Vicipéid gawiki https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Meán Speisialta Plé Úsáideoir Plé úsáideora Vicipéid Plé Vicipéide Íomhá Plé íomhá MediaWiki Plé MediaWiki Teimpléad Plé teimpléid Cabhair Plé cabhrach Catagóir Plé catagóire TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 6 Deireadh Fómhair 0 6272 1329293 1282409 2026-10-06T09:26:24Z Conradder 34685 /* Tarluithe eile */ 1329293 wikitext text/x-wiki {{Deireadh Fómhair}} Is é an '''6 Deireadh Fómhair''' an 279ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 280ú lá i mbliain bhisigh. Tá 86 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * [[An Astráil]] - ''Lá na hOibre'' == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[1783]] — [[François Magendie]], fiseolaí Francach (b. [[1855]]) * [[1820]] — [[Jenny Lind]], amhránaí Sualannach (b. [[1887]]) * [[1846]] — [[George Westinghouse]], ceapadóir agus fear gnó Meiriceánach (b. [[1914]]) * [[1883]] — [[Edward Kelly (Muineacháin)|Edward Kelly]], polaiteoir Éireannach (b. [[1972]]) * [[1891]] — [[Kálmán Kalocsay]], scríbhneoir Esperanto agus máinlia Ungárach (b.[[1976]]) * [[1894]] — [[Cecil Lavery]], polaiteoir agus breitheamh Éireannach (b. [[1967]]) * [[1903]] — [[Ernest Walton|Ernest Thomas Sinton Walton]], fisiceoir Éireannach (b.[[1995]]) * [[1906]] — [[Janet Gaynor]], ban-aisteoir Meiriceánach (b. [[1984]]) * [[1908]] — [[Carole Lombard]], ban-aisteoir Meiriceánach (b. [[1942]]) * [[1908]] — [[Maurice E. Dockrell]], polaiteoir Éireannach (b. [[1986]]) * [[1914]] — [[Thor Heyerdahl]], antraipeolaí Ioruach (b. [[2002]]) * [[1930]] — [[Eileen Derbyshire]], ban-aisteoir Sasanach * [[1930]] — [[Hafez al-Assad]], uachtarán na Siria (b. [[2000]]) * [[1931]] — [[Riccardo Giacconi]], réaltfhisiceoir (b. [[2018]]) * [[1940]] — [[Ginette Ravel]], amhránaí Ceanadach (b. [[2022]]) * [[1942]] — [[Britt Ekland]], ban-aisteoir * [[1945]] — [[Luiz Inácio Lula da Silva]], 35ú Uachtarán na Brasaíle * [[1948]] — [[Gerry Adams|Gearóid Mac Ádhaimh]], polaiteoir Éireannach agus iarcheannaire Sinn Féin * [[1956]] — [[Seán Ó Mainnín]], dornálaí Éireannach * [[1966]] — [[Niall Quinn]], fear spóirt * [[1975]] — [[Pato Machete]], rapálaí * [[1977]] — [[Joshua Clottey]], dornálaí Gánach * [[1978]] — [[Ricky Hatton]], dornálaí Sasanach (b. [[2025]]) * [[1980]] — [[Abdoulaye Méïté]], imreoir sacair as an gCósta Eabhair * [[1984]] — [[Stephen Rice]], imreoir sacair * [[1995]] — [[James Hall (gleacaí)|James Hall]], gleacaí Briotanach == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[1891]] — [[Charles Stewart Parnell]], 45, polaiteoir (r.[[1846]]) * [[1892]] — [[Alfred, Lord Tennyson]], file Sasanach (r. [[1809]]) * [[1928]] — [[Pádraic Ó Conaire]], 46, scríbhneoir (r.[[1882]]) * [[1950]] — [[Osborn Bergin|Osborn Joseph Bergin]], teangeolaí Éireannach (r. [[1873]]) * [[1970]] — [[Michael Brennan (Fine Gael)|Michael Brennan]], polaiteoir Éireannach (r. [[1884]]) * [[1974]] — [[V. K. Krishna Menon|Vengalil Krishnan Krishna Menon]], polaiteoir Indiach (r. [[1896]]) * [[1981]] — [[Anwar Sadat]], Uachtarán na hÉigipte ó 1970 go 1981 (r. [[1918]]) * [[1989]] — [[Bette Davis]], ban-aisteoir Meiriceánach (r. [[1908]]) * [[1992]] — [[Denholm Elliott]], aisteoir (r. [[1922]]) * [[2006]] — [[Timo Sarpaneva]], 79, dearthóir earraí gloine (r.[[1926]]) * [[2017]] — [[Ralphie May]], fuirseoir Meiriceánach (r. [[1972]]) * [[2017]] — [[Terry Downes]], dornálaí Sasanach (r. [[1936]]) * [[2018]] — [[Montserrat Caballé]], soprán Spáinneach (r. [[1933]]) * [[2019]] — [[Ciaran Carson]], scríbhneoir Éireannach (r. [[1948]]) * [[2020]] — [[Eddie Van Halen]], 65 (r. [[1955]]) == Tarluithe eile == * [[891]] - Toghadh [[Pápa Formosus]] i ndiaidh do [[Pápa Stiofán V|Stiofán V]] bás a fháil an mhí roimhe sin * [[1762]] - [[Cogadh na Seacht mBliana]]: ghabh [[an Bhreatain]] seilbh ar [[Mainile|Mhainile]] * [[1789]] - [[Réabhlóid na Fraince]]: cuireadh iallach ar [[Louis XVI na Fraince|Louis XVI]] a chuid árais a bhogadh, ó ''[[Pálás Versailles|Versailles]]'' go ''[[Pálás Tuileries|Tuileries]]'' * [[1910]] - Toghadh [[Eleftherios Venizelos]] ina Phríomh-Aire na Gréige den chéad uair * [[1927]] - Eisíodh [[The Jazz Singer]]. Bhí sé an chéad scannán fuaime go raibh iomráiteach. * [[1968]] - Roghnaíodh [[Bratach na Esuaitíní]] * [[1973]] - Thosaigh [[Cogadh Yom Kippur]]: rinne [[an Éigipt]] agus [[an tSiria]] ionsaithe comhordaithe ar [[Iosrael]] * [[1979]] - Thug [[Pápa Eoin Pól II]] cuairt ar [[An Teach Bán|an Teach Bhán]]. Bhí sé an chéad pápa dul ansin. * [[1981]] - Feallmharaíodh [[Anwar Sadat]] i rith paráide * [[1987]] - D'éirigh [[Fidsí]] ina poblacht * [[2010]] - Bunaíodh [[Instagram]] * [[2018]] - Dhearbhaigh [[Seanad Stáit Aontaithe Mheiriceá]] [[Brett Kavanaugh]] mar bhreitheamh [[Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe|den Chúirt Uachtarach]]. * [[2022]] - Bhuaigh [[Annie Ernaux]] [[Duais Nobel na Litríochta]] <!-- idirvicí --> [[Catagóir:Dátaí|1006]] [[Catagóir:Míonna|Deireadh Fómhair, 6]] 9mf3bl0j9yyvd4gqfopqsym07hg0oal Family Guy 0 14511 1329288 1319510 2026-10-06T02:27:55Z Stephan1000000 39047 num_seasons=25|num_episodes=462}} 1329288 wikitext text/x-wiki {{glanadh|beag=beag}} {{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse|num_seasons=25|num_episodes=462}} Is sraith [[teilifís]]e [[SAM|Mheiriceánach]] é '''Family Guy''' faoi chlann chraiceáilte atá ina gcónaí i mbaile ficseanúil darb ainm Quahog, [[Oileán Rhode]]. Chruthaigh [[Seth MacFarlane]] é. Tá cúigear sa chlann, an t-athair [[Peter Griffin]], an mháthair, [[Lois Griffin]], agus triúr páistí, [[Chris Griffin]], [[Meg Griffin]] agus [[Stewie Griffin]]. Tá madra ann chomh maith, [[Brian Griffin]] is ainm dó, a bhíonn ag caint freisin. Tá an-chuid téamaí i ngach scéal. Tá an-úsáid bainte ag na scríbhneoirí as Reiligiún, Gnéas, saol ginearálta, an mbás, daoine cáiliúla agus an-chuid eile. == Stair == Cruthú na chéad is dara séasúir sa bhliain 1999 tar éis a rug 'Larry Shorts' suntas den Comhairle Craoladh FOX i rith na bhfógraí an t-Super Bowl i 1999. Fógraíodh a chealú ach de bharr bogadh i chumhacht i bhFOX agus caoineadh amach ó na lucht leanúna tharla freaschur don socrú sin. Tar éis sin, rinne siad sraith eile ach arís chealú sé. Chuir athritheanna ar 'Adult swim' an tseó ar ais in iúl agus bhí na scoaoilí DVD conáchas, le dhíolacháin breis is 2.2 mhilliún cóipeáile i mbliain amháin, rud éigin a spreagadh suim úr i FOX sa tsraith. D'fhill Family Guy ar ais i léithreacht i 2004, ag déanamh dhá sraitheanna níos mó (iomlán 5) agus ag déandamh scanánn díreach go DVD, 'Stewie Griffin; the untold story'. Tosaíodh an 6ú sraith á craoladh i bhFómhair 2007, le sraith eile á phleanála do Fómhair 2008. Le chéile le sin, chuaigh Family Guy isteach i 'syndication' i bhFómhair 2007. == Carachtair == * '''[[Peter Griffin]]''' * '''[[Lois Griffin]]''', an mháthair * '''[[Chris Griffin]]''' * '''[[Meg Griffin]]''' * '''[[Stewie Griffin]]''' * '''[[Brian Griffin|Brian]]''', madra * '''[[Glenn Quagmire]]''' * '''[[Cleveland Brown]]''' * '''[[Joe Swanson]]''' * '''[[Mayor West]]''' * '''[[Herbert]]''' * '''[[Cleveland Brown, Jr.]]''' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Family Guy}} {{síol-tv}} [[Catagóir:Family Guy]] [[Catagóir:Cartúin]] [[Catagóir:Cláir Ghrinn]] [[Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 1999]] [[Catagóir:Sraitheanna teilifíse a chríochnaigh i 2002]] [[Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2005]] [[Catagóir:Cláir Teilifíse Mheiriceánacha]] [[Catagóir:Cláir Fox]] fwo7b0ipha9tiafl9xz7374ong3963g Catagóir:Uirlisí ceoil 14 31276 1329279 671228 2026-10-05T21:42:29Z TGcoa 21229 1329279 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Uirlisí]] [[Catagóir:Ceol]] tliyib77lezn9p3s29o7ax7u4a8prm6 Andrew Mountbatten-Windsor 0 43384 1329284 1298669 2026-10-05T22:10:56Z TGcoa 21229 1329284 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is ball den Teaghlach Ríoga Briotanach é '''Andrew Mountbatten-Windsor''' nó, roimh 2025, '''Prionsa Andrew''',<ref>nó Aindrias nó Aindriú</ref> '''an Diúc Eabhraic''', (a rugadh ar ar [[19 Feabhra]] [[1960]]). Bhí cáil an bhuachaill báire agus an bhanaí air agus tharraing sé scannail go leor le linn a shaoil. Duine de mhic [[Eilís II na Ríochta Aontaithe]] agus an [[Prionsa Pilib, Diúc Dhún Éideann|Phrionsa Pilib, Diúc Dhún Éideann]] é. Bhí sé pósta ar [[Sarah, Bandiúc Eabhrac]] agus tá beirt iníonacha acu. Bhí Mountbatten-Windsor ina ionadaí speisialta trádála agus infheistíochta ag Rialtas na Breataine idir 2001 agus 2011 [[Íomhá:Stamp of Seychelles - Zil Eloigne Sesel - 1986 - Colnect 633929 - Prince Andrew Royal wedding.jpeg|clé|mion|220x220px|1986]] [[Íomhá:Prince Andrew at the National Memorial Arboretum.jpg|clé|mion|220x220px|2011]] [[Íomhá:President Trump at St. James's Palace (48000863521) (cropped)2.jpg|clé|mion|275x275px]] == Scannail == Bhí Andrew an-mhór le [[Jeffrey Epstein]] (maítear gur chuir Epstein lámh ina bhás féin sa bpríosún i Nua-Eabhrac in 2019 tar éis a chiontaithe i sraith cúiseanna a bhain le mí-úsáid ghnéis agus gáinneáil ban óg). Níor shéan an prionsa go raibh sé cairdiúil le Epstein ach shéan sé go raibh sé páirteach in aon chuid de na heachtraí mídhleathacha a bhain leis na cailíní óga.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ceist-cumhachta-agus-cos-ar-bolg-e-mi-iompar-an-bheirt-andrew/|teideal=Ceist cumhachta agus cos ar bolg é mí-iompar an bheirt Andrew|údar=Máirín Ní Ghadhra|dáta=13 Lúnasa 2021|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-04-16}}</ref> I mí Iúil 2020, i Nua-Eabhrac, eisíodh cáipéisí a mhaígh go ndearna Epstein iarracht fianaise inchoiritheach ar [[Prionsa Andrew|Phrionsa Andrew]] a fháil.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/21661599/|teideal=Seán Ó Cadhain, tráchtaire, Newcastle, An Bhreatain.|údar=RnaG|dáta=2019-11-21|language=ga|work=RTE Radio|dátarochtana=2023-10-18}}</ref> Dúradh sna páipéir gur chuir Epstein brú ar chailín faoi aois caidreamh collaí a thosú leis an Phrionsa ar oileán príobháideach in [[Oileáin Mheiriceánacha na Maighdean]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.listennotes.com/podcasts/nuacht-mhall/1-l%C3%BAnasa-2020-t%C3%ADr-eoghain-9SV0y2hju3l/|teideal=1 Lúnasa 2020 (Tír Eoghain) - Nuacht Mhall (podcast)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=2020-08-01|language=ga-IE|work=Listen Notes|dátarochtana=2023-10-18}}</ref> Níor séanadh go raibh an Prionsa cairdiúil le Epstein ach shéan sé go raibh sé páirteach in aon chuid de na heachtraí mídhleathacha a bhain leis na cailíní óga.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ceist-cumhachta-agus-cos-ar-bolg-e-mi-iompar-an-bheirt-andrew/|teideal=Ceist cumhachta agus cos ar bolg é mí-iompar an bheirt Andrew|údar=Máirín Ní Ghadhra|dáta=13 Lúnasa 2021|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-10-18}}</ref> In 2021, tugadh cúiseanna dlí in aghaidh William i gcúirt i Nua-Eabhrac as mí-úsáid agus [[éigniú]] a dhéanamh ar [[Virginia Giuffre]] le linn dó a bheith ag freastal ar ócáid a bhí eagraithe ag [[Jeffrey Epstein|Jeffrey Epstein.]]<ref name=":1" /> Líomhnaigh Giuffre go ndearnadh gáinneáil uirthi go dtí An Prionsa Andrew nuair a bhí sí 17. Shéan an Prionsa na líomhaintí agus chuaigh an Prionsa i bhfolach ar na meáin.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Virginia Giuffre v. Prince Andrew|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Virginia_Giuffre_v._Prince_Andrew|journal=Wikipedia|date=2025-04-03|language=en}}</ref> Faoi dheireadh bhí socrú déanta lasmuigh den chúirt idir Andrew agus Virginia Giuffre. Gheall Andrew go léireoidh sé aiféala as an gceangal a bhí aige leis an bhfear mór airgid, Jeffrey Epstein; go labhróidh sé amach in aghaidh gháinneáil ar ghnéas agus go dtacóidh sé leis na híospartaigh ar fad a d'fhulaing dá bharr.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Socrú lasmuigh den chúirt idir Andrew agus Virginia Giuffre|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2022/0215/1281012-socru-lasmuigh-den-chuirt-idir-andrew-agus-virginia-giuffre/|date=2022-02-15|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === 2025 === Bhí [[Virginia Giuffre]] ar dhuine de na daoine is mó a labhair amach ag cur líomhaintí i leith Andrew, Epstein agus a chailín, [[Ghislaine Maxwell]]. Chuir Virgina Giuffre lámh ina bás féin ar an 25 Aibreán 2025.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Virginia Giuffre|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Virginia_Giuffre|journal=Wikipedia|date=2025-04-27|language=en}}</ref> Bhí sí 41 bliain d'aois agus ina cónaí in iarthar na hAstráile sna 2020idí. (D'éalaigh sí ó Epstein nuair a phós sí Robert Giuffre in 2002 agus bhí triúr clainne acu.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Virgina Giuffre tar éis bháis|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0426/1509610-virgina-giuffre-tar-eis-bhais/|date=2025-04-26|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Scar sí óna fear in 2023. Faoi chúram an athar a cuireadh na páistí).<ref>{{Cite news|url=https://www.lemonde.fr/en/united-states/article/2025/04/26/epstein-accuser-virginia-giuffre-dies-by-suicide-in-australia-family-confirms_6740641_133.html|teideal=Epstein accuser Virginia Giuffre dies by suicide aged 41|dáta=2025-04-26|language=en|dátarochtana=2025-04-27}}</ref> D’fhógair Andrew Mountbatten-Windsor ag tús mhí Dheireadh Fómhair go mbeidh sé ag scaradh lena theidil ríoga, lena n-áirítear Diúc Eabhrac.   Chomh maith leis sin, scar sé lena theideal Barún Chill Ó Laoch a thug an Bhanríon Eilís II dó ar lá a bhainise in 1986. I mí na Samhna 2025, d'iarr [[Comhdháil na Stát Aontaithe]] ar Andrew teacht os a chomhair chun fianaise a thabhairt maidir lena fhiosrúchán ar Epstein.<ref name=":2">{{Lua idirlín|teideal=Tús curtha le hathainmniú Bhealach an Phrionsa Aindriú i gCarraig Fhearghais|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/11/tus-curtha-le-hathainmniu-bhealach-an-phrionsa-aindriu-i-gcarraig-fhearghais/|work=An Páipéar|dáta=2025-11-28|dátarochtana=2025-11-29|language=ga-IE|údar=Jack Mac Íomhair}}</ref> === 2026 === Bhí grianghraif nua foilsithe in 2026; léirigh na pictiúir Mountbatten-Windsor agus é cromtha ar a chosa agus ar a lámha os cionn mná óig.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Grianghrafanna nua d'Andrew Mountbatten-Windsor|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0131/1556143-grianghrafanna-nua-dandrew-mountbatten-windsor/|date=2026-01-31|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Gabhadh Mountbatten-Windsor ar an 19 Feabhra ina theach cónaithe ar Eastát Sandringham in Norfolk faoi mhí-iompar in oifig phoiblí. Scaoileadh saor é tráthnóna. Bhí Mountbatten-Windsor ina ionadaí speisialta trádála agus infheistíochta ag Rialtas na Breataine idir 2001 agus 2011 agus líomhnaítear gur thug sé eolas a bhí faoi rún do Jeffrey Epstein – ar infheisteoir proifisiúnta é – i gcaitheamh an achair sin. Chomh maith le sin, bhí na póilíní ag breathnú ar líomhain gur sheol Epstein bean óg go Sasana le mianta collaí an iarphrionsa a shásamh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/caithfear-an-dli-a-chur-i-bhfeidhm-a-deir-ri-shasana-agus-a-dhearthair-gafa-ag-na-poilini/|teideal=‘Caithfear an dlí a chur i bhfeidhm’ a deir Rí Shasana agus a dheartháir gafa ag na póilíní|dáta=2026-02-19|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-02-20}}</ref> Dúirt Rí Séarlas na Breataine gur cheart d'fhiosrúchán na bpóilíní a bheith cuimsitheach, cothrom agus cuí, agus thug le fios go dtacódh agus go gcomhoibreodh an teaghlach ríoga leis na húdaráis.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Andrew Mountbatten-Windsor scaoilte saor ag póilíní Shasana|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0219/1559277-andrew-mountbatten-windsor-gafa-ag-poilini-shasana/|date=2026-02-19|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == In Éirinn == Sa bhliain 1986, tugadh "Bealach Phrionsa Andrew" ar bhóthar i gCarraig Fhearghais. Ainmníodh an tsráid as Andrew Mountbatten-Windsor in 1986 chun ceiliúradh a dhéanamh ar a phósadh le Sarah Ferguson. Ach ar an 23 Samhain 2025, d’aontaigh Comhairle Lár agus Oirthear Aontroma go ndéanfar é a athainmniú.<ref name=":2" /> == Féach freisin == * [[Jeffrey Epstein]] * [[Virginia Giuffre]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Mountbatten-Windsor, Andrew}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1960]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Foréigean i gcoinne na mban]] [[Catagóir:Jeffrey Epstein]] [[Catagóir:Protastúnaigh]] [[Catagóir:Ríshliocht Windsor]] [[Catagóir:Scannail]] 6uzlfmgsob6gtqqtvk5w52y5r9ja06r 1329285 1329284 2026-10-05T22:23:36Z TGcoa 21229 1329285 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is ball den Teaghlach Ríoga Briotanach é '''Andrew Mountbatten-Windsor''' nó, roimh 2025, '''Prionsa Andrew''',<ref>nó Aindrias nó Aindriú</ref> '''an Diúc Eabhraic''', (a rugadh ar ar [[19 Feabhra]] [[1960]]). Bhí cáil an bhuachaill báire agus an bhanaí air agus tharraing sé scannail go leor le linn a shaoil. Duine de mhic [[Eilís II na Ríochta Aontaithe]] agus an [[Prionsa Pilib, Diúc Dhún Éideann|Phrionsa Pilib, Diúc Dhún Éideann]] é. Bhí sé pósta ar [[Sarah, Bandiúc Eabhrac]] agus tá beirt iníonacha acu. Bhí Mountbatten-Windsor ina ionadaí speisialta trádála agus infheistíochta ag Rialtas na Breataine idir 2001 agus 2011 [[Íomhá:Stamp of Seychelles - Zil Eloigne Sesel - 1986 - Colnect 633929 - Prince Andrew Royal wedding.jpeg|clé|mion|220x220px|1986]] [[Íomhá:Andrew Sarah wedding 19860723 (retouched) (1).jpg|clé|mion|220x220px|Bainis: [[Sarah Ferguson]] agus a Mhórgacht, 1986]] [[Íomhá:Príncipe André do Reino Unido.jpg|clé|mion|295x295px|2007]] [[Íomhá:Prince Andrew at the National Memorial Arboretum.jpg|clé|mion|220x220px|2011]] [[Íomhá:President Trump at St. James's Palace (48000863521) (cropped)2.jpg|clé|mion|337x337px|Trump agus a Mhórgacht, 2019]] [[Íomhá:Return to an Address of the Honourable the House of Commons dated 24 February 2026 relating to the appointment of Andrew Mountbatten-Windsor as Special Representative for Trade and Investment in 2001.pdf|clé|mion|311x311px|Ceapadh Andrew Mountbatten-Windsor mar ambasadóir in 2001]] == Scannail == Bhí Andrew an-mhór le [[Jeffrey Epstein]] (maítear gur chuir Epstein lámh ina bhás féin sa bpríosún i Nua-Eabhrac in 2019 tar éis a chiontaithe i sraith cúiseanna a bhain le mí-úsáid ghnéis agus gáinneáil ban óg). Níor shéan an prionsa go raibh sé cairdiúil le Epstein ach shéan sé go raibh sé páirteach in aon chuid de na heachtraí mídhleathacha a bhain leis na cailíní óga.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ceist-cumhachta-agus-cos-ar-bolg-e-mi-iompar-an-bheirt-andrew/|teideal=Ceist cumhachta agus cos ar bolg é mí-iompar an bheirt Andrew|údar=Máirín Ní Ghadhra|dáta=13 Lúnasa 2021|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-04-16}}</ref> I mí Iúil 2020, i Nua-Eabhrac, eisíodh cáipéisí a mhaígh go ndearna Epstein iarracht fianaise inchoiritheach ar [[Prionsa Andrew|Phrionsa Andrew]] a fháil.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/21661599/|teideal=Seán Ó Cadhain, tráchtaire, Newcastle, An Bhreatain.|údar=RnaG|dáta=2019-11-21|language=ga|work=RTE Radio|dátarochtana=2023-10-18}}</ref> Dúradh sna páipéir gur chuir Epstein brú ar chailín faoi aois caidreamh collaí a thosú leis an Phrionsa ar oileán príobháideach in [[Oileáin Mheiriceánacha na Maighdean]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.listennotes.com/podcasts/nuacht-mhall/1-l%C3%BAnasa-2020-t%C3%ADr-eoghain-9SV0y2hju3l/|teideal=1 Lúnasa 2020 (Tír Eoghain) - Nuacht Mhall (podcast)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=2020-08-01|language=ga-IE|work=Listen Notes|dátarochtana=2023-10-18}}</ref> Níor séanadh go raibh an Prionsa cairdiúil le Epstein ach shéan sé go raibh sé páirteach in aon chuid de na heachtraí mídhleathacha a bhain leis na cailíní óga.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ceist-cumhachta-agus-cos-ar-bolg-e-mi-iompar-an-bheirt-andrew/|teideal=Ceist cumhachta agus cos ar bolg é mí-iompar an bheirt Andrew|údar=Máirín Ní Ghadhra|dáta=13 Lúnasa 2021|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-10-18}}</ref> In 2021, tugadh cúiseanna dlí in aghaidh William i gcúirt i Nua-Eabhrac as mí-úsáid agus [[éigniú]] a dhéanamh ar [[Virginia Giuffre]] le linn dó a bheith ag freastal ar ócáid a bhí eagraithe ag [[Jeffrey Epstein|Jeffrey Epstein.]]<ref name=":1" /> Líomhnaigh Giuffre go ndearnadh gáinneáil uirthi go dtí An Prionsa Andrew nuair a bhí sí 17. Shéan an Prionsa na líomhaintí agus chuaigh an Prionsa i bhfolach ar na meáin.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Virginia Giuffre v. Prince Andrew|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Virginia_Giuffre_v._Prince_Andrew|journal=Wikipedia|date=2025-04-03|language=en}}</ref> Faoi dheireadh bhí socrú déanta lasmuigh den chúirt idir Andrew agus Virginia Giuffre. Gheall Andrew go léireoidh sé aiféala as an gceangal a bhí aige leis an bhfear mór airgid, Jeffrey Epstein; go labhróidh sé amach in aghaidh gháinneáil ar ghnéas agus go dtacóidh sé leis na híospartaigh ar fad a d'fhulaing dá bharr.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Socrú lasmuigh den chúirt idir Andrew agus Virginia Giuffre|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2022/0215/1281012-socru-lasmuigh-den-chuirt-idir-andrew-agus-virginia-giuffre/|date=2022-02-15|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === 2025 === Bhí [[Virginia Giuffre]] ar dhuine de na daoine is mó a labhair amach ag cur líomhaintí i leith Andrew, Epstein agus a chailín, [[Ghislaine Maxwell]]. Chuir Virgina Giuffre lámh ina bás féin ar an 25 Aibreán 2025.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Virginia Giuffre|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Virginia_Giuffre|journal=Wikipedia|date=2025-04-27|language=en}}</ref> Bhí sí 41 bliain d'aois agus ina cónaí in iarthar na hAstráile sna 2020idí. (D'éalaigh sí ó Epstein nuair a phós sí Robert Giuffre in 2002 agus bhí triúr clainne acu.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Virgina Giuffre tar éis bháis|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0426/1509610-virgina-giuffre-tar-eis-bhais/|date=2025-04-26|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Scar sí óna fear in 2023. Faoi chúram an athar a cuireadh na páistí).<ref>{{Cite news|url=https://www.lemonde.fr/en/united-states/article/2025/04/26/epstein-accuser-virginia-giuffre-dies-by-suicide-in-australia-family-confirms_6740641_133.html|teideal=Epstein accuser Virginia Giuffre dies by suicide aged 41|dáta=2025-04-26|language=en|dátarochtana=2025-04-27}}</ref> D’fhógair Andrew Mountbatten-Windsor ag tús mhí Dheireadh Fómhair go mbeidh sé ag scaradh lena theidil ríoga, lena n-áirítear Diúc Eabhrac.   Chomh maith leis sin, scar sé lena theideal Barún Chill Ó Laoch a thug an Bhanríon Eilís II dó ar lá a bhainise in 1986. I mí na Samhna 2025, d'iarr [[Comhdháil na Stát Aontaithe]] ar Andrew teacht os a chomhair chun fianaise a thabhairt maidir lena fhiosrúchán ar Epstein.<ref name=":2">{{Lua idirlín|teideal=Tús curtha le hathainmniú Bhealach an Phrionsa Aindriú i gCarraig Fhearghais|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/11/tus-curtha-le-hathainmniu-bhealach-an-phrionsa-aindriu-i-gcarraig-fhearghais/|work=An Páipéar|dáta=2025-11-28|dátarochtana=2025-11-29|language=ga-IE|údar=Jack Mac Íomhair}}</ref> === 2026 === Bhí grianghraif nua foilsithe in 2026; léirigh na pictiúir Mountbatten-Windsor agus é cromtha ar a chosa agus ar a lámha os cionn mná óig.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Grianghrafanna nua d'Andrew Mountbatten-Windsor|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0131/1556143-grianghrafanna-nua-dandrew-mountbatten-windsor/|date=2026-01-31|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Gabhadh Mountbatten-Windsor ar an 19 Feabhra ina theach cónaithe ar Eastát Sandringham in Norfolk faoi mhí-iompar in oifig phoiblí. Scaoileadh saor é tráthnóna. Bhí Mountbatten-Windsor ina ionadaí speisialta trádála agus infheistíochta ag Rialtas na Breataine idir 2001 agus 2011 agus líomhnaítear gur thug sé eolas a bhí faoi rún do Jeffrey Epstein – ar infheisteoir proifisiúnta é – i gcaitheamh an achair sin. Chomh maith le sin, bhí na póilíní ag breathnú ar líomhain gur sheol Epstein bean óg go Sasana le mianta collaí an iarphrionsa a shásamh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/caithfear-an-dli-a-chur-i-bhfeidhm-a-deir-ri-shasana-agus-a-dhearthair-gafa-ag-na-poilini/|teideal=‘Caithfear an dlí a chur i bhfeidhm’ a deir Rí Shasana agus a dheartháir gafa ag na póilíní|dáta=2026-02-19|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-02-20}}</ref> Dúirt Rí Séarlas na Breataine gur cheart d'fhiosrúchán na bpóilíní a bheith cuimsitheach, cothrom agus cuí, agus thug le fios go dtacódh agus go gcomhoibreodh an teaghlach ríoga leis na húdaráis.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Andrew Mountbatten-Windsor scaoilte saor ag póilíní Shasana|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0219/1559277-andrew-mountbatten-windsor-gafa-ag-poilini-shasana/|date=2026-02-19|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Thionscain Mountbatten-Windsor cás dlí i mí Dheireadh Fómhair 2026 in aghaidh Phóilíní Thames Valley agus é ag iarraidh barántais cuardaigh a bhain lena ghabháil a chur ar neamhní.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cás an iar-Phrionsa Andrew in aghaidh na bpóilíní faoi Epstein|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/1005/1594078-cas-an-iar-phrionsa-andrew-in-aghaidh-na-bpoilini-faoi-epstein/|date=2026-10-05|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == In Éirinn == Sa bhliain 1986, tugadh "Bealach Phrionsa Andrew" ar bhóthar i gCarraig Fhearghais. Ainmníodh an tsráid as Andrew Mountbatten-Windsor in 1986 chun ceiliúradh a dhéanamh ar a phósadh le Sarah Ferguson. Ach ar an 23 Samhain 2025, d’aontaigh Comhairle Lár agus Oirthear Aontroma go ndéanfar é a athainmniú.<ref name=":2" /> == Féach freisin == * [[Jeffrey Epstein]] * [[Virginia Giuffre]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Mountbatten-Windsor, Andrew}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1960]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Foréigean i gcoinne na mban]] [[Catagóir:Jeffrey Epstein]] [[Catagóir:Protastúnaigh]] [[Catagóir:Ríshliocht Windsor]] [[Catagóir:Scannail]] 09c4onj20w9aewbv1fmak6aqygnk0yj 1329286 1329285 2026-10-05T22:25:02Z TGcoa 21229 1329286 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is ball den Teaghlach Ríoga Briotanach é '''Andrew Mountbatten-Windsor''' nó, roimh 2025, '''Prionsa Andrew''',<ref>nó Aindrias nó Aindriú</ref> '''an Diúc Eabhraic''', (a rugadh ar ar [[19 Feabhra]] [[1960]]). Bhí cáil an bhuachaill báire agus an bhanaí air agus tharraing sé scannail go leor le linn a shaoil. Duine de mhic [[Eilís II na Ríochta Aontaithe]] agus an [[Prionsa Pilib, Diúc Dhún Éideann|Phrionsa Pilib, Diúc Dhún Éideann]] é. Bhí sé pósta ar [[Sarah, Bandiúc Eabhrac]] agus tá beirt iníonacha acu. Bhí Mountbatten-Windsor ina ionadaí speisialta trádála agus infheistíochta ag Rialtas na Breataine idir 2001 agus 2011 [[Íomhá:Stamp of Seychelles - Zil Eloigne Sesel - 1986 - Colnect 633929 - Prince Andrew Royal wedding.jpeg|clé|mion|220x220px|1986]] [[Íomhá:Andrew Sarah wedding 19860723 (retouched) (1).jpg|clé|mion|220x220px|Bainis: [[Sarah Ferguson]] agus a Mhórgacht, 1986]] [[Íomhá:Príncipe André do Reino Unido.jpg|clé|mion|295x295px|2007]] [[Íomhá:Prince Andrew at the National Memorial Arboretum.jpg|clé|mion|220x220px|2011]] [[Íomhá:President Trump at St. James's Palace (48000863521) (cropped)2.jpg|clé|mion|337x337px|Trump agus a Mhórgacht, 2019]] [[Íomhá:Return to an Address of the Honourable the House of Commons dated 24 February 2026 relating to the appointment of Andrew Mountbatten-Windsor as Special Representative for Trade and Investment in 2001.pdf|clé|mion|311x311px|Ceapadh Andrew Mountbatten-Windsor mar ambasadóir in 2001]] == Scannail == Bhí Andrew an-mhór le [[Jeffrey Epstein]] (maítear gur chuir Epstein lámh ina bhás féin sa bpríosún i Nua-Eabhrac in 2019 tar éis a chiontaithe i sraith cúiseanna a bhain le mí-úsáid ghnéis agus gáinneáil ban óg). Níor shéan an prionsa go raibh sé cairdiúil le Epstein ach shéan sé go raibh sé páirteach in aon chuid de na heachtraí mídhleathacha a bhain leis na cailíní óga.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ceist-cumhachta-agus-cos-ar-bolg-e-mi-iompar-an-bheirt-andrew/|teideal=Ceist cumhachta agus cos ar bolg é mí-iompar an bheirt Andrew|údar=Máirín Ní Ghadhra|dáta=13 Lúnasa 2021|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-04-16}}</ref> I mí Iúil 2020, i Nua-Eabhrac, eisíodh cáipéisí a mhaígh go ndearna Epstein iarracht fianaise inchoiritheach ar [[Prionsa Andrew|Phrionsa Andrew]] a fháil.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/21661599/|teideal=Seán Ó Cadhain, tráchtaire, Newcastle, An Bhreatain.|údar=RnaG|dáta=2019-11-21|language=ga|work=RTE Radio|dátarochtana=2023-10-18}}</ref> Dúradh sna páipéir gur chuir Epstein brú ar chailín faoi aois caidreamh collaí a thosú leis an Phrionsa ar oileán príobháideach in [[Oileáin Mheiriceánacha na Maighdean]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.listennotes.com/podcasts/nuacht-mhall/1-l%C3%BAnasa-2020-t%C3%ADr-eoghain-9SV0y2hju3l/|teideal=1 Lúnasa 2020 (Tír Eoghain) - Nuacht Mhall (podcast)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=2020-08-01|language=ga-IE|work=Listen Notes|dátarochtana=2023-10-18}}</ref> Níor séanadh go raibh an Prionsa cairdiúil le Epstein ach shéan sé go raibh sé páirteach in aon chuid de na heachtraí mídhleathacha a bhain leis na cailíní óga.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ceist-cumhachta-agus-cos-ar-bolg-e-mi-iompar-an-bheirt-andrew/|teideal=Ceist cumhachta agus cos ar bolg é mí-iompar an bheirt Andrew|údar=Máirín Ní Ghadhra|dáta=13 Lúnasa 2021|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-10-18}}</ref> In 2021, tugadh cúiseanna dlí in aghaidh William i gcúirt i Nua-Eabhrac as mí-úsáid agus [[éigniú]] a dhéanamh ar [[Virginia Giuffre]] le linn dó a bheith ag freastal ar ócáid a bhí eagraithe ag [[Jeffrey Epstein|Jeffrey Epstein.]]<ref name=":1" /> Líomhnaigh Giuffre go ndearnadh gáinneáil uirthi go dtí An Prionsa Andrew nuair a bhí sí 17. Shéan an Prionsa na líomhaintí agus chuaigh an Prionsa i bhfolach ar na meáin.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Virginia Giuffre v. Prince Andrew|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Virginia_Giuffre_v._Prince_Andrew|journal=Wikipedia|date=2025-04-03|language=en}}</ref> Faoi dheireadh bhí socrú déanta lasmuigh den chúirt idir Andrew agus Virginia Giuffre. Gheall Andrew go léireoidh sé aiféala as an gceangal a bhí aige leis an bhfear mór airgid, Jeffrey Epstein; go labhróidh sé amach in aghaidh gháinneáil ar ghnéas agus go dtacóidh sé leis na híospartaigh ar fad a d'fhulaing dá bharr.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Socrú lasmuigh den chúirt idir Andrew agus Virginia Giuffre|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2022/0215/1281012-socru-lasmuigh-den-chuirt-idir-andrew-agus-virginia-giuffre/|date=2022-02-15|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === 2025 === Bhí [[Virginia Giuffre]] ar dhuine de na daoine is mó a labhair amach ag cur líomhaintí i leith Andrew, Epstein agus a chailín, [[Ghislaine Maxwell]]. Chuir Virgina Giuffre lámh ina bás féin ar an 25 Aibreán 2025.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Virginia Giuffre|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Virginia_Giuffre|journal=Wikipedia|date=2025-04-27|language=en}}</ref> Bhí sí 41 bliain d'aois agus ina cónaí in iarthar na hAstráile sna 2020idí. (D'éalaigh sí ó Epstein nuair a phós sí Robert Giuffre in 2002 agus bhí triúr clainne acu.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Virgina Giuffre tar éis bháis|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0426/1509610-virgina-giuffre-tar-eis-bhais/|date=2025-04-26|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Scar sí óna fear in 2023. Faoi chúram an athar a cuireadh na páistí).<ref>{{Cite news|url=https://www.lemonde.fr/en/united-states/article/2025/04/26/epstein-accuser-virginia-giuffre-dies-by-suicide-in-australia-family-confirms_6740641_133.html|teideal=Epstein accuser Virginia Giuffre dies by suicide aged 41|dáta=2025-04-26|language=en|dátarochtana=2025-04-27}}</ref> D’fhógair Andrew Mountbatten-Windsor ag tús mhí Dheireadh Fómhair go mbeidh sé ag scaradh lena theidil ríoga, lena n-áirítear Diúc Eabhrac.   Chomh maith leis sin, scar sé lena theideal Barún Chill Ó Laoch a thug an Bhanríon Eilís II dó ar lá a bhainise in 1986. I mí na Samhna 2025, d'iarr [[Comhdháil na Stát Aontaithe]] ar Andrew teacht os a chomhair chun fianaise a thabhairt maidir lena fhiosrúchán ar Epstein.<ref name=":2">{{Lua idirlín|teideal=Tús curtha le hathainmniú Bhealach an Phrionsa Aindriú i gCarraig Fhearghais|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/11/tus-curtha-le-hathainmniu-bhealach-an-phrionsa-aindriu-i-gcarraig-fhearghais/|work=An Páipéar|dáta=2025-11-28|dátarochtana=2025-11-29|language=ga-IE|údar=Jack Mac Íomhair}}</ref> === 2026 === Bhí grianghraif nua foilsithe in 2026; léirigh na pictiúir Mountbatten-Windsor agus é cromtha ar a chosa agus ar a lámha os cionn mná óig.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Grianghrafanna nua d'Andrew Mountbatten-Windsor|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0131/1556143-grianghrafanna-nua-dandrew-mountbatten-windsor/|date=2026-01-31|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Gabhadh Mountbatten-Windsor ar an 19 Feabhra ina theach cónaithe ar Eastát Sandringham in Norfolk faoi mhí-iompar in oifig phoiblí. Scaoileadh saor é tráthnóna. Bhí Mountbatten-Windsor ina ionadaí speisialta trádála agus infheistíochta ag Rialtas na Breataine idir 2001 agus 2011 agus líomhnaítear gur thug sé eolas a bhí faoi rún do Jeffrey Epstein – ar infheisteoir proifisiúnta é – i gcaitheamh an achair sin. Chomh maith le sin, bhí na póilíní ag breathnú ar líomhain gur sheol Epstein bean óg go Sasana le mianta collaí an iarphrionsa a shásamh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/caithfear-an-dli-a-chur-i-bhfeidhm-a-deir-ri-shasana-agus-a-dhearthair-gafa-ag-na-poilini/|teideal=‘Caithfear an dlí a chur i bhfeidhm’ a deir Rí Shasana agus a dheartháir gafa ag na póilíní|dáta=2026-02-19|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-02-20}}</ref> Dúirt Rí Séarlas na Breataine gur cheart d'fhiosrúchán na bpóilíní a bheith cuimsitheach, cothrom agus cuí, agus thug le fios go dtacódh agus go gcomhoibreodh an teaghlach ríoga leis na húdaráis.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Andrew Mountbatten-Windsor scaoilte saor ag póilíní Shasana|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0219/1559277-andrew-mountbatten-windsor-gafa-ag-poilini-shasana/|date=2026-02-19|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Thionscain Mountbatten-Windsor cás dlí i mí Dheireadh Fómhair 2026 in aghaidh Phóilíní Thames Valley agus é ag iarraidh barántais cuardaigh a bhain lena ghabháil a chur ar neamhní.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cás an iar-Phrionsa Andrew in aghaidh na bpóilíní faoi Epstein|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/1005/1594078-cas-an-iar-phrionsa-andrew-in-aghaidh-na-bpoilini-faoi-epstein/|date=2026-10-05|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == In Éirinn == Sa bhliain 1986, tugadh "Bealach Phrionsa Andrew" ar bhóthar i gCarraig Fhearghais. Ainmníodh an tsráid as Andrew Mountbatten-Windsor in 1986 chun ceiliúradh a dhéanamh ar a phósadh le Sarah Ferguson. Ach ar an 23 Samhain 2025, d’aontaigh Comhairle Lár agus Oirthear Aontroma go ndéanfar é a athainmniú.<ref name=":2" /> == Féach freisin == * [[Jeffrey Epstein]] * [[Virginia Giuffre]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Mountbatten-Windsor, Andrew}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1960]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Foréigean i gcoinne na mban]] [[Catagóir:Jeffrey Epstein]] [[Catagóir:Protastúnaigh]] [[Catagóir:Ríshliocht Windsor]] [[Catagóir:Scannail]] [[Catagóir:Prionsaí]] i0zlo1mnijaqr1a0oarmomj87lfoomt Catagóir:Cnaguirlisí 14 54891 1329280 711860 2026-10-05T21:43:43Z TGcoa 21229 1329280 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Cnagadh]] [[Catagóir:Uirlisí ceoil]] rhz5pqf09t22af8nqmndipdb65fokll Fóram Thuaisceart Éireann 0 93480 1329299 1311942 2026-10-06T10:34:19Z Conradder 34685 1329299 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Fóram a bunaíodh sa bhliain 1996, mar chuid de phróiseas idirbheartaíochta a ba chúis le [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] i 1998, ab ea '''Fóram Thuaisceart Éireann um Idirphlé Polaitiúil'''. Toghadh an fóram, agus toghadh cúigear ball do gach [[Liosta de toghcheantair pharlaiminte i dTuaisceart Éireann|toghcheantar Parlaiminte Westminster]] do Thuaisceart Éireann, faoin chóras ionadaíocht chionmhar D’Hondt<ref>{{Luaigh foilseachán|title=D'Hondt method|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=D%27Hondt_method&oldid=955760473|journal=Wikipedia|date=2020-05-09|language=en}}</ref>, bunaithe ar liosta na bpáirtithe. Bhí “breisiú” de dhá shuíochán ann freisin do na deich bpáirtí a bhain an chuid is mó de na vótaí amach; chinntigh sé seo go raibh ionadaíocht ag dhá pháirtí dílseacha a raibh baint acu le grúpaí paraimíleata. Is féidir liosta ball a fháil amach [[:en:Members_of_the_Northern_Ireland_Forum|anseo]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Members of the Northern Ireland Forum|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Members_of_the_Northern_Ireland_Forum&oldid=942580589|journal=Wikipedia|date=2020-02-25|language=en}}</ref>. == Torthaí == {{WD Bosca Sonraí Toghchán}} Ba iad torthaí an toghcháin: [[Íomhá:Northern_Ireland_Forum_Seats.svg|lár|mion|529x529px]] {| class="wikitable" style="text-align:right; font-size:95%; margin-bottom:0" ! colspan="2" style="width:65px;" |Páirtí ! style="width:70px;" |Vótaí ! style="width:70px;" |Vóta % ! style="width:90px;" |Suíocháin liostáilte ! style="width:90px;" |Suíocháin bhreise ! style="width:70px;" |Suíocháin uilig ! style="width:70px;" |Suíocháin % |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] |181,829 |24.2 |28 |2 |30 |27.3 |- |style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] |160,786 |21.4 |19 |2 |21 |19.1 |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] |141,413 |18.8 |22 |2 |24 |21.8 |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] |116,377 |15.5 |15 |2 |17 |15.5 |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |49,176 |6.5 |5 |2 |7 |6.4 |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach RA/meta/color}};" | || [[Páirtí Aontachtach RA|Aontachtaithe RA]] |27,774 |3.7 |1 |2 |3 |2.7 |- | style="background:{{An Páirtí Aontachtach Forásach/meta/color}};" | || [[An Páirtí Aontachtach Forásach|PAF]] |26,082 |3.5 |0 |2 |2 |1.8 |- | style="background:{{Páirtí Daonlathach Uladh/meta/color}};" | || [[Páirtí Daonlathach Uladh|PDU]] |16,715 |2.2 |0 |2 |2 |1.8 |- | style="background:{{Northern Ireland Women's Coalition/meta/color}};" | || [[Comhrialtas na mBan Thuaisceart Éireann|Comhrialtas na mBan]] |7,731 |1.0 |0 |2 |2 |1.8 |- | style="background:{{Labour Coalition/meta/color}}" | || [[Labour coalition]] |6,425 |0.9 |0 |2 |2 |1.8 |- | colspan="8" style="background: #C0C0C0" | |- | style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas (TÉ)]] |3,647 |0.5 |0 |0 |0 | |- | style="background:{{An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)/meta/color}};"| || [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)#An_Páirtí_i_dTuaisceart_Éireann|Páirtí Coimeádach (TÉ)]] |3,595 |0.5 |0 |0 |0 | |- | style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};" | || [[Páirtí na nOibrithe]] |3,530 |0.5 |0 |0 |0 | |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| || [[Neamhspleáchas Uladh]] |2,125 |0.5 |0 |0 |0 | |- | style="background:{{Democratic Left (Ireland)/meta/color}};"| || [[Daonlathas Clé]] |1,215 |0.2 |0 |0 |0 | |- | style="background:{{Democratic Partnership/meta/color}};"| || [[Comhpháirtíocht Dhaonlathach]] |1,046 |0.1 |0 |0 |0 | |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| || McMullan |927 |0.1 |0 |0 |0 | |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| || [[Alan Chambers|Seambar]] [[Neamhspleách]] |567 |0.1 |0 |0 |0 | |- |style="background:{{Natural Law Party (Ireland)/meta/color}};"| || [[Dlí Nádúrtha]] |389 |0.1 |0 |0 |0 | |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| || [[PAD]] [[Neamhspleách]] |388 |0.1 |0 |0 |0 | |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| ||Arthur Templeton |350 |0.1 |0 |0 |0 | |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| || Guth Neamhspleách Uladh |204 |0.0 |0 |0 |0 | |- | style="background:{{Communist Party of Ireland/meta/color}};"| || [[Páirtí Cumannach na hÉireann]] |66 |0.0 |0 |0 |0 | |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| || Daonlathaithe Críostaí Uladh |31 |0.0 |0 |0 |0 | |- ! colspan="2" |Móriomlán |745,296 | | | style="text-align: right;" | | align="left" | | style="text-align: right;" | |} <small>''Gach páirtí a thaispeántar.''</small> <small>Nóta: Liostáladh an Páirtí Aontachtach Daonlathach ar an bpáipéar ballóide mar " [[Páirtí Aontachtach Daonlathach|Páirtí Aontachtach Daonlathach an]] DUP [[Ian Paisley]] "</small> == Liostaigh iarrthóirí == Toghadh iarrthóirí breisithe ó liostaí a chuir gach páirtí ar fáil. Bhuaigh na hiarrthóirí is airde nár bhuaigh toghchán trí dháilcheantar cheana féin na suíocháin breisithe. Bhuaigh na hiarrthóirí is airde sa phost nár bhuaigh toghchán trí thoghcheantar cheana féin na suíocháin breisithe. Sa tábla thíos, taispeántar na hiarrthóirí breise a toghadh tríd an liosta réigiúnach i '''gcló trom''', agus taispeántar iarrthóirí a toghadh i dtoghcheantair i ''gcló iodálach''. Níor toghadh iarrthóirí i ngnáthchló. {| class="wikitable" |- bgcolor="CCCCCC" ! colspan="2" rowspan="1" align="center" valign="top" | Páirtí ! valign="top" width=300px | Iarrthóirí ar liosta réigiúnach <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ark.ac.uk/elections/96cands.htm|teideal=1996 Elections - List of Candidates|work=www.ark.ac.uk|dátarochtana=2026-05-06}}</ref> |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] | align="clé" |''[[David Trimble]]'', ''[[John Taylor]]'', '''[[John Gorman]]''', '''[[Antony Alcock]]''', [[Jack Allen]], Fred Parkinson, [[Josias Cunningham]], [[Dennis Rogan]] James Cooper, [[Jim Nicholson]] |- |style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] | align="clé" |''[[John Hume]]'', ''[[Seamus Mallon]]'', ''[[Eddie McGrady]]'', ''[[Joe Hendron]]'', '''[[Jonathan Stephenson]]''', '''[[Dorita Field]]''', Margaret Ellen, Patricia Walsh, [[Marietta Farrell]], Rosaleen Hughes, Anne McQuillan |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] | align="clé" |''[[Ian Paisley]]'', ''[[Peter Robinson]]'', ''[[William McCrea]]'', ''[[Nigel Dodds]]'', ''[[Sammy Wilson]]'', '''[[Gregory Campbell]]''', '''[[Eric Smyth]]''', Ruth Allen, Harry Smith, [[William McClure]] |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] | align="clé" |'''[[Lucilita Bhreatnach]]''', '''[[Pat Doherty]]''', [[Rita O'Hare]], ''[[Gerry Adams]]'', ''[[Martin McGuinness]]'', [[Bairbre de Brún]], ''[[Mitchel McLaughlin]]'', Gearóid Ó hEára, [[Joe Cahill]], ''[[Dodie McGuinness]]'' |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] | align="clé" |''[[John Alderdice]]'', '''[[Seamus Close]]''', ''[[Sean Neeson]]'', ''[[Steve McBride]]'', '''[[Eileen Bell]]''', Anne Gormley, Elizabeth McCaffrey, [[Mary Clark-Glass]], Susan O'Brien, Wendy Watt |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach RA/meta/color}};" | || [[Páirtí Aontachtach RA|Aontachtach RA]] | align="clé" |''[[Robert McCartney]]'', '''[[Cedric Wilson]]''', '''[[Conor Cruise O'Brien]]''', [[Patrick Roche]], Ronnie Crawford, Alan Field, Valerie Kinghan, Stephen Nicholl, Graeme Jardin, Freda Woods |- | style="background:{{An Páirtí Aontachtach Forásach/meta/color}};" | || [[An Páirtí Aontachtach Forásach|PAF]] | align="clé" | '''[[Hugh Smyth]]''', '''[[David Ervine]]''', [[Billy Hutchinson]], [[William Smith]], David Kirk, Patricia Laverty, [[Dawn Purvis]], Edward Kinner, [[Gusty Spence]], [[Winston Churchill Rea]] |- | style="background:{{Páirtí Daonlathach Uladh/meta/color}};" | || [[Páirtí Daonlathach Uladh]] | align="clé" |'''[[Gary McMichael]]''', '''[[John White (dílseoir)|John White]]''', [[David Adams]], [[Joe English]], [[Tommy Kirkham]], David Nicholl, Robert Girvan, [[Thomas English]], Ester McCracken English, Elizabeth Cathcart McIlwaine |- | style="background:{{Northern Ireland Women's Coalition/meta/color}};" | || [[Comhrialtas na mBan Thuaisceart Éireann|Comhrialtas na mBan ]] | align="clé" |'''[[Monica McWilliams]]''', '''[[Pearl Sagar]]''', Anne Campbell, Kathleen Fearon, Sheila Fairon, Joan Cosgrove, Diane Greer, Brenda Callaghan, Felicity Huston, Mairead Abraham |- | style="background:{{Labour Coalition/meta/color}}" | || [[Labour coalition|Comhrialtas an Lucht Oibre]] | align="clé" |'''[[Malachi Curran]]''', '''[[Hugh Casey]]''', [[Mark Langhammer]], John McLaughlin, Lucy Simpson, [[Peter Hadden]], Margaret Lawrence, Fionnuala Harbinson, Michael Duffy, David Morrison |- | colspan="3" style="background: #C0C0C0" | |- | style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas (TÉ)]] | align="clé" | Paddy McEvoy, [[Peter Emerson]], [[Jenny Jones]], [[Nuala Ahern]], [[Molly Scott]], [[Robin Harper]] |- | style="background:{{An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)/meta/color}};"| || [[Coimeádaigh Thuaisceart Éireann|Coimeádaigh TÉ]] | align="clé" |Barbara Finney, [[Esmond Birnie]] |- | style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};" | || [[Páirtí na nOibrithe]] | align="clé" |[[Tom French]], [[John Lowry]], [[Marian Donnelly]], Ellen Rush, Margaret Smith, Tommy Owens, Brendan Heany, Eilish Duffy, Vivian Hutchinson, Michael McCorry |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| || [[Neamhspleáchas Uladh]] | align="clé" |[[Hugh Ross]], Josephine Fulton-Challis, Sandra Jones, [[Walter Millar]], [[David Kerr]], Dierdre Speer-White, [[Ken Kerr]], Donal Casey, [[Kenneth McClinton]], Norman McLelland |- | style="background:{{Democratic Left (Ireland)/meta/color}};"| || [[Daonlathas Clé]] | align="clé" |Mary McMahon, [[Seamus Lynch]], Patrick John McClean, Gerry Cullen, Veronica McEneaney, Frank McElroy, Teresa McVeigh, Jean Craig, Mary Vernon, Monica Hynds |- | style="background:{{Democratic Partnership/meta/color}};"| || [[Comhpháirtíocht Dhaonlathach]] | align="clé" |[[David Bleakley]], Paul Smyth, Maureen McCaughan, Adrian McKinney, Pearl Snowden, Edwin Sloan, Charles McKee, William Lewis, Erin Tunney |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| || [[Oliver McMullan|Ó Maoláin]] [[Neamhspleách]] | align="clé" |[[Oliver McMullan]], John Robb, John McDowell, Wesley H. Holmes, William Dunbar, William Cunning, Helen Craig, Philip Dugdale, Charles Maunsell, Sinead McMullan |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| || [[Alan Chambers|Seambar]] [[Neamhspleách]] | align="clé" |[[Alan Chambers]], [[Joseph Coggle]], Mary Chambers, James Arbuthnot, Robert Irvine, Violet Chambers, Linda Chambers, William Chambers, Ruth Patty, Pearl Brown |- |style="background:{{Natural Law Party (Ireland)/meta/color}};"| || [[Dlí Nádúrtha]] | align="clé" |James Anderson, Thomas Mullins, Richard Johnson, John Patrick Lyons, John Small |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| || [[PAD]] [[Neamhspleách]] | align="clé" |Thomas Henry O'Brien, William Baxter, Cecil Braniff, Tara Martin Alexandra, Stuart William O'Brien |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| || Arthur Templeton [[Neamhspleách]] | align="clé" | ''Ní bhaineann le hábhar'' |- | style="background:#ff7e21;"| || Glór Neamhspleách | align="clé" | Andrew Thompson, Sarah Thompson, Bernard McGrath, Susan McGrath, Edward Phillips, Trevor Richards, Christopher Carter, Fidelma Carter, Betty Carter, Susan Carter |- | style="background:{{Communist Party of Ireland/meta/color}};"| || [[Páirtí Cumannach na hÉireann|Cumannaí]] | align="clé" | ''Ní bhaineann le hábhar'' |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| || Daonlathaithe Críostaí Uladh | align="clé" | ''Ní bhaineann le hábhar'' |} == Tagairtí == {{reflist}} {{Toghcháin agus reifrinn i dTuaisceart Éireann}} [[Catagóir:Stair Thuaisceart Éireann]] sx29aygeoodng5pdit47ni95mc94fvs Vicipéid:Mná gan leathanach ar Vicipéid 4 95192 1329287 1329255 2026-10-06T01:06:03Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1329287 wikitext text/x-wiki Seo a leanas liosta mná Éireannacha gan leathanach ar Vicipéid: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?linkcount WHERE { ?item wdt:P27|wdt:P17|wdt:P495|wdt:P1532 wd:Q27 . FILTER NOT EXISTS { # has no en.wikipedia sitelink ?wen schema:about ?item . ?wen schema:isPartOf <https://ga.wikipedia.org/> . } ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . # gender: female ?item wdt:P31 wd:Q5 . # human OPTIONAL {?item wikibase:sitelinks ?linkcount .} # count of sitelinks } limit 1000 |sort=P569 |columns=label:name,P18,description,P106,P569,P570,P19,P20,item:nasc wikidata,?linkcount:méid naisc |thumb=40 |autolist=fallback |links=red |summary=itemnumber }} {| class='wikitable sortable' ! name ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! dáta báis ! áit bhreithe ! áit bháis ! nasc wikidata ! méid naisc |- | [[Juliana FitzGerald, Lady of Thomond]] | | uasal Éireannach | | data-sort-value="1263" | 1263 | data-sort-value="1300" | 1300-09-24 | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3811097|Q3811097]] | 3 |- | [[Margaret FitzGerald, Cuntaois Urumhan]] | [[Íomhá:Unknown early 15th century lady on palimpsest chest tomb of Piers Butler, 8th Earl of Ormond (1467-1539), St Canice's Cathedral, Kilkenny, supposed to represent his wife Margaret Fitzgerald.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] person (1401–1542) ♀; child of [[Gearóid Mór Mac Gearailt]] agus Alison Eustace; spouse of Piers Butler, 8ú hIarla Urumhan | | data-sort-value="1401" | 15th century | data-sort-value="1542" | 1542-08-09 | | [[Cill Chainnigh]] | [[:d:Q208901|Q208901]] | 4 |- | [[Elizabeth Stanhope]] | [[Íomhá:Elizabeth Countess of Chesterfield.png|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] person (1640–1665) ♀; child of James Butler, 1st Duke of Ormonde agus Elizabeth Butler; spouse of Philip Stanhope | | data-sort-value="1640" | 1640-06-29 | data-sort-value="1665" | 1665-07 | [[Caisleán Chill Chainnigh]] | | [[:d:Q245681|Q245681]] | 4 |- | [[Grizel Steevens]] | [[Íomhá:Grizell Steevens.png|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht na Breataine Móire|ríocht na breataine móire]] benefactor (1653–1746) ♀ | [[benefactor]] | data-sort-value="1653" | 1653 | data-sort-value="1746" | 1746 | [[Sasana]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q1124291|Q1124291]] | 3 |- | [[Elizabeth Aldworth]] | [[Íomhá:MrsAldworth.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] uasal (1692–1773) ♀; child of Arthur St Leger, 1st Viscount Doneraile agus Elizabeth Hayes; spouse of Richard Aldworth | [[uasal]] | data-sort-value="1692" | 1692<br/>1695 | data-sort-value="1773" | 1773<br/>1772-05-11 | [[Dún ar Aill]] | [[Contae Chorcaí]] | [[:d:Q1773537|Q1773537]] | 11 |- | [[Elizabeth Griffith]] | [[Íomhá:Elizabeth griffith.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[An Bhreatain Bheag|breatnach]] aisteoir stáitse, [[Scríbhneoir|scríbhneoir]], scríbhneoir aistí, drámadóir agus [[Aisteoir|aisteoir]] (1727–1793) ♀ | [[aisteoir stáitse]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir aistí]]<br/>[[drámadóir]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1727" | 1727-10-11 | data-sort-value="1793" | 1793-01-05 | [[Sir Forgannwg]] | [[Cill Dara]] | [[:d:Q1331217|Q1331217]] | 8 |- | [[Nano Nagle]] | [[Íomhá:Nano Nagle.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] bean rialta Chríostaí, ban-ab (1728–1784) ♀ | [[bean rialta Chríostaí]] | data-sort-value="1728" | 1728 | data-sort-value="1784" | 1784-04-20 | [[Contae Chorcaí]] | [[Corcaigh]] | [[:d:Q596669|Q596669]] | 11 |- | [[Amelia Curran]] | | péintéir Éireannach (1775–1847) | [[péintéir]] | data-sort-value="1775" | 1775 | data-sort-value="1847" | 1847 | [[Baile Átha Cliath]] | [[an Róimh]] | [[:d:Q2842660|Q2842660]] | 10 |- | [[Catherine McAuley]] | [[Íomhá:Photo mcauley.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] duine rialta, [[Bean rialta|bean rialta]] agus [[Altra|altra]] (1778–1841) ♀ | [[duine rialta]]<br/>[[bean rialta]]<br/>[[altra]] | data-sort-value="1778" | 1778-09-29 | data-sort-value="1841" | 1841-11-11 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q2736460|Q2736460]] | 15 |- | [[Anna Maria Hall]] | [[Íomhá:Forlorn-hope-amhall.png|center|40px]] | úrscéalaí Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]<br/>[[eagarthóir]]<br/>[[daonchara]] | data-sort-value="1800" | 1800-01-06 | data-sort-value="1881" | 1881-01-30 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Molesey]] | [[:d:Q562000|Q562000]] | 16 |- | [[Barbara Arbuthnott]] | [[Íomhá:Barbara Arbuthnott og Lars Olsen Hoås SU-L01.0296 (cropped).jpg|center|40px]] | scríbhneoir | [[feirmeoir]] | data-sort-value="1822" | 1822-09-05 | data-sort-value="1904" | 1904-08-28 | [[An Teampall Mór]] | | [[:d:Q4858720|Q4858720]] | 4 |- | [[Ismania Nugent]] | [[Íomhá:Ismania Catherine FitzRoy, Baroness Southampton.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] bean choimhdeachta, Lady of the Bedchamber (1838–1918) ♀; child of Walter Nugent, 1st Baron Nugent agus Georgiana Elizabeth Jenkinson; spouse of Charles FitzRoy, 3rd Baron Southampton | [[bean choimhdeachta]] | data-sort-value="1838" | 1838-09-23 | data-sort-value="1918" | 1918-08-18 | [[Éire]] | | [[:d:Q3802599|Q3802599]] | 3 |- | [[Joanna Hiffernan]] | [[Íomhá:Courbe Portrait de Jo.jpg|center|40px]] | mainicín Éireannach | [[mainicín ealaíne]]<br/>[[péintéir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]] | data-sort-value="1843" | 1843 | data-sort-value="2000" | 20th century<br/>1903 | [[Luimneach]] | [[Holborn]] | [[:d:Q457483|Q457483]] | 16 |- | [[Ellen (Nellie) Cashman]] | [[Íomhá:Ellen Cashman.gif|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] taiscéalaí, bialannaí agus prospector (1845–1925) ♀; Alaska Women's Hall of Fame, Arizona Women's Hall of Fame, National Cowgirl Museum and Hall of Fame agus Alaska Mining Hall of Fame | [[taiscéalaí]]<br/>[[bialannaí]]<br/>[[prospector]] | data-sort-value="1845" | 1845-08-25 | data-sort-value="1925" | 1925-01-04 | [[An Cóbh]] | [[Victoria, an Cholóim Bhriotanach|Victoria]] | [[:d:Q602294|Q602294]] | 8 |- | [[Alice Stopford Green]] | [[Íomhá:Alicestopfordgreen.jpg|center|40px]] | polaiteoir Éireannach | [[staraí]]<br/>[[polaiteoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1847" | 1847-05-30 | data-sort-value="1929" | 1929-05-28 | [[Ceanannas]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q4726110|Q4726110]] | 8 |- | [[Fanny Parnell]] | [[Íomhá:Miss Fanny Parnell 1882.jpg|center|40px]] | file Éireannach (1848 – 1882) | [[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | data-sort-value="1848" | 1848-09-04 | data-sort-value="1882" | 1882-07-20 | [[Contae Chill Mhantáin]] | | [[:d:Q3066476|Q3066476]] | 5 |- | [[George Egerton]] | [[Íomhá:George Egerton in the 1930s.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]]-[[An Astráil|astrálach]] [[Scríbhneoir|scríbhneoir]], drámadóir, [[Úrscéalaí|úrscéalaí]] agus aistritheoir (1859–1945) ♀; child of John Joseph Dunne agus Elizabeth George; spouse of Reginald Edward Golding Bright, Henry Peter Higginson agus Egerton Clairmonte | [[scríbhneoir]]<br/>[[drámadóir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[aistritheoir]] | data-sort-value="1859" | 1859-12-14<br/>1860 | data-sort-value="1945" | 1945-08-12 | [[an Astráil]] | [[Londain]] | [[:d:Q273207|Q273207]] | 10 |- | [[Charlotte Payne-Townshend]] | [[Íomhá:Charlotte Payne-Townshend.jpg|center|40px]] | scríbhneoir Éireannach | [[gníomhaí polaitiúil]] | data-sort-value="1859" | 1859 | data-sort-value="1943" | 1943-09-12 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | [[Ayot St Lawrence]] | [[:d:Q5086093|Q5086093]] | 6 |- | [[Amanda McKittrick Ros]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[File|file]], [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] agus [[Úrscéalaí|úrscéalaí]] (1860–1939) ♀; notable work Irene Iddesleigh | [[file]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]] | data-sort-value="1860" | 1860-12-08 | data-sort-value="1939" | 1939-02-02 | [[Baile na hInse, Contae an Dúin]] | [[Béal Feirste]] | [[:d:Q4739696|Q4739696]] | 4 |- | [[Charlotte O'Conor Eccles]] | [[Íomhá:Portrait album of who's who at the International Congress of Women - Miss C O'Conor Eccles.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] aistritheoir, [[Iriseoir|iriseoir]], scríbhneoir aistí, [[Úrscéalaí|úrscéalaí]] agus [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] (1863–1911) ♀ | [[aistritheoir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir aistí]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1863" | 1863 | data-sort-value="1911" | 1911 | [[Contae Ros Comáin]] | [[St John's Wood]] | [[:d:Q5086084|Q5086084]] | 4 |- | [[May Langrishe]] | | imreoir leadóige Éireannach | [[imreoir leadóige]] | data-sort-value="1864" | 1864-12-31 | data-sort-value="1939" | 1939-01-24 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | [[Charmouth]] | [[:d:Q1727762|Q1727762]] | 4 |- | [[Louisa Martin]] | [[Íomhá:Mollie martin.jpg|center|40px]] | imreoir leadóige Éireannach | [[imreoir leadóige]] | data-sort-value="1865" | 1865-09-03 | data-sort-value="1941" | 1941-10-24 | [[An Dúcharraig]] | [[Port Rois]] | [[:d:Q1395948|Q1395948]] | 13 |- | [[Lena Rice]] | [[Íomhá:Lena rice.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann|Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann]] imreoir leadóige (1866–1907) ♀ | [[imreoir leadóige]] | data-sort-value="1866" | 1866-06-21 | data-sort-value="1907" | 1907-06-21 | [[Loch Ceann]] | [[Loch Ceann]] | [[:d:Q267303|Q267303]] | 22 |- | [[Aleen Cust]] | [[Íomhá:Aleen Cust portrait.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Tréidlia|tréidlia]] (1868–1937) ♀; child of Sir Leopold Cust, 2nd Baronet agus Charlotte Sobieske Isabel Bridgeman | [[tréidlia]] | data-sort-value="1868" | 1868 | data-sort-value="1937" | 1937 | [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]] | [[Iamáice]] | [[:d:Q4714359|Q4714359]] | 7 |- | [[M. Obré]] | [[Íomhá:Ireland England 1903.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1870" | 1870s | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q55739841|Q55739841]] | 1 |- | [[Annie Moore]] | [[Íomhá:Annie Moore.png|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] person (1874–1924) ♀ | | data-sort-value="1874" | 1874-04-24 | data-sort-value="1924" | 1924-12-06 | [[Corcaigh]] | [[Manhattan]] | [[:d:Q529195|Q529195]] | 6 |- | [[Hilda Chater]] | | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann|Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] imreoir fichille (1874–1968) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1874" | 1874-08-28 | data-sort-value="1968" | 1968-11-27 | | | [[:d:Q105722375|Q105722375]] | 4 |- | [[Eilís Ní Phartholáin]] | | scríbhneoir agus gníomhaí Éireannach | [[file]]<br/>[[gearrscéalaí]]<br/>[[gníomhaí polaitiúil]] | data-sort-value="1875" | 1875-11-26 | data-sort-value="1946" | 1946-10-20 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q4725870|Q4725870]] | 4 |- | [[Bickford]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1875" | 1875 | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q55739807|Q55739807]] | 0 |- | [[T. D. Good-Carroll]] | [[Íomhá:Ireland England 1903.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1879" | 1879-11-01 | data-sort-value="1958" | 1958-02-21 | [[An Charraig Dhubh]] | [[Droichead na Dothra]] | [[:d:Q27044123|Q27044123]] | 3 |- | [[Sara Allgood]] | [[Íomhá:Sara Allgood 1939.JPG|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1880" | 1880-10-30<br/>1883 | data-sort-value="1950" | 1950-09-13 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Woodland Hills]] | [[:d:Q238070|Q238070]] | 30 |- | [[Mary Dickenson-Auner]] | | cumadóir Éireannach | [[cumadóir]]<br/>[[veidhleadóir]] | data-sort-value="1880" | 1880-10-24 | data-sort-value="1965" | 1965-05-25 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Vín]] | [[:d:Q1719083|Q1719083]] | 4 |- | [[Irene Hamilton]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1880" | 1880s | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q55739833|Q55739833]] | 0 |- | [[Manders]] | [[Íomhá:Mrs Manders.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1880" | 1880s | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q55739843|Q55739843]] | 1 |- | [[Hazlett]] | [[Íomhá:Irish International Badminton team 1909.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1880" | 1880s | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q84044654|Q84044654]] | 1 |- | [[Louisa Plews]] | [[Íomhá:Irish International Badminton team 1912.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1881" | 1881 | data-sort-value="1969" | 1969-12-10 | | [[Baile na Lobhar]] | [[:d:Q55739855|Q55739855]] | 1 |- | [[Beatrice Elvery]] | [[Íomhá:William Orpen Bridgit.JPG|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] péintéir, ealaíontóir gloine daite, dealbhóir agus maisitheoir (fl. 1904–1970) (1881–1970) ♀ | [[péintéir]]<br/>[[ealaíontóir gloine daite]]<br/>[[dealbhóir]]<br/>[[maisitheoir]] | data-sort-value="1883" | 1883-04-30 | data-sort-value="1970" | 1970-05-21 | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4877145|Q4877145]] | 4 |- | [[Storey]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1885" | 1885 | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q55739860|Q55739860]] | 0 |- | [[H. Pigot]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1887" | 1887 | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q65554314|Q65554314]] | 0 |- | [[C. Johnstone]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1888" | 1888 | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q27574560|Q27574560]] | 0 |- | [[Nora Lambert]] | [[Íomhá:Miss Lambert.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1888" | 1888 | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q65554502|Q65554502]] | 1 |- | [[F. O. D. Trench]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1889" | 1889 | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q27574551|Q27574551]] | 0 |- | [[E. F. Stewart]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1890" | 1890s | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q55739822|Q55739822]] | 0 |- | [[Bridget Dowling]] | [[Íomhá:Bridget Dowling Hitler NYWTS.jpg|center|40px]] | céilí Alois Hitler | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1891" | 1891-07-03 | data-sort-value="1969" | 1969-11-18 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Long Island]] | [[:d:Q454576|Q454576]] | 16 |- | [[Patricia Collinge]] | [[Íomhá:Patricia-collinge-trailer.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1892" | 1892-09-20 | data-sort-value="1974" | 1974-04-10 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]] | [[:d:Q177208|Q177208]] | 20 |- | [[Kitty Kiernan]] | [[Íomhá:Kitty Kiernan.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] réabhlóidí agus gníomhaí (1892–1945) ♀ | [[réabhlóidí]]<br/>[[gníomhaí]] | data-sort-value="1892" | 1892-01-26 | data-sort-value="1945" | 1945-07-24 | [[Gránard]] | | [[:d:Q4581421|Q4581421]] | 10 |- | [[Dorothy Colpoys]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1894" | 1894-11-26 | data-sort-value="1980" | 1980 | [[Surrey]] | [[Devon]] | [[:d:Q27783241|Q27783241]] | 2 |- | [[A. M. Head]] | [[Íomhá:Mrs A.M. Head.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1895" | 1895 | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q15290937|Q15290937]] | 4 |- | [[Enid Starkie]] | | léirmheastóir liteartha Éireannach | [[múinteoir ollscoile]]<br/>[[beathaisnéisí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[focleolaí]] | data-sort-value="1897" | 1897-08-18 | data-sort-value="1970" | 1970-04-21 | [[Cill Iníon Léinín]] | [[Oxford]] | [[:d:Q1343100|Q1343100]] | 3 |- | [[Ninette de Valois]] | [[Íomhá:Ninette de Valois (1974).jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] damhsóir bailé, cóiréagrafaí, leabhrógaí, máistir bailé, [[Scríbhneoir|scríbhneoir]], múinteoir bailé, [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]], ballet director agus damhsóir (1898–2001) ♀; Chevalier de la Légion d'honneur‎, Gradam Laurence Olivier, Dame Commander of the Order of the British Empire, Duais Erasmus, Companion of Honour, Ord Fiúntais, Bonn Albert, Society of London Theatre Special Award, Critics' Circle Award for Distinguished Service to the Arts agus Queen Elizabeth II Coronation Award; member of Acadamh Ealaíona agus Eolaíochtaí Mheiriceá; child of Thomas Robert Alexander Stannus agus Elizabeth Graydon Smith; spouse of Arthur Blackall Connell | [[damhsóir bailé]]<br/>[[cóiréagrafaí]]<br/>[[leabhrógaí]]<br/>[[máistir bailé]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[múinteoir bailé]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>[[ballet director]]<br/>[[damhsóir]] | data-sort-value="1898" | 1898-06-06 | data-sort-value="2001" | 2001-03-08 | [[Baile Coimín]] | [[Londain]] | [[:d:Q234436|Q234436]] | 34 |- | [[Elizabeth Bowen]] | [[Íomhá:Elizabeth Bowen (cropped).png|center|40px]] | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[gearrscéalaí]] | data-sort-value="1899" | 1899-06-07 | data-sort-value="1973" | 1973-02-22 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Londain]] | [[:d:Q235308|Q235308]] | 45 |- | [[Eileen Percy]] | [[Íomhá:Eileen Percy - Aug 14 1920 EH.jpg|center|40px]] | aisteoir Gael-Mheiriceánach (1900-1973) | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1900" | 1900-08-21 | data-sort-value="1973" | 1973-07-29 | [[Béal Feirste]] | [[Los Angeles, California|Los Angeles]] | [[:d:Q2070491|Q2070491]] | 12 |- | [[D. Anderson]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1900" | 1900s | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q55739817|Q55739817]] | 0 |- | [[D. Pilkington]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1900" | 1900s | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q55739819|Q55739819]] | 0 |- | [[Muriel Homan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1900" | 1900s | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q55739840|Q55739840]] | 0 |- | [[Iris Origo]] | [[Íomhá:Iris Origo Donata.jpg|center|40px]] | scríbhneoir Briotanach | [[staraí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[feirmeoir]]<br/>[[beathaisnéisí]]<br/>[[dialannaí]] | data-sort-value="1902" | 1902-08-15 | data-sort-value="1988" | 1988-06-28 | [[Gloucestershire]] | [[Siena]] | [[:d:Q518613|Q518613]] | 8 |- | [[Mary Katherine Herbert]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] spiaire agus gníomhaire SOE (1903–1983) ♀; spouse of Claude de Baissac | [[spiaire]]<br/>[[gníomhaire SOE]] | data-sort-value="1903" | 1903-10-01 | data-sort-value="1983" | 1983-01-23 | [[Cas-gwent]] | [[Frant]] | [[:d:Q3296186|Q3296186]] | 6 |- | [[Ellen Organ]] | [[Íomhá:Little Nellie of Holy God.gif|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] misteach agus visionary (1903–1908) ♀ | [[misteach]]<br/>[[visionary]] | data-sort-value="1903" | 1903-08-24 | data-sort-value="1908" | 1908-02-02 | [[Port Láirge]] | [[Corcaigh]] | [[:d:Q3337916|Q3337916]] | 5 |- | [[Derreen Good]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1904" | 1904-08-15 | data-sort-value="2000" | 20th century | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q55739818|Q55739818]] | 1 |- | [[Norma Stoker]] | [[Íomhá:Norma Stoker.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir leadóige]]<br/>[[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1905" | 1905-03-26 | data-sort-value="1962" | 1962-08-21 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] | [[:d:Q1999289|Q1999289]] | 5 |- | [[Olive Wilson]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1905" | 1905 | data-sort-value="1948" | 1948 | [[Doire]] | | [[:d:Q2019968|Q2019968]] | 2 |- | [[Edel Quinn]] | [[Íomhá:Edel Quinn.png|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] misinéir (1907–1944) ♀ | [[misinéir]] | data-sort-value="1907" | 1907-09-14 | data-sort-value="1944" | 1944-05-12 | [[Ceann Toirc]] | [[Nairobi]] | [[:d:Q443996|Q443996]] | 15 |- | [[G. Good]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1908" | 1908 | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q65554295|Q65554295]] | 0 |- | [[Christabel Bielenberg]] | | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[An Ghearmáin|gearmánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] agus trodaí frithbheartaíochta (1909–2003) ♀; Commander's Cross of the Order of Merit of the Federal Republic of Germany; child of Percy Collingwood Burton agus Christabel Rose Harmsworth; spouse of Peter Bielenberg | [[scríbhneoir]]<br/>[[trodaí frithbheartaíochta]] | data-sort-value="1909" | 1909-06-18 | data-sort-value="2003" | 2003-11-02 | [[Londain]] | [[An Tulach]] | [[:d:Q97287|Q97287]] | 7 |- | [[Margaret Kelly]] | [[Íomhá:MargaretKellyYoung.JPG|center|40px]] | damhsóir Éireannach | [[bainisteoir]]<br/>[[cóiréagrafaí]]<br/>[[damhsóir]] | data-sort-value="1910" | 1910-06-24 | data-sort-value="2004" | 2004-09-11 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Páras]] | [[:d:Q1747577|Q1747577]] | 8 |- | [[Eileen Goulding]] | [[Íomhá:Irish Leinster Interprovincial Badminton team 1936.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1910" | 1910s | | | | [[:d:Q84044350|Q84044350]] | 1 |- | [[Billy Kelly]] | [[Íomhá:Billie Kelly.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1910" | 1910s | | | | [[:d:Q84044367|Q84044367]] | 1 |- | [[Mavis Macnaughton]] | [[Íomhá:Mavis Hamilton.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1911" | 1911-09-14 | data-sort-value="1958" | 1958-11 | [[Ráth Domhnaigh]] | | [[:d:Q1647577|Q1647577]] | 5 |- | [[G. Carty]] | [[Íomhá:Badminton 1939.JPG|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1911" | 1911 | | | | [[:d:Q65554294|Q65554294]] | 1 |- | [[Marguerite Dockrell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (1912–1983) ♀; child of [[Henry Morgan Dockrell]] | [[snámhóir]] | data-sort-value="1912" | 1912-03-10 | data-sort-value="1983" | 1983-09 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Northampton]] | [[:d:Q23936583|Q23936583]] | 4 |- | [[Geraldine Fitzgerald]] | [[Íomhá:Geraldine-Fitzgerald-August-1944.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Gael-Mheiriceánach | [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[stiúrthóir drámaíochta]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1913" | 1913-11-24 | data-sort-value="2005" | 2005-07-17 | [[Na Clocha Liatha]] | [[Upper East Side]] | [[:d:Q236396|Q236396]] | 38 |- | [[Joyce Redman]] | | aisteoir Angla-Éireannach | [[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[amharclannóir]] | data-sort-value="1915" | 1915-12-09 | data-sort-value="2012" | 2012-05-10 | [[Gosforth]] | [[Pembury]] | [[:d:Q442956|Q442956]] | 17 |- | [[Dorothy Donaldson]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]]<br/>[[imreoir haca]] | data-sort-value="1915" | 1915 | data-sort-value="2011" | 2011-09-04 | [[Port Láirge]] | | [[:d:Q1250293|Q1250293]] | 4 |- | [[E. Hall]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1915" | 1915 | | | | [[:d:Q134423755|Q134423755]] | 0 |- | [[Bridie O'Flaherty]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1917" | 1917-10-27 | data-sort-value="2006" | 2006-01-12 | | [[Gaillimh]] | [[:d:Q914007|Q914007]] | 2 |- | [[Maeve Brennan]] | | scríbhneoir Éireannach | [[iriseoir]]<br/>[[léirmheastóir liteartha]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[colúnaí]] | data-sort-value="1917" | 1917-01-06 | data-sort-value="1993" | 1993-11-01 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]] | [[:d:Q1883652|Q1883652]] | 9 |- | [[Margaret Barry]] | | ceoltóir Éireannach | [[bainseóí]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1917" | 1917 | data-sort-value="1989" | 1989 | [[Corcaigh]] | [[Baile Labhráis]] | [[:d:Q2073268|Q2073268]] | 4 |- | [[Darina Laracy]] | | iriseoir agus scríbhneoir Éireannach | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[aistritheoir]] | data-sort-value="1917" | 1917-03-30 | data-sort-value="2003" | 2003-07-25 | [[Baile Átha Cliath]] | [[an Róimh]] | [[:d:Q3702544|Q3702544]] | 4 |- | [[Marie Kean]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1918" | 1918-06-27 | data-sort-value="1993" | 1993-12-29 | [[An Ros, Contae Bhaile Átha Cliath|An Ros]] | [[Domhnach Broc]] | [[:d:Q3292619|Q3292619]] | 7 |- | [[Josie MacAvin]] | | dearthóir seit | [[dearthóir léiriúchán]] | data-sort-value="1919" | 1919-04-23 | data-sort-value="2005" | 2005-01-26 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Baile na Manach]] | [[:d:Q178716|Q178716]] | 9 |- | [[Barbara Good]] | [[Íomhá:Barbara J. Good.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1920" | 1920 | | | | [[:d:Q807442|Q807442]] | 3 |- | [[Elizabeth Shaw]] | [[Íomhá:Elizabeth Shaw (1989) by Guenter Prust.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] scigealaíontóir, maisitheoir, cartúnaí, maisitheoir, ealaíontóir grafach, [[Grianghrafadóir|grianghrafadóir]], [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] agus scríbhneoir litríocht pháistí (1920–1992) ♀; Gutenberg Prize | [[scigealaíontóir]]<br/>[[maisitheoir]]<br/>[[cartúnaí]]<br/>[[ealaíontóir grafach]]<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]] | data-sort-value="1920" | 1920-05-04 | data-sort-value="1992" | 1992-06-27 | [[Béal Feirste]] | [[Beirlín]] | [[:d:Q1331314|Q1331314]] | 3 |- | [[Eilís Dillon]] | | scríbhneoir Éireannach | [[file]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]] | data-sort-value="1920" | 1920-03-07 | data-sort-value="1994" | 1994-07-19 | [[Gaillimh]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q1567235|Q1567235]] | 9 |- | [[Nora Conway]] | [[Íomhá:Badminton 1939.JPG|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1920" | 1920s | data-sort-value="2010" | 2010s | | | [[:d:Q6457791|Q6457791]] | 3 |- | [[B. Potter]] | | imreoir badmantain Éireannach | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1920" | 1920s | | | | [[:d:Q55739806|Q55739806]] | 0 |- | [[Leland Bardwell]] | | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[file]]<br/>[[drámadóir]] | data-sort-value="1922" | 1922-02-25 | data-sort-value="2016" | 2016-06-28 | [[Chennai]] | [[Sligeach]] | [[:d:Q1816611|Q1816611]] | 4 |- | [[Kathleen Ryan]] | [[Íomhá:Kathleen Ryan (in "Odd Man Out").png|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | data-sort-value="1922" | 1922-09-08 | data-sort-value="1985" | 1985-12-11<br/>1985-11-11 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q3194084|Q3194084]] | 7 |- | [[V. H. Gillespie]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1923" | 1923 | | | | [[:d:Q65554623|Q65554623]] | 0 |- | [[Mary Catherine Tinney]] | | taidhleoir Éireannach | [[taidhleoir]] | data-sort-value="1924" | 1924-02-15 | data-sort-value="2006" | 2006-11-22 | [[Albain]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q1410325|Q1410325]] | 3 |- | [[Sheila Manahan]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1924" | 1924-01-01 | data-sort-value="1988" | 1988-03-29 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Londain]] | [[:d:Q1414336|Q1414336]] | 4 |- | [[Anna Manahan]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | data-sort-value="1924" | 1924-10-18 | data-sort-value="2009" | 2009-03-08 | [[Contae Phort Láirge]] | [[Port Láirge]] | [[:d:Q2358194|Q2358194]] | 7 |- | [[Peggy Cummins]] | [[Íomhá:Peggy Cummins. Promotion 1950.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach a rugadh sa Bhreatain Bheag | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1925" | 1925-12-18 | data-sort-value="2017" | 2017-12-29 | [[Prestatyn]] | [[Londain]] | [[:d:Q441467|Q441467]] | 20 |- | [[Doreen Keogh]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | data-sort-value="1925" | 1925-05-02<br/>1924-04-10 | data-sort-value="2017" | 2017-12-31 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Baile Mhic Andáin]] | [[:d:Q2018740|Q2018740]] | 5 |- | [[B. Curran]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1925" | 1925 | | | | [[:d:Q65554200|Q65554200]] | 0 |- | [[W. Swann]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1925" | 1925 | | | | [[:d:Q134573262|Q134573262]] | 0 |- | [[Anne McCaffrey]] | [[Íomhá:Anne McCaffrey 2005.JPG|center|40px]] | úrscéalaí Gael-Mheiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[scríbhneoir ficsean eolaíochta]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]] | data-sort-value="1926" | 1926-04-01 | data-sort-value="2011" | 2011-11-21 | [[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]] | [[An Caisleán Nua, Contae Chill Mhantáin|An Caisleán Nua]] | [[:d:Q233046|Q233046]] | 41 |- | [[Alice Glenn]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1927" | 1927-12-17 | data-sort-value="2011" | 2011-12-16 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Deilginis]] | [[:d:Q2646906|Q2646906]] | 2 |- | [[Jean Kennedy Smith]] | [[Íomhá:Jean Kennedy c1953.jpg|center|40px]] | taidhleoir Gael-Mheiriceánach | [[taidhleoir]] | data-sort-value="1928" | 1928-02-20 | data-sort-value="2020" | 2020-06-17 | [[Bostún, Massachusetts|Bostún]] | [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]] | [[:d:Q272401|Q272401]] | 30 |- | [[Mona Baptiste]] | | [[Oileán na Tríonóide agus Tobága|Oileán na Tríonóide agus Tobága]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]], [[Amhránaí|amhránaí]] agus [[Ceoltóir|ceoltóir]] (fl. 1949–) (1928–1993) ♀; spouse of William Morrison | [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1928" | 1928-06-21 | data-sort-value="1993" | 1993-06-25 | [[Oileán na Tríonóide]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q1662382|Q1662382]] | 6 |- | [[Kitty Hayes]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Ceoltóir|ceoltóir]] (1928–2008) ♀ | [[ceoltóir]] | data-sort-value="1928" | 1928 | data-sort-value="2008" | 2008-05-17 | | | [[:d:Q1949254|Q1949254]] | 3 |- | [[Maeve Kyle]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] imreoir haca, rábálaí agus reathaí meánfhaid (1928–2025) ♀; Oifigeach Ord Impireacht na Breataine | [[imreoir haca]]<br/>[[rábálaí]]<br/>[[reathaí meánfhaid]] | data-sort-value="1928" | 1928-10-06 | data-sort-value="2025" | 2025-07-23 | [[Cill Chainnigh]] | | [[:d:Q6729406|Q6729406]] | 6 |- | [[Sheila Smyth]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1928" | 1928 | | | | [[:d:Q27793294|Q27793294]] | 0 |- | [[Catherine Gaskin]] | | úrscéalaí Gael-Astráileach | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]] | data-sort-value="1929" | 1929-04-02 | data-sort-value="2009" | 2009-09-06 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]<br/>[[Dundalk Bay]] | [[Sydney]] | [[:d:Q513055|Q513055]] | 7 |- | [[Esme Mercer]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1929" | 1929 | | | | [[:d:Q27672134|Q27672134]] | 0 |- | [[R. Gibson]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1929" | 1929 | | | | [[:d:Q65554544|Q65554544]] | 0 |- | [[Jennifer Johnston]] | [[Íomhá:Jennifer Johnston (novelist).png|center|40px]] | scríbhneoir Éireannach | [[úrscéalaí]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1930" | 1930-01-12 | data-sort-value="2025" | 2025-02-25 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Dún Laoghaire]] | [[:d:Q526219|Q526219]] | 16 |- | [[Yvonne Kelly]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1930" | 1930s | | | | [[:d:Q1547285|Q1547285]] | 2 |- | [[Susan Devlin]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1931" | 1931 | | [[Winnipeg]] | | [[:d:Q2363393|Q2363393]] | 4 |- | [[Yvonne Barr]] | | víreolaí Éireannach | [[vireolaí]] | data-sort-value="1932" | 1932-03-11 | data-sort-value="2016" | 2016-02-13 | [[Ceatharlach]] | [[Melbourne]] | [[:d:Q456705|Q456705]] | 13 |- | [[Anne Donnelly]] | | péintéir Éireannach | [[péintéir]] | data-sort-value="1932" | 1932 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q1117247|Q1117247]] | 3 |- | [[J. Duncan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1932" | 1932 | | | | [[:d:Q65554344|Q65554344]] | 0 |- | [[Jean Lawless]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1933" | 1933 | | | | [[:d:Q13481865|Q13481865]] | 2 |- | [[Audrey Dalton]] | [[Íomhá:Audrey Dalton Wagon Train 1959.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1934" | 1934-01-21 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q439915|Q439915]] | 19 |- | [[Ann Ormonde]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1935" | 1935-01-20 | | [[Coill Mhic Thomáisín]] | | [[:d:Q263468|Q263468]] | 2 |- | [[Nuala Fennell]] | [[Íomhá:Nuala Fennell, April 1983 (cropped).jpg|center|40px]] | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1935" | 1935-11-25 | data-sort-value="2009" | 2009-08-11 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Bóthar Mhuirfean]] | [[:d:Q526634|Q526634]] | 5 |- | [[Mary Bryan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1936" | 1936 | data-sort-value="2017" | 2017-10-26 | [[Trá Lí]] | | [[:d:Q1906224|Q1906224]] | 2 |- | [[Morgan Llywelyn]] | | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[scríbhneoir ficsean eolaíochta]]<br/>[[úrscéalaí]] | data-sort-value="1937" | 1937-12-03 | | [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]] | | [[:d:Q3862976|Q3862976]] | 5 |- | [[Elizabeth Shaughnessy]] | | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] imreoir fichille (*1937) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1937" | 1937 | | | | [[:d:Q5363498|Q5363498]] | 2 |- | [[Carmencita Hederman]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1939" | 1939-10-23 | data-sort-value="2025" | 2025-05-31 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q1043753|Q1043753]] | 4 |- | [[Deirdre O'Connell]] | | ban-aisteoir agus amhránaí Gael-Mheiriceánach | [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]] | data-sort-value="1939" | 1939-06-16 | data-sort-value="2001" | 2001-06-09 | [[South Bronx]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q2916434|Q2916434]] | 5 |- | [[Alice Hanratty]] | | ealaíontóir Éireannach | [[péintéir]]<br/>[[ealaíontóir grafach]] | data-sort-value="1939" | 1939 | data-sort-value="2025" | 2025-05-13 | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4725899|Q4725899]] | 2 |- | [[Gemma O'Connor]] | | scríbhneoir Éireannach | [[athchóiritheoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1940" | 1940 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1501154|Q1501154]] | 4 |- | [[Lena Rea]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1940" | 1940 | | | | [[:d:Q1817335|Q1817335]] | 2 |- | [[Aideen O'Kelly]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | data-sort-value="1940" | 1940-09-05 | data-sort-value="2015" | 2015-04-22 | [[Deilginis]] | [[Englewood]] | [[:d:Q4696760|Q4696760]] | 2 |- | [[Alice O'Sullivan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] person (*1940) ♀ | | data-sort-value="1940" | 1940 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4726040|Q4726040]] | 1 |- | [[Bernadette Greevy]] | | amhránaí | [[amhránaí ceoldrámaíochta]] | data-sort-value="1940" | 1940-07-03 | data-sort-value="2008" | 2008-09-26 | | | [[:d:Q4892795|Q4892795]] | 1 |- | [[Joan McCloy]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1940" | 1940 | | | | [[:d:Q6519433|Q6519433]] | 2 |- | [[Fidelma Macken]] | | breitheamh Éireannach | [[breitheamh]]<br/>[[múinteoir ollscoile]]<br/>[[abhcóide]]<br/>[[saineolaí dlí]] | data-sort-value="1942" | 1942-02-28 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1411301|Q1411301]] | 4 |- | [[Maureen Mockford]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1942" | 1942-03-27 | data-sort-value="2008" | 2008-01-12 | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q13481867|Q13481867]] | 3 |- | [[Claire Walsh]] | | reathaí meánraoin Éireannach | [[reathaí meánfhaid]] | data-sort-value="1942" | 1942-05-27<br/>1942-07-27 | | | | [[:d:Q42294660|Q42294660]] | 2 |- | [[Jane Leslie]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1942" | 1942 | | | | [[:d:Q65554348|Q65554348]] | 0 |- | [[Mary Dinan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1943" | 1943 | data-sort-value="2024" | 2024-11-02 | | | [[:d:Q6780729|Q6780729]] | 1 |- | [[Mary White]] | | polaiteoir Éireannach (Fianna Fáil) | [[polaiteoir]]<br/>[[duine den lucht gnó]] | data-sort-value="1944" | 1944-10-07 | data-sort-value="2026" | 2026-01-04 | [[Dún Dealgan]] | [[Dún Droma]] | [[:d:Q530899|Q530899]] | 5 |- | [[Margaret Murphy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cliathreathaí (*1944) ♀ | [[cliathreathaí]] | data-sort-value="1944" | 1944-09-21 | | | | [[:d:Q41446936|Q41446936]] | 1 |- | [[Mary Upton]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1946" | 1946-05-30 | | [[Cill Rois]] | | [[:d:Q540353|Q540353]] | 4 |- | [[Mary Freehill]] | [[Íomhá:Mary Freehill PES Group meeting 2019.jpg|center|40px]] | méara Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1946" | 1946-07-22 | | [[Béal Átha Conaill]] | | [[:d:Q1906258|Q1906258]] | 3 |- | [[Christine Buckley]] | | gníomhaí | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1946" | 1946-10-10 | data-sort-value="2014" | 2014-03-11 | | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q5110950|Q5110950]] | 4 |- | [[Kate Walsh]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1947" | 1947-03-01 | data-sort-value="2007" | 2007-04-24 | [[Cill Droichid]] | [[Contae Chill Dara]] | [[:d:Q2463581|Q2463581]] | 3 |- | [[Kay McCarthy]] | | amhránaí Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[amhránaí]] | data-sort-value="1947" | 1947 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3814074|Q3814074]] | 1 |- | [[Sinéad Cusack]] | [[Íomhá:Sinead cusack 2021 1.jpg|center|40px]] | aisteoir Éireannach | [[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1948" | 1948-02-18 | | [[Deilginis]] | | [[:d:Q224782|Q224782]] | 18 |- | [[Bernie Malone]] | [[Íomhá:Bernie Malone, 1994.jpg|center|40px]] | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1948" | 1948-03-26 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4894441|Q4894441]] | 8 |- | [[Ann Murray]] | [[Íomhá:Curtain Call (6766562451).jpg|center|40px]] | amhránaí ceoldrámaíochta Éireannach | [[amhránaí ceoldrámaíochta]] | data-sort-value="1949" | 1949-08-27 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q462570|Q462570]] | 10 |- | [[Mary Bergin]] | | ceoltóir Éireannach | [[ceoltóir]] | data-sort-value="1949" | 1949-09-13 | | [[Seanchill]] | | [[:d:Q1627129|Q1627129]] | 5 |- | [[Sorcha Cusack]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1949" | 1949-04-09 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3491160|Q3491160]] | 20 |- | [[Mary Tracey-Purcell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] reathaí meánfhaid (*1949) ♀ | [[reathaí meánfhaid]] | data-sort-value="1949" | 1949-05-22 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q42293853|Q42293853]] | 4 |- | [[Maxi]] | | DJ, aisteoir agus ceoltóir Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1950" | 1950-02-23 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q510649|Q510649]] | 10 |- | [[Wendy Donnelly]] | | imreoir badmantain Éireannach | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1950" | 1950s | | | | [[:d:Q2559274|Q2559274]] | 1 |- | [[Pádraigín Ní Uallacháin]] | [[Íomhá:Pádraigín Ní Uallacháin.jpg|center|40px]] | amhránaí agus ceoltóir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[acadóir]]<br/>[[múinteoir]] | data-sort-value="1950" | 1950-08-23 | | [[Contae Lú]] | | [[:d:Q2729382|Q2729382]] | 4 |- | [[Gemma Craven]] | | amhránaí agus aisteoir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1950" | 1950-06-01 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4943576|Q4943576]] | 8 |- | [[Dorothy Cunningham]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1950" | 1950 | | | | [[:d:Q26955634|Q26955634]] | 1 |- | [[F. Cunningham]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1950" | 1950 | | | | [[:d:Q65554280|Q65554280]] | 0 |- | [[Aileen Noonan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir fichille (*1950) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1950" | 1950 | | | | [[:d:Q110160815|Q110160815]] | 2 |- | [[Sarah Ludford, Baroness Ludford]] | [[Íomhá:Official portrait of Baroness Ludford crop 2, 2024.jpg|center|40px]] | polaiteoir Briotanach (rugadh 1951) | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1951" | 1951-03-14 | | [[Halesworth]] | | [[:d:Q336425|Q336425]] | 11 |- | [[Adele King]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | data-sort-value="1951" | 1951-04-04 | | | | [[:d:Q4681892|Q4681892]] | 1 |- | [[Anne Anderson]] | [[Íomhá:Anne Anderson (cropped).jpg|center|40px]] | taidhleoir Éireannach | [[taidhleoir]] | data-sort-value="1952" | 1952-07 | | [[Cluain Meala]] | | [[:d:Q564938|Q564938]] | 6 |- | [[Barbara Beckett]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1952" | 1952-03 | | [[Tuaisceart Éireann]] | | [[:d:Q807346|Q807346]] | 3 |- | [[Alison O'Donnell]] | [[Íomhá:Alison O'Donnell by Niall Reddy at WW.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1952" | 1952-10-05 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4727154|Q4727154]] | 4 |- | [[Diane Underwood]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1952" | 1952 | | | | [[:d:Q26958541|Q26958541]] | 1 |- | [[Ann O'Connor]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1952) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1952" | 1952-06-03 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q27881115|Q27881115]] | 2 |- | [[Vivienne Smith]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1952) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1952" | 1952-11-10 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q27886476|Q27886476]] | 2 |- | [[Nollaig Casey]] | | ceoltóir Éireannach | [[fidléir]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1953" | 20th century | | | | [[:d:Q2469858|Q2469858]] | 3 |- | [[Bairbre Dowling]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1953" | 1953-03-27 | data-sort-value="2016" | 2016-01-20 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Manhattan]] | [[:d:Q2879967|Q2879967]] | 3 |- | [[Cornelia Hayes O'Herlihy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]] agus [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]] (*1953) ♀; spouse of Lorcan O'Herlihy | [[aisteoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1953" | 20th century | | | | [[:d:Q2997473|Q2997473]] | 1 |- | [[Áine Brady]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1954" | 1954-09-08 | | [[Contae na Gaillimhe]] | | [[:d:Q249955|Q249955]] | 3 |- | [[Síle de Valera]] | [[Íomhá:Síle de Valera 1981 01.jpg|center|40px]] | polaiteoir Éireannach de chuid Fianna Fáil | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1954" | 1954-12-17 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q436181|Q436181]] | 8 |- | [[Bairbre de Brún]] | [[Íomhá:Bairbre de Brún 2008-10-19 Strasbourg (cropped).jpg|center|40px]] | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1954" | 1954-01-10 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q450673|Q450673]] | 10 |- | [[Geraldine Brannigan]] | | iomaitheoir Eurovision 1975 | [[amhránaí]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1954" | 1954 | | [[Cluain Tarbh]] | | [[:d:Q451689|Q451689]] | 8 |- | [[Rynagh O'Grady]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1954" | 1954 | data-sort-value="2021" | 2021-02-08 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q3453946|Q3453946]] | 7 |- | [[Catherine Dunne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] (*1954) ♀ | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1954" | 1954 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3663581|Q3663581]] | 5 |- | [[Mary Geaney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir haca, camogie player agus imreoir peile Gaelaí (*1954) ♀ | [[imreoir haca]]<br/>[[camogie player]]<br/>[[imreoir peile Gaelaí]] | data-sort-value="1954" | 1954-04-06 | | [[Oileán Ciarraí]] | | [[:d:Q6779624|Q6779624]] | 1 |- | [[Christine Fulcher]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1954) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1954" | 1954-12-20 | | | | [[:d:Q27922118|Q27922118]] | 2 |- | [[Bríd Brennan]] | [[Íomhá:Brid Brennan - Day 3 diff 2025.png|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1955" | 1955 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q913526|Q913526]] | 9 |- | [[Alexandra Colen]] | [[Íomhá:AlexandraColen1996.jpg|center|40px]] | polaiteoir Éireannach-Beilgeach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1955" | 1955-07-09 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2833256|Q2833256]] | 4 |- | [[Adi Roche]] | [[Íomhá:Adi Roche 2024.jpg|center|40px]] | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1955" | 1955-07-11 | | [[Cluain Meala]] | | [[:d:Q4682618|Q4682618]] | 16 |- | [[Mary Coughlan]] | [[Íomhá:Marycoughlan.JPG|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]], [[Amhránaí|amhránaí]], [[Cumadóir amhrán|cumadóir amhrán]], ceoltóir snagcheoil, ealaíontóir taifeadta agus [[Ceoltóir|ceoltóir]] (fl. 1984–) (*1956) ♀; spouse of Frank Bonadio | [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[ceoltóir snagcheoil]]<br/>[[ealaíontóir taifeadta]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1956" | 1956-05-05 | | [[Contae na Gaillimhe]] | | [[:d:Q369823|Q369823]] | 9 |- | [[Máire Ní Chathasaigh]] | | ceoltóir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[craoltóir]] | data-sort-value="1956" | 1956 | | [[Droichead na Bandan]] | | [[:d:Q975053|Q975053]] | 2 |- | [[Kathleen O'Beirne]] | | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1956" | 1956-10-18 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1736283|Q1736283]] | 2 |- | [[Máire Breatnach]] | | fidléir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[fidléir]]<br/>[[pianódóir]]<br/>[[giotáraí]]<br/>[[méarchláraí]] | data-sort-value="1956" | 1956 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3331954|Q3331954]] | 4 |- | [[Biddy Phillips]] | | imreoir camógaíochta | | data-sort-value="1956" | 1956 | data-sort-value="2010" | 2010-07-07 | [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]] | | [[:d:Q4904090|Q4904090]] | 1 |- | [[Linda Andrews]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1956" | 1956 | | | | [[:d:Q27036227|Q27036227]] | 1 |- | [[Brenda McGrory]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1956) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1956" | 1956-04-29 | | | | [[:d:Q27927243|Q27927243]] | 2 |- | [[Lynn McCrave]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1956" | 1956 | | | | [[:d:Q65554433|Q65554433]] | 0 |- | [[Geraldine Feeney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] polaiteoir, Seanadóir na hÉireann (*1957) ♀ | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1957" | 1957-09-09 | | [[Contae Uíbh Fhailí]] | | [[:d:Q304576|Q304576]] | 2 |- | [[Siobhán McCarthy]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | data-sort-value="1957" | 1957-11-06 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q969376|Q969376]] | 2 |- | [[Alison Browner]] | | amhránaí agus amhránaí ceoldrámaíochta Éireannach | [[amhránaí ceoldrámaíochta]] | data-sort-value="1957" | 1957-09-22 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1490059|Q1490059]] | 4 |- | [[Regina Joyce]] | | cianreathaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1957" | 1957-02-07 | | | | [[:d:Q7308488|Q7308488]] | 3 |- | [[Ann Crossan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1957" | 1957 | | | | [[:d:Q26958736|Q26958736]] | 0 |- | [[Aisling O'Leary]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1957) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1957" | 1957-07-07 | | | | [[:d:Q27922111|Q27922111]] | 2 |- | [[Deirdre Sheehan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1957) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1957" | 1957-09-25 | | | | [[:d:Q27995560|Q27995560]] | 2 |- | [[Louise Richardson]] | [[Íomhá:Louise Richardson.jpg|center|40px]] | eolaí polaitíochta Éireannach | [[ollamh]] | data-sort-value="1958" | 1958-06-08 | | [[Trá Mhór]] | | [[:d:Q440934|Q440934]] | 12 |- | [[Maura O'Connell]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1958" | 1958-09-16 | | [[Inis (baile)|Inis]] | | [[:d:Q2285213|Q2285213]] | 5 |- | [[Aisling Walsh]] | [[Íomhá:Aisling Walsh.jpg|center|40px]] | scríbhneoir agus stiúrthóir scannán Éireannach | [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]<br/>[[stiúrthóir teilifíse]]<br/>[[stiúrthóir]] | data-sort-value="1958" | 1958-09 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2443145|Q2443145]] | 12 |- | [[Niamh Parsons]] | [[Íomhá:Niamh-Parsons-08.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1958" | 1958 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2502492|Q2502492]] | 4 |- | [[Olivia Musgrave]] | | dealbhóir Éireannach | [[dealbhóir]] | data-sort-value="1958" | 1958 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3881841|Q3881841]] | 2 |- | [[Ailish Smyth]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1958) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1958" | 1958-09-18 | | | | [[:d:Q29997026|Q29997026]] | 1 |- | [[Michèle Burke]] | | [[Ceanada|Ceanadach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] smideoir agus [[Mainicín faisin|mainicín]] (fl. 1980–) (1959–2025) ♀; Duais Emmy agus Duais an Acadaimh don smideadh agus gruagaireacht is fearr | [[smideoir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]] | data-sort-value="1959" | 1959 | data-sort-value="2025" | 2025-09-26 | [[Cill Dara]] | [[Los Angeles, California|Los Angeles]] | [[:d:Q518417|Q518417]] | 10 |- | [[Kate Thompson]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]], [[Scríbhneoir|scríbhneoir]], aisteoir stáitse agus [[Úrscéalaí|úrscéalaí]] (*1959) ♀ | [[aisteoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[úrscéalaí]] | data-sort-value="1959" | 1959 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q960202|Q960202]] | 4 |- | [[Carey May Edge]] | | [[Ceanada|Ceanadach]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1959) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1959" | 1959-07-19 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1035934|Q1035934]] | 5 |- | [[Margaret M. Murnane]] | | fisiceoir Éireannach | [[fisiceoir]]<br/>[[múinteoir ollscoile]] | data-sort-value="1959" | 1959-01-23 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q1894870|Q1894870]] | 10 |- | [[Marie Murphy-Rollins]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1959) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1959" | 1959-03-23 | | | | [[:d:Q29996726|Q29996726]] | 1 |- | [[Debbie Freeman]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1959" | 1959 | | | | [[:d:Q65554233|Q65554233]] | 0 |- | [[Roma Downey]] | [[Íomhá:Roma Downey 2015.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]], [[Léiritheoir scannáin|léiritheoir scannáin]], aisteoir scannáin agus [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]] (fl. 1988–) (*1960) ♀; réalta ar Hollywood Walk of Fame, Oifigeach Ord Impireacht na Breataine, TV Land Award agus Gradaim Acadamh Scannán agus Teilifíse na hÉireann; spouse of Mark Burnett, Leland Orser agus David Anspaugh; notable work Touched by an Angel agus A Woman Named Jackie | [[aisteoir]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1960" | 1960-05-06 | | [[Doire]] | | [[:d:Q258989|Q258989]] | 23 |- | [[Bernie Nolan]] | | aisteoir, ceoltóir agus pearsa theilifíse Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[dírbheathaisnéisí]] | data-sort-value="1960" | 1960-10-17 | data-sort-value="2013" | 2013-07-04 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Weybridge]] | [[:d:Q4892803|Q4892803]] | 11 |- | [[Patricia Walsh]] | | caiteoir teisce Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1960" | 1960-03-16 | | | | [[:d:Q16224342|Q16224342]] | 4 |- | [[Caroline O'Shea]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1960" | 1960-12-30 | | | | [[:d:Q21936525|Q21936525]] | 2 |- | [[Miriam Hopkins]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1960) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1960" | 1960-10-28 | | | | [[:d:Q28037353|Q28037353]] | 3 |- | [[Ann O'Sullivan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1960" | 1960s | | | | [[:d:Q55739805|Q55739805]] | 0 |- | [[Nikki Lane]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1960" | 1960s | | | | [[:d:Q55739848|Q55739848]] | 0 |- | [[Ann Hawkshaw]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1960" | 1960s | | | | [[:d:Q65554176|Q65554176]] | 0 |- | [[Michelle Rocca]] | [[Íomhá:Michelle Rocca in Belfast (cropped).jpg|center|40px]] | péiceallán Éireannach | [[láithreoir teilifíse]]<br/>[[péiceallán]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[iomaitheoir i gcomórtas áilleachta]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q372148|Q372148]] | 8 |- | [[Orla Brady]] | [[Íomhá:Orla Brady 2020 1 cropped.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1961" | 1961-03-28 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q444292|Q444292]] | 21 |- | [[Ali Hewson]] | [[Íomhá:Alison Hewson portrait.jpg|center|40px]] | gníomhaí agus bean ghnó Éireannach | [[duine den lucht gnó]] | data-sort-value="1961" | 1961-03-23 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q777287|Q777287]] | 12 |- | [[Anne Heraty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] baincéir (*1961) ♀ | [[baincéir]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | | | [[:d:Q2651939|Q2651939]] | 2 |- | [[Mary-Pat Moore]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1961" | 1961-04-24 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q6778731|Q6778731]] | 4 |- | [[Mary Parr]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cliathreathaí (*1961) ♀ | [[cliathreathaí]] | data-sort-value="1961" | 1961-10-01 | | | | [[:d:Q21936533|Q21936533]] | 3 |- | [[Janice Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1961) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1961" | 1961-12-17 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q27562837|Q27562837]] | 4 |- | [[Elaine Doyle]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | | | [[:d:Q65554263|Q65554263]] | 0 |- | [[Emer Costello]] | [[Íomhá:Costello, Emer-2148.jpg|center|40px]] | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1962" | 1962-09-03 | | [[Droichead Átha]] | | [[:d:Q525437|Q525437]] | 8 |- | [[Hilary Mooney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] múinteoir ollscoile, diagaire Caitliceach agus diagaire (*1962) ♀ | [[múinteoir ollscoile]]<br/>[[diagaire Caitliceach]]<br/>[[diagaire]] | data-sort-value="1962" | 1962 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1618120|Q1618120]] | 1 |- | [[Fionnuala Sherry]] | [[Íomhá:Fionnuala Sherry.jpg|center|40px]] | ceoltóir Éireannach | [[ceoltóir]] | data-sort-value="1962" | 1962-09-20 | | [[An Nás]] | | [[:d:Q1868188|Q1868188]] | 17 |- | [[Sian Doody]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]]<br/>[[badminton coach]] | data-sort-value="1962" | 1962-05-05 | | | | [[:d:Q2280741|Q2280741]] | 1 |- | [[Pauline McLynn]] | [[Íomhá:Pauline McLynn.png|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1962" | 1962-07-11 | | [[Sligeach]] | | [[:d:Q3372751|Q3372751]] | 12 |- | [[Lucy Riall]] | | staraí | [[staraí]]<br/>[[docent]] | data-sort-value="1962" | 1962-01-04 | | | | [[:d:Q3839052|Q3839052]] | 5 |- | [[Audrey Fagan]] | | garda Astrálach | [[garda]] | data-sort-value="1962" | 1962-06-23 | data-sort-value="2007" | 2007-04-20 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Hayman Island]] | [[:d:Q4820114|Q4820114]] | 2 |- | [[Caitríona Ruane]] | [[Íomhá:Caitríona Ruane 2014 (cropped).jpg|center|40px]] | imreoir leadóige, an Ríocht Aontaithe | [[imreoir leadóige]]<br/>[[polaiteoir]] | data-sort-value="1962" | 1962-07-19 | | [[Béal Átha na Muice]] | | [[:d:Q5017940|Q5017940]] | 2 |- | [[Anne Keenan-Buckley]] | | cianreathaí Éireannach | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1962" | 1962-01-07 | | | | [[:d:Q11851668|Q11851668]] | 2 |- | [[Sonia Reamsbottom]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1962) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1962" | 1962-03-28 | | [[Cill Dara]] | | [[:d:Q24007862|Q24007862]] | 4 |- | [[Barbara Johnson]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1962" | 1962-12-05<br/>1962-12-23 | | | | [[:d:Q42287970|Q42287970]] | 1 |- | [[Ita Marron]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1962" | 1962 | | | | [[:d:Q65554342|Q65554342]] | 0 |- | [[Pamela Peard]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1962" | 1962-06-02 | | | | [[:d:Q65965095|Q65965095]] | 0 |- | [[Kathy Ann Kelly]] | [[Íomhá:Kathy Kelly 2707.jpg|center|40px]] | ceoltóir | [[amhránaí]] | data-sort-value="1963" | 1963-03-06 | | [[Leominster]] | | [[:d:Q1736556|Q1736556]] | 5 |- | [[Roisin Smyth]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1963) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1963" | 1963-10-26 | | | | [[:d:Q21936554|Q21936554]] | 3 |- | [[Catherine Walsh]] | | file Éireannach | [[file]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1964" | 1964 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q338265|Q338265]] | 3 |- | [[Maeve Quinlan]] | [[Íomhá:Maeve Quinlan at Camp As Sayliyah, Qatar.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Gael-Mheiriceánach | [[aisteoir]]<br/>[[imreoir leadóige]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[scríbhneoir scripte]] | data-sort-value="1964" | 1964-11-16 | | [[Chicago, Illinois|Chicago]] | | [[:d:Q433284|Q433284]] | 16 |- | [[Carrie Crowley]] | [[Íomhá:Carrie Crowley - Day 3 diff 2025.png|center|40px]] | aisteoir agus craoltóir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[láithreoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[pearsa raidió]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1964" | 1964-05-23 | | [[Port Láirge]] | | [[:d:Q1045015|Q1045015]] | 11 |- | [[Susan Ronan]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]]<br/>[[bainisteoir sacair]] | data-sort-value="1964" | 1964-02-21 | | [[Éire]] | | [[:d:Q7648333|Q7648333]] | 4 |- | [[Aisling Molloy]] | | reathaí meánraoin Éireannach | [[reathaí meánfhaid]] | data-sort-value="1964" | 1964-06-12 | | | | [[:d:Q23043629|Q23043629]] | 2 |- | [[Ciara Doheny]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1964" | 1964-08-04 | | | | [[:d:Q27893278|Q27893278]] | 0 |- | [[Catherine Bohan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1964) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1964" | 1964-04-18 | | | | [[:d:Q28822774|Q28822774]] | 2 |- | [[Rebecca Best]] | | imreoir scuaise Éireannach | [[imreoir scuaise]] | data-sort-value="1964" | 1964-01-18 | | [[Sheffield]] | | [[:d:Q50839606|Q50839606]] | 4 |- | [[Gearoidin Ui Laighleis]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir fichille (*1964) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1964" | 1964 | | | | [[:d:Q105358147|Q105358147]] | 0 |- | [[Kim Jackson]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1965" | 1965-08-22 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q286695|Q286695]] | 11 |- | [[Maria Christian]] | [[Íomhá:Maria Doyle-Cuche 2019-08-28.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1965" | 1965-05-06 | | [[Dún Dealgan]] | | [[:d:Q1895757|Q1895757]] | 9 |- | [[Anne Cleary]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] person (*1965) ♀ | | data-sort-value="1965" | 1965 | | | | [[:d:Q2851037|Q2851037]] | 3 |- | [[Barbara Griffin]] | | aisteoir | [[aisteoir]] | data-sort-value="1965" | 1965-01-01 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2883953|Q2883953]] | 3 |- | [[Miriam Grealey]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1965" | 1965-12-27 | | [[Dún na nGall (baile)|Dún na nGall]] | | [[:d:Q6873329|Q6873329]] | 4 |- | [[Holly Lane]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1965" | 1965 | | | | [[:d:Q27043986|Q27043986]] | 1 |- | [[Ann Stephens]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1965" | 1965 | | | | [[:d:Q27043991|Q27043991]] | 1 |- | [[Julie Parkes]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1965) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1965" | 1965-04-17 | | | | [[:d:Q28911826|Q28911826]] | 2 |- | [[Maeve Moynihan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1965" | 1965 | | | | [[:d:Q65554435|Q65554435]] | 0 |- | [[Ursula Noctor]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (1965–1993) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1965" | 1965-01-21 | data-sort-value="1993" | 1993-04-04 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | | [[:d:Q106527955|Q106527955]] | 1 |- | [[Marguerite Donlon]] | | damhsóir agus cóiréagrafaí Éireannach | [[cóiréagrafaí]]<br/>[[damhsóir bailé]]<br/>[[ballet director]]<br/>[[damhsóir]] | data-sort-value="1966" | 1966-05-31 | | [[An Longfort]] | | [[:d:Q524761|Q524761]] | 5 |- | [[Beverley Flynn]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1966" | 1966-06-09 | | [[Contae Mhaigh Eo]] | | [[:d:Q4899405|Q4899405]] | 2 |- | [[Perri Williams]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] siúlóir rása (*1966) ♀ | [[siúlóir rása]] | data-sort-value="1966" | 1966-06-21<br/>1966-06-02 | | | | [[:d:Q44503461|Q44503461]] | 1 |- | [[Siobhán Nicholson]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir leadóige (*1966) ♀ | [[imreoir leadóige]] | data-sort-value="1966" | 1966-06-11 | | [[Wimbledon, Londain|Wimbledon]] | | [[:d:Q97918916|Q97918916]] | 2 |- | [[Geraldine Somerville]] | | aisteoir | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1967" | 1967-05-19 | | [[Contae na Mí]] | | [[:d:Q235572|Q235572]] | 23 |- | [[Eleanor McEvoy]] | [[Íomhá:Eleanor McEvoy1 (cropped).jpg|center|40px]] | amhránaí agus cumadóir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[pianódóir]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[cumadóir]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1967" | 1967-01-22 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3752918|Q3752918]] | 9 |- | [[Carol Munster]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1967" | 1967 | | | | [[:d:Q27503288|Q27503288]] | 1 |- | [[Aisling Byrne-Bowman]] | | Mairnéalach (*1967) ♀ | [[mairnéalach]] | data-sort-value="1967" | 1967-08-26 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q96484359|Q96484359]] | 1 |- | [[Aisling O'Sullivan]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1968" | 1968 | | [[Trá Lí]] | | [[:d:Q174315|Q174315]] | 6 |- | [[Sharon Shannon]] | [[Íomhá:Sharon Shannon smiling.jpg|center|40px]] | ceoltóir Éireannach | [[fidléir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cairdíneoir]] | data-sort-value="1968" | 1968-11-12 | | [[Cora Finne]] | | [[:d:Q457684|Q457684]] | 16 |- | [[Cecilia Keaveney]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1968" | 1968-11-27 | | [[Doire]] | | [[:d:Q540369|Q540369]] | 4 |- | [[Emer Martin]] | [[Íomhá:Emerfinalbook copy.jpg|center|40px]] | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[péintéir]] | data-sort-value="1968" | 1968-02-29 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1258694|Q1258694]] | 4 |- | [[Fiona O'Malley]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1968" | 1968-01-19 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q1418534|Q1418534]] | 2 |- | [[Karole McDowell]] | | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1968" | 1968-07-04 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3193549|Q3193549]] | 0 |- | [[Regina Grennan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1968) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1968" | 1968-11-10 | | | | [[:d:Q135385324|Q135385324]] | 0 |- | [[Emma Donoghue]] | [[Íomhá:Irish-Canadian author Emma Donoghue.JPG|center|40px]] | úrscéali, staraí, scríbhneoir agus drámadóir Éireannach | [[staraí liteartha]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[drámadóir]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir scripte scannáin]] | data-sort-value="1969" | 1969-10-24 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q52255|Q52255]] | 30 |- | [[Karan Casey]] | [[Íomhá:Karan Casey.JPG|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[pianódóir]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1969" | 1969 | | [[Cill Mhíodáin]] | | [[:d:Q274052|Q274052]] | 9 |- | [[Catherina McKiernan]] | | cianreathaí Éireannach | [[reathaí maratóin]] | data-sort-value="1969" | 1969-11-30 | | [[Contae an Chabháin]] | | [[:d:Q274541|Q274541]] | 6 |- | [[Angeline Ball]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1969" | 1969-06-28 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q530292|Q530292]] | 8 |- | [[Patricia Kelly]] | [[Íomhá:Patricia-Kelly-(MS1411200026).jpg|center|40px]] | ceoltóir Gael-Mheiriceánach | [[cumadóir amhrán]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[ceoltóir]]<br/>[[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]]<br/>[[údar]] | data-sort-value="1969" | 1969-11-22 | | [[Gamonal]] | | [[:d:Q1544206|Q1544206]] | 7 |- | [[Naomi Geraghty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] eagarthóir scannán, eagarthóir teilifíse agus stiúrthóir teilifíse (*1969) ♀ | [[eagarthóir scannán]]<br/>[[eagarthóir teilifíse]]<br/>[[stiúrthóir teilifíse]] | data-sort-value="1969" | 1969-05 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1964826|Q1964826]] | 2 |- | [[Pauline Curley]] | [[Íomhá:Pauline Curley - Rotterdam Marathon 2008 (2411527348) (cropped).jpg|center|40px]] | reathaí maratóin Éireannach | [[reathaí maratóin]] | data-sort-value="1969" | 1969-03-10 | | [[Biorra]] | | [[:d:Q7155002|Q7155002]] | 2 |- | [[Aileen Convery]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1969) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1969" | 1969-07-10 | | | | [[:d:Q29059727|Q29059727]] | 2 |- | [[Maria Coleman]] | | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]] mairnéalach (*1969) ♀ | [[mairnéalach]] | data-sort-value="1969" | 1969-07-21 | | [[Birmingham]] | | [[:d:Q56065668|Q56065668]] | 1 |- | [[Teresa Duffy]] | | Cianreathaí (*1969) ♀ | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1969" | 1969-07-16 | | | | [[:d:Q97670856|Q97670856]] | 1 |- | [[Catherine Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] aisteoir stáitse agus aisteoir scannáin (*1970) ♀ | [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1970" | 1970 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q1051060|Q1051060]] | 2 |- | [[Deirdre Shannon]] | | ceoltóir Ghaeilge Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1970" | 1970-07-19 | | [[Contae na Mí]] | | [[:d:Q2554305|Q2554305]] | 8 |- | [[Siobhán Hoey]] | | bean spóirt Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1970" | 1970-07-17 | | | | [[:d:Q7525309|Q7525309]] | 2 |- | [[Keelin Fox]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1970" | 1970s | | | | [[:d:Q15729982|Q15729982]] | 2 |- | [[Tanya Cooke]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1970" | 1970 | | | | [[:d:Q27503287|Q27503287]] | 1 |- | [[Claire Russell]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1970" | 1970 | | | | [[:d:Q27503304|Q27503304]] | 0 |- | [[Katy McCandless]] | | cianreathaí Éireannach | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1970" | 1970-06-22 | | | | [[:d:Q42954570|Q42954570]] | 2 |- | [[Breda Dennehy-Willis]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cianreathaí (*1970) ♀ | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1970" | 1970 | | | | [[:d:Q43016830|Q43016830]] | 1 |- | [[Elaine Kiely]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1970" | 1970s | | | | [[:d:Q65027970|Q65027970]] | 0 |- | [[Angela Carr]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1970" | 1970s | | | | [[:d:Q65554172|Q65554172]] | 0 |- | [[Annette Taylor]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1970" | 1970s | | | | [[:d:Q65554187|Q65554187]] | 0 |- | [[Amy Mallon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cóitseálaí cispheile agus cispheileadóir (*1970) ♀ | [[cóitseálaí cispheile]]<br/>[[cispheileadóir]] | data-sort-value="1970" | 1970-04-21 | | | | [[:d:Q104093537|Q104093537]] | 1 |- | [[Michelle Amanda Maguire]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1970) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1970" | 1970-10-30 | | | | [[:d:Q135387113|Q135387113]] | 0 |- | [[Amira Casar]] | [[Íomhá:Amira Casar Call Me By Your Name Photo Call Berlinale 2017.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Francach | [[aisteoir teilifíse]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1971" | 1971-05-01 | | [[Londain]] | | [[:d:Q271553|Q271553]] | 28 |- | [[Claire Henderson]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1971" | 1971-10-08 | | | | [[:d:Q1094805|Q1094805]] | 2 |- | [[Jayne Plunkett]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1971" | 1971-08-10 | | | | [[:d:Q1636158|Q1636158]] | 2 |- | [[Amanda Coogan]] | | ealaíontóir Éireannach | [[ealaíontóir suiteáin]]<br/>[[taibhealaíontóir]]<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>[[físealaíontóir]] | data-sort-value="1971" | 1971 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4739597|Q4739597]] | 1 |- | [[Susan Smith-Walsh]] | [[Íomhá:Susan Smith-Walsh in 1996.jpg|center|40px]] | cliathreathaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1971" | 1971-09-14 | | [[Port Láirge]] | | [[:d:Q7648401|Q7648401]] | 2 |- | [[Sinéad Delahunty]] | | reathaí meánraoin Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1971" | 1971-02-12 | | [[Contae Chill Chainnigh]] | | [[:d:Q16209027|Q16209027]] | 2 |- | [[Anna McPartlin]] | | úrscéalaí Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]<br/>[[úrscéalaí]] | data-sort-value="1972" | 1972 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q562441|Q562441]] | 4 |- | [[Alexandria Sharpe]] | [[Íomhá:Alex Sharpe.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1972" | 1972-05-04 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | | [[:d:Q636386|Q636386]] | 11 |- | [[Bronagh Gallagher]] | [[Íomhá:Bronagh Gallagher.jpg|center|40px]] | aisteoir agus ceoltóir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir]] | data-sort-value="1972" | 1972-04-26 | | [[Doire]] | | [[:d:Q2926038|Q2926038]] | 12 |- | [[Sharon Foley]] | | léimneoir ard Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1972" | 1972-05-20 | | | | [[:d:Q7490056|Q7490056]] | 2 |- | [[Christine Kiely]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1972) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1972" | 1972-12-15 | | | | [[:d:Q135386316|Q135386316]] | 0 |- | [[Jillian Hayes]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1972) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1972" | 1972-10-30 | | | | [[:d:Q135387112|Q135387112]] | 0 |- | [[Sonya McGinn]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]]<br/>[[iomaitheoir Oilimpeach]] | data-sort-value="1973" | 1973-12-17 | | [[Binn Éadair]] | | [[:d:Q1603815|Q1603815]] | 5 |- | [[Catherine Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1973) ♀ | [[rothaí spóirt]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1973" | 1973-08-23 | | | | [[:d:Q16224339|Q16224339]] | 1 |- | [[Sarah Reilly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1973) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1973" | 1973-07-03 | | [[Leeds]] | | [[:d:Q32375569|Q32375569]] | 3 |- | [[Kelly Fitzpatrick]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1973) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1973" | 1973-05-06 | | | | [[:d:Q135385380|Q135385380]] | 0 |- | [[Olivia O'Reilly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1973) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1973" | 1973-09-09 | | | | [[:d:Q135386317|Q135386317]] | 0 |- | [[Victoria Smurfit]] | [[Íomhá:Victoria Smurfit 2016.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1974" | 1974-03-31 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q127333|Q127333]] | 19 |- | [[Lorraine Pilkington]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1974" | 1974-04-18 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q467567|Q467567]] | 11 |- | [[Alex Barclay]] | [[Íomhá:Alex Barclay 2010.jpg|center|40px]] | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]<br/>[[scríbhneoir coirscéalta]]<br/>[[iriseoir]]<br/>[[údar]] | data-sort-value="1974" | 1974 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q517660|Q517660]] | 10 |- | [[Lisa McDonald]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1974" | 1974-07-09 | | [[Contae Loch Garman]] | | [[:d:Q1827764|Q1827764]] | 2 |- | [[Jennifer Walshe]] | [[Íomhá:Jennifer Walshe MX IL.jpg|center|40px]] | cumadóir Éireannach | [[cumadóir]]<br/>[[leabhrógaí]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1974" | 1974-06-01 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2313131|Q2313131]] | 10 |- | [[Órlagh Fallon]] | | amhránaí agus cumadóir Éireannach | [[cumadóir]]<br/>[[amhránaí ceoldrámaíochta]]<br/>[[ealaíontóir taifeadta]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1974" | 1974-08-24 | | [[Cnoc an Eanaigh]] | | [[:d:Q2447901|Q2447901]] | 12 |- | [[Camille O'Sullivan]] | | aisteoir agus ceoltóir Éireannach | [[péintéir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ailtire]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | data-sort-value="1974" | 1974-12-30 | | [[Londain]] | | [[:d:Q2935027|Q2935027]] | 6 |- | [[Eva Birthistle]] | [[Íomhá:Eva Birthistle 02 (cropped).jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1974" | 1974 | | [[Bré]] | | [[:d:Q3061229|Q3061229]] | 17 |- | [[Elisabeth Dermot Walsh]] | [[Íomhá:Elisabeth Dermot Walsh 2023.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]] agus aisteoir scannáin (*1974) ♀ | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1974" | 1974-09-15 | | [[Londain]] | | [[:d:Q3723180|Q3723180]] | 9 |- | [[Amanda Brunker]] | | scríbhneoir Éireannach | [[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[iomaitheoir i gcomórtas áilleachta]] | data-sort-value="1974" | 1974-06-12 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4739579|Q4739579]] | 2 |- | [[Deirdre Gallagher]] | | lúthchleasaí | [[siúlóir rása]] | data-sort-value="1974" | 1974-07-13 | | | | [[:d:Q5252565|Q5252565]] | 2 |- | [[Jenny McCauley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] mountain biker (*1974) ♀ | [[mountain biker]] | data-sort-value="1974" | 1974-07-18 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q17104427|Q17104427]] | 3 |- | [[Sarah Gillian Aherne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1974" | 1974-10-25 | | | | [[:d:Q135385323|Q135385323]] | 0 |- | [[Emeir Howard]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1974" | 1974-02-23 | | | | [[:d:Q135387108|Q135387108]] | 0 |- | [[Caitriona White]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1974" | 1974-02-24 | | | | [[:d:Q135387109|Q135387109]] | 0 |- | [[Caroline Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1974" | 1974-01-22 | | | | [[:d:Q135387111|Q135387111]] | 0 |- | [[Tara Blaise]] | | ban-aisteoir agus amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | data-sort-value="1975" | 1975-03-01 | | [[Londain]] | | [[:d:Q2091210|Q2091210]] | 5 |- | [[Gráinne Hambly]] | | ceoltóir Éireannach | [[ceoltóir]] | data-sort-value="1975" | 1975 | | [[Contae Mhaigh Eo]] | | [[:d:Q3774226|Q3774226]] | 2 |- | [[Marie Davenport]] | | lúthchleasaí | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1975" | 1975-01-24 | | [[Inis Díomáin]] | | [[:d:Q6762820|Q6762820]] | 1 |- | [[Maria McCambridge]] | [[Íomhá:Maria McCambridge Berlin 2015.jpg|center|40px]] | cianreathaí Éireannach | [[reathaí maratóin]] | data-sort-value="1975" | 1975-07-10 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q16210935|Q16210935]] | 2 |- | [[Rosemary Ryan]] | | cianreathaí Éireannach | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1975" | 1975-11-08 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q22415175|Q22415175]] | 2 |- | [[Catherine O'Neill]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1975) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1975" | 1975-12-04 | | [[Ros Mhic Thriúin]] | | [[:d:Q27464978|Q27464978]] | 1 |- | [[Sarah Ennis]] | [[Íomhá:2025 European Eventing Championships 20250920 114320.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] marcach (*1975) ♀ | [[marcach]] | data-sort-value="1975" | 1975-03-13 | | | | [[:d:Q56697421|Q56697421]] | 4 |- | [[Edel Mary O'Gorman]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1975) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1975" | 1975-03-22 | | | | [[:d:Q135387107|Q135387107]] | 0 |- | [[Michelle Aspell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1975) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1975" | 1975-12-02 | | | | [[:d:Q135387110|Q135387110]] | 0 |- | [[Olive Loughnane]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1976" | 1976-01-14 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q270214|Q270214]] | 17 |- | [[Gillian O'Sullivan]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[siúlóir rása]] | data-sort-value="1976" | 1976-08-21 | | [[Cill Airne]] | | [[:d:Q447794|Q447794]] | 14 |- | [[Natalia O'Shea]] | [[Íomhá:Helavisa5.jpg|center|40px]] | ceoltóir agus teangeolaí Rúiseach | [[teangeolaí]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[cláirseoir]]<br/>[[cóiritheoir ceoil]] | data-sort-value="1976" | 1976-09-03 | | [[Moscó]] | | [[:d:Q2378234|Q2378234]] | 10 |- | [[Sinéad Lynch]] | | iomróir Éireannach | [[iomróir]]<br/>[[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1976" | 1976-09-30 | | [[Leitir Ceanainn]] | | [[:d:Q7522382|Q7522382]] | 6 |- | [[Karen Shinkins]] | | rábálaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1976" | 1976-10-15 | | [[Droichead Nua]] | | [[:d:Q11735683|Q11735683]] | 4 |- | [[Claire McCarthy]] | | reathaí fadraoin Éireannach | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1976" | 1976-06-29 | | | | [[:d:Q39073573|Q39073573]] | 1 |- | [[Giada Gray]] | [[Íomhá:Moritz A. Sachs und Giada Gray (1997).jpg|center|40px]] | aisteoir | [[aisteoir]]<br/>[[déantóir scannán]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1977" | 1977-06-23 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q62318|Q62318]] | 2 |- | [[Gemma Hayes]] | [[Íomhá:Gemma Hayes.png|center|40px]] | amhránaí agus cumadóir Éireannach | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ealaíontóir taifeadta]] | data-sort-value="1977" | 1977-08-11 | | [[Béal Átha Póirín]] | | [[:d:Q273220|Q273220]] | 12 |- | [[Genevieve O'Reilly]] | [[Íomhá:Genevieve O'Reilly at a panel at the 2025 Star Wars Celebration in Japan (cropped).jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1977" | 1977-01-06 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q438161|Q438161]] | 22 |- | [[Eileen Walsh]] | [[Íomhá:Eileen Walsh at Berlinale 2024-1.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1977" | 1977-04-16 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q517868|Q517868]] | 14 |- | [[Lisa Dwan]] | [[Íomhá:Lisa dwan 2022 1.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | data-sort-value="1977" | 1977-11-25 | | [[Coosan]] | | [[:d:Q1827725|Q1827725]] | 5 |- | [[Melanie Clark Pullen]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1977" | 1977-07-02 | data-sort-value="2022" | 2022-03-29 | [[Bré]] | | [[:d:Q1918954|Q1918954]] | 7 |- | [[Laoise Ní Cheallaigh]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[pianódóir]] | data-sort-value="1977" | 1977-05-07 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2619994|Q2619994]] | 11 |- | [[Brídín Ní Bhraonáin]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1977" | 1977-01-20 | | [[Gaoth Dobhair]] | | [[:d:Q3247179|Q3247179]] | 6 |- | [[Sinead Keenan]] | [[Íomhá:SineadKeenanMem2011.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | data-sort-value="1977" | 1977-12-27 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3484904|Q3484904]] | 10 |- | [[Andrea Roche]] | | mainicín Éireannach | [[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[iomaitheoir i gcomórtas áilleachta]] | data-sort-value="1977" | 1977-11-11 | | [[An Chathair, Contae Thiobraid Árann|An Chathair]] | | [[:d:Q4755254|Q4755254]] | 4 |- | [[Caitriona Beggs]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1977" | 1977-07-15 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q5017933|Q5017933]] | 3 |- | [[Tarja Owens]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] mountain biker agus oistéapat (*1977) ♀ | [[mountain biker]]<br/>[[oistéapat]] | data-sort-value="1977" | 1977-05-25 | | [[Cill Mhantáin]]<br/>[[Deilgne]] | | [[:d:Q17106405|Q17106405]] | 4 |- | [[Lindsay Armaou]] | [[Íomhá:Lindsay Armaou in Manchester.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Amhránaí|amhránaí]], [[Aisteoir|aisteoir]] agus [[Ceoltóir|ceoltóir]] (fl. 1997–) (*1978) ♀; member of [[B*Witched]]; spouse of Lee Brennan agus Pahl | [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1978" | 1978-12-18 | | [[an Aithin]] | | [[:d:Q2096443|Q2096443]] | 6 |- | [[Cathy Davey]] | [[Íomhá:Cathy Davey.jpg|center|40px]] | ceoltóir Éireannach | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[cumadóir]]<br/>[[giotáraí]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2942190|Q2942190]] | 4 |- | [[Gillian Norris]] | [[Íomhá:Gillian Norris.jpg|center|40px]] | damhsóir Éireannach | [[damhsóir]] | data-sort-value="1978" | 1978-12-29 | | [[Coill Mhic Thomáisín]] | | [[:d:Q3106618|Q3106618]] | 6 |- | [[Rosie Fellner]] | [[Íomhá:RoomNextDoorBFILFFRFH191024 (10 of 159) (54080060222) (cropped).jpg|center|40px]] | aisteoir agus léiritheoir scannán | [[aisteoir]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]] | | [[:d:Q3442638|Q3442638]] | 7 |- | [[Aisling O'Loughlin]] | | iriseoir teilifíse | [[iriseoir]]<br/>[[léitheoir nuachta]]<br/>[[láithreoir teilifíse]]<br/>[[láithreoir]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | [[Sionainn (baile)|Sionainn]] | | [[:d:Q4699208|Q4699208]] | 3 |- | [[Grainne Kierans]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]]<br/>[[bainisteoir sacair]] | data-sort-value="1978" | 1978-09-20 | | [[Droichead Átha]] | | [[:d:Q5593528|Q5593528]] | 3 |- | [[Stephanie Reilly]] | | lúthchleasaí | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1978" | 1978-02-23 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q7608378|Q7608378]] | 4 |- | [[Breege Connelly]] | [[Íomhá:Breege Connolly Rio2016.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1978) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1978" | 1978-02-01 | | | | [[:d:Q26218407|Q26218407]] | 3 |- | [[Fiona Glennon]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | | | [[:d:Q65554285|Q65554285]] | 0 |- | [[Pauline Glennon]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | | | [[:d:Q65554524|Q65554524]] | 0 |- | [[Bernadette Flynn]] | [[Íomhá:Bernadette Flynn.jpg|center|40px]] | damhsóir Éireannach | [[damhsóir]] | data-sort-value="1979" | 1979-08-01 | | [[An tAonach]] | | [[:d:Q445819|Q445819]] | 8 |- | [[Caroline Ryan]] | [[Íomhá:2015 UEC Track Elite European Championships 58.JPG|center|40px]] | rothaí Éireannach | [[iomróir]]<br/>[[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1979" | 1979-10-10 | | [[Baile Mhic Andáin]] | | [[:d:Q511066|Q511066]] | 10 |- | [[Emma Byrne]] | [[Íomhá:Emma Byrne 2014 (cropped).jpg|center|40px]] | imreoir sacair | [[imreoir sacair]]<br/>[[bainisteoir sacair]] | data-sort-value="1979" | 1979-06-14 | | [[Léim an Bhradáin]] | | [[:d:Q533443|Q533443]] | 13 |- | [[Maite Kelly]] | [[Íomhá:Zimmer frei - der Abschied-2099.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[ceoltóir]]<br/>[[giotáraí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir ceolamharclannaíochta]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]<br/>[[oideoir]] | data-sort-value="1979" | 1979-12-04 | | [[Beirlín Thiar]]<br/>[[Beirlín]] | | [[:d:Q1885940|Q1885940]] | 6 |- | [[Kelly Liggan]] | | imreoir leadóige Éireannach | [[imreoir leadóige]] | data-sort-value="1979" | 1979-02-05 | | [[an Spáinn]] | | [[:d:Q3194905|Q3194905]] | 10 |- | [[Máiréad Nesbitt]] | [[Íomhá:Mairead Nesbitt at MacQuarie Centre 02.jpg|center|40px]] | veidhleadóir Éireannach | [[veidhleadóir]]<br/>[[cumadóir]]<br/>[[classical violinist]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1979" | 1979-04-18 | | [[Luachma]] | | [[:d:Q3300102|Q3300102]] | 14 |- | [[Aideen Barry]] | [[Íomhá:Aideen Barry & H.Romero 2017.jpg|center|40px]] | ealaíontóir Éireannach | [[ealaíontóir]] | data-sort-value="1979" | 1979 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q4696757|Q4696757]] | 2 |- | [[Ciara Gaynor]] | | imreoir camógaíochta | | data-sort-value="1979" | 1979 | | [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]] | | [[:d:Q5119117|Q5119117]] | 1 |- | [[Ciara McCormack]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1979" | 1979-09-29 | | [[North Vancouver]] | | [[:d:Q5119123|Q5119123]] | 5 |- | [[Ciara Peelo]] | | seoltóir Éireannach | [[mairnéalach]] | data-sort-value="1979" | 1979-10-01 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q5119126|Q5119126]] | 2 |- | [[Denise Thomas]] | | peileadóir | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1979" | 1979-12-22 | | | | [[:d:Q5257778|Q5257778]] | 2 |- | [[Ruth Kilkenny]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1979" | 1979 | | | | [[:d:Q65554558|Q65554558]] | 0 |- | [[Joanne Riordan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1979) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1979" | 1979-02-23 | | | | [[:d:Q135386914|Q135386914]] | 0 |- | [[Emma Jane Brady]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1979) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1979" | 1979-05-01 | | | | [[:d:Q135386915|Q135386915]] | 0 |- | [[Clare Flood]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1980" | 1980s | | | | [[:d:Q518775|Q518775]] | 1 |- | [[Amy-Joyce Hastings]] | [[Íomhá:Amy-Joyce Hastings (cropped).jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1980" | 1980-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4749054|Q4749054]] | 6 |- | [[Roisin McGettigan]] | | lúthchleasaí | [[reathaí]] | data-sort-value="1980" | 1980-08-23 | | [[Cill Mhantáin]] | | [[:d:Q4966678|Q4966678]] | 5 |- | [[Ronnie Gibbons]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1980" | 1980-01-16 | | [[Wandsworth]] | | [[:d:Q7365872|Q7365872]] | 4 |- | [[Ciara Sheehy]] | | rábálaí Éireannach | [[rábálaí]] | data-sort-value="1980" | 1980-08-12 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q22002462|Q22002462]] | 1 |- | [[Lizzie Lee]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1980) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1980" | 1980-05-22 | | | | [[:d:Q26267482|Q26267482]] | 3 |- | [[Caitriona Farrell]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1980" | 1980 | | | | [[:d:Q27763839|Q27763839]] | 0 |- | [[Jean Carroll]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-19 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q28233007|Q28233007]] | 4 |- | [[Lindsay Peat]] | | imreoir rugbaí Éireannach | [[imreoir rugbaí]]<br/>[[imreoir sacair]]<br/>[[cispheileadóir]] | data-sort-value="1980" | 1980-11-05 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q42666501|Q42666501]] | 1 |- | [[Ann Marie McGlynn]] | | Cianreathaí (*1980) ♀ | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1980" | 1980-02-22 | | | | [[:d:Q102401300|Q102401300]] | 1 |- | [[Siobhan Kilkenny]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-17 | | | | [[:d:Q119539359|Q119539359]] | 0 |- | [[Susan Moran]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir agus cóitseálaí cispheile (*1980) ♀ | [[cispheileadóir]]<br/>[[cóitseálaí cispheile]] | data-sort-value="1980" | 1980-01-17 | | | | [[:d:Q119548345|Q119548345]] | 1 |- | [[Vanessa Julia Burke]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1980" | 1980-04-02 | | | | [[:d:Q135387264|Q135387264]] | 0 |- | [[Sinead Frances Groarke]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1980" | 1980-05-08 | | | | [[:d:Q135387266|Q135387266]] | 0 |- | [[Michelle Brigid Cahalane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1980" | 1980-02-02 | | | | [[:d:Q135387268|Q135387268]] | 0 |- | [[Orla Mary Forde]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1980" | 1980-04-01 | | | | [[:d:Q135387269|Q135387269]] | 0 |- | [[Orla Dempsey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1980" | 1980-02-23 | | | | [[:d:Q135387270|Q135387270]] | 0 |- | [[Laura Ellen Murphy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1980" | 1980-05-06 | | | | [[:d:Q135387271|Q135387271]] | 0 |- | [[Derval O'Rourke]] | [[Íomhá:Derval O'Rourke Barcelona2010.jpg|center|40px]] | lúthchleasaí Éireannach | [[cliathreathaí]] | data-sort-value="1981" | 1981-05-28 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q269905|Q269905]] | 20 |- | [[Roberta Howett]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]] | data-sort-value="1981" | 1981-09-26 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1249563|Q1249563]] | 3 |- | [[Bing Huang]] | | imreoir badmantain Éireannach | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1981" | 1981 | | [[Shenyang]] | | [[:d:Q1408084|Q1408084]] | 2 |- | [[Rebecca Codd]] | [[Íomhá:Rebecca Codd.JPG|center|40px]] | galfaire Éireannach | [[galfaire]] | data-sort-value="1981" | 1981-04-25 | | [[Adelaide]] | | [[:d:Q1871491|Q1871491]] | 3 |- | [[Eileen O'Keeffe]] | | caiteoir oird Éireannach | [[caiteoir oird]] | data-sort-value="1981" | 1981-05-31 | | [[Cill Chainnigh]] | | [[:d:Q2741358|Q2741358]] | 5 |- | [[Yvonne Tracy]] | [[Íomhá:Yvonne Tracy at the Emirates Stadium, London - 20090524.jpg|center|40px]] | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1981" | 1981-02-27 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q3574236|Q3574236]] | 8 |- | [[Ailis McSweeney]] | | rábálaí | [[rábálaí]] | data-sort-value="1981" | 1981<br/>1983-10-04 | | | | [[:d:Q4697077|Q4697077]] | 1 |- | [[Aisling Blake]] | [[Íomhá:Aisling Blake.jpg|center|40px]] | imreoir scuaise Éireannach | [[imreoir scuaise]] | data-sort-value="1981" | 1981-07-23 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4699198|Q4699198]] | 5 |- | [[Beverley O'Sullivan]] | | aisteoir agus amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1981" | 1981-01-16 | data-sort-value="2009" | 2009-11-02 | [[Domhnach Míde]] | [[Bharatpur]] | [[:d:Q4899424|Q4899424]] | 3 |- | [[Jenny McDonough]] | [[Íomhá:Jenny McDonough.JPG|center|40px]] | imreoir haca Éireannach | [[imreoir haca]] | data-sort-value="1981" | 1981-04-23 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q6179391|Q6179391]] | 2 |- | [[Michelle Carey]] | [[Íomhá:Michelle Carey (athlete) (cropped).jpg|center|40px]] | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1981" | 1981-03-20<br/>1981-02-20 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q6836951|Q6836951]] | 6 |- | [[Jennifer O'Sullivan]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1981" | 1981-02-09 | | | | [[:d:Q11724189|Q11724189]] | 1 |- | [[Judy Reynolds]] | [[Íomhá:Judy Reynolds, 2014 (cropped).JPG|center|40px]] | marcach eachraíochta | [[dressage rider]] | data-sort-value="1981" | 1981-06-11 | | [[Cill Dara]] | | [[:d:Q19518281|Q19518281]] | 4 |- | [[Kerry O'Flaherty]] | [[Íomhá:10068 Kerry O'Flaherty.jpg|center|40px]] | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1981" | 1981-07-15 | | [[Baile Nua na hArda]] | | [[:d:Q20967858|Q20967858]] | 7 |- | [[Melanie Späth]] | [[Íomhá:2015 UEC Track Elite European Championships 60.JPG|center|40px]] | rothaí | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1981" | 1981-06-16 | | [[Flensburg]] | | [[:d:Q21197651|Q21197651]] | 5 |- | [[Emily Maher]] | | rábálaí Éireannach | [[rábálaí]] | data-sort-value="1981" | 1981-05-02 | | [[Cill Chainnigh]] | | [[:d:Q22002445|Q22002445]] | 2 |- | [[Lisa Lynas]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1981" | 1981-11-03 | | | | [[:d:Q27267562|Q27267562]] | 1 |- | [[Martina McCarthy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rábálaí (*1981) ♀ | [[rábálaí]] | data-sort-value="1981" | 1981-10-27 | | | | [[:d:Q39270831|Q39270831]] | 1 |- | [[Suzanne Kenealy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1981) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1981" | 1981-11-27 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q43289629|Q43289629]] | 3 |- | [[Emma Louise Griffin]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1981) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1981" | 1981-10-23 | | | | [[:d:Q135386149|Q135386149]] | 0 |- | [[Emma Angela Reilly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1981) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1981" | 1981-04-26 | | | | [[:d:Q135387267|Q135387267]] | 0 |- | [[Wallis Bird]] | [[Íomhá:Wallisbird2007.jpg|center|40px]] | ceoltóir Éireannach | [[ceoltóir]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[giotáraí]]<br/>[[cumadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-01-29 | | [[Loch Garman]] | | [[:d:Q444966|Q444966]] | 10 |- | [[Deirdre Ryan]] | [[Íomhá:RyanDeirdre 2012.jpg|center|40px]] | léimneoir ard Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1982" | 1982-06-01 | | [[Dún Droma]] | | [[:d:Q518463|Q518463]] | 7 |- | [[Eimear Mullan]] | [[Íomhá:Eimear Mullan Ironman 70.3 Austria 2012.jpg|center|40px]] | trí-atlanaí Éireannach | [[trí-atlanaí]] | data-sort-value="1982" | 1982-05-21 | | [[Port Stíobhaird]] | | [[:d:Q1279348|Q1279348]] | 5 |- | [[Rachel Neylan]] | [[Íomhá:Women's road race - Rio 2016 (28783792620).jpg|center|40px]] | rothaí Astrálach | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1982" | 1982-03-09 | | [[Sydney]] | | [[:d:Q2125227|Q2125227]] | 14 |- | [[Lynn Hilary]] | | amhránaí agus ceoltóir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[giotáraí]]<br/>[[cumadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-04-21 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2420865|Q2420865]] | 12 |- | [[Sarah Flannery]] | | matamaiticeoir Éireannach | [[matamaiticeoir]] | data-sort-value="1982" | 1982 | | [[Contae Chorcaí]] | | [[:d:Q3672830|Q3672830]] | 8 |- | [[Mary Cullen]] | | reathaí meánraoin agus fadraoin Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1982" | 1982-08-17 | | [[Sligeach]] | | [[:d:Q4943747|Q4943747]] | 6 |- | [[Marian Heffernan]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[rábálaí]] | data-sort-value="1982" | 1982-04-16 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q6761898|Q6761898]] | 5 |- | [[Michelle Walsh]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1982" | 1982-08-02 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q6837287|Q6837287]] | 3 |- | [[Deirdre Byrne]] | | cianreathaí Éireannach | [[reathaí meánfhaid]]<br/>[[cianreathaí]] | data-sort-value="1982" | 1982-09-21 | | | | [[:d:Q25936076|Q25936076]] | 2 |- | [[Michelle Fahy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-03-26 | | | | [[:d:Q119544512|Q119544512]] | 0 |- | [[Niamh Dwyer]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-07-08 | | | | [[:d:Q119547098|Q119547098]] | 0 |- | [[Kate Maher]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-06-21 | | | | [[:d:Q119553910|Q119553910]] | 0 |- | [[Jennifer Coady]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-06-07 | | | | [[:d:Q135385145|Q135385145]] | 0 |- | [[Niamh Marie Furey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-01-10 | | | | [[:d:Q135386143|Q135386143]] | 0 |- | [[Muirissa Ann Galway]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-11-10 | | | | [[:d:Q135386145|Q135386145]] | 0 |- | [[Michelle Deirdre Canavan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-01-22 | | | | [[:d:Q135386146|Q135386146]] | 0 |- | [[Neasa O'Keeffe]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-05-30 | | | | [[:d:Q135386147|Q135386147]] | 0 |- | [[April Maria Cahalane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-10-20 | | | | [[:d:Q135386148|Q135386148]] | 0 |- | [[Katie McGrath]] | [[Íomhá:Heroes Assemble IMG 9226 (42762338021).jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir teilifíse]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-03 | | [[Áth na Fuinseoige]] | | [[:d:Q253440|Q253440]] | 44 |- | [[Carly Smithson]] | [[Íomhá:Carly Smithson in parade.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[ceoltóir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1983" | 1983-09-12 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q292301|Q292301]] | 16 |- | [[Lisa Lambe]] | [[Íomhá:Lisa Lambe.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1983" | 1983-08-01 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1704246|Q1704246]] | 13 |- | [[Joanne King]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | data-sort-value="1983" | 1983-04-20 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3179676|Q3179676]] | 7 |- | [[Ava Hutchinson]] | [[Íomhá:Ava Hutchinson - 2012 Olympics marathon.jpg|center|40px]] | lúthchleasaí | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1983" | 1983-03-30 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4827385|Q4827385]] | 4 |- | [[Ciara Newell]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1983" | 1983-07-07 | | | | [[:d:Q5119125|Q5119125]] | 1 |- | [[Hannah Craig]] | [[Íomhá:Slalom canoeing 2012 Olympics W K1 IRL Hannah Craig.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] canúálaí (*1983) ♀ | [[canúálaí]] | data-sort-value="1983" | 1983-02-10 | | | | [[:d:Q5648813|Q5648813]] | 2 |- | [[Stef Curtis]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1983" | 1983-12-05 | | [[Briostó]] | | [[:d:Q7605993|Q7605993]] | 4 |- | [[Aoife Hoey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus bobshleamhnóir (*1983) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[bobshleamhnóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-09-06 | | [[Cúil an tSúdaire]] | | [[:d:Q7905573|Q7905573]] | 5 |- | [[Zoë Brown]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1983) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1983" | 1983-09-15 | | | | [[:d:Q9392042|Q9392042]] | 1 |- | [[Cecelia Joyce]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1983" | 1983-07-25 | | [[Cill Mhantáin]] | | [[:d:Q12978229|Q12978229]] | 7 |- | [[Kim Fitzpatrick]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-02-24 | | | | [[:d:Q119537533|Q119537533]] | 0 |- | [[Mary Fox]] | | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-05-08 | | [[Fairview Park]] | | [[:d:Q119562828|Q119562828]] | 0 |- | [[Mellissa Prunty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-05-25 | | | | [[:d:Q135385143|Q135385143]] | 0 |- | [[Miriam Liston]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-04 | | | | [[:d:Q135385144|Q135385144]] | 0 |- | [[Selina Martina McMahon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-02 | | | | [[:d:Q135386554|Q135386554]] | 0 |- | [[Helena Catherine Kenny]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-05-12 | | | | [[:d:Q135386555|Q135386555]] | 0 |- | [[Orla Maria Kavanagh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-04-19 | | | | [[:d:Q135386556|Q135386556]] | 0 |- | [[Annmarie Martina Healy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-04-03 | | | | [[:d:Q135386557|Q135386557]] | 0 |- | [[Faye Hartigan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-02-22 | | | | [[:d:Q135386558|Q135386558]] | 0 |- | [[Maire Bernadette Guiney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-03-30 | | | | [[:d:Q135386559|Q135386559]] | 0 |- | [[Carol Anne Fennell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-08 | | | | [[:d:Q135386561|Q135386561]] | 0 |- | [[Karen Marie Egan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-06-17 | | | | [[:d:Q135386562|Q135386562]] | 0 |- | [[Sandra Marie Duggan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-12-31 | | | | [[:d:Q135386563|Q135386563]] | 0 |- | [[Edel Rose Cadam]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-18 | | | | [[:d:Q135386564|Q135386564]] | 0 |- | [[Edel Brennan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-09-22 | | | | [[:d:Q135386565|Q135386565]] | 0 |- | [[Dearbhla Breen]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-05 | | | | [[:d:Q135386566|Q135386566]] | 0 |- | [[Nora-Jane Noone]] | [[Íomhá:Nora-Jane Noone at the 2024 Toronto International Film Festival (cropped).jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1984" | 1984-03-08 | | [[Gaillimh]] | | [[:d:Q292107|Q292107]] | 14 |- | [[Joanne Cuddihy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1984) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1984" | 1984-05-11 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q458353|Q458353]] | 7 |- | [[Leanne Moore]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1984" | 1984-07-24 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q945587|Q945587]] | 4 |- | [[Ruth Kearney]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | data-sort-value="1984" | 1984-11-11 | | [[Lambeth]] | | [[:d:Q1535775|Q1535775]] | 12 |- | [[Charlene McKenna]] | [[Íomhá:Charlene McKenna (2008).jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1984" | 1984-03-26 | | [[Glasloch]] | | [[:d:Q2957880|Q2957880]] | 12 |- | [[Fionnuala McCormack]] | [[Íomhá:Fionnuala Britton Velenje 2011.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus cianreathaí (*1984) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[cianreathaí]] | data-sort-value="1984" | 1984-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3072729|Q3072729]] | 11 |- | [[Niamh Briggs]] | | imreoir rugbaí Éireannach | [[imreoir rugbaí]] | data-sort-value="1984" | 1984-09-30 | | [[Dún na Mainistreach]] | | [[:d:Q3339465|Q3339465]] | 2 |- | [[Rosie Foley]] | [[Íomhá:Rosie foley limbo pic.jpg|center|40px]] | imreoir rugbaí Éireannach | [[imreoir rugbaí]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | | | [[:d:Q3442640|Q3442640]] | 1 |- | [[Shannon McDonnell]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1984" | 1984-09-28 | | [[Orland Park]] | | [[:d:Q7488908|Q7488908]] | 3 |- | [[Siobhan Byrne]] | | pionsóir Oilimpeach | [[pionsóir]]<br/>[[scríbhneoir scripte]] | data-sort-value="1984" | 1984-08-13 | | [[Ostfildern]] | | [[:d:Q7525288|Q7525288]] | 2 |- | [[Gillian Búrc]] | | imreoir rugbaí Éireannach | [[imreoir rugbaí]] | data-sort-value="1984" | 1984-08-28 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q17859745|Q17859745]] | 1 |- | [[Lydia Gurley]] | [[Íomhá:2016 2017 UCI Track World Cup Apeldoorn 226.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] raonrothaí (*1984) ♀ | [[raonrothaí]] | data-sort-value="1984" | 1984-09-09 | | [[Baile Átha an Rí]] | | [[:d:Q27517415|Q27517415]] | 9 |- | [[Monika Gedvilaite]] | | Imreoir fichille (*1984) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1984" | 1984-11-16 | | | | [[:d:Q28479153|Q28479153]] | 0 |- | [[Sandra Lynch]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | | | [[:d:Q65554564|Q65554564]] | 0 |- | [[Rachel Wyse]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] láithreoir teilifíse agus marcach (*1985) ♀; spouse of Tim Gredley | [[láithreoir teilifíse]]<br/>[[marcach]] | data-sort-value="1985" | 1985-01-22 | | [[Cill Dara]] | | [[:d:Q1568896|Q1568896]] | 3 |- | [[Natalie Britton]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1985" | 1985-02-21 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2165668|Q2165668]] | 0 |- | [[Georgia Salpa]] | [[Íomhá:Georgia salpa.jpg|center|40px]] | mainicín Gréagach-Éireannach | [[Mainicín faisin|mainicín]] | data-sort-value="1985" | 1985-05-14 | | [[an Aithin]] | | [[:d:Q2586982|Q2586982]] | 16 |- | [[Gemma-Leah Devereux]] | | ban-aisteoir | [[aisteoir]] | data-sort-value="1985" | 1985<br/>1990-08-09 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2688973|Q2688973]] | 6 |- | [[Kirsten McGarry]] | | sciálaí Alpach Éireannach | [[sciálaí Alpach]]<br/>[[sciálaí saorstíle]] | data-sort-value="1985" | 1985-07-25 | | [[Deilginis]] | | [[:d:Q2780652|Q2780652]] | 6 |- | [[Bernie Murray]] | | imreoir camógaíochta | | data-sort-value="1985" | 1985 | | | | [[:d:Q4894459|Q4894459]] | 1 |- | [[Claire Bergin]] | | bobshleamhnóir Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1985" | 1985-02-01<br/>1985-02-02 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q5125145|Q5125145]] | 5 |- | [[Marie Curtin]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1985" | 1985-08-07 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q6762814|Q6762814]] | 3 |- | [[Caroline O'Sullivan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1985" | 1985 | | | | [[:d:Q65554212|Q65554212]] | 0 |- | [[Emer Foley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1985" | 1985-12-14 | | | | [[:d:Q119567267|Q119567267]] | 0 |- | [[Eavan Judith Morrissey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1985" | 1985-04-10 | | | | [[:d:Q135385420|Q135385420]] | 0 |- | [[Aine Mary O'Dwyer]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1985" | 1985-05-12 | | | | [[:d:Q135385421|Q135385421]] | 0 |- | [[Carol Anne O'Donovan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1985" | 1985-03-13 | | | | [[:d:Q135385425|Q135385425]] | 0 |- | [[Vivienne Hilary Shaw]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1985" | 1985-03-12 | | | | [[:d:Q135385426|Q135385426]] | 0 |- | [[Saragh Jane O'Connell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1985" | 1985-03-05 | | | | [[:d:Q135385427|Q135385427]] | 0 |- | [[Mary Ellen Scanlon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1985" | 1985-04-12 | | | | [[:d:Q135385428|Q135385428]] | 0 |- | [[Marie Antoinette Breen]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1985" | 1985-06-13 | | | | [[:d:Q135385429|Q135385429]] | 0 |- | [[Aoife Elizabeth Roche]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1985" | 1985-01-22 | | | | [[:d:Q135385430|Q135385430]] | 0 |- | [[Bridget Tara Brosnan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1985" | 1985-10-21 | | | | [[:d:Q135385431|Q135385431]] | 0 |- | [[Sarah Mary Healy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1985" | 1985-01-12 | | | | [[:d:Q135385432|Q135385432]] | 0 |- | [[Mischa Barton]] | [[Íomhá:Mischa Barton 2017.png|center|40px]] | aisteoir Briotanach-Meireacánach | [[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir linbh]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1986" | 1986-01-24 | | [[Hammersmith]] | | [[:d:Q207458|Q207458]] | 52 |- | [[Dominique McElligott]] | [[Íomhá:Dominique McElligott - Cannes.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1986" | 1986-03-05 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q456651|Q456651]] | 29 |- | [[Bláthnaid McKenna]] | [[Íomhá:Miss Ireland 07 Blathnaid McKenna.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir i gcomórtas áilleachta agus [[Mainicín faisin|mainicín]] (*1986) ♀ | [[iomaitheoir i gcomórtas áilleachta]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]] | data-sort-value="1986" | 1986-01-11 | | [[Cill Dara]] | | [[:d:Q4930907|Q4930907]] | 2 |- | [[Fiona O'Sullivan]] | [[Íomhá:Fiona O'Sullivan in San Jose.jpg|center|40px]] | imreoir sacair gairmiúil | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1986" | 1986-09-17 | | [[San Geronimo]] | | [[:d:Q4970710|Q4970710]] | 12 |- | [[Catriona Cuddihy]] | | lúthchleasaí | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1986" | 1986-12-05 | | [[Cill Chainnigh]] | | [[:d:Q5053959|Q5053959]] | 2 |- | [[Sophie Perry]] | [[Íomhá:Sophie Perry.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*1986) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1986" | 1986-11-11 | | [[Brighton]] | | [[:d:Q7563050|Q7563050]] | 7 |- | [[Linda Byrne]] | [[Íomhá:Linda Byrne.jpg|center|40px]] | lúthchleasaí | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1986" | 1986-05-13 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q11756918|Q11756918]] | 7 |- | [[Rebecca Rolfe]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1986" | 1986-11-27 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q16225377|Q16225377]] | 3 |- | [[Jennie King]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1986" | 1986-02-28 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q26804583|Q26804583]] | 3 |- | [[Jill Whelan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1986) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1986" | 1986-12-28 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q27567873|Q27567873]] | 3 |- | [[Sarah McCormack]] | [[Íomhá:20120310-UK-Inter-County-Cross-Country-03555 (6826896314).jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1986) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1986" | 1986-08-19 | | [[Michigan]] | | [[:d:Q70926851|Q70926851]] | 2 |- | [[Sinead Kavanagh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] ealaíontóir comhraic measctha (*1986) ♀ | [[ealaíontóir comhraic measctha]] | data-sort-value="1986" | 1986-02-01 | | | | [[:d:Q86340580|Q86340580]] | 3 |- | [[Jayne Wisener]] | [[Íomhá:Jayne Wisener.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir | [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-05-19 | | [[Baile Monaidh]] | | [[:d:Q387132|Q387132]] | 15 |- | [[Laura Izibor]] | [[Íomhá:Laura Izibor, 2008 (cropped).jpg|center|40px]] | ceoltóir Éireannach | [[ceoltóir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[pianódóir]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]]<br/>[[ealaíontóir taifeadta]]<br/>[[cumadóir]]<br/>[[cumadóir amhrán]] | data-sort-value="1987" | 1987-05-13 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q437622|Q437622]] | 7 |- | [[Jenna O'Hea]] | [[Íomhá:Jenna O'Hea at day three of the Opals camp.jpg|center|40px]] | cispheileadóir Astrálach | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-06-06 | | [[Melbourne]] | | [[:d:Q622730|Q622730]] | 17 |- | [[Claire Brady]] | | cianreathaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1987" | 1987-01-20<br/>1987-01-29 | | [[Cill Dara]] | | [[:d:Q1094778|Q1094778]] | 3 |- | [[Danielle Fox-Clarke]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | data-sort-value="1987" | 1987-08-22 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3014994|Q3014994]] | 2 |- | [[Aisling Daly]] | | ealaíontóir comhraic Éireannach | [[ealaíontóir comhraic measctha]] | data-sort-value="1987" | 1987-12-24 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4699200|Q4699200]] | 6 |- | [[Tori Pena]] | [[Íomhá:Tori Pena.jpg|center|40px]] | léimneoir cuaille Meiriceánach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1987" | 1987-07-30 | | [[Los Alamitos]] | | [[:d:Q7825761|Q7825761]] | 7 |- | [[Nicola Twohig]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1987" | 1987-04-28 | | [[Manchain]] | | [[:d:Q10484148|Q10484148]] | 1 |- | [[Roseanne Galligan]] | [[Íomhá:Roseanne Galligan 2013.jpg|center|40px]] | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1987" | 1987-12-09 | | [[Droichead Nua]] | | [[:d:Q16209460|Q16209460]] | 2 |- | [[Nicola Sinnott]] | [[Íomhá:Nicola Sinnott.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir sacair (*1987) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1987" | 1987-08-08 | | | | [[:d:Q22280384|Q22280384]] | 2 |- | [[Emma Beckett]] | [[Íomhá:Lewes FC Women 1 Watford Women 2 07 11 2021-526 (51661727617).jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*1987) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1987" | 1987-05-29 | | [[Northampton]] | | [[:d:Q61827370|Q61827370]] | 4 |- | [[Louise Galvin]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí, cispheileadóir agus fisiteiripeoir (*1987) ♀ | [[imreoir rugbaí]]<br/>[[cispheileadóir]]<br/>[[fisiteiripeoir]] | data-sort-value="1987" | 1987-04-03 | | [[Fionnúig]] | | [[:d:Q78056158|Q78056158]] | 0 |- | [[Sinéad Mulvey]] | [[Íomhá:Sinéad Mulvay.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[aeróstach]] | data-sort-value="1988" | 1988-01-22 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q255095|Q255095]] | 20 |- | [[Chloe Magee]] | [[Íomhá:Chloe Magee Irish Open Mixed Double Champions 2018 (cropped).jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]]<br/>[[iomaitheoir Oilimpeach]] | data-sort-value="1988" | 1988-11-29 | | [[Ráth Bhoth]] | | [[:d:Q468589|Q468589]] | 13 |- | [[Méabh de Búrca]] | [[Íomhá:Meabh De Burca.jpg|center|40px]] | imreoir sacair Éireannach | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1988" | 1988-08-11 | | [[Gaillimh]] | | [[:d:Q509493|Q509493]] | 5 |- | [[Erin Keery]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1988" | 1988-02-16 | | | | [[:d:Q1354600|Q1354600]] | 2 |- | [[Janet Grogan]] | [[Íomhá:Janet Grogan (cropped).jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Amhránaí is scríbhneoir|amhránaí is scríbhneoir]], [[Cumadóir amhrán|cumadóir amhrán]] agus [[Amhránaí|amhránaí]] (fl. 2009–) (*1988) ♀ | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí]] | data-sort-value="1988" | 1988 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1424238|Q1424238]] | 4 |- | [[Lynn Styles]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]] | data-sort-value="1988" | 1988-12-29 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2708041|Q2708041]] | 7 |- | [[Julia Moriarty]] | | imreoir leadóige Éireannach | [[imreoir leadóige]] | data-sort-value="1988" | 1988-12-03 | | [[Adelaide]] | | [[:d:Q6306589|Q6306589]] | 4 |- | [[Melanie Nocher]] | | snámhóir Éireannach | [[snámhóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-06-18 | | [[Contae an Dúin]] | | [[:d:Q6811327|Q6811327]] | 5 |- | [[Kelly Proper]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1988" | 1988-05-01 | | | | [[:d:Q11738678|Q11738678]] | 3 |- | [[Claire Tarplee]] | | reathaí meánraoin Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1988" | 1988-09-22 | | | | [[:d:Q15925883|Q15925883]] | 1 |- | [[Amy Kenealy]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1988" | 1988-04-06 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q16224552|Q16224552]] | 4 |- | [[Amy Foster]] | | rábálaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1988" | 1988-10-02 | | | | [[:d:Q19560506|Q19560506]] | 2 |- | [[Hannah Lowry-O'Reilly]] | | Imreoir fichille (*1988) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1988" | 1988-12-19 | | | | [[:d:Q28479756|Q28479756]] | 0 |- | [[Jo Patterson]] | | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus rothaí spóirt (*1988) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1988" | 1988-07-27 | | | | [[:d:Q113302372|Q113302372]] | 2 |- | [[Rachel Clancy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-06-23 | | | | [[:d:Q119554958|Q119554958]] | 0 |- | [[Mairead Mcnally]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-11-19 | | | | [[:d:Q119554997|Q119554997]] | 0 |- | [[Leah Westbrooks]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-10-19 | | | | [[:d:Q119557456|Q119557456]] | 0 |- | [[Chloë Agnew]] | [[Íomhá:Chloë Agnew at Macquarie Shopping Centre, Sydney.jpg|center|40px]] | ceoltóir agus amhránaí Éireannach | [[amhránaí ceoldrámaíochta]] | data-sort-value="1989" | 1989-06-09 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2228268|Q2228268]] | 17 |- | [[Lisa Kearney]] | [[Íomhá:Lisa Kearney on WIMPS TV.jpg|center|40px]] | cleachtóir júdó Éireannach | [[cleachtóir júdó]] | data-sort-value="1989" | 1989-05-27 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q2260724|Q2260724]] | 5 |- | [[Emma Britt Waldron]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Mainicín faisin|mainicín]] (*1989) ♀ | [[Mainicín faisin|mainicín]] | data-sort-value="1989" | 1989 | | [[Port Láirge]] | | [[:d:Q3724627|Q3724627]] | 1 |- | [[Ciara Horne]] | [[Íomhá:2015 UEC Track Elite European Championships 333.JPG|center|40px]] | rothaí | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1989" | 1989-09-07 | | [[Harrow, Londain|Harrow]] | | [[:d:Q5119121|Q5119121]] | 16 |- | [[Jessie Barr]] | | lúthchleasaí | [[rábálaí]] | data-sort-value="1989" | 1989-07-24 | | [[Port Láirge]] | | [[:d:Q6187612|Q6187612]] | 5 |- | [[Laura Reynolds]] | | lúthchleasaí | [[siúlóir rása]] | data-sort-value="1989" | 1989-01-21<br/>1989-01-20 | | | | [[:d:Q6499354|Q6499354]] | 3 |- | [[Orla Barry]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1989) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1989" | 1989-09-21 | | [[Droichead na Scuab]] | | [[:d:Q7102982|Q7102982]] | 2 |- | [[Kate McKenna]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1989" | 1989-09-27 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q16224853|Q16224853]] | 3 |- | [[Jenny Murphy]] | | imreoir rugbaí Éireannach | [[imreoir rugbaí]]<br/>[[rugby sevens player]] | data-sort-value="1989" | 1989-05-30 | | | | [[:d:Q18126994|Q18126994]] | 2 |- | [[Michelle Finn]] | [[Íomhá:2019-09-01 ISTAF 2019 2000 m steeplechase (Martin Rulsch) 43 (cropped).jpg|center|40px]] | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1989" | 1989-11-16<br/>1989-12-16 | | | | [[:d:Q20967861|Q20967861]] | 6 |- | [[Sara Louise Treacy]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1989" | 1989-06-22 | | | | [[:d:Q20967862|Q20967862]] | 5 |- | [[Kelly Murphy]] | [[Íomhá:2024 UEC Track Elite European Championships 130.jpg|center|40px]] | rothaí Éireannach | [[rothaí spóirt]]<br/>[[eolaí néarchórais]] | data-sort-value="1989" | 1989-11-03 | | [[Birmingham]] | | [[:d:Q33083846|Q33083846]] | 8 |- | [[Lauren Delany]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí agus cispheileadóir (*1989) ♀ | [[imreoir rugbaí]]<br/>[[cispheileadóir]] | data-sort-value="1989" | 1989-07-17 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q78081373|Q78081373]] | 2 |- | [[Jessica Scannell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1989" | 1989-10-26 | | | | [[:d:Q119567488|Q119567488]] | 0 |- | [[Megan Tice]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1989) ♀ | [[lúthchleasaí]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1989" | 1989-12-06 | | | | [[:d:Q120221286|Q120221286]] | 0 |- | [[Rozanna Purcell]] | | mainicín Éireannach | [[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[iomaitheoir i gcomórtas áilleachta]] | data-sort-value="1990" | 1990-09-03 | | [[Cluain Meala]] | | [[:d:Q1046271|Q1046271]] | 6 |- | [[Adrienne Murphy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir i gcomórtas áilleachta (*1990) ♀ | [[iomaitheoir i gcomórtas áilleachta]] | data-sort-value="1990" | 1990-10-11 | | [[Cluain Dolcáin]] | | [[:d:Q4685714|Q4685714]] | 4 |- | [[Aisling Cooney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1990) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-27 | | [[Dumhach Thrá]] | | [[:d:Q4699199|Q4699199]] | 3 |- | [[Ciara Storey]] | | imreoir camógaíochta | [[camogie player]] | data-sort-value="1990" | 1990-01-07 | | [[Loch Garman]] | | [[:d:Q5119127|Q5119127]] | 1 |- | [[Ruesha Littlejohn]] | [[Íomhá:Ruesha Littlejohn in San Jose.jpg|center|40px]] | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-03 | | [[Glaschú]] | | [[:d:Q7377860|Q7377860]] | 11 |- | [[Ciara Everard]] | [[Íomhá:09277 Ciara Everard.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] reathaí meánfhaid (*1990) ♀ | [[reathaí meánfhaid]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-10 | | [[Cill Chainnigh]] | | [[:d:Q9192214|Q9192214]] | 6 |- | [[Claire Lambe]] | | iomróir Éireannach | [[iomróir]] | data-sort-value="1990" | 1990-05-16 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q11690739|Q11690739]] | 5 |- | [[Melissa Scott-Hayward]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1990) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1990" | 1990-08-10 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q16225439|Q16225439]] | 2 |- | [[Robyn Stewart]] | [[Íomhá:2017 UEC Track Elite European Championships 412.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1990) ♀ | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1990" | 1990-04-10 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q27517186|Q27517186]] | 4 |- | [[Niamh Whelan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rábálaí (*1990) ♀ | [[rábálaí]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-26 | | | | [[:d:Q39814817|Q39814817]] | 1 |- | [[Fionnuala Ross]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1990) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1990" | 1990-11-05 | | | | [[:d:Q69863936|Q69863936]] | 0 |- | [[Orla O'Reilly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-28 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q74239854|Q74239854]] | 1 |- | [[Laura Shaughnessy]] | | Cianreathaí (*1990) ♀ | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-19 | | | | [[:d:Q98550189|Q98550189]] | 1 |- | [[Sinead O'Reilly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-28 | | | | [[:d:Q119553438|Q119553438]] | 0 |- | [[Alexandra Troy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-03-23 | | | | [[:d:Q119568422|Q119568422]] | 0 |- | [[Claire Rockall]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-09-07 | | | | [[:d:Q119568822|Q119568822]] | 0 |- | [[Danielle O'Leary]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-26 | | | | [[:d:Q135367014|Q135367014]] | 0 |- | [[Rhiannon Bernadette McNulty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-03-16 | | | | [[:d:Q135378320|Q135378320]] | 0 |- | [[Emma Marron]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-11-21 | | | | [[:d:Q135378321|Q135378321]] | 0 |- | [[Méabh Malone]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-11-01 | | | | [[:d:Q135378322|Q135378322]] | 0 |- | [[Ciara Louise Flaherty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-08-28 | | | | [[:d:Q135378323|Q135378323]] | 0 |- | [[Shelly Behan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-11-27 | | | | [[:d:Q135378324|Q135378324]] | 0 |- | [[Clara Peters]] | [[Íomhá:European 2011 Clara PETERS.jpg|center|40px]] | scátálaí fíorach Éireannach | [[scátálaí fíorach]] | data-sort-value="1991" | 1991-07-19 | | [[Essen]] | | [[:d:Q4360258|Q4360258]] | 5 |- | [[Lynsey McCullough]] | | imreoir leadóige Éireannach | [[imreoir leadóige]] | data-sort-value="1991" | 1991-03-01 | | [[Aontroim (baile)]] | | [[:d:Q6709499|Q6709499]] | 1 |- | [[Emma Flanagan]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1991" | 1991-01-07 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q16211337|Q16211337]] | 4 |- | [[Cherelle Khassal]] | [[Íomhá:Cherelle Khassal (23697437213).jpg|center|40px]] | imreoir sacair Éireannach | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1991" | 1991-01-09 | | [[Sasana]] | | [[:d:Q22087349|Q22087349]] | 4 |- | [[Alice Kunek]] | [[Íomhá:Alice Kunek - Perth Lynx.jpg|center|40px]] | cispheileadóir Astrálach (1991-) | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1991" | 1991-01-06 | | [[Box Hill]] | | [[:d:Q24452204|Q24452204]] | 10 |- | [[Laura Boylan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1991) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1991" | 1991-12-16 | | [[Contae Lú]] | | [[:d:Q29981448|Q29981448]] | 3 |- | [[Sinéad Denny]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1991) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1991" | 1991-03-05 | | | | [[:d:Q69863080|Q69863080]] | 0 |- | [[Aoife McDermott]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí agus cispheileadóir (*1991) ♀ | [[imreoir rugbaí]]<br/>[[cispheileadóir]] | data-sort-value="1991" | 1991-01-04 | | [[Sligeach]] | | [[:d:Q78047998|Q78047998]] | 1 |- | [[Hannah Thornton]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1991" | 1991-07-29 | | | | [[:d:Q119564024|Q119564024]] | 0 |- | [[Aine O'Connor]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1991" | 1991-11-28 | | | | [[:d:Q135367015|Q135367015]] | 0 |- | [[Fiona O'Dwyer]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1991) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1991" | 1991-06-27 | | | | [[:d:Q135370906|Q135370906]] | 0 |- | [[Sophie Vavasseur]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1992" | 1992-05-10 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2628135|Q2628135]] | 15 |- | [[Aoife Hannon]] | | mainicín Éireannach | [[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[fisiteiripeoir]] | data-sort-value="1992" | 1992 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q3620544|Q3620544]] | 2 |- | [[Aisling Dunphy]] | | imreoir camógaíochta | | data-sort-value="1992" | 1992 | | [[Cill Chainnigh]] | | [[:d:Q4699203|Q4699203]] | 0 |- | [[Sinead Chambers]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1992" | 1992-02-01 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q15712412|Q15712412]] | 4 |- | [[Christine McMahon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cliathreathaí agus rábálaí (*1992) ♀ | [[cliathreathaí]]<br/>[[rábálaí]] | data-sort-value="1992" | 1992-07-06 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q25939025|Q25939025]] | 2 |- | [[Poornima Menon Jayadev]] | | Imreoir fichille (*1992) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1992" | 1992 | | | | [[:d:Q28479758|Q28479758]] | 0 |- | [[Naomi Carroll]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir sacair, imreoir haca, imreoir peile Gaelaí agus camogie player (*1992) ♀ | [[imreoir sacair]]<br/>[[imreoir haca]]<br/>[[imreoir peile Gaelaí]]<br/>[[camogie player]] | data-sort-value="1992" | 1992-09-13 | | [[Contae an Chláir]] | | [[:d:Q57313561|Q57313561]] | 3 |- | [[Claire Mooney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1992) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1992" | 1992-06-21 | | | | [[:d:Q69812429|Q69812429]] | 0 |- | [[Joan Healy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1992) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1992" | 1992-09-30 | | | | [[:d:Q69814488|Q69814488]] | 1 |- | [[Catherine McManus]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1992) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1992" | 1992-05-09 | | | | [[:d:Q69819917|Q69819917]] | 0 |- | [[Casey Grace]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1992" | 1992-05-14 | | | | [[:d:Q119554596|Q119554596]] | 0 |- | [[Tessa Josephine Solan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1992" | 1992-09-19 | | | | [[:d:Q135378015|Q135378015]] | 0 |- | [[Lorraine Scanlon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1992" | 1992-11-24 | | | | [[:d:Q135378016|Q135378016]] | 0 |- | [[Nichola Rafferty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1992" | 1992-07-04 | | | | [[:d:Q135378017|Q135378017]] | 0 |- | [[Louise Mary O'Connor]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1992" | 1992-07-24 | | | | [[:d:Q135378019|Q135378019]] | 0 |- | [[Rebecca Teresa Nagle]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1992" | 1992-07-04 | | | | [[:d:Q135378020|Q135378020]] | 0 |- | [[Kate Mary McDaid]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1992" | 1992-05-18 | | | | [[:d:Q135378021|Q135378021]] | 0 |- | [[Amy Bowtell]] | | imreoir leadóige | [[imreoir leadóige]] | data-sort-value="1993" | 1993-09-16 | | [[Na Clocha Liatha]] | | [[:d:Q4749116|Q4749116]] | 7 |- | [[Katie Kirk]] | | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]] rábálaí (*1993) ♀ | [[rábálaí]] | data-sort-value="1993" | 1993-11-05 | | | | [[:d:Q11737414|Q11737414]] | 1 |- | [[Ciara Grant]] | [[Íomhá:Ciara Grant WUG.jpg|center|40px]] | peileadóir | [[imreoir sacair]]<br/>[[imreoir futsal]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-11 | | [[Leitir Ceanainn]] | | [[:d:Q15960851|Q15960851]] | 8 |- | [[Michaela Walsh]] | | dornálaí as Béal Feirste | [[dornálaí]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-05 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q18218166|Q18218166]] | 9 |- | [[Siobhán Killeen]] | | imreoir sacair Éireannach | [[imreoir sacair]]<br/>[[imreoir peile Gaelaí]]<br/>[[imreoir futsal]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-15 | | | | [[:d:Q22278600|Q22278600]] | 1 |- | [[Lois Roche]] | [[Íomhá:Lois Roche Lewes FC Women 2 Charlton Ath Women 0 17 10 2021-82 (cropped).jpg|center|40px]] | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-18 | | [[Londain]] | | [[:d:Q24150945|Q24150945]] | 5 |- | [[Clare Cryan]] | [[Íomhá:Clare Cryan Kyiv 2019.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] tumadóir iomaíoachta (*1993) ♀ | [[tumadóir iomaíoachta]] | data-sort-value="1993" | 1993-12-03 | | | | [[:d:Q65553526|Q65553526]] | 3 |- | [[Emma Mitchell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1993) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1993" | 1993-09-02 | | | | [[:d:Q69812822|Q69812822]] | 0 |- | [[Mary Mulhare]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1993) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1993" | 1993-02-14 | | | | [[:d:Q115739743|Q115739743]] | 1 |- | [[Clodagh Scannell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-06 | | | | [[:d:Q119542677|Q119542677]] | 0 |- | [[Éabhnait Deborah Scanlon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1993" | 1993-01-08 | | | | [[:d:Q135376728|Q135376728]] | 0 |- | [[Rheanne Marie O'Shea]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1993" | 1993-05-24 | | | | [[:d:Q135376730|Q135376730]] | 0 |- | [[Ciara Patricia Newell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-17 | | | | [[:d:Q135376733|Q135376733]] | 0 |- | [[Lauren Marie Murray]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1993" | 1993-05-06 | | | | [[:d:Q135376734|Q135376734]] | 0 |- | [[Laoise Maria Murphy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-19 | | | | [[:d:Q135376735|Q135376735]] | 0 |- | [[Laura Catriona Moloney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1993" | 1993-11-24 | | | | [[:d:Q135376736|Q135376736]] | 0 |- | [[Karen Meany]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1993" | 1993-08-23 | | | | [[:d:Q135376737|Q135376737]] | 0 |- | [[Méabh Barry]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1993" | 1993-12-16 | | | | [[:d:Q135376739|Q135376739]] | 0 |- | [[Marrianna Patricia C. Troy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-09 | | | | [[:d:Q135378014|Q135378014]] | 0 |- | [[Erika Emma O'Keeffe]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1993" | 1993-04-06 | | | | [[:d:Q135378018|Q135378018]] | 0 |- | [[Chelsea Jones]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | | | [[:d:Q2377423|Q2377423]] | 0 |- | [[Phoebe Prince]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] scoláire (1994–2010) ♀ | [[scoláire]] | data-sort-value="1994" | 1994-11-24 | data-sort-value="2010" | 2010-01-14 | [[Bedford]] | [[South Hadley]] | [[:d:Q3304893|Q3304893]] | 6 |- | [[Kate Veale]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1994" | 1994-01-05 | | [[Tulach Mhór]] | | [[:d:Q11737264|Q11737264]] | 2 |- | [[Caroline Black]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1994" | 1994-03-04 | | [[Lios na gCearrbhach]] | | [[:d:Q15971927|Q15971927]] | 5 |- | [[Phil Healy]] | [[Íomhá:Womens 400m (46526965474) (cropped).jpg|center|40px]] | rábálaí Éireannach | [[rábálaí]] | data-sort-value="1994" | 1994-11-19 | | [[Béal Átha Fhínín]] | | [[:d:Q25999744|Q25999744]] | 7 |- | [[Niamh McCarthy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí (*1994) ♀ | [[lúthchleasaí]] | data-sort-value="1994" | 1994-01-04 | | [[Contae Chorcaí]] | | [[:d:Q26905471|Q26905471]] | 2 |- | [[Karina Campbell]] | | Imreoir fichille (*1994) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1994" | 1994-05-19 | | | | [[:d:Q28470777|Q28470777]] | 0 |- | [[Victoria Bell]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[sciálaí Alpach]] | data-sort-value="1994" | 1994-06-22 | | [[Sutton Coldfield]] | | [[:d:Q48618566|Q48618566]] | 4 |- | [[Alice Sharpe]] | [[Íomhá:2019 UEC Track Elite European Championships 132.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1994) ♀ | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1994" | 1994-05-03 | | [[München]] | | [[:d:Q55361867|Q55361867]] | 10 |- | [[Alli Palisch]] | [[Íomhá:Alli Murphy Lewes FC Women 2 London City 3 14 02 2021-528 (50943521133) (cropped).jpg|center|40px]] | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*1994) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1994" | 1994-05-13 | | [[Plano, Texas|Plano]] | | [[:d:Q56285209|Q56285209]] | 4 |- | [[Shona Heaslip]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1994) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1994" | 1994-09-18 | | | | [[:d:Q69820877|Q69820877]] | 0 |- | [[Philippa Rogan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1994) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1994" | 1994-02-04 | | | | [[:d:Q69861835|Q69861835]] | 0 |- | [[Leah Lyons]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí (*1994) ♀ | [[imreoir rugbaí]] | data-sort-value="1994" | 1994-11-27 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q78051289|Q78051289]] | 1 |- | [[Eimear Twomey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1994" | 1994-11-05 | | | | [[:d:Q135375110|Q135375110]] | 0 |- | [[Amy Louise Russell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1994" | 1994-02-02 | | | | [[:d:Q135375111|Q135375111]] | 0 |- | [[Ciara Milroy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1994" | 1994-09-18 | | | | [[:d:Q135375114|Q135375114]] | 0 |- | [[Sorcha Maire McNulty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1994" | 1994-09-04 | | | | [[:d:Q135375115|Q135375115]] | 0 |- | [[Leanne McDonnell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1994" | 1994-05-29 | | | | [[:d:Q135375116|Q135375116]] | 0 |- | [[Laura Hoffman]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1994" | 1994-04-29 | | | | [[:d:Q135375118|Q135375118]] | 0 |- | [[Deirdre Ann Geaney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1994" | 1994-09-16 | | | | [[:d:Q135375120|Q135375120]] | 0 |- | [[Michelle Clarke]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir agus cóitseálaí cispheile (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]]<br/>[[cóitseálaí cispheile]] | data-sort-value="1994" | 1994-09-03 | | | | [[:d:Q135375123|Q135375123]] | 0 |- | [[Rebecca Barker]] | | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1994" | 1994-08-02 | | | | [[:d:Q135375124|Q135375124]] | 0 |- | [[Ailish O'Reilly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1994" | 1994-01-01 | | | | [[:d:Q135376732|Q135376732]] | 0 |- | [[Cliona Niamh Máirtín]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1994" | 1994-06-26 | | | | [[:d:Q135376738|Q135376738]] | 0 |- | [[Sycerika McMahon]] | | snámhóir Éireannach | [[snámhóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-04-11 | | [[Contae an Dúin]] | | [[:d:Q3979013|Q3979013]] | 7 |- | [[Carolane Soucisse]] | [[Íomhá:2018 Autumn Classic International - Soucisse & Firus (cropped) - Soucisse.jpg|center|40px]] | damhsóir oighir Ceanadach | [[ice dancer]] | data-sort-value="1995" | 1995-02-10 | | [[Châteauguay]] | | [[:d:Q24860514|Q24860514]] | 5 |- | [[Aoife Mannion]] | [[Íomhá:Aoife Mannion BCLFC 2015 (22147891741) (cropped).jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*1995) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1995" | 1995-09-24 | | [[Solihull]] | | [[:d:Q25714012|Q25714012]] | 12 |- | [[Ellen Keane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1995) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-04-06 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q26899011|Q26899011]] | 3 |- | [[Síofra Cléirigh Büttner]] | [[Íomhá:Síofra Cléirigh Büttner 2017.jpg|center|40px]] | reathaí meánraoin Éireannach | [[reathaí meánfhaid]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1995" | 1995-07-21 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q35349110|Q35349110]] | 5 |- | [[Gráinne Walsh]] | | dornálaí Éireannach | [[dornálaí]] | data-sort-value="1995" | 1995-10-13 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | | [[:d:Q65091953|Q65091953]] | 4 |- | [[Greta Streimikyte]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí parailimpeach (*1995) ♀ | [[lúthchleasaí parailimpeach]] | data-sort-value="1995" | 1995-08-24 | | [[Vilnias]] | | [[:d:Q89343978|Q89343978]] | 3 |- | [[Sarah Jane Hearne]] | | Imreoir fichille (*1995) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1995" | 1995 | | | | [[:d:Q104843000|Q104843000]] | 0 |- | [[Fiona Murtagh]] | [[Íomhá:Rowing at the 2020 Summer Olympics (Ireland).jpeg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomróir (*1995) ♀ | [[iomróir]] | data-sort-value="1995" | 1995-07-11 | | [[Gaillimh]] | | [[:d:Q105925700|Q105925700]] | 11 |- | [[Ioana Gelip]] | | Imreoir fichille (*1995) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1995" | 1995-01-16 | | | | [[:d:Q109418259|Q109418259]] | 0 |- | [[Rachel Boyle]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1995" | 1995-03-27 | | | | [[:d:Q110991850|Q110991850]] | 0 |- | [[Cliodhna Manning]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1995) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1995" | 1995-04-26 | | | | [[:d:Q117007428|Q117007428]] | 1 |- | [[Emily Haggard-Kearney]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta, reathaí maratóin agus cianreathaí (*1995) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[reathaí maratóin]]<br/>[[cianreathaí]] | data-sort-value="1995" | 1995-11-10 | | | | [[:d:Q126883212|Q126883212]] | 0 |- | [[Amy Waters]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-08-13 | | | | [[:d:Q135367016|Q135367016]] | 0 |- | [[Jennifer Sheehan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-06-10 | | | | [[:d:Q135373959|Q135373959]] | 0 |- | [[Jessica Blue O Sullivan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-06-11 | | | | [[:d:Q135373960|Q135373960]] | 0 |- | [[Aedin O Donnell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-04-27 | | | | [[:d:Q135373961|Q135373961]] | 0 |- | [[Lorna McNamee]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-02-01 | | | | [[:d:Q135373963|Q135373963]] | 0 |- | [[Orla Keoghegan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-07-21 | | | | [[:d:Q135373964|Q135373964]] | 0 |- | [[Shannon Farrell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-10-09 | | | | [[:d:Q135373965|Q135373965]] | 0 |- | [[Erin Leigh Bracken]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-06-30 | | | | [[:d:Q135373966|Q135373966]] | 0 |- | [[Aileen Verona Crowley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-05-04 | | | | [[:d:Q135373968|Q135373968]] | 0 |- | [[Katie Ann Moloney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-01-14 | | | | [[:d:Q135375112|Q135375112]] | 0 |- | [[Samantha Massey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-02-28 | | | | [[:d:Q135375117|Q135375117]] | 0 |- | [[Lauren Kelly Falvey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-03-27 | | | | [[:d:Q135375122|Q135375122]] | 0 |- | [[Emma Bolger]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | data-sort-value="1996" | 1996-01-05 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q520262|Q520262]] | 11 |- | [[Laoise Murray]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | data-sort-value="1996" | 1996-08-24 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3826973|Q3826973]] | 3 |- | [[Mary C. Cain]] | | reathaí meánraoin Meiriceánach | [[reathaí meánfhaid]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1996" | 1996-05-03 | | [[Bronxville]] | | [[:d:Q6779145|Q6779145]] | 10 |- | [[Florence Bell]] | | sciálaí Éireannach | [[sciálaí Alpach]] | data-sort-value="1996" | 1996-03-05 | | [[Sutton Coldfield]] | | [[:d:Q15910753|Q15910753]] | 4 |- | [[Alannah Stephenson]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1996" | 1996-12-04 | | [[Lios na gCearrbhach]] | | [[:d:Q17457943|Q17457943]] | 3 |- | [[Tham Nguyen]] | [[Íomhá:Tham Nguyen at the 2023 World Weightlifting Championships training hall.webp|center|40px]] | Tógálaí meáchain (*1996) ♀ | [[tógálaí meáchain]] | data-sort-value="1996" | 1996-09-15 | | | | [[:d:Q26132016|Q26132016]] | 4 |- | [[Alanna Lally]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1996) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1996" | 1996-12-30 | | | | [[:d:Q69860533|Q69860533]] | 1 |- | [[Fiona Mangan]] | [[Íomhá:Fiona Mangan - Présentation TCFIA 2025.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1996) ♀ | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1996" | 1996-05-16 | | | | [[:d:Q106575388|Q106575388]] | 5 |- | [[Megan Armitage]] | [[Íomhá:Grand Prix de Chambéry (Megan Armitage - Montagne).JPG|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1996) ♀ | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1996" | 1996-08-12 | | [[Suí an Róin]] | | [[:d:Q108532712|Q108532712]] | 6 |- | [[Linda Djougang]] | [[Íomhá:Linda Djougang 15Apr2023.jpg|center|40px]] | [[Camarún|Camarúnach]] imreoir rugbaí (*1996) ♀ | [[imreoir rugbaí]] | data-sort-value="1996" | 1996-05-17 | | [[Camarún]] | | [[:d:Q108540653|Q108540653]] | 3 |- | [[Georgie Hartigan]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1996) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1996" | 1996-03-01 | | | | [[:d:Q115674773|Q115674773]] | 1 |- | [[Allison McGrath]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-10-10 | | | | [[:d:Q119547267|Q119547267]] | 0 |- | [[Edel Thornton]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-11-22 | | | | [[:d:Q119560495|Q119560495]] | 0 |- | [[Kelly McGrory]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1996) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1996" | 1996-12-24 | | | | [[:d:Q121879328|Q121879328]] | 3 |- | [[Róisín Harrison]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1996) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1996" | 1996-10-10 | | | | [[:d:Q121879839|Q121879839]] | 2 |- | [[Susie Berry]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] marcach (*1996) ♀ | [[marcach]] | data-sort-value="1996" | 1996-01-01 | | | | [[:d:Q130313509|Q130313509]] | 2 |- | [[Megan Connolly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-03-06 | | | | [[:d:Q135366913|Q135366913]] | 0 |- | [[Ciara Mary McCarthy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-09-02 | | | | [[:d:Q135366914|Q135366914]] | 0 |- | [[Caoimhe Rita Moore]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-06-23 | | | | [[:d:Q135366915|Q135366915]] | 0 |- | [[Nadine Cheryl Rice]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-07-29 | | | | [[:d:Q135366916|Q135366916]] | 0 |- | [[Holli Anna Dunne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-10-02 | | | | [[:d:Q135366917|Q135366917]] | 0 |- | [[Meadhbh Helen Campbell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-04-26 | | | | [[:d:Q135370468|Q135370468]] | 0 |- | [[Ruth Mary Leavey]] | | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-12-25 | | | | [[:d:Q135370469|Q135370469]] | 0 |- | [[Aoibheann Ann Byrne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-11-24 | | | | [[:d:Q135370470|Q135370470]] | 0 |- | [[Hannah Eileen McCarthy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-09-02 | | | | [[:d:Q135370471|Q135370471]] | 0 |- | [[Lauren Jane Flynn]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-11-12 | | | | [[:d:Q135370472|Q135370472]] | 0 |- | [[Kate Emma O'Flaherty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-02-08 | | | | [[:d:Q135370473|Q135370473]] | 0 |- | [[Aoife Catherine Whelan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-01-04 | | | | [[:d:Q135370474|Q135370474]] | 0 |- | [[Eve Ellen M. O'Mahoney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-03-29 | | | | [[:d:Q135370475|Q135370475]] | 0 |- | [[Lesley Ann Wilkinson]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-02-16 | | | | [[:d:Q135370476|Q135370476]] | 0 |- | [[Lisa Teresa Mullins]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-09-22 | | | | [[:d:Q135373962|Q135373962]] | 0 |- | [[Aebh Kelly]] | [[Íomhá:AK WikiP.jpg|center|40px]] | soprán Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1997" | 1997-06 | | [[Na Sceirí]] | | [[:d:Q4687014|Q4687014]] | 2 |- | [[Megan Connolly]] | [[Íomhá:Megan Connolly 2015 (cropped).jpg|center|40px]] | imreoir sacair Éireannach | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1997" | 1997-03-07 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q21708017|Q21708017]] | 12 |- | [[Rachael Darragh]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]]<br/>[[iomaitheoir Oilimpeach]] | data-sort-value="1997" | 1997-09-24 | | [[Leitir Ceanainn]] | | [[:d:Q26786740|Q26786740]] | 6 |- | [[Sophie MacMahon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1997) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-29 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q29947005|Q29947005]] | 8 |- | [[Sara Boyle]] | | imreoir badmantain Éireannach | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1997" | 1997-08-31 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q30230598|Q30230598]] | 1 |- | [[Amy Broadhurst]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] dornálaí (*1997) ♀ | [[dornálaí]] | data-sort-value="1997" | 1997-03-17 | | [[Dún Dealgan]] | | [[:d:Q60182060|Q60182060]] | 3 |- | [[Aoife O'Rourke]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] dornálaí (*1997) ♀ | [[dornálaí]] | data-sort-value="1997" | 1997-07-02 | | [[An Caisleán Riabhach]] | | [[:d:Q66934867|Q66934867]] | 8 |- | [[Marissa Sheva]] | [[Íomhá:Marissa Sheva.jpg|center|40px]] | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀ | [[imreoir sacair]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1997" | 1997-04-22 | | [[Sellersville]] | | [[:d:Q98093517|Q98093517]] | 8 |- | [[Elsa Desmond]] | [[Íomhá:2018-11-21 Rennrodel-Weltcup Innsbruck-Igls StP 5311 LR10 by Stepro.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] luger agus medical student (*1997) ♀ | [[luger]]<br/>[[medical student]] | data-sort-value="1997" | 1997-08-06 | | [[Buckingham]] | | [[:d:Q103259948|Q103259948]] | 5 |- | [[Sophie Becker]] | [[Íomhá:Womens 400m (47247595181).jpg|center|40px]] | Rábálaí (*1997) ♀ | [[rábálaí]] | data-sort-value="1997" | 1997-05-16 | | [[Loch Garman]] | | [[:d:Q105782960|Q105782960]] | 7 |- | [[Kate Doherty]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-27 | | | | [[:d:Q106712794|Q106712794]] | 1 |- | [[Eilish Flanagan]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1997" | 1997<br/>1997-05-02 | | | | [[:d:Q107472430|Q107472430]] | 5 |- | [[Roisin Flanagan]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1997" | 1997-05-02 | | | | [[:d:Q115739741|Q115739741]] | 2 |- | [[Bridget Herlihy]] | | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-31 | | | | [[:d:Q119539970|Q119539970]] | 0 |- | [[Maura Fitzpatrick]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-02-27 | | | | [[:d:Q119541214|Q119541214]] | 0 |- | [[Anna Kelly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-06-18 | | | | [[:d:Q119551659|Q119551659]] | 0 |- | [[Aoife Anne O'Halloran]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-07-05 | | | | [[:d:Q135365106|Q135365106]] | 0 |- | [[Princess Elizabeth Adeogun]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-04-10 | | | | [[:d:Q135367093|Q135367093]] | 0 |- | [[Tia Kelly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-12-02 | | | | [[:d:Q135368530|Q135368530]] | 0 |- | [[Hayley Nicole Lenihan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-12-19 | | | | [[:d:Q135368531|Q135368531]] | 0 |- | [[Julie Milroy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-07-10 | | | | [[:d:Q135368532|Q135368532]] | 0 |- | [[Liadan Tobin-Schnittger]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-10 | | | | [[:d:Q135371775|Q135371775]] | 0 |- | [[Courtney Anne Ryan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-06-16 | | | | [[:d:Q135371776|Q135371776]] | 0 |- | [[Aoife Mary Tiernan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-05-30 | | | | [[:d:Q135371777|Q135371777]] | 0 |- | [[Sarah Marie Phelan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-10-02 | | | | [[:d:Q135371778|Q135371778]] | 0 |- | [[Aislinn Finola O'Connell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-10-24 | | | | [[:d:Q135371779|Q135371779]] | 0 |- | [[Aisling Catriona McCann]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-02-01 | | | | [[:d:Q135371780|Q135371780]] | 0 |- | [[Sarah Kenny]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-24 | | | | [[:d:Q135371781|Q135371781]] | 0 |- | [[Hollie Herlihy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-12-30 | | | | [[:d:Q135371782|Q135371782]] | 0 |- | [[Shannen Sandra Holbrook]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-02-24 | | | | [[:d:Q135371783|Q135371783]] | 0 |- | [[Olivia Margaret Dupuy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-03-27 | | | | [[:d:Q135371784|Q135371784]] | 0 |- | [[Kelly Sarah Diggin]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-03-05 | | | | [[:d:Q135371785|Q135371785]] | 0 |- | [[Caoimhe Ann Blennerhassett]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-12-15 | | | | [[:d:Q135371786|Q135371786]] | 0 |- | [[Ellis O'Reilly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] gleacaí ealaíonta (*1998) ♀ | [[gleacaí ealaíonta]] | data-sort-value="1998" | 1998-02-23 | | [[Kent]] | | [[:d:Q23887651|Q23887651]] | 3 |- | [[Michaela Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1998" | 1998-12-17 | | | | [[:d:Q51098390|Q51098390]] | 2 |- | [[Anna Kerrison]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1998) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1998" | 1998-09-10 | | [[Sasana]] | | [[:d:Q64148448|Q64148448]] | 3 |- | [[Elizabeth Morland]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1998" | 1998-03-03 | | | | [[:d:Q69815287|Q69815287]] | 0 |- | [[Mia Griffin]] | [[Íomhá:2019 UEC Track Elite European Championships 135.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1998) ♀ | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1998" | 1998-12-30 | | [[Glenmore]] | | [[:d:Q86458131|Q86458131]] | 9 |- | [[Nadia Power]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1998" | 1998-01-11 | | | | [[:d:Q92433328|Q92433328]] | 4 |- | [[Eleanor Ryan-Doyle]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir sacair (*1998) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1998" | 1998-05-14 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q97654611|Q97654611]] | 1 |- | [[Sarah Quinn]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1998" | 1998-04-08<br/>1998-08-04 | | | | [[:d:Q106712933|Q106712933]] | 1 |- | [[Anna Maguire]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-01-21 | | | | [[:d:Q119543104|Q119543104]] | 0 |- | [[Saoirse Power-Cassidy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-06-30 | | | | [[:d:Q119553574|Q119553574]] | 0 |- | [[Fiona Everard]] | | Cianreathaí (*1998) ♀ | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1998" | 1998<br/>1998-09-30 | | | | [[:d:Q123502237|Q123502237]] | 2 |- | [[Jennifer Lehane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] dornálaí (*1998) ♀ | [[dornálaí]] | data-sort-value="1998" | 1998-08-19 | | | | [[:d:Q126487392|Q126487392]] | 2 |- | [[Kathy Baker]] | | Imreoir rugbaí (*1998) ♀ | [[imreoir rugbaí]] | data-sort-value="1998" | 1998-01-23 | | | | [[:d:Q128765068|Q128765068]] | 3 |- | [[Alison Jane Cleary]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-01-13 | | | | [[:d:Q135365098|Q135365098]] | 0 |- | [[Laura Anne Fortune]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-04-23 | | | | [[:d:Q135365099|Q135365099]] | 0 |- | [[Katie Joanna Whelan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-09-02 | | | | [[:d:Q135365102|Q135365102]] | 0 |- | [[Ciara Catherine Wheeler]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-04-19 | | | | [[:d:Q135365103|Q135365103]] | 0 |- | [[Chloe Gina Mullins]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-12-21 | | | | [[:d:Q135365105|Q135365105]] | 0 |- | [[Anna Marie Brennan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-02-06 | | | | [[:d:Q135365107|Q135365107]] | 0 |- | [[Aleksandra Joanna Macheta]] | | [[An Pholainn|Polannach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-03-13 | | | | [[:d:Q135366449|Q135366449]] | 0 |- | [[Verity Jade Gunn O'Connor]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-09-07 | | | | [[:d:Q135370232|Q135370232]] | 0 |- | [[Rachel Alexandra Leavy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-03-13 | | | | [[:d:Q135370235|Q135370235]] | 0 |- | [[Olivia Ann Reid]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-03-27 | | | | [[:d:Q135370236|Q135370236]] | 0 |- | [[Jenny Rachael Morrison]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-11-12 | | | | [[:d:Q135370238|Q135370238]] | 0 |- | [[Annie Fanning]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-10-16 | | | | [[:d:Q135370239|Q135370239]] | 0 |- | [[Billie Jean Byrne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-10-23 | | | | [[:d:Q135370241|Q135370241]] | 0 |- | [[Catherine Maria Connaire]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-12-30 | | | | [[:d:Q135370242|Q135370242]] | 0 |- | [[Áine McDonagh]] | | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir agus imreoir peile Astrálaí (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]]<br/>[[imreoir peile Astrálaí]] | data-sort-value="1998" | 1998-08-28 | | | | [[:d:Q135370247|Q135370247]] | 1 |- | [[Elizabeth Mary McGonnell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-02-12 | | | | [[:d:Q135370249|Q135370249]] | 0 |- | [[Aoife Maguire]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-03-10 | | | | [[:d:Q135370251|Q135370251]] | 0 |- | [[Aisling Kindle]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-01-09 | | | | [[:d:Q135370252|Q135370252]] | 0 |- | [[Aoife Beggs]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1999) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1999" | 1999-10-23 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q29841599|Q29841599]] | 5 |- | [[Gina Akpe-Moses]] | [[Íomhá:Gina Akpe-Moses at the 2018 European Athletics Championships.jpg|center|40px]] | rábálaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1999" | 1999-02-25 | | [[Lagos]] | | [[:d:Q33133524|Q33133524]] | 7 |- | [[Ciara Neville]] | [[Íomhá:Ciara Neville 2016.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rábálaí (*1999) ♀ | [[rábálaí]] | data-sort-value="1999" | 1999-10-14 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q50295760|Q50295760]] | 4 |- | [[Molly Scott]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀ | [[lúthchleasaí]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1999" | 1999-03-30 | | [[Ceatharlach]] | | [[:d:Q55587528|Q55587528]] | 2 |- | [[Niamh Fogarty]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1999" | 1999-05-16 | | | | [[:d:Q94578252|Q94578252]] | 2 |- | [[Aoife Lynch]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1999" | 1999-05-14 | | | | [[:d:Q106712793|Q106712793]] | 1 |- | [[Michelle Carey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir haca (*1999) ♀ | [[imreoir haca]] | data-sort-value="1999" | 1999-05-05 | | | | [[:d:Q108106507|Q108106507]] | 3 |- | [[Stephanie Cotter]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1999" | 1999 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q108143260|Q108143260]] | 2 |- | [[Grace Casey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] caiteoir sleá (*1999) ♀ | [[caiteoir sleá]] | data-sort-value="1999" | 1999-01-16<br/>1999-06-16 | | | | [[:d:Q109932829|Q109932829]] | 0 |- | [[Cathal Crosbie]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1999" | 1999-12-09 | | | | [[:d:Q112131519|Q112131519]] | 1 |- | [[Sarah Leahy]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1999" | 1999-08-01 | | | | [[:d:Q113864305|Q113864305]] | 2 |- | [[Claire Melia]] | [[Íomhá:Baxi Ferrol - LDLC ASVEL Féminin 59.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1999" | 1999-07-12 | | [[Mainistir Eimhín]] | | [[:d:Q119564054|Q119564054]] | 0 |- | [[Erin Riordan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1999) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1999" | 1999-09-02 | | | | [[:d:Q128803241|Q128803241]] | 2 |- | [[Rachel Huijsdens]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1999" | 1999-06-23 | | | | [[:d:Q135367962|Q135367962]] | 0 |- | [[Maggie Byrne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1999) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1999" | 1999-08-10 | | | | [[:d:Q135367963|Q135367963]] | 0 |- | [[Mae-Therese Creane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1999" | 1999-01-29 | | | | [[:d:Q135367964|Q135367964]] | 0 |- | [[Sorcha Tiernan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1999" | 1999-09-18 | | | | [[:d:Q135367966|Q135367966]] | 0 |- | [[Amy Dooley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1999" | 1999-06-09 | | | | [[:d:Q135367967|Q135367967]] | 0 |- | [[Louise Scannell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1999" | 1999-09-10 | | | | [[:d:Q135367968|Q135367968]] | 0 |- | [[Amy Murphy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1999" | 1999-04-03 | | | | [[:d:Q135367970|Q135367970]] | 0 |- | [[Anne Condon]] | | [[Ceanada|Ceanadach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] eolaí ríomhaireachta agus múinteoir ollscoile (*2000) ♀; Comhalta de chuid an ACM, Tulip Award in DNA Computing, Anita Borg Institute Women of Vision Awards agus Comhalta de Chumann Ríoga Cheanada; member of Cumann Ríoga Cheanada agus Association for Computing Machinery | [[eolaí ríomhaireachta]]<br/>[[múinteoir ollscoile]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | | [[:d:Q11489|Q11489]] | 3 |- | [[Tina Reynolds]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | [[Na Clocha Liatha]] | | [[:d:Q514752|Q514752]] | 9 |- | [[Bernadette Ní Ghallchóir]] | [[Íomhá:Bernadette Ní Ghallchóir PBS 1971.jpg|center|40px]] | láithreoir teilifíse Éireannach | [[láithreoir]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | [[Muineachán]] | | [[:d:Q822164|Q822164]] | 7 |- | [[Eibhlin Byrne]] | | méara Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | | [[:d:Q1301175|Q1301175]] | 3 |- | [[Sophie Merry]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]], [[Mainicín faisin|mainicín]], beochantóir, [[Aisteoir|aisteoir]] agus damhsóir (*2000) ♀ | [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[beochantóir]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[damhsóir]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | | [[:d:Q1348496|Q1348496]] | 3 |- | [[Maria Corrigan]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | | [[:d:Q1669568|Q1669568]] | 3 |- | [[Terry O'Flaherty]] | | méara Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | | [[:d:Q1720409|Q1720409]] | 2 |- | [[Lise Hearns]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | | [[:d:Q1827914|Q1827914]] | 1 |- | [[Liz Weir]] | | údar Éireannach | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q1866600|Q1866600]] | 4 |- | [[Méav Ní Mhaolchatha]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí ceoldrámaíochta]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3268425|Q3268425]] | 8 |- | [[Rebecca Stokell]] | | cruicéadaí Éireannach | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="2000" | 2000-03-13 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q29891153|Q29891153]] | 6 |- | [[Mona McSharry]] | [[Íomhá:Mona McSharry (IRL) 2018.jpg|center|40px]] | snámhóir Éireannach | [[snámhóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-08-21 | | [[An Ghráinseach, Contae Shligigh|An Ghráinseach]] | | [[:d:Q33319799|Q33319799]] | 19 |- | [[Cara Murray]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*2000) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="2000" | 2000-11-01 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q54861582|Q54861582]] | 6 |- | [[Sommer Lecky]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2000" | 2000-06-14<br/>2000-06-16 | | [[Inis Ceithleann]] | | [[:d:Q69813606|Q69813606]] | 2 |- | [[Davicia Patterson]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2000" | 2000-12-15 | | | | [[:d:Q69820489|Q69820489]] | 0 |- | [[Diana Mirza]] | | Imreoir fichille (*2000) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="2000" | 2000-06-16 | | | | [[:d:Q109383024|Q109383024]] | 1 |- | [[Lauren Roy]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2000" | 2000-09-25 | | | | [[:d:Q113864274|Q113864274]] | 2 |- | [[Bronagh Power-Cassidy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-09-15 | | | | [[:d:Q119543792|Q119543792]] | 0 |- | [[Enya Maguire]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-08-31 | | | | [[:d:Q119550072|Q119550072]] | 0 |- | [[Eibhia Ni Mhuireagain]] | | Imreoir fichille (*2000) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="2000" | 2000 | | | | [[:d:Q124424504|Q124424504]] | 0 |- | [[Lauren Cadden]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀ | [[lúthchleasaí]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2000" | 2000-06-07 | | | | [[:d:Q126173619|Q126173619]] | 2 |- | [[Jodie McCann]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2000" | 2000-02-03 | | | | [[:d:Q126685911|Q126685911]] | 4 |- | [[Lynn Tunnah]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-06-14 | | | | [[:d:Q135363157|Q135363157]] | 0 |- | [[Annaliese Murphy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-02-08 | | | | [[:d:Q135366286|Q135366286]] | 0 |- | [[Maeve Aine O'Seaghdha]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-07-26 | | | | [[:d:Q135366287|Q135366287]] | 0 |- | [[Alison Blaney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-04-22 | | | | [[:d:Q135366288|Q135366288]] | 0 |- | [[Ella McCloskey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-07-20 | | | | [[:d:Q135366289|Q135366289]] | 0 |- | [[Maeve Patricia Cannon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-03-15 | | | | [[:d:Q135366291|Q135366291]] | 0 |- | [[Nicole Patrice Clancy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-06-13 | | | | [[:d:Q135366294|Q135366294]] | 0 |- | [[Niamh Christine Masterson]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-02-26 | | | | [[:d:Q135367965|Q135367965]] | 0 |- | [[Maeve Phelan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-05-05 | | | | [[:d:Q135367969|Q135367969]] | 0 |- | [[Dayna Finn]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir agus imreoir peile Astrálaí (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]]<br/>[[imreoir peile Astrálaí]] | data-sort-value="2000" | 2000-02-09 | | | | [[:d:Q135367973|Q135367973]] | 1 |- | [[Tyler Toland]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="2001" | 2001-08-08 | | [[Baile Suingean]] | | [[:d:Q42666544|Q42666544]] | 6 |- | [[Lara Gillespie]] | [[Íomhá:2019 UCI Juniors Track World Championships 007.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*2001) ♀ | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="2001" | 2001-04-21 | | [[Cill Mhantáin]] | | [[:d:Q52153640|Q52153640]] | 13 |- | [[Sophie O'Sullivan]] | [[Íomhá:Sophie O'Sullivan.jpg|center|40px]] | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2001" | 2001-12-23 | | [[Melbourne]] | | [[:d:Q55425594|Q55425594]] | 7 |- | [[Alex Chan-Taylor]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="2001" | 2001-02-21 | | | | [[:d:Q55739862|Q55739862]] | 0 |- | [[Tanya Watson]] | [[Íomhá:2018-10-13 Jump 3 (Diving Girls 10m platform) at 2018 Summer Youth Olympics by Sandro Halank–039.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] tumadóir iomaíoachta (*2001) ♀ | [[tumadóir iomaíoachta]] | data-sort-value="2001" | 2001-12-24 | | [[Southampton]] | | [[:d:Q65675690|Q65675690]] | 5 |- | [[Niamh Coyne]] | [[Íomhá:2018-10-10 Swimming Girls' 100m Breaststroke Final at 2018 Summer Youth Olympics by Sandro Halank–034.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2001) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-06-22 | | | | [[:d:Q65952719|Q65952719]] | 4 |- | [[Ciara Bracken]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-04-20 | | | | [[:d:Q119554443|Q119554443]] | 0 |- | [[Deborah Ogayemi]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-10-12 | | | | [[:d:Q119561035|Q119561035]] | 0 |- | [[Danielle Donegan]] | | Cianreathaí (*2001) ♀ | [[cianreathaí]] | data-sort-value="2001" | 2001-04-05 | | | | [[:d:Q125188525|Q125188525]] | 1 |- | [[Daina Moorehouse]] | [[Íomhá:2025 World Boxing Championships 20250906 102037 Daina Moorehouse (IRL).jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] dornálaí (*2001) ♀ | [[dornálaí]] | data-sort-value="2001" | 2001-09-16 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q126709567|Q126709567]] | 3 |- | [[Rachel McCann]] | | Rábálaí (*2001) ♀ | [[rábálaí]] | data-sort-value="2001" | 2001-09-26 | | | | [[:d:Q127785359|Q127785359]] | 2 |- | [[Ciara McGing]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2001) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-03-03 | | | | [[:d:Q128693679|Q128693679]] | 2 |- | [[Victoria Catterson]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2001) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-03-25 | | | | [[:d:Q128803156|Q128803156]] | 2 |- | [[Erin Healy]] | | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*2001) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="2001" | 2001-04-05 | | | | [[:d:Q135106443|Q135106443]] | 2 |- | [[Ciara Tolan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-11-30 | | | | [[:d:Q135360972|Q135360972]] | 0 |- | [[Eve Nealon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-06-25 | | | | [[:d:Q135363158|Q135363158]] | 0 |- | [[Katie Williamson]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-05-11 | | | | [[:d:Q135364030|Q135364030]] | 0 |- | [[Alexandra Mary Mulligan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-12-14 | | | | [[:d:Q135364031|Q135364031]] | 0 |- | [[Katie Niamh Walshe]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-07-19 | | | | [[:d:Q135364032|Q135364032]] | 0 |- | [[Lainey Nolan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-09-19 | | | | [[:d:Q135364033|Q135364033]] | 0 |- | [[Mia Furlong]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-12-21 | | | | [[:d:Q135364034|Q135364034]] | 0 |- | [[Niamh Kenny]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-04-28 | | | | [[:d:Q135364035|Q135364035]] | 0 |- | [[Ciara Veronica White]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-01-15 | | | | [[:d:Q135364036|Q135364036]] | 0 |- | [[Anna Lynch]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-01-10 | | | | [[:d:Q135364037|Q135364037]] | 0 |- | [[Lauren Darcy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-06-01 | | | | [[:d:Q135364038|Q135364038]] | 0 |- | [[Abby Flynn]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-07-05 | | | | [[:d:Q135366295|Q135366295]] | 0 |- | [[Mavie Österreicher]] | | [[An Ostair|Ostarach]] imreoir leadóige (*2002) ♀ | [[imreoir leadóige]] | data-sort-value="2002" | 2002-04-05 | | [[an Ostair]] | | [[:d:Q57242668|Q57242668]] | 4 |- | [[Emily Kraft]] | [[Íomhá:Emily Kraft Lewes FC Women (52384339143).jpg|center|40px]] | imreoir sacair Éireannach (2002-) | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="2002" | 2002-02-18 | | [[Frankfurt]] | | [[:d:Q60713591|Q60713591]] | 6 |- | [[Alexandra Troy]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="2002" | 2002-03-07 | | | | [[:d:Q65554597|Q65554597]] | 0 |- | [[Emma Austin]] | [[Íomhá:2020-01-14 Alpine skiing at the 2020 Winter Youth Olympics – Women's Slalom (Martin Rulsch) 335.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] sciálaí Alpach (*2002) ♀ | [[sciálaí Alpach]] | data-sort-value="2002" | 2002-08-31 | | | | [[:d:Q81901202|Q81901202]] | 2 |- | [[Melisa Filis]] | [[Íomhá:Melisa Filis 2019.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*2002) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="2002" | 2002-07-30 | | [[Essex]] | | [[:d:Q83196933|Q83196933]] | 7 |- | [[Michaela Corcoran]] | | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] lúthchleasaí (*2002) ♀ | [[lúthchleasaí]] | data-sort-value="2002" | 2002-08-07 | | [[Houston, Texas|Houston]] | | [[:d:Q90898291|Q90898291]] | 3 |- | [[Adeyemi Talabi]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2002) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2002" | 2002-12-25 | | [[An Longfort]] | | [[:d:Q113864217|Q113864217]] | 1 |- | [[Sabhbh Edwards Murphy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-07-17 | | | | [[:d:Q119549084|Q119549084]] | 0 |- | [[Erin Maguire]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-12-16 | | | | [[:d:Q119550959|Q119550959]] | 0 |- | [[Maria Godden]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2002) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-08-31 | | | | [[:d:Q124671917|Q124671917]] | 1 |- | [[Laura Mooney]] | [[Íomhá:Laura Mooney 01.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2002) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2002" | 2002<br/>2002-01-25 | | | | [[:d:Q126623596|Q126623596]] | 2 |- | [[Madison Corcoran]] | [[Íomhá:2022 ICF Canoe Slalom World Championships - Madison Corcoran - Ireland - by 2eight - 9SC6114.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] canúálaí (*2002) ♀ | [[canúálaí]] | data-sort-value="2002" | 2002-08-07 | | [[Houston, Texas|Houston]] | | [[:d:Q127784722|Q127784722]] | 5 |- | [[Lauryn Homan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-05-20 | | | | [[:d:Q135356265|Q135356265]] | 0 |- | [[Sarah Flemming]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-02-06 | | | | [[:d:Q135358786|Q135358786]] | 0 |- | [[Jasmine Burke]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-03-02 | | | | [[:d:Q135358788|Q135358788]] | 0 |- | [[Fatimah Akorede]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-08-03 | | | | [[:d:Q135362059|Q135362059]] | 0 |- | [[Gillian Wheeler]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-01-05 | | | | [[:d:Q135362060|Q135362060]] | 0 |- | [[Sinead Boyle]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-06-01 | | | | [[:d:Q135362061|Q135362061]] | 0 |- | [[Siofra O'Shea]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-01-10 | | | | [[:d:Q135362062|Q135362062]] | 0 |- | [[Abigail Rafferty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-05-28 | | | | [[:d:Q135362063|Q135362063]] | 0 |- | [[Kate Hickey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-10-15 | | | | [[:d:Q135362064|Q135362064]] | 0 |- | [[Lisa Blaney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-05-02 | | | | [[:d:Q135362170|Q135362170]] | 0 |- | [[Ciara Byrne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-07-26 | | | | [[:d:Q135362171|Q135362171]] | 0 |- | [[Shauna Dooley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-02-17 | | | | [[:d:Q135362172|Q135362172]] | 0 |- | [[Fiona McAdams]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="2003" | 2003-12-12 | | | | [[:d:Q65554282|Q65554282]] | 0 |- | [[Nicola Tuthill]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus caiteoir oird (*2003) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[caiteoir oird]] | data-sort-value="2003" | 2003-12-22 | | | | [[:d:Q115651644|Q115651644]] | 6 |- | [[Molly Moffitt]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-03-02 | | | | [[:d:Q119536967|Q119536967]] | 0 |- | [[Ella O'Donnell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-09-29 | | | | [[:d:Q119554886|Q119554886]] | 0 |- | [[Paris McCarthy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-12-13 | | | | [[:d:Q119564680|Q119564680]] | 0 |- | [[Ava O'Connor]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2003) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2003" | 2003-09-19 | | | | [[:d:Q125188526|Q125188526]] | 1 |- | [[Ellie Glavin]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-12-30 | | | | [[:d:Q135358579|Q135358579]] | 0 |- | [[Shannon Cunningham]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-06-19 | | | | [[:d:Q135359457|Q135359457]] | 0 |- | [[Rebecca Anne Hynes]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-08-21 | | | | [[:d:Q135359458|Q135359458]] | 0 |- | [[Emma Glavin]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-12-30 | | | | [[:d:Q135359460|Q135359460]] | 0 |- | [[Casey Mulvey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-04-06 | | | | [[:d:Q135360144|Q135360144]] | 0 |- | [[Miah Ryan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-04-19 | | | | [[:d:Q135360147|Q135360147]] | 0 |- | [[Kara McCleane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-05-23 | | | | [[:d:Q135360148|Q135360148]] | 0 |- | [[Kate Kelly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-07-09 | | | | [[:d:Q135360149|Q135360149]] | 0 |- | [[Sinead Keane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-05-13 | | | | [[:d:Q135360151|Q135360151]] | 0 |- | [[Sophie Moore]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-03-25 | | | | [[:d:Q135360152|Q135360152]] | 0 |- | [[Hazel Finn]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-05-22 | | | | [[:d:Q135362040|Q135362040]] | 0 |- | [[Elizabeth Golding]] | | Scátálaí fíorach (*2004) ♀ | [[scátálaí fíorach]] | data-sort-value="2004" | 2004-09-28 | | [[Moscó]] | | [[:d:Q56395775|Q56395775]] | 0 |- | [[Jenna Slattery]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir sacair (*2004) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="2004" | 2004-03-17 | | | | [[:d:Q98090913|Q98090913]] | 1 |- | [[Emma Jeffers]] | [[Íomhá:Emma Jeffers - Présentation TCFIA 2024.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] rothaí spóirt (*2004) ♀ | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="2004" | 2004-11-11 | | [[Eccleston]] | | [[:d:Q119104466|Q119104466]] | 1 |- | [[Amy Duggan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-08-16 | | | | [[:d:Q119540104|Q119540104]] | 0 |- | [[Maeve O'Neill]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2004) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2004" | 2004-03-09 | | | | [[:d:Q122806335|Q122806335]] | 2 |- | [[Kate O'Connell]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2004) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2004" | 2004-08-11 | | | | [[:d:Q122808599|Q122808599]] | 1 |- | [[Orla Dullaghan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-12-16 | | | | [[:d:Q135352415|Q135352415]] | 0 |- | [[Leilani Turner]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-11-11 | | | | [[:d:Q135352416|Q135352416]] | 0 |- | [[Katie Flanagan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-06-28 | | | | [[:d:Q135353433|Q135353433]] | 0 |- | [[Emily Smyth]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-05-01 | | | | [[:d:Q135353434|Q135353434]] | 0 |- | [[Rachel Callery]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-02-04 | | | | [[:d:Q135356074|Q135356074]] | 0 |- | [[Niamh Tolan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-06-04 | | | | [[:d:Q135356077|Q135356077]] | 0 |- | [[Niamh O'Leary]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-02-05 | | | | [[:d:Q135356078|Q135356078]] | 0 |- | [[Erica Egan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-01-09 | | | | [[:d:Q135356079|Q135356079]] | 0 |- | [[Micaiah Fubara]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-10-10 | | | | [[:d:Q135356080|Q135356080]] | 0 |- | [[Lucy Coogan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-04-12 | | | | [[:d:Q135358581|Q135358581]] | 0 |- | [[Maria Kealy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-07-02 | | | | [[:d:Q135359459|Q135359459]] | 0 |- | [[Tania Salvado-McCormack]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-03-18 | | | | [[:d:Q135360141|Q135360141]] | 0 |- | [[Michelle Ugwah]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-12-07 | | | | [[:d:Q135360142|Q135360142]] | 0 |- | [[Sarah Hickey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-04-12 | | | | [[:d:Q135360150|Q135360150]] | 0 |- | [[Trisha Kanyamarala]] | [[Íomhá:TrishaKanyamarala23.jpg|center|40px]] | [[An India|Indiach]] imreoir fichille (*2005) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="2005" | 2005 | | | | [[:d:Q81826781|Q81826781]] | 5 |- | [[Ava Rochford]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2005) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2005" | 2005-12-31 | | | | [[:d:Q113302787|Q113302787]] | 1 |- | [[Elizabeth Ndudi]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2005) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2005" | 2005-03-21 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q121338851|Q121338851]] | 4 |- | [[Gandy Malou-Mamel]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-12-31 | | | | [[:d:Q135352417|Q135352417]] | 1 |- | [[Emer Dunne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-10-29 | | | | [[:d:Q135354136|Q135354136]] | 0 |- | [[Katie O'Sullivan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-11-26 | | | | [[:d:Q135354521|Q135354521]] | 0 |- | [[Rachel Lynch]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-12-21 | | | | [[:d:Q135358213|Q135358213]] | 0 |- | [[Alannah O'Connell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-07-17 | | | | [[:d:Q135358214|Q135358214]] | 0 |- | [[Priya Doyle]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-12-28 | | | | [[:d:Q135358215|Q135358215]] | 0 |- | [[Bree Shelley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-06-18 | | | | [[:d:Q135358239|Q135358239]] | 0 |- | [[Rebecca Sexton]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-08-17 | | | | [[:d:Q135358240|Q135358240]] | 0 |- | [[Isabelle McSweeney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-07-18 | | | | [[:d:Q135358245|Q135358245]] | 0 |- | [[Emma Gribben]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-04-08 | | | | [[:d:Q135358246|Q135358246]] | 0 |- | [[Caitlin Gloeckner]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-10-03 | | | | [[:d:Q135358247|Q135358247]] | 0 |- | [[Lucy Devoy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-03-09 | | | | [[:d:Q135358248|Q135358248]] | 0 |- | [[Sarah Courtney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-12-18 | | | | [[:d:Q135351864|Q135351864]] | 0 |- | [[Laura McFarland]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-05-31 | | | | [[:d:Q135351865|Q135351865]] | 0 |- | [[Karolina Gierszal]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[An Pholainn|polannach]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-04-24 | | | | [[:d:Q135355491|Q135355491]] | 0 |- | [[Ava Walshe]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-07-21 | | | | [[:d:Q135355954|Q135355954]] | 0 |- | [[Clara Boyce]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-03-03 | | | | [[:d:Q135355996|Q135355996]] | 0 |- | [[Shannon Quigley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-10-25 | | | | [[:d:Q135356011|Q135356011]] | 0 |- | [[Kelly Bracken]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-03-31 | | | | [[:d:Q135356012|Q135356012]] | 0 |- | [[Grace Prenter]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-12-05 | | | | [[:d:Q135356014|Q135356014]] | 0 |- | [[Emma Tolan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-03-23 | | | | [[:d:Q135356015|Q135356015]] | 0 |- | [[Caoimhe Gilligan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-10-07 | | | | [[:d:Q135356017|Q135356017]] | 0 |- | [[Leah McMahon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-06-02 | | | | [[:d:Q135358238|Q135358238]] | 0 |- | [[Aisling Moran]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-11-23 | | | | [[:d:Q135358244|Q135358244]] | 0 |- | [[Shauna Curran]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-02-02 | | | | [[:d:Q135358249|Q135358249]] | 0 |- | [[Rachel Bowdren]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-02-01 | | | | [[:d:Q135358250|Q135358250]] | 0 |- | [[Grace Davison]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2007) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-08-26 | | | | [[:d:Q130220494|Q130220494]] | 2 |- | [[Lara Putar]] | | Imreoir fichille (*2007) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="2007" | 2007-02-12 | | | | [[:d:Q131767687|Q131767687]] | 0 |- | [[Una O'Brien]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-12-05 | | | | [[:d:Q135353330|Q135353330]] | 0 |- | [[Sophie Staunton]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-02-03 | | | | [[:d:Q135353331|Q135353331]] | 0 |- | [[Riodhna McGrath]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-03-11 | | | | [[:d:Q135353332|Q135353332]] | 0 |- | [[Kira Lynch]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-09-21 | | | | [[:d:Q135353333|Q135353333]] | 0 |- | [[Sidney Quinn]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2007) ♀; child of Kieran Quinn agus Jen Critchley | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-04-16 | | | | [[:d:Q135353335|Q135353335]] | 0 |- | [[Faye McDonnell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-05-08 | | | | [[:d:Q135353337|Q135353337]] | 0 |- | [[Andrea Jude]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[An India|indiach]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-02-19 | | | | [[:d:Q135353338|Q135353338]] | 0 |- | [[Helena Keane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-12-18 | | | | [[:d:Q135356013|Q135356013]] | 0 |- | [[Ciara Brogan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-10-16 | | | | [[:d:Q135356016|Q135356016]] | 0 |- | [[Amber Buchanan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="2008" | 2008-05-21 | | | | [[:d:Q62393479|Q62393479]] | 0 |- | [[Naomi Farrington]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-04-23 | | | | [[:d:Q135352455|Q135352455]] | 0 |- | [[Muireann Teahan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-10-24 | | | | [[:d:Q135352456|Q135352456]] | 0 |- | [[Maebh Purtill]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-06-10 | | | | [[:d:Q135352459|Q135352459]] | 0 |- | [[Lucy Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-12-19 | | | | [[:d:Q135352460|Q135352460]] | 0 |- | [[Katie Behan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-05-25 | | | | [[:d:Q135352464|Q135352464]] | 0 |- | [[Eabha Booth]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-02-05 | | | | [[:d:Q135352465|Q135352465]] | 0 |- | [[Caoimhe Timmons]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-02-14 | | | | [[:d:Q135352518|Q135352518]] | 0 |- | [[Abbie Lyons]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-10-23 | | | | [[:d:Q135352519|Q135352519]] | 0 |- | [[Kaitlyn Summers]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-10-18 | | | | [[:d:Q135353334|Q135353334]] | 0 |- | [[Francesca Kyamagero]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Uganda|ugandach]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-08-11 | | | | [[:d:Q135353336|Q135353336]] | 0 |- | [[Aoibheann Donnelly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-08-01 | | | | [[:d:Q135353339|Q135353339]] | 0 |- | [[Madelyn Hartigan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2009) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2009" | 2009-08-18 | | | | [[:d:Q135352457|Q135352457]] | 0 |- | [[Carmel Gunning]] | | ceoltóir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[ceoleolaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[fliúiteadóir]] | | | [[An Ghaobhach]] | | [[:d:Q951887|Q951887]] | 2 |- | [[Rita Connolly]] | | amhránaí | [[amhránaí]] | | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q956109|Q956109]] | 4 |- | [[Samthann]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[File|file]] agus [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] (†739) ♀ | [[file]]<br/>[[scríbhneoir]] | | data-sort-value="739" | 739-12-19 | | | [[:d:Q1278739|Q1278739]] | 4 |- | [[Juanita Wilson]] | | stiúrthóir scannán | [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[scríbhneoir scripte]] | | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1710722|Q1710722]] | 7 |- | [[Mairéad Phelan]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | | | | | [[:d:Q1941074|Q1941074]] | 1 |- | [[Vyvienne Long]] | | ceoltóir Éireannach | [[ceoltóir]] | | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2069395|Q2069395]] | 4 |- | [[Teresa Kidd]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | | | | | [[:d:Q2311088|Q2311088]] | 1 |- | [[Eleanor Shanley]] | [[Íomhá:Eleanor Shanly Paul Kelly Frankie Lane Dublin 2011.png|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | | | | | [[:d:Q2390709|Q2390709]] | 3 |- | [[Áine Furey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Amhránaí|amhránaí]] ♀; child of Finbar Furey | [[amhránaí]] | | | | | [[:d:Q2528271|Q2528271]] | 2 |- | [[Maeve Donnelly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] veidhleadóir ♀ | [[veidhleadóir]] | | | [[Contae na Gaillimhe]] | | [[:d:Q2541341|Q2541341]] | 2 |- | [[Rosena Horan]] | [[Íomhá:Rosena Horan.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cumadóir ♀ | [[cumadóir]] | | | | | [[:d:Q3442530|Q3442530]] | 1 |- | [[Ainna Fawcett-Henesy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Altra|altra]] ♀; Fellow of the Royal College of Nursing | [[altra]] | | | | | [[:d:Q4697453|Q4697453]] | 3 |- | [[Mary Brannagan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir fichille ♀ | [[imreoir fichille]] | | | | | [[:d:Q110161410|Q110161410]] | 2 |} ---- &sum; 967 items. {{wikidata list end}} [[Catagóir:Mná Éireannacha|*]] lpvr1gks0lp86x7tfhck8k4mguz6ta1 Teimpléad:Tionól Thuaisceart Éireann 10 101454 1329294 1300417 2026-10-06T09:45:29Z Conradder 34685 1329294 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Tionól Thuaisceart Éireann |state = |title = [[Tionól Thuaisceart Éireann]] |image = [[íomhá:NI Assembly.svg|100px]] |bodyclass = hlist |titlestyle = |group1 = Toghcheantair Reatha |list1 = [[Aontroim Theas (Toghcheantar Tionóil)|Aontroim Theas]] • [[Aontroim Thoir (Toghcheantar Tionóil)|Aontroim Thoir]] • [[Aontroim Thuaidh (Toghcheantar Tionóil)|Aontroim Thuaidh]] • [[An Bhanna Uachtarach (Toghcheantar Tionóil)|An Bhanna Uachtarach]] • [[Béal Feirste Theas (Toghcheantar Tionóil)|Béal Feirste Theas]] • [[Béal Feirste Thiar (Toghcheantar Tionóil)|Béal Feirste Thiar]] • [[Béal Feirste Thoir (Toghcheantar Tionóil)|Béal Feirste Thoir]] • [[Béal Feirste Thuaidh (Toghcheantar Tionóil)|Béal Feirste Thuaidh]] • [[Doire Thoir (Toghcheantar Tionóil)|Doire Thoir]] • [[An Dún Theas (Toghcheantar Tionóil)|An Dún Theas]] • [[An Dún Thuaidh (Toghcheantar Tionóil)|An Dún Thuaidh]] • [[An Feabhal (Toghcheantar Tionóil)|An Feabhal]] • [[Fear Manach agus Tír Eoghain Theas (Toghcheantar Tionóil)|Fear Manach agus Tír Eoghain Theas]] • [[Gleann an Lagáin (Toghcheantar Tionóil)|Gleann an Lagáin]] • [[Iúr Cinn Trá agus Ard Mhacha (Toghcheantar Tionóil)|Iúr Cinn Trá agus Ard Mhacha]] • [[Lár Uladh (Toghcheantar Tioníol)|Lár Uladh ]] • [[Loch Cuan (Toghcheantar Tionóil)|Loch Cuan]] • [[Tír Eoghain Thiar (Toghcheantar Tionóil)|Tír Eoghain Thiar]] |group2 = Páirtithe |list2 = <b>Reatha:</b> <br/>[[Sinn Féin]] • [[Páirtí Aontachtach Daonlathach]] • [[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann]] • [[Páirtí Aontachtach Uladh]] • [[Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre]] • [[Glór Traidisiúnta Aontachtach]] • [[Pobal Roimh Bhrabús]] <br/><b>Roimhe:</b><br/>[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas]] • [[NI21]] • [[An Páirtí Aontachtach Forásach|Páirtí Aontachtach Forásach]] • [[Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe]] • [[Páirtí Aontachtach RA]] • [[Comhrialtas na mBan]] • [[Páirtí Aontachtach TÉ]] |group3 = Toghcháin |list3 = [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 1998|1998]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2003|2003]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2007|2007]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2011|2011]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2016|2016]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2017|2017]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2022|2022]] |group4 = Féach freisin |list4 = [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] • [[Comhaontú Chill Rímhinn]] • [[Eastát Star Monadh]] • [[Parlaimint Thuaisceart na hÉireann]] • [[Fóram Thuaisceart Éireann]] }} <noinclude> [[Catagóir:Teimpléid]] </noinclude> a6ikg9elili8l597c4zvjqvgppv3tfg 1329309 1329294 2026-10-06T10:43:12Z Conradder 34685 1329309 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Tionól Thuaisceart Éireann |state = {{{state|collapsed}}} |title = [[Tionól Thuaisceart Éireann]] |image = [[íomhá:NI Assembly.svg|100px]] |bodyclass = hlist |titlestyle = |group1 = Toghcheantair Reatha |list1 = [[Aontroim Theas (Toghcheantar Tionóil)|Aontroim Theas]] • [[Aontroim Thoir (Toghcheantar Tionóil)|Aontroim Thoir]] • [[Aontroim Thuaidh (Toghcheantar Tionóil)|Aontroim Thuaidh]] • [[An Bhanna Uachtarach (Toghcheantar Tionóil)|An Bhanna Uachtarach]] • [[Béal Feirste Theas (Toghcheantar Tionóil)|Béal Feirste Theas]] • [[Béal Feirste Thiar (Toghcheantar Tionóil)|Béal Feirste Thiar]] • [[Béal Feirste Thoir (Toghcheantar Tionóil)|Béal Feirste Thoir]] • [[Béal Feirste Thuaidh (Toghcheantar Tionóil)|Béal Feirste Thuaidh]] • [[Doire Thoir (Toghcheantar Tionóil)|Doire Thoir]] • [[An Dún Theas (Toghcheantar Tionóil)|An Dún Theas]] • [[An Dún Thuaidh (Toghcheantar Tionóil)|An Dún Thuaidh]] • [[An Feabhal (Toghcheantar Tionóil)|An Feabhal]] • [[Fear Manach agus Tír Eoghain Theas (Toghcheantar Tionóil)|Fear Manach agus Tír Eoghain Theas]] • [[Gleann an Lagáin (Toghcheantar Tionóil)|Gleann an Lagáin]] • [[Iúr Cinn Trá agus Ard Mhacha (Toghcheantar Tionóil)|Iúr Cinn Trá agus Ard Mhacha]] • [[Lár Uladh (Toghcheantar Tioníol)|Lár Uladh ]] • [[Loch Cuan (Toghcheantar Tionóil)|Loch Cuan]] • [[Tír Eoghain Thiar (Toghcheantar Tionóil)|Tír Eoghain Thiar]] |group2 = Páirtithe |list2 = <b>Reatha:</b> <br/>[[Sinn Féin]] • [[Páirtí Aontachtach Daonlathach]] • [[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann]] • [[Páirtí Aontachtach Uladh]] • [[Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre]] • [[Glór Traidisiúnta Aontachtach]] • [[Pobal Roimh Bhrabús]] <br/><b>Roimhe:</b><br/>[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas]] • [[NI21]] • [[An Páirtí Aontachtach Forásach|Páirtí Aontachtach Forásach]] • [[Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe]] • [[Páirtí Aontachtach RA]] • [[Comhrialtas na mBan]] • [[Páirtí Aontachtach TÉ]] |group3 = Toghcháin |list3 = [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 1998|1998]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2003|2003]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2007|2007]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2011|2011]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2016|2016]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2017|2017]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2022|2022]] |group4 = Féach freisin |list4 = [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] • [[Comhaontú Chill Rímhinn]] • [[Eastát Star Monadh]] • [[Parlaimint Thuaisceart na hÉireann]] • [[Fóram Thuaisceart Éireann]] }} <noinclude> [[Catagóir:Teimpléid]] </noinclude> nuvumjjrelbxj3yy7k8q15c26ab2970 Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2022 0 101652 1329307 1311882 2026-10-06T10:40:45Z Conradder 34685 /* Tagairtí */ 1329307 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Toghchán}} [[Íomhá:2022 Northern Ireland Election Map.svg|mion|clé]] Reáchtáladh '''Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann''' ar [[5 Bealtaine]] [[2022]]. Bhí 90 suíochán ar fad sa [[Tionól Thuaisceart Éireann|chomhthionól]]; toghadh 5 feisire tionóil as gach ceann de 18 toghlach ar fud [[Thuaisceart Éireann]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=6 mhí atá ag páirtithe ó thuaidh le rialtas a bhunú|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2022/0508/1296721-6-mhi-ata-ag-pairtithe-o-thuaidh-le-rialtas-a-bhunu/|date=2022-05-08|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> [[Íomhá:2022 Northern Ireland Assembly election.svg|mion|clé]] === An feachtas === [[Íomhá:2022 Northern Ireland Assembly election, Seats per Constituencies.svg|mion|clé]] [[Íomhá:Opinion polls Northern Ireland 2022.svg|mion|clé]] Bhí [[Sinn Féin]] chun tosaigh ar gach páirtí eile sna pobalbhreitheanna réamhthoghcháin.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Vótaí á gcomhaireamh i dtoghchán Chomhthionól Stormont|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2022/0506/1296418-votai-a-gcomhaireamh-i-dtoghchan-chomhthionol-stormont/|date=2022-05-06|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> An costas maireachtála an téama is mó a bhí ag Sinn Féin. Ach cnámh spairne mhór a bhí sa [[Prótacal Éireann / Thuaisceart Éireann|Phrótacal Thuaisceart Éireann]] agus an mhíshástacht a bhí cothaithe aige, i measc an [[Páirtí Aontachtach Daonlathach|DUP]] ach go háirithe.<ref>{{Luaigh foilseachán|title='Caithfear ceist an phrótacáil a réiteach'-Coveney|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2022/0508/1296775-caithfear-ceist-an-phrotacail-a-reiteach-coveney/|date=2022-05-08|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Bhí sé ráite ag an DUP nach nglacfaidh siadsan páirt i bhfeidhmeannas nua mura dtéitear i ngleic le Prótacal an Tuaiscirt, an cheist is mó atá ag déanamh tinnis dóibh ó d'imigh an Bhreatain as an Aontas Eorpach. [[Íomhá:Conor Murphy, Mary Lou McDonald, John Finucane and Michelle O'Neill on 4 April 2022.jpg|mion|Conor Murphy, Mary Lou McDonald, John Finucane agus Michelle O'Neill, 4 Aibreán 2022|clé]] === Torthaí === D'éirigh le Sinn Féin 27 suíochán a bhuachan, 2 cheann sa bhreis ar an bpríomh-pháirtí aontachtach,an DUP. Don chéad uair riamh, ní raibh ag páirtí aontachtach an móramh sa Tuaisceart Seo an toradh iomlán agus comparáid leis an toghchán deiridh i 2017 idir na lúibíní.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Toghchán Chomhthionól Stormont: Sinn Féin chun cinn|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2022/0506/1296416-toghchan-stormont/|date=2022-05-06|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> * [[Sinn Féin|Sinn Féi]]<nowiki/>n 27 (Níl aon athrú i líon na suíochán) * [[Páirtí Aontachtach Daonlathach|DUP]] 25 (-3) * [[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Alliance]] 17 (+9) * [[UUP]] 9 (-1) * [[Páirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre|SDLP]] 8 (-4) * Eile 4 Bhí Alliance sásta le toradh an toghcháin go háirithe, a líon suíochán dúbailte aige go 17. Maidir le Páirtí Aontachtach Uladh (UUP) agus an páirtí náisiúnach SDLP, chonaic siadsan laethanta i bhfad ní ab fhearr sa Tuaisceart, an 2 pháirtí ba láidre ag bunú an chomhthionóil i 1998. Ní raibh aon suíochán ag [[Comhaontas Glas]] i gComhthionól Stormont sa bhliain 2022 i ndiaidh dhó an péire a bhí aige ón toghchán 2017 a chailleadh. De réir na bhforálacha, ba le Sinn Féin post na céad-aireachta, cé go raibh an stádas céanna aige go hoifigiúil le post na leaschéad-aireachta a gcaithfear é a bhronnadh sa gcás seo ar an DUP. [[Íomhá:Official portrait of Emma Little Pengelly.jpg|clé|mion|[[Emma Little-Pengelly|Emma Little Pengelly]] in 2017]] ==== Scannal Donaldson / Little Pengelly ==== I d[[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2022|toghchán an Tionóil]], bhí [[Jeffrey Donaldson]], ceannaire an DUP, ar cheann an chomhairimh i n[[Gleann an Lagáin (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Gleann an Lagáin]]. Ansin d’fhógair Donaldson go bhfanfadh sé ina fheisire [[Teach na dTeachtaí, An Ríocht Aontaithe|Parlaiminte Westminister]] mar chuid dá fheachtas in éadan an [[An Prótacal maidir le hÉirinn agus Tuaisceart Éireann|phrótacail iarBhreatimeachta]] agus d’ainmnigh sé [[Little-Pengelly|Little Pengelly]] mar theachta Tionóil ina ionad. Bhí an beart dleathach ach baineadh siar as daoine gur tharla sé chomh luath sin tar éis lá na vótála; an chéad uair a ndearnadh é mar gur roghnaigh an té a toghadh gan freastal ar Stormont. Comhthoghtar ionadaithe chun fothoghcháin a sheachaint. Ba é seo an dara huair a comhthoghadh Emma Little Pengelly mar theachta.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/caithfear-a-chinntiu-gur-ar-mhaithe-leis-an-bpobal-seachas-na-pairtithe-an-comhthoghadh/|teideal=Caithfear a chinntiú gur ar mhaithe leis an bpobal seachas na páirtithe an comhthoghadh|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=18 Bealtaine 2022|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-02-03}}</ref> == Féach freisin == * [[Prótacal Éireann / Thuaisceart Éireann|Prótacal Thuaisceart Éireann]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Toghcháin Thionól Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:2022]] [[Catagóir:Stormont]] [[Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Tionól Thuaisceart Éireann]] {{Tionól Thuaisceart Éireann}} {{Toghcháin agus reifrinn i dTuaisceart Éireann}} 4wf22gqorcde92gvjabi43f5v198szy Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2023 0 107992 1329297 1311874 2026-10-06T10:33:25Z Conradder 34685 +teimpléad 1329297 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Toghchán}} Reáchtáladh '''toghcháin áitiúla i d[[Tuaisceart Éireann]]''' ar [[18 Bealtaine]] [[2023]]. Toghadh 462 comhairleoir i 11 ceantar comhairle. Fuair páirtithe náisiúnacha níos mó vótaí ná páirtithe aontachtacha i dtoghcán i dTuaisceart Éireann den chéad uair riamh, in iomlán Náisiúnaithe: 301k vóta nó 41% (̟+5% ó 2019), Aontachtaithe 281k vóta nó 38% (laghdú 4% ó 2019), Neamhailínithe 21%.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/uk-northern-ireland-65655547|teideal=NI council elections 2023: Sinn Féin largest party in NI local government|dáta=2023-05-20|language=en-GB|work=BBC News|dátarochtana=2023-05-23}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/uk-news/2023/may/20/sinn-fein-hail-momentous-result-as-party-set-to-become-largest-in-ni-councils|teideal=Sinn Féin hail ‘momentous’ result as party set to become largest in NI councils|údar=P. A. Media|dáta=2023-05-20|language=en-GB|work=The Guardian|dátarochtana=2023-05-23}}</ref> Ní hamháin go raibh farasbarr 22 comhairleoir ag Sinn Féin ar an DUP ach bhí iomlán na vótaí a fuair páirtithe a chaitheann an lipéad ‘náisiúnach’ in Stormont 19,000 chun tosaigh ar an méid a fuair na páirtithe a chláraíonn mar ‘aontachtaithe’.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/learscail-pholaitiuil-an-tuaiscirt-ag-eiri-nios-glaise/|teideal=Léarscáil pholaitiúil an Tuaiscirt ag éirí níos glaise|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=24 Bealtaine 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-05-24}}</ref> Vótáil 55% de na toghthóirí. Caitheadh níos mó vótaí i gceantracha Náisiúnacha ná mar a caitheadh i gceantracha Aontachtacha.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Comhaireamh ar bun i dtoghcháin áitiúla Thuaisceart Éireann|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2023/0519/1384517-comhaireamh-ar-bun-i-dtoghchain-aitiula-thuaisceart-eireann/|date=2023-05-19|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Póilín Ní Chiaráin, Iriseoir Béal Feirste.|url=https://www.rte.ie/radio/podcasts/22252238-poilin-ni-chiarain-iriseoir-beal-feirste/|language=ga-IE|author=ADHMHAIDIN/ RnaG|date=18 Bealtaine 2023}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Toghcháin Áitiúla Ó Thuaidh|url=https://www.rte.ie/radio/podcasts/22253109-tus-aite-toghchain-aitiula-o-thuaidh/|language=ga-IE|author=Tús Áite / RnaG|date=19 Bea 2023}}</ref> === Cúlra === Agus gan aon fheidhmeannas ag obair in Stormont ag an am, bhí deis ag daoine a dtuairim a nochtadh faoin tsáinn pholaitiúil, go háirithe baghcat an DUP ar roinnt na cumhachta.<ref>{{Lua idirlín|url=https://peig.ie/2023/05/muintir-an-tuaiscirt-ag-dul-chuig-na-bothanna-votala/|teideal=Muintir an Tuaiscirt ag dul chuig na bothanna vótála|údar=Tuairisc|dáta=2023-05-18|language=ga-IE|work=PEIG.ie|dátarochtana=2023-05-20}}</ref><ref>agóid an DUP in aghaidh an phrótacail iarBhreatimeachta ba chúis leis an tionól agus an feidhmeannas gan a bheith ag obair.</ref> {{Main|Creat Windsor}} == Torthaí == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! rowspan=2 | Comhairle ! colspan=2 |[[Sinn Féin|SF]]<br/><small>(N)</small> ! colspan=2 |[[PAD]]<br/><small>(A)</small> ! colspan=2 |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|PCTÉ]]<br/><small>(E)</small> ! colspan=2 |[[PAU]]<br/><small>(A)</small> ! colspan=2 |[[PSDLO]]<br/><small>(N)</small> ! colspan=2 |[[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]]<br/><small>(A)</small> ! colspan=2 |[[Comhaontas Glas|Glas]]<br/><small>(E)</small> ! colspan=2 |[[Comhghuaillíocht an Phobail roimh Bhrabús|PSB]]<br/><small>(E)</small> ! colspan=2 |[[An Páirtí Aontachtach Forásach|PAF]]<br/><small>(A)</small> ! colspan=2 |[[Neamhspleách|Neamh.]] ! rowspan=2 | Iomlán ! colspan=2 | [[Aontachtóirí na hÉireann|A]] ! colspan=2 | [[Náisiúnachas in Éirinn|N]] ! colspan=2 | E ! rowspan=2 | Smacht |- ! colspan=2 style="background:{{Sinn Féin/meta/color}}" | ! colspan=2 style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}}" | ! colspan=2 style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}}" | ! colspan=2 style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}}" | ! colspan=2 style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}}" | ! colspan=2 style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}}" | ! colspan=2 style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}}" | ! colspan=2 style="background:{{People Before Profit Alliance/meta/color}}" | ! colspan=2 style="background:{{An Páirtí Aontachtach Forásach/meta/color}}" | ! colspan=2 style="background:{{Neamhspleách/meta/color}}" | ! colspan=2 style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}}" | ! colspan=2 style="background:{{Sinn Féin/meta/color}}" | ! colspan=2 style="background:{{Neamhspleách/meta/color}}" | |- | [[Comhairle Buirge Aontroim agus Baile na Mainistreach|Aontroim agus Baile na Mainistreach]] | 9 | {{increase}}4 | 13 | {{decrease}}1 | 8 | {{increase}}1 | 7 | {{decrease}}2 | 1 | {{decrease}}3 |colspan=2| — |colspan=2| — |colspan=2| — |colspan=2| — | 2 | {{increase}}1 | '''40''' | 20 | {{decrease}}3 | 10 | {{increase}}1 | 10 | {{increase}}2 | Gan tromlach |- | [[Comhairle Buirge na hArda agus an Dúin Thuaidh|Na hArda agus an Dún Thuaidh]] |colspan=2| — | 14 | {{steady}} | 12 | {{increase}}2 | 8 | {{steady}} | 1 | {{steady}} | 0 | {{decrease}}1 | 2 | {{decrease}}1 |colspan=2| — |colspan=2| — | 3 | {{steady}} | '''40''' | style="background:#F5DDD6" | 24 | {{decrease}}1 | 1 | {{steady}} | 15 | {{increase}}1 | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}}" | Aon. |- | [[Comhairle Buirge Chathair Ard Mhacha, Droichead na Banna agus Craigavon|Ard Mhacha, Droichead na Banna & Craigavon]] | 15 | {{increase}}5 | 13 | {{increase}}2 | 4 | {{increase}}1 | 6 | {{decrease}}4 | 1 | {{decrease}}5 | 1 | {{increase}}1 |colspan=2| — |colspan=2| — |colspan=2| — | 1 | {{steady}} | '''41''' | style="background:#F5DDD6" | 21 | {{decrease}}1 | 16 | {{steady}} | 4 | {{increase}}1 | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}}" | Aon. |- | [[Comhairle Cathrach Bhéal Feirste|Béal Feirste]] | 22 | {{increase}}4 | 14 | {{decrease}}1 | 11 | {{increase}}1 | 2 | {{steady}} | 5 | {{decrease}}1 | 1 | {{increase}}1 | 3 | {{decrease}}1 | 1 | {{decrease}}2 | 0 | {{decrease}}2 | 1 | {{increase}}1 | '''60''' | 17 | {{decrease}}2 | 28 | {{increase}}4 | 15 | {{decrease}}2 | Gan tromlach |- | [[Comhairle Buirge Chósta Chlochán an Aifir agus na Glinnte|Cósta Chlochán an Aifir agus na Glinnte]] | 12 | {{increase}}3 | 13 | {{decrease}}1 | 5 | {{increase}}3 | 4 | {{decrease}}3 | 3 | {{decrease}}3 | 2 | {{increase}}2 |colspan=2| — |colspan=2| — | 1 | {{steady}} | — | {{decrease}}1 | '''40''' | 20 | {{decrease}}2 | 15 | {{steady}} | 5 | {{increase}}3 | Gan tromlach |- | [[Comhairle Chathair Dhoire agus Cheantar an tSratha Báin|Doire agus an Srath Bán]] | 18 | {{increase}}7 | 5 | {{decrease}}2 | 0 | {{decrease}}2 | 3 | {{increase}}1 | 10 | {{decrease}}1 |colspan=2| — |colspan=2| — | 1 | {{decrease}}1 |colspan=2| — | 3 | {{decrease}}1 | '''40''' | 8 | {{decrease}}1 | style="background:#DDEEEC" | 31 | {{increase}}4 | 1 | {{decrease}}3 | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}}; color:white" | Náis. |- | [[Comhairle Ceantair Fhear Manach agus na hÓmaí|Fear Manach agus na hÓmaí]] | 21 | {{increase}}6 | 6 | {{increase}}1 | 2 | {{increase}}1 | 7 | {{decrease}}2 | 3 | {{decrease}}2 |colspan=2| — |colspan=2| — |colspan=2| — |colspan=2| — | 1 | {{decrease}}3 | '''40''' | 13 | {{decrease}}1 | style="background:#DDEEEC" | 25 | {{increase}}1 | 2 | {{steady}} | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}}; color:white" | Náis. |- | [[Comhairle Cathrach Lios na gCearrbhach agus an Caisleán Riabhach|Lios na gCearrbhach agus an Caisleán Riabhach]] | 4 | {{increase}}2 | 14 | {{decrease}}1 | 13 | {{increase}}4 | 6 | {{decrease}}5 | 2 | {{steady}} |colspan=2| — | 0 | {{decrease}}1 |colspan=2| — |colspan=2| — | 1 | {{increase}}1 | '''40''' | style="background:#F5DDD6" | 21 | {{decrease}}5 | 6 | {{increase}}2 | 13 | {{increase}}3 | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}}" | Aon. |- | [[Comhairle Buirge Aontroim Láir agus Thoir|Aontroim Lár agus Thoir ]] | 4 | {{increase}}2 | 14 | {{decrease}}1 | 7 | {{steady}} | 8 | {{increase}}1 | 0 | {{decrease}}1 | 5 | {{steady}} | colspan=2|— | colspan=2|— | colspan=2|— | 2 | {{decrease}}1 | '''40''' | style="background:#F5DDD6" | 29 | {{decrease}}1 | 4 | {{increase}}1 | 7 | {{steady}} | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}}" | Aon. |- | [[Comhairle Ceantair Lár Uladh|Lár Uladh]] | 19 | {{increase}}2 | 11 | {{increase}}2 | colspan=2|— | 2 | {{decrease}}4 | 5 | {{steady}} | colspan=2|— | colspan=2|— | colspan=2|— | colspan=2|— | 3 | {{increase}}1 | '''40''' | 13 | {{decrease}}2 | style="background:#DDEEEC" | 27 | {{increase}}2 | 0 | {{steady}} | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}}; color:white" | Náis. |- | [[Comhairle Ceantair an Iúir, Mhúrn agus an Dúin| An tIúr, Múrna agus an Dún]] | 20 | {{increase}}4 | 5 | {{increase}}2 | 5 | {{increase}}3 | 1 | {{decrease}}3 | 8 | {{decrease}}3 | colspan=2|— | colspan=2|— | colspan=2|— | colspan=2|— | 2 | {{decrease}}3 | '''41''' | 6 | {{decrease}}2 | style="background:#DDEEEC" | 30 | {{steady}} | 5 | {{increase}}2 | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}}; color:white" | Náis. |- ! Iomlán ! 144 | {{increase}}39 ! 122 | {{steady}} ! 67 | {{increase}}14 ! 54 | {{decrease}}21 ! 39 | {{decrease}}20 ! 9 | {{increase}}3 ! 5 | {{decrease}}3 ! 2 | {{decrease}}3 ! 1 | {{decrease}}2 ! 19 | {{decrease}}5 ! 462 ! 192 | {{decrease}}21 ! 193 | {{increase}}15 ! 77 | {{increase}}7 ! |} === Sinn Féin === Bhí an líon is mó comhairleoirí (144 ̘+39 vs 2019), agus an sciar is mó de na vótaí (31̥% de na vótaí, ̟+8% vs 2019), ag [[Sinn Féin]] don chéad uair riamh i dTuaisceart Éireann. Bhain Sinn Féin suíocháin ó gach páirtí ach is ón SDLP a bhain siad leath na suíochán sa bhreis a ghnóthaigh siad. Rinne vótóirí náisiúnacha cinneadh go seolfadh siad teachtaireacht chuig an DUP go raibh sé doghlactha post an chéad-aire a cheilt ar ionadaí náisiúnach a thuill é.<ref name=":1" /> Scéal mór ab ea é gur bhain Sinn Féin suíocháin i ndúnáras na n-aontachtach ar an m[[An Baile Meánach|Baile Meánach]] agus i [[Lios na gCearrbhach]]. Bhí áthas an domhain ar [[Michelle O'Neill|Michelle O’Neill]] agus [[Mary Lou McDonald]] iad ag maíomh gur léirigh a gcaithréim go raibh polaitíocht dhearfach ag teastáil ón bpobal agus gur gá filleadh ar Stormont agus fóint ar riachtanais na ndaoine.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/caithreim-shinn-fein-ardu-7-7-ar-a-votai-ceadrogha/|teideal=Caithréim Shinn Féin, ardú 7.7% ar a vótaí céadrogha|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=20 Bealtaine 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-05-20}}</ref> Ba chosúil gurb í Comhairle Ceantair na hArda agus an Dúin Thuaidh an t-aon ait nach mbeadh ionadaí ag Sinn Fein, ach mhéadaigh siad a vóta ansin freisin. === DUP === Bhí sciar seasmhach de na vótaí ag an [[DUP]], a bheag nó a mhór (23% de na vótaí, ̟-1% vs 2019), i gcomparáid le 2019, agus 122 comhairleoir acu (gan athrú). Bhí an ceannaire, [[Jeffrey Donaldson]], in ann a mhaíomh gur dhaingnigh an DUP a dhún.<ref name=":1" /> === Alliance === Bhí Alliance (Páirtí na Comhghuaillíochta) sa tríú hait (13% de na vótaí, ̟+2% vs 2019 agus 67 comhairleoir acu, +14 vs 2019)) agus iad chun cinn ar an UUP sa cheathrú háit agus an SDLP a bhí níos faide siar. === UUP === 54 suíochán, 11% de na vótaí, laghdú 21 suíochán agus -3% ó 2019 === SDLP === 39 suíochán, 9% de na vótaí, laghdú 20 suíochán agus -3% ó 2019 === Mionpháirtithe === D’éirigh go holc leis na mionpháirtithe, [[Comhaontas Glas|An Comhaontas Glas]], [[Pobal roimh Bhrabach]], an PUP agus [[Aontú]].<ref name=":0" /> === Na ceantair === Bhí 462 suíochán le líonadh ar aon cheann déag do chomhairlí. An 11 ceantar comhairle sa Tuaisceart: Comhairle Chathair Bhéal Feirste; Comhairle Ceantair Lár Uladh; Comhairle Ceantair an Iúir, Mhúrn agus an Dúin; Comhairle Dhoire agus an tSratha Báin; Comhairle Bhardasach Aontroma agus Bhaile na Mainistreach; Comhairle Ceantair na hArda agus an Dúin Thuaidh; Comhairle Cathrach Lios na gCearrbhach agus an Chaisleáin Riabhaigh; Comhairle Buirge Chathair Ard Mhacha, Dhroichead na Banna agus Craigavon; Comhairle Chósta an Chlocháin agus na nGlinnte; agus Comhairle Buirge Lár agus Oirthear Aontroma. Níos mó == Féach freisin == * [[Creat Windsor]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Toghcháin agus reifrinn i dTuaisceart Éireann}} [[Catagóir:2023]] [[Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Stair Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Toghcháin áitiúla na hÉireann]] [[Catagóir:Toghcháin Áitiúla i dTuaisceart Éireann]] pz4sky0esw3isyt950ptqevoczyruur Olltoghchán na Spáinne, 2023 0 108146 1329272 1247774 2026-10-05T20:50:57Z TGcoa 21229 1329272 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Toghchán}} Reáchtáladh '''Olltoghchán na Spáinne''' ar an 23 Iúil 2023. I mí na Samhna 2023, bhí dóthain tacaíochta faighte ag [[Pedro Sánchez]] (Sóisialach) le fanacht ina phríomh-aire ar an Spáinn agus margadh déanta aige a raibh iarratas ar stádas oifigiúil san Aontas Eorpach don Chatalóinis, Gailísis agus Bascais mar chuid de.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/pedro-sanchez-le-fanacht-ina-phriomh-aire-ar-an-spainn/|teideal=Pedro Sánchez le fanacht ina phríomh-aire ar an Spáinn|dáta=2023-11-09|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-11-11}}</ref> [[Íomhá:Foto oficial del presidente del Gobierno Pedro Sánchez 2023.jpg|clé|mion|[[Pedro Sanchez]]]] === Cúlra === D'fhógair Príomh-aire na Spáinne [[Pedro Sanchez]] olltoghchán tobann ar 29 Bealtaine 2023, an lá tar éis dá Pháirtí Sóisialach ([[PSOE]]) buille mór a fhulaingt sna toghcháin áitiúla agus réigiúnda<ref>{{Lua idirlín|url=https://apnews.com/article/spain-politics-election-6f1aed3f8678feba0d098d4f86d11375|teideal=Spanish prime minister calls early general election after battering in regional vote|dáta=2023-05-29|language=en|work=AP NEWS|dátarochtana=2023-05-29}}</ref>. Chaill na Sóisialaigh (PSOE) agus a gcomhghuaillithe ([[Podemos]] go háirithe) sa rialtas náisiúnta an líon is mó suíocháin. Treisíodh an Eite Dheis - an [[Partido Popular]] (PP) agus an páirtí [[Vox]]. Ghnóthaigh an PP an líon is mó suíocháin sna toghcháin agus thóg an PP seilbh ar 6 réigiún a bhíodh faoi cheannas Sóisialach. Ach bhí an PP i dtuilleamaí Vox le rialú sna réigiúin sin.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Olltoghchán tobann fógartha mí Iúil sa Spáinn|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2023/0529/1386245-olltoghchan-tobann-fogartha-mi-iuil-sa-spainn/|date=2023-05-29|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === Comhrialtas nua === Theip ar pháirtithe na heite clé agus páirtithe na heite deise móramh a fháil san olltoghchán ar an 23 Iúil 2023. Ach ar 10 Samhain 2023, tháinig comhrialtas conspóideach le chéile,agus na Sóisialaigh faoi Pedro Sánchez le dul i bpáirt le páirtí neamhspleáchais na Catalóine.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22320035/|teideal=Cathal Ó Cuaig : Tráchtaire atá lonnaithe i Barcelona.|dáta=2023-11-10|language=en|work=RTE Radio|dátarochtana=2023-11-11}}</ref> D'fhág toradh toghchán na Spáinne go raibh ''Sanchez'' ag braith ar pháirtithe ón gCatalóin, ó thír na mBascach ''agus'' dreamanna eile chun comhrialtas a chur le chéile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22289338/|teideal=Tús Aite: Stádas AE Teangacha na Spáinne|údar=RnaG|dáta=2023-08-22|language=ga-IE|work=RTE Radio|dátarochtana=2023-11-11}}</ref> D’fhógair an Páirtí Sóisialach agus Junts, an páirtí scarúnaithe ón gCatalóin, go raibh sé ina mhargadh eatarthu. Ghéill na Sóisialaigh dlí nua a thabharfadh pardún don uile dhuine a raibh baint acu le reifreann neamhspleáchais na Catalóine in 2017 (reifreann ar theip air). D’fhéadfadh go mbronnfaí pardún faoin dlí nua ar 1,500 duine a ciontaíodh nó atá ar a dtriail faoin mbaint a bhí acu leis an reifreann nó le gníomhartha eile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/pedro-sanchez-le-fanacht-ina-phriomh-aire-ar-an-spainn/|teideal=Pedro Sánchez le fanacht ina phríomh-aire ar an Spáinn|dáta=2023-11-09|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-11-11}}</ref> == Féach freisin == * [[Olltoghchán na Spáinne 2026]] * [[Toghcháin réigiúnacha na Spáinne, 2023]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Olltoghcháin]] [[Catagóir:Polaitíocht na Spáinne]] [[Catagóir:2023]] 67kuwomtvdfvj9ii7j3lf460y14ikcz Reifreann ar Chomhaontú Aoine an Chéasta, 1998 0 109122 1329296 1292733 2026-10-06T10:32:59Z Conradder 34685 +teimpléad 1329296 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Reifreann}} Reáchtáladh '''reifreann ar Chomhaontú Aoine an Chéasta, 1998'''<ref>1998 Northern Ireland Good Friday Agreement referendum </ref>''',''' ceann amháin i dTuaisceart Éireann agus ceann eile sa Deisceart, ar an 22 Bealtaine 1998 (fógraíodh na torthaí an lá dár gcionn, 23 Bealtaine). Cor cinniúnach i stair na hÉireann ba ea [[Comhaontú Aoine an Chéasta]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/blas-reeling-in-the-years-ar-uairibh-ar-chlar-criochnuil-faoin-gcomhaontu/|teideal=Blas ‘Reeling in the Years’ ar uairibh ar chlár críochnúil faoin gComhaontú|údar=Breandán M Mac Gearailt|dáta=8 Aibreán 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-07-09}}</ref> Léiríodh sna reifrinn, "is mionlach bídeach gan tacaíocht iad atá ag dul in aghaidh thoil an phobail, thuaidh agus theas."<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/mionlach-na-heasaontoiri-ach-oireann-an-folus-agus-guagacht-pholaitiuil-doibh/|teideal=Mionlach na heasaontóirí ach oireann an folús agus guagacht pholaitiúil dóibh|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=18 Iúil 2018|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-07-09}}</ref> [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (42).JPG|clé|mion|Póstaer]] === Tuaisceart Éireann === Bhí Comhaontú Aoine an Chéasta faofa ag móramh mór sna Sé Chontae. . Vótáil 71.12% den phobail 'Tá' i dTuaisceart Éireann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ark.ac.uk/elections/fref98.htm|teideal=The 1998 Referendums|work=www.ark.ac.uk|dátarochtana=2023-07-09}}</ref> === Sa Phoblacht === Vótáil breis agus 94% i bhfabhar an Chomhaontaithe ó dheas.<ref>{{Lua idirlín|url=https://2016-2018.citizensassembly.ie/en/Manner-in-which-referenda-are-held/Referendum-Results-1937-2015.pdf|teideal=Referendum Results 1937-2015|údar=citizensassembly.ie|dáta=2016|dátarochtana=2023|archivedate=2023-07-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230709201603/https://2016-2018.citizensassembly.ie/en/Manner-in-which-referenda-are-held/Referendum-Results-1937-2015.pdf}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Nineteenth Amendment of the Constitution of Ireland|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Nineteenth_Amendment_of_the_Constitution_of_Ireland&oldid=1159159350|journal=Wikipedia|date=2023-06-08|language=en}}</ref> {| class="wikitable" ! !Tá !Níl |- |Tuaisceart |676.966 (71 %) |274.879 (29 %) |- |Poblacht |1.442.583 (94 %) |85.748 (6 %) |} === Iarmhairtí === i bhfianaise an reifrinn i 1998 ní féidir leis na n-easaontóirí a ndiúltú don chonradh polaitiúil ar ghlac muintir na hÉireann leis thuaidh agus theas sa reifreann; ní féidir leo a mhaíomh go bhfuil ‘dlisteanacht phoblachtánach’ acu.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/sceon-ar-shraideanna-an-tuaiscirt-agus-an-bhreatain-san-airdeall-faoi-bhagairt-ur/|teideal=Sceon ar shráideanna an Tuaiscirt agus an Bhreatain san airdeall faoi bhagairt úr|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=15 Bealtaine 2016|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-07-09}}</ref> == Féach freisin == * [[Reifreann ar cheist na teorann i dTuaisceart Éireann, 1973]] * [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] == Naisc sheachtracha == Sa bhliain 2023, thug an clár faisnéis ''The Agreement'' ar RTÉ 1 cuntas ar an dua a bhain leis an gComhaontú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/player/series/the-agreement/10001322-00-0000?epguid=IP10001323-01-0001|teideal=he Agreement ar RTÉ 1|údar=RTÉ Player|dáta=2023-04-03|work=web.archive.org|dátarochtana=2023-07-09|archivedate=2023-04-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230405003205/https://www.rte.ie/player/series/the-agreement/10001322-00-0000?epguid=IP10001323-01-0001}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{Toghcháin agus reifrinn i dTuaisceart Éireann}} [[Catagóir:1998]] [[Catagóir:Reifrinn]] [[Catagóir:Na Trioblóidí]] [[Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Leasuithe ar Bhunreacht na hÉireann]] kfbd0mad29uzkynkfh65h9j0fk50kgc Plé:Agaricus bisporus 1 111522 1329256 1328998 2026-10-05T12:28:46Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1329256 wikitext text/x-wiki == glanadh-mar|profléitheoireacht de dhíth == Tá súil agam go bhfuil mo bhotúin ceartaithe agam![[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 14:14, 3 Feabhra 2024 (UTC) :GRMA. [[Úsáideoir:Kevin Scannell|kscanne]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 14:18, 3 Feabhra 2024 (UTC) ==https://cy.wikipedia.org/wiki/Madarch_meithrin== Is trua nach bhfuil mé in ann leas a bhaint as an 'Wikidata list' seo a leanas; <nowiki> {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q913614 } LIMIT 10 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! ainm an tacsóin ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q10416810|Araneosa columellata]]'' | p225 = Araneosa columellata }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q10422142|Attamyces bromatificus]]'' | p225 = Attamyces bromatificus }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q2092258|Battarrea phalloides]]'' | p225 = Battarrea phalloides | p18 = [[Íomhá:Battarrea phalloides 15328.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q10427406|Battarreoides diguetii]]'' | p225 = Battarreoides diguetii | p18 = [[Íomhá:Battarraeoides digueti 82361.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q10439494|Calbovista subsculpta]]'' | p225 = Calbovista subsculpta | p18 = [[Íomhá:Calbovista subsculpta 45731.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q10450297|Chlamydopus clavatus]]'' | p225 = Chlamydopus clavatus }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q10450298|Chlamydopus meyenianus]]'' | p225 = Chlamydopus meyenianus | p18 = [[Íomhá:Chlamydopus meyenianus 454829.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q750062|Crucibulum laeve]]'' | p225 = Crucibulum laeve | p18 = [[Íomhá:Crucibulum laeve - Vieux-Sautour2.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q3915588|Cystodermella cinnabarina]]'' | p225 = Cystodermella cinnabarina | p18 = [[Íomhá:Cystodermella cinnabarina.JPG|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q5201269|Cystodermella elegans]]'' | p225 = Cystodermella elegans }} |} {{Wikidata list end}}</nowiki> [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 14:30, 3 Feabhra 2024 (UTC) 0ht6wcrrkbmbgb4vz0vroa58ed5x6qc Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Téamh Domhanda 2 120000 1329259 1329253 2026-10-05T16:26:34Z Marcas.oduinn 33120 /* Buiséad fuinnimh an Domhain */ 1329259 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == ••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir * [[Téamh domhanda]] '' Global warming * [[Aeráid]] '' Climate * [[Tonn teasa]] '' Heat wave * [[Falscaí]] '' Wild fire * [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation * [[Eostatacht]] '' Eustacy * [[:Catagóir:Téamh domhanda]] ** [[:Catagóir:Athrú aeráide]] * [[:Catagóir:Fuinneamh]] ** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]] *** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]] **** [[:Catagóir:Cumhacht gréine]] **** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]] **** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]] {| class= wikitable |+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s) ! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht |- | Grian | [[Grianfhuinneamh]] | [[Grianchumhacht]] |- | Gaoth | [[Fuinneamh gaoithe]] | [[Cumhacht ghaoithe]] |- | Uisce | [[Fuinneamh hiodrálach]] | [[Hidrileictreachas]] |- | Geo | [[Fuinneamh geoiteirmeach]] | [[Cumhacht gheoiteirmeach]] |- | Bith | [[Bithbhreosla]] | [[]] |- | Tonn | [[Fuinneamh tonnta]] | [[Cumhacht tonnta]] |} == Ábhair == === Cúiseanna === * [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]] # [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]] #* [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]], [[Lorg carbóin]], [[Poitéinseal téimh dhomhanda]] # ''[[:en:Earth's energy budget|Earth's energy budget]]'' - [[Buiséad fuinnimh an Domhain]] #* [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]] # ''[[:en:Effects of climate change|Effects of climate change]]'' - [[Éifeachtaí an athraithe aeráide]] === Aontas Eorpach === * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] &#8658; [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] &#8658; [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]] === Teicneolaíocht agus geilleagar === * ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]] # [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]] # ''[[:en:Wave power|Wave power]]'' - [[Cumhacht tonnta]] # ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]] # ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]] # ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]] # ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]] # ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]] # ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]] # ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]] #* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]] # ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]] # ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]] == Buiséad fuinnimh an Domhain == [[Íomhá:16.8 sunEarth energy imbalancev2.png| mion | upright=1.4 | '' Earth's energy balance and imbalance, showing where the excess energy goes: Outgoing radiation is decreasing owing to increasing [[gás ceaptha teasa]] in the atmosphere, leading to Earth's energy imbalance of about 460 TW.<ref name="Trenberth2022" /> The percentage going into each domain of the [[córas aeráide]] is also indicated.]] '' '''Buiséad fuinnimh an Domhain''' is the balance between the [[fuinneamh]] that [[an Domhan]] receives from the [[an Ghrian]] and the energy the Earth loses back into [[an spás amuigh]]. Smaller energy sources, such as Earth's internal heat, are taken into consideration, but make a tiny contribution compared to solar energy. The energy budget also takes into account how energy moves through the [[córas aeráide]].<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2227}} The Sun heats the equatorial [[An Teochrios]] more than the [[réigiún na bpol]]. Therefore, the amount of [[ionradantas gréine]] received by a certain region is unevenly distributed. As the energy seeks equilibrium across the planet, it drives interactions in Earth's climate system, i.e., Earth's [[hidrisféar|uisce]], [[crióisféar|oighear]], [[Atmaisféar an Domhain|atmaisféar]], [[litisféar|rocky crust]] and all [[bithsféar|living things]].<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2224}} The result is Earth's [[aeráid]]. '' Earth's energy budget depends on many factors, such as atmospheric [[aerasól]], [[gás ceaptha teasa]], surface [[ailbéideacht]], [[scamall]] agus [[úsáid talún]] patterns. When the incoming and outgoing [[flosc fuinnimh]] are in balance, Earth is in [[cothromaíocht radantach]] and the climate system will be ''relatively'' stable. [[Téamh domhanda]] occurs when earth receives more energy than it gives back to space, and [[fuarú domhanda]] takes place when the outgoing energy is greater.<ref name="WEB-NASA-EnergyBalance" /> Multiple types of measurements and observations show a warming imbalance since at least year 1970.<ref name="JOC20161015" /><ref name="EarthSysSciData_20230417" /> The rate of heating from this human-caused event is without precedent.<ref name=Allen2018 />{{rp|54}} The main origin of changes in the Earth's energy is from human-induced changes in the composition of the atmosphere.<ref name="Trenberth2022" /> During 2005 to 2019 the Earth's energy imbalance averaged about 460&nbsp;TW or globally 0.90±0.15 μW/m<sup>2</sup>}}.<ref name="Trenberth2022" /> '' It takes time for any changes in the energy budget to result in any significant changes in the [[teocht dromchla domhanda]]. This is due to the [[táimhe teirmeach]] of the [[cion teasa na n-aigéan|aigéan]], land and cryosphere.<ref name="JOURNAL-Previdi-2013" /> Most [[samhail aeráide]] make accurate calculations of this inertia, energy flows and storage amounts. == Definition '' Earth's energy budget includes the "major energy flows of relevance for the climate system".<ref name="IPCC AR6 glossary" /> These are "the top-of-atmosphere energy budget; the surface energy budget; changes in the global energy inventory and internal flows of energy within the climate system".<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2227}} == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name="Trenberth2022">{{cite journal | last1=Trenberth | first1=Kevin E | last2=Cheng | first2=Lijing |date=2022-09-01 |title=A perspective on climate change from Earth's energy imbalance |journal=Environmental Research: Climate |volume=1 |issue=1 |page=013001 |doi=10.1088/2752-5295/ac6f74 |issn=2752-5295 |doi-access=free}} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> <ref name=Allen2018>Allen, M.R., O.P. Dube, W. Solecki, F. Aragón-Durand, W. Cramer, S. Humphreys, M. Kainuma, J. Kala, N. Mahowald, Y. Mulugetta, R. Perez, M.Wairiu, and K. Zickfeld, 2018: [https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2022/06/SR15_Chapter_1_HR.pdf Chapter 1: Framing and Context]. In: [https://www.ipcc.ch/sr15/ Global Warming of 1.5°C. An IPCC Special Report on the impacts of global warming of 1.5°C above pre-industrial levels and related global greenhouse gas emission pathways, in the context of strengthening the global response to the threat of climate change, sustainable development, and efforts to eradicate poverty] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, H.-O. Pörtner, D. Roberts, J. Skea, P.R. Shukla, A. Pirani, W. Moufouma-Okia, C. Péan, R. Pidcock, S. Connors, J.B.R. Matthews, Y. Chen, X. Zhou, M.I. Gomis, E. Lonnoy, T. Maycock, M. Tignor, and T. Waterfield (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, UK and New York, NY, USA, pp. 49–92. https://doi.org/10.1017/9781009157940.003.</ref> <ref name="IPCC AR6 glossary" >IPCC, 2021: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_AnnexVII.pdf Annex VII: Glossary] [Matthews, J.B.R., V. Möller, R. van Diemen, J.S. Fuglestvedt, V. Masson-Delmotte, C.  Méndez, S. Semenov, A. Reisinger (eds.)]. In [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/ Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA, pp. 2215–2256, doi:10.1017/<wbr>97810091578<wbr>96.022.</ref> <ref name="WEB-NASA-EnergyBalance">{{Cite web |url=https://earthobservatory.nasa.gov/features/EnergyBalance |title=Climate and Earth's Energy Budget |date=2009-01-14 |website=earthobservatory.nasa.gov |language=en |access-date=2019-08-05}}</ref> <ref name=JOC20161015>{{cite journal |title=Insights into Earth's Energy Imbalance from Multiple Sources|first1=Kevin E.|last1=Trenberth|first2=John T.|last2=Fasullo|last3=von Shuckmann|first3=Karina|last4=Cheng|first4=LiJing|journal=Journal of Climate|date=2016|volume=29|issue=20|pages=7495–7505|doi=10.1175/JCLI-D-16-0339.1|bibcode=2016JCli...29.7495T|osti=1537015|s2cid=51994089 |url=https://www.osti.gov/biblio/1537015}}</ref> <ref name=EarthSysSciData_20230417>{{cite journal |last1=von Schuckmann |first1=Karina |last2=Minière |first2=Audrey. |last3=Gues |first3=Flora |last4=Cuesta-Valero |first4=Francisco José |last5=Kirchengast |first5=Gottfried |last6=Adusumilli |first6=Susheel |last7=Straneo |first7=Flammetta |last8=Ablain |first8=Michaël |last9=Allen |first9=Richard P. |last10=Barker |first10=Paul M. |display-authors=7 |title=Heat stored in the Earth system 1960-2020: where does the energy go? |journal=Earth System Science Data |date=17 April 2023 |doi=10.5194/essd-15-1675-2023 |doi-access=free |url=https://essd.copernicus.org/articles/15/1675/2023/essd-15-1675-2023.html |volume=15 |issue=4 |page=1675-1709 [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Material was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]|bibcode=2023ESSD...15.1675V |hdl=20.500.11850/619535 |hdl-access=free }}</ref> <ref name="JOURNAL-Previdi-2013">{{Cite journal |last=Previdi |first=M |display-authors=etal |year=2013 |title=Climate sensitivity in the Anthropocene |journal= Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society|volume=139 |issue=674 |pages=1121–1131 |bibcode=2013QJRMS.139.1121P |doi=10.1002/qj.2165|s2cid=17224800 }}</ref> }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ tobtzc8zhxivsslnasjq2zzo4eanxq3 1329260 1329259 2026-10-05T16:35:39Z Marcas.oduinn 33120 /* Buiséad fuinnimh an Domhain */ 1329260 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == ••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir * [[Téamh domhanda]] '' Global warming * [[Aeráid]] '' Climate * [[Tonn teasa]] '' Heat wave * [[Falscaí]] '' Wild fire * [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation * [[Eostatacht]] '' Eustacy * [[:Catagóir:Téamh domhanda]] ** [[:Catagóir:Athrú aeráide]] * [[:Catagóir:Fuinneamh]] ** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]] *** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]] **** [[:Catagóir:Cumhacht gréine]] **** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]] **** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]] {| class= wikitable |+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s) ! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht |- | Grian | [[Grianfhuinneamh]] | [[Grianchumhacht]] |- | Gaoth | [[Fuinneamh gaoithe]] | [[Cumhacht ghaoithe]] |- | Uisce | [[Fuinneamh hiodrálach]] | [[Hidrileictreachas]] |- | Geo | [[Fuinneamh geoiteirmeach]] | [[Cumhacht gheoiteirmeach]] |- | Bith | [[Bithbhreosla]] | [[]] |- | Tonn | [[Fuinneamh tonnta]] | [[Cumhacht tonnta]] |} == Ábhair == === Cúiseanna === * [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]] # [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]] #* [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]], [[Lorg carbóin]], [[Poitéinseal téimh dhomhanda]] # ''[[:en:Earth's energy budget|Earth's energy budget]]'' - [[Buiséad fuinnimh an Domhain]] #* [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]] # ''[[:en:Effects of climate change|Effects of climate change]]'' - [[Éifeachtaí an athraithe aeráide]] === Aontas Eorpach === * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] &#8658; [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] &#8658; [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]] === Teicneolaíocht agus geilleagar === * ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]] # [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]] # ''[[:en:Wave power|Wave power]]'' - [[Cumhacht tonnta]] # ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]] # ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]] # ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]] # ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]] # ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]] # ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]] # ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]] #* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]] # ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]] # ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]] == Buiséad fuinnimh an Domhain == [[Íomhá:16.8 sunEarth energy imbalancev2.png| mion | upright=1.4 | '' Earth's energy balance and imbalance, showing where the excess energy goes: Outgoing radiation is decreasing owing to increasing [[gás ceaptha teasa]] in the atmosphere, leading to Earth's energy imbalance of about 460 TW.<ref name="Trenberth2022" /> The percentage going into each domain of the [[córas aeráide]] is also indicated.]] '' '''Buiséad fuinnimh an Domhain''' is the balance between the [[fuinneamh]] that [[an Domhan]] receives from the [[an Ghrian]] and the energy the Earth loses back into [[an spás amuigh]]. Smaller energy sources, such as Earth's internal heat, are taken into consideration, but make a tiny contribution compared to solar energy. The energy budget also takes into account how energy moves through the [[córas aeráide]].<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2227}} The Sun heats the equatorial [[An Teochrios]] more than the [[réigiún na bpol]]. Therefore, the amount of [[ionradantas gréine]] received by a certain region is unevenly distributed. As the energy seeks equilibrium across the planet, it drives interactions in Earth's climate system, i.e., Earth's [[hidrisféar|uisce]], [[crióisféar|oighear]], [[Atmaisféar an Domhain|atmaisféar]], [[litisféar|rocky crust]] and all [[bithsféar|living things]].<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2224}} The result is Earth's [[aeráid]]. '' Earth's energy budget depends on many factors, such as atmospheric [[aerasól]], [[gás ceaptha teasa]], surface [[ailbéideacht]], [[scamall]] agus [[úsáid talún]] patterns. When the incoming and outgoing [[flosc fuinnimh]] are in balance, Earth is in [[cothromaíocht radantach]] and the climate system will be ''relatively'' stable. [[Téamh domhanda]] occurs when earth receives more energy than it gives back to space, and [[fuarú domhanda]] takes place when the outgoing energy is greater.<ref name="WEB-NASA-EnergyBalance" /> Multiple types of measurements and observations show a warming imbalance since at least year 1970.<ref name="JOC20161015" /><ref name="EarthSysSciData_20230417" /> The rate of heating from this human-caused event is without precedent.<ref name=Allen2018 />{{rp|54}} The main origin of changes in the Earth's energy is from human-induced changes in the composition of the atmosphere.<ref name="Trenberth2022" /> During 2005 to 2019 the Earth's energy imbalance averaged about 460&nbsp;TW or globally 0.90±0.15 μW/m<sup>2</sup>}}.<ref name="Trenberth2022" /> '' It takes time for any changes in the energy budget to result in any significant changes in the [[teocht dromchla domhanda]]. This is due to the [[táimhe teirmeach]] of the [[cion teasa na n-aigéan|aigéan]], land and cryosphere.<ref name="JOURNAL-Previdi-2013" /> Most [[samhail aeráide]] make accurate calculations of this inertia, energy flows and storage amounts. == Definition '' Earth's energy budget includes the "major energy flows of relevance for the climate system".<ref name="IPCC AR6 glossary" /> These are "the top-of-atmosphere energy budget; the surface energy budget; changes in the global energy inventory and internal flows of energy within the climate system".<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2227}} == Earth's energy flows == [[File:NPP Ceres Shortwave Radiation.ogv|thumb|upright=1.3|''Incoming'', top-of-atmosphere (TOA) shortwave flux radiation, shows energy received from the Sun as inferred from [[Clouds and the Earth's Radiant Energy System|CERES]] measurements (26–27 Jan 2012). Brightest white areas show the highest reflectivity (least absorption) of solar energy, while darkest blue areas show the greatest absorption.]] In spite of the enormous transfers of energy into and from the Earth, it maintains a relatively constant temperature because, as a whole, there is little net gain or loss: Earth emits via atmospheric and terrestrial radiation (shifted to longer electromagnetic wavelengths) to space about the same amount of energy as it receives via [[solar insolation]] (all forms of electromagnetic radiation). The main origin of changes in the Earth's energy is from human-induced changes in the composition of the atmosphere, amounting to about 460&nbsp;TW or globally 0.90±0.15 μW/m<sup>2</sup>.<ref name="Trenberth2022" /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name="Trenberth2022">{{cite journal | last1=Trenberth | first1=Kevin E | last2=Cheng | first2=Lijing |date=2022-09-01 |title=A perspective on climate change from Earth's energy imbalance |journal=Environmental Research: Climate |volume=1 |issue=1 |page=013001 |doi=10.1088/2752-5295/ac6f74 |issn=2752-5295 |doi-access=free}} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> <ref name=Allen2018>Allen, M.R., O.P. Dube, W. Solecki, F. Aragón-Durand, W. Cramer, S. Humphreys, M. Kainuma, J. Kala, N. Mahowald, Y. Mulugetta, R. Perez, M.Wairiu, and K. Zickfeld, 2018: [https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2022/06/SR15_Chapter_1_HR.pdf Chapter 1: Framing and Context]. In: [https://www.ipcc.ch/sr15/ Global Warming of 1.5°C. An IPCC Special Report on the impacts of global warming of 1.5°C above pre-industrial levels and related global greenhouse gas emission pathways, in the context of strengthening the global response to the threat of climate change, sustainable development, and efforts to eradicate poverty] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, H.-O. Pörtner, D. Roberts, J. Skea, P.R. Shukla, A. Pirani, W. Moufouma-Okia, C. Péan, R. Pidcock, S. Connors, J.B.R. Matthews, Y. Chen, X. Zhou, M.I. Gomis, E. Lonnoy, T. Maycock, M. Tignor, and T. Waterfield (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, UK and New York, NY, USA, pp. 49–92. https://doi.org/10.1017/9781009157940.003.</ref> <ref name="IPCC AR6 glossary" >IPCC, 2021: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_AnnexVII.pdf Annex VII: Glossary] [Matthews, J.B.R., V. Möller, R. van Diemen, J.S. Fuglestvedt, V. Masson-Delmotte, C.  Méndez, S. Semenov, A. Reisinger (eds.)]. In [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/ Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA, pp. 2215–2256, doi:10.1017/<wbr>97810091578<wbr>96.022.</ref> <ref name="WEB-NASA-EnergyBalance">{{lua idirlín | url = https://earthobservatory.nasa.gov/features/EnergyBalance | teideal = Climate and Earth's Energy Budget | dáta = 2009-01-14 | work = earthobservatory.nasa.gov | teanga = en | dátarochtana = 2019-08-05}}</ref> <ref name=JOC20161015>{{cite journal | title=Insights into Earth's Energy Imbalance from Multiple Sources | first1=Kevin E. | last1=Trenberth| first2=John T. | last2=Fasullo| last3=von Shuckmann| first3=Karina |last4=Cheng |first4=LiJing| journal=Journal of Climate | date=2016 | volume=29 | issue=20 | pages=7495–7505 | doi=10.1175/JCLI-D-16-0339.1 |bibcode=2016JCli...29.7495T |osti=1537015 |s2cid=51994089 | url=https://www.osti.gov/biblio/1537015}}</ref> <ref name=EarthSysSciData_20230417>{{cite journal | last1=von Schuckmann | first1=Karina | last2=Minière | first2=Audrey | last3=Gues | first3=Flora |last4=Cuesta-Valero |first4=Francisco José |last5=Kirchengast |first5=Gottfried |last6=Adusumilli |first6=Susheel |last7=Straneo |first7=Flammetta |last8=Ablain |first8=Michaël |last9=Allen |first9=Richard P. |last10=Barker |first10=Paul M. | display-authors=7 | title=Heat stored in the Earth system 1960-2020: where does the energy go? | journal=Earth System Science Data | date=17 April 2023 | doi=10.5194/essd-15-1675-2023 | doi-access=free | url=https://essd.copernicus.org/articles/15/1675/2023/essd-15-1675-2023.html | volume=15 | issue=4 | page=1675-1709 [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Material was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License] |bibcode=2023ESSD...15.1675V |hdl=20.500.11850/619535 |hdl-access=free}}</ref> <ref name="JOURNAL-Previdi-2013">{{Cite journal | last=Previdi | first=M | display-authors=etal | year=2013 | title=Climate sensitivity in the Anthropocene | journal= Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society|volume=139 | issue=674 | pages=1121–1131 |bibcode=2013QJRMS.139.1121P | doi=10.1002/qj.2165 |s2cid=17224800}}</ref> }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ cg7t4xxs1kuzgwe3mlnebhah72djwya 1329261 1329260 2026-10-05T16:38:08Z Marcas.oduinn 33120 1329261 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == ••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir * [[Téamh domhanda]] '' Global warming * [[Aeráid]] '' Climate * [[Tonn teasa]] '' Heat wave * [[Falscaí]] '' Wild fire * [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation * [[Eostatacht]] '' Eustacy * [[:Catagóir:Téamh domhanda]] ** [[:Catagóir:Athrú aeráide]] * [[:Catagóir:Fuinneamh]] ** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]] *** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]] **** [[:Catagóir:Cumhacht gréine]] **** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]] **** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]] {| class= wikitable |+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s) ! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht |- | Grian | [[Grianfhuinneamh]] | [[Grianchumhacht]] |- | Gaoth | [[Fuinneamh gaoithe]] | [[Cumhacht ghaoithe]] |- | Uisce | [[Fuinneamh hiodrálach]] | [[Hidrileictreachas]] |- | Geo | [[Fuinneamh geoiteirmeach]] | [[Cumhacht gheoiteirmeach]] |- | Bith | [[Bithbhreosla]] | [[]] |- | Tonn | [[Fuinneamh tonnta]] | [[Cumhacht tonnta]] |} == Ábhair == === Cúiseanna === * [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]] # [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]] #* [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]], [[Lorg carbóin]], [[Poitéinseal téimh dhomhanda]] # ''[[:en:Earth's energy budget|Earth's energy budget]]'' - [[Buiséad fuinnimh an Domhain]] #* [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]] # ''[[:en:Effects of climate change|Effects of climate change]]'' - [[Éifeachtaí an athraithe aeráide]] === Aontas Eorpach === * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] &#8658; [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] &#8658; [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]] === Teicneolaíocht agus geilleagar === * ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]] # [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]] # ''[[:en:Wave power|Wave power]]'' - [[Cumhacht tonnta]] # ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]] # ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]] # ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]] # ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]] # ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]] # ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]] # ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]] #* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]] # ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]] # ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]] == Buiséad fuinnimh an Domhain == [[Íomhá:16.8 sunEarth energy imbalancev2.png| mion | upright=1.4 | '' Earth's energy balance and imbalance, showing where the excess energy goes: Outgoing radiation is decreasing owing to increasing [[gás ceaptha teasa]] in the atmosphere, leading to Earth's energy imbalance of about 460 TW.<ref name="Trenberth2022" /> The percentage going into each domain of the [[córas aeráide]] is also indicated.]] '' '''Buiséad fuinnimh an Domhain''' is the balance between the [[fuinneamh]] that [[an Domhan]] receives from the [[an Ghrian]] and the energy the Earth loses back into [[an spás amuigh]]. Smaller energy sources, such as Earth's internal heat, are taken into consideration, but make a tiny contribution compared to solar energy. The energy budget also takes into account how energy moves through the [[córas aeráide]].<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2227}} The Sun heats the equatorial [[An Teochrios]] more than the [[réigiún na bpol]]. Therefore, the amount of [[ionradantas gréine]] received by a certain region is unevenly distributed. As the energy seeks equilibrium across the planet, it drives interactions in Earth's climate system, i.e., Earth's [[hidrisféar|uisce]], [[crióisféar|oighear]], [[Atmaisféar an Domhain|atmaisféar]], [[litisféar|rocky crust]] and all [[bithsféar|living things]].<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2224}} The result is Earth's [[aeráid]]. '' Earth's energy budget depends on many factors, such as atmospheric [[aerasól]], [[gás ceaptha teasa]], surface [[ailbéideacht]], [[scamall]] agus [[úsáid talún]] patterns. When the incoming and outgoing [[flosc fuinnimh]] are in balance, Earth is in [[cothromaíocht radantach]] and the climate system will be ''relatively'' stable. [[Téamh domhanda]] occurs when earth receives more energy than it gives back to space, and [[fuarú domhanda]] takes place when the outgoing energy is greater.<ref name="WEB-NASA-EnergyBalance" /> Multiple types of measurements and observations show a warming imbalance since at least year 1970.<ref name="JOC20161015" /><ref name="EarthSysSciData_20230417" /> The rate of heating from this human-caused event is without precedent.<ref name=Allen2018 />{{rp|54}} The main origin of changes in the Earth's energy is from human-induced changes in the composition of the atmosphere.<ref name="Trenberth2022" /> During 2005 to 2019 the Earth's energy imbalance averaged about 460&nbsp;TW or globally 0.90±0.15 μW/m<sup>2</sup>}}.<ref name="Trenberth2022" /> '' It takes time for any changes in the energy budget to result in any significant changes in the [[teocht dromchla domhanda]]. This is due to the [[táimhe teirmeach]] of the [[cion teasa na n-aigéan|aigéan]], land and cryosphere.<ref name="JOURNAL-Previdi-2013" /> Most [[samhail aeráide]] make accurate calculations of this inertia, energy flows and storage amounts. == Definition '' Earth's energy budget includes the "major energy flows of relevance for the climate system".<ref name="IPCC AR6 glossary" /> These are "the top-of-atmosphere energy budget; the surface energy budget; changes in the global energy inventory and internal flows of energy within the climate system".<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2227}} == Earth's energy flows [[Iona:NPP Ceres Shortwave Radiation.ogv | moon | upright=1.3 | ''Incoming'', top-of-atmosphere (TOA) shortwave flux radiation, shows energy received from the Sun as inferred from [[Clouds and the Earth's Radiant Energy System|CERES]] measurements (26–27 Jan 2012). Brightest white areas show the highest reflectivity (least absorption) of solar energy, while darkest blue areas show the greatest absorption.]] In spite of the enormous transfers of energy into and from the Earth, it maintains a relatively constant temperature because, as a whole, there is little net gain or loss: Earth emits via atmospheric and terrestrial radiation (shifted to longer electromagnetic wavelengths) to space about the same amount of energy as it receives via [[solar insolation]] (all forms of electromagnetic radiation). '' The main origin of changes in the Earth's energy is from human-induced changes in the composition of the atmosphere, amounting to about 460&nbsp;TW or globally 0.90±0.15 μW/m<sup>2</sup>.<ref name="Trenberth2022" /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name="Trenberth2022">{{cite journal | last1=Trenberth | first1=Kevin E | last2=Cheng | first2=Lijing |date=2022-09-01 |title=A perspective on climate change from Earth's energy imbalance |journal=Environmental Research: Climate |volume=1 |issue=1 |page=013001 |doi=10.1088/2752-5295/ac6f74 |issn=2752-5295 |doi-access=free}} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> <ref name=Allen2018>Allen, M.R., O.P. Dube, W. Solecki, F. Aragón-Durand, W. Cramer, S. Humphreys, M. Kainuma, J. Kala, N. Mahowald, Y. Mulugetta, R. Perez, M.Wairiu, and K. Zickfeld, 2018: [https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2022/06/SR15_Chapter_1_HR.pdf Chapter 1: Framing and Context]. In: [https://www.ipcc.ch/sr15/ Global Warming of 1.5°C. An IPCC Special Report on the impacts of global warming of 1.5°C above pre-industrial levels and related global greenhouse gas emission pathways, in the context of strengthening the global response to the threat of climate change, sustainable development, and efforts to eradicate poverty] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, H.-O. Pörtner, D. Roberts, J. Skea, P.R. Shukla, A. Pirani, W. Moufouma-Okia, C. Péan, R. Pidcock, S. Connors, J.B.R. Matthews, Y. Chen, X. Zhou, M.I. Gomis, E. Lonnoy, T. Maycock, M. Tignor, and T. Waterfield (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, UK and New York, NY, USA, pp. 49–92. https://doi.org/10.1017/9781009157940.003.</ref> <ref name="IPCC AR6 glossary" >IPCC, 2021: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_AnnexVII.pdf Annex VII: Glossary] [Matthews, J.B.R., V. Möller, R. van Diemen, J.S. Fuglestvedt, V. Masson-Delmotte, C.  Méndez, S. Semenov, A. Reisinger (eds.)]. In [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/ Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA, pp. 2215–2256, doi:10.1017/<wbr>97810091578<wbr>96.022.</ref> <ref name="WEB-NASA-EnergyBalance">{{lua idirlín | url = https://earthobservatory.nasa.gov/features/EnergyBalance | teideal = Climate and Earth's Energy Budget | dáta = 2009-01-14 | work = earthobservatory.nasa.gov | teanga = en | dátarochtana = 2019-08-05}}</ref> <ref name=JOC20161015>{{cite journal | title=Insights into Earth's Energy Imbalance from Multiple Sources | first1=Kevin E. | last1=Trenberth| first2=John T. | last2=Fasullo| last3=von Shuckmann| first3=Karina |last4=Cheng |first4=LiJing| journal=Journal of Climate | date=2016 | volume=29 | issue=20 | pages=7495–7505 | doi=10.1175/JCLI-D-16-0339.1 |bibcode=2016JCli...29.7495T |osti=1537015 |s2cid=51994089 | url=https://www.osti.gov/biblio/1537015}}</ref> <ref name=EarthSysSciData_20230417>{{cite journal | last1=von Schuckmann | first1=Karina | last2=Minière | first2=Audrey | last3=Gues | first3=Flora |last4=Cuesta-Valero |first4=Francisco José |last5=Kirchengast |first5=Gottfried |last6=Adusumilli |first6=Susheel |last7=Straneo |first7=Flammetta |last8=Ablain |first8=Michaël |last9=Allen |first9=Richard P. |last10=Barker |first10=Paul M. | display-authors=7 | title=Heat stored in the Earth system 1960-2020: where does the energy go? | journal=Earth System Science Data | date=17 April 2023 | doi=10.5194/essd-15-1675-2023 | doi-access=free | url=https://essd.copernicus.org/articles/15/1675/2023/essd-15-1675-2023.html | volume=15 | issue=4 | page=1675-1709 [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Material was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License] |bibcode=2023ESSD...15.1675V |hdl=20.500.11850/619535 |hdl-access=free}}</ref> <ref name="JOURNAL-Previdi-2013">{{Cite journal | last=Previdi | first=M | display-authors=etal | year=2013 | title=Climate sensitivity in the Anthropocene | journal= Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society|volume=139 | issue=674 | pages=1121–1131 |bibcode=2013QJRMS.139.1121P | doi=10.1002/qj.2165 |s2cid=17224800}}</ref> }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ r2y433ej84mkv1gvjwyqm1ium8l8huu 1329266 1329261 2026-10-05T17:49:45Z Marcas.oduinn 33120 1329266 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == ••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir * [[Téamh domhanda]] '' Global warming * [[Aeráid]] '' Climate * [[Tonn teasa]] '' Heat wave * [[Falscaí]] '' Wild fire * [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation * [[Eostatacht]] '' Eustacy * [[:Catagóir:Téamh domhanda]] ** [[:Catagóir:Athrú aeráide]] * [[:Catagóir:Fuinneamh]] ** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]] *** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]] **** [[:Catagóir:Cumhacht gréine]] **** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]] **** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]] {| class= wikitable |+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s) ! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht |- | Grian | [[Grianfhuinneamh]] | [[Grianchumhacht]] |- | Gaoth | [[Fuinneamh gaoithe]] | [[Cumhacht ghaoithe]] |- | Uisce | [[Fuinneamh hiodrálach]] | [[Hidrileictreachas]] |- | Geo | [[Fuinneamh geoiteirmeach]] | [[Cumhacht gheoiteirmeach]] |- | Bith | [[Bithbhreosla]] | [[]] |- | Tonn | [[Fuinneamh tonnta]] | [[Cumhacht tonnta]] |} == Ábhair == === Cúiseanna === * [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]] # [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]] #* [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]], [[Lorg carbóin]], [[Poitéinseal téimh dhomhanda]] # ''[[:en:Earth's energy budget|Earth's energy budget]]'' - [[Buiséad fuinnimh an Domhain]] #* [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]] # ''[[:en:Effects of climate change|Effects of climate change]]'' - [[Éifeachtaí an athraithe aeráide]] === Aontas Eorpach === * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] &#8658; [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] &#8658; [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]] === Teicneolaíocht agus geilleagar === * ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]] # [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]] # ''[[:en:Wave power|Wave power]]'' - [[Cumhacht tonnta]] # ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]] # ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]] # ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]] # ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]] # ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]] # ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]] # ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]] #* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]] # ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]] # ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]] == Buiséad fuinnimh an Domhain == [[Íomhá:16.8 sunEarth energy imbalancev2.png| mion | upright=1.4 | '' Earth's energy balance and imbalance, showing where the excess energy goes: Outgoing radiation is decreasing owing to increasing [[gás ceaptha teasa]] in the atmosphere, leading to Earth's energy imbalance of about 460 TW.<ref name="Trenberth2022" /> The percentage going into each domain of the [[córas aeráide]] is also indicated.]] '' '''Buiséad fuinnimh an Domhain''' is the balance between the [[fuinneamh]] that [[an Domhan]] receives from the [[an Ghrian]] and the energy the Earth loses back into [[an spás amuigh]]. Smaller energy sources, such as Earth's internal heat, are taken into consideration, but make a tiny contribution compared to solar energy. The energy budget also takes into account how energy moves through the [[córas aeráide]].<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2227}} The Sun heats the equatorial [[An Teochrios]] more than the [[réigiún na bpol]]. Therefore, the amount of [[ionradantas gréine]] received by a certain region is unevenly distributed. As the energy seeks equilibrium across the planet, it drives interactions in Earth's climate system, i.e., Earth's [[hidrisféar|uisce]], [[crióisféar|oighear]], [[Atmaisféar an Domhain|atmaisféar]], [[litisféar|rocky crust]] and all [[bithsféar|living things]].<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2224}} The result is Earth's [[aeráid]]. '' Earth's energy budget depends on many factors, such as atmospheric [[aerasól]], [[gás ceaptha teasa]], surface [[ailbéideacht]], [[scamall]] agus [[úsáid talún]] patterns. When the incoming and outgoing [[flosc fuinnimh]] are in balance, Earth is in [[cothromaíocht radantach]] and the climate system will be ''relatively'' stable. [[Téamh domhanda]] occurs when earth receives more energy than it gives back to space, and [[fuarú domhanda]] takes place when the outgoing energy is greater.<ref name="WEB-NASA-EnergyBalance" /> Multiple types of measurements and observations show a warming imbalance since at least year 1970.<ref name="JOC20161015" /><ref name="EarthSysSciData_20230417" /> The rate of heating from this human-caused event is without precedent.<ref name=Allen2018 />{{rp|54}} The main origin of changes in the Earth's energy is from human-induced changes in the composition of the atmosphere.<ref name="Trenberth2022" /> During 2005 to 2019 the Earth's energy imbalance averaged about 460&nbsp;TW or globally 0.90±0.15 μW/m<sup>2</sup>}}.<ref name="Trenberth2022" /> '' It takes time for any changes in the energy budget to result in any significant changes in the [[teocht dromchla domhanda]]. This is due to the [[táimhe teirmeach]] of the [[cion teasa na n-aigéan|aigéan]], land and cryosphere.<ref name="JOURNAL-Previdi-2013" /> Most [[samhail aeráide]] make accurate calculations of this inertia, energy flows and storage amounts. == Definition '' Earth's energy budget includes the "major energy flows of relevance for the climate system".<ref name="IPCC AR6 glossary" /> These are "the top-of-atmosphere energy budget; the surface energy budget; changes in the global energy inventory and internal flows of energy within the climate system".<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2227}} == Earth's energy flows [[Iona:NPP Ceres Shortwave Radiation.ogv | moon | upright=1.3 | ''Incoming'', top-of-atmosphere (TOA) shortwave flux radiation, shows energy received from the Sun as inferred from [[Clouds and the Earth's Radiant Energy System|CERES]] measurements (26–27 Jan 2012). Brightest white areas show the highest reflectivity (least absorption) of solar energy, while darkest blue areas show the greatest absorption.]] In spite of the enormous transfers of energy into and from the Earth, it maintains a relatively constant temperature because, as a whole, there is little net gain or loss: Earth emits via atmospheric and terrestrial radiation (shifted to longer electromagnetic wavelengths) to space about the same amount of energy as it receives via [[solar insolation]] (all forms of electromagnetic radiation). '' The main origin of changes in the Earth's energy is from human-induced changes in the composition of the atmosphere, amounting to about 460&nbsp;TW or globally 0.90±0.15 μW/m<sup>2</sup>.<ref name="Trenberth2022" /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name="Trenberth2022">{{cite journal | last1=Trenberth | first1=Kevin E | last2=Cheng | first2=Lijing |date=2022-09-01 |title=A perspective on climate change from Earth's energy imbalance |journal=Environmental Research: Climate |volume=1 |issue=1 |page=013001 |doi=10.1088/2752-5295/ac6f74 |issn=2752-5295 |doi-access=free}} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> <ref name=Allen2018>Allen, M.R., O.P. Dube, W. Solecki, F. Aragón-Durand, W. Cramer, S. Humphreys, M. Kainuma, J. Kala, N. Mahowald, Y. Mulugetta, R. Perez, M.Wairiu, and K. Zickfeld, 2018: [https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2022/06/SR15_Chapter_1_HR.pdf Chapter 1: Framing and Context]. In: [https://www.ipcc.ch/sr15/ Global Warming of 1.5°C. An IPCC Special Report on the impacts of global warming of 1.5°C above pre-industrial levels and related global greenhouse gas emission pathways, in the context of strengthening the global response to the threat of climate change, sustainable development, and efforts to eradicate poverty] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, H.-O. Pörtner, D. Roberts, J. Skea, P.R. Shukla, A. Pirani, W. Moufouma-Okia, C. Péan, R. Pidcock, S. Connors, J.B.R. Matthews, Y. Chen, X. Zhou, M.I. Gomis, E. Lonnoy, T. Maycock, M. Tignor, and T. Waterfield (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, UK and New York, NY, USA, pp. 49–92. https://doi.org/10.1017/9781009157940.003.</ref> <ref name="IPCC AR6 glossary" >IPCC, 2021: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_AnnexVII.pdf Annex VII: Glossary] [Matthews, J.B.R., V. Möller, R. van Diemen, J.S. Fuglestvedt, V. Masson-Delmotte, C.  Méndez, S. Semenov, A. Reisinger (eds.)]. In [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/ Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA, pp. 2215–2256, doi:10.1017/<wbr>97810091578<wbr>96.022.</ref> <ref name="WEB-NASA-EnergyBalance">{{lua idirlín | url = https://earthobservatory.nasa.gov/features/EnergyBalance | teideal = Climate and Earth's Energy Budget | dáta = 2009-01-14 | work = earthobservatory.nasa.gov | teanga = en | dátarochtana = 2019-08-05}}</ref> <ref name=JOC20161015>{{cite journal | title=Insights into Earth's Energy Imbalance from Multiple Sources | first1=Kevin E. | last1=Trenberth| first2=John T. | last2=Fasullo| last3=von Shuckmann| first3=Karina |last4=Cheng |first4=LiJing| journal=Journal of Climate | date=2016 | volume=29 | issue=20 | pages=7495–7505 | doi=10.1175/JCLI-D-16-0339.1 |bibcode=2016JCli...29.7495T |osti=1537015 |s2cid=51994089 | url=https://www.osti.gov/biblio/1537015}}</ref> <ref name=EarthSysSciData_20230417>{{cite journal | last1=von Schuckmann | first1=Karina | last2=Minière | first2=Audrey | last3=Gues | first3=Flora | last4=Cuesta-Valero |first4=Francisco José | last5=Kirchengast | first5=Gottfried | last6=Adusumilli | first6=Susheel | last7=Straneo | first7=Flammetta | last8=Ablain | first8=Michaël | last9=Allen | first9=Richard P. | last10=Barker | first10=Paul M. | display-authors=7 | title=Heat stored in the Earth system 1960-2020: where does the energy go? | journal=Earth System Science Data | date=17 April 2023 | doi=10.5194/essd-15-1675-2023 | doi-access=free | url=https://essd.copernicus.org/articles/15/1675/2023/essd-15-1675-2023.html | volume=15 | issue=4 | page=1675-1709 [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Material was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License] |bibcode=2023ESSD...15.1675V |hdl=20.500.11850/619535 |hdl-access=free}}</ref> <ref name="JOURNAL-Previdi-2013">{{Cite journal | last=Previdi | first=M | display-authors=etal | year=2013 | title=Climate sensitivity in the Anthropocene | journal= Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society|volume=139 | issue=674 | pages=1121–1131 | bibcode=2013QJRMS.139.1121P | doi=10.1002/qj.2165 | s2cid=17224800}}</ref> }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ i3jo0k2v0o0mkx3hp415nhnv0mvsmfk 1329275 1329266 2026-10-05T21:28:18Z Marcas.oduinn 33120 /* Buiséad fuinnimh an Domhain */ 1329275 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == ••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir * [[Téamh domhanda]] '' Global warming * [[Aeráid]] '' Climate * [[Tonn teasa]] '' Heat wave * [[Falscaí]] '' Wild fire * [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation * [[Eostatacht]] '' Eustacy * [[:Catagóir:Téamh domhanda]] ** [[:Catagóir:Athrú aeráide]] * [[:Catagóir:Fuinneamh]] ** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]] *** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]] **** [[:Catagóir:Cumhacht gréine]] **** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]] **** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]] {| class= wikitable |+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s) ! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht |- | Grian | [[Grianfhuinneamh]] | [[Grianchumhacht]] |- | Gaoth | [[Fuinneamh gaoithe]] | [[Cumhacht ghaoithe]] |- | Uisce | [[Fuinneamh hiodrálach]] | [[Hidrileictreachas]] |- | Geo | [[Fuinneamh geoiteirmeach]] | [[Cumhacht gheoiteirmeach]] |- | Bith | [[Bithbhreosla]] | [[]] |- | Tonn | [[Fuinneamh tonnta]] | [[Cumhacht tonnta]] |} == Ábhair == === Cúiseanna === * [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]] # [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]] #* [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]], [[Lorg carbóin]], [[Poitéinseal téimh dhomhanda]] # ''[[:en:Earth's energy budget|Earth's energy budget]]'' - [[Buiséad fuinnimh an Domhain]] #* [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]] # ''[[:en:Effects of climate change|Effects of climate change]]'' - [[Éifeachtaí an athraithe aeráide]] === Aontas Eorpach === * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] &#8658; [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] &#8658; [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]] === Teicneolaíocht agus geilleagar === * ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]] # [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]] # ''[[:en:Wave power|Wave power]]'' - [[Cumhacht tonnta]] # ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]] # ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]] # ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]] # ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]] # ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]] # ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]] # ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]] #* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]] # ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]] # ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]] == Buiséad fuinnimh an Domhain == [[Íomhá:16.8 sunEarth energy imbalancev2.png| mion | upright=1.4 | '' Earth's energy balance and imbalance, showing where the excess energy goes: Outgoing radiation is decreasing owing to increasing [[gás ceaptha teasa]] in the atmosphere, leading to Earth's energy imbalance of about 460 TW.<ref name="Trenberth2022" /> The percentage going into each domain of the [[córas aeráide]] is also indicated.]] '' '''Buiséad fuinnimh an Domhain''' is the balance between the [[fuinneamh]] that [[an Domhan]] receives from the [[an Ghrian]] and the energy the Earth loses back into [[an spás amuigh]]. Smaller energy sources, such as Earth's internal heat, are taken into consideration, but make a tiny contribution compared to solar energy. The energy budget also takes into account how energy moves through the [[córas aeráide]].<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2227}} The Sun heats the equatorial [[An Teochrios]] more than the [[réigiún na bpol]]. Therefore, the amount of [[ionradantas gréine]] received by a certain region is unevenly distributed. As the energy seeks equilibrium across the planet, it drives interactions in Earth's climate system, i.e., Earth's [[hidrisféar|uisce]], [[crióisféar|oighear]], [[Atmaisféar an Domhain|atmaisféar]], [[litisféar|rocky crust]] and all [[bithsféar|living things]].<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2224}} The result is Earth's [[aeráid]]. '' Earth's energy budget depends on many factors, such as atmospheric [[aerasól]], [[gás ceaptha teasa]], surface [[ailbéideacht]], [[scamall]] agus [[úsáid talún]] patterns. When the incoming and outgoing [[flosc fuinnimh]] are in balance, Earth is in [[cothromaíocht radantach]] and the climate system will be ''relatively'' stable. [[Téamh domhanda]] occurs when earth receives more energy than it gives back to space, and [[fuarú domhanda]] takes place when the outgoing energy is greater.<ref name="WEB-NASA-EnergyBalance" /> '' Multiple types of measurements and observations show a warming imbalance since at least year 1970.<ref name="JOC20161015" /><ref name="EarthSysSciData_20230417" /> The rate of heating from this human-caused event is without precedent.<ref name=Allen2018 />{{rp|54}} Is iad athruithe ar chomhdhéanamh an atmaisféir de bharr gníomhaíocht an duine atá ina bpríomhfhoinse na n-athruithe ar fhuinneamh an Domhain.<ref name="Trenberth2022" /> During 2005 to 2019, the Earth's energy imbalance averaged about 460 TW or globally 0.90±0.15 μW/m<sup>2</sup>}}.<ref name="Trenberth2022" /> '' It takes time for any changes in the energy budget to result in any significant changes in the [[teocht dromchla domhanda]]. This is due to the [[táimhe teirmeach]] of the [[cion teasa na n-aigéan|aigéan]], land and cryosphere.<ref name="JOURNAL-Previdi-2013" /> Most [[samhail aeráide]] make accurate calculations of this inertia, energy flows and storage amounts. == Definition '' Earth's energy budget includes the "major energy flows of relevance for the climate system".<ref name="IPCC AR6 glossary" /> These are "the top-of-atmosphere energy budget; the surface energy budget; changes in the global energy inventory and internal flows of energy within the climate system".<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2227}} == Earth's energy flows [[Iona:NPP Ceres Shortwave Radiation.ogv | moon | upright=1.3 | ''Incoming'', top-of-atmosphere (TOA) shortwave flux radiation, shows energy received from the Sun as inferred from [[Clouds and the Earth's Radiant Energy System|CERES]] measurements (26–27 Jan 2012). Brightest white areas show the highest reflectivity (least absorption) of solar energy, while darkest blue areas show the greatest absorption.]] In spite of the enormous transfers of energy into and from the Earth, it maintains a relatively constant temperature because, as a whole, there is little net gain or loss: Earth emits via atmospheric and terrestrial radiation (shifted to longer electromagnetic wavelengths) to space about the same amount of energy as it receives via [[solar insolation]] (all forms of electromagnetic radiation). '' The main origin of changes in the Earth's energy is from human-induced changes in the composition of the atmosphere, amounting to about 460&nbsp;TW or globally 0.90±0.15 μW/m<sup>2</sup>.<ref name="Trenberth2022" /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name="Trenberth2022">{{cite journal | last1=Trenberth | first1=Kevin E | last2=Cheng | first2=Lijing |date=2022-09-01 |title=A perspective on climate change from Earth's energy imbalance |journal=Environmental Research: Climate |volume=1 |issue=1 |page=013001 |doi=10.1088/2752-5295/ac6f74 |issn=2752-5295 |doi-access=free}} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> <ref name=Allen2018>Allen, M.R., O.P. Dube, W. Solecki, F. Aragón-Durand, W. Cramer, S. Humphreys, M. Kainuma, J. Kala, N. Mahowald, Y. Mulugetta, R. Perez, M.Wairiu, and K. Zickfeld, 2018: [https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2022/06/SR15_Chapter_1_HR.pdf Chapter 1: Framing and Context]. In: [https://www.ipcc.ch/sr15/ Global Warming of 1.5°C. An IPCC Special Report on the impacts of global warming of 1.5°C above pre-industrial levels and related global greenhouse gas emission pathways, in the context of strengthening the global response to the threat of climate change, sustainable development, and efforts to eradicate poverty] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, H.-O. Pörtner, D. Roberts, J. Skea, P.R. Shukla, A. Pirani, W. Moufouma-Okia, C. Péan, R. Pidcock, S. Connors, J.B.R. Matthews, Y. Chen, X. Zhou, M.I. Gomis, E. Lonnoy, T. Maycock, M. Tignor, and T. Waterfield (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, UK and New York, NY, USA, pp. 49–92. https://doi.org/10.1017/9781009157940.003.</ref> <ref name="IPCC AR6 glossary" >IPCC, 2021: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_AnnexVII.pdf Annex VII: Glossary] [Matthews, J.B.R., V. Möller, R. van Diemen, J.S. Fuglestvedt, V. Masson-Delmotte, C.  Méndez, S. Semenov, A. Reisinger (eds.)]. In [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/ Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA, pp. 2215–2256, doi:10.1017/<wbr>97810091578<wbr>96.022.</ref> <ref name="WEB-NASA-EnergyBalance">{{lua idirlín | url = https://earthobservatory.nasa.gov/features/EnergyBalance | teideal = Climate and Earth's Energy Budget | dáta = 2009-01-14 | work = earthobservatory.nasa.gov | teanga = en | dátarochtana = 2019-08-05}}</ref> <ref name=JOC20161015>{{cite journal | title=Insights into Earth's Energy Imbalance from Multiple Sources | first1=Kevin E. | last1=Trenberth| first2=John T. | last2=Fasullo| last3=von Shuckmann| first3=Karina |last4=Cheng |first4=LiJing| journal=Journal of Climate | date=2016 | volume=29 | issue=20 | pages=7495–7505 | doi=10.1175/JCLI-D-16-0339.1 |bibcode=2016JCli...29.7495T |osti=1537015 |s2cid=51994089 | url=https://www.osti.gov/biblio/1537015}}</ref> <ref name=EarthSysSciData_20230417>{{cite journal | last1=von Schuckmann | first1=Karina | last2=Minière | first2=Audrey | last3=Gues | first3=Flora | last4=Cuesta-Valero |first4=Francisco José | last5=Kirchengast | first5=Gottfried | last6=Adusumilli | first6=Susheel | last7=Straneo | first7=Flammetta | last8=Ablain | first8=Michaël | last9=Allen | first9=Richard P. | last10=Barker | first10=Paul M. | display-authors=7 | title=Heat stored in the Earth system 1960-2020: where does the energy go? | journal=Earth System Science Data | date=17 April 2023 | doi=10.5194/essd-15-1675-2023 | doi-access=free | url=https://essd.copernicus.org/articles/15/1675/2023/essd-15-1675-2023.html | volume=15 | issue=4 | page=1675-1709 [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Material was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License] |bibcode=2023ESSD...15.1675V |hdl=20.500.11850/619535 |hdl-access=free}}</ref> <ref name="JOURNAL-Previdi-2013">{{Cite journal | last=Previdi | first=M | display-authors=etal | year=2013 | title=Climate sensitivity in the Anthropocene | journal= Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society|volume=139 | issue=674 | pages=1121–1131 | bibcode=2013QJRMS.139.1121P | doi=10.1002/qj.2165 | s2cid=17224800}}</ref> }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ t171bcbb9knn0wvhw7kkxymmuvcviwh 1329276 1329275 2026-10-05T21:36:48Z Marcas.oduinn 33120 /* Buiséad fuinnimh an Domhain */ 1329276 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == ••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir * [[Téamh domhanda]] '' Global warming * [[Aeráid]] '' Climate * [[Tonn teasa]] '' Heat wave * [[Falscaí]] '' Wild fire * [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation * [[Eostatacht]] '' Eustacy * [[:Catagóir:Téamh domhanda]] ** [[:Catagóir:Athrú aeráide]] * [[:Catagóir:Fuinneamh]] ** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]] *** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]] **** [[:Catagóir:Cumhacht gréine]] **** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]] **** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]] {| class= wikitable |+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s) ! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht |- | Grian | [[Grianfhuinneamh]] | [[Grianchumhacht]] |- | Gaoth | [[Fuinneamh gaoithe]] | [[Cumhacht ghaoithe]] |- | Uisce | [[Fuinneamh hiodrálach]] | [[Hidrileictreachas]] |- | Geo | [[Fuinneamh geoiteirmeach]] | [[Cumhacht gheoiteirmeach]] |- | Bith | [[Bithbhreosla]] | [[]] |- | Tonn | [[Fuinneamh tonnta]] | [[Cumhacht tonnta]] |} == Ábhair == === Cúiseanna === * [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]] # [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]] #* [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]], [[Lorg carbóin]], [[Poitéinseal téimh dhomhanda]] # ''[[:en:Earth's energy budget|Earth's energy budget]]'' - [[Buiséad fuinnimh an Domhain]] #* [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]] # ''[[:en:Effects of climate change|Effects of climate change]]'' - [[Éifeachtaí an athraithe aeráide]] === Aontas Eorpach === * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] &#8658; [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] &#8658; [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]] === Teicneolaíocht agus geilleagar === * ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]] # [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]] # ''[[:en:Wave power|Wave power]]'' - [[Cumhacht tonnta]] # ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]] # ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]] # ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]] # ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]] # ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]] # ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]] # ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]] #* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]] # ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]] # ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]] == Buiséad fuinnimh an Domhain == [[Íomhá:16.8 sunEarth energy imbalancev2.png| mion | upright=1.4 | '' Earth's energy balance and imbalance, showing where the excess energy goes: Outgoing radiation is decreasing owing to increasing [[gás ceaptha teasa]] in the atmosphere, leading to Earth's energy imbalance of about 460 TW.<ref name="Trenberth2022" /> The percentage going into each domain of the [[córas aeráide]] is also indicated.]] '' '''Buiséad fuinnimh an Domhain''' is the balance between the [[fuinneamh]] that [[an Domhan]] receives from the [[an Ghrian]] and the energy the Earth loses back into [[an spás amuigh]]. Smaller energy sources, such as Earth's internal heat, are taken into consideration, but make a tiny contribution compared to solar energy. The energy budget also takes into account how energy moves through the [[córas aeráide]].<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2227}} The Sun heats the equatorial [[An Teochrios]] more than the [[réigiún na bpol]]. Therefore, the amount of [[ionradantas gréine]] received by a certain region is unevenly distributed. As the energy seeks equilibrium across the planet, it drives interactions in Earth's climate system, i.e., Earth's [[hidrisféar|uisce]], [[crióisféar|oighear]], [[Atmaisféar an Domhain|atmaisféar]], [[litisféar|rocky crust]] and all [[bithsféar|living things]].<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2224}} The result is Earth's [[aeráid]]. '' Earth's energy budget depends on many factors, such as atmospheric [[aerasól]], [[gás ceaptha teasa]], surface [[ailbéideacht]], [[scamall]] agus [[úsáid talún]] patterns. When the incoming and outgoing [[flosc fuinnimh]] are in balance, Earth is in [[cothromaíocht radantach]] and the climate system will be ''relatively'' stable. [[Téamh domhanda]] occurs when earth receives more energy than it gives back to space, and [[fuarú domhanda]] takes place when the outgoing energy is greater.<ref name="WEB-NASA-EnergyBalance" /> '' Multiple types of measurements and observations show a warming imbalance since at least year 1970.<ref name="JOC20161015" /><ref name="EarthSysSciData_20230417" /> The rate of heating from this human-caused event is without precedent.<ref name=Allen2018 />{{rp|54}} Is iad athruithe ar chomhdhéanamh an atmaisféir de bharr gníomhaíocht an duine atá ina bpríomhfhoinse na n-athruithe ar fhuinneamh an Domhain.<ref name="Trenberth2022" /> During 2005 to 2019, the Earth's energy imbalance averaged about 460 TW or globally 0.90±0.15 μW/m<sup>2</sup>}}.<ref name="Trenberth2022" /> '' It takes time for any changes in the energy budget to result in any significant changes in the [[teocht dromchla domhanda]]. This is due to the [[táimhe teirmeach]] of the [[cion teasa na n-aigéan|aigéan]], land and cryosphere.<ref name="JOURNAL-Previdi-2013" /> Most [[samhail aeráide]] make accurate calculations of this inertia, energy flows and storage amounts. == Definition '' Earth's energy budget includes the "major energy flows of relevance for the climate system".<ref name="IPCC AR6 glossary" /> These are "the top-of-atmosphere energy budget; the surface energy budget; changes in the global energy inventory and internal flows of energy within the climate system".<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2227}} == Earth's energy flows [[Íomhá:NPP Ceres Shortwave Radiation.ogv | mion | upright=1.3 | ''Incoming'', top-of-atmosphere (TOA) shortwave flux radiation, shows energy received from the Sun as inferred from [[Clouds and the Earth's Radiant Energy System|CERES]] measurements (26–27 Jan 2012). Brightest white areas show the highest reflectivity (least absorption) of solar energy, while darkest blue areas show the greatest absorption.]] '' In spite of the enormous transfers of energy into and from the Earth, it maintains a relatively constant temperature because, as a whole, there is little net gain or loss: Earth emits via atmospheric and terrestrial radiation (shifted to longer electromagnetic wavelengths) to space about the same amount of energy as it receives via [[solar insolation]] (all forms of electromagnetic radiation). '' The main origin of changes in the Earth's energy is from human-induced changes in the composition of the atmosphere, amounting to about 460&nbsp;TW or globally 0.90±0.15 μW/m<sup>2</sup>.<ref name="Trenberth2022" /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name="Trenberth2022">{{cite journal | last1=Trenberth | first1=Kevin E | last2=Cheng | first2=Lijing |date=2022-09-01 |title=A perspective on climate change from Earth's energy imbalance |journal=Environmental Research: Climate |volume=1 |issue=1 |page=013001 |doi=10.1088/2752-5295/ac6f74 |issn=2752-5295 |doi-access=free}} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> <ref name=Allen2018>Allen, M.R., O.P. Dube, W. Solecki, F. Aragón-Durand, W. Cramer, S. Humphreys, M. Kainuma, J. Kala, N. Mahowald, Y. Mulugetta, R. Perez, M.Wairiu, and K. Zickfeld, 2018: [https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2022/06/SR15_Chapter_1_HR.pdf Chapter 1: Framing and Context]. In: [https://www.ipcc.ch/sr15/ Global Warming of 1.5°C. An IPCC Special Report on the impacts of global warming of 1.5°C above pre-industrial levels and related global greenhouse gas emission pathways, in the context of strengthening the global response to the threat of climate change, sustainable development, and efforts to eradicate poverty] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, H.-O. Pörtner, D. Roberts, J. Skea, P.R. Shukla, A. Pirani, W. Moufouma-Okia, C. Péan, R. Pidcock, S. Connors, J.B.R. Matthews, Y. Chen, X. Zhou, M.I. Gomis, E. Lonnoy, T. Maycock, M. Tignor, and T. Waterfield (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, UK and New York, NY, USA, pp. 49–92. https://doi.org/10.1017/9781009157940.003.</ref> <ref name="IPCC AR6 glossary" >IPCC, 2021: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_AnnexVII.pdf Annex VII: Glossary] [Matthews, J.B.R., V. Möller, R. van Diemen, J.S. Fuglestvedt, V. Masson-Delmotte, C.  Méndez, S. Semenov, A. Reisinger (eds.)]. In [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/ Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA, pp. 2215–2256, doi:10.1017/<wbr>97810091578<wbr>96.022.</ref> <ref name="WEB-NASA-EnergyBalance">{{lua idirlín | url = https://earthobservatory.nasa.gov/features/EnergyBalance | teideal = Climate and Earth's Energy Budget | dáta = 2009-01-14 | work = earthobservatory.nasa.gov | teanga = en | dátarochtana = 2019-08-05}}</ref> <ref name=JOC20161015>{{cite journal | title=Insights into Earth's Energy Imbalance from Multiple Sources | first1=Kevin E. | last1=Trenberth| first2=John T. | last2=Fasullo| last3=von Shuckmann| first3=Karina |last4=Cheng |first4=LiJing| journal=Journal of Climate | date=2016 | volume=29 | issue=20 | pages=7495–7505 | doi=10.1175/JCLI-D-16-0339.1 |bibcode=2016JCli...29.7495T |osti=1537015 |s2cid=51994089 | url=https://www.osti.gov/biblio/1537015}}</ref> <ref name=EarthSysSciData_20230417>{{cite journal | last1=von Schuckmann | first1=Karina | last2=Minière | first2=Audrey | last3=Gues | first3=Flora | last4=Cuesta-Valero |first4=Francisco José | last5=Kirchengast | first5=Gottfried | last6=Adusumilli | first6=Susheel | last7=Straneo | first7=Flammetta | last8=Ablain | first8=Michaël | last9=Allen | first9=Richard P. | last10=Barker | first10=Paul M. | display-authors=7 | title=Heat stored in the Earth system 1960-2020: where does the energy go? | journal=Earth System Science Data | date=17 April 2023 | doi=10.5194/essd-15-1675-2023 | doi-access=free | url=https://essd.copernicus.org/articles/15/1675/2023/essd-15-1675-2023.html | volume=15 | issue=4 | page=1675-1709 [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Material was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License] |bibcode=2023ESSD...15.1675V |hdl=20.500.11850/619535 |hdl-access=free}}</ref> <ref name="JOURNAL-Previdi-2013">{{Cite journal | last=Previdi | first=M | display-authors=etal | year=2013 | title=Climate sensitivity in the Anthropocene | journal= Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society|volume=139 | issue=674 | pages=1121–1131 | bibcode=2013QJRMS.139.1121P | doi=10.1002/qj.2165 | s2cid=17224800}}</ref> }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ cc6rb8urhhuas9gcb5uiut508lk3xbg 1329281 1329276 2026-10-05T21:49:20Z Marcas.oduinn 33120 /* Buiséad fuinnimh an Domhain */ 1329281 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == ••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir * [[Téamh domhanda]] '' Global warming * [[Aeráid]] '' Climate * [[Tonn teasa]] '' Heat wave * [[Falscaí]] '' Wild fire * [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation * [[Eostatacht]] '' Eustacy * [[:Catagóir:Téamh domhanda]] ** [[:Catagóir:Athrú aeráide]] * [[:Catagóir:Fuinneamh]] ** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]] *** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]] **** [[:Catagóir:Cumhacht gréine]] **** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]] **** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]] {| class= wikitable |+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s) ! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht |- | Grian | [[Grianfhuinneamh]] | [[Grianchumhacht]] |- | Gaoth | [[Fuinneamh gaoithe]] | [[Cumhacht ghaoithe]] |- | Uisce | [[Fuinneamh hiodrálach]] | [[Hidrileictreachas]] |- | Geo | [[Fuinneamh geoiteirmeach]] | [[Cumhacht gheoiteirmeach]] |- | Bith | [[Bithbhreosla]] | [[]] |- | Tonn | [[Fuinneamh tonnta]] | [[Cumhacht tonnta]] |} == Ábhair == === Cúiseanna === * [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]] # [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]] #* [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]], [[Lorg carbóin]], [[Poitéinseal téimh dhomhanda]] # ''[[:en:Earth's energy budget|Earth's energy budget]]'' - [[Buiséad fuinnimh an Domhain]] #* [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]] # ''[[:en:Effects of climate change|Effects of climate change]]'' - [[Éifeachtaí an athraithe aeráide]] === Aontas Eorpach === * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] &#8658; [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] &#8658; [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]] === Teicneolaíocht agus geilleagar === * ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]] # [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]] # ''[[:en:Wave power|Wave power]]'' - [[Cumhacht tonnta]] # ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]] # ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]] # ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]] # ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]] # ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]] # ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]] # ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]] #* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]] # ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]] # ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]] == Buiséad fuinnimh an Domhain == [[Íomhá:16.8 sunEarth energy imbalancev2.png| mion | upright=1.4 | '' Earth's energy balance and imbalance, showing where the excess energy goes: Outgoing radiation is decreasing owing to increasing [[gás ceaptha teasa]] in the atmosphere, leading to Earth's energy imbalance of about 460 TW.<ref name="Trenberth2022" /> The percentage going into each domain of the [[córas aeráide]] is also indicated.]] '' '''Buiséad fuinnimh an Domhain''' is the balance between the [[fuinneamh]] that [[an Domhan]] receives from the [[an Ghrian]] and the energy the Earth loses back into [[an spás amuigh]]. Smaller energy sources, such as Earth's internal heat, are taken into consideration, but make a tiny contribution compared to solar energy. The energy budget also takes into account how energy moves through the [[córas aeráide]].<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2227}} The Sun heats the equatorial [[An Teochrios]] more than the [[réigiún na bpol]]. Therefore, the amount of [[ionradantas gréine]] received by a certain region is unevenly distributed. As the energy seeks equilibrium across the planet, it drives interactions in Earth's climate system, i.e., Earth's [[hidrisféar|uisce]], [[crióisféar|oighear]], [[Atmaisféar an Domhain|atmaisféar]], [[litisféar|rocky crust]] and all [[bithsféar|living things]].<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2224}} The result is Earth's [[aeráid]]. '' Earth's energy budget depends on many factors, such as atmospheric [[aerasól]], [[gás ceaptha teasa]], surface [[ailbéideacht]], [[scamall]] agus [[úsáid talún]] patterns. When the incoming and outgoing [[flosc fuinnimh]] are in balance, Earth is in [[cothromaíocht radantach]] and the climate system will be ''relatively'' stable. [[Téamh domhanda]] occurs when earth receives more energy than it gives back to space, and [[fuarú domhanda]] takes place when the outgoing energy is greater.<ref name="WEB-NASA-EnergyBalance" /> '' Multiple types of measurements and observations show a warming imbalance since at least year 1970.<ref name="JOC20161015" /><ref name="EarthSysSciData_20230417" /> The rate of heating from this human-caused event is without precedent.<ref name=Allen2018 />{{rp|54}} Is iad athruithe ar chomhdhéanamh an atmaisféir de bharr gníomhaíocht an duine atá ina bpríomhfhoinse na n-athruithe ar fhuinneamh an Domhain.<ref name="Trenberth2022" /> During 2005 to 2019, the Earth's energy imbalance averaged about 460 TW or globally 0.90±0.15 μW/m<sup>2</sup>}}.<ref name="Trenberth2022" /> '' It takes time for any changes in the energy budget to result in any significant changes in the [[teocht dromchla domhanda]]. This is due to the [[táimhe teirmeach]] of the [[cion teasa na n-aigéan|aigéan]], land and cryosphere.<ref name="JOURNAL-Previdi-2013" /> Most [[samhail aeráide]] make accurate calculations of this inertia, energy flows and storage amounts. == Definition '' Earth's energy budget includes the "major energy flows of relevance for the climate system".<ref name="IPCC AR6 glossary" /> These are "the top-of-atmosphere energy budget; the surface energy budget; changes in the global energy inventory and internal flows of energy within the climate system".<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2227}} == Earth's energy flows [[Íomhá:NPP Ceres Shortwave Radiation.ogv | mion | upright=1.3 | ''Incoming'', top-of-atmosphere (TOA) shortwave flux radiation, shows energy received from the Sun as inferred from [[Clouds and the Earth's Radiant Energy System|CERES]] measurements (26–27 Jan 2012). Brightest white areas show the highest reflectivity (least absorption) of solar energy, while darkest blue areas show the greatest absorption.]] '' In spite of the enormous transfers of energy into and from the Earth, it maintains a relatively constant temperature because, as a whole, there is little net gain or loss: Earth emits via atmospheric and terrestrial radiation (shifted to longer electromagnetic wavelengths) to space about the same amount of energy as it receives via [[solar insolation]] (all forms of electromagnetic radiation). '' The main origin of changes in the Earth's energy is from human-induced changes in the composition of the atmosphere, amounting to about 460&nbsp;TW or globally 0.90±0.15 μW/m<sup>2</sup>.<ref name="Trenberth2022" /> [[File:Earth_heat_balance_Sankey_diagram.svg|thumb|upright=1.3|A [[Sankey diagram]] illustrating a balanced example of Earth's energy budget. Line thickness is linearly proportional to relative amount of energy.<ref name="BOOK-Sharma-2008" />] == Budget analysis '' In simplest terms, Earth's energy budget is balanced when the incoming flow equals the outgoing flow. Since a portion of incoming energy is directly reflected, the balance can also be stated as absorbed incoming solar (shortwave) radiation equal to outgoing longwave radiation: : <math> ASR = OLR.</math> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name="Trenberth2022">{{cite journal | last1=Trenberth | first1=Kevin E | last2=Cheng | first2=Lijing |date=2022-09-01 |title=A perspective on climate change from Earth's energy imbalance |journal=Environmental Research: Climate |volume=1 |issue=1 |page=013001 |doi=10.1088/2752-5295/ac6f74 |issn=2752-5295 |doi-access=free}} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> <ref name=Allen2018>Allen, M.R., O.P. Dube, W. Solecki, F. Aragón-Durand, W. Cramer, S. Humphreys, M. Kainuma, J. Kala, N. Mahowald, Y. Mulugetta, R. Perez, M.Wairiu, and K. Zickfeld, 2018: [https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2022/06/SR15_Chapter_1_HR.pdf Chapter 1: Framing and Context]. In: [https://www.ipcc.ch/sr15/ Global Warming of 1.5°C. An IPCC Special Report on the impacts of global warming of 1.5°C above pre-industrial levels and related global greenhouse gas emission pathways, in the context of strengthening the global response to the threat of climate change, sustainable development, and efforts to eradicate poverty] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, H.-O. Pörtner, D. Roberts, J. Skea, P.R. Shukla, A. Pirani, W. Moufouma-Okia, C. Péan, R. Pidcock, S. Connors, J.B.R. Matthews, Y. Chen, X. Zhou, M.I. Gomis, E. Lonnoy, T. Maycock, M. Tignor, and T. Waterfield (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, UK and New York, NY, USA, pp. 49–92. https://doi.org/10.1017/9781009157940.003.</ref> <ref name="IPCC AR6 glossary" >IPCC, 2021: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_AnnexVII.pdf Annex VII: Glossary] [Matthews, J.B.R., V. Möller, R. van Diemen, J.S. Fuglestvedt, V. Masson-Delmotte, C.  Méndez, S. Semenov, A. Reisinger (eds.)]. In [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/ Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA, pp. 2215–2256, doi:10.1017/<wbr>97810091578<wbr>96.022.</ref> <ref name="WEB-NASA-EnergyBalance">{{lua idirlín | url = https://earthobservatory.nasa.gov/features/EnergyBalance | teideal = Climate and Earth's Energy Budget | dáta = 2009-01-14 | work = earthobservatory.nasa.gov | teanga = en | dátarochtana = 2019-08-05}}</ref> <ref name=JOC20161015>{{cite journal | title=Insights into Earth's Energy Imbalance from Multiple Sources | first1=Kevin E. | last1=Trenberth| first2=John T. | last2=Fasullo| last3=von Shuckmann| first3=Karina |last4=Cheng |first4=LiJing| journal=Journal of Climate | date=2016 | volume=29 | issue=20 | pages=7495–7505 | doi=10.1175/JCLI-D-16-0339.1 |bibcode=2016JCli...29.7495T |osti=1537015 |s2cid=51994089 | url=https://www.osti.gov/biblio/1537015}}</ref> <ref name=EarthSysSciData_20230417>{{cite journal | last1=von Schuckmann | first1=Karina | last2=Minière | first2=Audrey | last3=Gues | first3=Flora | last4=Cuesta-Valero |first4=Francisco José | last5=Kirchengast | first5=Gottfried | last6=Adusumilli | first6=Susheel | last7=Straneo | first7=Flammetta | last8=Ablain | first8=Michaël | last9=Allen | first9=Richard P. | last10=Barker | first10=Paul M. | display-authors=7 | title=Heat stored in the Earth system 1960-2020: where does the energy go? | journal=Earth System Science Data | date=17 April 2023 | doi=10.5194/essd-15-1675-2023 | doi-access=free | url=https://essd.copernicus.org/articles/15/1675/2023/essd-15-1675-2023.html | volume=15 | issue=4 | page=1675-1709 [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Material was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License] |bibcode=2023ESSD...15.1675V |hdl=20.500.11850/619535 |hdl-access=free}}</ref> <ref name="JOURNAL-Previdi-2013">{{Cite journal | last=Previdi | first=M | display-authors=etal | year=2013 | title=Climate sensitivity in the Anthropocene | journal= Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society|volume=139 | issue=674 | pages=1121–1131 | bibcode=2013QJRMS.139.1121P | doi=10.1002/qj.2165 | s2cid=17224800}}</ref> }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ p3xwxw9sh85szu4dvjohcwjs1tktgd9 1329282 1329281 2026-10-05T21:54:02Z Marcas.oduinn 33120 1329282 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == ••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir * [[Téamh domhanda]] '' Global warming * [[Aeráid]] '' Climate * [[Tonn teasa]] '' Heat wave * [[Falscaí]] '' Wild fire * [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation * [[Eostatacht]] '' Eustacy * [[:Catagóir:Téamh domhanda]] ** [[:Catagóir:Athrú aeráide]] * [[:Catagóir:Fuinneamh]] ** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]] *** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]] **** [[:Catagóir:Cumhacht gréine]] **** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]] **** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]] {| class= wikitable |+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s) ! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht |- | Grian | [[Grianfhuinneamh]] | [[Grianchumhacht]] |- | Gaoth | [[Fuinneamh gaoithe]] | [[Cumhacht ghaoithe]] |- | Uisce | [[Fuinneamh hiodrálach]] | [[Hidrileictreachas]] |- | Geo | [[Fuinneamh geoiteirmeach]] | [[Cumhacht gheoiteirmeach]] |- | Bith | [[Bithbhreosla]] | [[]] |- | Tonn | [[Fuinneamh tonnta]] | [[Cumhacht tonnta]] |} == Ábhair == === Cúiseanna === * [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]] # [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]] #* [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]], [[Lorg carbóin]], [[Poitéinseal téimh dhomhanda]] # ''[[:en:Earth's energy budget|Earth's energy budget]]'' - [[Buiséad fuinnimh an Domhain]] #* [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]] # ''[[:en:Effects of climate change|Effects of climate change]]'' - [[Éifeachtaí an athraithe aeráide]] === Aontas Eorpach === * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] &#8658; [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] &#8658; [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]] === Teicneolaíocht agus geilleagar === * ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]] # [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]] # ''[[:en:Wave power|Wave power]]'' - [[Cumhacht tonnta]] # ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]] # ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]] # ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]] # ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]] # ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]] # ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]] # ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]] #* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]] # ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]] # ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]] == Buiséad fuinnimh an Domhain == [[Íomhá:16.8 sunEarth energy imbalancev2.png| mion | upright=1.4 | '' Earth's energy balance and imbalance, showing where the excess energy goes: Outgoing radiation is decreasing owing to increasing [[gás ceaptha teasa]] in the atmosphere, leading to Earth's energy imbalance of about 460 TW.<ref name="Trenberth2022" /> The percentage going into each domain of the [[córas aeráide]] is also indicated.]] '' '''Buiséad fuinnimh an Domhain''' is the balance between the [[fuinneamh]] that [[an Domhan]] receives from the [[an Ghrian]] and the energy the Earth loses back into [[an spás amuigh]]. Smaller energy sources, such as Earth's internal heat, are taken into consideration, but make a tiny contribution compared to solar energy. The energy budget also takes into account how energy moves through the [[córas aeráide]].<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2227}} The Sun heats the equatorial [[An Teochrios]] more than the [[réigiún na bpol]]. Therefore, the amount of [[ionradantas gréine]] received by a certain region is unevenly distributed. As the energy seeks equilibrium across the planet, it drives interactions in Earth's climate system, i.e., Earth's [[hidrisféar|uisce]], [[crióisféar|oighear]], [[Atmaisféar an Domhain|atmaisféar]], [[litisféar|rocky crust]] and all [[bithsféar|living things]].<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2224}} The result is Earth's [[aeráid]]. '' Earth's energy budget depends on many factors, such as atmospheric [[aerasól]], [[gás ceaptha teasa]], surface [[ailbéideacht]], [[scamall]] agus [[úsáid talún]] patterns. When the incoming and outgoing [[flosc fuinnimh]] are in balance, Earth is in [[cothromaíocht radantach]] and the climate system will be ''relatively'' stable. [[Téamh domhanda]] occurs when earth receives more energy than it gives back to space, and [[fuarú domhanda]] takes place when the outgoing energy is greater.<ref name="WEB-NASA-EnergyBalance" /> '' Multiple types of measurements and observations show a warming imbalance since at least year 1970.<ref name="JOC20161015" /><ref name="EarthSysSciData_20230417" /> The rate of heating from this human-caused event is without precedent.<ref name=Allen2018 />{{rp|54}} Is iad athruithe ar chomhdhéanamh an atmaisféir de bharr gníomhaíocht an duine atá ina bpríomhfhoinse na n-athruithe ar fhuinneamh an Domhain.<ref name="Trenberth2022" /> During 2005 to 2019, the Earth's energy imbalance averaged about 460 TW or globally 0.90±0.15 μW/m<sup>2</sup>}}.<ref name="Trenberth2022" /> '' It takes time for any changes in the energy budget to result in any significant changes in the [[teocht dromchla domhanda]]. This is due to the [[táimhe teirmeach]] of the [[cion teasa na n-aigéan|aigéan]], land and cryosphere.<ref name="JOURNAL-Previdi-2013" /> Most [[samhail aeráide]] make accurate calculations of this inertia, energy flows and storage amounts. == Definition '' Earth's energy budget includes the "major energy flows of relevance for the climate system".<ref name="IPCC AR6 glossary" /> These are "the top-of-atmosphere energy budget; the surface energy budget; changes in the global energy inventory and internal flows of energy within the climate system".<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2227}} == Earth's energy flows [[Íomhá:NPP Ceres Shortwave Radiation.ogv | mion | upright=1.3 | ''Incoming'', top-of-atmosphere (TOA) shortwave flux radiation, shows energy received from the Sun as inferred from [[Clouds and the Earth's Radiant Energy System|CERES]] measurements (26–27 Jan 2012). Brightest white areas show the highest reflectivity (least absorption) of solar energy, while darkest blue areas show the greatest absorption.]] '' In spite of the enormous transfers of energy into and from the Earth, it maintains a relatively constant temperature because, as a whole, there is little net gain or loss: Earth emits via atmospheric and terrestrial radiation (shifted to longer electromagnetic wavelengths) to space about the same amount of energy as it receives via [[solar insolation]] (all forms of electromagnetic radiation). '' The main origin of changes in the Earth's energy is from human-induced changes in the composition of the atmosphere, amounting to about 460&nbsp;TW or globally 0.90±0.15 μW/m<sup>2</sup>.<ref name="Trenberth2022" /> [[File:Earth_heat_balance_Sankey_diagram.svg|thumb|upright=1.3|A [[Sankey diagram]] illustrating a balanced example of Earth's energy budget. Line thickness is linearly proportional to relative amount of energy.<ref name="BOOK-Sharma-2008" />] == Budget analysis '' In simplest terms, Earth's energy budget is balanced when the incoming flow equals the outgoing flow. Since a portion of incoming energy is directly reflected, the balance can also be stated as absorbed incoming solar (shortwave) radiation equal to outgoing longwave radiation: : <math> ASR = OLR.</math> == Earth's energy imbalance (EEI) {{See also|Radiative forcing}} [[Íomhá:The-NASA-Earth's-Energy-Budget-Poster-Radiant-Energy-System-satellite-infrared-radiation-fluxes.jpg| mion |upright=1.3|Earth's energy budget (in W/m<sup>2</sup>) determines the climate. It is the balance of incoming and outgoing [[radiation]] and can be measured by satellites. The [[#Earth's energy imbalance (EEI)|Earth's energy imbalance]] is the "net absorbed" energy amount.<ref name=GeophysResLtrs_20210615/>]] [[Íomhá:2001- Earth's energy imbalance.svg | mion | upright=1.3 | '' Earth's energy imbalance has increased in the 21st century, reaching values twice that of prior estimates from the [[Intergovernmental Panel on Climate Change|IPCC]].<ref name=AGUadvances_20250510/> The ability to observe this imbalance is deteriorating because satellites are being decommissioned. <ref name=AGUadvances_20250510>{{cite journal |last1=Mauritsen |first1=Thorsten |last2=Tsushima |first2=Yoko |last3=Meyssignac |first3=Benoit |last4=Loeb |first4=Normal G. |last5=Hakuba |first5=Maria |display-authors=4 |title=Earth's Energy Imbalance More Than Doubled in Recent Decades |journal=AGU Advances |date=10 May 2025 |volume=6 |page=e2024AV001636. |doi=10.1029/2024AV001636 |publisher=American Geophysical Union |quote=The imbalance is derived from the CERES-EBAF Edition 4.2.1 data set|hdl=21.11116/0000-0011-68B9-8 |hdl-access=free }}.</ref>]] '' The Earth's energy imbalance (EEI) is defined as "the persistent and positive (downward) net top of atmosphere energy flux associated with greenhouse gas forcing of the climate system".<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2227}} == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name="Trenberth2022">{{cite journal | last1=Trenberth | first1=Kevin E | last2=Cheng | first2=Lijing |date=2022-09-01 |title=A perspective on climate change from Earth's energy imbalance |journal=Environmental Research: Climate |volume=1 |issue=1 |page=013001 |doi=10.1088/2752-5295/ac6f74 |issn=2752-5295 |doi-access=free}} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> <ref name=Allen2018>Allen, M.R., O.P. Dube, W. Solecki, F. Aragón-Durand, W. Cramer, S. Humphreys, M. Kainuma, J. Kala, N. Mahowald, Y. Mulugetta, R. Perez, M.Wairiu, and K. Zickfeld, 2018: [https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2022/06/SR15_Chapter_1_HR.pdf Chapter 1: Framing and Context]. In: [https://www.ipcc.ch/sr15/ Global Warming of 1.5°C. An IPCC Special Report on the impacts of global warming of 1.5°C above pre-industrial levels and related global greenhouse gas emission pathways, in the context of strengthening the global response to the threat of climate change, sustainable development, and efforts to eradicate poverty] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, H.-O. Pörtner, D. Roberts, J. Skea, P.R. Shukla, A. Pirani, W. Moufouma-Okia, C. Péan, R. Pidcock, S. Connors, J.B.R. Matthews, Y. Chen, X. Zhou, M.I. Gomis, E. Lonnoy, T. Maycock, M. Tignor, and T. Waterfield (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, UK and New York, NY, USA, pp. 49–92. https://doi.org/10.1017/9781009157940.003.</ref> <ref name="IPCC AR6 glossary" >IPCC, 2021: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_AnnexVII.pdf Annex VII: Glossary] [Matthews, J.B.R., V. Möller, R. van Diemen, J.S. Fuglestvedt, V. Masson-Delmotte, C.  Méndez, S. Semenov, A. Reisinger (eds.)]. In [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/ Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA, pp. 2215–2256, doi:10.1017/<wbr>97810091578<wbr>96.022.</ref> <ref name="WEB-NASA-EnergyBalance">{{lua idirlín | url = https://earthobservatory.nasa.gov/features/EnergyBalance | teideal = Climate and Earth's Energy Budget | dáta = 2009-01-14 | work = earthobservatory.nasa.gov | teanga = en | dátarochtana = 2019-08-05}}</ref> <ref name=JOC20161015>{{cite journal | title=Insights into Earth's Energy Imbalance from Multiple Sources | first1=Kevin E. | last1=Trenberth| first2=John T. | last2=Fasullo| last3=von Shuckmann| first3=Karina |last4=Cheng |first4=LiJing| journal=Journal of Climate | date=2016 | volume=29 | issue=20 | pages=7495–7505 | doi=10.1175/JCLI-D-16-0339.1 |bibcode=2016JCli...29.7495T |osti=1537015 |s2cid=51994089 | url=https://www.osti.gov/biblio/1537015}}</ref> <ref name=EarthSysSciData_20230417>{{cite journal | last1=von Schuckmann | first1=Karina | last2=Minière | first2=Audrey | last3=Gues | first3=Flora | last4=Cuesta-Valero |first4=Francisco José | last5=Kirchengast | first5=Gottfried | last6=Adusumilli | first6=Susheel | last7=Straneo | first7=Flammetta | last8=Ablain | first8=Michaël | last9=Allen | first9=Richard P. | last10=Barker | first10=Paul M. | display-authors=7 | title=Heat stored in the Earth system 1960-2020: where does the energy go? | journal=Earth System Science Data | date=17 April 2023 | doi=10.5194/essd-15-1675-2023 | doi-access=free | url=https://essd.copernicus.org/articles/15/1675/2023/essd-15-1675-2023.html | volume=15 | issue=4 | page=1675-1709 [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Material was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License] |bibcode=2023ESSD...15.1675V |hdl=20.500.11850/619535 |hdl-access=free}}</ref> <ref name="JOURNAL-Previdi-2013">{{Cite journal | last=Previdi | first=M | display-authors=etal | year=2013 | title=Climate sensitivity in the Anthropocene | journal= Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society|volume=139 | issue=674 | pages=1121–1131 | bibcode=2013QJRMS.139.1121P | doi=10.1002/qj.2165 | s2cid=17224800}}</ref> }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ f7v39bm6xpcey9im0oh1s5mb3fpzsr8 1329289 1329282 2026-10-06T08:22:09Z Marcas.oduinn 33120 1329289 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == ••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir * [[Téamh domhanda]] '' Global warming * [[Aeráid]] '' Climate * [[Tonn teasa]] '' Heat wave * [[Falscaí]] '' Wild fire * [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation * [[Eostatacht]] '' Eustacy * [[:Catagóir:Téamh domhanda]] ** [[:Catagóir:Athrú aeráide]] * [[:Catagóir:Fuinneamh]] ** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]] *** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]] **** [[:Catagóir:Cumhacht gréine]] **** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]] **** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]] {| class= wikitable |+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s) ! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht |- | Grian | [[Grianfhuinneamh]] | [[Grianchumhacht]] |- | Gaoth | [[Fuinneamh gaoithe]] | [[Cumhacht ghaoithe]] |- | Uisce | [[Fuinneamh hiodrálach]] | [[Hidrileictreachas]] |- | Geo | [[Fuinneamh geoiteirmeach]] | [[Cumhacht gheoiteirmeach]] |- | Bith | [[Bithbhreosla]] | [[]] |- | Tonn | [[Fuinneamh tonnta]] | [[Cumhacht tonnta]] |} == Ábhair == === Cúiseanna === * [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]] # [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]] #* [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]], [[Lorg carbóin]], [[Poitéinseal téimh dhomhanda]] # ''[[:en:Earth's energy budget|Earth's energy budget]]'' - [[Buiséad fuinnimh an Domhain]] #* [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]] # ''[[:en:Effects of climate change|Effects of climate change]]'' - [[Éifeachtaí an athraithe aeráide]] === Aontas Eorpach === * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] &#8658; [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] &#8658; [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]] === Teicneolaíocht agus geilleagar === * ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]] # [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]] # ''[[:en:Wave power|Wave power]]'' - [[Cumhacht tonnta]] # ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]] # ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]] # ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]] # ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]] # ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]] # ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]] # ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]] #* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]] # ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]] # ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]] == Buiséad fuinnimh an Domhain == [[Íomhá:16.8 sunEarth energy imbalancev2.png| mion | upright=1.4 | '' Earth's energy balance and imbalance, showing where the excess energy goes: Outgoing radiation is decreasing owing to increasing [[gás ceaptha teasa]] in the atmosphere, leading to Earth's energy imbalance of about 460 TW.<ref name="Trenberth2022" /> The percentage going into each domain of the [[córas aeráide]] is also indicated.]] '' '''Buiséad fuinnimh an Domhain''' is the balance between the [[fuinneamh]] that [[an Domhan]] receives from the [[an Ghrian]] and the energy the Earth loses back into [[an spás amuigh]]. Smaller energy sources, such as Earth's internal heat, are taken into consideration, but make a tiny contribution compared to solar energy. The energy budget also takes into account how energy moves through the [[córas aeráide]].<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2227}} The Sun heats the equatorial [[An Teochrios]] more than the [[réigiún na bpol]]. Therefore, the amount of [[ionradantas gréine]] received by a certain region is unevenly distributed. As the energy seeks equilibrium across the planet, it drives interactions in Earth's climate system, i.e., Earth's [[hidrisféar|uisce]], [[crióisféar|oighear]], [[Atmaisféar an Domhain|atmaisféar]], [[litisféar|rocky crust]] and all [[bithsféar|living things]].<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2224}} The result is Earth's [[aeráid]]. '' Earth's energy budget depends on many factors, such as atmospheric [[aerasól]], [[gás ceaptha teasa]], surface [[ailbéideacht]], [[scamall]] agus [[úsáid talún]] patterns. When the incoming and outgoing [[flosc fuinnimh]] are in balance, Earth is in [[cothromaíocht radantach]] and the climate system will be ''relatively'' stable. [[Téamh domhanda]] occurs when earth receives more energy than it gives back to space, and [[fuarú domhanda]] takes place when the outgoing energy is greater.<ref name="WEB-NASA-EnergyBalance" /> '' Multiple types of measurements and observations show a warming imbalance since at least year 1970.<ref name="JOC20161015" /><ref name="EarthSysSciData_20230417" /> The rate of heating from this human-caused event is without precedent.<ref name=Allen2018 />{{rp|54}} Is iad athruithe ar chomhdhéanamh an atmaisféir de bharr gníomhaíocht an duine atá ina bpríomhfhoinse na n-athruithe ar fhuinneamh an Domhain.<ref name="Trenberth2022" /> During 2005 to 2019, the Earth's energy imbalance averaged about 460 TW or globally 0.90±0.15 μW/m<sup>2</sup>.<ref name="Trenberth2022" /> '' It takes time for any changes in the energy budget to result in any significant changes in the [[teocht dromchla domhanda]]. This is due to the [[táimhe teirmeach]] of the [[cion teasa na n-aigéan|aigéan]], land and cryosphere.<ref name="JOURNAL-Previdi-2013" /> Most [[samhail aeráide]] make accurate calculations of this inertia, energy flows and storage amounts. == Definition '' Earth's energy budget includes the "major energy flows of relevance for the climate system".<ref name="IPCC AR6 glossary" /> These are "the top-of-atmosphere energy budget; the surface energy budget; changes in the global energy inventory and internal flows of energy within the climate system".<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2227}} == Earth's energy flows [[Íomhá:NPP Ceres Shortwave Radiation.ogv | mion | upright=1.3 | ''Incoming'', top-of-atmosphere (TOA) shortwave flux radiation, shows energy received from the Sun as inferred from [[Clouds and the Earth's Radiant Energy System|CERES]] measurements (26–27 Jan 2012). Brightest white areas show the highest reflectivity (least absorption) of solar energy, while darkest blue areas show the greatest absorption.]] '' In spite of the enormous transfers of energy into and from the Earth, it maintains a relatively constant temperature because, as a whole, there is little net gain or loss: Earth emits via atmospheric and terrestrial radiation (shifted to longer electromagnetic wavelengths) to space about the same amount of energy as it receives via [[solar insolation]] (all forms of electromagnetic radiation). '' The main origin of changes in the Earth's energy is from human-induced changes in the composition of the atmosphere, amounting to about 460&nbsp;TW or globally 0.90±0.15 μW/m<sup>2</sup>.<ref name="Trenberth2022" /> [[Íomhá:Earth_heat_balance_Sankey_diagram.svg | mion | upright=1.3| ''A [[Sankey diagram]] illustrating a balanced example of Earth's energy budget. Line thickness is linearly proportional to relative amount of energy.<ref name="BOOK-Sharma-2008" />] == Budget analysis '' In simplest terms, Earth's energy budget is balanced when the incoming flow equals the outgoing flow. Since a portion of incoming energy is directly reflected, the balance can also be stated as absorbed incoming solar (shortwave) radiation equal to outgoing longwave radiation: : <math> ASR = OLR.</math> == Earth's energy imbalance (EEI) {{See also|fórsáil radantach}} [[Íomhá:The-NASA-Earth's-Energy-Budget-Poster-Radiant-Energy-System-satellite-infrared-radiation-fluxes.jpg| mion |upright=1.3|Earth's energy budget (in W/m<sup>2</sup>) determines the climate. It is the balance of incoming and outgoing [[radiation]] and can be measured by satellites. The Earth's energy imbalance is the "net absorbed" energy amount.<ref name=GeophysResLtrs_20210615/>]] [[Íomhá:2001- Earth's energy imbalance.svg | mion | upright=1.3 | '' Earth's energy imbalance has increased in the 21st century, reaching values twice that of prior estimates from the [[Intergovernmental Panel on Climate Change|IPCC]]. The ability to observe this imbalance is deteriorating because satellites are being decommissioned.<ref name=AGUadvances_20250510 /> '' The Earth's energy imbalance (EEI) is defined as "the persistent and positive (downward) net top of atmosphere energy flux associated with greenhouse gas forcing of the climate system".<ref name="IPCC AR6 glossary" />{{rp|2227}} == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name="Trenberth2022">{{cite journal | last1=Trenberth | first1=Kevin E | last2=Cheng | first2=Lijing | date=2022-09-01 |title=A perspective on climate change from Earth's energy imbalance | journal=Environmental Research: Climate | volume=1 | issue=1 | page=013001 | doi=10.1088/2752-5295/ac6f74 | issn=2752-5295 | doi-access=free}} [[Íomhá:CC-BY icon.svg | 50px]] Text was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License]</ref> <ref name=Allen2018>Allen, M.R., O.P. Dube, W. Solecki, F. Aragón-Durand, W. Cramer, S. Humphreys, M. Kainuma, J. Kala, N. Mahowald, Y. Mulugetta, R. Perez, M.Wairiu agus K. Zickfeld, 2018: [https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2022/06/SR15_Chapter_1_HR.pdf Chapter 1: Framing and Context]. In: [https://www.ipcc.ch/sr15/ Global Warming of 1.5°C. An IPCC Special Report on the impacts of global warming of 1.5°C above pre-industrial levels and related global greenhouse gas emission pathways, in the context of strengthening the global response to the threat of climate change, sustainable development, and efforts to eradicate poverty] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, H.-O. Pörtner, D. Roberts, J. Skea, P.R. Shukla, A. Pirani, W. Moufouma-Okia, C. Péan, R. Pidcock, S. Connors, J.B.R. Matthews, Y. Chen, X. Zhou, M.I. Gomis, E. Lonnoy, T. Maycock, M. Tignor agus T. Waterfield (eag.)]. Cambridge University Press, Cambridge, UK agus Nua Eabhrac, NY, USA, pp. 49–92. https://doi.org/10.1017/9781009157940.003.</ref> <ref name="IPCC AR6 glossary" >IPCC, 2021: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_AnnexVII.pdf Annex VII: Glossary] [Matthews, J.B.R., V. Möller, R. van Diemen, J.S. Fuglestvedt, V. Masson-Delmotte, C.  Méndez, S. Semenov, A. Reisinger (eag.)]. In [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/ Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA, pp. 2215–2256, doi:10.1017/<wbr>97810091578<wbr>96.022.</ref> <ref name="WEB-NASA-EnergyBalance">{{lua idirlín | url = https://earthobservatory.nasa.gov/features/EnergyBalance | teideal = Climate and Earth's Energy Budget | dáta = 2009-01-14 | work = earthobservatory.nasa.gov | teanga = en | dátarochtana = 2019-08-05}}</ref> <ref name=JOC20161015>{{cite journal | title=Insights into Earth's Energy Imbalance from Multiple Sources | first1=Kevin E. | last1=Trenberth | first2=John T. | last2=Fasullo | last3=von Shuckmann| first3=Karina | last4=Cheng | first4=LiJing | journal=Journal of Climate | date=2016 | volume=29 | issue=20 | pages=7495–7505 | doi=10.1175/JCLI-D-16-0339.1 | bibcode=2016JCli...29.7495T | osti=1537015 | s2cid=51994089 | url=https://www.osti.gov/biblio/1537015}}</ref> <ref name=EarthSysSciData_20230417>{{cite journal | last1=von Schuckmann | first1=Karina | last2=Minière | first2=Audrey | last3=Gues | first3=Flora | last4=Cuesta-Valero | first4=Francisco José | last5=Kirchengast | first5=Gottfried | last6=Adusumilli | first6=Susheel | last7=Straneo | first7=Flammetta | last8=Ablain | first8=Michaël | last9=Allen | first9=Richard P. | last10=Barker | first10=Paul M. | display-authors=7 | title=Heat stored in the Earth system 1960-2020: where does the energy go? | journal=Earth System Science Data | date=17 April 2023 | doi=10.5194/essd-15-1675-2023 | doi-access=free | url=https://essd.copernicus.org/articles/15/1675/2023/essd-15-1675-2023.html | volume=15 | issue=4 | page=1675-1709 [[Íomhá:CC-BY icon.svg | 50px]] Material was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License] | bibcode=2023ESSD...15.1675V | hdl=20.500.11850/619535 | hdl-access=free}}</ref> <ref name="JOURNAL-Previdi-2013">{{Cite journal | last=Previdi | first=M | display-authors=etal | year=2013 | title=Climate sensitivity in the Anthropocene | journal= Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society|volume=139 | issue=674 | pages=1121–1131 | bibcode=2013QJRMS.139.1121P | doi=10.1002/qj.2165 | s2cid=17224800}}</ref> <ref name=AGUadvances_20250510>{{cite journal | last1=Mauritsen | first1=Thorsten | last2=Tsushima | first2=Yoko | last3=Meyssignac | first3=Benoit | last4=Loeb | first4=Normal G. | last5=Hakuba | first5=Maria | display-authors=4 | title=Earth's Energy Imbalance More Than Doubled in Recent Decades | journal=AGU Advances | date=10 May 2025 | volume=6 | page=e2024AV001636 | doi=10.1029/2024AV001636 | publisher=American Geophysical Union | quote=The imbalance is derived from the CERES-EBAF Edition 4.2.1 data set | hdl=21.11116/0000-0011-68B9-8 | hdl-access=free }}.</ref>]] }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ a1zg45whmis3wxdxqacxeci5wuwbxzr Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2017 0 123209 1329306 1311881 2026-10-06T10:39:08Z Conradder 34685 /* Tagairtí */ 1329306 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Toghchán}} Reáchtáladh '''Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann''' ar [[2 Márta]] [[2017]]. Den chéad uair, bhí 90 suíochán ar fad sa chomhthionól (bhí na suíocháin ar fad laghdaithe ó 108 go 90). Toghadh cúigear feisirí tionóil as gach ceann de 18 toghlach ar fud Thuaisceart Éireann (thoghtaí seisear roimh an toghchán seo).<ref name="tur1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gearcheim-stormont-toghchan-is-e-an-toghchan-an-chuid-is-lu-de/|teideal=Ba é an cinneadh faoi dheontas ‘Gaeltachta’ buille maraithe na muice do Stormont agus toghchán ar na bacáin|dáta=2017-01-10|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-02-19}}</ref> Gaireadh an toghchán nuair a d'éirigh [[Martin McGuinness]] as Leas-Chéad Aire ar 9 Eanáir <ref>{{Luaigh foilseachán|title=Martin McGuinness éirithe as mar Leas-Chéad-Aire|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2017/0109/843673-martin-mcguinness-eirithe-as-oifig/|date=2017-01-09|language=ga}}</ref> agus níor ainmníodh [[Sinn Féin]] duine ina áit mar sin thit [[Feidhmeannacht Thuaisceart Éireann|an fheidhmeannacht]]. Bhí McGuinness agus Sinn Féin ag léirsiú in aghaidh [[PAD]] agus [[Scannal Renewable Heat Incentives (Tuaisceart Éireann, 2017)|an scannal RHI]]. Bhí fadhbanna eile acu fosta, mar shampla, nuair a chuir [[Paul Givan]] maoiniú [[Gaeilge]] ar ceal i mí na Nollag 2016 <ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/teanga/dearg-le-fearg-nios-mo-na-riamh/|teideal=Dearg le Fearg: níos mó ná riamh|údar=NÓS|dáta=2017-01-07|language=en-GB|work=NÓS|dátarochtana=2026-02-19}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="tur1" />, nó nuair a níor thacaigh an PAD le maoiniú d'ionchoisní s[[na Trioblóidí]]. Ghair Rúnaí Stáit Thuaisceart Éireann, [[James Brokenshire]], an toghchán ar 16 Eanáir.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Feidhmeannas Stormont scortha. Olltoghchán i Mí an Mhárta.|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2017/0116/845230-an-chosulacht-ar-chursai-go-ndeanfar-rialtas-stormont-a/|date=2017-01-16|language=ga}}</ref> == An feachtas == B'ábhar mór é ''RHI'' sa fheachtas. Dúirt Sinn Féin nach bhfillfidh go rialtas leis an PAD nuair a d'fhan ceisteanna faoin cheannaire PAD, [[Arlene Foster]], agus a ról sa scannal. B'ábhar eile é "Acht na Gaeilge". Chuir Arlene Foster fearg ar ghníomhaithe Gaeilge nuair a dúirt sí gur crogaill iad.<ref>{{Luaigh foilseachán|title="Ní thacóidh an DUP le hAcht Gaeilge"-Arlene Foster|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2017/0206/850584-ni-thacoidh-an-dup-le-hacht-gaeilge-arlene-foster/|date=2017-02-06|language=ga}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/fainic-arlene-foster-nuair-a-bhionn-an-t-uisce-te-is-ea-is-contuirti-an-crogall/|teideal=Fainic Arlene Foster – nuair a bhíonn an t-uisce te is ea is contúirtí an crogall!|dáta=2017-02-07|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-02-20}}</ref> Phléigh an ceannaire [[PAU]], [[Mike Nesbitt]], faoi chomhoibriú leis an [[PSDLO]]. Cháin an PAD é as an seasamh seo. Pléadh [[Breatimeacht]] sa fheachtas fosta. Bhí [[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] i mbun feachtais in aghaidh seicteachais. Bhí [[Comhghuaillíocht an Phobail roimh Bhrabús|Pobail roimh Bhrabús]] i mbun feachtais in aghaidh déine. == Torthaí == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[File:Northern_Irish_general_election_2017.svg|250px]] [[File:2017_NIE.svg|250px]] |- ! colspan="2" rowspan="2" align="center" |Páirtí ! rowspan="2" |Vótaí ! rowspan="2" |Scair ! rowspan="2" |+ / - ! colspan="4" |Suíocháin |- ! Tionól !! + / - !! feidhmeannacht !! + / - |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || 225,413 || 28.06 || -1.1 || 28 || -10 || 5 || – |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || 224,245|| 27.91|| +3.9 ||27 ||-1 ||4 || – |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] ||103,314|| 12.86|| +0.3 ||10 ||-6 ||1 ||+1 |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] ||95,958|| 11.95|| -0.1|| 12|| –|| 1 ||+1 |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || 72,717 ||9.05 ||+2.1|| 8|| – ||1 || +1 |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| || [[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] || 20,523|| 2.55|| -0.9 ||1 || – ||– || – |- | style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Comhaontas Glas|Comhaontas Glas (TÉ)]] || 18,527|| 2.31|| -0.4 || 2 || –|| –|| – |- | style="background:{{People Before Profit Alliance/meta/color}};" | || |[[Comhghuaillíocht an Phobail roimh Bhrabús|Pobail roimh Bhrabús]] || 14,100|| 1.76|| -0.2|| 1 ||-1 ||–|| – |- | style="background:{{An Páirtí Aontachtach Forásach/meta/color}};" | || |[[An Páirtí Aontachtach Forásach|PAF]] || 5,590 ||0.70 ||-0.2 ||– ||– ||– ||– |- | style="background:{{An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)/meta/color}};" | || | [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|An Páirtí Coimeádach (TÉ)]] || 2,399 ||0.30|| -0.1|| – ||–|| – ||– |- | style="background:{{Cross-Community Labour Alternative/meta/color}};" | || | [[Cross-Community Labour Alternative]] ||2,009 ||0.25|| || –|| –|| –|| – |- | style="background:{{Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe/meta/color}};" | || | [[Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe|PNRA]] || 1,579|| 0.20|| -1.3|| –|| –|| –|| – |- | style="background:{{CISTA/meta/color}};" | || | [[CISTA]] || 1,273|| 0.16 ||-0.2 ||– ||–|| –|| – |- | style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};" | || | [[Páirtí na nOibrithe]] ||1,261|| 0.16 || || – ||– ||– || – |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || | [[Neamhspleách]] || 14,407 ||1.79|| -1.5|| 1|| –|| – ||-1 |- | align=centre colspan=2| '''Iomlán:''' ||'''803,315'''|| '''100.00''' ||'''–''' ||'''90'''||'''-18''' ||'''12'''||''' 2''' |- |style="background:#A9A9A9" align=left colspan=13| |- | colspan=2 | Vótaí bailí|| 803,315 || 98.84|| colspan=5 | |- | colspan=2 | Vótaí neamhbhailí|| 9,468 || 1.16|| colspan=5 | |- | colspan=2 | '''Vótaí iomlána''' || '''812,783''' || '''100''' || colspan=5 | |- | colspan=2 | Vótálaithe cláraithe / slua|| 1,254,709 || 64.78 || colspan=5 | |- | align=left colspan=13 | Foinse: <ref>{{Luaigh foilseachán|title=Sinn Féin chun cinn i vótaí céad rogha i dtoghchán Stormont|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2017/0303/856892-boscai-votala-oscailte/|date=2017-03-03|language=ga}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/tuairisc-bheo-toghchan-an-tionoil-2017/|teideal=TUAIRISC BHEO! An toradh deireanach istigh i dToghchán an Tionóil 2017…|dáta=2017-03-03|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-02-19}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/election/ni2017/results|teideal=Northern Ireland Assembly election 2017 results - BBC News|language=en-GB|work=www.bbc.com|dátarochtana=2026-02-19}}</ref> |} == I ndiaidh an toghcháin == Tharla idirbheartaíocht idir na páirtithe ach ní bhfuair siad comhaontú. Ba Ghaeilge agus oidhreacht na dTrioblóidí iad ábhair conspóideach. Rinne roinnt daoine iarratas ar toghchán nua ach níor tharla é seo.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Toghchán eile á mholadh ag SF cheal comhaontaithe|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2017/0410/866746-toghchan-eile-a-mholadh-ag-sf-cheal-comhaontaithe/|date=2017-04-10|language=ga}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title='Riail dhíreach nó toghchán eile' - Stát-Rúnaí an Tuaiscirt|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2017/0412/867275-riail-dhireach-no-toghchan-eile-stat-runai-an-tuaiscirt/|date=2017-04-12|language=ga}}</ref>. i ndiaidh trí bliana, tháinig na páirtithe ar chomhaontú agus d'fhill rialtas i d[[Tuaisceart na hÉireann]] i mí Eanáir 2020. == Féach freisin == * [[Scannal Renewable Heat Incentives (Tuaisceart Éireann, 2017)]] * [[Dearg le Fearg]] * [[Acht Féiniúlachta agus Teanga (Tuaisceart Éireann) 2022]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Toghcháin Thionól Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:2017]] [[Catagóir:Stormont]] [[Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Tionól Thuaisceart Éireann]] {{Tionól Thuaisceart Éireann}} {{Toghcháin agus reifrinn i dTuaisceart Éireann}} 76yy7grzydu5uhc65ocfhy3mhwg53fb Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2016 0 123268 1329305 1311880 2026-10-06T10:38:51Z Conradder 34685 /* Tagairtí */ 1329305 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Toghchán}} Reáchtáladh '''Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann''' ar [[5 Bealtaine]] [[2016]]. Bhí 108 suíochán ar fad sa chomhthionól; toghadh 6 feisire tionóil as gach ceann de 18 toghlach ar fud Thuaisceart Éireann. == An feachtas == == Torthaí == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[File:Northern_Irish_general_election_2016.svg|250px]] [[File:2016_NIE.svg|250px]] |- ! colspan="2" rowspan="2" align="center" |Páirtí ! rowspan="2" |Vótaí ! rowspan="2" |Scair ! rowspan="2" |+ / - ! colspan="4" |Suíocháin |- ! Tionól !! + / - !! feidhmeannacht !! + / - |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || 202,567 || 29.18 || -0.8|| 38|| - || 5 || +1 |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || 166,785|| 24.02 || -2.9 ||28 ||-1 ||4 || +1 |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] ||87,302|| 12.57|| -0.6 ||16||- || - || -1 |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] ||83,368|| 12.01|| -2.2|| 12|| –2 || - ||-1 |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || 72,717 ||9.05 ||+2.1|| 8|| – ||1 || +1 |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| || [[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] || 23,776|| 3.42|| +1.0 ||1 || – ||– || – |- | style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Comhaontas Glas|Comhaontas Glas (TÉ)]] || 18,718|| 2.70|| +1.8 || 2 || +1|| –|| – |- | style="background:{{People Before Profit Alliance/meta/color}};" | || |[[Comhghuaillíocht an Phobail roimh Bhrabús|Pobail roimh Bhrabús]] || 13,761|| 1.98|| +1.2|| 2 ||+2 ||–|| – |- | style="background:{{Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe/meta/color}};" | || | [[Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe|PNRA]] || 10,109 || 1.46|| +0.8|| –|| –|| –|| – |- | style="background:{{An Páirtí Aontachtach Forásach/meta/color}};" | || |[[An Páirtí Aontachtach Forásach|PAF]] || 5,955 ||0.86||+0.3 ||– ||– ||– ||– |- | style="background:{{An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)/meta/color}};" | || | [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|An Páirtí Coimeádach (TÉ)]] || 2,554 ||0.37|| ''Nua''|| – ||–|| – ||– |- | style="background:{{CISTA/meta/color}};" | || | [[CISTA|Tá cannabas níos sábháilte ná alcól]] || 1,939|| 0.36 ||''Nua''||– ||–|| –|| – |- | style="background:{{Cross-Community Labour Alternative/meta/color}};" | || | ''[[Cross-Community Labour Alternative]]'' ||1,939 ||0.28|| ''Nua''|| –|| –|| –|| – |- | style="background:#E3170D;" | || | ''[[Northern Ireland Labour Representation Committeee]]'' ||1,577 ||0.23|| ''Nua''|| –|| –|| –|| – |- | style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};" | || | [[Páirtí na nOibrithe]] ||1,577|| 0.23|| ''Nua'' || – ||– ||– || – |- | style="background:#d2d3f7;" | || | Aontachtaithe Dheisceart Bhéal Feirste ||351|| 0.05|| ''Nua'' || – ||– ||– || – |- | style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};" | || | ''[[Animal Welfare Party]]'' ||224|| 0.03|| ''Nua'' || – ||– ||– || – |- | style="background:#f78811;" | || | ''Democracy First'' ||124|| 0.02|| ''Nua'' || – ||– ||– || – |- | style="background:#d2d3f7;" | || | ''Northern Ireland First'' ||32|| 0.00|| ''Nua'' || – ||– ||– || – |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || | [[Neamhspleách]] || 22,650 ||3.26|| +0.9 || 1|| –|| 1 ||+1 |- | align=centre colspan=2| '''Iomlán:''' ||'''803,315'''|| '''100.00''' ||'''–''' ||'''90'''||'''-18''' ||'''12'''||''' 2''' |- |style="background:#A9A9A9" align=left colspan=13| |- | colspan=2 | Vótaí bailí|| 803,315 || 98.84|| colspan=5 | |- | colspan=2 | Vótaí neamhbhailí|| 9,468 || 1.16|| colspan=5 | |- | colspan=2 | '''Vótaí iomlána''' || '''812,783''' || '''100''' || colspan=5 | |- | colspan=2 | Vótálaithe cláraithe / slua|| 1,254,709 || 64.78 || colspan=5 | |- | align=left colspan=13 | Foinse: |} == I ndiaidh an toghcháin == Chuaigh an [[PAD]] agus [[Sinn Féin]] isteach sa rialtas le chéile agus rinneadh Aontachtaí neamhspleách, [[Claire Sugden]], ina h[[An Roinn Dlí agus Cirt (Tuaisceart Éireann)|aire Dlí agus Cirt]]. Chuaigh an [[PAU]], an [[PSDLO]] agus [[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|an Páirtí Comhghuaillíochta]] isteach sa fhreasúra. Ba é seo an chéad uair go raibh freasúra oifigiúil ag an fheidhmeannach. Thitfeadh an feidhmeannas i ndiaidh ocht mhí de dheasca [[Scannal Renewable Heat Incentives (Tuaisceart Éireann, 2017)|an scannail RHI]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Tionól Thuaisceart Éireann}} {{Toghcháin agus reifrinn i dTuaisceart Éireann}} [[Catagóir:Toghcháin Thionól Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:2016]] [[Catagóir:Stormont]] [[Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Tionól Thuaisceart Éireann]] mfgwvr2lcm88lvx7ste1dqzz3mq8w0p 1329311 1329305 2026-10-06T10:49:52Z Conradder 34685 /* Tagairtí */ 1329311 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Toghchán}} Reáchtáladh '''Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann''' ar [[5 Bealtaine]] [[2016]]. Bhí 108 suíochán ar fad sa chomhthionól; toghadh 6 feisire tionóil as gach ceann de 18 toghlach ar fud Thuaisceart Éireann. == An feachtas == == Torthaí == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[File:Northern_Irish_general_election_2016.svg|250px]] [[File:2016_NIE.svg|250px]] |- ! colspan="2" rowspan="2" align="center" |Páirtí ! rowspan="2" |Vótaí ! rowspan="2" |Scair ! rowspan="2" |+ / - ! colspan="4" |Suíocháin |- ! Tionól !! + / - !! feidhmeannacht !! + / - |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || 202,567 || 29.18 || -0.8|| 38|| - || 5 || +1 |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || 166,785|| 24.02 || -2.9 ||28 ||-1 ||4 || +1 |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] ||87,302|| 12.57|| -0.6 ||16||- || - || -1 |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] ||83,368|| 12.01|| -2.2|| 12|| –2 || - ||-1 |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || 72,717 ||9.05 ||+2.1|| 8|| – ||1 || +1 |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| || [[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] || 23,776|| 3.42|| +1.0 ||1 || – ||– || – |- | style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Comhaontas Glas|Comhaontas Glas (TÉ)]] || 18,718|| 2.70|| +1.8 || 2 || +1|| –|| – |- | style="background:{{People Before Profit Alliance/meta/color}};" | || |[[Comhghuaillíocht an Phobail roimh Bhrabús|Pobail roimh Bhrabús]] || 13,761|| 1.98|| +1.2|| 2 ||+2 ||–|| – |- | style="background:{{Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe/meta/color}};" | || | [[Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe|PNRA]] || 10,109 || 1.46|| +0.8|| –|| –|| –|| – |- | style="background:{{An Páirtí Aontachtach Forásach/meta/color}};" | || |[[An Páirtí Aontachtach Forásach|PAF]] || 5,955 ||0.86||+0.3 ||– ||– ||– ||– |- | style="background:{{An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)/meta/color}};" | || | [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|An Páirtí Coimeádach (TÉ)]] || 2,554 ||0.37|| ''Nua''|| – ||–|| – ||– |- | style="background:{{CISTA/meta/color}};" | || | [[CISTA|Tá cannabas níos sábháilte ná alcól]] || 1,939|| 0.36 ||''Nua''||– ||–|| –|| – |- | style="background:{{Cross-Community Labour Alternative/meta/color}};" | || | ''[[Cross-Community Labour Alternative]]'' ||1,939 ||0.28|| ''Nua''|| –|| –|| –|| – |- | style="background:#E3170D;" | || | ''[[Northern Ireland Labour Representation Committeee]]'' ||1,577 ||0.23|| ''Nua''|| –|| –|| –|| – |- | style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};" | || | [[Páirtí na nOibrithe]] ||1,577|| 0.23|| ''Nua'' || – ||– ||– || – |- | style="background:#d2d3f7;" | || | Aontachtaithe Dheisceart Bhéal Feirste ||351|| 0.05|| ''Nua'' || – ||– ||– || – |- | style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};" | || | ''[[Animal Welfare Party]]'' ||224|| 0.03|| ''Nua'' || – ||– ||– || – |- | style="background:#f78811;" | || | ''Democracy First'' ||124|| 0.02|| ''Nua'' || – ||– ||– || – |- | style="background:#d2d3f7;" | || | ''Northern Ireland First'' ||32|| 0.00|| ''Nua'' || – ||– ||– || – |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || | [[Neamhspleách]] || 22,650 ||3.26|| +0.9 || 1|| –|| 1 ||+1 |- | align=centre colspan=2| '''Iomlán:''' ||'''803,315'''|| '''100.00''' ||'''–''' ||'''90'''||'''-18''' ||'''12'''||''' 2''' |- |style="background:#A9A9A9" align=left colspan=13| |- | colspan=2 | Vótaí bailí|| 803,315 || 98.84|| colspan=5 | |- | colspan=2 | Vótaí neamhbhailí|| 9,468 || 1.16|| colspan=5 | |- | colspan=2 | '''Vótaí iomlána''' || '''812,783''' || '''100''' || colspan=5 | |- | colspan=2 | Vótálaithe cláraithe / slua|| 1,254,709 || 64.78 || colspan=5 | |- | align=left colspan=13 | Foinse: |} == I ndiaidh an toghcháin == Chuaigh an [[PAD]] agus [[Sinn Féin]] isteach sa rialtas le chéile agus rinneadh Aontachtaí neamhspleách, [[Claire Sugden]], ina h[[An Roinn Dlí agus Cirt (Tuaisceart Éireann)|aire Dlí agus Cirt]]. Chuaigh an [[PAU]], an [[PSDLO]] agus [[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|an Páirtí Comhghuaillíochta]] isteach sa fhreasúra. Ba é seo an chéad uair go raibh freasúra oifigiúil ag an fheidhmeannach. Thitfeadh an feidhmeannas i ndiaidh ocht mhí de dheasca [[Scannal Renewable Heat Incentives (Tuaisceart Éireann, 2017)|an scannail RHI]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Tionól Thuaisceart Éireann}} {{Toghcháin agus reifrinn i dTuaisceart Éireann}} [[Catagóir:Toghcháin Thionól Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:2016]] [[Catagóir:Stormont]] [[Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Tionól Thuaisceart Éireann]] kv60upqxebmdqjdmncjjl01g8g9sonx Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2011 0 123279 1329304 1311879 2026-10-06T10:38:41Z Conradder 34685 /* Tagairtí */ 1329304 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Toghchán}} Reáchtáladh '''Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann''' ar [[5 Bealtaine]] [[2011]]. Bhí 108 suíochán ar fad sa chomhthionól; toghadh 6 feisire tionóil as gach ceann de 18 toghlach ar fud Thuaisceart Éireann. == An feachtas == == Torthaí == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[File:Northern_Irish_general_election_2011.svg|250px]] [[File:2011_NIE.svg|250px]] |- ! colspan="2" rowspan="2" align="center" |Páirtí ! rowspan="2" |Vótaí ! rowspan="2" |Scair ! rowspan="2" |+ / - ! colspan="4" |Suíocháin |- ! Tionól !! + / - !! feidhmeannacht !! + / - |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || 198,436|| 29.99 ||-0.1 ||38 ||+2 ||4 || - |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || 178,222 ||26.93 ||+0.7 ||29 ||+1 ||3 ||– |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] ||94,286 ||14.25 ||-1.0 ||14 ||-2|| 1|| – |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] ||87,531|| 13.23|| -1.7||16||-2 || 1|| -1 |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || 50,875 ||7.69|| +2.5 ||8 ||+1|| 1 ||+1 |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| || [[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] || 16,480|| 2.49 || ''Nua''|| 1|| +1|| –|| – |- | style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Comhaontas Glas|Comhaontas Glas (TÉ)]] || 18,718|| 2.70|| +1.8 || 2 || +1|| –|| – |- | style="background:{{People Before Profit Alliance/meta/color}};" | || |[[Comhghuaillíocht an Phobail roimh Bhrabús|Pobail roimh Bhrabús]] || 5,438 ||0.82 ||+0.7 ||– ||– ||– ||– |- | style="background:{{Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe/meta/color}};" | || | [[Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe|PNRA]] || 4,152|| 0.63 ||+0.4 ||– ||– ||– ||– |- | style="background:{{An Páirtí Aontachtach Forásach/meta/color}};" | || |[[An Páirtí Aontachtach Forásach|PAF]] || 1,493|| 0.23 ||-0.4 ||– ||-1 ||– ||– |- | style="background:{{Páirtí Náisiúnta na Breataine/meta/color}};" | || | [[Páirtí Náisiúnta na Breataine]] || 1,252 || 0.19 || ''Nua'' || – ||–|| –|| – |- | style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};" | || | [[Páirtí na nOibrithe]] ||1,155|| 0.17 ||+0.1|| –|| –|| –|| – |- | style="background:{{Teimpléad:Socialist Party (Ireland)/meta/color}};" | || | [[Páirtí Sóisialach (Éire)|Páirtí Sóisialach ]] ||819 ||0.12 ||+0.1|| – ||– ||– ||– |- | style="background:#d2d3f7;" | || | Ar son caipitleachais ||29|| 0.00|| ''Nua'' || – ||– ||– || – |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || | [[Neamhspleách]] || 15,535 ||2.35 ||-0.5 ||1 ||– ||– ||– |- | align=centre colspan=2| '''Iomlán:''' || '''661,734'''|| '''100.00''' ||'''–'''|| '''108'''|| '''0'''|| '''10'''|| '''0''' |} == I ndiaidh an toghcháin == == Tagairtí == {{reflist}} {{Tionól Thuaisceart Éireann}} {{Toghcháin agus reifrinn i dTuaisceart Éireann}} [[Catagóir:Toghcháin Thionól Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:2011]] [[Catagóir:Stormont]] [[Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Tionól Thuaisceart Éireann]] 729yocv7axagzk4ksnqw2gm35mk1iyu 1329310 1329304 2026-10-06T10:49:38Z Conradder 34685 /* Tagairtí */ 1329310 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Toghchán}} Reáchtáladh '''Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann''' ar [[5 Bealtaine]] [[2011]]. Bhí 108 suíochán ar fad sa chomhthionól; toghadh 6 feisire tionóil as gach ceann de 18 toghlach ar fud Thuaisceart Éireann. == An feachtas == == Torthaí == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[File:Northern_Irish_general_election_2011.svg|250px]] [[File:2011_NIE.svg|250px]] |- ! colspan="2" rowspan="2" align="center" |Páirtí ! rowspan="2" |Vótaí ! rowspan="2" |Scair ! rowspan="2" |+ / - ! colspan="4" |Suíocháin |- ! Tionól !! + / - !! feidhmeannacht !! + / - |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || 198,436|| 29.99 ||-0.1 ||38 ||+2 ||4 || - |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || 178,222 ||26.93 ||+0.7 ||29 ||+1 ||3 ||– |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] ||94,286 ||14.25 ||-1.0 ||14 ||-2|| 1|| – |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] ||87,531|| 13.23|| -1.7||16||-2 || 1|| -1 |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || 50,875 ||7.69|| +2.5 ||8 ||+1|| 1 ||+1 |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| || [[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] || 16,480|| 2.49 || ''Nua''|| 1|| +1|| –|| – |- | style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Comhaontas Glas|Comhaontas Glas (TÉ)]] || 18,718|| 2.70|| +1.8 || 2 || +1|| –|| – |- | style="background:{{People Before Profit Alliance/meta/color}};" | || |[[Comhghuaillíocht an Phobail roimh Bhrabús|Pobail roimh Bhrabús]] || 5,438 ||0.82 ||+0.7 ||– ||– ||– ||– |- | style="background:{{Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe/meta/color}};" | || | [[Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe|PNRA]] || 4,152|| 0.63 ||+0.4 ||– ||– ||– ||– |- | style="background:{{An Páirtí Aontachtach Forásach/meta/color}};" | || |[[An Páirtí Aontachtach Forásach|PAF]] || 1,493|| 0.23 ||-0.4 ||– ||-1 ||– ||– |- | style="background:{{Páirtí Náisiúnta na Breataine/meta/color}};" | || | [[Páirtí Náisiúnta na Breataine]] || 1,252 || 0.19 || ''Nua'' || – ||–|| –|| – |- | style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};" | || | [[Páirtí na nOibrithe]] ||1,155|| 0.17 ||+0.1|| –|| –|| –|| – |- | style="background:{{Teimpléad:Socialist Party (Ireland)/meta/color}};" | || | [[Páirtí Sóisialach (Éire)|Páirtí Sóisialach ]] ||819 ||0.12 ||+0.1|| – ||– ||– ||– |- | style="background:#d2d3f7;" | || | Ar son caipitleachais ||29|| 0.00|| ''Nua'' || – ||– ||– || – |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || | [[Neamhspleách]] || 15,535 ||2.35 ||-0.5 ||1 ||– ||– ||– |- | align=centre colspan=2| '''Iomlán:''' || '''661,734'''|| '''100.00''' ||'''–'''|| '''108'''|| '''0'''|| '''10'''|| '''0''' |} == I ndiaidh an toghcháin == == Tagairtí == {{reflist}} {{Tionól Thuaisceart Éireann}} {{Toghcháin agus reifrinn i dTuaisceart Éireann}} [[Catagóir:Toghcháin Thionól Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:2011]] [[Catagóir:Stormont]] [[Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Tionól Thuaisceart Éireann]] 7k7ucigsnrflcxm18vs0wdhki1wkhh6 Foclóir téarmaí luibheolaíochta 0 123407 1329262 1329040 2026-10-05T17:05:15Z Conan Wolff 51812 pireindéimeach - pyroendemic 1329262 wikitext text/x-wiki {{Teimpléad:Athbhreithniú}} Míníonn an foclóir téarmaí luibheolaíochta seo téarmaí luibheolaíochta. ==A== *'''achtanamorfach''' (''actinomorphic'' as Béarla)<ref>“achtanamorfach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/achtanamorfach/ga/</ref>[[File:Fragaria vesca2.jpg|thumb|right|120px|Bláth achtanamorfach de ''[[Fragaria vesca]]'']]</br>Bíonn bláthanna aictiomorfacha ga-shiméadrach.<ref>Eckel, P. M. (n.d.). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 1, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=actinomorphic</ref> <!--*'''acraifil''' (''acrophyll'' as Béarla)</br>Duilleoga rialta de phlanda aibí, a tháirgtear os cionn an bhoinn, murab ionann is an bhasaifil.--> *'''aff.'''</br>Ciallaíonn an giorrúchán "aff.", giorrúchán do "affinis", "cosúil le" nó "gaolmhar le". Léiríonn sé leibhéal éiginnteachta maidir le sainaithint speicis.<ref name = "Common abbreviations">Common abbreviations. (n.d.). The New York Botanical Garden. Retrieved September 29, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/wiki/index.php?title=Common_Abbreviations</ref> *'''aicéin''' (''achene'' as Béarla)<ref>“aicéin.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aic%C3%A9in/ga/</ref></br>Is toradh tirim, neamhoscailte, aon-shíolach é aicéin. Níl an síol ceangailte de bhalla an toraidh ach ag pointe amháin. Fásann an toradh ó ubhagán uachtarach aon-sheoimrín.<ref name = "FTG Fruit type Glossary">Glossary Fruit type. (2007). Fairchild Tropical Botanic Garden Virtual Herbarium (FTG). Retrieved April 18, 2026, from http://www.virtualherbarium.org/glossary/glossary.php?cid=65</ref> *'''aindréiciam''' (''androecium'' as Béarla)<ref>“aindréiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 7, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aindr%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an aindréiciam an téarma comhchoiteann do na horgáin atáirgthe fireanna sa bhláth, atá comhdhéanta de na staimín.<ref>Androecium, stamen, staminate, staminode. (2026, February 23). Master Gardeners of Northern Virginia. Retrieved March 7, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/androecium-stamen-staminate/</ref> *'''aineoplóideach''' (''aneuploid'' as Béarla)<ref>“aineoplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aineopl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Is uimhir an chrómasóim mínormalach i ngéanóm é aineoplóideach.<ref name = "Reproductive Medicine Associates">Leary, W. (2025, November 23). Aneuploidy in Embryos: Chromosomal Abnormalities in IVF. Reproductive Medicine Associates. Retrieved September 27, 2026, from https://rmanetwork.com/blog/aneuploidy-embryos-abnormalities-ivf/</ref> {{Il-íomhánna | align = left | direction = horizontal | total_width = 180 | header = | image1 = 2020 year. Herbarium. Alchemilla vulgaris. img-014.jpg | alt1 = | caption1 = onn-aiseach | image2 = 2020 year. Herbarium. Alchemilla vulgaris. img-008.jpg | alt2 = | caption2 = all-aiseach }} *'''all-aiseach''' (''abaxial'' as Béarla)<ref>“all-aiseach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/all-aiseach/ga/</ref></br>Aidiacht, a bhfuil a treo urchomhaireach le treo na haise (= taobh íochtair).<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> <!--*'''andragíneafór''' (''androgynophore'' as Béarla)</br>Gas ar a bhfuil an t-aindréiciam agus an gínéiciam de bhláth os cionn leibhéal ionsáite an pheirianta.--> <!--*'''andramoinéiciach''' (''andromonoecious'' as Béarla)</br>Córas annamh pórúcháin plandaí é andramoinéiciach ina dtáirgeann planda aonair bláthanna fireanna agus déghnéasacha araon.--> <!--*'''andrafór''' (''androphore'' as Béarla)</br>An gas nó an colún a thacaíonn leis na staimíní i mbláthanna áirithe.--> *'''angaispeirm''' (''angiosperm'' as Béarla)<ref>“angaispeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/angaispeirm/ga/</ref>[[File:Okra (Abelmoschus esculentus) cross-section - 20080613.png|thumb|right|120px|In angaispeirm, bíonn na ubhúlaigh faoi iamh i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer" />]]</br>Is grúpa plandaí iad na angiospermaigh a bhfuil ubhúlach acu atá iata i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer">Bedecktsamer. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved March 1, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/bedecktsamer/7737</ref> ==B== *'''baictéar fosaithe nítrigine''' (''nitrogen-fixing bacterium'' as Béarla)<ref name = "fosú nítrigine">“fosú nítrigine.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 19, 2026, from https://www.tearma.ie/q/fos%C3%BA%20n%C3%ADtrigine/ga/</ref></br>Úsáideann baictéar fosaithe nítrigine einsím chun nítrigin atmaisféarach ({{Chem2|N2|auto=1}}) a thiontú go amóinia ({{Chem2|NH3|auto=1}}).<ref name = "Wagner, 2011">Wagner, S. C. (2011). Biological Nitrogen Fixation. Nature Education. Retrieved September 19, 2026, from https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/biological-nitrogen-fixation-23570419/</ref> *'''baictéar nóidín''' (''nodule bacterium'' as Béarla)<ref name = "nóidín">“nóidín.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 19, 2026, from https://www.tearma.ie/q/n%C3%B3id%C3%ADn/ga/</ref></br>Déanann baictéir nóidín, amhail ''[[Rhizobium]]'' nó ''[[Bradyrhizobium]]'', coilíniú ar na fréamhacha agus cruthaíonn siad nóidíní. Maireann na baictéir sna nóidíní. Soláthraíonn na fosaitheoirí nítrigine seo nítrigin don phlanda.<ref name = "Wagner, 2011" /> *'''barraimsitheach''' (''acropetal'' as Béarla)<ref>“barraimsitheach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/barraimsitheach/ga/</ref></br>Ciallaíonn an téarma ''barraimsitheach'' go dtosaíonn rud ag fás nó ag forbairt ag an mbun agus go leanann sé aníos i dtreo an bharr.<ref name = "Tropical Forages Glossary">Cook BG, Pengelly BC, Schultze-Kraft R, Taylor M, Burkart S, Cardoso Arango JA, González Guzmán JJ, Cox K, Jones C, Peters M. & International Center for Tropical Agriculture (CIAT), Cali, Colombia and International Livestock Research Institute (ILRI), Nairobi, Kenya. (2020). Glossary. Tropical Forages: An Interactive Selection Tool. 2nd and Revised Edn. Retrieved April 18, 2026, from https://tropicalforages.info/text/entities/glossary.htm</ref> *'''bláthra''' (''inflorescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra">“bláthra.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/bl%C3%A1thra/ga/</ref></br>Is grúpa bláthanna é bláthra.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''bleib''' (''bulb'' as Béarla)<ref>“bleib.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/bleib/ga/</ref>[[File:White onion cross section.jpg|thumb|right|70px|bleib]]</br>Is gas faoi thalamh modhnaithe é bleibe, atá timpeallaithe ag duilleoga modhnaithe.<ref>What is a bulb? (2020, March 17). Michigan State University Extension. Retrieved February 28, 2026, from https://www.canr.msu.edu/news/what-is-a-bulb</ref> *'''bliantóg''' (''annual plant'' as Béarla)<ref>“bliantóg.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/bliant%C3%B3g/ga/</ref></br>Bláthaíonn agus faigheann bliantóg bás i mbliain amháin.<ref name = "Jessop et al., 2011" /> [[File:Sorbus aucuparia vaisiai, 2006-0823.jpg|thumb|left|120px|Bréagthorthaí ''[[Sorbus aucuparia]]'']] *'''bréagthoradh''' (''accessory fruit'' as Béarla)<ref>“bréagthoradh.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 5, 2026, from https://www.tearma.ie/q/br%C3%A9agthoradh/ga/</ref></br> Is cineál toraidh é bréagthoradh a fhorbraíonn ó struchtúir cairpéil agus eachtarcairpéil araon.<ref name = "Bobrov & Romanov, 2019" /> ==C== *'''cailciarrthach''' (''calcicole'' as Béarla)<ref>cailciarrthach. (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved October 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/cailciarrthach/ga/</ref></br>Ní fhásann planda cailclonnaitheach ach ar ithreacha cailcreacha nó is fearr leis ithir cailcreach.<ref name = "Glossary CBN des Hauts-de-France" /> *'''cailctheifeach''' (''calcifuge'' as Béarla)<ref>cailctheifeach. (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved October 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/cailctheifeach/ga/</ref></br>Seachnaíonn planda cailctheifeach fás ar aolchloch. Is féidir le cailciam a bheith tocsaineach do na plandaí seo.<ref name = "Glossary CBN des Hauts-de-France" /> *'''cf.'''</br>Ciallaíonn an giorrúchán "cf.", giorrúchán do "confer", "cuir i gcomparáid". Léirítear aitheantas neamhchinnte le "cf." in ainm tacsóin.<ref name = "Florida Museum Glossary" /> *'''cill''' (''cell'' as Béarla)<ref name = "cell">“cell.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 26, 2026, from https://www.tearma.ie/q/cell/</ref></br>Is í cill an t-aonad struchtúrach bunúsach d'orgánaigh.<ref name = "Algae of Australia Glossary" /> *'''cill stórais''' (''storage cell'' as Béarla)<ref name = "cell" /></br>D’fhéadfadh go mbeadh cainníochtaí móra polaisiúicrídí, próitéiní, lipidí,<ref name = "Fasseas, 1980">Fasseas, C. (1980). [https://theses.gla.ac.uk/72881/1/10647162.pdf Fine structural studies on differentiation and dedifferentiation in the higher plant.]] University of Glasgow (United Kingdom).</ref>{{rp|1}} nó uisce i gcill stórais.<ref name = "Mauseth, 1995">Mauseth, J. D. (1995). [https://www.jstor.org/stable/2996453 Collapsible water-storage cells in cacti.] Bulletin of the Torrey Botanical Club, 145-151.</ref> *'''cléisteagamacht''' (''cleistogamy'' as Béarla)<ref>“cléisteagamacht.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/cl%C3%A9isteagamacht/ga/</ref></br>Ní osclaíonn bláthanna cléisteagamacha agus tá siad uathghamacha.<ref name = "Hickey & King, 2000" />{{rp|8}} *'''clóraplast''' (''chloroplast'' as Béarla)<ref name = "clóraplast">clóraplast. (n.d.-b). Gaois Research Group. Retrieved March 14, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/620910</ref></br>Is orgánaid cheallach plandaí é an [[clóraplast]] a dhéanann an [[fótaisintéis]].<ref name = "clóraplast" /> {{Il-íomhánna | align = left | direction = horizontal | total_width = 180 | header = | image1 = Inflorescences Corymb Kwiatostan BaldachGrono.svg | alt1 = | caption1 = coirím raicéimeach<!-- racemose corymb --> | image2 = Schirmrispe (inflorescence).svg | alt2 = | caption2 = coirím címeach<!-- cymose corymb --> }} *'''coirím''' (''corymb'' as Béarla)<ref>“coirím.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 19, 2026, from https://www.tearma.ie/q/coir%C3%ADm/ga/</ref></br>Is cineál bláthra é coirím ina dtosaíonn na craobhacha ó phointí difriúla, ach sroicheann siad an airde chéanna.<ref name = "Jessop et al., 2011" /> *'''coirt''' (''bark'' as Béarla)<ref>“coirt.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/coirt/ga/</ref></br>Is í an choirt an ciseal seachtrach cosanta de fhréamhacha agus gais plandaí adhmadacha.<ref name = "Hodgkiss, 2019" /> *'''colúinín''' (''columella'' as Béarla)<ref>“colúinín.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved June 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/col%C3%BAin%C3%ADn/ga/</ref></br>Is colún beag fíocháin é colúinín atá i lár capsúl.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''comhsheipealach''' (''gamosepalous'' as Béarla)<ref>“comhsheipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/comhsheipealach/ga/</ref></br>I gcailís chomhsheipealach bíonn na seipil comhleáite.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (n.d.). Flora of Mozambique: Glossary details: gamosepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.mozambiqueflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=318</ref> *'''crann''' (''tree'' as Béarla)<ref>“crann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/crann/ga/</ref>[[File:Tree Silhouette - geograph.org.uk - 2274631.jpg|thumb|right|70px|crann]]</br>Is planda adhmadach é crann le gas príomhúil amháin agus craobhacha tánaisteacha.<ref>Shrubs and trees: What defines a tree or a shrub? (2020, March 27). Los Angeles County Arboretum and Botanic Garden. Retrieved February 28, 2026, from https://arboretum.org/visit/library/online-exhibits/treasures-of-the-rare-book-collection-plants-of-mediterranean-climate-areas/shrubs-and-trees/</ref> *'''crann fíliginiteach''' (''phylogenetic tree'' as Béarla<!-- citation needed {{cn}} -->)[[Íomhá:Crann.png|thumb|right|90px|Crann fíliginiteach]]</br>Léiríonn [[crann fíliginiteach]] na gaolta idir orgánaigh éagsúla.<ref name = "Georgia Tech">Phylogenetic Trees. (n.d.). Georgia Tech Biological Sciences. Retrieved March 9, 2026, from https://organismalbio.biosci.gatech.edu/biodiversity/phylogenetic-trees/</ref> *'''crannlann''' (''arboretum'' as Béarla)<ref>“crannlann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/crannlann/ga/</ref></br>Is bailiúchán crann agus toir é [[crannlann]].<ref>Forschungsstelle Realienkunde  Zentralinstitut für Kunstgeschichte. (n.d.). Arboretum. RDK Labor. Retrieved May 30, 2026, from https://www.rdklabor.de/wiki/Arboretum</ref> ==D== *'''deacaplóideach''' (''decaploid'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Tá deich sraith crómasóm i ngéanóm decaplóideach.<ref name = "Beentje, 2010" />{{rp|37}} *'''dé-éiciach''' (''dioecious'' as Béarla)<ref>“dé-éiciach.” (n.d.). téarma.ie. https://www.tearma.ie/q/d%C3%A9-%C3%A9iciach/ga/</ref></br>Bíonn daoine aonair fireanna agus baineanna ar leith ag plandaí dé-éiciach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> *'''dioplóideach''' (''diploid'' as Béarla)<ref>“dioplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/diopl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Tá dhá cheann de na tacair bhunúsacha crómasóm ag plandaí dioplóideacha sa núicléas.<ref name = "NSW Flora Glossary">National Herbarium of NSW,  Royal Botanic Garden, Sydney, Australia. (n.d.). New South Wales Flora Online: Glossary of Botanical Terms. Retrieved May 27, 2026, from https://plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au/cgi-bin/NSWfl.pl?page=nswfl&glossary=yes&alpha=A</ref> [[File:Cuscuta campestris sl22.jpg|thumb|left|130px|Diúlán an seadán éigeanta ''[[Cuscuta campestris]]'']] *'''diúlán''' (''haustorium'' as Béarla)<ref>“diúlán.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 26, 2026, from https://www.tearma.ie/q/di%C3%BAl%C3%A1n/ga/</ref></br>Is orgán é diúlán trína n-ionsúnn seadán substaintí ceimiceacha óna óstach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> ==E== *'''éaghasach''' (''acaulescent'' as Béarla)<ref>“éaghasach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved June 10, 2026, from https://www.tearma.ie/q/%C3%A9aghasach/ga/</ref>[[File:Carlina acaulis RF.jpg|thumb|right|120px|Is planda éaghasach é ''[[Carlina acaulis]]'']]</br>Is plandaí gan gas iad plandaí éaghasacha.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> *'''eipifít''' (''epiphyte'' as Béarla)<ref>“eipifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eipif%C3%ADt/ga/</ref></br>Is planda é eipifít a fhásann ar phlanda eile, ach ní seadán é.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''eiseamláir an chineáil''' (''type specimen'' as Béarla)<ref>“eiseamláir an chineáil.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eiseaml%C3%A1ir%20an%20chine%C3%A1il/ga/</ref>[[File:Cyne baetorta, HT, L39275.jpg|thumb|right|100px|An eiseamláir an chineáil de ''[[Cyne baetorta]]'' Barlow]]</br>Sainmhíníonn agus déanann an eiseamláir an chineáil ionadaíocht ar tacsón. Feidhmíonn sé mar thagairt fhisiciúil don tacsón.<ref>Ashworth, J. (2025, November 18). What is a type specimen? Natural History Museum, London. Retrieved March 23, 2026, from https://www.nhm.ac.uk/discover/what-is-a-type-specimen.html</ref> *'''eoplóideach''' (''euploid'' as Béarla)<ref>“eoplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eopl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Is uimhir an chrómasóim normalach i ngéanóm é eoplóideach.<ref name = "Reproductive Medicine Associates" /> ==F== *'''fad idirnódach''' (''internode distance'' as Béarla)<ref name = "internode" /></br>Tá an fad idirnódach athraitheach. Féadfaidh sé athrú bunaithe ar an solas gréine atá ar fáil.<ref name = "Rare Plant Atlas">Glossary. (n.d.). Rare Plant Atlas. Retrieved September 20, 2026, from https://www.rareplantatlas.com/glossary</ref> *'''faireog mheala''' (''nectary'' as Béarla)<ref>“faireog mheala.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 19, 2026, from https://www.tearma.ie/q/faireog%20mheala/ga/</ref></br>Is struchtúr faireogach é faireog mheala a scaoileann leacht siúcrach (neachtar). Is féidir leis a bheith ina struchtúr i mbláth (faireog mheala bláthach), nó in áit eile ar an bplanda (faireog mheala eachtar-bláthach).<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> *'''fearsaidchruthach''' (''fusiform'' as Béarla)<ref>“fearsaidchruthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 26, 2026, from https://www.tearma.ie/q/fearsaidchruthach/ga/</ref></br>Ciallaíonn fearsaidchruthach cruth fearsaid, níos tibhe sa lár agus ag barrchaolú ag an dá cheann.<ref name = "Algae of Australia Glossary" /> *'''fialamán''' (''velamen'' as Béarla)<ref>“fialamán.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/fialam%C3%A1n/ga/</ref></br>Is é an fialamán clúdach tiubh spúinseach na bhfréamhacha.<ref>Botanical nerd word: velamen. (2021, February 8). Toronto Botanical Garden. Retrieved May 27, 2026, from https://torontobotanicalgarden.ca/blog/word-of-the-week/word-of-the-week-velamen/</ref> [[File:Semele androgyna k4.jpg|thumb|left|140px|''[[Semele androgyna]]'' filleaclaid le torthaí]] *'''filleaclad''' (''phylloclade'' as Béarla)<ref>“filleaclad.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved June 11, 2026, from https://www.tearma.ie/q/filleaclad/ga/</ref></br> Is gas fótaisintéiseach cosúil le duilleog é filleaclad.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> *'''fosú nítrigine''' (''nitrogen fixation'' as Béarla)<ref name = "fosú nítrigine" /></br>Is é fosú nítrigine an próiseas ina ndéantar nítrigin atmaisféarach ({{Chem2|N2|auto=1}}) a thiontú go amóinia ({{Chem2|NH3|auto=1}}).<ref name = "Wagner, 2011" /> *'''fréamh chrapthach''' (''contractile root'' as Béarla)<ref>“fréamh chrapthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/fr%C3%A9amh%20chrapthach/ga/</ref></br>Úsáideann plandaí fréamhacha chrapthach chun iad féin a tharraingt anuas.<ref>University of Florida, University of Kentucky, & Texas A&M University. (2023). Contractile Roots. PropG. Retrieved February 28, 2026, from https://propg.ifas.ufl.edu/07-geophytes/02-othergeophytes/01-geophytes-contractileroots.html</ref> *'''fréamhnóidín''' (''root nodule'' as Béarla)<ref name = "nóidín" /></br>Foirmítear nóidín fréimhe nuair a choilíniúnaíonn baictéir fosaithe nítrigine na fréamhacha.<ref name = "Wagner, 2011" /> ==G== *'''gaiméitifít''' (''gametophyte'' as Béarla)<ref name = "gaiméitifít" />[[File:Ricciocarpos natans.jpg|thumb|right|105px|Gaiméitifít de ''[[Ricciocarpos natans]]'']]</br>Fásann an gaiméitifít haplóideach ó spóir agus táirgeann sí gaiméite.<ref name = "gaiméitifít">gaiméitifít. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 15, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/619447</ref> [[File:Dandelion seed dispersal.jpg|thumb|left|110px|gaothscaipeadh síl]] *'''gaothscaipeadh síl''' (''anemochory'' as Béarla)<ref>“gaothscaipeadh síl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 24, 2026, from https://www.tearma.ie/q/gaothscaipeadh%20s%C3%ADl/ga/</ref></br>Is é gaothscaipeadh síl scaipeadh síolta leis an ngaoth.<ref name = "Lewis, 2019" /> <!--*'''gasach''' (''caulescent'' as Béarla)</br>Planda a bhfuil gas dea-fhorbartha aige os cionn na talún. Frithchiallach: ''gearrghasach'' (gan gas soiléir).--> *'''gínéiciam''' (''gynoecium'' as Béarla)<ref>“gínéiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 6, 2026, from https://www.tearma.ie/q/g%C3%ADn%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an gínéiciam an téarma comhchoiteann do orgáin atáirgthe baineanna an bhlátha, atá comhdhéanta de na cairpéil.<ref>Gynoecium, Carpel, Pistil. (2025, February 22). Master Gardeners Northern Virginia. Retrieved March 6, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/gynoecium-carpel-pistil/</ref> <!--*'''ginmhill''' (''abort'' as Béarla)</br>Forbairt struchtúir nó orgáin a thréigean.--> ==H== *'''haplóideach''' (''haploid'' as Béarla)<ref>“haplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/hapl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Níl ach sraith amháin crómasóm ag géanóm haplóideach.<ref name = "Reproductive Medicine Associates" /> *'''heicseaplóideach''' (''hexaploid'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Tá sé sraith crómasóm i géanóm heicseaplóideach.<ref name = "LabXchange" /> *'''heipteaplóideach''' (''heptaploid'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Tá seacht sraith crómasóm i géanóm heipteaplóideach.<ref name = "LabXchange" /> *'''heitreaspórach''' (''heterosporous'' as Béarla)<ref>“heitreaspórach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/heitreasp%C3%B3rach/ga/</ref></br>Táirgeann plandaí heitreaspóracha dhá chineál spóir.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> *'''homaspórach''' (''homosporous'' as Béarla)</br>Planda nach bhfuil ach spóir de chineál amháin aige.<ref name = "Glossary British Pteridological Society" /> ==I== *'''idirnód''' (''internode'' as Béarla)<ref name = "internode">“internode.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/internode/</ref></br/>Is éard atá in idirnód an chuid de ghas idir dhá nód.<ref name = "Hodgkiss, 2019" /> *'''ilseipealach''' (''polysepalous'' as Béarla)<ref>“ilseipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ilseipealach/ga/</ref></br>I cailís ilseipealach, bíonn na séipéil scartha.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: polysepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=565</ref> *'''inspeirm''' (''endosperm'' as Béarla)<ref>“inspeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://www.tearma.ie/q/inspeirm/ga/</ref>[[File:Cocos nucifera00.jpg|thumb|right|100px|An inspeirm bán de shíol ''[[Cocos nucifera]]'']]</br>Is cuid den síol é an inspeirm agus cothaíonn sé an spóraifít óg.<ref>Endosperm. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved February 28, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/endosperm/21284</ref> ==L== [[File:Latex collection 04.jpg|thumb|left|upright|90px|Laitéis]] *'''laitéis''' (''latex'' as Béarla)<ref>“laitéis.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lait%C3%A9is/ga/</ref></br>Is sú bán de roinnt plandaí é laitéis.<ref name = "vPlants" /> *'''lann''' (''lamina'' as Béarla)<ref>“lann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lann/ga/</ref></br>Is é an lann an chuid leacaithe de dhuilleog, scartha ón ngas agus ó bhonn an duilleoige.<ref>Botanical nerd word: lamina. (2018, September 25). Toronto Botanical Garden. Retrieved March 14, 2026, from https://torontobotanicalgarden.ca/blog/word-of-the-week/botanical-nerd-word-lamina/</ref> *'''lansach''' (''lanceolate'' as Béarla)<ref>“lansach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 21, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lansach/ga/</ref>[[File:Leaf morphology lanceolate.png|thumb|right|140px|Duilleog lansach ]]</br>Bíonn duilleog lansach caol agus ubhchruthach. Bíonn an pointe is leithne inti thíos leis an lár.<ref name = "The Pea Key, 2007">The Australian Pea-flowered Legume Research Group. (2007). Leaf or leaflet shape. The Pea Key: An Interactive Key for Australian Pea-flowered Legumes. Retrieved March 21, 2026, from https://www.anbg.gov.au/cpbr/cd-keys/peakey/key/The%20Pea%20Key/Media/Html/41_leaf_shape.html</ref> *'''leathadh na bhfréamhacha''' (''branching of roots'' as Béarla)<ref>“leathadh na bhfréamhacha.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/leathadh%20na%20bhfr%C3%A9amhacha/ga/</ref></br>Tá leathadh na bhfréamhacha tábhachtach do phlandaí chun iad féin a ancaireadh agus chun uisce, mianraí agus cothaithigh a fháil.<ref name = "Atkinson et al., 2014">Atkinson, J. A., Rasmussen, A., Traini, R., Voß, U., Sturrock, C., Mooney, S. J., ... & Bennett, M. J. (2014). [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4213086/pdf/538.pdf Branching out in roots: uncovering form, function, and regulation.] Plant Physiology, 166(2), 538-550.</ref> *'''leictitíopa''' (''lectotype'' as Béarla)<ref>“leictitíopa.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/leictit%C3%ADopa/ga/</ref></br>Is sintíopa é leictitíopa a roghnaítear níos déanaí mar an eiseamláir an chineáil.<ref name = "McGrouther, 2020">McGrouther, M. (2020). Types of types. The Australian Museum. Retrieved March 23, 2026, from https://australian.museum/learn/animals/fishes/types-of-types/</ref> *'''liathghorm''' (''glaucous'' as Béarla)<ref>IDM & Foras na Gaeilge. (n.d.). glaucous. Foclóirí Ár Linne. Retrieved March 3, 2026, from https://www.focloir.ie/en/dictionary/ei/glaucous</ref>[[File:Picea pungens4.jpg|thumb|right|90px|Duilleoga liathghorm na ''[[Picea pungens]]'']]</br>Déanann an focal liathghorm cur síos ar dhromchla céiriúil atá idir ghorm agus liath.<ref>Eckel, P. M. (2023). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 3, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=glaucous</ref> *'''luathbhaineannach''' (''protogynous'' as Béarla)<ref>“luathbhaineannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathbhaineannach/ga/</ref></br>Bíonn céim baineann ag bláth luathbhaineannach roimh a chéim fhireann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.). Protogyny (protogynous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1302</ref> *'''luathfhireannach''' (''protandrous'' as Béarla)<ref>“luathfhireannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathfhireannach/ga/</ref></br>Bíonn céim fhireann ag bláth luathfhireannach roimh a chéim baineann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.-a). Protandry (protandrous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1300</ref> ==M== *'''máthairshíol''' (''seed parent'' as Béarla)<ref>“máthairshíol.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved July 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/m%C3%A1thairsh%C3%ADol/ga/</ref></br> An máthairshíol a thugtar ar an phlanda a fhásann an síol.<ref>MacRobert, J., Setimela, P. S., Gethi, J., & Regasa, M. W. (2014). [https://excellenceinbreeding.org/sites/default/files/manual/98078.pdf Maize hybrid seed production manual.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260730221946/https://excellenceinbreeding.org/sites/default/files/manual/98078.pdf |date=2026-07-30 }}</ref> *'''meigeagaiméitifít''' (''megagametophyte'' as Béarla)<ref>“meigeagaiméitifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/meigeagaim%C3%A9itif%C3%ADt/ga/</ref></br>Cruthaítear an meigeagaiméitifít le fás na meigeaspóir. Gineann an meigeagaiméitifít gaiméit baineann an phlanda heitreaspórach.<ref>Government of South Australia. (2025, July 7). megagametophyte. Flora of South Australia. Retrieved February 28, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/megagametophyte</ref> *'''meigeaspór''' (''megaspore'' as Béarla)<ref>“meigeaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/meigeasp%C3%B3r/ga/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an meigeaspór an cineál mór spóir. Fásann sé ina gaiméitifít baineann.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''meiteaxiléim''' (''metaxylem'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Is cuid den xiléim phríomhúil é an meiteaxiléim, ar céim luath í i bhforbairt an xiléim.<ref name = "Xylem - PropG" /> *'''micreagaiméitifít''' (''microgametophyte'' as Béarla)<ref>“micreagaiméitifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 21, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micreagaim%C3%A9itif%C3%ADt/ga/</ref></br>Fásann an micreagaiméitifít ón micreaspór agus táirgeann sé na gaiméite fireann de phlanda heitreaspórach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> *'''micreaspór''' (''microspore'' as Béarla)<ref>“micreaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micreasp%C3%B3r/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an micreaspór an cineál beag spóir. Fásann sé ina gaiméitifít fhireann.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''micripíl''' (''micropyle'' as Béarla)<ref>“micripíl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micrip%C3%ADl/ga/</ref></br>Is cainéal beag é an micripíl a thrasnaíonn ionar ubhúlach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> <!--*'''micreastrobalas''' (microstrobilus as Béarla)<ref>https://www.tearma.ie/q/micro-/</ref><ref>https://super.tearma.ie/q/strobilus/</ref> An ceann is lú de dhá chineál bhuaircíní nó strobalas a tháirgeann gimnispeirmeacha, an ceann fireann é agus táirgeann sé an phailin.--> *'''monasómacht''' (''monosomy'' as Béarla)<ref>“monasómacht.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/monas%C3%B3macht/ga/</ref></br>Is cineál aineoplóideacht í an monasómacht. Sainmhínítear í trí scriosadh crómasóm i géanóm.<ref name = "Reproductive Medicine Associates" /> ==N== [[File:E mammillaris ies.jpg|thumb|left|70px|neachtar]] *'''naonaplóideach''' (''nonaploid'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Tá naoi sraith crómasóm i géanóm naonaplóideach.<ref name = "Sugiura et al., 2000">Sugiura, A., Ohkuma, T., Choi, Y. A., Tao, R., & Tamura, M. (2000). [https://journals.ashs.org/downloadpdf/view/journals/jashs/125/5/article-p609.pdf Production of nonaploid (2n= 9x) Japanese persimmons (''Diospyros kaki'') by pollination with unreduced (2n= 6x) pollen and embryo rescue culture.] Journal of the American Society for Horticultural Science, 125(5), 609-614.</ref> *'''neachtar''' (''nectar'' as Béarla)<ref name = "neachtar">“neachtar.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 19, 2026, from https://www.tearma.ie/q/neachtar/ga/</ref></br>Is leacht milis é neachtar a scaoileann faireog mheala na bláthanna mar luach saothair tarraingteach d'ainmhithe pailniúcháin.<ref name = "Betterbee" /> *'''nideog éiceolaíoch''' (''ecological niche'' as Béarla)<ref>“nideog éiceolaíoch.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/nideog%20%C3%A9iceola%C3%ADoch/ga/</ref></br>Is éard is nideog éiceolaíoch ann ná iomlán na gcaidreamh idir speiceas agus a comhshaol.<ref name = "Folkmann, 2019">Folkmann, M. (2019). [https://grabbe-gymnasium.de/spr/biologie/AB%20Glossar%20Oekologie.pdf Glossar zur Ökologie.] Detmold; Christian-Dietrich-Grabbe-Gymnasium.</ref> *'''nód''' (''node'' as Béarla)<ref>“nód.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/n%C3%B3d/ga/</ref></br>Is é nód an pointe ar an gas as a bhfásann duilleoga nó craobhacha.<ref name = "Devlin, 2026" /> *'''nóidín fréimhe''' (''root nodule'' as Béarla)<ref name = "nóidín" /></br>Foirmítear nóidín fréimhe nuair a choilíniúnaíonn baictéir fosaithe nítrigine na fréamhacha.<ref name = "Wagner, 2011" /> ==O== *'''ochtaplóideach''' (''octoploid'' as Béarla)<ref>“ochtaplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 28, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ochtapl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Tá ocht sraith crómasóm i géanóm ochtaplóideach.<ref name = "LabXchange" /> *'''olasóm''' (''elaiosome'' as Béarla)<ref>“olasóm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved June 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/olas%C3%B3m/ga/</ref>[[File:Afzelia africana1.jpg|thumb|right|140px|Síolta ''[[Afzelia africana]]'' a bhfuil olasóm oráiste orthu]]</br>Is cuid chothaitheach de shíol é olasóm a mheallann ainmhithe cosúil le seangáin. Cuidíonn sé le scaipeadh síolta.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> *'''onn-aiseach''' (''adaxial'' as Béarla)<ref>“onn-aiseach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved July 28, 2026, from https://www.tearma.ie/q/onn-aiseach/ga/</ref></br>Tá dromchlaí onn-aiseach os comhair ais an struchtúir a bhfuil sé ceangailte leis.<ref name = "vPlants" /> ==P== *'''peinteaplóideach''' (''pentaploid'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Tá cúig shraith crómasóm i géanóm peinteaplóideach.<ref name = "LabXchange" /> <!--* '''peitínáit''' (''petiolate'' as Béarla) aidiacht ina ndéantar cur síos ar dhuilleoga nó ar struchtúir bhitheolaíocha a bhfuil gas (peitín) orthu, agus iad ceangailte go díreach le gas nó brainse. <ref>https://www.tearma.ie/q/petiolate/ ??</ref>--> *'''piorrachruthach''' (''pyriform'' as Béarla)<ref name = "piorrachruthach">“piorrachruthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 11, 2026, from https://www.tearma.ie/q/piorrachruthach/</ref>[[File:Ficus pyriformis.JPG|thumb|right|125px|Torthaí piorrachruthacha an ''[[Ficus pyriformis]]'']]</br>Aidiacht, i gcruth péire.<ref name = "piorrachruthach" /> *'''pireindéimeach''' (''pyroendemic'' as Béarla)<ref>“pireindéimeach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved October 5, 2026, from https://www.tearma.ie/q/pireind%C3%A9imeach/ga/</ref></br>Bíonn [[falscaí]] ag teastáil ó phlandaí pireindéimeacha le haghaidh péacadh síolta agus fáis.<ref name = "Keeley & Pausas, 2018">Keeley, J. E., & Pausas, J. G. (2018). [https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0254629916301624 Evolution of ‘smoke’induced seed germination in pyroendemic plants.] South African Journal of Botany, 115, 251-255.</ref> *'''prótaixiléim''' (''protoxylem'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Is cuid den xiléim phríomhúil é an prótaixiléim, ar céim luath í i bhforbairt an xiléim.<ref name = "Xylem - PropG" /> ==R== [[File:Inflorescences Raceme Kwiatostan Grono.svg|thumb|left|upright|55px|raicéim]] *'''raicéim''' (''raceme'' as Béarla)<ref>“raicéim.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 19, 2026, from https://super.tearma.ie/q/raic%C3%A9im/ga/</ref></br>Is cineál bláthra é raicéim le hais neamhroinnte ar a bhfuil bláthanna gasógacha.<ref name = "Jessop et al., 2011" /> ==S== <!--*'''scoitheadh''' (''abscission'' as Béarla)</br>Scaoileadh nádúrtha orgáin atá aibí nó sean, amhail toradh aibí nó duilleog aosta.--> <!--*'''snáthaidiúil''' (acicular as Béarla)</br>Caol nó snáthaidchruthach.--> *'''samár''' (''samara'' as Béarla)<ref>“samár.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved June 11, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sam%C3%A1r/ga/</ref></br>Is toradh neamhoscailteach aonsíolta le sciatháin é samár.<ref name = "Gray, 1875" />{{rp|p=79}} *'''siogót''' (''zygote'' as Béarla)<ref>“siogót.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 26, 2026, from https://www.tearma.ie/q/siog%C3%B3t/ga/</ref></br>Is éard atá i siogót an chill dhioplóideach a eascraíonn as comhleá gaiméit.<ref name = "Algae of Australia Glossary" /> *'''síol''' (''seed'' as Béarla)<ref name = "síl" /></br>Is éard atá i síol suth agus a struchtúir chosanta agus a struchtúir chothaitheacha atá in ann forbairt ina phlanda.<ref name = "Hodgkiss, 2019" /> *'''síol inphéactha''' (''germinable seed'' as Béarla)<ref name = "síl">“síl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 24, 2026, from https://www.tearma.ie/q/s%C3%ADl/</ref></br>Tá síolta inphéactha in ann forbairt ina síológ.<ref>Keimfähigkeit. (n.d.). Bundesverband Deutscher Pflanzenzüchter. Retrieved September 24, 2026, from https://www.bdp-online.de/de/Pflanzenzuechtung/Glossar/terms/Keimfaehigkeit/</ref> *'''síológ''' (''seedling'' as Béarla)<ref>“síológ.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 26, 2026, from https://www.tearma.ie/q/s%C3%ADol%C3%B3g/ga/</ref></br>Is planda beag é síológ a fhásann ó shíol agus de ghnáth ní bhíonn ach a cotailéadóin agus cúpla duilleog leis.<ref name = "Seed sowing glossary">Seed sowing glossary. (n.d.). Foundation for Arable Research. Retrieved September 26, 2026, from https://www.far.org.nz/schools/seed-sowing-glossary</ref> [[File:Arum creticum Marmaris White.jpg|thumb|left|120px|''[[Arum creticum]]'' le spáidín bán agus spáideog buí]] *'''spáideog''' (''spadix'' as Béarla)<ref>“spáideog.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sp%C3%A1ideog/ga/</ref></br>Is cineál bláthra é spáideog ina mbíonn bláthanna ag fás ar ais tiubh, feolmhar.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> *'''spáidín''' (''spathe'' as Béarla)<ref>“spáidín.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sp%C3%A1id%C3%ADn/ga/</ref></br>Is bracht mór é spáidín a thimpeallaíonn an spáideog.<ref name = "Sterry, 1997">Sterry, P. (1997). [https://www.google.de/books/edition/Collins_Complete_British_Wildlife_Photog/H2oXAAAACAAJ?hl=en Collins Complete British Wildlife Photoguide.] Kiribati: HarperCollins.</ref>{{rp|p=356}} *'''speiceas i mbaol criticiúil''' (''critically endangered species'' as Béarla)<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil" />[[File:凹脈金花茶 Camellia impressinervis -香港公園 Hong Kong Park, Hong Kong- (39897970614).jpg|thumb|right|100px|Is speiceas i mbaol criticiúil é ''[[Camellia impressinervis]]''.<ref>Wheeler, L. & Rivers, M.C. 2015. ''Camellia impressinervis''. The IUCN Red List of Threatened Species 2015: e.T62053740A62053758. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2015-2.RLTS.T62053740A62053758.en. Accessed on 01 March 2026.</ref>]]<br/>Is speicis iad speicis atá i mbaol criticiúil díothaithe sa nádúr atá thar a bheith ard.<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil">Fiontar & Scoil na Gaeilge, DCU. (n.d.). “speiceas i mbaol criticiúil.” Grúpa Taighde Gaois. Retrieved March 1, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology?Query=speiceas+i+mbaol+critici%C3%BAil</ref> *'''speiceas is lú imní''' (''least-concern species'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Is tacsóin forleathana agus flúirseacha iad speiceas is lú imní.<ref name = "IUCN, 2012">IUCN. (2012). [https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/RL-2001-001-2nd.pdf IUCN Red List Categories and Criteria: Version 3.1. Second edition.] Gland, Switzerland and Cambridge, UK: IUCN. iv + 32pp.</ref> Tá riosca níos ísle díothaithe ag na speicis seo.<ref>Frequently Asked Questions. (n.d.). IUCN Red List of Threatened Species. Retrieved April 18, 2026, from https://www.iucnredlist.org/about/faqs#Why%20are%20LC%20species%20on%20the%20Red%20List</ref> *'''speiceas leochaileach''' (''vulnerable species'' as Béarla)<ref name = "speiceas leochaileach" /></br>Tá riosca ard díothaithe sa nádúr ag speiceas leochaileach.<ref name = "speiceas leochaileach">speiceas leochaileach. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 10, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/635130</ref> *'''spor''' (''spur'' as Béarla)<ref>“spor.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/spor/ga/</ref></br>Is síneadh feadánach log den coróinín é spor.<ref name = "Devlin, 2026" /> [[File:Prunus AbscissionZone 1 (35974302350).jpg|thumb|right|120px|Sraith scoite ''[[Prunus]]'']] *'''sraith scoite''' (''abscission layer'' as Béarla)<ref>“sraith scoite.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved August 31, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sraith%20scoite/ga/</ref></br> Is sraith cealla í sraith scoite ina mbriseann orgán titimeach, mar shampla duilleog.<ref>Botanical Orchid Glossary: Glossary Term: Abscission layer. (n.d.). Orchids of New Guinea. Retrieved August 31, 2026, from https://www.orchidsnewguinea.com/orchid-glossary/define-term/Abscission+layer/</ref> [[File:Phyla cuneifolia runner.jpg|thumb|left|120px|''[[Phyla cuneifolia]]'' stólan]] *'''stólan''' (''stolon'' as Béarla)<ref>“stólan.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved June 11, 2026, from https://www.tearma.ie/q/st%C3%B3lan/ga/</ref></br>Gas cothrománach is ea stólan a shníonn os cionn, ar nó faoi dhromchla na talún<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> agus a fhásann planda nua.<ref name = "Glossary British Pteridological Society" /> *'''strobalas''' (''strobilus'' as Béarla)<ref>“strobalas.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/strobalas/ga/</ref></br>Is éard is strobalas ann ná struchtúr cosúil le buaircín atá comhdhéanta de spóraifille atá iompaithe go dlúth ar an ais.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> ==T== *'''teipeal''' (''tepal'' as Béarla)<ref>“teipeal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 4, 2026, from https://www.tearma.ie/q/teipeal/ga/</ref></br>Úsáidtear an téarma teipal do chodanna an peirianta má tá cuma an-chosúil ar na peitil agus ar na seipil.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: tepal. https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=768, retrieved 4 March 2026</ref> *'''teitreaplóideach''' (''tetraploid'' as Béarla)<ref>“teitreaplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/teitreapl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Tá dhá shraith bhreise crómasóm ag géanóm teitreaplóideach.<ref name = "Reproductive Medicine Associates" /> [[File:Tetradium daniellii (Benn.) T.G. Hartley.jpg|thumb|left|120px|Torthú bláthra ''[[Tetradium daniellii]]'']] *'''torthú bláthra''' (''infructescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra" /></br>Is é an torthú bláthra an struchtúr ina dtaispeántar torthaí ar phlanda.<ref name = "Glossary for Vascular Plants">Glossary for Vascular Plants. (2018, November 19). New York Botanical Garden. Retrieved March 9, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/glossary/glossary-list/?ImagesOnly=yes&LimitPerPage=75&rownum=676</ref> *'''treoir neachtair''' (''nectar guide'' as Béarla)<ref name = "neachtar" /></br>Is marcanna nó patrúin ar bhláthanna iad treoracha neachtair a threoraíonn feithidí chuig an neachtar.<ref name = "Betterbee">Glossary of beekeeping Terms. (n.d.). Betterbee. Retrieved September 19, 2026, from https://www.betterbee.com/glossary/</ref> *'''triocóm''' (''trichome'' as Béarla)<ref>“triocóm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 29, 2026, from https://www.tearma.ie/q/trioc%C3%B3m/ga/</ref></br>Is struchtúr filiméadach nó cosúil le ribe gruaige é triocóm.<ref name = "Benisch, n.d." /> *'''trioplóideach''' (''triploid'' as Béarla)<ref>“trioplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/triopl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Tá sraith bhreise crómasóm ag géanóm trioplóideach.<ref name = "Reproductive Medicine Associates" /> *'''trísómacht''' (''trisomy'' as Béarla)<ref>“trísómacht.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/tr%C3%ADs%C3%B3macht/ga/</ref></br>Is cineál aineoplóideacht í an trísómacht. Sainmhínítear í mar cóip breise crómasóm i géanóm.<ref name = "Reproductive Medicine Associates" /> ==U== *'''uathghamacht''' (''autogamy'' as Béarla)<ref>“uathghamacht.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/uathghamacht/ga/</ref></br>Is é uathghamacht toirchiú ubhúlach le pailin an phlanda chéanna.<ref name = "Hickey & King, 2000" />{{rp|4}} *'''uathpholaplóideach''' (''autopolyploid'' as Béarla)<ref>“uathpholaplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 15, 2026, from https://www.tearma.ie/q/uathpholapl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Is cineál planda polaplóideach é planda uathpholaplóideach a chruthaítear trí géanóm amháin a dhúbailt. I bplandaí uathpholaplóideacha, tagann na crómasóm go léir ón speiceas céanna.<ref>Lefers, M. & Holmgren Lab. (2004). autopolyploid. Hedgehog Signaling Glossary. Retrieved March 15, 2026, from https://groups.molbiosci.northwestern.edu/holmgren/Glossary/Definitions/Def-A/autopolyploid.html</ref> *'''ubhagán uachtarach''' (''superior ovary'' as Béarla)<ref>“ubhagán uachtarach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ubhag%C3%A1n%20uachtarach/ga/</ref></br>Tá ubhagán uachtarach suite os cionn an phointe ina bhfuil na seipil, na peitil agus na staimín ceangailte.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> [[File:Trapa japonica floating seed in Yokotake, Kanzaki.jpg|thumb|left|100px|uiscescaipeadh síl]] *'''uiscescaipeadh síl''' (''hydrochory'' as Béarla)<ref>“uiscescaipeadh síl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 24, 2026, from https://www.tearma.ie/q/uiscescaipeadh%20s%C3%ADl/ga/</ref></br>Is é uiscescaipeadh síl scaipeadh síolta trí uisce.<ref name = "Lewis, 2019" /> *'''umbal''' (''umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal">“umbal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/umbal/ga/</ref>{{Il-íomhánna | align = right | direction = horizontal | total_width = 180 | header = | image1 = Inflorescences Umbel Kwiatostan Baldach.svg | alt1 = | caption1 = umbal | image2 = Inflorescences Umbel Kwiatostan BaldachZłożony.svg | alt2 = | caption2 = umbal comhshuite }}</br>Is cineál bláthra craobhach é umbal. Bíonn bláthanna sa bláthra ina bhfuil na gasóga go léir ar an fhad céanna agus ag teacht ó phointe amháin.<ref name = "Nelson, 2012">Nelson, R. C. (2012). The Description of Flowers. University of Rochester. Retrieved March 1, 2026, from https://www.cs.rochester.edu/u/nelson/wildflowers/glossaries/flowers/</ref> *'''umbal comhshuite''' (''compound umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal" /></br>Is cineál bláthra é umbal comhshuite ina n-eascraíonn roinnt umbal as aon phointe amháin.<ref>Inflorescences 15-Compound umbel. (n.d.). University of Illinois. Retrieved March 9, 2026, from https://www.life.illinois.edu/help/digitalflowers/Inflorescences/15.htm</ref> ==X== [[File:Decussate (PSF).png|thumb|left|100px|x-chruthach]] *'''xantaifill''' (''xanthophyll'' as Béarla)<ref>“xantaifill.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/xantaifill/ga/</ref></br>Is grúpa líocha caraitéanóideacha oráiste é xantaifill. Cosúil le caraitéin, cuidíonn xantaifill le fótaisintéis.<ref name = "Hodgkiss, 2019" /> *'''x-chruthach''' (''decussate'' as Béarla)<ref>“x-chruthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/x-chruthach/ga/</ref></br>Ciallaíonn suíomh x-chruthach duilleoga go bhfuil péirí duilleoga socraithe ag uillinn 90° le péirí duilleoga cóngaracha thuas agus thíos. Tá na péirí trasnaithe i bhfoirm X.<ref name = "Hodgkiss, 2019" /> *'''xéirifíteach''' (''xerophytic'' as Béarla)<ref>“xéirifíteach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/x%C3%A9irif%C3%ADteach/ga/</ref>[[File:Echinocactus grusonii flora cologne.jpg|thumb|right|120px|Is plandaí xéirifíteacha iad na cachtais.<ref name = "Duke University">Xerophytes “Cactus-Like” collection. (n.d.). Duke University. Retrieved April 12, 2026, from https://liveplantcollections.biology.duke.edu/featured-collections/xeric</ref>]]</br>Tá plandaí xéirifíteacha oiriúnaithe do aeráid nó do ghnáthóg thirim.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> *'''xiléim''' (''xylem'' as Béarla)<ref name = "xiléim">“xiléim.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/xil%C3%A9im/ga/</ref></br>Is fíochán lignithe é an xiléim atá freagrach as iompar uisce i bplandaí.<ref name = "Xylem - PropG">University of Florida, University of Kentucky, & Texas A&M University. (n.d.). Xylem. PropG. Retrieved May 30, 2026, from https://propg.ifas.ufl.edu/01-biology/02-cell-types/12-celltypes-xylem.html</ref> *'''xiléim phríomhúil''' (''primary xylem'' as Béarla)<ref name = "xiléim" /></br>Is céim luath forbartha í an xiléim phríomhúil agus tá sé déanta as prótaixiléim agus meiteaxiléim.<ref name = "Xylem - PropG" /> *'''xiléim thánaisteach''' (''secondary xylem'' as Béarla)<ref name = "xiléim" /></br>Déantar an xiléim thánaisteach ón sraith chaimbiam. Tá sé freagrach as forbairt leataobhach agus fás adhmad.<ref name = "Xylem - PropG" /> ==Y== *'''Y-chrómasóm''' (''Y-chromosome'' as Béarla)<ref>Y-chrómasóm. (n.d.-b). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/Y-chr%C3%B3mas%C3%B3m/ga/</ref></br>Sa chóras XY, tugann an crómasóm Y céannacht fhireann. Is fireannaigh iad plandaí XY ach is baineannaigh iad plandaí XX.<ref name = "Andreuzza, 2020">Andreuzza, S. (2020). [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7268795/ Y Keep Your X? Insights into the Genetic Basis of Plant Sex Chromosome Evolution.] Plant Cell. 2020 Jun;32(6):1769-1770. doi: 10.1105/tpc.20.00265. Epub 2020 Apr 7. PMID: 32265318; PMCID: PMC7268795.</ref> ==Z== [[File:Goral Girardinia diversifolia AJTJ.jpg|thumb|left|120px|zóscaipeadh síl]] *'''zóscaipeadh síl''' (''zoochory'' as Béarla)<ref>“zóscaipeadh síl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 24, 2026, from https://www.tearma.ie/q/z%C3%B3scaipeadh%20s%C3%ADl/ga/</ref></br>Is é zóscaipeadh síl scaipeadh síolta ag ainmhithe.<ref name = "Lewis, 2019">Lewis, A. (2019, August 23). Seed dispersal: 5 ways trees spread seeds. Woodland Trust. Retrieved September 24, 2026, from https://www.woodlandtrust.org.uk/blog/2019/08/seed-dispersal/</ref> ==Tagairtí== <references> <!-- Especially useful sources for definitions can be collected down here: --> <ref name = "Glossary British Pteridological Society">Glossary. (n.d.). British Pteridological Society. Retrieved April 18, 2026, from https://britishfernsociety.org.uk/Glossary/</ref> <ref name = "Gray, 1875">Gray, Asa. (1875). [https://www.biodiversitylibrary.org/page/56536335 Botany for young people and common subjects : how plants grow : a simple introduction to structural botany : with popular flora, or an arrangement and description of common plants, both wild and cultivated : illustrated by 500 wood engravings.] Ivison, Blakeman, Taylor.</ref> <ref name = "Flora of Australia Glossary">Government of South Australia. (n.d.). Flora of Australia Glossary. Flora of South Australia. Retrieved March 13, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/</ref> <ref name = "Flora of Rwanda Glossary">The Rwanda flora team. (2026). Flora of Rwanda: Glossary. Retrieved April 12, 2026, from https://www.rwandaflora.com/speciesdata/glossary.php</ref> <ref name = "Jessop et al., 2011">Jessop, J.P., Toelken, H.R. & Kellermann, J. (2011). [https://www.researchgate.net/publication/344409776_Glossary_of_botanical_terms_version_1 Glossary of botanical terms (version 1).] In: Kellermann, J. (ed.), Flora of South Australia (ed. 5). 24 pp. (State Herbarium of South Australia: Adelaide). www.flora.sa.gov.au/ed5</ref> <ref name = "UCMP, 2009">UCMP Glossary: Botany. (2009). University of California Museum of Paleontology. Retrieved March 9, 2026, from https://ucmp.berkeley.edu/glossary/gloss8botany.html</ref> <ref name = "vPlants">Plant Glossary. (n.d.). vPlants: A Virtual Herbarium of the Chicago Region. Retrieved May 30, 2026, from https://vplants.org/portal/plants/glossary/index.php</ref> <ref name = "Bobrov & Romanov, 2019"><!-- Definitions of fruit terminology -->Bobrov, A. V. C., & Romanov, M. S. (2019). [https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/23818107.2019.1663448 Morphogenesis of fruits and types of fruit of angiosperms.] Botany letters, 166(3), 366-399.</ref> <ref name = "Hodgkiss, 2019">Hodgkiss, R. J. (2019). Glossary of Botanical Terms. The Succulent Plant Page. Retrieved September 19, 2026, from https://succulent-plant.com/glossary/plantglossary.html</ref> <ref name = "Devlin, 2026">Devlin, Z. (2026). Irish Wildflower Glossary. Wildflowers of Ireland. Retrieved September 20, 2026, from https://www.wildflowersofireland.net/glossary.php</ref> <ref name = "Algae of Australia Glossary">Huisman, J. M., & Entwisle, T. J. (2022). Algae of Australia Glossary. Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water. Retrieved September 26, 2026, from https://www.dcceew.gov.au/science-research/abrs/online-resources/glossaries/algae</ref> <ref name = "LabXchange">Harvard University & Amgen Foundation. (2024, May 14). Glossary: Chromosome Variation. LabXchange. Retrieved September 28, 2026, from https://www.labxchange.org/library/items/lb:LabXchange:25aad058:html:1</ref> <ref name = "Beentje, 2010">Beentje, H. (2010). [https://staugorchidsociety.org/PDF/The-Kew-Plant-Glossary-an-Illustrated-Dictionary-of-Plant-Terms-by-Beentje-Henk-z-lib.org_.pdf The Kew Plant Glossary: An Illustrated Dictionary of Plant Terms.} Royal Botanic Gardens Kew.</ref> <ref name = "Benisch, n.d.">Benisch, C. (n.d.). Glossary of entomology terms. Kerbtier – Beetle Fauna of Germany. Retrieved September 29, 2026, from https://www.kerbtier.de/Pages/Content/enGlossar.html</ref> <ref name = "Florida Museum Glossary">Glossary of Terms. (n.d.). Florida Museum of Natural History. Retrieved September 29, 2026, from https://www.floridamuseum.ufl.edu/florida-vertebrate-fossils/glossary/</ref> <ref name = "Hickey & King, 2000">Hickey, M., & King, C. (2000). [https://books.google.de/books?id=4Lr3CwAAQBAJ&lpg=PR7&dq=botany%20cf.%20and%20aff.&lr&pg=PA1#v=onepage&q&f=false The Cambridge Illustrated Glossary of Botanical Terms.] Cambridge University Press.</ref> <ref name = "Glossary CBN des Hauts-de-France">Glossaire des termes scientifiques utilisés par le CBN des Hauts-de-France. (n.d.). CBN Des Hauts-de-France. Retrieved October 1, 2026, from https://www.cbnhdf.fr/glossaire-termes-scientifiques-utilises-cbn-bailleul</ref> </references> fly4miaxs8b2tl775exs5qqkj9bsoky 1329267 1329262 2026-10-05T18:59:21Z Conan Wolff 51812 duánchruthach - reniform 1329267 wikitext text/x-wiki {{Teimpléad:Athbhreithniú}} Míníonn an foclóir téarmaí luibheolaíochta seo téarmaí luibheolaíochta. ==A== *'''achtanamorfach''' (''actinomorphic'' as Béarla)<ref>“achtanamorfach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/achtanamorfach/ga/</ref>[[File:Fragaria vesca2.jpg|thumb|right|120px|Bláth achtanamorfach de ''[[Fragaria vesca]]'']]</br>Bíonn bláthanna aictiomorfacha ga-shiméadrach.<ref>Eckel, P. M. (n.d.). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 1, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=actinomorphic</ref> <!--*'''acraifil''' (''acrophyll'' as Béarla)</br>Duilleoga rialta de phlanda aibí, a tháirgtear os cionn an bhoinn, murab ionann is an bhasaifil.--> *'''aff.'''</br>Ciallaíonn an giorrúchán "aff.", giorrúchán do "affinis", "cosúil le" nó "gaolmhar le". Léiríonn sé leibhéal éiginnteachta maidir le sainaithint speicis.<ref name = "Common abbreviations">Common abbreviations. (n.d.). The New York Botanical Garden. Retrieved September 29, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/wiki/index.php?title=Common_Abbreviations</ref> *'''aicéin''' (''achene'' as Béarla)<ref>“aicéin.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aic%C3%A9in/ga/</ref></br>Is toradh tirim, neamhoscailte, aon-shíolach é aicéin. Níl an síol ceangailte de bhalla an toraidh ach ag pointe amháin. Fásann an toradh ó ubhagán uachtarach aon-sheoimrín.<ref name = "FTG Fruit type Glossary">Glossary Fruit type. (2007). Fairchild Tropical Botanic Garden Virtual Herbarium (FTG). Retrieved April 18, 2026, from http://www.virtualherbarium.org/glossary/glossary.php?cid=65</ref> *'''aindréiciam''' (''androecium'' as Béarla)<ref>“aindréiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 7, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aindr%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an aindréiciam an téarma comhchoiteann do na horgáin atáirgthe fireanna sa bhláth, atá comhdhéanta de na staimín.<ref>Androecium, stamen, staminate, staminode. (2026, February 23). Master Gardeners of Northern Virginia. Retrieved March 7, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/androecium-stamen-staminate/</ref> *'''aineoplóideach''' (''aneuploid'' as Béarla)<ref>“aineoplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aineopl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Is uimhir an chrómasóim mínormalach i ngéanóm é aineoplóideach.<ref name = "Reproductive Medicine Associates">Leary, W. (2025, November 23). Aneuploidy in Embryos: Chromosomal Abnormalities in IVF. Reproductive Medicine Associates. Retrieved September 27, 2026, from https://rmanetwork.com/blog/aneuploidy-embryos-abnormalities-ivf/</ref> {{Il-íomhánna | align = left | direction = horizontal | total_width = 180 | header = | image1 = 2020 year. Herbarium. Alchemilla vulgaris. img-014.jpg | alt1 = | caption1 = onn-aiseach | image2 = 2020 year. Herbarium. Alchemilla vulgaris. img-008.jpg | alt2 = | caption2 = all-aiseach }} *'''all-aiseach''' (''abaxial'' as Béarla)<ref>“all-aiseach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/all-aiseach/ga/</ref></br>Aidiacht, a bhfuil a treo urchomhaireach le treo na haise (= taobh íochtair).<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> <!--*'''andragíneafór''' (''androgynophore'' as Béarla)</br>Gas ar a bhfuil an t-aindréiciam agus an gínéiciam de bhláth os cionn leibhéal ionsáite an pheirianta.--> <!--*'''andramoinéiciach''' (''andromonoecious'' as Béarla)</br>Córas annamh pórúcháin plandaí é andramoinéiciach ina dtáirgeann planda aonair bláthanna fireanna agus déghnéasacha araon.--> <!--*'''andrafór''' (''androphore'' as Béarla)</br>An gas nó an colún a thacaíonn leis na staimíní i mbláthanna áirithe.--> *'''angaispeirm''' (''angiosperm'' as Béarla)<ref>“angaispeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/angaispeirm/ga/</ref>[[File:Okra (Abelmoschus esculentus) cross-section - 20080613.png|thumb|right|120px|In angaispeirm, bíonn na ubhúlaigh faoi iamh i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer" />]]</br>Is grúpa plandaí iad na angiospermaigh a bhfuil ubhúlach acu atá iata i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer">Bedecktsamer. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved March 1, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/bedecktsamer/7737</ref> ==B== *'''baictéar fosaithe nítrigine''' (''nitrogen-fixing bacterium'' as Béarla)<ref name = "fosú nítrigine">“fosú nítrigine.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 19, 2026, from https://www.tearma.ie/q/fos%C3%BA%20n%C3%ADtrigine/ga/</ref></br>Úsáideann baictéar fosaithe nítrigine einsím chun nítrigin atmaisféarach ({{Chem2|N2|auto=1}}) a thiontú go amóinia ({{Chem2|NH3|auto=1}}).<ref name = "Wagner, 2011">Wagner, S. C. (2011). Biological Nitrogen Fixation. Nature Education. Retrieved September 19, 2026, from https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/biological-nitrogen-fixation-23570419/</ref> *'''baictéar nóidín''' (''nodule bacterium'' as Béarla)<ref name = "nóidín">“nóidín.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 19, 2026, from https://www.tearma.ie/q/n%C3%B3id%C3%ADn/ga/</ref></br>Déanann baictéir nóidín, amhail ''[[Rhizobium]]'' nó ''[[Bradyrhizobium]]'', coilíniú ar na fréamhacha agus cruthaíonn siad nóidíní. Maireann na baictéir sna nóidíní. Soláthraíonn na fosaitheoirí nítrigine seo nítrigin don phlanda.<ref name = "Wagner, 2011" /> *'''barraimsitheach''' (''acropetal'' as Béarla)<ref>“barraimsitheach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/barraimsitheach/ga/</ref></br>Ciallaíonn an téarma ''barraimsitheach'' go dtosaíonn rud ag fás nó ag forbairt ag an mbun agus go leanann sé aníos i dtreo an bharr.<ref name = "Tropical Forages Glossary">Cook BG, Pengelly BC, Schultze-Kraft R, Taylor M, Burkart S, Cardoso Arango JA, González Guzmán JJ, Cox K, Jones C, Peters M. & International Center for Tropical Agriculture (CIAT), Cali, Colombia and International Livestock Research Institute (ILRI), Nairobi, Kenya. (2020). Glossary. Tropical Forages: An Interactive Selection Tool. 2nd and Revised Edn. Retrieved April 18, 2026, from https://tropicalforages.info/text/entities/glossary.htm</ref> *'''bláthra''' (''inflorescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra">“bláthra.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/bl%C3%A1thra/ga/</ref></br>Is grúpa bláthanna é bláthra.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''bleib''' (''bulb'' as Béarla)<ref>“bleib.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/bleib/ga/</ref>[[File:White onion cross section.jpg|thumb|right|70px|bleib]]</br>Is gas faoi thalamh modhnaithe é bleibe, atá timpeallaithe ag duilleoga modhnaithe.<ref>What is a bulb? (2020, March 17). Michigan State University Extension. Retrieved February 28, 2026, from https://www.canr.msu.edu/news/what-is-a-bulb</ref> *'''bliantóg''' (''annual plant'' as Béarla)<ref>“bliantóg.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/bliant%C3%B3g/ga/</ref></br>Bláthaíonn agus faigheann bliantóg bás i mbliain amháin.<ref name = "Jessop et al., 2011" /> [[File:Sorbus aucuparia vaisiai, 2006-0823.jpg|thumb|left|120px|Bréagthorthaí ''[[Sorbus aucuparia]]'']] *'''bréagthoradh''' (''accessory fruit'' as Béarla)<ref>“bréagthoradh.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 5, 2026, from https://www.tearma.ie/q/br%C3%A9agthoradh/ga/</ref></br> Is cineál toraidh é bréagthoradh a fhorbraíonn ó struchtúir cairpéil agus eachtarcairpéil araon.<ref name = "Bobrov & Romanov, 2019" /> ==C== *'''cailciarrthach''' (''calcicole'' as Béarla)<ref>cailciarrthach. (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved October 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/cailciarrthach/ga/</ref></br>Ní fhásann planda cailclonnaitheach ach ar ithreacha cailcreacha nó is fearr leis ithir cailcreach.<ref name = "Glossary CBN des Hauts-de-France" /> *'''cailctheifeach''' (''calcifuge'' as Béarla)<ref>cailctheifeach. (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved October 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/cailctheifeach/ga/</ref></br>Seachnaíonn planda cailctheifeach fás ar aolchloch. Is féidir le cailciam a bheith tocsaineach do na plandaí seo.<ref name = "Glossary CBN des Hauts-de-France" /> *'''cf.'''</br>Ciallaíonn an giorrúchán "cf.", giorrúchán do "confer", "cuir i gcomparáid". Léirítear aitheantas neamhchinnte le "cf." in ainm tacsóin.<ref name = "Florida Museum Glossary" /> *'''cill''' (''cell'' as Béarla)<ref name = "cell">“cell.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 26, 2026, from https://www.tearma.ie/q/cell/</ref></br>Is í cill an t-aonad struchtúrach bunúsach d'orgánaigh.<ref name = "Algae of Australia Glossary" /> *'''cill stórais''' (''storage cell'' as Béarla)<ref name = "cell" /></br>D’fhéadfadh go mbeadh cainníochtaí móra polaisiúicrídí, próitéiní, lipidí,<ref name = "Fasseas, 1980">Fasseas, C. (1980). [https://theses.gla.ac.uk/72881/1/10647162.pdf Fine structural studies on differentiation and dedifferentiation in the higher plant.]] University of Glasgow (United Kingdom).</ref>{{rp|1}} nó uisce i gcill stórais.<ref name = "Mauseth, 1995">Mauseth, J. D. (1995). [https://www.jstor.org/stable/2996453 Collapsible water-storage cells in cacti.] Bulletin of the Torrey Botanical Club, 145-151.</ref> *'''cléisteagamacht''' (''cleistogamy'' as Béarla)<ref>“cléisteagamacht.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/cl%C3%A9isteagamacht/ga/</ref></br>Ní osclaíonn bláthanna cléisteagamacha agus tá siad uathghamacha.<ref name = "Hickey & King, 2000" />{{rp|8}} *'''clóraplast''' (''chloroplast'' as Béarla)<ref name = "clóraplast">clóraplast. (n.d.-b). Gaois Research Group. Retrieved March 14, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/620910</ref></br>Is orgánaid cheallach plandaí é an [[clóraplast]] a dhéanann an [[fótaisintéis]].<ref name = "clóraplast" /> {{Il-íomhánna | align = left | direction = horizontal | total_width = 180 | header = | image1 = Inflorescences Corymb Kwiatostan BaldachGrono.svg | alt1 = | caption1 = coirím raicéimeach<!-- racemose corymb --> | image2 = Schirmrispe (inflorescence).svg | alt2 = | caption2 = coirím címeach<!-- cymose corymb --> }} *'''coirím''' (''corymb'' as Béarla)<ref>“coirím.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 19, 2026, from https://www.tearma.ie/q/coir%C3%ADm/ga/</ref></br>Is cineál bláthra é coirím ina dtosaíonn na craobhacha ó phointí difriúla, ach sroicheann siad an airde chéanna.<ref name = "Jessop et al., 2011" /> *'''coirt''' (''bark'' as Béarla)<ref>“coirt.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/coirt/ga/</ref></br>Is í an choirt an ciseal seachtrach cosanta de fhréamhacha agus gais plandaí adhmadacha.<ref name = "Hodgkiss, 2019" /> *'''colúinín''' (''columella'' as Béarla)<ref>“colúinín.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved June 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/col%C3%BAin%C3%ADn/ga/</ref></br>Is colún beag fíocháin é colúinín atá i lár capsúl.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''comhsheipealach''' (''gamosepalous'' as Béarla)<ref>“comhsheipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/comhsheipealach/ga/</ref></br>I gcailís chomhsheipealach bíonn na seipil comhleáite.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (n.d.). Flora of Mozambique: Glossary details: gamosepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.mozambiqueflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=318</ref> *'''crann''' (''tree'' as Béarla)<ref>“crann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/crann/ga/</ref>[[File:Tree Silhouette - geograph.org.uk - 2274631.jpg|thumb|right|70px|crann]]</br>Is planda adhmadach é crann le gas príomhúil amháin agus craobhacha tánaisteacha.<ref>Shrubs and trees: What defines a tree or a shrub? (2020, March 27). Los Angeles County Arboretum and Botanic Garden. Retrieved February 28, 2026, from https://arboretum.org/visit/library/online-exhibits/treasures-of-the-rare-book-collection-plants-of-mediterranean-climate-areas/shrubs-and-trees/</ref> *'''crann fíliginiteach''' (''phylogenetic tree'' as Béarla<!-- citation needed {{cn}} -->)[[Íomhá:Crann.png|thumb|right|90px|Crann fíliginiteach]]</br>Léiríonn [[crann fíliginiteach]] na gaolta idir orgánaigh éagsúla.<ref name = "Georgia Tech">Phylogenetic Trees. (n.d.). Georgia Tech Biological Sciences. Retrieved March 9, 2026, from https://organismalbio.biosci.gatech.edu/biodiversity/phylogenetic-trees/</ref> *'''crannlann''' (''arboretum'' as Béarla)<ref>“crannlann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/crannlann/ga/</ref></br>Is bailiúchán crann agus toir é [[crannlann]].<ref>Forschungsstelle Realienkunde  Zentralinstitut für Kunstgeschichte. (n.d.). Arboretum. RDK Labor. Retrieved May 30, 2026, from https://www.rdklabor.de/wiki/Arboretum</ref> ==D== *'''deacaplóideach''' (''decaploid'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Tá deich sraith crómasóm i ngéanóm decaplóideach.<ref name = "Beentje, 2010" />{{rp|37}} *'''dé-éiciach''' (''dioecious'' as Béarla)<ref>“dé-éiciach.” (n.d.). téarma.ie. https://www.tearma.ie/q/d%C3%A9-%C3%A9iciach/ga/</ref></br>Bíonn daoine aonair fireanna agus baineanna ar leith ag plandaí dé-éiciach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> *'''dioplóideach''' (''diploid'' as Béarla)<ref>“dioplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/diopl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Tá dhá cheann de na tacair bhunúsacha crómasóm ag plandaí dioplóideacha sa núicléas.<ref name = "NSW Flora Glossary">National Herbarium of NSW,  Royal Botanic Garden, Sydney, Australia. (n.d.). New South Wales Flora Online: Glossary of Botanical Terms. Retrieved May 27, 2026, from https://plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au/cgi-bin/NSWfl.pl?page=nswfl&glossary=yes&alpha=A</ref> [[File:Cuscuta campestris sl22.jpg|thumb|left|130px|Diúlán an seadán éigeanta ''[[Cuscuta campestris]]'']] *'''diúlán''' (''haustorium'' as Béarla)<ref>“diúlán.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 26, 2026, from https://www.tearma.ie/q/di%C3%BAl%C3%A1n/ga/</ref></br>Is orgán é diúlán trína n-ionsúnn seadán substaintí ceimiceacha óna óstach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> [[File:Viola banksii leaf6 - Flickr - Macleay Grass Man.jpg|thumb|right|105px|duánchruthach]] *'''duánchruthach''' (''reniform'' as Béarla)<ref>“duánchruthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved October 5, 2026, from https://www.tearma.ie/q/du%C3%A1nchruthach/ga/</ref></br>Tá cruth duáin ar struchtúr duánchruthach, i.e. le log ag an mbun agus cruinn ag an mbarr.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> ==E== *'''éaghasach''' (''acaulescent'' as Béarla)<ref>“éaghasach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved June 10, 2026, from https://www.tearma.ie/q/%C3%A9aghasach/ga/</ref>[[File:Carlina acaulis RF.jpg|thumb|right|120px|Is planda éaghasach é ''[[Carlina acaulis]]'']]</br>Is plandaí gan gas iad plandaí éaghasacha.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> *'''eipifít''' (''epiphyte'' as Béarla)<ref>“eipifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eipif%C3%ADt/ga/</ref></br>Is planda é eipifít a fhásann ar phlanda eile, ach ní seadán é.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''eiseamláir an chineáil''' (''type specimen'' as Béarla)<ref>“eiseamláir an chineáil.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eiseaml%C3%A1ir%20an%20chine%C3%A1il/ga/</ref>[[File:Cyne baetorta, HT, L39275.jpg|thumb|right|100px|An eiseamláir an chineáil de ''[[Cyne baetorta]]'' Barlow]]</br>Sainmhíníonn agus déanann an eiseamláir an chineáil ionadaíocht ar tacsón. Feidhmíonn sé mar thagairt fhisiciúil don tacsón.<ref>Ashworth, J. (2025, November 18). What is a type specimen? Natural History Museum, London. Retrieved March 23, 2026, from https://www.nhm.ac.uk/discover/what-is-a-type-specimen.html</ref> *'''eoplóideach''' (''euploid'' as Béarla)<ref>“eoplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eopl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Is uimhir an chrómasóim normalach i ngéanóm é eoplóideach.<ref name = "Reproductive Medicine Associates" /> ==F== *'''fad idirnódach''' (''internode distance'' as Béarla)<ref name = "internode" /></br>Tá an fad idirnódach athraitheach. Féadfaidh sé athrú bunaithe ar an solas gréine atá ar fáil.<ref name = "Rare Plant Atlas">Glossary. (n.d.). Rare Plant Atlas. Retrieved September 20, 2026, from https://www.rareplantatlas.com/glossary</ref> *'''faireog mheala''' (''nectary'' as Béarla)<ref>“faireog mheala.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 19, 2026, from https://www.tearma.ie/q/faireog%20mheala/ga/</ref></br>Is struchtúr faireogach é faireog mheala a scaoileann leacht siúcrach (neachtar). Is féidir leis a bheith ina struchtúr i mbláth (faireog mheala bláthach), nó in áit eile ar an bplanda (faireog mheala eachtar-bláthach).<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> *'''fearsaidchruthach''' (''fusiform'' as Béarla)<ref>“fearsaidchruthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 26, 2026, from https://www.tearma.ie/q/fearsaidchruthach/ga/</ref></br>Ciallaíonn fearsaidchruthach cruth fearsaid, níos tibhe sa lár agus ag barrchaolú ag an dá cheann.<ref name = "Algae of Australia Glossary" /> *'''fialamán''' (''velamen'' as Béarla)<ref>“fialamán.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/fialam%C3%A1n/ga/</ref></br>Is é an fialamán clúdach tiubh spúinseach na bhfréamhacha.<ref>Botanical nerd word: velamen. (2021, February 8). Toronto Botanical Garden. Retrieved May 27, 2026, from https://torontobotanicalgarden.ca/blog/word-of-the-week/word-of-the-week-velamen/</ref> [[File:Semele androgyna k4.jpg|thumb|left|140px|''[[Semele androgyna]]'' filleaclaid le torthaí]] *'''filleaclad''' (''phylloclade'' as Béarla)<ref>“filleaclad.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved June 11, 2026, from https://www.tearma.ie/q/filleaclad/ga/</ref></br> Is gas fótaisintéiseach cosúil le duilleog é filleaclad.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> *'''fosú nítrigine''' (''nitrogen fixation'' as Béarla)<ref name = "fosú nítrigine" /></br>Is é fosú nítrigine an próiseas ina ndéantar nítrigin atmaisféarach ({{Chem2|N2|auto=1}}) a thiontú go amóinia ({{Chem2|NH3|auto=1}}).<ref name = "Wagner, 2011" /> *'''fréamh chrapthach''' (''contractile root'' as Béarla)<ref>“fréamh chrapthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/fr%C3%A9amh%20chrapthach/ga/</ref></br>Úsáideann plandaí fréamhacha chrapthach chun iad féin a tharraingt anuas.<ref>University of Florida, University of Kentucky, & Texas A&M University. (2023). Contractile Roots. PropG. Retrieved February 28, 2026, from https://propg.ifas.ufl.edu/07-geophytes/02-othergeophytes/01-geophytes-contractileroots.html</ref> *'''fréamhnóidín''' (''root nodule'' as Béarla)<ref name = "nóidín" /></br>Foirmítear nóidín fréimhe nuair a choilíniúnaíonn baictéir fosaithe nítrigine na fréamhacha.<ref name = "Wagner, 2011" /> ==G== *'''gaiméitifít''' (''gametophyte'' as Béarla)<ref name = "gaiméitifít" />[[File:Ricciocarpos natans.jpg|thumb|right|105px|Gaiméitifít de ''[[Ricciocarpos natans]]'']]</br>Fásann an gaiméitifít haplóideach ó spóir agus táirgeann sí gaiméite.<ref name = "gaiméitifít">gaiméitifít. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 15, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/619447</ref> [[File:Dandelion seed dispersal.jpg|thumb|left|110px|gaothscaipeadh síl]] *'''gaothscaipeadh síl''' (''anemochory'' as Béarla)<ref>“gaothscaipeadh síl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 24, 2026, from https://www.tearma.ie/q/gaothscaipeadh%20s%C3%ADl/ga/</ref></br>Is é gaothscaipeadh síl scaipeadh síolta leis an ngaoth.<ref name = "Lewis, 2019" /> <!--*'''gasach''' (''caulescent'' as Béarla)</br>Planda a bhfuil gas dea-fhorbartha aige os cionn na talún. Frithchiallach: ''gearrghasach'' (gan gas soiléir).--> *'''gínéiciam''' (''gynoecium'' as Béarla)<ref>“gínéiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 6, 2026, from https://www.tearma.ie/q/g%C3%ADn%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an gínéiciam an téarma comhchoiteann do orgáin atáirgthe baineanna an bhlátha, atá comhdhéanta de na cairpéil.<ref>Gynoecium, Carpel, Pistil. (2025, February 22). Master Gardeners Northern Virginia. Retrieved March 6, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/gynoecium-carpel-pistil/</ref> <!--*'''ginmhill''' (''abort'' as Béarla)</br>Forbairt struchtúir nó orgáin a thréigean.--> ==H== *'''haplóideach''' (''haploid'' as Béarla)<ref>“haplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/hapl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Níl ach sraith amháin crómasóm ag géanóm haplóideach.<ref name = "Reproductive Medicine Associates" /> *'''heicseaplóideach''' (''hexaploid'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Tá sé sraith crómasóm i géanóm heicseaplóideach.<ref name = "LabXchange" /> *'''heipteaplóideach''' (''heptaploid'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Tá seacht sraith crómasóm i géanóm heipteaplóideach.<ref name = "LabXchange" /> *'''heitreaspórach''' (''heterosporous'' as Béarla)<ref>“heitreaspórach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/heitreasp%C3%B3rach/ga/</ref></br>Táirgeann plandaí heitreaspóracha dhá chineál spóir.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> *'''homaspórach''' (''homosporous'' as Béarla)</br>Planda nach bhfuil ach spóir de chineál amháin aige.<ref name = "Glossary British Pteridological Society" /> ==I== *'''idirnód''' (''internode'' as Béarla)<ref name = "internode">“internode.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/internode/</ref></br/>Is éard atá in idirnód an chuid de ghas idir dhá nód.<ref name = "Hodgkiss, 2019" /> *'''ilseipealach''' (''polysepalous'' as Béarla)<ref>“ilseipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ilseipealach/ga/</ref></br>I cailís ilseipealach, bíonn na séipéil scartha.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: polysepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=565</ref> *'''inspeirm''' (''endosperm'' as Béarla)<ref>“inspeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://www.tearma.ie/q/inspeirm/ga/</ref>[[File:Cocos nucifera00.jpg|thumb|right|100px|An inspeirm bán de shíol ''[[Cocos nucifera]]'']]</br>Is cuid den síol é an inspeirm agus cothaíonn sé an spóraifít óg.<ref>Endosperm. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved February 28, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/endosperm/21284</ref> ==L== [[File:Latex collection 04.jpg|thumb|left|upright|90px|Laitéis]] *'''laitéis''' (''latex'' as Béarla)<ref>“laitéis.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lait%C3%A9is/ga/</ref></br>Is sú bán de roinnt plandaí é laitéis.<ref name = "vPlants" /> *'''lann''' (''lamina'' as Béarla)<ref>“lann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lann/ga/</ref></br>Is é an lann an chuid leacaithe de dhuilleog, scartha ón ngas agus ó bhonn an duilleoige.<ref>Botanical nerd word: lamina. (2018, September 25). Toronto Botanical Garden. Retrieved March 14, 2026, from https://torontobotanicalgarden.ca/blog/word-of-the-week/botanical-nerd-word-lamina/</ref> *'''lansach''' (''lanceolate'' as Béarla)<ref>“lansach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 21, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lansach/ga/</ref>[[File:Leaf morphology lanceolate.png|thumb|right|140px|Duilleog lansach ]]</br>Bíonn duilleog lansach caol agus ubhchruthach. Bíonn an pointe is leithne inti thíos leis an lár.<ref name = "The Pea Key, 2007">The Australian Pea-flowered Legume Research Group. (2007). Leaf or leaflet shape. The Pea Key: An Interactive Key for Australian Pea-flowered Legumes. Retrieved March 21, 2026, from https://www.anbg.gov.au/cpbr/cd-keys/peakey/key/The%20Pea%20Key/Media/Html/41_leaf_shape.html</ref> *'''leathadh na bhfréamhacha''' (''branching of roots'' as Béarla)<ref>“leathadh na bhfréamhacha.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/leathadh%20na%20bhfr%C3%A9amhacha/ga/</ref></br>Tá leathadh na bhfréamhacha tábhachtach do phlandaí chun iad féin a ancaireadh agus chun uisce, mianraí agus cothaithigh a fháil.<ref name = "Atkinson et al., 2014">Atkinson, J. A., Rasmussen, A., Traini, R., Voß, U., Sturrock, C., Mooney, S. J., ... & Bennett, M. J. (2014). [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4213086/pdf/538.pdf Branching out in roots: uncovering form, function, and regulation.] Plant Physiology, 166(2), 538-550.</ref> *'''leictitíopa''' (''lectotype'' as Béarla)<ref>“leictitíopa.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/leictit%C3%ADopa/ga/</ref></br>Is sintíopa é leictitíopa a roghnaítear níos déanaí mar an eiseamláir an chineáil.<ref name = "McGrouther, 2020">McGrouther, M. (2020). Types of types. The Australian Museum. Retrieved March 23, 2026, from https://australian.museum/learn/animals/fishes/types-of-types/</ref> *'''liathghorm''' (''glaucous'' as Béarla)<ref>IDM & Foras na Gaeilge. (n.d.). glaucous. Foclóirí Ár Linne. Retrieved March 3, 2026, from https://www.focloir.ie/en/dictionary/ei/glaucous</ref>[[File:Picea pungens4.jpg|thumb|right|90px|Duilleoga liathghorm na ''[[Picea pungens]]'']]</br>Déanann an focal liathghorm cur síos ar dhromchla céiriúil atá idir ghorm agus liath.<ref>Eckel, P. M. (2023). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 3, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=glaucous</ref> *'''luathbhaineannach''' (''protogynous'' as Béarla)<ref>“luathbhaineannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathbhaineannach/ga/</ref></br>Bíonn céim baineann ag bláth luathbhaineannach roimh a chéim fhireann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.). Protogyny (protogynous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1302</ref> *'''luathfhireannach''' (''protandrous'' as Béarla)<ref>“luathfhireannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathfhireannach/ga/</ref></br>Bíonn céim fhireann ag bláth luathfhireannach roimh a chéim baineann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.-a). Protandry (protandrous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1300</ref> ==M== *'''máthairshíol''' (''seed parent'' as Béarla)<ref>“máthairshíol.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved July 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/m%C3%A1thairsh%C3%ADol/ga/</ref></br> An máthairshíol a thugtar ar an phlanda a fhásann an síol.<ref>MacRobert, J., Setimela, P. S., Gethi, J., & Regasa, M. W. (2014). [https://excellenceinbreeding.org/sites/default/files/manual/98078.pdf Maize hybrid seed production manual.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260730221946/https://excellenceinbreeding.org/sites/default/files/manual/98078.pdf |date=2026-07-30 }}</ref> *'''meigeagaiméitifít''' (''megagametophyte'' as Béarla)<ref>“meigeagaiméitifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/meigeagaim%C3%A9itif%C3%ADt/ga/</ref></br>Cruthaítear an meigeagaiméitifít le fás na meigeaspóir. Gineann an meigeagaiméitifít gaiméit baineann an phlanda heitreaspórach.<ref>Government of South Australia. (2025, July 7). megagametophyte. Flora of South Australia. Retrieved February 28, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/megagametophyte</ref> *'''meigeaspór''' (''megaspore'' as Béarla)<ref>“meigeaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/meigeasp%C3%B3r/ga/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an meigeaspór an cineál mór spóir. Fásann sé ina gaiméitifít baineann.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''meiteaxiléim''' (''metaxylem'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Is cuid den xiléim phríomhúil é an meiteaxiléim, ar céim luath í i bhforbairt an xiléim.<ref name = "Xylem - PropG" /> *'''micreagaiméitifít''' (''microgametophyte'' as Béarla)<ref>“micreagaiméitifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 21, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micreagaim%C3%A9itif%C3%ADt/ga/</ref></br>Fásann an micreagaiméitifít ón micreaspór agus táirgeann sé na gaiméite fireann de phlanda heitreaspórach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> *'''micreaspór''' (''microspore'' as Béarla)<ref>“micreaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micreasp%C3%B3r/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an micreaspór an cineál beag spóir. Fásann sé ina gaiméitifít fhireann.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''micripíl''' (''micropyle'' as Béarla)<ref>“micripíl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micrip%C3%ADl/ga/</ref></br>Is cainéal beag é an micripíl a thrasnaíonn ionar ubhúlach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> <!--*'''micreastrobalas''' (microstrobilus as Béarla)<ref>https://www.tearma.ie/q/micro-/</ref><ref>https://super.tearma.ie/q/strobilus/</ref> An ceann is lú de dhá chineál bhuaircíní nó strobalas a tháirgeann gimnispeirmeacha, an ceann fireann é agus táirgeann sé an phailin.--> *'''monasómacht''' (''monosomy'' as Béarla)<ref>“monasómacht.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/monas%C3%B3macht/ga/</ref></br>Is cineál aineoplóideacht í an monasómacht. Sainmhínítear í trí scriosadh crómasóm i géanóm.<ref name = "Reproductive Medicine Associates" /> ==N== [[File:E mammillaris ies.jpg|thumb|left|70px|neachtar]] *'''naonaplóideach''' (''nonaploid'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Tá naoi sraith crómasóm i géanóm naonaplóideach.<ref name = "Sugiura et al., 2000">Sugiura, A., Ohkuma, T., Choi, Y. A., Tao, R., & Tamura, M. (2000). [https://journals.ashs.org/downloadpdf/view/journals/jashs/125/5/article-p609.pdf Production of nonaploid (2n= 9x) Japanese persimmons (''Diospyros kaki'') by pollination with unreduced (2n= 6x) pollen and embryo rescue culture.] Journal of the American Society for Horticultural Science, 125(5), 609-614.</ref> *'''neachtar''' (''nectar'' as Béarla)<ref name = "neachtar">“neachtar.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 19, 2026, from https://www.tearma.ie/q/neachtar/ga/</ref></br>Is leacht milis é neachtar a scaoileann faireog mheala na bláthanna mar luach saothair tarraingteach d'ainmhithe pailniúcháin.<ref name = "Betterbee" /> *'''nideog éiceolaíoch''' (''ecological niche'' as Béarla)<ref>“nideog éiceolaíoch.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/nideog%20%C3%A9iceola%C3%ADoch/ga/</ref></br>Is éard is nideog éiceolaíoch ann ná iomlán na gcaidreamh idir speiceas agus a comhshaol.<ref name = "Folkmann, 2019">Folkmann, M. (2019). [https://grabbe-gymnasium.de/spr/biologie/AB%20Glossar%20Oekologie.pdf Glossar zur Ökologie.] Detmold; Christian-Dietrich-Grabbe-Gymnasium.</ref> *'''nód''' (''node'' as Béarla)<ref>“nód.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/n%C3%B3d/ga/</ref></br>Is é nód an pointe ar an gas as a bhfásann duilleoga nó craobhacha.<ref name = "Devlin, 2026" /> *'''nóidín fréimhe''' (''root nodule'' as Béarla)<ref name = "nóidín" /></br>Foirmítear nóidín fréimhe nuair a choilíniúnaíonn baictéir fosaithe nítrigine na fréamhacha.<ref name = "Wagner, 2011" /> ==O== *'''ochtaplóideach''' (''octoploid'' as Béarla)<ref>“ochtaplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 28, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ochtapl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Tá ocht sraith crómasóm i géanóm ochtaplóideach.<ref name = "LabXchange" /> *'''olasóm''' (''elaiosome'' as Béarla)<ref>“olasóm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved June 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/olas%C3%B3m/ga/</ref>[[File:Afzelia africana1.jpg|thumb|right|140px|Síolta ''[[Afzelia africana]]'' a bhfuil olasóm oráiste orthu]]</br>Is cuid chothaitheach de shíol é olasóm a mheallann ainmhithe cosúil le seangáin. Cuidíonn sé le scaipeadh síolta.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> *'''onn-aiseach''' (''adaxial'' as Béarla)<ref>“onn-aiseach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved July 28, 2026, from https://www.tearma.ie/q/onn-aiseach/ga/</ref></br>Tá dromchlaí onn-aiseach os comhair ais an struchtúir a bhfuil sé ceangailte leis.<ref name = "vPlants" /> ==P== *'''peinteaplóideach''' (''pentaploid'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Tá cúig shraith crómasóm i géanóm peinteaplóideach.<ref name = "LabXchange" /> <!--* '''peitínáit''' (''petiolate'' as Béarla) aidiacht ina ndéantar cur síos ar dhuilleoga nó ar struchtúir bhitheolaíocha a bhfuil gas (peitín) orthu, agus iad ceangailte go díreach le gas nó brainse. <ref>https://www.tearma.ie/q/petiolate/ ??</ref>--> *'''piorrachruthach''' (''pyriform'' as Béarla)<ref name = "piorrachruthach">“piorrachruthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 11, 2026, from https://www.tearma.ie/q/piorrachruthach/</ref>[[File:Ficus pyriformis.JPG|thumb|right|125px|Torthaí piorrachruthacha an ''[[Ficus pyriformis]]'']]</br>Aidiacht, i gcruth péire.<ref name = "piorrachruthach" /> *'''pireindéimeach''' (''pyroendemic'' as Béarla)<ref>“pireindéimeach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved October 5, 2026, from https://www.tearma.ie/q/pireind%C3%A9imeach/ga/</ref></br>Bíonn [[falscaí]] ag teastáil ó phlandaí pireindéimeacha le haghaidh péacadh síolta agus fáis.<ref name = "Keeley & Pausas, 2018">Keeley, J. E., & Pausas, J. G. (2018). [https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0254629916301624 Evolution of ‘smoke’induced seed germination in pyroendemic plants.] South African Journal of Botany, 115, 251-255.</ref> *'''prótaixiléim''' (''protoxylem'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Is cuid den xiléim phríomhúil é an prótaixiléim, ar céim luath í i bhforbairt an xiléim.<ref name = "Xylem - PropG" /> ==R== [[File:Inflorescences Raceme Kwiatostan Grono.svg|thumb|left|upright|55px|raicéim]] *'''raicéim''' (''raceme'' as Béarla)<ref>“raicéim.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 19, 2026, from https://super.tearma.ie/q/raic%C3%A9im/ga/</ref></br>Is cineál bláthra é raicéim le hais neamhroinnte ar a bhfuil bláthanna gasógacha.<ref name = "Jessop et al., 2011" /> ==S== <!--*'''scoitheadh''' (''abscission'' as Béarla)</br>Scaoileadh nádúrtha orgáin atá aibí nó sean, amhail toradh aibí nó duilleog aosta.--> <!--*'''snáthaidiúil''' (acicular as Béarla)</br>Caol nó snáthaidchruthach.--> *'''samár''' (''samara'' as Béarla)<ref>“samár.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved June 11, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sam%C3%A1r/ga/</ref></br>Is toradh neamhoscailteach aonsíolta le sciatháin é samár.<ref name = "Gray, 1875" />{{rp|p=79}} *'''siogót''' (''zygote'' as Béarla)<ref>“siogót.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 26, 2026, from https://www.tearma.ie/q/siog%C3%B3t/ga/</ref></br>Is éard atá i siogót an chill dhioplóideach a eascraíonn as comhleá gaiméit.<ref name = "Algae of Australia Glossary" /> *'''síol''' (''seed'' as Béarla)<ref name = "síl" /></br>Is éard atá i síol suth agus a struchtúir chosanta agus a struchtúir chothaitheacha atá in ann forbairt ina phlanda.<ref name = "Hodgkiss, 2019" /> *'''síol inphéactha''' (''germinable seed'' as Béarla)<ref name = "síl">“síl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 24, 2026, from https://www.tearma.ie/q/s%C3%ADl/</ref></br>Tá síolta inphéactha in ann forbairt ina síológ.<ref>Keimfähigkeit. (n.d.). Bundesverband Deutscher Pflanzenzüchter. Retrieved September 24, 2026, from https://www.bdp-online.de/de/Pflanzenzuechtung/Glossar/terms/Keimfaehigkeit/</ref> *'''síológ''' (''seedling'' as Béarla)<ref>“síológ.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 26, 2026, from https://www.tearma.ie/q/s%C3%ADol%C3%B3g/ga/</ref></br>Is planda beag é síológ a fhásann ó shíol agus de ghnáth ní bhíonn ach a cotailéadóin agus cúpla duilleog leis.<ref name = "Seed sowing glossary">Seed sowing glossary. (n.d.). Foundation for Arable Research. Retrieved September 26, 2026, from https://www.far.org.nz/schools/seed-sowing-glossary</ref> [[File:Arum creticum Marmaris White.jpg|thumb|left|120px|''[[Arum creticum]]'' le spáidín bán agus spáideog buí]] *'''spáideog''' (''spadix'' as Béarla)<ref>“spáideog.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sp%C3%A1ideog/ga/</ref></br>Is cineál bláthra é spáideog ina mbíonn bláthanna ag fás ar ais tiubh, feolmhar.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> *'''spáidín''' (''spathe'' as Béarla)<ref>“spáidín.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sp%C3%A1id%C3%ADn/ga/</ref></br>Is bracht mór é spáidín a thimpeallaíonn an spáideog.<ref name = "Sterry, 1997">Sterry, P. (1997). [https://www.google.de/books/edition/Collins_Complete_British_Wildlife_Photog/H2oXAAAACAAJ?hl=en Collins Complete British Wildlife Photoguide.] Kiribati: HarperCollins.</ref>{{rp|p=356}} *'''speiceas i mbaol criticiúil''' (''critically endangered species'' as Béarla)<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil" />[[File:凹脈金花茶 Camellia impressinervis -香港公園 Hong Kong Park, Hong Kong- (39897970614).jpg|thumb|right|100px|Is speiceas i mbaol criticiúil é ''[[Camellia impressinervis]]''.<ref>Wheeler, L. & Rivers, M.C. 2015. ''Camellia impressinervis''. The IUCN Red List of Threatened Species 2015: e.T62053740A62053758. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2015-2.RLTS.T62053740A62053758.en. Accessed on 01 March 2026.</ref>]]<br/>Is speicis iad speicis atá i mbaol criticiúil díothaithe sa nádúr atá thar a bheith ard.<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil">Fiontar & Scoil na Gaeilge, DCU. (n.d.). “speiceas i mbaol criticiúil.” Grúpa Taighde Gaois. Retrieved March 1, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology?Query=speiceas+i+mbaol+critici%C3%BAil</ref> *'''speiceas is lú imní''' (''least-concern species'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Is tacsóin forleathana agus flúirseacha iad speiceas is lú imní.<ref name = "IUCN, 2012">IUCN. (2012). [https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/RL-2001-001-2nd.pdf IUCN Red List Categories and Criteria: Version 3.1. Second edition.] Gland, Switzerland and Cambridge, UK: IUCN. iv + 32pp.</ref> Tá riosca níos ísle díothaithe ag na speicis seo.<ref>Frequently Asked Questions. (n.d.). IUCN Red List of Threatened Species. Retrieved April 18, 2026, from https://www.iucnredlist.org/about/faqs#Why%20are%20LC%20species%20on%20the%20Red%20List</ref> *'''speiceas leochaileach''' (''vulnerable species'' as Béarla)<ref name = "speiceas leochaileach" /></br>Tá riosca ard díothaithe sa nádúr ag speiceas leochaileach.<ref name = "speiceas leochaileach">speiceas leochaileach. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 10, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/635130</ref> *'''spor''' (''spur'' as Béarla)<ref>“spor.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/spor/ga/</ref></br>Is síneadh feadánach log den coróinín é spor.<ref name = "Devlin, 2026" /> [[File:Prunus AbscissionZone 1 (35974302350).jpg|thumb|right|120px|Sraith scoite ''[[Prunus]]'']] *'''sraith scoite''' (''abscission layer'' as Béarla)<ref>“sraith scoite.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved August 31, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sraith%20scoite/ga/</ref></br> Is sraith cealla í sraith scoite ina mbriseann orgán titimeach, mar shampla duilleog.<ref>Botanical Orchid Glossary: Glossary Term: Abscission layer. (n.d.). Orchids of New Guinea. Retrieved August 31, 2026, from https://www.orchidsnewguinea.com/orchid-glossary/define-term/Abscission+layer/</ref> [[File:Phyla cuneifolia runner.jpg|thumb|left|120px|''[[Phyla cuneifolia]]'' stólan]] *'''stólan''' (''stolon'' as Béarla)<ref>“stólan.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved June 11, 2026, from https://www.tearma.ie/q/st%C3%B3lan/ga/</ref></br>Gas cothrománach is ea stólan a shníonn os cionn, ar nó faoi dhromchla na talún<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> agus a fhásann planda nua.<ref name = "Glossary British Pteridological Society" /> *'''strobalas''' (''strobilus'' as Béarla)<ref>“strobalas.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/strobalas/ga/</ref></br>Is éard is strobalas ann ná struchtúr cosúil le buaircín atá comhdhéanta de spóraifille atá iompaithe go dlúth ar an ais.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> ==T== *'''teipeal''' (''tepal'' as Béarla)<ref>“teipeal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 4, 2026, from https://www.tearma.ie/q/teipeal/ga/</ref></br>Úsáidtear an téarma teipal do chodanna an peirianta má tá cuma an-chosúil ar na peitil agus ar na seipil.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: tepal. https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=768, retrieved 4 March 2026</ref> *'''teitreaplóideach''' (''tetraploid'' as Béarla)<ref>“teitreaplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/teitreapl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Tá dhá shraith bhreise crómasóm ag géanóm teitreaplóideach.<ref name = "Reproductive Medicine Associates" /> [[File:Tetradium daniellii (Benn.) T.G. Hartley.jpg|thumb|left|120px|Torthú bláthra ''[[Tetradium daniellii]]'']] *'''torthú bláthra''' (''infructescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra" /></br>Is é an torthú bláthra an struchtúr ina dtaispeántar torthaí ar phlanda.<ref name = "Glossary for Vascular Plants">Glossary for Vascular Plants. (2018, November 19). New York Botanical Garden. Retrieved March 9, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/glossary/glossary-list/?ImagesOnly=yes&LimitPerPage=75&rownum=676</ref> *'''treoir neachtair''' (''nectar guide'' as Béarla)<ref name = "neachtar" /></br>Is marcanna nó patrúin ar bhláthanna iad treoracha neachtair a threoraíonn feithidí chuig an neachtar.<ref name = "Betterbee">Glossary of beekeeping Terms. (n.d.). Betterbee. Retrieved September 19, 2026, from https://www.betterbee.com/glossary/</ref> *'''triocóm''' (''trichome'' as Béarla)<ref>“triocóm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 29, 2026, from https://www.tearma.ie/q/trioc%C3%B3m/ga/</ref></br>Is struchtúr filiméadach nó cosúil le ribe gruaige é triocóm.<ref name = "Benisch, n.d." /> *'''trioplóideach''' (''triploid'' as Béarla)<ref>“trioplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/triopl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Tá sraith bhreise crómasóm ag géanóm trioplóideach.<ref name = "Reproductive Medicine Associates" /> *'''trísómacht''' (''trisomy'' as Béarla)<ref>“trísómacht.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/tr%C3%ADs%C3%B3macht/ga/</ref></br>Is cineál aineoplóideacht í an trísómacht. Sainmhínítear í mar cóip breise crómasóm i géanóm.<ref name = "Reproductive Medicine Associates" /> ==U== *'''uathghamacht''' (''autogamy'' as Béarla)<ref>“uathghamacht.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/uathghamacht/ga/</ref></br>Is é uathghamacht toirchiú ubhúlach le pailin an phlanda chéanna.<ref name = "Hickey & King, 2000" />{{rp|4}} *'''uathpholaplóideach''' (''autopolyploid'' as Béarla)<ref>“uathpholaplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 15, 2026, from https://www.tearma.ie/q/uathpholapl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Is cineál planda polaplóideach é planda uathpholaplóideach a chruthaítear trí géanóm amháin a dhúbailt. I bplandaí uathpholaplóideacha, tagann na crómasóm go léir ón speiceas céanna.<ref>Lefers, M. & Holmgren Lab. (2004). autopolyploid. Hedgehog Signaling Glossary. Retrieved March 15, 2026, from https://groups.molbiosci.northwestern.edu/holmgren/Glossary/Definitions/Def-A/autopolyploid.html</ref> *'''ubhagán uachtarach''' (''superior ovary'' as Béarla)<ref>“ubhagán uachtarach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ubhag%C3%A1n%20uachtarach/ga/</ref></br>Tá ubhagán uachtarach suite os cionn an phointe ina bhfuil na seipil, na peitil agus na staimín ceangailte.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> [[File:Trapa japonica floating seed in Yokotake, Kanzaki.jpg|thumb|left|100px|uiscescaipeadh síl]] *'''uiscescaipeadh síl''' (''hydrochory'' as Béarla)<ref>“uiscescaipeadh síl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 24, 2026, from https://www.tearma.ie/q/uiscescaipeadh%20s%C3%ADl/ga/</ref></br>Is é uiscescaipeadh síl scaipeadh síolta trí uisce.<ref name = "Lewis, 2019" /> *'''umbal''' (''umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal">“umbal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/umbal/ga/</ref>{{Il-íomhánna | align = right | direction = horizontal | total_width = 180 | header = | image1 = Inflorescences Umbel Kwiatostan Baldach.svg | alt1 = | caption1 = umbal | image2 = Inflorescences Umbel Kwiatostan BaldachZłożony.svg | alt2 = | caption2 = umbal comhshuite }}</br>Is cineál bláthra craobhach é umbal. Bíonn bláthanna sa bláthra ina bhfuil na gasóga go léir ar an fhad céanna agus ag teacht ó phointe amháin.<ref name = "Nelson, 2012">Nelson, R. C. (2012). The Description of Flowers. University of Rochester. Retrieved March 1, 2026, from https://www.cs.rochester.edu/u/nelson/wildflowers/glossaries/flowers/</ref> *'''umbal comhshuite''' (''compound umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal" /></br>Is cineál bláthra é umbal comhshuite ina n-eascraíonn roinnt umbal as aon phointe amháin.<ref>Inflorescences 15-Compound umbel. (n.d.). University of Illinois. Retrieved March 9, 2026, from https://www.life.illinois.edu/help/digitalflowers/Inflorescences/15.htm</ref> ==X== [[File:Decussate (PSF).png|thumb|left|100px|x-chruthach]] *'''xantaifill''' (''xanthophyll'' as Béarla)<ref>“xantaifill.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/xantaifill/ga/</ref></br>Is grúpa líocha caraitéanóideacha oráiste é xantaifill. Cosúil le caraitéin, cuidíonn xantaifill le fótaisintéis.<ref name = "Hodgkiss, 2019" /> *'''x-chruthach''' (''decussate'' as Béarla)<ref>“x-chruthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 20, 2026, from https://www.tearma.ie/q/x-chruthach/ga/</ref></br>Ciallaíonn suíomh x-chruthach duilleoga go bhfuil péirí duilleoga socraithe ag uillinn 90° le péirí duilleoga cóngaracha thuas agus thíos. Tá na péirí trasnaithe i bhfoirm X.<ref name = "Hodgkiss, 2019" /> *'''xéirifíteach''' (''xerophytic'' as Béarla)<ref>“xéirifíteach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/x%C3%A9irif%C3%ADteach/ga/</ref>[[File:Echinocactus grusonii flora cologne.jpg|thumb|right|120px|Is plandaí xéirifíteacha iad na cachtais.<ref name = "Duke University">Xerophytes “Cactus-Like” collection. (n.d.). Duke University. Retrieved April 12, 2026, from https://liveplantcollections.biology.duke.edu/featured-collections/xeric</ref>]]</br>Tá plandaí xéirifíteacha oiriúnaithe do aeráid nó do ghnáthóg thirim.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> *'''xiléim''' (''xylem'' as Béarla)<ref name = "xiléim">“xiléim.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/xil%C3%A9im/ga/</ref></br>Is fíochán lignithe é an xiléim atá freagrach as iompar uisce i bplandaí.<ref name = "Xylem - PropG">University of Florida, University of Kentucky, & Texas A&M University. (n.d.). Xylem. PropG. Retrieved May 30, 2026, from https://propg.ifas.ufl.edu/01-biology/02-cell-types/12-celltypes-xylem.html</ref> *'''xiléim phríomhúil''' (''primary xylem'' as Béarla)<ref name = "xiléim" /></br>Is céim luath forbartha í an xiléim phríomhúil agus tá sé déanta as prótaixiléim agus meiteaxiléim.<ref name = "Xylem - PropG" /> *'''xiléim thánaisteach''' (''secondary xylem'' as Béarla)<ref name = "xiléim" /></br>Déantar an xiléim thánaisteach ón sraith chaimbiam. Tá sé freagrach as forbairt leataobhach agus fás adhmad.<ref name = "Xylem - PropG" /> ==Y== *'''Y-chrómasóm''' (''Y-chromosome'' as Béarla)<ref>Y-chrómasóm. (n.d.-b). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/Y-chr%C3%B3mas%C3%B3m/ga/</ref></br>Sa chóras XY, tugann an crómasóm Y céannacht fhireann. Is fireannaigh iad plandaí XY ach is baineannaigh iad plandaí XX.<ref name = "Andreuzza, 2020">Andreuzza, S. (2020). [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7268795/ Y Keep Your X? Insights into the Genetic Basis of Plant Sex Chromosome Evolution.] Plant Cell. 2020 Jun;32(6):1769-1770. doi: 10.1105/tpc.20.00265. Epub 2020 Apr 7. PMID: 32265318; PMCID: PMC7268795.</ref> ==Z== [[File:Goral Girardinia diversifolia AJTJ.jpg|thumb|left|120px|zóscaipeadh síl]] *'''zóscaipeadh síl''' (''zoochory'' as Béarla)<ref>“zóscaipeadh síl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved September 24, 2026, from https://www.tearma.ie/q/z%C3%B3scaipeadh%20s%C3%ADl/ga/</ref></br>Is é zóscaipeadh síl scaipeadh síolta ag ainmhithe.<ref name = "Lewis, 2019">Lewis, A. (2019, August 23). Seed dispersal: 5 ways trees spread seeds. Woodland Trust. Retrieved September 24, 2026, from https://www.woodlandtrust.org.uk/blog/2019/08/seed-dispersal/</ref> ==Tagairtí== <references> <!-- Especially useful sources for definitions can be collected down here: --> <ref name = "Glossary British Pteridological Society">Glossary. (n.d.). British Pteridological Society. Retrieved April 18, 2026, from https://britishfernsociety.org.uk/Glossary/</ref> <ref name = "Gray, 1875">Gray, Asa. (1875). [https://www.biodiversitylibrary.org/page/56536335 Botany for young people and common subjects : how plants grow : a simple introduction to structural botany : with popular flora, or an arrangement and description of common plants, both wild and cultivated : illustrated by 500 wood engravings.] Ivison, Blakeman, Taylor.</ref> <ref name = "Flora of Australia Glossary">Government of South Australia. (n.d.). Flora of Australia Glossary. Flora of South Australia. Retrieved March 13, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/</ref> <ref name = "Flora of Rwanda Glossary">The Rwanda flora team. (2026). Flora of Rwanda: Glossary. Retrieved April 12, 2026, from https://www.rwandaflora.com/speciesdata/glossary.php</ref> <ref name = "Jessop et al., 2011">Jessop, J.P., Toelken, H.R. & Kellermann, J. (2011). [https://www.researchgate.net/publication/344409776_Glossary_of_botanical_terms_version_1 Glossary of botanical terms (version 1).] In: Kellermann, J. (ed.), Flora of South Australia (ed. 5). 24 pp. (State Herbarium of South Australia: Adelaide). www.flora.sa.gov.au/ed5</ref> <ref name = "UCMP, 2009">UCMP Glossary: Botany. (2009). University of California Museum of Paleontology. Retrieved March 9, 2026, from https://ucmp.berkeley.edu/glossary/gloss8botany.html</ref> <ref name = "vPlants">Plant Glossary. (n.d.). vPlants: A Virtual Herbarium of the Chicago Region. Retrieved May 30, 2026, from https://vplants.org/portal/plants/glossary/index.php</ref> <ref name = "Bobrov & Romanov, 2019"><!-- Definitions of fruit terminology -->Bobrov, A. V. C., & Romanov, M. S. (2019). [https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/23818107.2019.1663448 Morphogenesis of fruits and types of fruit of angiosperms.] Botany letters, 166(3), 366-399.</ref> <ref name = "Hodgkiss, 2019">Hodgkiss, R. J. (2019). Glossary of Botanical Terms. The Succulent Plant Page. Retrieved September 19, 2026, from https://succulent-plant.com/glossary/plantglossary.html</ref> <ref name = "Devlin, 2026">Devlin, Z. (2026). Irish Wildflower Glossary. Wildflowers of Ireland. Retrieved September 20, 2026, from https://www.wildflowersofireland.net/glossary.php</ref> <ref name = "Algae of Australia Glossary">Huisman, J. M., & Entwisle, T. J. (2022). Algae of Australia Glossary. Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water. Retrieved September 26, 2026, from https://www.dcceew.gov.au/science-research/abrs/online-resources/glossaries/algae</ref> <ref name = "LabXchange">Harvard University & Amgen Foundation. (2024, May 14). Glossary: Chromosome Variation. LabXchange. Retrieved September 28, 2026, from https://www.labxchange.org/library/items/lb:LabXchange:25aad058:html:1</ref> <ref name = "Beentje, 2010">Beentje, H. (2010). [https://staugorchidsociety.org/PDF/The-Kew-Plant-Glossary-an-Illustrated-Dictionary-of-Plant-Terms-by-Beentje-Henk-z-lib.org_.pdf The Kew Plant Glossary: An Illustrated Dictionary of Plant Terms.} Royal Botanic Gardens Kew.</ref> <ref name = "Benisch, n.d.">Benisch, C. (n.d.). Glossary of entomology terms. Kerbtier – Beetle Fauna of Germany. Retrieved September 29, 2026, from https://www.kerbtier.de/Pages/Content/enGlossar.html</ref> <ref name = "Florida Museum Glossary">Glossary of Terms. (n.d.). Florida Museum of Natural History. Retrieved September 29, 2026, from https://www.floridamuseum.ufl.edu/florida-vertebrate-fossils/glossary/</ref> <ref name = "Hickey & King, 2000">Hickey, M., & King, C. (2000). [https://books.google.de/books?id=4Lr3CwAAQBAJ&lpg=PR7&dq=botany%20cf.%20and%20aff.&lr&pg=PA1#v=onepage&q&f=false The Cambridge Illustrated Glossary of Botanical Terms.] Cambridge University Press.</ref> <ref name = "Glossary CBN des Hauts-de-France">Glossaire des termes scientifiques utilisés par le CBN des Hauts-de-France. (n.d.). CBN Des Hauts-de-France. Retrieved October 1, 2026, from https://www.cbnhdf.fr/glossaire-termes-scientifiques-utilises-cbn-bailleul</ref> </references> na8pmaivokhv91o0efm7qnm5sd14evv Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2007 0 124380 1329303 1311878 2026-10-06T10:38:28Z Conradder 34685 /* Tagairtí */ 1329303 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Toghchán}} Reáchtáladh '''Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann''' ar [[7 Márta]] [[2007]]. Bhí 108 suíochán ar fad sa chomhthionól; toghadh 6 feisire tionóil as gach ceann de 18 toghlach ar fud Thuaisceart Éireann. == An feachtas == == Torthaí == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[File:Northern_Irish_general_election_2007.svg|250px]] [[File:2007_NIE.svg|250px]] |- ! colspan="2" rowspan="2" align="center" |Páirtí ! rowspan="2" |Vótaí ! rowspan="2" |Scair ! rowspan="2" |+ / - ! colspan="4" |Suíocháin |- ! Tionól !! + / - !! feidhmeannacht |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || 207,721|| 30.09 ||+4.4||36 ||+6 ||5 |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || 180,573 ||26.16||+2.6||28 ||+4 ||4 |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] ||105,164||15.23||-1.8 ||16 ||-2|| 1 |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] ||103,145|| 14.94|| -7.7||18||-9 || 2 |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || 36,139 ||5.24|| +1.5 ||7 ||+1|| - |- | style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Comhaontas Glas|Comhaontas Glas (TÉ)]] || 11,985|| 1.74|| +1.3 || 1 || +1|| – |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach RA/meta/color}};"| || [[Páirtí Aontachtach RA|PARA]] || 10,452|| 1.51|| +0.7|| - || -1|| – |- | style="background:{{An Páirtí Aontachtach Forásach/meta/color}};" | || |[[An Páirtí Aontachtach Forásach|PAF]] || 3,822|| 0.55 ||-0.6 || 1 || – ||– |- | style="background:{{An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)/meta/color}};" | || | [[Coimeádaigh Thuaisceart Éireann]] || 3,457 || 0.5 || +0.3 || – ||–||– |- | style="background:{{Republican Sinn Féin/meta/color}};" | || |[[Sinn Féin Poblachtach]] || 2,522 ||0.37|| ''Nua'' ||– ||– ||– |- | style="background:{{People Before Profit Alliance/meta/color}};" | || |[[Comhghuaillíocht an Phobail roimh Bhrabús|Comhaontas na Timpeallachta Sóisialaí]] || 2,045 ||0.3 ||-0.1 ||– ||– ||– |- | style="background:{{Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe/meta/color}};" | || | [[Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe|PNRA]] || 1,229|| 0.18||''Nua'' ||– ||– ||– |- | style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};" | || | [[Páirtí na nOibrithe]] ||975|| 0.14 ||-0.1|| –|| –|| – |- | style="background:{{People Before Profit Alliance/meta/color}};" | || |[[Comhghuaillíocht an Phobail roimh Bhrabús|Pobail roimh Bhrabús]] || 774 ||0.11 ||''Nua'' ||– ||– ||– |- | style="background:{{Teimpléad:Socialist Party (Ireland)/meta/color}};" | || | [[Páirtí Sóisialach (Éire)|Páirtí Sóisialach ]] ||473 ||0.07 ||+0.1|| – ||– ||– |- | style="background:{{Teimpléad:Make Politicians History/meta/color}};" | || | ''[[Make Politicians History]]'' ||221 ||0.03 ||''Nua''|| – ||– || - |- | style="background:{{Teimpléad:Páirtí an Lucht Oibre (Éire)/meta/color}};" | || | [[Páirtí an Lucht Oibre (TÉ)]] ||123 ||0.02 ||''Nua''|| – ||– ||- |- | style="background:#d2d3f7;" | || | Ar son caipitleachais ||22|| 0.00|| ''Nua'' || – ||– ||– |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || | [[Neamhspleách]] || 19,471 ||2.82 ||+1.9 ||1 ||– ||– |- | align=centre colspan=2| '''Iomlán:''' || '''690,313'''|| '''100.00''' ||'''–'''|| '''108'''|| '''0'''|| '''12''' |} == I ndiaidh an toghcháin == == Tagairtí == {{reflist}} {{Tionól Thuaisceart Éireann}} {{Toghcháin agus reifrinn i dTuaisceart Éireann}} [[Catagóir:Toghcháin Thionól Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:2007]] [[Catagóir:Stormont]] [[Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Tionól Thuaisceart Éireann]] b1bspq21ay81pf9igtsuyk5yo7t9bti Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2003 0 124702 1329302 1311877 2026-10-06T10:38:12Z Conradder 34685 /* Tagairtí */ 1329302 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Toghchán}} Reáchtáladh '''Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann''' ar [[26 Samhain]] [[2003]]. Bhí 108 suíochán ar fad sa chomhthionól; toghadh 6 feisire tionóil as gach ceann de 18 toghlach ar fud Thuaisceart Éireann. == An feachtas == == Torthaí == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[File:Northern_Irish_general_election_2003.svg|250px]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí || |Vótaí || | Scair || |Suíocháin || | + / - |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || 177,944|| 25.66 ||30|| +10 |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || 162,758 ||23.47|| 24 || +6 |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] ||156,931 ||22.63 ||27|| -1 |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] ||117,547|| 16.95 ||18|| -6 |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || 25,372 ||3.66 ||6 || - |- | style="background:{{An Páirtí Aontachtach Forásach/meta/color}};" | || |[[An Páirtí Aontachtach Forásach|PAF]] || 8,032 ||1.16 ||1|| -1 |- | style="background:{{Northern Ireland Women's Coalition/meta/color}};"| || [[Comhrialtas na mBan Thuaisceart Éireann|Comhrialtas na mBan]] || 5,785 ||0.83 ||0||-2 |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach RA/meta/color}};"| || [[Páirtí Aontachtach RA|PARA]] || 5,700 ||0.82 ||1|| -4 |- | style="background:{{Aontachtaí neamhspleách/meta/color}};" | || |[[Comhairle Aontachtach Aontaithe]] || 2,705 || 0.39 || – || – |- | style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Comhaontas Glas (TÉ)]] || 2,688|| 0.39|| – || – |- | style="background:{{People Before Profit Alliance/meta/color}};" | || |[[Comhghuaillíocht an Phobail roimh Bhrabús|Comhaontas na Timpeallachta Sóisialaí]] || 2,394 || 0.35 ||–|| – |- | style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};" | || | [[Páirtí na nOibrithe]] ||1,881 ||0.27 ||–|| – |- | style="background:{{An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)/meta/color}};" | || | [[Coimeádaigh Thuaisceart Éireann]] || 1,604 || 0.23 ||– || – |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach TÉ/meta/color}};" | || |[[Páirtí Aontachtach TÉ]] || 1,350 ||0.19 ||– ||– |- | style="background:{{Teimpléad:Socialist Party (Ireland)/meta/color}};" | || | [[Páirtí Sóisialach (Éire)|Páirtí Sóisialach ]] ||343 ||0.05 ||– ||– |- | style="background:{{Teimpléad:Make Politicians History/meta/color}};" | || | [[Make Politicians History|"Vótáil do thú féin, ''Rainbow Dream Ticket''"]] ||124 ||0.02 ||– ||– |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || | [[Tríú Bealach Uladh]] ||16|| 0.00|| – ||– |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || | [[Neamhspleách]] || 20,234 ||2.92 ||1|| +1 |- | align=centre colspan=2| '''Iomlán:''' || '''693,408'''|| '''100.00'''|| '''108'''||''' –''' |} == I ndiaidh an toghcháin == == Tagairtí == {{reflist}} {{Tionól Thuaisceart Éireann}} {{Toghcháin agus reifrinn i dTuaisceart Éireann}} [[Catagóir:Toghcháin Thionól Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:2003]] [[Catagóir:Stormont]] [[Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Tionól Thuaisceart Éireann]] hxx4awudrj7gsd0hp37i6nprsnel93b Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 1998 0 124726 1329300 1311876 2026-10-06T10:34:46Z Conradder 34685 1329300 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Toghchán}} Reáchtáladh '''Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann''' ar [[25 Meitheamh]] [[1998]]. Bhí 108 suíochán ar fad sa chomhthionól; toghadh 6 feisire tionóil as gach ceann de 18 toghlach ar fud Thuaisceart Éireann. == An feachtas == == Torthaí == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[File:Northern_Irish_general_election_1998.svg|250px]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí || |Vótaí || | Scair || |+ / - <ref name=Nóta>Seo é i gcomparáid le [[Fóram Thuaisceart Éireann]]</ref> || | Suíocháin || | + / - <ref name=Nóta /> |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] ||177,963 || 21.96 ||+0.6 ||24 ||+3 |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] ||172,225 ||21.25 ||-2.9 ||28 ||-2 |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || 145,917 || 18.01 ||-0.8 ||20 ||-4 |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || 142,858 || 17.63 ||+2.2 ||18 ||+1 |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || 52,636 ||6.50 ||0.0 ||6 ||-1 |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach RA/meta/color}};"| || [[Páirtí Aontachtach RA|PARA]] || 36,541 ||4.51 ||+0.8 ||5 ||+2 |- | style="background:{{Aontachtaí neamhspleách/meta/color}};" | || Aontachtaí neamhspleách || 24,339 || 3.00 || ''n/b'' ||3 ||+3 |- | style="background:{{An Páirtí Aontachtach Forásach/meta/color}};" | || |[[An Páirtí Aontachtach Forásach|PAF]] || 20,634 || 2.55 ||-1.0 ||2 ||– |- | style="background:{{Northern Ireland Women's Coalition/meta/color}};"| || [[Comhrialtas na mBan Thuaisceart Éireann|Comhrialtas na mBan]] || 13,019 ||1.61 ||+0.6 ||2 ||– |- | style="background:{{Páirtí Daonlathach Uladh/meta/color}};" | || |[[Páirtí Daonlathach Uladh]] || 8,651 ||1.07 ||-1.1 ||– ||-2 |- | style="background:{{Páirtí an Lucht Oibre (Éire)/meta/color}};" | || | [[Páirtí an Lucht Oibre (TÉ)]] ||2,729 ||0.34 ||''Nua''||–|| – |- | style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};" | || | [[Páirtí na nOibrithe]] ||1,989 ||0.25 ||-0.3 ||– ||– |- | style="background:{{An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)/meta/color}};" | || | [[Coimeádaigh Thuaisceart Éireann]] || 1,835 ||0.23 ||-0.3 ||– ||– |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || | [[Gluaiseacht Neamhspleáchais Uladh ]] ||1,227 ||0.15 ||-0.4 ||– ||– |- | style="background:{{Natural Law Party (Ireland)/meta/color}};" | || |[[Páirtí Dlí Nádúrtha]] ||832 ||0.10 ||0.0 ||– ||– |- | style="background:{{Socialist Party (Ireland)/meta/color}};" | || | [[Páirtí Sóisialach (Éire)|Páirtí Sóisialach ]] ||789 ||0.10 ||''Nua''|| – ||– |- | style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Comhaontas Glas (TÉ)]] || 710|| 0.09 ||-0.4|| –|| – |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || | [[Neamhspleách]] || 5,392 ||0.67 ||''n/b''||– ||– |- | align=centre colspan=2| '''Iomlán:''' || '''810,286'''|| '''100.00'''|| '''–'''||'''108'''||''' –''' |- | colspan="8" style="background: #C0C0C0" | |- | align=centre colspan=2| Vótaí bailí|| 810,286|| 98.39|| align=centre colspan=3| |- | align=centre colspan=2| Vótaí neamhbhailí nó bána || 13,248|| 1.61|| align=centre colspan=3| |- | align=centre colspan=2| '''Vótaí iomlána''' || 823,534|| 100.00|| align=centre colspan=3| |- | align=centre colspan=2| Vótálaithe cláraithe/slua|| 1,178,556|| 69.88|| align=centre colspan=3| |} == I ndiaidh an toghcháin == == Tagairtí == {{reflist}} {{Tionól Thuaisceart Éireann}} {{Toghcháin agus reifrinn i dTuaisceart Éireann}} [[Catagóir:Toghcháin Thionól Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:1998]] [[Catagóir:Stormont]] [[Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Tionól Thuaisceart Éireann]] h3pbdg7kw0jvq0xl43ctjdvbektyw1k Fothoghcháin Thuaisceart Éireann, 1986 0 126127 1329298 1312819 2026-10-06T10:33:57Z Conradder 34685 1329298 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Toghchán}} Bhí '''Fothoghcháin Thuaisceart Éireann, 1986''' ar [[23 Eanáir]] [[1986]] nuair a reáchtáladh cúig fhothoghchán déag i d[[Tuaisceart na hÉireann]] do [[Teach na dTeachtaí, An Ríocht Aontaithe|Theach na dTeachta]]. Tharla na fothoghcháin mar gur éirigh [[Feisire Parlaiminte (An Ríocht Aontaithe)|feisirí]] [[Aontachtach]]a as a suíocháin mar agóid in aghaidh an [[Comhaontú Angla-Éireannach|Chomhaontaithe Angla-Éireannaigh]]. Bhí na hagóideoirí sa [[PAU|Pháirtí Aontachtach Uladh]], sa [[PAD|Pháirtí Aontachtach Dhaonlathach]] agus sa [[Páirtí Aontachtach Coitianta Uladh|Pháirtí Aontachtach Choitianta Uladh]]. Bhí na páirtithe Aontachtacha ar aon intinn nach seasfaidís i dtoghcheantair ar a chéile. Sa deireadh, toghadh 14 as an 15 arís, le farasbarr suntasach de ghnáth. Ba é [[Jim Nicholson]] an eisceacht amháin - thóg [[Seamus Mallon]] a shuíochán in [[Iúr Cinn Trá agus Ard Mhacha (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Iúr Cinn Trá agus Ard Mhacha ]] == Iarrthóirí eile == Ní raibh ach fothoghcháin ag suíocháin Aontachtacha. Níor éirigh na feisirí náisiúnacha as a suíocháin (b'iadsan [[John Hume]] s[[An Feabhal (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|an Fheabhal]] agus [[Gerry Adams]] i m[[Béal Feirste Thiar (toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Béal Feirste Thiar]]). Shíl [[PSDLO]] agus [[Sinn Féin]] go raibh na fothoghcháin ina mbeart bolscaireachta, mar sin, bhí siad drogallach páirt a ghlacadh iontu. Áfach, sa deireadh, ní sheasfaidís ach sna toghcheantair ar chreid siad go raibh formhór in aghaidh Aontachtaí acu. Sheas an [[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Páirtí Comhghuaillíochta]] i gcúig thoghcheantar agus sheas [[Páirtí na nOibrithe]] i sé shuíochán. Ní raibh iomaitheoirí i gceathair thoghcheantar mar sin d'athraigh Wesley Robert Williamson a ainm go "Peter Barry" (an t-[[Peter Barry|ainm céanna]] atá ar [[An Roinn Gnóthaí Eachtracha agus Trádála|an Aire Gnóthaí Eachtracha agus Trádála]]) trí [[Gníomhas aonpháirtí|ghníomhas aonpháirtí]] agus sheas sé sna toghcheantair seo. Rinne sé é le hiomaíocht a bheith ag na toghcheantair. Sheas sé faoin lipéad ''"For the Anglo Irish Agreement"'' ("Ar son an Chomhaontaithe Angla-Éireannaigh"). Áfach, ní dhearna Williamson aon fheachtasaíocht. == Torthaí == === Béal Feirste === ==== Béal Feirste Theas==== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Béal Feirste Theas (Toghcheantar an Ríocht Aontaithe)|Béal Feirste Theas ]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |'''[[PAU]]''' |'''[[Martin Smyth]]''' | '''21,771 ''' |''' 71.3 ''' |''' +21.3''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] | [[David Cook (polaiteoir Thuaisceart Éireann)|David Cook]] | 7,635 |25.0 | +1.1 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] | Gerry Carr | 1,109 | 3.6 | ''Nua''' |- ! colspan="3" |Tromlach | 14,136 | 46.3 | +20.3 |- ! colspan="3" |Ballóid | 30,515 |56.9 | −12.7 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe | 53,944 | | |} ==== Béal Feirste Thoir ==== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Béal Feirste Thoir (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Béal Feirste Thoir ]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |'''[[PAD]]''' |'''[[Peter Robinson]]''' | '''27,607 ''' | '''81.0 ''' | '''+35.7''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] | [[Oliver Napier]] | 5,917 |17.4 | −6.7 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] | Frank Cullen | 578 | 1.7 | +0.6 |- ! colspan="3" |Tromlach | 21,690 | 63.6 | +43.1 |- ! colspan="3" |Ballóid | 34,102 |61.7 | −8.3 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe | 55,256 | | |} ==== Béal Feirste Thuaidh==== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Béal Feirste Thuaidh (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Béal Feirste Thuaidh]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |'''[[PAU]]''' |'''[[Cecil Walker]]''' | '''21,649''' | '''71.5''' | '''+35.3''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] | [[Paul Maguire]] | 5,072 |16.7 | +7.6 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] | [[Seamus Lynch]] | 3,563 | 11.8 | +6.1 |- ! colspan="3" |Tromlach | 16,577 |54.8 | +38.1 |- ! colspan="3" |Ballóid | 30,284 |51.5 | −17.9 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe | 59,791 | | |} === Contae Aontroma === ====Aontroim Theas ==== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Aontroim Theas (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Aontroim Theas]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |'''[[PAU]]''' |'''[[Clifford Forsythe]]''' | '''30,087 ''' | '''94.1''' | '''+48.4''' |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};;"| |"Ar son an Chomhaontaithe Angla-Éireannaigh" | Peter Barry | 1,870 | 5.9 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach | 28,217 |88.3 | +70.8 |- ! colspan="3" |Ballóid | 31,957 | -53.5 | −12.0 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe | 60,780 | | |} ==== Aontroim Thoir ==== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Aontroim Thoir (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Aontroim Thoir ]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |'''[[PAU]]''' |'''[[Roy Beggs]]''' | '''30,386 ''' |''' 84.9''' |''' +47.5''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] | [[David Cook (polaiteoir Thuaisceart Éireann)|David Cook]] | 5,405 |15.1 | -4.9 |- ! colspan="3" |Tromlach | 24,981 | 69.8 | +68.9 |- ! colspan="3" |Ballóid | 35,791 |59.2 | −5.9 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe | 60,780 | | |} ====Aontroim Thuaidh==== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Aontroim Thuaidh (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Aontroim Thuaidh]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |'''[[PAD]]''' |'''[[Ian Paisley]]''' | '''33,937''' | '''97.4''' | '''+43.2''' |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};;"| |"Ar son an Chomhaontaithe Angla-Éireannaigh" | Peter Barry | 515 |2.6 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach | 33,024 | 94.8 | +65.0 |- ! colspan="3" |Ballóid | 34,452 | 53.5 | −16.3 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe | 65,157 | | |} === Contae Ard Mhacha agus Contae an Dúin === ==== An Bhanna Uachtarach==== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[An Bhanna Uachtarach (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|An Bhanna Uachtarach ]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |'''[[PAU]]''' |'''[[Harold McCusker]]''' | '''29,311 ''' |''' 80.8''' |'''+23.9''' |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] | [[Tom French]] | 22,333 | 61.4 | +20.4 |- ! colspan="3" |Tromlach | 14,136 | 46.3 | +20.3 |- ! colspan="3" |Ballóid | 36,861 | 57.2 | −14.8 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe | 63,484 | | |} ====An Dún Theas==== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[An Dún Theas (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|An Dún Theas]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |'''[[PAU]]''' |'''[[Enoch Powell]]''' | '''24,963''' |''' 48.4''' |''' +8.1''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] | [[Eddie McGrady]] | 23,121 |44.8 | +5.5 |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |[[Sinn Féin]] | Hugh McDowell | 2,963 | 5.7 | -2.2 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] | Sean Magee | 522 | 1.0 | -0.7 |- ! colspan="3" |Tromlach | 1,842 | 3.6 | +2.6 |- ! colspan="3" |Ballóid | 51,569 | 73.8 | −3.9 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe | 69,843 | | |} ====An Dún Thuaidh==== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[An Dún Thuaidh (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|An Dún Thuaidh]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:#fab378;"| |'''[[Páirtí Aontachtach Coitianta Uladh|PACU]]''' |'''[[James Kilfedder]]''' | '''30,793''' |''' 79.2''' |''' +23.1''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] | [[John Cushnahan]] | 8,066 | 20.8 | -1.3 |- ! colspan="3" |Tromlach | 22,727 | 58.4 | +24.4 |- ! colspan="3" |Ballóid | 38,859 | 62.8 | −3.4 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe | 64,276 | | |} ====Gleann an Lagáin==== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Gleann an Lagáin (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Gleann an Lagáin ]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |'''[[PAU]]''' |'''[[Jim Molyneaux]]''' | '''32,514''' |''' 90.7''' |'''+31.5''' |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] | [[John Lowry]] | 3,328 | 9.3 | +7.0 |- ! colspan="3" |Tromlach | 29,186 | 81.4 | +39.0 |- ! colspan="3" |Ballóid | 35,842 | 57.8 | −9.8 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe | 63,244 | | |} ====Iúr Cinn Trá agus Ard Mhacha==== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Iúr Cinn Trá agus Ard Mhacha (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Iúr Cinn Trá agus Ard Mhacha ]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |'''[[PSDLO]]''' | '''[[Seamus Mallon]]''' | '''22,694''' | '''45.5''' | '''+8.7''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| | [[PAU]] |[[Jim Nicholson]] | 20,111 | 40.3 |+0.2 |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |[[Sinn Féin]] | [[Jim McAllister]] | 6,609 | 13.2 | -7.7 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] | Patrick McCusker | 515 | 1.0 | -1.2 |- ! colspan="3" |Tromlach | 2,583 | 5.2 | - |- ! colspan="3" |Ballóid | 49,929 | 76.9 | +0.9 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe | 65,142 | | |} ====Loch Cuan==== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Loch Cuan (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Loch Cuan]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |'''[[PAU]]''' |'''[[John Taylor|John David Taylor]]''' | '''32,627''' | '''94.2''' | '''+45.4''' |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};;"| |"Ar son an Chomhaontaithe Angla-Éireannaigh" | Peter Barry | 1,993 | 5.8 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach | 30,634 |88.5 | +69.7 |- ! colspan="3" |Ballóid | 34,620 | 55.0 | −9.9 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe | 62,854 | | |} === Contae Dhoire, Contae Fhear Manach agus Contae Thír Eoghain === ==== Doire Thoir ==== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Doire Thoir (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Doire Thoir]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |'''[[PAU]]''' |'''[[William Ross]]''' | '''30,922''' | '''93.9'' | '''+56.0''' |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};;"| |"Ar son an Chomhaontaithe Angla-Éireannaigh" | Peter Barry | 2,001 | 6.1 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach | 28,921 |87.8 | +73.7 |- ! colspan="3" |Ballóid | 32,929 | 46.8 | −29.5 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe | 70,038 | | |} ==== Fear Manach agus Tír Eoghain Theas==== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Fear Manach agus Tír Eoghain Theas (Toghcheantar Tionóil)|Fear Manach agus Tír Eoghain Theas]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |'''[[PAU]]''' |'''[[Ken Maginnis]]''' | '''27,857''' |''' 49.7''' |'''+2.1''' |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |[[Sinn Féin]] | [[Owen Carron]] | 15,278 | 27.2 | -7.6 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] | [[Austin Currie]] | 12,081 |21.5 | +5.0 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] | David Kettyles | 864 | 1.5 | -0.4 |- ! colspan="3" |Tromlach | 12,579 | 22.5 | +9.7 |- ! colspan="3" |Ballóid | 56,080 | 80.4 | −8.2 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe | 56,080 | | |} ==== Ulaidh Lár ==== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Lár Uladh (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Lár Uladh]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |'''[[PAD]]''' |'''[[William McCrea]]''' | '''23,695''' |''' 46.1''' |'''+16.4''' |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |[[Sinn Féin]] | [[Danny Morrison]] | 13,998 | 27.2 | -2.8 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] | Adrian Colton | 13,021 |25.3 | +2.8 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] | Thomas Owens | 691 | 1.3 | ±0.0 |- ! colspan="3" |Tromlach | 6,697 | 19.3 | +19.2 |- ! colspan="3" |Ballóid | 51,405 | 77.6 | −6.7 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe | 66,757 | | |} == Féach freisin== * [[Comhaontú Angla-Éireannach]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Toghcháin agus reifrinn i dTuaisceart Éireann}} [[Catagóir:Fothoghcháin i dTuaisceart Éireann]] gn98ckhooaspek0tbnc4wcb9t3vpf7n Craobh Sinsear Iomána Uíbh Fhailí, 2026 0 127290 1329257 1328420 2026-10-05T16:05:30Z Macraghnaill 6636 /* Cluichí leathcheannais */ 1329257 wikitext text/x-wiki   Is í '''Craobh Sinsear Iomána Uíbh Fhailí, 2026''' an 129ú comórtas de [[Craobh Sinsear Iomána Uíbh Fhailí|Chraobh Sinsear Iomána Uíbh Fhailí]] ó bhunaigh [[CLG Chontae Uíbh Fhailí|Bord Contae Uíbh Fhailí]] í sa bhliain 1896. Rinneadh an tarraingt do na grúpaí i mí Feabhra, 2026. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.offalyexpress.ie/sport/gaa/draws-made-for-offaly-hurling-and-football-championships-6618792|title=Draws made for Offaly hurling and football championships|author=|first=|date=25 February 2026|publisher=Offaly Live|access-date=1 July 2026}}</ref> Beidh an chraobh ar siúl ón 11 Iúil go dtí Deireadh Fómhair 2026. Is iad Cill Chormaic – Cill Achaidh na seaimpíní reatha. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.gaa.ie/article/offaly-shc-final-kilcormac-killoughey-retain-title|title=Offaly SHC Final: Kilcormac-Killoughey retain title|author=|first=|date=19 October 2025|publisher=GAA website|access-date=19 October 2025}}</ref> <ref>{{Cite web-en|url=https://www.independent.ie/sport/gaelic-games/hurling/kilcormac-killoughey-rediscover-touch-in-stoppage-time-to-halt-shinrone-comeback-and-seal-offaly-shc-title/a1803983635.html|title=Kilcormac-Killoughey rediscover touch in stoppage time to halt Shinrone comeback and seal Offaly SHC title|author=|first=|date=19 October 2025|publisher=Irish Independent|access-date=19 October 2025}}</ref> == Athruithe foirne == === Ardú céime ón gCraobh Sinsear B === * Lusmhaigh <ref>{{Cite web-en|url=https://www.offalyexpress.ie/sport/gaa/jubilant-lusmagh-hold-out-for-great-win-as-brave-carrig-riverstown-fall-away-in-second-half-6731786|title=Jubilant Lusmagh hold out for great win as brave Carrig-Riverstown fall away in second half|date=2025-10-06|language=en|work=Offaly Live|access-date=2026-07-01}}</ref> === Dícháilithe go dtí an Chraobh Sinsear B === * Saighir Chiaráin <ref>{{Cite web-en|url=https://www.offalyexpress.ie/sport/gaa/kinnitty-retain-status-as-seir-kieran-finally-run-out-of-road-and-drop-down-6743242|title=Kinnitty retain status as Seir Kieran finally run out of road and drop down|date=2025-09-21|language=en|work=Offaly Live|access-date=2026-07-01}}</ref> == Céim na ngrúpaí == === Tábla Ghrúpa 1 <ref name=":0">{{Cite web-en|url=https://offaly.gaa.ie/fixtures-results/|title=Fix & Res|language=en|work=Offaly GAA|access-date=2026-07-01}}</ref> === {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" style="border-collapse:collapse" |- align="center" ! rowspan="2" width="165!" |Foireann ! colspan="4!" | Cluichí ! colspan="3!" | Scóráilte ! rowspan="2width=20!" | Pointí |- align="center" ! width="20!" | Imeartha ! width="20!" | B ! width="20!" | CS ! width="20!" | C ! width="45!" | Acu ! width="45!" | Ina gcoinne ! width="30!" | Difríocht |- align="center" style="background:#ACE1AF;" | style="text-align:left;" | [[Íomhá:Colours_of_Kerry.svg|20x20px|Border]] Cill Chormaic – Cill Achaidh | 4 | 3 | 0 | 1 | 104 | 76 | 28 | '''6''' |- align="center" style="background:#ccccff;" | style="text-align:left;" | [[Íomhá:Colours_of_Tipperary.svg|20x20px|Border]] Naomh Raghnach | 4 | 3 | 0 | 1 | 103 | 88 | 15 | '''6''' |- align="center" style="background:#ccccff;" | style="text-align:left;" | [[Íomhá:Colours_of_Mayo.svg|20x20px|Border]] Biorra | 4 | 2 | 0 | 2 | 89 | 85 | 4 | '''4''' |- align="center" | style="text-align:left;" | [[Íomhá:Colours_of_Limerick.svg|20x20px|Border]] Cúldoire | 4 | 2 | 0 | 2 | 92 | 89 | 3 | '''4''' |- align="center" style="background:#FFC0CB;" | style="text-align:left;" | [[Íomhá:Colours_of_Limerick.svg|20x20px|Border]] Cionn Eitigh | 4 | 0 | 0 | 4 | 62 | 112 | -50 | '''0''' |} === Tábla Ghrúpa 2 <ref name=":0">{{Cite web-en|url=https://offaly.gaa.ie/fixtures-results/|title=Fix & Res|language=en|work=Offaly GAA|access-date=2026-07-01}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://offaly.gaa.ie/fixtures-results/ "Fix & Res"]. ''Offaly GAA''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">1 July</span> 2026</span>.</cite></ref> === {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" style="border-collapse:collapse" |- align="center" ! rowspan="2" width="165!" |Foireann ! colspan="4!" | Cluichí ! colspan="3!" | Scóráilte ! rowspan="2width=20!" | Pointí |- align="center" ! width="20!" | Imeartha ! width="20!" | B ! width="20!" | CS ! width="20!" | C ! width="45!" | Acu ! width="45!" | Ina gcoinne ! width="30!" | Difríocht |- align="center" style="background:#ACE1AF;" | style="text-align:left;" | [[Íomhá:Colours_of_Kerry.svg|20x20px|Border]] [[CLG Bhaile na Maor|Baile na Maor]] | 4 | 4 | 0 | 0 | 109 | 83 | 26 | '''8''' |- align="center" style="background:#ccccff;" | style="text-align:left;" | [[Íomhá:Flag_of_Furnes,_Belgium.svg|border|20x20px]] An Lios Dearg | 4 | 2 | 0 | 2 | 96 | 91 | 5 | '''4''' |- align="center" style="background:#ccccff;" | style="text-align:left;" | [[Íomhá:Colours_of_Cork.svg|20x20px|Border]]Suí an Róin | 4 | 2 | 0 | 2 | 113 | 105 | 8 | '''4''' |- align="center" | style="text-align:left;" | [[Íomhá:Colours_of_Cavan.svg|20x20px|Border]]Tulach Mhór | 4 | 2 | 0 | 2 | 100 | 100 | 0 | '''4''' |- align="center" style="background:#FFC0CB;" | style="text-align:left;" | [[Íomhá:Colours_of_Cork.svg|20x20px|Border]]Lusmhaigh | 4 | 0 | 0 | 4 | 67 | 106 | -39 | '''0''' |} == Babhtaí díbeartha == === Cluiche íslithe === 20 Meán Fómhair 2026 '''Cionn Eitigh 0-18 0-12 Lusmhaigh''' Páirc Naomh Breandán, Biorra == Babhtaí díbeartha == === Cluichí ceathrú ceannais === 19 Meán Fómhair 2026 '''Naomh Raghnach 1-24 0-25 Suí an Róin''' Páirc Naomh Breandán, Biorra 20 Meán Fómhair 2026 '''An Lios Dearg 0-20 0-18 Biorra''' Páirc Uí Chonchúir, Tulach Mhór === Cluichí leathcheannais === 3 Deireadh Fómhair 2026 '''Cill Chormaic - Cill Achaidh 1-34 2-23 Naomh Raghnach''' (TÉAB) Páirc Uí Chonchúir, Tulach Mhór 4 Deireadh Fómhair 2026 '''Baile na Maor 4-18 3-19 An Lios Dearg''' Páirc Naomh Breandán, Biorra === Cluiche ceannais === 18 Deireadh Fómhair 2026 '''Cill Chormaic - Cill Achaidh Baile na Maor''' Páirc Uí Chonchúir, Tulach Mhór 0j8lhtby8g12gbnxzsvlxa9glgr3rsq 1329258 1329257 2026-10-05T16:06:01Z Macraghnaill 6636 /* Cluiche ceannais */ 1329258 wikitext text/x-wiki   Is í '''Craobh Sinsear Iomána Uíbh Fhailí, 2026''' an 129ú comórtas de [[Craobh Sinsear Iomána Uíbh Fhailí|Chraobh Sinsear Iomána Uíbh Fhailí]] ó bhunaigh [[CLG Chontae Uíbh Fhailí|Bord Contae Uíbh Fhailí]] í sa bhliain 1896. Rinneadh an tarraingt do na grúpaí i mí Feabhra, 2026. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.offalyexpress.ie/sport/gaa/draws-made-for-offaly-hurling-and-football-championships-6618792|title=Draws made for Offaly hurling and football championships|author=|first=|date=25 February 2026|publisher=Offaly Live|access-date=1 July 2026}}</ref> Beidh an chraobh ar siúl ón 11 Iúil go dtí Deireadh Fómhair 2026. Is iad Cill Chormaic – Cill Achaidh na seaimpíní reatha. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.gaa.ie/article/offaly-shc-final-kilcormac-killoughey-retain-title|title=Offaly SHC Final: Kilcormac-Killoughey retain title|author=|first=|date=19 October 2025|publisher=GAA website|access-date=19 October 2025}}</ref> <ref>{{Cite web-en|url=https://www.independent.ie/sport/gaelic-games/hurling/kilcormac-killoughey-rediscover-touch-in-stoppage-time-to-halt-shinrone-comeback-and-seal-offaly-shc-title/a1803983635.html|title=Kilcormac-Killoughey rediscover touch in stoppage time to halt Shinrone comeback and seal Offaly SHC title|author=|first=|date=19 October 2025|publisher=Irish Independent|access-date=19 October 2025}}</ref> == Athruithe foirne == === Ardú céime ón gCraobh Sinsear B === * Lusmhaigh <ref>{{Cite web-en|url=https://www.offalyexpress.ie/sport/gaa/jubilant-lusmagh-hold-out-for-great-win-as-brave-carrig-riverstown-fall-away-in-second-half-6731786|title=Jubilant Lusmagh hold out for great win as brave Carrig-Riverstown fall away in second half|date=2025-10-06|language=en|work=Offaly Live|access-date=2026-07-01}}</ref> === Dícháilithe go dtí an Chraobh Sinsear B === * Saighir Chiaráin <ref>{{Cite web-en|url=https://www.offalyexpress.ie/sport/gaa/kinnitty-retain-status-as-seir-kieran-finally-run-out-of-road-and-drop-down-6743242|title=Kinnitty retain status as Seir Kieran finally run out of road and drop down|date=2025-09-21|language=en|work=Offaly Live|access-date=2026-07-01}}</ref> == Céim na ngrúpaí == === Tábla Ghrúpa 1 <ref name=":0">{{Cite web-en|url=https://offaly.gaa.ie/fixtures-results/|title=Fix & Res|language=en|work=Offaly GAA|access-date=2026-07-01}}</ref> === {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" style="border-collapse:collapse" |- align="center" ! rowspan="2" width="165!" |Foireann ! colspan="4!" | Cluichí ! colspan="3!" | Scóráilte ! rowspan="2width=20!" | Pointí |- align="center" ! width="20!" | Imeartha ! width="20!" | B ! width="20!" | CS ! width="20!" | C ! width="45!" | Acu ! width="45!" | Ina gcoinne ! width="30!" | Difríocht |- align="center" style="background:#ACE1AF;" | style="text-align:left;" | [[Íomhá:Colours_of_Kerry.svg|20x20px|Border]] Cill Chormaic – Cill Achaidh | 4 | 3 | 0 | 1 | 104 | 76 | 28 | '''6''' |- align="center" style="background:#ccccff;" | style="text-align:left;" | [[Íomhá:Colours_of_Tipperary.svg|20x20px|Border]] Naomh Raghnach | 4 | 3 | 0 | 1 | 103 | 88 | 15 | '''6''' |- align="center" style="background:#ccccff;" | style="text-align:left;" | [[Íomhá:Colours_of_Mayo.svg|20x20px|Border]] Biorra | 4 | 2 | 0 | 2 | 89 | 85 | 4 | '''4''' |- align="center" | style="text-align:left;" | [[Íomhá:Colours_of_Limerick.svg|20x20px|Border]] Cúldoire | 4 | 2 | 0 | 2 | 92 | 89 | 3 | '''4''' |- align="center" style="background:#FFC0CB;" | style="text-align:left;" | [[Íomhá:Colours_of_Limerick.svg|20x20px|Border]] Cionn Eitigh | 4 | 0 | 0 | 4 | 62 | 112 | -50 | '''0''' |} === Tábla Ghrúpa 2 <ref name=":0">{{Cite web-en|url=https://offaly.gaa.ie/fixtures-results/|title=Fix & Res|language=en|work=Offaly GAA|access-date=2026-07-01}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://offaly.gaa.ie/fixtures-results/ "Fix & Res"]. ''Offaly GAA''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">1 July</span> 2026</span>.</cite></ref> === {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" style="border-collapse:collapse" |- align="center" ! rowspan="2" width="165!" |Foireann ! colspan="4!" | Cluichí ! colspan="3!" | Scóráilte ! rowspan="2width=20!" | Pointí |- align="center" ! width="20!" | Imeartha ! width="20!" | B ! width="20!" | CS ! width="20!" | C ! width="45!" | Acu ! width="45!" | Ina gcoinne ! width="30!" | Difríocht |- align="center" style="background:#ACE1AF;" | style="text-align:left;" | [[Íomhá:Colours_of_Kerry.svg|20x20px|Border]] [[CLG Bhaile na Maor|Baile na Maor]] | 4 | 4 | 0 | 0 | 109 | 83 | 26 | '''8''' |- align="center" style="background:#ccccff;" | style="text-align:left;" | [[Íomhá:Flag_of_Furnes,_Belgium.svg|border|20x20px]] An Lios Dearg | 4 | 2 | 0 | 2 | 96 | 91 | 5 | '''4''' |- align="center" style="background:#ccccff;" | style="text-align:left;" | [[Íomhá:Colours_of_Cork.svg|20x20px|Border]]Suí an Róin | 4 | 2 | 0 | 2 | 113 | 105 | 8 | '''4''' |- align="center" | style="text-align:left;" | [[Íomhá:Colours_of_Cavan.svg|20x20px|Border]]Tulach Mhór | 4 | 2 | 0 | 2 | 100 | 100 | 0 | '''4''' |- align="center" style="background:#FFC0CB;" | style="text-align:left;" | [[Íomhá:Colours_of_Cork.svg|20x20px|Border]]Lusmhaigh | 4 | 0 | 0 | 4 | 67 | 106 | -39 | '''0''' |} == Babhtaí díbeartha == === Cluiche íslithe === 20 Meán Fómhair 2026 '''Cionn Eitigh 0-18 0-12 Lusmhaigh''' Páirc Naomh Breandán, Biorra == Babhtaí díbeartha == === Cluichí ceathrú ceannais === 19 Meán Fómhair 2026 '''Naomh Raghnach 1-24 0-25 Suí an Róin''' Páirc Naomh Breandán, Biorra 20 Meán Fómhair 2026 '''An Lios Dearg 0-20 0-18 Biorra''' Páirc Uí Chonchúir, Tulach Mhór === Cluichí leathcheannais === 3 Deireadh Fómhair 2026 '''Cill Chormaic - Cill Achaidh 1-34 2-23 Naomh Raghnach''' (TÉAB) Páirc Uí Chonchúir, Tulach Mhór 4 Deireadh Fómhair 2026 '''Baile na Maor 4-18 3-19 An Lios Dearg''' Páirc Naomh Breandán, Biorra === Cluiche ceannais === 18 Deireadh Fómhair 2026 '''Cill Chormaic - Cill Achaidh v Baile na Maor''' Páirc Uí Chonchúir, Tulach Mhór dy6gdb9t6fxvb2mfzltd88hg8nptgmk Comhaontú Mheice i leith na Comhchosanta 0 128379 1329290 1328055 2026-10-06T09:17:22Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[Comhaontú Mheice um Chomhchosaint]] go [[Comhaontú Mheice i leith na Comhchosanta]] 1328055 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is comhaontú cosanta tríthaobhach é '''Comhaontú Mheice um Chomhchosaint'''<ref>Béarla: ''Mecca Joint Defence Agreement''</ref> a shínigh [[An Araib Shádach|an Araib Shádach]], [[An Tuirc|an Tuirc]] agus [[An Phacastáin|an Phacastáin]] i [[Meice]] ar an 7 Lúnasa 2026.<ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/09/ceard-is-bri-le-comhaontu-mheice/|teideal=Ceard is brí le Comhaontú Mheice?|údar=Eoin Ó Murchú|dáta=2026-09-04|language=ga-IE|work=An Páipéar / Eagrán #96|dátarochtana=2026-09-07}}</ref> Ba iad [[Mohammad bin Salman]], Rídhamhna agus Príomh-Aire na hAraibe Sádaí, [[Recep Tayyip Erdoğan]], Uachtarán na Tuirce, agus [[Shehbaz Sharif]], Príomh-Aire na Pacastáine, a chuir a lámh leis ag Pálás al-Safa i Meice.<ref name="reuters">{{Lua idirlín|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/saudi-arabia-turkey-pakistan-sign-joint-defence-deal-amid-regional-turmoil-2026-08-07/|teideal=Saudi Arabia, Turkey, Pakistan pledge mutual defence as Middle East turmoil escalates|údar=Timour Azhari, Ariba Shahid agus Tuvan Gumrukcu|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=Reuters|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Deirtear sa chomhaontú go meastar gur ionsaí ar na trí stát ar fad é ionsaí armtha ar aon cheann acu, foclaíocht atá cosúil leis an bhforáil atá in Airteagal 5 de [[Conradh an Atlantaigh Thuaidh]]. Níl aon sonrú sa téacs poiblí, áfach, ar a bhfuil i gceist leis na gealltanais chomhchosanta sin ná ar an gcaoi a gcuirfí i bhfeidhm iad dá n-iarrfaí orthu é.<ref name="reuters" /><ref name="fp">{{Lua idirlín|url=https://foreignpolicy.com/2026/08/25/mecca-pact-saud-arabia-turkey-pakistan-nato-israel-iran/|teideal=Turkey-Saudi-Pakistan Agreement Is a Pact Without Impact|dáta=25 Lúnasa 2026|language=en|work=Foreign Policy|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Tógadh an comhaontú ar an gComhaontú Straitéiseach um Chosaint Fhrithpháirteach a shínigh an Araib Shádach agus an Phacastáin i [[Riyadh]] ar an 17 Meán Fómhair 2025, agus síníodh é agus [[Cogadh na hIaráine 2026|cogadh na hIaráine]] ag géarú.<ref name="reuters" /> <ref name="dawn31">{{Lua idirlín|url=https://www.dawn.com/news/2026391|teideal=Tripartite agreement to be called 'Makkah Defence Alliance', with first secretary general from Pakistan: Turkish FM Fidan|dáta=31 Lúnasa 2026|language=en|work=Dawn|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> [[Íomhá:الدول الأعضاء في اتفاقية مكة للدفاع المشترك.svg|clé|mion|220px|Sínitheoirí Chomhaontú Mheice (glas): an Araib Shádach, an Tuirc agus an Phacastáin]] [[Íomhá:Mecca From Above (153954).jpg|clé|mion|220px|Meice, an chathair inar síníodh an comhaontú ar an 7 Lúnasa 2026]] [[Íomhá:HRH Prince Mohammed bin Salman Chairs Extraordinary Arab and Islamic Summit in Riyadh (2024).jpg|clé|mion|220px|[[Mohammad bin Salman]], Rídhamhna agus Príomh-Aire na hAraibe Sádaí]] [[Íomhá:Turkish President Recep Tayyip Erdoğan in January 2024 (cropped).jpg|clé|mion|220px|[[Recep Tayyip Erdoğan]], Uachtarán na Tuirce]] [[Íomhá:Shehbaz Sharif in 2024.jpg|clé|mion|220px|[[Shehbaz Sharif]], Príomh-Aire na Pacastáine]] == Cúlra == Bhí comhar míleata ar bun idir an Araib Shádach agus an Phacastáin le fada, agus an Phacastáin ag cur oiliúna agus cúnaimh theicniúil ar fáil d'fhórsaí na hAraibe Sádaí. Cuireadh an comhar sin ar bhonn foirmiúil leis an gComhaontú Straitéiseach um Chosaint Fhrithpháirteach, a síníodh i bPálás al-Yamamah i Riyadh ar an 17 Meán Fómhair 2025.<ref name="spa2025">{{Lua idirlín|url=https://www.spa.gov.sa/N2399714|teideal=HRH the Crown Prince, Pakistan Prime Minister Hold Official Talks, Sign Strategic Mutual Defense Agreement|dáta=17 Meán Fómhair 2025|language=en|work=Gníomhaireacht Nuachta na hAraibe Sádaí|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Ag an am céanna bhí an Tuirc agus an Phacastáin ag doimhniú a gcuid ceangal cosanta eatarthu féin: mhalartaigh siad longa cogaidh agus aerárthaí traenála, agus in 2023 cheannaigh an Araib Shádach dróin Tuircacha. Faoi lár na bliana 2026 bhí na mílte saighdiúir, aerárthaí trodaíochta, dróin agus córas aerchosanta imscartha ag an bPacastáin san Araib Shádach,.<ref name="reuters" /> Síníodh an comhaontú tríthaobhach agus an teannas ag méadú sa [[An Meánoirthear|Mheánoirthear]]. Bhuail dróin Iaránacha an Araib Shádach tar éis thús chogadh na hIaráine in 2026, rud a chuir easpórtáil na hola agus cobhsaíocht an réigiúin i mbaol. Cé nach raibh an Tuirc ná an Phacastáin i mbaol chomh mór céanna ón troid, bhí imní orthu faoin éagobhsaíocht a bhí ag leathadh.<ref name="reuters" /> == Forálacha == Tháinig Shehbaz Sharif go [[Jeddah]] ar an 6 Lúnasa 2026 agus rinne sé an oilithreacht ''umrah'' i Meice an lá dár gcionn. Ag Pálás al-Safa a tionóladh Cruinniú Mullaigh Mheice um Chomhchosaint, agus is ann a chuir an triúr ceannairí a lámh leis an gcomhaontú.<ref name="reuters" /><ref name="mee7">{{Lua idirlín|url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/turkey-pakistan-saudi-arabia-sign-mecca-joint-defence-agreement|teideal=Turkey, Pakistan, Saudi Arabia sign "Mecca Joint Defence Agreement"|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Middle East Eye|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Seo mar a cuireadh croílár an ghealltanais i láthair sa ráiteas comhpháirteach a d'eisigh na trí rialtas: <blockquote>"Tá sé i gceist leis an gcomhaontú an díspreagadh comhchoiteann a neartú in aghaidh aon ghnímh ionsaithe, agus foráiltear ann go measfar gur ionsaí orthu go léir aon ionsaí armtha in aghaidh aon cheann amháin de na trí stát." <ref name="spa2026">{{Lua idirlín|url=https://www.spa.gov.sa/en/N2649227|teideal=Saudi Arabia, Türkiye, and Pakistan Issue Joint Statement of the Makkah Al-Mukarramah Summit for Joint Defence|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Gníomhaireacht Nuachta na hAraibe Sádaí|dátarochtana=2026-09-08}}</ref></blockquote>De réir an ráitis chomhpháirtigh, is é aidhm an chomhaontaithe an díspreagadh comhchoiteann a neartú in aghaidh ionsaithe, agus an tslándáil chomhchoiteann agus an tsíocháin sa réigiún agus lasmuigh de a chur chun cinn. Níor luadh sa ráiteas na gealltanais mhíleata ar leith ná na hoibleagáidí a bheadh ar gach páirtí.<ref name="reuters" /> Dúirt oifigeach Tuircach gur comhaontú cosantach amháin a bhí ann, nach raibh sé dírithe ar aon tír ar leith, go raibh sé oscailte do stáit eile sa réigiún, agus nár chuir sé aon socrú déthaobhach ná iltaobhach a bhí ann cheana idir na sínitheoirí ar ceal.<ref name="reuters" /> Ní dócha, dar le tráchtairí, go leathnófaí [[Airm núicléacha|iombhagairt núicléach]] na Pacastáine chuig a comhpháirtithe nua. Bíonn seasamh núicléach na Pacastáine dírithe i gcónaí ar an mbagairt a shíltear a bheith ag teacht ón [[An India|India]].<ref name="reuters" /> == Cumas míleata na dtrí stát == Chuir ''[[Al Jazeera]]'' na figiúirí seo a leanas i láthair ar an 11 Lúnasa 2026:<ref name="aj11">{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/8/11/what-are-saudi-arabia-turkiye-and-pakistans-joint-military-capabilities|teideal=What are Saudi Arabia, Turkiye and Pakistan's joint military capabilities?|údar=Alia Chughtai agus Marium Ali|dáta=11 Lúnasa 2026|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> {| class="wikitable" ! Stát !! Pearsanra míleata gníomhach !! Caiteachas cosanta (2026) !! Aerárthaí |- | An Phacastáin || 660,000 || 9.1 billiún dollar SAM || 1,397 |- | An Tuirc || 481,000 || 51.4 billiún dollar SAM || 1,101 |- | An Araib Shádach || 247,000 || 63.9 billiún dollar SAM || 917 |- ! Iomlán !! tuairim is 1.4 milliún !! 124.4 billiún dollar SAM !! 3,415 |} Chomh maith leis sin, tá 6,046 tanc, breis is 179,000 feithicil armúrtha agus 344 árthach cabhlaigh ag na trí stát le chéile, 33 friogáit, 24 corbhád agus 22 fomhuireán ina measc. Níl [[Airm núicléacha|airm núicléacha]] ach ag ceann amháin de na trí stát, an Phacastáin; níl aon arm núicléach dá cuid féin ag an Tuirc, cé go bhfuil airm núicléacha de chuid na Stát Aontaithe ar a talamh faoi shocruithe [[ECAT]].<ref name="aj11" /> == Rialachas agus struchtúr == Dúirt Hakan Fidan go n-oibreodh an comhshocrú ar an gcuma chéanna le [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh|ECAT]]: bheadh coiste airí ann, coistí polaitiúla agus míleata, agus rúnaíocht bhuan chun feidhmiú na gcinntí a mhaoirsiú. Is san Araib Shádach a lonnófar an rúnaíocht sin. Ní raibh suíomhanna na n-oifigí nua deimhnithe faoin 9 Lúnasa 2026.<ref name="jpost">{{Lua idirlín|url=https://www.jpost.com/international/article-904913|teideal=Turkey: Defense pact mirrors NATO's Article 5|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=The Jerusalem Post|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Ar an 31 Lúnasa 2026 d'fhógair Fidan gurbh í an Chomhghuaillíocht Chosanta Mheice a thabharfaí ar an gcomhshocrú, agus gur ón bPacastáin a thiocfadh an chéad Ard-Rúnaí.<ref name="dawn31" /> == Freagairtí == '''An Iaráin''' Ní bhfuair an Iaráin cuireadh páirt a ghlacadh sa chomhaontú agus dúirt na sínitheoirí nár dhírigh an comhaontú ar aon náisiún ar leith, is é sin le rá nár ceapadh é chun díriú ar an Iaráin.<ref name="reuters2" /> Bhí freagairt mheasctha ón [[An Iaráin|Iaráin]]. Chuir Aire Gnóthaí Eachtracha na hIaráine, Abbas Araghchi, fáilte roimh an gcomhaontú, d'iarr sé tuilleadh aontachta i measc na dtíortha Moslamacha, agus mhol sé dóibh brath ar a n-acmhainní féin.<ref name="iranintl">{{Lua idirlín|url=https://www.iranintl.com/en/202608071886|teideal=Araghchi responds to Mecca defense agreement with call for Muslim unity|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Iran International|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> agus dúirt sé go raibh cainteanna ar siúl leis na trí thír faoi cheisteanna slándála réigiúnacha.<ref name="baqaei">{{Lua idirlín|url=https://www.tribuneindia.com/news/esmail-baqaei/not-received-invitation-to-join-mecca-pact-however-proposals-made-for-regional-security-talks-iran-mofa-spox|teideal="Not received invitation to join Mecca Pact, however proposals made for regional security talks": Iran MoFA Spox|dáta=24 Lúnasa 2026|language=en|work=The Tribune|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> '''An India''' Dúirt Aireacht Gnóthaí Eachtracha na hIndia go raibh meas ag an India ar a comhpháirtíocht straitéiseach leis an Araib Shádach agus go raibh súil aici go gcuirfeadh Riyadh "leasanna agus íogaireachtaí" na hIndia san áireamh.<ref name="ht">{{Lua idirlín|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/mea-india-reacts-to-turkey-pak-saudi-defence-deal-closely-following-the-development-101786100091785.html|teideal=India reacts to Turkey-Pakistan-Saudi defence deal: 'Closely following the development'|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Hindustan Times|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> '''An Phacastáin''' Bhí ceiliúradh poiblí i roinnt cathracha sa Phacastáin i ndiaidh an tsínithe. In [[Islamabad]] lasadh foirgnimh phoiblí agus maisíodh le bratacha na Pacastáine, na hAraibe Sádaí agus na Tuirce iad.<ref name="dawn10">{{Lua idirlín|url=https://www.dawn.com/news/2021836|teideal=Islamabad police hold flag march to celebrate joint defence agreement|údar=Ikram Junaidi|dáta=10 Lúnasa 2026|language=en|work=Dawn|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> '''Na Stáit Aontaithe''' Ní chuireann an comhaontú deireadh leis na socruithe slándála atá idir an Araib Shádach agus na Stáit Aontaithe. Is comhpháirtithe de chuid Mheiriceá iad an triúr sínitheoirí go fóill.<ref name="mepei">{{Lua idirlín|url=https://mepei.com/the-mecca-joint-defense-agreement-and-the-limits-of-gulf-strategic-autonomy/|teideal=The Mecca Joint Defense Agreement and the Limits of Gulf Strategic Autonomy|údar=Ahmad Mohee|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=Institiúid an Meánoirthir um Staidéar Polaitiúil agus Eacnamaíoch|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Iarracht atá sa chomhaontú ó stáit an réigiúin a gcuid comhpháirtíochtaí slándála a leathnú agus a gcaidreamh leis na Stáit Aontaithe á choinneáil acu ag an am céanna.<ref>Béarla: ''Baker Institute for Public Policy''.</ref> <ref>Béarla: ''International Crisis Group''.</ref> <ref name="ajus">{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/8/8/what-could-the-mecca-defence-pact-mean-for-the-us-role-in-the-middle-east|teideal=What could the Mecca defence pact mean for the US role in the Middle East?|údar=Brian Osgood|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> '''Éimin''' Ní raibh aon rud sa chomhaontú faoin gcoimhlint idir an Araib Shádach agus na Hútaigh in [[Éimin]]. Ba iad na hionsaithe diúracán agus drón ar an ríocht cuid den chúlra a bhí leis an gcomhaontú, mar sin féin.<ref name="mepei" /><ref name="guardian" /> '''An India''' Tá an comhaontú ina thost ar an achrann idir an Phacastáin agus an India. Ní raibh aon rud sa téacs a deir go leathnaítear iombhagairt núicléach na Pacastáine chuig na comhpháirtithe eile.<ref name="mepei" /> Dar le ''Foreign Policy'', is laige í: comhghuaillíocht nach féidir léi teacht ar aon fhocal faoina namhaid, ní bheidh sí in ann teacht ar aon fhocal faoina cinneadh nuair a thiocfaidh an ghéarchéim.<ref name="fp2" /><ref name="mepei" /> '''An tSiria agus Iosrael''' Tá fórsaí Tuircacha i seilbh codanna de thuaisceart na Siria ó 2016 i leith, agus tá láithreacht mhíleata acu i dtuaisceart na hIaráice freisin; bac ar fhórsaí Coirdíneacha agus ar an [[Páirtí Oibrithe na Cordastáine|PKK]] an chúis a luann Ankara leis an dá sheilbh. In Deireadh Fómhair 2025 cheadaigh parlaimint na Tuirce síneadh trí bliana eile leis an dá imscaradh.<ref name="iddon">{{Lua idirlín|url=https://www.newarab.com/analysis/no-exit-sight-why-turkey-keeping-troops-syria-and-iraq|teideal=No exit in sight: Why Turkey is keeping troops in Syria and Iraq|údar=Paul Iddon|dáta=16 Feabhra 2026|language=en|work=The New Arab|dátarochtana=2026-09-08|archivedate=2026-09-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260910043627/https://www.newarab.com/analysis/no-exit-sight-why-turkey-keeping-troops-syria-and-iraq}}</ref> Is í an láithreacht sin, agus an ceangal atá ag Ankara le rialtas nua na Siria, a chuir an Tuirc i gcoimhlint le hIosrael, agus is ar an mbealach sin a cuireadh an comhshocrú nua faoi bhrú den chéad uair. == Leathnú == Dúirt oifigeach Tuircach go raibh an comhaontú oscailte do stáit eile sa réigiún.<ref name="reuters2" /> * '''[[An Éigipt]].''' De réir tuairisce ó ''Middle East Eye'', bhí cainteanna ag airí gnóthaí eachtracha na hÉigipte, na Pacastáine, na hAraibe Sádaí agus na Tuirce ar imeall an chruinnithe mullaigh a bhí ag na náisiúin Arabacha agus Ioslamacha i Riyadh i mí an Mhárta 2026. Theastaigh ón Tuirc an Éigipt a tharraingt isteach.<ref name="tt">{{Lua idirlín|url=https://www.turkiyetoday.com/nation/turkish-fm-signals-egypt-could-join-mecca-defense-pact-3225669|teideal=Turkish FM signals Egypt could join Mecca defense pact|dáta=9 Lúnasa 2026|language=en|work=Türkiye Today|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> * '''[[An Bhanglaidéis]].''' I mí Lúnasa 2026 dúirt Comhairleoir Gnóthaí Eachtracha na Banglaidéise, Humaiun Kobir, go raibh dearcadh dearfach ag an mBanglaidéis i leith a bheith páirteach i gcreat eacnamaíoch nó cosanta leis an Araib Shádach, leis an bPacastáin agus leis an Tuirc, faoi threoir a polasaí "Bangladesh First" agus leasanna náisiúnta na tíre.<ref name="reuters25">{{Lua idirlín|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bangladesh-could-consider-joining-mecca-pact-test-foreign-ties-2026-08-25/|teideal=Bangladesh could consider joining Mecca pact, in test for foreign ties|dáta=25 Lúnasa 2026|language=en|work=Reuters|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> * '''[[An tSiria]].''' Ar an 20 Lúnasa 2026, agus é ar cuairt sa Phacastáin, dúirt Aire Gnóthaí Eachtracha na Siria, Asaad al-Shaibani, go raibh an tSiria ag meá na ceiste an rachadh sí isteach i gComhaontú Mheice nó an ndéanfadh sí comhoibriú leis.<ref name="et21">{{Lua idirlín|url=https://tribune.com.pk/story/2624981/syria-mulls-joining-makkah-pact|teideal=Syria mulls joining Makkah pact|údar=Kamran Yousaf|dáta=21 Lúnasa 2026|language=en|work=The Express Tribune|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> == Anailís == Imeacht suntasach siombalach a bhí sa chruinniú mullaigh in 2026, ó tharla trí stát chumhachtacha a bhfuil tromlach Moslamach iontu a bheith tagtha le chéile ag tréimhse éiginnte sa réigiún, agus gur comhartha é ar chomhordú slándála atá ag dul i méid idir na cumhachtaí meánacha sa réigiún.<ref name="reuters2" /> Cuireadh tús le struchtúr nua cosanta don réigiún, "tús an Mheánoirthir iar-Mheiriceánaigh" é — "ní réigiún gan na Stáit Aontaithe, ach réigiún nach bhfuil ag brath a thuilleadh ar chumhacht Mheiriceá lena shlándáil a eagrú" (Nawaf Obaid, comhalta sinsearach i Roinn Léann an Chogaidh i gColáiste an Rí, Londain).<ref>Béarla: ''Department of War Studies''.</ref><ref name="obaid">{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/opinions/2026/8/8/the-post-american-middle-east-is-beginning-to-take-shape|teideal=The post-American Middle East is beginning to take shape|údar=Nawaf Obaid|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Mhaígh daoine eile gur comhaontú siombalach den chuid is mó a bhí ann, agus nach dócha go dtarraingeofaí an Tuirc isteach i gcoinbhleachtaí leis an Iaráin ná leis an India.<ref name="aj7">{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/8/7/turkiye-saudi-arabi-pakistan-sign-joint-defence-agreement-whats-in-it|teideal=Turkiye, Saudi Arabia, Pakistan sign joint defence agreement: What's in it?|údar=Priyanka Shankar|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-09-08}}</ref><ref name="tm">{{Lua idirlín|url=https://www.turkishminute.com/2026/08/07/turkeys-defense-pact-with-saudi-arabia-pakistan-largely-symbolic-former-diplomat-says/|teideal=Turkey's defense pact with Saudi Arabia, Pakistan largely symbolic, former diplomat says|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Turkish Minute|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Thug ''Foreign Policy'' faoi deara nach mbunaítear leis an gcomhaontú aon chóras ceannais lárnaigh, nach leagtar amach ann aon bhealach chun idir-inoibritheacht a bhaint amach, agus nach luaitear ann aon oibleagáid shoiléir maidir le caiteachas cosanta ná le soláthar. Ní ainmnítear aon namhaid sa téacs ach oiread: dúirt oifigigh na dtrí thír, ina n-aonar agus le chéile, gur comhaontú cosantach amháin atá ann nach bhfuil dírithe ar aon pháirtí ar leith.<ref name="fp2" /><ref name="guardian">{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/world/2026/aug/07/houthi-strikes-yemen-saudi-arabia-attacks-iran-war-middle-east-crisis|teideal=Saudi Arabia, Pakistan and Turkey sign Nato-style defence pact amid deadly Houthi strikes in Yemen|údar=Patrick Wintour|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=The Guardian|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> == Féach freisin == * [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh]] * [[Conradh an Atlantaigh Thuaidh]] * [[Cogadh na hIaráine 2026]] * [[An Meánoirthear]] * [[Comhaontú Vársá]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Conarthaí]] [[Catagóir:Caidreamh idirnáisiúnta]] [[Catagóir:An Araib Shádach]] [[Catagóir:An Phacastáin]] [[Catagóir:An Tuirc]] [[Catagóir:An Meánoirthear]] [[Catagóir:Stair mhíleata]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Comhaontais mhíleata]] 57o35f249x6wrlhmjtkfsfo2hilm1dd 1329292 1329290 2026-10-06T09:18:25Z TGcoa 21229 1329292 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is comhaontú cosanta tríthaobhach é '''Comhaontú Mheice i leith na Comhchosanta'''<ref>Béarla: ''Mecca Joint Defence Agreement''</ref> a shínigh [[An Araib Shádach|an Araib Shádach]], [[An Tuirc|an Tuirc]] agus [[An Phacastáin|an Phacastáin]] i [[Meice]] ar an 7 Lúnasa 2026.<ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/09/ceard-is-bri-le-comhaontu-mheice/|teideal=Ceard is brí le Comhaontú Mheice?|údar=Eoin Ó Murchú|dáta=2026-09-04|language=ga-IE|work=An Páipéar / Eagrán #96|dátarochtana=2026-09-07}}</ref> Ba iad [[Mohammad bin Salman]], Rídhamhna agus Príomh-Aire na hAraibe Sádaí, [[Recep Tayyip Erdoğan]], Uachtarán na Tuirce, agus [[Shehbaz Sharif]], Príomh-Aire na Pacastáine, a chuir a lámh leis ag Pálás al-Safa i Meice.<ref name="reuters">{{Lua idirlín|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/saudi-arabia-turkey-pakistan-sign-joint-defence-deal-amid-regional-turmoil-2026-08-07/|teideal=Saudi Arabia, Turkey, Pakistan pledge mutual defence as Middle East turmoil escalates|údar=Timour Azhari, Ariba Shahid agus Tuvan Gumrukcu|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=Reuters|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Deirtear sa chomhaontú go meastar gur ionsaí ar na trí stát ar fad é ionsaí armtha ar aon cheann acu, foclaíocht atá cosúil leis an bhforáil atá in Airteagal 5 de [[Conradh an Atlantaigh Thuaidh]]. Níl aon sonrú sa téacs poiblí, áfach, ar a bhfuil i gceist leis na gealltanais chomhchosanta sin ná ar an gcaoi a gcuirfí i bhfeidhm iad dá n-iarrfaí orthu é.<ref name="reuters" /><ref name="fp">{{Lua idirlín|url=https://foreignpolicy.com/2026/08/25/mecca-pact-saud-arabia-turkey-pakistan-nato-israel-iran/|teideal=Turkey-Saudi-Pakistan Agreement Is a Pact Without Impact|dáta=25 Lúnasa 2026|language=en|work=Foreign Policy|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Tógadh an comhaontú ar an gComhaontú Straitéiseach um Chosaint Fhrithpháirteach a shínigh an Araib Shádach agus an Phacastáin i [[Riyadh]] ar an 17 Meán Fómhair 2025, agus síníodh é agus [[Cogadh na hIaráine 2026|cogadh na hIaráine]] ag géarú.<ref name="reuters" /> <ref name="dawn31">{{Lua idirlín|url=https://www.dawn.com/news/2026391|teideal=Tripartite agreement to be called 'Makkah Defence Alliance', with first secretary general from Pakistan: Turkish FM Fidan|dáta=31 Lúnasa 2026|language=en|work=Dawn|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> [[Íomhá:الدول الأعضاء في اتفاقية مكة للدفاع المشترك.svg|clé|mion|220px|Sínitheoirí Chomhaontú Mheice (glas): an Araib Shádach, an Tuirc agus an Phacastáin]] [[Íomhá:Mecca From Above (153954).jpg|clé|mion|220px|Meice, an chathair inar síníodh an comhaontú ar an 7 Lúnasa 2026]] [[Íomhá:HRH Prince Mohammed bin Salman Chairs Extraordinary Arab and Islamic Summit in Riyadh (2024).jpg|clé|mion|220px|[[Mohammad bin Salman]], Rídhamhna agus Príomh-Aire na hAraibe Sádaí]] [[Íomhá:Turkish President Recep Tayyip Erdoğan in January 2024 (cropped).jpg|clé|mion|220px|[[Recep Tayyip Erdoğan]], Uachtarán na Tuirce]] [[Íomhá:Shehbaz Sharif in 2024.jpg|clé|mion|220px|[[Shehbaz Sharif]], Príomh-Aire na Pacastáine]] == Cúlra == Bhí comhar míleata ar bun idir an Araib Shádach agus an Phacastáin le fada, agus an Phacastáin ag cur oiliúna agus cúnaimh theicniúil ar fáil d'fhórsaí na hAraibe Sádaí. Cuireadh an comhar sin ar bhonn foirmiúil leis an gComhaontú Straitéiseach um Chosaint Fhrithpháirteach, a síníodh i bPálás al-Yamamah i Riyadh ar an 17 Meán Fómhair 2025.<ref name="spa2025">{{Lua idirlín|url=https://www.spa.gov.sa/N2399714|teideal=HRH the Crown Prince, Pakistan Prime Minister Hold Official Talks, Sign Strategic Mutual Defense Agreement|dáta=17 Meán Fómhair 2025|language=en|work=Gníomhaireacht Nuachta na hAraibe Sádaí|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Ag an am céanna bhí an Tuirc agus an Phacastáin ag doimhniú a gcuid ceangal cosanta eatarthu féin: mhalartaigh siad longa cogaidh agus aerárthaí traenála, agus in 2023 cheannaigh an Araib Shádach dróin Tuircacha. Faoi lár na bliana 2026 bhí na mílte saighdiúir, aerárthaí trodaíochta, dróin agus córas aerchosanta imscartha ag an bPacastáin san Araib Shádach,.<ref name="reuters" /> Síníodh an comhaontú tríthaobhach agus an teannas ag méadú sa [[An Meánoirthear|Mheánoirthear]]. Bhuail dróin Iaránacha an Araib Shádach tar éis thús chogadh na hIaráine in 2026, rud a chuir easpórtáil na hola agus cobhsaíocht an réigiúin i mbaol. Cé nach raibh an Tuirc ná an Phacastáin i mbaol chomh mór céanna ón troid, bhí imní orthu faoin éagobhsaíocht a bhí ag leathadh.<ref name="reuters" /> == Forálacha == Tháinig Shehbaz Sharif go [[Jeddah]] ar an 6 Lúnasa 2026 agus rinne sé an oilithreacht ''umrah'' i Meice an lá dár gcionn. Ag Pálás al-Safa a tionóladh Cruinniú Mullaigh Mheice um Chomhchosaint, agus is ann a chuir an triúr ceannairí a lámh leis an gcomhaontú.<ref name="reuters" /><ref name="mee7">{{Lua idirlín|url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/turkey-pakistan-saudi-arabia-sign-mecca-joint-defence-agreement|teideal=Turkey, Pakistan, Saudi Arabia sign "Mecca Joint Defence Agreement"|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Middle East Eye|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Seo mar a cuireadh croílár an ghealltanais i láthair sa ráiteas comhpháirteach a d'eisigh na trí rialtas: <blockquote>"Tá sé i gceist leis an gcomhaontú an díspreagadh comhchoiteann a neartú in aghaidh aon ghnímh ionsaithe, agus foráiltear ann go measfar gur ionsaí orthu go léir aon ionsaí armtha in aghaidh aon cheann amháin de na trí stát." <ref name="spa2026">{{Lua idirlín|url=https://www.spa.gov.sa/en/N2649227|teideal=Saudi Arabia, Türkiye, and Pakistan Issue Joint Statement of the Makkah Al-Mukarramah Summit for Joint Defence|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Gníomhaireacht Nuachta na hAraibe Sádaí|dátarochtana=2026-09-08}}</ref></blockquote>De réir an ráitis chomhpháirtigh, is é aidhm an chomhaontaithe an díspreagadh comhchoiteann a neartú in aghaidh ionsaithe, agus an tslándáil chomhchoiteann agus an tsíocháin sa réigiún agus lasmuigh de a chur chun cinn. Níor luadh sa ráiteas na gealltanais mhíleata ar leith ná na hoibleagáidí a bheadh ar gach páirtí.<ref name="reuters" /> Dúirt oifigeach Tuircach gur comhaontú cosantach amháin a bhí ann, nach raibh sé dírithe ar aon tír ar leith, go raibh sé oscailte do stáit eile sa réigiún, agus nár chuir sé aon socrú déthaobhach ná iltaobhach a bhí ann cheana idir na sínitheoirí ar ceal.<ref name="reuters" /> Ní dócha, dar le tráchtairí, go leathnófaí [[Airm núicléacha|iombhagairt núicléach]] na Pacastáine chuig a comhpháirtithe nua. Bíonn seasamh núicléach na Pacastáine dírithe i gcónaí ar an mbagairt a shíltear a bheith ag teacht ón [[An India|India]].<ref name="reuters" /> == Cumas míleata na dtrí stát == Chuir ''[[Al Jazeera]]'' na figiúirí seo a leanas i láthair ar an 11 Lúnasa 2026:<ref name="aj11">{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/8/11/what-are-saudi-arabia-turkiye-and-pakistans-joint-military-capabilities|teideal=What are Saudi Arabia, Turkiye and Pakistan's joint military capabilities?|údar=Alia Chughtai agus Marium Ali|dáta=11 Lúnasa 2026|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> {| class="wikitable" ! Stát !! Pearsanra míleata gníomhach !! Caiteachas cosanta (2026) !! Aerárthaí |- | An Phacastáin || 660,000 || 9.1 billiún dollar SAM || 1,397 |- | An Tuirc || 481,000 || 51.4 billiún dollar SAM || 1,101 |- | An Araib Shádach || 247,000 || 63.9 billiún dollar SAM || 917 |- ! Iomlán !! tuairim is 1.4 milliún !! 124.4 billiún dollar SAM !! 3,415 |} Chomh maith leis sin, tá 6,046 tanc, breis is 179,000 feithicil armúrtha agus 344 árthach cabhlaigh ag na trí stát le chéile, 33 friogáit, 24 corbhád agus 22 fomhuireán ina measc. Níl [[Airm núicléacha|airm núicléacha]] ach ag ceann amháin de na trí stát, an Phacastáin; níl aon arm núicléach dá cuid féin ag an Tuirc, cé go bhfuil airm núicléacha de chuid na Stát Aontaithe ar a talamh faoi shocruithe [[ECAT]].<ref name="aj11" /> == Rialachas agus struchtúr == Dúirt Hakan Fidan go n-oibreodh an comhshocrú ar an gcuma chéanna le [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh|ECAT]]: bheadh coiste airí ann, coistí polaitiúla agus míleata, agus rúnaíocht bhuan chun feidhmiú na gcinntí a mhaoirsiú. Is san Araib Shádach a lonnófar an rúnaíocht sin. Ní raibh suíomhanna na n-oifigí nua deimhnithe faoin 9 Lúnasa 2026.<ref name="jpost">{{Lua idirlín|url=https://www.jpost.com/international/article-904913|teideal=Turkey: Defense pact mirrors NATO's Article 5|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=The Jerusalem Post|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Ar an 31 Lúnasa 2026 d'fhógair Fidan gurbh í an Chomhghuaillíocht Chosanta Mheice a thabharfaí ar an gcomhshocrú, agus gur ón bPacastáin a thiocfadh an chéad Ard-Rúnaí.<ref name="dawn31" /> == Freagairtí == '''An Iaráin''' Ní bhfuair an Iaráin cuireadh páirt a ghlacadh sa chomhaontú agus dúirt na sínitheoirí nár dhírigh an comhaontú ar aon náisiún ar leith, is é sin le rá nár ceapadh é chun díriú ar an Iaráin.<ref name="reuters2" /> Bhí freagairt mheasctha ón [[An Iaráin|Iaráin]]. Chuir Aire Gnóthaí Eachtracha na hIaráine, Abbas Araghchi, fáilte roimh an gcomhaontú, d'iarr sé tuilleadh aontachta i measc na dtíortha Moslamacha, agus mhol sé dóibh brath ar a n-acmhainní féin.<ref name="iranintl">{{Lua idirlín|url=https://www.iranintl.com/en/202608071886|teideal=Araghchi responds to Mecca defense agreement with call for Muslim unity|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Iran International|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> agus dúirt sé go raibh cainteanna ar siúl leis na trí thír faoi cheisteanna slándála réigiúnacha.<ref name="baqaei">{{Lua idirlín|url=https://www.tribuneindia.com/news/esmail-baqaei/not-received-invitation-to-join-mecca-pact-however-proposals-made-for-regional-security-talks-iran-mofa-spox|teideal="Not received invitation to join Mecca Pact, however proposals made for regional security talks": Iran MoFA Spox|dáta=24 Lúnasa 2026|language=en|work=The Tribune|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> '''An India''' Dúirt Aireacht Gnóthaí Eachtracha na hIndia go raibh meas ag an India ar a comhpháirtíocht straitéiseach leis an Araib Shádach agus go raibh súil aici go gcuirfeadh Riyadh "leasanna agus íogaireachtaí" na hIndia san áireamh.<ref name="ht">{{Lua idirlín|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/mea-india-reacts-to-turkey-pak-saudi-defence-deal-closely-following-the-development-101786100091785.html|teideal=India reacts to Turkey-Pakistan-Saudi defence deal: 'Closely following the development'|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Hindustan Times|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> '''An Phacastáin''' Bhí ceiliúradh poiblí i roinnt cathracha sa Phacastáin i ndiaidh an tsínithe. In [[Islamabad]] lasadh foirgnimh phoiblí agus maisíodh le bratacha na Pacastáine, na hAraibe Sádaí agus na Tuirce iad.<ref name="dawn10">{{Lua idirlín|url=https://www.dawn.com/news/2021836|teideal=Islamabad police hold flag march to celebrate joint defence agreement|údar=Ikram Junaidi|dáta=10 Lúnasa 2026|language=en|work=Dawn|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> '''Na Stáit Aontaithe''' Ní chuireann an comhaontú deireadh leis na socruithe slándála atá idir an Araib Shádach agus na Stáit Aontaithe. Is comhpháirtithe de chuid Mheiriceá iad an triúr sínitheoirí go fóill.<ref name="mepei">{{Lua idirlín|url=https://mepei.com/the-mecca-joint-defense-agreement-and-the-limits-of-gulf-strategic-autonomy/|teideal=The Mecca Joint Defense Agreement and the Limits of Gulf Strategic Autonomy|údar=Ahmad Mohee|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=Institiúid an Meánoirthir um Staidéar Polaitiúil agus Eacnamaíoch|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Iarracht atá sa chomhaontú ó stáit an réigiúin a gcuid comhpháirtíochtaí slándála a leathnú agus a gcaidreamh leis na Stáit Aontaithe á choinneáil acu ag an am céanna.<ref>Béarla: ''Baker Institute for Public Policy''.</ref> <ref>Béarla: ''International Crisis Group''.</ref> <ref name="ajus">{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/8/8/what-could-the-mecca-defence-pact-mean-for-the-us-role-in-the-middle-east|teideal=What could the Mecca defence pact mean for the US role in the Middle East?|údar=Brian Osgood|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> '''Éimin''' Ní raibh aon rud sa chomhaontú faoin gcoimhlint idir an Araib Shádach agus na Hútaigh in [[Éimin]]. Ba iad na hionsaithe diúracán agus drón ar an ríocht cuid den chúlra a bhí leis an gcomhaontú, mar sin féin.<ref name="mepei" /><ref name="guardian" /> '''An India''' Tá an comhaontú ina thost ar an achrann idir an Phacastáin agus an India. Ní raibh aon rud sa téacs a deir go leathnaítear iombhagairt núicléach na Pacastáine chuig na comhpháirtithe eile.<ref name="mepei" /> Dar le ''Foreign Policy'', is laige í: comhghuaillíocht nach féidir léi teacht ar aon fhocal faoina namhaid, ní bheidh sí in ann teacht ar aon fhocal faoina cinneadh nuair a thiocfaidh an ghéarchéim.<ref name="fp2" /><ref name="mepei" /> '''An tSiria agus Iosrael''' Tá fórsaí Tuircacha i seilbh codanna de thuaisceart na Siria ó 2016 i leith, agus tá láithreacht mhíleata acu i dtuaisceart na hIaráice freisin; bac ar fhórsaí Coirdíneacha agus ar an [[Páirtí Oibrithe na Cordastáine|PKK]] an chúis a luann Ankara leis an dá sheilbh. In Deireadh Fómhair 2025 cheadaigh parlaimint na Tuirce síneadh trí bliana eile leis an dá imscaradh.<ref name="iddon">{{Lua idirlín|url=https://www.newarab.com/analysis/no-exit-sight-why-turkey-keeping-troops-syria-and-iraq|teideal=No exit in sight: Why Turkey is keeping troops in Syria and Iraq|údar=Paul Iddon|dáta=16 Feabhra 2026|language=en|work=The New Arab|dátarochtana=2026-09-08|archivedate=2026-09-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260910043627/https://www.newarab.com/analysis/no-exit-sight-why-turkey-keeping-troops-syria-and-iraq}}</ref> Is í an láithreacht sin, agus an ceangal atá ag Ankara le rialtas nua na Siria, a chuir an Tuirc i gcoimhlint le hIosrael, agus is ar an mbealach sin a cuireadh an comhshocrú nua faoi bhrú den chéad uair. == Leathnú == Dúirt oifigeach Tuircach go raibh an comhaontú oscailte do stáit eile sa réigiún.<ref name="reuters2" /> * '''[[An Éigipt]].''' De réir tuairisce ó ''Middle East Eye'', bhí cainteanna ag airí gnóthaí eachtracha na hÉigipte, na Pacastáine, na hAraibe Sádaí agus na Tuirce ar imeall an chruinnithe mullaigh a bhí ag na náisiúin Arabacha agus Ioslamacha i Riyadh i mí an Mhárta 2026. Theastaigh ón Tuirc an Éigipt a tharraingt isteach.<ref name="tt">{{Lua idirlín|url=https://www.turkiyetoday.com/nation/turkish-fm-signals-egypt-could-join-mecca-defense-pact-3225669|teideal=Turkish FM signals Egypt could join Mecca defense pact|dáta=9 Lúnasa 2026|language=en|work=Türkiye Today|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> * '''[[An Bhanglaidéis]].''' I mí Lúnasa 2026 dúirt Comhairleoir Gnóthaí Eachtracha na Banglaidéise, Humaiun Kobir, go raibh dearcadh dearfach ag an mBanglaidéis i leith a bheith páirteach i gcreat eacnamaíoch nó cosanta leis an Araib Shádach, leis an bPacastáin agus leis an Tuirc, faoi threoir a polasaí "Bangladesh First" agus leasanna náisiúnta na tíre.<ref name="reuters25">{{Lua idirlín|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bangladesh-could-consider-joining-mecca-pact-test-foreign-ties-2026-08-25/|teideal=Bangladesh could consider joining Mecca pact, in test for foreign ties|dáta=25 Lúnasa 2026|language=en|work=Reuters|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> * '''[[An tSiria]].''' Ar an 20 Lúnasa 2026, agus é ar cuairt sa Phacastáin, dúirt Aire Gnóthaí Eachtracha na Siria, Asaad al-Shaibani, go raibh an tSiria ag meá na ceiste an rachadh sí isteach i gComhaontú Mheice nó an ndéanfadh sí comhoibriú leis.<ref name="et21">{{Lua idirlín|url=https://tribune.com.pk/story/2624981/syria-mulls-joining-makkah-pact|teideal=Syria mulls joining Makkah pact|údar=Kamran Yousaf|dáta=21 Lúnasa 2026|language=en|work=The Express Tribune|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> == Anailís == Imeacht suntasach siombalach a bhí sa chruinniú mullaigh in 2026, ó tharla trí stát chumhachtacha a bhfuil tromlach Moslamach iontu a bheith tagtha le chéile ag tréimhse éiginnte sa réigiún, agus gur comhartha é ar chomhordú slándála atá ag dul i méid idir na cumhachtaí meánacha sa réigiún.<ref name="reuters2" /> Cuireadh tús le struchtúr nua cosanta don réigiún, "tús an Mheánoirthir iar-Mheiriceánaigh" é — "ní réigiún gan na Stáit Aontaithe, ach réigiún nach bhfuil ag brath a thuilleadh ar chumhacht Mheiriceá lena shlándáil a eagrú" (Nawaf Obaid, comhalta sinsearach i Roinn Léann an Chogaidh i gColáiste an Rí, Londain).<ref>Béarla: ''Department of War Studies''.</ref><ref name="obaid">{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/opinions/2026/8/8/the-post-american-middle-east-is-beginning-to-take-shape|teideal=The post-American Middle East is beginning to take shape|údar=Nawaf Obaid|dáta=8 Lúnasa 2026|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Mhaígh daoine eile gur comhaontú siombalach den chuid is mó a bhí ann, agus nach dócha go dtarraingeofaí an Tuirc isteach i gcoinbhleachtaí leis an Iaráin ná leis an India.<ref name="aj7">{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/8/7/turkiye-saudi-arabi-pakistan-sign-joint-defence-agreement-whats-in-it|teideal=Turkiye, Saudi Arabia, Pakistan sign joint defence agreement: What's in it?|údar=Priyanka Shankar|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-09-08}}</ref><ref name="tm">{{Lua idirlín|url=https://www.turkishminute.com/2026/08/07/turkeys-defense-pact-with-saudi-arabia-pakistan-largely-symbolic-former-diplomat-says/|teideal=Turkey's defense pact with Saudi Arabia, Pakistan largely symbolic, former diplomat says|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=Turkish Minute|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> Thug ''Foreign Policy'' faoi deara nach mbunaítear leis an gcomhaontú aon chóras ceannais lárnaigh, nach leagtar amach ann aon bhealach chun idir-inoibritheacht a bhaint amach, agus nach luaitear ann aon oibleagáid shoiléir maidir le caiteachas cosanta ná le soláthar. Ní ainmnítear aon namhaid sa téacs ach oiread: dúirt oifigigh na dtrí thír, ina n-aonar agus le chéile, gur comhaontú cosantach amháin atá ann nach bhfuil dírithe ar aon pháirtí ar leith.<ref name="fp2" /><ref name="guardian">{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/world/2026/aug/07/houthi-strikes-yemen-saudi-arabia-attacks-iran-war-middle-east-crisis|teideal=Saudi Arabia, Pakistan and Turkey sign Nato-style defence pact amid deadly Houthi strikes in Yemen|údar=Patrick Wintour|dáta=7 Lúnasa 2026|language=en|work=The Guardian|dátarochtana=2026-09-08}}</ref> == Féach freisin == * [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh]] * [[Conradh an Atlantaigh Thuaidh]] * [[Cogadh na hIaráine 2026]] * [[An Meánoirthear]] * [[Comhaontú Vársá]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Conarthaí]] [[Catagóir:Caidreamh idirnáisiúnta]] [[Catagóir:An Araib Shádach]] [[Catagóir:An Phacastáin]] [[Catagóir:An Tuirc]] [[Catagóir:An Meánoirthear]] [[Catagóir:Stair mhíleata]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Comhaontais mhíleata]] capjci9sthkvo7r4drbldiz9zz3y3vi Druma na Lainne Bige 0 128520 1329283 1329245 2026-10-05T22:01:08Z TGcoa 21229 1329283 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Uirlis Cheoil}} [[Íomhá:Lambeg Drums at Rossnowlagh - geograph.org.uk - 2498438.jpg|mion|220x220px]] Druma ollmhór is ea '''druma na Lainne Bige'''.<ref>i mBéarla, an ''Lambeg drum''</ref> Ceanglaítear an druma mór seo leis an traidisiún Protastúnach i g[[Cúige Uladh]] de ghnáth.<ref>{{Lua idirlín|url=https://web.archive.org/web/20240714231815/https://ccea.org.uk/downloads/docs/ccea-asset-im/Resource/Saor%C3%A1nacht%20%C3%81iti%C3%BAil%20agus%20Dhomhanda%20%7C%20N%C3%B3ta%C3%AD%20M%C3%BAinteor%C3%AD%3A%20Aonad%201%2C%202%20%26amp%3B%203.pdf|teideal=Saoránacht Áitiúil agus Dhomhanda|údar=ccea.org.uk|dátarochtana=2026}}</ref>''' ''' == Féach freisin == * [[Dílseachas]] * [[An Dara Lá Déag de mhí Iúil]] == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} ''' ''' [[Catagóir:Drumaí]] [[Catagóir:Uirlisí ceoil]] [[Catagóir:Contae Aontroma]] [[Catagóir:Dílseachas Uladh]] h0xw3x1mw7g9qh0ag1senim3xteqb8e Uimhríocht mhodúlach 0 128521 1329263 2026-10-05T17:11:59Z Ériugena 188 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1378015346|Modular arithmetic]]" 1329263 wikitext text/x-wiki Sa [[Matamaitic|mhatamaitic]], is córas oibríochtaí [[Uimhríocht|uimhríochta]] do [[Slánuimhir|shlánuimhreacha]] í '''an uimhríocht mhodúlach''', atá difriúil ó na cinn is gnách sa mhéid is go "timfhilltear" uimhreacha nuair a shroicheann siad nó nuair a sháraíonn siad luach áirithe, ar a dtugtar an '''modal''' . D'fhorbair [[Carl Friedrich Gauss]] an cur chuige nua-aimseartha i leith teoirice uimhreacha, ag baint úsáide as uimhríocht mhodúlach ina leabhar ''Disquisitiones Arithmeticae'', a foilsíodh sa bhliain 1801. 92b6b9uc6m0412a80l5ym776xhlyopv 1329264 1329263 2026-10-05T17:18:07Z Ériugena 188 1329264 wikitext text/x-wiki Sa [[Matamaitic|mhatamaitic]], is córas oibríochtaí [[Uimhríocht|uimhríochta]] do [[Slánuimhir|shlánuimhreacha]] í an '''uimhríocht mhodúlach''', atá difriúil ó na cinn is gnách sa mhéid is go "timfhilltear" uimhreacha nuair a shroicheann siad nó nuair a sháraíonn siad luach áirithe, ar a dtugtar an '''modal''' . D'fhorbair [[Carl Friedrich Gauss]] an cur chuige nua-aimseartha i leith na [[Uimhirtheoiric|huimhirtheoirice]], ag baint úsáide as uimhríocht mhodúlach ina leabhar ''Disquisitiones Arithmeticae'', a foilsíodh sa bhliain 1801. m4b53gbkygv6x2fowkgb6jq5dxlj02t 1329265 1329264 2026-10-05T17:33:39Z Ériugena 188 1329265 wikitext text/x-wiki [[Image:Disqvisitiones-800.jpg|thumb|''Disquisitiones Arithmeticae'';leathanach teidil na céad eagráin]] [[File:Clock group.svg|thumb|Baineann an t-am a léiríonn an clog seo úsáid as uimhríocht mhodúló 12.]] Sa [[Matamaitic|mhatamaitic]], is córas oibríochtaí [[Uimhríocht|uimhríochta]] do [[Slánuimhir|shlánuimhreacha]] í an '''uimhríocht mhodúlach''', atá difriúil ó na cinn is gnách sa mhéid is go "timfhilltear" uimhreacha nuair a shroicheann siad nó nuair a sháraíonn siad luach áirithe, ar a dtugtar an '''modal''' . D'fhorbair [[Carl Friedrich Gauss]] an cur chuige nua-aimseartha i leith na [[Uimhirtheoiric|huimhirtheoirice]], ag baint úsáide as uimhríocht mhodúlach ina leabhar ''Disquisitiones Arithmeticae'', a foilsíodh sa bhliain 1801.<ref>[[Jeremy Gray (mathematician)|Gray, Jeremy]]. ''A History of Abstract Algebra: From Algebraic Equations to Modern Algebra''. Germany, Springer International Publishing, 2018. 143.</ref> ==Tagairtí== [[Catagóir:Uimhríocht mhodúlach| ]] [[Catagóir:Fáinní críochta]] [[Catagóir:Grúptheoiric]] asz2ff9pupyx0rnkp9oup7uiy0o395u Olltoghchán na Spáinne 2026 0 128522 1329268 2026-10-05T20:44:27Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le 'Ar an 5 Deireadh Fómhair 2026, d'fhógair Príomh-Aire na Spáinne [[Pedro Sanchez]] olltoghchán roimh an am ar an 29ú mí na Samhna 2026,' 1329268 wikitext text/x-wiki Ar an 5 Deireadh Fómhair 2026, d'fhógair Príomh-Aire na Spáinne [[Pedro Sanchez]] olltoghchán roimh an am ar an 29ú mí na Samhna 2026, 5bb68w2wku7l8vg68ndcacw5w9ggqff 1329269 1329268 2026-10-05T20:44:49Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[2026 Olltoghchán na Spáinne]] go [[Olltoghchán na Spáinne 2026]] 1329268 wikitext text/x-wiki Ar an 5 Deireadh Fómhair 2026, d'fhógair Príomh-Aire na Spáinne [[Pedro Sanchez]] olltoghchán roimh an am ar an 29ú mí na Samhna 2026, 5bb68w2wku7l8vg68ndcacw5w9ggqff 1329271 1329269 2026-10-05T20:50:35Z TGcoa 21229 1329271 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Toghchán}} Ar an 5 Deireadh Fómhair 2026, d'fhógair Príomh-Aire na Spáinne [[Pedro Sanchez]] olltoghchán roimh an am ar an 29ú mí na Samhna 2026, [[Íomhá:Foto oficial del presidente del Gobierno Pedro Sánchez 2023.jpg|clé|mion|[[Pedro Sanchez]]]] === Cúlra === == Féach freisin == Olltoghchán na Spáinne, 2023 * [[Toghcháin réigiúnacha na Spáinne, 2023]] == Tagairtí == {{reflist}} {{síol-es}} [[Catagóir:Olltoghcháin]] [[Catagóir:Polaitíocht na Spáinne]] [[Catagóir:2023]] 0d9zfardhsfauzwgdu2ob4q1d8zno3h 1329273 1329271 2026-10-05T20:58:45Z TGcoa 21229 1329273 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Toghchán}} Ar an 5 Deireadh Fómhair 2026, d'fhógair Príomh-Aire na Spáinne [[Pedro Sanchez]] olltoghchán roimh am ar an 29ú mí na Samhna 2026, [[Íomhá:Foto oficial del presidente del Gobierno Pedro Sánchez 2023.jpg|clé|mion|[[Pedro Sanchez]]]] == Cúlra == Ar an 2 Deireadh Fómhair 2026 theip sa bParlaimint ar bheartais an Rialtais le tithíocht a chur ar fáil agus ba léir ó shin go mbeadh sé rí-dheacair ar an Rialtas leanacht orthu go dtí an t-olltoghchán a bhí le bheith ann an bhliain 2o27. I dtús mhí Dheireadh Fómhair 2026, bhí súil ag an Príomh-Aire Sóisialach tacaíocht an Rialtais a threisiú tar éis don Pharlaimint diúltú do pholasaí nua tithíochta, diúltú a spreag mór-agóidí. "Caithfidh muid tacaíocht na ndaoine a athnuachan" a dúirt Sanchez "agus caithfidh muid móramh i mbhfad níos mó forásach a aimsiú sa bParlaimint, móramh a bheidh in ann a theacht i dtír ar an dream a bhfuil leas dílsithe acu, ionas go mbeidh muid in ann leanacht leis an bhforbairt shóisialta sa tír".<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Rialtas na Spáinne tite tar éis agóidí tithíochta|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/1005/1594065-rialtas-na-spainne-tite-tar-eis-agoidi-tithiochta/|date=2026-10-05|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Tá áird tarraingthe ar fud na cruinne ag an Sóisialach as seasamh go láidir ar son Mhuintir na Palaistíne agus ar son fhorais dhomhanda iltaobhach agus in aghaidh lucht ollrachmais na teicneolaíochta, ach tá teipthe ar a Rialtas mórchuid a bhí geallta acu a chur i gcrích. Tá sé i dtrioblóid de réir na bpobalbhreitheanna; an Páirtí Sóisialach ag tuairim is 26% agus na caomhaigh i bPáirtí an Phobail (an PP nó Partido Popular) taobh le thart ar 34%. Ach meastar go neartóidh na Sóisialaigh tar éis a gcuid iarrachtaí a ghabháil i ndréim leis an ngéarchéim tithíochta a bheith curtha de dhroim seoil ag freasúra na hEite Deise, gníomh atá tar éis na sluaite a spreagadh le tabhairt faoi léirisiú. Chuaigh na scórtha míle i mbun agóide sa bpríomhchathair agus i mbailte móra eile na tíre Dé Sathairn. Le 10 mbliana anuas tá cíos ar an méan tar éis dúbailt sa Spáinn agus tá praghas tithe le ceannacht tar éis ardú 90%. Mar a sheasann cúrsaí deir saineolaithe go bhfuil ceann den riar beag rialtaisí san Eoraip atá ar an Eite Chlé go mór i mbaol agus é á thuar gur comhrialtas atá i ndán don Spáinn idir an PP agus an páirtí Vox (atá taobh le 18% sna pobalbhreitheanna), tortha a d'fhágfadh an Tréan Eite Dheis i gcumhacht an chéad uair ó athbhunú an daonlathais sa Spáinn tar éis bháis Franco leithchéad bliain ó shin. Aríst ar ais níl Sanchez criogtha fós agus tá sé tar éis 3 Rialtas as a chéile a bhunú ó 2018, gan móramh iomlán ag na Sóisialaigh le linn an ama sin, é ag mealladh páirtíthe beaga ón Tréan Eite Chlé agus ón Eite Dheis atá ag iarraidh go scaradh réigiúin ón rialtas láir. Ach tá sáinn sa gcóras polaitiúil le cúpla bliain, gan mórán reachtaíochta feidhmithe agus gan buiséad nua aontaithe ó 2023, fiú agus borradh láidir go fóill faoin ngeilleagar. == Féach freisin == Olltoghchán na Spáinne, 2023 * [[Toghcháin réigiúnacha na Spáinne, 2023]] == Tagairtí == {{reflist}} {{síol-es}} [[Catagóir:Olltoghcháin]] [[Catagóir:Polaitíocht na Spáinne]] [[Catagóir:2023]] on28rfspocvqfxvc0hdd4xlh62z223b 1329274 1329273 2026-10-05T21:06:48Z TGcoa 21229 /* Cúlra */ 1329274 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Toghchán}} Ar an 5 Deireadh Fómhair 2026, d'fhógair Príomh-Aire na Spáinne [[Pedro Sanchez]] olltoghchán roimh am ar an 29ú mí na Samhna 2026, [[Íomhá:Foto oficial del presidente del Gobierno Pedro Sánchez 2023.jpg|clé|mion|[[Pedro Sanchez]]]] == Cúlra == Ar an 2 Deireadh Fómhair 2026 theip sa bParlaimint ar bheartais an Rialtais le tithíocht a chur ar fáil agus ba léir ó shin go mbeadh sé rí-dheacair ar an Rialtas leanacht orthu go dtí an t-olltoghchán a bhí le bheith ann an bhliain 2027.<ref name=":1" /> Ar an 3 Deireadh Fómhair chuaigh na scórtha míle i mbun agóide sa bpríomhchathair agus i mbailte móra eile na tíre Dé Sathairn. I dtús mhí Dheireadh Fómhair 2026, bhí súil ag an Príomh-Aire Sóisialach tacaíocht an Rialtais a threisiú tar éis don Pharlaimint diúltú do pholasaí nua tithíochta, diúltú a spreag mór-agóidí. "Caithfidh muid tacaíocht na ndaoine a athnuachan" a dúirt Sanchez "agus caithfidh muid móramh i mbhfad níos mó forásach a aimsiú sa bParlaimint, móramh a bheidh in ann a theacht i dtír ar an dream a bhfuil leas dílsithe acu, ionas go mbeidh muid in ann leanacht leis an bhforbairt shóisialta sa tír".<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=Rialtas na Spáinne tite tar éis agóidí tithíochta|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/1005/1594065-rialtas-na-spainne-tite-tar-eis-agoidi-tithiochta/|date=2026-10-05|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Bhí an Rialtas Sóisialach i dtrioblóid de réir na bpobalbhreitheanna; an Páirtí Sóisialach ag tuairim is 26% agus na caomhaigh i bPáirtí an Phobail (an PP nó Partido Popular) taobh le thart ar 34%, agus é á thuar gur comhrialtas a bhí i ndán don Spáinn idir an PP agus an páirtí Vox (a bhí taobh le 18% sna pobalbhreitheanna), tortha a d'fhágfadh an Tréan Eite Dheis i gcumhacht (an chéad uair ó athbhunú an daonlathais sa Spáinn tar éis bháis [[Francisco Franco|Franco]]). Measadh ag an am go neartóidh na Sóisialaigh tar éis a gcuid iarrachtaí a ghabháil i ndréim leis an ngéarchéim tithíochta a bheith curtha de dhroim seoil ag freasúra na hEite Deise.<ref name=":1" /> == Féach freisin == Olltoghchán na Spáinne, 2023 * [[Toghcháin réigiúnacha na Spáinne, 2023]] == Tagairtí == {{reflist}} {{síol-es}} [[Catagóir:Olltoghcháin]] [[Catagóir:Polaitíocht na Spáinne]] [[Catagóir:2023]] rrsi7vlra7xgrz66fczlx1tt0sju75j 1329277 1329274 2026-10-05T21:40:09Z TGcoa 21229 /* Féach freisin */ 1329277 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Toghchán}} Ar an 5 Deireadh Fómhair 2026, d'fhógair Príomh-Aire na Spáinne [[Pedro Sanchez]] olltoghchán roimh am ar an 29ú mí na Samhna 2026, [[Íomhá:2018-06-14, Pedro Sánchez recibe al primer ministro de Irlanda, Leo Varadkar 1.jpg|clé|mion|220x220px|Pedro Sánchez agus [[Leo Varadkar]]]] == Cúlra == Ar an 2 Deireadh Fómhair 2026 theip sa bParlaimint ar bheartais an Rialtais le tithíocht a chur ar fáil agus ba léir ó shin go mbeadh sé rí-dheacair ar an Rialtas leanacht orthu go dtí an t-olltoghchán a bhí le bheith ann an bhliain 2027.<ref name=":1" /> Ar an 3 Deireadh Fómhair chuaigh na scórtha míle i mbun agóide sa bpríomhchathair agus i mbailte móra eile na tíre Dé Sathairn. I dtús mhí Dheireadh Fómhair 2026, bhí súil ag an Príomh-Aire Sóisialach tacaíocht an Rialtais a threisiú tar éis don Pharlaimint diúltú do pholasaí nua tithíochta, diúltú a spreag mór-agóidí. "Caithfidh muid tacaíocht na ndaoine a athnuachan" a dúirt Sanchez "agus caithfidh muid móramh i mbhfad níos mó forásach a aimsiú sa bParlaimint, móramh a bheidh in ann a theacht i dtír ar an dream a bhfuil leas dílsithe acu, ionas go mbeidh muid in ann leanacht leis an bhforbairt shóisialta sa tír".<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=Rialtas na Spáinne tite tar éis agóidí tithíochta|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/1005/1594065-rialtas-na-spainne-tite-tar-eis-agoidi-tithiochta/|date=2026-10-05|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Bhí an Rialtas Sóisialach i dtrioblóid de réir na bpobalbhreitheanna; an Páirtí Sóisialach ag tuairim is 26% agus na caomhaigh i bPáirtí an Phobail (an PP nó Partido Popular) taobh le thart ar 34%, agus é á thuar gur comhrialtas a bhí i ndán don Spáinn idir an PP agus an páirtí Vox (a bhí taobh le 18% sna pobalbhreitheanna). D'fhágfadh an toradh seo an Tréan Eite Dheis i gcumhacht (don chéad uair ó athbhunú an daonlathais sa Spáinn tar éis bháis [[Francisco Franco|Franco]]). Measadh ag an am go neartóidh na Sóisialaigh tar éis a gcuid iarrachtaí a ghabháil i ndréim leis an ngéarchéim tithíochta a bheith curtha de dhroim seoil ag freasúra na hEite Deise.<ref name=":1" /> == Féach freisin == * [[Olltoghchán na Spáinne, 2023]] * [[Toghcháin réigiúnacha na Spáinne, 2023]] == Tagairtí == {{reflist}} {{síol-es}} [[Catagóir:Olltoghcháin]] [[Catagóir:Polaitíocht na Spáinne]] [[Catagóir:2023]] lal1lfgybsnjw6bw7tqonyiqihgnalj 1329278 1329277 2026-10-05T21:40:34Z TGcoa 21229 1329278 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Toghchán}} Ar an 5 Deireadh Fómhair 2026, d'fhógair Príomh-Aire na Spáinne [[Pedro Sanchez]] olltoghchán roimh am ar an 29ú mí na Samhna 2026, [[Íomhá:2018-06-14, Pedro Sánchez recibe al primer ministro de Irlanda, Leo Varadkar 1.jpg|clé|mion|220x220px|Pedro Sánchez agus [[Leo Varadkar]]]] == Cúlra == Ar an 2 Deireadh Fómhair 2026 theip sa bParlaimint ar bheartais an Rialtais le tithíocht a chur ar fáil agus ba léir ó shin go mbeadh sé rí-dheacair ar an Rialtas leanacht orthu go dtí an t-olltoghchán a bhí le bheith ann an bhliain 2027.<ref name=":1" /> Ar an 3 Deireadh Fómhair chuaigh na scórtha míle i mbun agóide sa bpríomhchathair agus i mbailte móra eile na tíre Dé Sathairn. I dtús mhí Dheireadh Fómhair 2026, bhí súil ag an Príomh-Aire Sóisialach tacaíocht an Rialtais a threisiú tar éis don Pharlaimint diúltú do pholasaí nua tithíochta, diúltú a spreag mór-agóidí. "Caithfidh muid tacaíocht na ndaoine a athnuachan" a dúirt Sanchez "agus caithfidh muid móramh i mbhfad níos mó forásach a aimsiú sa bParlaimint, móramh a bheidh in ann a theacht i dtír ar an dream a bhfuil leas dílsithe acu, ionas go mbeidh muid in ann leanacht leis an bhforbairt shóisialta sa tír".<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=Rialtas na Spáinne tite tar éis agóidí tithíochta|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/1005/1594065-rialtas-na-spainne-tite-tar-eis-agoidi-tithiochta/|date=2026-10-05|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Bhí an Rialtas Sóisialach i dtrioblóid de réir na bpobalbhreitheanna; an Páirtí Sóisialach ag tuairim is 26% agus na caomhaigh i bPáirtí an Phobail (an PP nó Partido Popular) taobh le thart ar 34%, agus é á thuar gur comhrialtas a bhí i ndán don Spáinn idir an PP agus an páirtí Vox (a bhí taobh le 18% sna pobalbhreitheanna). D'fhágfadh an toradh seo an Tréan Eite Dheis i gcumhacht (don chéad uair ó athbhunú an daonlathais sa Spáinn tar éis bháis [[Francisco Franco|Franco]]). Measadh ag an am go neartóidh na Sóisialaigh tar éis a gcuid iarrachtaí a ghabháil i ndréim leis an ngéarchéim tithíochta a bheith curtha de dhroim seoil ag freasúra na hEite Deise.<ref name=":1" /> == Féach freisin == * [[Olltoghchán na Spáinne, 2023]] * [[Toghcháin réigiúnacha na Spáinne, 2023]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Olltoghcháin]] [[Catagóir:Polaitíocht na Spáinne]] [[Catagóir:2023]] jbfrbuykj2xhohf56vk69w83ij8nitn 2026 Olltoghchán na Spáinne 0 128523 1329270 2026-10-05T20:44:49Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[2026 Olltoghchán na Spáinne]] go [[Olltoghchán na Spáinne 2026]] 1329270 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Olltoghchán na Spáinne 2026]] boy0w96xzmqatijvhhq5wiajco02vp3 Comhaontú Mheice um Chomhchosaint 0 128524 1329291 2026-10-06T09:17:22Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[Comhaontú Mheice um Chomhchosaint]] go [[Comhaontú Mheice i leith na Comhchosanta]] 1329291 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Comhaontú Mheice i leith na Comhchosanta]] 2et33f2x8xdfp3ntpk3gy8179b00fep Teimpléad:Toghcháin agus reifrinn i dTuaisceart Éireann 10 128525 1329295 2026-10-06T10:32:20Z Conradder 34685 Leathanach cruthaithe le '{{Navbox |name = Toghcháin agus reifrinn i dTuaisceart Éireann |state = {{{state|autocollapse}}} |title = Toghcháin agus reifrinn i dTuaisceart Éireann |image = |bodyclass = hlist |titlestyle = |group1 = [[Parlaimint Thuaisceart na hÉireann|Toghcháin Pharlaimint Thuaisceart Éireann]] |list1 = [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1921|1921]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1925|1925]] • Toghchán Pharlaimint Thua...' 1329295 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Toghcháin agus reifrinn i dTuaisceart Éireann |state = {{{state|autocollapse}}} |title = Toghcháin agus reifrinn i dTuaisceart Éireann |image = |bodyclass = hlist |titlestyle = |group1 = [[Parlaimint Thuaisceart na hÉireann|Toghcháin Pharlaimint Thuaisceart Éireann]] |list1 = [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1921|1921]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1925|1925]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1929|1929]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1933|1933]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1938|1938]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1945|1945]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1949|1949]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1953|1953]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1958|1958]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1962|1962]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1965|1965]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1969|1969]] |group2 = Toghcháin ''ad hoc'' |list2 = [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 1973|1973]] • [[Comhdháil Bhunreachtúil Thuaisceart Éireann, 1975|1975]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 1982|1982]] • [[Fothoghcháin Thuaisceart Éireann, 1986|1986]] • [[Fóram Thuaisceart Éireann|1996]] |group3 = [[Tionól Thuaisceart Éireann|Toghcháin Chomhthionól]] |list3 = [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 1998|1998]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2003|2003]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2007|2007]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2011|2011]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2016|2016]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2017|2017]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2022|2022]] |group4 = [[Parlaimint na hEorpa|Toghcháin na hEorpa]] |list4 = [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa 1979|1979]] • [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa 1984|1984]] • [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa 1989|1989]] • [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa 1994|1994]] • [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa, 1999|1999]] • [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa 2004|2004]] • [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa 2009|2009]] • [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa 2014|2014]] • [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa 2019|2019]] |group5 = Toghcháin áitiúla |list5 = [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1924|1924]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1936|1936]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1946|1946]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1949|1949]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1952|1952]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1955|1955]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1958|1958]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1961|1961]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1964|1964]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1967|1967]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1973|1973]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1977|1977]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1981|1981]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1985|1985]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1989|1989]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1993|1993]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1997|1997]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2001|2001]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2005|2005]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2011|2011]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2014|2014]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2019|2019]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2023|2023]] |group6 = Reifrinn |list6 = [[Reifreann ar cheist na teorann Thuaisceart Éireann, 1973|1973]] • [[Reifreann ar Chomhaontú Aoine an Chéasta, 1998|1998]] |group7 = [[Teach na dTeachtaí, An Ríocht Aontaithe|Olltoghcháin na RA]] |list7 = [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1922|1922]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1923|1923]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1924|1924]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1929|1929]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1931|1931]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1935|1935]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1945|1945]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1950|1950]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1951|1951]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1955|1955]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1959|1959]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1964|1964]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1966|1966]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1970|1970]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, Feabhra 1974|1974 (Feab)]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, Deireadh Fómhair 1974|1974 (D.F)]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1979|1979]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1983|1983]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1987|1987]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1992|1992]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1997|1997]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2001|2001]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2005|2005]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2010|2010]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2015|2015]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2017|2017]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2019|2019]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2024|2024]] }} <noinclude> [[Catagóir:Teimpléid]] </noinclude> 1tticxn0zlxk0k5cwm9zy5142vhupgg 1329301 1329295 2026-10-06T10:36:38Z Conradder 34685 1329301 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Toghcháin agus reifrinn i dTuaisceart Éireann |state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} |title = Toghcháin agus reifrinn i dTuaisceart Éireann |image = |bodyclass = hlist |titlestyle = |group1 = [[Parlaimint Thuaisceart na hÉireann|Toghcháin Pharlaimint Thuaisceart Éireann]] |list1 = [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1921|1921]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1925|1925]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1929|1929]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1933|1933]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1938|1938]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1945|1945]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1949|1949]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1953|1953]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1958|1958]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1962|1962]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1965|1965]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1969|1969]] |group2 = Toghcháin ''ad hoc'' |list2 = [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 1973|1973]] • [[Comhdháil Bhunreachtúil Thuaisceart Éireann, 1975|1975]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 1982|1982]] • [[Fothoghcháin Thuaisceart Éireann, 1986|1986]] • [[Fóram Thuaisceart Éireann|1996]] |group3 = [[Tionól Thuaisceart Éireann|Toghcháin Chomhthionól]] |list3 = [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 1998|1998]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2003|2003]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2007|2007]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2011|2011]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2016|2016]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2017|2017]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2022|2022]] |group4 = [[Parlaimint na hEorpa|Toghcháin na hEorpa]] |list4 = [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa 1979|1979]] • [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa 1984|1984]] • [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa 1989|1989]] • [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa 1994|1994]] • [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa, 1999|1999]] • [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa 2004|2004]] • [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa 2009|2009]] • [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa 2014|2014]] • [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa 2019|2019]] |group5 = Toghcháin áitiúla |list5 = [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1924|1924]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1936|1936]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1946|1946]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1949|1949]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1952|1952]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1955|1955]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1958|1958]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1961|1961]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1964|1964]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1967|1967]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1973|1973]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1977|1977]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1981|1981]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1985|1985]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1989|1989]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1993|1993]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1997|1997]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2001|2001]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2005|2005]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2011|2011]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2014|2014]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2019|2019]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2023|2023]] |group6 = Reifrinn |list6 = [[Reifreann ar cheist na teorann Thuaisceart Éireann, 1973|1973]] • [[Reifreann ar Chomhaontú Aoine an Chéasta, 1998|1998]] |group7 = [[Teach na dTeachtaí, An Ríocht Aontaithe|Olltoghcháin na RA]] |list7 = [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1922|1922]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1923|1923]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1924|1924]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1929|1929]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1931|1931]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1935|1935]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1945|1945]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1950|1950]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1951|1951]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1955|1955]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1959|1959]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1964|1964]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1966|1966]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1970|1970]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, Feabhra 1974|1974 (Feab)]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, Deireadh Fómhair 1974|1974 (D.F)]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1979|1979]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1983|1983]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1987|1987]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1992|1992]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1997|1997]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2001|2001]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2005|2005]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2010|2010]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2015|2015]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2017|2017]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2019|2019]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2024|2024]] }} <noinclude> [[Catagóir:Teimpléid]] </noinclude> 1ilt6o2wyqtqxx1trl3uvh5t1djlqt5 1329308 1329301 2026-10-06T10:42:48Z Conradder 34685 1329308 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Toghcháin agus reifrinn i dTuaisceart Éireann |state = {{{state|collapsed}}} |title = Toghcháin agus reifrinn i dTuaisceart Éireann |image = |bodyclass = hlist |titlestyle = |group1 = [[Parlaimint Thuaisceart na hÉireann|Toghcháin Pharlaimint Thuaisceart Éireann]] |list1 = [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1921|1921]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1925|1925]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1929|1929]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1933|1933]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1938|1938]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1945|1945]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1949|1949]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1953|1953]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1958|1958]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1962|1962]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1965|1965]] • [[Toghchán Pharlaimint Thuaisceart Éireann 1969|1969]] |group2 = Toghcháin ''ad hoc'' |list2 = [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 1973|1973]] • [[Comhdháil Bhunreachtúil Thuaisceart Éireann, 1975|1975]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 1982|1982]] • [[Fothoghcháin Thuaisceart Éireann, 1986|1986]] • [[Fóram Thuaisceart Éireann|1996]] |group3 = [[Tionól Thuaisceart Éireann|Toghcháin Chomhthionól]] |list3 = [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 1998|1998]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2003|2003]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2007|2007]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2011|2011]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2016|2016]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2017|2017]] • [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2022|2022]] |group4 = [[Parlaimint na hEorpa|Toghcháin na hEorpa]] |list4 = [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa 1979|1979]] • [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa 1984|1984]] • [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa 1989|1989]] • [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa 1994|1994]] • [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa, 1999|1999]] • [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa 2004|2004]] • [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa 2009|2009]] • [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa 2014|2014]] • [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa 2019|2019]] |group5 = Toghcháin áitiúla |list5 = [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1924|1924]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1936|1936]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1946|1946]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1949|1949]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1952|1952]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1955|1955]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1958|1958]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1961|1961]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1964|1964]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1967|1967]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1973|1973]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1977|1977]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1981|1981]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1985|1985]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1989|1989]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1993|1993]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 1997|1997]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2001|2001]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2005|2005]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2011|2011]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2014|2014]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2019|2019]] • [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2023|2023]] |group6 = Reifrinn |list6 = [[Reifreann ar cheist na teorann Thuaisceart Éireann, 1973|1973]] • [[Reifreann ar Chomhaontú Aoine an Chéasta, 1998|1998]] |group7 = [[Teach na dTeachtaí, An Ríocht Aontaithe|Olltoghcháin na RA]] |list7 = [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1922|1922]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1923|1923]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1924|1924]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1929|1929]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1931|1931]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1935|1935]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1945|1945]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1950|1950]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1951|1951]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1955|1955]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1959|1959]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1964|1964]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1966|1966]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1970|1970]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, Feabhra 1974|1974 (Feab)]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, Deireadh Fómhair 1974|1974 (D.F)]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1979|1979]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1983|1983]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1987|1987]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1992|1992]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1997|1997]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2001|2001]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2005|2005]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2010|2010]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2015|2015]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2017|2017]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2019|2019]] • [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2024|2024]] }} <noinclude> [[Catagóir:Teimpléid]] </noinclude> be9fpotttz1pqdonw665dmzsua0hq88