ♀
| [[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1990" | 1990-04-10
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q27517186|Q27517186]]
| 4
|-
| [[Niamh Whelan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rábálaí (*1990) ♀
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1990" | 1990-07-26
|
|
|
| [[:d:Q39814817|Q39814817]]
| 1
|-
| [[Fionnuala Ross]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1990) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1990" | 1990-11-05
|
|
|
| [[:d:Q69863936|Q69863936]]
| 0
|-
| [[Orla O'Reilly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-28
|
| [[Corcaigh]]
|
| [[:d:Q74239854|Q74239854]]
| 1
|-
| [[Laura Shaughnessy]]
|
| Cianreathaí (*1990) ♀
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1990" | 1990-06-19
|
|
|
| [[:d:Q98550189|Q98550189]]
| 1
|-
| [[Sinead O'Reilly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-28
|
|
|
| [[:d:Q119553438|Q119553438]]
| 0
|-
| [[Danielle O'Leary]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-26
|
|
|
| [[:d:Q135367014|Q135367014]]
| 0
|-
| [[Rhiannon Bernadette McNulty]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-03-16
|
|
|
| [[:d:Q135378320|Q135378320]]
| 0
|-
| [[Emma Marron]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-11-21
|
|
|
| [[:d:Q135378321|Q135378321]]
| 0
|-
| [[Méabh Malone]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-11-01
|
|
|
| [[:d:Q135378322|Q135378322]]
| 0
|-
| [[Ciara Louise Flaherty]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-08-28
|
|
|
| [[:d:Q135378323|Q135378323]]
| 0
|-
| [[Shelly Behan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-11-27
|
|
|
| [[:d:Q135378324|Q135378324]]
| 0
|-
| [[Erica C. Walsh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-26
|
|
|
| [[:d:Q135380031|Q135380031]]
| 0
|-
| [[Cathy Kavanagh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-01-16
|
|
|
| [[:d:Q135380035|Q135380035]]
| 0
|-
| [[Christine O'Gorman]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-10-28
|
|
|
| [[:d:Q135381052|Q135381052]]
| 0
|-
| [[Christina Ann Newton]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-08
|
|
|
| [[:d:Q135381053|Q135381053]]
| 0
|-
| [[Michelle Louise Murray]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-01-01
|
|
|
| [[:d:Q135381055|Q135381055]]
| 0
|-
| [[Beth Meany]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-15
|
|
|
| [[:d:Q135381056|Q135381056]]
| 0
|-
| [[Eimear Mary Mairtin]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-10-03
|
|
|
| [[:d:Q135381058|Q135381058]]
| 0
|-
| [[Caroline Flynn]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-25
|
|
|
| [[:d:Q135381059|Q135381059]]
| 0
|-
| [[Kerrie Marie Dore]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-01-14
|
|
|
| [[:d:Q135381060|Q135381060]]
| 0
|-
| [[Valerie O'Driscoll]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-15
|
|
|
| [[:d:Q135382205|Q135382205]]
| 0
|-
| [[Clara Peters]]
| [[Íomhá:European 2011 Clara PETERS.jpg|center|40px]]
| scátálaí fíorach Éireannach
| [[scátálaí fíorach]]
| data-sort-value="1991" | 1991-07-19
|
| [[Essen]]
|
| [[:d:Q4360258|Q4360258]]
| 5
|-
| [[Lynsey McCullough]]
|
| imreoir leadóige Éireannach
| [[imreoir leadóige]]
| data-sort-value="1991" | 1991-03-01
|
| [[Aontroim (baile)]]
|
| [[:d:Q6709499|Q6709499]]
| 1
|-
| [[Emma Flanagan]]
|
| cruicéadaí
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1991" | 1991-01-07
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q16211337|Q16211337]]
| 4
|-
| [[Cherelle Khassal]]
| [[Íomhá:Cherelle Khassal (23697437213).jpg|center|40px]]
| imreoir sacair Éireannach
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1991" | 1991-01-09
|
| [[Sasana]]
|
| [[:d:Q22087349|Q22087349]]
| 4
|-
| [[Alice Kunek]]
| [[Íomhá:Alice Kunek - Perth Lynx.jpg|center|40px]]
| cispheileadóir Astrálach (1991-)
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1991" | 1991-01-06
|
| [[Box Hill]]
|
| [[:d:Q24452204|Q24452204]]
| 10
|-
| [[Laura Boylan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1991) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1991" | 1991-12-16
|
| [[Contae Lú]]
|
| [[:d:Q29981448|Q29981448]]
| 3
|-
| [[Sinéad Denny]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1991) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1991" | 1991-03-05
|
|
|
| [[:d:Q69863080|Q69863080]]
| 0
|-
| [[Aoife McDermott]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí agus cispheileadóir (*1991) ♀
| [[imreoir rugbaí]]<br/>[[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1991" | 1991-01-04
|
| [[Sligeach]]
|
| [[:d:Q78047998|Q78047998]]
| 1
|-
| [[Aine O'Connor]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1991" | 1991-11-28
|
|
|
| [[:d:Q135367015|Q135367015]]
| 0
|-
| [[Fiona O'Dwyer]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1991) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1991" | 1991-06-27
|
|
|
| [[:d:Q135370906|Q135370906]]
| 0
|-
| [[Emma J. Sherwood]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1991" | 1991-02-17
|
|
|
| [[:d:Q135379981|Q135379981]]
| 0
|-
| [[Tracey M. Power]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1991" | 1991-01-04
|
|
|
| [[:d:Q135379982|Q135379982]]
| 0
|-
| [[Stephanie O'Shea]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1991" | 1991-04-25
|
|
|
| [[:d:Q135379983|Q135379983]]
| 0
|-
| [[Carol A. McCarthy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1991" | 1991-11-22
|
|
|
| [[:d:Q135379987|Q135379987]]
| 0
|-
| [[Sophie Vavasseur]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1992" | 1992-05-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q2628135|Q2628135]]
| 15
|-
| [[Sinead Chambers]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1992" | 1992-02-01
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q15712412|Q15712412]]
| 4
|-
| [[Christine McMahon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cliathreathaí agus rábálaí (*1992) ♀
| [[cliathreathaí]]<br/>[[rábálaí]]
| data-sort-value="1992" | 1992-07-06
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q25939025|Q25939025]]
| 2
|-
| [[Poornima Menon Jayadev]]
|
| Imreoir fichille (*1992) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1992" | 1992
|
|
|
| [[:d:Q28479758|Q28479758]]
| 0
|-
| [[Naomi Carroll]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir sacair, imreoir haca, imreoir peile Gaelaí agus camogie player (*1992) ♀
| [[imreoir sacair]]<br/>[[imreoir haca]]<br/>[[imreoir peile Gaelaí]]<br/>[[camogie player]]
| data-sort-value="1992" | 1992-09-13
|
| [[Contae an Chláir]]
|
| [[:d:Q57313561|Q57313561]]
| 3
|-
| [[Claire Mooney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1992) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1992" | 1992-06-21
|
|
|
| [[:d:Q69812429|Q69812429]]
| 0
|-
| [[Joan Healy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1992) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1992" | 1992-09-30
|
|
|
| [[:d:Q69814488|Q69814488]]
| 1
|-
| [[Catherine McManus]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1992) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1992" | 1992-05-09
|
|
|
| [[:d:Q69819917|Q69819917]]
| 0
|-
| [[Casey Grace]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-05-14
|
|
|
| [[:d:Q119554596|Q119554596]]
| 0
|-
| [[Tessa Josephine Solan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-09-19
|
|
|
| [[:d:Q135378015|Q135378015]]
| 0
|-
| [[Lorraine Scanlon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-11-24
|
|
|
| [[:d:Q135378016|Q135378016]]
| 0
|-
| [[Nichola Rafferty]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-07-04
|
|
|
| [[:d:Q135378017|Q135378017]]
| 0
|-
| [[Louise Mary O'Connor]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-07-24
|
|
|
| [[:d:Q135378019|Q135378019]]
| 0
|-
| [[Rebecca Teresa Nagle]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-07-04
|
|
|
| [[:d:Q135378020|Q135378020]]
| 0
|-
| [[Kate Mary McDaid]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-05-18
|
|
|
| [[:d:Q135378021|Q135378021]]
| 0
|-
| [[Rebecca F. O'Keeffe]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-02-25
|
|
|
| [[:d:Q135379984|Q135379984]]
| 0
|-
| [[Emily M. O'Callaghan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-02-07
|
|
|
| [[:d:Q135379985|Q135379985]]
| 0
|-
| [[Katie B. Kilbride]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-07-06
|
|
|
| [[:d:Q135379988|Q135379988]]
| 0
|-
| [[Catriona M. Foley]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-08-16
|
|
|
| [[:d:Q135379989|Q135379989]]
| 0
|-
| [[Sinead Deegan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-05-13
|
|
|
| [[:d:Q135379990|Q135379990]]
| 0
|-
| [[Eimhear M. Browne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-01-07
|
|
|
| [[:d:Q135379991|Q135379991]]
| 0
|-
| [[Amy Bowtell]]
|
| imreoir leadóige
| [[imreoir leadóige]]
| data-sort-value="1993" | 1993-09-16
|
| [[Na Clocha Liatha]]
|
| [[:d:Q4749116|Q4749116]]
| 7
|-
| [[Katie Kirk]]
|
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]] rábálaí (*1993) ♀
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1993" | 1993-11-05
|
|
|
| [[:d:Q11737414|Q11737414]]
| 1
|-
| [[Ciara Grant]]
| [[Íomhá:Ciara Grant WUG.jpg|center|40px]]
| peileadóir
| [[imreoir sacair]]<br/>[[imreoir futsal]]
| data-sort-value="1993" | 1993-06-11
|
| [[Leitir Ceanainn]]
|
| [[:d:Q15960851|Q15960851]]
| 8
|-
| [[Michaela Walsh]]
|
| dornálaí as Béal Feirste
| [[dornálaí]]
| data-sort-value="1993" | 1993-06-05
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q18218166|Q18218166]]
| 8
|-
| [[Siobhán Killeen]]
|
| imreoir sacair Éireannach
| [[imreoir sacair]]<br/>[[imreoir peile Gaelaí]]<br/>[[imreoir futsal]]
| data-sort-value="1993" | 1993-03-15
|
|
|
| [[:d:Q22278600|Q22278600]]
| 1
|-
| [[Lois Roche]]
| [[Íomhá:Lois Roche Lewes FC Women 2 Charlton Ath Women 0 17 10 2021-82 (cropped).jpg|center|40px]]
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1993" | 1993-06-18
|
| [[Londain]]
|
| [[:d:Q24150945|Q24150945]]
| 5
|-
| [[Clare Cryan]]
| [[Íomhá:Clare Cryan Kyiv 2019.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] tumadóir iomaíoachta (*1993) ♀
| [[tumadóir iomaíoachta]]
| data-sort-value="1993" | 1993-12-03
|
|
|
| [[:d:Q65553526|Q65553526]]
| 3
|-
| [[Emma Mitchell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1993) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1993" | 1993-09-02
|
|
|
| [[:d:Q69812822|Q69812822]]
| 0
|-
| [[Mary Mulhare]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1993) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1993" | 1993-02-14
|
|
|
| [[:d:Q115739743|Q115739743]]
| 1
|-
| [[Clodagh Scannell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-03-06
|
|
|
| [[:d:Q119542677|Q119542677]]
| 0
|-
| [[Éabhnait Deborah Scanlon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-01-08
|
|
|
| [[:d:Q135376728|Q135376728]]
| 0
|-
| [[Rheanne Marie O'Shea]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-05-24
|
|
|
| [[:d:Q135376730|Q135376730]]
| 0
|-
| [[Ciara Patricia Newell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-06-17
|
|
|
| [[:d:Q135376733|Q135376733]]
| 0
|-
| [[Lauren Marie Murray]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-05-06
|
|
|
| [[:d:Q135376734|Q135376734]]
| 0
|-
| [[Laoise Maria Murphy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-03-19
|
|
|
| [[:d:Q135376735|Q135376735]]
| 0
|-
| [[Laura Catriona Moloney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-11-24
|
|
|
| [[:d:Q135376736|Q135376736]]
| 0
|-
| [[Karen Meany]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-08-23
|
|
|
| [[:d:Q135376737|Q135376737]]
| 0
|-
| [[Méabh Barry]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-12-16
|
|
|
| [[:d:Q135376739|Q135376739]]
| 0
|-
| [[Marrianna Patricia C. Troy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-03-09
|
|
|
| [[:d:Q135378014|Q135378014]]
| 0
|-
| [[Erika Emma O'Keeffe]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-04-06
|
|
|
| [[:d:Q135378018|Q135378018]]
| 0
|-
| [[Kate Veale]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1994" | 1994-01-05
|
| [[Tulach Mhór]]
|
| [[:d:Q11737264|Q11737264]]
| 2
|-
| [[Caroline Black]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1994" | 1994-03-04
|
| [[Lios na gCearrbhach]]
|
| [[:d:Q15971927|Q15971927]]
| 5
|-
| [[Phil Healy]]
| [[Íomhá:Womens 400m (46526965474) (cropped).jpg|center|40px]]
| rábálaí Éireannach
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1994" | 1994-11-19
|
| [[Béal Átha Fhínín]]
|
| [[:d:Q25999744|Q25999744]]
| 7
|-
| [[Niamh McCarthy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí (*1994) ♀
| [[lúthchleasaí]]
| data-sort-value="1994" | 1994-01-04
|
| [[Contae Chorcaí]]
|
| [[:d:Q26905471|Q26905471]]
| 2
|-
| [[Karina Campbell]]
|
| Imreoir fichille (*1994) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1994" | 1994-05-19
|
|
|
| [[:d:Q28470777|Q28470777]]
| 0
|-
| [[Victoria Bell]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[sciálaí Alpach]]
| data-sort-value="1994" | 1994-06-22
|
| [[Sutton Coldfield]]
|
| [[:d:Q48618566|Q48618566]]
| 4
|-
| [[Alice Sharpe]]
| [[Íomhá:2019 UEC Track Elite European Championships 132.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1994) ♀
| [[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1994" | 1994-05-03
|
|
|
| [[:d:Q55361867|Q55361867]]
| 10
|-
| [[Alli Palisch]]
| [[Íomhá:Alli Murphy Lewes FC Women 2 London City 3 14 02 2021-528 (50943521133) (cropped).jpg|center|40px]]
| [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*1994) ♀
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1994" | 1994-05-13
|
| [[Plano, Texas|Plano]]
|
| [[:d:Q56285209|Q56285209]]
| 4
|-
| [[Shona Heaslip]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1994) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1994" | 1994-09-18
|
|
|
| [[:d:Q69820877|Q69820877]]
| 0
|-
| [[Philippa Rogan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1994) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1994" | 1994-02-04
|
|
|
| [[:d:Q69861835|Q69861835]]
| 0
|-
| [[Leah Lyons]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí (*1994) ♀
| [[imreoir rugbaí]]
| data-sort-value="1994" | 1994-11-27
|
| [[Corcaigh]]
|
| [[:d:Q78051289|Q78051289]]
| 1
|-
| [[Eimear Twomey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-11-05
|
|
|
| [[:d:Q135375110|Q135375110]]
| 0
|-
| [[Amy Louise Russell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-02-02
|
|
|
| [[:d:Q135375111|Q135375111]]
| 0
|-
| [[Ciara Milroy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-09-18
|
|
|
| [[:d:Q135375114|Q135375114]]
| 0
|-
| [[Sorcha Maire McNulty]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-09-04
|
|
|
| [[:d:Q135375115|Q135375115]]
| 0
|-
| [[Leanne McDonnell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-05-29
|
|
|
| [[:d:Q135375116|Q135375116]]
| 0
|-
| [[Laura Hoffman]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-04-29
|
|
|
| [[:d:Q135375118|Q135375118]]
| 0
|-
| [[Deirdre Ann Geaney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-09-16
|
|
|
| [[:d:Q135375120|Q135375120]]
| 0
|-
| [[Michelle Clarke]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir agus cóitseálaí cispheile (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]<br/>[[cóitseálaí cispheile]]
| data-sort-value="1994" | 1994-09-03
|
|
|
| [[:d:Q135375123|Q135375123]]
| 0
|-
| [[Rebecca Barker]]
|
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-08-02
|
|
|
| [[:d:Q135375124|Q135375124]]
| 0
|-
| [[Ailish O'Reilly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-01-01
|
|
|
| [[:d:Q135376732|Q135376732]]
| 0
|-
| [[Cliona Niamh Máirtín]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-06-26
|
|
|
| [[:d:Q135376738|Q135376738]]
| 0
|-
| [[Sycerika McMahon]]
|
| snámhóir Éireannach
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-04-11
|
| [[Contae an Dúin]]
|
| [[:d:Q3979013|Q3979013]]
| 7
|-
| [[Carolane Soucisse]]
| [[Íomhá:2018 Autumn Classic International - Soucisse & Firus (cropped) - Soucisse.jpg|center|40px]]
| damhsóir oighir Ceanadach
| [[ice dancer]]
| data-sort-value="1995" | 1995-02-10
|
| [[Châteauguay]]
|
| [[:d:Q24860514|Q24860514]]
| 5
|-
| [[Aoife Mannion]]
| [[Íomhá:Aoife Mannion BCLFC 2015 (22147891741) (cropped).jpg|center|40px]]
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*1995) ♀
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1995" | 1995-09-24
|
| [[Solihull]]
|
| [[:d:Q25714012|Q25714012]]
| 12
|-
| [[Ellen Keane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1995) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-04-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q26899011|Q26899011]]
| 3
|-
| [[Síofra Cléirigh Büttner]]
| [[Íomhá:Síofra Cléirigh Büttner 2017.jpg|center|40px]]
| reathaí meánraoin Éireannach
| [[reathaí meánfhaid]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1995" | 1995-07-21
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q35349110|Q35349110]]
| 5
|-
| [[Gráinne Walsh]]
|
| dornálaí Éireannach
| [[dornálaí]]
| data-sort-value="1995" | 1995-10-13
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|
| [[:d:Q65091953|Q65091953]]
| 4
|-
| [[Greta Streimikyte]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí parailimpeach (*1995) ♀
| [[lúthchleasaí parailimpeach]]
| data-sort-value="1995" | 1995-08-24
|
| [[Vilnias]]
|
| [[:d:Q89343978|Q89343978]]
| 3
|-
| [[Sarah Jane Hearne]]
|
| Imreoir fichille (*1995) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1995" | 1995
|
|
|
| [[:d:Q104843000|Q104843000]]
| 0
|-
| [[Fiona Murtagh]]
| [[Íomhá:Rowing at the 2020 Summer Olympics (Ireland).jpeg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomróir (*1995) ♀
| [[iomróir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-07-11
|
| [[Gaillimh]]
|
| [[:d:Q105925700|Q105925700]]
| 11
|-
| [[Ioana Gelip]]
|
| Imreoir fichille (*1995) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1995" | 1995-01-16
|
|
|
| [[:d:Q109418259|Q109418259]]
| 0
|-
| [[Rachel Boyle]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1995" | 1995-03-27
|
|
|
| [[:d:Q110991850|Q110991850]]
| 0
|-
| [[Cliodhna Manning]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1995) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1995" | 1995-04-26
|
|
|
| [[:d:Q117007428|Q117007428]]
| 1
|-
| [[Amy Waters]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-08-13
|
|
|
| [[:d:Q135367016|Q135367016]]
| 0
|-
| [[Jennifer Sheehan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-06-10
|
|
|
| [[:d:Q135373959|Q135373959]]
| 0
|-
| [[Jessica Blue O Sullivan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-06-11
|
|
|
| [[:d:Q135373960|Q135373960]]
| 0
|-
| [[Aedin O Donnell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-04-27
|
|
|
| [[:d:Q135373961|Q135373961]]
| 0
|-
| [[Lorna McNamee]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-02-01
|
|
|
| [[:d:Q135373963|Q135373963]]
| 0
|-
| [[Orla Keoghegan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-07-21
|
|
|
| [[:d:Q135373964|Q135373964]]
| 0
|-
| [[Shannon Farrell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-10-09
|
|
|
| [[:d:Q135373965|Q135373965]]
| 0
|-
| [[Erin Leigh Bracken]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-06-30
|
|
|
| [[:d:Q135373966|Q135373966]]
| 0
|-
| [[Aileen Verona Crowley]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-05-04
|
|
|
| [[:d:Q135373968|Q135373968]]
| 0
|-
| [[Katie Ann Moloney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-01-14
|
|
|
| [[:d:Q135375112|Q135375112]]
| 0
|-
| [[Samantha Massey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-02-28
|
|
|
| [[:d:Q135375117|Q135375117]]
| 0
|-
| [[Lauren Kelly Falvey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-03-27
|
|
|
| [[:d:Q135375122|Q135375122]]
| 0
|-
| [[Emma Bolger]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-01-05
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q520262|Q520262]]
| 11
|-
| [[Laoise Murray]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-08-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q3826973|Q3826973]]
| 3
|-
| [[Mary C. Cain]]
|
| reathaí meánraoin Meiriceánach
| [[reathaí meánfhaid]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1996" | 1996-05-03
|
| [[Bronxville]]
|
| [[:d:Q6779145|Q6779145]]
| 10
|-
| [[Florence Bell]]
|
| sciálaí Éireannach
| [[sciálaí Alpach]]
| data-sort-value="1996" | 1996-03-05
|
| [[Sutton Coldfield]]
|
| [[:d:Q15910753|Q15910753]]
| 4
|-
| [[Alannah Stephenson]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1996" | 1996-12-04
|
| [[Lios na gCearrbhach]]
|
| [[:d:Q17457943|Q17457943]]
| 3
|-
| [[Tham Nguyen]]
| [[Íomhá:Tham Nguyen at the 2023 World Weightlifting Championships training hall.webp|center|40px]]
| Tógálaí meáchain (*1996) ♀
| [[tógálaí meáchain]]
| data-sort-value="1996" | 1996-09-15
|
|
|
| [[:d:Q26132016|Q26132016]]
| 4
|-
| [[Alanna Lally]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1996) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1996" | 1996-12-30
|
|
|
| [[:d:Q69860533|Q69860533]]
| 1
|-
| [[Fiona Mangan]]
| [[Íomhá:Fiona Mangan - Présentation TCFIA 2025.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1996) ♀
| [[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1996" | 1996-05-16
|
|
|
| [[:d:Q106575388|Q106575388]]
| 5
|-
| [[Megan Armitage]]
| [[Íomhá:Grand Prix de Chambéry (Megan Armitage - Montagne).JPG|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1996) ♀
| [[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1996" | 1996-08-12
|
|
|
| [[:d:Q108532712|Q108532712]]
| 6
|-
| [[Linda Djougang]]
| [[Íomhá:Linda Djougang 15Apr2023.jpg|center|40px]]
| [[Camarún|Camarúnach]] imreoir rugbaí (*1996) ♀
| [[imreoir rugbaí]]
| data-sort-value="1996" | 1996-05-17
|
| [[Camarún]]
|
| [[:d:Q108540653|Q108540653]]
| 3
|-
| [[Georgie Hartigan]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1996) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1996" | 1996-03-01
|
|
|
| [[:d:Q115674773|Q115674773]]
| 1
|-
| [[Allison McGrath]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-10-10
|
|
|
| [[:d:Q119547267|Q119547267]]
| 0
|-
| [[Megan Connolly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-03-06
|
|
|
| [[:d:Q135366913|Q135366913]]
| 0
|-
| [[Ciara Mary McCarthy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-09-02
|
|
|
| [[:d:Q135366914|Q135366914]]
| 0
|-
| [[Caoimhe Rita Moore]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-06-23
|
|
|
| [[:d:Q135366915|Q135366915]]
| 0
|-
| [[Nadine Cheryl Rice]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-07-29
|
|
|
| [[:d:Q135366916|Q135366916]]
| 0
|-
| [[Holli Anna Dunne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-10-02
|
|
|
| [[:d:Q135366917|Q135366917]]
| 0
|-
| [[Meadhbh Helen Campbell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-04-26
|
|
|
| [[:d:Q135370468|Q135370468]]
| 0
|-
| [[Ruth Mary Leavey]]
|
| [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-12-25
|
|
|
| [[:d:Q135370469|Q135370469]]
| 0
|-
| [[Aoibheann Ann Byrne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-11-24
|
|
|
| [[:d:Q135370470|Q135370470]]
| 0
|-
| [[Hannah Eileen McCarthy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-09-02
|
|
|
| [[:d:Q135370471|Q135370471]]
| 0
|-
| [[Lauren Jane Flynn]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-11-12
|
|
|
| [[:d:Q135370472|Q135370472]]
| 0
|-
| [[Kate Emma O'Flaherty]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-02-08
|
|
|
| [[:d:Q135370473|Q135370473]]
| 0
|-
| [[Aoife Catherine Whelan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-01-04
|
|
|
| [[:d:Q135370474|Q135370474]]
| 0
|-
| [[Eve Ellen M. O'Mahoney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-03-29
|
|
|
| [[:d:Q135370475|Q135370475]]
| 0
|-
| [[Lesley Ann Wilkinson]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-02-16
|
|
|
| [[:d:Q135370476|Q135370476]]
| 0
|-
| [[Lisa Teresa Mullins]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-09-22
|
|
|
| [[:d:Q135373962|Q135373962]]
| 0
|-
| [[Megan Connolly]]
| [[Íomhá:Megan Connolly 2015 (cropped).jpg|center|40px]]
| imreoir sacair Éireannach
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1997" | 1997-03-07
|
| [[Corcaigh]]
|
| [[:d:Q21708017|Q21708017]]
| 12
|-
| [[Rachael Darragh]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]<br/>[[iomaitheoir Oilimpeach]]
| data-sort-value="1997" | 1997-09-24
|
| [[Leitir Ceanainn]]
|
| [[:d:Q26786740|Q26786740]]
| 6
|-
| [[Sophie MacMahon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1997) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1997" | 1997-01-29
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q29947005|Q29947005]]
| 8
|-
| [[Sara Boyle]]
|
| imreoir badmantain Éireannach
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1997" | 1997-08-31
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q30230598|Q30230598]]
| 1
|-
| [[Amy Broadhurst]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] dornálaí (*1997) ♀
| [[dornálaí]]
| data-sort-value="1997" | 1997-03-17
|
| [[Dún Dealgan]]
|
| [[:d:Q60182060|Q60182060]]
| 3
|-
| [[Aoife O'Rourke]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] dornálaí (*1997) ♀
| [[dornálaí]]
| data-sort-value="1997" | 1997-07-02
|
| [[An Caisleán Riabhach]]
|
| [[:d:Q66934867|Q66934867]]
| 8
|-
| [[Marissa Sheva]]
| [[Íomhá:Marissa Sheva.jpg|center|40px]]
| [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀
| [[imreoir sacair]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1997" | 1997-04-22
|
| [[Sellersville]]
|
| [[:d:Q98093517|Q98093517]]
| 8
|-
| [[Elsa Desmond]]
| [[Íomhá:2018-11-21 Rennrodel-Weltcup Innsbruck-Igls StP 5311 LR10 by Stepro.jpg|center|40px]]
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] luger agus medical student (*1997) ♀
| [[luger]]<br/>[[medical student]]
| data-sort-value="1997" | 1997-08-06
|
| [[Buckingham]]
|
| [[:d:Q103259948|Q103259948]]
| 5
|-
| [[Sophie Becker]]
| [[Íomhá:Womens 400m (47247595181).jpg|center|40px]]
| Rábálaí (*1997) ♀
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1997" | 1997-05-16
|
| [[Loch Garman]]
|
| [[:d:Q105782960|Q105782960]]
| 7
|-
| [[Kate Doherty]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1997" | 1997-01-27
|
|
|
| [[:d:Q106712794|Q106712794]]
| 1
|-
| [[Eilish Flanagan]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1997" | 1997<br/>1997-05-02
|
|
|
| [[:d:Q107472430|Q107472430]]
| 5
|-
| [[Roisin Flanagan]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1997" | 1997-05-02
|
|
|
| [[:d:Q115739741|Q115739741]]
| 2
|-
| [[Bridget Herlihy]]
|
| [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-01-31
|
|
|
| [[:d:Q119539970|Q119539970]]
| 0
|-
| [[Maura Fitzpatrick]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-02-27
|
|
|
| [[:d:Q119541214|Q119541214]]
| 0
|-
| [[Anna Kelly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-06-18
|
|
|
| [[:d:Q119551659|Q119551659]]
| 0
|-
| [[Aoife Anne O'Halloran]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-07-05
|
|
|
| [[:d:Q135365106|Q135365106]]
| 0
|-
| [[Princess Elizabeth Adeogun]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-04-10
|
|
|
| [[:d:Q135367093|Q135367093]]
| 0
|-
| [[Tia Kelly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-12-02
|
|
|
| [[:d:Q135368530|Q135368530]]
| 0
|-
| [[Hayley Nicole Lenihan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-12-19
|
|
|
| [[:d:Q135368531|Q135368531]]
| 0
|-
| [[Julie Milroy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-07-10
|
|
|
| [[:d:Q135368532|Q135368532]]
| 0
|-
| [[Liadan Tobin-Schnittger]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-01-10
|
|
|
| [[:d:Q135371775|Q135371775]]
| 0
|-
| [[Courtney Anne Ryan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-06-16
|
|
|
| [[:d:Q135371776|Q135371776]]
| 0
|-
| [[Aoife Mary Tiernan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-05-30
|
|
|
| [[:d:Q135371777|Q135371777]]
| 0
|-
| [[Sarah Marie Phelan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-10-02
|
|
|
| [[:d:Q135371778|Q135371778]]
| 0
|-
| [[Aislinn Finola O'Connell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-10-24
|
|
|
| [[:d:Q135371779|Q135371779]]
| 0
|-
| [[Aisling Catriona McCann]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-02-01
|
|
|
| [[:d:Q135371780|Q135371780]]
| 0
|-
| [[Sarah Kenny]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-01-24
|
|
|
| [[:d:Q135371781|Q135371781]]
| 0
|-
| [[Hollie Herlihy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-12-30
|
|
|
| [[:d:Q135371782|Q135371782]]
| 0
|-
| [[Shannen Sandra Holbrook]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-02-24
|
|
|
| [[:d:Q135371783|Q135371783]]
| 0
|-
| [[Olivia Margaret Dupuy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-03-27
|
|
|
| [[:d:Q135371784|Q135371784]]
| 0
|-
| [[Kelly Sarah Diggin]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-03-05
|
|
|
| [[:d:Q135371785|Q135371785]]
| 0
|-
| [[Caoimhe Ann Blennerhassett]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-12-15
|
|
|
| [[:d:Q135371786|Q135371786]]
| 0
|-
| [[Ellis O'Reilly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] gleacaí ealaíonta (*1998) ♀
| [[gleacaí ealaíonta]]
| data-sort-value="1998" | 1998-02-23
|
| [[Kent]]
|
| [[:d:Q23887651|Q23887651]]
| 3
|-
| [[Michaela Walsh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1998" | 1998-12-17
|
|
|
| [[:d:Q51098390|Q51098390]]
| 2
|-
| [[Anna Kerrison]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1998) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1998" | 1998-09-10
|
| [[Sasana]]
|
| [[:d:Q64148448|Q64148448]]
| 3
|-
| [[Elizabeth Morland]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1998" | 1998-03-03
|
|
|
| [[:d:Q69815287|Q69815287]]
| 0
|-
| [[Mia Griffin]]
| [[Íomhá:2019 UEC Track Elite European Championships 135.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1998) ♀
| [[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1998" | 1998-12-30
|
| [[Glenmore]]
|
| [[:d:Q86458131|Q86458131]]
| 9
|-
| [[Nadia Power]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1998" | 1998-01-11
|
|
|
| [[:d:Q92433328|Q92433328]]
| 4
|-
| [[Eleanor Ryan-Doyle]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir sacair (*1998) ♀
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1998" | 1998-05-14
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q97654611|Q97654611]]
| 1
|-
| [[Sarah Quinn]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1998" | 1998-04-08<br/>1998-08-04
|
|
|
| [[:d:Q106712933|Q106712933]]
| 1
|-
| [[Anna Maguire]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-01-21
|
|
|
| [[:d:Q119543104|Q119543104]]
| 0
|-
| [[Saoirse Power-Cassidy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-06-30
|
|
|
| [[:d:Q119553574|Q119553574]]
| 0
|-
| [[Alison Jane Cleary]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-01-13
|
|
|
| [[:d:Q135365098|Q135365098]]
| 0
|-
| [[Laura Anne Fortune]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-04-23
|
|
|
| [[:d:Q135365099|Q135365099]]
| 0
|-
| [[Katie Joanna Whelan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-09-02
|
|
|
| [[:d:Q135365102|Q135365102]]
| 0
|-
| [[Ciara Catherine Wheeler]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-04-19
|
|
|
| [[:d:Q135365103|Q135365103]]
| 0
|-
| [[Chloe Gina Mullins]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-12-21
|
|
|
| [[:d:Q135365105|Q135365105]]
| 0
|-
| [[Anna Marie Brennan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-02-06
|
|
|
| [[:d:Q135365107|Q135365107]]
| 0
|-
| [[Aleksandra Joanna Macheta]]
|
| [[An Pholainn|Polannach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-03-13
|
|
|
| [[:d:Q135366449|Q135366449]]
| 0
|-
| [[Verity Jade Gunn O'Connor]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-09-07
|
|
|
| [[:d:Q135370232|Q135370232]]
| 0
|-
| [[Rachel Alexandra Leavy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-03-13
|
|
|
| [[:d:Q135370235|Q135370235]]
| 0
|-
| [[Olivia Ann Reid]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-03-27
|
|
|
| [[:d:Q135370236|Q135370236]]
| 0
|-
| [[Jenny Rachael Morrison]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-11-12
|
|
|
| [[:d:Q135370238|Q135370238]]
| 0
|-
| [[Annie Fanning]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-10-16
|
|
|
| [[:d:Q135370239|Q135370239]]
| 0
|-
| [[Billie Jean Byrne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-10-23
|
|
|
| [[:d:Q135370241|Q135370241]]
| 0
|-
| [[Catherine Maria Connaire]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-12-30
|
|
|
| [[:d:Q135370242|Q135370242]]
| 0
|-
| [[Áine McDonagh]]
|
| [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir agus imreoir peile Astrálaí (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]<br/>[[imreoir peile Astrálaí]]
| data-sort-value="1998" | 1998-08-28
|
|
|
| [[:d:Q135370247|Q135370247]]
| 1
|-
| [[Elizabeth Mary McGonnell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-02-12
|
|
|
| [[:d:Q135370249|Q135370249]]
| 0
|-
| [[Aoife Maguire]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-03-10
|
|
|
| [[:d:Q135370251|Q135370251]]
| 0
|-
| [[Aisling Kindle]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-01-09
|
|
|
| [[:d:Q135370252|Q135370252]]
| 0
|-
| [[Aoife Beggs]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1999) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1999" | 1999-10-23
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q29841599|Q29841599]]
| 5
|-
| [[Gina Akpe-Moses]]
| [[Íomhá:Gina Akpe-Moses at the 2018 European Athletics Championships.jpg|center|40px]]
| rábálaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1999" | 1999-02-25
|
| [[Lagos]]
|
| [[:d:Q33133524|Q33133524]]
| 7
|-
| [[Ciara Neville]]
| [[Íomhá:Ciara Neville 2016.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rábálaí (*1999) ♀
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1999" | 1999-10-14
|
| [[Luimneach]]
|
| [[:d:Q50295760|Q50295760]]
| 4
|-
| [[Molly Scott]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀
| [[lúthchleasaí]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1999" | 1999-03-30
|
| [[Ceatharlach]]
|
| [[:d:Q55587528|Q55587528]]
| 2
|-
| [[Niamh Fogarty]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1999" | 1999-05-16
|
|
|
| [[:d:Q94578252|Q94578252]]
| 2
|-
| [[Aoife Lynch]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1999" | 1999-05-14
|
|
|
| [[:d:Q106712793|Q106712793]]
| 1
|-
| [[Michelle Carey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir haca (*1999) ♀
| [[imreoir haca]]
| data-sort-value="1999" | 1999-05-05
|
|
|
| [[:d:Q108106507|Q108106507]]
| 3
|-
| [[Stephanie Cotter]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1999" | 1999
|
| [[Corcaigh]]
|
| [[:d:Q108143260|Q108143260]]
| 2
|-
| [[Grace Casey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] caiteoir sleá (*1999) ♀
| [[caiteoir sleá]]
| data-sort-value="1999" | 1999-01-16<br/>1999-06-16
|
|
|
| [[:d:Q109932829|Q109932829]]
| 0
|-
| [[Cathal Crosbie]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1999" | 1999-12-09
|
|
|
| [[:d:Q112131519|Q112131519]]
| 1
|-
| [[Sarah Leahy]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1999" | 1999-08-01
|
|
|
| [[:d:Q113864305|Q113864305]]
| 2
|-
| [[Rachel Huijsdens]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1999" | 1999-06-23
|
|
|
| [[:d:Q135367962|Q135367962]]
| 0
|-
| [[Maggie Byrne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1999) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1999" | 1999-08-10
|
|
|
| [[:d:Q135367963|Q135367963]]
| 0
|-
| [[Mae-Therese Creane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1999" | 1999-01-29
|
|
|
| [[:d:Q135367964|Q135367964]]
| 0
|-
| [[Sorcha Tiernan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1999" | 1999-09-18
|
|
|
| [[:d:Q135367966|Q135367966]]
| 0
|-
| [[Amy Dooley]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1999" | 1999-06-09
|
|
|
| [[:d:Q135367967|Q135367967]]
| 0
|-
| [[Louise Scannell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1999" | 1999-09-10
|
|
|
| [[:d:Q135367968|Q135367968]]
| 0
|-
| [[Amy Murphy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1999" | 1999-04-03
|
|
|
| [[:d:Q135367970|Q135367970]]
| 0
|-
| [[Anne Condon]]
|
| [[Ceanada|Ceanadach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] eolaí ríomhaireachta agus múinteoir ollscoile (*2000) ♀; Comhalta de chuid an ACM, Tulip Award in DNA Computing, Anita Borg Institute Women of Vision Awards agus Comhalta de Chumann Ríoga Cheanada; member of Cumann Ríoga Cheanada agus Association for Computing Machinery
| [[eolaí ríomhaireachta]]<br/>[[múinteoir ollscoile]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
|
| [[:d:Q11489|Q11489]]
| 3
|-
| [[Tina Reynolds]]
|
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
| [[Na Clocha Liatha]]
|
| [[:d:Q514752|Q514752]]
| 9
|-
| [[Bernadette Ní Ghallchóir]]
| [[Íomhá:Bernadette Ní Ghallchóir PBS 1971.jpg|center|40px]]
| láithreoir teilifíse Éireannach
| [[láithreoir]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
| [[Muineachán]]
|
| [[:d:Q822164|Q822164]]
| 7
|-
| [[Eibhlin Byrne]]
|
| méara Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
|
| [[:d:Q1301175|Q1301175]]
| 3
|-
| [[Sophie Merry]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]], [[Mainicín faisin|mainicín]], beochantóir, [[Aisteoir|aisteoir]] agus damhsóir (*2000) ♀
| [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[beochantóir]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[damhsóir]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
|
| [[:d:Q1348496|Q1348496]]
| 3
|-
| [[Janet Grogan]]
| [[Íomhá:Janet Grogan (cropped).jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Amhránaí is scríbhneoir|amhránaí is scríbhneoir]], [[Cumadóir amhrán|cumadóir amhrán]] agus [[Amhránaí|amhránaí]] (fl. 2009–) (*2000) ♀
| [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
|
| [[:d:Q1424238|Q1424238]]
| 4
|-
| [[Maria Corrigan]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|
| [[:d:Q1669568|Q1669568]]
| 3
|-
| [[Lisa Lambe]]
| [[Íomhá:Lisa Lambe.jpg|center|40px]]
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1704246|Q1704246]]
| 13
|-
| [[Terry O'Flaherty]]
|
| méara Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
|
| [[:d:Q1720409|Q1720409]]
| 2
|-
| [[Lise Hearns]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
|
| [[:d:Q1827914|Q1827914]]
| 1
|-
| [[Liz Weir]]
|
| údar Éireannach
| [[scríbhneoir]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q1866600|Q1866600]]
| 4
|-
| [[Rebecca Stokell]]
|
| cruicéadaí Éireannach
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="2000" | 2000-03-13
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q29891153|Q29891153]]
| 6
|-
| [[Mona McSharry]]
| [[Íomhá:Mona McSharry (IRL) 2018.jpg|center|40px]]
| snámhóir Éireannach
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-08-21
|
| [[An Ghráinseach, Contae Shligigh|An Ghráinseach]]
|
| [[:d:Q33319799|Q33319799]]
| 19
|-
| [[Cara Murray]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*2000) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="2000" | 2000-11-01
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q54861582|Q54861582]]
| 6
|-
| [[Sommer Lecky]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2000" | 2000-06-14<br/>2000-06-16
|
|
|
| [[:d:Q69813606|Q69813606]]
| 2
|-
| [[Davicia Patterson]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2000" | 2000-12-15
|
|
|
| [[:d:Q69820489|Q69820489]]
| 0
|-
| [[Diana Mirza]]
|
| Imreoir fichille (*2000) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="2000" | 2000-06-16
|
|
|
| [[:d:Q109383024|Q109383024]]
| 1
|-
| [[Lauren Roy]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2000" | 2000-09-25
|
|
|
| [[:d:Q113864274|Q113864274]]
| 2
|-
| [[Bronagh Power-Cassidy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-09-15
|
|
|
| [[:d:Q119543792|Q119543792]]
| 0
|-
| [[Enya Maguire]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-08-31
|
|
|
| [[:d:Q119550072|Q119550072]]
| 0
|-
| [[Lynn Tunnah]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-06-14
|
|
|
| [[:d:Q135363157|Q135363157]]
| 0
|-
| [[Annaliese Murphy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-02-08
|
|
|
| [[:d:Q135366286|Q135366286]]
| 0
|-
| [[Maeve Aine O'Seaghdha]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-07-26
|
|
|
| [[:d:Q135366287|Q135366287]]
| 0
|-
| [[Alison Blaney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-04-22
|
|
|
| [[:d:Q135366288|Q135366288]]
| 0
|-
| [[Ella McCloskey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-07-20
|
|
|
| [[:d:Q135366289|Q135366289]]
| 0
|-
| [[Maeve Patricia Cannon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-03-15
|
|
|
| [[:d:Q135366291|Q135366291]]
| 0
|-
| [[Nicole Patrice Clancy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-06-13
|
|
|
| [[:d:Q135366294|Q135366294]]
| 0
|-
| [[Niamh Christine Masterson]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-02-26
|
|
|
| [[:d:Q135367965|Q135367965]]
| 0
|-
| [[Maeve Phelan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-05-05
|
|
|
| [[:d:Q135367969|Q135367969]]
| 0
|-
| [[Dayna Finn]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir agus imreoir peile Astrálaí (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]<br/>[[imreoir peile Astrálaí]]
| data-sort-value="2000" | 2000-02-09
|
|
|
| [[:d:Q135367973|Q135367973]]
| 1
|-
| [[Laura Nicholson]]
| [[Íomhá:Laura Nicholson.jpg|center|40px]]
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2000" | 2000-03-29
|
|
|
| [[:d:Q135649345|Q135649345]]
| 2
|-
| [[Tyler Toland]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="2001" | 2001-08-08
|
| [[Baile Suingean]]
|
| [[:d:Q42666544|Q42666544]]
| 6
|-
| [[Lara Gillespie]]
| [[Íomhá:2019 UCI Juniors Track World Championships 007.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*2001) ♀
| [[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="2001" | 2001-04-21
|
| [[Cill Mhantáin]]
|
| [[:d:Q52153640|Q52153640]]
| 13
|-
| [[Sophie O'Sullivan]]
| [[Íomhá:Sophie O'Sullivan.jpg|center|40px]]
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2001" | 2001-12-23
|
|
|
| [[:d:Q55425594|Q55425594]]
| 7
|-
| [[Alex Chan-Taylor]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="2001" | 2001-02-21
|
|
|
| [[:d:Q55739862|Q55739862]]
| 0
|-
| [[Tanya Watson]]
| [[Íomhá:2018-10-13 Jump 3 (Diving Girls 10m platform) at 2018 Summer Youth Olympics by Sandro Halank–039.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] tumadóir iomaíoachta (*2001) ♀
| [[tumadóir iomaíoachta]]
| data-sort-value="2001" | 2001-12-24
|
| [[Southampton]]
|
| [[:d:Q65675690|Q65675690]]
| 5
|-
| [[Niamh Coyne]]
| [[Íomhá:2018-10-10 Swimming Girls' 100m Breaststroke Final at 2018 Summer Youth Olympics by Sandro Halank–034.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2001) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-06-22
|
|
|
| [[:d:Q65952719|Q65952719]]
| 4
|-
| [[Ciara Bracken]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-04-20
|
|
|
| [[:d:Q119554443|Q119554443]]
| 0
|-
| [[Erin Healy]]
|
| [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*2001) ♀
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="2001" | 2001-04-05
|
|
|
| [[:d:Q135106443|Q135106443]]
| 2
|-
| [[Ciara Tolan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-11-30
|
|
|
| [[:d:Q135360972|Q135360972]]
| 0
|-
| [[Eve Nealon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-06-25
|
|
|
| [[:d:Q135363158|Q135363158]]
| 0
|-
| [[Katie Williamson]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-05-11
|
|
|
| [[:d:Q135364030|Q135364030]]
| 0
|-
| [[Alexandra Mary Mulligan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-12-14
|
|
|
| [[:d:Q135364031|Q135364031]]
| 0
|-
| [[Katie Niamh Walshe]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-07-19
|
|
|
| [[:d:Q135364032|Q135364032]]
| 0
|-
| [[Lainey Nolan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-09-19
|
|
|
| [[:d:Q135364033|Q135364033]]
| 0
|-
| [[Mia Furlong]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-12-21
|
|
|
| [[:d:Q135364034|Q135364034]]
| 0
|-
| [[Niamh Kenny]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-04-28
|
|
|
| [[:d:Q135364035|Q135364035]]
| 0
|-
| [[Ciara Veronica White]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-01-15
|
|
|
| [[:d:Q135364036|Q135364036]]
| 0
|-
| [[Anna Lynch]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-01-10
|
|
|
| [[:d:Q135364037|Q135364037]]
| 0
|-
| [[Lauren Darcy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-06-01
|
|
|
| [[:d:Q135364038|Q135364038]]
| 0
|-
| [[Abby Flynn]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-07-05
|
|
|
| [[:d:Q135366295|Q135366295]]
| 0
|-
| [[Mavie Österreicher]]
|
| [[An Ostair|Ostarach]] imreoir leadóige (*2002) ♀
| [[imreoir leadóige]]
| data-sort-value="2002" | 2002-04-05
|
| [[an Ostair]]
|
| [[:d:Q57242668|Q57242668]]
| 4
|-
| [[Emily Kraft]]
| [[Íomhá:Emily Kraft Lewes FC Women (52384339143).jpg|center|40px]]
| imreoir sacair Éireannach (2002-)
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="2002" | 2002-02-18
|
| [[Frankfurt]]
|
| [[:d:Q60713591|Q60713591]]
| 6
|-
| [[Alexandra Troy]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="2002" | 2002-03-07
|
|
|
| [[:d:Q65554597|Q65554597]]
| 0
|-
| [[Emma Austin]]
| [[Íomhá:2020-01-14 Alpine skiing at the 2020 Winter Youth Olympics – Women's Slalom (Martin Rulsch) 335.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] sciálaí Alpach (*2002) ♀
| [[sciálaí Alpach]]
| data-sort-value="2002" | 2002-08-31
|
|
|
| [[:d:Q81901202|Q81901202]]
| 2
|-
| [[Melisa Filis]]
| [[Íomhá:Melisa Filis 2019.jpg|center|40px]]
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*2002) ♀
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="2002" | 2002-07-30
|
| [[Essex]]
|
| [[:d:Q83196933|Q83196933]]
| 7
|-
| [[Michaela Corcoran]]
|
| [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] lúthchleasaí (*2002) ♀
| [[lúthchleasaí]]
| data-sort-value="2002" | 2002-08-07
|
| [[Houston, Texas|Houston]]
|
| [[:d:Q90898291|Q90898291]]
| 3
|-
| [[Adeyemi Talabi]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2002) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2002" | 2002-12-25
|
|
|
| [[:d:Q113864217|Q113864217]]
| 1
|-
| [[Sabhbh Edwards Murphy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-07-17
|
|
|
| [[:d:Q119549084|Q119549084]]
| 0
|-
| [[Erin Maguire]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-12-16
|
|
|
| [[:d:Q119550959|Q119550959]]
| 0
|-
| [[Lauryn Homan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-05-20
|
|
|
| [[:d:Q135356265|Q135356265]]
| 0
|-
| [[Sarah Flemming]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-02-06
|
|
|
| [[:d:Q135358786|Q135358786]]
| 0
|-
| [[Jasmine Burke]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-03-02
|
|
|
| [[:d:Q135358788|Q135358788]]
| 0
|-
| [[Fatimah Akorede]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-08-03
|
|
|
| [[:d:Q135362059|Q135362059]]
| 0
|-
| [[Gillian Wheeler]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-01-05
|
|
|
| [[:d:Q135362060|Q135362060]]
| 0
|-
| [[Sinead Boyle]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-06-01
|
|
|
| [[:d:Q135362061|Q135362061]]
| 0
|-
| [[Siofra O'Shea]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-01-10
|
|
|
| [[:d:Q135362062|Q135362062]]
| 0
|-
| [[Abigail Rafferty]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-05-28
|
|
|
| [[:d:Q135362063|Q135362063]]
| 0
|-
| [[Kate Hickey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-10-15
|
|
|
| [[:d:Q135362064|Q135362064]]
| 0
|-
| [[Lisa Blaney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-05-02
|
|
|
| [[:d:Q135362170|Q135362170]]
| 0
|-
| [[Ciara Byrne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-07-26
|
|
|
| [[:d:Q135362171|Q135362171]]
| 0
|-
| [[Shauna Dooley]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-02-17
|
|
|
| [[:d:Q135362172|Q135362172]]
| 0
|-
| [[Fiona McAdams]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="2003" | 2003-12-12
|
|
|
| [[:d:Q65554282|Q65554282]]
| 0
|-
| [[Nicola Tuthill]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus caiteoir oird (*2003) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[caiteoir oird]]
| data-sort-value="2003" | 2003-12-22
|
|
|
| [[:d:Q115651644|Q115651644]]
| 6
|-
| [[Molly Moffitt]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-03-02
|
|
|
| [[:d:Q119536967|Q119536967]]
| 0
|-
| [[Ellie Glavin]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-12-30
|
|
|
| [[:d:Q135358579|Q135358579]]
| 0
|-
| [[Shannon Cunningham]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-06-19
|
|
|
| [[:d:Q135359457|Q135359457]]
| 0
|-
| [[Rebecca Anne Hynes]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-08-21
|
|
|
| [[:d:Q135359458|Q135359458]]
| 0
|-
| [[Emma Glavin]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-12-30
|
|
|
| [[:d:Q135359460|Q135359460]]
| 0
|-
| [[Casey Mulvey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-04-06
|
|
|
| [[:d:Q135360144|Q135360144]]
| 0
|-
| [[Miah Ryan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-04-19
|
|
|
| [[:d:Q135360147|Q135360147]]
| 0
|-
| [[Kara McCleane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-05-23
|
|
|
| [[:d:Q135360148|Q135360148]]
| 0
|-
| [[Kate Kelly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-07-09
|
|
|
| [[:d:Q135360149|Q135360149]]
| 0
|-
| [[Sinead Keane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-05-13
|
|
|
| [[:d:Q135360151|Q135360151]]
| 0
|-
| [[Sophie Moore]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-03-25
|
|
|
| [[:d:Q135360152|Q135360152]]
| 0
|-
| [[Hazel Finn]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-05-22
|
|
|
| [[:d:Q135362040|Q135362040]]
| 0
|-
| [[Elizabeth Golding]]
|
| Scátálaí fíorach (*2004) ♀
| [[scátálaí fíorach]]
| data-sort-value="2004" | 2004-09-28
|
| [[Moscó]]
|
| [[:d:Q56395775|Q56395775]]
| 0
|-
| [[Jenna Slattery]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir sacair (*2004) ♀
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="2004" | 2004-03-17
|
|
|
| [[:d:Q98090913|Q98090913]]
| 1
|-
| [[Emma Jeffers]]
| [[Íomhá:Emma Jeffers - Présentation TCFIA 2024.jpg|center|40px]]
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] rothaí spóirt (*2004) ♀
| [[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="2004" | 2004-11-11
|
| [[Eccleston]]
|
| [[:d:Q119104466|Q119104466]]
| 1
|-
| [[Amy Duggan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-08-16
|
|
|
| [[:d:Q119540104|Q119540104]]
| 0
|-
| [[Orla Dullaghan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-12-16
|
|
|
| [[:d:Q135352415|Q135352415]]
| 0
|-
| [[Leilani Turner]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-11-11
|
|
|
| [[:d:Q135352416|Q135352416]]
| 0
|-
| [[Katie Flanagan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-06-28
|
|
|
| [[:d:Q135353433|Q135353433]]
| 0
|-
| [[Emily Smyth]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-05-01
|
|
|
| [[:d:Q135353434|Q135353434]]
| 0
|-
| [[Rachel Callery]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-02-04
|
|
|
| [[:d:Q135356074|Q135356074]]
| 0
|-
| [[Niamh Tolan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-06-04
|
|
|
| [[:d:Q135356077|Q135356077]]
| 0
|-
| [[Niamh O'Leary]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-02-05
|
|
|
| [[:d:Q135356078|Q135356078]]
| 0
|-
| [[Erica Egan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-01-09
|
|
|
| [[:d:Q135356079|Q135356079]]
| 0
|-
| [[Micaiah Fubara]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-10-10
|
|
|
| [[:d:Q135356080|Q135356080]]
| 0
|-
| [[Lucy Coogan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-04-12
|
|
|
| [[:d:Q135358581|Q135358581]]
| 0
|-
| [[Maria Kealy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-07-02
|
|
|
| [[:d:Q135359459|Q135359459]]
| 0
|-
| [[Tania Salvado-McCormack]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-03-18
|
|
|
| [[:d:Q135360141|Q135360141]]
| 0
|-
| [[Michelle Ugwah]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-12-07
|
|
|
| [[:d:Q135360142|Q135360142]]
| 0
|-
| [[Sarah Hickey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-04-12
|
|
|
| [[:d:Q135360150|Q135360150]]
| 0
|-
| [[Anna Gavigan]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2004) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2004" | 2004-05-19
|
|
|
| [[:d:Q135467791|Q135467791]]
| 1
|-
| [[Trisha Kanyamarala]]
| [[Íomhá:TrishaKanyamarala23.jpg|center|40px]]
| [[An India|Indiach]] imreoir fichille (*2005) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="2005" | 2005
|
|
|
| [[:d:Q81826781|Q81826781]]
| 5
|-
| [[Ava Rochford]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2005) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2005" | 2005-12-31
|
|
|
| [[:d:Q113302787|Q113302787]]
| 1
|-
| [[Gandy Malou-Mamel]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-12-31
|
|
|
| [[:d:Q135352417|Q135352417]]
| 1
|-
| [[Emer Dunne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-10-29
|
|
|
| [[:d:Q135354136|Q135354136]]
| 0
|-
| [[Katie O'Sullivan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-11-26
|
|
|
| [[:d:Q135354521|Q135354521]]
| 0
|-
| [[Rachel Lynch]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-12-21
|
|
|
| [[:d:Q135358213|Q135358213]]
| 0
|-
| [[Alannah O'Connell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-07-17
|
|
|
| [[:d:Q135358214|Q135358214]]
| 0
|-
| [[Priya Doyle]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-12-28
|
|
|
| [[:d:Q135358215|Q135358215]]
| 0
|-
| [[Bree Shelley]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-06-18
|
|
|
| [[:d:Q135358239|Q135358239]]
| 0
|-
| [[Rebecca Sexton]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-08-17
|
|
|
| [[:d:Q135358240|Q135358240]]
| 0
|-
| [[Isabelle McSweeney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-07-18
|
|
|
| [[:d:Q135358245|Q135358245]]
| 0
|-
| [[Emma Gribben]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-04-08
|
|
|
| [[:d:Q135358246|Q135358246]]
| 0
|-
| [[Caitlin Gloeckner]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-10-03
|
|
|
| [[:d:Q135358247|Q135358247]]
| 0
|-
| [[Lucy Devoy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-03-09
|
|
|
| [[:d:Q135358248|Q135358248]]
| 0
|-
| [[Izzy Sullivan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-05-26
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q136380575|Q136380575]]
| 0
|-
| [[Sarah Courtney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-12-18
|
|
|
| [[:d:Q135351864|Q135351864]]
| 0
|-
| [[Laura McFarland]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-05-31
|
|
|
| [[:d:Q135351865|Q135351865]]
| 0
|-
| [[Karolina Gierszal]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[An Pholainn|polannach]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-04-24
|
|
|
| [[:d:Q135355491|Q135355491]]
| 0
|-
| [[Ava Walshe]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-07-21
|
|
|
| [[:d:Q135355954|Q135355954]]
| 0
|-
| [[Clara Boyce]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-03-03
|
|
|
| [[:d:Q135355996|Q135355996]]
| 0
|-
| [[Shannon Quigley]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-10-25
|
|
|
| [[:d:Q135356011|Q135356011]]
| 0
|-
| [[Kelly Bracken]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-03-31
|
|
|
| [[:d:Q135356012|Q135356012]]
| 0
|-
| [[Grace Prenter]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-12-05
|
|
|
| [[:d:Q135356014|Q135356014]]
| 0
|-
| [[Emma Tolan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-03-23
|
|
|
| [[:d:Q135356015|Q135356015]]
| 0
|-
| [[Caoimhe Gilligan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-10-07
|
|
|
| [[:d:Q135356017|Q135356017]]
| 0
|-
| [[Leah McMahon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-06-02
|
|
|
| [[:d:Q135358238|Q135358238]]
| 0
|-
| [[Aisling Moran]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-11-23
|
|
|
| [[:d:Q135358244|Q135358244]]
| 0
|-
| [[Shauna Curran]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-02-02
|
|
|
| [[:d:Q135358249|Q135358249]]
| 0
|-
| [[Rachel Bowdren]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-02-01
|
|
|
| [[:d:Q135358250|Q135358250]]
| 0
|-
| [[Fatima Amusan]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2006) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2006" | 2006-05-30
|
|
|
| [[:d:Q135742833|Q135742833]]
| 1
|-
| [[Precious Akpe-Moses]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus rábálaí (*2006) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[rábálaí]]
| data-sort-value="2006" | 2006-07-09
|
|
|
| [[:d:Q135747915|Q135747915]]
| 1
|-
| [[Lara Putar]]
|
| Imreoir fichille (*2007) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="2007" | 2007-02-12
|
|
|
| [[:d:Q131767687|Q131767687]]
| 0
|-
| [[Una O'Brien]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-12-05
|
|
|
| [[:d:Q135353330|Q135353330]]
| 0
|-
| [[Sophie Staunton]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-02-03
|
|
|
| [[:d:Q135353331|Q135353331]]
| 0
|-
| [[Riodhna McGrath]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-03-11
|
|
|
| [[:d:Q135353332|Q135353332]]
| 0
|-
| [[Kira Lynch]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-09-21
|
|
|
| [[:d:Q135353333|Q135353333]]
| 0
|-
| [[Sidney Quinn]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2007) ♀; child of Kieran Quinn agus Jen Critchley
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-04-16
|
|
|
| [[:d:Q135353335|Q135353335]]
| 0
|-
| [[Faye McDonnell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-05-08
|
|
|
| [[:d:Q135353337|Q135353337]]
| 0
|-
| [[Andrea Jude]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[An India|indiach]] cispheileadóir (*2007) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-02-19
|
|
|
| [[:d:Q135353338|Q135353338]]
| 0
|-
| [[Helena Keane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-12-18
|
|
|
| [[:d:Q135356013|Q135356013]]
| 0
|-
| [[Ciara Brogan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-10-16
|
|
|
| [[:d:Q135356016|Q135356016]]
| 0
|-
| [[Amber Buchanan]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="2008" | 2008-05-21
|
|
|
| [[:d:Q62393479|Q62393479]]
| 0
|-
| [[Naomi Farrington]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-04-23
|
|
|
| [[:d:Q135352455|Q135352455]]
| 0
|-
| [[Muireann Teahan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-10-24
|
|
|
| [[:d:Q135352456|Q135352456]]
| 0
|-
| [[Maebh Purtill]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-06-10
|
|
|
| [[:d:Q135352459|Q135352459]]
| 0
|-
| [[Lucy Walsh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-12-19
|
|
|
| [[:d:Q135352460|Q135352460]]
| 0
|-
| [[Katie Behan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-05-25
|
|
|
| [[:d:Q135352464|Q135352464]]
| 0
|-
| [[Eabha Booth]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-02-05
|
|
|
| [[:d:Q135352465|Q135352465]]
| 0
|-
| [[Caoimhe Timmons]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-02-14
|
|
|
| [[:d:Q135352518|Q135352518]]
| 0
|-
| [[Abbie Lyons]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-10-23
|
|
|
| [[:d:Q135352519|Q135352519]]
| 0
|-
| [[Kaitlyn Summers]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-10-18
|
|
|
| [[:d:Q135353334|Q135353334]]
| 0
|-
| [[Francesca Kyamagero]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Uganda|ugandach]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-08-11
|
|
|
| [[:d:Q135353336|Q135353336]]
| 0
|-
| [[Aoibheann Donnelly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-08-01
|
|
|
| [[:d:Q135353339|Q135353339]]
| 0
|-
| [[Erin Friel]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2008) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2008" | 2008-02-15
|
|
|
| [[:d:Q135987798|Q135987798]]
| 1
|-
| [[Madelyn Hartigan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2009) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2009" | 2009-08-18
|
|
|
| [[:d:Q135352457|Q135352457]]
| 0
|-
| [[Carmel Gunning]]
|
| ceoltóir Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[ceoleolaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[fliúiteadóir]]
|
|
| [[An Ghaobhach]]
|
| [[:d:Q951887|Q951887]]
| 2
|-
| [[Rita Connolly]]
|
| amhránaí
| [[amhránaí]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q956109|Q956109]]
| 4
|-
| [[Samthann]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[File|file]] agus [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] (†739) ♀
| [[file]]<br/>[[scríbhneoir]]
|
| data-sort-value="739" | 739-12-19
|
|
| [[:d:Q1278739|Q1278739]]
| 4
|-
| [[Juanita Wilson]]
|
| stiúrthóir scannán
| [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1710722|Q1710722]]
| 7
|-
| [[Mairéad Phelan]]
|
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]
|
|
|
|
| [[:d:Q1941074|Q1941074]]
| 1
|-
| [[Vyvienne Long]]
|
| ceoltóir Éireannach
| [[ceoltóir]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q2069395|Q2069395]]
| 4
|-
| [[Teresa Kidd]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
|
|
|
|
| [[:d:Q2311088|Q2311088]]
| 1
|-
| [[Mary Brannagan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir fichille ♀
| [[imreoir fichille]]
|
|
|
|
| [[:d:Q110161410|Q110161410]]
| 2
|}
----
∑ 978 items.
{{wikidata list end}}
[[Catagóir:Mná Éireannacha|*]]
drc5tclushbn5asore19h2unem4myu1
Vicipéideoir cónaithe
0
96206
1328641
1317677
2026-09-25T13:28:35Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328641
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Gairm}}
[[Íomhá:Wikipedian-in-Residence_Scope_Diagram_Page_1.png|mion|400x400px| An caidreamh idir Vicipéideoir cónaithe agus an pobal. Léiríonn an léaráid na páirtithe leasmhara agus an méid a sholáthraíonn agus a fhaigheann gach geallsealbhóir i ngnáththionscadal cónaitheach an Vicipéideora.]]
Is éard is '''Vicipéideoir cónaithe''' nó '''Vicimeánoir cónaithe''' ná eagarthóir na [[Vicipéid|Vicipéide]] (nó '''Vicimeánoir'''), a ghlacann socrúchán le hinstitiúid, de ghnáth dánlann (gailearaí ealaíne), [[leabharlann]], [[cartlann]], nó [[músaem]] (DLCM), cumann léinn, nó institiúid ardoideachais (mar [[ollscoil]]) chun [[Vicipéid:Conas alt a chur in eagar|altanna a fhoilsiú ar an Vicipéid a]] bhaineann le misean na hinstitiúide sin a éascú agus a spreagadh agus cuidiú léi ábhar a scaoileadh faoi cheadúnais oscailte, agus an caidreamh idir an óst-institiúid agus pobal na Viciméide a fhorbairt. De ghnáth cuidíonn '''Vicipéideoir '''cónaithe le himeachtaí for-rochtana nó seirbhísí teagmhála na Vicipéide idir an DLCM agus an pobal i gcoitinne mar eagartóin .
I measc na n-institiúidí a d’óstáil '''Vicipéideoir''' tá institiúidí móra cosúil le [[Leabharlann Náisiúnta na Breataine Bige]], [[Músaem na Breataine]],<ref>https://www.nytimes.com,[[The New York Times]]</ref> an Institiúid Náisiúnta um Shábháilteacht agus Sláinte Ceirde, [[British Library|Leabharlann na Breataine]], [[Smithsonian Institution|Institiúid Smithsonian]],<ref >http://www.boston.com/business/technology/articles/2010/07/12/success_may_be_wikipedias_biggest_challenge/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002114924/http://www.boston.com/business/technology/articles/2010/07/12/success_may_be_wikipedias_biggest_challenge/ |date=2013-10-02 }},[[The Boston Globe]]</ref> an [[:en:Royal_Society_of_Chemistry|Royal Society of Chemistry]] <ref >http://www.rsc.org.</ref> UC Berkeley,<ref>https://news.berkeley.edu</ref> [[Ollscoil Columbia]],<ref>https://gsas.columbia.edu</ref> Ollscoil Toronto, Leabharlann Náisiúnta na hIorua, agus Cartlann Chónaidhme na hEilvéise agus ionaid níos lú mar [[Músaem agus Gailearaí Ealaíne Derby|Mhúsaem agus Gailearaí Ealaíne Derby]] agus The New Art Gaillery Walsall <ref>http://www.museumsassociation.org</ref> sa Ríocht Aontaithe; [[Pálás Versailles]] sa Fhrainc; an Museu Picasso sa Spáinn; agus [[Músaem na bPáistí, Indianapolis|Músaem Leanaí Indianapolis]],<ref>http://www.insideindianabusiness.com</ref> [[:en:Gerald_R._Ford_Presidential_Library|Gerald R. Ford Presidential Library]],<ref>http://www.mlive.com</ref> agus an [[:en:National_Archives_and_Records_Administration|National Archives and Records Administration]] sna Stáit Aontaithe.
== Suim a fhorbairt ==
[[Íomhá:Wikimedian_in_Residence_map_2019.png|mion|340x340px|<div style="float:left;margin-right:0.5em">[[File:Interactive_icon.svg|link=|alt=The image above is interactive when clicked|27x27px|Tá an íomhá thuas idirghníomhach nuair a chliceáiltear uirthi]]</div> Léarscáil idirghníomhach de na '''[[wikidata:3809586|Vicimeánoirí cónaithe]]''' [[wikidata:3809586|go léir]] atá liostaithe i Wikidata, curtha in eagar de réir bliana. <span class="plainlinks">([https://w.wiki/AxF ceist léarscáile])</span>]]
[[Íomhá:Wikimedian_in_Residence_timeline_2019.png|mion|340x340px|<div style="float:left;margin-right:0.5em">[[File:Interactive_icon.svg|link=|alt=The image above is interactive when clicked|27x27px|Tá an íomhá thuas idirghníomhach nuair a chliceáiltear uirthi]]</div> Amlíne idirghníomhach de '''[[wikidata:3809586|na Vicimeánoirí cónaithe]]''' [[wikidata:3809586|go léir]] atá liostaithe i Wikidata, curtha in eagar de réir faid. <span class="plainlinks">([https://tools.wmflabs.org/wikidata-timeline/#/timeline?teideal=Wikimediain%20in%20Residence&widthOfYear=200&sparql=SELECT%20%3Fitem%20%3FemployerLabel%20%3Fp580%20%3Fp582%20%7B%0A%20%20%3Fitem%20p:P106%20%5B%0A%20%20%20%20ps:P106%20wd:Q3809586;%0A%20%20%20%20pq:P580%20%3Fp580;%0A%20%20%20%20pq:P108%20%3Femployer;%0A%20%20%20%20pq:P582%20%3Fp582;%0A%20%20%5D.%0A%20%20FILTER(!isBlank(%3Fp580)%20%26%26%20!isBlank(%3Fp582))%0A%20%20SERVICE%20wikibase:label%20%7B%20bd:serviceParam%20wikibase:language%20%22%5BAUTO_LANGUAGE%5D,en%22.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20ASC(%3Fp580) uirlis amlíne])</span>]]
Sa bhliain 2010, ba é Liam Wyatt na hAstráile an chéad Vicipéideoir cónaithe, nuair a chuaigh sé ag obair go deonach i [[Músaem na Breataine]] ar feadh tréimhse cúig seachtaine.<ref >https://www.nytimes.com/[[The New York Times]]</ref><ref>https://www.nytimes.com/[[The New York Times]]</ref> Thug sé faoi deara an gá atá leis a Vicipéid comhpháirtíochtaí le músaeim a neartú chun an fhaisnéis is nuashonraithe agus is cruinne a chruthú,<ref >http://www.insideindianabusiness.com/[[Inside INdiana Business]] </ref> ag rá ""we are doing the same thing for the same reason, for the same people, in the same medium. Let's do it together.". " Bhí baint [[Músaem na bPáistí, Indianapolis|ag an]] [[:en:Children's_Museum_of_Indianapolis|Children's Museum of Indianapolis]] leis an gclár tar éis don Vicipéideoir Lori Phillips obair dheonach a dhéanamh d’imeacht DCLM in 2010, mar an dara Vicipéideoir cónaithe. Chaith an tríú duine, Benoît Evellin, sé mhí i [[Pálás Versailles|bPálás Versailles]] i [[Versailles, Yvelines|Versailles, an Fhrainc]].<ref>[[wikipedia:GLAM/Château_de_Versailles|GLAM Château de Versailles project page]], [[Wikipedia]].</ref> Ghlac an Museu Picasso in [[Barcelona|Barcelona, an Spáinn]] <ref>[[wikipedia:GLAM/Museu_Picasso|GLAM Museu Picasso project page]], [[Wikipedia]].</ref> agus [[Músaem agus Gailearaí Ealaíne Derby|Músaem agus Gailearaí Ealaíne]] [[Derby]] i [[Derby|Derby, Sasana]] go luath leis an smaoineamh.<ref>[[wikipedia:GLAM/Derby|GLAM Derby project page]], [[Wikipedia]].</ref>
Sa bhliain 2010, léirigh [[Smithsonian Institution|Institiúid Smithsonian]] spéis sa smaoineamh, rud a d’fhág gur fostaíodh Sarah Stierch i mí Iúil mar Vicipéideoir cónaithe.<ref>http://www.boston.com/[[The Boston Globe]]</ref><ref>=http://philanthropy.com/[[The Chronicle of Philanthropy]]</ref><ref>http://blogs.smithsonianmag.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140131172503/http://blogs.smithsonianmag.com/ |date=2014-01-31 }}[[Smithsonian Magazine]]</ref> An bhliain ina dhiaidh sin, chinn an [[:en:National_Archives_and_Records_Administration|National Archives and Records Administration]] an rud céanna a dhéanamh agus d’fhostaigh Dominic McDevitt-Parks, mac léinn ó Choláiste Simmons, a bhí ag déanamh [[Céim máistreachta|céim máistir]] i [[stair]] agus i mbainistíocht cartlainne, chun obair ag a suíomh Archives II i [[:en:College_Park,_Maryland|College Park, Maryland]].. Bhí McDevitt-Parks ag déanamh eagarthóireachta ar an Vicipéid ó 2004 agus d’fhostaigh David Ferriero é don phost seo.<ref name="NARAfulltime">{{Lua idirlín|url=http://blogs.archives.gov/aotus/?p=5179}}</ref>
I mí Iúil 2011 d’fhostaigh Wikimedia UK Andy Mabbett, eagarthóir ó 2003, mar “ambasadóir for-rochtana” cónaithe ag an gcarthanas fiadhúlra Wildscreen atá lonnaithe i mBriostó, ag obair ar [[:en:ARKive_project|ARKive project]].. Ó shin i leith tá Mabbett ina Vicipéideoir cónaithe ag eagraíochtaí eile mar an [[:en:The_New_Art_Gallery_Walsall|New Art Gallery Walsall]] <ref name="Museums Association">{{Lua idirlín|url=http://www.museumsassociation.org/museum-practice/wikipedia/17062013-the-new-art-gallery-walsall|teideal=Cóip cartlainne|dátarochtana=2020-12-31|archivedate=2019-04-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190416133538/https://www.museumsassociation.org/museum-practice/wikipedia/17062013-the-new-art-gallery-walsall}}</ref> agus an [[:en:Royal_Society_of_Chemistry|Royal Society of Chemistry]].<ref name="Mabbett-RSC">{{Lua idirlín|url=http://www.rsc.org/news-events/features/2015/sep/wikimedian-in-residence/}}</ref>
I mí Eanáir 2013, ba í [[:en:Gerald_R._Ford_Presidential_Library|Gerald R. Ford Presidential Library]] an chéad leabharlann uachtaránachta chun Vicipéideoir a fhostú, nuair a d’fhostaigh siad Michael Barera, mac léinn máistir in Ollscoil Michigan.<ref name="Kaczmarczyk">{{Lua idirlín|url=http://www.mlive.com/news/index.ssf/2013/01/president_gerald_r_ford_librar.html|work=[[MLive]]}}</ref>
I mí Mheán Fómhair 2013, ba í an National Archives and Records Administration an chéad eagraíocht chun Vicipéideoir buan lánaimseartha a fhostú nuair a d’fhostaigh an riarachán sin Dominic McDevitt-Parks chun dul isteach ina Oifig Nuálaíochta sa cháil sin.<ref name="NARAfulltime"/>
I mí an Mhárta 2014, chuir [[Ollscoil Harvard]] liostáil poist ar fáil ag lorg iarratasóirí le bheith ina Vicipéideoir cónaithe i Leabharlann Houghton.<ref name="Outreach">{{Lua idirlín|url=https://outreach.wikimedia.org/wiki/Wikipedian_in_Residence|work=Outreach Wiki}}</ref>
I mí Dheireadh Fómhair 2014, d’fhógair Leabharlanna Ollscoil Victoria gur ainmníodh [[:fr:Christian Vandendorpe|Christian Vandendorpe]] mar Vicipéideoir cónaithe oinigh don bhliain acadúil 2014/2015 i gcomhar leis an Electronic Textual Cultures Lab (ETCL) agus an Federation for the Humanities and Social Sciences.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.ideas-idees.ca/media/media-releases/honorary-resident-wikipedian-professor-christian-vandendorpe|teideal=Cóip cartlainne|dátarochtana=2020-12-31|archivedate=2021-01-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210117094546/http://www.ideas-idees.ca/media/media-releases/honorary-resident-wikipedian-professor-christian-vandendorpe}}</ref> Ghlac an Dr. Constance Crompton an ról ó 2014-2016, agus an Dr. Erin Glass ina dhiaidh sin ó 2019-2020 agus Silvia Gutiérrez De la Torre ó 2020-2021.<ref>{{Lua idirlín|url=https://etcl.uvic.ca/hrw/|work=ETCL|teideal=Cóip cartlainne|dátarochtana=2020-12-31|archivedate=2021-03-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210330192951/https://etcl.uvic.ca/hrw/}}</ref>
Faoi 2016, bhí níos mó ná 100 Vicipéideoir tar éis páirt a ghlacadh sa ról,<ref name="Outreach"/> agus bhí an chuid is mó díobh íoctha ag na hinstitiúid ina raibh siad ag obair ann nó ag eagraíocht a bhaineann le '''Vicimeán''', agus daoine eile mar oibrithe deonacha.
Sa bhliain 2018 ceapadh Mike Wikison mar “Vicipéideoir i gcoitinne ” sa [[An Nua-Shéalainn|Nua-Shéalainn]], a chuimsigh roinnt cónaitheachtaí ag institiúidí éagsúla ar fud na tíre, lena n-áirítear [[:en:Auckland_Museum|Auckland Museum]].<ref name="Noted20180918">{{Lua idirlín|url=https://www.noted.co.nz/tech/nzs-first-wikipedian-at-large-mike-dickison/|language=en|work=[[North & South (New Zealand magazine)|North & South]]|teideal=Cóip cartlainne|dátarochtana=2020-12-31|archivedate=2018-10-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181020053036/https://www.noted.co.nz/tech/nzs-first-wikipedian-at-large-mike-dickison/}}</ref><ref>[[wikipedia:GLAM/New_Zealand_Wikipedian_at_Large|GLAM New Zealand Wikipedian at large project page]], [[Wikipedia]].</ref>
== Ról agus dualgais ==
<gallery mode="packed" heights="180px">
Íomhá:UNESCO Wikipedian in Residence Zeeuws Archief 23.jpeg|[[Memory of the World|Cuimhne]] UNESCO [[Memory of the World|ar]] WiR [[Memory of the World|an Domhain]] ag caint ag an [[Zeeuws Archief]] .
Íomhá:Bibliotekspersonal på Stockholms stadsbiblioteket.jpg|WiR ag reáchtáil cúrsa oiliúna do leabharlannaithe i [[Stockholm|Stócólm]]
Íomhá:WikiArabiaConf day01 egypt 2017 metwally (102).jpg|WiRanna atá ina leabharlannaithe sa [[Tunis|Túinis]]
Íomhá:Proyecto de digitalización de Wikimedia Argentina VII.jpg|Scileanna digitithe ag múineadh WiR ag an [[Archivo Histórico de la Provincia de Buenos Aires]] .
</gallery>
== Cúiteamh ==
Cé nach spreagann an Vicipéid cúiteamh díreach a íoc as eagarthóireacht na n-alt agus go gcuireann sí cosc ar abhcóideacht neamhnochta, ceadaítear do na Vicipéideoirí cónaithe cúiteamh a fháil as obair ar-wiki <ref>[[wikipedia:Conflict_of_interest#Wikipedians_in_residence|Wikipedia:Conflict of interest#Wikipedians in residence]], [[Wikipedia]].</ref> - trí chreidmheas, stipinn nó tuarastal a thairiscint - trína n-institiúidí urraíochta ar ar choinníoll go gcloíonn siad le treoirlínte dochta i gcoinne caidreamh poiblí nó [[Margaíocht|margaíocht a]] dhéanamh dá n-institiúid.
== Féach freisin ==
* [[metawiki:Wikimedian_in_Residence|Liosta de na Wikimedians Cónaithe]]
* Liosta de dhaoine Wikipedia
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
== Naisc sheachtracha ==
* [[outreach:Wikipedian_in_Residence|Faisnéis chónaithe Wikipedian]] ón [[outreach:GLAM/Get_started|tionscadal GLAM]]
* Proffitt, Merrilee (2018). Wikipedia a ghiaráil. Pobail eolais a nascadh. Cumann Leabharlainne Mheiriceá. ISBN <bdi>Proffitt, Merrilee (2018). </bdi> Proffitt, Merrilee (2018).
* [http://www.wittylama.com/2010/03/the-british-museum-and-me/ Músaem na Breataine agus mise] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120724014327/http://www.wittylama.com/2010/03/the-british-museum-and-me/ |date=2012-07-24 }}
[[Catagóir:Vicipéid]]
kd5zek63rg3rt0uvhq0vh72yzkvvkxu
Sotarasaib
0
99395
1328616
1235246
2026-09-25T12:13:58Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 4 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328616
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Druga}}
Is cógas [[Ceimiteiripe|frithailse]] é '''sotarasaib''', a dhíoltar faoi na hainmneacha branda '''Lumakras''' agus '''Lumykras''', agus a úsáidtear chun ailse neamh-bheagcheallach na scamhóg (ANBCS) a chóireáil.<ref >https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-targeted-therapy-lung-cancer-mutation-previously-considered-resistant-drug|work=U.S {{Dead link|date=Meán Fómhair 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. [[Food and Drug Administration]]}</ref> Díríonn sé ar shóchán ar leith, G12C, sa phróitéin KRAS atá freagrach as cineálacha éagsúla ailse.<ref> NCI Drug Dictionary. https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug/def/794411|work=}}</ref><ref>The clinical KRAS(G12C) inhibitor AMG 510 drives anti-tumour immunity.Nature,volume 575, issue=7781,pages 217–23</ref>
I measc na fo-iarsmaí is coitianta tá buinneach, pian mhatánchnámharlaigh, masmas, tuirse, damáiste ae agus casacht.<ref>U.S. [[Food and Drug Administration]] (FDA). https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-targeted-therapy-lung-cancer-mutation-previously-considered-resistant-drug {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210528171655/http://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-targeted-therapy-lung-cancer-mutation-previously-considered-resistant-drug |date=2021-05-28 }}.<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-targeted-therapy-lung-cancer-mutation-previously-considered-resistant-drug "FDA Approves First Targeted Therapy for Lung Cancer Mutation Previously Considered Resistant to Drug Therapy"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210528171655/http://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-targeted-therapy-lung-cancer-mutation-previously-considered-resistant-drug |date=2021-05-28 }}. </cite></ref>
Tá Sotarasaib ina choscóir ar an theaghlach RAS GTPase.<ref name="FDA PR 20210528" /> Is ionann sócháin KRAS G12C agus thart ar 13% de na sócháin in ailsí scamhóg cille neamh-bheag.
Ceadaíodh Sotarasaib le haghaidh úsáide míochaine sna Stáit Aontaithe i mBealtaine 2021.<ref>U.S. [[Food and Drug Administration]]. https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-targeted-therapy-lung-cancer-mutation-previously-considered-resistant-drug {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210528171655/http://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-targeted-therapy-lung-cancer-mutation-previously-considered-resistant-drug |date=2021-05-28 }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-targeted-therapy-lung-cancer-mutation-previously-considered-resistant-drug "FDA Approves First Targeted Therapy for Lung Cancer Mutation Previously Considered Resistant to Drug Therapy"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210528171655/http://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-targeted-therapy-lung-cancer-mutation-previously-considered-resistant-drug |date=2021-05-28 }}. </cite></ref><ref>https://www.cnbc.com/2021/05/28/fda-approves-amgen-drug-for-lung-cancer-with-specific-mutation-.html|work=CNBC}}{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
[[Catagóir:Piridíní]]
734ndm5vgr0dnl0hvb7t7cul3s64zwx
Comhréir
0
100082
1328648
1304021
2026-09-25T14:23:54Z
Howohhoh
63441
foinse agus eolas
1328648
wikitext
text/x-wiki
[[File:Afton-Tidningen 1910-04-29.jpg|thumb|Fógra don nuachtán Sualannach 'Afton-Tidningen', 29 Aibreán 1910. Nuair a scríobh [[August Strindberg]] an t-alt "Faraondyrkan" ({{Lang-ga|Adhradh an Fharó}}), cuireadh tús leis an "Strindbergsfejden" ({{Lang-ga|Achrann Strindberg}}]]Sa [[teangeolaíocht]], is éard is '''comhréir''' ann ná na rialacha teanga faoina gcuirtear [[Focal|focail]], [[Frása|frásaí]] agus [[clásail]] le chéile chun [[Abairt (teangeolaíocht)|abairtí]] dea-chumtha a dhéanamh, is é sin, abairtí atá in ann á n-aithint mar abairt an teanga áirithe. <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Peter Sells|date=1985|title=Lectures on Contemporary Syntactic Theories|issue=Center for the Study of Language and Information}}</ref>
== Naisc sheachtracha ==
*
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Síol-teangeolaíocht}}
[[Catagóir:Comhréir|Comhréir]]
[[Catagóir:Aonáin shintéiseacha]]
[[Catagóir:Gramadach]]
[[Catagóir:Teanga]]
[[Catagóir:Brainsí na teangeolaíochta]]
[[Catagóir:Fealsúnacht teanga]]
[[Catagóir:Séamataic]]
[[Catagóir:Téarmeolaíocht na teangeolaíochta]]
t4r3wz5dz8anoy1ed4muk9ri146ke47
Yr Wyddfa
0
100221
1328646
1317680
2026-09-25T13:35:21Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328646
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}}
Is í '''Yr Wyddfa''' ([[Aibítir Idirnáisiúnta Foghraíochta|AIF]]: [{{IPA|ər ˈʊɨ̞̯ðva|pron|Wyddfa.ogg}}], ''an dumha'' nó ''an dumha adhlactha'' sa [[An Bhreatnais|Bhreatnais]]), an bhinn is airde sa [[An Bhreatain Bheag|Bhreatain Bheag]]. Tá sí 1,065 méadar ar airde.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.hill-bagging.co.uk/mountaindetails.php?qu=S&rf=1963|teideal=Mountain Search|work=www.hill-bagging.co.uk|dátarochtana=2022-12-24|archivedate=2011-09-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928071808/http://www.hill-bagging.co.uk/mountaindetails.php?qu=S&rf=1963}}</ref> Tagann 400,000 siúlóir chuige gach bliain.<ref name=":0" />
Tá Yr Wyddfa suite in [[Eryri]] (nó "''Snowdonia''" mar ba nós ag Béarlóirí glaoch air)<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/teanga/iarrachtai-ar-bun-yr-wyddfa-a-chur-chun-cinn-in-ait-snowdon/|teideal=Iarrachtaí ar bun 'Yr Wyddfa' a chur chun cinn in áit 'Snowdon'|údar=|dáta=2021-04-30|language=|work=[[Nós (iris)|NÓS]]|dátarochtana=2024-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231207064110/https://nos.ie/gniomhaiochas/teanga/iarrachtai-ar-bun-yr-wyddfa-a-chur-chun-cinn-in-ait-snowdon/|archivedate=07 Nollaig 2023}}</ref> i dtuaisceart na [[An Bhreatain Bheag|Breataine Bige]]. Páirc náisiúnta atá ann; an chéad pháirc náisiúnta a bunaíodh sa Bhreatain Bheag sa bhliain 1951. Tá achar 2,170 km<sup>2</sup> cearnach aici.
Sa bhliain 2022, chaith Údarás na Páirce Náisiúnta vóta ar son na hainmneacha Yr Wyddfa agus Eryri a úsáid, seachas ''Snowdon'' agus ''Snowdonia'', mar gheall ar achainí a rinne 5,000 duine ag impí ar son an athraithe.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/19-samhain-2022-d%C3%BAn-na-ngall/id1525428808?i=1000586796234|teideal=Nuacht Mhall: (Dún na nGall)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=19 Samhain 2022|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2022-12-24}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Eryri]]
* [[Gwynedd]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
==Naisc sheachtracha==
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/56925931 BBC Naidheachdan 221-04-29: A’ Chuimris air uachdar] ''(deasbad mun ainm)''
* Lánléargais fhíorúla ríomhghinte ón Wyddfa<sup>[http://viewfinderpanoramas.org/panoramas.html#longlinesbrit 1]</sup>: [https://web.archive.org/web/20211215172223/http://www.viewfinderpanoramas.org/panoramas/WAL/SNOWDON-N.gif north]; [https://web.archive.org/web/20211215172154/http://www.viewfinderpanoramas.org/panoramas/WAL/SNOWDON-S.gif south]
[[Catagóir:An Bhreatain Bheag]]
[[Catagóir:Tíreolaíocht na Breataine Bige]]
[[Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta]]
[[Catagóir:Gwynedd]]
{{Catcómhaoin|Snowdon|Yr Wyddfa}}
{{Síol-tír-cy}}
4jwx796knu5q7mq8culc5m7ld4x7ihn
Catagóir:1945 san Eoraip
14
103970
1328615
1083779
2026-09-25T12:03:21Z
TGcoa
21229
1328615
wikitext
text/x-wiki
[[Catagóir:1945]]
[[Catagóir:Stair na hEorpa]]
i4bkdu96a3s5t45c9lvica42frbnt0k
Víreas sincítiach riospráide
0
105815
1328642
1327923
2026-09-25T13:31:15Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328642
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}}
{{WD Bosca Sonraí Galar}}
Is [[víreas]] coitianta, tógálach é an '''víreas sincítiach riospráide''' ('''VSR'''), ar a dtugtar '''an víreas sincítiach riospráide''' ('''VSRd''') agus '''an t-ortainiúmaivíreas daonna''' freisin, is cúis le hionfhabhtuithea an chonair riospráide. Is víreas [[Aigéad ribeanúicléasach|ARN]] aonribe cialldhiúltaí é. Díorthaítear an t-ainm ó na cealla móra ar a dtugtar sincítiam a chruthaítear nuair a thagann cealla ionfhabhtaithe le chéile.<ref>[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5217795/Respiratory Syncytial Virus: Infection, Detection, and New Options for Prevention and Treatment ] {{Dead link|date=Meán Fómhair 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref> [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK442240/ Respiratory Syncytial Virus]</ref> Is é an VSR an chúis aonair is coitianta do naíonáin le hionfhabhtuithe riospráide a thabhairt chun an ospidéil, agus tá ath-ionfhabhtú fós coitianta níos déanaí sa saol: is [[pataigin]] thábhachtach í i ngach aoisghrúpa. Is gnách go mbíonn rátaí ionfhabhtaithe níos airde i rith míonna fuara an gheimhridh, rud is cúis le broincíníteas i naíonáin, [[Slaghdán|slaghdáin]] i measc daoine fásta, agus tinnis riospráide níos tromchúisí mar [[niúmóine]] i ndaoine scothaosta agus daoine a bhfuil [[Easpa imdhíonachta|daoine a bhfuil imdhíon-lagaithe]].<ref name="Coultas_2019">{{Luaigh foilseachán|title=Respiratory syncytial virus (RSV): a scourge from infancy to old age|journal=Thorax|volume=74|issue=10|pages=986–993|date=October 2019|pmid=31383776|doi=10.1136/thoraxjnl-2018-212212}}</ref>
Is féidir le an VSR ráigeanna a chruthú sa phobal agus in ospidéil araon. Tar éis ionfhabhtú tosaigh trí na súile nó na srón, ionfhabhtaíonn an víreas [[Eipitéiliam|cealla eipitéiliach]]<nowiki/>a an aerbhealaigh uachtair agus íochtair, rud a fhágann athlasadh, damáiste cille, agus bac aerbhealaigh.<ref name="Griffiths_2017">{{Luaigh foilseachán|title=Respiratory Syncytial Virus: Infection, Detection, and New Options for Prevention and Treatment|journal=Clinical Microbiology Reviews|volume=30|issue=1|pages=277–319|date=January 2017|pmid=27903593|pmc=5217795|doi=10.1128/CMR.00010-16}}</ref> Tá modhanna éagsúla ar fáil chun an VSR a bhrath agus a dhiagnóisiú víreasach lena n-áirítear tástáil antaiginí, tástáil mhóilíneach, agus saothrúchán víreasach.<ref name="Jha_201610">{{Cite book-en|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK442240/|title=Respiratory Syncytial Virus|date=2016|journal=SARS, MERS and other Viral Lung Infections|publisher=European Respiratory Society|isbn=978-1-84984-070-5|location=Sheffield (UK)|pmid=28742304|access-date=2020-10-29}}</ref> I measc na bpríomhbhearta coiscthe tá níochán lámh agus dlúth - theagmháil le daoine ionfhabhtaithe a sheachaint; tá úsáid [[Míochaine choisctheach|phróifiolacsach]] palivizumab ar fáil freisin chun ionfhabhtú VSR a chosc i naíonáin ard-riosca. Faoi láthair, níl aon vacsaín i gcoinne VSR, cé go bhfuil go leor á bhforbairt.<ref name="Battles_2019">{{Luaigh foilseachán|title=Respiratory syncytial virus entry and how to block it|journal=Nature Reviews. Microbiology|volume=17|issue=4|pages=233–245|date=April 2019|pmid=30723301|pmc=7096974|doi=10.1038/s41579-019-0149-x}}</ref>
Tá cóireáil le haghaidh tinneas tromchúiseach tacúil go príomha, lena n-áirítear teiripe ocsaigine agus tacaíocht análaithe níos airde le brú leanúnach dearfach ar aerbhealaí (BLDA) nó ocsaigin ardshreafa sróine, de réir mar is gá. I gcásanna ina bhfuil cliseadh riospráide tromchúiseach, d'fhéadfadh go mbeadh gá le hionsá tiúibe agus aeráil mheicniúil. Is é Ribavirin an t-aon chógas frithvíreasach atá ceadúnaithe faoi láthair le haghaidh an ghalair VSR i leanaí, cé go bhfuil a úsáid fós conspóideach.<ref name="Simões_2015">{{Luaigh foilseachán|title=Challenges and opportunities in developing respiratory syncytial virus therapeutics|journal=The Journal of Infectious Diseases|volume=211 Suppl 1|issue=suppl 1|pages=S1–S20|date=March 2015|pmid=25713060|pmc=4345819|doi=10.1093/infdis/jiu828}}</ref>
<references group="lower-alpha" />
==Naisc sheachtracha==
*[https://www.theguardian.com/society/2022/may/19/respiratory-syncytial-virus-under-fives-respiratory-infection-covid Respiratory syncytial virus kills 100,000 under-fives every year]
*[https://www.gov.ie/ga/preasraitis/79a11-molann-an-priomhoifigeach-leighis-cmo-agus-an-priomhoifigeach-altranais-cno-do-thuismitheoiri-smaoineamh-ar-an-vacsain-fliu-seasurach-da-leanai/ Molann an Príomhoifigeach Leighis (POL) agus an Príomhoifigeach Altranais (POA) do thuismitheoirí smaoineamh ar an vacsaín fliú séasúrach dá leanaí]
==Féach freisin==
*[https://www.hpsc.ie/a-z/lifestages/schoolhealth/File,14939,en.pdf Grúpa Míochaine Shláinte Phoiblí um Ghalair Theagmhálacha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200327220149/https://www.hpsc.ie/a-z/lifestages/schoolhealth/File,14939,en.pdf |date=2020-03-27 }}
==Tagairtí==
{{Reflist}}
[[Catagóir:Niúmóiní aitíopúla]]
[[Catagóir:Ionfhabhtuithe víreasacha sa chonair riospráide]]
rf3v3170rdpt66pwwjs3dezihb6vi6x
Stella Steyn
0
106504
1328621
1299139
2026-09-25T12:21:05Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328621
wikitext
text/x-wiki
{{Glanadh}}
{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Ba ealaíontóir Éireannach í '''Stella Steyn''' (26 Nollaig 1907–21 Iúil 1987).
==Luathshaol==
Rugadh Steyn i mBaile Átha Cliath i 1907, agus b'iad William Steyn (fiaclóir) agus Bertha Jaffe a tuistí, a bhí tar éis pósadh i Luimneach, tar éis dóibh bogadh go hÉirinn ó Akmenė na Liotuáine. Giúdach ab ea í. <ref>Ray Rivlin.
[https://m.barnesandnoble.com/w/jewish-ireland-ray-rivlin/1111680203 ''Jewish Ireland: A Social History'']{{Dead link|date=Feabhra 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Rinne Steyn staidéar i gColáiste Alexandra agus i 1924 san ''The Metropolitan School of Art'' (ar a dtugtar anois an [[Coláiste Náisiúnta Ealaíne is Deartha]] nó CNED), ba é Patrick Tuohy a mhúin stíl ealaíne Cézanne di.<ref name=":0">{{Cite web |last=O'Hanlon |first=Oliver |date=6 April 2022 |teideal=From Ranelagh to the Bauhaus – Oliver O’Hanlon on Irish artist Stella Steyn |url=https://www.irishtimes.com/opinion/from-ranelagh-to-the-bauhaus-oliver-o-hanlon-on-irish-artist-stella-steyn-1.4846344 |access-date=2022-11-09 |website=The Irish Times |language=en}}</ref> Ba iad Harry Clarke agus Aubrey Beardsley a spreag cuid mhaith de luathshaothar Steyn.<ref name=":1">{{Cite book |last=Snoddy |first=Theo |teideal=Dictionary of Irish Artists: 20th Century |publisher=Merlin Publishing |year=2002 |isbn=1-903582-17-2 |edition=2 |location=Dublin |pages=633–5 |language=en}}</ref>
== Gairmréim ==
Sa bhliain 1926, agus í 18 mbliana d'aois, i gcuideachta a máthar agus a comh-ealaíontóra Hilda Roberts, chuaigh sí go Páras chun staidéar a dhéanamh san Académie Scandinave agus ag La Grande Chaumière.<ref name=":2">{{Cite web |teideal=Stella Steyn 1907 - 1987, Irish Artist. |url=https://www.adams.ie/irish-artist-directory/stella-styne-art-sold-at-auction |access-date=2022-11-09 |website=adams.ie |language=en-gb}}</ref> D'oibrigh sí sa Cheathrú Ealaíon (Montaparnasse) agus thug sí "''the most stimulating place for the artist who really wants to work''" ar Pháras.
Agus í i bPáras bhuail sí le [[Samuel Beckett]], chomh maith le [[James Joyce]]. Rinneadh cairde di le hiníon Joyce, Lucia <ref>{{Cite web |last=Goldstone |first=Katrine |date=October 2009 |teideal=Steyn, Stella {{!}} Dictionary of Irish Biography |url=https://www.dib.ie/biography/steyn-stella-a8317 |access-date=2022-11-09 |website=www.dib.ie |language=en}}</ref> agus iarradh uirthi [[Finnegans Wake]] de chuid Joyce a léiriú.<ref>{{Cite web|teideal=Stella Steyn 1907–1987, Irish Artist.|url=https://www.adams.ie/irish-artist-directory/stella-styne-art-sold-at-auction|access-date=2021-01-05|website=adams.ie|language=en-gb}}</ref><ref>{{Cite web|teideal=Stella Steyn at Gormley's Art Auctions|url=https://www.gormleysartauctions.com/artist/stella-steyn/410|access-date=2021-01-05|website=www.gormleysartauctions.com}}</ref><ref name="independent">{{Cite web|date=2011-10-23|teideal=ARTS : EXHIBITIONS : Star of Joyce's firmament|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/arts-exhibitions-star-of-joyce-s-firmament-1327661.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220524/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/arts-exhibitions-star-of-joyce-s-firmament-1327661.html |archive-date=24 May 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=2021-01-05|website=The Independent|language=en}}</ref> She did not understand the piece, but it was explained to her by Joyce<ref>{{Cite web |last=Foster |first=Alicia |date=26 October 2020 |teideal=Stella Steyn: the Irish artist who went beyond the Bauhaus {{!}} Art UK |url=https://artuk.org/discover/stories/stella-steyn-the-irish-artist-who-went-beyond-the-bauhaus |access-date=2022-11-16 |website=artuk.org |language=en }}{{Dead link|date=Feabhra 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Níor thuig sí an píosa, ach mhínigh Joyce di é agus iarradh go sonrach uirthi freagra a thabhairt ar a cheolmhaireacht.
Sa bhliain 1928, reáchtáladh an chéad seó ealaíne aonair de chuid Steyn i b[[Faiche Stiabhna|hFaiche Stiabhna]] san ''Dublin Painter's Gallery.'' <ref>{{Cite news |date=3 December 1927 |teideal=Miss Stella Steyn Picture Exhibition |pages=4 |work=The Irish Times |url=}}</ref> Chuir sí foirmeacha éagsúla ar taispeáint, ina measc eitseálacha, uiscedhathanna agus pictiúir a rinneadh le peann luaidhe.<ref name=":1" /> Thaispeáin sí foirmeacha éagsúla, lena n-áirítear eitseálacha, uiscedhathanna agus líníochtaí pionsail. An bhliain chéanna sin chuir Steyn isteach i Sur La Glace, níor bhuaigh sí ach bronnadh bonn airgid uirthi ag Aonach Tailteann. Bhí sí san iomaíocht freisin sna comórtais ealaíne ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1928.<ref name="SteynSR">{{cite web|last = Gjerde|first = Arild|author2 = Jeroen Heijmans|author3 = Bill Mallon|author4 = Hilary Evans|teideal = Stella Steyn Bio, Stats, and Results|work = Olympics|publisher = Sports Reference.com|date = October 2017|url = https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/st/stella-steyn-1.html|archive-url = https://web.archive.org/web/20200418115158/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/st/stella-steyn-1.html|url-status = dead|archive-date = 2020-04-18|accessdate = 2017-11-17|archiveurl = https://web.archive.org/web/20200418115158/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/st/stella-steyn-1.html|archivedate = 2020-04-18|dátarochtana = 2023-10-31}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.olympedia.org/athletes/920811 |teideal=Stella Steyn |work=Olympedia |accessdate=26 July 2020}}</ref>
Idir 1927 agus 1930 bhí 19 saothar ar taispeáint aici san ''Royal Hibernian Academy,'' agus bhí ceithre cinn acu den deilbh mná. Sa bhliain 1929 bhí taispeántas aici i [[Manhattan]] agus thug sí faoi thuras ar an bh[[An Fhrainc|Frainc]] agus ar an n[[An Ghearmáin|Gearmáin]] ag tabhairt cuairte ar [[Avignon]], Toulon agus [[Marseille]]. Mhothaigh sí nach raibh meas mór ar a cuid oibre in Éirinn agus d'fhill sí chun leanúint ar aghaidh lena cuid staidéir ag La Grande Chaumiere agus ansin L'Académie Scandinave.
Chláraigh sí sa [[Bauhaus]] sa Ghearmáin sa bhliain 1931,<ref>Stella Steyn, (1907–1987) Whytes Catalogue.</ref> agus í ar an gcéad ealaíontóir Éireannach aitheanta a rinne staidéar sa Bauhaus. Ba iad Wassily Kandinsky, Paul Klee agus Joseph Albers a teagascóirí. Thosaigh sí ag mothú meallta de bharr na modhanna múinte a bhí ann, ach lean sí dá staidéar go dtí 1932 nuair a bhog sí go dtí an Kunstgewerbeschule, [[Stuttgart]].
Sa bhliain 1938, phós sí David Ross,,<ref name="bm">{{Cite web|teideal=Collections Online {{!}} British Museum|url=https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG47405|access-date=2021-01-05|website=www.britishmuseum.org}}</ref> ollamh le Fraincis in [[Ollscoil Londan]], ar bhuail sí leis sa Ghearmáin sa bhliain 1933. Bhí cónaí orthu i Sasana, áit a raibh Ross ag obair mar acadóir i roinnt ollscoileanna.<ref>{{Cite web|teideal=Irish Art Original Stella Steyn Sketch Framed + Letter of Provenance {{!}} #464072759|url=https://www.worthpoint.com/worthopedia/irish-art-original-stella-steyn-464072759|access-date=2021-01-05|website=Worthpoint|language=en}}</ref> D'fhan Steyn as an sféar poiblí den chuid is mó ina dhiaidh sin, agus is annamh a thaispeáin sí a cuid oibre.<ref>{{Cite news |last=Gorman |first=Sophie |date=24 May 2008 |teideal=Rediscovering the Wild Beast of Dublin's Art World |pages=22 |work=Irish Independent}}</ref> Sa bhliain 1947 a críochnaíodh Ladies in a Vase, áfach, agus sa bhliain 1952 bhí sí le feiceáil sa Carnegie Institute Exhibition, [[Pittsburgh, Pennsylvania|Pittsburgh]].
==Oidhreacht==
Is beag aithne a bhí uirthi in Éirinn ar feadh i bhfad, ach cuireadh spéis na gcriticeoirí inti an athuair nuair a cuireadh a saothair ar taispeáint sa Gorry Gallery i 1995 agus sa Molesworth Gallery i 2001.<ref>{{cite web| url = https://imma.ie/| teideal= IMMA {{!}} Irish Museum of Modern Art}}</ref>
Taispeánadh ceann dá pictiúir, ''Still Life-Flowers'', i dteach cónaithe Phríomh-Aire na Breataine le linn aireachta [[Gordon Brown]], a roghnaigh a bhean chéile, Sarah Brown.<ref name=GBr>{{cite web |author=Chris Hastings |url=https://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/politics/labour/3091649/Prime-Minister-Gordon-Browns-Downing-Street-art-collection-chosen-by-his-wife.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080929044351/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/politics/labour/3091649/Prime-Minister-Gordon-Browns-Downing-Street-art-collection-chosen-by-his-wife.html |url-status=dead |archive-date=29 September 2008 |teideal=Prime Minister Gordon Brown's Downing Street art collection chosen by his wife |date=27 September 2008 |accessdate=5 August 2015 |work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090627134020/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/politics/labour/3091649/Prime-Minister-Gordon-Browns-Downing-Street-art-collection-chosen-by-his-wife.html |archivedate=27 Meitheamh 2009 |dátarochtana=31 Deireadh Fómhair 2023}}</ref> Tá a saothar le feiscint i nDánlann Tatha in Fife na hAlban.[19]
Taispeánadh ceann dá pictiúir, Still Life - Flowers, i dteach cónaithe Phríomh-Aire na Breataine le linn mhinistreacht Gordon Brown, a roghnaigh a bhean chéile, Sarah Brown. Tá a saothar le feiceáil ag Dánlann Tatha i bh[[Fìobha]], [[Albain]].<ref>{{cite web |url=http://www.tathagallery.com/artist/stella-steyn/ |teideal=Stella Steyn {{!}} TATHA GALLERY |website=www.tathagallery.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140912205717/http://www.tathagallery.com/artist/stella-steyn/ |archive-date=2014-09-12 |dátarochtana=2023-10-31 |archivedate=2014-09-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140912205717/http://www.tathagallery.com/artist/stella-steyn/ }}</ref>
Fuair sí bás ar an 21 Iúil 1987 i Londain.
== Tagairtí ==
{{DEFAULTSORT:Steyn, Stella}}
[[Catagóir:Ealaíontóirí Éireannacha]]
[[Catagóir:Básanna i 1987]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1907]]
[[Catagóir:Alumni Bauhaus]]
[[Catagóir:Alumni an Choláiste Náisiúnta Ealaíne agus Deartha]]
[[Catagóir:Giúdaigh na hÉireann]]
[[Catagóir:Péinteoirí Éireannacha an 20ú haois]]
[[Catagóir:Éireannaigh de shliocht na Liotuáine-na nGiúdach]]
[[Catagóir:Eisimircigh na Liotuáine go hÉirinn]]
[[Catagóir:Daoine a fuair oideachas i gColáiste Alexandra]]
[[Catagóir:Péintéirí as Baile Átha Cliath (cathair)]]
[[Catagóir:Péintéirí ban Éireannacha]]
[[Catagóir:Ealaíontóirí ban Éireannacha an 20ú haois]]
[[Catagóir:Giúdaigh Éireannacha an 20ú haois]]
737b7ks2wlfkt6cngjy4ynm0v69tplm
Whipping Boy (Banna Éireannach)
0
106520
1328643
1213992
2026-09-25T13:32:49Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328643
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Banna ceoil Éireannach a sheinn rac ailtéarnach a bhí in '''Whipping Boy'''. Bhí siad gníomhach ó dheireadh na 1980í go dtí deireadh na 1990idí. D'eisigh siad 3 albam lánfhada.
==Stair==
Bunaíodh Whipping Boy i [[Baile Átha Cliath]] sa bhliain 1988, agus b'iad seo a leanas na baill: Fearghal McKee (amhránaíocht), Paul Page (giotár), Myles McDonnell (dordghiotár, amhránaíocht), agus Colm Hassett (drumaí).<ref name="Strong" />Ar dtús, sheinneadh siad [[leaganacha clúdaigh]] d’amhráin de chuid [[The Velvet Underground]] agus [[The Fall (banna)|The Fall]], agus ''Lolita and the Whipping Boy'' an t-ainm a bhí orthu. Ghiorraigh siad ainm an bhanna nuair a d'fhág an giotáraí mná.<ref name="Lewis">Lewis, Jonathan "[{{AllMusic|class=artist|id=p143642/biography|pure_url=yes}} Beathaisnéis Buachaill Aoire]", ''[[Allmusic]]'', Macrovision Corporation</ref>
Tar éis cúpla [[EP]] a chur amach ar an lipéad [[Cheree Records|Cheree]], d'eisigh siad a gcéad albam, ''[[Submarine (albam)|Submarine]]'' i 1992 ar Liquid Records. Chabhraigh a gcuid ceolchoirmeacha beo leo cáil an bhanna a mhéadú, agus bhí míchlú áirithe orthu freisin toisc go ngearradh McKee é féin le gloine bhriste agus é ar ardán.<ref name="Lewis" /> Fuair an t-albam ardmholadh ó na criticeoirí cé nár éirigh leis ó thaobh na tráchtála de. D'éirigh leo comhaontú a bhaint amach le [[Columbia Records]] dá bharr, dream a d'eisigh dara halbam an bhanna, ''[[Heartworm (albam)|Heartworm]]'', i 1995, chomh maith le trí shingil ar éirigh go measartha maith orthu.<ref name="Strong">Strong, Martin C. (2003)" Whipping Boy", in ''The Great Indie Discography'', Canongate, {{ISBN|1-84195-335-0}}</ref> Moladh ''Heartworm'' go mór, agus dúirt [[Allmusic]] gur ''an earth-shatteringly powerful experience'' a bhí ann.<ref>Rabid, Jack "[{{AllMusic|class=album|id=r226573/review|pure_url=tá}} "'Heartworm'' Léirmheas]", ' '[[Allmusic]]'', Macrovision Corporation</ref> Scar an grúpa ó chéile sa bhliain 1998 tar éis do Columbia bata agus bóthar a thabhairt dóibh, rud a d'fhág nár eisíodh an tríú halbam. Eisíodh an t-albam [[Whipping Boy (albam)]] sa bhliain 2000 ar lipéad an bhanna féin ''Low Rent''.<ref name="Strong" />
Rinneadh an banna a athbheochan i Meán Fómhair 2005, agus fógraíodh roinnt ceolchoirmeacha in Éirinn. Tháinig deireadh leis an gcéad leagan amach bunaidh a bhí ar an mbanna sa bhliain 2006. Rinne McKee agus Hassett an banna a athbheochan sa bhliain 2011, gan cead Page agus McDonnell. Ghlac Killian McGowan agus Finn O'Connor a róil siúd. D’eisigh na ceoltóirí sin singil dar teideal “No One Takes Prisoners Anymore” sular tháinig deireadh leis an leagan amach sin den bhanna in 2012.
== Dioscliosta ==
===Albaim stiúideo===
{|class="wikitable"
|-
!rowspan="2"| Bliain
! rowspan="2" style="width:250px;"| Sonraí
!| Buaic-áit sna cairteacha
|-
!width="25"|<small>[[Irish Albums Chart|IRL]]</small><br /><ref>{{cite web | last=Hung | first=Steffen | teideal=Discography Whipping Boy | website=irishcharts.com | url=http://www.irish-charts.com/showinterpret.asp?interpret=Whipping+Boy | access-date=2021-10-27 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20230118174219/http://www.irish-charts.com/showinterpret.asp?interpret=Whipping+Boy | archivedate=2023-01-18 | dátarochtana=2023-01-18}}</ref>
|-
|1992
|'''''[[Submarine (album)|Submarine]]'''''
* Eisíodh é: Iúil 1992
* Lipéad: Liquid
| style="text-align:center;"|—
|-
|1995
|'''''[[Heartworm (album)|Heartworm]]'''''
* Eisíodh é: 1 Samhain 1995
* Lipéad: [[Columbia Records|Columbia]]
| style="text-align:center;"|4{{#tag:ref|
Bhí ''[[Heartworm (album)|Heartworm]]'' sna cairteacha ag uimhir 4 ar Chairt Oifigiúil Barr 50 Albam Éireannach (seachtain dar chríoch an 13 Eanáir 2022)
<ref>{{cite web|url=https://www.officialcharts.com/chart-news/ed-sheerans-scores-second-week-as-irelands-number-1-album__34915/| teideal = Ed Sheeran scores second week as Irish Number 1 album with =|website = [[Official Charts Company|Official Charts]]}}</ref> tar éis gur atheisíodh é mar eagrán deluxe 20 rian ag lipéad [[Pete Paphides|Pete Paphides' Needle Mythology]] <ref>{{cite web|url=https://needlemythology.com | teideal =Needle Mythology |publisher=Needle Mythology |date= |accessdate=2022-08-16}}</ref><ref>{{cite web|url=https://longlivevinyl.net/2019/04/23/needle-mythology/| teideal =Needle Mythology Q&A – with Stephen Duffy, Ian Broudie & Pete Paphides|date=23 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.chickfactor.com/tag/needle-mythology/| teideal = Needle Mythology – chickfactor}}</ref>|group="nb"}}<br /><ref>{{cite web|url=http://www.officialcharts.com/charts/irish-albums-chart/20220107/ie7502/| teideal =Top 100 Artist Album, Week Ending 7 January 2022|publisher=Official Charts Company|access-date=7 January 2022}}</ref>
|-
|2000
|'''''[[Whipping Boy (album)|Whipping Boy]]'''''
* Eisíodh é: 28 Aibreán 2000
* Lipéad: Low Rent
| style="text-align:center;"|65
|}
===Singil===
*''Sweet Mangled Thing'' EP (1989) (caiséad-EP féin-eisithe)
*''Whipping Boy'' EP (1990) [[Cheree Records|Cheree]]
*''I Think I Miss You'' EP (1991) Cheree
*"Favourite Sister" (1992) Liquid
*"Twinkle" (1995) Columbia
*"We Don't Need Nobody Else" (1995) Columbia ([[Cairt Singil na Ríochta Aontaithe|RA]] Uimh. 51, Éire Uimh. 24)<ref name="Strong" />
*"When We Were Young" (1996) Columbia (An Ríocht Aontaithe Uimh. 46, Éire Uimh. 28)<ref name="Strong" />
*"Twinkle" (1996) Columbia (RA Uimh. 55)<ref name="Strong" />
*"No One Takes Prisoners Anymore / Earth's Last Picture" (2012) [[Rocket Girl]]<ref>{{cite web |url=http://rocketgirl.co.uk/label/release/rgirl87 | teideal =No One Takes Prisoners Anymore / Earth's Last Picture (Rgirl87) | Releases | Rocket Girl - Independent Label, Management and Mailorder |access-date=2015-06-24 |archive-date=2015-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150625195504/http://rocketgirl.co.uk/label/release/rgirl87 |url-status=dead |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2023-01-18 |archivedate=2015-06-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150625195504/http://rocketgirl.co.uk/label/release/rgirl87 }}</ref>
==Nótaí==
{{reflist|group="nb"}}
==Tagairtí==
{{Reflist}}
{{Rialú údaráis}}
[[Catagóir:Grúpaí ceoil ó Bhaile Átha Cliath]]
[[Catagóir:Grúpaí ceoil a bunaíodh in 1988]]
[[Catagóir:Ceoltóirí Columbia Records]]
[[Catagóir:Racghrúpaí Éireannacha]]
pv4z1v7ul196q0jt84h69c3muz2flbc
Łucja Frey-Gottesman
0
110479
1328647
1257824
2026-09-25T13:39:32Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328647
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Lia agus [[Néareolaíocht|néareolaí]] Polannach-Ghiúdach ab ea '''Łucja Frey''' nó '''Łucja Frey-Gottesman''' (3 Samhain, 1889, i Lwów - 1942?), a raibh aithne air as cur síos a dhéanamh ar an siondróm a ainmníodh ina diaidh níos déanaí. Bhí sí ar dhuine de na chéad néareolaithe acadúla baineanna san Eoraip. Cailleadh Frey le linn an [[Uileloscadh|Uileloiscthe]] i 1942 i ghetto Lwów in aois a 53.
== Saol ==
Rugadh Łucja Frey ar an 3 Samhain, 1889, i Lwów, a bhí mar chuid den Impireacht Austro-Ungárach ag an am sin, mar iníon an chonraitheora tógála Szymon Symcha Frey agus a bhean chéile, Dina (née Weinreb) <ref name="moltrecht">Mirjam Moltrecht: Dr. med. Lucja Frey. Eine Ärztin aus Lwow 1889-1942. Rekonstruktion eines Lebens. Hartung Gorre Verlag Konstanz, 2004. [http://www.uniklinikum-leipzig.de/forschung/download/dissertationen/moltrecht_2004.pdf PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200601173222/http://www.uniklinikum-leipzig.de/forschung/download/dissertationen/moltrecht_2004.pdf |date=2020-06-01 }}</ref> [[An Giúdachas|Giúdaigh]] ba ea Frey agus a teaghlach.<ref name="glinski">Gliński JB. Słownik biograficzny lekarzy i farmaceutów ofiar drugiej wojny światowej. Wrocław: Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, 1997</ref> D’fhreastail sí ar bhunscoil Chríostaí idir 1896 agus 1900. Bhain sí céim amach ó mheánscoil Franciszek-Józef mar dhalta seachtrach i 1907. Tar éis di céim a bhaint amach rinne sí staidéar ar an matamaitic agus ar an bhfealsúnacht faoin ollamh Marian Smoluchowski (1872-1917). Bhí sí ina mac léinn de dhámh na fealsúnachta ó 1907 go 1912, ach tar éis cúig bliana d'aistrigh sí go [[Vársá]] agus thosaigh sé ag staidéar leighis.
Rinne Frey staidéar ar leigheas ó 1918 go 1923 agus fuair sí dioplóma leighis ar 2 Meitheamh, 1923. Cuireadh isteach ar a cuid staidéir ar feadh bliana mar gheall ar an gCogadh Polannach-Úcránach.<ref name="moltrecht"/>
Tar éis di céim a bhaint amach, lean sí lena cuid oibre mar chúntóir sinsearach don ollamh [[Kazimierz Orzechowski]] (1878–1942) ina chlinic néareolaíoch i Vársá. <ref name="glinski">Gliński JB. Słownik biograficzny lekarzy i farmaceutów ofiar drugiej wojny światowej. Wrocław: Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, 1997</ref> <ref name="herman">Eufemiusz Herman: Neurolodzy polscy. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1958, ss. 225-227.</ref> I ndeireadh na bliana 1928 d’fhág sí Vársá le dul ar ais go Lwów, agus phós sí dlíodóir darbh ainm Mordechai (Marek) Gottesman (1887 i Komarno – 1941?). <ref name="moltrecht"/> Ó Bhealtaine 1929 bhí sí ag obair sa chlinic néareolaíoch i Lwów ar Shráid Rappaporta mar leas-chomhairleoir sinsearach. Thug sí a hiníon, Danuta, ar an seol in 1930.<ref name="moltrecht" />
Tar éis ionradh na Sóivéide ar an bPolainn ar 19 Meán Fómhair, 1939, agus forghabháil Lwów ina dhiaidh sin, cúisíodh Marek Gottesman as gníomhaíochtaí frith-réabhlóideacha agus ghabh an NKVD é; níl aon eolas faoi tar éis an phointe seo. Sa bhliain 1941, faoi fhorghabháil Gearmánach Lwów, athlonnaíodh Łucja Frey go dtí an ghetto agus cuireadh iallach air oibriú i Ghettopoliklinik i Zamarstynowska 112 . Is dócha gur dúnmharaíodh í in éineacht lena cuid othar le linn leachtú an ghetto i Lúnasa 1942 nó go gairid tar éis díbeartha go campa díothaithe Belzec . Níl aon fhianaise ann gur mhair sí féin, nó aon duine dá gaolta. <ref name="moltrecht"/> <ref name="glinski">Gliński JB. Słownik biograficzny lekarzy i farmaceutów ofiar drugiej wojny światowej. Wrocław: Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, 1997</ref> <ref name="maciejewska">Maciejewska I, Dziewiatkowski J, Spodnik E. Lucja Frey: a pioneering physician in tragic times. Clin Anat. 20. 6: 588-90 (2007). {{Doi|10.1002/ca.20481}}. {{PMID|17352411}}.</ref>
Tá go leor neamhchinnteachtaí faoina saol. De réir fianaise Yad Vashem ó dheirfiúr-chéile Frey, bhí mac ag Hedwa Balat, Łucja agus Marek darbh ainm Jakub, a rugadh i 1919. Is dócha gurb é seo Jakub Gottesman, mac Marek Gottesman lena chéad bhean, Klara Philipp. Maraíodh Jakub san Uileloscadh chomh maith agus a mháthair, Klara, agus a leasathair, an Dr. Michal Sokaler.
== Aitheantas ==
Go dtí 2004, ní raibh ann ach ailt ghearra beathaisnéise faoi shaol Łucja Frey: sa Pholainnis, <ref name="glinski">Gliński JB. Słownik biograficzny lekarzy i farmaceutów ofiar drugiej wojny światowej. Wrocław: Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, 1997</ref> <ref name="bennett">Bennett JD, Pietruski J. Łucja Frey (1889-1943). W 70 rocznicę ogłoszenia zespołu uszno-skroniowego i 50 rocznicę śmierci. Otolaryngologia Polska. 47. 4: 378-382 (1993). {{PMID|8255594}}</ref><ref>Herman E. Wspomnienia pośmiertne. Neurologia Polska 24, 27-28 (1950)</ref> Sualainnis, <ref>Erkki Hakulinen: Känd för sin beskrivning av en gustatoriskt utløst svettning i ansiktet. Läkartidningen 4: 211-212 (1992).</ref> agus Béarla. <ref name="maciejewska">Maciejewska I, Dziewiatkowski J, Spodnik E. Lucja Frey: a pioneering physician in tragic times. Clin Anat. 20. 6: 588-90 (2007). {{Doi|10.1002/ca.20481}}[[Doi (identifier)|doi]]<span data-ve-ignore="true">:</span>[[doi:10.1002/ca.20481|10.1002/ca.20481]]. {{PMID|17352411}}[[PMID (identifier)|PMID]] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17352411 17352411].</ref><ref>Bennett JD. The woman behind the syndrome: Frey's syndrome--the untold story. Journal of the History of the Neurosciences. 2 (3): 139–44 (1994). {{PMID|11618815}}</ref><ref>Burton MJ, Brochwicz-Lewinski M. Lucja Frey and the auriculotemporal nerve syndrome. J R Soc Med. 84. 10: 619-20 (1992). {{PMID|1744848}} [http://www.pubmedcentral.nih.gov/picrender.fcgi?artid=1295563&blobtype=pdf PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200601173230/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1295563/pdf/jrsocmed00119-0061.pdf |date=2020-06-01 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200601173230/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1295563/pdf/jrsocmed00119-0061.pdf |date=2020-06-01 }}</ref><ref>O'Neill JP, Condron C, Curran A, Walsh A. Lucja Frey--historical relevance and syndrome review. The surgeon : journal of the Royal Colleges of Surgeons of Edinburgh and Ireland. 3 (6): 178–81 (2008). {{PMID|18581755}}</ref> Chuir na foilseacháin seo in iúl arís fíricí blúirí agus tearca ó mhonagraf clasaiceach [[Eufemiusz Herman]] faoi néareolaithe Polannacha. <ref name="herman">Eufemiusz Herman: Neurolodzy polscy. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1958, ss. 225-227.</ref> Foilsíodh fíricí nua faoina saol tragóideach i mbeathaisnéis Mirjam Moltrecht. <ref name="moltrecht"/> Mar sin féin, fágtar an t-ainm Frey ar lár nó go ndéantar mílitriú air (mar "Lucy" <ref>Parviz Janfaza, Joseph B. Nadol, Robert Galla, Richard L Fabian, William W. Montgomery: Surgical Anatomy of the Head and Neck. Lippincott Williams & Wilkins, 2001 p. 418 {{ISBN|0-683-06302-2}}</ref><ref>D. S. Grewal, Bachi T Hathiram: Atlas of Facial Nerve Surgery. McGraw-Hill Professional Publishing, 2007 {{ISBN|0-07-148576-7}}</ref> nó "Lucie" <ref name="stedman">Susan L. Bartolucci, Thomas Lathrop Stedman: Stedman's Medical Eponyms. Lippincott Williams & Wilkins, 2005 p.899 {{ISBN|0-7817-5443-7}}</ref> <ref name="roche">Roche Lexikon Medizin. Elsevier,Urban&FischerVerlag, 2003 p.646 {{ISBN|3-437-15150-9}}</ref> ) i go leor téacsleabhair agus foclóirí. Uaireanta tugadh dátaí breithe agus báis an dochtúir Ostaireach agus an fiseolaí Maximilian Ruppert Franz von Frey (1852-1932) mar léi féin. <ref name="stedman" /> <ref name="roche" />
== Saothair ==
Foilsíodh foilseachán Frey faoin siondróm néarógach chluaisínmhéadailíneach, ar a dtugtar go forleathan anois " siondróm Frey " ("zespół Łucji Frey" sa Pholainnis), i 1923, ar dtús san iris Pholainnise "Polska Gazeta Lekarska", agus níos déanaí an bhliain sin san iris cháiliúil Francach "Revue Neurologique". <ref>Frey Ł. Le syndrome du nerf auriculo-temporal. Revue Neurologique 2, 2, 97-104 (1923). The same in Polish: Przypadek zespołu nerwu usznoskroniowego. Polska Gazeta Lekarska 41, 708-710 (1923)</ref> Níorbh é an chéad chur síos ar an mbraisle siomptóm seo é. <ref>Dulguerov P, Marchal F, Gysin C. Frey Syndrome Before Frey: The Correct History. Laryngoscope 109:1471–1474 (1999) {{PMID|10499057}}</ref> <ref name="dunbar">Dunbar EM, Singer TW, Singer K, Knight H, Lanska D, Okun MS. Understanding gustatory sweating. What have we learned from Lucja Frey and her predecessors?. Clinical autonomic research : official journal of the Clinical Autonomic Research Society. 3 (12): 179–84 (czerwiec 2002). {{PMID|12269550}}</ref> Ba iad na réamhtheachtaithe a bhí ag Frey ná Kastremsky (1740), Duphenix (1757), <ref>Duphenix M . Observations sur les fistules du canal salivaire de Stenson. I. Sur une playe compliq la joue ou le canal salivaire fut déchireé. Mémoires de l’Académie royale de chrirugie III:431–439 (1857)</ref> Barthez (1806), <ref>Barthez (1806) Nouveaux Éléments de la Science de L’ hommo, Paris, vol II</ref> Dupuy (1816), <ref>Dupuy LE (1816) Sur l’enévement des ganglions gutturaux des nerfs trisplanchniques sur des chevau. Journal de médecine, chirurgie, pharmacie, Paris 37:340–350 As cited in Dunbar et al. (2002)</ref> Brown-Sequard (1849), <ref>Brown-Séquard CE: Production de sueur sous l’influence d’une excitation vive des nerfs du goût. Compte Rendu Société de Biologie 1:104 (1850) As cited in Dunbar et al. (2002)</ref><ref>Brown-Séquard CE: Remarques sur la précédente note. Compte Rendu Société de Biologie 1:449–450 (1850) As cited in Dunbar et al. (2002)</ref> Baillarger (1853), Henle (1855), <ref>Henle J: Handbuch der rationnellen Pathologie, 3rd ed, vol. 1, p. 236 (1855) As cited in Dunbar et al. (2002)</ref> Berard (1855), <ref>Bérard PH. Cours de physiologie, fait à la Faculté de médecine de Paris, vol 4 (1855) As cited in Dunbar et al. (2002)</ref> Bergounhioux (1859), <ref>Bergounhioux: La Gazette de Hôspitaux, Paris (1859) As cited in Dunbar et al. (2002)</ref> Rouyer (1859), <ref>Rouyer J. Sur l’éphidrose parotidienne. Journal de la physiologie de l’homme et des animaux: 447 (1859)</ref> Botkin (1875), <ref>Botkin S. Über die Reflexerscheinungen im Gebiete der Hautgefässe
und über den reflectorischen Schweiss. Berliner Klinische Wochenschrift 7:81–83 (1857) As cited in Dunbar et al. (2002)</ref> Parkes Weber (1897), <ref>Weber FP. Clinical cases V: a case of localized sweating. Transactions: Clinical Society of London 31: 277–280 (1897) As cited in Dunbar et al. (2002)</ref> Nua agus Bozer (1922) <ref>New GB, Bozer HE. Hyperhydrosis of the check associated with the parotid region. Minnesota Medicine, vol. 5 (1922) As cited in Dunbar et al. (2002)</ref> agus Lipsztat (1922). <ref>Lipsztat J. Przypadek umiejscowionego pocenia się podczas jedzenia. Neurologia Polska 6 (1922) As cited in Frey (1923)</ref> Thuairiscigh Brown-Sequard agus Henle a gcuid comharthaí féin. <ref name="dunbar" /> Níl léargas leathan ar an anatamaíocht, ar an bpaiteolaíocht agus ar mheicníocht chruinn an allais bhlastachta. Meastar gurb í alt Łucja Frey "Przypadek zespołu nerwu usznoskroniowego" ("Le Siondróm du Nerf Auriculo-Temporal") an chéad tuairisc dá leithéid ar an bhfeiniméan. Ba í Frey an chéad duine a d'aithin an siondróm seo mar neamhord na spreagthaí comhbhraiteacha agus paraisimpiteacha araon. <ref name="maciejewska"/>
Thug Henryk Higier an t-ainm "siondróm Frey" isteach sa litríocht leighis i 1926 <ref>Higier S. Das auriculo-temporale syndrom und seine pathogenese. Z Ges Neur Psych 1926;106:114–119.</ref> agus i 1932 ag Bassoe. <ref>Bassoe PN. The auriculotemporal syndrome and other vasomotor disturbances about the head. Med North Am 1932; 16:405–412.</ref> Mar aitheantas ar thuairiscí níos luaithe ar an siondróm seo, tugtar siondróm Baillarger, siondróm Frey-Baillarger nó siondróm Dupuy air freisin.
Chomh maith leis an obair thábhachtach seo, d'fhoilsigh Frey páipéir ar éifeachtaí nimheanna glasraí ar mheathlú chorda an dromlaigh, <ref>Frey Ł. O działaniu jadów wegetatywnych na drżenie włókienkowe w sprawach zanikowych pochodzenia rdzeniowego. Księga Pamiątkowa XII Zjazdu Lek Przyr 2, 158 (1925-1926) As cited in Moltrecht (2004)</ref> topagrafaíocht stoc na hinchinne, <ref>Frey Ł. Przyczynki do nauki o topografii w trzonie mózgowym. Ogniska boczne i środkowe w rdzeniu przedłużonym. Neurologia Polska 8, 2, 124-142 (1925) As cited in Moltrecht (2004)</ref><ref>Frey Ł. Przyczynki do nauki o topografii w trzonie mózgowym. Ogniska w wyższych piętrach mostu Varola. Polska Gazeta Lekarska 15, 335-338 (1925) As cited in Moltrecht (2004)</ref> scléaróis chliathánach amatrófach, <ref>Frey Ł, Orzechowski K. Zmiany anatomiczne w chorobie Charcota. Neurologia Polska 8, 3-4, 196-219 (1925) As cited in Moltrecht (2004)</ref><ref>Frey Ł, Orzechowski K. Zmiany anatomiczne w chorobie Charcota. Księga Pamiątkowa XII Zjazdu Lek Przyr 2, 145 (1925-1926) As cited in Moltrecht (2004)</ref> ailt Charcot, ainéarais mhogalra an mheidill, <ref>Frey Ł. Przypadek tętniaka splotowatego rdzenia. Neurologia Polska 9, 1-2, 21-30 (1926) As cited in Moltrecht (2004)</ref><ref>Frey Ł. Rdzeń i preparaty drobnowidzowe z przypadku tętniaka splotowatego rdzenia. Polska Gazeta Lekarska 22, 431 (1927) As cited in Moltrecht (2004)</ref> cisteanna na méadailíní inchinne, <ref>Frey Ł. Pokaz mózgu z torbielą III komory. Warszawskie Czasopismo Lekarskie 14, 192 (1926) As cited in Moltrecht (2004)</ref> siadaí clivus, <ref>Frey Ł. Przypadek chorego z guzem stoku Blumenbacha. Polska Gazeta Lekarska 14, 328 (1925) As cited in Moltrecht (2004)</ref> siadaí maotháin tosaigh agus siadaí ''retrosplenial'' . <ref>Frey Ł. Przypadek guza retrosplejalnego. Neurologia Polska 11, 3-4, 319-320 (1928) As cited in Moltrecht (2004)</ref><ref>Frey Ł. Przypadek guza retrosplejalnego. Polska Gazeta Lekarska 14, 261 (1928) As cited in Moltrecht (2004)</ref>
== Leabharliosta ==
Liosta iomlán de shaothair Łucja Frey (is í an t-aon údar mura luaitear a mhalairt): <ref name="moltrecht"/>
* Przypadek podrażnienia nerwu usznskroniowego. Pamiętnik Kliniczny Szpitala Dzieciątka Íosa 8, 1-2 (1923)
* Przypadek zakrzepu tętnicy móżdżkowej. Pamiętnik Kliniczny Szpitala Dzieciątka Jezus 8, 24 (1923)
* Przypadek zespołu bocznej ściany zatoki jamistej (Zespół Feix). Pamiętnik Kliniczny Szpitala Dzieciątka Jezus 8, 8-9 (1923)
* Przypadek zespołu nerwu usznskroniowego. Polska Gazeta Lekarska 41, 708-710 (1923)
* Le siondróm du nerf auriculo-temporal. Revue Neurologique 2, 2, 97-104 (1923)
* O działaniu jadów wegetatywnych na drżenie włókienkowe w sprawach zanikowych pochodzenia rdzeniowego. Medycyna Doświadcsalna agus Spaile 5, 5–6, 379-387 (1925)
* Przyczynki do nauki nó topografii w trzonie mózgowym. Ogniska boczne i środkowe w rdzeniu przedłużonym. Néareolaíocht Polainnis 8, 2, 124-142 (1925)
* Frey Ł, (1925) "Przyczynki do nauki o topografii w trzonie mózgowym. Ogniska w wyższych piętrach mostu Varola." ''Polska Gazeta Lekarska'' '''15''' 335 – 338 (i Polainnis)
* Przypadek chorego z guzem stoku Blumenbacha. Polska Gazeta Lekarska 14, 328 (1925)
* Przypadek guza stoku Blumenbacha. Pamiętnik Kliniczny Szpitala Dzieciątka Jezus 9, 6-7 (1925)
* Przypadek zapalenia nerwów posurowiczego. Néareolaíocht Polainnis 8, 340-341 (1925)
* Frey Ł, Orzechowski K. Zmiany anatamaíocht w chorobie Charcota. Néareolaíocht Polainnis 8, 3–4, 196-219 (1925)
* Frey Ł, Orzechowski K. Zmiany anatamaíocht w chorobie Charcota. Księga Pamiątkowa XII Zjazdu Lek Przyr 2, 145 (1925-1926)
* O działaniu jadów wegetatywnych na drżenie włókienkowe w sprawach zanikowych pochodzneia rdzeniowego. Księga Pamiątkowa XII Zjazdu Lek Przyr 2, 158 (1925-1926)
* Étude anatomo-pathologique d'un cas d'anévrisme cirsoide de la moelle. Revue Neurologique 1, 709 (1926)
* Pokaz mózgu z torbielą III komory. Warszawskie Czasopismo Lekarskie 14, 192 (1926)
* Ullmhaigh torbieli III-ej komory. Polska Gazeta Lekarska 16, 312 (1926)
* Przypadek cierpienia rodzinno-dziedzicznego, dotyczącego głównie kończyn dolnych. Warszawskie Czasopismo Lekarskie 4, 193 (1926)
* Myelitis przypadek. Polska Gazeta Lekarska 50, 955 (1926)
* Przypadek tętniaka splotowatego rdzenia. Néareolaíocht Polainnis 9, 1–2, 21-30 (1926)
* Przypadek tętniaka splotowatego rdzenia. Nowiny Síc 9, 1–2, 21-28 (1926)
* Frey Ł, Orzechowski K. Sur l'histopathologie de la maladie de Charcot. Revue Neurologique 2, 2, 188 (1926)
* Cuimhní cinn Torbiel III. Brak objawów lejkowych przy zupełnym zniszczeniu dna III komory. Nowiny Lekarskie 38, 289-292 (1926)
* Przypadek tętniaka splotowatego rdzenia. Néareolaíocht Polainnis 10, 3–4, 346-347 (1927)
* Kyste du III ventricule. Scriosadh iomlán de la région infundibulaire sans signes dits hypophysiaires. Revue Neurologique 2, 413 (1927)
* Kyste du III ventricule. Scriosadh iomlán de la région infundibulaire sans signes dits hypophysiaires. L Encéphale 22, 21-26 (1927)
* Paraplegia spastica heredofamiliris. Néareolaíocht Polainnis 10, 1, 58 (1927)
* Przypadek: Osteoarthropatiae veirteabrach tabidorum. Pamiętnik Kliniczny Szpitala Dzieciątka Jezus 10, 30-32 (1927)
* Frey Ł, Opalski A. Przyczynki kliniczne do staidéar nad schorzeniami dziedzicznemi układu nerwowego. Polska Gazeta Lekarska 15, 6, 277-280 (1927)
* Rdzeń agus drobnowidzowe z przypadku tętniaka splotowatego rdzenia. Polska Gazeta Lekarska 22, 431 (1927)
* Etude anatomo-clinique d'un cas d'anévrisme cirsoide de la moelle. Pamiętnik I Zjazdu Anatomo-Zoologicznego w Warszawie 98-99 (1927)
* Frey Ł, Orzechowski K. Neurirétinite unilatérale due à une Highmorite du même coté, améliorée après une ponction du sinus maxillaire. Lésions pagétoides dans les os de la voûte crânienne décelées à la radiographie. Revue Neurologique 2, 284 (1927)
* Frey £, Drozdowicz. Neuroretinitis jednego oka przy zajęciu jamy Highmor'a tej że strony u osobnika z czaszką Pagetowską. Néareolaíocht Polainnis 11, 2, 246-248 (1928)
* Przypadek guza retrosplejalnego. Néareolaíocht Polainnis 11, 3–4, 319-320 (1928)
* Przypadek guza retrosplejalnego. Polska Gazeta Lekarska 14, 261 (1928)
* Przypadek operowanego guza śródbłonka mózgu. Polska Gazeta Lekarska 8, 150 (1928)
* Frey £, Sławiński. Przypadek operowany śródbłoniaka płata czołowego. Néareolaíocht Polainnis 11, 3–4, 312 (1928)
* Przypadek: Osteoarthropatiae veirteabrach tabidorum. Néareolaíocht Polainnis 11, 1, 128-130 (1928)
* Przypadek sympatomatu rdzenia kręgowego. Néareolaíocht Polainnis 11, 1, 125-127 (1928)
* Przypadek śródbłoniaka płata czołowego wyłuszczonego pomyślnie. Polska Gazeta Lekarska 20, 373-376 (1928)
* Urazowe podrażnienie nerwów promieniowego i mięśniowo-skórnego z przerwaniem kilku ścięgien. Néareolaíocht Polainnis 11, 3–4, 350-351 (1928)
* Étude anatomo-clinique d'un cas d'anévrisme cirsoide de la moelle épinière. Ann d anat-cosán 5, 971-979 (1928)
== Féach freisin ==
* [[Siondróm Frey]]
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.ushmm.org/museum/exhibit/online/frey/lucja.php Lucja Frey Gottesman] Músaem Cuimhneacháin Uileloscadh na Stát Aontaithe
* Lucja Frey-Gottesman
{{DEFAULTSORT:Frey-Gottesman, Łucja}}
[[Catagóir:Básanna i 1942]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1889]]
[[Catagóir:Giúdaigh]]
[[Catagóir:Mná]]
[[Catagóir:Néareolaithe]]
[[Catagóir:Lianna]]
[[Catagóir:Daoine Polannacha]]
nfmz9u9tbdjipwgkkadb9hw556a0l8a
James Shannon (ceoltóir Éireannach)
0
117860
1328681
1328517
2026-09-25T23:17:18Z
Taghdtaighde
60452
1328681
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Is ceoltóir [[Éire|Éireannach]] a chasann [[Rapcheol|hip-hop]] ailtéarnach é '''James Shannon'''. Is as [[Baile an Chairpintéaraigh]] i mBaile Átha Cliath 15 do James Shannon, fear óg a bhíonn ag rapáil as Gaeilge leis féin agus leis an mbanna [[IMLÉ]] freisin. Ag fás aníos dó, bhíodh dúil mhór aige sa cheol agus é á sheinm go minic aige. Nuair a bhí sé an-óg sheinn sé go leor [[Ceol traidisiúnta na hÉireann|ceol traidisiúnta]] agus nuair a thosaigh sé leis an n[[giotár]] ag 10 mbliana d’aois, dúisíodh suim ann ceol a chumadh é féin. Bhí suim mhór aige i gceol hip-hop i dtólamh agus nuair a chonaic sé go raibh daoine ag dul dó in Éirinn spreagadh é chun tosú ag scríobh in aois a 14 bliain dó.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/ceol/spotsolas-ar-na-nuatheachtaithe-james-shannon/|teideal=Spotsolas ar na Nuatheachtaithe: James Shannon}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Tá comhthionscadal idircheilteach ceoil ar bun ag Shannon i gcomhar le [[Mali Hâf]] ón m[[An Bhreatain Bheag|Breatain Bheag]].<ref>{{Lua idirlín|teideal=Molly Palmer yn cyflwyno... Mali Haf|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/m002y5st|work=[[BBC Radio Cymru]]|dátarochtana=2026-09-24|language=as [[Breatnais]]|dáta=2 Iúil 2026}}</ref><ref>{{Lua idirlín|teideal=Tafwyl announces Breton and Irish partnerships|url=https://nation.cymru/culture/tafwyl-announces-breton-and-irish-partnerships/|work=[[Nation.Cymru]]|dáta=2026-04-29|dátarochtana=2026-09-24|language=as Béarla|údar=Stephen Price}}</ref><ref>{{Lua idirlín|teideal=North Earl Street: Mali Hâf|url=https://culturenight.ie/event/north-earl-street-mali-haf/|work=[[Oíche Chultúir]]|dátarochtana=2026-09-24|language=as Béarla}}</ref>
==Féach freisin==
*[[IMLÉ]]
*[[Róisín Seoighe]]
==Tagairtí==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Shannon, James}}
[[Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha]]
[[Catagóir:Rapálaithe Éireannacha]]
[[Catagóir:Rapálaithe Gaeilge]]
[[Catagóir:Rapcheoltóirí]]
[[Catagóir:Gearrliostaí Ghradam NÓS sa rannóg Nuatheachtaí na Bliana]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath]]
{{Síolta ceol}}
d8fede99gwk4wgv4mxxf3hkteub9xxv
Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Téamh Domhanda
2
120000
1328650
1328588
2026-09-25T18:24:25Z
Marcas.oduinn
33120
/* Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta */
1328650
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
== Ceanntásc ==
••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir
* [[Téamh domhanda]] '' Global warming
* [[Aeráid]] '' Climate
* [[Tonn teasa]] '' Heat wave
* [[Falscaí]] '' Wild fire
* [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation
* [[Eostatacht]] '' Eustacy
* [[:Catagóir:Téamh domhanda]]
** [[:Catagóir:Athrú aeráide]]
* [[:Catagóir:Fuinneamh]]
** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]]
*** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht gréine]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]]
{| class= wikitable
|+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s)
! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht
|-
| Grian
| [[Grianfhuinneamh]]
| [[Grianchumhacht]]
|-
| Gaoth
| [[Fuinneamh gaoithe]]
| [[Cumhacht ghaoithe]]
|-
| Uisce
| [[Fuinneamh hiodrálach]]
| [[Hidrileictreachas]]
|-
| Geo
| [[Fuinneamh geoiteirmeach]]
| [[Cumhacht gheoiteirmeach]]
|-
| Bith
| [[Bithbhreosla]]
| [[]]
|-
| Tonn
| [[Fuinneamh tonnta]]
| [[Cumhacht tonnta]]
|}
== Ábhair ==
=== Cúiseanna ===
# [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]]
# [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]]
# [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]] '' Greenhouse gas emission due to agriculture
# ''[[:en:Carbon footprint|Carbon footprint]]'' - [[Lorg carbóin]]
=== Aontas Eorpach ===
* [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] ⇒ [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] ⇒ [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]]
=== Teicneolaíocht agus geilleagar ===
* ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]]
# ''[[:en:Heat pump|Heat pump]]'' - [[Teaschaidéal]]
# ''[[:en:Earth's internal heat budget|Earth's internal heat budget]]'' - [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]]
# [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]]
# ''[[:en:Wave power|Wave power]]'' - [[Cumhacht tonnta]]
# ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]]
# ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]]
# ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]]
# ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]]# ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]]
# ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]]
# ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]]
#* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
# ''[[:en:Sustainable Development Goals|Sustainable Development Goals]]'' - [[Sprioc Forbartha Inbhuanaithe]]
# ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]]
# ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]]
== Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta ==
[[Íomhá:Global greenhouse gas emissions from food production.png | mion | '' One quarter of the world's greenhouse gas emissions result from food and agriculture (data from 2019).<ref name=owid202307 />]]
'' '''Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta''' contribute between 13% and 21% of global [[astaíochtaí gás ceaptha teasa]].<ref name=:0 /> ''Direct'' greenhouse gas emissions include those from [[rís]] and [[beostoc]] farming.<ref name=vc2006 /> ''Indirect'' emissions from the conversion of non-agricultural land such as [[foraois]] into agricultural land are also very important.<ref name=hlpe2012 /><ref name=Sarkodie2019 /> With regard to direct emissions, [[ocsaíd nítriúil]] and [[meatán]] makeup over half of total greenhouse gas emissions from agriculture.<ref name=FAO2020 /> A 2023 review emphasizes that emissions from agricultural soils are shaped by factors such as soil type, climate, and management practices. It also highlights several mitigation strategies, including conservation tillage, precision agriculture, improved water use, and the application of biochar, that can reduce emissions and enhance soil carbon storage.<ref name=Kumar2023 />
'' Furthermore, there is also [[breosla iontaise]] consumption for transport and [[Leasú (talmhaíocht)|Leasú]] production. For example, the [[Haber process|manufacture]] and use of nitrogen fertilizer contributes around 5% of all global greenhouse gas emissions.<ref name=sd2023 /> [[Environmental impacts of animal agriculture|Livestock farming]] is a major source of greenhouse gas emissions.<ref name=dte2022 />
'' Farm animals' digestive systems can be put into two categories: [[monaghastrach]] agus [[athchogantach]]. Ruminant cattle for beef and dairy rank high in greenhouse gas emissions. In comparison, monogastric, or pigs and poultry-related foods, are lower. The consumption of the monogastric types may yield less emissions. Monogastric animals have a higher feed-conversion efficiency and also do not produce as much methane.<ref name=strategies /> Non-ruminant livestock, such as poultry, emit much less greenhouse gas.<ref name=owid202003 />
'' There are many strategies to reduce greenhouse gas emissions from agriculture. Mitigation measures in the food system can be divided into four categories. These are demand-side changes, ecosystem protections, mitigation on farms, and mitigation in [[slabhra soláthair]]. On the demand side, limiting [[cur amú bia]] is an effective way to reduce food emissions. Changes to a diet less reliant on animal products such as [[plant-based diets]] are also effective.<ref name=UNEP-2022 /> This could include [[ionadach bainne]] and [[ionadach feoil]]s. Several methods are also under investigation to reduce the greenhouse gas emissions from livestock farming,'' san áireamh roghnú géiniteach,<ref name=gc2019 /><ref name=Airhart /> [[meatánatrófach|methanotrophic bacteria]] a chur sa chogansach isteach,<ref name=Jeyamalar2014 /><ref name=Parmar2015 /> vacsaíní,<ref name=Hegde2025 /> beathaí,<ref name=guard2021 /> athrú réim bia agus bainistiú inír.<ref name=Boadi2004 /><ref name=Martin2010 /><ref name=Eckard2010 />
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=owid202307>{{lua idirlín | teideal = Food production is responsible for one-quarter of the world's greenhouse gas emissions | url = https://ourworldindata.org/food-ghg-emissions | dátarochtana = 2023-07-20 | foilsitheoir = Our World in Data | dáta = 6 Samhain 2019 | sloinne = Ritchie | ainm = Hannah}}</ref>
<ref name=:0>{{cite book | chapter-url= https://ipcc.ch/report/ar6/wg3/downloads/report/IPCC_AR6_WGIII_Chapter07.pdf | chapter= Chapter 7: Agriculture, Forestry and Other Land Uses (AFOLU) | title=Climate Change 2022: Mitigation of Climate Change | display-authors= etal | last1= Nabuurs | first1=G-J. |last2= Mrabet | first2=R. | last3=Abu Hatab | first3=A. | last4=Bustamante | first4=M. | doi=10.1017/9781009157926.009 | page=750}}</ref>
<ref name=vc2006>{{cite book | url=http://www.virtualcentre.org/en/library/key_pub/longshad/A0701E00.pdf | title=Livestock's long shadow: environmental issues and options | authors=Steinfeld H, Gerber P, Wassenaar T, Castel V, Rosales M, de Haan C | date=2006 | publisher=Food and Agriculture Organization of the UN | isbn=978-92-5-105571-7 | url-status=usurped | archive-url=https://web.archive.org/web/20080625012113/http://www.virtualcentre.org/en/library/key_pub/longshad/A0701E00.pdf | archive-date=25 June 2008}}</ref>
<ref name=hlpe2012>Section 4.2: Agriculture's current contribution to greenhouse gas emissions, in: {{cite book | author=HLPE | url=http://www.fao.org/cfs/cfs-hlpe/reports/hlpe-food-security-and-climate-change-report-elaboration-process/en/ | title=Food security and climate change. A report by the High Level Panel of Experts (HLPE) on Food Security and Nutrition of the Committee on World Food Security | date=June 2012 | publisher=[[Food and Agriculture Organization of the United Nations]] | location=An Roimh | pages=67–69 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141212075812/http://www.fao.org/cfs/cfs-hlpe/reports/hlpe-food-security-and-climate-change-report-elaboration-process/en/ | archive-date=12 December 2014}}</ref>
<ref name=Sarkodie2019>{{Cite journal | last1=Sarkodie | first1=Samuel A. | last2=Ntiamoah | first2=Evans B. | last3=Li | first3=Dongmei | date=2019 | title=Panel heterogeneous distribution analysis of trade and modernized agriculture on {{CO2}} emissions: The role of renewable and fossil fuel energy consumption | journal=Natural Resources Forum | language=en | volume=43 | issue=3 | pages=135–153 | doi=10.1111/1477-8947.12183 | issn=1477-8947 | doi-access=free}}</ref>
<ref name=FAO2020>{{cite report | url=https://www.fao.org/3/cb3808en/cb3808en.pdf | title=Emissions due to agriculture. Global, regional and country trends 2000–2018. | author=FAO | location=Rome | volume=18 | page=2 | issn=2709-0078 | year=2020 | series=FAOSTAT Analytical Brief Series}}</ref>
<ref name=Kumar2023>{{cite journal | last1=Kumar | first1=R. | last2=Singh | first2=R. | last3=Sharma | first3=R. | title=Greenhouse gases emission from agricultural soil: A review | journal=Environmental Advances | volume=13 | article-number=100040 | year=2023 | doi=10.1016/j.envadv.2023.100040 | doi-broken-date=1 July 2025}}</ref>
<ref name=sd2023>{{lua idirlín | teideal = Carbon emissions from fertilizers could be reduced by as much as 80% by 2050 | url = https://www.sciencedaily.com/releases/2023/02/230209114736.htm | dátarochtana = 17 Feabhra 2023 | work = sciencedaily.com | foilsitheoir = University of Cambridge}}</ref>
<ref name=dte2022>{{lua idirlín | teideal = How livestock farming affects the environment | url = https://www.downtoearth.org.in/factsheet/how-livestock-farming-affects-the-environment-64218 | dátarochtana = 2022-02-10 | work = downtoearth.org.in | teanga = en}}</ref>
<ref name=strategies>{{Cite journal | last1=Friel | first1=Sharon | last2=Dangour | first2=Alan D. | last3=Garnett | first3=Tara | last4=Lock | first4=Karen | last5=Chalabi | first5=Zaid | last6=Roberts | first6=Ian | last7=Butler | first7=Ainslie | last8=Butler | first8=Colin D. | last9=Waage | first9=Jeff | last10=McMichael | first10=Anthony J. | last11=Haines | first11=Andy | display-authors=3 | year=2009 | title=Public health benefits of strategies to reduce greenhouse-gas emissions: food and agriculture | journal=The Lancet | volume=374 | issue=9706 | pages=2016–2025 |doi=10.1016/S0140-6736(09)61753-0 | pmid=19942280 | s2cid=6318195}}</ref>
<ref name=owid202003>{{lua idirlín | teideal = The carbon footprint of foods: are differences explained by the impacts of methane? | url = https://ourworldindata.org/carbon-footprint-food-methane | dátarochtana = 2023-04-14 | foilsitheoir = Our World in Data | dáta = 10 Márta 2020 | sloinne = Ritchie | ainm = Hannah}}</ref>
<ref name=UNEP-2022>{{lua idirlín | dáta = 2022-10-21 | teideal = Emissions Gap Report 2022 | url = https://www.unep.org/resources/emissions-gap-report-2022 | dátarochtana = 2026-09-08 | work = www.unep.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=gc2019>{{lua idirlín | teideal = Bovine Genomics | url = https://www.genomecanada.ca/en/programs/large-scale-science/past-competitions/strategic-initiatives/bovine-genomics | archive-url=https://web.archive.org/web/20190810023632/https://www.genomecanada.ca/en/programs/large-scale-science/past-competitions/strategic-initiatives/bovine-genomics | archive-date=10 August 2019 | dátarochtana = 2 Lúnasa 2019 | work = genomecanada.ca}}</ref>
<ref name=Airhart>{{cite magazine | last1=Airhart | first1=Ellen | title=Canada Is Using Genetics to Make Cows Less Gassy | url=https://www.wired.com/story/canada-is-using-genetics-to-make-cows-less-gassy/ | magazine=Wired | via=www.wired.com}}</ref>
<ref name=Jeyamalar2014>{{lua idirlín | teideal = The use of direct-fed microbials for mitigation of ruminant methane emissions: a review | url = https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01137190/document | sloinne = Jeyamalar | ainm = Jeyanathan | last2 = Martin | first2 = Cécile | last3 = Morgavi | first3 = Diego | dáta = 2014 | work = HAL | leathanach = 250-261 | foilsitheoir = Animal}}</ref>
<ref name=Parmar2015>{{cite journal | last1=Parmar | first1=N.R. | last2=Nirmal Kumar | first2=J.I. | last3=Joshi | first3=C.G. | year=2015 | title=Exploring diet-dependent shifts in methanogen and methanotroph diversity in the rumen of Mehsani buffalo by a metagenomics approach | journal=Frontiers in Life Science | volume=8 | issue=4 | pages=371–378 | doi=10.1080/21553769.2015.1063550 | s2cid=89217740}}</ref>
<ref name=Hegde2025>{{lua idirlín | sloinne = Hegde | ainm = Swati | dáta = 2025-03-11 | teideal = From Better Breeding to Cow-Burp Vaccines, Emerging Solutions Could Curb Agricultural Emissions | url = https://www.ccacoalition.org/news/better-breeding-cow-burp-vaccines-emerging-solutions-could-curb-agricultural-emissions | dátarochtana = 2026-09-08 | = ccacoalition.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=guard2021>{{cite news | dáta = 30 Meán Fómhair 2021 | teideal = Kowbucha, seaweed, vaccines: the race to reduce cows' methane emissions | url = https://www.theguardian.com/environment/2021/sep/30/cow-methane-emissions-reduce-seaweed-kowbucha | dátarochtana = 1 Nollaig 2021 | foilsitheoir = The Guardian | teanga = en}}</ref>
<ref name=Boadi2004>{{cite journal | last1=Boadi | first1=D. | year=2004 | title=Mitigation strategies to reduce enteric methane emissions from dairy cows: Update review | journal=Can. J. Anim. Sci. | volume=84 | issue=3 | pages=319–335 | doi=10.4141/a03-109 | doi-access=free}}</ref>
<ref name=Martin2010>Martin, C. et al. 2010. Methane mitigation in ruminants: from microbe to the farm scale. ''Animal'' 4: pp. 351-365.</ref>
<ref name=Eckard2010>{{cite journal | last1=Eckard | first1=R. J. | display-authors=etal | year=2010 | title=Options for the abatement of methane and nitrous oxide from ruminant production: A review | journal=Livestock Science | volume=130 | issue=1–3 | pages=47–56 | doi=10.1016/j.livsci.2010.02.010}}</ref>
}}
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
mgse3e4jo3k53pazh4axx53q9xv61uk
1328651
1328650
2026-09-25T19:11:32Z
Marcas.oduinn
33120
1328651
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
== Ceanntásc ==
••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir
* [[Téamh domhanda]] '' Global warming
* [[Aeráid]] '' Climate
* [[Tonn teasa]] '' Heat wave
* [[Falscaí]] '' Wild fire
* [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation
* [[Eostatacht]] '' Eustacy
* [[:Catagóir:Téamh domhanda]]
** [[:Catagóir:Athrú aeráide]]
* [[:Catagóir:Fuinneamh]]
** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]]
*** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht gréine]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]]
{| class= wikitable
|+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s)
! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht
|-
| Grian
| [[Grianfhuinneamh]]
| [[Grianchumhacht]]
|-
| Gaoth
| [[Fuinneamh gaoithe]]
| [[Cumhacht ghaoithe]]
|-
| Uisce
| [[Fuinneamh hiodrálach]]
| [[Hidrileictreachas]]
|-
| Geo
| [[Fuinneamh geoiteirmeach]]
| [[Cumhacht gheoiteirmeach]]
|-
| Bith
| [[Bithbhreosla]]
| [[]]
|-
| Tonn
| [[Fuinneamh tonnta]]
| [[Cumhacht tonnta]]
|}
== Ábhair ==
=== Cúiseanna ===
# [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]]
# [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]]
# [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]] '' Greenhouse gas emission due to agriculture
# ''[[:en:Carbon footprint|Carbon footprint]]'' - [[Lorg carbóin]]
=== Aontas Eorpach ===
* [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] ⇒ [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] ⇒ [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]]
=== Teicneolaíocht agus geilleagar ===
* ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]]
# ''[[:en:Heat pump|Heat pump]]'' - [[Teaschaidéal]]
# ''[[:en:Earth's internal heat budget|Earth's internal heat budget]]'' - [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]]
# [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]]
# ''[[:en:Wave power|Wave power]]'' - [[Cumhacht tonnta]]
# ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]]
# ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]]
# ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]]
# ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]]# ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]]
# ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]]
# ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]]
#* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
# ''[[:en:Sustainable Development Goals|Sustainable Development Goals]]'' - [[Sprioc Forbartha Inbhuanaithe]]
# ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]]
# ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]]
== Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta ==
[[Íomhá:Global greenhouse gas emissions from food production.png | mion | '' One quarter of the world's greenhouse gas emissions result from food and agriculture (data from 2019).<ref name=owid202307 />]]
Cuireann '''astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta''' idir 13% agus 21% le [[astaíochtaí gás ceaptha teasa]] domhanda.<ref name=:0 /> I measc foinsí astaíochtaí, tá idir ''díreach'' (talmhaíocht [[rís]]e agus [[beostoc|beostoic]]<ref name=vc2006 />) agus ''indíreach'' (amhail is glanadh[[foraois]]e<ref name=hlpe2012 /><ref name=Sarkodie2019 />). Mar thoradh astaíochtaí díreacha, [[ocsaíd nítriúil]] agus [[meatán]] make up over half of total greenhouse gas emissions from agriculture.<ref name=FAO2020 /> A 2023 review emphasizes that emissions from agricultural soils are shaped by factors such as soil type, climate, and management practices. It also highlights several mitigation strategies, including conservation tillage, precision agriculture, improved water use, and the application of biochar, that can reduce emissions and enhance soil carbon storage.<ref name=Kumar2023 />
'' Furthermore, there is also [[breosla iontaise]] consumption for transport and [[Leasú (talmhaíocht)|Leasú]] production. For example, the [[Haber process|manufacture]] and use of nitrogen fertilizer contributes around 5% of all global greenhouse gas emissions.<ref name=sd2023 /> [[Environmental impacts of animal agriculture|Livestock farming]] is a major source of greenhouse gas emissions.<ref name=dte2022 />
'' Farm animals' digestive systems can be put into two categories: [[monaghastrach]] agus [[athchogantach]]. Ruminant cattle for beef and dairy rank high in greenhouse gas emissions. In comparison, monogastric, or pigs and poultry-related foods, are lower. The consumption of the monogastric types may yield less emissions. Monogastric animals have a higher feed-conversion efficiency and also do not produce as much methane.<ref name=strategies /> Non-ruminant livestock, such as poultry, emit much less greenhouse gas.<ref name=owid202003 />
'' There are many strategies to reduce greenhouse gas emissions from agriculture. Mitigation measures in the food system can be divided into four categories. These are demand-side changes, ecosystem protections, mitigation on farms, and mitigation in [[slabhra soláthair]]. On the demand side, limiting [[cur amú bia]] is an effective way to reduce food emissions. Changes to a diet less reliant on animal products such as [[plant-based diets]] are also effective.<ref name=UNEP-2022 /> This could include [[ionadach bainne]] and [[ionadach feoil]]s. Several methods are also under investigation to reduce the greenhouse gas emissions from livestock farming,'' san áireamh roghnú géiniteach,<ref name=gc2019 /><ref name=Airhart /> [[meatánatrófach|methanotrophic bacteria]] a chur sa chogansach isteach,<ref name=Jeyamalar2014 /><ref name=Parmar2015 /> vacsaíní,<ref name=Hegde2025 /> beathaí,<ref name=guard2021 /> athrú réim bia agus bainistiú inír.<ref name=Boadi2004 /><ref name=Martin2010 /><ref name=Eckard2010 />
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=owid202307>{{lua idirlín | teideal = Food production is responsible for one-quarter of the world's greenhouse gas emissions | url = https://ourworldindata.org/food-ghg-emissions | dátarochtana = 2023-07-20 | foilsitheoir = Our World in Data | dáta = 6 Samhain 2019 | sloinne = Ritchie | ainm = Hannah}}</ref>
<ref name=:0>{{cite book | chapter-url= https://ipcc.ch/report/ar6/wg3/downloads/report/IPCC_AR6_WGIII_Chapter07.pdf | chapter= Chapter 7: Agriculture, Forestry and Other Land Uses (AFOLU) | title=Climate Change 2022: Mitigation of Climate Change | display-authors= etal | last1= Nabuurs | first1=G-J. |last2= Mrabet | first2=R. | last3=Abu Hatab | first3=A. | last4=Bustamante | first4=M. | doi=10.1017/9781009157926.009 | page=750}}</ref>
<ref name=vc2006>{{cite book | url=http://www.virtualcentre.org/en/library/key_pub/longshad/A0701E00.pdf | title=Livestock's long shadow: environmental issues and options | authors=Steinfeld H, Gerber P, Wassenaar T, Castel V, Rosales M, de Haan C | date=2006 | publisher=Food and Agriculture Organization of the UN | isbn=978-92-5-105571-7 | url-status=usurped | archive-url=https://web.archive.org/web/20080625012113/http://www.virtualcentre.org/en/library/key_pub/longshad/A0701E00.pdf | archive-date=25 June 2008}}</ref>
<ref name=hlpe2012>Section 4.2: Agriculture's current contribution to greenhouse gas emissions, in: {{cite book | author=HLPE | url=http://www.fao.org/cfs/cfs-hlpe/reports/hlpe-food-security-and-climate-change-report-elaboration-process/en/ | title=Food security and climate change. A report by the High Level Panel of Experts (HLPE) on Food Security and Nutrition of the Committee on World Food Security | date=June 2012 | publisher=[[Food and Agriculture Organization of the United Nations]] | location=An Roimh | pages=67–69 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141212075812/http://www.fao.org/cfs/cfs-hlpe/reports/hlpe-food-security-and-climate-change-report-elaboration-process/en/ | archive-date=12 December 2014}}</ref>
<ref name=Sarkodie2019>{{Cite journal | last1=Sarkodie | first1=Samuel A. | last2=Ntiamoah | first2=Evans B. | last3=Li | first3=Dongmei | date=2019 | title=Panel heterogeneous distribution analysis of trade and modernized agriculture on {{CO2}} emissions: The role of renewable and fossil fuel energy consumption | journal=Natural Resources Forum | language=en | volume=43 | issue=3 | pages=135–153 | doi=10.1111/1477-8947.12183 | issn=1477-8947 | doi-access=free}}</ref>
<ref name=FAO2020>{{cite report | url=https://www.fao.org/3/cb3808en/cb3808en.pdf | title=Emissions due to agriculture. Global, regional and country trends 2000–2018. | author=FAO | location=Rome | volume=18 | page=2 | issn=2709-0078 | year=2020 | series=FAOSTAT Analytical Brief Series}}</ref>
<ref name=Kumar2023>{{cite journal | last1=Kumar | first1=R. | last2=Singh | first2=R. | last3=Sharma | first3=R. | title=Greenhouse gases emission from agricultural soil: A review | journal=Environmental Advances | volume=13 | article-number=100040 | year=2023 | doi=10.1016/j.envadv.2023.100040 | doi-broken-date=1 July 2025}}</ref>
<ref name=sd2023>{{lua idirlín | teideal = Carbon emissions from fertilizers could be reduced by as much as 80% by 2050 | url = https://www.sciencedaily.com/releases/2023/02/230209114736.htm | dátarochtana = 17 Feabhra 2023 | work = sciencedaily.com | foilsitheoir = University of Cambridge}}</ref>
<ref name=dte2022>{{lua idirlín | teideal = How livestock farming affects the environment | url = https://www.downtoearth.org.in/factsheet/how-livestock-farming-affects-the-environment-64218 | dátarochtana = 2022-02-10 | work = downtoearth.org.in | teanga = en}}</ref>
<ref name=strategies>{{Cite journal | last1=Friel | first1=Sharon | last2=Dangour | first2=Alan D. | last3=Garnett | first3=Tara | last4=Lock | first4=Karen | last5=Chalabi | first5=Zaid | last6=Roberts | first6=Ian | last7=Butler | first7=Ainslie | last8=Butler | first8=Colin D. | last9=Waage | first9=Jeff | last10=McMichael | first10=Anthony J. | last11=Haines | first11=Andy | display-authors=3 | year=2009 | title=Public health benefits of strategies to reduce greenhouse-gas emissions: food and agriculture | journal=The Lancet | volume=374 | issue=9706 | pages=2016–2025 |doi=10.1016/S0140-6736(09)61753-0 | pmid=19942280 | s2cid=6318195}}</ref>
<ref name=owid202003>{{lua idirlín | teideal = The carbon footprint of foods: are differences explained by the impacts of methane? | url = https://ourworldindata.org/carbon-footprint-food-methane | dátarochtana = 2023-04-14 | foilsitheoir = Our World in Data | dáta = 10 Márta 2020 | sloinne = Ritchie | ainm = Hannah}}</ref>
<ref name=UNEP-2022>{{lua idirlín | dáta = 2022-10-21 | teideal = Emissions Gap Report 2022 | url = https://www.unep.org/resources/emissions-gap-report-2022 | dátarochtana = 2026-09-08 | work = www.unep.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=gc2019>{{lua idirlín | teideal = Bovine Genomics | url = https://www.genomecanada.ca/en/programs/large-scale-science/past-competitions/strategic-initiatives/bovine-genomics | archive-url=https://web.archive.org/web/20190810023632/https://www.genomecanada.ca/en/programs/large-scale-science/past-competitions/strategic-initiatives/bovine-genomics | archive-date=10 August 2019 | dátarochtana = 2 Lúnasa 2019 | work = genomecanada.ca}}</ref>
<ref name=Airhart>{{cite magazine | last1=Airhart | first1=Ellen | title=Canada Is Using Genetics to Make Cows Less Gassy | url=https://www.wired.com/story/canada-is-using-genetics-to-make-cows-less-gassy/ | magazine=Wired | via=www.wired.com}}</ref>
<ref name=Jeyamalar2014>{{lua idirlín | teideal = The use of direct-fed microbials for mitigation of ruminant methane emissions: a review | url = https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01137190/document | sloinne = Jeyamalar | ainm = Jeyanathan | last2 = Martin | first2 = Cécile | last3 = Morgavi | first3 = Diego | dáta = 2014 | work = HAL | leathanach = 250-261 | foilsitheoir = Animal}}</ref>
<ref name=Parmar2015>{{cite journal | last1=Parmar | first1=N.R. | last2=Nirmal Kumar | first2=J.I. | last3=Joshi | first3=C.G. | year=2015 | title=Exploring diet-dependent shifts in methanogen and methanotroph diversity in the rumen of Mehsani buffalo by a metagenomics approach | journal=Frontiers in Life Science | volume=8 | issue=4 | pages=371–378 | doi=10.1080/21553769.2015.1063550 | s2cid=89217740}}</ref>
<ref name=Hegde2025>{{lua idirlín | sloinne = Hegde | ainm = Swati | dáta = 2025-03-11 | teideal = From Better Breeding to Cow-Burp Vaccines, Emerging Solutions Could Curb Agricultural Emissions | url = https://www.ccacoalition.org/news/better-breeding-cow-burp-vaccines-emerging-solutions-could-curb-agricultural-emissions | dátarochtana = 2026-09-08 | = ccacoalition.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=guard2021>{{cite news | dáta = 30 Meán Fómhair 2021 | teideal = Kowbucha, seaweed, vaccines: the race to reduce cows' methane emissions | url = https://www.theguardian.com/environment/2021/sep/30/cow-methane-emissions-reduce-seaweed-kowbucha | dátarochtana = 1 Nollaig 2021 | foilsitheoir = The Guardian | teanga = en}}</ref>
<ref name=Boadi2004>{{cite journal | last1=Boadi | first1=D. | year=2004 | title=Mitigation strategies to reduce enteric methane emissions from dairy cows: Update review | journal=Can. J. Anim. Sci. | volume=84 | issue=3 | pages=319–335 | doi=10.4141/a03-109 | doi-access=free}}</ref>
<ref name=Martin2010>Martin, C. et al. 2010. Methane mitigation in ruminants: from microbe to the farm scale. ''Animal'' 4: pp. 351-365.</ref>
<ref name=Eckard2010>{{cite journal | last1=Eckard | first1=R. J. | display-authors=etal | year=2010 | title=Options for the abatement of methane and nitrous oxide from ruminant production: A review | journal=Livestock Science | volume=130 | issue=1–3 | pages=47–56 | doi=10.1016/j.livsci.2010.02.010}}</ref>
}}
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
j6ve1e7xsc1bxf653fdbr3m4a8rwmca
1328652
1328651
2026-09-25T19:27:14Z
Marcas.oduinn
33120
/* Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta */
1328652
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
== Ceanntásc ==
••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir
* [[Téamh domhanda]] '' Global warming
* [[Aeráid]] '' Climate
* [[Tonn teasa]] '' Heat wave
* [[Falscaí]] '' Wild fire
* [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation
* [[Eostatacht]] '' Eustacy
* [[:Catagóir:Téamh domhanda]]
** [[:Catagóir:Athrú aeráide]]
* [[:Catagóir:Fuinneamh]]
** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]]
*** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht gréine]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]]
{| class= wikitable
|+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s)
! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht
|-
| Grian
| [[Grianfhuinneamh]]
| [[Grianchumhacht]]
|-
| Gaoth
| [[Fuinneamh gaoithe]]
| [[Cumhacht ghaoithe]]
|-
| Uisce
| [[Fuinneamh hiodrálach]]
| [[Hidrileictreachas]]
|-
| Geo
| [[Fuinneamh geoiteirmeach]]
| [[Cumhacht gheoiteirmeach]]
|-
| Bith
| [[Bithbhreosla]]
| [[]]
|-
| Tonn
| [[Fuinneamh tonnta]]
| [[Cumhacht tonnta]]
|}
== Ábhair ==
=== Cúiseanna ===
# [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]]
# [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]]
# [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]] '' Greenhouse gas emission due to agriculture
# ''[[:en:Carbon footprint|Carbon footprint]]'' - [[Lorg carbóin]]
=== Aontas Eorpach ===
* [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] ⇒ [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] ⇒ [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]]
=== Teicneolaíocht agus geilleagar ===
* ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]]
# ''[[:en:Heat pump|Heat pump]]'' - [[Teaschaidéal]]
# ''[[:en:Earth's internal heat budget|Earth's internal heat budget]]'' - [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]]
# [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]]
# ''[[:en:Wave power|Wave power]]'' - [[Cumhacht tonnta]]
# ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]]
# ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]]
# ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]]
# ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]]# ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]]
# ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]]
# ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]]
#* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
# ''[[:en:Sustainable Development Goals|Sustainable Development Goals]]'' - [[Sprioc Forbartha Inbhuanaithe]]
# ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]]
# ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]]
== Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta ==
[[Íomhá:Global greenhouse gas emissions from food production.png | mion | '' One quarter of the world's greenhouse gas emissions result from food and agriculture (data from 2019).<ref name=owid202307 />]]
Cuireann '''astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta''' idir 13% agus 21% le [[astaíochtaí gás ceaptha teasa]] domhanda.<ref name=:0 /> I measc foinsí astaíochtaí, tá idir ''díreach'' (talmhaíocht [[rís]]e agus [[beostoc|beostoic]]<ref name=vc2006 />) agus ''indíreach'' (amhail is glanadh[[foraois]]e<ref name=hlpe2012 /><ref name=Sarkodie2019 />). Cuimsíonn [[ocsaíd nítriúil]] agus [[meatán]] níos mó ná leath desna gáis cheaptha teasa ginte ag talmhaíocht.<ref name=FAO2020 /> I dtuairisc a scríobhadh sa bhliain 2023, moltar '' mitigation strategies, ina n-áirítear conservation tillage, precision agriculture, improved water use, and the application of [[bithghualach]].<ref name=Kumar2023 />
'' Furthermore, there is also [[breosla iontaise]] consumption for transport and [[Leasú (talmhaíocht)|Leasú]] production. For example, the [[Haber process|manufacture]] and use of nitrogen fertilizer contributes around 5% of all global greenhouse gas emissions.<ref name=sd2023 /> [[Environmental impacts of animal agriculture|Livestock farming]] is a major source of greenhouse gas emissions.<ref name=dte2022 />
'' Farm animals' digestive systems can be put into two categories: [[monaghastrach]] agus [[athchogantach]]. Ruminant cattle for beef and dairy rank high in greenhouse gas emissions. In comparison, monogastric, or pigs and poultry-related foods, are lower. The consumption of the monogastric types may yield less emissions. Monogastric animals have a higher feed-conversion efficiency and also do not produce as much methane.<ref name=strategies /> Non-ruminant livestock, such as poultry, emit much less greenhouse gas.<ref name=owid202003 />
'' There are many strategies to reduce greenhouse gas emissions from agriculture. Mitigation measures in the food system can be divided into four categories. These are demand-side changes, ecosystem protections, mitigation on farms, and mitigation in [[slabhra soláthair]]. On the demand side, limiting [[cur amú bia]] is an effective way to reduce food emissions. Changes to a diet less reliant on animal products such as [[chothú bunaithe ar plandaí]] are also effective.<ref name=UNEP-2022 /> This could include [[ionadach bainne]] and [[ionadach feoil]]s. Several methods are also under investigation to reduce the greenhouse gas emissions from livestock farming,'' san áireamh roghnú géiniteach,<ref name=gc2019 /><ref name=Airhart /> [[meatánatrófach|methanotrophic bacteria]] a chur sa chogansach isteach,<ref name=Jeyamalar2014 /><ref name=Parmar2015 /> vacsaíní,<ref name=Hegde2025 /> beathaí,<ref name=guard2021 /> athrú réim bia agus bainistiú inír.<ref name=Boadi2004 /><ref name=Martin2010 /><ref name=Eckard2010 />
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=owid202307>{{lua idirlín | teideal = Food production is responsible for one-quarter of the world's greenhouse gas emissions | url = https://ourworldindata.org/food-ghg-emissions | dátarochtana = 2023-07-20 | foilsitheoir = Our World in Data | dáta = 6 Samhain 2019 | sloinne = Ritchie | ainm = Hannah}}</ref>
<ref name=:0>{{cite book | chapter-url= https://ipcc.ch/report/ar6/wg3/downloads/report/IPCC_AR6_WGIII_Chapter07.pdf | chapter= Chapter 7: Agriculture, Forestry and Other Land Uses (AFOLU) | title=Climate Change 2022: Mitigation of Climate Change | display-authors= etal | last1= Nabuurs | first1=G-J. |last2= Mrabet | first2=R. | last3=Abu Hatab | first3=A. | last4=Bustamante | first4=M. | doi=10.1017/9781009157926.009 | page=750}}</ref>
<ref name=vc2006>{{cite book | url=http://www.virtualcentre.org/en/library/key_pub/longshad/A0701E00.pdf | title=Livestock's long shadow: environmental issues and options | authors=Steinfeld H, Gerber P, Wassenaar T, Castel V, Rosales M, de Haan C | date=2006 | publisher=Food and Agriculture Organization of the UN | isbn=978-92-5-105571-7 | url-status=usurped | archive-url=https://web.archive.org/web/20080625012113/http://www.virtualcentre.org/en/library/key_pub/longshad/A0701E00.pdf | archive-date=25 June 2008}}</ref>
<ref name=hlpe2012>Section 4.2: Agriculture's current contribution to greenhouse gas emissions, in: {{cite book | author=HLPE | url=http://www.fao.org/cfs/cfs-hlpe/reports/hlpe-food-security-and-climate-change-report-elaboration-process/en/ | title=Food security and climate change. A report by the High Level Panel of Experts (HLPE) on Food Security and Nutrition of the Committee on World Food Security | date=June 2012 | publisher=[[Food and Agriculture Organization of the United Nations]] | location=An Roimh | pages=67–69 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141212075812/http://www.fao.org/cfs/cfs-hlpe/reports/hlpe-food-security-and-climate-change-report-elaboration-process/en/ | archive-date=12 December 2014}}</ref>
<ref name=Sarkodie2019>{{Cite journal | last1=Sarkodie | first1=Samuel A. | last2=Ntiamoah | first2=Evans B. | last3=Li | first3=Dongmei | date=2019 | title=Panel heterogeneous distribution analysis of trade and modernized agriculture on {{CO2}} emissions: The role of renewable and fossil fuel energy consumption | journal=Natural Resources Forum | language=en | volume=43 | issue=3 | pages=135–153 | doi=10.1111/1477-8947.12183 | issn=1477-8947 | doi-access=free}}</ref>
<ref name=FAO2020>{{cite report | url=https://www.fao.org/3/cb3808en/cb3808en.pdf | title=Emissions due to agriculture. Global, regional and country trends 2000–2018. | author=FAO | location=Rome | volume=18 | page=2 | issn=2709-0078 | year=2020 | series=FAOSTAT Analytical Brief Series}}</ref>
<ref name=Kumar2023>{{cite journal | last1=Kumar | first1=R. | last2=Singh | first2=R. | last3=Sharma | first3=R. | title=Greenhouse gases emission from agricultural soil: A review | journal=Environmental Advances | volume=13 | article-number=100040 | year=2023 | doi=10.1016/j.envadv.2023.100040 | doi-broken-date=1 July 2025}}</ref>
<ref name=sd2023>{{lua idirlín | teideal = Carbon emissions from fertilizers could be reduced by as much as 80% by 2050 | url = https://www.sciencedaily.com/releases/2023/02/230209114736.htm | dátarochtana = 17 Feabhra 2023 | work = sciencedaily.com | foilsitheoir = University of Cambridge}}</ref>
<ref name=dte2022>{{lua idirlín | teideal = How livestock farming affects the environment | url = https://www.downtoearth.org.in/factsheet/how-livestock-farming-affects-the-environment-64218 | dátarochtana = 2022-02-10 | work = downtoearth.org.in | teanga = en}}</ref>
<ref name=strategies>{{Cite journal | last1=Friel | first1=Sharon | last2=Dangour | first2=Alan D. | last3=Garnett | first3=Tara | last4=Lock | first4=Karen | last5=Chalabi | first5=Zaid | last6=Roberts | first6=Ian | last7=Butler | first7=Ainslie | last8=Butler | first8=Colin D. | last9=Waage | first9=Jeff | last10=McMichael | first10=Anthony J. | last11=Haines | first11=Andy | display-authors=3 | year=2009 | title=Public health benefits of strategies to reduce greenhouse-gas emissions: food and agriculture | journal=The Lancet | volume=374 | issue=9706 | pages=2016–2025 |doi=10.1016/S0140-6736(09)61753-0 | pmid=19942280 | s2cid=6318195}}</ref>
<ref name=owid202003>{{lua idirlín | teideal = The carbon footprint of foods: are differences explained by the impacts of methane? | url = https://ourworldindata.org/carbon-footprint-food-methane | dátarochtana = 2023-04-14 | foilsitheoir = Our World in Data | dáta = 10 Márta 2020 | sloinne = Ritchie | ainm = Hannah}}</ref>
<ref name=UNEP-2022>{{lua idirlín | dáta = 2022-10-21 | teideal = Emissions Gap Report 2022 | url = https://www.unep.org/resources/emissions-gap-report-2022 | dátarochtana = 2026-09-08 | work = www.unep.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=gc2019>{{lua idirlín | teideal = Bovine Genomics | url = https://www.genomecanada.ca/en/programs/large-scale-science/past-competitions/strategic-initiatives/bovine-genomics | archive-url=https://web.archive.org/web/20190810023632/https://www.genomecanada.ca/en/programs/large-scale-science/past-competitions/strategic-initiatives/bovine-genomics | archive-date=10 August 2019 | dátarochtana = 2 Lúnasa 2019 | work = genomecanada.ca}}</ref>
<ref name=Airhart>{{cite magazine | last1=Airhart | first1=Ellen | title=Canada Is Using Genetics to Make Cows Less Gassy | url=https://www.wired.com/story/canada-is-using-genetics-to-make-cows-less-gassy/ | magazine=Wired | via=www.wired.com}}</ref>
<ref name=Jeyamalar2014>{{lua idirlín | teideal = The use of direct-fed microbials for mitigation of ruminant methane emissions: a review | url = https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01137190/document | sloinne = Jeyamalar | ainm = Jeyanathan | last2 = Martin | first2 = Cécile | last3 = Morgavi | first3 = Diego | dáta = 2014 | work = HAL | leathanach = 250-261 | foilsitheoir = Animal}}</ref>
<ref name=Parmar2015>{{cite journal | last1=Parmar | first1=N.R. | last2=Nirmal Kumar | first2=J.I. | last3=Joshi | first3=C.G. | year=2015 | title=Exploring diet-dependent shifts in methanogen and methanotroph diversity in the rumen of Mehsani buffalo by a metagenomics approach | journal=Frontiers in Life Science | volume=8 | issue=4 | pages=371–378 | doi=10.1080/21553769.2015.1063550 | s2cid=89217740}}</ref>
<ref name=Hegde2025>{{lua idirlín | sloinne = Hegde | ainm = Swati | dáta = 2025-03-11 | teideal = From Better Breeding to Cow-Burp Vaccines, Emerging Solutions Could Curb Agricultural Emissions | url = https://www.ccacoalition.org/news/better-breeding-cow-burp-vaccines-emerging-solutions-could-curb-agricultural-emissions | dátarochtana = 2026-09-08 | = ccacoalition.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=guard2021>{{cite news | dáta = 30 Meán Fómhair 2021 | teideal = Kowbucha, seaweed, vaccines: the race to reduce cows' methane emissions | url = https://www.theguardian.com/environment/2021/sep/30/cow-methane-emissions-reduce-seaweed-kowbucha | dátarochtana = 1 Nollaig 2021 | foilsitheoir = The Guardian | teanga = en}}</ref>
<ref name=Boadi2004>{{cite journal | last1=Boadi | first1=D. | year=2004 | title=Mitigation strategies to reduce enteric methane emissions from dairy cows: Update review | journal=Can. J. Anim. Sci. | volume=84 | issue=3 | pages=319–335 | doi=10.4141/a03-109 | doi-access=free}}</ref>
<ref name=Martin2010>Martin, C. et al. 2010. Methane mitigation in ruminants: from microbe to the farm scale. ''Animal'' 4: pp. 351-365.</ref>
<ref name=Eckard2010>{{cite journal | last1=Eckard | first1=R. J. | display-authors=etal | year=2010 | title=Options for the abatement of methane and nitrous oxide from ruminant production: A review | journal=Livestock Science | volume=130 | issue=1–3 | pages=47–56 | doi=10.1016/j.livsci.2010.02.010}}</ref>
}}
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
ls57241nl1fpdhlgncttdwf4985v2gu
1328653
1328652
2026-09-25T19:37:32Z
Marcas.oduinn
33120
1328653
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
== Ceanntásc ==
••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir
* [[Téamh domhanda]] '' Global warming
* [[Aeráid]] '' Climate
* [[Tonn teasa]] '' Heat wave
* [[Falscaí]] '' Wild fire
* [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation
* [[Eostatacht]] '' Eustacy
* [[:Catagóir:Téamh domhanda]]
** [[:Catagóir:Athrú aeráide]]
* [[:Catagóir:Fuinneamh]]
** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]]
*** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht gréine]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]]
{| class= wikitable
|+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s)
! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht
|-
| Grian
| [[Grianfhuinneamh]]
| [[Grianchumhacht]]
|-
| Gaoth
| [[Fuinneamh gaoithe]]
| [[Cumhacht ghaoithe]]
|-
| Uisce
| [[Fuinneamh hiodrálach]]
| [[Hidrileictreachas]]
|-
| Geo
| [[Fuinneamh geoiteirmeach]]
| [[Cumhacht gheoiteirmeach]]
|-
| Bith
| [[Bithbhreosla]]
| [[]]
|-
| Tonn
| [[Fuinneamh tonnta]]
| [[Cumhacht tonnta]]
|}
== Ábhair ==
=== Cúiseanna ===
# [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]]
# [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]]
# [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]] '' Greenhouse gas emission due to agriculture
# ''[[:en:Carbon footprint|Carbon footprint]]'' - [[Lorg carbóin]]
=== Aontas Eorpach ===
* [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] ⇒ [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] ⇒ [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]]
=== Teicneolaíocht agus geilleagar ===
* ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]]
# ''[[:en:Heat pump|Heat pump]]'' - [[Teaschaidéal]]
# ''[[:en:Earth's internal heat budget|Earth's internal heat budget]]'' - [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]]
# [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]]
# ''[[:en:Wave power|Wave power]]'' - [[Cumhacht tonnta]]
# ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]]
# ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]]
# ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]]
# ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]]# ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]]
# ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]]
# ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]]
#* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
# ''[[:en:Sustainable Development Goals|Sustainable Development Goals]]'' - [[Sprioc Forbartha Inbhuanaithe]]
# ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]]
# ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]]
== Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta ==
[[Íomhá:Global greenhouse gas emissions from food production.png | mion | Is mar thoradh talmhaíochta é ceathrú de shárú d'astaíochtaí gás ceaptha teasa (sonraí ó 2019).<ref name=owid202307 />]]
Cuireann '''astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta''' idir 13% agus 21% le [[astaíochtaí gás ceaptha teasa]] domhanda.<ref name=:0 /> I measc foinsí astaíochtaí, tá idir ''díreach'' (talmhaíocht [[rís]]e agus [[beostoc|beostoic]]<ref name=vc2006 />) agus ''indíreach'' (amhail is glanadh[[foraois]]e<ref name=hlpe2012 /><ref name=Sarkodie2019 />). Cuimsíonn [[ocsaíd nítriúil]] agus [[meatán]] níos mó ná leath desna gáis cheaptha teasa ginte ag talmhaíocht.<ref name=FAO2020 /> I dtuairisc a scríobhadh sa bhliain 2023, moltar '' straitéisí maolaithe, ina n-áirítear curaíocht conservatio , precision agriculture, improved water use, and the application of [[bithghualach]].<ref name=Kumar2023 />
'' Furthermore, there is also [[breosla iontaise]] consumption for transport and [[Leasú (talmhaíocht)|Leasú]] production. For example, the [[Haber process|manufacture]] and use of nitrogen fertilizer contributes around 5% of all global greenhouse gas emissions.<ref name=sd2023 /> [[Environmental impacts of animal agriculture|Livestock farming]] is a major source of greenhouse gas emissions.<ref name=dte2022 />
'' Farm animals' digestive systems can be put into two categories: [[monaghastrach]] agus [[athchogantach]]. Ruminant cattle for beef and dairy rank high in greenhouse gas emissions. In comparison, monogastric, or pigs and poultry-related foods, are lower. The consumption of the monogastric types may yield less emissions. Monogastric animals have a higher feed-conversion efficiency and also do not produce as much methane.<ref name=strategies /> Non-ruminant livestock, such as poultry, emit much less greenhouse gas.<ref name=owid202003 />
'' There are many strategies to reduce greenhouse gas emissions from agriculture. Mitigation measures in the food system can be divided into four categories. These are demand-side changes, ecosystem protections, mitigation on farms, and mitigation in [[slabhra soláthair]]. On the demand side, limiting [[cur amú bia]] is an effective way to reduce food emissions. Changes to a diet less reliant on animal products such as [[chothú bunaithe ar plandaí]] are also effective.<ref name=UNEP-2022 /> This could include [[ionadach bainne]] and [[ionadach feoil]]s. Several methods are also under investigation to reduce the greenhouse gas emissions from livestock farming,'' san áireamh roghnú géiniteach,<ref name=gc2019 /><ref name=Airhart /> [[meatánatrófach|methanotrophic bacteria]] a chur sa chogansach isteach,<ref name=Jeyamalar2014 /><ref name=Parmar2015 /> vacsaíní,<ref name=Hegde2025 /> beathaí,<ref name=guard2021 /> athrú réim bia agus bainistiú inír.<ref name=Boadi2004 /><ref name=Martin2010 /><ref name=Eckard2010 />
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=owid202307>{{lua idirlín | teideal = Food production is responsible for one-quarter of the world's greenhouse gas emissions | url = https://ourworldindata.org/food-ghg-emissions | dátarochtana = 2023-07-20 | foilsitheoir = Our World in Data | dáta = 6 Samhain 2019 | sloinne = Ritchie | ainm = Hannah}}</ref>
<ref name=:0>{{cite book | chapter-url= https://ipcc.ch/report/ar6/wg3/downloads/report/IPCC_AR6_WGIII_Chapter07.pdf | chapter= Chapter 7: Agriculture, Forestry and Other Land Uses (AFOLU) | title=Climate Change 2022: Mitigation of Climate Change | display-authors= etal | last1= Nabuurs | first1=G-J. |last2= Mrabet | first2=R. | last3=Abu Hatab | first3=A. | last4=Bustamante | first4=M. | doi=10.1017/9781009157926.009 | page=750}}</ref>
<ref name=vc2006>{{cite book | url=http://www.virtualcentre.org/en/library/key_pub/longshad/A0701E00.pdf | title=Livestock's long shadow: environmental issues and options | authors=Steinfeld H, Gerber P, Wassenaar T, Castel V, Rosales M, de Haan C | date=2006 | publisher=Food and Agriculture Organization of the UN | isbn=978-92-5-105571-7 | url-status=usurped | archive-url=https://web.archive.org/web/20080625012113/http://www.virtualcentre.org/en/library/key_pub/longshad/A0701E00.pdf | archive-date=25 June 2008}}</ref>
<ref name=hlpe2012>Section 4.2: Agriculture's current contribution to greenhouse gas emissions, in: {{cite book | author=HLPE | url=http://www.fao.org/cfs/cfs-hlpe/reports/hlpe-food-security-and-climate-change-report-elaboration-process/en/ | title=Food security and climate change. A report by the High Level Panel of Experts (HLPE) on Food Security and Nutrition of the Committee on World Food Security | date=June 2012 | publisher=[[Food and Agriculture Organization of the United Nations]] | location=An Roimh | pages=67–69 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141212075812/http://www.fao.org/cfs/cfs-hlpe/reports/hlpe-food-security-and-climate-change-report-elaboration-process/en/ | archive-date=12 December 2014}}</ref>
<ref name=Sarkodie2019>{{Cite journal | last1=Sarkodie | first1=Samuel A. | last2=Ntiamoah | first2=Evans B. | last3=Li | first3=Dongmei | date=2019 | title=Panel heterogeneous distribution analysis of trade and modernized agriculture on {{CO2}} emissions: The role of renewable and fossil fuel energy consumption | journal=Natural Resources Forum | language=en | volume=43 | issue=3 | pages=135–153 | doi=10.1111/1477-8947.12183 | issn=1477-8947 | doi-access=free}}</ref>
<ref name=FAO2020>{{cite report | url=https://www.fao.org/3/cb3808en/cb3808en.pdf | title=Emissions due to agriculture. Global, regional and country trends 2000–2018. | author=FAO | location=Rome | volume=18 | page=2 | issn=2709-0078 | year=2020 | series=FAOSTAT Analytical Brief Series}}</ref>
<ref name=Kumar2023>{{cite journal | last1=Kumar | first1=R. | last2=Singh | first2=R. | last3=Sharma | first3=R. | title=Greenhouse gases emission from agricultural soil: A review | journal=Environmental Advances | volume=13 | article-number=100040 | year=2023 | doi=10.1016/j.envadv.2023.100040 | doi-broken-date=1 July 2025}}</ref>
<ref name=sd2023>{{lua idirlín | teideal = Carbon emissions from fertilizers could be reduced by as much as 80% by 2050 | url = https://www.sciencedaily.com/releases/2023/02/230209114736.htm | dátarochtana = 17 Feabhra 2023 | work = sciencedaily.com | foilsitheoir = University of Cambridge}}</ref>
<ref name=dte2022>{{lua idirlín | teideal = How livestock farming affects the environment | url = https://www.downtoearth.org.in/factsheet/how-livestock-farming-affects-the-environment-64218 | dátarochtana = 2022-02-10 | work = downtoearth.org.in | teanga = en}}</ref>
<ref name=strategies>{{Cite journal | last1=Friel | first1=Sharon | last2=Dangour | first2=Alan D. | last3=Garnett | first3=Tara | last4=Lock | first4=Karen | last5=Chalabi | first5=Zaid | last6=Roberts | first6=Ian | last7=Butler | first7=Ainslie | last8=Butler | first8=Colin D. | last9=Waage | first9=Jeff | last10=McMichael | first10=Anthony J. | last11=Haines | first11=Andy | display-authors=3 | year=2009 | title=Public health benefits of strategies to reduce greenhouse-gas emissions: food and agriculture | journal=The Lancet | volume=374 | issue=9706 | pages=2016–2025 |doi=10.1016/S0140-6736(09)61753-0 | pmid=19942280 | s2cid=6318195}}</ref>
<ref name=owid202003>{{lua idirlín | teideal = The carbon footprint of foods: are differences explained by the impacts of methane? | url = https://ourworldindata.org/carbon-footprint-food-methane | dátarochtana = 2023-04-14 | foilsitheoir = Our World in Data | dáta = 10 Márta 2020 | sloinne = Ritchie | ainm = Hannah}}</ref>
<ref name=UNEP-2022>{{lua idirlín | dáta = 2022-10-21 | teideal = Emissions Gap Report 2022 | url = https://www.unep.org/resources/emissions-gap-report-2022 | dátarochtana = 2026-09-08 | work = www.unep.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=gc2019>{{lua idirlín | teideal = Bovine Genomics | url = https://www.genomecanada.ca/en/programs/large-scale-science/past-competitions/strategic-initiatives/bovine-genomics | archive-url=https://web.archive.org/web/20190810023632/https://www.genomecanada.ca/en/programs/large-scale-science/past-competitions/strategic-initiatives/bovine-genomics | archive-date=10 August 2019 | dátarochtana = 2 Lúnasa 2019 | work = genomecanada.ca}}</ref>
<ref name=Airhart>{{cite magazine | last1=Airhart | first1=Ellen | title=Canada Is Using Genetics to Make Cows Less Gassy | url=https://www.wired.com/story/canada-is-using-genetics-to-make-cows-less-gassy/ | magazine=Wired | via=www.wired.com}}</ref>
<ref name=Jeyamalar2014>{{lua idirlín | teideal = The use of direct-fed microbials for mitigation of ruminant methane emissions: a review | url = https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01137190/document | sloinne = Jeyamalar | ainm = Jeyanathan | last2 = Martin | first2 = Cécile | last3 = Morgavi | first3 = Diego | dáta = 2014 | work = HAL | leathanach = 250-261 | foilsitheoir = Animal}}</ref>
<ref name=Parmar2015>{{cite journal | last1=Parmar | first1=N.R. | last2=Nirmal Kumar | first2=J.I. | last3=Joshi | first3=C.G. | year=2015 | title=Exploring diet-dependent shifts in methanogen and methanotroph diversity in the rumen of Mehsani buffalo by a metagenomics approach | journal=Frontiers in Life Science | volume=8 | issue=4 | pages=371–378 | doi=10.1080/21553769.2015.1063550 | s2cid=89217740}}</ref>
<ref name=Hegde2025>{{lua idirlín | sloinne = Hegde | ainm = Swati | dáta = 2025-03-11 | teideal = From Better Breeding to Cow-Burp Vaccines, Emerging Solutions Could Curb Agricultural Emissions | url = https://www.ccacoalition.org/news/better-breeding-cow-burp-vaccines-emerging-solutions-could-curb-agricultural-emissions | dátarochtana = 2026-09-08 | = ccacoalition.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=guard2021>{{cite news | dáta = 30 Meán Fómhair 2021 | teideal = Kowbucha, seaweed, vaccines: the race to reduce cows' methane emissions | url = https://www.theguardian.com/environment/2021/sep/30/cow-methane-emissions-reduce-seaweed-kowbucha | dátarochtana = 1 Nollaig 2021 | foilsitheoir = The Guardian | teanga = en}}</ref>
<ref name=Boadi2004>{{cite journal | last1=Boadi | first1=D. | year=2004 | title=Mitigation strategies to reduce enteric methane emissions from dairy cows: Update review | journal=Can. J. Anim. Sci. | volume=84 | issue=3 | pages=319–335 | doi=10.4141/a03-109 | doi-access=free}}</ref>
<ref name=Martin2010>Martin, C. et al. 2010. Methane mitigation in ruminants: from microbe to the farm scale. ''Animal'' 4: pp. 351-365.</ref>
<ref name=Eckard2010>{{cite journal | last1=Eckard | first1=R. J. | display-authors=etal | year=2010 | title=Options for the abatement of methane and nitrous oxide from ruminant production: A review | journal=Livestock Science | volume=130 | issue=1–3 | pages=47–56 | doi=10.1016/j.livsci.2010.02.010}}</ref>
}}
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
qb6i59sga26fxmdt3rhwp8ovdfg219s
1328676
1328653
2026-09-25T22:50:58Z
Marcas.oduinn
33120
1328676
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
== Ceanntásc ==
••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir
* [[Téamh domhanda]] '' Global warming
* [[Aeráid]] '' Climate
* [[Tonn teasa]] '' Heat wave
* [[Falscaí]] '' Wild fire
* [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation
* [[Eostatacht]] '' Eustacy
* [[:Catagóir:Téamh domhanda]]
** [[:Catagóir:Athrú aeráide]]
* [[:Catagóir:Fuinneamh]]
** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]]
*** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht gréine]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]]
{| class= wikitable
|+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s)
! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht
|-
| Grian
| [[Grianfhuinneamh]]
| [[Grianchumhacht]]
|-
| Gaoth
| [[Fuinneamh gaoithe]]
| [[Cumhacht ghaoithe]]
|-
| Uisce
| [[Fuinneamh hiodrálach]]
| [[Hidrileictreachas]]
|-
| Geo
| [[Fuinneamh geoiteirmeach]]
| [[Cumhacht gheoiteirmeach]]
|-
| Bith
| [[Bithbhreosla]]
| [[]]
|-
| Tonn
| [[Fuinneamh tonnta]]
| [[Cumhacht tonnta]]
|}
== Ábhair ==
=== Cúiseanna ===
# [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]]
# [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]]
# [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]] '' Greenhouse gas emission due to agriculture
# ''[[:en:Carbon footprint|Carbon footprint]]'' - [[Lorg carbóin]]
=== Aontas Eorpach ===
* [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] ⇒ [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] ⇒ [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]]
=== Teicneolaíocht agus geilleagar ===
* ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]]
# ''[[:en:Heat pump|Heat pump]]'' - [[Teaschaidéal]]
# ''[[:en:Earth's internal heat budget|Earth's internal heat budget]]'' - [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]]
# [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]]
# ''[[:en:Wave power|Wave power]]'' - [[Cumhacht tonnta]]
# ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]]
# ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]]
# ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]]
# ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]]# ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]]
# ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]]
# ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]]
#* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
# ''[[:en:Sustainable Development Goals|Sustainable Development Goals]]'' - [[Sprioc Forbartha Inbhuanaithe]]
# ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]]
# ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]]
== Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta ==
[[Íomhá:Global greenhouse gas emissions from food production.png | mion | Is mar thoradh talmhaíochta é ceathrú de shárú d'astaíochtaí gás ceaptha teasa (sonraí ó 2019).<ref name=owid202307 />]]
Cuireann '''astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta''' idir 13% agus 21% le [[astaíochtaí gás ceaptha teasa]] domhanda.<ref name=:0 /> I measc foinsí astaíochtaí, tá idir ''díreach'' (talmhaíocht [[rís]]e agus [[beostoc|beostoic]]<ref name=vc2006 />) agus ''indíreach'' (amhail is glanadh[[foraois]]e<ref name=hlpe2012 /><ref name=Sarkodie2019 />). Cuimsíonn [[ocsaíd nítriúil]] agus [[meatán]] níos mó ná leath desna gáis cheaptha teasa ginte ag talmhaíocht.<ref name=FAO2020 /> I dtuairisc a scríobhadh sa bhliain 2023, moltar '' straitéisí maolaithe, ina n-áirítear curaíocht caomhnaithe, beacht-talmhaíocht, úsáid uisce níos fearr, agus leathadh [[bithghualach|bithghualaigh]].<ref name=Kumar2023 />
'' Furthermore, there is also [[breosla iontaise]] consumption for transport and [[Leasú (talmhaíocht)|Leasú]] production. For example, the [[Haber process|manufacture]] and use of nitrogen fertilizer contributes around 5% of all global greenhouse gas emissions.<ref name=sd2023 /> [[Environmental impacts of animal agriculture|Livestock farming]] is a major source of greenhouse gas emissions.<ref name=dte2022 />
'' Farm animals' digestive systems can be put into two categories: [[monaghastrach]] agus [[athchogantach]]. Ruminant cattle for beef and dairy rank high in greenhouse gas emissions. In comparison, monogastric, or pigs and poultry-related foods, are lower. The consumption of the monogastric types may yield less emissions. Monogastric animals have a higher feed-conversion efficiency and also do not produce as much methane.<ref name=strategies /> Non-ruminant livestock, such as poultry, emit much less greenhouse gas.<ref name=owid202003 />
'' There are many strategies to reduce greenhouse gas emissions from agriculture. Mitigation measures in the food system can be divided into four categories. These are demand-side changes, ecosystem protections, mitigation on farms, and mitigation in [[slabhra soláthair]]. On the demand side, limiting [[cur amú bia]] is an effective way to reduce food emissions. Changes to a diet less reliant on animal products such as [[chothú bunaithe ar plandaí]] are also effective.<ref name=UNEP-2022 /> This could include [[ionadach bainne]] and [[ionadach feoil]]s. Several methods are also under investigation to reduce the greenhouse gas emissions from livestock farming,'' san áireamh roghnú géiniteach,<ref name=gc2019 /><ref name=Airhart /> [[meatánatrófach|methanotrophic bacteria]] a chur sa chogansach isteach,<ref name=Jeyamalar2014 /><ref name=Parmar2015 /> vacsaíní,<ref name=Hegde2025 /> beathaí,<ref name=guard2021 /> athrú réim bia agus bainistiú inír.<ref name=Boadi2004 /><ref name=Martin2010 /><ref name=Eckard2010 />
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=owid202307>{{lua idirlín | teideal = Food production is responsible for one-quarter of the world's greenhouse gas emissions | url = https://ourworldindata.org/food-ghg-emissions | dátarochtana = 2023-07-20 | foilsitheoir = Our World in Data | dáta = 6 Samhain 2019 | sloinne = Ritchie | ainm = Hannah}}</ref>
<ref name=:0>{{cite book | chapter-url= https://ipcc.ch/report/ar6/wg3/downloads/report/IPCC_AR6_WGIII_Chapter07.pdf | chapter= Chapter 7: Agriculture, Forestry and Other Land Uses (AFOLU) | title=Climate Change 2022: Mitigation of Climate Change | display-authors= etal | last1= Nabuurs | first1=G-J. |last2= Mrabet | first2=R. | last3=Abu Hatab | first3=A. | last4=Bustamante | first4=M. | doi=10.1017/9781009157926.009 | page=750}}</ref>
<ref name=vc2006>{{cite book | url=http://www.virtualcentre.org/en/library/key_pub/longshad/A0701E00.pdf | title=Livestock's long shadow: environmental issues and options | authors=Steinfeld H, Gerber P, Wassenaar T, Castel V, Rosales M, de Haan C | date=2006 | publisher=Food and Agriculture Organization of the UN | isbn=978-92-5-105571-7 | url-status=usurped | archive-url=https://web.archive.org/web/20080625012113/http://www.virtualcentre.org/en/library/key_pub/longshad/A0701E00.pdf | archive-date=25 June 2008}}</ref>
<ref name=hlpe2012>Section 4.2: Agriculture's current contribution to greenhouse gas emissions, in: {{cite book | author=HLPE | url=http://www.fao.org/cfs/cfs-hlpe/reports/hlpe-food-security-and-climate-change-report-elaboration-process/en/ | title=Food security and climate change. A report by the High Level Panel of Experts (HLPE) on Food Security and Nutrition of the Committee on World Food Security | date=June 2012 | publisher=[[Food and Agriculture Organization of the United Nations]] | location=An Roimh | pages=67–69 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141212075812/http://www.fao.org/cfs/cfs-hlpe/reports/hlpe-food-security-and-climate-change-report-elaboration-process/en/ | archive-date=12 December 2014}}</ref>
<ref name=Sarkodie2019>{{Cite journal | last1=Sarkodie | first1=Samuel A. | last2=Ntiamoah | first2=Evans B. | last3=Li | first3=Dongmei | date=2019 | title=Panel heterogeneous distribution analysis of trade and modernized agriculture on {{CO2}} emissions: The role of renewable and fossil fuel energy consumption | journal=Natural Resources Forum | language=en | volume=43 | issue=3 | pages=135–153 | doi=10.1111/1477-8947.12183 | issn=1477-8947 | doi-access=free}}</ref>
<ref name=FAO2020>{{cite report | url=https://www.fao.org/3/cb3808en/cb3808en.pdf | title=Emissions due to agriculture. Global, regional and country trends 2000–2018. | author=FAO | location=Rome | volume=18 | page=2 | issn=2709-0078 | year=2020 | series=FAOSTAT Analytical Brief Series}}</ref>
<ref name=Kumar2023>{{cite journal | last1=Kumar | first1=R. | last2=Singh | first2=R. | last3=Sharma | first3=R. | title=Greenhouse gases emission from agricultural soil: A review | journal=Environmental Advances | volume=13 | article-number=100040 | year=2023 | doi=10.1016/j.envadv.2023.100040 | doi-broken-date=1 July 2025}}</ref>
<ref name=sd2023>{{lua idirlín | teideal = Carbon emissions from fertilizers could be reduced by as much as 80% by 2050 | url = https://www.sciencedaily.com/releases/2023/02/230209114736.htm | dátarochtana = 17 Feabhra 2023 | work = sciencedaily.com | foilsitheoir = University of Cambridge}}</ref>
<ref name=dte2022>{{lua idirlín | teideal = How livestock farming affects the environment | url = https://www.downtoearth.org.in/factsheet/how-livestock-farming-affects-the-environment-64218 | dátarochtana = 2022-02-10 | work = downtoearth.org.in | teanga = en}}</ref>
<ref name=strategies>{{Cite journal | last1=Friel | first1=Sharon | last2=Dangour | first2=Alan D. | last3=Garnett | first3=Tara | last4=Lock | first4=Karen | last5=Chalabi | first5=Zaid | last6=Roberts | first6=Ian | last7=Butler | first7=Ainslie | last8=Butler | first8=Colin D. | last9=Waage | first9=Jeff | last10=McMichael | first10=Anthony J. | last11=Haines | first11=Andy | display-authors=3 | year=2009 | title=Public health benefits of strategies to reduce greenhouse-gas emissions: food and agriculture | journal=The Lancet | volume=374 | issue=9706 | pages=2016–2025 |doi=10.1016/S0140-6736(09)61753-0 | pmid=19942280 | s2cid=6318195}}</ref>
<ref name=owid202003>{{lua idirlín | teideal = The carbon footprint of foods: are differences explained by the impacts of methane? | url = https://ourworldindata.org/carbon-footprint-food-methane | dátarochtana = 2023-04-14 | foilsitheoir = Our World in Data | dáta = 10 Márta 2020 | sloinne = Ritchie | ainm = Hannah}}</ref>
<ref name=UNEP-2022>{{lua idirlín | dáta = 2022-10-21 | teideal = Emissions Gap Report 2022 | url = https://www.unep.org/resources/emissions-gap-report-2022 | dátarochtana = 2026-09-08 | work = www.unep.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=gc2019>{{lua idirlín | teideal = Bovine Genomics | url = https://www.genomecanada.ca/en/programs/large-scale-science/past-competitions/strategic-initiatives/bovine-genomics | archive-url=https://web.archive.org/web/20190810023632/https://www.genomecanada.ca/en/programs/large-scale-science/past-competitions/strategic-initiatives/bovine-genomics | archive-date=10 August 2019 | dátarochtana = 2 Lúnasa 2019 | work = genomecanada.ca}}</ref>
<ref name=Airhart>{{cite magazine | last1=Airhart | first1=Ellen | title=Canada Is Using Genetics to Make Cows Less Gassy | url=https://www.wired.com/story/canada-is-using-genetics-to-make-cows-less-gassy/ | magazine=Wired | via=www.wired.com}}</ref>
<ref name=Jeyamalar2014>{{lua idirlín | teideal = The use of direct-fed microbials for mitigation of ruminant methane emissions: a review | url = https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01137190/document | sloinne = Jeyamalar | ainm = Jeyanathan | last2 = Martin | first2 = Cécile | last3 = Morgavi | first3 = Diego | dáta = 2014 | work = HAL | leathanach = 250-261 | foilsitheoir = Animal}}</ref>
<ref name=Parmar2015>{{cite journal | last1=Parmar | first1=N.R. | last2=Nirmal Kumar | first2=J.I. | last3=Joshi | first3=C.G. | year=2015 | title=Exploring diet-dependent shifts in methanogen and methanotroph diversity in the rumen of Mehsani buffalo by a metagenomics approach | journal=Frontiers in Life Science | volume=8 | issue=4 | pages=371–378 | doi=10.1080/21553769.2015.1063550 | s2cid=89217740}}</ref>
<ref name=Hegde2025>{{lua idirlín | sloinne = Hegde | ainm = Swati | dáta = 2025-03-11 | teideal = From Better Breeding to Cow-Burp Vaccines, Emerging Solutions Could Curb Agricultural Emissions | url = https://www.ccacoalition.org/news/better-breeding-cow-burp-vaccines-emerging-solutions-could-curb-agricultural-emissions | dátarochtana = 2026-09-08 | = ccacoalition.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=guard2021>{{cite news | dáta = 30 Meán Fómhair 2021 | teideal = Kowbucha, seaweed, vaccines: the race to reduce cows' methane emissions | url = https://www.theguardian.com/environment/2021/sep/30/cow-methane-emissions-reduce-seaweed-kowbucha | dátarochtana = 1 Nollaig 2021 | foilsitheoir = The Guardian | teanga = en}}</ref>
<ref name=Boadi2004>{{cite journal | last1=Boadi | first1=D. | year=2004 | title=Mitigation strategies to reduce enteric methane emissions from dairy cows: Update review | journal=Can. J. Anim. Sci. | volume=84 | issue=3 | pages=319–335 | doi=10.4141/a03-109 | doi-access=free}}</ref>
<ref name=Martin2010>Martin, C. et al. 2010. Methane mitigation in ruminants: from microbe to the farm scale. ''Animal'' 4: pp. 351-365.</ref>
<ref name=Eckard2010>{{cite journal | last1=Eckard | first1=R. J. | display-authors=etal | year=2010 | title=Options for the abatement of methane and nitrous oxide from ruminant production: A review | journal=Livestock Science | volume=130 | issue=1–3 | pages=47–56 | doi=10.1016/j.livsci.2010.02.010}}</ref>
}}
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
gi4ckzxyb0v1wlihins6dpgfpa3vuhc
1328677
1328676
2026-09-25T22:54:45Z
Marcas.oduinn
33120
/* Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta */
1328677
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
== Ceanntásc ==
••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir
* [[Téamh domhanda]] '' Global warming
* [[Aeráid]] '' Climate
* [[Tonn teasa]] '' Heat wave
* [[Falscaí]] '' Wild fire
* [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation
* [[Eostatacht]] '' Eustacy
* [[:Catagóir:Téamh domhanda]]
** [[:Catagóir:Athrú aeráide]]
* [[:Catagóir:Fuinneamh]]
** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]]
*** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht gréine]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]]
{| class= wikitable
|+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s)
! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht
|-
| Grian
| [[Grianfhuinneamh]]
| [[Grianchumhacht]]
|-
| Gaoth
| [[Fuinneamh gaoithe]]
| [[Cumhacht ghaoithe]]
|-
| Uisce
| [[Fuinneamh hiodrálach]]
| [[Hidrileictreachas]]
|-
| Geo
| [[Fuinneamh geoiteirmeach]]
| [[Cumhacht gheoiteirmeach]]
|-
| Bith
| [[Bithbhreosla]]
| [[]]
|-
| Tonn
| [[Fuinneamh tonnta]]
| [[Cumhacht tonnta]]
|}
== Ábhair ==
=== Cúiseanna ===
# [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]]
# [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]]
# [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]] '' Greenhouse gas emission due to agriculture
# ''[[:en:Carbon footprint|Carbon footprint]]'' - [[Lorg carbóin]]
=== Aontas Eorpach ===
* [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] ⇒ [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] ⇒ [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]]
=== Teicneolaíocht agus geilleagar ===
* ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]]
# ''[[:en:Heat pump|Heat pump]]'' - [[Teaschaidéal]]
# ''[[:en:Earth's internal heat budget|Earth's internal heat budget]]'' - [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]]
# [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]]
# ''[[:en:Wave power|Wave power]]'' - [[Cumhacht tonnta]]
# ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]]
# ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]]
# ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]]
# ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]]# ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]]
# ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]]
# ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]]
#* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
# ''[[:en:Sustainable Development Goals|Sustainable Development Goals]]'' - [[Sprioc Forbartha Inbhuanaithe]]
# ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]]
# ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]]
== Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta ==
[[Íomhá:Global greenhouse gas emissions from food production.png | mion | Is mar thoradh talmhaíochta é ceathrú de shárú d'astaíochtaí gás ceaptha teasa (sonraí ó 2019).<ref name=owid202307 />]]
Cuireann '''astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta''' idir 13% agus 21% le [[astaíochtaí gás ceaptha teasa]] domhanda.<ref name=:0 /> I measc foinsí astaíochtaí, tá idir ''díreach'' (talmhaíocht [[rís]]e agus [[beostoc|beostoic]]<ref name=vc2006 />) agus ''indíreach'' (amhail is glanadh[[foraois]]e<ref name=hlpe2012 /><ref name=Sarkodie2019 />). Cuimsíonn [[ocsaíd nítriúil]] agus [[meatán]] níos mó ná leath desna gáis cheaptha teasa ginte ag talmhaíocht.<ref name=FAO2020 /> '' Furthermore, there is also [[breosla iontaise]] consumption for transport and [[Leasú (talmhaíocht)|Leasú]] production. For example, the [[Haber process|manufacture]] and use of nitrogen fertilizer contributes around 5% of all global greenhouse gas emissions.<ref name=sd2023 /> [[Environmental impacts of animal agriculture|Livestock farming]] is a major source of greenhouse gas emissions.<ref name=dte2022 />
'' Farm animals' digestive systems can be put into two categories: [[monaghastrach]] agus [[athchogantach]]. Ruminant cattle for beef and dairy rank high in greenhouse gas emissions. In comparison, monogastric, or pigs and poultry-related foods, are lower. The consumption of the monogastric types may yield less emissions. Monogastric animals have a higher feed-conversion efficiency and also do not produce as much methane.<ref name=strategies /> Non-ruminant livestock, such as poultry, emit much less greenhouse gas.<ref name=owid202003 />
I dtuairisc a scríobhadh sa bhliain 2023, moltar straitéisí maolaithe, ina n-áirítear curaíocht caomhnaithe, beacht-talmhaíocht, úsáid uisce níos fearr, agus leathadh [[bithghualach|bithghualaigh]].<ref name=Kumar2023 />
'' Mitigation measures in the food system can be divided into four categories. These are demand-side changes, ecosystem protections, mitigation on farms, and mitigation in [[slabhra soláthair]]. On the demand side, limiting [[cur amú bia]] is an effective way to reduce food emissions. Changes to a diet less reliant on animal products such as [[chothú bunaithe ar plandaí]] are also effective.<ref name=UNEP-2022 /> This could include [[ionadach bainne]] and [[ionadach feoil]]s. Several methods are also under investigation to reduce the greenhouse gas emissions from livestock farming,'' san áireamh roghnú géiniteach,<ref name=gc2019 /><ref name=Airhart /> [[meatánatrófach|methanotrophic bacteria]] a chur sa chogansach isteach,<ref name=Jeyamalar2014 /><ref name=Parmar2015 /> vacsaíní,<ref name=Hegde2025 /> beathaí,<ref name=guard2021 /> athrú réim bia agus bainistiú inír.<ref name=Boadi2004 /><ref name=Martin2010 /><ref name=Eckard2010 />
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=owid202307>{{lua idirlín | teideal = Food production is responsible for one-quarter of the world's greenhouse gas emissions | url = https://ourworldindata.org/food-ghg-emissions | dátarochtana = 2023-07-20 | foilsitheoir = Our World in Data | dáta = 6 Samhain 2019 | sloinne = Ritchie | ainm = Hannah}}</ref>
<ref name=:0>{{cite book | chapter-url= https://ipcc.ch/report/ar6/wg3/downloads/report/IPCC_AR6_WGIII_Chapter07.pdf | chapter= Chapter 7: Agriculture, Forestry and Other Land Uses (AFOLU) | title=Climate Change 2022: Mitigation of Climate Change | display-authors= etal | last1= Nabuurs | first1=G-J. |last2= Mrabet | first2=R. | last3=Abu Hatab | first3=A. | last4=Bustamante | first4=M. | doi=10.1017/9781009157926.009 | page=750}}</ref>
<ref name=vc2006>{{cite book | url=http://www.virtualcentre.org/en/library/key_pub/longshad/A0701E00.pdf | title=Livestock's long shadow: environmental issues and options | authors=Steinfeld H, Gerber P, Wassenaar T, Castel V, Rosales M, de Haan C | date=2006 | publisher=Food and Agriculture Organization of the UN | isbn=978-92-5-105571-7 | url-status=usurped | archive-url=https://web.archive.org/web/20080625012113/http://www.virtualcentre.org/en/library/key_pub/longshad/A0701E00.pdf | archive-date=25 June 2008}}</ref>
<ref name=hlpe2012>Section 4.2: Agriculture's current contribution to greenhouse gas emissions, in: {{cite book | author=HLPE | url=http://www.fao.org/cfs/cfs-hlpe/reports/hlpe-food-security-and-climate-change-report-elaboration-process/en/ | title=Food security and climate change. A report by the High Level Panel of Experts (HLPE) on Food Security and Nutrition of the Committee on World Food Security | date=June 2012 | publisher=[[Food and Agriculture Organization of the United Nations]] | location=An Roimh | pages=67–69 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141212075812/http://www.fao.org/cfs/cfs-hlpe/reports/hlpe-food-security-and-climate-change-report-elaboration-process/en/ | archive-date=12 December 2014}}</ref>
<ref name=Sarkodie2019>{{Cite journal | last1=Sarkodie | first1=Samuel A. | last2=Ntiamoah | first2=Evans B. | last3=Li | first3=Dongmei | date=2019 | title=Panel heterogeneous distribution analysis of trade and modernized agriculture on {{CO2}} emissions: The role of renewable and fossil fuel energy consumption | journal=Natural Resources Forum | language=en | volume=43 | issue=3 | pages=135–153 | doi=10.1111/1477-8947.12183 | issn=1477-8947 | doi-access=free}}</ref>
<ref name=FAO2020>{{cite report | url=https://www.fao.org/3/cb3808en/cb3808en.pdf | title=Emissions due to agriculture. Global, regional and country trends 2000–2018. | author=FAO | location=Rome | volume=18 | page=2 | issn=2709-0078 | year=2020 | series=FAOSTAT Analytical Brief Series}}</ref>
<ref name=Kumar2023>{{cite journal | last1=Kumar | first1=R. | last2=Singh | first2=R. | last3=Sharma | first3=R. | title=Greenhouse gases emission from agricultural soil: A review | journal=Environmental Advances | volume=13 | article-number=100040 | year=2023 | doi=10.1016/j.envadv.2023.100040 | doi-broken-date=1 July 2025}}</ref>
<ref name=sd2023>{{lua idirlín | teideal = Carbon emissions from fertilizers could be reduced by as much as 80% by 2050 | url = https://www.sciencedaily.com/releases/2023/02/230209114736.htm | dátarochtana = 17 Feabhra 2023 | work = sciencedaily.com | foilsitheoir = University of Cambridge}}</ref>
<ref name=dte2022>{{lua idirlín | teideal = How livestock farming affects the environment | url = https://www.downtoearth.org.in/factsheet/how-livestock-farming-affects-the-environment-64218 | dátarochtana = 2022-02-10 | work = downtoearth.org.in | teanga = en}}</ref>
<ref name=strategies>{{Cite journal | last1=Friel | first1=Sharon | last2=Dangour | first2=Alan D. | last3=Garnett | first3=Tara | last4=Lock | first4=Karen | last5=Chalabi | first5=Zaid | last6=Roberts | first6=Ian | last7=Butler | first7=Ainslie | last8=Butler | first8=Colin D. | last9=Waage | first9=Jeff | last10=McMichael | first10=Anthony J. | last11=Haines | first11=Andy | display-authors=3 | year=2009 | title=Public health benefits of strategies to reduce greenhouse-gas emissions: food and agriculture | journal=The Lancet | volume=374 | issue=9706 | pages=2016–2025 |doi=10.1016/S0140-6736(09)61753-0 | pmid=19942280 | s2cid=6318195}}</ref>
<ref name=owid202003>{{lua idirlín | teideal = The carbon footprint of foods: are differences explained by the impacts of methane? | url = https://ourworldindata.org/carbon-footprint-food-methane | dátarochtana = 2023-04-14 | foilsitheoir = Our World in Data | dáta = 10 Márta 2020 | sloinne = Ritchie | ainm = Hannah}}</ref>
<ref name=UNEP-2022>{{lua idirlín | dáta = 2022-10-21 | teideal = Emissions Gap Report 2022 | url = https://www.unep.org/resources/emissions-gap-report-2022 | dátarochtana = 2026-09-08 | work = www.unep.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=gc2019>{{lua idirlín | teideal = Bovine Genomics | url = https://www.genomecanada.ca/en/programs/large-scale-science/past-competitions/strategic-initiatives/bovine-genomics | archive-url=https://web.archive.org/web/20190810023632/https://www.genomecanada.ca/en/programs/large-scale-science/past-competitions/strategic-initiatives/bovine-genomics | archive-date=10 August 2019 | dátarochtana = 2 Lúnasa 2019 | work = genomecanada.ca}}</ref>
<ref name=Airhart>{{cite magazine | last1=Airhart | first1=Ellen | title=Canada Is Using Genetics to Make Cows Less Gassy | url=https://www.wired.com/story/canada-is-using-genetics-to-make-cows-less-gassy/ | magazine=Wired | via=www.wired.com}}</ref>
<ref name=Jeyamalar2014>{{lua idirlín | teideal = The use of direct-fed microbials for mitigation of ruminant methane emissions: a review | url = https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01137190/document | sloinne = Jeyamalar | ainm = Jeyanathan | last2 = Martin | first2 = Cécile | last3 = Morgavi | first3 = Diego | dáta = 2014 | work = HAL | leathanach = 250-261 | foilsitheoir = Animal}}</ref>
<ref name=Parmar2015>{{cite journal | last1=Parmar | first1=N.R. | last2=Nirmal Kumar | first2=J.I. | last3=Joshi | first3=C.G. | year=2015 | title=Exploring diet-dependent shifts in methanogen and methanotroph diversity in the rumen of Mehsani buffalo by a metagenomics approach | journal=Frontiers in Life Science | volume=8 | issue=4 | pages=371–378 | doi=10.1080/21553769.2015.1063550 | s2cid=89217740}}</ref>
<ref name=Hegde2025>{{lua idirlín | sloinne = Hegde | ainm = Swati | dáta = 2025-03-11 | teideal = From Better Breeding to Cow-Burp Vaccines, Emerging Solutions Could Curb Agricultural Emissions | url = https://www.ccacoalition.org/news/better-breeding-cow-burp-vaccines-emerging-solutions-could-curb-agricultural-emissions | dátarochtana = 2026-09-08 | = ccacoalition.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=guard2021>{{cite news | dáta = 30 Meán Fómhair 2021 | teideal = Kowbucha, seaweed, vaccines: the race to reduce cows' methane emissions | url = https://www.theguardian.com/environment/2021/sep/30/cow-methane-emissions-reduce-seaweed-kowbucha | dátarochtana = 1 Nollaig 2021 | foilsitheoir = The Guardian | teanga = en}}</ref>
<ref name=Boadi2004>{{cite journal | last1=Boadi | first1=D. | year=2004 | title=Mitigation strategies to reduce enteric methane emissions from dairy cows: Update review | journal=Can. J. Anim. Sci. | volume=84 | issue=3 | pages=319–335 | doi=10.4141/a03-109 | doi-access=free}}</ref>
<ref name=Martin2010>Martin, C. et al. 2010. Methane mitigation in ruminants: from microbe to the farm scale. ''Animal'' 4: pp. 351-365.</ref>
<ref name=Eckard2010>{{cite journal | last1=Eckard | first1=R. J. | display-authors=etal | year=2010 | title=Options for the abatement of methane and nitrous oxide from ruminant production: A review | journal=Livestock Science | volume=130 | issue=1–3 | pages=47–56 | doi=10.1016/j.livsci.2010.02.010}}</ref>
}}
[[Catagóir:Astaíochtaí gás ceaptha teasa]]
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
9mlilh2fb5jo9iuwyumwrlq3jz5611h
Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann
2
120482
1328675
1328228
2026-09-25T22:48:19Z
ListeriaBot
25319
Wikidata list updated [V2]
1328675
wikitext
text/x-wiki
== Contaetha na hÉireann -- ==
:'' Féach [[Contaetha na hÉireann]]
=== Reatha ===
{{Wikidata list | SPARQL =
SELECT ?item ?itemLabel ?province ?provinceLabel
WHERE {
VALUES ?countyType { wd:Q179872 wd:Q1317848 } # county of Ireland or Northern Ireland
?item wdt:P31 ?countyType.
OPTIONAL {
?item wdt:P131 ?province.
?province wdt:P31 wd:Q202156. # province of Ireland
}
SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en,ga". }
}
ORDER BY ?itemLabel
| columns = number, item:Qid, label:Contae, P131:Cúige
}}
{| class='wikitable sortable'
! number
! Qid
! Contae
! Cúige
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[:d:Q189592|Q189592]]
| [[Contae Aontroma]]
| [[Tuaisceart Éireann]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[:d:Q192761|Q192761]]
| [[Contae Ard Mhacha]]
| [[Tuaisceart Éireann]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[:d:Q181882|Q181882]]
| [[Contae Cheatharlach]]
| [[Cúige Laighean]]<br/>[[Réigiún an Oirdheiscirt]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[:d:Q187402|Q187402]]
| [[Contae an Chabháin]]
| [[Cúige Uladh]]<br/>[[Réigiún na Teorann]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[:d:Q181862|Q181862]]
| [[Contae an Chláir]]
| [[Cúige Mumhan]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[:d:Q162475|Q162475]]
| [[Contae Chorcaí]]
| [[Cúige Mumhan]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[:d:Q179424|Q179424]]
| [[Contae Dhún na nGall]]
|
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[:d:Q190684|Q190684]]
| [[Contae an Dúin]]
| [[Tuaisceart Éireann]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[:d:Q190678|Q190678]]
| [[Contae Fhear Manach]]
| [[Tuaisceart Éireann]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[:d:Q169923|Q169923]]
| [[Contae na Gaillimhe]]
| [[Cúige Chonnacht]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[:d:Q184469|Q184469]]
| [[Contae Chiarraí]]
| [[Cúige Mumhan]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[:d:Q173332|Q173332]]
| [[Contae Chill Dara]]
| [[Cúige Laighean]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[:d:Q180231|Q180231]]
| [[Contae Chill Chainnigh]]
| [[Cúige Laighean]]<br/>[[Réigiún an Oirdheiscirt]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[:d:Q55299|Q55299]]
| [[Contae Laoise]]
| [[Cúige Laighean]]<br/>[[Réigiún Lár na Tíre]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[:d:Q107397|Q107397]]
| [[Contae Liatroma]]
| [[Cúige Chonnacht]]<br/>[[Réigiún na Teorann]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[:d:Q178283|Q178283]]
| [[Contae Luimnigh]]
| [[Cúige Mumhan]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[:d:Q192208|Q192208]]
| [[Contae Dhoire]]
| [[Tuaisceart Éireann]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[:d:Q186220|Q186220]]
| [[Contae an Longfoirt]]
| [[Cúige Laighean]]<br/>[[Réigiún Lár na Tíre]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[:d:Q183539|Q183539]]
| [[Contae Lú]]
| [[Cúige Laighean]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[:d:Q178626|Q178626]]
| [[Contae Mhaigh Eo]]
| [[Cúige Chonnacht]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[:d:Q183544|Q183544]]
| [[Contae na Mí]]
| [[Cúige Laighean]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[:d:Q184760|Q184760]]
| [[Contae Mhuineacháin]]
| [[Cúige Uladh]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[:d:Q184445|Q184445]]
| [[Contae Uíbh Fhailí]]
| [[Cúige Laighean]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[:d:Q179437|Q179437]]
| [[Contae Ros Comáin]]
| [[Cúige Chonnacht]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[:d:Q179325|Q179325]]
| [[Contae Shligigh]]
| [[Cúige Chonnacht]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[:d:Q184618|Q184618]]
| [[Contae Thiobraid Árann]]
| [[Cúige Mumhan]]
|-
| style='text-align:right'| 27
| [[:d:Q192229|Q192229]]
| [[Contae Thír Eoghain]]
| [[Tuaisceart Éireann]]
|-
| style='text-align:right'| 28
| [[:d:Q184594|Q184594]]
| [[Contae Phort Láirge]]
| [[Cúige Mumhan]]
|-
| style='text-align:right'| 29
| [[:d:Q182633|Q182633]]
| [[Contae na hIarmhí]]
| [[Cúige Laighean]]
|-
| style='text-align:right'| 30
| [[:d:Q184599|Q184599]]
| [[Contae Loch Garman]]
| [[Cúige Laighean]]
|-
| style='text-align:right'| 31
| [[:d:Q182591|Q182591]]
| [[Contae Chill Mhantáin]]
| [[Cúige Laighean]]
|-
| style='text-align:right'| 32
| [[:d:Q4169280|Q4169280]]
| ''[[:d:Q4169280|Cathair Átha Cliath]]''
| [[Cúige Laighean]]
|-
| style='text-align:right'| 33
| [[:d:Q538417|Q538417]]
| [[Dún Laoghaire-Ráth an Dúin]]
| [[Cúige Laighean]]
|-
| style='text-align:right'| 34
| [[:d:Q520000|Q520000]]
| [[Fine Gall]]
| [[Cúige Laighean]]
|-
| style='text-align:right'| 35
| [[:d:Q1076424|Q1076424]]
| [[Contae Thiobraid Árann Thuaidh]]
| [[Contae Thiobraid Árann]]<br/>[[Réigiún an Lár-Iarthair]]
|-
| style='text-align:right'| 36
| [[:d:Q822865|Q822865]]
| [[Contae Átha Cliath Theas]]
| [[Cúige Laighean]]
|-
| style='text-align:right'| 37
| [[:d:Q1076415|Q1076415]]
| [[Contae Thiobraid Árann Theas]]
| [[Contae Thiobraid Árann]]<br/>[[Réigiún an Oirdheiscirt]]
|}
{{Wikidata list end}}
=== Stairiúla ===
{{Wikidata list | SPARQL =
SELECT ?item ?itemLabel ?county ?countyLabel
WHERE {
?item wdt:P31 wd:Q179872.
?item wdt:P7959 ?county.
SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en,ga". }
}
ORDER BY ?countyLabel
| columns = number, P7959:Contae stairiúil, ?countyLabel:???, label:Contae, item:Qid
}}
{| class='wikitable sortable'
! number
! Contae stairiúil
! ???
! Contae
! Qid
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[Contae Cheatharlach]]
| County Carlow
| [[Contae Cheatharlach]]
| [[:d:Q181882|Q181882]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Contae an Chabháin]]
| County Cavan
| [[Contae an Chabháin]]
| [[:d:Q187402|Q187402]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Contae an Chláir]]
| County Clare
| [[Contae an Chláir]]
| [[:d:Q181862|Q181862]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Contae Chorcaí]]
| County Cork
| [[Contae Chorcaí]]
| [[:d:Q162475|Q162475]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Contae Dhún na nGall]]
| County Donegal
| [[Contae Dhún na nGall]]
| [[:d:Q179424|Q179424]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Contae Bhaile Átha Cliath]]
| County Dublin
| [[Fine Gall]]
| [[:d:Q520000|Q520000]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Contae Bhaile Átha Cliath]]
| County Dublin
| [[Dún Laoghaire-Ráth an Dúin]]
| [[:d:Q538417|Q538417]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Contae Bhaile Átha Cliath]]
| County Dublin
| [[Contae Átha Cliath Theas]]
| [[:d:Q822865|Q822865]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Contae Bhaile Átha Cliath]]
| County Dublin
| ''[[:d:Q4169280|Cathair Átha Cliath]]''
| [[:d:Q4169280|Q4169280]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Contae na Gaillimhe]]
| County Galway
| [[Contae na Gaillimhe]]
| [[:d:Q169923|Q169923]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Contae Chiarraí]]
| County Kerry
| [[Contae Chiarraí]]
| [[:d:Q184469|Q184469]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Contae Chill Dara]]
| County Kildare
| [[Contae Chill Dara]]
| [[:d:Q173332|Q173332]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Contae Chill Chainnigh]]
| County Kilkenny
| [[Contae Chill Chainnigh]]
| [[:d:Q180231|Q180231]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Contae Laoise]]
| County Laois
| [[Contae Laoise]]
| [[:d:Q55299|Q55299]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Contae Liatroma]]
| County Leitrim
| [[Contae Liatroma]]
| [[:d:Q107397|Q107397]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Contae Luimnigh]]
| County Limerick
| [[Contae Luimnigh]]
| [[:d:Q178283|Q178283]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Contae an Longfoirt]]
| County Longford
| [[Contae an Longfoirt]]
| [[:d:Q186220|Q186220]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Contae Lú]]
| County Louth
| [[Contae Lú]]
| [[:d:Q183539|Q183539]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Contae Mhaigh Eo]]
| County Mayo
| [[Contae Mhaigh Eo]]
| [[:d:Q178626|Q178626]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Contae na Mí]]
| County Meath
| [[Contae na Mí]]
| [[:d:Q183544|Q183544]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[Contae Mhuineacháin]]
| County Monaghan
| [[Contae Mhuineacháin]]
| [[:d:Q184760|Q184760]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[Contae Uíbh Fhailí]]
| County Offaly
| [[Contae Uíbh Fhailí]]
| [[:d:Q184445|Q184445]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[Contae Ros Comáin]]
| County Roscommon
| [[Contae Ros Comáin]]
| [[:d:Q179437|Q179437]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[Contae Shligigh]]
| County Sligo
| [[Contae Shligigh]]
| [[:d:Q179325|Q179325]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Contae Thiobraid Árann]]
| County Tipperary
| [[Contae Thiobraid Árann]]
| [[:d:Q184618|Q184618]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[Contae Thiobraid Árann]]
| County Tipperary
| [[Contae Thiobraid Árann Theas]]
| [[:d:Q1076415|Q1076415]]
|-
| style='text-align:right'| 27
| [[Contae Thiobraid Árann]]
| County Tipperary
| [[Contae Thiobraid Árann Thuaidh]]
| [[:d:Q1076424|Q1076424]]
|-
| style='text-align:right'| 28
| [[Contae Phort Láirge]]
| County Waterford
| [[Contae Phort Láirge]]
| [[:d:Q184594|Q184594]]
|-
| style='text-align:right'| 29
| [[Contae na hIarmhí]]
| County Westmeath
| [[Contae na hIarmhí]]
| [[:d:Q182633|Q182633]]
|-
| style='text-align:right'| 30
| [[Contae Loch Garman]]
| County Wexford
| [[Contae Loch Garman]]
| [[:d:Q184599|Q184599]]
|-
| style='text-align:right'| 31
| [[Contae Chill Mhantáin]]
| County Wicklow
| [[Contae Chill Mhantáin]]
| [[:d:Q182591|Q182591]]
|}
{{Wikidata list end}}
== Réigiúin NUTS na hÉireann -- ==
:'' Féach [[Réigiúin NUTS na hÉireann]]
=== NUTS 1 ===
{{Wikidata list | SPARQL =
SELECT ?item ?itemLabel
{
?item wdt:P31 wd:Q3455681.
SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga". }
}
ORDER BY ?itemLabel
| columns = number:#, label:Réigiún<br />NUTS 2, P605:Cód, P856:Suíomh
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Réigiún<br />NUTS 2
! Cód
! Suíomh
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[Réigiún an Deiscirt]]
| [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE05 IE05]
| https://www.southernassembly.ie
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Réigiún an Oirthir agus Lár Tíre]]
| [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE06 IE06]
| https://www.emra.ie
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Réigiún an Tuaiscirt agus an Iarthair]]
| [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE04 IE04]
| https://www.nwra.ie/
|}
{{Wikidata list end}}
=== NUTS 2 ===
{{Wikidata list | SPARQL =
SELECT ?item ?itemLabel
{
?item wdt:P31 wd:Q6955657.
SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga, en". }
}
ORDER BY ?itemLabel
| columns = number:#, item:Qid, label:Réigiún NUTS 3, P605:Cód
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Qid
! Réigiún NUTS 3
! Cód
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[:d:Q5310956|Q5310956]]
| [[Réigiún Bhaile Átha Cliath]]
| [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE061 IE061]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[:d:Q1345331|Q1345331]]
| [[Réigiún Lár na Tíre]]
| [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE063 IE063]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[:d:Q7565299|Q7565299]]
| [[Réigiún an Iardheiscirt]]
| [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE053 IE053]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[:d:Q7986331|Q7986331]]
| [[Réigiún an Iarthair]]
| [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE013 IE013]<br/>[https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE042 IE042]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[:d:Q6840838|Q6840838]]
| [[Réigiún an Lár-Iarthair]]
| [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE051 IE051]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[:d:Q6840712|Q6840712]]
| [[Réigiún an Lár-Oirthir]]
| [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE062 IE062]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[:d:Q7565274|Q7565274]]
| [[Réigiún an Oirdheiscirt]]
| [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE052 IE052]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[:d:Q4944607|Q4944607]]
| [[Réigiún na Teorann]]
| [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE041 IE041]
|}
{{Wikidata list end}}
== Dáilcheantair + ==
: ''Féach [[Dáilcheantair]]
{{Wikidata list | SPARQL =
SELECT ?item ?itemLabel ?creationDate WHERE {
?item wdt:P31 wd:Q28007428; # Instance of Dáil constituency
wdt:P571 ?creationDate. # Date of creation
FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?abolishedDate. } # Optional: abolished date
SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en". }
}
ORDER BY ?itemLabel
| columns = number:#, item:Qid, label:Dáilcheantar, P571:Bunaithe
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Qid
! Dáilcheantar
! Bunaithe
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[:d:Q3913273|Q3913273]]
| [[Ceatharlach–Cill Chainnigh (Dáilcheantar)|Ceatharlach–Cill Chainnigh]]
| data-sort-value="1948" | 1948
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[:d:Q2701743|Q2701743]]
| [[An Cabhán–Muineachán (Dáilcheantar)|Cabhán–Muineachán]]
| data-sort-value="1977" | 1977
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[:d:Q2570782|Q2570782]]
| [[An Clár (Dáilcheantar)|An Clár]]
| data-sort-value="1921" | 1921
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[:d:Q16951667|Q16951667]]
| [[Corcaigh Thoir (Dáilcheantar)|Corcaigh Thoir]]
| data-sort-value="1981" | 1981
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[:d:Q2357143|Q2357143]]
| [[Corcaigh Thuaidh-Lár (Dáilcheantar)|Corcaigh Thuaidh-Lár]]
| data-sort-value="1981" | 1981
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[:d:Q3147235|Q3147235]]
| [[Corcaigh Thiar Thuaidh (Dáilcheantar)|Corcaigh Thiar Thuaidh]]
| data-sort-value="1981" | 1981
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[:d:Q2635304|Q2635304]]
| [[Corcaigh Theas-Lár (Dáilcheantar)|Corcaigh Theas-Lár]]
| data-sort-value="1981" | 1981
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[:d:Q2746787|Q2746787]]
| [[Corcaigh Thiar Theas (Dáilcheantar)|Corcaigh Thiar Theas]]
| data-sort-value="1961" | 1961
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[:d:Q5295599|Q5295599]]
| [[Dún na nGall (Dáilcheantar)|Dún na nGall]]
| data-sort-value="2016" | 2016
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[:d:Q136823661|Q136823661]]
| ''[[:d:Q136823661|Cuan Bhaile Átha Cliath Thuaidh]]''
| data-sort-value="2024" | 2024
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[:d:Q136824660|Q136824660]]
| ''[[:d:Q136824660|Cuan Bhaile Átha Cliath Theas]]''
| data-sort-value="2024" | 2024
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[:d:Q2622823|Q2622823]]
| [[Baile Átha Cliath Láir (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath Lár]]
| data-sort-value="1981" | 1981
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[:d:Q122067253|Q122067253]]
| [[Baile Átha Cliath - Fine Gall Thoir (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath - Fine Gall Thoir]]
| data-sort-value="2024" | 2024
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[:d:Q122067303|Q122067303]]
| [[Baile Átha Cliath - Fine Gall Thiar (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath - Fine Gall Thiar]]
| data-sort-value="2024" | 2024
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[:d:Q2641881|Q2641881]]
| [[Baile Átha Cliath Thiar-Meán (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath Thiar-Meán]]
| data-sort-value="2002" | 2002
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[:d:Q2531985|Q2531985]]
| [[Baile Átha Cliath Thiar-Thuaidh (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath Thiar Thuaidh]]
| data-sort-value="1981" | 1981
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[:d:Q5310953|Q5310953]]
| [[Baile Átha Cliath Ráth an Dúin (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath, Ráth an Dúin]]
| data-sort-value="2016" | 2016
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[:d:Q5310969|Q5310969]]
| [[Baile Átha Cliath Theas-Lár (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath Theas-Lár]]
| data-sort-value="1948" | 1948
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[:d:Q5310971|Q5310971]]
| [[Baile Átha Cliath Thiar Theas (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath Thiar Theas]]
| data-sort-value="1981" | 1981
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[:d:Q5310999|Q5310999]]
| [[Baile Átha Cliath Thiar (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath Thiar]]
| data-sort-value="1981" | 1981
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[:d:Q5320426|Q5320426]]
| [[Dún Laoghaire (Dáilcheantar)|Dún Laoghaire]]
| data-sort-value="1977" | 1977
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[:d:Q4568022|Q4568022]]
| [[Gaillimh Thoir (Dáilcheantar)|Gaillimh Thoir]]
| data-sort-value="1977" | 1977
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[:d:Q2251639|Q2251639]]
| [[Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Gaillimh Thiar]]
| data-sort-value="1937" | 1937
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[:d:Q6394444|Q6394444]]
| [[Ciarraí (Dáilcheantar)|Ciarraí]]
| data-sort-value="2016" | 2016
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[:d:Q6406731|Q6406731]]
| [[Cill Dara Thuaidh (Dáilcheantar)|Cill Dara Thuas]]
| data-sort-value="1997" | 1997
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[:d:Q17088606|Q17088606]]
| [[Cill Dara Theas (Dáilcheantar)|Cill Dara Theas]]
| data-sort-value="1997" | 1997
|-
| style='text-align:right'| 27
| [[:d:Q6487881|Q6487881]]
| [[Laois (Dáilcheantar)|Laois]]
| data-sort-value="2016" | 2016
|-
| style='text-align:right'| 28
| [[:d:Q6549243|Q6549243]]
| [[Cathair Luimnigh (Dáilcheantar)|Cathair Luimnigh]]
| data-sort-value="2011" | 2011
|-
| style='text-align:right'| 29
| [[:d:Q6549251|Q6549251]]
| [[Contae Luimnigh (Dáilcheantar)|Contae Luimnigh]]
| data-sort-value="2016" | 2016
|-
| style='text-align:right'| 30
| [[:d:Q6673850|Q6673850]]
| [[An Longfort–An Iarmhí (Dáilcheantar)|Longfort–Iarmhí]]
| data-sort-value="2007" | 2007
|-
| style='text-align:right'| 31
| [[:d:Q6689841|Q6689841]]
| [[Lú (Dáilcheantar)|Lú]]
| data-sort-value="1923" | 1923
|-
| style='text-align:right'| 32
| [[:d:Q1869725|Q1869725]]
| [[Maigh Eo (Dáilcheantar)|Maigh Eo]]
| data-sort-value="1997" | 1997
|-
| style='text-align:right'| 33
| [[:d:Q1929591|Q1929591]]
| [[An Mhí Thoir (Dáilcheantar)|An Mhí Thoir]]
| data-sort-value="2007" | 2007
|-
| style='text-align:right'| 34
| [[:d:Q2040462|Q2040462]]
| [[An Mhí Thiar (Dáilcheantar)|An Mhí Thiar]]
| data-sort-value="2007" | 2007
|-
| style='text-align:right'| 35
| [[:d:Q7079018|Q7079018]]
| [[Uíbh Fhailí (Dáilcheantar)|Uíbh Fhailí]]
| data-sort-value="2016" | 2016
|-
| style='text-align:right'| 36
| [[:d:Q7367587|Q7367587]]
| [[Ros Comáin–Gaillimh (Dáilcheantar)|Ros Comáin–Gaillimh]]
| data-sort-value="2016" | 2016
|-
| style='text-align:right'| 37
| [[:d:Q54932109|Q54932109]]
| ''[[:d:Q54932109|Sligeach–Liatroim]]''
| data-sort-value="2016" | 2016
|-
| style='text-align:right'| 38
| [[:d:Q136435355|Q136435355]]
| [[Tiobraid Árann Thuaidh (Dáilcheantar)|Tiobraid Árann Thuaidh]]
| data-sort-value="2024" | 2024
|-
| style='text-align:right'| 39
| [[:d:Q136435384|Q136435384]]
| [[Tiobraid Árann Theas (Dáilcheantar)|Tiobraid Árann Theas]]
| data-sort-value="2024" | 2024
|-
| style='text-align:right'| 40
| [[:d:Q2109423|Q2109423]]
| [[Port Láirge (Dáilcheantar)|Port Láirge]]
| data-sort-value="1923" | 1923
|-
| style='text-align:right'| 41
| [[:d:Q3458611|Q3458611]]
| [[Loch Garman (Dáilcheantar)|Loch Garman]]
| data-sort-value="1921" | 1921
|-
| style='text-align:right'| 42
| [[:d:Q2380581|Q2380581]]
| [[Cill Mhantáin (Dáilcheantar)|Cill Mhantáin]]
| data-sort-value="1923" | 1923
|-
| style='text-align:right'| 43
| [[:d:Q122067466|Q122067466]]
| [[Cill Mhantáin-Loch Garman (Dáilcheantar)|Cill Mhantáin-Loch Garman]]
| data-sort-value="2024" | 2024
|}
{{Wikidata list end}}
== Contaetha na hAlbáine + ==
: '' Féach [[Contaetha na hAlbáine]]
{{Wikidata list | SPARQL =
SELECT ?item ?itemLabel
WHERE {
?item wdt:P31 wd:Q104251.
FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?dátaDíscaoilte. }
SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en,ga". }
}
ORDER BY ?itemLabel
| columns = number:#, P94:Armas, label:Contae, P36:Príomh-chathair, P2046:Achar, P1082:Daonra, P242:Léarscáil
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Armas
! Contae
! Príomh-chathair
! Achar
! Daonra
! Léarscáil
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[Íomhá:Stema e Qarkut Berat.svg|center|128px]]
| [[Contae Berat]]
| ''[[:d:Q170244|Berat]]''
| 1798 km²
| 115050
| [[Íomhá:Albania (Berat County).svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Íomhá:ALB Qarku i Dibrës COA.svg|center|128px]]
| [[Contae Dibër]]
| ''[[:d:Q223154|Peshkopi]]''
| 2586 km²
| 109585
| [[Íomhá:Albania (Dibër County).svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Íomhá:Stema e Qarkut Durrës.svg|center|128px]]
| [[Contae Durrës]]
| [[Durrës]]
| 766 km²
| 291325
| [[Íomhá:Albania (Durrës County).svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Íomhá:Stema e Qarkut Elbasan.svg|center|128px]]
| [[Contae Elbasan]]
| [[Elbasan]]
| 872 km²
| 259112
| [[Íomhá:Albania (Elbasan County).svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Íomhá:Stema e Qarkut Fier.svg|center|128px]]
| [[Contae Fier]]
| ''[[:d:Q190897|Fier]]''
| 1890 km²
| 278413
| [[Íomhá:Albania (Fier County).svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Íomhá:Stema e Qarkut Gjirokastër.svg|center|128px]]
| [[Contae Gjirokastër]]
| ''[[:d:Q173690|Gjirokastër]]''
| 2884 km²
| 55278
| [[Íomhá:Albania (Gjirokastër County).svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Íomhá:Stema e Qarkut Korçë.svg|center|128px]]
| [[Contae Korçë]]
| ''[[:d:Q116341|Korçë]]''
| 3711 km²
| 197303
| [[Íomhá:Albania (Korçë County).svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Íomhá:Stema e Qarkut Kukës.svg|center|128px]]
| [[Contae Kukës]]
| ''[[:d:Q210197|Kukës]]''
| 2374 km²
| 72768
| [[Íomhá:Albania (Kukës County).svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Íomhá:Stema e Qarkut Lezhë.svg|center|128px]]
| [[Contae Lezhë]]
| ''[[:d:Q169160|Lezhë]]''
| 1620 km²
| 117283
| [[Íomhá:Albania (Lezhë County).svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Íomhá:Stema e Qarkut Shkodër.svg|center|128px]]
| [[Contae Shkodër]]
| ''[[:d:Q131638|Shkodër]]''
| 3562 km²
| 193009
| [[Íomhá:Albania (Shkodër County).svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Íomhá:Stema e Qarkut Tiranë.svg|center|128px]]
| [[Contae Tiranë]]
| [[Tiorána]]
| 1652 km²
| 919511
| [[Íomhá:Albania (Tirana County).svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Íomhá:Stema e Qarkut Vlorë.svg|center|128px]]
| [[Contae Vlorë]]
| [[Vlorë]]
| 2706 km²
| 184955
| [[Íomhá:Albania (Vlorë County).svg|center|128px]]
|}
{{Wikidata list end}}
== Cúigí na Bulgáire + ==
:'' Féach [[Cúigí na Bulgáire]]
{{Wikidata list | SPARQL =
SELECT ?item ?itemLabel
WHERE {
?item wdt:P31 wd:Q209824.
FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?dátaDíscaoilte. }
SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en,ga". }
}
ORDER BY ?itemLabel
| columns = number:#, P94:Armas, label:Cúige, P36:Príomh-chathair, P2046:Achar, P1082:Daonra, P242:Léarscáil
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Armas
! Cúige
! Príomh-chathair
! Achar
! Daonra
! Léarscáil
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[Íomhá:Gerb blagoevgrad.svg|center|128px]]
| [[Cúige Blagoevgrad]]
| ''[[:d:Q173277|Blagoevgrad]]''
| 6449.47 km²
| 285644
| [[Íomhá:Blagoevgrad in Bulgaria.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 2
|
| [[Cúige Burgas]]
| [[Burgas]]
| 7748.1 km²
| 388919
| [[Íomhá:Burgas in Bulgaria.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Íomhá:Dobrich-coat-of-arms.svg|center|128px]]
| [[Cúige Dobrich]]
| ''[[:d:Q168668|Dobrich]]''
| 4719.7 km²
| 143858
| [[Íomhá:Dobrich in Bulgaria.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 4
|
| [[Cúige Gabrovo]]
| ''[[:d:Q180131|Gabrovo]]''
| 2023 km²
| 92722
| [[Íomhá:Gabrovo in Bulgaria.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 5
|
| [[Cúige Haskovo]]
| ''[[:d:Q186254|Haskovo]]''
| 5543 km²
| 205702
| [[Íomhá:Haskovo in Bulgaria.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 6
|
| [[Cúige Kardzhali]]
| ''[[:d:Q192875|Kardzhali]]''
| 3216 km²
| 152028
| [[Íomhá:Kardzhali Province location map.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 7
|
| [[Cúige Kyustendil]]
| ''[[:d:Q189305|Kyustendil]]''
| 3084.3 km²
| 104740
| [[Íomhá:Kyustendil in Bulgaria.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 8
|
| [[Cúige Lovech]]
| ''[[:d:Q189328|Lovech]]''
| 4132 km²
| 109446
| [[Íomhá:Lovech in Bulgaria.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 9
|
| [[Cúige Montana]]
| ''[[:d:Q220121|Montana]]''
| 3635 km²
| 110970
| [[Íomhá:Montana in Bulgaria.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 10
|
| [[Cúige Pazardzhik]]
| ''[[:d:Q186576|Pazardzhik]]''
| 4459 km²
| 221176
| [[Íomhá:Pazardzhik in Bulgaria.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 11
|
| [[Cúige Pernik]]
| ''[[:d:Q185289|Pernik]]''
| 2392 km²
| 108871
| [[Íomhá:Pernik in Bulgaria.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Íomhá:Gerb pleven.jpg|center|128px]]
| [[Cúige Pleven]]
| ''[[:d:Q165420|Pleven]]''
| 4337 km²
| 212890
| [[Íomhá:Pleven in Bulgaria.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 13
|
| [[Cúige Plovdiv]]
| [[Plovdiv]]
| 5972.89 km²
| 638290
| [[Íomhá:Plovdiv in Bulgaria.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 14
|
| [[Cúige Razgrad]]
| ''[[:d:Q189650|Razgrad]]''
| 2637 km²
| 98083
| [[Íomhá:Razgrad in Bulgaria.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 15
|
| [[Cúige Ruse]]
| [[Ruse, an Bhulgáir|Ruse]]
| 2791 km²
| 184251
| [[Íomhá:Ruse in Bulgaria.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 16
|
| [[Cúige Shumen]]
| ''[[:d:Q181830|Shumen]]''
| 3389.7 km²
| 148601
| [[Íomhá:Shumen Province location map.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 17
|
| [[Cúige Silistra]]
| ''[[:d:Q182428|Silistra]]''
| 2846 km²
| 92365
| [[Íomhá:Silistra in Bulgaria.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 18
|
| [[Cúige Sliven]]
| ''[[:d:Q178385|Sliven]]''
| 3544.066 km²
| 168267
| [[Íomhá:Sliven in Bulgaria.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 19
|
| [[Cúige Smolyan]]
| ''[[:d:Q192888|Smolyan]]''
| 3193 km²
| 88816
| [[Íomhá:Smolyan in Bulgaria.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 20
|
| [[Cúige Chathair Shóifia]]
| [[Sóifia]]
| 1348.902 km²
| 1303813
| [[Íomhá:Oblast Sofia grad.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 21
|
| [[Cúige Sofia]]
| [[Sóifia]]
| 7059 km²
| 222946
| [[Íomhá:Sofia (province) in Bulgaria.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 22
|
| [[Cúige Stara Zagora]]
| ''[[:d:Q170415|Stara Zagora]]''
| 5152 km²
| 286722
| [[Íomhá:Stara Zagora in Bulgaria.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 23
|
| [[Cúige Targovishte]]
| ''[[:d:Q185114|Targovishte]]''
| 2558.5 km²
| 93633
| [[Íomhá:Targovishte in Bulgaria.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 24
|
| [[Cúige Varna]]
| [[Varna]]
| 3818 km²
| 440532
| [[Íomhá:Varna in Bulgaria.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[Íomhá:Veliko-Tarnovo-coat-of-arms.svg|center|128px]]
| [[Cúige Veliko Tarnovo]]
| [[Veliko Tarnovo]]
| 4662 km²
| 198803
| [[Íomhá:Veliko Tarnovo in Bulgaria.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 26
|
| [[Cúige Vidin]]
| ''[[:d:Q178531|Vidin]]''
| 3033 km²
| 69465
| [[Íomhá:Vidin in Bulgaria.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 27
|
| [[Cúige Vratsa]]
| ''[[:d:Q189502|Vratsa]]''
| 3619.7 km²
| 144502
| [[Íomhá:Vratsa in Bulgaria.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 28
|
| [[Cúige Yambol]]
| ''[[:d:Q186569|Yambol]]''
| 3335.5 km²
| 104571
| [[Íomhá:Yambol in Bulgaria.svg|center|128px]]
|}
{{Wikidata list end}}
== Contaetha na Cróite + ==
: '' Féach [[Contaetha na Cróite]]
{{Wikidata list | SPARQL =
SELECT ?item ?itemLabel
WHERE {
?item wdt:P31 wd:Q57053.
FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?dátaDíscaoilte. }
SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en,ga". }
}
ORDER BY ?itemLabel
| columns = number:#, P94:Armas, label:Contae, P36:Príomh-chathair, P2046:Achar, P1082:Daonra, P242:Léarscáil
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Armas
! Contae
! Príomh-chathair
! Achar
! Daonra
! Léarscáil
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[Íomhá:Bjelovar-Bilogora County coat of arms.png|center|128px]]
| [[Contae Bjelovar-Bilogora]]
| ''[[:d:Q5707|Bjelovar]]''
| 2640 km²
| 119764
| [[Íomhá:Bjelovarsko-bilogorska županija in Croatia.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Íomhá:Coat of arms of Brod-Posavina County.svg|center|128px]]
| [[Contae Brod-Posavina]]
| ''[[:d:Q4686|Slavonski Brod]]''
| 2030 km²<br/>2028.3 km²
| 158575
| [[Íomhá:Brodsko-posavska županija in Croatia.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Íomhá:Dubrovnik-Neretva.svg|center|128px]]
| [[Contae Dubrovnik-Neretva]]
| [[Dubrovnic|Dubrovnik]]
| 1781 km²
| 115862
| [[Íomhá:Dubrovačko-neretvanska županija in Croatia.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Íomhá:Grb Istarske županije.svg|center|128px]]
| [[an Istria Chrótach]]
| [[Pazin]]
| 2813 km²
| 195237
| [[Íomhá:Istarska županija in Croatia.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Íomhá:Coat of Arms of Karlovac county.svg|center|128px]]
| [[Contae Karlovac]]
| ''[[:d:Q3617|Karlovac]]''
| 3626 km²
| 128899
| [[Íomhá:Karlovačka županija in Croatia.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Íomhá:Koprivnica County coat of arms.png|center|128px]]
| [[Contae Koprivnica-Križevci]]
| ''[[:d:Q5640|Koprivnica]]''
| 1746 km²
| 115584
| [[Íomhá:Koprivničko-križevačka županija in Croatia.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Íomhá:Seal of Krapina-Zagorje County.svg|center|128px]]
| [[Contae Krapina-Zagorje]]
| ''[[:d:Q221189|Krapina]]''
| 1229 km²
| 120702
| [[Íomhá:Krapinsko-zagorska županija in Croatia.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Íomhá:Lika-Senj County coat of arms.svg|center|128px]]
| [[Contae Lika-Senj]]
| ''[[:d:Q137919304|Gospić]]''
| 5353 km²
| 42748
| [[Íomhá:Ličko-senjska županija in Croatia.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Íomhá:Međimurska županija (grb).svg|center|128px]]
| [[Contae Međimurje]]
| ''[[:d:Q167839|Čakovec]]''
| 730 km²
| 105250
| [[Íomhá:Međimurska županija in Croatia.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Íomhá:Osijek-Baranja County Arms.png|center|128px]]
| [[Contae Osijek-Baranja]]
| ''[[:d:Q1640|Osijek]]''
| 4155 km²
| 305032
| [[Íomhá:Osječko-baranjska županija in Croatia.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Íomhá:Coa Hungary County Pozsega (history).svg|center|128px]]
| [[Contae Požega-Slavonia]]
| ''[[:d:Q273114|Požega]]''
| 1823 km²
| 64084
| [[Íomhá:Požeško-slavonska županija in Croatia.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Íomhá:Primorje-Gorski Kotar County coat of arms.svg|center|128px]]
| [[Contae Primorje-Gorski Kotar]]
| [[Rijeka]]
| 3588 km²
| 265419
| [[Íomhá:Primorsko-goranska županija in Croatia.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Íomhá:Sisak-Moslavina County coat of arms.png|center|128px]]
| [[Contae Sisak-Moslavina]]
| ''[[:d:Q192119|Sisak]]''
| 4468 km²
| 185387
| [[Íomhá:Sisačko-moslavačka županija in Croatia.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Íomhá:Coat of arms of Split-Dalmatia County.svg|center|128px]]
| [[Contae Split-na Dalmáite|Contae Split-Dalmatia]]
| [[Split]]
| 4534 km²
| 423407
| [[Íomhá:Splitsko-dalmatinska županija in Croatia.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Íomhá:Varaždin County coat of arms.png|center|128px]]
| [[Contae Varaždin]]
| ''[[:d:Q5420|Varaždin]]''
| 1261 km²
| 175951
| [[Íomhá:Varaždinska županija in Croatia.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Íomhá:Virovitica-Podravina County coat of arms.svg|center|128px]]
| [[Contae Virovitica-Podravina]]
| ''[[:d:Q266168|Virovitica]]''
| 2024 km²
| 84836
| [[Íomhá:Virovitičko-podravska županija in Croatia.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Íomhá:Coat of Arms of Vukovar-Syrmia County.svg|center|128px]]
| [[Contae Vukovar-Syrmia]]
| [[Vukovar]]
| 2448 km²
| 179521
| [[Íomhá:Vukovarsko-srijemska županija in Croatia.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Íomhá:Zadar County coat of arms.svg|center|128px]]
| [[Contae Zadar]]
| [[Zadar]]
| 3646 km²
| 159766
| [[Íomhá:Zadarska županija in Croatia.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Íomhá:Coat of arms of Zagreb County.svg|center|128px]]
| [[Contae Ságrab]]
| [[Ságrab]]
| 3078 km²
| 317642
| [[Íomhá:Zagrebačka županija in Croatia.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Íomhá:Coat of arms of Šibenik County.svg|center|128px]]
| [[Contae Šibenik-Knin]]
| ''[[:d:Q3549|Šibenik]]''
| 2994 km²
| 109375
| [[Íomhá:Šibensko-kninska županija in Croatia.svg|center|128px]]
|}
{{Wikidata list end}}
== Contaetha na hEastóine + ==
{{Wikidata list | SPARQL =
SELECT ?item ?itemLabel
WHERE {
?item wdt:P31 wd:Q189672.
SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,et,en". }
}
ORDER BY ?itemLabel
| columns = number:#, P94:Armas, label:Contae, P36:Príomhchathair, P2046:Achar, P1082:Daonra
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Armas
! Contae
! Príomhchathair
! Achar
! Daonra
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[Íomhá:Et-Harju maakond-coa.svg|center|128px]]
| [[Harjumaa]]
| [[Taillinn]]
| 4326.7 km²
| 646315
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Íomhá:Hiiumaa vapp.svg|center|128px]]
| [[Hiiumaa]]
| ''[[:d:Q155066|Kärdla]]''
| 1032.44 km²
| 8418
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Íomhá:Et-Järva maakond-coa.svg|center|128px]]
| [[Järvamaa]]
| ''[[:d:Q45114|Paide]]''
| 2674.14 km²
| 30072
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Íomhá:Jõgevamaa vapp.svg|center|128px]]
| [[Jõgevamaa]]
| ''[[:d:Q117513|Jõgeva]]''
| 2544.86 km²
| 27739
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Íomhá:Läänemaa vapp.svg|center|128px]]
| [[Läänemaa]]
| ''[[:d:Q191106|Haapsalu]]''
| 1815.57 km²
| 20625
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Íomhá:Et-Pärnu maakond-coa.svg|center|128px]]
| [[Pärnumaa]]
| ''[[:d:Q102365|Pärnu]]''
| 5418.73 km²
| 87418
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Íomhá:Põlvamaa vapp.svg|center|128px]]
| [[Põlvamaa]]
| ''[[:d:Q45100|Põlva]]''
| 1823.34 km²
| 24036
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Íomhá:Raplamaa vapp.svg|center|128px]]
| [[Raplamaa]]
| ''[[:d:Q215971|Rapla]]''
| 2765.06 km²
| 34038
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Íomhá:Saaremaa vapp.svg|center|128px]]
| [[Saaremaa]]
| ''[[:d:Q188179|Kuressaare]]''
| 2937.64 km²
| 32021
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Íomhá:Tartumaa vapp.svg|center|128px]]
| [[Tartumaa]]
| ''[[:d:Q13972|Tartu]]''
| 3349.3 km²
| 162390
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Íomhá:Valgamaa vapp.svg|center|128px]]
| [[Valgamaa]]
| ''[[:d:Q193905|Valga]]''
| 1917.09 km²
| 27924
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Íomhá:Viljandimaa vapp.svg|center|128px]]
| [[Viljandimaa]]
| ''[[:d:Q44840|Viljandi]]''
| 3420.04 km²
| 45637
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Íomhá:Lääne-Virumaa vapp.svg|center|128px]]
| [[Virumaa Thiar]]
| ''[[:d:Q191889|Rakvere]]''
| 3695.72 km²
| 59608
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Íomhá:Ida-Virumaa vapp.svg|center|128px]]
| [[Virumaa Thoir]]
| ''[[:d:Q211059|Jõhvi]]''
| 2971.55 km²
| 133358
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Íomhá:Võrumaa vapp.svg|center|128px]]
| [[Võrumaa]]
| ''[[:d:Q205271|Võru]]''
| 2773.14 km²
| 34049
|}
{{Wikidata list end}}
== Réigiúin na Fraince +- ==
: '' Féach [[Réigiúin na Fraince]]
=== Réigiúin reatha + ===
{{Wikidata list | SPARQL =
SELECT ?item ?itemLabel ?armas ?príomhchathairLabel ?daonra ?achar ?bunaíodh ?díscaoilte ?léarscáil WHERE {
# VALUES ?regionType { wd:Q36784 } # region, overseas
?item wdt:P31 wd:Q36784;
wdt:P36 ?príomhchathair;
wdt:P1082 ?daonra;
wdt:P2046 ?achar;
wdt:P242 ?léarscáil.
FILTER(NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?díscaoilte. }) # exclude if there is an end date
OPTIONAL { ?item wdt:P94 ?armas. }
OPTIONAL { ?item wdt:P571 ?bunaíodh. }
OPTIONAL { ?item wdt:P576 ?díscaoilte. }
SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga". }
}
ORDER BY ?itemLabel
| columns = number:#, P94:Armas, label:Réigiún, P36:Príomh-chathair, P2046:Achar, P1082:Daonra, P571:Bunaíodh, P242:Léarscáil
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Armas
! Réigiún
! Príomh-chathair
! Achar
! Daonra
! Bunaíodh
! Léarscáil
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[Íomhá:Blason region fr Normandie.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q18677875|An Normainn]]''
| [[Rouen]]
| 29906 km²
| 3345842
| data-sort-value="2016" | 2016-01-01
| [[Íomhá:Normandie2014 region locator map.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Íomhá:Blason région fr Occitanie.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q18678265|An Ocsatáin]]''
| [[Toulouse]]
| 72724 km²
| 6124653
|
| [[Íomhá:Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées region locator map.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Íomhá:Blason Auvergne-Rhône-Alpes.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q18338206|Auvergne-Rhône-Alpes]]''
| [[Lyon]]
| 69711 km²
| 8205557
| data-sort-value="2016" | 2016-01-01
| [[Íomhá:Auvergne-Rhône-Alpes region locator map.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Íomhá:Blason région fr Bourgogne-Franche-Comté.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q18578267|Bourgogne-Franche-Comté]]''
| ''[[:d:Q37776|Besançon]]''<br/>[[Dijon]]
| 47784 km²
| 2802670
| data-sort-value="2016" | 2016-01-01
| [[Íomhá:Bourgogne-Franche-Comté region locator map.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Íomhá:Blason fr Centre-Val de Loire.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q13947|Centre-Val de Loire]]''
| [[Orléans]]
| 39151 km²
| 2587031
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| [[Íomhá:Centre-Val de Loire in France 2016.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 6
|
| [[Grand Est]]
| [[Strasbourg]]
| 57433 km²
| 5563378
| data-sort-value="2016" | 2016-01-01
| [[Íomhá:Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine region locator map.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Íomhá:Coat of arms of Guadeloupe.svg|center|128px]]
| [[Guadalúip]]
| ''[[:d:Q167024|Basse-Terre]]''
| 1628 km²
| 384160
| data-sort-value="1946" | 1946-03-21
| [[Íomhá:Guadeloupe in France 2016.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Íomhá:Coat of arms of French Guiana, according to the original displayed at the Museum Franconie, at Cayenne.svg|center|128px]]
| [[Guáin na Fraince]]
| [[Cayenne]]
| 83534 km²
| 293996
| data-sort-value="1946" | 1946-03-21
| [[Íomhá:French Guiana (orthographic projection).svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Íomhá:Escutcheon fr region Hauts-de-France.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q18677767|Hauts-de-France]]''
| [[Lille]]
| 31813 km²
| 5992194
|
| [[Íomhá:Hauts-de-France region locator map.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Íomhá:Armoiries Réunion.svg|center|128px]]
| [[La Réunion]]
| ''[[:d:Q47045|Saint-Denis]]''
| 2512 km²
| 889679
| data-sort-value="1946" | 1946-03-21<br/>1973-03-08
| [[Íomhá:Département 974 in France.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 11
|
| [[Martinique]]
| ''[[:d:Q81621|Fort-de-France]]''
| 1128 km²
| 360630
| data-sort-value="1946" | 1946-03-21
| [[Íomhá:Martinique-CIA WFB Map.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Íomhá:Coat of Arms of Mayotte.svg|center|128px]]
| [[Mayotte]]
| ''[[:d:Q132676|Mamoudzou]]''<br/>''[[:d:Q846048|Dzaoudzi]]''
| 374 km²
| 320901
| data-sort-value="1974" | 1974
| [[Íomhá:Mayotte (orthographic projection).svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Íomhá:BlasonNouvelleAquitaine.svg|center|128px]]
| [[Nouvelle-Aquitaine]]
| [[Bordeaux]]
| 84061 km²
| 6150451
| data-sort-value="2016" | 2016-01-01
| [[Íomhá:Nouvelle-Aquitaine region locator map.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Íomhá:Blason région fr Pays-de-la-Loire.svg|center|128px]]
| [[Pays de la Loire]]
| [[Naoned]]
| 32082 km²
| 3907156
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| [[Íomhá:Pays de la Loire region locator map2.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Íomhá:Blason région fr Provence-Alpes-Côte d'Azur.svg|center|128px]]
| [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]]
| [[Marseille]]
| 31400 km²
| 5218960
| data-sort-value="1970" | 1970-01-11
| [[Íomhá:Provence-Alpes-Côte d'Azur region locator map2.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Íomhá:Armoiries Bretagne - Arms of Brittany.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q12130|an Bhriotáin]]''
| [[Rennes|Roazhon]]
| 27208 km²
| 3449370
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| [[Íomhá:Bretagne in France.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Íomhá:Coat of Arms of Corsica.svg|center|128px]]
| [[an Chorsaic]]
| [[Ajaccio]]
| 8680 km²
| 355486
| data-sort-value="1970" | 1970-01-11
| [[Íomhá:Corsica in France 2016.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 18
|
| [[Île-de-France]]
| [[Páras]]
| 12012 km²
| 12463067
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| [[Íomhá:Île-de-France in France 2016.svg|center|128px]]
|}
{{Wikidata list end}}
=== Réigiúin stairiúil ===
{{Wikidata list | SPARQL =
SELECT ?item ?itemLabel ?armas ?príomhchathairLabel ?daonra ?achar ?bunaíodh ?díscaoilte ?léarscáil WHERE {
# VALUES ?regionType { wd:Q36784 } # region, overseas
?item wdt:P31 wd:Q36784;
wdt:P36 ?príomhchathair;
wdt:P1082 ?daonra;
wdt:P2046 ?achar;
wdt:P242 ?léarscáil.
FILTER(EXISTS { ?item wdt:P576 ?díscaoilte. }) # exclude if there is an end date
OPTIONAL { ?item wdt:P94 ?armas. }
OPTIONAL { ?item wdt:P571 ?bunaíodh. }
OPTIONAL { ?item wdt:P576 ?díscaoilte. }
SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga". }
}
ORDER BY ?itemLabel
| columns = number:#, P94:Armas, label:Réigiún, P571:Bunaíodh, P576:Díscaoilte, P242:Léarscáil
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Armas
! Réigiún
! Bunaíodh
! Díscaoilte
! Léarscáil
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[Íomhá:Blason région fr Alsace.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q22010895|Alsace]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| data-sort-value="2015" | 2015-12-31
| [[Íomhá:Alsace region locator map.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Íomhá:Arms of Aquitaine and Guyenne.svg|center|128px]]
| [[An Acatáin]]
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| data-sort-value="2015" | 2015-12-31
| [[Íomhá:Aquitaine in France.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Íomhá:Blason Philippe II de Bourgogne.svg|center|128px]]
| [[An Bhurgúin]]
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| data-sort-value="2015" | 2015-12-31
| [[Íomhá:Bourgogne in France.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Íomhá:Blason de l'Auvergne.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q24082791|Auvergne]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| data-sort-value="2016" | 2016-01-01
| [[Íomhá:Auvergne region locator map.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Íomhá:Blason région fr Champagne-Ardenne.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q14103|Champagne-Ardenne]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| data-sort-value="2015" | 2015-12-31
| [[Íomhá:Champagne-Ardenne in France.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 6
|
| ''[[:d:Q17005|Languedoc-Roussillon]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| data-sort-value="2015" | 2015-12-31
| [[Íomhá:Languedoc-Roussillon in France.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 7
|
| [[Midi-Pyrénées]]
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| data-sort-value="2015" | 2015-12-31
| [[Íomhá:Midi-Pyrénées in France.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Íomhá:Blason Nord-Pas-De-Calais.svg|center|128px]]
| [[Nord-Pas-de-Calais]]
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| data-sort-value="2015" | 2015-12-31
| [[Íomhá:Nord-Pas-de-Calais in France.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Íomhá:BlasonPicardie.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q13950|Piocardaigh]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| data-sort-value="2015" | 2015-12-31
| [[Íomhá:Picardie in France.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Íomhá:Poitou-Charentes blason.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q17009|Poitou-Charentes]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| data-sort-value="2015" | 2015-12-31
| [[Íomhá:Poitou-Charentes region locator map.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Íomhá:Blason Rhône-Alpes Gendarmerie.svg|center|128px]]
| [[Rhône-Alpes]]
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| data-sort-value="2015" | 2015-12-31
| [[Íomhá:Rhône-Alpes region locator map.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Íomhá:Blason region fr Normandie.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q16961|an Normainn Uachtarach]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| data-sort-value="2015" | 2015-12-31
| [[Íomhá:Haute-Normandie region locator map.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Íomhá:Blason region fr Normandie.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q16954|an Normainn Íochtarach]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| data-sort-value="2015" | 2015-12-31
| [[Íomhá:Basse-Normandie region locator map.svg|center|128px]]
|}
{{Wikidata list end}}
== Réigiún na hIodáile + ==
: '' Féach [[Réigiúin na hIodáile]]
{{Wikidata list | SPARQL =
SELECT ?item ?itemLabel ?regionTypeLabel ?íomhá ?armas WHERE {
VALUES ?regionType { wd:Q16110 wd:Q1710033 } # autonomous or not
?item wdt:P31 ?regionType.
OPTIONAL {
?item wdt:P18 ?íomhá.
?item wdt:P94 ?armas.
}
SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,en". }
}
| columns = number:#, P94:Armas, label:Réigiún, ?regionTypeLabel:Cineál, P2046:Achar, P1082:Daonra
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Armas
! Réigiún
! Cineál
! Achar
! Daonra
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[Íomhá:Insigne Langobardiae.svg|center|128px]]
| [[an Lombaird]]
| réigiún san Iodáil
| 23863.65 km²
| 10067494
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Íomhá:Regione-Piemonte-Stemma.svg|center|128px]]
| [[Píodmant]]
| réigiún san Iodáil
| 25387 km²
| 4341375
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Íomhá:Valle d'Aosta-Stemma.svg|center|128px]]
| [[Valle d'Aosta]]
| réigiún féinrialaithe le reacht speisialta
| 3263.22 km²
| 125666
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Íomhá:Coat of arms of Trentino-South Tyrol.svg|center|128px]]
| [[Trentino-Tirol Theas|Trentino-An Tioróil Theas]]
| réigiún féinrialaithe le reacht speisialta
| 13606.87 km²
| 1072276
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Íomhá:Coat of Arms of Veneto.png|center|128px]]
| [[Veneto]]
| réigiún san Iodáil
| 18345.35 km²
| 4869830
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Íomhá:CoA of Friuli-Venezia Giulia.svg|center|128px]]
| [[Friuli-Venezia Giulia]]
| réigiún féinrialaithe le reacht speisialta
| 7862.3 km²
| 1215220
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Íomhá:Coat of arms of Liguria.svg|center|128px]]
| [[Liguria]]
| réigiún san Iodáil
| 5422 km²
| 1550640
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Íomhá:Regione-Emilia-Romagna-Stemma.svg|center|128px]]
| [[Emilia-Romagna]]
| réigiún san Iodáil
| 22123.09 km²
| 4459477
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Íomhá:Coat of arms of Tuscany.svg|center|128px]]
| [[An Tuscáin]]
| réigiún san Iodáil
| 22987.04 km²
| 3729641
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Íomhá:Coat of arms of Marche.svg|center|128px]]
| [[Marche]]
| réigiún san Iodáil
| 9694 km²
| 1522608
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Íomhá:Lazio Coat of Arms.svg|center|128px]]
| [[Lazio]]
| réigiún san Iodáil
| 17236 km²
| 5720536
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[Íomhá:Regione-Umbria-Stemma.svg|center|128px]]
| [[Umbria]]
| réigiún san Iodáil
| 8456 km²
| 852085
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[Íomhá:Regione-Abruzzo-Stemma.svg|center|128px]]
| [[Abruzzo]]
| réigiún san Iodáil
| 10831.84 km²
| 1308451
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[Íomhá:Regione-Campania-Stemma.svg|center|128px]]
| [[Campania]]
| réigiún san Iodáil
| 13670.95 km²
| 5786373
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[Íomhá:Regione-Molise-Stemma.svg|center|128px]]
| [[Molise]]
| réigiún san Iodáil
| 4438 km²
| 304285
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[Íomhá:Coat of Arms of Apulia.svg|center|128px]]
| [[Puglia]]
| réigiún san Iodáil
| 19540.9 km²
| 3866174
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[Íomhá:Regione-Basilicata-Stemma.svg|center|128px]]
| [[Basilicata]]
| réigiún san Iodáil
| 9994.61 km²
| 547579
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[Íomhá:Coat of arms of Calabria.svg|center|128px]]
| [[Calabria]]
| réigiún san Iodáil
| 15221.9 km²
| 1947131
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[Íomhá:Sardegna-Stemma.svg|center|128px]]
| [[an tSairdín]]
| réigiún féinrialaithe le reacht speisialta
| 23949 km²
| 1628384
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[Íomhá:Coat of arms of Sicily.svg|center|128px]]
| [[an tSicil]]
| réigiún féinrialaithe le reacht speisialta
| 25711 km²
| 4983478
|}
{{Wikidata list end}}
== Contaetha na Liotuáine +-- ==
: Féach [[Contaetha na Liotuáine]]
=== Contaetha reatha + ===
{{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel WHERE {
?item wdt:P31 wd:Q273789. # Sampla de 'Contae den Liotuáin'
FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?abolishedDate. }
SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,lt,en". }
}
ORDER BY ?itemLabel
| columns = number:#, P94:Armas, label:Contae, P2046:Achar, P1082:Daonra, P242:Íomhá
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Armas
! Contae
! Achar
! Daonra
! Íomhá
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[Íomhá:LTA Alytaus apskritis COA.svg|center|128px]]
| [[Contae Alytus]]
| 5425 km²
| 135367
| [[Íomhá:Alytus County in Lithuania.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 2
|
| ''[[:d:Q130536648|Contae Alytus (1915-1950)]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Íomhá:LTU Kauno apskritis COA.svg|center|128px]]
| [[Contae Kaunas]]
| 8089 km²
| 580333
| [[Íomhá:Kaunas County in Lithuania.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Íomhá:LTU Klaipėdos apskritis COA.svg|center|128px]]
| [[Contae Klaipėda]]
| 5209 km²
| 336104
| [[Íomhá:Klaipeda County in Lithuania.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Íomhá:Marijampole County COA.png|center|128px]]
| [[Contae Marijampolė]]
| 4463 km²
| 135891
| [[Íomhá:Marijampole County in Lithuania.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Íomhá:LTU Panevėžio apskritis COA.svg|center|128px]]
| [[Contae Panevėžys]]
| 7881 km²
| 211652
| [[Íomhá:Panevezys County in Lithuania.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Íomhá:Taurage County COA.png|center|128px]]
| [[Contae Tauragė]]
| 4411 km²
| 90652
| [[Íomhá:Taurage County in Lithuania.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Íomhá:Telsiai County COA.png|center|128px]]
| [[Contae Telšiai]]
| 4350 km²
| 131431
| [[Íomhá:Telsiai County in Lithuania.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Íomhá:Utena County COA.png|center|128px]]
| [[Contae Utena]]
| 7201 km²
| 125462
| [[Íomhá:Utena County in Lithuania.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Íomhá:LTU Vilniaus apskritis COA.svg|center|128px]]
| [[Contae Vilnius]]
| 9731 km²
| 851346
| [[Íomhá:Vilnius County in Lithuania.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Íomhá:Siauliai County COA.png|center|128px]]
| [[Contae Šiauliai]]
| 8540 km²
| 261764
| [[Íomhá:Siauliai County in Lithuania.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 12
|
| ''[[:d:Q12647259|Akmenės apskritis]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 13
|
| ''[[:d:Q111979105|Alytaus-Merkinės apskritis]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 14
|
| ''[[:d:Q16453825|Jonavos apskritis]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 15
|
| ''[[:d:Q12657989|Joniškio apskritis]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 16
|
| ''[[:d:Q16453882|Joniškėlio apskritis]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 17
|
| ''[[:d:Q12659034|Jūžintų apskritis]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 18
|
| ''[[:d:Q12660405|Kelmės apskritis]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 19
|
| ''[[:d:Q12661870|Kuršėnų apskritis]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 20
|
| ''[[:d:Q16457722|Bezirk Kėdainiai]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 21
|
| ''[[:d:Q16458268|Lazdijų apskritis]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 22
|
| ''[[:d:Q16464181|Mažeikių apskritis]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 23
|
| ''[[:d:Q12665851|Molėtų apskritis]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 24
|
| ''[[:d:Q16467965|Pabradės apskritis]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 25
|
| ''[[:d:Q16468295|Pajūrio apskritis]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 26
|
| ''[[:d:Q16468930|Pasvalio apskritis]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 27
|
| ''[[:d:Q16469827|Plungės apskritis]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 28
|
| ''[[:d:Q16470482|Radviliškio apskritis]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 29
|
| ''[[:d:Q16471914|Saldutiškio apskritis]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 30
|
| ''[[:d:Q12672582|Sedos apskritis]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 31
|
| ''[[:d:Q16472520|Skaudvilės apskritis]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 32
|
| ''[[:d:Q111980959|Tauragė County]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 33
|
| ''[[:d:Q111980964|Trakų apskritis]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 34
|
| ''[[:d:Q12676655|Varnių apskritis]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 35
|
| ''[[:d:Q12676708|Varėnos apskritis]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 36
|
| ''[[:d:Q16476252|Vilkijos apskritis]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 37
|
| ''[[:d:Q111980991|Zarasų apskritis]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 38
|
| ''[[:d:Q12679602|Šeduvos apskritis]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 39
|
| ''[[:d:Q12679746|Šiaulėnų apskritis]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 40
|
| ''[[:d:Q12679801|Šilalės apskritis]]''
|
|
|
|}
{{Wikidata list end}}
=== Contaetha agus a gcuid bardas ===
{{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel WHERE {
?item wdt:P31 wd:Q273789. # Sampla de 'Contae den Liotuáin'
FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?abolishedDate. }
SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,lt,en". }
}
ORDER BY ?itemLabel
| columns = number:#, P94:Armas, label:Contae, P150:Bardais
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Armas
! Contae
! Bardais
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[Íomhá:LTA Alytaus apskritis COA.svg|center|128px]]
| [[Contae Alytus]]
| ''[[:d:Q2069342|Lazdijai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q3685407|Alytus City Municipality]]''<br/>''[[:d:Q669649|Druskininkai municipality]]''<br/>''[[:d:Q769940|Alytus District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1351747|Varėna District Municipality]]''
|-
| style='text-align:right'| 2
|
| ''[[:d:Q130536648|Contae Alytus (1915-1950)]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Íomhá:LTU Kauno apskritis COA.svg|center|128px]]
| [[Contae Kaunas]]
| ''[[:d:Q1351768|Jonava District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q928938|Kaunas City Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2015893|Birštonas Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2069320|Kaišiadorys District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1351722|Kaunas District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q46786|Kėdainiai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q47090|Prienai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2069355|Raseiniai District Municipality]]''
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Íomhá:LTU Klaipėdos apskritis COA.svg|center|128px]]
| [[Contae Klaipėda]]
| ''[[:d:Q3685409|Klaipeda City Municipality Council]]''<br/>''[[:d:Q3685410|Palanga City Municipality]]''<br/>''[[:d:Q27892|Neringa]]''<br/>''[[:d:Q141132|Klaipėda District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q156560|Kretinga Municipality]]''<br/>''[[:d:Q282098|Šilutė District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q219115|Skuodas District Municipality]]''
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Íomhá:Marijampole County COA.png|center|128px]]
| [[Contae Marijampolė]]
| ''[[:d:Q1461987|Kalvarija Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1461972|Kazlų Rūda Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1931377|Marijampolė Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2021307|Šakiai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2021318|Vilkaviškis District Municipality]]''
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Íomhá:LTU Panevėžio apskritis COA.svg|center|128px]]
| [[Contae Panevėžys]]
| ''[[:d:Q2089791|Kupiškis District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q3685412|Panevėžys City Municipality]]''<br/>''[[:d:Q763504|Biržai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1351758|Panevėžys District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1461920|Pasvalys District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q766969|Rokiškis District Municipality]]''
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Íomhá:Taurage County COA.png|center|128px]]
| [[Contae Tauragė]]
| ''[[:d:Q2071640|Tauragė District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2089815|Jurbarkas District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2283574|Pagėgiai Municipality]]''<br/>''[[:d:Q677400|Šilalė District Municipality]]''
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Íomhá:Telsiai County COA.png|center|128px]]
| [[Contae Telšiai]]
| ''[[:d:Q712011|Rietavas Municipality]]''<br/>''[[:d:Q588916|Telšiai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q404943|Plungė District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q313132|Mažeikiai District Municipality]]''
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Íomhá:Utena County COA.png|center|128px]]
| [[Contae Utena]]
| ''[[:d:Q2558824|Visaginas Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2069330|Ignalina District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2089785|Molėtai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2089798|Utena District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q664415|Zarasai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2089772|Anykščiai District Municipality]]''
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Íomhá:LTU Vilniaus apskritis COA.svg|center|128px]]
| [[Contae Vilnius]]
| ''[[:d:Q2089777|Elektrėnai Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1799182|Šalčininkai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q58882|Širvintos District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1813849|Švenčionys District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1987743|Trakai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q68929|Ukmergė District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q118903|Vilnius District Municipality]]''
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Íomhá:Siauliai County COA.png|center|128px]]
| [[Contae Šiauliai]]
| ''[[:d:Q134712|Šiauliai]]''<br/>''[[:d:Q1023041|Akmenė District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q610133|Joniškis District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1387044|Kelmė District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1657116|Pakruojis District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1755961|Radviliškis District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1417346|Šiauliai District Municipality]]''
|-
| style='text-align:right'| 12
|
| ''[[:d:Q12647259|Akmenės apskritis]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 13
|
| ''[[:d:Q111979105|Alytaus-Merkinės apskritis]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 14
|
| ''[[:d:Q16453825|Jonavos apskritis]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 15
|
| ''[[:d:Q12657989|Joniškio apskritis]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 16
|
| ''[[:d:Q16453882|Joniškėlio apskritis]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 17
|
| ''[[:d:Q12659034|Jūžintų apskritis]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 18
|
| ''[[:d:Q12660405|Kelmės apskritis]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 19
|
| ''[[:d:Q12661870|Kuršėnų apskritis]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 20
|
| ''[[:d:Q16457722|Bezirk Kėdainiai]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 21
|
| ''[[:d:Q16458268|Lazdijų apskritis]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 22
|
| ''[[:d:Q16464181|Mažeikių apskritis]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 23
|
| ''[[:d:Q12665851|Molėtų apskritis]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 24
|
| ''[[:d:Q16467965|Pabradės apskritis]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 25
|
| ''[[:d:Q16468295|Pajūrio apskritis]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 26
|
| ''[[:d:Q16468930|Pasvalio apskritis]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 27
|
| ''[[:d:Q16469827|Plungės apskritis]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 28
|
| ''[[:d:Q16470482|Radviliškio apskritis]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 29
|
| ''[[:d:Q16471914|Saldutiškio apskritis]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 30
|
| ''[[:d:Q12672582|Sedos apskritis]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 31
|
| ''[[:d:Q16472520|Skaudvilės apskritis]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 32
|
| ''[[:d:Q111980959|Tauragė County]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 33
|
| ''[[:d:Q111980964|Trakų apskritis]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 34
|
| ''[[:d:Q12676655|Varnių apskritis]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 35
|
| ''[[:d:Q12676708|Varėnos apskritis]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 36
|
| ''[[:d:Q16476252|Vilkijos apskritis]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 37
|
| ''[[:d:Q111980991|Zarasų apskritis]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 38
|
| ''[[:d:Q12679602|Šeduvos apskritis]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 39
|
| ''[[:d:Q12679746|Šiaulėnų apskritis]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 40
|
| ''[[:d:Q12679801|Šilalės apskritis]]''
|
|}
{{Wikidata list end}}
=== Iar-chontaetha ===
{{Wikidata list | SPARQL =
SELECT ?item ?itemLabel ?tírLabel ?lonnaitheLabel ?abolishedDate WHERE {
?item wdt:P31 wd:Q273789; # Sampla de 'Contae den Liotuáin'
wdt:P576 ?abolishedDate.
OPTIONAL { ?item wdt:P17 ?tír. }
OPTIONAL { ?item wdt:P131 ?lonnaithe. }
FILTER EXISTS { ?item wdt:P576 ?abolishedDate. }
SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],lt". }
}
ORDER BY ?itemLabel
| columns = number:#, label:Contae, P17:Tír, P131:Lonnaithe, P576:Díscaoilte
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Contae
! Tír
! Lonnaithe
! Díscaoilte
|-
| style='text-align:right'| 1
| ''[[:d:Q12648953|condáu d'Anykščiai]]''
| [[Comhlathas na Polainne - na Liotuáine]]<br/>[[an tAontas Sóivéadach]]
| ''[[:d:Q2981281|Brasław Voivodeship]]''
| data-sort-value="1950" | 1950
|-
| style='text-align:right'| 2
| ''[[:d:Q12651075|Біржаўскі павет]]''
| [[an Liotuáin]]<br/>[[an tAontas Sóivéadach]]
| ''[[:d:Q173761|Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Liotuáine]]''
| data-sort-value="1950" | 1950
|-
| style='text-align:right'| 3
| ''[[:d:Q12657477|Jociai County]]''
|
|
| data-sort-value="1915" | 1915-12-15
|-
| style='text-align:right'| 4
| ''[[:d:Q12658750|condáu de Jurbarkas]]''
| [[an tAontas Sóivéadach]]
| ''[[:d:Q173761|Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Liotuáine]]''
| data-sort-value="1950" | 1950
|-
| style='text-align:right'| 5
| ''[[:d:Q12659218|Kaišiadorių apskritis]]''
|
|
| data-sort-value="1950" | 1950-06-20
|-
| style='text-align:right'| 6
| ''[[:d:Q111980911|Kaunas County]]''
|
| ''[[:d:Q570767|Ober Ost]]''<br/>''[[:d:Q8272919|Republic of Lithuania]]''<br/>''[[:d:Q12660027|Kreisgebiet Kauen-Land]]''<br/>''[[:d:Q173761|Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Liotuáine]]''
| data-sort-value="1950" | 1950-06-20
|-
| style='text-align:right'| 7
| ''[[:d:Q12661364|Крэтынгскі павет]]''
| ''[[:d:Q570767|Ober Ost]]''<br/>''[[:d:Q156031|Reichskommissariat Ostland]]''<br/>[[an tAontas Sóivéadach]]
| ''[[:d:Q173761|Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Liotuáine]]''
| data-sort-value="1950" | 1950-06-20
|-
| style='text-align:right'| 8
| ''[[:d:Q16457463|condáu de Kupiškis]]''
| [[Impireacht na Gearmáine]]<br/>[[an Liotuáin]]<br/>[[an tAontas Sóivéadach]]
|
| data-sort-value="1950" | 1950
|-
| style='text-align:right'| 9
| ''[[:d:Q16471377|condáu de Rokiškis]]''
| [[Impireacht na Gearmáine]]<br/>[[an Liotuáin]]<br/>[[an tAontas Sóivéadach]]
| [[an Liotuáin]]
| data-sort-value="1950" | 1950
|-
| style='text-align:right'| 10
| ''[[:d:Q111980971|Utenos apskritis]]''
|
| ''[[:d:Q173761|Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Liotuáine]]''
| data-sort-value="1950" | 1950-06-20
|-
| style='text-align:right'| 11
| ''[[:d:Q11825689|condáu de Valkininkai]]''
| [[an Liotuáin]]
|
| data-sort-value="1940" | 1940
|-
| style='text-align:right'| 12
| ''[[:d:Q111980982|Vilnius County]]''
| [[an Liotuáin]]<br/>[[an tAontas Sóivéadach]]
|
| data-sort-value="1950" | 1950
|-
| style='text-align:right'| 13
| ''[[:d:Q16477303|Vėžaičių apskritis]]''
| [[Impireacht na Gearmáine]]
| ''[[:d:Q570767|Ober Ost]]''
| data-sort-value="1919" | 1919
|-
| style='text-align:right'| 14
| ''[[:d:Q16477803|Шацкі павет]]''
| [[an Liotuáin]]<br/>[[an tAontas Sóivéadach]]
| ''[[:d:Q173761|Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Liotuáine]]''<br/>''[[:d:Q12660027|Kreisgebiet Kauen-Land]]''
| data-sort-value="1950" | 1950
|-
| style='text-align:right'| 15
| ''[[:d:Q16478334|Širvintų apskritis]]''
|
|
| data-sort-value="1950" | 1950-06-20
|-
| style='text-align:right'| 16
| ''[[:d:Q12680347|Švėkšnos apskritis]]''
|
|
| data-sort-value="1915" | 1915-11-15
|}
{{Wikidata list end}}
mpf2zsajhwm27l8rwa3ozhtn4gdm0tw
Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Natura 2000
2
120601
1328688
1328239
2026-09-26T02:46:18Z
ListeriaBot
25319
Wikidata list updated [V2]
1328688
wikitext
text/x-wiki
* Tá an focal "item" de dhíth ón mbot, is amhlaidh... tá!
* An eochairfhocal é "Label"? Is .
* Ní fheictear anseo go díreach na torthaí SQL, ach ina ionad sin, céard a dhéanann an bot leo, mar shampla ?item -> <nowiki>[[:d:?item|?item]]</nowiki>
{{Wikidata list | sparql =
SELECT ?item ?itemLabel ?can2000 {
# P3425=(Comhartha) Aitheantas Nature 2000
# P17=tír, Q27=Éire
?item wdt:P3425 ?can2000;
wdt:P17 wd:Q27.
# label
SERVICE wikibase:label {
bd:serviceParam wikibase:language "ga".
}
}
| columns = number:#, label:Alt, P7959:Contae, P18:Íomhá, P3425:Natura 2000
| links = local
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Alt
! Contae
! Íomhá
! Natura 2000
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[Loch Iascaigh]]
| [[Contae Dhún na nGall]]
| [[Íomhá:Lough Eske sud est.jpg|center|128px]]
| [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0000163 IE0000163]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Páirc Náisiúnta Shléibhte Chill Mhantáin]]
| [[Contae Chill Mhantáin]]
| [[Íomhá:Wicklow Mountains National Park Information Office.jpg|center|128px]]
| [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0002122 IE0002122]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[An Abhainn Mhór]]
| [[Contae Phort Láirge]]
| [[Íomhá:IMG BlackwaterBridge3720rz.jpg|center|128px]]
| [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0002170 IE0002170]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Portach Chlóirthigh|Dúlra Phortach Chlóirthigh]]
| [[Contae Uíbh Fhailí]]
| [[Íomhá:Clara bog boardwalk. 07.jpg|center|128px]]
| [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0000572 IE0000572]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Bá Bhaile Dúill|Bá Baile Dúill]]
| [[Contae Bhaile Átha Cliath]]
| [[Íomhá:The View from Strand Road Baldoyle - geograph.org.uk - 181928.jpg|center|128px]]
| [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0000199 IE0000199]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Gleann Dá Ghrua]]
| [[Contae Chill Mhantáin]]
| [[Íomhá:Glen walk way.JPG|center|128px]]
| [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0000719 IE0000719]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[An Sliabh Riabhach]]
| [[Contae Luimnigh]]
| [[Íomhá:Black Rock on the Ballyhoura Mountain Range - geograph.org.uk - 1103684.jpg|center|128px]]
| [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0002036 IE0002036]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Loch Uí Ghadhra]]
| [[Contae Shligigh]]
| [[Íomhá:Lough Gara 1.jpg|center|128px]]
| [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0004048 IE0004048]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Inbhear Bhaile Roiséir]]
| [[Contae Bhaile Átha Cliath]]
| [[Íomhá:View of Rogerstown Estuary.jpg|center|128px]]
| [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0000208 IE0000208]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Loch Coirib]]
| [[Contae na Gaillimhe]]
| [[Íomhá:Loughcorrib.jpg|center|128px]]
| [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0004042 IE0004042]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Coill Chnoc Sinche]]
| [[Contae Chill Mhantáin]]
| [[Íomhá:Plants on damp bankside in Knocksink woods.jpg|center|128px]]
| [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0000725 IE0000725]
|}
{{Wikidata list end}}
fuabrffac213877iwb8hp8aphawc684
Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Ballstáit den AE
2
120719
1328689
1328257
2026-09-26T04:39:09Z
ListeriaBot
25319
Wikidata list updated [V2]
1328689
wikitext
text/x-wiki
* [[Ballstát den Aontas Eorpach]]
{{Wikidata list | SPARQL =
SELECT ?item ?itemLabel ?amTosaigh ?amDeiridh ?oti ?otiDáta
{
?item wdt:P463 wd:Q458; # cuid de AE
wdt:P31 wd:Q6256; # sample de tír
p:P463 ?ballRts.
?ballRts ps:P463 wd:Q458.
OPTIONAL { ?ballRts pq:P580 ?amTosaigh }
OPTIONAL { ?ballRts pq:P582 ?amDeiridh }
# fo-iarratas le haghaidh OTI leis an dáta is déanaí is déanaí
{
SELECT ?item (MAX(?dáta) AS ?uasDáta) WHERE {
?item p:P2131 ?otiRts.
?otiRts pq:P585 ?dáta.
}
GROUP BY ?item
}
# OTI le dáta is déanaí
?item p:P2131 ?otiRts.
?otiRts ps:P2131 ?oti;
pq:P585 ?otiDáta.
FILTER(?otiDáta = ?uasDáta)
# label service
SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga, en". }
}
ORDER BY DESC(?itemLabel)
| columns = number:#, item:Qid, P297:Cód, label:Tír, ?amTosaigh:Am tosaigh, ?amDeiridh:Am deiridh, P1082:Daonra, P2046:Achar, P38:Airgeadra, ?oti:OTI, ?otiDáta:Dáta OTI, P1081:IFD, P37:Teanga
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Qid
! Cód
! Tír
! Am tosaigh
! Am deiridh
! Daonra
! Achar
! Airgeadra
! OTI
! Dáta OTI
! IFD
! Teanga
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[:d:Q27|Q27]]
| [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:IE IE]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
| 1973-01-01
|
| 5149139
| 69797 km²
| [[Euro]]
| 529244870223
| 2022-01-01
| 0.945
| [[an Ghaeilge]]<br/>[[An Béarla|Béarla]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[:d:Q55|Q55]]
|
| [[an Ísiltír]]
| 1957-03-25
|
| 17942942
| 37378 km²
| [[Euro]]
| 991114635529
| 2022-01-01
| 0.931
| [[an Ollainnis]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[:d:Q34|Q34]]
| [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:SE SE]
| [[an tSualainn]]
| 1995-01-01
|
| 10609460
| 447425.16 km²
| ''[[:d:Q122922|krona na Sualainne]]''
| 585939170124
| 2022-01-01
| 0.947
| [[an tSualainnis]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[:d:Q214|Q214]]
| [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:SK SK]
| [[an tSlóvaic]]
| 2004-05-01
|
| 5409407
| 49033.720839 km²
| [[Euro]]
| 115468803972
| 2022-01-01
| 0.848
| [[an tSlóvaicis]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[:d:Q215|Q215]]
| [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:SI SI]
| [[an tSlóivéin]]
| 2004-05-01
|
| 2066880
| 20271 km²
| [[Euro]]
| 62117768015
| 2022-01-01
| 0.918
| [[an tSlóivéinis]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[:d:Q213|Q213]]
| [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:CZ CZ]
| [[An tSeic|an tSeicia]]
| 2004-05-01
|
| 10909500
| 78871 km²
| ''[[:d:Q131016|koruna na Seice]]''
| 250681000000
| 2019-01-01
| 0.889
| [[an tSeicis]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[:d:Q28|Q28]]
| [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:HU HU]
| [[an Ungáir]]
| 2004-05-01
|
| 9603634
| 93011.4 km²
| ''[[:d:Q47190|forint na hUngáire]]''
| 181848022230
| 2021-01-01
| 0.846
| [[an Ungáiris]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[:d:Q29|Q29]]
| [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:ES ES]
| [[an Spáinn]]
| 1986-01-01
|
| 48592909
| 505990 km²
| [[Euro]]
| 1397509272054
| 2022-01-01
| 0.905
| [[an Spáinnis]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[:d:Q218|Q218]]
| [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:RO RO]
| [[an Rómáin]]
| 2007-01-01
|
| 19053815
| 238397 km²
| ''[[:d:Q131645|leu na Rómáine]]''
| 301261582924
| 2022-01-01
| 0.821
| [[an Rómáinis]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[:d:Q145|Q145]]
| [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:GB GB]
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]]
| 1973-01-01
| 2020-01-31
| 67326569
| 242495 km²
| [[punt steirling]]
| 3070667732359
| 2022-01-01
| 0.929
| [[An Béarla|Béarla]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[:d:Q45|Q45]]
| [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:PT PT]
| [[an Phortaingéil]]
| 1986-01-01
|
| 10347892
| 92225 km²
| [[Euro]]
| 251945377529
| 2022-01-01
| 0.866
| [[an Phortaingéilis]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[:d:Q36|Q36]]
| [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:PL PL]
| [[an Pholainn]]
| 2004-05-01
|
| 37563071
| 312683 km²
| ''[[:d:Q123213|złoty]]''
| 688176605955
| 2022-01-01
| 0.906 am ar leith
| [[an Pholainnis]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[:d:Q40|Q40]]
| [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:AT AT]
| [[an Ostair]]
| 1995-01-01
|
| 8979894
| 83878.99 km²
| [[Euro]]
| 511685203845
| 2023-01-01
| 0.916
| [[an Ghearmáinis]]<br/>''[[:d:Q36668|teanga chomharthaíochta na hOstaire]]''
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[:d:Q37|Q37]]
| [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:LT LT]
| [[an Liotuáin]]
| 2004-05-01
|
| 2860002
| 65300 km²
| [[Euro]]
| 70334299008
| 2022-01-01
| 0.875
| [[an Liotuáinis]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[:d:Q211|Q211]]
| [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:LV LV]
| [[an Laitvia]]
| 2004-05-01
|
| 1845096
| 64593.77 km²<br/>61760.39 km²
| [[Euro]]
| 41153912663
| 2022-01-01
| 0.863
| [[an Laitvis]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[:d:Q38|Q38]]
| [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:IT IT]
| [[an Iodáil]]
| 1957-03-25
|
| 58850717
| 302068 km²
| [[Euro]]
| 2010431598465
| 2022-01-01
| 0.895
| [[an Iodáilis]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[:d:Q41|Q41]]
| [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:GR GR]
| [[an Ghréig]]
| 1981-01-01
|
| 10482487
| 131957 km²
| [[Euro]]
| 219065872466
| 2022-01-01
| 0.887
| [[an Ghréigis]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[:d:Q183|Q183]]
| [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:DE DE]
| [[an Ghearmáin]]
| 1958-01-01
|
| 83577140
| 357587.77 km²
| [[Euro]]
| 4121200000000
| 2023-01-01
| 0.942
| [[an Ghearmáinis]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[:d:Q142|Q142]]
| [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:FR FR]
| [[an Fhrainc]]
| 1957-03-25
|
| 68605616
| 643801 km²
| [[Euro]]<br/>''[[:d:Q214393|franc CFP]]''
| 2782905325625
| 2022-01-01
| 0.903
| [[an Fhraincis]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[:d:Q33|Q33]]
| [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:FI FI]
| [[an Fhionlainn]]
| 1995-01-01
|
| 5652881
| 338478.34 km²
| [[Euro]]
| 280825957768
| 2022-01-01
| 0.94
| [[an Fhionlainnis]]<br/>[[an tSualainnis]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[:d:Q191|Q191]]
| [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:EE EE]
| [[an Eastóin]]
| 2004-05-01
|
| 1369995
| 45335 km²
| [[Euro]]
| 38100812959
| 2022-01-01
| 0.89
| [[an Eastóinis]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[:d:Q35|Q35]]
| [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:DK DK]
| [[an Danmhairg]]
| 1973-01-01
|
| 5822863
| 42925.46 km²
| ''[[:d:Q25417|krone na Danmhairge]]''
| 395403906582
| 2022-01-01
| 0.929
| [[an Danmhairgis]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[:d:Q224|Q224]]
| [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:HR HR]
| [[an Chróit]]
| 2013-07-01
|
| 3871833
| 56594 km²
| [[Euro]]
| 70964606465
| 2022-01-01
| 0.858
| [[an Chróitis]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[:d:Q229|Q229]]
| [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:CY CY]
| [[an Chipir]]
| 2004-05-01
|
| 1344976
| 9242.45 km²
| [[Euro]]
| 28439052741
| 2022-01-01
| 0.896
| ''[[:d:Q36510|an Nua-Ghréigis]]''<br/>[[an Tuircis]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[:d:Q219|Q219]]
| [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:BG BG]
| [[an Bhulgáir]]
| 2007-01-01
|
| 6423207
| 110993.6 km²
| [[Euro]]
| 102407653020
| 2023-01-01
| 0.799
| [[an Bhulgáiris]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[:d:Q31|Q31]]
| [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:BE BE]
| [[an Bheilg]]
| 1957-03-25
|
| 11825551
| 30688 km²
| [[Euro]]
| 644782756682
| 2023-01-01
| 0.937
| [[an Ollainnis]]<br/>[[an Fhraincis]]<br/>[[an Ghearmáinis]]
|-
| style='text-align:right'| 27
| [[:d:Q233|Q233]]
| [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:MT MT]
| [[Málta]]
| 2004-05-01
|
| 553214
| 316 km²
| [[Euro]]
| 17765270015
| 2022-01-01
| 0.918
| [[an Mháltais]]<br/>[[An Béarla|Béarla]]
|-
| style='text-align:right'| 28
| [[:d:Q32|Q32]]
| [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:LU LU]
| [[Lucsamburg]]
| 1957-03-25
|
| 690959
| 2593.05 km²
| [[Euro]]
| 82274812251
| 2022-01-01
| 0.93
| [[an Lucsambuirgis]]<br/>[[an Fhraincis]]<br/>[[an Ghearmáinis]]
|}
{{Wikidata list end}}
q5185qw7l8qqdgt6f8chuw04qu56pzm
Stair na hÉireann (1169-1536)
0
121059
1328618
1309019
2026-09-25T12:20:20Z
InternetArchiveBot
47196
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
1328618
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
[[Íomhá:Ireland tower house near quin county clare.jpg | thumb | Túrtheach gar do {{h|Cuinche}}, [[Contae an Chláir]], lena leithéid a neartaigh na Normannaigh a gcuid cumhachta i nÉirinn.]]
[[Íomhá:TrimCastle.jpg | thumb | 200px | Foirgneamh mór den tréimhse seo is ea [[Caisleán Bhaile Átha Troim]].]]
Clúdaíonn [[stair na hÉireann]] idir na blianta 1169–1536 an tréimhse ó theacht na [[Cambra-Normannach]]<ref group=n name=Duffy /> go réimse [[Anraí VIII Shasana]], a rinne féin ina [[Ríoghacht Éireann|Rí Éireann]].
Agus [[Concas na Normannach ar Shasana|Sasana tógtha]] acu, rinne na Normannaigh [[ionradh na Normannach ar Éirinn|ionradh ar Éirinn]] idir na blianta 1169–1172. Bunaíodh a [[Tiarnas na hÉireann]] agus [[Rí Shasana]] ag a bharr, agus ghlac na barúin Normannacha seilbh ar an talamh. Le himeacht ama, áfach, laghdaíodh riail na Sasanach go críocha darbh ainm [[an Pháil]], idir {[[Baile Átha Cliath]] agus [[Dún Dealgan]].<ref name=bbcni/> In áiteanna eile ar fud na tíre, d'éirigh na tiarnaí [[Gall-Ghaeil]] "níos Gaelaí ná na [[Gaeil]] féin".
== Nótaí ==
{{reflist | group=n | refs =
<ref group=n name=Duffy>Dar le Seán Duffy in ''Medieval Ireland'', ll. 58–59: ''"there is no contemporary depiction of it [the invasion] as Anglo-Norman or Cambro-Norman, or, for that matter, Anglo-French or Anglo-Continental. Such terms are modern concoctions, convenient shorthands, which serve to emphasize the undoubted fact that those who began to settle in Ireland at this point were not of any one national or ethnic origin".</ref>
}}
== Tagairtí ==
{{reflist | refs =
<ref name=bbcni>{{lua idirlín | url = http://www.bbc.co.uk/northernireland/ashorthistory/archive/topic45.shtml | teideal = Northern Ireland – A Short History | foilsitheoir = BBC | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20121110223628/http://www.bbc.co.uk/northernireland/ashorthistory/archive/topic45.shtml | archive-date = 10ú Samhain 2012 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20121110223628/http://www.bbc.co.uk/northernireland/ashorthistory/archive/topic45.shtml | archivedate = 2012-11-10 | dátarochtana = 2025-09-24}}</ref>
}}
[[Catagóir:Stair na hÉireann]]
{{síol-ie}}
r5dacxc9qr5z3oly1wdha7orqqis4g4
Foclóir téarmaí luibheolaíochta
0
123407
1328691
1328493
2026-09-26T08:50:56Z
Conan Wolff
51812
síológ - seedling
1328691
wikitext
text/x-wiki
{{Teimpléad:Athbhreithniú}}
Míníonn an foclóir téarmaí luibheolaíochta seo téarmaí luibheolaíochta.
==A==
*'''achtanamorfach''' (''actinomorphic'' as Béarla)<ref>“achtanamorfach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/achtanamorfach/ga/</ref>[[File:Fragaria vesca2.jpg|thumb|right|120px|Bláth achtanamorfach de ''[[Fragaria vesca]]'']]</br>Bíonn bláthanna aictiomorfacha ga-shiméadrach.<ref>Eckel, P. M. (n.d.). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 1, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=actinomorphic</ref>
<!--*'''acraifil''' (''acrophyll'' as Béarla)</br>Duilleoga rialta de phlanda aibí, a tháirgtear os cionn an bhoinn, murab ionann is an bhasaifil.-->
*'''aicéin''' (''achene'' as Béarla)<ref>“aicéin.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aic%C3%A9in/ga/</ref></br>Is toradh tirim, neamhoscailte, aon-shíolach é aicéin. Níl an síol ceangailte de bhalla an toraidh ach ag pointe amháin. Fásann an toradh ó ubhagán uachtarach aon-sheoimrín.<ref name = "FTG Fruit type Glossary">Glossary Fruit type. (2007). Fairchild Tropical Botanic Garden Virtual Herbarium (FTG). Retrieved April 18, 2026, from http://www.virtualherbarium.org/glossary/glossary.php?cid=65</ref>
*'''aindréiciam''' (''androecium'' as Béarla)<ref>“aindréiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 7, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aindr%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an aindréiciam an téarma comhchoiteann do na horgáin atáirgthe fireanna sa bhláth, atá comhdhéanta de na staimín.<ref>Androecium, stamen, staminate, staminode. (2026, February 23). Master Gardeners of Northern Virginia. Retrieved March 7, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/androecium-stamen-staminate/</ref>
{{Il-íomhánna
| align = left
| direction = horizontal
| total_width = 180
| header =
| image1 = 2020 year. Herbarium. Alchemilla vulgaris. img-014.jpg
| alt1 =
| caption1 = onn-aiseach
| image2 = 2020 year. Herbarium. Alchemilla vulgaris. img-008.jpg
| alt2 =
| caption2 = all-aiseach
}}
*'''all-aiseach''' (''abaxial'' as Béarla)<ref>“all-aiseach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/all-aiseach/ga/</ref></br>Aidiacht, a bhfuil a treo urchomhaireach le treo na haise (= taobh íochtair).<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" />
<!--*'''andragíneafór''' (''androgynophore'' as Béarla)</br>Gas ar a bhfuil an t-aindréiciam agus an gínéiciam de bhláth os cionn leibhéal ionsáite an pheirianta.-->
<!--*'''andramoinéiciach''' (''andromonoecious'' as Béarla)</br>Córas annamh pórúcháin plandaí é andramoinéiciach ina dtáirgeann planda aonair bláthanna fireanna agus déghnéasacha araon.-->
<!--*'''andrafór''' (''androphore'' as Béarla)</br>An gas nó an colún a thacaíonn leis na staimíní i mbláthanna áirithe.-->
*'''angaispeirm''' (''angiosperm'' as Béarla)<ref>“angaispeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/angaispeirm/ga/</ref>[[File:Okra (Abelmoschus esculentus) cross-section - 20080613.png|thumb|right|120px|In angaispeirm, bíonn na ubhúlaigh faoi iamh i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer" />]]</br>Is grúpa plandaí iad na angiospermaigh a bhfuil ubhúlach acu atá iata i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer">Bedecktsamer. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved March 1, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/bedecktsamer/7737</ref>
==B==
*'''baictéar fosaithe nítrigine''' (''nitrogen-fixing bacterium'' as Béarla)<ref name = "fosú nítrigine">“fosú nítrigine.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 19, 2026, from https://www.tearma.ie/q/fos%C3%BA%20n%C3%ADtrigine/ga/</ref></br>Úsáideann baictéar fosaithe nítrigine einsím chun nítrigin atmaisféarach ({{Chem2|N2|auto=1}}) a thiontú go amóinia ({{Chem2|NH3|auto=1}}).<ref name = "Wagner, 2011">Wagner, S. C. (2011). Biological Nitrogen Fixation. Nature Education. Retrieved September 19, 2026, from https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/biological-nitrogen-fixation-23570419/</ref>
*'''baictéar nóidín''' (''nodule bacterium'' as Béarla)<ref name = "nóidín">“nóidín.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 19, 2026, from https://www.tearma.ie/q/n%C3%B3id%C3%ADn/ga/</ref></br>Déanann baictéir nóidín, amhail ''[[Rhizobium]]'' nó ''[[Bradyrhizobium]]'', coilíniú ar na fréamhacha agus cruthaíonn siad nóidíní. Maireann na baictéir sna nóidíní. Soláthraíonn na fosaitheoirí nítrigine seo nítrigin don phlanda.<ref name = "Wagner, 2011" />
*'''barraimsitheach''' (''acropetal'' as Béarla)<ref>“barraimsitheach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/barraimsitheach/ga/</ref></br>Ciallaíonn an téarma ''barraimsitheach'' go dtosaíonn rud ag fás nó ag forbairt ag an mbun agus go leanann sé aníos i dtreo an bharr.<ref name = "Tropical Forages Glossary">Cook BG, Pengelly BC, Schultze-Kraft R, Taylor M, Burkart S, Cardoso Arango JA, González Guzmán JJ, Cox K, Jones C, Peters M. & International Center for Tropical Agriculture (CIAT), Cali, Colombia and International Livestock Research Institute (ILRI), Nairobi, Kenya. (2020). Glossary. Tropical Forages: An Interactive Selection Tool. 2nd and Revised Edn. Retrieved April 18, 2026, from https://tropicalforages.info/text/entities/glossary.htm</ref>
*'''bláthra''' (''inflorescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra">“bláthra.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/bl%C3%A1thra/ga/</ref></br>Is grúpa bláthanna é bláthra.<ref name = "UCMP, 2009" />
*'''bleib''' (''bulb'' as Béarla)<ref>“bleib.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/bleib/ga/</ref>[[File:White onion cross section.jpg|thumb|right|70px|bleib]]</br>Is gas faoi thalamh modhnaithe é bleibe, atá timpeallaithe ag duilleoga modhnaithe.<ref>What is a bulb? (2020, March 17). Michigan State University Extension. Retrieved February 28, 2026, from https://www.canr.msu.edu/news/what-is-a-bulb</ref>
*'''bliantóg''' (''annual plant'' as Béarla)<ref>“bliantóg.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/bliant%C3%B3g/ga/</ref></br>Bláthaíonn agus faigheann bliantóg bás i mbliain amháin.<ref name = "Jessop et al., 2011" />
[[File:Sorbus aucuparia vaisiai, 2006-0823.jpg|thumb|left|120px|Bréagthorthaí ''[[Sorbus aucuparia]]'']]
*'''bréagthoradh''' (''accessory fruit'' as Béarla)<ref>“bréagthoradh.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 5, 2026, from https://www.tearma.ie/q/br%C3%A9agthoradh/ga/</ref></br> Is cineál toraidh é bréagthoradh a fhorbraíonn ó struchtúir cairpéil agus eachtarcairpéil araon.<ref name = "Bobrov & Romanov, 2019" />
==C==
*'''clóraplast''' (''chloroplast'' as Béarla)<ref name = "clóraplast">clóraplast. (n.d.-b). Gaois Research Group. Retrieved March 14, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/620910</ref></br>Is orgánaid cheallach plandaí é an [[clóraplast]] a dhéanann an [[fótaisintéis]].<ref name = "clóraplast" />
{{Il-íomhánna
| align = left
| direction = horizontal
| total_width = 180
| header =
| image1 = Inflorescences Corymb Kwiatostan BaldachGrono.svg
| alt1 =
| caption1 = coirím raicéimeach<!-- racemose corymb -->
| image2 = Schirmrispe (inflorescence).svg
| alt2 =
| caption2 = coirím címeach<!-- cymose corymb -->
}}
*'''coirím''' (''corymb'' as Béarla)<ref>“coirím.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 19, 2026, from https://www.tearma.ie/q/coir%C3%ADm/ga/</ref></br>Is cineál bláthra é coirím ina dtosaíonn na craobhacha ó phointí difriúla, ach sroicheann siad an airde chéanna.<ref name = "Jessop et al., 2011" />
*'''coirt''' (''bark'' as Béarla)<ref>“coirt.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/coirt/ga/</ref></br>Is í an choirt an ciseal seachtrach cosanta de fhréamhacha agus gais plandaí adhmadacha.<ref name = "Hodgkiss, 2019" />
*'''colúinín''' (''columella'' as Béarla)<ref>“colúinín.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved June 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/col%C3%BAin%C3%ADn/ga/</ref></br>Is colún beag fíocháin é colúinín atá i lár capsúl.<ref name = "UCMP, 2009" />
*'''comhsheipealach''' (''gamosepalous'' as Béarla)<ref>“comhsheipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/comhsheipealach/ga/</ref></br>I gcailís chomhsheipealach bíonn na seipil comhleáite.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (n.d.). Flora of Mozambique: Glossary details: gamosepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.mozambiqueflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=318</ref>
*'''crann''' (''tree'' as Béarla)<ref>“crann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/crann/ga/</ref>[[File:Tree Silhouette - geograph.org.uk - 2274631.jpg|thumb|right|70px|crann]]</br>Is planda adhmadach é crann le gas príomhúil amháin agus craobhacha tánaisteacha.<ref>Shrubs and trees: What defines a tree or a shrub? (2020, March 27). Los Angeles County Arboretum and Botanic Garden. Retrieved February 28, 2026, from https://arboretum.org/visit/library/online-exhibits/treasures-of-the-rare-book-collection-plants-of-mediterranean-climate-areas/shrubs-and-trees/</ref>
*'''crann fíliginiteach''' (''phylogenetic tree'' as Béarla<!-- citation needed {{cn}} -->)[[Íomhá:Crann.png|thumb|right|90px|Crann fíliginiteach]]</br>Léiríonn [[crann fíliginiteach]] na gaolta idir orgánaigh éagsúla.<ref name = "Georgia Tech">Phylogenetic Trees. (n.d.). Georgia Tech Biological Sciences. Retrieved March 9, 2026, from https://organismalbio.biosci.gatech.edu/biodiversity/phylogenetic-trees/</ref>
*'''crannlann''' (''arboretum'' as Béarla)<ref>“crannlann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/crannlann/ga/</ref></br>Is bailiúchán crann agus toir é [[crannlann]].<ref>Forschungsstelle Realienkunde Zentralinstitut für Kunstgeschichte. (n.d.). Arboretum. RDK Labor. Retrieved May 30, 2026, from https://www.rdklabor.de/wiki/Arboretum</ref>
==D==
*'''dé-éiciach''' (''dioecious'' as Béarla)<ref>“dé-éiciach.” (n.d.). téarma.ie. https://www.tearma.ie/q/d%C3%A9-%C3%A9iciach/ga/</ref></br>Bíonn daoine aonair fireanna agus baineanna ar leith ag plandaí dé-éiciach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" />
*'''dioplóideach''' (''diploid'' as Béarla)<ref>“dioplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/diopl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Tá dhá cheann de na tacair bhunúsacha crómasóm ag plandaí dioplóideacha sa núicléas.<ref name = "NSW Flora Glossary">National Herbarium of NSW, Royal Botanic Garden, Sydney, Australia. (n.d.). New South Wales Flora Online: Glossary of Botanical Terms. Retrieved May 27, 2026, from https://plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au/cgi-bin/NSWfl.pl?page=nswfl&glossary=yes&alpha=A</ref>
==E==
*'''éaghasach''' (''acaulescent'' as Béarla)<ref>“éaghasach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved June 10, 2026, from https://www.tearma.ie/q/%C3%A9aghasach/ga/</ref>[[File:Carlina acaulis RF.jpg|thumb|right|120px|Is planda éaghasach é ''[[Carlina acaulis]]'']]</br>Is plandaí gan gas iad plandaí éaghasacha.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" />
*'''eipifít''' (''epiphyte'' as Béarla)<ref>“eipifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eipif%C3%ADt/ga/</ref></br>Is planda é eipifít a fhásann ar phlanda eile, ach ní seadán é.<ref name = "UCMP, 2009" />
*'''eiseamláir an chineáil''' (''type specimen'' as Béarla)<ref>“eiseamláir an chineáil.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eiseaml%C3%A1ir%20an%20chine%C3%A1il/ga/</ref>[[File:Cyne baetorta, HT, L39275.jpg|thumb|right|100px|An eiseamláir an chineáil de ''[[Cyne baetorta]]'' Barlow]]</br>Sainmhíníonn agus déanann an eiseamláir an chineáil ionadaíocht ar tacsón. Feidhmíonn sé mar thagairt fhisiciúil don tacsón.<ref>Ashworth, J. (2025, November 18). What is a type specimen? Natural History Museum, London. Retrieved March 23, 2026, from https://www.nhm.ac.uk/discover/what-is-a-type-specimen.html</ref>
==F==
*'''fad idirnódach''' (''internode distance'' as Béarla)<ref name = "internode" /></br>Tá an fad idirnódach athraitheach. Féadfaidh sé athrú bunaithe ar an solas gréine atá ar fáil.<ref name = "Rare Plant Atlas">Glossary. (n.d.). Rare Plant Atlas. Retrieved September 20, 2026, from https://www.rareplantatlas.com/glossary</ref>
*'''faireog mheala''' (''nectary'' as Béarla)<ref>“faireog mheala.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 19, 2026, from https://www.tearma.ie/q/faireog%20mheala/ga/</ref></br>Is struchtúr faireogach é faireog mheala a scaoileann leacht siúcrach (neachtar). Is féidir leis a bheith ina struchtúr i mbláth (faireog mheala bláthach), nó in áit eile ar an bplanda (faireog mheala eachtar-bláthach).<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" />
*'''fialamán''' (''velamen'' as Béarla)<ref>“fialamán.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/fialam%C3%A1n/ga/</ref></br>Is é an fialamán clúdach tiubh spúinseach na bhfréamhacha.<ref>Botanical nerd word: velamen. (2021, February 8). Toronto Botanical Garden. Retrieved May 27, 2026, from https://torontobotanicalgarden.ca/blog/word-of-the-week/word-of-the-week-velamen/</ref>
[[File:Semele androgyna k4.jpg|thumb|left|140px|''[[Semele androgyna]]'' filleaclaid le torthaí]]
*'''filleaclad''' (''phylloclade'' as Béarla)<ref>“filleaclad.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved June 11, 2026, from https://www.tearma.ie/q/filleaclad/ga/</ref></br> Is gas fótaisintéiseach cosúil le duilleog é filleaclad.<ref name = "Flora of Australia Glossary" />
*'''fosú nítrigine''' (''nitrogen fixation'' as Béarla)<ref name = "fosú nítrigine" /></br>Is é fosú nítrigine an próiseas ina ndéantar nítrigin atmaisféarach ({{Chem2|N2|auto=1}}) a thiontú go amóinia ({{Chem2|NH3|auto=1}}).<ref name = "Wagner, 2011" />
*'''fréamh chrapthach''' (''contractile root'' as Béarla)<ref>“fréamh chrapthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/fr%C3%A9amh%20chrapthach/ga/</ref></br>Úsáideann plandaí fréamhacha chrapthach chun iad féin a tharraingt anuas.<ref>University of Florida, University of Kentucky, & Texas A&M University. (2023). Contractile Roots. PropG. Retrieved February 28, 2026, from https://propg.ifas.ufl.edu/07-geophytes/02-othergeophytes/01-geophytes-contractileroots.html</ref>
*'''fréamhnóidín''' (''root nodule'' as Béarla)<ref name = "nóidín" /></br>Foirmítear nóidín fréimhe nuair a choilíniúnaíonn baictéir fosaithe nítrigine na fréamhacha.<ref name = "Wagner, 2011" />
==G==
*'''gaiméitifít''' (''gametophyte'' as Béarla)<ref name = "gaiméitifít" />[[File:Ricciocarpos natans.jpg|thumb|right|105px|Gaiméitifít de ''[[Ricciocarpos natans]]'']]</br>Fásann an gaiméitifít haplóideach ó spóir agus táirgeann sí gaiméite.<ref name = "gaiméitifít">gaiméitifít. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 15, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/619447</ref>
[[File:Dandelion seed dispersal.jpg|thumb|left|110px|gaothscaipeadh síl]]
*'''gaothscaipeadh síl''' (''anemochory'' as Béarla)<ref>“gaothscaipeadh síl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 24, 2026, from https://www.tearma.ie/q/gaothscaipeadh%20s%C3%ADl/ga/</ref></br>Is é gaothscaipeadh síl scaipeadh síolta leis an ngaoth.<ref name = "Lewis, 2019" />
<!--*'''gasach''' (''caulescent'' as Béarla)</br>Planda a bhfuil gas dea-fhorbartha aige os cionn na talún. Frithchiallach: ''gearrghasach'' (gan gas soiléir).-->
*'''gínéiciam''' (''gynoecium'' as Béarla)<ref>“gínéiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 6, 2026, from https://www.tearma.ie/q/g%C3%ADn%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an gínéiciam an téarma comhchoiteann do orgáin atáirgthe baineanna an bhlátha, atá comhdhéanta de na cairpéil.<ref>Gynoecium, Carpel, Pistil. (2025, February 22). Master Gardeners Northern Virginia. Retrieved March 6, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/gynoecium-carpel-pistil/</ref>
<!--*'''ginmhill''' (''abort'' as Béarla)</br>Forbairt struchtúir nó orgáin a thréigean.-->
==H==
*'''heitreaspórach''' (''heterosporous'' as Béarla)<ref>“heitreaspórach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/heitreasp%C3%B3rach/ga/</ref></br>Táirgeann plandaí heitreaspóracha dhá chineál spóir.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" />
*'''homaspórach''' (''homosporous'' as Béarla)</br>Planda nach bhfuil ach spóir de chineál amháin aige.<ref name = "Glossary British Pteridological Society" />
==I==
*'''idirnód''' (''internode'' as Béarla)<ref name = "internode">“internode.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/internode/</ref>Is éard atá in idirnód an chuid de ghas idir dhá nód.<ref name = "Hodgkiss, 2019" />
*'''ilseipealach''' (''polysepalous'' as Béarla)<ref>“ilseipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ilseipealach/ga/</ref></br>I cailís ilseipealach, bíonn na séipéil scartha.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: polysepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=565</ref>
*'''inspeirm''' (''endosperm'' as Béarla)<ref>“inspeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://www.tearma.ie/q/inspeirm/ga/</ref>[[File:Cocos nucifera00.jpg|thumb|right|100px|An inspeirm bán de shíol ''[[Cocos nucifera]]'']]</br>Is cuid den síol é an inspeirm agus cothaíonn sé an spóraifít óg.<ref>Endosperm. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved February 28, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/endosperm/21284</ref>
==L==
[[File:Latex collection 04.jpg|thumb|left|upright|90px|Laitéis]]
*'''laitéis''' (''latex'' as Béarla)<ref>“laitéis.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lait%C3%A9is/ga/</ref></br>Is sú bán de roinnt plandaí é laitéis.<ref name = "vPlants" />
*'''lann''' (''lamina'' as Béarla)<ref>“lann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lann/ga/</ref></br>Is é an lann an chuid leacaithe de dhuilleog, scartha ón ngas agus ó bhonn an duilleoige.<ref>Botanical nerd word: lamina. (2018, September 25). Toronto Botanical Garden. Retrieved March 14, 2026, from https://torontobotanicalgarden.ca/blog/word-of-the-week/botanical-nerd-word-lamina/</ref>
*'''lansach''' (''lanceolate'' as Béarla)<ref>“lansach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 21, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lansach/ga/</ref>[[File:Leaf morphology lanceolate.png|thumb|right|140px|Duilleog lansach ]]</br>Bíonn duilleog lansach caol agus ubhchruthach. Bíonn an pointe is leithne inti thíos leis an lár.<ref name = "The Pea Key, 2007">The Australian Pea-flowered Legume Research Group. (2007). Leaf or leaflet shape. The Pea Key: An Interactive Key for Australian Pea-flowered Legumes. Retrieved March 21, 2026, from https://www.anbg.gov.au/cpbr/cd-keys/peakey/key/The%20Pea%20Key/Media/Html/41_leaf_shape.html</ref>
*'''leictitíopa''' (''lectotype'' as Béarla)<ref>“leictitíopa.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/leictit%C3%ADopa/ga/</ref></br>Is sintíopa é leictitíopa a roghnaítear níos déanaí mar an eiseamláir an chineáil.<ref name = "McGrouther, 2020">McGrouther, M. (2020). Types of types. The Australian Museum. Retrieved March 23, 2026, from https://australian.museum/learn/animals/fishes/types-of-types/</ref>
*'''liathghorm''' (''glaucous'' as Béarla)<ref>IDM & Foras na Gaeilge. (n.d.). glaucous. Foclóirí Ár Linne. Retrieved March 3, 2026, from https://www.focloir.ie/en/dictionary/ei/glaucous</ref>[[File:Picea pungens4.jpg|thumb|right|90px|Duilleoga liathghorm na ''[[Picea pungens]]'']]</br>Déanann an focal liathghorm cur síos ar dhromchla céiriúil atá idir ghorm agus liath.<ref>Eckel, P. M. (2023). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 3, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=glaucous</ref>
*'''luathbhaineannach''' (''protogynous'' as Béarla)<ref>“luathbhaineannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathbhaineannach/ga/</ref></br>Bíonn céim baineann ag bláth luathbhaineannach roimh a chéim fhireann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.). Protogyny (protogynous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1302</ref>
*'''luathfhireannach''' (''protandrous'' as Béarla)<ref>“luathfhireannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathfhireannach/ga/</ref></br>Bíonn céim fhireann ag bláth luathfhireannach roimh a chéim baineann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.-a). Protandry (protandrous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1300</ref>
==M==
*'''máthairshíol''' (''seed parent'' as Béarla)<ref>“máthairshíol.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved July 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/m%C3%A1thairsh%C3%ADol/ga/</ref></br> An máthairshíol a thugtar ar an phlanda a fhásann an síol.<ref>MacRobert, J., Setimela, P. S., Gethi, J., & Regasa, M. W. (2014). [https://excellenceinbreeding.org/sites/default/files/manual/98078.pdf Maize hybrid seed production manual.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260730221946/https://excellenceinbreeding.org/sites/default/files/manual/98078.pdf |date=2026-07-30 }}</ref>
*'''meigeagaiméitifít''' (''megagametophyte'' as Béarla)<ref>“meigeagaiméitifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/meigeagaim%C3%A9itif%C3%ADt/ga/</ref></br>Cruthaítear an meigeagaiméitifít le fás na meigeaspóir. Gineann an meigeagaiméitifít gaiméit baineann an phlanda heitreaspórach.<ref>Government of South Australia. (2025, July 7). megagametophyte. Flora of South Australia. Retrieved February 28, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/megagametophyte</ref>
*'''meigeaspór''' (''megaspore'' as Béarla)<ref>“meigeaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/meigeasp%C3%B3r/ga/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an meigeaspór an cineál mór spóir. Fásann sé ina gaiméitifít baineann.<ref name = "UCMP, 2009" />
*'''meiteaxiléim''' (''metaxylem'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Is cuid den xiléim phríomhúil é an meiteaxiléim, ar céim luath í i bhforbairt an xiléim.<ref name = "Xylem - PropG" />
*'''micreagaiméitifít''' (''microgametophyte'' as Béarla)<ref>“micreagaiméitifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 21, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micreagaim%C3%A9itif%C3%ADt/ga/</ref></br>Fásann an micreagaiméitifít ón micreaspór agus táirgeann sé na gaiméite fireann de phlanda heitreaspórach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" />
*'''micreaspór''' (''microspore'' as Béarla)<ref>“micreaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micreasp%C3%B3r/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an micreaspór an cineál beag spóir. Fásann sé ina gaiméitifít fhireann.<ref name = "UCMP, 2009" />
*'''micripíl''' (''micropyle'' as Béarla)<ref>“micripíl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micrip%C3%ADl/ga/</ref></br>Is cainéal beag é an micripíl a thrasnaíonn ionar ubhúlach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" />
<!--*'''micreastrobalas''' (microstrobilus as Béarla)<ref>https://www.tearma.ie/q/micro-/</ref><ref>https://super.tearma.ie/q/strobilus/</ref> An ceann is lú de dhá chineál bhuaircíní nó strobalas a tháirgeann gimnispeirmeacha, an ceann fireann é agus táirgeann sé an phailin.-->
==N==
[[File:E mammillaris ies.jpg|thumb|left|70px|neachtar]]
*'''neachtar''' (''nectar'' as Béarla)<ref name = "neachtar">“neachtar.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 19, 2026, from https://www.tearma.ie/q/neachtar/ga/</ref></br>Is leacht milis é neachtar a scaoileann faireog mheala na bláthanna mar luach saothair tarraingteach d'ainmhithe pailniúcháin.<ref name = "Betterbee" />
*'''nideog éiceolaíoch''' (''ecological niche'' as Béarla)<ref>“nideog éiceolaíoch.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/nideog%20%C3%A9iceola%C3%ADoch/ga/</ref></br>Is éard is nideog éiceolaíoch ann ná iomlán na gcaidreamh idir speiceas agus a comhshaol.<ref name = "Folkmann, 2019">Folkmann, M. (2019). [https://grabbe-gymnasium.de/spr/biologie/AB%20Glossar%20Oekologie.pdf Glossar zur Ökologie.] Detmold; Christian-Dietrich-Grabbe-Gymnasium.</ref>
*'''nód''' (''node'' as Béarla)<ref>“nód.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/n%C3%B3d/ga/</ref></br>Is é nód an pointe ar an gas as a bhfásann duilleoga nó craobhacha.<ref name = "Devlin, 2026" />
*'''nóidín fréimhe''' (''root nodule'' as Béarla)<ref name = "nóidín" /></br>Foirmítear nóidín fréimhe nuair a choilíniúnaíonn baictéir fosaithe nítrigine na fréamhacha.<ref name = "Wagner, 2011" />
==O==
*'''olasóm''' (''elaiosome'' as Béarla)<ref>“olasóm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved June 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/olas%C3%B3m/ga/</ref>[[File:Afzelia africana1.jpg|thumb|right|140px|Síolta ''[[Afzelia africana]]'' a bhfuil olasóm oráiste orthu]]</br>Is cuid chothaitheach de shíol é olasóm a mheallann ainmhithe cosúil le seangáin. Cuidíonn sé le scaipeadh síolta.<ref name = "Flora of Australia Glossary" />
*'''onn-aiseach''' (''adaxial'' as Béarla)<ref>“onn-aiseach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved July 28, 2026, from https://www.tearma.ie/q/onn-aiseach/ga/</ref></br>Tá dromchlaí onn-aiseach os comhair ais an struchtúir a bhfuil sé ceangailte leis.<ref name = "vPlants" />
==P==
<!--* '''peitínáit''' (''petiolate'' as Béarla) aidiacht ina ndéantar cur síos ar dhuilleoga nó ar struchtúir bhitheolaíocha a bhfuil gas (peitín) orthu, agus iad ceangailte go díreach le gas nó brainse. <ref>https://www.tearma.ie/q/petiolate/ ??</ref>-->
*'''piorrachruthach''' (''pyriform'' as Béarla)<ref name = "piorrachruthach">“piorrachruthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 11, 2026, from https://www.tearma.ie/q/piorrachruthach/</ref>[[File:Ficus pyriformis.JPG|thumb|right|125px|Torthaí piorrachruthacha an ''[[Ficus pyriformis]]'']]</br>Aidiacht, i gcruth péire.<ref name = "piorrachruthach" />
*'''prótaixiléim''' (''protoxylem'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Is cuid den xiléim phríomhúil é an prótaixiléim, ar céim luath í i bhforbairt an xiléim.<ref name = "Xylem - PropG" />
==R==
[[File:Inflorescences Raceme Kwiatostan Grono.svg|thumb|left|upright|55px|raicéim]]
*'''raicéim''' (''raceme'' as Béarla)<ref>“raicéim.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 19, 2026, from https://super.tearma.ie/q/raic%C3%A9im/ga/</ref></br>Is cineál bláthra é raicéim le hais neamhroinnte ar a bhfuil bláthanna gasógacha.<ref name = "Jessop et al., 2011" />
==S==
<!--*'''scoitheadh''' (''abscission'' as Béarla)</br>Scaoileadh nádúrtha orgáin atá aibí nó sean, amhail toradh aibí nó duilleog aosta.-->
<!--*'''snáthaidiúil''' (acicular as Béarla)</br>Caol nó snáthaidchruthach.-->
*'''samár''' (''samara'' as Béarla)<ref>“samár.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved June 11, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sam%C3%A1r/ga/</ref></br>Is toradh neamhoscailteach aonsíolta le sciatháin é samár.<ref name = "Gray, 1875" />{{rp|p=79}}
*'''síol inphéactha''' (''germinable seed'' as Béarla)<ref>“síl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 24, 2026, from https://www.tearma.ie/q/s%C3%ADl/</ref></br>Tá síolta inphéactha in ann forbairt ina síológ.<ref>Keimfähigkeit. (n.d.). Bundesverband Deutscher Pflanzenzüchter. Retrieved September 24, 2026, from https://www.bdp-online.de/de/Pflanzenzuechtung/Glossar/terms/Keimfaehigkeit/</ref>
*'''síológ''' (''seedling'' as Béarla)<ref>“síológ.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 26, 2026, from https://www.tearma.ie/q/s%C3%ADol%C3%B3g/ga/</ref></br>Is planda beag é síológ a fhásann ó shíol agus de ghnáth ní bhíonn ach a cotailéadóin agus cúpla duilleog leis.<ref name = "Seed sowing glossary">Seed sowing glossary. (n.d.). Foundation for Arable Research. Retrieved September 26, 2026, from https://www.far.org.nz/schools/seed-sowing-glossary</ref>
[[File:Arum creticum Marmaris White.jpg|thumb|left|120px|''[[Arum creticum]]'' le spáidín bán agus spáideog buí]]
*'''spáideog''' (''spadix'' as Béarla)<ref>“spáideog.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sp%C3%A1ideog/ga/</ref></br>Is cineál bláthra é spáideog ina mbíonn bláthanna ag fás ar ais tiubh, feolmhar.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" />
*'''spáidín''' (''spathe'' as Béarla)<ref>“spáidín.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sp%C3%A1id%C3%ADn/ga/</ref></br>Is bracht mór é spáidín a thimpeallaíonn an spáideog.<ref name = "Sterry, 1997">Sterry, P. (1997). [https://www.google.de/books/edition/Collins_Complete_British_Wildlife_Photog/H2oXAAAACAAJ?hl=en Collins Complete British Wildlife Photoguide.] Kiribati: HarperCollins.</ref>{{rp|p=356}}
*'''speiceas i mbaol criticiúil''' (''critically endangered species'' as Béarla)<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil" />[[File:凹脈金花茶 Camellia impressinervis -香港公園 Hong Kong Park, Hong Kong- (39897970614).jpg|thumb|right|100px|Is speiceas i mbaol criticiúil é ''[[Camellia impressinervis]]''.<ref>Wheeler, L. & Rivers, M.C. 2015. ''Camellia impressinervis''. The IUCN Red List of Threatened Species 2015: e.T62053740A62053758. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2015-2.RLTS.T62053740A62053758.en. Accessed on 01 March 2026.</ref>]]<br/>Is speicis iad speicis atá i mbaol criticiúil díothaithe sa nádúr atá thar a bheith ard.<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil">Fiontar & Scoil na Gaeilge, DCU. (n.d.). “speiceas i mbaol criticiúil.” Grúpa Taighde Gaois. Retrieved March 1, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology?Query=speiceas+i+mbaol+critici%C3%BAil</ref>
*'''speiceas is lú imní''' (''least-concern species'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Is tacsóin forleathana agus flúirseacha iad speiceas is lú imní.<ref name = "IUCN, 2012">IUCN. (2012). [https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/RL-2001-001-2nd.pdf IUCN Red List Categories and Criteria: Version 3.1. Second edition.] Gland, Switzerland and Cambridge, UK: IUCN. iv + 32pp.</ref> Tá riosca níos ísle díothaithe ag na speicis seo.<ref>Frequently Asked Questions. (n.d.). IUCN Red List of Threatened Species. Retrieved April 18, 2026, from https://www.iucnredlist.org/about/faqs#Why%20are%20LC%20species%20on%20the%20Red%20List</ref>
*'''speiceas leochaileach''' (''vulnerable species'' as Béarla)<ref name = "speiceas leochaileach" /></br>Tá riosca ard díothaithe sa nádúr ag speiceas leochaileach.<ref name = "speiceas leochaileach">speiceas leochaileach. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 10, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/635130</ref>
*'''spor''' (''spur'' as Béarla)<ref>“spor.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/spor/ga/</ref></br>Is síneadh feadánach log den coróinín é spor.<ref name = "Devlin, 2026" />
[[File:Prunus AbscissionZone 1 (35974302350).jpg|thumb|right|120px|Sraith scoite ''Prunus'']]
*'''sraith scoite''' (''abscission layer'' as Béarla)<ref>“sraith scoite.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved August 31, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sraith%20scoite/ga/</ref></br> Is sraith cealla í sraith scoite ina mbriseann orgán titimeach, mar shampla duilleog.<ref>Botanical Orchid Glossary: Glossary Term: Abscission layer. (n.d.). Orchids of New Guinea. Retrieved August 31, 2026, from https://www.orchidsnewguinea.com/orchid-glossary/define-term/Abscission+layer/</ref>
[[File:Phyla cuneifolia runner.jpg|thumb|left|120px|''[[Phyla cuneifolia]]'' stólan]]
*'''stólan''' (''stolon'' as Béarla)<ref>“stólan.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved June 11, 2026, from https://www.tearma.ie/q/st%C3%B3lan/ga/</ref></br>Gas cothrománach is ea stólan a shníonn os cionn, ar nó faoi dhromchla na talún<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> agus a fhásann planda nua.<ref name = "Glossary British Pteridological Society" />
*'''strobalas''' (''strobilus'' as Béarla)<ref>“strobalas.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/strobalas/ga/</ref></br>Is éard is strobalas ann ná struchtúr cosúil le buaircín atá comhdhéanta de spóraifille atá iompaithe go dlúth ar an ais.<ref name = "Flora of Australia Glossary" />
==T==
*'''teipeal''' (''tepal'' as Béarla)<ref>“teipeal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 4, 2026, from https://www.tearma.ie/q/teipeal/ga/</ref></br>Úsáidtear an téarma teipal do chodanna an peirianta má tá cuma an-chosúil ar na peitil agus ar na seipil.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: tepal. https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=768, retrieved 4 March 2026</ref>
[[File:Tetradium daniellii (Benn.) T.G. Hartley.jpg|thumb|left|120px|Torthú bláthra ''[[Tetradium daniellii]]'']]
*'''torthú bláthra''' (''infructescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra" /></br>Is é an torthú bláthra an struchtúr ina dtaispeántar torthaí ar phlanda.<ref name = "Glossary for Vascular Plants">Glossary for Vascular Plants. (2018, November 19). New York Botanical Garden. Retrieved March 9, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/glossary/glossary-list/?ImagesOnly=yes&LimitPerPage=75&rownum=676</ref>
*'''treoir neachtair''' (''nectar guide'' as Béarla)<ref name = "neachtar" /></br>Is marcanna nó patrúin ar bhláthanna iad treoracha neachtair a threoraíonn feithidí chuig an neachtar.<ref name = "Betterbee">Glossary of beekeeping Terms. (n.d.). Betterbee. Retrieved September 19, 2026, from https://www.betterbee.com/glossary/</ref>
==U==
*'''uathpholaplóideach''' (''autopolyploid'' as Béarla)<ref>“uathpholaplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 15, 2026, from https://www.tearma.ie/q/uathpholapl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Is cineál planda polaplóideach é planda uathpholaplóideach a chruthaítear trí géanóm amháin a dhúbailt. I bplandaí uathpholaplóideacha, tagann na crómasóm go léir ón speiceas céanna.<ref>Lefers, M. & Holmgren Lab. (2004). autopolyploid. Hedgehog Signaling Glossary. Retrieved March 15, 2026, from https://groups.molbiosci.northwestern.edu/holmgren/Glossary/Definitions/Def-A/autopolyploid.html</ref>
*'''ubhagán uachtarach''' (''superior ovary'' as Béarla)<ref>“ubhagán uachtarach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ubhag%C3%A1n%20uachtarach/ga/</ref></br>Tá ubhagán uachtarach suite os cionn an phointe ina bhfuil na seipil, na peitil agus na staimín ceangailte.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" />
[[File:Trapa japonica floating seed in Yokotake, Kanzaki.jpg|thumb|left|100px|uiscescaipeadh síl]]
*'''uiscescaipeadh síl''' (''hydrochory'' as Béarla)<ref>“uiscescaipeadh síl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 24, 2026, from https://www.tearma.ie/q/uiscescaipeadh%20s%C3%ADl/ga/</ref></br>Is é uiscescaipeadh síl scaipeadh síolta trí uisce.<ref name = "Lewis, 2019" />
*'''umbal''' (''umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal">“umbal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/umbal/ga/</ref>{{Il-íomhánna
| align = right
| direction = horizontal
| total_width = 180
| header =
| image1 = Inflorescences Umbel Kwiatostan Baldach.svg
| alt1 =
| caption1 = umbal
| image2 = Inflorescences Umbel Kwiatostan BaldachZłożony.svg
| alt2 =
| caption2 = umbal comhshuite
}}</br>Is cineál bláthra craobhach é umbal. Bíonn bláthanna sa bláthra ina bhfuil na gasóga go léir ar an fhad céanna agus ag teacht ó phointe amháin.<ref name = "Nelson, 2012">Nelson, R. C. (2012). The Description of Flowers. University of Rochester. Retrieved March 1, 2026, from https://www.cs.rochester.edu/u/nelson/wildflowers/glossaries/flowers/</ref>
*'''umbal comhshuite''' (''compound umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal" /></br>Is cineál bláthra é umbal comhshuite ina n-eascraíonn roinnt umbal as aon phointe amháin.<ref>Inflorescences 15-Compound umbel. (n.d.). University of Illinois. Retrieved March 9, 2026, from https://www.life.illinois.edu/help/digitalflowers/Inflorescences/15.htm</ref>
==X==
[[File:Decussate (PSF).png|thumb|left|100px|x-chruthach]]
*'''xantaifill''' (''xanthophyll'' as Béarla)<ref>“xantaifill.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/xantaifill/ga/</ref></br>Is grúpa líocha caraitéanóideacha oráiste é xantaifill. Cosúil le caraitéin, cuidíonn xantaifill le fótaisintéis.<ref name = "Hodgkiss, 2019" />
*'''x-chruthach''' (''decussate'' as Béarla)<ref>“x-chruthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/x-chruthach/ga/</ref></br>Ciallaíonn suíomh x-chruthach duilleoga go bhfuil péirí duilleoga socraithe ag uillinn 90° le péirí duilleoga cóngaracha thuas agus thíos. Tá na péirí trasnaithe i bhfoirm X.<ref name = "Hodgkiss, 2019" />
*'''xéirifíteach''' (''xerophytic'' as Béarla)<ref>“xéirifíteach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/x%C3%A9irif%C3%ADteach/ga/</ref>[[File:Echinocactus grusonii flora cologne.jpg|thumb|right|120px|Is plandaí xéirifíteacha iad na cachtais.<ref name = "Duke University">Xerophytes “Cactus-Like” collection. (n.d.). Duke University. Retrieved April 12, 2026, from https://liveplantcollections.biology.duke.edu/featured-collections/xeric</ref>]]</br>Tá plandaí xéirifíteacha oiriúnaithe do aeráid nó do ghnáthóg thirim.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" />
*'''xiléim''' (''xylem'' as Béarla)<ref name = "xiléim">“xiléim.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/xil%C3%A9im/ga/</ref></br>Is fíochán lignithe é an xiléim atá freagrach as iompar uisce i bplandaí.<ref name = "Xylem - PropG">University of Florida, University of Kentucky, & Texas A&M University. (n.d.). Xylem. PropG. Retrieved May 30, 2026, from https://propg.ifas.ufl.edu/01-biology/02-cell-types/12-celltypes-xylem.html</ref>
*'''xiléim phríomhúil''' (''primary xylem'' as Béarla)<ref name = "xiléim" /></br>Is céim luath forbartha í an xiléim phríomhúil agus tá sé déanta as prótaixiléim agus meiteaxiléim.<ref name = "Xylem - PropG" />
*'''xiléim thánaisteach''' (''secondary xylem'' as Béarla)<ref name = "xiléim" /></br>Déantar an xiléim thánaisteach ón sraith chaimbiam. Tá sé freagrach as forbairt leataobhach agus fás adhmad.<ref name = "Xylem - PropG" />
==Z==
[[File:Goral Girardinia diversifolia AJTJ.jpg|thumb|left|120px|zóscaipeadh síl]]
*'''zóscaipeadh síl''' (''zoochory'' as Béarla)<ref>“zóscaipeadh síl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 24, 2026, from https://www.tearma.ie/q/z%C3%B3scaipeadh%20s%C3%ADl/ga/</ref></br>Is é zóscaipeadh síl scaipeadh síolta ag ainmhithe.<ref name = "Lewis, 2019">Lewis, A. (2019, August 23). Seed dispersal: 5 ways trees spread seeds. Woodland Trust. Retrieved September 24, 2026, from https://www.woodlandtrust.org.uk/blog/2019/08/seed-dispersal/</ref>
==Tagairtí==
<references>
<!-- Especially useful sources for definitions can be collected down here: -->
<ref name = "Glossary British Pteridological Society">Glossary. (n.d.). British Pteridological Society. Retrieved April 18, 2026, from https://britishfernsociety.org.uk/Glossary/</ref>
<ref name = "Gray, 1875">Gray, Asa. (1875). [https://www.biodiversitylibrary.org/page/56536335 Botany for young people and common subjects : how plants grow : a simple introduction to structural botany : with popular flora, or an arrangement and description of common plants, both wild and cultivated : illustrated by 500 wood engravings.] Ivison, Blakeman, Taylor.</ref>
<ref name = "Flora of Australia Glossary">Government of South Australia. (n.d.). Flora of Australia Glossary. Flora of South Australia. Retrieved March 13, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/</ref>
<ref name = "Flora of Rwanda Glossary">The Rwanda flora team. (2026). Flora of Rwanda: Glossary. Retrieved April 12, 2026, from https://www.rwandaflora.com/speciesdata/glossary.php</ref>
<ref name = "Jessop et al., 2011">Jessop, J.P., Toelken, H.R. & Kellermann, J. (2011). [https://www.researchgate.net/publication/344409776_Glossary_of_botanical_terms_version_1 Glossary of botanical terms (version 1).] In: Kellermann, J. (ed.), Flora of South Australia (ed. 5). 24 pp. (State Herbarium of South Australia: Adelaide). www.flora.sa.gov.au/ed5</ref>
<ref name = "UCMP, 2009">UCMP Glossary: Botany. (2009). University of California Museum of Paleontology. Retrieved March 9, 2026, from https://ucmp.berkeley.edu/glossary/gloss8botany.html</ref>
<ref name = "vPlants">Plant Glossary. (n.d.). vPlants: A Virtual Herbarium of the Chicago Region. Retrieved May 30, 2026, from https://vplants.org/portal/plants/glossary/index.php</ref>
<ref name = "Bobrov & Romanov, 2019"><!-- Definitions of fruit terminology -->Bobrov, A. V. C., & Romanov, M. S. (2019). [https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/23818107.2019.1663448 Morphogenesis of fruits and types of fruit of angiosperms.] Botany letters, 166(3), 366-399.</ref>
<ref name = "Hodgkiss, 2019">Hodgkiss, R. J. (2019). Glossary of Botanical Terms. The Succulent Plant Page. Retrieved September 19, 2026, from https://succulent-plant.com/glossary/plantglossary.html</ref>
<ref name = "Devlin, 2026">Devlin, Z. (2026). Irish Wildflower Glossary. Wildflowers of Ireland. Retrieved September 20, 2026, from https://www.wildflowersofireland.net/glossary.php</ref>
</references>
{{síol}}
408bvri5l9jtsn177cr153iqf53jsuu
1328705
1328691
2026-09-26T10:40:10Z
Conan Wolff
51812
siogót - zygote
1328705
wikitext
text/x-wiki
{{Teimpléad:Athbhreithniú}}
Míníonn an foclóir téarmaí luibheolaíochta seo téarmaí luibheolaíochta.
==A==
*'''achtanamorfach''' (''actinomorphic'' as Béarla)<ref>“achtanamorfach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/achtanamorfach/ga/</ref>[[File:Fragaria vesca2.jpg|thumb|right|120px|Bláth achtanamorfach de ''[[Fragaria vesca]]'']]</br>Bíonn bláthanna aictiomorfacha ga-shiméadrach.<ref>Eckel, P. M. (n.d.). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 1, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=actinomorphic</ref>
<!--*'''acraifil''' (''acrophyll'' as Béarla)</br>Duilleoga rialta de phlanda aibí, a tháirgtear os cionn an bhoinn, murab ionann is an bhasaifil.-->
*'''aicéin''' (''achene'' as Béarla)<ref>“aicéin.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aic%C3%A9in/ga/</ref></br>Is toradh tirim, neamhoscailte, aon-shíolach é aicéin. Níl an síol ceangailte de bhalla an toraidh ach ag pointe amháin. Fásann an toradh ó ubhagán uachtarach aon-sheoimrín.<ref name = "FTG Fruit type Glossary">Glossary Fruit type. (2007). Fairchild Tropical Botanic Garden Virtual Herbarium (FTG). Retrieved April 18, 2026, from http://www.virtualherbarium.org/glossary/glossary.php?cid=65</ref>
*'''aindréiciam''' (''androecium'' as Béarla)<ref>“aindréiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 7, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aindr%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an aindréiciam an téarma comhchoiteann do na horgáin atáirgthe fireanna sa bhláth, atá comhdhéanta de na staimín.<ref>Androecium, stamen, staminate, staminode. (2026, February 23). Master Gardeners of Northern Virginia. Retrieved March 7, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/androecium-stamen-staminate/</ref>
{{Il-íomhánna
| align = left
| direction = horizontal
| total_width = 180
| header =
| image1 = 2020 year. Herbarium. Alchemilla vulgaris. img-014.jpg
| alt1 =
| caption1 = onn-aiseach
| image2 = 2020 year. Herbarium. Alchemilla vulgaris. img-008.jpg
| alt2 =
| caption2 = all-aiseach
}}
*'''all-aiseach''' (''abaxial'' as Béarla)<ref>“all-aiseach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/all-aiseach/ga/</ref></br>Aidiacht, a bhfuil a treo urchomhaireach le treo na haise (= taobh íochtair).<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" />
<!--*'''andragíneafór''' (''androgynophore'' as Béarla)</br>Gas ar a bhfuil an t-aindréiciam agus an gínéiciam de bhláth os cionn leibhéal ionsáite an pheirianta.-->
<!--*'''andramoinéiciach''' (''andromonoecious'' as Béarla)</br>Córas annamh pórúcháin plandaí é andramoinéiciach ina dtáirgeann planda aonair bláthanna fireanna agus déghnéasacha araon.-->
<!--*'''andrafór''' (''androphore'' as Béarla)</br>An gas nó an colún a thacaíonn leis na staimíní i mbláthanna áirithe.-->
*'''angaispeirm''' (''angiosperm'' as Béarla)<ref>“angaispeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/angaispeirm/ga/</ref>[[File:Okra (Abelmoschus esculentus) cross-section - 20080613.png|thumb|right|120px|In angaispeirm, bíonn na ubhúlaigh faoi iamh i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer" />]]</br>Is grúpa plandaí iad na angiospermaigh a bhfuil ubhúlach acu atá iata i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer">Bedecktsamer. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved March 1, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/bedecktsamer/7737</ref>
==B==
*'''baictéar fosaithe nítrigine''' (''nitrogen-fixing bacterium'' as Béarla)<ref name = "fosú nítrigine">“fosú nítrigine.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 19, 2026, from https://www.tearma.ie/q/fos%C3%BA%20n%C3%ADtrigine/ga/</ref></br>Úsáideann baictéar fosaithe nítrigine einsím chun nítrigin atmaisféarach ({{Chem2|N2|auto=1}}) a thiontú go amóinia ({{Chem2|NH3|auto=1}}).<ref name = "Wagner, 2011">Wagner, S. C. (2011). Biological Nitrogen Fixation. Nature Education. Retrieved September 19, 2026, from https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/biological-nitrogen-fixation-23570419/</ref>
*'''baictéar nóidín''' (''nodule bacterium'' as Béarla)<ref name = "nóidín">“nóidín.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 19, 2026, from https://www.tearma.ie/q/n%C3%B3id%C3%ADn/ga/</ref></br>Déanann baictéir nóidín, amhail ''[[Rhizobium]]'' nó ''[[Bradyrhizobium]]'', coilíniú ar na fréamhacha agus cruthaíonn siad nóidíní. Maireann na baictéir sna nóidíní. Soláthraíonn na fosaitheoirí nítrigine seo nítrigin don phlanda.<ref name = "Wagner, 2011" />
*'''barraimsitheach''' (''acropetal'' as Béarla)<ref>“barraimsitheach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/barraimsitheach/ga/</ref></br>Ciallaíonn an téarma ''barraimsitheach'' go dtosaíonn rud ag fás nó ag forbairt ag an mbun agus go leanann sé aníos i dtreo an bharr.<ref name = "Tropical Forages Glossary">Cook BG, Pengelly BC, Schultze-Kraft R, Taylor M, Burkart S, Cardoso Arango JA, González Guzmán JJ, Cox K, Jones C, Peters M. & International Center for Tropical Agriculture (CIAT), Cali, Colombia and International Livestock Research Institute (ILRI), Nairobi, Kenya. (2020). Glossary. Tropical Forages: An Interactive Selection Tool. 2nd and Revised Edn. Retrieved April 18, 2026, from https://tropicalforages.info/text/entities/glossary.htm</ref>
*'''bláthra''' (''inflorescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra">“bláthra.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/bl%C3%A1thra/ga/</ref></br>Is grúpa bláthanna é bláthra.<ref name = "UCMP, 2009" />
*'''bleib''' (''bulb'' as Béarla)<ref>“bleib.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/bleib/ga/</ref>[[File:White onion cross section.jpg|thumb|right|70px|bleib]]</br>Is gas faoi thalamh modhnaithe é bleibe, atá timpeallaithe ag duilleoga modhnaithe.<ref>What is a bulb? (2020, March 17). Michigan State University Extension. Retrieved February 28, 2026, from https://www.canr.msu.edu/news/what-is-a-bulb</ref>
*'''bliantóg''' (''annual plant'' as Béarla)<ref>“bliantóg.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/bliant%C3%B3g/ga/</ref></br>Bláthaíonn agus faigheann bliantóg bás i mbliain amháin.<ref name = "Jessop et al., 2011" />
[[File:Sorbus aucuparia vaisiai, 2006-0823.jpg|thumb|left|120px|Bréagthorthaí ''[[Sorbus aucuparia]]'']]
*'''bréagthoradh''' (''accessory fruit'' as Béarla)<ref>“bréagthoradh.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 5, 2026, from https://www.tearma.ie/q/br%C3%A9agthoradh/ga/</ref></br> Is cineál toraidh é bréagthoradh a fhorbraíonn ó struchtúir cairpéil agus eachtarcairpéil araon.<ref name = "Bobrov & Romanov, 2019" />
==C==
*'''clóraplast''' (''chloroplast'' as Béarla)<ref name = "clóraplast">clóraplast. (n.d.-b). Gaois Research Group. Retrieved March 14, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/620910</ref></br>Is orgánaid cheallach plandaí é an [[clóraplast]] a dhéanann an [[fótaisintéis]].<ref name = "clóraplast" />
{{Il-íomhánna
| align = left
| direction = horizontal
| total_width = 180
| header =
| image1 = Inflorescences Corymb Kwiatostan BaldachGrono.svg
| alt1 =
| caption1 = coirím raicéimeach<!-- racemose corymb -->
| image2 = Schirmrispe (inflorescence).svg
| alt2 =
| caption2 = coirím címeach<!-- cymose corymb -->
}}
*'''coirím''' (''corymb'' as Béarla)<ref>“coirím.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 19, 2026, from https://www.tearma.ie/q/coir%C3%ADm/ga/</ref></br>Is cineál bláthra é coirím ina dtosaíonn na craobhacha ó phointí difriúla, ach sroicheann siad an airde chéanna.<ref name = "Jessop et al., 2011" />
*'''coirt''' (''bark'' as Béarla)<ref>“coirt.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/coirt/ga/</ref></br>Is í an choirt an ciseal seachtrach cosanta de fhréamhacha agus gais plandaí adhmadacha.<ref name = "Hodgkiss, 2019" />
*'''colúinín''' (''columella'' as Béarla)<ref>“colúinín.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved June 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/col%C3%BAin%C3%ADn/ga/</ref></br>Is colún beag fíocháin é colúinín atá i lár capsúl.<ref name = "UCMP, 2009" />
*'''comhsheipealach''' (''gamosepalous'' as Béarla)<ref>“comhsheipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/comhsheipealach/ga/</ref></br>I gcailís chomhsheipealach bíonn na seipil comhleáite.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (n.d.). Flora of Mozambique: Glossary details: gamosepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.mozambiqueflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=318</ref>
*'''crann''' (''tree'' as Béarla)<ref>“crann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/crann/ga/</ref>[[File:Tree Silhouette - geograph.org.uk - 2274631.jpg|thumb|right|70px|crann]]</br>Is planda adhmadach é crann le gas príomhúil amháin agus craobhacha tánaisteacha.<ref>Shrubs and trees: What defines a tree or a shrub? (2020, March 27). Los Angeles County Arboretum and Botanic Garden. Retrieved February 28, 2026, from https://arboretum.org/visit/library/online-exhibits/treasures-of-the-rare-book-collection-plants-of-mediterranean-climate-areas/shrubs-and-trees/</ref>
*'''crann fíliginiteach''' (''phylogenetic tree'' as Béarla<!-- citation needed {{cn}} -->)[[Íomhá:Crann.png|thumb|right|90px|Crann fíliginiteach]]</br>Léiríonn [[crann fíliginiteach]] na gaolta idir orgánaigh éagsúla.<ref name = "Georgia Tech">Phylogenetic Trees. (n.d.). Georgia Tech Biological Sciences. Retrieved March 9, 2026, from https://organismalbio.biosci.gatech.edu/biodiversity/phylogenetic-trees/</ref>
*'''crannlann''' (''arboretum'' as Béarla)<ref>“crannlann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/crannlann/ga/</ref></br>Is bailiúchán crann agus toir é [[crannlann]].<ref>Forschungsstelle Realienkunde Zentralinstitut für Kunstgeschichte. (n.d.). Arboretum. RDK Labor. Retrieved May 30, 2026, from https://www.rdklabor.de/wiki/Arboretum</ref>
==D==
*'''dé-éiciach''' (''dioecious'' as Béarla)<ref>“dé-éiciach.” (n.d.). téarma.ie. https://www.tearma.ie/q/d%C3%A9-%C3%A9iciach/ga/</ref></br>Bíonn daoine aonair fireanna agus baineanna ar leith ag plandaí dé-éiciach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" />
*'''dioplóideach''' (''diploid'' as Béarla)<ref>“dioplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/diopl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Tá dhá cheann de na tacair bhunúsacha crómasóm ag plandaí dioplóideacha sa núicléas.<ref name = "NSW Flora Glossary">National Herbarium of NSW, Royal Botanic Garden, Sydney, Australia. (n.d.). New South Wales Flora Online: Glossary of Botanical Terms. Retrieved May 27, 2026, from https://plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au/cgi-bin/NSWfl.pl?page=nswfl&glossary=yes&alpha=A</ref>
==E==
*'''éaghasach''' (''acaulescent'' as Béarla)<ref>“éaghasach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved June 10, 2026, from https://www.tearma.ie/q/%C3%A9aghasach/ga/</ref>[[File:Carlina acaulis RF.jpg|thumb|right|120px|Is planda éaghasach é ''[[Carlina acaulis]]'']]</br>Is plandaí gan gas iad plandaí éaghasacha.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" />
*'''eipifít''' (''epiphyte'' as Béarla)<ref>“eipifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eipif%C3%ADt/ga/</ref></br>Is planda é eipifít a fhásann ar phlanda eile, ach ní seadán é.<ref name = "UCMP, 2009" />
*'''eiseamláir an chineáil''' (''type specimen'' as Béarla)<ref>“eiseamláir an chineáil.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eiseaml%C3%A1ir%20an%20chine%C3%A1il/ga/</ref>[[File:Cyne baetorta, HT, L39275.jpg|thumb|right|100px|An eiseamláir an chineáil de ''[[Cyne baetorta]]'' Barlow]]</br>Sainmhíníonn agus déanann an eiseamláir an chineáil ionadaíocht ar tacsón. Feidhmíonn sé mar thagairt fhisiciúil don tacsón.<ref>Ashworth, J. (2025, November 18). What is a type specimen? Natural History Museum, London. Retrieved March 23, 2026, from https://www.nhm.ac.uk/discover/what-is-a-type-specimen.html</ref>
==F==
*'''fad idirnódach''' (''internode distance'' as Béarla)<ref name = "internode" /></br>Tá an fad idirnódach athraitheach. Féadfaidh sé athrú bunaithe ar an solas gréine atá ar fáil.<ref name = "Rare Plant Atlas">Glossary. (n.d.). Rare Plant Atlas. Retrieved September 20, 2026, from https://www.rareplantatlas.com/glossary</ref>
*'''faireog mheala''' (''nectary'' as Béarla)<ref>“faireog mheala.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 19, 2026, from https://www.tearma.ie/q/faireog%20mheala/ga/</ref></br>Is struchtúr faireogach é faireog mheala a scaoileann leacht siúcrach (neachtar). Is féidir leis a bheith ina struchtúr i mbláth (faireog mheala bláthach), nó in áit eile ar an bplanda (faireog mheala eachtar-bláthach).<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" />
*'''fialamán''' (''velamen'' as Béarla)<ref>“fialamán.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/fialam%C3%A1n/ga/</ref></br>Is é an fialamán clúdach tiubh spúinseach na bhfréamhacha.<ref>Botanical nerd word: velamen. (2021, February 8). Toronto Botanical Garden. Retrieved May 27, 2026, from https://torontobotanicalgarden.ca/blog/word-of-the-week/word-of-the-week-velamen/</ref>
[[File:Semele androgyna k4.jpg|thumb|left|140px|''[[Semele androgyna]]'' filleaclaid le torthaí]]
*'''filleaclad''' (''phylloclade'' as Béarla)<ref>“filleaclad.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved June 11, 2026, from https://www.tearma.ie/q/filleaclad/ga/</ref></br> Is gas fótaisintéiseach cosúil le duilleog é filleaclad.<ref name = "Flora of Australia Glossary" />
*'''fosú nítrigine''' (''nitrogen fixation'' as Béarla)<ref name = "fosú nítrigine" /></br>Is é fosú nítrigine an próiseas ina ndéantar nítrigin atmaisféarach ({{Chem2|N2|auto=1}}) a thiontú go amóinia ({{Chem2|NH3|auto=1}}).<ref name = "Wagner, 2011" />
*'''fréamh chrapthach''' (''contractile root'' as Béarla)<ref>“fréamh chrapthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/fr%C3%A9amh%20chrapthach/ga/</ref></br>Úsáideann plandaí fréamhacha chrapthach chun iad féin a tharraingt anuas.<ref>University of Florida, University of Kentucky, & Texas A&M University. (2023). Contractile Roots. PropG. Retrieved February 28, 2026, from https://propg.ifas.ufl.edu/07-geophytes/02-othergeophytes/01-geophytes-contractileroots.html</ref>
*'''fréamhnóidín''' (''root nodule'' as Béarla)<ref name = "nóidín" /></br>Foirmítear nóidín fréimhe nuair a choilíniúnaíonn baictéir fosaithe nítrigine na fréamhacha.<ref name = "Wagner, 2011" />
==G==
*'''gaiméitifít''' (''gametophyte'' as Béarla)<ref name = "gaiméitifít" />[[File:Ricciocarpos natans.jpg|thumb|right|105px|Gaiméitifít de ''[[Ricciocarpos natans]]'']]</br>Fásann an gaiméitifít haplóideach ó spóir agus táirgeann sí gaiméite.<ref name = "gaiméitifít">gaiméitifít. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 15, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/619447</ref>
[[File:Dandelion seed dispersal.jpg|thumb|left|110px|gaothscaipeadh síl]]
*'''gaothscaipeadh síl''' (''anemochory'' as Béarla)<ref>“gaothscaipeadh síl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 24, 2026, from https://www.tearma.ie/q/gaothscaipeadh%20s%C3%ADl/ga/</ref></br>Is é gaothscaipeadh síl scaipeadh síolta leis an ngaoth.<ref name = "Lewis, 2019" />
<!--*'''gasach''' (''caulescent'' as Béarla)</br>Planda a bhfuil gas dea-fhorbartha aige os cionn na talún. Frithchiallach: ''gearrghasach'' (gan gas soiléir).-->
*'''gínéiciam''' (''gynoecium'' as Béarla)<ref>“gínéiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 6, 2026, from https://www.tearma.ie/q/g%C3%ADn%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an gínéiciam an téarma comhchoiteann do orgáin atáirgthe baineanna an bhlátha, atá comhdhéanta de na cairpéil.<ref>Gynoecium, Carpel, Pistil. (2025, February 22). Master Gardeners Northern Virginia. Retrieved March 6, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/gynoecium-carpel-pistil/</ref>
<!--*'''ginmhill''' (''abort'' as Béarla)</br>Forbairt struchtúir nó orgáin a thréigean.-->
==H==
*'''heitreaspórach''' (''heterosporous'' as Béarla)<ref>“heitreaspórach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/heitreasp%C3%B3rach/ga/</ref></br>Táirgeann plandaí heitreaspóracha dhá chineál spóir.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" />
*'''homaspórach''' (''homosporous'' as Béarla)</br>Planda nach bhfuil ach spóir de chineál amháin aige.<ref name = "Glossary British Pteridological Society" />
==I==
*'''idirnód''' (''internode'' as Béarla)<ref name = "internode">“internode.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/internode/</ref>Is éard atá in idirnód an chuid de ghas idir dhá nód.<ref name = "Hodgkiss, 2019" />
*'''ilseipealach''' (''polysepalous'' as Béarla)<ref>“ilseipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ilseipealach/ga/</ref></br>I cailís ilseipealach, bíonn na séipéil scartha.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: polysepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=565</ref>
*'''inspeirm''' (''endosperm'' as Béarla)<ref>“inspeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://www.tearma.ie/q/inspeirm/ga/</ref>[[File:Cocos nucifera00.jpg|thumb|right|100px|An inspeirm bán de shíol ''[[Cocos nucifera]]'']]</br>Is cuid den síol é an inspeirm agus cothaíonn sé an spóraifít óg.<ref>Endosperm. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved February 28, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/endosperm/21284</ref>
==L==
[[File:Latex collection 04.jpg|thumb|left|upright|90px|Laitéis]]
*'''laitéis''' (''latex'' as Béarla)<ref>“laitéis.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lait%C3%A9is/ga/</ref></br>Is sú bán de roinnt plandaí é laitéis.<ref name = "vPlants" />
*'''lann''' (''lamina'' as Béarla)<ref>“lann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lann/ga/</ref></br>Is é an lann an chuid leacaithe de dhuilleog, scartha ón ngas agus ó bhonn an duilleoige.<ref>Botanical nerd word: lamina. (2018, September 25). Toronto Botanical Garden. Retrieved March 14, 2026, from https://torontobotanicalgarden.ca/blog/word-of-the-week/botanical-nerd-word-lamina/</ref>
*'''lansach''' (''lanceolate'' as Béarla)<ref>“lansach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 21, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lansach/ga/</ref>[[File:Leaf morphology lanceolate.png|thumb|right|140px|Duilleog lansach ]]</br>Bíonn duilleog lansach caol agus ubhchruthach. Bíonn an pointe is leithne inti thíos leis an lár.<ref name = "The Pea Key, 2007">The Australian Pea-flowered Legume Research Group. (2007). Leaf or leaflet shape. The Pea Key: An Interactive Key for Australian Pea-flowered Legumes. Retrieved March 21, 2026, from https://www.anbg.gov.au/cpbr/cd-keys/peakey/key/The%20Pea%20Key/Media/Html/41_leaf_shape.html</ref>
*'''leictitíopa''' (''lectotype'' as Béarla)<ref>“leictitíopa.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/leictit%C3%ADopa/ga/</ref></br>Is sintíopa é leictitíopa a roghnaítear níos déanaí mar an eiseamláir an chineáil.<ref name = "McGrouther, 2020">McGrouther, M. (2020). Types of types. The Australian Museum. Retrieved March 23, 2026, from https://australian.museum/learn/animals/fishes/types-of-types/</ref>
*'''liathghorm''' (''glaucous'' as Béarla)<ref>IDM & Foras na Gaeilge. (n.d.). glaucous. Foclóirí Ár Linne. Retrieved March 3, 2026, from https://www.focloir.ie/en/dictionary/ei/glaucous</ref>[[File:Picea pungens4.jpg|thumb|right|90px|Duilleoga liathghorm na ''[[Picea pungens]]'']]</br>Déanann an focal liathghorm cur síos ar dhromchla céiriúil atá idir ghorm agus liath.<ref>Eckel, P. M. (2023). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 3, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=glaucous</ref>
*'''luathbhaineannach''' (''protogynous'' as Béarla)<ref>“luathbhaineannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathbhaineannach/ga/</ref></br>Bíonn céim baineann ag bláth luathbhaineannach roimh a chéim fhireann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.). Protogyny (protogynous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1302</ref>
*'''luathfhireannach''' (''protandrous'' as Béarla)<ref>“luathfhireannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathfhireannach/ga/</ref></br>Bíonn céim fhireann ag bláth luathfhireannach roimh a chéim baineann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.-a). Protandry (protandrous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1300</ref>
==M==
*'''máthairshíol''' (''seed parent'' as Béarla)<ref>“máthairshíol.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved July 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/m%C3%A1thairsh%C3%ADol/ga/</ref></br> An máthairshíol a thugtar ar an phlanda a fhásann an síol.<ref>MacRobert, J., Setimela, P. S., Gethi, J., & Regasa, M. W. (2014). [https://excellenceinbreeding.org/sites/default/files/manual/98078.pdf Maize hybrid seed production manual.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260730221946/https://excellenceinbreeding.org/sites/default/files/manual/98078.pdf |date=2026-07-30 }}</ref>
*'''meigeagaiméitifít''' (''megagametophyte'' as Béarla)<ref>“meigeagaiméitifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/meigeagaim%C3%A9itif%C3%ADt/ga/</ref></br>Cruthaítear an meigeagaiméitifít le fás na meigeaspóir. Gineann an meigeagaiméitifít gaiméit baineann an phlanda heitreaspórach.<ref>Government of South Australia. (2025, July 7). megagametophyte. Flora of South Australia. Retrieved February 28, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/megagametophyte</ref>
*'''meigeaspór''' (''megaspore'' as Béarla)<ref>“meigeaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/meigeasp%C3%B3r/ga/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an meigeaspór an cineál mór spóir. Fásann sé ina gaiméitifít baineann.<ref name = "UCMP, 2009" />
*'''meiteaxiléim''' (''metaxylem'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Is cuid den xiléim phríomhúil é an meiteaxiléim, ar céim luath í i bhforbairt an xiléim.<ref name = "Xylem - PropG" />
*'''micreagaiméitifít''' (''microgametophyte'' as Béarla)<ref>“micreagaiméitifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 21, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micreagaim%C3%A9itif%C3%ADt/ga/</ref></br>Fásann an micreagaiméitifít ón micreaspór agus táirgeann sé na gaiméite fireann de phlanda heitreaspórach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" />
*'''micreaspór''' (''microspore'' as Béarla)<ref>“micreaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micreasp%C3%B3r/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an micreaspór an cineál beag spóir. Fásann sé ina gaiméitifít fhireann.<ref name = "UCMP, 2009" />
*'''micripíl''' (''micropyle'' as Béarla)<ref>“micripíl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micrip%C3%ADl/ga/</ref></br>Is cainéal beag é an micripíl a thrasnaíonn ionar ubhúlach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" />
<!--*'''micreastrobalas''' (microstrobilus as Béarla)<ref>https://www.tearma.ie/q/micro-/</ref><ref>https://super.tearma.ie/q/strobilus/</ref> An ceann is lú de dhá chineál bhuaircíní nó strobalas a tháirgeann gimnispeirmeacha, an ceann fireann é agus táirgeann sé an phailin.-->
==N==
[[File:E mammillaris ies.jpg|thumb|left|70px|neachtar]]
*'''neachtar''' (''nectar'' as Béarla)<ref name = "neachtar">“neachtar.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 19, 2026, from https://www.tearma.ie/q/neachtar/ga/</ref></br>Is leacht milis é neachtar a scaoileann faireog mheala na bláthanna mar luach saothair tarraingteach d'ainmhithe pailniúcháin.<ref name = "Betterbee" />
*'''nideog éiceolaíoch''' (''ecological niche'' as Béarla)<ref>“nideog éiceolaíoch.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/nideog%20%C3%A9iceola%C3%ADoch/ga/</ref></br>Is éard is nideog éiceolaíoch ann ná iomlán na gcaidreamh idir speiceas agus a comhshaol.<ref name = "Folkmann, 2019">Folkmann, M. (2019). [https://grabbe-gymnasium.de/spr/biologie/AB%20Glossar%20Oekologie.pdf Glossar zur Ökologie.] Detmold; Christian-Dietrich-Grabbe-Gymnasium.</ref>
*'''nód''' (''node'' as Béarla)<ref>“nód.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/n%C3%B3d/ga/</ref></br>Is é nód an pointe ar an gas as a bhfásann duilleoga nó craobhacha.<ref name = "Devlin, 2026" />
*'''nóidín fréimhe''' (''root nodule'' as Béarla)<ref name = "nóidín" /></br>Foirmítear nóidín fréimhe nuair a choilíniúnaíonn baictéir fosaithe nítrigine na fréamhacha.<ref name = "Wagner, 2011" />
==O==
*'''olasóm''' (''elaiosome'' as Béarla)<ref>“olasóm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved June 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/olas%C3%B3m/ga/</ref>[[File:Afzelia africana1.jpg|thumb|right|140px|Síolta ''[[Afzelia africana]]'' a bhfuil olasóm oráiste orthu]]</br>Is cuid chothaitheach de shíol é olasóm a mheallann ainmhithe cosúil le seangáin. Cuidíonn sé le scaipeadh síolta.<ref name = "Flora of Australia Glossary" />
*'''onn-aiseach''' (''adaxial'' as Béarla)<ref>“onn-aiseach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved July 28, 2026, from https://www.tearma.ie/q/onn-aiseach/ga/</ref></br>Tá dromchlaí onn-aiseach os comhair ais an struchtúir a bhfuil sé ceangailte leis.<ref name = "vPlants" />
==P==
<!--* '''peitínáit''' (''petiolate'' as Béarla) aidiacht ina ndéantar cur síos ar dhuilleoga nó ar struchtúir bhitheolaíocha a bhfuil gas (peitín) orthu, agus iad ceangailte go díreach le gas nó brainse. <ref>https://www.tearma.ie/q/petiolate/ ??</ref>-->
*'''piorrachruthach''' (''pyriform'' as Béarla)<ref name = "piorrachruthach">“piorrachruthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 11, 2026, from https://www.tearma.ie/q/piorrachruthach/</ref>[[File:Ficus pyriformis.JPG|thumb|right|125px|Torthaí piorrachruthacha an ''[[Ficus pyriformis]]'']]</br>Aidiacht, i gcruth péire.<ref name = "piorrachruthach" />
*'''prótaixiléim''' (''protoxylem'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Is cuid den xiléim phríomhúil é an prótaixiléim, ar céim luath í i bhforbairt an xiléim.<ref name = "Xylem - PropG" />
==R==
[[File:Inflorescences Raceme Kwiatostan Grono.svg|thumb|left|upright|55px|raicéim]]
*'''raicéim''' (''raceme'' as Béarla)<ref>“raicéim.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 19, 2026, from https://super.tearma.ie/q/raic%C3%A9im/ga/</ref></br>Is cineál bláthra é raicéim le hais neamhroinnte ar a bhfuil bláthanna gasógacha.<ref name = "Jessop et al., 2011" />
==S==
<!--*'''scoitheadh''' (''abscission'' as Béarla)</br>Scaoileadh nádúrtha orgáin atá aibí nó sean, amhail toradh aibí nó duilleog aosta.-->
<!--*'''snáthaidiúil''' (acicular as Béarla)</br>Caol nó snáthaidchruthach.-->
*'''samár''' (''samara'' as Béarla)<ref>“samár.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved June 11, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sam%C3%A1r/ga/</ref></br>Is toradh neamhoscailteach aonsíolta le sciatháin é samár.<ref name = "Gray, 1875" />{{rp|p=79}}
*'''siogót''' (''zygote'' as Béarla)<ref>“siogót.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 26, 2026, from https://www.tearma.ie/q/siog%C3%B3t/ga/</ref></br>Is éard atá i siogót an chill dhioplóideach a eascraíonn as comhleá gaiméit.<ref name = "Algae of Australia Glossary" />
*'''síol inphéactha''' (''germinable seed'' as Béarla)<ref>“síl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 24, 2026, from https://www.tearma.ie/q/s%C3%ADl/</ref></br>Tá síolta inphéactha in ann forbairt ina síológ.<ref>Keimfähigkeit. (n.d.). Bundesverband Deutscher Pflanzenzüchter. Retrieved September 24, 2026, from https://www.bdp-online.de/de/Pflanzenzuechtung/Glossar/terms/Keimfaehigkeit/</ref>
*'''síológ''' (''seedling'' as Béarla)<ref>“síológ.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 26, 2026, from https://www.tearma.ie/q/s%C3%ADol%C3%B3g/ga/</ref></br>Is planda beag é síológ a fhásann ó shíol agus de ghnáth ní bhíonn ach a cotailéadóin agus cúpla duilleog leis.<ref name = "Seed sowing glossary">Seed sowing glossary. (n.d.). Foundation for Arable Research. Retrieved September 26, 2026, from https://www.far.org.nz/schools/seed-sowing-glossary</ref>
[[File:Arum creticum Marmaris White.jpg|thumb|left|120px|''[[Arum creticum]]'' le spáidín bán agus spáideog buí]]
*'''spáideog''' (''spadix'' as Béarla)<ref>“spáideog.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sp%C3%A1ideog/ga/</ref></br>Is cineál bláthra é spáideog ina mbíonn bláthanna ag fás ar ais tiubh, feolmhar.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" />
*'''spáidín''' (''spathe'' as Béarla)<ref>“spáidín.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sp%C3%A1id%C3%ADn/ga/</ref></br>Is bracht mór é spáidín a thimpeallaíonn an spáideog.<ref name = "Sterry, 1997">Sterry, P. (1997). [https://www.google.de/books/edition/Collins_Complete_British_Wildlife_Photog/H2oXAAAACAAJ?hl=en Collins Complete British Wildlife Photoguide.] Kiribati: HarperCollins.</ref>{{rp|p=356}}
*'''speiceas i mbaol criticiúil''' (''critically endangered species'' as Béarla)<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil" />[[File:凹脈金花茶 Camellia impressinervis -香港公園 Hong Kong Park, Hong Kong- (39897970614).jpg|thumb|right|100px|Is speiceas i mbaol criticiúil é ''[[Camellia impressinervis]]''.<ref>Wheeler, L. & Rivers, M.C. 2015. ''Camellia impressinervis''. The IUCN Red List of Threatened Species 2015: e.T62053740A62053758. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2015-2.RLTS.T62053740A62053758.en. Accessed on 01 March 2026.</ref>]]<br/>Is speicis iad speicis atá i mbaol criticiúil díothaithe sa nádúr atá thar a bheith ard.<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil">Fiontar & Scoil na Gaeilge, DCU. (n.d.). “speiceas i mbaol criticiúil.” Grúpa Taighde Gaois. Retrieved March 1, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology?Query=speiceas+i+mbaol+critici%C3%BAil</ref>
*'''speiceas is lú imní''' (''least-concern species'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Is tacsóin forleathana agus flúirseacha iad speiceas is lú imní.<ref name = "IUCN, 2012">IUCN. (2012). [https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/RL-2001-001-2nd.pdf IUCN Red List Categories and Criteria: Version 3.1. Second edition.] Gland, Switzerland and Cambridge, UK: IUCN. iv + 32pp.</ref> Tá riosca níos ísle díothaithe ag na speicis seo.<ref>Frequently Asked Questions. (n.d.). IUCN Red List of Threatened Species. Retrieved April 18, 2026, from https://www.iucnredlist.org/about/faqs#Why%20are%20LC%20species%20on%20the%20Red%20List</ref>
*'''speiceas leochaileach''' (''vulnerable species'' as Béarla)<ref name = "speiceas leochaileach" /></br>Tá riosca ard díothaithe sa nádúr ag speiceas leochaileach.<ref name = "speiceas leochaileach">speiceas leochaileach. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 10, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/635130</ref>
*'''spor''' (''spur'' as Béarla)<ref>“spor.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/spor/ga/</ref></br>Is síneadh feadánach log den coróinín é spor.<ref name = "Devlin, 2026" />
[[File:Prunus AbscissionZone 1 (35974302350).jpg|thumb|right|120px|Sraith scoite ''Prunus'']]
*'''sraith scoite''' (''abscission layer'' as Béarla)<ref>“sraith scoite.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved August 31, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sraith%20scoite/ga/</ref></br> Is sraith cealla í sraith scoite ina mbriseann orgán titimeach, mar shampla duilleog.<ref>Botanical Orchid Glossary: Glossary Term: Abscission layer. (n.d.). Orchids of New Guinea. Retrieved August 31, 2026, from https://www.orchidsnewguinea.com/orchid-glossary/define-term/Abscission+layer/</ref>
[[File:Phyla cuneifolia runner.jpg|thumb|left|120px|''[[Phyla cuneifolia]]'' stólan]]
*'''stólan''' (''stolon'' as Béarla)<ref>“stólan.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved June 11, 2026, from https://www.tearma.ie/q/st%C3%B3lan/ga/</ref></br>Gas cothrománach is ea stólan a shníonn os cionn, ar nó faoi dhromchla na talún<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> agus a fhásann planda nua.<ref name = "Glossary British Pteridological Society" />
*'''strobalas''' (''strobilus'' as Béarla)<ref>“strobalas.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/strobalas/ga/</ref></br>Is éard is strobalas ann ná struchtúr cosúil le buaircín atá comhdhéanta de spóraifille atá iompaithe go dlúth ar an ais.<ref name = "Flora of Australia Glossary" />
==T==
*'''teipeal''' (''tepal'' as Béarla)<ref>“teipeal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 4, 2026, from https://www.tearma.ie/q/teipeal/ga/</ref></br>Úsáidtear an téarma teipal do chodanna an peirianta má tá cuma an-chosúil ar na peitil agus ar na seipil.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: tepal. https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=768, retrieved 4 March 2026</ref>
[[File:Tetradium daniellii (Benn.) T.G. Hartley.jpg|thumb|left|120px|Torthú bláthra ''[[Tetradium daniellii]]'']]
*'''torthú bláthra''' (''infructescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra" /></br>Is é an torthú bláthra an struchtúr ina dtaispeántar torthaí ar phlanda.<ref name = "Glossary for Vascular Plants">Glossary for Vascular Plants. (2018, November 19). New York Botanical Garden. Retrieved March 9, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/glossary/glossary-list/?ImagesOnly=yes&LimitPerPage=75&rownum=676</ref>
*'''treoir neachtair''' (''nectar guide'' as Béarla)<ref name = "neachtar" /></br>Is marcanna nó patrúin ar bhláthanna iad treoracha neachtair a threoraíonn feithidí chuig an neachtar.<ref name = "Betterbee">Glossary of beekeeping Terms. (n.d.). Betterbee. Retrieved September 19, 2026, from https://www.betterbee.com/glossary/</ref>
==U==
*'''uathpholaplóideach''' (''autopolyploid'' as Béarla)<ref>“uathpholaplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 15, 2026, from https://www.tearma.ie/q/uathpholapl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Is cineál planda polaplóideach é planda uathpholaplóideach a chruthaítear trí géanóm amháin a dhúbailt. I bplandaí uathpholaplóideacha, tagann na crómasóm go léir ón speiceas céanna.<ref>Lefers, M. & Holmgren Lab. (2004). autopolyploid. Hedgehog Signaling Glossary. Retrieved March 15, 2026, from https://groups.molbiosci.northwestern.edu/holmgren/Glossary/Definitions/Def-A/autopolyploid.html</ref>
*'''ubhagán uachtarach''' (''superior ovary'' as Béarla)<ref>“ubhagán uachtarach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ubhag%C3%A1n%20uachtarach/ga/</ref></br>Tá ubhagán uachtarach suite os cionn an phointe ina bhfuil na seipil, na peitil agus na staimín ceangailte.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" />
[[File:Trapa japonica floating seed in Yokotake, Kanzaki.jpg|thumb|left|100px|uiscescaipeadh síl]]
*'''uiscescaipeadh síl''' (''hydrochory'' as Béarla)<ref>“uiscescaipeadh síl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 24, 2026, from https://www.tearma.ie/q/uiscescaipeadh%20s%C3%ADl/ga/</ref></br>Is é uiscescaipeadh síl scaipeadh síolta trí uisce.<ref name = "Lewis, 2019" />
*'''umbal''' (''umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal">“umbal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/umbal/ga/</ref>{{Il-íomhánna
| align = right
| direction = horizontal
| total_width = 180
| header =
| image1 = Inflorescences Umbel Kwiatostan Baldach.svg
| alt1 =
| caption1 = umbal
| image2 = Inflorescences Umbel Kwiatostan BaldachZłożony.svg
| alt2 =
| caption2 = umbal comhshuite
}}</br>Is cineál bláthra craobhach é umbal. Bíonn bláthanna sa bláthra ina bhfuil na gasóga go léir ar an fhad céanna agus ag teacht ó phointe amháin.<ref name = "Nelson, 2012">Nelson, R. C. (2012). The Description of Flowers. University of Rochester. Retrieved March 1, 2026, from https://www.cs.rochester.edu/u/nelson/wildflowers/glossaries/flowers/</ref>
*'''umbal comhshuite''' (''compound umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal" /></br>Is cineál bláthra é umbal comhshuite ina n-eascraíonn roinnt umbal as aon phointe amháin.<ref>Inflorescences 15-Compound umbel. (n.d.). University of Illinois. Retrieved March 9, 2026, from https://www.life.illinois.edu/help/digitalflowers/Inflorescences/15.htm</ref>
==X==
[[File:Decussate (PSF).png|thumb|left|100px|x-chruthach]]
*'''xantaifill''' (''xanthophyll'' as Béarla)<ref>“xantaifill.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/xantaifill/ga/</ref></br>Is grúpa líocha caraitéanóideacha oráiste é xantaifill. Cosúil le caraitéin, cuidíonn xantaifill le fótaisintéis.<ref name = "Hodgkiss, 2019" />
*'''x-chruthach''' (''decussate'' as Béarla)<ref>“x-chruthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/x-chruthach/ga/</ref></br>Ciallaíonn suíomh x-chruthach duilleoga go bhfuil péirí duilleoga socraithe ag uillinn 90° le péirí duilleoga cóngaracha thuas agus thíos. Tá na péirí trasnaithe i bhfoirm X.<ref name = "Hodgkiss, 2019" />
*'''xéirifíteach''' (''xerophytic'' as Béarla)<ref>“xéirifíteach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/x%C3%A9irif%C3%ADteach/ga/</ref>[[File:Echinocactus grusonii flora cologne.jpg|thumb|right|120px|Is plandaí xéirifíteacha iad na cachtais.<ref name = "Duke University">Xerophytes “Cactus-Like” collection. (n.d.). Duke University. Retrieved April 12, 2026, from https://liveplantcollections.biology.duke.edu/featured-collections/xeric</ref>]]</br>Tá plandaí xéirifíteacha oiriúnaithe do aeráid nó do ghnáthóg thirim.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" />
*'''xiléim''' (''xylem'' as Béarla)<ref name = "xiléim">“xiléim.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/xil%C3%A9im/ga/</ref></br>Is fíochán lignithe é an xiléim atá freagrach as iompar uisce i bplandaí.<ref name = "Xylem - PropG">University of Florida, University of Kentucky, & Texas A&M University. (n.d.). Xylem. PropG. Retrieved May 30, 2026, from https://propg.ifas.ufl.edu/01-biology/02-cell-types/12-celltypes-xylem.html</ref>
*'''xiléim phríomhúil''' (''primary xylem'' as Béarla)<ref name = "xiléim" /></br>Is céim luath forbartha í an xiléim phríomhúil agus tá sé déanta as prótaixiléim agus meiteaxiléim.<ref name = "Xylem - PropG" />
*'''xiléim thánaisteach''' (''secondary xylem'' as Béarla)<ref name = "xiléim" /></br>Déantar an xiléim thánaisteach ón sraith chaimbiam. Tá sé freagrach as forbairt leataobhach agus fás adhmad.<ref name = "Xylem - PropG" />
==Z==
[[File:Goral Girardinia diversifolia AJTJ.jpg|thumb|left|120px|zóscaipeadh síl]]
*'''zóscaipeadh síl''' (''zoochory'' as Béarla)<ref>“zóscaipeadh síl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 24, 2026, from https://www.tearma.ie/q/z%C3%B3scaipeadh%20s%C3%ADl/ga/</ref></br>Is é zóscaipeadh síl scaipeadh síolta ag ainmhithe.<ref name = "Lewis, 2019">Lewis, A. (2019, August 23). Seed dispersal: 5 ways trees spread seeds. Woodland Trust. Retrieved September 24, 2026, from https://www.woodlandtrust.org.uk/blog/2019/08/seed-dispersal/</ref>
==Tagairtí==
<references>
<!-- Especially useful sources for definitions can be collected down here: -->
<ref name = "Glossary British Pteridological Society">Glossary. (n.d.). British Pteridological Society. Retrieved April 18, 2026, from https://britishfernsociety.org.uk/Glossary/</ref>
<ref name = "Gray, 1875">Gray, Asa. (1875). [https://www.biodiversitylibrary.org/page/56536335 Botany for young people and common subjects : how plants grow : a simple introduction to structural botany : with popular flora, or an arrangement and description of common plants, both wild and cultivated : illustrated by 500 wood engravings.] Ivison, Blakeman, Taylor.</ref>
<ref name = "Flora of Australia Glossary">Government of South Australia. (n.d.). Flora of Australia Glossary. Flora of South Australia. Retrieved March 13, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/</ref>
<ref name = "Flora of Rwanda Glossary">The Rwanda flora team. (2026). Flora of Rwanda: Glossary. Retrieved April 12, 2026, from https://www.rwandaflora.com/speciesdata/glossary.php</ref>
<ref name = "Jessop et al., 2011">Jessop, J.P., Toelken, H.R. & Kellermann, J. (2011). [https://www.researchgate.net/publication/344409776_Glossary_of_botanical_terms_version_1 Glossary of botanical terms (version 1).] In: Kellermann, J. (ed.), Flora of South Australia (ed. 5). 24 pp. (State Herbarium of South Australia: Adelaide). www.flora.sa.gov.au/ed5</ref>
<ref name = "UCMP, 2009">UCMP Glossary: Botany. (2009). University of California Museum of Paleontology. Retrieved March 9, 2026, from https://ucmp.berkeley.edu/glossary/gloss8botany.html</ref>
<ref name = "vPlants">Plant Glossary. (n.d.). vPlants: A Virtual Herbarium of the Chicago Region. Retrieved May 30, 2026, from https://vplants.org/portal/plants/glossary/index.php</ref>
<ref name = "Bobrov & Romanov, 2019"><!-- Definitions of fruit terminology -->Bobrov, A. V. C., & Romanov, M. S. (2019). [https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/23818107.2019.1663448 Morphogenesis of fruits and types of fruit of angiosperms.] Botany letters, 166(3), 366-399.</ref>
<ref name = "Hodgkiss, 2019">Hodgkiss, R. J. (2019). Glossary of Botanical Terms. The Succulent Plant Page. Retrieved September 19, 2026, from https://succulent-plant.com/glossary/plantglossary.html</ref>
<ref name = "Devlin, 2026">Devlin, Z. (2026). Irish Wildflower Glossary. Wildflowers of Ireland. Retrieved September 20, 2026, from https://www.wildflowersofireland.net/glossary.php</ref>
<ref name = "Algae of Australia Glossary">Huisman, J. M., & Entwisle, T. J. (2022). Algae of Australia Glossary. Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water. Retrieved September 26, 2026, from https://www.dcceew.gov.au/science-research/abrs/online-resources/glossaries/algae</ref>
</references>
{{síol}}
odobbr3ci2qn2srb1kwj9n6pp6pmges
Storm (carachtar)
0
124355
1328659
1305412
2026-09-25T21:35:57Z
MereCourage23
77436
/* */
1328659
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Carachtar}}
[[Íomhá:Comic Con 2013 - Storm (9333191453).jpg|mion|clé]]
Carachtar de chuid [[Marvel Comics]] is ea '''Storm''' ('''Ororo ''').
== Liosta leabhair ==
* ''[[Spider-Man, Storm and Power Man]]''
* ''[[Magik: Storm & Illyana]]''
* [[Storm (iml. 1)|''Storm'' (iml. 1)]]
* [[Storm (iml. 2)|''Storm'' (iml. 2)]]
* ''[[Ororo: Before the Storm]]''
* ''[[X-Men: Curse of the Mutants – Storm & Gambit]]''
* [[Storm (iml. 3)|''Storm'' (iml. 3)]] (''[[Storm: Make It Rain|Make It Rain]]'' agus ''[[Storm: Bring the Thunder|Bring the Thunder]]'')
* ''[[Giant-Size X-Men: Storm]]''
* ''[[Storm & the Brotherhood of Mutants]]''
* ''[[Storm: Blowback]]''
* [[Storm (iml. 5)|''Storm'' (iml. 5)]] (''[[Storm: Earth's Mightiest Mutant (2024)|Earth's Mightiest Mutant]]'' agus ''[[Storm: Thunder War|Thunder War]]'')
* ''[[Storm: Lifedream]]''
* ''[[Rogue Storm]]''
* [[Storm: Earth's Mightiest Mutant (2026)|''Storm: Earth's Mightiest Mutant'' (2026)]]
== Oiriúnuithe ==
* ''[[X-Men: The Animated Series]]''
* ''[[X-Men (scannán)|X-Men]]''
* ''[[X-Men: Evolution]]''
* ''[[X2]]''
* ''[[X-Men: The Last Stand]]''
* ''[[X-Men Origins: Wolverine]]''
* ''[[Wolverine and the X-Men]]''
* ''[[X-Men: Days of Future Past]]''
* ''[[X-Men: Apocalypse]]''
* ''[[Deadpool 2]]''
* ''[[X-Men: Dark Phoenix]]''
* ''[[X-Men '97]]''
* "[[What If... the Watcher Disappeared?]]" agus "[[What If... What If?]]"
* ''[[Avengers: Secret Wars]]''
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{síol}}
{{Storm}}
{{X-Men}}
[[Catagóir:Storm]]
[[Catagóir:X-Men]]
[[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]]
[[Catagóir:Sárlaochra]]
rnsw9xatafotp70coj51iycalse1jbc
1328660
1328659
2026-09-25T21:36:45Z
MereCourage23
77436
/* */
1328660
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Carachtar}}
[[Íomhá:Comic Con 2013 - Storm (9333191453).jpg|mion|clé]]
Carachtar de chuid [[Marvel Comics]] is ea '''Storm''' ('''Ororo Munroe''').
== Liosta leabhair ==
* ''[[Spider-Man, Storm and Power Man]]''
* ''[[Magik: Storm & Illyana]]''
* [[Storm (iml. 1)|''Storm'' (iml. 1)]]
* [[Storm (iml. 2)|''Storm'' (iml. 2)]]
* ''[[Ororo: Before the Storm]]''
* ''[[X-Men: Curse of the Mutants – Storm & Gambit]]''
* [[Storm (iml. 3)|''Storm'' (iml. 3)]] (''[[Storm: Make It Rain|Make It Rain]]'' agus ''[[Storm: Bring the Thunder|Bring the Thunder]]'')
* ''[[Giant-Size X-Men: Storm]]''
* ''[[Storm & the Brotherhood of Mutants]]''
* ''[[Storm: Blowback]]''
* [[Storm (iml. 5)|''Storm'' (iml. 5)]] (''[[Storm: Earth's Mightiest Mutant (2024)|Earth's Mightiest Mutant]]'' agus ''[[Storm: Thunder War|Thunder War]]'')
* ''[[Storm: Lifedream]]''
* ''[[Rogue Storm]]''
* [[Storm: Earth's Mightiest Mutant (2026)|''Storm: Earth's Mightiest Mutant'' (2026)]]
== Oiriúnuithe ==
* ''[[X-Men: The Animated Series]]''
* ''[[X-Men (scannán)|X-Men]]''
* ''[[X-Men: Evolution]]''
* ''[[X2]]''
* ''[[X-Men: The Last Stand]]''
* ''[[X-Men Origins: Wolverine]]''
* ''[[Wolverine and the X-Men]]''
* ''[[X-Men: Days of Future Past]]''
* ''[[X-Men: Apocalypse]]''
* ''[[Deadpool 2]]''
* ''[[X-Men: Dark Phoenix]]''
* ''[[X-Men '97]]''
* "[[What If... the Watcher Disappeared?]]" agus "[[What If... What If?]]"
* ''[[Avengers: Secret Wars]]''
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{síol}}
{{Storm}}
{{X-Men}}
[[Catagóir:Storm]]
[[Catagóir:X-Men]]
[[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]]
[[Catagóir:Sárlaochra]]
nfb9b0e0fefom3tjt8uuz25niu7utou
Oíche Chultúir
0
125894
1328678
1310969
2026-09-25T23:16:40Z
Taghdtaighde
60452
Catagóirí curtha leis agus beagán eile
1328678
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
Is ócáid náisiúnta bhliantúil í an '''Oíche Chultúir''' a thugann ardán do shaol cultúrtha na h[[Éire|Éireann]] agus a thugann deis don phobal a bheith páirteach in imeachtaí cultúrtha, ealaíon agus oidhreachta, agus í saor in aisce. Bíonn Oíche Chultúir ar siúl ar an Aoine, i lár Mheán Fómhair.
==Nascanna amach==
* Suíomh oifigiúil: [https://culturenight.ie/ culturenight.ie] (as Béarla)
==Féach freisin==
* [[Seachtain na Gaeilge]]
==Tagairtí==
{{Reflist}}
[[Catagóir:Féilte ealaíon]]
[[Catagóir:Féilte Éireannacha]]
[[Catagóir:Féilte Gaeilge]]
[[Catagóir:Cultúr na hÉireann]]
[[Catagóir:Cultúr oíche]]
[[Catagóir:Féilte a bunaíodh in 2006]]
[[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2006]]
[[Catagóir:Bunaithe sna 2000í]]
{{Siol-drámaíocht}}
22hhcysx16dkdoz1lnaxveunhpb23az
Cabáiste Cabaret
0
128418
1328679
1327997
2026-09-25T23:16:58Z
Taghdtaighde
60452
Roinnt athruithe
1328679
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Imeacht
|v_llengua=An Ghaeilge ⁊ an Béarla
}}
Is buíon taibhealaíontóirí iad '''Cabáiste Cabaret''' a mbíonn buirlisc, damhsa cuaille, amhránaíocht, greann<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://soundcloud.com/rnl/jade-pepper-cabaiste-cabaret|teideal=Raidió na Life|work=[[Soundcloud]]}}</ref> agus [[drag]] ina gcuid léiriúchán.<ref name=":2">{{Luaigh foilseachán|date=9 Meán Fómhair 2026|title=Caberet na Seachtaine|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|pages=lch 2}}</ref> Bíonn a gcuid léiriúchán dátheangach i n[[An Ghaeilge|Gaeilge]] agus i m[[An Béarla|Béarla]]<ref name=":1" /> agus cuireann siad fáilte roimh chainteoirí Gaeilge ar gach leibhéal.<ref name=":2" /> Cuirtear fainic go mbíonn [[nochtacht]], meaisíní [[Deatach|deataigh]], stróbsholas, agus fuaimeanna arda i gceist.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.fringefest.com/festival/whats-on/cabaiste-cabaret|teideal=Cabáiste Cabaret|language=as Béarla|work=[[Féile Imill Bhaile Átha Cliath]]|dátarochtana=2026-09-13}}</ref>
Tá seónna curtha i láthair acu mar chuid de [[Seachtain na Gaeilge|Sheachtain na Gaeilge]],<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tickettailor.com/events/pandorasboxshow/854055|teideal=Cabáiste Cabaret: Peig's Legs|language=as Béarla ⁊ as Gaeilge|work=www.tickettailor.com|dátarochtana=2026-09-13}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tickettailor.com/events/pandorasboxshow/1154675|teideal=Cabáiste Cabaret: Lá Fhéile Diddies|language=as Béarla ⁊ as Gaeilge|work=www.tickettailor.com|dátarochtana=2026-09-13}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://sceal.ie/imeachtai/ceili-sa-chathair-cabaiste-cabaret/|teideal=Céilí sa Chathair: Cabáiste Cabaret|language=as Gaeilge|work=[[Scéal.ie]]|dátarochtana=2026-09-13}}</ref> [[Beyond the Pale]],<ref>{{Lua idirlín|url=https://nialler9.com/beyond-the-pale-arts-programme-announced-2026/|teideal=Beyond The Pale arts programme announced|údar=Niall Byrne|dáta=2026-04-22|language=as Béarla|work=Nialler9|dátarochtana=2026-09-13}}</ref> agus [[Féile Imill Bhaile Átha Cliath]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2026/0904/1590263-an-ghaeilge-ag-croilar-dublin-fringe-festival/|teideal=An Ghaeilge ag croílár Dublin Fringe Festival|work=[[RTÉ]]|dáta=4 Meán Fómhair 2026}}</ref><ref name=":2" />
==Nascanna amach==
* [https://soundcloud.com/rnl/jade-pepper-cabaiste-cabaret Agallamh ar RnaL faoi Chabáiste Cabaret]
* [https://www.tickettailor.com/events/pandorasboxshow/854055 Eolas faoin seó dá gcuid ''Peig's Legs'' (2023)]
==Tagairtí==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:Cabaiste Cabaret}}
[[Catagóir:Drag ⁊ Ceabairé na Gaeilge]]
[[Catagóir:Fuirseoireacht i nGaeilge]]
[[Catagóir:Fuirseoireacht in Éirinn]]
[[Catagóir:Greann na Gaeilge]]
[[Catagóir:Ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]]
[[Catagóir:Baile Átha Cliath]]
[[Catagóir:Léiriúcháin bheo]]
{{Siol-drámaíocht}}
bnqqz88csyw51j1y5yqpwhn653k9ln7
Charlotte Hatherley
0
128465
1328633
1328477
2026-09-25T12:51:19Z
Conradder
34685
/* Aonair (2004-inniu) */
1328633
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Is amhránaí, giotáraí agus cumadóir amhrán de chuid [[Shasana]] í '''Charlotte Franklin Hatherley''', a rugadh ar 20 Meitheamh 1979 i [[Londain]]. Bhain sí clú agus cáil amach nuair a chuaigh sa bhanna rac [[Ash]] sa bhliain 1997. Sheinneadh Hatherley giotár agus chanadh fonnadóireacht taca le hAsh agus d'eisigh an banna trí albam stiúideo léi. I ndiaidh dí éirí Ash, sa bhliain 2006, d'éirigh sí ina healaíontóir aonair agus ceoltóir camchuairte. D'eisigh Hatherley ceithre albam aonréad fosta.
==Saol agus gairm ==
=== Saol luath ===
Rugadh Hatherley i [[Londain]] ar 20 Meitheamh 1979. Is í [[Patricia Franklin]] a máthair, atá sí ina haisteoir, agus is é Frank Hatherley a hathair, atá ina dhrámadóir agus criticeoir Astrálach. Thosaigh a gairm cheoil nuair a bhí sí 15 bliana d'aois, mar go ndeachaigh sé sa bhanna punc, darbh ainm [[Nightnurse]].
===Ash (1997–2006)===
Dhá bhliain i ndiaidh do Hatherley dul i Nightnurse, shíl [[Ash]] go raibh giotáraí eile de dhíth orthu, chun níos mó a chur lena bhfuaim beo. D'fhostaigh siad Hatherley i ndiaidh do [[Tim Wheeler]] amharc ar cheolchoirm Nightnurse a sheinn Hatherley. Bhí a céad cheolchoirm le hAsh sa [[Limelight]] i m[[Béal Feirste]] ar 10 Lúnasa 1997, agus an tseachtain ina dhiaidh sin, sheinn an fhoireann nua ag an ''[[V Festival]]'' os comhair 50,000 duine. Thosaigh a gairm thaifeadta níos déanaí sa bhliain leis an singil ''[[A Life Less Ordinary (amhrán Ash)|A Life Less Ordinary]]'', agus sa bhliain 1998, sheinn Hatherley ar an albam ''[[Nu-Clear Sounds]]''.
Ba bhall lánaimseartha d'Ash í Hatherley ar feadh ocht mbliana nuair a sheinn sí ar trí albam stiúideo (Nu-Clear Sounds, ''[[Free All Angels]]'' agus ''[[Meltdown (albam Ash)|Meltdown]]'') agus scríobh sí roinnt amhrán don bhanna, mar shampla, "Grey Will Fade" a bhí ina "B-Side" ar an singil "[[There's a Star]]". D'éirigh an t-amhrán sin ina rogha chultais le leantóirí agus bheadh sé ina thraic teidil ar [[Grey Will Fade|a céad albam aonair]]. Ar 20 Eanáir 2006, fógraíodh gur éirigh Hatherley as an bhanna go cairdiúil.
Ó shin, d'athaontaigh Hatherley le hAsh ar stáitse cúpla uair
=== Aonair (2004-inniu)===
Thosaigh Hatherly a halbam féin a thaifeadadh i rith an taifeadta de ''Meltdown''. ''Grey Will Fade'' an t-ainm atá ar an albam, agus eisíodh i mí Lúnasa 2004 é. D'eisigh sí na singlí "Kim Wilde", "Summer" agus "Bastardo" agus thug criticeoirí ardmholadh dóibh.
Eisíodh a dara halbam, ''[[The Deep Blue]]'', ar 5 Márta 2007. Roimhe sin, d'eisigh Hatherley na singlí "Behave" agus "I Want You to Know". Chuaigh sí ar thuras in [[Éirinn]] agus sa [[Ríocht Aontaithe]] fosta. Fuair an t-albam níos mó molta, mar shampla, scríobh [[David Bowie]] léirmheas ardmholtach air. Eisíodh dhá singil eile as an albam: "Siberia" agus "Again". Sa bhliain 2007, chuaigh Hatherley ar thuras sa RA le [[Blondie]]. Eisíodh a tríú halbam, ''[[New Worlds]]'', ar 16 Deireadh Fómhair 2009. Fuair an t-albam seo léirmheasanna maithe fosta.
I mí Feabhra 2012, thosaigh Hatherley an t-ainm stáitse '''Sylver Tongue''' a úsáid. Chuir sí ''Something Big EP'' amach i mí na Samhna 2012 agus chuaigh Sylver Tongue ar thuras le [[Bat for Lashes]]. Sa bhliain 2017, réamheisigh Hatherley albam aonair, darb ainm ''True Love'', trí [[PledgeMusic]]. Fuair an t-albam léirmheasanna maithe. Eisíodh an t-albam i mí an Mheithimh 2008, go hoifigiúil. Eisíodh trí singil as an albam: A Sign", "Night Vision" agus "Hook You Up". Bhí cúig leagan ag ''Night Vision EP'', "How Deep is Your Love" de chuid [[Bee Gees]] san áireamh, a rinneadh físeán dó i gcomhar le [[Gníomhaireacht Spáis na hEorpa]]
===Scóradh ===
Scríobh Hatherley an scór don ghearrscannán ''The Last Man'', a cuireadh i láthair den chéad uair sa bhliain 2014. Fosta in 2014, chum sí an ceol don dráma de chuid [[Stella Feehily]], ''This May Hurt a Bit'', Sa bhliain 2019, chum Hatherley an scór don scannán ''Imogen'' agus eisíodh an fuaimrian sa bhliain 2020. Sa bhliain 2021, sheinn sí giotár ar an scór don scannán ''Gunpowder Milkshake''. Sa bhliain 2022, rinne Hatherly tairbhe don scór ar an scannán ''Flux Gourmet''.
===Obair chomhoibríoch ===
Sa bhliain 2007, bhí Hatherley ina giotáraí camchuairte ar son [[Bryan Ferry]] agus, sa bhliain 2009, chuaigh sí i Bat for Lashes mar bhall beo. Sa bhliain 2010, chuaigh Hatherley sa bhanna de chuid [[KT Tunstall]], ar phríomhghiotár. Thaifead sí giotár ar na halbaim ''[[Kin (albam KT Tunstall)|Kin]]'' agus ''[[Wax (albam KT Tunstall)|Wax]]''.
I rith 2015/16, bhí Hatherley ina ball de Cold Specks agus NZCA Lines, agus i rith 2016/17 bhí si ar thuras le [[Birdy]] mar ghiotáraí agus méarchláraí. Sa bhliain 2019, sheinn Hatherley le [[Frank Turner]] agus sheinn sí ar an albam de chuid [[Fred Deakin]], ''The Lasters''.
Ó 2016 go 2020, ba í Hatherley an stiúrthóir ceoil, giotáraí agus méarchláraí ar son an cheoltóra, [[Nakhane]]. In 2021, sheinn sí ar an albam de chuid [[Imelda May]], darb ainm ''[[11 Past the Hour]]'', agus ar an albam de chuid [[Natalie Imbruglia]], darb ainm ''[[Firebird (albam)|Firebird]]''. I rith 2023, sheinn sí sa bhanna bheo de chuid Birdy agus i samhradh na bliana 2024, sheinn sí sa bhanna bheo ar son Bat For Lashes.
== Saol pearsanta ==
==Dioscliosta==
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Hatherley, Charlotte}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1979]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Daoine as Londain]]
[[Catagóir:Ceoltóirí Sasanacha]]
[[Catagóir:Giotáraithe Sasanacha]]
6xwf9te4kr715dxw90t1rwzh22usz3z
Mali Hâf
0
128466
1328680
1328516
2026-09-25T23:17:10Z
Taghdtaighde
60452
1328680
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Is amhránaí [[An Bhreatnais|Breatnaise]] í '''Mali Hâf''' (a rugadh 28 Iúil 1997<ref name=":0">{{Cite web-en|url=https://www.leedsconservatoire.ac.uk/about-us/news/pop-graduate-secures-glastonbury-slot/|title=Pop Graduate Secures Glastonbury Slot|author=Cross|first=Gemma|date=5 June 2025|language=as Béarla|work=Leeds Conservatoire|access-date=2 July 2026}}</ref><ref name=":1">{{Cite web-en|url=https://cardiffjournalism.co.uk/altcardiff/2022/12/08/my-mind-is-at-100-miles-an-hour-how-adhd-shaped-a-cardiff-singers-new-music/|title=How ADHD shaped musician Mali Hâf's new EP|author=Murphy|first=Isaac Patrick|date=8 December 2022|language=as Béarla|work=alt.cardiff|access-date=2 July 2026}}</ref>) ó [[Caerdydd|Chaerdydd]] na [[An Bhreatain Bheag|Breataine Bige]], a bhí le feiceáil ag [[Féile Glastonbury]] 2025.<ref name=":2">{{Cite web-en|url=https://www.walesonline.co.uk/whats-on/music-nightlife-news/glastonburys-welsh-language-pop-star-31869888|title=Glastonbury's Welsh language pop star who is playing alongside Charli XCX and The 1975 after catching the eye|author=Jones|first=Indigo|date=28 June 2025|language=as Béarla|work=[[WalesOnline]]|access-date=30 June 2025}}</ref>
== Saol luath ==
Tógadh Mali Hâf sa Bhreatain Bheag agus d'fhoghlaim sí seinm an phianó ag aois óg.<ref name=":3">{{Cite web-en|url=https://www.lockmag.co.uk/qa-with-mali-haf/|title=Q&A with Mali Hâf|author=|first=|date=20 August 2024|language=as Béarla|work=LOCK|access-date=2 July 2026}}</ref> Tá deirfiúr aici darb ainm Sioned, agus bhí cónaí ar a seantuismitheoirí i [[Llanfarian]] i ngar d'[[Aberystwyth]].<ref name=":4">{{Cite web-en|url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/erthyglau/clee6p57d00o|title=Ateb y Galw: Mali Hâf|date=17 June 2024|language=as [[Breatnais]]|work=[[BBC Cymru Fyw]]|access-date=2 July 2026}}</ref>
Rinne Hâf staidéar ar an bPopcheol ag Conservatoire Leeds.<ref name=":0" />
== Gairmréim ==
Tháinig an-tóir ar shingil de chuid Mali Hâf ''{{Lang|cy|Mae Hen Wlad fy Mamau (H.W.F.M)}}'' (ga: "Seantír mo Mháithreacha"<ref>{{Luaigh foilseachán|title=hen; gwlad; fy; mam|author=[[Joe Mitchell]]|date=2017|journal=[[Foclóir Breatnais–Gaeilge Joe Mitchell|Foclóir Breatnais–Gaeilge]]}}</ref>) ar an raidió agus ar na meáin shóisialta sa bhliain 2025.<ref name=":5">{{Cite web-en|url=https://nation.cymru/culture/mali-haf-shares-excitement-ahead-of-glastonbury-performance/|title=Mali Hâf shares excitement ahead of Glastonbury performance|author=Price|first=Stephen|date=25 June 2025|language=as Béarla|work=[[Nation Cymru]]|access-date=30 June 2025}}</ref> Athshamhlú is ea é ar amhrán náisiúnta na Breataine Bige, ''{{Lang|cy|[[Hen Wlad Fy Nhadau]]}}'' (ga: Seantír M'Aithreacha<ref>{{Luaigh foilseachán|title=hen; gwlad; fy; dad|author=[[Joe Mitchell]]|date=2017|journal=[[Foclóir Breatnais–Gaeilge Joe Mitchell|Foclóir Breatnais–Gaeilge]]}}</ref>).<ref>{{Cite web-en|url=https://nation.cymru/culture/mali-haf-shares-bold-reimagining-of-welsh-national-anthem/|title=Mali Hâf shares bold reimagining of Welsh national anthem|author=Price|first=Stephen|date=8 March 2025|language=as Béarla|work=[[Nation.Cymru]]|access-date=2 July 2026}}</ref><ref name=":6">{{Cite web-en|url=https://americansongwriter.com/welsh-singer-songwriter-mali-haf-finds-her-voice-with-new-single-llais/|title=Welsh Singer-Songwriter Mali Hâf Finds Her Voice With 'Magickal' Single "Llais"|author=Benitez-Eves|first=Tina|date=31 July 2025|language=as Béarla|work=American Songwriter|access-date=2 July 2026}}</ref><ref name=":7">{{Cite web-en|url=https://www.bristol247.com/culture/music/review-mali-haf-the-louisiana-brings-a-unique-artistry-to-the-grassroots/|title=Review: Mali Hâf, the Louisiana - 'Brings a unique artistry to the grassroots'|author=Hillier|first=Katie|date=16 October 2025|language=as Béarla|work=Bristol24/7|access-date=2 July 2026}}</ref> Bhuaigh an t-amhrán comórtas de chuid Roundtable ar [[BBC Radio 6 Music|6 Music]], in ainneoin nach raibh tuiscint ag na moltóirí ar an mBreatnais.<ref name=":8">{{Cite web-en|url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/erthyglau/c1mgdlv8r8xo|title=Mali Hâf yn ennill cystadleuaeth Roundtable 6 Music|date=13 June 2025|language=as [[Breatnais]]|work=[[BBC Cymru Fyw]]|access-date=2 July 2026}}</ref>
Tháinig Mali Hâf sa dara háit i gComórtas Tallann Glastonbury 2025 d'Oirfidigh ag Teacht chun Solais lena hamhrán "{{Lang|cy|Esgusodion}}", a ghnóthaigh an deis di chun casadh ar an stáitse BBC Introducing ag an bhféile.<ref name=":2" /><ref name=":8" /><ref>{{Cite web-en|url=https://www.bbc.co.uk/cymrufyw/erthyglau/clyw990xl8eo|title='Dydi canu'n Gymraeg ddim angen dal eich gyrfa yn ôl' - Mali Haf|date=26 April 2025|language=as [[Breatnais]]|work=[[BBC Cymru Fyw]]|access-date=2 July 2026}}</ref>
Le haghaidh singil de chuid Hâf, ''{{Lang|cy|Llais}}'' (ga: "glór"<ref>{{Luaigh foilseachán|title=llais|author=[[Joe Mitchell]]|date=2017|journal=[[Foclóir Breatnais–Gaeilge Joe Mitchell|Foclóir Breatnais–Gaeilge]]}}</ref>; eisíodh i mí Iúil 2025 é) bhain sí spreagadh as Chappell Roan, Sabrina Carpenter agus [[Marina and the Diamonds|Marina]] é.<ref name=":9">{{Cite web-en|url=https://nation.cymru/culture/mali-haf-shares-new-single-llais-following-glastonbury-success/|title=Mali Hâf shares new single Llais following Glastonbury success|author=Price|first=Stephen|date=12 July 2025|language=as Béarla|work=[[Nation.Cymru]]|access-date=2 July 2026}}</ref> Chuaigh sí ar camchuairt timpeall na Ríochta Aontaithe ag deireadh 2025.<ref name=":7" />
Déanann Hâf cur síos ar a stíl mar "phopcheol [[Na Náisiúin Cheilteacha|Ceilteach]]",<ref name=":5" /> agus luann sí tionchar David Byrne,<ref name=":3" /> mar aon le [[Gwenno Saunders|Gwenno]], [[Kate Bush]] agus [[Björk]].<ref name=":0" /> Oibríonn sí ó stiúideo baile i gCaerdydd ar a dtugtar ''{{Lang|cy|Gwefus Mefus}}'' (ga: Beola Sú Talún<ref>{{Luaigh foilseachán|title=gwefus; mefusen|author=[[Joe Mitchell]]|date=2017|journal=[[Foclóir Breatnais–Gaeilge Joe Mitchell|Foclóir Breatnais–Gaeilge]]}}</ref>),<ref name=":5" /><ref name=":6" /><ref name=":9" /> agus scaoileann sí a ceol faoin [[Lipéad ceoil|lipéad ceirníní]] Côsh.<ref>{{Cite web-en|url=https://www.rcoshr.com/mali-haf|title=Mali Hâf|language=as Béarla|work=Recordiau Côsh Records|access-date=2 July 2026}}</ref>
Tá comhthionscadal idircheilteach ceoil ar bun ag Hâf i gcomhar le [[James Shannon (ceoltóir Éireannach)|James Shannon]]/[[IMLÉ]] as [[Éire|Éirinn]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/m002y5st|teideal=Molly Palmer yn cyflwyno... Mali Haf|dáta=2 Iúil 2026|language=as [[Breatnais]]|work=[[BBC Radio Cymru]]|dátarochtana=2026-09-24}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://nation.cymru/culture/tafwyl-announces-breton-and-irish-partnerships/|teideal=Tafwyl announces Breton and Irish partnerships|údar=Stephen Price|dáta=2026-04-29|language=as Béarla|work=[[Nation.Cymru]]|dátarochtana=2026-09-24}}</ref><ref name=":10">{{Lua idirlín|url=https://culturenight.ie/event/north-earl-street-mali-haf/|teideal=North Earl Street: Mali Hâf|language=as Béarla|work=[[Oíche Chultúir]]|dátarochtana=2026-09-24}}</ref>
Chas sí beo i m[[Baile Átha Cliath]] ar [[Oíche Chultúir]] 2026.<ref name=":10" />
== Saol pearsanta ==
Is as Caerdydd do Mali Hâf,<ref name=":0" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /><ref name=":7" /><ref name=":9" /> áit ar oibrigh sí mar oibrí pobail.<ref>{{Cite web-en|url=https://nation.cymru/culture/singer-songwriter-mali-haf-releases-new-political-single-at-pivotal-time-for-wales/|title=Singer-songwriter Mali Hâf releases new political single at pivotal time for Wales|author=Jones|first=Amelia|date=30 March 2026|language=as Béarla|work=[[Nation.Cymru]]|access-date=2 July 2026}}</ref>
Tógadh Hâf mar [[An Búdachas|Bhúdaíoch]]<ref name=":3" /> agus lorgaíonn sé inspioráid ó Saraswati.<ref>{{Cite web-en|url=https://www.mysticsons.com/article/getting-know-mali-h-f|title=Getting To Know... Mali Hâf|author=Bound|first=Chris|date=10 March 2022|language=as Béarla|work=Mystic Sons|access-date=2 July 2026}}</ref>
Rinneadh diagnóis go bhfuil [[NEAH]] ar Hâf agus í in aois a 16 bliana agus baineann sinéistéise di.<ref name=":1" /><ref name=":6" /> Déanann sí cur síos uirthi féin mar [[Néara-éagsúlacht|dhuine néara-éagsúil]].<ref name=":3" /> Glacann sí cógas NEAH chun cabhrú léi a tionscadail chruthaitheacha a chur i gcrích.<ref name=":1" /><ref name=":4" />
==Féach freisin==
* [[Francis Rees (banna ceoil)|Francis Rees]]
==Tagairtí==
{{Reflist}}
==Nascanna amach==
* Suíomh oifigiúil: [https://www.malihaf.com/ malihaf.com]
{{DEFAULTSORT:Mali Haf}}
[[Catagóir:Amhránaithe Breatnacha]]
[[Catagóir:Amhránaithe Breatnaise]]
[[Catagóir:Popghrúpaí]]
[[Catagóir:Ceoltóirí Breatnacha]]
[[Catagóir:Bannaí a chanann i mBreatnais]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1997]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
1zh0hleqwkyaqfxfnyzkxax55441miq
Marú Benito Mussolini
0
128467
1328614
1328521
2026-09-25T12:02:11Z
TGcoa
21229
1328614
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
Lámhachadh Benito Mussolini i gComo ar an 28 Aibreán 1945. Crochadh a chorp, in éineacht le Claretta Petacci agus faisistigh eile, i bPiazzale Loreto, Milano, an lá dár gcionn (29 Aibreán).
== Cúlra ==
Bhí an Dara Cogadh Domhanda ag druidim chun deiridh agus na fórsaí Faisisteacha faoina gceannaire Mussolini ag teitheadh ó thuaidh, áit a raibh ‘rialtas’ de shórt bunaithe aige. Ach bhí fórsaí na gcomhghuaillithe ag déanamh dul chun cinn lá i ndiaidh lae, agus iad ar thóir Mussolini agus a bhuíon saighdiúirí.
Nuair a thosaigh na Comhghuaillithe ag déanamh a mbealach ó thuaidh, thar an Líne Ghotach (Linea Gotica) a bhí baiste ag an nginearál Kesselring ar ‘líne’ a chuaigh soir siar trasna na hIodáile, tháinig na Páirtiseánaigh áitiúla amach ag troid go hoscailte in éindí leo chun an tír a shaoradh ón bhfaisisteachas. Bhí go leor grúpaí éagsúla bainteach leo sin – Cumannaigh, trodaithe áitiúla, Caitlicigh agus mar sin de. Ach tharraing siad go maith le chéile san iarracht mhór dheireanach seo.
== Imeachtaí ==
Bhí Mussolini, a leannán Clara Petacci agus a bhuíon lucht tacaíochta ag taisteal in aice le [[Loch Como]] agus iad i bhfolach i measc buíon saighdiúirí Gearmánacha. Go deimhin bhí éide Ghearmánach á caitheamh ag Mussolini féin. Stop na Páirtiseánaigh an conbhua agus d’aithin duine acu Mussolini. Gabhadh é féin agus an dream Iodálach a bhí ina theannta.
Bhí an Eilvéis (tír neodrach) an-ghar ag an am agus bhí sé gar go maith freisin do cheantar a bhí fós faoi smacht na Gearmáine. Bhí sé gar freisin do na pasanna tras-Alpacha agus don iliomad bealach amach as an Iodáil. Seans éalaithe aige agus é ag súil go mb’fhéidir nach n-aithneofaí é.
Ach ní mar sin a tharla. Tugadh isteach iad go Halla an Bhaile Mhóir i Dongo, ar bhruach Loch Como.
== Inniu ==
Tá músaem i gcuimhne ar dheireadh an chogaidh i Halla an Bhaile Mhóir inniu. Is féidir an cillín beag thíos faoin urlár inar coinníodh Mussolini a fheiceáil ar an turas thart ann.
== Féach freisin ==
* [[Benito Mussolini]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:1945]]
[[Catagóir:1945 san Eoraip]]
[[Catagóir:Benito Mussolini]]
[[Catagóir:Daoine a feallmharaíodh]]
tb7yyqxlzlh0czgb1i7cqe4x9jh270x
Plé:Narmar
1
128470
1328672
2026-09-25T22:18:37Z
~2026-46485-41
77435
/* new */ mír nua
1328672
wikitext
text/x-wiki
== new ==
djs [[Speisialta:Contributions/~2026-46485-41|~2026-46485-41]] ([[Plé úsáideora:~2026-46485-41|talk]]) 22:18, 25 Meán Fómhair 2026 (UTC)
sllnh5snfjfhza30y58mefpyk6rs3gi
1328673
1328672
2026-09-25T22:19:47Z
~2026-46485-41
77435
/* new */ Freagra
1328673
wikitext
text/x-wiki
== new ==
djs [[Speisialta:Contributions/~2026-46485-41|~2026-46485-41]] ([[Plé úsáideora:~2026-46485-41|talk]]) 22:18, 25 Meán Fómhair 2026 (UTC)
:mrnw [[Speisialta:Contributions/~2026-46485-41|~2026-46485-41]] ([[Plé úsáideora:~2026-46485-41|talk]]) 22:19, 25 Meán Fómhair 2026 (UTC)
t7c6o44sad2rqygdxhy6rmxt1z8ebyo
1328674
1328673
2026-09-25T22:21:52Z
~2026-46485-41
77435
1328674
wikitext
text/x-wiki
== new ==
djs [[Speisialta:Contributions/~2026-46485-41|~2026-46485-41]] ([[Plé úsáideora:~2026-46485-41|talk]]) 22:18, 25 Meán Fómhair 2026 (UTC)
:mediawiki [[Speisialta:Contributions/~2026-46485-41|~2026-46485-41]] ([[Plé úsáideora:~2026-46485-41|talk]]) 22:19, 25 Meán Fómhair 2026 (UTC)
lg9lrmw8sly9j3m5b9o2skcia3bmk5w
Deep Wheel Orcadia
0
128471
1328682
2026-09-25T23:26:09Z
Taghdtaighde
60452
Created by translating the page "[[:sco:Special:Redirect/revision/873551|Deep Wheel Orcadia]]"
1328682
wikitext
text/x-wiki
Is úrscéal ficsean eolaíochta é '''''Deep Wheel Orcadia''''' le {{Interlanguage link|Harry Josephine Giles|sco|Harry Josephine Giles}}. Is i g{{Interlanguage link|canúint|en|Orcadian dialect}} [[Inse Orc]] den [[An Albainis|Albainis]] atá sé, agus aistriúchán Béarla lena ais. Bhuaigh an leabhar {{Interlanguage link|Gradam Arthur C. Clarke|en|Arthur C. Clarke Award}} 2022. D'fhoilsigh [[Picador (imprint)|Picador Poetry]] sa bhliain 2021 é.<ref>{{Lua idirlín|url=http://strangehorizons.com/non-fiction/deep-wheel-orcadia-by-harry-josephine-giles/|language=en|work=Strange Horizons}}</ref>
== Cur chuige scríbhneoireachta ==
Scríobhadh an leabhar i bhéarsaíocht in Albainis Inse Orc, le haistriúchán Béarla i gcló níos lú.<ref name="skinny">{{Lua idirlín|url=https://www.theskinny.co.uk/books/features/harry-josephine-giles-on-deep-wheel-orcadia|language=en|work=www.theskinny.co.uk}}</ref> Mar mhalairt ar an t-aon fhocal amháin sa bhunleagan, tugtar glac focal Béarla mar chomhfhocal.<ref name="Scotsman">{{Lua idirlín|url=https://www.scotsman.com/arts-and-culture/books/book-review-deep-wheel-orcadia-by-harry-josephine-giles-3420514|language=en|work=The Scotsman}}</ref> Cuireadh leagan amach ar na haistriúcháin a tharraingíonn aird ar an mbuntéacs, teicníc a bhaineann an file Gaeilge na hAlban [[Rody Gorman]] feidhm as freisin.<ref name="skinny" />
== Gradaim ==
Bhain an leabhar fadliosta Duais Leabhair Ghaeltacht na hAlban amach, ach tharraing Giles siar as an iomaíocht é i ngeall ar an easpa saothar ó mhionlaigh a bhí ar an liosta.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.co.uk/article/author-harry-josephine-giles-pulls-novel-from-highland-book-prize-in-protest-against-all-white-shortlists-7btbqlmht|language=en|work=The Times}}</ref> B'é ''Deep Wheel Orcadia'' an t-aon saothar ar tarraingíodh siar.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.pinknews.co.uk/2022/04/28/harry-josephine-giles-trans-healthcare/|work=PinkNews}}</ref>
Sa bhliain 2022, bronnadh Gradam Arthur C. Clarke ar ''Deep Wheel Orcadia'', mar a moladh é ó thaobh scríbhneoireachta de agus as an leas ar baineadh as an teanga.<ref name="Guardian22">{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/books/2022/oct/26/arthur-c-clarke-award-verse-novel-harry-josephine-giles-deep-wheel-orcadia|language=en|work=the Guardian}}</ref>
== Glacadh ==
Thug ''The Guardian'' leabhar iontas air.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/books/2021/oct/01/the-best-recent-poetry-review-roundup|language=en|work=the Guardian}}</ref> Scríobh Monika Armet go moltach ar son an ''[[Orkney News]]'' i dtaobh comparáidí idir ghnéithe den scéal agus an saol in Inse Orc, amhail nasc fadálach leis an idirlín, ach mheas sí nach raibh sásamh i ndeireadh an scéil agus go raibh an cliar ró-mhór.<ref>{{Lua idirlín|url=https://theorkneynews.scot/2022/10/27/deep-wheel-orcadia-by-harry-josephine-giles-wins-top-science-fiction-award/|work=The Orkney News}}</ref>
Shíl <nowiki><i>An t-Albannach</i></nowiki> nach raibh stiúir cheart ar an leabhar agus bhí sé cáinteach air as bheith in Albainis Inse Orc, á rá nach raibh sé réalaíoch.<ref name="Scotsman" />
Rinne ceann breithiúna Ghradam Arthur C. Clarke cur síos air mar an chineál leabhar a thugann ort athmhachnamh a dhéanamh ar fhéidearthachtaí an fhicsean eolaíochta agus a chuireann aistíl ina léamh ar bhealach nua agus bíogach. Tá sé mar a bheadh an teanga féin mar laoch an leabhair, a dúradh, agus is saibhrede an aicme litríochta é.<ref name="Guardian22" />
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
r8vrcr7cvxgyj53aeilakpbf85h7x81
1328687
1328682
2026-09-25T23:56:11Z
Taghdtaighde
60452
Earráidí aistriúchán ceartaithe agus cuid mhaith eile
1328687
wikitext
text/x-wiki
{{Teideal iodálach}}
{{WD Bosca Sonraí Leabhar}}
[[Íomhá:Harry Josephine Giles at Cymera Festival 2022.jpg|mion|{{Interlanguage link|Harry Josephine Giles|sco|Harry Josephine Giles}}, údar ''Deep Wheel Orcadia'']]
Is úrscéal ficsean eolaíochta é '''''Deep Wheel Orcadia''''' le {{Interlanguage link|Harry Josephine Giles|sco|Harry Josephine Giles}}. Is i g{{Interlanguage link|canúint|en|Orcadian dialect}} [[Inse Orc]] den [[An Albainis|Albainis]] atá sé, agus aistriúchán Béarla lena ais. Bhuaigh an leabhar {{Interlanguage link|Gradam Arthur C. Clarke|en|Arthur C. Clarke Award}} 2022. D'fhoilsigh [[Picador (imprint)|Picador Poetry]] sa bhliain 2021 é.<ref>{{Lua idirlín|url=http://strangehorizons.com/non-fiction/deep-wheel-orcadia-by-harry-josephine-giles/|language=as Béarla|work=Strange Horizons|teideal=Deep Wheel Orcadia by Harry Josephine Giles|údar=Cat Fitzpatrick|dáta=15 Samhain 2021|dátarochtana=29 Deireadh Fómhair 2022}}</ref>
== Cur chuige scríbhneoireachta ==
Scríobhadh an leabhar i bhéarsaíocht in Albainis Inse Orc, le haistriúchán Béarla i gcló níos lú.<ref name="skinny">{{Lua idirlín|url=https://www.theskinny.co.uk/books/features/harry-josephine-giles-on-deep-wheel-orcadia|language=as Béarla|work=www.theskinny.co.uk|teideal=Harry Josephine Giles on Orkney Sci-Fi Deep Wheel Orcadia|údar=Michael Lee Richardson|dáta=11 Deireadh Fómhair 2021|dátarochtana=28 Deireadh Fómhair 2022}}</ref> Mar mhalairt ar an t-aon fhocal amháin sa bhunleagan, tugtar glac focal Béarla mar chomhfhocal.<ref name="Scotsman">{{Lua idirlín|url=https://www.scotsman.com/arts-and-culture/books/book-review-deep-wheel-orcadia-by-harry-josephine-giles-3420514|language=as Béarla|work=[[The Scotsman]]|teideal=Book review: Deep Wheel Orcadia, by Harry Josephine Giles|údar=Stuart Kyle|dáta=15 Deireadh Fómhair 2021|dátarochtana=29 Deireadh Fómhair 2022}}</ref> Cuireadh leagan amach ar na haistriúcháin a tharraingíonn aird ar an mbuntéacs, teicníc a bhaineann an file [[Gaeilge na hAlban]] [[Rody Gorman]] feidhm as freisin.<ref name="skinny" />
== Gradaim ==
Bhain an leabhar fadliosta Duais Leabhair Ghaeltacht na hAlban amach, ach tharraing Giles siar as an iomaíocht é i ngeall ar an easpa saothar ó mhionlaigh a bhí ar an liosta.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.co.uk/article/author-harry-josephine-giles-pulls-novel-from-highland-book-prize-in-protest-against-all-white-shortlists-7btbqlmht|language=as Béarla|work=[[The Times]]|teideal=Author Harry Josephine Giles pulls novel from Highland Book Prize in protest against all-white shortlists|údar=Mike Merritt|dáta=10 Eanáir 2022|dátarochtana=27 Deireadh Fómhair 2022}}</ref> B'é ''Deep Wheel Orcadia'' an t-aon saothar ar tarraingíodh siar.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.pinknews.co.uk/2022/04/28/harry-josephine-giles-trans-healthcare/|work=PinkNews|teideal=Author on 'horrible' reality of trans folk having to fund each other's healthcare|údar=Reiss Smith|dáta=28 Aibreán 2022|dátarochtana=29 Deireadh Fómhair 2022|language=as Béarla}}</ref>
Sa bhliain 2022, bronnadh Gradam Arthur C. Clarke ar ''Deep Wheel Orcadia'', mar a moladh é ó thaobh scríbhneoireachta de agus as an leas ar baineadh as an teanga.<ref name="Guardian22">{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/books/2022/oct/26/arthur-c-clarke-award-verse-novel-harry-josephine-giles-deep-wheel-orcadia|language=as Béarla|work=[[The Guardian]]|teideal=Arthur C Clarke award goes to 'thrilling' verse novel by Harry Josephine Giles|údar=Sarah Shaffi|dáta=26 Deireadh Fómhair 2022|dátarochtana=28 Deireadh Fómhair 2022}}</ref>
== Glacadh ==
Thug ''The Guardian'' leabhar iontas air.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/books/2021/oct/01/the-best-recent-poetry-review-roundup|language=as Béarla|work=[[The Guardian]]|teideal=The best recent poetry – review roundup|údar=Fiona Sampson|dáta=1 Deireadh Fómhair 2021|dátarochtana=30 Deireadh Fómhair 2022}}</ref> Scríobh Monika Armet go moltach ar son an ''[[Orkney News]]'' i dtaobh comparáidí idir ghnéithe den scéal agus an saol in Inse Orc, amhail nasc fadálach leis an idirlín, ach mheas sí nach raibh sásamh i ndeireadh an scéil agus go raibh an cliar ró-mhór.<ref>{{Lua idirlín|url=https://theorkneynews.scot/2022/10/27/deep-wheel-orcadia-by-harry-josephine-giles-wins-top-science-fiction-award/|work=The Orkney News|teideal='Deep Wheel Orcadia' by Harry Josephine Giles Wins Top Science Fiction Award|údar=Monika Armet|dáta=26 Deireadh Fómhair 2022|dátarochtana=30 Deireadh Fómhair 2022|language=as Béarla}}</ref>
Shíl ''{{Interlanguage link|An t-Albannach|sco|The Scotsman}}'' nach raibh stiúir cheart ar an leabhar agus bhí sé cáinteach air as bheith in Albainis Inse Orc, á rá nach raibh sé réalaíoch.<ref name="Scotsman" />
Rinne ceann breithiúna Ghradam Arthur C. Clarke cur síos air mar an chineál leabhar a thugann ort athmhachnamh a dhéanamh ar fhéidearthachtaí an fhicsean eolaíochta agus a chuireann aistíl ina léamh ar bhealach nua agus bíogach. Tá sé mar a bheadh an teanga féin mar laoch an leabhair, a dúradh, agus is saibhrede an aicme litríochta é.<ref name="Guardian22" />
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
[[Catagóir:Úrscéalta Albanacha]]
[[Catagóir:Ficsean eolaíochta Albanach]]
[[Catagóir:Ficsean eolaíochta]]
[[Catagóir:Litríocht na hAlbainise]]
[[Catagóir:Comhairle Árcaibh]]
[[Catagóir:Leabhair a foilsíodh in 2021]]
[[Catagóir:Leabhair a foilsíodh sna 2020idí]]
6o2v59rirb5osc4vadok3rubhednubx
Shadia Abu Ghazaleh
0
128472
1328683
2026-09-25T23:39:55Z
TGcoa
21229
Leathanach cruthaithe le ' {{WD Bosca Sonraí Duine}} Rugadh Shadia Abu Ghazaleh ar an 8 Eanáir 1949 in Nablus, a bhí faoi riail na hIordáine ag an am. Fuair sí a hoideachas ag Scoil Fatimid do Chailíní agus ina dhiaidh sin ag Scoil Al-Aishinyah. Is ann, le linn na 1960í, a chuaigh sí isteach i nGluaiseacht Náisiúnach na nArabach (GNA). == Féach freisin == * [[Jilan Wahba Abdalmajid]] == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Sceimhlitheoirí]]'
1328683
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Rugadh Shadia Abu Ghazaleh ar an 8 Eanáir 1949 in Nablus, a bhí faoi riail na hIordáine ag an am. Fuair sí a hoideachas ag Scoil Fatimid do Chailíní agus ina dhiaidh sin ag Scoil Al-Aishinyah. Is ann, le linn na 1960í, a chuaigh sí isteach i nGluaiseacht Náisiúnach na nArabach (GNA).
== Féach freisin ==
* [[Jilan Wahba Abdalmajid]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}{{síol}}
[[Catagóir:Sceimhlitheoirí]]
4ozyj91ywicy93fvt01luazqh4jqjpg
1328684
1328683
2026-09-25T23:42:54Z
TGcoa
21229
1328684
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Rugadh Shadia Abu Ghazaleh ar an 8 Eanáir 1949 in Nablus, a bhí faoi riail na hIordáine ag an am. Fuair sí a hoideachas ag Scoil Fatimid do Chailíní agus ina dhiaidh sin ag Scoil Al-Aishinyah. Is ann, le linn na 1960í, a chuaigh sí isteach i nGluaiseacht Náisiúnach na nArabach (GNA).<ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/09/shadia-abu-ghazaleh-1949-1968/|teideal=Shadia Abu Ghazaleh, 1949-1968|údar=Kerron Ó Luain|dáta=2026-09-25|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-09-25}}</ref>
In 1966 bhog sí go Caireo na hÉigipte chun staidéar a dhéanamh ar an tsocheolaíocht agus an tsíceolaíocht ag Ollscoil Ain Shams, a bhí i bPoblacht Aontaithe na nArabach an tráth sin. Ach i ndiaidh d’Iosrael forghabháil a dhéanamh ar an mBruach Thiar le linn [[Cogadh na Sé Lá|Chogadh na Sé Lá]] in 1967, chinn Abu Ghazaleh filleadh ar an mbaile.
Agus í ar ais in Nablus lean sí ar aghaidh ag staidéar in Ollscoil An-Najah, ach faoin am seo bhí sí ag iompú níos mó i dtreo na frithbheartaíochta.
== Féach freisin ==
* [[Jilan Wahba Abdalmajid]]
* [[Cogadh na Sé Lá]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}{{síol}}
[[Catagóir:Sceimhlitheoirí]]
rmj8bs7afmlnpjmtraghbz8qeqp4ar2
1328685
1328684
2026-09-25T23:53:40Z
TGcoa
21229
1328685
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Náisiúnaí Palaistíneach agus sceimhlitheoir ba ea '''Shadia Abu Ghazaleh''' (8 Eanáir 1949 – 28 Samhain 1968), duine de cheannairí an FPSP (''Popular Front for the Liberation of Palestine''), agus duine de na chéad mhná a throid mar ''fedayeen'' sa Bhruach Thiar.
=== Saol ===
Rugadh Shadia Abu Ghazaleh ar an 8 Eanáir 1949 in Nablus, a bhí faoi riail na hIordáine ag an am. Fuair sí a hoideachas ag Scoil Fatimid do Chailíní agus ina diaidh sin ag Scoil Al-Aishinyah. Is ann, le linn na 1960í, a chuaigh sí isteach i nGluaiseacht Náisiúnach na nArabach (GNA).<ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/09/shadia-abu-ghazaleh-1949-1968/|teideal=Shadia Abu Ghazaleh, 1949-1968|údar=Kerron Ó Luain|dáta=2026-09-25|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-09-25}}</ref>
In 1966 bhog sí go Caireo na hÉigipte chun staidéar a dhéanamh ar an tsocheolaíocht agus an tsíceolaíocht ag Ollscoil Ain Shams, a bhí i bPoblacht Aontaithe na nArabach an tráth sin. Ach i ndiaidh d’Iosrael forghabháil a dhéanamh ar an mBruach Thiar le linn [[Cogadh na Sé Lá|Chogadh na Sé Lá]] in 1967, chinn Abu Ghazaleh filleadh ar an mbaile.
[[Íomhá:Shadia Abu Ghazaleh 03.jpg|clé|mion|309x309px|1969]]
Agus í ar ais in Nablus lean sí ar aghaidh ag staidéar in Ollscoil An-Najah, ach faoin am seo bhí sí ag iompú níos mó i dtreo na frithbheartaíochta.
Go luath ina dhiaidh sin ghlac sí ballraíocht leis an eagraíocht nuabhunaithe, an Fronta Pobail i gcomhair Shaoirse na Palaistíne (FPSP). D’éirigh an eagraíocht úd as iarbhaill de chuid an GNA a thuig go raibh deireadh tagtha leis an bPan-Arabachas agus go gcaithfeadh Palaistínigh troid ar a son féin trí mhodh na láimhe láidre.
Ba ghearr go raibh Abu Ghazaleh i measc baill ceannaireachta an FPSP agus bhí sí i measc na gcéad mná a bhí mar ''fedayeen'' (trodaithe ar son na saoire) sa Bhruach Thiar faoi fhorghabháil. D’eagraigh sí buíonta míleata agus bhí sí ina ceannaire in eachtraí míleata, rud a léirigh briseadh iomlán ó ról traidisiúnta na mban sa Phalaistín mar chúramóirí clainne.
=== Bás ===
Ar an 28 Samhain 1968, agus gan í ach naoi mbliana déag d’aois, fuair Abu Ghazaleh bás nuair a phléasc buama a bhí á réiteach aici ina theach. Ba í an chéad mhairtíreach baineannach de chuid an FPSP í.
== Féach freisin ==
* [[Jilan Wahba Abdalmajid]]
* [[Cogadh na Sé Lá]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}{{síol}}
[[Catagóir:Sceimhlitheoirí]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1949]]
[[Catagóir:Básanna i 1969]]
[[Catagóir:Polaiteoirí Palaistíneacha]]
foc5waf9ejbmhbmdhk5u4mjs5gkzlmt
1328686
1328685
2026-09-25T23:54:10Z
TGcoa
21229
1328686
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Náisiúnaí Palaistíneach agus sceimhlitheoir ba ea '''Shadia Abu Ghazaleh''' (8 Eanáir 1949 – 28 Samhain 1968), duine de cheannairí an FPSP (''Popular Front for the Liberation of Palestine''), agus duine de na chéad mhná a throid mar ''fedayeen'' sa Bhruach Thiar.
=== Saol ===
Rugadh Shadia Abu Ghazaleh ar an 8 Eanáir 1949 in Nablus, a bhí faoi riail na hIordáine ag an am. Fuair sí a hoideachas ag Scoil Fatimid do Chailíní agus ina diaidh sin ag Scoil Al-Aishinyah. Is ann, le linn na 1960í, a chuaigh sí isteach i nGluaiseacht Náisiúnach na nArabach (GNA).<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/09/shadia-abu-ghazaleh-1949-1968/|teideal=Shadia Abu Ghazaleh, 1949-1968|údar=Kerron Ó Luain|dáta=2026-09-25|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-09-25}}</ref>
In 1966 bhog sí go Caireo na hÉigipte chun staidéar a dhéanamh ar an tsocheolaíocht agus an tsíceolaíocht ag Ollscoil Ain Shams, a bhí i bPoblacht Aontaithe na nArabach an tráth sin. Ach i ndiaidh d’Iosrael forghabháil a dhéanamh ar an mBruach Thiar le linn [[Cogadh na Sé Lá|Chogadh na Sé Lá]] in 1967, chinn Abu Ghazaleh filleadh ar an mbaile.
[[Íomhá:Shadia Abu Ghazaleh 03.jpg|clé|mion|309x309px|1969]]
Agus í ar ais in Nablus lean sí ar aghaidh ag staidéar in Ollscoil An-Najah, ach faoin am seo bhí sí ag iompú níos mó i dtreo na frithbheartaíochta.
Go luath ina dhiaidh sin ghlac sí ballraíocht leis an eagraíocht nuabhunaithe, an Fronta Pobail i gcomhair Shaoirse na Palaistíne (FPSP). D’éirigh an eagraíocht úd as iarbhaill de chuid an GNA a thuig go raibh deireadh tagtha leis an bPan-Arabachas agus go gcaithfeadh Palaistínigh troid ar a son féin trí mhodh na láimhe láidre.
Ba ghearr go raibh Abu Ghazaleh i measc baill ceannaireachta an FPSP agus bhí sí i measc na gcéad mná a bhí mar ''fedayeen'' (trodaithe ar son na saoire) sa Bhruach Thiar faoi fhorghabháil. D’eagraigh sí buíonta míleata agus bhí sí ina ceannaire in eachtraí míleata, rud a léirigh briseadh iomlán ó ról traidisiúnta na mban sa Phalaistín mar chúramóirí clainne.<ref name=":1" />
=== Bás ===
Ar an 28 Samhain 1968, agus gan í ach naoi mbliana déag d’aois, fuair Abu Ghazaleh bás nuair a phléasc buama a bhí á réiteach aici ina theach. Ba í an chéad mhairtíreach baineannach de chuid an FPSP í.<ref name=":1" />
== Féach freisin ==
* [[Jilan Wahba Abdalmajid]]
* [[Cogadh na Sé Lá]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Sceimhlitheoirí]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1949]]
[[Catagóir:Básanna i 1969]]
[[Catagóir:Polaiteoirí Palaistíneacha]]
39cxh7ggm5ym4eh5hancfo7wx5s90mj