Vicipéid gawiki https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter Meán Speisialta Plé Úsáideoir Plé úsáideora Vicipéid Plé Vicipéide Íomhá Plé íomhá MediaWiki Plé MediaWiki Teimpléad Plé teimpléid Cabhair Plé cabhrach Catagóir Plé catagóire TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 602 1329665 1127325 2026-10-10T21:14:59Z TGcoa 21229 /* Tagairtí */ 1329665 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Saothar Ceoil}} Is é '''''Amhrán na bhFiann''''' ([[Béarla]]: '''''The Soldiers' Song''''') [[amhrán náisiúnta]] na h[[Éire]]ann. Scríobh [[Peadar Ó Cearnaigh]] na [[liric]]í, agus chum [[Patrick Heaney]] an port. Ba i m[[An Béarla|Béarla]] a scríobhadh na liricí ar dtús, ach is é an leagan [[An Ghaeilge|Gaeilge]] is gnách a chloisteáil inniu. Ní chantar ach an curfá de ghnáth agus is ar éigean go bhfuil an chuid eile den amhrán ar eolas ag duine ar bith. Tá blas láidir Ghaeilge na Mumhan ar na líricí, agus is minic nach féidir an fonn a choinneáil ach an t-amhrán a chanadh sa chanúint seo. Mar shampla, nuair a chantar ''ar ardaibh sléibhe'', is gá an ''-bh-'' san fhocal ''sléibhe'' a bhá go hiomlán, mar a dhéantar leis an -bh-/-mh- i nGaeilge na Mumhan ar lorg an ghuta fhada. == Liricí == {{Blockquote|Seo dhíbh, a chairde, duan Ógláigh, Caithréimeach bríomhar ceolmhar, Ár dtinte cnámh go buacach táid, 'S an spéir go mín réaltógach Is fonnmhar faobhrach sinn chun gleo 'S go tiúnmhar glé roimh thíocht don ló Fé chiúnas chaomh na hoíche ar seol: Seo libh, canaídh Amhrán na bhFiann.}} * ''duan'' dán * ''Óglách'': Is athfhoirm fhileata den fhocal ''Óglach'' é ''Óglách''. Úsáidtear an fhoirm sin anseo ar dhá chúis: 1) ní mór -á- fada a bheith ann le rím a choinneáil leis an bhfocal ''táid'', agus 2) ní mór an bhéim a chur ar an dara siolla, ar mhaithe leis an meadracht. * ''tíocht'' in áit "teacht", leis an rím a choinneáil le ''sinn'' * ''canaídh'': is mar "canaig" nó "canaíg" a fhuaimnítear é, mar is gnách i gCúige Mumhan (Curfá:) {{Blockquote|Sinne Fianna (''nó:'' Laochra) Fáil atá fé gheall ag Éirinn, Buíon dár slua thar toinn do ráinig chugainn, Fé mhóid bheith saor, seantír ár sinsear feasta Ní fhágfar fén tíorán ná fén tráill. Anocht a théam sa bhearna bhaoil, Le gean ar Ghaeil, chun báis nó saoil Le gunnascréach, fé lámhach na bpiléar Seo libh canaídh Amhrán na bhFiann.}} * ''fé'': fuaimniú Muimhneach an réamhfhocail úd ''faoi'' * ''do ráinig'': is minic a chantar ''a tháinig'' anseo inniu, nó is iomaí Gaeilgeoir nach dtuigeann an focal "ráinig". Briathar uireasach é "ráinig" (nó "do ráinig" i gCúige Mumhan) a chiallaíonn "shroich" nó "tharla", agus is ar éigean a úsáidtear in aon fhoirm eile é seachas aimsir chaite. Cuid de sheanchaint na Mumhan is ea an briathar "ráinig", agus d'fheicfeá sa litríocht Bhlascaodach é. Uaireanta, caitear leis mar a bheadh "ráinigh" ann (ós rud é gurb ionann "ráinig" agus "ráinigh" san fhuaimniú), agus cruthaítear foirmeacha cosúil le "ráineoinn" (a chiallaíonn "shroichfinn"). * ''a théam'': "téimis" an chiall atá leis an bhfoirm sa chomhthéacs seo, ar ndóigh. An fhoirm a úsáidtear anseo, áfach, is é modh foshuiteach na haimsire láithrí é. Sa mhodh seo, úsáidtear tamhan na haimsire láithrí, ach tagann na hiarmhíreanna ón aimsir fháistineach, ach amháin go bhfágtar -f-, -ó-, nó -eo- na haimsire fáistiní ar lár. An iarmhír sin ''-am'', níl sí beo inniu ach i nGaeilge na Mumhan, cf. ''ragham'' (Gaeilge na Mumhan) in áit ''rachaidh muid'' nó ''rachaimid'' an Chaighdeáin. * ''fé lámhach na bpiléar'': cuir an bhéim ar an -é- san fhocal ''piléar''. {{Blockquote|Cois bánta réidhe, ar ardaibh sléibhe, Ba bhuadhach ár sinsir romhainn, Ag lámhach go tréan fén sárbhrat séin 'Tá thuas sa ghaoth go seolta Ba dhúchas riamh dár gcine cháidh Gan iompáil siar ó imirt áir, 'S ag siúl mar iad i gcoinne namhad Seo libh, canaídh Amhrán na bhFiann.}} * ''buadhach'': is minic a fheictear "buachach" anseo i gcóipeanna doiléire nó mílitrithe den téacs, ach is léir gur ''buadhach'', leagan seanlitrithe den aidiacht ''buach'' atá ann. * ''iompáil'': leagan Muimhneach den ''iompú'' (nó ''iompó'', mar a déarfadh an tUltach). Tháinig "iompáil" díreach ón gcanúint a chleacht [[Peadar Ua Laoghaire]] ina úrscéal ''[[oldwikisource:Séadna|Séadna]]''. * ''namhad'': caithfidh tú an -mh- a bhá go hiomlán ar lorg an -a- fhada,. mar a dhéantar i gcanúint na Mumhan: ''i gcoinne ná'd''. --Curfá {{Blockquote|A bhuíon nach fann d'fhuil Ghaeil is Gall, Sin breacadh lae na saoirse, Tá sceimhle 's scanradh i gcroíthe namhad, Roimh ranna laochra ár dtíre. Ár dtinte is tréith gan spréach anois, Sin luisne ghlé sa spéir anoir, 'S an bíobha i raon na bpiléar agaibh: Seo libh, canaídh Amhrán na bhFiann.}} * ''bíobha'': namhaid * ''agaibh'': béim ar an dara siolla, mar a dhéantar i gCúige Mumhan --Curfá == Féach freisin == * ''[[Ireland's Call]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://www.ireland-information.com/downloads/midi/amhrannabhfiann.mid Comhad MIDI an amhráin] {{Rialú údaráis}} [[Catagóir:Amhráin Náisiúnta]] [[Catagóir:Amhráin Éireannacha]] [[Catagóir:Amhráin Ghaeilge]] 4477kx2jxhz2xuqj296g3pjwtqyuj2r 1329666 1329665 2026-10-10T21:17:47Z TGcoa 21229 /* Liricí */ 1329666 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Saothar Ceoil}} Is é '''''Amhrán na bhFiann''''' ([[Béarla]]: '''''The Soldiers' Song''''') [[amhrán náisiúnta]] na h[[Éire]]ann. Scríobh [[Peadar Ó Cearnaigh]] na [[liric]]í, agus chum [[Patrick Heaney]] an port.<ref>{{Lua idirlín|url=https://daltai.com/irish-national-anthem-in-irish-english/|teideal=Irish National Anthem (In Irish & English)|údar=Caoimhín|dáta=2021-06-11|language=en-US|work=Daltaí na Gaeilge|dátarochtana=2026-10-10}}</ref> Ba i m[[An Béarla|Béarla]] a scríobhadh na liricí ar dtús, ach is é an leagan [[An Ghaeilge|Gaeilge]] is gnách a chloisteáil inniu. Ní chantar ach an curfá de ghnáth agus is ar éigean go bhfuil an chuid eile den amhrán ar eolas ag duine ar bith. Tá blas láidir Ghaeilge na Mumhan ar na líricí, agus is minic nach féidir an fonn a choinneáil ach an t-amhrán a chanadh sa chanúint seo. Mar shampla, nuair a chantar ''ar ardaibh sléibhe'', is gá an ''-bh-'' san fhocal ''sléibhe'' a bhá go hiomlán, mar a dhéantar leis an -bh-/-mh- i nGaeilge na Mumhan ar lorg an ghuta fhada. == Liricí == {{Blockquote|Seo dhíbh, a chairde, duan Ógláigh, Caithréimeach bríomhar ceolmhar, Ár dtinte cnámh go buacach táid, 'S an spéir go mín réaltógach Is fonnmhar faobhrach sinn chun gleo 'S go tiúnmhar glé roimh thíocht don ló Fé chiúnas chaomh na hoíche ar seol: Seo libh, canaídh Amhrán na bhFiann.}} * ''duan'' dán * ''Óglách'': Is athfhoirm fhileata den fhocal ''Óglach'' é ''Óglách''. Úsáidtear an fhoirm sin anseo ar dhá chúis: 1) ní mór -á- fada a bheith ann le rím a choinneáil leis an bhfocal ''táid'', agus 2) ní mór an bhéim a chur ar an dara siolla, ar mhaithe leis an meadracht. * ''tíocht'' in áit "teacht", leis an rím a choinneáil le ''sinn'' * ''canaídh'': is mar "canaig" nó "canaíg" a fhuaimnítear é, mar is gnách i gCúige Mumhan (Curfá:) {{Blockquote|Sinne Fianna (''nó:'' Laochra) Fáil atá fé gheall ag Éirinn, Buíon dár slua thar toinn do ráinig chugainn, Fé mhóid bheith saor, seantír ár sinsear feasta Ní fhágfar fén tíorán ná fén tráill. Anocht a théam sa bhearna bhaoil, Le gean ar Ghaeil, chun báis nó saoil Le gunnascréach, fé lámhach na bpiléar Seo libh canaídh Amhrán na bhFiann.}} * ''fé'': fuaimniú Muimhneach an réamhfhocail úd ''faoi'' * ''do ráinig'': is minic a chantar ''a tháinig'' anseo inniu, nó is iomaí Gaeilgeoir nach dtuigeann an focal "ráinig". Briathar uireasach é "ráinig" (nó "do ráinig" i gCúige Mumhan) a chiallaíonn "shroich" nó "tharla", agus is ar éigean a úsáidtear in aon fhoirm eile é seachas aimsir chaite. Cuid de sheanchaint na Mumhan is ea an briathar "ráinig", agus d'fheicfeá sa litríocht Bhlascaodach é. Uaireanta, caitear leis mar a bheadh "ráinigh" ann (ós rud é gurb ionann "ráinig" agus "ráinigh" san fhuaimniú), agus cruthaítear foirmeacha cosúil le "ráineoinn" (a chiallaíonn "shroichfinn"). * ''a théam'': "téimis" an chiall atá leis an bhfoirm sa chomhthéacs seo, ar ndóigh. An fhoirm a úsáidtear anseo, áfach, is é modh foshuiteach na haimsire láithrí é. Sa mhodh seo, úsáidtear tamhan na haimsire láithrí, ach tagann na hiarmhíreanna ón aimsir fháistineach, ach amháin go bhfágtar -f-, -ó-, nó -eo- na haimsire fáistiní ar lár. An iarmhír sin ''-am'', níl sí beo inniu ach i nGaeilge na Mumhan, cf. ''ragham'' (Gaeilge na Mumhan) in áit ''rachaidh muid'' nó ''rachaimid'' an Chaighdeáin. * ''fé lámhach na bpiléar'': cuir an bhéim ar an -é- san fhocal ''piléar''. {{Blockquote|Cois bánta réidhe, ar ardaibh sléibhe, Ba bhuadhach ár sinsir romhainn, Ag lámhach go tréan fén sárbhrat séin 'Tá thuas sa ghaoth go seolta Ba dhúchas riamh dár gcine cháidh Gan iompáil siar ó imirt áir, 'S ag siúl mar iad i gcoinne namhad Seo libh, canaídh Amhrán na bhFiann.}} * ''buadhach'': is minic a fheictear "buachach" anseo i gcóipeanna doiléire nó mílitrithe den téacs, ach is léir gur ''buadhach'', leagan seanlitrithe den aidiacht ''buach'' atá ann. * ''iompáil'': leagan Muimhneach den ''iompú'' (nó ''iompó'', mar a déarfadh an tUltach). Tháinig "iompáil" díreach ón gcanúint a chleacht [[Peadar Ua Laoghaire]] ina úrscéal ''[[oldwikisource:Séadna|Séadna]]''. * ''namhad'': caithfidh tú an -mh- a bhá go hiomlán ar lorg an -a- fhada,. mar a dhéantar i gcanúint na Mumhan: ''i gcoinne ná'd''. --Curfá {{Blockquote|A bhuíon nach fann d'fhuil Ghaeil is Gall, Sin breacadh lae na saoirse, Tá sceimhle 's scanradh i gcroíthe namhad, Roimh ranna laochra ár dtíre. Ár dtinte is tréith gan spréach anois, Sin luisne ghlé sa spéir anoir, 'S an bíobha i raon na bpiléar agaibh: Seo libh, canaídh Amhrán na bhFiann.}} * ''bíobha'': namhaid * ''agaibh'': béim ar an dara siolla, mar a dhéantar i gCúige Mumhan --Curfá == Féach freisin == * ''[[Ireland's Call]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://www.ireland-information.com/downloads/midi/amhrannabhfiann.mid Comhad MIDI an amhráin] {{Rialú údaráis}} [[Catagóir:Amhráin Náisiúnta]] [[Catagóir:Amhráin Éireannacha]] [[Catagóir:Amhráin Ghaeilge]] 6c2g7bbovpwnfn254hi0ovp95ss8ceh 0 45406 1329667 1284439 2026-10-10T21:27:57Z TGcoa 21229 /* Minicíocht */ 1329667 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Galar}} Is éard atá i gceist le '''breith anabaí'''<ref>{{Lua idirlín|url=https://una.ie/an-bhreith-anabai/|teideal=An Bhreith Anabaí|language=en-US|work=Úna|dátarochtana=2024-02-20|archivedate=2024-02-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240220094636/https://una.ie/an-bhreith-anabai/}}</ref><ref>i mBéarla, ''miscarriage'' nó ''spontaneous abortion''</ref> ná deireadh [[Toircheas|toirchis]] gan an [[féatas]] a bheith beo.<ref>Tugtar [[breith anabaí]] nó ginmhilleadh spontáineach ar eachtraí a tharlaíonn gan idirghabháil. Nuair a ghlactar céimeanna d'aon ghnó chun deireadh a chur le toircheas, tugtar ginmhilleadh spreagtha air nó go hannamh ná sin "breith anabaí spreagtha".</ref> In Éirinn, má chailleann bean a leanbh roimh 24 seachtaine iompair, nó sula sroicheann leanbh meáchan 500 gram, tugtar breith anabaí air seo.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Buairt, brón agus briseadh croí: Breith Anbaí|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2026/1010/1594540-buairt-bron-agus-briseadh-croi-breith-anbai/|date=2026-10-10|language=ga-IE|author=Ailbhe Nic Cába|volume=rte.ie}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.citizensinformation.ie/ga/birth-family-relationships/miscarriage-and-stillbirth/bereavement-and-childbirth/|teideal=Brón Báis agus Breith Linbh|údar=Citizensinformation.ie|language=ga|work=www.citizensinformation.ie|dátarochtana=2024-02-20}}</ref> [[Íomhá:Age-and-miscarriage.png|clé|mion|breith anabaí ag méadú agus an mháthair ag dul in aois<ref>New England Journal of Medicine, 2004</ref>|220x220px]] [[Íomhá:Pie chart of causes of recurrent miscarriage.png|clé|mion|Cúiseanna: breith anabaí athfhillteach|220x220px]] [[Íomhá:Bison cow having a miscarriage.jpg|mion|clé|[[Bíosún Meiriceánach|bíosún]] agus breith anabaí|220x220px]] === Minicíocht === Tarlaíonn breith anabaí go minic gan aon rabhadh agus is minic nach féidir aon chúis mhíochaine a fháil faoin gcúis ar tharla sí. Is féidir le breith anabaí a bheith ina chrá agus cé gur féidir le bean teacht chuici féin go fisiciúil sách tapa ó bhreith anabaí, tógann sé i bhfad níos faide go mothaíoch. Gach bliain bíonn breith anabaí ag na mílte ban in Éirinn. Meastar go dtarlaíonn sé do 15% de mhná in Éirinn le linn toirchis.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.sims.ie/blog-resources/blog-news/10-most-common-questions-about-miscarriage|teideal=10 Most Common Questions About Miscarriage|language=en|work=Sims IVF|dátarochtana=2024-02-20}}</ref> Mar gheall ar an náire agus an stiogma a bhaineann leis na tragóidí bíonn ar mhná ualach an uaignis a iompar laistiar de bhrat rúndachta.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/misneach-is-oscailteacht-shile-seoighe-agus-a-cuid-aionna-le-moladh-go-mor/|teideal=Misneach is oscailteacht Shíle Seoige agus a cuid aíonna le moladh go mór|dáta=2021-04-08|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-02-20}}</ref> I measc na cúiseanna a luaitear le breith anabaí uaireanta: mínormáltacht sa bhféatas, an [[Placaint (orgán)|phlacaint]] nó an bhroinn, [[galar]] ag an máthair nó drugaí a bheith tógtha aici, srl.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Breith anabaí|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=89}}</ref> === Sna meáin === Bhí dhá [[Breith anabaí|bhreith anabaí]] ag [[Síle Seoige]], rud a chuir sí roimpi sa chlár faisnéise dátheangach ''Síle Seoige: Deireadh Tochta'' ar TG4.<ref name=":0" /> Ainmníodh é don Chlár Fíorasach Aonair is Fearr.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/clair-de-chuid-tg4-ainmnithe-do-ghradaim-theilifise-rts/|teideal=Cláir de chuid TG4 ainmnithe do Ghradaim Theilifíse RTS|dáta=2022-03-23|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-02-20}}</ref> === Tacaíocht === Is féidir teastas [[marbh-bhreith]]<nowiki/>e<ref>aois iompair de 24 seachtaine ar a laghad ag an leanbh nó meáchan 500 gram ar a laghad</ref> a fháil in Éirinn.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.citizensinformation.ie/ga/birth-family-relationships/miscarriage-and-stillbirth/registering-stillbirth/|teideal=Marbh-bhreith a Chlárú|údar=Citizensinformation.ie|language=ga|work=www.citizensinformation.ie|dátarochtana=2024-02-20}}</ref> Téigh chuig [https://pregnancyandinfantloss.ie/ láithreán gréasáin ''Pregnancy and Infant Loss Ireland'']<ref>{{Lua idirlín|url=https://pregnancyandinfantloss.ie/|teideal=pregnancyandinfantloss.ie/|language=en-IE|work=Pregnancy & Infant Loss Ireland|dátarochtana=2024-02-20}}</ref> le haghaidh: * Sonraí teagmhála le haghaidh seirbhísí tacaíochta méala i do cheantar áitiúil * Bileoga eolais faoi chailleadh toirchis agus marbh-bhreith<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.citizensinformation.ie/ga/birth-family-relationships/miscarriage-and-stillbirth/bereavement-and-childbirth/|teideal=Brón Báis agus Breith Linbh|údar=Citizensinformation.ie|language=ga|work=www.citizensinformation.ie|dátarochtana=2024-02-20}}</ref> ==== Cumann Breitheanna Anabaí na hÉireann ==== Is eagraíocht dheonach í ''Cumann Breitheanna Anabaí na hÉireann''<ref>Miscarriage Association of Ireland</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://miscarriage.ie/|teideal=The Miscarriage Association of Ireland|language=en-IE|work=Miscarriage.ie|dátarochtana=2024-02-20}}</ref> a chuireann eolas agus tacaíocht ar fáil do mhná (agus dá bpáirtithe) a d’fhulaing breith anabaí. Soláthraíonn siad tacaíocht teileafóin, faisnéis faoi sheirbhísí cuimhneacháin, agus bileoga eolais ar cheisteanna a bhaineann le breith anabaí. Bíonn cruinnithe tacaíochta ar líne rialta acu freisin do thuismitheoirí atá ag déanamh bróin trí Zoom.<ref name=":1" /> == Féach freisin == * [[Marbh-bhreith]] * [[Ginmhilleadh]] == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Toircheas]] [[Catagóir:Breith]] [[Catagóir:Sláinte na mban]] [[Catagóir:Córas atáirgthe]] [[Catagóir:Bás]] 03ck6d2agen0oxjlzessi890i4vcxln 0 91012 1329657 1328040 2026-10-10T19:02:21Z An RíomhGael 72410 1329657 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} [[Íomhá:Logo-diwan-site.jpg|alt=Cearnóg gorm le dá choirnéal maolaithe. Uirthe, tá na focail "diwan gwened" agus triúr páistí|mion|clé|Lógó scoil '''Diwan''' sa chomún [[Gwened]]]]Is gluaiseacht scolaíochta shaolta, shaor in aisce sa [[An Bhriotáin|Bhriotáin]] í '''''Diwan''''' ina n-úsáidtear an Bhriotáinis mar mheán teagaic. Ciallaíonn Diwan '''<nowiki/>''''síol' i mBriotáinis.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Francis Favereau|date=2017|title=Dictionnaire de Poche du Breton Contemporain - Geriadur Godell ar Brezhoneg A-Vreman|language=Fraincis agus Briotáinis}}</ref> Sa bhliain 2025, bhí thart ar 3,700 scoláire ag freastail ar scoileanna Diwan ón réamhscolaíocht go dtí an ardscolaíocht sna cúig réigiún den Bhriotáin stairiúil. Déantar an líonra as 48 bunscoil, seacht g''collèges'' (scoil mheánach) agus dhá ''lycées'' (ardscoil).<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.diwan.bzh/fr/diwan-en-bref|teideal=Diwan an Bref|údar=Diwan|dáta=2025|dátarochtana=2026-07-01|language=Fraincis}}</ref> Bhí €18 milliún ag an eagraíocht mar bhuiséad bliantúil.<ref name=":0" /> Is ball den líonra [[Eskolim]] é Diwan, cónaidhm oideachais, le líonraí scoileanna eile a mhúineann teangacha réigiúnacha agus miontheangacha trí mhodh an [[Tumoideachas|tumoideachais]] sa Fhrainc cosúil le ''Seaska'' (an Bhascais), ''[[Calandreta]]'' (an Ocsatáinis) agus ''Bressola'' (an Chatalóinis).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eskolim.org/qui-sommes-nous/|teideal=Qui sommes nous|údar=Eskolim|dáta=2026|dátarochtana=2026-07-01|language=Fraincis}}</ref> == Stair == Bunaíodh an cumann Diwan sa bhliain 1977, agus ba shamplaí eile san Eoraip cosúil leis an n[[Gaelscoil|Gaelscolaíocht]] in Éirinn agus na h[[Ikastola|Ikastolak]] i dTír na mBascach a spreag an ghluaiseacht. Osclaíodh an chéad naíscoil le seacht ndalta sa chomún ''Lampaul-Ploudalmézeau'' i mBealtaine 1977 agus ba é Gweltaz Ar Fur céad uachtarán an chumainn. Leanadh leis an gcéad bunscoil sa bhliain 1980, an chéad scoil mheánach (Fraincis: ''collège'' Briotáinis: s''kolaj'') sa bhliain 1988 agus an chéad ardscoil (Fraincis: ''lycée'' Briotáinis: ''lise'') sa bhliain 1994.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ouest-france.fr/bretagne/langue-bretonne/ecoles-diwan-en-bretagne-une-galaxie-dune-centaine-dassociations-pilotee-depuis-landerneau-2852eb3a-c9af-11ee-9a26-b3fe0ec43b85|teideal=Écoles Diwan en Bretagne : Une galaxie d'une centaine d'associations pilotée depuis Landerneau|údar=Ouest France|dáta=2024-02-12|language=Fraincis|dátarochtana=2026-07-01}}</ref> == Modh Teagaisc == Neamhchosúil le formhór na scoileanna sa Fhrainc, agus sa Bhriotáin fiú, baintear úsáid as an mBriotáinis mar phríomhtheanga teagaisc sna scoileanna Diwan agus foghlaimíonn na scoláirí an teanga tríd an tumoideachas. Tosaíonn ranganna Fraincise ón dara bhlian sa bhunscoil agus éiríonn an Fhraincis níos comónta sa churaclam sna blianta níos airde.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.diwan.bzh/fr/le-francais|teideal=Diwan - Le francais|údar=Diwan|dátarochtana=2026-07-01}}</ref> Is tríd an tumoideachas a mhúintear na teangacha iasachta nua-aimseartha chomh maith.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.diwan.bzh/fr/les-autres-langues|teideal=Diwan - Les autres langues|údar=Diwan|dátarochtana=2026-07-02}}</ref> Is é [[Ti-Embann ar Skolioù]] (TES), foilsitheoir agus eagarthóir poiblí a bunaíodh sa bhliain 1994, an grúpa a chruthaíonn formhór na dtéacsleabhar agus acmhainní teagaisc eile i mBriotáinis a úsáidtear sna scoileanna Diwan agus scoileanna eile a mhúineann an Bhriotáinis.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.reseau-canope.fr/tes/petra-eo-tes|teideal=Qu'est-ce que TES?|údar=Ti-Embann ar Skolioù|language=Fraincis|dátarochtana=2026-07-02}}</ref> [[Íomhá:Breizh bro ar mor 13 07 2016 101.jpg|lár|mion|300x300px|Stalla ag cur eolas faoi scoil Diwan ar fáil]] == Scoileanna eile a mhúineann an Bhriotáinis == Tá dhá chumann scolaíochta eile a sholáthraíonn oideachas sa Bhriotáinis. Ranganna dátheangacha atá i gceist áfach .i. tugtar an méid ama chéanna ar son na Briotáinise agus na Fraincise, ní thumoideachas iomlán mar atá i nDiwan. ''-[[Div Yezh Breizh|Div Yezh]]'' - Cumann scolaíochta dátheangacha i scoileanna poiblí a bunaíodh sa bhliain 1979.<ref>{{Lua idirlín|url=https://div-yezh.bzh/fr/divyezhegezh/|teideal=Qui sommes nous?|údar=Div Yezh Breizh|language=Fraincis|dátarochtana=2026-07-02}}</ref> ''-Divaskell Breizh'' (''Dihun'' roimh 2020) - Cumann scolaíochta dátheangacha i scoileanna príobháideacha Caitliceacha a bunaíodh sa bhliain 1990.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.divaskell.bzh/historique.html|teideal=Divaskell Breizh|údar=Divaskell Breizh|language=Fraincis|dátarochtana=2026-07-02}}</ref> Sa bhliain 2025, idir an trí chumann scoile, ''Diwan'', ''Div Yezh'' agus ''Divaskell Breizh'' bhí beagnach 20,000 scoláire ag freastail ar scoileanna agus ranganna lán-Bhriotáinise nó dátheangacha.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Office Publique de la Langue Bretonne|date=2025|title=Les Chiffres de la Rentrée Scolaire de l'Enseignement Bilingue en 2025|journal=Pole Étude et Développement Observatoire des Pratiques Linguistiques|month=Nollaig|language=Fraincis|pages=lch 9}}</ref> == Féach freisin == * [[Gaeloideachas (scolaíocht)]] * [[Oideachas trí mheán na Breatnaise]] * [[Ikastolak]] == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Foghlaim na Briotáinise]] [[Catagóir:Oideachas teanga]] [[Catagóir:Tumoideachas|*]] [[Catagóir:Ilteangachas]] [[Catagóir:Oideachas na luath-óige]] [[Catagóir:Cultúr na Briotáine]] gjhg60dmwks6risdfyfb2jsr2yin7px 4 95192 1329689 1329287 2026-10-11T10:45:19Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1329689 wikitext text/x-wiki Seo a leanas liosta mná Éireannacha gan leathanach ar Vicipéid: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?linkcount WHERE { ?item wdt:P27|wdt:P17|wdt:P495|wdt:P1532 wd:Q27 . FILTER NOT EXISTS { # has no en.wikipedia sitelink ?wen schema:about ?item . ?wen schema:isPartOf <https://ga.wikipedia.org/> . } ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . # gender: female ?item wdt:P31 wd:Q5 . # human OPTIONAL {?item wikibase:sitelinks ?linkcount .} # count of sitelinks } limit 1000 |sort=P569 |columns=label:name,P18,description,P106,P569,P570,P19,P20,item:nasc wikidata,?linkcount:méid naisc |thumb=40 |autolist=fallback |links=red |summary=itemnumber }} {| class='wikitable sortable' ! name ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! dáta báis ! áit bhreithe ! áit bháis ! nasc wikidata ! méid naisc |- | [[Liadain]] | | file Éireannach | [[file]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="650" | 650 | No/unknown value | [[Corca Dhuibhne, Barúntacht|Corca Dhuibhne]] | | [[:d:Q4260764|Q4260764]] | 7 |- | [[Juliana FitzGerald, Lady of Thomond]] | | uasal Éireannach | | data-sort-value="1263" | 1263 | data-sort-value="1300" | 1300-09-24 | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3811097|Q3811097]] | 3 |- | [[Margaret FitzGerald, Cuntaois Urumhan]] | [[Íomhá:Unknown early 15th century lady on palimpsest chest tomb of Piers Butler, 8th Earl of Ormond (1467-1539), St Canice's Cathedral, Kilkenny, supposed to represent his wife Margaret Fitzgerald.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] person (1401–1542) ♀; child of [[Gearóid Mór Mac Gearailt]] agus Alison Eustace; spouse of Piers Butler, 8ú hIarla Urumhan | | data-sort-value="1401" | 15th century | data-sort-value="1542" | 1542-08-09 | | [[Cill Chainnigh]] | [[:d:Q208901|Q208901]] | 4 |- | [[Elizabeth Stanhope]] | [[Íomhá:Elizabeth Countess of Chesterfield.png|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] person (1640–1665) ♀; child of James Butler, 1st Duke of Ormonde agus Elizabeth Butler; spouse of Philip Stanhope | | data-sort-value="1640" | 1640-06-29 | data-sort-value="1665" | 1665-07 | [[Caisleán Chill Chainnigh]] | | [[:d:Q245681|Q245681]] | 4 |- | [[Grizel Steevens]] | [[Íomhá:Grizell Steevens.png|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht na Breataine Móire|ríocht na breataine móire]] benefactor (1653–1746) ♀ | [[benefactor]] | data-sort-value="1653" | 1653 | data-sort-value="1746" | 1746 | [[Sasana]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q1124291|Q1124291]] | 3 |- | [[Elizabeth Aldworth]] | [[Íomhá:MrsAldworth.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] uasal (1692–1773) ♀; child of Arthur St Leger, 1st Viscount Doneraile agus Elizabeth Hayes; spouse of Richard Aldworth | [[uasal]] | data-sort-value="1692" | 1692<br/>1695 | data-sort-value="1773" | 1773<br/>1772-05-11 | [[Dún ar Aill]] | [[Contae Chorcaí]] | [[:d:Q1773537|Q1773537]] | 11 |- | [[Elizabeth Griffith]] | [[Íomhá:Elizabeth griffith.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[An Bhreatain Bheag|breatnach]] aisteoir stáitse, [[Scríbhneoir|scríbhneoir]], scríbhneoir aistí, drámadóir agus [[Aisteoir|aisteoir]] (1727–1793) ♀ | [[aisteoir stáitse]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir aistí]]<br/>[[drámadóir]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1727" | 1727-10-11 | data-sort-value="1793" | 1793-01-05 | [[Sir Forgannwg]] | [[Cill Dara]] | [[:d:Q1331217|Q1331217]] | 8 |- | [[Nano Nagle]] | [[Íomhá:Nano Nagle.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] bean rialta Chríostaí, ban-ab (1728–1784) ♀ | [[bean rialta Chríostaí]] | data-sort-value="1728" | 1728 | data-sort-value="1784" | 1784-04-20 | [[Contae Chorcaí]] | [[Corcaigh]] | [[:d:Q596669|Q596669]] | 11 |- | [[Amelia Curran]] | | péintéir Éireannach (1775–1847) | [[péintéir]] | data-sort-value="1775" | 1775 | data-sort-value="1847" | 1847 | [[Baile Átha Cliath]] | [[an Róimh]] | [[:d:Q2842660|Q2842660]] | 10 |- | [[Catherine McAuley]] | [[Íomhá:Photo mcauley.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] duine rialta, [[Bean rialta|bean rialta]] agus [[Altra|altra]] (1778–1841) ♀ | [[duine rialta]]<br/>[[bean rialta]]<br/>[[altra]] | data-sort-value="1778" | 1778-09-29 | data-sort-value="1841" | 1841-11-11 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q2736460|Q2736460]] | 15 |- | [[Anna Maria Hall]] | [[Íomhá:Forlorn-hope-amhall.png|center|40px]] | úrscéalaí Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]<br/>[[eagarthóir]]<br/>[[daonchara]] | data-sort-value="1800" | 1800-01-06 | data-sort-value="1881" | 1881-01-30 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Molesey]] | [[:d:Q562000|Q562000]] | 16 |- | [[Ismania Nugent]] | [[Íomhá:Ismania Catherine FitzRoy, Baroness Southampton.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] bean choimhdeachta, Lady of the Bedchamber (1838–1918) ♀; child of Walter Nugent, 1st Baron Nugent agus Georgiana Elizabeth Jenkinson; spouse of Charles FitzRoy, 3rd Baron Southampton | [[bean choimhdeachta]] | data-sort-value="1838" | 1838-09-23 | data-sort-value="1918" | 1918-08-18 | [[Éire]] | | [[:d:Q3802599|Q3802599]] | 3 |- | [[Joanna Hiffernan]] | [[Íomhá:Courbe Portrait de Jo.jpg|center|40px]] | mainicín Éireannach | [[mainicín ealaíne]]<br/>[[péintéir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]] | data-sort-value="1843" | 1843 | data-sort-value="2000" | 20th century<br/>1903 | [[Luimneach]] | [[Holborn]] | [[:d:Q457483|Q457483]] | 16 |- | [[Ellen (Nellie) Cashman]] | [[Íomhá:Ellen Cashman.gif|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] taiscéalaí, bialannaí agus prospector (1845–1925) ♀; Alaska Women's Hall of Fame, Arizona Women's Hall of Fame, National Cowgirl Museum and Hall of Fame agus Alaska Mining Hall of Fame | [[taiscéalaí]]<br/>[[bialannaí]]<br/>[[prospector]] | data-sort-value="1845" | 1845-08-25 | data-sort-value="1925" | 1925-01-04 | [[An Cóbh]] | [[Victoria, an Cholóim Bhriotanach|Victoria]] | [[:d:Q602294|Q602294]] | 8 |- | [[Fanny Parnell]] | [[Íomhá:Miss Fanny Parnell 1882.jpg|center|40px]] | file Éireannach (1848 – 1882) | [[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | data-sort-value="1848" | 1848-09-04 | data-sort-value="1882" | 1882-07-20 | [[Contae Chill Mhantáin]] | | [[:d:Q3066476|Q3066476]] | 5 |- | [[George Egerton]] | [[Íomhá:George Egerton in the 1930s.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]]-[[An Astráil|astrálach]] [[Scríbhneoir|scríbhneoir]], drámadóir, [[Úrscéalaí|úrscéalaí]] agus aistritheoir (1859–1945) ♀; child of John Joseph Dunne agus Elizabeth George; spouse of Reginald Edward Golding Bright, Henry Peter Higginson agus Egerton Clairmonte | [[scríbhneoir]]<br/>[[drámadóir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[aistritheoir]] | data-sort-value="1859" | 1859-12-14<br/>1860 | data-sort-value="1945" | 1945-08-12 | [[an Astráil]] | [[Londain]] | [[:d:Q273207|Q273207]] | 10 |- | [[May Langrishe]] | | imreoir leadóige Éireannach | [[imreoir leadóige]] | data-sort-value="1864" | 1864-12-31 | data-sort-value="1939" | 1939-01-24 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | [[Charmouth]] | [[:d:Q1727762|Q1727762]] | 4 |- | [[Louisa Martin]] | [[Íomhá:Mollie martin.jpg|center|40px]] | imreoir leadóige Éireannach | [[imreoir leadóige]] | data-sort-value="1865" | 1865-09-03 | data-sort-value="1941" | 1941-10-24 | [[An Dúcharraig]] | [[Port Rois]] | [[:d:Q1395948|Q1395948]] | 13 |- | [[Lena Rice]] | [[Íomhá:Lena rice.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann|Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann]] imreoir leadóige (1866–1907) ♀ | [[imreoir leadóige]] | data-sort-value="1866" | 1866-06-21 | data-sort-value="1907" | 1907-06-21 | [[Loch Ceann]] | [[Loch Ceann]] | [[:d:Q267303|Q267303]] | 22 |- | [[M. Obré]] | [[Íomhá:Ireland England 1903.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1870" | 1870s | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q55739841|Q55739841]] | 1 |- | [[Ethel Hobday]] | | ceoltóir Éireannach | [[pianódóir]] | data-sort-value="1872" | 1872-11-28 | data-sort-value="1947" | 1947-07-10 | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4498564|Q4498564]] | 2 |- | [[Annie Moore]] | [[Íomhá:Annie Moore.png|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] person (1874–1924) ♀ | | data-sort-value="1874" | 1874-04-24 | data-sort-value="1924" | 1924-12-06 | [[Corcaigh]] | [[Manhattan]] | [[:d:Q529195|Q529195]] | 6 |- | [[Hilda Chater]] | | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann|Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] imreoir fichille (1874–1968) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1874" | 1874-08-28 | data-sort-value="1968" | 1968-11-27 | | | [[:d:Q105722375|Q105722375]] | 4 |- | [[Bickford]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1875" | 1875 | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q55739807|Q55739807]] | 0 |- | [[T. D. Good-Carroll]] | [[Íomhá:Ireland England 1903.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1879" | 1879-11-01 | data-sort-value="1958" | 1958-02-21 | [[An Charraig Dhubh]] | [[Droichead na Dothra]] | [[:d:Q27044123|Q27044123]] | 3 |- | [[Sara Allgood]] | [[Íomhá:Sara Allgood 1939.JPG|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1880" | 1880-10-30<br/>1883 | data-sort-value="1950" | 1950-09-13 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Woodland Hills]] | [[:d:Q238070|Q238070]] | 30 |- | [[Mary Dickenson-Auner]] | | cumadóir Éireannach | [[cumadóir]]<br/>[[veidhleadóir]] | data-sort-value="1880" | 1880-10-24 | data-sort-value="1965" | 1965-05-25 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Vín]] | [[:d:Q1719083|Q1719083]] | 4 |- | [[Irene Hamilton]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1880" | 1880s | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q55739833|Q55739833]] | 0 |- | [[Manders]] | [[Íomhá:Mrs Manders.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1880" | 1880s | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q55739843|Q55739843]] | 1 |- | [[Hazlett]] | [[Íomhá:Irish International Badminton team 1909.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1880" | 1880s | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q84044654|Q84044654]] | 1 |- | [[Louisa Plews]] | [[Íomhá:Irish International Badminton team 1912.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1881" | 1881 | data-sort-value="1969" | 1969-12-10 | | [[Baile na Lobhar]] | [[:d:Q55739855|Q55739855]] | 1 |- | [[Storey]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1885" | 1885 | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q55739860|Q55739860]] | 0 |- | [[H. Pigot]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1887" | 1887 | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q65554314|Q65554314]] | 0 |- | [[C. Johnstone]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1888" | 1888 | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q27574560|Q27574560]] | 0 |- | [[Nora Lambert]] | [[Íomhá:Miss Lambert.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1888" | 1888 | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q65554502|Q65554502]] | 1 |- | [[F. O. D. Trench]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1889" | 1889 | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q27574551|Q27574551]] | 0 |- | [[E. F. Stewart]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1890" | 1890s | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q55739822|Q55739822]] | 0 |- | [[Bridget Dowling]] | [[Íomhá:Bridget Dowling Hitler NYWTS.jpg|center|40px]] | céilí Alois Hitler | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1891" | 1891-07-03 | data-sort-value="1969" | 1969-11-18 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Long Island]] | [[:d:Q454576|Q454576]] | 16 |- | [[Patricia Collinge]] | [[Íomhá:Patricia-collinge-trailer.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1892" | 1892-09-20 | data-sort-value="1974" | 1974-04-10 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]] | [[:d:Q177208|Q177208]] | 20 |- | [[Kitty Kiernan]] | [[Íomhá:Kitty Kiernan.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] réabhlóidí agus gníomhaí (1892–1945) ♀ | [[réabhlóidí]]<br/>[[gníomhaí]] | data-sort-value="1892" | 1892-01-26 | data-sort-value="1945" | 1945-07-24 | [[Gránard]] | | [[:d:Q4581421|Q4581421]] | 10 |- | [[Dorothy Colpoys]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1894" | 1894-11-26 | data-sort-value="1980" | 1980 | [[Surrey]] | [[Devon]] | [[:d:Q27783241|Q27783241]] | 2 |- | [[A. M. Head]] | [[Íomhá:Mrs A.M. Head.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1895" | 1895 | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q15290937|Q15290937]] | 4 |- | [[Enid Starkie]] | | léirmheastóir liteartha Éireannach | [[múinteoir ollscoile]]<br/>[[beathaisnéisí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[focleolaí]] | data-sort-value="1897" | 1897-08-18 | data-sort-value="1970" | 1970-04-21 | [[Cill Iníon Léinín]] | [[Oxford]] | [[:d:Q1343100|Q1343100]] | 3 |- | [[Ninette de Valois]] | [[Íomhá:Ninette de Valois (1974).jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] damhsóir bailé, cóiréagrafaí, leabhrógaí, máistir bailé, [[Scríbhneoir|scríbhneoir]], múinteoir bailé, [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]], ballet director agus damhsóir (1898–2001) ♀; Chevalier de la Légion d'honneur‎, Gradam Laurence Olivier, Dame Commander of the Order of the British Empire, Duais Erasmus, Companion of Honour, Ord Fiúntais, Bonn Albert, Society of London Theatre Special Award, Critics' Circle Award for Distinguished Service to the Arts agus Queen Elizabeth II Coronation Award; member of Acadamh Ealaíona agus Eolaíochtaí Mheiriceá; child of Thomas Robert Alexander Stannus agus Elizabeth Graydon Smith; spouse of Arthur Blackall Connell | [[damhsóir bailé]]<br/>[[cóiréagrafaí]]<br/>[[leabhrógaí]]<br/>[[máistir bailé]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[múinteoir bailé]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>[[ballet director]]<br/>[[damhsóir]] | data-sort-value="1898" | 1898-06-06 | data-sort-value="2001" | 2001-03-08 | [[Baile Coimín]] | [[Londain]] | [[:d:Q234436|Q234436]] | 34 |- | [[Elizabeth Bowen]] | [[Íomhá:Elizabeth Bowen (cropped).png|center|40px]] | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[gearrscéalaí]] | data-sort-value="1899" | 1899-06-07 | data-sort-value="1973" | 1973-02-22 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Londain]] | [[:d:Q235308|Q235308]] | 45 |- | [[Eileen Percy]] | [[Íomhá:Eileen Percy - Aug 14 1920 EH.jpg|center|40px]] | aisteoir Gael-Mheiriceánach (1900-1973) | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1900" | 1900-08-21 | data-sort-value="1973" | 1973-07-29 | [[Béal Feirste]] | [[Los Angeles, California|Los Angeles]] | [[:d:Q2070491|Q2070491]] | 12 |- | [[D. Anderson]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1900" | 1900s | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q55739817|Q55739817]] | 0 |- | [[D. Pilkington]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1900" | 1900s | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q55739819|Q55739819]] | 0 |- | [[Muriel Homan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1900" | 1900s | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q55739840|Q55739840]] | 0 |- | [[Iris Origo]] | [[Íomhá:Iris Origo Donata.jpg|center|40px]] | scríbhneoir Briotanach | [[staraí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[feirmeoir]]<br/>[[beathaisnéisí]]<br/>[[dialannaí]] | data-sort-value="1902" | 1902-08-15 | data-sort-value="1988" | 1988-06-28 | [[Gloucestershire]] | [[Siena]] | [[:d:Q518613|Q518613]] | 8 |- | [[Mary Katherine Herbert]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] spiaire agus gníomhaire SOE (1903–1983) ♀; spouse of Claude de Baissac | [[spiaire]]<br/>[[gníomhaire SOE]] | data-sort-value="1903" | 1903-10-01 | data-sort-value="1983" | 1983-01-23 | [[Cas-gwent]] | [[Frant]] | [[:d:Q3296186|Q3296186]] | 6 |- | [[Ellen Organ]] | [[Íomhá:Little Nellie of Holy God.gif|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] misteach agus visionary (1903–1908) ♀ | [[misteach]]<br/>[[visionary]] | data-sort-value="1903" | 1903-08-24 | data-sort-value="1908" | 1908-02-02 | [[Port Láirge]] | [[Corcaigh]] | [[:d:Q3337916|Q3337916]] | 5 |- | [[Derreen Good]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1904" | 1904-08-15 | data-sort-value="2000" | 20th century | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q55739818|Q55739818]] | 1 |- | [[Norma Stoker]] | [[Íomhá:Norma Stoker.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir leadóige]]<br/>[[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1905" | 1905-03-26 | data-sort-value="1962" | 1962-08-21 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] | [[:d:Q1999289|Q1999289]] | 5 |- | [[Olive Wilson]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1905" | 1905 | data-sort-value="1948" | 1948 | [[Doire]] | | [[:d:Q2019968|Q2019968]] | 2 |- | [[Edel Quinn]] | [[Íomhá:Edel Quinn.png|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] misinéir (1907–1944) ♀ | [[misinéir]] | data-sort-value="1907" | 1907-09-14 | data-sort-value="1944" | 1944-05-12 | [[Ceann Toirc]] | [[Nairobi]] | [[:d:Q443996|Q443996]] | 15 |- | [[G. Good]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1908" | 1908 | data-sort-value="2000" | 20th century | | | [[:d:Q65554295|Q65554295]] | 0 |- | [[Christabel Bielenberg]] | | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[An Ghearmáin|gearmánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] agus trodaí frithbheartaíochta (1909–2003) ♀; Commander's Cross of the Order of Merit of the Federal Republic of Germany; child of Percy Collingwood Burton agus Christabel Rose Harmsworth; spouse of Peter Bielenberg | [[scríbhneoir]]<br/>[[trodaí frithbheartaíochta]] | data-sort-value="1909" | 1909-06-18 | data-sort-value="2003" | 2003-11-02 | [[Londain]] | [[An Tulach]] | [[:d:Q97287|Q97287]] | 7 |- | [[Margaret Kelly]] | [[Íomhá:MargaretKellyYoung.JPG|center|40px]] | damhsóir Éireannach | [[bainisteoir]]<br/>[[cóiréagrafaí]]<br/>[[damhsóir]] | data-sort-value="1910" | 1910-06-24 | data-sort-value="2004" | 2004-09-11 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Páras]] | [[:d:Q1747577|Q1747577]] | 8 |- | [[Eileen Goulding]] | [[Íomhá:Irish Leinster Interprovincial Badminton team 1936.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1910" | 1910s | | | | [[:d:Q84044350|Q84044350]] | 1 |- | [[Billy Kelly]] | [[Íomhá:Billie Kelly.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1910" | 1910s | | | | [[:d:Q84044367|Q84044367]] | 1 |- | [[Mavis Macnaughton]] | [[Íomhá:Mavis Hamilton.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1911" | 1911-09-14 | data-sort-value="1958" | 1958-11 | [[Ráth Domhnaigh]] | | [[:d:Q1647577|Q1647577]] | 5 |- | [[G. Carty]] | [[Íomhá:Badminton 1939.JPG|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1911" | 1911 | | | | [[:d:Q65554294|Q65554294]] | 1 |- | [[Marguerite Dockrell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (1912–1983) ♀; child of [[Henry Morgan Dockrell]] | [[snámhóir]] | data-sort-value="1912" | 1912-03-10 | data-sort-value="1983" | 1983-09 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Northampton]] | [[:d:Q23936583|Q23936583]] | 4 |- | [[Geraldine Fitzgerald]] | [[Íomhá:Geraldine-Fitzgerald-August-1944.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Gael-Mheiriceánach | [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[stiúrthóir drámaíochta]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1913" | 1913-11-24 | data-sort-value="2005" | 2005-07-17 | [[Na Clocha Liatha]] | [[Upper East Side]] | [[:d:Q236396|Q236396]] | 38 |- | [[Joyce Redman]] | | aisteoir Angla-Éireannach | [[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[amharclannóir]] | data-sort-value="1915" | 1915-12-09 | data-sort-value="2012" | 2012-05-10 | [[Gosforth]] | [[Pembury]] | [[:d:Q442956|Q442956]] | 17 |- | [[Dorothy Donaldson]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]]<br/>[[imreoir haca]] | data-sort-value="1915" | 1915 | data-sort-value="2011" | 2011-09-04 | [[Port Láirge]] | | [[:d:Q1250293|Q1250293]] | 4 |- | [[E. Hall]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1915" | 1915 | | | | [[:d:Q134423755|Q134423755]] | 0 |- | [[Bridie O'Flaherty]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1917" | 1917-10-27 | data-sort-value="2006" | 2006-01-12 | | [[Gaillimh]] | [[:d:Q914007|Q914007]] | 2 |- | [[Maeve Brennan]] | | scríbhneoir Éireannach | [[iriseoir]]<br/>[[léirmheastóir liteartha]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[colúnaí]] | data-sort-value="1917" | 1917-01-06 | data-sort-value="1993" | 1993-11-01 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]] | [[:d:Q1883652|Q1883652]] | 9 |- | [[Margaret Barry]] | | ceoltóir Éireannach | [[bainseóí]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1917" | 1917 | data-sort-value="1989" | 1989 | [[Corcaigh]] | [[Baile Labhráis]] | [[:d:Q2073268|Q2073268]] | 4 |- | [[Darina Laracy]] | | iriseoir agus scríbhneoir Éireannach | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[aistritheoir]] | data-sort-value="1917" | 1917-03-30 | data-sort-value="2003" | 2003-07-25 | [[Baile Átha Cliath]] | [[an Róimh]] | [[:d:Q3702544|Q3702544]] | 4 |- | [[Marie Kean]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1918" | 1918-06-27 | data-sort-value="1993" | 1993-12-29 | [[An Ros, Contae Bhaile Átha Cliath|An Ros]] | [[Domhnach Broc]] | [[:d:Q3292619|Q3292619]] | 7 |- | [[Josie MacAvin]] | | dearthóir seit | [[dearthóir léiriúchán]] | data-sort-value="1919" | 1919-04-23 | data-sort-value="2005" | 2005-01-26 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Baile na Manach]] | [[:d:Q178716|Q178716]] | 9 |- | [[Barbara Good]] | [[Íomhá:Barbara J. Good.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1920" | 1920 | | | | [[:d:Q807442|Q807442]] | 3 |- | [[Elizabeth Shaw]] | [[Íomhá:Elizabeth Shaw (1989) by Guenter Prust.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] scigealaíontóir, maisitheoir, cartúnaí, maisitheoir, ealaíontóir grafach, [[Grianghrafadóir|grianghrafadóir]], [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] agus scríbhneoir litríocht pháistí (1920–1992) ♀; Gutenberg Prize | [[scigealaíontóir]]<br/>[[maisitheoir]]<br/>[[cartúnaí]]<br/>[[ealaíontóir grafach]]<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]] | data-sort-value="1920" | 1920-05-04 | data-sort-value="1992" | 1992-06-27 | [[Béal Feirste]] | [[Beirlín]] | [[:d:Q1331314|Q1331314]] | 3 |- | [[Eilís Dillon]] | | scríbhneoir Éireannach | [[file]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]] | data-sort-value="1920" | 1920-03-07 | data-sort-value="1994" | 1994-07-19 | [[Gaillimh]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q1567235|Q1567235]] | 9 |- | [[Nora Conway]] | [[Íomhá:Badminton 1939.JPG|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1920" | 1920s | data-sort-value="2010" | 2010s | | | [[:d:Q6457791|Q6457791]] | 3 |- | [[B. Potter]] | | imreoir badmantain Éireannach | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1920" | 1920s | | | | [[:d:Q55739806|Q55739806]] | 0 |- | [[Leland Bardwell]] | | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[file]]<br/>[[drámadóir]] | data-sort-value="1922" | 1922-02-25 | data-sort-value="2016" | 2016-06-28 | [[Chennai]] | [[Sligeach]] | [[:d:Q1816611|Q1816611]] | 4 |- | [[Kathleen Ryan]] | [[Íomhá:Kathleen Ryan (in "Odd Man Out").png|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | data-sort-value="1922" | 1922-09-08 | data-sort-value="1985" | 1985-12-11<br/>1985-11-11 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q3194084|Q3194084]] | 7 |- | [[V. H. Gillespie]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1923" | 1923 | | | | [[:d:Q65554623|Q65554623]] | 0 |- | [[Mary Catherine Tinney]] | | taidhleoir Éireannach | [[taidhleoir]] | data-sort-value="1924" | 1924-02-15 | data-sort-value="2006" | 2006-11-22 | [[Albain]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q1410325|Q1410325]] | 3 |- | [[Sheila Manahan]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1924" | 1924-01-01 | data-sort-value="1988" | 1988-03-29 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Londain]] | [[:d:Q1414336|Q1414336]] | 4 |- | [[Anna Manahan]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | data-sort-value="1924" | 1924-10-18 | data-sort-value="2009" | 2009-03-08 | [[Contae Phort Láirge]] | [[Port Láirge]] | [[:d:Q2358194|Q2358194]] | 7 |- | [[Peggy Cummins]] | [[Íomhá:Peggy Cummins. Promotion 1950.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach a rugadh sa Bhreatain Bheag | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1925" | 1925-12-18 | data-sort-value="2017" | 2017-12-29 | [[Prestatyn]] | [[Londain]] | [[:d:Q441467|Q441467]] | 20 |- | [[Doreen Keogh]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | data-sort-value="1925" | 1925-05-02<br/>1924-04-10 | data-sort-value="2017" | 2017-12-31 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Baile Mhic Andáin]] | [[:d:Q2018740|Q2018740]] | 5 |- | [[B. Curran]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1925" | 1925 | | | | [[:d:Q65554200|Q65554200]] | 0 |- | [[W. Swann]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1925" | 1925 | | | | [[:d:Q134573262|Q134573262]] | 0 |- | [[Anne McCaffrey]] | [[Íomhá:Anne McCaffrey 2005.JPG|center|40px]] | úrscéalaí Gael-Mheiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[scríbhneoir ficsean eolaíochta]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]] | data-sort-value="1926" | 1926-04-01 | data-sort-value="2011" | 2011-11-21 | [[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]] | [[An Caisleán Nua, Contae Chill Mhantáin|An Caisleán Nua]] | [[:d:Q233046|Q233046]] | 41 |- | [[Alice Glenn]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1927" | 1927-12-17 | data-sort-value="2011" | 2011-12-16 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Deilginis]] | [[:d:Q2646906|Q2646906]] | 2 |- | [[Jean Kennedy Smith]] | [[Íomhá:Jean Kennedy c1953.jpg|center|40px]] | taidhleoir Gael-Mheiriceánach | [[taidhleoir]] | data-sort-value="1928" | 1928-02-20 | data-sort-value="2020" | 2020-06-17 | [[Bostún, Massachusetts|Bostún]] | [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]] | [[:d:Q272401|Q272401]] | 30 |- | [[Mona Baptiste]] | | [[Oileán na Tríonóide agus Tobága|Oileán na Tríonóide agus Tobága]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]], [[Amhránaí|amhránaí]] agus [[Ceoltóir|ceoltóir]] (fl. 1949–) (1928–1993) ♀; spouse of William Morrison | [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1928" | 1928-06-21 | data-sort-value="1993" | 1993-06-25 | [[Oileán na Tríonóide]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q1662382|Q1662382]] | 6 |- | [[Kitty Hayes]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Ceoltóir|ceoltóir]] (1928–2008) ♀ | [[ceoltóir]] | data-sort-value="1928" | 1928 | data-sort-value="2008" | 2008-05-17 | | | [[:d:Q1949254|Q1949254]] | 3 |- | [[Maeve Kyle]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] imreoir haca, rábálaí agus reathaí meánfhaid (1928–2025) ♀; Oifigeach Ord Impireacht na Breataine | [[imreoir haca]]<br/>[[rábálaí]]<br/>[[reathaí meánfhaid]] | data-sort-value="1928" | 1928-10-06 | data-sort-value="2025" | 2025-07-23 | [[Cill Chainnigh]] | | [[:d:Q6729406|Q6729406]] | 6 |- | [[Sheila Smyth]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1928" | 1928 | | | | [[:d:Q27793294|Q27793294]] | 0 |- | [[Catherine Gaskin]] | | úrscéalaí Gael-Astráileach | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]] | data-sort-value="1929" | 1929-04-02 | data-sort-value="2009" | 2009-09-06 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]<br/>[[Dundalk Bay]] | [[Sydney]] | [[:d:Q513055|Q513055]] | 7 |- | [[Esme Mercer]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1929" | 1929 | | | | [[:d:Q27672134|Q27672134]] | 0 |- | [[R. Gibson]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1929" | 1929 | | | | [[:d:Q65554544|Q65554544]] | 0 |- | [[Jennifer Johnston]] | [[Íomhá:Jennifer Johnston (novelist).png|center|40px]] | scríbhneoir Éireannach | [[úrscéalaí]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1930" | 1930-01-12 | data-sort-value="2025" | 2025-02-25 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Dún Laoghaire]] | [[:d:Q526219|Q526219]] | 16 |- | [[Yvonne Kelly]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1930" | 1930s | | | | [[:d:Q1547285|Q1547285]] | 2 |- | [[Susan Devlin]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1931" | 1931 | | [[Winnipeg]] | | [[:d:Q2363393|Q2363393]] | 4 |- | [[Yvonne Barr]] | | víreolaí Éireannach | [[vireolaí]] | data-sort-value="1932" | 1932-03-11 | data-sort-value="2016" | 2016-02-13 | [[Ceatharlach]] | [[Melbourne]] | [[:d:Q456705|Q456705]] | 13 |- | [[Anne Donnelly]] | | péintéir Éireannach | [[péintéir]] | data-sort-value="1932" | 1932 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q1117247|Q1117247]] | 3 |- | [[J. Duncan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1932" | 1932 | | | | [[:d:Q65554344|Q65554344]] | 0 |- | [[Jean Lawless]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1933" | 1933 | | | | [[:d:Q13481865|Q13481865]] | 2 |- | [[Audrey Dalton]] | [[Íomhá:Audrey Dalton Wagon Train 1959.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1934" | 1934-01-21 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q439915|Q439915]] | 19 |- | [[Ann Ormonde]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1935" | 1935-01-20 | | [[Coill Mhic Thomáisín]] | | [[:d:Q263468|Q263468]] | 2 |- | [[Nuala Fennell]] | [[Íomhá:Nuala Fennell, April 1983 (cropped).jpg|center|40px]] | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1935" | 1935-11-25 | data-sort-value="2009" | 2009-08-11 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Bóthar Mhuirfean]] | [[:d:Q526634|Q526634]] | 5 |- | [[Mary Bryan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1936" | 1936 | data-sort-value="2017" | 2017-10-26 | [[Trá Lí]] | | [[:d:Q1906224|Q1906224]] | 2 |- | [[Morgan Llywelyn]] | | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[scríbhneoir ficsean eolaíochta]]<br/>[[úrscéalaí]] | data-sort-value="1937" | 1937-12-03 | | [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]] | | [[:d:Q3862976|Q3862976]] | 5 |- | [[Elizabeth Shaughnessy]] | | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] imreoir fichille (*1937) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1937" | 1937 | | | | [[:d:Q5363498|Q5363498]] | 2 |- | [[Carmencita Hederman]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1939" | 1939-10-23 | data-sort-value="2025" | 2025-05-31 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q1043753|Q1043753]] | 4 |- | [[Deirdre O'Connell]] | | ban-aisteoir agus amhránaí Gael-Mheiriceánach | [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]] | data-sort-value="1939" | 1939-06-16 | data-sort-value="2001" | 2001-06-09 | [[South Bronx]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q2916434|Q2916434]] | 5 |- | [[Gemma O'Connor]] | | scríbhneoir Éireannach | [[athchóiritheoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1940" | 1940 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1501154|Q1501154]] | 4 |- | [[Lena Rea]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1940" | 1940 | | | | [[:d:Q1817335|Q1817335]] | 2 |- | [[Joan McCloy]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1940" | 1940 | | | | [[:d:Q6519433|Q6519433]] | 2 |- | [[Fidelma Macken]] | | breitheamh Éireannach | [[breitheamh]]<br/>[[múinteoir ollscoile]]<br/>[[abhcóide]]<br/>[[saineolaí dlí]] | data-sort-value="1942" | 1942-02-28 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1411301|Q1411301]] | 4 |- | [[Maureen Mockford]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1942" | 1942-03-27 | data-sort-value="2008" | 2008-01-12 | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q13481867|Q13481867]] | 3 |- | [[Claire Walsh]] | | reathaí meánraoin Éireannach | [[reathaí meánfhaid]] | data-sort-value="1942" | 1942-05-27<br/>1942-07-27 | | | | [[:d:Q42294660|Q42294660]] | 2 |- | [[Jane Leslie]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1942" | 1942 | | | | [[:d:Q65554348|Q65554348]] | 0 |- | [[Mary Dinan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1943" | 1943 | data-sort-value="2024" | 2024-11-02 | | | [[:d:Q6780729|Q6780729]] | 1 |- | [[Mary White]] | | polaiteoir Éireannach (Fianna Fáil) | [[polaiteoir]]<br/>[[duine den lucht gnó]] | data-sort-value="1944" | 1944-10-07 | data-sort-value="2026" | 2026-01-04 | [[Dún Dealgan]] | [[Dún Droma]] | [[:d:Q530899|Q530899]] | 5 |- | [[Margaret Murphy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cliathreathaí (*1944) ♀ | [[cliathreathaí]] | data-sort-value="1944" | 1944-09-21 | | | | [[:d:Q41446936|Q41446936]] | 1 |- | [[Mary Upton]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1946" | 1946-05-30 | | [[Cill Rois]] | | [[:d:Q540353|Q540353]] | 4 |- | [[Mary Freehill]] | [[Íomhá:Mary Freehill PES Group meeting 2019.jpg|center|40px]] | méara Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1946" | 1946-07-22 | | [[Béal Átha Conaill]] | | [[:d:Q1906258|Q1906258]] | 3 |- | [[Kate Walsh]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1947" | 1947-03-01 | data-sort-value="2007" | 2007-04-24 | [[Cill Droichid]] | [[Contae Chill Dara]] | [[:d:Q2463581|Q2463581]] | 3 |- | [[Kay McCarthy]] | | amhránaí Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[amhránaí]] | data-sort-value="1947" | 1947 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3814074|Q3814074]] | 1 |- | [[Sinéad Cusack]] | [[Íomhá:Sinead cusack 2021 1.jpg|center|40px]] | aisteoir Éireannach | [[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1948" | 1948-02-18 | | [[Deilginis]] | | [[:d:Q224782|Q224782]] | 18 |- | [[Clare Boylan]] | | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1948" | 1948-04-21 | data-sort-value="2006" | 2006-05-16 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q4090437|Q4090437]] | 7 |- | [[Ann Murray]] | [[Íomhá:Curtain Call (6766562451).jpg|center|40px]] | amhránaí ceoldrámaíochta Éireannach | [[amhránaí ceoldrámaíochta]] | data-sort-value="1949" | 1949-08-27 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q462570|Q462570]] | 10 |- | [[Mary Bergin]] | | ceoltóir Éireannach | [[ceoltóir]] | data-sort-value="1949" | 1949-09-13 | | [[Seanchill]] | | [[:d:Q1627129|Q1627129]] | 5 |- | [[Sorcha Cusack]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1949" | 1949-04-09 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3491160|Q3491160]] | 20 |- | [[Mary Tracey-Purcell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] reathaí meánfhaid (*1949) ♀ | [[reathaí meánfhaid]] | data-sort-value="1949" | 1949-05-22 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q42293853|Q42293853]] | 4 |- | [[Maxi]] | | DJ, aisteoir agus ceoltóir Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1950" | 1950-02-23 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q510649|Q510649]] | 10 |- | [[Wendy Donnelly]] | | imreoir badmantain Éireannach | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1950" | 1950s | | | | [[:d:Q2559274|Q2559274]] | 1 |- | [[Pádraigín Ní Uallacháin]] | [[Íomhá:Pádraigín Ní Uallacháin.jpg|center|40px]] | amhránaí agus ceoltóir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[acadóir]]<br/>[[múinteoir]] | data-sort-value="1950" | 1950-08-23 | | [[Contae Lú]] | | [[:d:Q2729382|Q2729382]] | 4 |- | [[Dorothy Cunningham]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1950" | 1950 | | | | [[:d:Q26955634|Q26955634]] | 1 |- | [[F. Cunningham]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1950" | 1950 | | | | [[:d:Q65554280|Q65554280]] | 0 |- | [[Aileen Noonan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir fichille (*1950) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1950" | 1950 | | | | [[:d:Q110160815|Q110160815]] | 2 |- | [[Sarah Ludford, Baroness Ludford]] | [[Íomhá:Official portrait of Baroness Ludford crop 2, 2024.jpg|center|40px]] | polaiteoir Briotanach (rugadh 1951) | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1951" | 1951-03-14 | | [[Halesworth]] | | [[:d:Q336425|Q336425]] | 11 |- | [[Anne Anderson]] | [[Íomhá:Anne Anderson (cropped).jpg|center|40px]] | taidhleoir Éireannach | [[taidhleoir]] | data-sort-value="1952" | 1952-07 | | [[Cluain Meala]] | | [[:d:Q564938|Q564938]] | 6 |- | [[Barbara Beckett]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1952" | 1952-03 | | [[Tuaisceart Éireann]] | | [[:d:Q807346|Q807346]] | 3 |- | [[Diane Underwood]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1952" | 1952 | | | | [[:d:Q26958541|Q26958541]] | 1 |- | [[Ann O'Connor]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1952) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1952" | 1952-06-03 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q27881115|Q27881115]] | 2 |- | [[Vivienne Smith]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1952) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1952" | 1952-11-10 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q27886476|Q27886476]] | 2 |- | [[Nollaig Casey]] | | ceoltóir Éireannach | [[fidléir]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1953" | 20th century | | | | [[:d:Q2469858|Q2469858]] | 3 |- | [[Bairbre Dowling]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1953" | 1953-03-27 | data-sort-value="2016" | 2016-01-20 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Manhattan]] | [[:d:Q2879967|Q2879967]] | 3 |- | [[Cornelia Hayes O'Herlihy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]] agus [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]] (*1953) ♀; spouse of Lorcan O'Herlihy | [[aisteoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1953" | 20th century | | | | [[:d:Q2997473|Q2997473]] | 1 |- | [[Áine Brady]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1954" | 1954-09-08 | | [[Contae na Gaillimhe]] | | [[:d:Q249955|Q249955]] | 3 |- | [[Síle de Valera]] | [[Íomhá:Síle de Valera 1981 01.jpg|center|40px]] | polaiteoir Éireannach de chuid Fianna Fáil | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1954" | 1954-12-17 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q436181|Q436181]] | 8 |- | [[Bairbre de Brún]] | [[Íomhá:Bairbre de Brún 2008-10-19 Strasbourg (cropped).jpg|center|40px]] | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1954" | 1954-01-10 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q450673|Q450673]] | 10 |- | [[Geraldine Brannigan]] | | iomaitheoir Eurovision 1975 | [[amhránaí]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1954" | 1954 | | [[Cluain Tarbh]] | | [[:d:Q451689|Q451689]] | 8 |- | [[Rynagh O'Grady]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1954" | 1954 | data-sort-value="2021" | 2021-02-08 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q3453946|Q3453946]] | 7 |- | [[Catherine Dunne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] (*1954) ♀ | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1954" | 1954 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3663581|Q3663581]] | 5 |- | [[Mary Geaney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir haca, camogie player agus imreoir peile Gaelaí (*1954) ♀ | [[imreoir haca]]<br/>[[camogie player]]<br/>[[imreoir peile Gaelaí]] | data-sort-value="1954" | 1954-04-06 | | [[Oileán Ciarraí]] | | [[:d:Q6779624|Q6779624]] | 1 |- | [[Christine Fulcher]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1954) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1954" | 1954-12-20 | | | | [[:d:Q27922118|Q27922118]] | 2 |- | [[Bríd Brennan]] | [[Íomhá:Brid Brennan - Day 3 diff 2025.png|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1955" | 1955 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q913526|Q913526]] | 9 |- | [[Alexandra Colen]] | [[Íomhá:AlexandraColen1996.jpg|center|40px]] | polaiteoir Éireannach-Beilgeach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1955" | 1955-07-09 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2833256|Q2833256]] | 4 |- | [[Mary Coughlan]] | [[Íomhá:Marycoughlan.JPG|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]], [[Amhránaí|amhránaí]], [[Cumadóir amhrán|cumadóir amhrán]], ceoltóir snagcheoil, ealaíontóir taifeadta agus [[Ceoltóir|ceoltóir]] (fl. 1984–) (*1956) ♀; spouse of Frank Bonadio | [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[ceoltóir snagcheoil]]<br/>[[ealaíontóir taifeadta]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1956" | 1956-05-05 | | [[Contae na Gaillimhe]] | | [[:d:Q369823|Q369823]] | 9 |- | [[Máire Ní Chathasaigh]] | [[Íomhá:Máire Ní Chathasaigh 2026-10-08-07.jpg|center|40px]] | ceoltóir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[craoltóir]]<br/>[[cláirseoir]]<br/>[[cumadóir]] | data-sort-value="1956" | 1956 | | | | [[:d:Q975053|Q975053]] | 2 |- | [[Kathleen O'Beirne]] | | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1956" | 1956-10-18 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1736283|Q1736283]] | 2 |- | [[Máire Breatnach]] | | fidléir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[fidléir]]<br/>[[pianódóir]]<br/>[[giotáraí]]<br/>[[méarchláraí]] | data-sort-value="1956" | 1956 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3331954|Q3331954]] | 4 |- | [[Linda Andrews]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1956" | 1956 | | | | [[:d:Q27036227|Q27036227]] | 1 |- | [[Brenda McGrory]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1956) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1956" | 1956-04-29 | | | | [[:d:Q27927243|Q27927243]] | 2 |- | [[Lynn McCrave]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1956" | 1956 | | | | [[:d:Q65554433|Q65554433]] | 0 |- | [[Geraldine Feeney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] polaiteoir, Seanadóir na hÉireann (*1957) ♀ | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1957" | 1957-09-09 | | [[Contae Uíbh Fhailí]] | | [[:d:Q304576|Q304576]] | 2 |- | [[Siobhán McCarthy]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | data-sort-value="1957" | 1957-11-06 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q969376|Q969376]] | 2 |- | [[Alison Browner]] | | amhránaí agus amhránaí ceoldrámaíochta Éireannach | [[amhránaí ceoldrámaíochta]] | data-sort-value="1957" | 1957-09-22 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1490059|Q1490059]] | 4 |- | [[Regina Joyce]] | | cianreathaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1957" | 1957-02-07 | | | | [[:d:Q7308488|Q7308488]] | 3 |- | [[Ann Crossan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1957" | 1957 | | | | [[:d:Q26958736|Q26958736]] | 0 |- | [[Aisling O'Leary]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1957) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1957" | 1957-07-07 | | | | [[:d:Q27922111|Q27922111]] | 2 |- | [[Deirdre Sheehan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1957) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1957" | 1957-09-25 | | | | [[:d:Q27995560|Q27995560]] | 2 |- | [[Niamh McMahon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1957) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1957" | 1957-03-06 | | | | [[:d:Q135389748|Q135389748]] | 0 |- | [[Breda Grennell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1957) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1957" | 1957-02-28 | | | | [[:d:Q135389750|Q135389750]] | 0 |- | [[Louise Richardson]] | [[Íomhá:Louise Richardson.jpg|center|40px]] | eolaí polaitíochta Éireannach | [[ollamh]] | data-sort-value="1958" | 1958-06-08 | | [[Trá Mhór]] | | [[:d:Q440934|Q440934]] | 12 |- | [[Maura O'Connell]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1958" | 1958-09-16 | | [[Inis (baile)|Inis]] | | [[:d:Q2285213|Q2285213]] | 5 |- | [[Aisling Walsh]] | [[Íomhá:Aisling Walsh.jpg|center|40px]] | scríbhneoir agus stiúrthóir scannán Éireannach | [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]<br/>[[stiúrthóir teilifíse]]<br/>[[stiúrthóir]] | data-sort-value="1958" | 1958-09 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2443145|Q2443145]] | 12 |- | [[Niamh Parsons]] | [[Íomhá:Niamh-Parsons-08.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1958" | 1958 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2502492|Q2502492]] | 4 |- | [[Olivia Musgrave]] | | dealbhóir Éireannach | [[dealbhóir]] | data-sort-value="1958" | 1958 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3881841|Q3881841]] | 2 |- | [[Ailish Smyth]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1958) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1958" | 1958-09-18 | | | | [[:d:Q29997026|Q29997026]] | 1 |- | [[Marion Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1958) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1958" | 1958-07-21 | | | | [[:d:Q135389248|Q135389248]] | 0 |- | [[Philodena Grennell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1958) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1958" | 1958-04-30 | | | | [[:d:Q135389749|Q135389749]] | 0 |- | [[Michèle Burke]] | | [[Ceanada|Ceanadach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] smideoir agus [[Mainicín faisin|mainicín]] (fl. 1980–) (1959–2025) ♀; Duais Emmy agus Duais an Acadaimh don smideadh agus gruagaireacht is fearr | [[smideoir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]] | data-sort-value="1959" | 1959 | data-sort-value="2025" | 2025-09-26 | [[Cill Dara]] | [[Los Angeles, California|Los Angeles]] | [[:d:Q518417|Q518417]] | 10 |- | [[Kate Thompson]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]], [[Scríbhneoir|scríbhneoir]], aisteoir stáitse agus [[Úrscéalaí|úrscéalaí]] (*1959) ♀ | [[aisteoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[úrscéalaí]] | data-sort-value="1959" | 1959 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q960202|Q960202]] | 4 |- | [[Carey May Edge]] | | [[Ceanada|Ceanadach]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1959) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1959" | 1959-07-19 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1035934|Q1035934]] | 5 |- | [[Margaret M. Murnane]] | | fisiceoir Éireannach | [[fisiceoir]]<br/>[[múinteoir ollscoile]] | data-sort-value="1959" | 1959-01-23 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q1894870|Q1894870]] | 10 |- | [[Niamh Cusack]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1959" | 1959-10-20 | | [[Deilginis]] | | [[:d:Q4411986|Q4411986]] | 16 |- | [[Marie Murphy-Rollins]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1959) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1959" | 1959-03-23 | | | | [[:d:Q29996726|Q29996726]] | 1 |- | [[Debbie Freeman]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1959" | 1959 | | | | [[:d:Q65554233|Q65554233]] | 0 |- | [[Lori Redmond]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1959) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1959" | 1959-08-15 | | | | [[:d:Q135389746|Q135389746]] | 0 |- | [[Ann Connellan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1959) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1959" | 1959-04-15 | | | | [[:d:Q135389753|Q135389753]] | 0 |- | [[Roma Downey]] | [[Íomhá:Roma Downey 2015.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]], [[Léiritheoir scannáin|léiritheoir scannáin]], aisteoir scannáin agus [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]] (fl. 1988–) (*1960) ♀; réalta ar Hollywood Walk of Fame, Oifigeach Ord Impireacht na Breataine, TV Land Award agus Gradaim Acadamh Scannán agus Teilifíse na hÉireann; spouse of Mark Burnett, Leland Orser agus David Anspaugh; notable work Touched by an Angel agus A Woman Named Jackie | [[aisteoir]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1960" | 1960-05-06 | | [[Doire]] | | [[:d:Q258989|Q258989]] | 23 |- | [[Patricia Walsh]] | | caiteoir teisce Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1960" | 1960-03-16 | | | | [[:d:Q16224342|Q16224342]] | 4 |- | [[Caroline O'Shea]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1960" | 1960-12-30 | | | | [[:d:Q21936525|Q21936525]] | 2 |- | [[Miriam Hopkins]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1960) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1960" | 1960-10-28 | | | | [[:d:Q28037353|Q28037353]] | 3 |- | [[Ann O'Sullivan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1960" | 1960s | | | | [[:d:Q55739805|Q55739805]] | 0 |- | [[Nikki Lane]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1960" | 1960s | | | | [[:d:Q55739848|Q55739848]] | 0 |- | [[Ann Hawkshaw]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1960" | 1960s | | | | [[:d:Q65554176|Q65554176]] | 0 |- | [[Siobhain Caffrey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1960) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1960" | 1960-03-08 | | | | [[:d:Q135389754|Q135389754]] | 0 |- | [[Michelle Rocca]] | [[Íomhá:Michelle Rocca in Belfast (cropped).jpg|center|40px]] | péiceallán Éireannach | [[láithreoir teilifíse]]<br/>[[péiceallán]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[iomaitheoir i gcomórtas áilleachta]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q372148|Q372148]] | 8 |- | [[Orla Brady]] | [[Íomhá:Orla Brady 2020 1 cropped.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1961" | 1961-03-28 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q444292|Q444292]] | 21 |- | [[Ali Hewson]] | [[Íomhá:Alison Hewson portrait.jpg|center|40px]] | gníomhaí agus bean ghnó Éireannach | [[duine den lucht gnó]] | data-sort-value="1961" | 1961-03-23 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q777287|Q777287]] | 12 |- | [[Anne Heraty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] baincéir (*1961) ♀ | [[baincéir]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | | | [[:d:Q2651939|Q2651939]] | 2 |- | [[Mary-Pat Moore]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1961" | 1961-04-24 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q6778731|Q6778731]] | 4 |- | [[Mary Parr]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cliathreathaí (*1961) ♀ | [[cliathreathaí]] | data-sort-value="1961" | 1961-10-01 | | | | [[:d:Q21936533|Q21936533]] | 3 |- | [[Janice Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1961) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1961" | 1961-12-17 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q27562837|Q27562837]] | 4 |- | [[Elaine Doyle]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | | | [[:d:Q65554263|Q65554263]] | 0 |- | [[Dolores Fitzgibbon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1961) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1961" | 1961-09-15 | | | | [[:d:Q135389751|Q135389751]] | 0 |- | [[Emer Costello]] | [[Íomhá:Costello, Emer-2148.jpg|center|40px]] | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1962" | 1962-09-03 | | [[Droichead Átha]] | | [[:d:Q525437|Q525437]] | 8 |- | [[Hilary Mooney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] múinteoir ollscoile, diagaire Caitliceach agus diagaire (*1962) ♀ | [[múinteoir ollscoile]]<br/>[[diagaire Caitliceach]]<br/>[[diagaire]] | data-sort-value="1962" | 1962 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1618120|Q1618120]] | 1 |- | [[Fionnuala Sherry]] | [[Íomhá:Fionnuala Sherry.jpg|center|40px]] | ceoltóir Éireannach | [[ceoltóir]] | data-sort-value="1962" | 1962-09-20 | | [[An Nás]] | | [[:d:Q1868188|Q1868188]] | 17 |- | [[Sian Doody]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]]<br/>[[badminton coach]] | data-sort-value="1962" | 1962-05-05 | | | | [[:d:Q2280741|Q2280741]] | 1 |- | [[Pauline McLynn]] | [[Íomhá:Pauline McLynn.png|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1962" | 1962-07-11 | | [[Sligeach]] | | [[:d:Q3372751|Q3372751]] | 12 |- | [[Lucy Riall]] | | staraí | [[staraí]]<br/>[[docent]] | data-sort-value="1962" | 1962-01-04 | | | | [[:d:Q3839052|Q3839052]] | 5 |- | [[Caitríona Ruane]] | [[Íomhá:Caitríona Ruane 2014 (cropped).jpg|center|40px]] | imreoir leadóige, an Ríocht Aontaithe | [[imreoir leadóige]]<br/>[[polaiteoir]] | data-sort-value="1962" | 1962-07-19 | | [[Béal Átha na Muice]] | | [[:d:Q5017940|Q5017940]] | 2 |- | [[Anne Keenan-Buckley]] | | cianreathaí Éireannach | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1962" | 1962-01-07 | | | | [[:d:Q11851668|Q11851668]] | 2 |- | [[Sonia Reamsbottom]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1962) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1962" | 1962-03-28 | | [[Cill Dara]] | | [[:d:Q24007862|Q24007862]] | 4 |- | [[Barbara Johnson]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1962" | 1962-12-05<br/>1962-12-23 | | | | [[:d:Q42287970|Q42287970]] | 1 |- | [[Ita Marron]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1962" | 1962 | | | | [[:d:Q65554342|Q65554342]] | 0 |- | [[Pamela Peard]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1962" | 1962-06-02 | | | | [[:d:Q65965095|Q65965095]] | 0 |- | [[Kathy Ann Kelly]] | [[Íomhá:Kathy Kelly 2707.jpg|center|40px]] | ceoltóir | [[amhránaí]] | data-sort-value="1963" | 1963-03-06 | | [[Leominster]] | | [[:d:Q1736556|Q1736556]] | 5 |- | [[Roisin Smyth]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1963) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1963" | 1963-10-26 | | | | [[:d:Q21936554|Q21936554]] | 3 |- | [[Mary Fitzpatrick]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1963) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1963" | 1963-05-17 | | | | [[:d:Q135389242|Q135389242]] | 0 |- | [[Bernadette Lillis]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1963) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1963" | 1963-02-26 | | | | [[:d:Q135389246|Q135389246]] | 0 |- | [[Elizabeth O'Leary]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1963) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1963" | 1963-08-21 | | | | [[:d:Q135389747|Q135389747]] | 0 |- | [[Catherine Walsh]] | | file Éireannach | [[file]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1964" | 1964 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q338265|Q338265]] | 3 |- | [[Maeve Quinlan]] | [[Íomhá:Maeve Quinlan at Camp As Sayliyah, Qatar.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Gael-Mheiriceánach | [[aisteoir]]<br/>[[imreoir leadóige]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[scríbhneoir scripte]] | data-sort-value="1964" | 1964-11-16 | | [[Chicago, Illinois|Chicago]] | | [[:d:Q433284|Q433284]] | 16 |- | [[Carrie Crowley]] | [[Íomhá:Carrie Crowley - Day 3 diff 2025.png|center|40px]] | aisteoir agus craoltóir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[láithreoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[pearsa raidió]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1964" | 1964-05-23 | | [[Port Láirge]] | | [[:d:Q1045015|Q1045015]] | 11 |- | [[Patricia Bardon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] amhránaí ceoldrámaíochta, [[Ceoltóir|ceoltóir]] agus [[Amhránaí|amhránaí]] (*1964) ♀ | [[amhránaí ceoldrámaíochta]]<br/>[[ceoltóir]]<br/>[[amhránaí]] | data-sort-value="1964" | 1964 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4078151|Q4078151]] | 1 |- | [[Susan Ronan]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]]<br/>[[bainisteoir sacair]] | data-sort-value="1964" | 1964-02-21 | | [[Éire]] | | [[:d:Q7648333|Q7648333]] | 4 |- | [[Aisling Molloy]] | | reathaí meánraoin Éireannach | [[reathaí meánfhaid]] | data-sort-value="1964" | 1964-06-12 | | | | [[:d:Q23043629|Q23043629]] | 2 |- | [[Ciara Doheny]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1964" | 1964-08-04 | | | | [[:d:Q27893278|Q27893278]] | 0 |- | [[Catherine Bohan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1964) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1964" | 1964-04-18 | | | | [[:d:Q28822774|Q28822774]] | 2 |- | [[Rebecca Best]] | | imreoir scuaise Éireannach | [[imreoir scuaise]] | data-sort-value="1964" | 1964-01-18 | | [[Sheffield]] | | [[:d:Q50839606|Q50839606]] | 4 |- | [[Gearoidin Ui Laighleis]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir fichille (*1964) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1964" | 1964 | | | | [[:d:Q105358147|Q105358147]] | 0 |- | [[Sandra Fitzgibbon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1964) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1964" | 1964-03-16 | | | | [[:d:Q135389247|Q135389247]] | 0 |- | [[Sinead Daly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1964) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1964" | 1964-01-01 | | | | [[:d:Q135389752|Q135389752]] | 0 |- | [[Kim Jackson]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1965" | 1965-08-22 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q286695|Q286695]] | 11 |- | [[Maria Christian]] | [[Íomhá:Maria Doyle-Cuche 2019-08-28.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1965" | 1965-05-06 | | [[Dún Dealgan]] | | [[:d:Q1895757|Q1895757]] | 9 |- | [[Anne Cleary]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] person (*1965) ♀ | | data-sort-value="1965" | 1965 | | | | [[:d:Q2851037|Q2851037]] | 3 |- | [[Barbara Griffin]] | | aisteoir | [[aisteoir]] | data-sort-value="1965" | 1965-01-01 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2883953|Q2883953]] | 3 |- | [[Miriam Grealey]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1965" | 1965-12-27 | | [[Dún na nGall (baile)|Dún na nGall]] | | [[:d:Q6873329|Q6873329]] | 4 |- | [[Holly Lane]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1965" | 1965 | | | | [[:d:Q27043986|Q27043986]] | 1 |- | [[Ann Stephens]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1965" | 1965 | | | | [[:d:Q27043991|Q27043991]] | 1 |- | [[Julie Parkes]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1965) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1965" | 1965-04-17 | | | | [[:d:Q28911826|Q28911826]] | 2 |- | [[Maeve Moynihan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1965" | 1965 | | | | [[:d:Q65554435|Q65554435]] | 0 |- | [[Ursula Noctor]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (1965–1993) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1965" | 1965-01-21 | data-sort-value="1993" | 1993-04-04 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | | [[:d:Q106527955|Q106527955]] | 1 |- | [[Maire Ni Laighin]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1965) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1965" | 1965-04-02 | | | | [[:d:Q135389243|Q135389243]] | 0 |- | [[Sarah McCloskey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1965) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1965" | 1965-04-18 | | | | [[:d:Q135389244|Q135389244]] | 0 |- | [[Margaret Timoney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1965) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1965" | 1965-06-16 | | | | [[:d:Q135389745|Q135389745]] | 0 |- | [[Marguerite Donlon]] | | damhsóir agus cóiréagrafaí Éireannach | [[cóiréagrafaí]]<br/>[[damhsóir bailé]]<br/>[[ballet director]]<br/>[[damhsóir]] | data-sort-value="1966" | 1966-05-31 | | [[An Longfort]] | | [[:d:Q524761|Q524761]] | 5 |- | [[Perri Williams]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] siúlóir rása (*1966) ♀ | [[siúlóir rása]] | data-sort-value="1966" | 1966-06-21<br/>1966-06-02 | | | | [[:d:Q44503461|Q44503461]] | 1 |- | [[Siobhán Nicholson]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir leadóige (*1966) ♀ | [[imreoir leadóige]] | data-sort-value="1966" | 1966-06-11 | | [[Wimbledon, Londain|Wimbledon]] | | [[:d:Q97918916|Q97918916]] | 2 |- | [[Karen Hennessy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1966) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1966" | 1966-02-17 | | | | [[:d:Q135388055|Q135388055]] | 0 |- | [[Geraldine Somerville]] | | aisteoir | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1967" | 1967-05-19 | | [[Contae na Mí]] | | [[:d:Q235572|Q235572]] | 23 |- | [[Eleanor McEvoy]] | [[Íomhá:Eleanor McEvoy1 (cropped).jpg|center|40px]] | amhránaí agus cumadóir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[pianódóir]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[cumadóir]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1967" | 1967-01-22 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3752918|Q3752918]] | 9 |- | [[Carol Munster]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1967" | 1967 | | | | [[:d:Q27503288|Q27503288]] | 1 |- | [[Aisling Byrne-Bowman]] | | Mairnéalach (*1967) ♀ | [[mairnéalach]] | data-sort-value="1967" | 1967-08-26 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q96484359|Q96484359]] | 1 |- | [[Caroline Forde]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1967) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1967" | 1967-04-26 | | | | [[:d:Q135389245|Q135389245]] | 0 |- | [[Aisling O'Sullivan]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1968" | 1968 | | [[Trá Lí]] | | [[:d:Q174315|Q174315]] | 6 |- | [[Sharon Shannon]] | [[Íomhá:Sharon Shannon smiling.jpg|center|40px]] | ceoltóir Éireannach | [[fidléir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cairdíneoir]] | data-sort-value="1968" | 1968-11-12 | | [[Cora Finne]] | | [[:d:Q457684|Q457684]] | 16 |- | [[Cecilia Keaveney]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1968" | 1968-11-27 | | [[Doire]] | | [[:d:Q540369|Q540369]] | 4 |- | [[Emer Martin]] | [[Íomhá:Emerfinalbook copy.jpg|center|40px]] | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[péintéir]] | data-sort-value="1968" | 1968-02-29 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1258694|Q1258694]] | 4 |- | [[Fiona O'Malley]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1968" | 1968-01-19 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q1418534|Q1418534]] | 2 |- | [[Karole McDowell]] | | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1968" | 1968-07-04 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3193549|Q3193549]] | 0 |- | [[Regina Grennan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1968) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1968" | 1968-11-10 | | | | [[:d:Q135385324|Q135385324]] | 0 |- | [[Emma Donoghue]] | [[Íomhá:Irish-Canadian author Emma Donoghue.JPG|center|40px]] | úrscéali, staraí, scríbhneoir agus drámadóir Éireannach | [[staraí liteartha]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[drámadóir]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir scripte scannáin]] | data-sort-value="1969" | 1969-10-24 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q52255|Q52255]] | 30 |- | [[Karan Casey]] | [[Íomhá:Karan Casey.JPG|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[pianódóir]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1969" | 1969 | | [[Cill Mhíodáin]] | | [[:d:Q274052|Q274052]] | 9 |- | [[Catherina McKiernan]] | | cianreathaí Éireannach | [[reathaí maratóin]] | data-sort-value="1969" | 1969-11-30 | | [[Contae an Chabháin]] | | [[:d:Q274541|Q274541]] | 6 |- | [[Angeline Ball]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1969" | 1969-06-28 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q530292|Q530292]] | 8 |- | [[Patricia Kelly]] | [[Íomhá:Patricia-Kelly-(MS1411200026).jpg|center|40px]] | ceoltóir Gael-Mheiriceánach | [[cumadóir amhrán]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[ceoltóir]]<br/>[[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]]<br/>[[údar]] | data-sort-value="1969" | 1969-11-22 | | [[Gamonal]] | | [[:d:Q1544206|Q1544206]] | 7 |- | [[Naomi Geraghty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] eagarthóir scannán, eagarthóir teilifíse agus stiúrthóir teilifíse (*1969) ♀ | [[eagarthóir scannán]]<br/>[[eagarthóir teilifíse]]<br/>[[stiúrthóir teilifíse]] | data-sort-value="1969" | 1969-05 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1964826|Q1964826]] | 2 |- | [[Pauline Curley]] | [[Íomhá:Pauline Curley - Rotterdam Marathon 2008 (2411527348) (cropped).jpg|center|40px]] | reathaí maratóin Éireannach | [[reathaí maratóin]] | data-sort-value="1969" | 1969-03-10 | | [[Biorra]] | | [[:d:Q7155002|Q7155002]] | 2 |- | [[Aileen Convery]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1969) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1969" | 1969-07-10 | | | | [[:d:Q29059727|Q29059727]] | 2 |- | [[Maria Coleman]] | | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]] mairnéalach (*1969) ♀ | [[mairnéalach]] | data-sort-value="1969" | 1969-07-21 | | [[Birmingham]] | | [[:d:Q56065668|Q56065668]] | 1 |- | [[Teresa Duffy]] | | Cianreathaí (*1969) ♀ | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1969" | 1969-07-16 | | | | [[:d:Q97670856|Q97670856]] | 1 |- | [[Karen Staunton]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1969) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1969" | 1969-06-07 | | | | [[:d:Q135388054|Q135388054]] | 0 |- | [[Catherine Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] aisteoir stáitse agus aisteoir scannáin (*1970) ♀ | [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1970" | 1970 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q1051060|Q1051060]] | 2 |- | [[Deirdre Shannon]] | | ceoltóir Ghaeilge Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1970" | 1970-07-19 | | [[Contae na Mí]] | | [[:d:Q2554305|Q2554305]] | 8 |- | [[Siobhán Hoey]] | | bean spóirt Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1970" | 1970-07-17 | | | | [[:d:Q7525309|Q7525309]] | 2 |- | [[Keelin Fox]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1970" | 1970s | | | | [[:d:Q15729982|Q15729982]] | 2 |- | [[Tanya Cooke]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1970" | 1970 | | | | [[:d:Q27503287|Q27503287]] | 1 |- | [[Claire Russell]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1970" | 1970 | | | | [[:d:Q27503304|Q27503304]] | 0 |- | [[Katy McCandless]] | | cianreathaí Éireannach | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1970" | 1970-06-22 | | | | [[:d:Q42954570|Q42954570]] | 2 |- | [[Breda Dennehy-Willis]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cianreathaí (*1970) ♀ | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1970" | 1970 | | | | [[:d:Q43016830|Q43016830]] | 1 |- | [[Elaine Kiely]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1970" | 1970s | | | | [[:d:Q65027970|Q65027970]] | 0 |- | [[Angela Carr]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1970" | 1970s | | | | [[:d:Q65554172|Q65554172]] | 0 |- | [[Annette Taylor]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1970" | 1970s | | | | [[:d:Q65554187|Q65554187]] | 0 |- | [[Amy Mallon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cóitseálaí cispheile agus cispheileadóir (*1970) ♀ | [[cóitseálaí cispheile]]<br/>[[cispheileadóir]] | data-sort-value="1970" | 1970-04-21 | | | | [[:d:Q104093537|Q104093537]] | 1 |- | [[Michelle Amanda Maguire]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1970) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1970" | 1970-10-30 | | | | [[:d:Q135387113|Q135387113]] | 0 |- | [[Amira Casar]] | [[Íomhá:Amira Casar Call Me By Your Name Photo Call Berlinale 2017.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Francach | [[aisteoir teilifíse]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1971" | 1971-05-01 | | [[Londain]] | | [[:d:Q271553|Q271553]] | 28 |- | [[Claire Henderson]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1971" | 1971-10-08 | | | | [[:d:Q1094805|Q1094805]] | 2 |- | [[Jayne Plunkett]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1971" | 1971-08-10 | | | | [[:d:Q1636158|Q1636158]] | 2 |- | [[Susan Smith-Walsh]] | [[Íomhá:Susan Smith-Walsh in 1996.jpg|center|40px]] | cliathreathaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1971" | 1971-09-14 | | [[Port Láirge]] | | [[:d:Q7648401|Q7648401]] | 2 |- | [[Sinéad Delahunty]] | | reathaí meánraoin Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1971" | 1971-02-12 | | [[Contae Chill Chainnigh]] | | [[:d:Q16209027|Q16209027]] | 2 |- | [[Anna McPartlin]] | | úrscéalaí Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]<br/>[[úrscéalaí]] | data-sort-value="1972" | 1972 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q562441|Q562441]] | 4 |- | [[Alexandria Sharpe]] | [[Íomhá:Alex Sharpe.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1972" | 1972-05-04 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | | [[:d:Q636386|Q636386]] | 11 |- | [[Bronagh Gallagher]] | [[Íomhá:Bronagh Gallagher.jpg|center|40px]] | aisteoir agus ceoltóir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir]] | data-sort-value="1972" | 1972-04-26 | | [[Doire]] | | [[:d:Q2926038|Q2926038]] | 12 |- | [[Sharon Foley]] | | léimneoir ard Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1972" | 1972-05-20 | | | | [[:d:Q7490056|Q7490056]] | 2 |- | [[Christine Kiely]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1972) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1972" | 1972-12-15 | | | | [[:d:Q135386316|Q135386316]] | 0 |- | [[Jillian Hayes]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1972) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1972" | 1972-10-30 | | | | [[:d:Q135387112|Q135387112]] | 0 |- | [[Karen Hannigan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1972) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1972" | 1972-07-23 | | | | [[:d:Q135388050|Q135388050]] | 0 |- | [[Geraldine O'Flynn]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1972) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1972" | 1972-05-11 | | | | [[:d:Q135388051|Q135388051]] | 0 |- | [[Sonya McGinn]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]]<br/>[[iomaitheoir Oilimpeach]] | data-sort-value="1973" | 1973-12-17 | | [[Binn Éadair]] | | [[:d:Q1603815|Q1603815]] | 5 |- | [[Catherine Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1973) ♀ | [[rothaí spóirt]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1973" | 1973-08-23 | | | | [[:d:Q16224339|Q16224339]] | 1 |- | [[Sarah Reilly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1973) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1973" | 1973-07-03 | | [[Leeds]] | | [[:d:Q32375569|Q32375569]] | 3 |- | [[Kelly Fitzpatrick]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1973) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1973" | 1973-05-06 | | | | [[:d:Q135385380|Q135385380]] | 0 |- | [[Olivia O'Reilly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1973) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1973" | 1973-09-09 | | | | [[:d:Q135386317|Q135386317]] | 0 |- | [[Lorraine Grogan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1973) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1973" | 1973-10-26 | | | | [[:d:Q135388053|Q135388053]] | 0 |- | [[Victoria Smurfit]] | [[Íomhá:Victoria Smurfit 2016.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1974" | 1974-03-31 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q127333|Q127333]] | 19 |- | [[Lorraine Pilkington]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1974" | 1974-04-18 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q467567|Q467567]] | 11 |- | [[Alex Barclay]] | [[Íomhá:Alex Barclay 2010.jpg|center|40px]] | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]<br/>[[scríbhneoir coirscéalta]]<br/>[[iriseoir]]<br/>[[údar]] | data-sort-value="1974" | 1974 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q517660|Q517660]] | 10 |- | [[Lisa McDonald]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="1974" | 1974-07-09 | | [[Contae Loch Garman]] | | [[:d:Q1827764|Q1827764]] | 2 |- | [[Jennifer Walshe]] | [[Íomhá:Jennifer Walshe MX IL.jpg|center|40px]] | cumadóir Éireannach | [[cumadóir]]<br/>[[leabhrógaí]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1974" | 1974-06-01 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2313131|Q2313131]] | 10 |- | [[Órlagh Fallon]] | | amhránaí agus cumadóir Éireannach | [[cumadóir]]<br/>[[amhránaí ceoldrámaíochta]]<br/>[[ealaíontóir taifeadta]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1974" | 1974-08-24 | | [[Cnoc an Eanaigh]] | | [[:d:Q2447901|Q2447901]] | 12 |- | [[Camille O'Sullivan]] | | aisteoir agus ceoltóir Éireannach | [[péintéir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ailtire]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | data-sort-value="1974" | 1974-12-30 | | [[Londain]] | | [[:d:Q2935027|Q2935027]] | 6 |- | [[Eva Birthistle]] | [[Íomhá:Eva Birthistle 02 (cropped).jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1974" | 1974 | | [[Bré]] | | [[:d:Q3061229|Q3061229]] | 17 |- | [[Elisabeth Dermot Walsh]] | [[Íomhá:Elisabeth Dermot Walsh 2023.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]] agus aisteoir scannáin (*1974) ♀ | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1974" | 1974-09-15 | | [[Londain]] | | [[:d:Q3723180|Q3723180]] | 9 |- | [[Deirdre Gallagher]] | | lúthchleasaí | [[siúlóir rása]] | data-sort-value="1974" | 1974-07-13 | | | | [[:d:Q5252565|Q5252565]] | 2 |- | [[Jenny McCauley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] mountain biker (*1974) ♀ | [[mountain biker]] | data-sort-value="1974" | 1974-07-18 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q17104427|Q17104427]] | 3 |- | [[Sarah Gillian Aherne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1974" | 1974-10-25 | | | | [[:d:Q135385323|Q135385323]] | 0 |- | [[Emeir Howard]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1974" | 1974-02-23 | | | | [[:d:Q135387108|Q135387108]] | 0 |- | [[Caitriona White]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1974" | 1974-02-24 | | | | [[:d:Q135387109|Q135387109]] | 0 |- | [[Caroline Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1974" | 1974-01-22 | | | | [[:d:Q135387111|Q135387111]] | 0 |- | [[Kathy Maryirl Reid]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1974" | 1974-07-21 | | | | [[:d:Q135388045|Q135388045]] | 0 |- | [[Patricia Nolan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1974" | 1974-02-04 | | | | [[:d:Q135388046|Q135388046]] | 0 |- | [[Tara Blaise]] | | ban-aisteoir agus amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | data-sort-value="1975" | 1975-03-01 | | [[Londain]] | | [[:d:Q2091210|Q2091210]] | 5 |- | [[Gráinne Hambly]] | | ceoltóir Éireannach | [[ceoltóir]] | data-sort-value="1975" | 1975 | | [[Contae Mhaigh Eo]] | | [[:d:Q3774226|Q3774226]] | 2 |- | [[Marie Davenport]] | | lúthchleasaí | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1975" | 1975-01-24 | | [[Inis Díomáin]] | | [[:d:Q6762820|Q6762820]] | 1 |- | [[Maria McCambridge]] | [[Íomhá:Maria McCambridge Berlin 2015.jpg|center|40px]] | cianreathaí Éireannach | [[reathaí maratóin]] | data-sort-value="1975" | 1975-07-10 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q16210935|Q16210935]] | 2 |- | [[Rosemary Ryan]] | | cianreathaí Éireannach | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1975" | 1975-11-08 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q22415175|Q22415175]] | 2 |- | [[Catherine O'Neill]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1975) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1975" | 1975-12-04 | | [[Ros Mhic Thriúin]] | | [[:d:Q27464978|Q27464978]] | 1 |- | [[Sarah Ennis]] | [[Íomhá:2025 European Eventing Championships 20250920 114320.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] marcach (*1975) ♀ | [[marcach]] | data-sort-value="1975" | 1975-03-13 | | | | [[:d:Q56697421|Q56697421]] | 4 |- | [[Edel Mary O'Gorman]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1975) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1975" | 1975-03-22 | | | | [[:d:Q135387107|Q135387107]] | 0 |- | [[Michelle Aspell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1975) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1975" | 1975-12-02 | | | | [[:d:Q135387110|Q135387110]] | 0 |- | [[Sinead Vaughan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1975) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1975" | 1975-01-05 | | | | [[:d:Q135388047|Q135388047]] | 0 |- | [[Rachel Kelly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1975) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1975" | 1975-03-09 | | | | [[:d:Q135388049|Q135388049]] | 0 |- | [[Suzanne Maguire]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1975) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1975" | 1975-05-01 | | | | [[:d:Q135388052|Q135388052]] | 0 |- | [[Olive Loughnane]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1976" | 1976-01-14 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q270214|Q270214]] | 17 |- | [[Gillian O'Sullivan]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[siúlóir rása]] | data-sort-value="1976" | 1976-08-21 | | [[Cill Airne]] | | [[:d:Q447794|Q447794]] | 14 |- | [[Natalia O'Shea]] | [[Íomhá:Helavisa5.jpg|center|40px]] | ceoltóir agus teangeolaí Rúiseach | [[teangeolaí]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[cláirseoir]]<br/>[[cóiritheoir ceoil]] | data-sort-value="1976" | 1976-09-03 | | [[Moscó]] | | [[:d:Q2378234|Q2378234]] | 10 |- | [[Sinéad Lynch]] | | iomróir Éireannach | [[iomróir]]<br/>[[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1976" | 1976-09-30 | | [[Leitir Ceanainn]] | | [[:d:Q7522382|Q7522382]] | 6 |- | [[Karen Shinkins]] | | rábálaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1976" | 1976-10-15 | | [[Droichead Nua]] | | [[:d:Q11735683|Q11735683]] | 4 |- | [[Claire McCarthy]] | | reathaí fadraoin Éireannach | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1976" | 1976-06-29 | | | | [[:d:Q39073573|Q39073573]] | 1 |- | [[Denise Scally]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1976) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1976" | 1976-08-13 | | | | [[:d:Q135388048|Q135388048]] | 0 |- | [[Giada Gray]] | [[Íomhá:Moritz A. Sachs und Giada Gray (1997).jpg|center|40px]] | aisteoir | [[aisteoir]]<br/>[[déantóir scannán]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1977" | 1977-06-23 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q62318|Q62318]] | 2 |- | [[Gemma Hayes]] | [[Íomhá:Gemma Hayes.png|center|40px]] | amhránaí agus cumadóir Éireannach | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ealaíontóir taifeadta]] | data-sort-value="1977" | 1977-08-11 | | [[Béal Átha Póirín]] | | [[:d:Q273220|Q273220]] | 12 |- | [[Genevieve O'Reilly]] | [[Íomhá:Genevieve O'Reilly at a panel at the 2025 Star Wars Celebration in Japan (cropped).jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1977" | 1977-01-06 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q438161|Q438161]] | 22 |- | [[Eileen Walsh]] | [[Íomhá:Eileen Walsh at Berlinale 2024-1.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1977" | 1977-04-16 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q517868|Q517868]] | 14 |- | [[Lisa Dwan]] | [[Íomhá:Lisa dwan 2022 1.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | data-sort-value="1977" | 1977-11-25 | | [[Coosan]] | | [[:d:Q1827725|Q1827725]] | 5 |- | [[Melanie Clark Pullen]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1977" | 1977-07-02 | data-sort-value="2022" | 2022-03-29 | [[Bré]] | | [[:d:Q1918954|Q1918954]] | 7 |- | [[Laoise Ní Cheallaigh]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[pianódóir]] | data-sort-value="1977" | 1977-05-07 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2619994|Q2619994]] | 11 |- | [[Brídín Ní Bhraonáin]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1977" | 1977-01-20 | | [[Gaoth Dobhair]] | | [[:d:Q3247179|Q3247179]] | 6 |- | [[Sinead Keenan]] | [[Íomhá:SineadKeenanMem2011.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | data-sort-value="1977" | 1977-12-27 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3484904|Q3484904]] | 10 |- | [[Áine Minogue]] | | ceoltóir Éireannach | [[cláirseoir]] | data-sort-value="1977" | 1977-05-27 | | [[Buiríos Uí Chéin]] | | [[:d:Q4053665|Q4053665]] | 2 |- | [[Caitriona Beggs]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1977" | 1977-07-15 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q5017933|Q5017933]] | 3 |- | [[Tarja Owens]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] mountain biker agus oistéapat (*1977) ♀ | [[mountain biker]]<br/>[[oistéapat]] | data-sort-value="1977" | 1977-05-25 | | [[Cill Mhantáin]]<br/>[[Deilgne]] | | [[:d:Q17106405|Q17106405]] | 4 |- | [[Lindsay Armaou]] | [[Íomhá:Lindsay Armaou in Manchester.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Amhránaí|amhránaí]], [[Aisteoir|aisteoir]] agus [[Ceoltóir|ceoltóir]] (fl. 1997–) (*1978) ♀; member of [[B*Witched]]; spouse of Lee Brennan agus Pahl | [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1978" | 1978-12-18 | | [[an Aithin]] | | [[:d:Q2096443|Q2096443]] | 6 |- | [[Cathy Davey]] | [[Íomhá:Cathy Davey.jpg|center|40px]] | ceoltóir Éireannach | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[cumadóir]]<br/>[[giotáraí]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2942190|Q2942190]] | 4 |- | [[Gillian Norris]] | [[Íomhá:Gillian Norris.jpg|center|40px]] | damhsóir Éireannach | [[damhsóir]] | data-sort-value="1978" | 1978-12-29 | | [[Coill Mhic Thomáisín]] | | [[:d:Q3106618|Q3106618]] | 6 |- | [[Rosie Fellner]] | [[Íomhá:RoomNextDoorBFILFFRFH191024 (10 of 159) (54080060222) (cropped).jpg|center|40px]] | aisteoir agus léiritheoir scannán | [[aisteoir]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]] | | [[:d:Q3442638|Q3442638]] | 7 |- | [[Grainne Kierans]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]]<br/>[[bainisteoir sacair]] | data-sort-value="1978" | 1978-09-20 | | [[Droichead Átha]] | | [[:d:Q5593528|Q5593528]] | 3 |- | [[Stephanie Reilly]] | | lúthchleasaí | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1978" | 1978-02-23 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q7608378|Q7608378]] | 4 |- | [[Breege Connelly]] | [[Íomhá:Breege Connolly Rio2016.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1978) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1978" | 1978-02-01 | | | | [[:d:Q26218407|Q26218407]] | 3 |- | [[Fiona Glennon]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | | | [[:d:Q65554285|Q65554285]] | 0 |- | [[Pauline Glennon]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | | | [[:d:Q65554524|Q65554524]] | 0 |- | [[Sinead Leahy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1978" | 1978-01-16 | | | | [[:d:Q135381706|Q135381706]] | 0 |- | [[Emer Brophy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1978" | 1978-06-07 | | | | [[:d:Q135388212|Q135388212]] | 0 |- | [[Gillian Callaghan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1978" | 1978-12-04 | | | | [[:d:Q135388213|Q135388213]] | 0 |- | [[Nicola Downing]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1978" | 1978-03-28 | | | | [[:d:Q135388214|Q135388214]] | 0 |- | [[Dara Barrett]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1978" | 1978-11-12 | | | | [[:d:Q135388217|Q135388217]] | 0 |- | [[Sinead Harvey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1978" | 1978-04-10 | | | | [[:d:Q135388218|Q135388218]] | 0 |- | [[Aisling Palmer]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1978" | 1978-03-17 | | | | [[:d:Q135388219|Q135388219]] | 0 |- | [[Nicola O'Brien]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1978" | 1978-03-02 | | | | [[:d:Q135388220|Q135388220]] | 0 |- | [[Lorraine O'Brien]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1978" | 1978-03-02 | | | | [[:d:Q135388221|Q135388221]] | 0 |- | [[Bernadette Flynn]] | [[Íomhá:Bernadette Flynn.jpg|center|40px]] | damhsóir Éireannach | [[damhsóir]] | data-sort-value="1979" | 1979-08-01 | | [[An tAonach]] | | [[:d:Q445819|Q445819]] | 8 |- | [[Caroline Ryan]] | [[Íomhá:2015 UEC Track Elite European Championships 58.JPG|center|40px]] | rothaí Éireannach | [[iomróir]]<br/>[[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1979" | 1979-10-10 | | [[Baile Mhic Andáin]] | | [[:d:Q511066|Q511066]] | 10 |- | [[Emma Byrne]] | [[Íomhá:Emma Byrne 2014 (cropped).jpg|center|40px]] | imreoir sacair | [[imreoir sacair]]<br/>[[bainisteoir sacair]] | data-sort-value="1979" | 1979-06-14 | | [[Léim an Bhradáin]] | | [[:d:Q533443|Q533443]] | 13 |- | [[Maite Kelly]] | [[Íomhá:Zimmer frei - der Abschied-2099.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[ceoltóir]]<br/>[[giotáraí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir ceolamharclannaíochta]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]<br/>[[oideoir]] | data-sort-value="1979" | 1979-12-04 | | [[Beirlín Thiar]]<br/>[[Beirlín]] | | [[:d:Q1885940|Q1885940]] | 6 |- | [[Kelly Liggan]] | | imreoir leadóige Éireannach | [[imreoir leadóige]] | data-sort-value="1979" | 1979-02-05 | | [[an Spáinn]] | | [[:d:Q3194905|Q3194905]] | 10 |- | [[Máiréad Nesbitt]] | [[Íomhá:Mairead Nesbitt at MacQuarie Centre 02.jpg|center|40px]] | veidhleadóir Éireannach | [[veidhleadóir]]<br/>[[cumadóir]]<br/>[[classical violinist]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1979" | 1979-04-18 | | [[Luachma]] | | [[:d:Q3300102|Q3300102]] | 14 |- | [[Leigh Arnold]] | | ban-aisteoir | [[aisteoir]] | data-sort-value="1979" | 1979-10-17 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4444779|Q4444779]] | 4 |- | [[Ciara McCormack]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1979" | 1979-09-29 | | [[North Vancouver]] | | [[:d:Q5119123|Q5119123]] | 5 |- | [[Denise Thomas]] | | peileadóir | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1979" | 1979-12-22 | | | | [[:d:Q5257778|Q5257778]] | 2 |- | [[Ruth Kilkenny]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1979" | 1979 | | | | [[:d:Q65554558|Q65554558]] | 0 |- | [[Joanne Riordan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1979) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1979" | 1979-02-23 | | | | [[:d:Q135386914|Q135386914]] | 0 |- | [[Emma Jane Brady]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1979) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1979" | 1979-05-01 | | | | [[:d:Q135386915|Q135386915]] | 0 |- | [[Niamh Kelly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1979) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1979" | 1979-05-29 | | | | [[:d:Q135388215|Q135388215]] | 0 |- | [[Louise Harte]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1979) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1979" | 1979-01-10 | | | | [[:d:Q135388216|Q135388216]] | 0 |- | [[Clare Flood]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1980" | 1980s | | | | [[:d:Q518775|Q518775]] | 1 |- | [[Roisin McGettigan]] | | lúthchleasaí | [[reathaí]] | data-sort-value="1980" | 1980-08-23 | | [[Cill Mhantáin]] | | [[:d:Q4966678|Q4966678]] | 5 |- | [[Ronnie Gibbons]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1980" | 1980-01-16 | | [[Wandsworth]] | | [[:d:Q7365872|Q7365872]] | 4 |- | [[Ciara Sheehy]] | | rábálaí Éireannach | [[rábálaí]] | data-sort-value="1980" | 1980-08-12 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q22002462|Q22002462]] | 1 |- | [[Lizzie Lee]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1980) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1980" | 1980-05-22 | | | | [[:d:Q26267482|Q26267482]] | 3 |- | [[Caitriona Farrell]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1980" | 1980 | | | | [[:d:Q27763839|Q27763839]] | 0 |- | [[Jean Carroll]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-19 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q28233007|Q28233007]] | 4 |- | [[Lindsay Peat]] | | imreoir rugbaí Éireannach | [[imreoir rugbaí]]<br/>[[imreoir sacair]]<br/>[[cispheileadóir]] | data-sort-value="1980" | 1980-11-05 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q42666501|Q42666501]] | 1 |- | [[Ann Marie McGlynn]] | | Cianreathaí (*1980) ♀ | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1980" | 1980-02-22 | | | | [[:d:Q102401300|Q102401300]] | 1 |- | [[Siobhan Kilkenny]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-17 | | | | [[:d:Q119539359|Q119539359]] | 0 |- | [[Susan Moran]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir agus cóitseálaí cispheile (*1980) ♀ | [[cispheileadóir]]<br/>[[cóitseálaí cispheile]] | data-sort-value="1980" | 1980-01-17 | | | | [[:d:Q119548345|Q119548345]] | 1 |- | [[Lynda Guy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1980" | 1980-07-21 | | | | [[:d:Q135381707|Q135381707]] | 0 |- | [[Vanessa Julia Burke]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1980" | 1980-04-02 | | | | [[:d:Q135387264|Q135387264]] | 0 |- | [[Sinead Frances Groarke]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1980" | 1980-05-08 | | | | [[:d:Q135387266|Q135387266]] | 0 |- | [[Michelle Brigid Cahalane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1980" | 1980-02-02 | | | | [[:d:Q135387268|Q135387268]] | 0 |- | [[Orla Mary Forde]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1980" | 1980-04-01 | | | | [[:d:Q135387269|Q135387269]] | 0 |- | [[Orla Dempsey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1980" | 1980-02-23 | | | | [[:d:Q135387270|Q135387270]] | 0 |- | [[Laura Ellen Murphy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1980" | 1980-05-06 | | | | [[:d:Q135387271|Q135387271]] | 0 |- | [[Paula Mary O'Neill]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1980" | 1980-01-30 | | | | [[:d:Q135387273|Q135387273]] | 0 |- | [[Claire Anne McLoughlin]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1980" | 1980-04-09 | | | | [[:d:Q135387274|Q135387274]] | 0 |- | [[Denise Philippe Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1980" | 1980-02-19 | | | | [[:d:Q135387275|Q135387275]] | 0 |- | [[Juliet Murphy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-06 | | | | [[:d:Q135387278|Q135387278]] | 0 |- | [[Derval O'Rourke]] | [[Íomhá:Derval O'Rourke Barcelona2010.jpg|center|40px]] | lúthchleasaí Éireannach | [[cliathreathaí]] | data-sort-value="1981" | 1981-05-28 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q269905|Q269905]] | 20 |- | [[Roberta Howett]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]] | data-sort-value="1981" | 1981-09-26 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1249563|Q1249563]] | 3 |- | [[Bing Huang]] | | imreoir badmantain Éireannach | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1981" | 1981 | | [[Shenyang]] | | [[:d:Q1408084|Q1408084]] | 2 |- | [[Rebecca Codd]] | [[Íomhá:Rebecca Codd.JPG|center|40px]] | galfaire Éireannach | [[galfaire]] | data-sort-value="1981" | 1981-04-25 | | [[Adelaide]] | | [[:d:Q1871491|Q1871491]] | 3 |- | [[Eileen O'Keeffe]] | | caiteoir oird Éireannach | [[caiteoir oird]] | data-sort-value="1981" | 1981-05-31 | | [[Cill Chainnigh]] | | [[:d:Q2741358|Q2741358]] | 5 |- | [[Yvonne Tracy]] | [[Íomhá:Yvonne Tracy at the Emirates Stadium, London - 20090524.jpg|center|40px]] | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1981" | 1981-02-27 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q3574236|Q3574236]] | 8 |- | [[Patricia Roberts]] | [[Íomhá:WSoS 2008 Warsaw - 1. ćwierćfinał - Górecki vs Doherty 07.JPG|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Réiteoir|réiteoir]] agus snooker referee (*1981) ♀ | [[réiteoir]]<br/>[[snooker referee]] | data-sort-value="1981" | 1981 | | [[Contae an Chláir]] | | [[:d:Q4395107|Q4395107]] | 6 |- | [[Ailis McSweeney]] | | rábálaí | [[rábálaí]] | data-sort-value="1981" | 1981<br/>1983-10-04 | | | | [[:d:Q4697077|Q4697077]] | 1 |- | [[Jenny McDonough]] | [[Íomhá:Jenny McDonough.JPG|center|40px]] | imreoir haca Éireannach | [[imreoir haca]] | data-sort-value="1981" | 1981-04-23 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q6179391|Q6179391]] | 2 |- | [[Michelle Carey]] | [[Íomhá:Michelle Carey (athlete) (cropped).jpg|center|40px]] | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1981" | 1981-03-20<br/>1981-02-20 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q6836951|Q6836951]] | 6 |- | [[Jennifer O'Sullivan]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1981" | 1981-02-09 | | | | [[:d:Q11724189|Q11724189]] | 1 |- | [[Judy Reynolds]] | [[Íomhá:Judy Reynolds, 2014 (cropped).JPG|center|40px]] | marcach eachraíochta | [[dressage rider]] | data-sort-value="1981" | 1981-06-11 | | [[Cill Dara]] | | [[:d:Q19518281|Q19518281]] | 4 |- | [[Kerry O'Flaherty]] | [[Íomhá:10068 Kerry O'Flaherty.jpg|center|40px]] | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1981" | 1981-07-15 | | [[Baile Nua na hArda]] | | [[:d:Q20967858|Q20967858]] | 7 |- | [[Melanie Späth]] | [[Íomhá:2015 UEC Track Elite European Championships 60.JPG|center|40px]] | rothaí | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1981" | 1981-06-16 | | [[Flensburg]] | | [[:d:Q21197651|Q21197651]] | 5 |- | [[Emily Maher]] | | rábálaí Éireannach | [[rábálaí]] | data-sort-value="1981" | 1981-05-02 | | [[Cill Chainnigh]] | | [[:d:Q22002445|Q22002445]] | 2 |- | [[Lisa Lynas]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1981" | 1981-11-03 | | | | [[:d:Q27267562|Q27267562]] | 1 |- | [[Martina McCarthy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rábálaí (*1981) ♀ | [[rábálaí]] | data-sort-value="1981" | 1981-10-27 | | | | [[:d:Q39270831|Q39270831]] | 1 |- | [[Suzanne Kenealy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1981) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1981" | 1981-11-27 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q43289629|Q43289629]] | 3 |- | [[Emma Louise Griffin]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1981) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1981" | 1981-10-23 | | | | [[:d:Q135386149|Q135386149]] | 0 |- | [[Emma Angela Reilly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1981) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1981" | 1981-04-26 | | | | [[:d:Q135387267|Q135387267]] | 0 |- | [[Wallis Bird]] | [[Íomhá:Wallisbird2007.jpg|center|40px]] | ceoltóir Éireannach | [[ceoltóir]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[giotáraí]]<br/>[[cumadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-01-29 | | [[Loch Garman]] | | [[:d:Q444966|Q444966]] | 10 |- | [[Deirdre Ryan]] | [[Íomhá:RyanDeirdre 2012.jpg|center|40px]] | léimneoir ard Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1982" | 1982-06-01 | | [[Dún Droma]] | | [[:d:Q518463|Q518463]] | 7 |- | [[Eimear Mullan]] | [[Íomhá:Eimear Mullan Ironman 70.3 Austria 2012.jpg|center|40px]] | trí-atlanaí Éireannach | [[trí-atlanaí]] | data-sort-value="1982" | 1982-05-21 | | [[Port Stíobhaird]] | | [[:d:Q1279348|Q1279348]] | 5 |- | [[Rachel Neylan]] | [[Íomhá:Women's road race - Rio 2016 (28783792620).jpg|center|40px]] | rothaí Astrálach | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1982" | 1982-03-09 | | [[Sydney]] | | [[:d:Q2125227|Q2125227]] | 14 |- | [[Lynn Hilary]] | | amhránaí agus ceoltóir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[giotáraí]]<br/>[[cumadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-04-21 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2420865|Q2420865]] | 12 |- | [[Sarah Flannery]] | | matamaiticeoir Éireannach | [[matamaiticeoir]] | data-sort-value="1982" | 1982 | | [[Contae Chorcaí]] | | [[:d:Q3672830|Q3672830]] | 8 |- | [[Mary Cullen]] | | reathaí meánraoin agus fadraoin Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1982" | 1982-08-17 | | [[Sligeach]] | | [[:d:Q4943747|Q4943747]] | 6 |- | [[Marian Heffernan]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[rábálaí]] | data-sort-value="1982" | 1982-04-16 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q6761898|Q6761898]] | 5 |- | [[Michelle Walsh]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1982" | 1982-08-02 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q6837287|Q6837287]] | 3 |- | [[Deirdre Byrne]] | | cianreathaí Éireannach | [[reathaí meánfhaid]]<br/>[[cianreathaí]] | data-sort-value="1982" | 1982-09-21 | | | | [[:d:Q25936076|Q25936076]] | 2 |- | [[Michelle Fahy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-03-26 | | | | [[:d:Q119544512|Q119544512]] | 0 |- | [[Niamh Dwyer]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-07-08 | | | | [[:d:Q119547098|Q119547098]] | 0 |- | [[Kate Maher]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-06-21 | | | | [[:d:Q119553910|Q119553910]] | 0 |- | [[Jennifer Coady]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-06-07 | | | | [[:d:Q135385145|Q135385145]] | 0 |- | [[Niamh Marie Furey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-01-10 | | | | [[:d:Q135386143|Q135386143]] | 0 |- | [[Muirissa Ann Galway]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-11-10 | | | | [[:d:Q135386145|Q135386145]] | 0 |- | [[Michelle Deirdre Canavan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-01-22 | | | | [[:d:Q135386146|Q135386146]] | 0 |- | [[Neasa O'Keeffe]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-05-30 | | | | [[:d:Q135386147|Q135386147]] | 0 |- | [[April Maria Cahalane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-10-20 | | | | [[:d:Q135386148|Q135386148]] | 0 |- | [[Katie McGrath]] | [[Íomhá:Heroes Assemble IMG 9226 (42762338021).jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir teilifíse]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-03 | | [[Áth na Fuinseoige]] | | [[:d:Q253440|Q253440]] | 44 |- | [[Carly Smithson]] | [[Íomhá:Carly Smithson in parade.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[ceoltóir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1983" | 1983-09-12 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q292301|Q292301]] | 16 |- | [[Lisa Lambe]] | [[Íomhá:Lisa Lambe.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1983" | 1983-08-01 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1704246|Q1704246]] | 13 |- | [[Joanne King]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | data-sort-value="1983" | 1983-04-20 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3179676|Q3179676]] | 7 |- | [[Ava Hutchinson]] | [[Íomhá:Ava Hutchinson - 2012 Olympics marathon.jpg|center|40px]] | lúthchleasaí | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1983" | 1983-03-30 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4827385|Q4827385]] | 4 |- | [[Hannah Craig]] | [[Íomhá:Slalom canoeing 2012 Olympics W K1 IRL Hannah Craig.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] canúálaí (*1983) ♀ | [[canúálaí]] | data-sort-value="1983" | 1983-02-10 | | | | [[:d:Q5648813|Q5648813]] | 2 |- | [[Stef Curtis]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1983" | 1983-12-05 | | [[Briostó]] | | [[:d:Q7605993|Q7605993]] | 4 |- | [[Aoife Hoey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus bobshleamhnóir (*1983) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[bobshleamhnóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-09-06 | | [[Cúil an tSúdaire]] | | [[:d:Q7905573|Q7905573]] | 5 |- | [[Zoë Brown]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1983) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1983" | 1983-09-15 | | | | [[:d:Q9392042|Q9392042]] | 1 |- | [[Cecelia Joyce]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1983" | 1983-07-25 | | [[Cill Mhantáin]] | | [[:d:Q12978229|Q12978229]] | 7 |- | [[Kim Fitzpatrick]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-02-24 | | | | [[:d:Q119537533|Q119537533]] | 0 |- | [[Mary Fox]] | | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-05-08 | | [[Fairview Park]] | | [[:d:Q119562828|Q119562828]] | 0 |- | [[Mellissa Prunty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-05-25 | | | | [[:d:Q135385143|Q135385143]] | 0 |- | [[Miriam Liston]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-04 | | | | [[:d:Q135385144|Q135385144]] | 0 |- | [[Selina Martina McMahon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-02 | | | | [[:d:Q135386554|Q135386554]] | 0 |- | [[Helena Catherine Kenny]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-05-12 | | | | [[:d:Q135386555|Q135386555]] | 0 |- | [[Orla Maria Kavanagh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-04-19 | | | | [[:d:Q135386556|Q135386556]] | 0 |- | [[Annmarie Martina Healy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-04-03 | | | | [[:d:Q135386557|Q135386557]] | 0 |- | [[Faye Hartigan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-02-22 | | | | [[:d:Q135386558|Q135386558]] | 0 |- | [[Maire Bernadette Guiney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-03-30 | | | | [[:d:Q135386559|Q135386559]] | 0 |- | [[Carol Anne Fennell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-08 | | | | [[:d:Q135386561|Q135386561]] | 0 |- | [[Karen Marie Egan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-06-17 | | | | [[:d:Q135386562|Q135386562]] | 0 |- | [[Sandra Marie Duggan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-12-31 | | | | [[:d:Q135386563|Q135386563]] | 0 |- | [[Edel Rose Cadam]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-18 | | | | [[:d:Q135386564|Q135386564]] | 0 |- | [[Edel Brennan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-09-22 | | | | [[:d:Q135386565|Q135386565]] | 0 |- | [[Dearbhla Breen]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-05 | | | | [[:d:Q135386566|Q135386566]] | 0 |- | [[Nora-Jane Noone]] | [[Íomhá:Nora-Jane Noone at the 2024 Toronto International Film Festival (cropped).jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1984" | 1984-03-08 | | [[Gaillimh]] | | [[:d:Q292107|Q292107]] | 14 |- | [[Joanne Cuddihy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1984) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1984" | 1984-05-11 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q458353|Q458353]] | 7 |- | [[Leanne Moore]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="1984" | 1984-07-24 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q945587|Q945587]] | 4 |- | [[Ruth Kearney]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | data-sort-value="1984" | 1984-11-11 | | [[Lambeth]] | | [[:d:Q1535775|Q1535775]] | 12 |- | [[Charlene McKenna]] | [[Íomhá:Charlene McKenna (2008).jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1984" | 1984-03-26 | | [[Glasloch]] | | [[:d:Q2957880|Q2957880]] | 12 |- | [[Fionnuala McCormack]] | [[Íomhá:Fionnuala Britton Velenje 2011.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus cianreathaí (*1984) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[cianreathaí]] | data-sort-value="1984" | 1984-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3072729|Q3072729]] | 11 |- | [[Niamh Briggs]] | | imreoir rugbaí Éireannach | [[imreoir rugbaí]] | data-sort-value="1984" | 1984-09-30 | | [[Dún na Mainistreach]] | | [[:d:Q3339465|Q3339465]] | 2 |- | [[Rosie Foley]] | [[Íomhá:Rosie foley limbo pic.jpg|center|40px]] | imreoir rugbaí Éireannach | [[imreoir rugbaí]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | | | [[:d:Q3442640|Q3442640]] | 1 |- | [[Shannon McDonnell]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1984" | 1984-09-28 | | [[Orland Park]] | | [[:d:Q7488908|Q7488908]] | 3 |- | [[Siobhan Byrne]] | | pionsóir Oilimpeach | [[pionsóir]]<br/>[[scríbhneoir scripte]] | data-sort-value="1984" | 1984-08-13 | | [[Ostfildern]] | | [[:d:Q7525288|Q7525288]] | 2 |- | [[Gillian Búrc]] | | imreoir rugbaí Éireannach | [[imreoir rugbaí]] | data-sort-value="1984" | 1984-08-28 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q17859745|Q17859745]] | 1 |- | [[Lydia Gurley]] | [[Íomhá:2016 2017 UCI Track World Cup Apeldoorn 226.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] raonrothaí (*1984) ♀ | [[raonrothaí]] | data-sort-value="1984" | 1984-09-09 | | [[Baile Átha an Rí]] | | [[:d:Q27517415|Q27517415]] | 9 |- | [[Monika Gedvilaite]] | | Imreoir fichille (*1984) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1984" | 1984-11-16 | | | | [[:d:Q28479153|Q28479153]] | 0 |- | [[Sandra Lynch]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | | | [[:d:Q65554564|Q65554564]] | 0 |- | [[Rachel Wyse]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] láithreoir teilifíse agus marcach (*1985) ♀; spouse of Tim Gredley | [[láithreoir teilifíse]]<br/>[[marcach]] | data-sort-value="1985" | 1985-01-22 | | [[Cill Dara]] | | [[:d:Q1568896|Q1568896]] | 3 |- | [[Natalie Britton]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1985" | 1985-02-21 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2165668|Q2165668]] | 0 |- | [[Georgia Salpa]] | [[Íomhá:Georgia salpa.jpg|center|40px]] | mainicín Gréagach-Éireannach | [[Mainicín faisin|mainicín]] | data-sort-value="1985" | 1985-05-14 | | [[an Aithin]] | | [[:d:Q2586982|Q2586982]] | 16 |- | [[Gemma-Leah Devereux]] | | ban-aisteoir | [[aisteoir]] | data-sort-value="1985" | 1985<br/>1990-08-09 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2688973|Q2688973]] | 6 |- | [[Kirsten McGarry]] | | sciálaí Alpach Éireannach | [[sciálaí Alpach]]<br/>[[sciálaí saorstíle]] | data-sort-value="1985" | 1985-07-25 | | [[Deilginis]] | | [[:d:Q2780652|Q2780652]] | 6 |- | [[Claire Bergin]] | | bobshleamhnóir Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1985" | 1985-02-01<br/>1985-02-02 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q5125145|Q5125145]] | 5 |- | [[Marie Curtin]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1985" | 1985-08-07 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q6762814|Q6762814]] | 3 |- | [[Caroline O'Sullivan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1985" | 1985 | | | | [[:d:Q65554212|Q65554212]] | 0 |- | [[Emer Foley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1985" | 1985-12-14 | | | | [[:d:Q119567267|Q119567267]] | 0 |- | [[Eavan Judith Morrissey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1985" | 1985-04-10 | | | | [[:d:Q135385420|Q135385420]] | 0 |- | [[Aine Mary O'Dwyer]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1985" | 1985-05-12 | | | | [[:d:Q135385421|Q135385421]] | 0 |- | [[Carol Anne O'Donovan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1985" | 1985-03-13 | | | | [[:d:Q135385425|Q135385425]] | 0 |- | [[Vivienne Hilary Shaw]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1985" | 1985-03-12 | | | | [[:d:Q135385426|Q135385426]] | 0 |- | [[Saragh Jane O'Connell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1985" | 1985-03-05 | | | | [[:d:Q135385427|Q135385427]] | 0 |- | [[Mary Ellen Scanlon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1985" | 1985-04-12 | | | | [[:d:Q135385428|Q135385428]] | 0 |- | [[Marie Antoinette Breen]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1985" | 1985-06-13 | | | | [[:d:Q135385429|Q135385429]] | 0 |- | [[Aoife Elizabeth Roche]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1985" | 1985-01-22 | | | | [[:d:Q135385430|Q135385430]] | 0 |- | [[Bridget Tara Brosnan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1985" | 1985-10-21 | | | | [[:d:Q135385431|Q135385431]] | 0 |- | [[Sarah Mary Healy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1985" | 1985-01-12 | | | | [[:d:Q135385432|Q135385432]] | 0 |- | [[Mischa Barton]] | [[Íomhá:Mischa Barton 2017.png|center|40px]] | aisteoir Briotanach-Meireacánach | [[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir linbh]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1986" | 1986-01-24 | | [[Hammersmith]] | | [[:d:Q207458|Q207458]] | 52 |- | [[Dominique McElligott]] | [[Íomhá:Dominique McElligott - Cannes.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1986" | 1986-03-05 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q456651|Q456651]] | 29 |- | [[Fiona O'Sullivan]] | [[Íomhá:Fiona O'Sullivan in San Jose.jpg|center|40px]] | imreoir sacair gairmiúil | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1986" | 1986-09-17 | | [[San Geronimo]] | | [[:d:Q4970710|Q4970710]] | 12 |- | [[Catriona Cuddihy]] | | lúthchleasaí | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1986" | 1986-12-05 | | [[Cill Chainnigh]] | | [[:d:Q5053959|Q5053959]] | 2 |- | [[Sophie Perry]] | [[Íomhá:Sophie Perry.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*1986) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1986" | 1986-11-11 | | [[Brighton]] | | [[:d:Q7563050|Q7563050]] | 7 |- | [[Linda Byrne]] | [[Íomhá:Linda Byrne.jpg|center|40px]] | lúthchleasaí | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1986" | 1986-05-13 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q11756918|Q11756918]] | 7 |- | [[Rebecca Rolfe]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1986" | 1986-11-27 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q16225377|Q16225377]] | 3 |- | [[Jennie King]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1986" | 1986-02-28 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q26804583|Q26804583]] | 3 |- | [[Jill Whelan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1986) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1986" | 1986-12-28 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q27567873|Q27567873]] | 3 |- | [[Sarah McCormack]] | [[Íomhá:20120310-UK-Inter-County-Cross-Country-03555 (6826896314).jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1986) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1986" | 1986-08-19 | | [[Michigan]] | | [[:d:Q70926851|Q70926851]] | 2 |- | [[Sinead Kavanagh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] ealaíontóir comhraic measctha (*1986) ♀ | [[ealaíontóir comhraic measctha]] | data-sort-value="1986" | 1986-02-01 | | | | [[:d:Q86340580|Q86340580]] | 3 |- | [[Joanne Maire Ni Mhathuna]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1986" | 1986-12-02 | | | | [[:d:Q135381383|Q135381383]] | 0 |- | [[Cathy Grant]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1986" | 1986-08-05 | | | | [[:d:Q135381384|Q135381384]] | 0 |- | [[Jayne Wisener]] | [[Íomhá:Jayne Wisener.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir | [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-05-19 | | [[Baile Monaidh]] | | [[:d:Q387132|Q387132]] | 15 |- | [[Laura Izibor]] | [[Íomhá:Laura Izibor, 2008 (cropped).jpg|center|40px]] | ceoltóir Éireannach | [[ceoltóir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[pianódóir]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]]<br/>[[ealaíontóir taifeadta]]<br/>[[cumadóir]]<br/>[[cumadóir amhrán]] | data-sort-value="1987" | 1987-05-13 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q437622|Q437622]] | 7 |- | [[Jenna O'Hea]] | [[Íomhá:Jenna O'Hea at day three of the Opals camp.jpg|center|40px]] | cispheileadóir Astrálach | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-06-06 | | [[Melbourne]] | | [[:d:Q622730|Q622730]] | 17 |- | [[Claire Brady]] | | cianreathaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1987" | 1987-01-20<br/>1987-01-29 | | [[Cill Dara]] | | [[:d:Q1094778|Q1094778]] | 3 |- | [[Danielle Fox-Clarke]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | data-sort-value="1987" | 1987-08-22 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3014994|Q3014994]] | 2 |- | [[Tori Pena]] | [[Íomhá:Tori Pena.jpg|center|40px]] | léimneoir cuaille Meiriceánach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1987" | 1987-07-30 | | [[Los Alamitos]] | | [[:d:Q7825761|Q7825761]] | 7 |- | [[Nicola Twohig]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1987" | 1987-04-28 | | [[Manchain]] | | [[:d:Q10484148|Q10484148]] | 1 |- | [[Roseanne Galligan]] | [[Íomhá:Roseanne Galligan 2013.jpg|center|40px]] | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1987" | 1987-12-09 | | [[Droichead Nua]] | | [[:d:Q16209460|Q16209460]] | 2 |- | [[Nicola Sinnott]] | [[Íomhá:Nicola Sinnott.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir sacair (*1987) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1987" | 1987-08-08 | | | | [[:d:Q22280384|Q22280384]] | 2 |- | [[Emma Beckett]] | [[Íomhá:Emma Beckett, 2021 (cropped).jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*1987) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1987" | 1987-05-29 | | [[Northampton]] | | [[:d:Q61827370|Q61827370]] | 4 |- | [[Louise Galvin]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí, cispheileadóir agus fisiteiripeoir (*1987) ♀ | [[imreoir rugbaí]]<br/>[[cispheileadóir]]<br/>[[fisiteiripeoir]] | data-sort-value="1987" | 1987-04-03 | | [[Fionnúig]] | | [[:d:Q78056158|Q78056158]] | 0 |- | [[Elaine O'Dwyer]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-10-04 | | | | [[:d:Q135379955|Q135379955]] | 0 |- | [[Emma M. Mullane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-12-09 | | | | [[:d:Q135379956|Q135379956]] | 0 |- | [[Hansey Lucy Sexton]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-07-16 | | | | [[:d:Q135381381|Q135381381]] | 0 |- | [[Hannah Mary Coen]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-07-24 | | | | [[:d:Q135381385|Q135381385]] | 0 |- | [[Natasha Ryan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-10-27 | | | | [[:d:Q135381842|Q135381842]] | 0 |- | [[Fiona Meany]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-11-17 | | | | [[:d:Q135381843|Q135381843]] | 0 |- | [[Kelly Johnston]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-09-05 | | | | [[:d:Q135381844|Q135381844]] | 0 |- | [[Kathryn Fahy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-06-17 | | | | [[:d:Q135381845|Q135381845]] | 0 |- | [[Sheena Catherine Egan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-04-13 | | | | [[:d:Q135381846|Q135381846]] | 0 |- | [[Miriam Byrne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-06-05 | | | | [[:d:Q135381847|Q135381847]] | 0 |- | [[Bernice Byrne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1987" | 1987-10-18 | | | | [[:d:Q135381848|Q135381848]] | 0 |- | [[Sinéad Mulvey]] | [[Íomhá:Sinéad Mulvay.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[aeróstach]] | data-sort-value="1988" | 1988-01-22 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q255095|Q255095]] | 20 |- | [[Chloe Magee]] | [[Íomhá:Chloe Magee Irish Open Mixed Double Champions 2018 (cropped).jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]]<br/>[[iomaitheoir Oilimpeach]] | data-sort-value="1988" | 1988-11-29 | | [[Ráth Bhoth]] | | [[:d:Q468589|Q468589]] | 13 |- | [[Méabh de Búrca]] | [[Íomhá:Meabh De Burca.jpg|center|40px]] | imreoir sacair Éireannach | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1988" | 1988-08-11 | | [[Gaillimh]] | | [[:d:Q509493|Q509493]] | 5 |- | [[Erin Keery]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1988" | 1988-02-16 | | | | [[:d:Q1354600|Q1354600]] | 2 |- | [[Janet Grogan]] | [[Íomhá:Janet Grogan (cropped).jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Amhránaí is scríbhneoir|amhránaí is scríbhneoir]], [[Cumadóir amhrán|cumadóir amhrán]] agus [[Amhránaí|amhránaí]] (fl. 2009–) (*1988) ♀ | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí]] | data-sort-value="1988" | 1988 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1424238|Q1424238]] | 4 |- | [[Lynn Styles]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]] | data-sort-value="1988" | 1988-12-29 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2708041|Q2708041]] | 7 |- | [[Julia Moriarty]] | | imreoir leadóige Éireannach | [[imreoir leadóige]] | data-sort-value="1988" | 1988-12-03 | | [[Adelaide]] | | [[:d:Q6306589|Q6306589]] | 4 |- | [[Melanie Nocher]] | | snámhóir Éireannach | [[snámhóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-06-18 | | [[Contae an Dúin]] | | [[:d:Q6811327|Q6811327]] | 5 |- | [[Kelly Proper]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1988" | 1988-05-01 | | | | [[:d:Q11738678|Q11738678]] | 3 |- | [[Claire Tarplee]] | | reathaí meánraoin Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1988" | 1988-09-22 | | | | [[:d:Q15925883|Q15925883]] | 1 |- | [[Amy Kenealy]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1988" | 1988-04-06 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q16224552|Q16224552]] | 4 |- | [[Amy Foster]] | | rábálaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1988" | 1988-10-02 | | | | [[:d:Q19560506|Q19560506]] | 2 |- | [[Hannah Lowry-O'Reilly]] | | Imreoir fichille (*1988) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1988" | 1988-12-19 | | | | [[:d:Q28479756|Q28479756]] | 0 |- | [[Jo Patterson]] | | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus rothaí spóirt (*1988) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1988" | 1988-07-27 | | | | [[:d:Q113302372|Q113302372]] | 2 |- | [[Rachel Clancy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-06-23 | | | | [[:d:Q119554958|Q119554958]] | 0 |- | [[Mairead Mcnally]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-11-19 | | | | [[:d:Q119554997|Q119554997]] | 0 |- | [[Leah Westbrooks]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-10-19 | | | | [[:d:Q119557456|Q119557456]] | 0 |- | [[Sarah Louise McGrath]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-10-04 | | | | [[:d:Q135381219|Q135381219]] | 0 |- | [[Chloë Agnew]] | [[Íomhá:Chloë Agnew at Macquarie Shopping Centre, Sydney.jpg|center|40px]] | ceoltóir agus amhránaí Éireannach | [[amhránaí ceoldrámaíochta]] | data-sort-value="1989" | 1989-06-09 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2228268|Q2228268]] | 17 |- | [[Lisa Kearney]] | [[Íomhá:Lisa Kearney on WIMPS TV.jpg|center|40px]] | cleachtóir júdó Éireannach | [[cleachtóir júdó]] | data-sort-value="1989" | 1989-05-27 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q2260724|Q2260724]] | 5 |- | [[Emma Britt Waldron]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Mainicín faisin|mainicín]] (*1989) ♀ | [[Mainicín faisin|mainicín]] | data-sort-value="1989" | 1989 | | [[Port Láirge]] | | [[:d:Q3724627|Q3724627]] | 1 |- | [[Ciara Horne]] | [[Íomhá:2015 UEC Track Elite European Championships 333.JPG|center|40px]] | rothaí | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1989" | 1989-09-07 | | [[Harrow, Londain|Harrow]] | | [[:d:Q5119121|Q5119121]] | 16 |- | [[Jessie Barr]] | | lúthchleasaí | [[rábálaí]] | data-sort-value="1989" | 1989-07-24 | | [[Port Láirge]] | | [[:d:Q6187612|Q6187612]] | 5 |- | [[Laura Reynolds]] | | lúthchleasaí | [[siúlóir rása]] | data-sort-value="1989" | 1989-01-21<br/>1989-01-20 | | | | [[:d:Q6499354|Q6499354]] | 3 |- | [[Orla Barry]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1989) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1989" | 1989-09-21 | | [[Droichead na Scuab]] | | [[:d:Q7102982|Q7102982]] | 2 |- | [[Kate McKenna]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1989" | 1989-09-27 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q16224853|Q16224853]] | 3 |- | [[Jenny Murphy]] | | imreoir rugbaí Éireannach | [[imreoir rugbaí]]<br/>[[rugby sevens player]] | data-sort-value="1989" | 1989-05-30 | | | | [[:d:Q18126994|Q18126994]] | 2 |- | [[Michelle Finn]] | [[Íomhá:2019-09-01 ISTAF 2019 2000 m steeplechase (Martin Rulsch) 43 (cropped).jpg|center|40px]] | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1989" | 1989-11-16<br/>1989-12-16 | | | | [[:d:Q20967861|Q20967861]] | 6 |- | [[Sara Louise Treacy]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1989" | 1989-06-22 | | | | [[:d:Q20967862|Q20967862]] | 5 |- | [[Kelly Murphy]] | [[Íomhá:2024 UEC Track Elite European Championships 130.jpg|center|40px]] | rothaí Éireannach | [[rothaí spóirt]]<br/>[[eolaí néarchórais]] | data-sort-value="1989" | 1989-11-03 | | [[Birmingham]] | | [[:d:Q33083846|Q33083846]] | 8 |- | [[Lauren Delany]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí agus cispheileadóir (*1989) ♀ | [[imreoir rugbaí]]<br/>[[cispheileadóir]] | data-sort-value="1989" | 1989-07-17 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q78081373|Q78081373]] | 2 |- | [[Jessica Scannell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1989" | 1989-10-26 | | | | [[:d:Q119567488|Q119567488]] | 0 |- | [[Megan Tice]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1989) ♀ | [[lúthchleasaí]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1989" | 1989-12-06 | | | | [[:d:Q120221286|Q120221286]] | 0 |- | [[Lisa McGill]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1989" | 1989-08-14 | | | | [[:d:Q135380034|Q135380034]] | 0 |- | [[Elaine C. Caffrey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1989" | 1989-02-24 | | | | [[:d:Q135380037|Q135380037]] | 0 |- | [[Colleen McInerney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1989) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1989" | 1989-08-14 | | | | [[:d:Q135382206|Q135382206]] | 0 |- | [[Aine McKenna]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1989" | 1989-09-23 | | | | [[:d:Q135382207|Q135382207]] | 0 |- | [[Julie Angelina Kavanagh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1989" | 1989-04-21 | | | | [[:d:Q135382208|Q135382208]] | 0 |- | [[Susan Elise Doyle]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1989" | 1989-02-24 | | | | [[:d:Q135382209|Q135382209]] | 0 |- | [[Rozanna Purcell]] | | mainicín Éireannach | [[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[iomaitheoir i gcomórtas áilleachta]] | data-sort-value="1990" | 1990-09-03 | | [[Cluain Meala]] | | [[:d:Q1046271|Q1046271]] | 6 |- | [[Aisling Cooney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1990) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-27 | | [[Dumhach Thrá]] | | [[:d:Q4699199|Q4699199]] | 3 |- | [[Ruesha Littlejohn]] | [[Íomhá:Ruesha Littlejohn in San Jose.jpg|center|40px]] | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-03 | | [[Glaschú]] | | [[:d:Q7377860|Q7377860]] | 11 |- | [[Ciara Everard]] | [[Íomhá:09277 Ciara Everard.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] reathaí meánfhaid (*1990) ♀ | [[reathaí meánfhaid]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-10 | | [[Cill Chainnigh]] | | [[:d:Q9192214|Q9192214]] | 6 |- | [[Claire Lambe]] | | iomróir Éireannach | [[iomróir]] | data-sort-value="1990" | 1990-05-16 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q11690739|Q11690739]] | 5 |- | [[Melissa Scott-Hayward]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1990) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1990" | 1990-08-10 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q16225439|Q16225439]] | 2 |- | [[Robyn Stewart]] | [[Íomhá:2017 UEC Track Elite European Championships 412.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1990) ♀ | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1990" | 1990-04-10 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q27517186|Q27517186]] | 4 |- | [[Niamh Whelan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rábálaí (*1990) ♀ | [[rábálaí]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-26 | | | | [[:d:Q39814817|Q39814817]] | 1 |- | [[Fionnuala Ross]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1990) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1990" | 1990-11-05 | | | | [[:d:Q69863936|Q69863936]] | 0 |- | [[Orla O'Reilly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-28 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q74239854|Q74239854]] | 1 |- | [[Laura Shaughnessy]] | | Cianreathaí (*1990) ♀ | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-19 | | | | [[:d:Q98550189|Q98550189]] | 1 |- | [[Sinead O'Reilly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-28 | | | | [[:d:Q119553438|Q119553438]] | 0 |- | [[Alexandra Troy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-03-23 | | | | [[:d:Q119568422|Q119568422]] | 0 |- | [[Claire Rockall]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-09-07 | | | | [[:d:Q119568822|Q119568822]] | 0 |- | [[Rhiannon Bernadette McNulty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-03-16 | | | | [[:d:Q135378320|Q135378320]] | 0 |- | [[Emma Marron]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-11-21 | | | | [[:d:Q135378321|Q135378321]] | 0 |- | [[Méabh Malone]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-11-01 | | | | [[:d:Q135378322|Q135378322]] | 0 |- | [[Ciara Louise Flaherty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-08-28 | | | | [[:d:Q135378323|Q135378323]] | 0 |- | [[Shelly Behan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-11-27 | | | | [[:d:Q135378324|Q135378324]] | 0 |- | [[Erica C. Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-26 | | | | [[:d:Q135380031|Q135380031]] | 0 |- | [[Cathy Kavanagh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-01-16 | | | | [[:d:Q135380035|Q135380035]] | 0 |- | [[Christine O'Gorman]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-10-28 | | | | [[:d:Q135381052|Q135381052]] | 0 |- | [[Christina Ann Newton]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-08 | | | | [[:d:Q135381053|Q135381053]] | 0 |- | [[Michelle Louise Murray]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-01-01 | | | | [[:d:Q135381055|Q135381055]] | 0 |- | [[Beth Meany]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-15 | | | | [[:d:Q135381056|Q135381056]] | 0 |- | [[Eimear Mary Mairtin]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-10-03 | | | | [[:d:Q135381058|Q135381058]] | 0 |- | [[Caroline Flynn]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-25 | | | | [[:d:Q135381059|Q135381059]] | 0 |- | [[Kerrie Marie Dore]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-01-14 | | | | [[:d:Q135381060|Q135381060]] | 0 |- | [[Valerie O'Driscoll]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-15 | | | | [[:d:Q135382205|Q135382205]] | 0 |- | [[Clara Peters]] | [[Íomhá:European 2011 Clara PETERS.jpg|center|40px]] | scátálaí fíorach Éireannach | [[scátálaí fíorach]] | data-sort-value="1991" | 1991-07-19 | | [[Essen]] | | [[:d:Q4360258|Q4360258]] | 5 |- | [[Lynsey McCullough]] | | imreoir leadóige Éireannach | [[imreoir leadóige]] | data-sort-value="1991" | 1991-03-01 | | [[Aontroim (baile)]] | | [[:d:Q6709499|Q6709499]] | 1 |- | [[Emma Flanagan]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1991" | 1991-01-07 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q16211337|Q16211337]] | 4 |- | [[Cherelle Khassal]] | [[Íomhá:Cherelle Khassal (23697437213).jpg|center|40px]] | imreoir sacair Éireannach | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1991" | 1991-01-09 | | [[Sasana]] | | [[:d:Q22087349|Q22087349]] | 4 |- | [[Alice Kunek]] | [[Íomhá:Alice Kunek - Perth Lynx.jpg|center|40px]] | cispheileadóir Astrálach (1991-) | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1991" | 1991-01-06 | | [[Box Hill]] | | [[:d:Q24452204|Q24452204]] | 10 |- | [[Laura Boylan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1991) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1991" | 1991-12-16 | | [[Contae Lú]] | | [[:d:Q29981448|Q29981448]] | 3 |- | [[Sinéad Denny]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1991) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1991" | 1991-03-05 | | | | [[:d:Q69863080|Q69863080]] | 0 |- | [[Aoife McDermott]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí agus cispheileadóir (*1991) ♀ | [[imreoir rugbaí]]<br/>[[cispheileadóir]] | data-sort-value="1991" | 1991-01-04 | | [[Sligeach]] | | [[:d:Q78047998|Q78047998]] | 1 |- | [[Hannah Thornton]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1991" | 1991-07-29 | | | | [[:d:Q119564024|Q119564024]] | 0 |- | [[Emma J. Sherwood]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1991" | 1991-02-17 | | | | [[:d:Q135379981|Q135379981]] | 0 |- | [[Tracey M. Power]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1991" | 1991-01-04 | | | | [[:d:Q135379982|Q135379982]] | 0 |- | [[Stephanie O'Shea]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1991" | 1991-04-25 | | | | [[:d:Q135379983|Q135379983]] | 0 |- | [[Carol A. McCarthy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1991" | 1991-11-22 | | | | [[:d:Q135379987|Q135379987]] | 0 |- | [[Sophie Vavasseur]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | data-sort-value="1992" | 1992-05-10 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2628135|Q2628135]] | 15 |- | [[Aoife Hannon]] | | mainicín Éireannach | [[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[fisiteiripeoir]] | data-sort-value="1992" | 1992 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q3620544|Q3620544]] | 2 |- | [[Sinead Chambers]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1992" | 1992-02-01 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q15712412|Q15712412]] | 4 |- | [[Christine McMahon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cliathreathaí agus rábálaí (*1992) ♀ | [[cliathreathaí]]<br/>[[rábálaí]] | data-sort-value="1992" | 1992-07-06 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q25939025|Q25939025]] | 2 |- | [[Poornima Menon Jayadev]] | | Imreoir fichille (*1992) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1992" | 1992 | | | | [[:d:Q28479758|Q28479758]] | 0 |- | [[Naomi Carroll]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir sacair, imreoir haca, imreoir peile Gaelaí agus camogie player (*1992) ♀ | [[imreoir sacair]]<br/>[[imreoir haca]]<br/>[[imreoir peile Gaelaí]]<br/>[[camogie player]] | data-sort-value="1992" | 1992-09-13 | | [[Contae an Chláir]] | | [[:d:Q57313561|Q57313561]] | 3 |- | [[Claire Mooney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1992) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1992" | 1992-06-21 | | | | [[:d:Q69812429|Q69812429]] | 0 |- | [[Joan Healy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1992) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1992" | 1992-09-30 | | | | [[:d:Q69814488|Q69814488]] | 1 |- | [[Catherine McManus]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1992) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1992" | 1992-05-09 | | | | [[:d:Q69819917|Q69819917]] | 0 |- | [[Casey Grace]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1992" | 1992-05-14 | | | | [[:d:Q119554596|Q119554596]] | 0 |- | [[Tessa Josephine Solan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1992" | 1992-09-19 | | | | [[:d:Q135378015|Q135378015]] | 0 |- | [[Lorraine Scanlon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1992" | 1992-11-24 | | | | [[:d:Q135378016|Q135378016]] | 0 |- | [[Nichola Rafferty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1992" | 1992-07-04 | | | | [[:d:Q135378017|Q135378017]] | 0 |- | [[Louise Mary O'Connor]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1992" | 1992-07-24 | | | | [[:d:Q135378019|Q135378019]] | 0 |- | [[Rebecca Teresa Nagle]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1992" | 1992-07-04 | | | | [[:d:Q135378020|Q135378020]] | 0 |- | [[Kate Mary McDaid]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1992" | 1992-05-18 | | | | [[:d:Q135378021|Q135378021]] | 0 |- | [[Rebecca F. O'Keeffe]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1992" | 1992-02-25 | | | | [[:d:Q135379984|Q135379984]] | 0 |- | [[Emily M. O'Callaghan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1992" | 1992-02-07 | | | | [[:d:Q135379985|Q135379985]] | 0 |- | [[Katie B. Kilbride]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1992" | 1992-07-06 | | | | [[:d:Q135379988|Q135379988]] | 0 |- | [[Catriona M. Foley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1992" | 1992-08-16 | | | | [[:d:Q135379989|Q135379989]] | 0 |- | [[Sinead Deegan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1992" | 1992-05-13 | | | | [[:d:Q135379990|Q135379990]] | 0 |- | [[Eimhear M. Browne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1992" | 1992-01-07 | | | | [[:d:Q135379991|Q135379991]] | 0 |- | [[Amy Bowtell]] | | imreoir leadóige | [[imreoir leadóige]] | data-sort-value="1993" | 1993-09-16 | | [[Na Clocha Liatha]] | | [[:d:Q4749116|Q4749116]] | 7 |- | [[Katie Kirk]] | | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]] rábálaí (*1993) ♀ | [[rábálaí]] | data-sort-value="1993" | 1993-11-05 | | | | [[:d:Q11737414|Q11737414]] | 1 |- | [[Ciara Grant]] | [[Íomhá:Ciara Grant WUG.jpg|center|40px]] | peileadóir | [[imreoir sacair]]<br/>[[imreoir futsal]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-11 | | [[Leitir Ceanainn]] | | [[:d:Q15960851|Q15960851]] | 8 |- | [[Michaela Walsh]] | | dornálaí as Béal Feirste | [[dornálaí]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-05 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q18218166|Q18218166]] | 9 |- | [[Siobhán Killeen]] | | imreoir sacair Éireannach | [[imreoir sacair]]<br/>[[imreoir peile Gaelaí]]<br/>[[imreoir futsal]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-15 | | | | [[:d:Q22278600|Q22278600]] | 1 |- | [[Lois Roche]] | [[Íomhá:Lois Roche Lewes FC Women 2 Charlton Ath Women 0 17 10 2021-82 (cropped).jpg|center|40px]] | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-18 | | [[Londain]] | | [[:d:Q24150945|Q24150945]] | 5 |- | [[Clare Cryan]] | [[Íomhá:Clare Cryan Kyiv 2019.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] tumadóir iomaíoachta (*1993) ♀ | [[tumadóir iomaíoachta]] | data-sort-value="1993" | 1993-12-03 | | | | [[:d:Q65553526|Q65553526]] | 3 |- | [[Emma Mitchell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1993) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1993" | 1993-09-02 | | | | [[:d:Q69812822|Q69812822]] | 0 |- | [[Mary Mulhare]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1993) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1993" | 1993-02-14 | | | | [[:d:Q115739743|Q115739743]] | 1 |- | [[Clodagh Scannell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-06 | | | | [[:d:Q119542677|Q119542677]] | 0 |- | [[Éabhnait Deborah Scanlon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1993" | 1993-01-08 | | | | [[:d:Q135376728|Q135376728]] | 0 |- | [[Rheanne Marie O'Shea]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1993" | 1993-05-24 | | | | [[:d:Q135376730|Q135376730]] | 0 |- | [[Ciara Patricia Newell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-17 | | | | [[:d:Q135376733|Q135376733]] | 0 |- | [[Lauren Marie Murray]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1993" | 1993-05-06 | | | | [[:d:Q135376734|Q135376734]] | 0 |- | [[Laoise Maria Murphy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-19 | | | | [[:d:Q135376735|Q135376735]] | 0 |- | [[Laura Catriona Moloney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1993" | 1993-11-24 | | | | [[:d:Q135376736|Q135376736]] | 0 |- | [[Karen Meany]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1993" | 1993-08-23 | | | | [[:d:Q135376737|Q135376737]] | 0 |- | [[Méabh Barry]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1993" | 1993-12-16 | | | | [[:d:Q135376739|Q135376739]] | 0 |- | [[Marrianna Patricia C. Troy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-09 | | | | [[:d:Q135378014|Q135378014]] | 0 |- | [[Erika Emma O'Keeffe]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1993" | 1993-04-06 | | | | [[:d:Q135378018|Q135378018]] | 0 |- | [[Chelsea Jones]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | | | [[:d:Q2377423|Q2377423]] | 0 |- | [[Phoebe Prince]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] scoláire (1994–2010) ♀ | [[scoláire]] | data-sort-value="1994" | 1994-11-24 | data-sort-value="2010" | 2010-01-14 | [[Bedford]] | [[South Hadley]] | [[:d:Q3304893|Q3304893]] | 6 |- | [[Kate Veale]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1994" | 1994-01-05 | | [[Tulach Mhór]] | | [[:d:Q11737264|Q11737264]] | 2 |- | [[Caroline Black]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1994" | 1994-03-04 | | [[Lios na gCearrbhach]] | | [[:d:Q15971927|Q15971927]] | 5 |- | [[Phil Healy]] | [[Íomhá:Womens 400m (46526965474) (cropped).jpg|center|40px]] | rábálaí Éireannach | [[rábálaí]] | data-sort-value="1994" | 1994-11-19 | | [[Béal Átha Fhínín]] | | [[:d:Q25999744|Q25999744]] | 7 |- | [[Niamh McCarthy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí (*1994) ♀ | [[lúthchleasaí]] | data-sort-value="1994" | 1994-01-04 | | [[Contae Chorcaí]] | | [[:d:Q26905471|Q26905471]] | 2 |- | [[Karina Campbell]] | | Imreoir fichille (*1994) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1994" | 1994-05-19 | | | | [[:d:Q28470777|Q28470777]] | 0 |- | [[Victoria Bell]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[sciálaí Alpach]] | data-sort-value="1994" | 1994-06-22 | | [[Sutton Coldfield]] | | [[:d:Q48618566|Q48618566]] | 4 |- | [[Alice Sharpe]] | [[Íomhá:2019 UEC Track Elite European Championships 132.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1994) ♀ | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1994" | 1994-05-03 | | [[München]] | | [[:d:Q55361867|Q55361867]] | 10 |- | [[Alli Palisch]] | [[Íomhá:Alli Murphy Lewes FC Women 2 London City 3 14 02 2021-528 (50943521133) (cropped).jpg|center|40px]] | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*1994) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1994" | 1994-05-13 | | [[Plano, Texas|Plano]] | | [[:d:Q56285209|Q56285209]] | 4 |- | [[Shona Heaslip]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1994) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1994" | 1994-09-18 | | | | [[:d:Q69820877|Q69820877]] | 0 |- | [[Philippa Rogan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1994) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1994" | 1994-02-04 | | | | [[:d:Q69861835|Q69861835]] | 0 |- | [[Leah Lyons]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí (*1994) ♀ | [[imreoir rugbaí]] | data-sort-value="1994" | 1994-11-27 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q78051289|Q78051289]] | 1 |- | [[Eimear Twomey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1994" | 1994-11-05 | | | | [[:d:Q135375110|Q135375110]] | 0 |- | [[Amy Louise Russell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1994" | 1994-02-02 | | | | [[:d:Q135375111|Q135375111]] | 0 |- | [[Ciara Milroy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1994" | 1994-09-18 | | | | [[:d:Q135375114|Q135375114]] | 0 |- | [[Sorcha Maire McNulty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1994" | 1994-09-04 | | | | [[:d:Q135375115|Q135375115]] | 0 |- | [[Leanne McDonnell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1994" | 1994-05-29 | | | | [[:d:Q135375116|Q135375116]] | 0 |- | [[Laura Hoffman]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1994" | 1994-04-29 | | | | [[:d:Q135375118|Q135375118]] | 0 |- | [[Deirdre Ann Geaney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1994" | 1994-09-16 | | | | [[:d:Q135375120|Q135375120]] | 0 |- | [[Michelle Clarke]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir agus cóitseálaí cispheile (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]]<br/>[[cóitseálaí cispheile]] | data-sort-value="1994" | 1994-09-03 | | | | [[:d:Q135375123|Q135375123]] | 0 |- | [[Rebecca Barker]] | | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1994" | 1994-08-02 | | | | [[:d:Q135375124|Q135375124]] | 0 |- | [[Ailish O'Reilly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1994" | 1994-01-01 | | | | [[:d:Q135376732|Q135376732]] | 0 |- | [[Cliona Niamh Máirtín]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1994" | 1994-06-26 | | | | [[:d:Q135376738|Q135376738]] | 0 |- | [[Sycerika McMahon]] | | snámhóir Éireannach | [[snámhóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-04-11 | | [[Contae an Dúin]] | | [[:d:Q3979013|Q3979013]] | 7 |- | [[Carolane Soucisse]] | [[Íomhá:2018 Autumn Classic International - Soucisse & Firus (cropped) - Soucisse.jpg|center|40px]] | damhsóir oighir Ceanadach | [[ice dancer]] | data-sort-value="1995" | 1995-02-10 | | [[Châteauguay]] | | [[:d:Q24860514|Q24860514]] | 5 |- | [[Aoife Mannion]] | [[Íomhá:Aoife Mannion BCLFC 2015 (22147891741) (cropped).jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*1995) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1995" | 1995-09-24 | | [[Solihull]] | | [[:d:Q25714012|Q25714012]] | 12 |- | [[Ellen Keane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1995) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-04-06 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q26899011|Q26899011]] | 3 |- | [[Síofra Cléirigh Büttner]] | [[Íomhá:Síofra Cléirigh Büttner 2017.jpg|center|40px]] | reathaí meánraoin Éireannach | [[reathaí meánfhaid]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1995" | 1995-07-21 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q35349110|Q35349110]] | 5 |- | [[Gráinne Walsh]] | | dornálaí Éireannach | [[dornálaí]] | data-sort-value="1995" | 1995-10-13 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | | [[:d:Q65091953|Q65091953]] | 5 |- | [[Greta Streimikyte]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí parailimpeach (*1995) ♀ | [[lúthchleasaí parailimpeach]] | data-sort-value="1995" | 1995-08-24 | | [[Vilnias]] | | [[:d:Q89343978|Q89343978]] | 3 |- | [[Sarah Jane Hearne]] | | Imreoir fichille (*1995) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1995" | 1995 | | | | [[:d:Q104843000|Q104843000]] | 0 |- | [[Fiona Murtagh]] | [[Íomhá:Rowing at the 2020 Summer Olympics (Ireland).jpeg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomróir (*1995) ♀ | [[iomróir]] | data-sort-value="1995" | 1995-07-11 | | [[Gaillimh]] | | [[:d:Q105925700|Q105925700]] | 11 |- | [[Ioana Gelip]] | | Imreoir fichille (*1995) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="1995" | 1995-01-16 | | | | [[:d:Q109418259|Q109418259]] | 0 |- | [[Rachel Boyle]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1995" | 1995-03-27 | | | | [[:d:Q110991850|Q110991850]] | 0 |- | [[Cliodhna Manning]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1995) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1995" | 1995-04-26 | | | | [[:d:Q117007428|Q117007428]] | 1 |- | [[Emily Haggard-Kearney]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta, reathaí maratóin agus cianreathaí (*1995) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[reathaí maratóin]]<br/>[[cianreathaí]] | data-sort-value="1995" | 1995-11-10 | | | | [[:d:Q126883212|Q126883212]] | 0 |- | [[Jennifer Sheehan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-06-10 | | | | [[:d:Q135373959|Q135373959]] | 0 |- | [[Jessica Blue O Sullivan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-06-11 | | | | [[:d:Q135373960|Q135373960]] | 0 |- | [[Aedin O Donnell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-04-27 | | | | [[:d:Q135373961|Q135373961]] | 0 |- | [[Lorna McNamee]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-02-01 | | | | [[:d:Q135373963|Q135373963]] | 0 |- | [[Orla Keoghegan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-07-21 | | | | [[:d:Q135373964|Q135373964]] | 0 |- | [[Shannon Farrell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-10-09 | | | | [[:d:Q135373965|Q135373965]] | 0 |- | [[Erin Leigh Bracken]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-06-30 | | | | [[:d:Q135373966|Q135373966]] | 0 |- | [[Aileen Verona Crowley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-05-04 | | | | [[:d:Q135373968|Q135373968]] | 0 |- | [[Katie Ann Moloney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-01-14 | | | | [[:d:Q135375112|Q135375112]] | 0 |- | [[Samantha Massey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-02-28 | | | | [[:d:Q135375117|Q135375117]] | 0 |- | [[Lauren Kelly Falvey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1995" | 1995-03-27 | | | | [[:d:Q135375122|Q135375122]] | 0 |- | [[Emma Bolger]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | data-sort-value="1996" | 1996-01-05 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q520262|Q520262]] | 11 |- | [[Laoise Murray]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | data-sort-value="1996" | 1996-08-24 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3826973|Q3826973]] | 3 |- | [[Mary C. Cain]] | | reathaí meánraoin Meiriceánach | [[reathaí meánfhaid]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1996" | 1996-05-03 | | [[Bronxville]] | | [[:d:Q6779145|Q6779145]] | 10 |- | [[Florence Bell]] | | sciálaí Éireannach | [[sciálaí Alpach]] | data-sort-value="1996" | 1996-03-05 | | [[Sutton Coldfield]] | | [[:d:Q15910753|Q15910753]] | 4 |- | [[Alannah Stephenson]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1996" | 1996-12-04 | | [[Lios na gCearrbhach]] | | [[:d:Q17457943|Q17457943]] | 3 |- | [[Tham Nguyen]] | [[Íomhá:Tham Nguyen at the 2023 World Weightlifting Championships training hall.webp|center|40px]] | Tógálaí meáchain (*1996) ♀ | [[tógálaí meáchain]] | data-sort-value="1996" | 1996-09-15 | | | | [[:d:Q26132016|Q26132016]] | 4 |- | [[Alanna Lally]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1996) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1996" | 1996-12-30 | | | | [[:d:Q69860533|Q69860533]] | 1 |- | [[Fiona Mangan]] | [[Íomhá:Fiona Mangan - Présentation TCFIA 2025.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1996) ♀ | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1996" | 1996-05-16 | | | | [[:d:Q106575388|Q106575388]] | 5 |- | [[Megan Armitage]] | [[Íomhá:Grand Prix de Chambéry (Megan Armitage - Montagne).JPG|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1996) ♀ | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1996" | 1996-08-12 | | [[Suí an Róin]] | | [[:d:Q108532712|Q108532712]] | 6 |- | [[Linda Djougang]] | [[Íomhá:Linda Djougang 15Apr2023.jpg|center|40px]] | [[Camarún|Camarúnach]] imreoir rugbaí (*1996) ♀ | [[imreoir rugbaí]] | data-sort-value="1996" | 1996-05-17 | | [[Camarún]] | | [[:d:Q108540653|Q108540653]] | 3 |- | [[Georgie Hartigan]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1996) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1996" | 1996-03-01 | | | | [[:d:Q115674773|Q115674773]] | 1 |- | [[Allison McGrath]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-10-10 | | | | [[:d:Q119547267|Q119547267]] | 0 |- | [[Edel Thornton]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-11-22 | | | | [[:d:Q119560495|Q119560495]] | 0 |- | [[Kelly McGrory]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1996) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1996" | 1996-12-24 | | | | [[:d:Q121879328|Q121879328]] | 3 |- | [[Róisín Harrison]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1996) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1996" | 1996-10-10 | | | | [[:d:Q121879839|Q121879839]] | 2 |- | [[Susie Berry]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] marcach (*1996) ♀ | [[marcach]] | data-sort-value="1996" | 1996-01-01 | | | | [[:d:Q130313509|Q130313509]] | 2 |- | [[Megan Connolly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-03-06 | | | | [[:d:Q135366913|Q135366913]] | 0 |- | [[Lisa Teresa Mullins]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1996" | 1996-09-22 | | | | [[:d:Q135373962|Q135373962]] | 0 |- | [[Megan Connolly]] | [[Íomhá:Megan Connolly 2015 (cropped).jpg|center|40px]] | imreoir sacair Éireannach | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1997" | 1997-03-07 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q21708017|Q21708017]] | 12 |- | [[Rachael Darragh]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]]<br/>[[iomaitheoir Oilimpeach]] | data-sort-value="1997" | 1997-09-24 | | [[Leitir Ceanainn]] | | [[:d:Q26786740|Q26786740]] | 6 |- | [[Sophie MacMahon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1997) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-29 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q29947005|Q29947005]] | 8 |- | [[Sara Boyle]] | | imreoir badmantain Éireannach | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="1997" | 1997-08-31 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q30230598|Q30230598]] | 1 |- | [[Amy Broadhurst]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] dornálaí (*1997) ♀ | [[dornálaí]] | data-sort-value="1997" | 1997-03-17 | | [[Dún Dealgan]] | | [[:d:Q60182060|Q60182060]] | 3 |- | [[Aoife O'Rourke]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] dornálaí (*1997) ♀ | [[dornálaí]] | data-sort-value="1997" | 1997-07-02 | | [[An Caisleán Riabhach]] | | [[:d:Q66934867|Q66934867]] | 8 |- | [[Marissa Sheva]] | [[Íomhá:Marissa Sheva.jpg|center|40px]] | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀ | [[imreoir sacair]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1997" | 1997-04-22 | | [[Sellersville]] | | [[:d:Q98093517|Q98093517]] | 8 |- | [[Elsa Desmond]] | [[Íomhá:2018-11-21 Rennrodel-Weltcup Innsbruck-Igls StP 5311 LR10 by Stepro.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] luger agus medical student (*1997) ♀ | [[luger]]<br/>[[medical student]] | data-sort-value="1997" | 1997-08-06 | | [[Buckingham]] | | [[:d:Q103259948|Q103259948]] | 5 |- | [[Sophie Becker]] | [[Íomhá:Womens 400m (47247595181).jpg|center|40px]] | Rábálaí (*1997) ♀ | [[rábálaí]] | data-sort-value="1997" | 1997-05-16 | | [[Loch Garman]] | | [[:d:Q105782960|Q105782960]] | 7 |- | [[Kate Doherty]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-27 | | | | [[:d:Q106712794|Q106712794]] | 1 |- | [[Eilish Flanagan]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1997" | 1997<br/>1997-05-02 | | | | [[:d:Q107472430|Q107472430]] | 5 |- | [[Roisin Flanagan]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1997" | 1997-05-02 | | | | [[:d:Q115739741|Q115739741]] | 2 |- | [[Bridget Herlihy]] | | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-31 | | | | [[:d:Q119539970|Q119539970]] | 0 |- | [[Maura Fitzpatrick]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-02-27 | | | | [[:d:Q119541214|Q119541214]] | 0 |- | [[Anna Kelly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-06-18 | | | | [[:d:Q119551659|Q119551659]] | 0 |- | [[Aoife Anne O'Halloran]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-07-05 | | | | [[:d:Q135365106|Q135365106]] | 0 |- | [[Caoimhe Ann Blennerhassett]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1997" | 1997-12-15 | | | | [[:d:Q135371786|Q135371786]] | 0 |- | [[Ellis O'Reilly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] gleacaí ealaíonta (*1998) ♀ | [[gleacaí ealaíonta]] | data-sort-value="1998" | 1998-02-23 | | [[Kent]] | | [[:d:Q23887651|Q23887651]] | 3 |- | [[Michaela Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1998" | 1998-12-17 | | | | [[:d:Q51098390|Q51098390]] | 2 |- | [[Anna Kerrison]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1998) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1998" | 1998-09-10 | | [[Sasana]] | | [[:d:Q64148448|Q64148448]] | 3 |- | [[Elizabeth Morland]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1998" | 1998-03-03 | | | | [[:d:Q69815287|Q69815287]] | 0 |- | [[Mia Griffin]] | [[Íomhá:2019 UEC Track Elite European Championships 135.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1998) ♀ | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="1998" | 1998-12-30 | | [[Glenmore]] | | [[:d:Q86458131|Q86458131]] | 9 |- | [[Nadia Power]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1998" | 1998-01-11 | | | | [[:d:Q92433328|Q92433328]] | 4 |- | [[Eleanor Ryan-Doyle]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir sacair (*1998) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="1998" | 1998-05-14 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q97654611|Q97654611]] | 1 |- | [[Sarah Quinn]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1998" | 1998-04-08<br/>1998-08-04 | | | | [[:d:Q106712933|Q106712933]] | 1 |- | [[Anna Maguire]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-01-21 | | | | [[:d:Q119543104|Q119543104]] | 0 |- | [[Saoirse Power-Cassidy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-06-30 | | | | [[:d:Q119553574|Q119553574]] | 0 |- | [[Fiona Everard]] | | Cianreathaí (*1998) ♀ | [[cianreathaí]] | data-sort-value="1998" | 1998<br/>1998-09-30 | | | | [[:d:Q123502237|Q123502237]] | 2 |- | [[Jennifer Lehane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] dornálaí (*1998) ♀ | [[dornálaí]] | data-sort-value="1998" | 1998-08-19 | | | | [[:d:Q126487392|Q126487392]] | 2 |- | [[Kathy Baker]] | | Imreoir rugbaí (*1998) ♀ | [[imreoir rugbaí]] | data-sort-value="1998" | 1998-01-23 | | | | [[:d:Q128765068|Q128765068]] | 3 |- | [[Alison Jane Cleary]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-01-13 | | | | [[:d:Q135365098|Q135365098]] | 0 |- | [[Laura Anne Fortune]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-04-23 | | | | [[:d:Q135365099|Q135365099]] | 0 |- | [[Katie Joanna Whelan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-09-02 | | | | [[:d:Q135365102|Q135365102]] | 0 |- | [[Ciara Catherine Wheeler]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-04-19 | | | | [[:d:Q135365103|Q135365103]] | 0 |- | [[Chloe Gina Mullins]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-12-21 | | | | [[:d:Q135365105|Q135365105]] | 0 |- | [[Anna Marie Brennan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-02-06 | | | | [[:d:Q135365107|Q135365107]] | 0 |- | [[Aleksandra Joanna Macheta]] | | [[An Pholainn|Polannach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1998" | 1998-03-13 | | | | [[:d:Q135366449|Q135366449]] | 0 |- | [[Aoife Beggs]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1999) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="1999" | 1999-10-23 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q29841599|Q29841599]] | 5 |- | [[Gina Akpe-Moses]] | [[Íomhá:Gina Akpe-Moses at the 2018 European Athletics Championships.jpg|center|40px]] | rábálaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1999" | 1999-02-25 | | [[Lagos]] | | [[:d:Q33133524|Q33133524]] | 7 |- | [[Ciara Neville]] | [[Íomhá:Ciara Neville 2016.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rábálaí (*1999) ♀ | [[rábálaí]] | data-sort-value="1999" | 1999-10-14 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q50295760|Q50295760]] | 4 |- | [[Molly Scott]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀ | [[lúthchleasaí]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1999" | 1999-03-30 | | [[Ceatharlach]] | | [[:d:Q55587528|Q55587528]] | 2 |- | [[Niamh Fogarty]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1999" | 1999-05-16 | | | | [[:d:Q94578252|Q94578252]] | 2 |- | [[Aoife Lynch]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1999" | 1999-05-14 | | | | [[:d:Q106712793|Q106712793]] | 1 |- | [[Michelle Carey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir haca (*1999) ♀ | [[imreoir haca]] | data-sort-value="1999" | 1999-05-05 | | | | [[:d:Q108106507|Q108106507]] | 3 |- | [[Stephanie Cotter]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1999" | 1999 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q108143260|Q108143260]] | 2 |- | [[Grace Casey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] caiteoir sleá (*1999) ♀ | [[caiteoir sleá]] | data-sort-value="1999" | 1999-01-16<br/>1999-06-16 | | | | [[:d:Q109932829|Q109932829]] | 0 |- | [[Cathal Crosbie]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1999" | 1999-12-09 | | | | [[:d:Q112131519|Q112131519]] | 1 |- | [[Sarah Leahy]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="1999" | 1999-08-01 | | | | [[:d:Q113864305|Q113864305]] | 2 |- | [[Claire Melia]] | [[Íomhá:Baxi Ferrol - LDLC ASVEL Féminin 59.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="1999" | 1999-07-12 | | [[Mainistir Eimhín]] | | [[:d:Q119564054|Q119564054]] | 0 |- | [[Erin Riordan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1999) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="1999" | 1999-09-02 | | | | [[:d:Q128803241|Q128803241]] | 2 |- | [[Anne Condon]] | | [[Ceanada|Ceanadach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] eolaí ríomhaireachta agus múinteoir ollscoile (*2000) ♀; Comhalta de chuid an ACM, Tulip Award in DNA Computing, Anita Borg Institute Women of Vision Awards agus Comhalta de Chumann Ríoga Cheanada; member of Cumann Ríoga Cheanada agus Association for Computing Machinery | [[eolaí ríomhaireachta]]<br/>[[múinteoir ollscoile]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | | [[:d:Q11489|Q11489]] | 3 |- | [[Tina Reynolds]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | [[Na Clocha Liatha]] | | [[:d:Q514752|Q514752]] | 9 |- | [[Bernadette Ní Ghallchóir]] | [[Íomhá:Bernadette Ní Ghallchóir PBS 1971.jpg|center|40px]] | láithreoir teilifíse Éireannach | [[láithreoir]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | [[Muineachán]] | | [[:d:Q822164|Q822164]] | 7 |- | [[Eibhlin Byrne]] | | méara Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | | [[:d:Q1301175|Q1301175]] | 3 |- | [[Sophie Merry]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]], [[Mainicín faisin|mainicín]], beochantóir, [[Aisteoir|aisteoir]] agus damhsóir (*2000) ♀ | [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[beochantóir]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[damhsóir]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | | [[:d:Q1348496|Q1348496]] | 3 |- | [[Maria Corrigan]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | | [[:d:Q1669568|Q1669568]] | 3 |- | [[Terry O'Flaherty]] | | méara Éireannach | [[polaiteoir]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | | [[:d:Q1720409|Q1720409]] | 2 |- | [[Lise Hearns]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | | [[:d:Q1827914|Q1827914]] | 1 |- | [[Liz Weir]] | | údar Éireannach | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q1866600|Q1866600]] | 4 |- | [[Méav Ní Mhaolchatha]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí ceoldrámaíochta]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3268425|Q3268425]] | 8 |- | [[Rebecca Stokell]] | | cruicéadaí Éireannach | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="2000" | 2000-03-13 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q29891153|Q29891153]] | 6 |- | [[Mona McSharry]] | [[Íomhá:Mona McSharry (IRL) 2018.jpg|center|40px]] | snámhóir Éireannach | [[snámhóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-08-21 | | [[An Ghráinseach, Contae Shligigh|An Ghráinseach]] | | [[:d:Q33319799|Q33319799]] | 19 |- | [[Cara Murray]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*2000) ♀ | [[cruicéadaí]] | data-sort-value="2000" | 2000-11-01 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q54861582|Q54861582]] | 6 |- | [[Sommer Lecky]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2000" | 2000-06-14<br/>2000-06-16 | | [[Inis Ceithleann]] | | [[:d:Q69813606|Q69813606]] | 2 |- | [[Davicia Patterson]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2000" | 2000-12-15 | | | | [[:d:Q69820489|Q69820489]] | 0 |- | [[Diana Mirza]] | | Imreoir fichille (*2000) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="2000" | 2000-06-16 | | | | [[:d:Q109383024|Q109383024]] | 1 |- | [[Lauren Roy]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2000" | 2000-09-25 | | | | [[:d:Q113864274|Q113864274]] | 2 |- | [[Bronagh Power-Cassidy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-09-15 | | | | [[:d:Q119543792|Q119543792]] | 0 |- | [[Enya Maguire]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-08-31 | | | | [[:d:Q119550072|Q119550072]] | 0 |- | [[Eibhia Ni Mhuireagain]] | | Imreoir fichille (*2000) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="2000" | 2000 | | | | [[:d:Q124424504|Q124424504]] | 0 |- | [[Lauren Cadden]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀ | [[lúthchleasaí]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2000" | 2000-06-07 | | | | [[:d:Q126173619|Q126173619]] | 2 |- | [[Jodie McCann]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2000" | 2000-02-03 | | | | [[:d:Q126685911|Q126685911]] | 4 |- | [[Lynn Tunnah]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-06-14 | | | | [[:d:Q135363157|Q135363157]] | 0 |- | [[Annaliese Murphy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-02-08 | | | | [[:d:Q135366286|Q135366286]] | 0 |- | [[Maeve Aine O'Seaghdha]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-07-26 | | | | [[:d:Q135366287|Q135366287]] | 0 |- | [[Alison Blaney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-04-22 | | | | [[:d:Q135366288|Q135366288]] | 0 |- | [[Ella McCloskey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-07-20 | | | | [[:d:Q135366289|Q135366289]] | 0 |- | [[Maeve Patricia Cannon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-03-15 | | | | [[:d:Q135366291|Q135366291]] | 0 |- | [[Nicole Patrice Clancy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2000" | 2000-06-13 | | | | [[:d:Q135366294|Q135366294]] | 0 |- | [[Laura Nicholson]] | [[Íomhá:Laura Nicholson.jpg|center|40px]] | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2000" | 2000-03-29 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q135649345|Q135649345]] | 2 |- | [[Tyler Toland]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="2001" | 2001-08-08 | | [[Baile Suingean]] | | [[:d:Q42666544|Q42666544]] | 6 |- | [[Lara Gillespie]] | [[Íomhá:2019 UCI Juniors Track World Championships 007.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*2001) ♀ | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="2001" | 2001-04-21 | | [[Cill Mhantáin]] | | [[:d:Q52153640|Q52153640]] | 13 |- | [[Sophie O'Sullivan]] | [[Íomhá:Sophie O'Sullivan.jpg|center|40px]] | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2001" | 2001-12-23 | | [[Melbourne]] | | [[:d:Q55425594|Q55425594]] | 7 |- | [[Alex Chan-Taylor]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="2001" | 2001-02-21 | | | | [[:d:Q55739862|Q55739862]] | 0 |- | [[Tanya Watson]] | [[Íomhá:2018-10-13 Jump 3 (Diving Girls 10m platform) at 2018 Summer Youth Olympics by Sandro Halank–039.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] tumadóir iomaíoachta (*2001) ♀ | [[tumadóir iomaíoachta]] | data-sort-value="2001" | 2001-12-24 | | [[Southampton]] | | [[:d:Q65675690|Q65675690]] | 5 |- | [[Niamh Coyne]] | [[Íomhá:2018-10-10 Swimming Girls' 100m Breaststroke Final at 2018 Summer Youth Olympics by Sandro Halank–034.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2001) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-06-22 | | | | [[:d:Q65952719|Q65952719]] | 4 |- | [[Ciara Bracken]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-04-20 | | | | [[:d:Q119554443|Q119554443]] | 0 |- | [[Deborah Ogayemi]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-10-12 | | | | [[:d:Q119561035|Q119561035]] | 0 |- | [[Danielle Donegan]] | | Cianreathaí (*2001) ♀ | [[cianreathaí]] | data-sort-value="2001" | 2001-04-05 | | | | [[:d:Q125188525|Q125188525]] | 1 |- | [[Daina Moorehouse]] | [[Íomhá:2025 World Boxing Championships 20250906 102037 Daina Moorehouse (IRL).jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] dornálaí (*2001) ♀ | [[dornálaí]] | data-sort-value="2001" | 2001-09-16 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q126709567|Q126709567]] | 3 |- | [[Rachel McCann]] | | Rábálaí (*2001) ♀ | [[rábálaí]] | data-sort-value="2001" | 2001-09-26 | | | | [[:d:Q127785359|Q127785359]] | 2 |- | [[Ciara McGing]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2001) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-03-03 | | | | [[:d:Q128693679|Q128693679]] | 2 |- | [[Victoria Catterson]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2001) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-03-25 | | | | [[:d:Q128803156|Q128803156]] | 2 |- | [[Erin Healy]] | | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*2001) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="2001" | 2001-04-05 | | | | [[:d:Q135106443|Q135106443]] | 2 |- | [[Ciara Tolan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-11-30 | | | | [[:d:Q135360972|Q135360972]] | 0 |- | [[Eve Nealon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-06-25 | | | | [[:d:Q135363158|Q135363158]] | 0 |- | [[Katie Williamson]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-05-11 | | | | [[:d:Q135364030|Q135364030]] | 0 |- | [[Alexandra Mary Mulligan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-12-14 | | | | [[:d:Q135364031|Q135364031]] | 0 |- | [[Katie Niamh Walshe]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-07-19 | | | | [[:d:Q135364032|Q135364032]] | 0 |- | [[Lainey Nolan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-09-19 | | | | [[:d:Q135364033|Q135364033]] | 0 |- | [[Mia Furlong]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-12-21 | | | | [[:d:Q135364034|Q135364034]] | 0 |- | [[Niamh Kenny]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-04-28 | | | | [[:d:Q135364035|Q135364035]] | 0 |- | [[Ciara Veronica White]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-01-15 | | | | [[:d:Q135364036|Q135364036]] | 0 |- | [[Anna Lynch]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-01-10 | | | | [[:d:Q135364037|Q135364037]] | 0 |- | [[Lauren Darcy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-06-01 | | | | [[:d:Q135364038|Q135364038]] | 0 |- | [[Abby Flynn]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2001" | 2001-07-05 | | | | [[:d:Q135366295|Q135366295]] | 0 |- | [[Mavie Österreicher]] | | [[An Ostair|Ostarach]] imreoir leadóige (*2002) ♀ | [[imreoir leadóige]] | data-sort-value="2002" | 2002-04-05 | | [[Vín]] | | [[:d:Q57242668|Q57242668]] | 4 |- | [[Emily Kraft]] | [[Íomhá:Emily Kraft Lewes FC Women (52384339143).jpg|center|40px]] | imreoir sacair Éireannach (2002-) | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="2002" | 2002-02-18 | | [[Frankfurt]] | | [[:d:Q60713591|Q60713591]] | 6 |- | [[Alexandra Troy]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="2002" | 2002-03-07 | | | | [[:d:Q65554597|Q65554597]] | 0 |- | [[Emma Austin]] | [[Íomhá:2020-01-14 Alpine skiing at the 2020 Winter Youth Olympics – Women's Slalom (Martin Rulsch) 335.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] sciálaí Alpach (*2002) ♀ | [[sciálaí Alpach]] | data-sort-value="2002" | 2002-08-31 | | | | [[:d:Q81901202|Q81901202]] | 2 |- | [[Melisa Filis]] | [[Íomhá:Melisa Filis 2019.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*2002) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="2002" | 2002-07-30 | | [[Essex]] | | [[:d:Q83196933|Q83196933]] | 7 |- | [[Michaela Corcoran]] | | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] lúthchleasaí (*2002) ♀ | [[lúthchleasaí]] | data-sort-value="2002" | 2002-08-07 | | [[Houston, Texas|Houston]] | | [[:d:Q90898291|Q90898291]] | 3 |- | [[Adeyemi Talabi]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2002) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2002" | 2002-12-25 | | [[An Longfort]] | | [[:d:Q113864217|Q113864217]] | 1 |- | [[Sabhbh Edwards Murphy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-07-17 | | | | [[:d:Q119549084|Q119549084]] | 0 |- | [[Erin Maguire]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-12-16 | | | | [[:d:Q119550959|Q119550959]] | 0 |- | [[Maria Godden]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2002) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-08-31 | | | | [[:d:Q124671917|Q124671917]] | 1 |- | [[Laura Mooney]] | [[Íomhá:Laura Mooney 01.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2002) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2002" | 2002<br/>2002-01-25 | | | | [[:d:Q126623596|Q126623596]] | 2 |- | [[Madison Corcoran]] | [[Íomhá:2022 ICF Canoe Slalom World Championships - Madison Corcoran - Ireland - by 2eight - 9SC6114.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] canúálaí (*2002) ♀ | [[canúálaí]] | data-sort-value="2002" | 2002-08-07 | | [[Houston, Texas|Houston]] | | [[:d:Q127784722|Q127784722]] | 5 |- | [[Lauryn Homan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-05-20 | | | | [[:d:Q135356265|Q135356265]] | 0 |- | [[Sarah Flemming]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-02-06 | | | | [[:d:Q135358786|Q135358786]] | 0 |- | [[Jasmine Burke]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-03-02 | | | | [[:d:Q135358788|Q135358788]] | 0 |- | [[Fatimah Akorede]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-08-03 | | | | [[:d:Q135362059|Q135362059]] | 0 |- | [[Gillian Wheeler]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-01-05 | | | | [[:d:Q135362060|Q135362060]] | 0 |- | [[Sinead Boyle]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-06-01 | | | | [[:d:Q135362061|Q135362061]] | 0 |- | [[Siofra O'Shea]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-01-10 | | | | [[:d:Q135362062|Q135362062]] | 0 |- | [[Abigail Rafferty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-05-28 | | | | [[:d:Q135362063|Q135362063]] | 0 |- | [[Kate Hickey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-10-15 | | | | [[:d:Q135362064|Q135362064]] | 0 |- | [[Lisa Blaney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-05-02 | | | | [[:d:Q135362170|Q135362170]] | 0 |- | [[Ciara Byrne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-07-26 | | | | [[:d:Q135362171|Q135362171]] | 0 |- | [[Shauna Dooley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2002" | 2002-02-17 | | | | [[:d:Q135362172|Q135362172]] | 0 |- | [[Fiona McAdams]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="2003" | 2003-12-12 | | | | [[:d:Q65554282|Q65554282]] | 0 |- | [[Nicola Tuthill]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus caiteoir oird (*2003) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[caiteoir oird]] | data-sort-value="2003" | 2003-12-22 | | | | [[:d:Q115651644|Q115651644]] | 6 |- | [[Molly Moffitt]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-03-02 | | | | [[:d:Q119536967|Q119536967]] | 0 |- | [[Ella O'Donnell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-09-29 | | | | [[:d:Q119554886|Q119554886]] | 0 |- | [[Paris McCarthy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-12-13 | | | | [[:d:Q119564680|Q119564680]] | 0 |- | [[Ava O'Connor]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2003) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2003" | 2003-09-19 | | | | [[:d:Q125188526|Q125188526]] | 1 |- | [[Ellie Glavin]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-12-30 | | | | [[:d:Q135358579|Q135358579]] | 0 |- | [[Shannon Cunningham]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-06-19 | | | | [[:d:Q135359457|Q135359457]] | 0 |- | [[Rebecca Anne Hynes]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-08-21 | | | | [[:d:Q135359458|Q135359458]] | 0 |- | [[Emma Glavin]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-12-30 | | | | [[:d:Q135359460|Q135359460]] | 0 |- | [[Casey Mulvey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-04-06 | | | | [[:d:Q135360144|Q135360144]] | 0 |- | [[Miah Ryan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-04-19 | | | | [[:d:Q135360147|Q135360147]] | 0 |- | [[Kara McCleane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-05-23 | | | | [[:d:Q135360148|Q135360148]] | 0 |- | [[Kate Kelly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-07-09 | | | | [[:d:Q135360149|Q135360149]] | 0 |- | [[Sinead Keane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-05-13 | | | | [[:d:Q135360151|Q135360151]] | 0 |- | [[Sophie Moore]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-03-25 | | | | [[:d:Q135360152|Q135360152]] | 0 |- | [[Hazel Finn]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2003" | 2003-05-22 | | | | [[:d:Q135362040|Q135362040]] | 0 |- | [[Elizabeth Golding]] | | Scátálaí fíorach (*2004) ♀ | [[scátálaí fíorach]] | data-sort-value="2004" | 2004-09-28 | | [[Moscó]] | | [[:d:Q56395775|Q56395775]] | 0 |- | [[Jenna Slattery]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir sacair (*2004) ♀ | [[imreoir sacair]] | data-sort-value="2004" | 2004-03-17 | | | | [[:d:Q98090913|Q98090913]] | 1 |- | [[Emma Jeffers]] | [[Íomhá:Emma Jeffers - Présentation TCFIA 2024.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] rothaí spóirt (*2004) ♀ | [[rothaí spóirt]] | data-sort-value="2004" | 2004-11-11 | | [[Eccleston]] | | [[:d:Q119104466|Q119104466]] | 1 |- | [[Amy Duggan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-08-16 | | | | [[:d:Q119540104|Q119540104]] | 0 |- | [[Maeve O'Neill]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2004) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2004" | 2004-03-09 | | | | [[:d:Q122806335|Q122806335]] | 2 |- | [[Kate O'Connell]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2004) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2004" | 2004-08-11 | | | | [[:d:Q122808599|Q122808599]] | 1 |- | [[Orla Dullaghan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-12-16 | | | | [[:d:Q135352415|Q135352415]] | 0 |- | [[Leilani Turner]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-11-11 | | | | [[:d:Q135352416|Q135352416]] | 0 |- | [[Katie Flanagan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-06-28 | | | | [[:d:Q135353433|Q135353433]] | 0 |- | [[Emily Smyth]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-05-01 | | | | [[:d:Q135353434|Q135353434]] | 0 |- | [[Rachel Callery]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-02-04 | | | | [[:d:Q135356074|Q135356074]] | 0 |- | [[Niamh Tolan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-06-04 | | | | [[:d:Q135356077|Q135356077]] | 0 |- | [[Niamh O'Leary]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-02-05 | | | | [[:d:Q135356078|Q135356078]] | 0 |- | [[Erica Egan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-01-09 | | | | [[:d:Q135356079|Q135356079]] | 0 |- | [[Micaiah Fubara]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-10-10 | | | | [[:d:Q135356080|Q135356080]] | 0 |- | [[Lucy Coogan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-04-12 | | | | [[:d:Q135358581|Q135358581]] | 0 |- | [[Maria Kealy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-07-02 | | | | [[:d:Q135359459|Q135359459]] | 0 |- | [[Tania Salvado-McCormack]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-03-18 | | | | [[:d:Q135360141|Q135360141]] | 0 |- | [[Michelle Ugwah]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-12-07 | | | | [[:d:Q135360142|Q135360142]] | 0 |- | [[Sarah Hickey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2004" | 2004-04-12 | | | | [[:d:Q135360150|Q135360150]] | 0 |- | [[Anna Gavigan]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2004) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2004" | 2004-05-19 | | | | [[:d:Q135467791|Q135467791]] | 1 |- | [[Trisha Kanyamarala]] | [[Íomhá:TrishaKanyamarala23.jpg|center|40px]] | [[An India|Indiach]] imreoir fichille (*2005) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="2005" | 2005 | | | | [[:d:Q81826781|Q81826781]] | 5 |- | [[Ava Rochford]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2005) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2005" | 2005-12-31 | | | | [[:d:Q113302787|Q113302787]] | 1 |- | [[Elizabeth Ndudi]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2005) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2005" | 2005-03-21 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q121338851|Q121338851]] | 4 |- | [[Gandy Malou-Mamel]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-12-31 | | | | [[:d:Q135352417|Q135352417]] | 1 |- | [[Emer Dunne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-10-29 | | | | [[:d:Q135354136|Q135354136]] | 0 |- | [[Katie O'Sullivan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-11-26 | | | | [[:d:Q135354521|Q135354521]] | 0 |- | [[Rachel Lynch]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-12-21 | | | | [[:d:Q135358213|Q135358213]] | 0 |- | [[Alannah O'Connell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-07-17 | | | | [[:d:Q135358214|Q135358214]] | 0 |- | [[Priya Doyle]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-12-28 | | | | [[:d:Q135358215|Q135358215]] | 0 |- | [[Bree Shelley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-06-18 | | | | [[:d:Q135358239|Q135358239]] | 0 |- | [[Rebecca Sexton]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-08-17 | | | | [[:d:Q135358240|Q135358240]] | 0 |- | [[Isabelle McSweeney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-07-18 | | | | [[:d:Q135358245|Q135358245]] | 0 |- | [[Emma Gribben]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-04-08 | | | | [[:d:Q135358246|Q135358246]] | 0 |- | [[Caitlin Gloeckner]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-10-03 | | | | [[:d:Q135358247|Q135358247]] | 0 |- | [[Lucy Devoy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2005" | 2005-03-09 | | | | [[:d:Q135358248|Q135358248]] | 0 |- | [[Sarah Courtney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-12-18 | | | | [[:d:Q135351864|Q135351864]] | 0 |- | [[Laura McFarland]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-05-31 | | | | [[:d:Q135351865|Q135351865]] | 0 |- | [[Karolina Gierszal]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[An Pholainn|polannach]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-04-24 | | | | [[:d:Q135355491|Q135355491]] | 0 |- | [[Ava Walshe]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-07-21 | | | | [[:d:Q135355954|Q135355954]] | 0 |- | [[Clara Boyce]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-03-03 | | | | [[:d:Q135355996|Q135355996]] | 0 |- | [[Shannon Quigley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-10-25 | | | | [[:d:Q135356011|Q135356011]] | 0 |- | [[Kelly Bracken]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-03-31 | | | | [[:d:Q135356012|Q135356012]] | 0 |- | [[Grace Prenter]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-12-05 | | | | [[:d:Q135356014|Q135356014]] | 0 |- | [[Emma Tolan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-03-23 | | | | [[:d:Q135356015|Q135356015]] | 0 |- | [[Caoimhe Gilligan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-10-07 | | | | [[:d:Q135356017|Q135356017]] | 0 |- | [[Leah McMahon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-06-02 | | | | [[:d:Q135358238|Q135358238]] | 0 |- | [[Aisling Moran]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-11-23 | | | | [[:d:Q135358244|Q135358244]] | 0 |- | [[Shauna Curran]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-02-02 | | | | [[:d:Q135358249|Q135358249]] | 0 |- | [[Rachel Bowdren]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2006" | 2006-02-01 | | | | [[:d:Q135358250|Q135358250]] | 0 |- | [[Fatima Amusan]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2006) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | data-sort-value="2006" | 2006-05-30 | | | | [[:d:Q135742833|Q135742833]] | 1 |- | [[Precious Akpe-Moses]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus rábálaí (*2006) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[rábálaí]] | data-sort-value="2006" | 2006-07-09 | | | | [[:d:Q135747915|Q135747915]] | 1 |- | [[Grace Davison]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2007) ♀ | [[snámhóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-08-26 | | | | [[:d:Q130220494|Q130220494]] | 2 |- | [[Lara Putar]] | | Imreoir fichille (*2007) ♀ | [[imreoir fichille]] | data-sort-value="2007" | 2007-02-12 | | | | [[:d:Q131767687|Q131767687]] | 0 |- | [[Una O'Brien]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-12-05 | | | | [[:d:Q135353330|Q135353330]] | 0 |- | [[Sophie Staunton]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-02-03 | | | | [[:d:Q135353331|Q135353331]] | 0 |- | [[Riodhna McGrath]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-03-11 | | | | [[:d:Q135353332|Q135353332]] | 0 |- | [[Kira Lynch]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-09-21 | | | | [[:d:Q135353333|Q135353333]] | 0 |- | [[Sidney Quinn]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2007) ♀; child of Kieran Quinn agus Jen Critchley | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-04-16 | | | | [[:d:Q135353335|Q135353335]] | 0 |- | [[Faye McDonnell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-05-08 | | | | [[:d:Q135353337|Q135353337]] | 0 |- | [[Andrea Jude]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[An India|indiach]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-02-19 | | | | [[:d:Q135353338|Q135353338]] | 0 |- | [[Helena Keane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-12-18 | | | | [[:d:Q135356013|Q135356013]] | 0 |- | [[Ciara Brogan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2007" | 2007-10-16 | | | | [[:d:Q135356016|Q135356016]] | 0 |- | [[Amber Buchanan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | data-sort-value="2008" | 2008-05-21 | | | | [[:d:Q62393479|Q62393479]] | 0 |- | [[Naomi Farrington]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-04-23 | | | | [[:d:Q135352455|Q135352455]] | 0 |- | [[Muireann Teahan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-10-24 | | | | [[:d:Q135352456|Q135352456]] | 0 |- | [[Maebh Purtill]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-06-10 | | | | [[:d:Q135352459|Q135352459]] | 0 |- | [[Lucy Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-12-19 | | | | [[:d:Q135352460|Q135352460]] | 0 |- | [[Katie Behan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-05-25 | | | | [[:d:Q135352464|Q135352464]] | 0 |- | [[Eabha Booth]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-02-05 | | | | [[:d:Q135352465|Q135352465]] | 0 |- | [[Caoimhe Timmons]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-02-14 | | | | [[:d:Q135352518|Q135352518]] | 0 |- | [[Abbie Lyons]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-10-23 | | | | [[:d:Q135352519|Q135352519]] | 0 |- | [[Kaitlyn Summers]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-10-18 | | | | [[:d:Q135353334|Q135353334]] | 0 |- | [[Francesca Kyamagero]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Uganda|ugandach]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-08-11 | | | | [[:d:Q135353336|Q135353336]] | 0 |- | [[Aoibheann Donnelly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2008" | 2008-08-01 | | | | [[:d:Q135353339|Q135353339]] | 0 |- | [[Madelyn Hartigan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2009) ♀ | [[cispheileadóir]] | data-sort-value="2009" | 2009-08-18 | | | | [[:d:Q135352457|Q135352457]] | 0 |- | [[Carmel Gunning]] | | ceoltóir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[ceoleolaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[fliúiteadóir]] | | | [[An Ghaobhach]] | | [[:d:Q951887|Q951887]] | 2 |- | [[Rita Connolly]] | | amhránaí | [[amhránaí]] | | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q956109|Q956109]] | 4 |- | [[Samthann]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[File|file]] agus [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] (†739) ♀ | [[file]]<br/>[[scríbhneoir]] | | data-sort-value="739" | 739-12-19 | | | [[:d:Q1278739|Q1278739]] | 4 |- | [[Juanita Wilson]] | | stiúrthóir scannán | [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[scríbhneoir scripte]] | | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1710722|Q1710722]] | 7 |- | [[Mairéad Phelan]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | | | | | [[:d:Q1941074|Q1941074]] | 1 |- | [[Vyvienne Long]] | | ceoltóir Éireannach | [[ceoltóir]] | | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2069395|Q2069395]] | 4 |- | [[Teresa Kidd]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | | | | | [[:d:Q2311088|Q2311088]] | 1 |- | [[Eleanor Shanley]] | [[Íomhá:Eleanor Shanly Paul Kelly Frankie Lane Dublin 2011.png|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | | | | | [[:d:Q2390709|Q2390709]] | 3 |- | [[Áine Furey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Amhránaí|amhránaí]] ♀; child of Finbar Furey | [[amhránaí]] | | | | | [[:d:Q2528271|Q2528271]] | 2 |- | [[Maeve Donnelly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] veidhleadóir ♀ | [[veidhleadóir]] | | | [[Contae na Gaillimhe]] | | [[:d:Q2541341|Q2541341]] | 2 |- | [[Rosena Horan]] | [[Íomhá:Rosena Horan.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cumadóir ♀ | [[cumadóir]] | | | | | [[:d:Q3442530|Q3442530]] | 1 |- | [[Mary Brannagan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir fichille ♀ | [[imreoir fichille]] | | | | | [[:d:Q110161410|Q110161410]] | 2 |} ---- &sum; 969 items. {{wikidata list end}} [[Catagóir:Mná Éireannacha|*]] tj0k7l6l1h9gsxtqyk0f0k2x61yhtss 0 96055 1329643 1297677 2026-10-10T12:45:48Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1329643 wikitext text/x-wiki Is éard is '''tuismíocht''' ann ná an téarma dlíthiúil <ref>[http://www.lawyerintl.com/law-dictionary/2994-filiation Filiation, Lawyers International Law Dictionary]</ref> don stádas dlíthiúil aitheanta ar an gcaidrimh idir baill teaghlaigh, nó go sonrach an caidreamh dlíthiúil idir tuismitheoir agus leanbh. Mar a thuairisc Rialtas Québec: {{lang|fr|En droit, la filiation est la relation familiale qui unit un enfant à ses parents. <blockquote> C’est une des relations les plus importantes qui puissent exister entre deux personnes. Être le père ou la mère d’un enfant, c’est en effet prendre les grandes décisions qui le concernent, c’est veiller à sa garde, à son éducation et à ses besoins. Le droit reconnaît seulement trois types de filiation: * Par le sang. * Par l’adoption. * Par la procréation assistée. La filiation ne peut pas être basée uniquement sur l’attachement qui peut exister entre un enfant et un adulte.}} <ref>{{Lua idirlín |url=http://www2.publicationsduquebec.gouv.qc.ca/dynamicSearch/telecharge.php?type=2&file=/CCQ_1991/CCQ1991_A.html |teideal="Filiation," Ministère de la Justice du Québec |dátarochtana=2020-12-16 |archivedate=2021-02-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210211155323/http://www2.publicationsduquebec.gouv.qc.ca/dynamicSearch/telecharge.php?type=2&file=/CCQ_1991/CCQ1991_A.html }}</ref> Gaeilge De réir an dlí, is éard is tuismíocht ná an caidreamh teaghlaigh idir leanbh agus a thuismitheoirí. (Aistriúchán [[An Ghaeilge|Gaeilge]] ''Tá sé ar cheann de na caidrimh is tábhachtaí is féidir a bheith ann idir beirt. Le bheith mar athair nó mar mháthair linbh, is é atá ann ná na cinntí móra a bhaineann leis a ghlacadh, aire a thabhairt dá chúram, dá oideachas agus dá riachtanais. Ní aithníonn an dlí ach trí chineál tuismíochta * Trí fhuil. * Trí uchtáil. * Trí atáirgeadh cuidithe daonna Ní féidir an tuismíocht a bhunú go hiomlán ar an gceangal a d’fhéadfadh a bheith ann idir leanbh agus duine fásta.)''</blockquote> Tá an tuismíocht difriúil ó chearta tuismitheoirí agus oidhreacht araon, ach bíonn tionchar acu orthu. Is é tríocha bliain reacht na dtréimhsí teorainneacha le haghaidh na tuismíochta.  Tá sampla den dlí maidir le tuismíocht le fáil i gCód Sibhialta Québec, Leabhar 2, Teideal 2 "Tuismíochta", <ref>{{Lua idirlín |url=http://www2.publicationsduquebec.gouv.qc.ca/dynamicSearch/telecharge.php?type=2&file=%2FCCQ%2FCCQ_A.html |teideal=Quebec Civil Code, Gouvernement du Québec |dátarochtana=2020-12-16 |archivedate=2012-07-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120723162528/http://www2.publicationsduquebec.gouv.qc.ca/dynamicSearch/telecharge.php?type=2&file=%2FCCQ%2FCCQ_A.html }}</ref> ina sonraítear conas is féidir tuismíochta a bhunú, a éileamh agus a aistriú. [[Íomhá:Filiation2.JPG|mion]] == Tuismíocht agus uchtáil == Nuair a dhéantar [[Uchtú|uchtáil]] faoi dhlíthe na [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stát Aontaithe]], [[Ceanada]], na [[An Nua-Shéalainn|Nua-Shéalainne]], na [[An Astráil|hAstráile]] agus na [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Ríochta Aontaithe]], aistrítear iomlán na tuismíochta. Feictear sampla caighdeánach i ndlí uchtála na SA i gCód Stáit [[California]] : <blockquote>{{lang|en|8616. After adoption, the adopted child and the adoptive parents shall sustain towards each other the legal relationship of parent and child and have all the rights and are subject to all the duties of that relationship.}} (Aistriúchán [[An Ghaeilge|Gaeilge]] ''Tar éis an uchtála, coimeádfaidh an leanbh uchtaithe agus na tuismitheoirí uchtála caidreamh dlíthiúil an tuismitheora agus an linbh lena chéile agus beidh na cearta uile acu agus tá siad faoi réir dhualgais uile an chaidrimh sin.''</blockquote> I náisiúin eile, d’fhéadfadh cineál “uchtú neamhiomlán” ligean don tuismíocht leis an teaghlach bitheolaíoch fanacht. Tá sampla de seo i ndlí na Fraince, áit a bhfuil dhá chineál uchtála ann: uchtáil ''plénière'', áit a n-aistrítear an tuismíocht go hiomlán, agus uchtáil shimplí ina gcuirtear an tuismíocht leis na tuismitheoirí uchtála leis an teaghlach bitheolaíoch, ach nach gcuirtear in ionad é.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.ceecis.org/child_protection/word/BiHframeworkcare.doc |teideal=Lialina, Natalia (August 2003). August 2003 LEGAL FRAMEWORK FOR THE TREATMENT OF CHILDREN WITHOUT PARENTAL CARE, TEMPORARILY SEPARATED CHILDREN AND CHILDREN LIVING IN INSTITUTIONS. UNICEF Bosnia and Herzegovin |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220814173401/https://www.ceecis.org/child_protection/word/bihframeworkcare.doc |archivedate=2022-08-14 |dátarochtana=2020-12-16}}</ref> Tá aistriú dlíthiúil na tuismíochta le feiceáil i gcásanna ina ndearna uchtaitheoirí aosacha a n-uchtú a chur chun deiridh go dlíthiúil, agus mar thoradh air sin cuireadh an tuismíocht ar ais dá dteaghlaigh bhitheolaíocha. Sampla amháin de seo is ea an Satnam Parmar Adoption Termination Act (1990) a ritheadh ​​i reachtas cúige Alberta, Ceanada. Luann Codanna 2 agus 3 den Acht seo: <blockquote>{{lang|en|2 Satnam Parmar is hereby declared not to be the lawful child and heir of either Swarn Singh Parmar or Amarjit Parmar, and not to have any rights of inheritance from Swarn Singh Parmar or Amarjit Parmar that might otherwise devolve on him by law. 3 The filial relationship which existed between Satnam Parmar and his natural parents, Balbhadar Singh Parmar and Charan Kaur Parmar, prior to the Adoption Order, is hereby restored.}}<ref>[https://www.assembly.ab.ca/ISYS/LADDAR_files/docs/bills/bill/legislature_22/session_2/19900308_bill-Pr008.pdf Satnam Parmar Adoption Termination Act (1990)] 1990 Bill PR8, Second Session, 22nd Legislature, 39 Elizabeth II, The Legislative Assembly of Alberta</ref> </blockquote> Tarlaíonn sampla eile a bhaineann le haistriú dlíthiúil na tuismíochta i gcásanna uchtála ina ndéanann uchtaitheoirí aosacha agus a dteaghlaigh bhitheolaíocha a gcuid tuismíochta bunaidh a athbhunú trí uchtáil aosach. .<ref>[http://adoptingback.com/ Healing Families Dismembered By Adoption].</ref> == Féach freisin == * Gaol bréige * Atharthacht (dlí) == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir: Dlí teaghlaigh]] [[Catagóir: Dlí uchtála]] [[Catagóir:Teaghlach]] [[Catagóir:Coincheapa dlíthiúla]] bj2eswuo3nei3062a9a0mz3h8swovuy 0 96715 1329659 1230808 2026-10-10T20:53:08Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[Glaoch na hÉireann]] go [[Ireland's Call]] 1230808 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} Is amhrán é '''''Glaoch na hÉireann''''' (''Ireland's Call'' sa Bhéarla) a úsáidtear mar [[Amhrán náisiúnta|aAmhrán náisiúnta]] ag roinnt iomaitheoirí spóirt in [[Éire|Éirinn]], ar dtús agus go háirithe [[Foireann rugbaí náisiúnta na hÉireann|Cumann Rugbaí na hÉireann]] (CRÉ). Ba é an CRÉ a choimisiúnaigh é do [[Corn Rugbaí an Domhain 1995|Chorn an Domhain 1995]], toisc gur [[Aontachtóirí na hÉireann|aontachtaithe Uladh]] as [[Tuaisceart Éireann|Tuaisceart Éireann iad]] líon beag de bhaill an CRÉ a thabharfadh aird ar úsáid [[Amhrán na bhFiann]] mar rud míchuí.<ref>Sport and Community Relations in Northern Ireland John Sugden and Scott Harvie (1995). http://cain.ulst.ac.uk/csc/reports/sugdenharvie/sugdenharvie95-3.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190112013827/http://cain.ulst.ac.uk/ |date=2019-01-12 }}</ref> '''Glaoch na hÉireann''' : Chugainn an lá is chugainn an dúshlán, : Ré na cumhachta is na glóire, : ‘Sé glaoch na tíre a fhreagróimís, : Ó cheithre chúige na hÉireann. : Curfá; : Éire,Éire, : Is treise sinn mar shlua, : Gualainn le gualainn, : Éireoidh linn gan dua.” ==Leagan Béarla == '''Ireland's Call''' :Come the day and come the hour, :Come the power and the glory! :We have come to answer our country's call, :From the four proud [[provinces of Ireland]] :''Ireland, Ireland,'' :''Together standing tall!'' :''Shoulder to shoulder,'' :''We'll answer Ireland's call!'' :From the mighty [[Glens of Antrim]], :From the rugged hills of [[County Galway|Galway]]! :From the walls of [[Limerick]], and [[Dublin Bay]], :From the four proud provinces of Ireland!“Glaoch na hÉireann :''Ireland, Ireland,'' :''Together standing tall!'' :''Shoulder to shoulder,'' :''We'll answer Ireland's call!'' :Hearts of steel and heads unbowing, :Vowing never to be broken! :We will fight, until we can fight no more, :From the four proud provinces of Ireland! :''Ireland, Ireland,'' :''Together standing tall!'' :''Shoulder to shoulder,'' :''We'll answer Ireland's call!'' :''Ireland, Ireland,'' :''Together standing tall!'' :''Shoulder to shoulder,'' :''We'll answer Ireland's call!'' :''We'll answer Ireland's call!'' == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir: Cumann Rugbaí na hÉireann]] [[Catagóir: Amhráin tírghrá na hÉireann]] [[Catagóir: 1995 amhráin]] [[Catagóir: Amhráin scríofa ag Phil Coulter]] [[Catagóir: Amhráin spóirt]] 2mzt06sdhjia6ghfdgkyagrwrlhz3og 1329661 1329659 2026-10-10T20:58:14Z TGcoa 21229 1329661 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} Is amhrán é '''''Glaoch na hÉireann''''' nó '''''Ireland's Call''''' a úsáidtear mar [[Amhrán náisiúnta|aAmhrán náisiúnta]] ag roinnt iomaitheoirí spóirt in [[Éire|Éirinn]], ar dtús agus go háirithe [[Foireann rugbaí náisiúnta na hÉireann|Cumann Rugbaí na hÉireann]] (CRÉ). Ba é an CRÉ a choimisiúnaigh é do [[Corn Rugbaí an Domhain 1995|Chorn an Domhain 1995]], toisc gur [[Aontachtóirí na hÉireann|aontachtaithe Uladh]] as [[Tuaisceart Éireann|Tuaisceart Éireann iad]] líon beag de bhaill an CRÉ a thabharfadh aird ar úsáid ''[[Amhrán na bhFiann]]'' mar rud míchuí.<ref>Sport and Community Relations in Northern Ireland John Sugden and Scott Harvie (1995). http://cain.ulst.ac.uk/csc/reports/sugdenharvie/sugdenharvie95-3.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190112013827/http://cain.ulst.ac.uk/ |date=2019-01-12 }}</ref> == Leagan Ghaeilge == : Chugainn an lá is chugainn an dúshlán, : Ré na cumhachta is na glóire, : ‘Sé glaoch na tíre a fhreagróimís, : Ó cheithre chúige na hÉireann. : Curfá; : Éire,Éire, : Is treise sinn mar shlua, : Gualainn le gualainn, : Éireoidh linn gan dua.” ==Leagan Béarla == :Come the day and come the hour, :Come the power and the glory! :We have come to answer our country's call, :From the four proud [[provinces of Ireland]] :''Ireland, Ireland,'' :''Together standing tall!'' :''Shoulder to shoulder,'' :''We'll answer Ireland's call!'' :From the mighty [[Glens of Antrim]], :From the rugged hills of [[County Galway|Galway]]! :From the walls of [[Limerick]], and [[Dublin Bay]], :From the four proud provinces of Ireland!“Glaoch na hÉireann :''Ireland, Ireland,'' :''Together standing tall!'' :''Shoulder to shoulder,'' :''We'll answer Ireland's call!'' :Hearts of steel and heads unbowing, :Vowing never to be broken! :We will fight, until we can fight no more, :From the four proud provinces of Ireland! :''Ireland, Ireland,'' :''Together standing tall!'' :''Shoulder to shoulder,'' :''We'll answer Ireland's call!'' :''Ireland, Ireland,'' :''Together standing tall!'' :''Shoulder to shoulder,'' :''We'll answer Ireland's call!'' :''We'll answer Ireland's call!'' == Féach freisin == * ''[[Amhrán na bhFiann]]'' * [[Athaontú na hÉireann]] == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir: Cumann Rugbaí na hÉireann]] [[Catagóir: Amhráin tírghrá na hÉireann]] [[Catagóir: 1995 amhráin]] [[Catagóir: Amhráin scríofa ag Phil Coulter]] [[Catagóir: Amhráin spóirt]] [[Catagóir:Amhráin Ghaeilge]] [[Catagóir:Amhráin Náisiúnta]] [[Catagóir:Athaontú na hÉireann]] j3v7439nlsk1i0s4p1hsrobcvng6ank 1329662 1329661 2026-10-10T21:00:49Z TGcoa 21229 1329662 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} [[Íomhá:Eurohockey 2007 (1357722919).jpg|mion|Eurohockey 2007]] Is amhrán é '''''Glaoch na hÉireann''''' nó '''''Ireland's Call''''' a úsáidtear mar [[Amhrán náisiúnta|aAmhrán náisiúnta]] ag roinnt iomaitheoirí spóirt in [[Éire|Éirinn]], ar dtús agus go háirithe [[Foireann rugbaí náisiúnta na hÉireann|Cumann Rugbaí na hÉireann]] (CRÉ). Ba é an CRÉ a choimisiúnaigh é do [[Corn Rugbaí an Domhain 1995|Chorn an Domhain 1995]], toisc gur [[Aontachtóirí na hÉireann|aontachtaithe Uladh]] as [[Tuaisceart Éireann|Tuaisceart Éireann iad]] líon beag de bhaill an CRÉ a thabharfadh aird ar úsáid ''[[Amhrán na bhFiann]]'' mar rud míchuí.<ref>Sport and Community Relations in Northern Ireland John Sugden and Scott Harvie (1995). http://cain.ulst.ac.uk/csc/reports/sugdenharvie/sugdenharvie95-3.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190112013827/http://cain.ulst.ac.uk/ |date=2019-01-12 }}</ref> == Leagan Ghaeilge == : Chugainn an lá is chugainn an dúshlán, : Ré na cumhachta is na glóire, : ‘Sé glaoch na tíre a fhreagróimís, : Ó cheithre chúige na hÉireann. : Curfá; : Éire,Éire, : Is treise sinn mar shlua, : Gualainn le gualainn, : Éireoidh linn gan dua.” ==Leagan Béarla == :Come the day and come the hour, :Come the power and the glory! :We have come to answer our country's call, :From the four proud [[provinces of Ireland]] :''Ireland, Ireland,'' :''Together standing tall!'' :''Shoulder to shoulder,'' :''We'll answer Ireland's call!'' :From the mighty [[Glens of Antrim]], :From the rugged hills of [[County Galway|Galway]]! :From the walls of [[Limerick]], and [[Dublin Bay]], :From the four proud provinces of Ireland!“Glaoch na hÉireann :''Ireland, Ireland,'' :''Together standing tall!'' :''Shoulder to shoulder,'' :''We'll answer Ireland's call!'' :Hearts of steel and heads unbowing, :Vowing never to be broken! :We will fight, until we can fight no more, :From the four proud provinces of Ireland! :''Ireland, Ireland,'' :''Together standing tall!'' :''Shoulder to shoulder,'' :''We'll answer Ireland's call!'' :''Ireland, Ireland,'' :''Together standing tall!'' :''Shoulder to shoulder,'' :''We'll answer Ireland's call!'' :''We'll answer Ireland's call!'' == Féach freisin == * ''[[Amhrán na bhFiann]]'' * [[Athaontú na hÉireann]] == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir: Cumann Rugbaí na hÉireann]] [[Catagóir: Amhráin tírghrá na hÉireann]] [[Catagóir: 1995 amhráin]] [[Catagóir: Amhráin scríofa ag Phil Coulter]] [[Catagóir: Amhráin spóirt]] [[Catagóir:Amhráin Ghaeilge]] [[Catagóir:Amhráin Náisiúnta]] [[Catagóir:Athaontú na hÉireann]] cl98ecfn77fbkt9tf9oeo2o05eprjdl 0 97622 1329646 1310453 2026-10-10T12:59:43Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1329646 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Interwiki from P460|Interwiki}} [[Íomhá:O'Dubhda Clan Coat of Arms.jpg|mion|150px|Armas Uí Dhubhda, Uí Fiachrach Thoir (Sligeach)]] [[Íomhá:O'Dowd.png|mion|125px|Armas Uí Fhiachrach]] Clann Ghaelach is ea '''Uí Dhubhda''' (sloinne Ó Dubhda, Ní Dhubhda), suite i g[[Contae Mhaigh Eo]] agus [[Contae Shligigh]]. Ghlacadar an sloinne sa 9ú haois as [[Dubhda mac Conmhaigh]]. == Stair == De shliocht [[Uí Fiachrach|Uí Fhiachrach]] na [[Connachta|gConnacht]] iad, síolraithe ó [[Fiachrae|Fhiachra]] mac [[Eochaid Mugmedón|Eachach ''Mugmedóin'']], trína mhac, [[Dathí]], an tArdrí págánach deireanach na hÉireann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.libraryireland.com/JoyceHistory/Kings.php|teideal=The Kings of Pagan Ireland - Concise History of Ireland|work=www.libraryireland.com|dátarochtana=2021-08-15}}</ref> Tháinig a gharmhac [[Ailill Molt]] i gcomharbacht air mar rí Chonnacht agus níos deireanaí [[rí na Teamhrach]] go dtí 482. Áirítear [[ríthe na gConnacht]] eile i measc a sinsear, amhail [[Dúnchad Muirisci|Dúnchad Mhuirisce]], [[Indrechtach mac Dúnchado|Indreachtach mac Dunchadha]], [[Ailill Medraige mac Indrechtaig|Ailill Meadraí mac Indreachtaigh]] agus [[Donn Cothaid mac Cathail|Donn Cothú mac Cathail]], sular tháinig a ngaoil comhraic [[Uí Briúin|Uí Bhriúin]] chun cinn. Glaodh [[Uí Fhiachrach Mhuaidhe]] ar a gcuid críoch i dtuaisceart na Connachta, ar bhruacha [[An Mhuaidh|na Muaidhe]]. Ar a mhéad is mó, bhí ann tuatha [[Iorras|Iorrais]] agus [[Tír Amhlaidh]] i Maigh Eo, agus [[Tir Fhiachrach]] i Sligeach. [[Ríthe Uí Fhiachrach Mhuaidhe]] ba ea Uí Dhubhda ón 8ú go 15ú haoiseanna. Sa bhliain 982, tuairiscítear go bhfuair Aodh Ó Dubhda (''Aedh Ua Dubhda''), ''ri Tuaiscirt Connacht'', bás ''secura morte''. Tugadh an teideal tiarna Uí Fhiachrach ''Muiriscce'' do Mhaol Ruanaidh mac Aodha uí Dubhda, a fuair bás sa bhliain 1005.<ref>ACM 1005.4</ref> Tar éis dá gcríocha a tógadh i [[Ríocht na hÉireann]] isteach, bhíodar ina dtiarnaí [[Tír Fhiacrach|Tír Fhiacrach]]. Ó thaobh ghinealaigh de, tá dlúthghaol acu leis na clanna [[Uí Sheachnasaigh]] agus [[Mhic Fhirbhisigh]]. Príomhphátrúin Mhic Fhirbhisigh ba ea Uí Dhubhda, agus rinne siadsan mórshaothair staire Gaelacha amhail is [[Leabhar Mór Leacáin]] agus [[Leabhar na nGinealach]]. == Teacht na Normannaigh == Cumhacht mhuirí den scoth ba ea Uí Dhubhda le linn na 12ú agus 13ú haoiseanna. Ar thalamh, d'éirigh siad [[Uí Fiachrach Muaidhe]] a chosaint in éadan arm uachtarach Burke agus Birmingham, cuidithe le 20 caisleán. Le teacht na Normannach ann sa 13ú haois, laghdaíodh a gcuid críoch, cé go raibh siad fís sach cumhachtach. Sa bhliain 1354, chuir SeanBhrian Ó Dubhda an ruaig ar lonnaitheoirí AnglaNormannacha as Tír Fhiachrach. == 16ú haois == Bhí roinnt fir Uí Dubhda ina n-easpaig [[Cill Ala|Chill Ala]]. Mairtíreach Proinsiasach ba ea an tAthair John Ó Duada, a céasadh agus a crochadh sa bhliain 1579. Tharla an toghchán deireanach do thaoiseach Uí Dubhda sa bhliain 1595. Faoin am seo, ní raibh siad ach ina bhfo-chlann Uí Chonchúir Shligigh. Bhí [[Cogadh na Naoi mBliana (Éire)|Cogadh na Naoi mBliana]] ar siúl ag an am, nuair a d'éirigh na clanna neamhspleácha deireanacha Gaelacha amach in éadan na Sasanach. Bhí ról ag Uí Dhubhda, ag cuidiú le h[[Aodh Rua Ó Domhnaill]] ag cosaint teorainn thiar na [[Uladh|nUladh]] in aghaidh ruathair [[Robert Devereux, 2a Iarla Essex|Robert Devereux]] ('Earl of Essex') sa bhliain 1599 ([[Cath an Chorrshléibhe]]). == Cliseadh na nGael == Tar éis cliseadh na nGael sa bhliain [[1603]], chuaigh a gcuid cumhachta go tapaidh i léig agus chailleadar a gcuid tailte. Ba é Daithí Óg Ó Dubhda, a phós sa bhliain 1636, an ghlúin dheireanach taifeadta ag Mac Firbisigh ina ghinealach. Bhí conas Cromwell ar siúl thart ar an an am, tar éis éirí amach na nUladh sa bhliain [[1641]]. Feictear go leor darbh ainm Uí Dhubhda i measc [[Caitlicigh na Comhdhála]] agus níos deireanaí sa 17ú haois ag troid ar son [[Séamas II|Séamais II]] i g[[Cogadh an Dá Rí]] (1688–1691). Deirtear go raibh taoiseach na clainne, a maraíodh i g[[Cath na Bóinne]] (1690), seacht dtroithe in airde. Ba é [[an Dubhaltach Mac Fhirbhisigh|Dubhaltach Mac Firbhisigh]], ginealeolaí den scoth, an seanchaí (staraí oidhreachta) deireanach den chlann. Maraíodh é sa bhliain 1671. == Searmanas insealbhaithe == Is uathúil iad muintir Uí Dhubhda or go bhfuil ann cur síos cruinn ar a searmanas insealbhaithe. Caomhnaítear é i [[Leabhar Mór Leacáin]], scríofa gar d'[[Inis Crabhann]] i dTír Fhiachrach idir na blianta 1397 agus 1418. Tharlaíodh an searmanas ag Carn Amhalghaigh ar bhruach oirthear [[Cuan Chill Ala|Chuan Chill Ala]]. Bhíodh duine de chlann Mhic Firbisigh, staraithe ó oidhreacht Uí Dhubhda, i gceannas air. Urraitheoir ar leith de scoláirí Mhic Fhirbisigh ba ea Tadhg Riabhach Ó Dubhda, a d'éirigh ina Thaoiseach Thír Fhiachrach sa bhliain 1417. Cuimhnítear go háirithe é sa Leabhar Mór, ina deirtear ina thásc gur éag sé ag Caisleán Inis Cabhann. == Caisleáin Uí Dhubhda == Bhíodh 20 caisleán ar theorannacha Uí Dhubhda, an chuid is mó acu inniu ina bhfothraigh. Luaite go minic mar "Caisleáin 10-bPunt", deirtear gur spreagadh dearadh na gcaisleán ag fóirdheontas 10-bPunt bronnta ag [[Anraí IV Shasana|Anraí IV]] sa bhliain 1429. Tá stair níos ársa ag go leor díobh, óir gur tógadh iad ar daingin na Clochaoise agus na Cré-umhaoise. Tógadh caisleán Uí Dhubhda i gCarn Amhalghaigh<!--cén ceann?--> sa bhliain 1477, agus bhíodh siad ann go dtí athchonas Cromail. Gabhadh an caisleán mar champa míleata le linn an chogaidh Rí Liam agus fágadh é go gairid ina dhiaidh sin thereafter. Thóg taoiseach Conchúr Ó Dubhda daingean níos lú ag [[Caisleán Mhic Conchúir]] gar do [[Béal an Átha|Bhéal an Átha]] sa bhliain 1520. Seo a leanas a suíomhanna:<ref>Conor MacHale (staraí Uí Dhubhda)</ref> # [[Loch Con]] # [[An Droim Riabhach (Tír Amhlaidh)|An Droim Riabhach]], [[An Mhuaidh]] # Beaufield # Caisleán [[Béal Leice, Contae Mhaigh Eo|Bhéal Leice]], [[Béal an Átha]] # [[Caisleán Mhic Conchúir]], An Mhuaidh # Castleton Manor # [[Inis Crabhann]] # Carahduff # [[Ráth Lao]] # Rosslee, [[Iascaigh]] # [[An Droim Mór]] # [[Dún Uí Chobhthaigh]] # An Cartún # [[An Droim Ard]] # Lomford # Flooneen # [[Baile an Mhóta, Contae Shligigh|Baile an Mhóta]] # Markcree # [[Loch Gile (Sligeach agus Liatroim)|Loch Gile]] # [[Bá Dhroim Chliabh]] [[Íomhá:The odowd castle 0527.jpg|thumb|right|''The ruins of the O'Dowd castle Rathlee. This is castle No:09 and is located close to the harbour of Rathlee village in Sligo. Photo: Subritzky Collection 2007.]] [[Íomhá:Odowd castle 510.jpg|thumb|right|''The ruins of the O'Dowd castle Rosslee. This is castle No:10 and is located just on the seaward side of the village of Easky in Sligo. Photo: Subritzky Collection 2007]] [[Íomhá:Odowd castle 523.jpg|thumb|left|''This marble memorial to the O'Dowd Kings is mounted into the wall of Rathlee castle. Photo: Subritzky Collection 2007.]] == Tagairtí sna hannála == As [[Meán-Ghaeilge]]: * [[Annála Inis Faithlinn|AIF]] 1126.12: ''Ua Dubda, ri Ua Amalgada, do badud co lucth da curach immale fris. * AIF 1127.11: ''Gilla Crist Ua Dubdai do Cenal Eogain Aelaig mortuus est. * [[Annála Uladh|AU]] 1446.4: ''Brian h-Ua Dubda do marbadh le Tír Amhalghaidh. == Cinn na Fine == * [[Brian Ó Dubhda]] * [[Maol Ruanaidh mac Ruaidhrí Ó Dubhda]], bás 1450 (18 bliain) * [[Domhnall Baile Ui Choitil Ó Dubhda]], 1447–1454 (7) * [[Tadhg Buidhe mac Tadhg Riabhach Ó Dubhda]], c. 1454-c.1457 (3) * [[Seaán Glas mac Tadhg Riabhach Ó Dubhda]], c.1457–71? (14) * [[Éamonn mac An Cosnamhach Ó Dubhda]] (5 sheachtain go leith) c. 1466? * [[Domhnall Ballach Ó Dubhda]], c. 1472? (1) * [[Brian Cam mac An Cosnmhach Ó Dubhda]],c.1472-c.1474? (2) * [[Eóghan Caoch mac Ruaidhrí Ó Dubhda]], c. 1474-c.1488? (14) * [[Uilliam mac Domhnall Ballach Ó Dubhda]], c. 1488? (leath-bhliain) * [[Brian Óg Ó Dubhda]], c. 1488? (leath-bhliain) * [[Donnchadh Ultach Ó Dubhda]], c. 1489? (1) * [[Maghnus mac Tadhg Buidhe Ó Dubhda]], c. 1490? (1) * [[Owen Caech Ó Dubhda]], bás 1495. * [[Uilliam Dubh Ó Dubhda]], bás 1496 (LC 1496. ''O'Dubhda, Dubh, i.e. William, the son of Domhnall Ballach, died.'') * [[Féilim mac Tadhg Buidhe Ó Dubhda]], c. 1490?-c. 1509? (19) * [[Conchabhar mac Diarmaid mac Maol Ruanaidh Ó Dubhda]], c. 1509?-c. 1549? (30) * [[Éoghan mac Conchabhar Ó Dubhda]], c. 1549?–1556? (7) * [[Cathal Dubh mac Conchabhar Ó Dubhda]], c. 1556?-? * [[Cathal Dubh mac Conchabhar Ó Dubhda]], bás 1582. * [[Dathí Ruadh Ó Dubhda]], d bás 1594. * [[Dathí mac Dathí Ruadh Ó Dubhda]], 1591-c. 1660 * [[Dathí Óge Ó Dubhda]], beo 1656–1705. * [[Dominick O'Dowda]], bás 1737. * [[Thady fitz Dominick O'Dowda]], bás 1767. * [[James Vippler O'Dowda, Baron O'Dowda]], curtha chun báis 1798. * [[Thady O'Dowd]], beo 1854. * [[James Vippler O'Dowd]], bás 1865. * [[Denny Harvest O'Dowd]], bás 2020. * [[Denny OpenAir O'Dowd]], beo 2020 Féach freisin [[Ríthe Uí Fhiachrach Mhuaidhe]] == Armas == Déanann O'Hart cur síos ar dhá armas le haghaidh na clainne, ceann amháin i Maigh Eo (géag sinsearach) agus an ceann eile i Sligeach. Tiarnaí Uí Fiachrach (Maigh Eo)<ref>John O'Hart, "Irish pedigrees: or, The origin and stem of the Irish nation”, Imleabhar 1, James Duffy and Co. Limited, 5ú heagrán, 1892, lch. 650</ref> * Armas – ''Vert à saltire or'', thuas dhá chlaíomh ''in saltire'', pointí aníos, ''the dexter surmounted of the sinister argent'', corra diallaite agus dornchlaí óir. * Suaitheantas – ''over a coronet, a dexter hand in armour, holding a dart, proper. * Tacaí – dhá leon ina cholgsheasamh * Mana – "Virtus Ipsa Suis Firmissima Nititur Armis", Bíonn crógacht is seasmhaí faoi chothú arm Tiarnaí Uí Fhiachrach (Sligeach)<ref>John O'Hart, "Irish pedigrees", imleabhar 2, lch 329</ref> * Armas – ''or à saltire sable'', thuas dhá chlaíomh ''in saltire'', pointí aníos, ''the dexter surmounted of the sinister argent'', corra diallaite agus dornchlaí óir, thíos duilleog darach leaf, gas aníos, ''vert''. * Suaitheantas – ''over a coronet, a dexter hand in armour, holding a dart, proper. * SUPPORTERS – dhá leon ina cholgsheasamh * Mana – "Virtus Ipsa Suis Firmissima Nititur Armis", Bíonn crógacht is seasmhaí faoi chothú arm == Daoine == [[Íomhá:Bernard ODowd, 1904.jpg | mion | Bernard O'Dowd (c. 1904)]] [[Íomhá:Here and Now Tour 2011 452 v2.jpg | mion | Boy George (2011) photo:Andrew Hurley]] * [[Alex O'Dowd]] (1967), imreoir rugbaí agus cruicéid as Nua Séalainn * [[Anna Mae O'Dowd]], imreoir daorchluiche * [[Bernard O'Dowd]] (1866–1953) gníomhaí, oideoir, file, iriseoir agus údar Astrálach * [[Boy George]] (rugadh George Alan O'Dowd, 1961), amhránaí is scríbhneoir Briotanach * [[Cathy O'Dowd]], ailleadóir, sléibhteoir, údar agus motivational speaker as an Aifric Theas * [[Chris O'Dowd]] (1979), aisteoir agus fear grinn Éireannach * [[Christopher O'Dowd]] (1920–1943), ar dhuine de bhunaitheoirí an [[Special Air Service|SAS]] na Breataine. * [[Dan O'Dowd]] (1959), bainisteoir na [[Colorado Rockies]] (daorchluiche) * [[David O'Dowd]] (1942), ard-chigire na nGardaí, Sasana agus an Bhreatain Bheag * [[Donald O'Dowd]] (1927), fear léinn Meireacánach * [[Fergus O'Dowd]] (1948), polaiteoir {{h|Fine Gael}} * [[James Cornelius O'Dowd]] (1829–1903), abhcóid Angla-Éireannach * [[James Thomas O'Dowd]] (1907–1950), easpag Caitliceach sna Stáit Aontaithe * [[John Dowd (daorchluiche)|John Dowd]] (1891–1981), imreoir daorchluiche League Baseball shortstop * [[John O'Dowd]] (1856–1937), Teachta parlaiminte, [[Sligeach Thuaidh (Toghcheantar RA)|Sligeach Thuaidh]] * [[John O'Dowd]] (1967), polaiteoirí {{h|Sinn Féin}} * [[Ken O'Dowd]] (1950), polaiteoir Astrálach * [[Kevin O'Dowd]], polaiteoir New Jersey * [[Kris O'Dowd]] (1988), imreoir peile Meiriceánaí * [[Max O'Dowd]] (1994), imreoir cruicéid leis an Ísiltír * [[Mick O'Dowd]], imreoir agus bainisteoir [[Peil Ghaelach|peile]] * [[Mike O'Dowd]] (1895–1957), dornálaí meánmheáchan Meireacánach * [[Nace O'Dowd]] (1931–1987), intíre peile le Contae Shligigh * [[Niall O'Dowd]] (1953), údar agus iriseoir Éireannach ina chónaí sna SAM * [[Patrick O'Dowd]] (1968), polaiteoir agus dochtúir Éireannach * [[Peter O'Dowd]] (1908–1964), peileadóir Sasanach * [[Robert Dowd (ealaíontóir)|Robert Dowd]] (1936–1996) ealaíontóir Meireacánach * [[Seamie O'Dowd]], ceoltóir tíre Éireannach * [[Timmy O'Dowd]](1963), imreoir peile le Contae Chiarraí * Thomas Paul O'Dowd (1886–1930), ceannfort, Cathair San Francisco, California * [[Tony O'Dowd]] (1970), imreoir sacair Éireannach le Leeds Utd agus Éire U21. == Foinsí == * "The O'Dubhda Family History" le Conor MacHale, Clan O'Dowd Historian, Inniscrone, 1990. * "The Royal New Zealand Fencibles 1847–1852," {{ISBN|0-473-04716-0}}, Ruth Alexander, Alan la Roche, Gail Gibson. The New Zealand Fencible Society (Inc), 1997. Páipéir Uí Dhubhda. == Naisc sheachtracha == * [http://www.libraryireland.com/Pedigrees1/o-dowd-heremon.php O'Dowd family pedigree] at Library Ireland * [https://r-a259.genealogy.network/transcript_ald.xhtml Genelach hI Dubda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190327090721/https://r-a259.genealogy.network/transcript_ald.xhtml |date=2019-03-27 }} * [http://www.odubhdaclan.com A website of the O'Dowd, O'Dubhda etc.. containing information and resource and where the Clan gatherings in Ireland are organised. Previous Clan gatherings documented] * [http://www.araltas.com/features/dowd A good genealogy of the O'Dowds] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241204005322/http://www.araltas.com/features/dowd |date=2024-12-04 }} * [http://www.dowd.co.uk More details of the O'Dowds and many more Dowd stories] {{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.irishroots.com/id4381.htm Book detailing the Great Book of Lecan (with translation) and the history and customs of the Hy Fiachrach] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201002191539/http://www.irishroots.com/id4381.htm |date=2020-10-02 }} * https://odubhdaclan.com/ == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:ui dhubhda}} t01eshrkliv07sfl2brxc117mre5s3l 0 109780 1329658 1327194 2026-10-10T20:26:41Z TGcoa 21229 1329658 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:United Ireland in Irish.png|mion|220px|An bhrionglóid]] Tharla [[críochdheighilt na hÉireann]] nuair a roinn [[Rialtas na Ríochta Aontaithe]] [[Éire]] ina dhá chuid féinrialaithe: [[Tuaisceart Éireann]] agus Deisceart Éireann. Tháinig sí i bhfeidhm ar 3 Bealtaine 1921 faoin [[An tAcht um Rialtas na hÉireann (1920)|Acht um Rialtas na hÉireann (1920)]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/documents/history/2021/01/u7.-leabhar-tionscadail-na-hidirbhliana-c.3.pdf|teideal=Atlas of the Irish Revolution - Acmhainní do Scoileanna - AONAD 7, Cuid a 3|údar=UCC / RTÉ|dáta=|dátarochtana=2023}}</ref> Ó shin i leith, tá daoine ag labhairt faoi '''Athaontú na hÉireann''',<ref>i mBéarla, ''United Ireland''</ref> '''Éire aontaithe''', '''Éire Nua''', srl.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/eire-aontaithe-an-feidir-diospoireacht-gan-chlaonadh-a-dheanamh-faoi/a1482000429.html|teideal=Éire aontaithe: an féidir díospóireacht gan chlaonadh a dhéanamh faoi?|údar=Ciarán Dunbar|dáta=2024-04-17|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2024-05-06}}</ref> I láthair na huaire, tugann an pobal aontachtach, tuairim is milliún duine, a ndílseacht do Rialtas Londan, fiú is go bhfuil an dílseacht chéanna faoi bhrú mar gheall ar an tréas a mhothaíonn sciar acu i dtaca leis an [[An Prótacal um Thuaisceart Éireann|bPrótacal]], leis an [[Breatimeacht|mBreatimeacht]], le [[Creat Windsor]] agus mar sin de.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.meoneile.ie/anailis/tuiscint-agus-aontas-de-dhith-ar-an-bhothar-i-dtreo-an-athaontaithe|teideal=Tuiscint agus aontas de dhíth ar an bhóthar i dtreo an athaontaithe < Meon Eile|work=www.meoneile.ie|dátarochtana=2023-09-11}}</ref> Tá an baol ann, deirtear uaireanta, go bhfuil an Ríocht Aontaithe chun titim as a chéile (le [[neamhspleáchas na hAlban]]). Ag an am céanna, tá daoine ann ón taobh aontachtach a thuigeann go gcaithfidh siad páirt a ghlacadh sa díospóireacht faoi Éirinn Nua, nó beidh Protastúnaigh an Tuaiscirt thíos leis sa deireadh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-protastunaigh-ann-ata-ar-son-athaontu-na-tire-eistear-leo/|teideal=Tá Protastúnaigh ann atá ar son athaontú na tíre… Éistear leo…|údar=Eoin Ó Murchú|dáta=11 Meán Fómhair 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-09-11}}</ref> [[Íomhá:2010 opinion south united ireland.png|mion|220px|Pobalbhreith, Red C/Sunday Times, 2010]] == Comhaontú Aoine an Chéasta agus an Bunreacht == De réir [[Comhaontú Aoine an Chéasta|Chomhaontú Aoine an Chéasta]] (1998), tá stádas Thuaisceart Éireann ag brath ar reifreann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/reifreann-faoi-athaontu-na-tire-an-cheist-nach-feidir-a-sheachaint/|teideal=Reifreann faoi athaontú na tíre – an cheist nach féidir a sheachaint|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=24 Meitheamh 2018|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-10-10}}</ref> Faoi Acht Thuaisceart Éireann 1998, is é [[Rúnaí Stáit do Thuaisceart Éireann]] a ghairmfidh pobalbhreith ar cheist na teorann, más dealraitheach dó go gcuirfeadh tromlach na vótálaithe in iúl gur mian leo go scoirfeadh Tuaisceart Éireann de bheith ina chuid den Ríocht Aontaithe agus go mbeadh sé ina chuid d'Éire aontaithe. Ní féidir pobalbhreith eile a ghairm go ceann seacht mbliana ar a laghad tar éis na pobalbhreithe roimhe sin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/47/schedule/1|teideal=Northern Ireland Act 1998, Schedule 1: Polls for the purposes of section 1|údar=Rialtas na Ríochta Aontaithe|language=en|work=legislation.gov.uk|dátarochtana=2026-10-10}}</ref> Mar chuid den socrú céanna, leasaíodh Airteagal 2 agus Airteagal 3 de [[Bunreacht na hÉireann|Bhunreacht na hÉireann]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishstatutebook.ie/eli/1998/ca/19/enacted/ga/html|teideal=An Naoú Leasú Déag ar an mBunreacht Acht, 1998|work=Leabhar Reachtanna na hÉireann|language=ga|dátarochtana=2026-10-10}}</ref> Deirtear anois in Airteagal 3.1 gurb í "toil dhiongbháilte náisiún na hÉireann" muintir an oileáin a aontú, ach gur "trí mhodhanna síochánta amháin le toiliú thromlach na ndaoine, á chur in iúl go daonlathach, sa dá dhlínse san oileán" a dhéanfar Éire aontaithe a thabhairt i gcrích.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishstatutebook.ie/eli/cons/ga/html|teideal=Bunreacht na hÉireann|work=Leabhar Reachtanna na hÉireann|language=ga|dátarochtana=2026-10-10}}</ref> == Polaitíocht == I mí Lúnasa 2026, thug [[Andy Burnham]], [[Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe|Príomh-Aire na Breataine]], le fios go raibh reifreann sa Tuaisceart ar athaontú na hÉireann curtha as an áireamh aige agus nach mbeadh an cheist ar aon chlár margála aige. Mhaígh sé nár thráthúil an t-am é seo le reifreann a ghairm i bhfianaise an easaontais mhóir a cothaíodh i measc daoine sa Bhreatain mar gheall ar an dá reifreann eile a bhí ann le deich mbliana – an reifreann ar [[Breatimeacht|imeacht na Breataine as an Aontas Eorpach]] agus an [[Neamhspleáchas na hAlban|reifreann ar neamhspleáchas na hAlban]]. B'fhearr de gach duine, arsa sé, dá ndéanfadh polaiteoirí sa Tuaisceart a ndícheall le daoine a thabhairt le chéile agus dá ndíreoidís ar cheisteanna atá le réiteach go práinneach, cuir i gcás, an costas maireachtála agus an buiséad bliantúil.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Reifreann ar athaontú na hÉireann: 'Andy Burnham meallta'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0828/1589548-reifreann-ar-athaontu-na-heireann-andy-burnham-meallta/|date=2026-08-28|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Reifreann ar athaontú na hÉireann curtha as an áireamh ag Burnham|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0827/1589427-gan-aon-suim-ag-burnham-i-gcaint-ar-reifreann-sa-tuaisceart/|date=2026-08-27|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> I bpobalbhreith Ipsos a foilsíodh san ''Irish Times'' in 2026, dúirt 68% de vótálaithe an Deiscirt gur cheart tús a chur anois leis an ullmhúchán do phobalbhreith ar cheist na teorann. Ach is fearr leis an Taoiseach, [[Mícheál Ó Máirtín|Micheál Martin]], díriú ar thionscnamh an Oileáin Chomhroinnte, trína maoiníonn an Rialtas comhthionscadail leis an Tuaisceart.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nil-dearcadh-an-taoisigh-faoi-reifreann-teorann-ag-teacht-le-meon-an-phobail/|teideal=Níl dearcadh an Taoisigh faoi reifreann teorann ag teacht le meon an phobail|údar=Eoin Ó Murchú|dáta=5 Deireadh Fómhair 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-10-10}}</ref> == Taighde == Sa bhliain 2025 thug suirbhé Ipsos a choimisiúnaigh togra taighde trasteorann ARINS<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ria.ie/research-programmes/arins/|teideal=ARINS|dáta=2024-04-30|language=en|work=Royal Irish Academy|dátarochtana=2025-02-15}}</ref> le fios go raibh 48 faoin gcéad de vótálaithe Thuaisceart Éireann in aghaidh athaontaithe agus 34 faoin gcéad ina fhabhar. Sa Phoblacht, dúirt 64 faoin gcéad go raibh siad i bhfabhar aontachta agus gan ach 17 faoin gcéad ina coinne.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Brendan O’Leary, Professor of Political Science, University of Pennsylvania / Royal Irish Academy|date=2025|url=https://muse.jhu.edu/article/810183/pdf|title=Getting Ready: The Need to Prepare for a Referendum on Reunification}}</ref> Chuir na taighdeoirí béim ar an athrú a léirigh na figiúirí ó thuaidh. Tháinig méadú suntasach (ó 27 go 34 faoin gcéad) ó 2023 ar an aicme den phobal sa Tuaisceart atá i bhfabhar aontachta, agus ag an am céanna tháinig laghdú beag ar an gcéatadán atá i bhfabhar fanacht sa Ríocht Aontaithe (ó 50 go 48 faoin gcéad). Dúirt móramh sa Tuaisceart (seasca faoin gcéad san iomlán, ina measc 38 faoin gcéad de Phrotastúnaigh) gur chóir aontacht a phleanáil ar bhonn féidearthachta. Thug 65 faoin gcéad sa Phoblacht an freagra céanna.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/bheadh-pleanail-dathaontu-na-tire-ar-bhonn-feidearthachta-ciallmhar/|teideal=Bheadh pleanáil d’athaontú na tíre ar bhonn féidearthachta ciallmhar|údar=Cathal Mac Coille|dáta=15 Feabhra 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-02-15}}</ref> === Daonáireamh 2021 === De réir dhaonáireamh 2021 i dTuaisceart Éireann, a foilsíodh i Meán Fómhair 2022, bhí níos mó Caitliceach ná Protastúnach sa Tuaisceart den chéad uair ó deighleadh an tír: dúirt 45.7% den daonra gur Caitlicigh iad nó gur tógadh mar Chaitlicigh iad, i gcomparáid le 43.5% Protastúnach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ardu-16-tagtha-ar-lion-na-ndaoine-le-gaeilge-sa-tuaisceart-daonaireamh/|teideal=Ardú 16% tagtha ar líon na ndaoine le Gaeilge sa Tuaisceart – daonáireamh|dáta=22 Meán Fómhair 2022|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-10-10}}</ref> Maidir le féiniúlacht náisiúnta, áfach, dúirt 31.9% gur Briotanaigh amháin iad, dúirt 29.1% gur Éireannaigh amháin iad, agus dúirt beagnach duine as gach cúigear (19.8%) gur Tuaisceartaigh amháin iad.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/torthai-daonairimh-stairiula-o-thuaidh-ach-an-bealach-chun-cinn-doileir/|teideal=Torthaí daonáirimh stairiúla ó thuaidh, ach an bealach chun cinn doiléir|údar=Pádraig O'hEipicín|dáta=25 Meán Fómhair 2022|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-10-10}}</ref> [[Íomhá:Proposed Flag of United Ireland.png|mion|220px|Bratach nua?]] == Conspóidí == Tá sé ráite in aidhmeanna gach mórpháirtí sna 26 Chontae gur cloch ar a bpaidrín é aontú na tíre. Dúirt an Taoiseach [[Leo Varadkar]] in 2023 go gcreideann sé go mbeidh Éire aontaithe an athuair le linn a mharthana.<ref>{{Luaigh foilseachán|title="Beidh Éire aontaithe le linn mo mharthana" – Taoiseach|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2023/0907/1403995-beidh-eire-aontaithe-le-linn-mo-mharthana-taoiseach/|date=2023-09-07|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ach ag an am céanna, is ar cheisteanna nach mbaineann le stair na tíre atá aird an phobail ó dheas, agus is mó an tsuim atá acu i nithe eile ná i dteorainneacha agus i mbunreachtanna.<ref name=":0" /> Dar le daoine eile, is teip í an chríochdheighilt; [[Críochdheighilt na hÉireann|chruthaigh]] sí na blianta fada de mheath eacnamaíoch sa Tuaisceart.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/polaitiocht/eire-nua-aontaithe-seo-an-t-am/|teideal=Éire nua aontaithe: seo an t-am|údar=Gerry Adams|dáta=2016-11-29|language=ga-IE|dátarochtana=2023-09-11}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Costas == Chosnódh athaontú na hÉireann €20 billiún sa bhliain ar feadh 20 bliain, de réir taighde a d'fhoilsigh an [[Institiúid Gnóthaí Idirnáisiúnta agus Eorpacha]] in 2024 (ba é an tOllamh John FitzGerald duine de chomhúdair an staidéir). Chaithfí 25% sa bhreis cánach a bhailiú le costas den sórt sin a sheasamh, nó an tsuim chéanna a aimsiú trí chaiteachas an Stáit a laghdú.<ref>Bhí na figiúirí sin bunaithe ar eolas a bailíodh sula dtáinig an víreas corónach, mar sin deir an Institiúid go mbeadh an costas níos airde fós.</ref> Chuirfeadh aontú na tíre 5% den ollioncam náisiúnta modhnaithe (GNI*) le heasnamh an Stáit. Bheadh a dhá oiread i gceist dá ndéanfaí rátaí na n-íocaíochtaí leasa agus rátaí pá na hearnála poiblí ó thuaidh a chothromú leis na rátaí atá ó dheas den teorainn faoi láthair. D'fhágfadh sin an ceathrú cuid sa bhreis ag teastáil ón Státchiste, gan dá thairbhe, a deir an staidéar, ach borradh beag ar an teacht isteach.<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title="€400 billiún thar 20 bliain" le Éire a aontú|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0404/1441675-400-billiun-thar-20-bliain-le-eire-a-aontu/|date=2024-04-04|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ba é an leigheas a bheadh ar an gcostas go n-athródh Tuaisceart Éireann a gheilleagar ó bhonn, go háirithe in earnáil an oideachais, chun an bhearna idir thuaidh agus theas a mhaolú agus an t-ioncam ó thuaidh a ardú. Molann an staidéar freisin go dtreiseodh Tuaisceart Éireann an táirgiúlacht sa gheilleagar, bíodh aontú ann nó ná bíodh, mar go n-ardófaí an caighdeán maireachtála i gcoitinne.<ref name=":1" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.meoneile.ie/anailis/as-an-reicneail|teideal=As an reicneáil < Meon Eile|údar=Ciarán Ó Pronntaigh|dáta=8 Aibreán 2024|language=ga-IE|work=www.meoneile.ie|dátarochtana=2024-04-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-athaontu-na-tire-chomh-heiginnte-lena-chostas-ach-tuilleann-se-fiosru-tomhaiste/|teideal=Tá athaontú na tíre chomh héiginnte lena chostas ach tuilleann sé fiosrú tomhaiste|údar=Cathal Mac Coille|dáta=6 Aibreán 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-04-08}}</ref> === An geilleagar i dTuaisceart Éireann === Tá an caighdeán maireachtála i bPoblacht na hÉireann níos airde ná mar atá sé sa Tuaisceart, de réir tuarascála a d'fhoilsigh an [[Institiúid Taighde Eacnamaíochta agus Sóisialta]] (ITES) in Aibreán 2025. Dar leis an ITES, bíonn [[táirgiúlacht]] an tsaothair i bhfad níos airde sna 26 Chontae ná sa Tuaisceart (tá táirgiúlacht an tsaothair 250% níos airde ar an meán). Dá bharr sin, tá an ráta pá in aghaidh na huaire 36% níos airde agus tá ioncam indiúscartha an ghnáth-theaghlaigh 18.3% níos airde, bíodh is go bhfuil cáin ioncaim níos airde ann freisin.<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title='Caighdeán maireachtála níos airde sa Phoblacht ná sa Tuaisceart'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0415/1507724-caighdean-maireachtala-nios-airde-sa-phoblacht-na-sa-tuaisceart/|date=2025-04-15|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Economic overview of Ireland and Northern Ireland|url=https://www.esri.ie/publications/economic-overview-of-ireland-and-northern-ireland|date=2025-04-15|language=en|author=Adele Bergin, Seamus McGuinness, Conor Banahan}}</ref> Ina cheann sin, tá níos mó daoine i ngach aoisghrúpa ar an taobh ó dheas den teorainn ag déanamh cúrsa oideachais. Is díol mór imní é, a deirtear sa tuarascáil, go bhfuil 30% de dhaoine óga idir 15 agus 19 bliain d'aois ar an taobh ó thuaidh den teorainn nach bhfuil ag fáil oideachais fhoirmiúil ar bith, agus gur ag dul in olcas atá an scéal.<ref name=":3" /> Bíonn tionchar suntasach ag an oideachas ar an táirgiúlacht san fhadtréimhse. == Feoil a chur ar chnámha == Molann [[Sinn Féin]] go mbunófaí tionól saoránach chun Éire aontaithe a phlé.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/da-mbeadh-fiordhiospoireacht-thomhaiste-ann-faoi-athaontu-na-heireann/|teideal=Dá mbeadh fíordhíospóireacht thomhaiste ann faoi athaontú na hÉireann|údar=Cathal Mac Coille|dáta=2 Meán Fómhair 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-09-11}}</ref> Ach ní gá tionól saoránach a bhunú chun tabhairt faoin dianmhachnamh agus faoin dianphlé a theastaíonn sula leagtar amach fiú cnámha an phlean. Tá an oiread sin mórábhar casta le plé go dteastaíonn mionchíoradh staidéartha a dhéanfadh coiste saineolaithe, abair, nó coiste rialtais, nó coiste Oireachtais nach ndíreodh i dtosach ar an bpleanáil mhionsonraithe.<ref name=":2" /> == Féach freisin == * [[Todhchaí na hÉireann (stocairí)]] * [[Críochdheighilt na hÉireann]] * [[Neamhspleáchas na hAlban]] * [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] * [[Náisiúnachas in Éirinn]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Athaontú na hÉireann]] [[Catagóir:Polaitíocht na hÉireann]] [[Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Bunreacht na hÉireann]] [[Catagóir:Poblachtachas na hÉireann]] dj8qhjrzf8ckiapo0n49g9uonob4xal 1329663 1329658 2026-10-10T21:06:19Z TGcoa 21229 1329663 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:United Ireland in Irish.png|mion|220px|An bhrionglóid]] [[Íomhá:Four Provinces Flag.svg|mion|220x220px|Na ceithre chúige]] Tharla [[críochdheighilt na hÉireann]] nuair a roinn [[Rialtas na Ríochta Aontaithe]] [[Éire]] ina dhá chuid féinrialaithe: [[Tuaisceart Éireann]] agus Deisceart Éireann. Tháinig sí i bhfeidhm ar 3 Bealtaine 1921<ref>Achtaíodh an tAcht féin in 1920.</ref> faoin [[An tAcht um Rialtas na hÉireann (1920)|Acht um Rialtas na hÉireann (1920)]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/documents/history/2021/01/u7.-leabhar-tionscadail-na-hidirbhliana-c.3.pdf|teideal=Atlas of the Irish Revolution - Acmhainní do Scoileanna - AONAD 7, Cuid a 3|údar=UCC / RTÉ|dáta=|dátarochtana=2023}}</ref> Ó shin i leith, tá daoine ag labhairt faoi '''Athaontú na hÉireann''',<ref>i mBéarla, ''United Ireland''</ref> '''Éire aontaithe''', '''Éire Nua''', srl.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/eire-aontaithe-an-feidir-diospoireacht-gan-chlaonadh-a-dheanamh-faoi/a1482000429.html|teideal=Éire aontaithe: an féidir díospóireacht gan chlaonadh a dhéanamh faoi?|údar=Ciarán Dunbar|dáta=2024-04-17|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2024-05-06}}</ref> I láthair na huaire, tugann an pobal aontachtach, tuairim is milliún duine, a ndílseacht do Rialtas Londan, fiú is go bhfuil an dílseacht chéanna faoi bhrú mar gheall ar an tréas a mhothaíonn sciar acu i dtaca leis an [[An Prótacal um Thuaisceart Éireann|bPrótacal]], leis an [[Breatimeacht|mBreatimeacht]], le [[Creat Windsor]] agus mar sin de.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.meoneile.ie/anailis/tuiscint-agus-aontas-de-dhith-ar-an-bhothar-i-dtreo-an-athaontaithe|teideal=Tuiscint agus aontas de dhíth ar an bhóthar i dtreo an athaontaithe < Meon Eile|work=www.meoneile.ie|dátarochtana=2023-09-11}}</ref> Tá an baol ann, deirtear uaireanta, go bhfuil an Ríocht Aontaithe chun titim as a chéile (le [[neamhspleáchas na hAlban]]). Ag an am céanna, tá daoine ann ón taobh aontachtach a thuigeann go gcaithfidh siad páirt a ghlacadh sa díospóireacht faoi Éirinn Nua, nó beidh Protastúnaigh an Tuaiscirt thíos leis sa deireadh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-protastunaigh-ann-ata-ar-son-athaontu-na-tire-eistear-leo/|teideal=Tá Protastúnaigh ann atá ar son athaontú na tíre… Éistear leo…|údar=Eoin Ó Murchú|dáta=11 Meán Fómhair 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-09-11}}</ref> [[Íomhá:2010 opinion south united ireland.png|mion|220px|Pobalbhreith, Red C/Sunday Times, 2010]] == Comhaontú Aoine an Chéasta agus an Bunreacht == De réir [[Comhaontú Aoine an Chéasta|Chomhaontú Aoine an Chéasta]] (1998), tá stádas Thuaisceart Éireann ag brath ar reifreann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/reifreann-faoi-athaontu-na-tire-an-cheist-nach-feidir-a-sheachaint/|teideal=Reifreann faoi athaontú na tíre – an cheist nach féidir a sheachaint|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=24 Meitheamh 2018|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-10-10}}</ref> Faoi Acht Thuaisceart Éireann 1998, is é [[Rúnaí Stáit do Thuaisceart Éireann]] a ghairmfidh pobalbhreith ar cheist na teorann, más dealraitheach dó go gcuirfeadh tromlach na vótálaithe in iúl gur mian leo go mbeadh sé ina chuid d'Éire aontaithe. Ní féidir pobalbhreith eile a ghairm go ceann seacht mbliana ar a laghad tar éis na pobalbhreithe roimhe sin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/47/schedule/1|teideal=Northern Ireland Act 1998, Schedule 1: Polls for the purposes of section 1|údar=Rialtas na Ríochta Aontaithe|language=en|work=legislation.gov.uk|dátarochtana=2026-10-10}}</ref> Mar chuid den socrú céanna, leasaíodh Airteagal 2 agus Airteagal 3 de [[Bunreacht na hÉireann|Bhunreacht na hÉireann]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishstatutebook.ie/eli/1998/ca/19/enacted/ga/html|teideal=An Naoú Leasú Déag ar an mBunreacht Acht, 1998|work=Leabhar Reachtanna na hÉireann|language=ga|dátarochtana=2026-10-10}}</ref> Deirtear anois in Airteagal 3.1 gurb í "toil dhiongbháilte náisiún na hÉireann" muintir an oileáin a aontú, ach gur "trí mhodhanna síochánta amháin le toiliú thromlach na ndaoine, á chur in iúl go daonlathach, sa dá dhlínse san oileán" a dhéanfar Éire aontaithe a thabhairt i gcrích.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishstatutebook.ie/eli/cons/ga/html|teideal=Bunreacht na hÉireann|work=Leabhar Reachtanna na hÉireann|language=ga|dátarochtana=2026-10-10}}</ref> == Daonáireamh == De réir dhaonáireamh 2021 i dTuaisceart Éireann, a foilsíodh i Meán Fómhair 2022, bhí níos mó Caitliceach ná Protastúnach sa Tuaisceart den chéad uair ó deighleadh an tír: dúirt 45.7% den daonra gur Caitlicigh iad nó gur tógadh mar Chaitlicigh iad, i gcomparáid le 43.5% Protastúnach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ardu-16-tagtha-ar-lion-na-ndaoine-le-gaeilge-sa-tuaisceart-daonaireamh/|teideal=Ardú 16% tagtha ar líon na ndaoine le Gaeilge sa Tuaisceart – daonáireamh|dáta=22 Meán Fómhair 2022|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-10-10}}</ref> Maidir le féiniúlacht náisiúnta, áfach, dúirt 31.9% gur Briotanaigh amháin iad, dúirt 29.1% gur Éireannaigh amháin iad, agus dúirt beagnach duine as gach cúigear (19.8%) gur Tuaisceartaigh amháin iad.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/torthai-daonairimh-stairiula-o-thuaidh-ach-an-bealach-chun-cinn-doileir/|teideal=Torthaí daonáirimh stairiúla ó thuaidh, ach an bealach chun cinn doiléir|údar=Pádraig O'hEipicín|dáta=25 Meán Fómhair 2022|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-10-10}}</ref> == Pobalbhreitheanna == Sa bhliain 2025 thug suirbhé Ipsos a choimisiúnaigh togra taighde trasteorann ARINS<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ria.ie/research-programmes/arins/|teideal=ARINS|dáta=2024-04-30|language=en|work=Royal Irish Academy|dátarochtana=2025-02-15}}</ref> le fios go raibh 48 faoin gcéad de vótálaithe Thuaisceart Éireann in aghaidh athaontaithe agus 34 faoin gcéad ina fhabhar. Sa Phoblacht, dúirt 64 faoin gcéad go raibh siad i bhfabhar aontachta agus gan ach 17 faoin gcéad ina coinne.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Brendan O’Leary, Professor of Political Science, University of Pennsylvania / Royal Irish Academy|date=2025|url=https://muse.jhu.edu/article/810183/pdf|title=Getting Ready: The Need to Prepare for a Referendum on Reunification}}</ref> Chuir na taighdeoirí béim ar an athrú a léirigh na figiúirí ó thuaidh. Tháinig méadú suntasach (ó 27 go 34 faoin gcéad) ó 2023 ar an aicme den phobal sa Tuaisceart atá i bhfabhar aontachta, agus ag an am céanna tháinig laghdú beag ar an gcéatadán atá i bhfabhar fanacht sa Ríocht Aontaithe (ó 50 go 48 faoin gcéad). Dúirt móramh sa Tuaisceart (seasca faoin gcéad san iomlán, ina measc 38 faoin gcéad de Phrotastúnaigh) gur chóir aontacht a phleanáil ar bhonn féidearthachta. Thug 65 faoin gcéad sa Phoblacht an freagra céanna.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/bheadh-pleanail-dathaontu-na-tire-ar-bhonn-feidearthachta-ciallmhar/|teideal=Bheadh pleanáil d’athaontú na tíre ar bhonn féidearthachta ciallmhar|údar=Cathal Mac Coille|dáta=15 Feabhra 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-02-15}}</ref> I bpobalbhreith Ipsos a foilsíodh san ''Irish Times'' in 2026, dúirt 68% de vótálaithe an Deiscirt gur cheart tús a chur anois leis an ullmhúchán do phobalbhreith ar cheist na teorann. Ach is fearr leis an Taoiseach, [[Mícheál Ó Máirtín|Micheál Martin]], díriú ar thionscnamh an Oileáin Chomhroinnte, trína maoiníonn an Rialtas comhthionscadail leis an Tuaisceart.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Reifreann ar athaontú na hÉireann curtha as an áireamh ag Burnham|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0827/1589427-gan-aon-suim-ag-burnham-i-gcaint-ar-reifreann-sa-tuaisceart/|date=2026-08-27|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nil-dearcadh-an-taoisigh-faoi-reifreann-teorann-ag-teacht-le-meon-an-phobail/|teideal=Níl dearcadh an Taoisigh faoi reifreann teorann ag teacht le meon an phobail|údar=Eoin Ó Murchú|dáta=5 Deireadh Fómhair 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-10-10}}</ref>[[Íomhá:Proposed Flag of United Ireland.png|mion|220px|Bratach nua?]] [[Íomhá:Eurohockey 2007 (1357722919).jpg|mion|154x154px|Mar Amhrán Náisiúnta, ''[[Ireland's Call]]'' nó ''[[Amhrán na bhFiann]]'' ?]] == Polaitíocht == Tá sé ráite in aidhmeanna gach mórpháirtí sna 26 Chontae gur cloch ar a bpaidrín é aontú na tíre. Dúirt an Taoiseach [[Leo Varadkar]] in 2023 go gcreideann sé go mbeidh Éire aontaithe ann athuair le linn a mharthana.<ref>{{Luaigh foilseachán|title="Beidh Éire aontaithe le linn mo mharthana" – Taoiseach|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2023/0907/1403995-beidh-eire-aontaithe-le-linn-mo-mharthana-taoiseach/|date=2023-09-07|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ach ag an am céanna, is ar cheisteanna nach mbaineann le stair na tíre atá aird an phobail ó dheas, agus is mó an tsuim atá acu i nithe eile ná i dteorainneacha agus i mbunreachtanna.<ref name=":0" /> I mí Lúnasa 2026, thug [[Andy Burnham]], [[Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe|Príomh-Aire na Breataine]], le fios go raibh reifreann sa Tuaisceart ar athaontú na hÉireann curtha as an áireamh aige agus nach mbeadh an cheist ar aon chlár margála aige. Mhaígh sé nár thráthúil an t-am é seo le reifreann a ghairm i bhfianaise an easaontais mhóir a cothaíodh i measc daoine sa Bhreatain mar gheall ar an dá reifreann eile a bhí ann le deich mbliana – an reifreann ar [[Breatimeacht|imeacht na Breataine as an Aontas Eorpach]] agus an [[Neamhspleáchas na hAlban|reifreann ar neamhspleáchas na hAlban]]. B'fhearr de gach duine, a mhaígh Burnham, dá ndéanfadh polaiteoirí sa Tuaisceart a ndícheall le daoine a thabhairt le chéile agus dá ndíreoidís ar cheisteanna atá le réiteach go práinneach, cuir i gcás, an costas maireachtála agus an buiséad bliantúil.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Reifreann ar athaontú na hÉireann: 'Andy Burnham meallta'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0828/1589548-reifreann-ar-athaontu-na-heireann-andy-burnham-meallta/|date=2026-08-28|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Eacnmaíocht == Dar le daoine áirithe, is teip í an chríochdheighilt; [[Críochdheighilt na hÉireann|chruthaigh]] sí na blianta fada de mheath eacnamaíoch sa Tuaisceart.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/polaitiocht/eire-nua-aontaithe-seo-an-t-am/|teideal=Éire nua aontaithe: seo an t-am|údar=Gerry Adams|dáta=2016-11-29|language=ga-IE|dátarochtana=2023-09-11}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Chosnódh athaontú na hÉireann €20 billiún sa bhliain ar feadh 20 bliain, de réir taighde a d'fhoilsigh an [[Institiúid Gnóthaí Idirnáisiúnta agus Eorpacha]] in 2024 (ba é an tOllamh John FitzGerald duine de chomhúdair an staidéir). Chaithfí 25% sa bhreis cánach a bhailiú le costas den sórt sin a sheasamh, nó an tsuim chéanna a aimsiú trí chaiteachas an Stáit a laghdú.<ref>Bhí na figiúirí sin bunaithe ar eolas a bailíodh sula dtáinig an víreas corónach, mar sin deir an Institiúid go mbeadh an costas níos airde fós.</ref> Chuirfeadh aontú na tíre 5% den ollioncam náisiúnta modhnaithe (GNI*) le heasnamh an Stáit. Bheadh a dhá oiread i gceist dá ndéanfaí rátaí na n-íocaíochtaí leasa agus rátaí pá na hearnála poiblí ó thuaidh a chothromú leis na rátaí atá ó dheas den teorainn faoi láthair. D'fhágfadh sin an ceathrú cuid sa bhreis ag teastáil ón Státchiste, gan dá thairbhe, a deir an staidéar, ach borradh beag ar an teacht isteach.<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title="€400 billiún thar 20 bliain" le Éire a aontú|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0404/1441675-400-billiun-thar-20-bliain-le-eire-a-aontu/|date=2024-04-04|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ba é an leigheas a bheadh ar an gcostas go n-athródh Tuaisceart Éireann a gheilleagar ó bhonn, go háirithe in earnáil an oideachais, chun an bhearna idir thuaidh agus theas a mhaolú agus an t-ioncam ó thuaidh a ardú. Molann an staidéar freisin go dtreiseodh Tuaisceart Éireann an táirgiúlacht sa gheilleagar, bíodh aontú ann nó ná bíodh, mar go n-ardófaí an caighdeán maireachtála i gcoitinne.<ref name=":1" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.meoneile.ie/anailis/as-an-reicneail|teideal=As an reicneáil < Meon Eile|údar=Ciarán Ó Pronntaigh|dáta=8 Aibreán 2024|language=ga-IE|work=www.meoneile.ie|dátarochtana=2024-04-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-athaontu-na-tire-chomh-heiginnte-lena-chostas-ach-tuilleann-se-fiosru-tomhaiste/|teideal=Tá athaontú na tíre chomh héiginnte lena chostas ach tuilleann sé fiosrú tomhaiste|údar=Cathal Mac Coille|dáta=6 Aibreán 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-04-08}}</ref> === An geilleagar i dTuaisceart Éireann === Tá an caighdeán maireachtála i bPoblacht na hÉireann níos airde ná mar atá sé sa Tuaisceart, de réir tuarascála a d'fhoilsigh an [[Institiúid Taighde Eacnamaíochta agus Sóisialta]] (ITES) in Aibreán 2025. Dar leis an ITES, bíonn [[táirgiúlacht]] an tsaothair i bhfad níos airde sna 26 Chontae ná sa Tuaisceart (tá táirgiúlacht an tsaothair 250% níos airde ar an meán). Dá bharr sin, tá an ráta pá in aghaidh na huaire 36% níos airde agus tá ioncam indiúscartha an ghnáth-theaghlaigh 18.3% níos airde, bíodh is go bhfuil cáin ioncaim níos airde ann freisin.<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title='Caighdeán maireachtála níos airde sa Phoblacht ná sa Tuaisceart'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0415/1507724-caighdean-maireachtala-nios-airde-sa-phoblacht-na-sa-tuaisceart/|date=2025-04-15|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Economic overview of Ireland and Northern Ireland|url=https://www.esri.ie/publications/economic-overview-of-ireland-and-northern-ireland|date=2025-04-15|language=en|author=Adele Bergin, Seamus McGuinness, Conor Banahan}}</ref> Ina cheann sin, tá níos mó daoine i ngach aoisghrúpa ar an taobh ó dheas den teorainn ag déanamh cúrsa oideachais. Is díol mór imní é, a deirtear sa tuarascáil, go bhfuil 30% de dhaoine óga idir 15 agus 19 bliain d'aois ar an taobh ó thuaidh den teorainn nach bhfuil ag fáil oideachais fhoirmiúil ar bith, agus gur ag dul in olcas atá an scéal.<ref name=":3" /> Bíonn tionchar suntasach ag an oideachas ar an táirgiúlacht san fhadtréimhse. == Feoil a chur ar chnámha == Molann [[Sinn Féin]] go mbunófaí tionól saoránach chun Éire aontaithe a phlé.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/da-mbeadh-fiordhiospoireacht-thomhaiste-ann-faoi-athaontu-na-heireann/|teideal=Dá mbeadh fíordhíospóireacht thomhaiste ann faoi athaontú na hÉireann|údar=Cathal Mac Coille|dáta=2 Meán Fómhair 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-09-11}}</ref> Ach ní gá tionól saoránach a bhunú chun tabhairt faoin dianmhachnamh agus faoin dianphlé a theastaíonn sula leagtar amach fiú cnámha an phlean. Tá an oiread sin mórábhar casta le plé go dteastaíonn mionchíoradh staidéartha a dhéanfadh coiste saineolaithe, abair, nó coiste rialtais, nó coiste Oireachtais nach ndíreodh i dtosach ar an bpleanáil mhionsonraithe.<ref name=":2" /> == Féach freisin == * [[Todhchaí na hÉireann (stocairí)]] * [[Críochdheighilt na hÉireann]] * [[Neamhspleáchas na hAlban]] * [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] * [[Náisiúnachas in Éirinn]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Athaontú na hÉireann]] [[Catagóir:Polaitíocht na hÉireann]] [[Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Bunreacht na hÉireann]] [[Catagóir:Poblachtachas na hÉireann]] 23h9d2xthea3doe5dgmex3qgsjf0xvb 1329664 1329663 2026-10-10T21:09:51Z TGcoa 21229 /* Feoil a chur ar chnámha */ 1329664 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:United Ireland in Irish.png|mion|220px|An bhrionglóid]] [[Íomhá:Four Provinces Flag.svg|mion|220x220px|Na ceithre chúige]] Tharla [[críochdheighilt na hÉireann]] nuair a roinn [[Rialtas na Ríochta Aontaithe]] [[Éire]] ina dhá chuid féinrialaithe: [[Tuaisceart Éireann]] agus Deisceart Éireann. Tháinig sí i bhfeidhm ar 3 Bealtaine 1921<ref>Achtaíodh an tAcht féin in 1920.</ref> faoin [[An tAcht um Rialtas na hÉireann (1920)|Acht um Rialtas na hÉireann (1920)]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/documents/history/2021/01/u7.-leabhar-tionscadail-na-hidirbhliana-c.3.pdf|teideal=Atlas of the Irish Revolution - Acmhainní do Scoileanna - AONAD 7, Cuid a 3|údar=UCC / RTÉ|dáta=|dátarochtana=2023}}</ref> Ó shin i leith, tá daoine ag labhairt faoi '''Athaontú na hÉireann''',<ref>i mBéarla, ''United Ireland''</ref> '''Éire aontaithe''', '''Éire Nua''', srl.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/eire-aontaithe-an-feidir-diospoireacht-gan-chlaonadh-a-dheanamh-faoi/a1482000429.html|teideal=Éire aontaithe: an féidir díospóireacht gan chlaonadh a dhéanamh faoi?|údar=Ciarán Dunbar|dáta=2024-04-17|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2024-05-06}}</ref> I láthair na huaire, tugann an pobal aontachtach, tuairim is milliún duine, a ndílseacht do Rialtas Londan, fiú is go bhfuil an dílseacht chéanna faoi bhrú mar gheall ar an tréas a mhothaíonn sciar acu i dtaca leis an [[An Prótacal um Thuaisceart Éireann|bPrótacal]], leis an [[Breatimeacht|mBreatimeacht]], le [[Creat Windsor]] agus mar sin de.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.meoneile.ie/anailis/tuiscint-agus-aontas-de-dhith-ar-an-bhothar-i-dtreo-an-athaontaithe|teideal=Tuiscint agus aontas de dhíth ar an bhóthar i dtreo an athaontaithe < Meon Eile|work=www.meoneile.ie|dátarochtana=2023-09-11}}</ref> Tá an baol ann, deirtear uaireanta, go bhfuil an Ríocht Aontaithe chun titim as a chéile (le [[neamhspleáchas na hAlban]]). Ag an am céanna, tá daoine ann ón taobh aontachtach a thuigeann go gcaithfidh siad páirt a ghlacadh sa díospóireacht faoi Éirinn Nua, nó beidh Protastúnaigh an Tuaiscirt thíos leis sa deireadh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-protastunaigh-ann-ata-ar-son-athaontu-na-tire-eistear-leo/|teideal=Tá Protastúnaigh ann atá ar son athaontú na tíre… Éistear leo…|údar=Eoin Ó Murchú|dáta=11 Meán Fómhair 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-09-11}}</ref> [[Íomhá:2010 opinion south united ireland.png|mion|220px|Pobalbhreith, Red C/Sunday Times, 2010]] == Comhaontú Aoine an Chéasta agus an Bunreacht == De réir [[Comhaontú Aoine an Chéasta|Chomhaontú Aoine an Chéasta]] (1998), tá stádas Thuaisceart Éireann ag brath ar reifreann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/reifreann-faoi-athaontu-na-tire-an-cheist-nach-feidir-a-sheachaint/|teideal=Reifreann faoi athaontú na tíre – an cheist nach féidir a sheachaint|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=24 Meitheamh 2018|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-10-10}}</ref> Faoi Acht Thuaisceart Éireann 1998, is é [[Rúnaí Stáit do Thuaisceart Éireann]] a ghairmfidh pobalbhreith ar cheist na teorann, más dealraitheach dó go gcuirfeadh tromlach na vótálaithe in iúl gur mian leo go mbeadh sé ina chuid d'Éire aontaithe. Ní féidir pobalbhreith eile a ghairm go ceann seacht mbliana ar a laghad tar éis na pobalbhreithe roimhe sin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/47/schedule/1|teideal=Northern Ireland Act 1998, Schedule 1: Polls for the purposes of section 1|údar=Rialtas na Ríochta Aontaithe|language=en|work=legislation.gov.uk|dátarochtana=2026-10-10}}</ref> Mar chuid den socrú céanna, leasaíodh Airteagal 2 agus Airteagal 3 de [[Bunreacht na hÉireann|Bhunreacht na hÉireann]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishstatutebook.ie/eli/1998/ca/19/enacted/ga/html|teideal=An Naoú Leasú Déag ar an mBunreacht Acht, 1998|work=Leabhar Reachtanna na hÉireann|language=ga|dátarochtana=2026-10-10}}</ref> Deirtear anois in Airteagal 3.1 gurb í "toil dhiongbháilte náisiún na hÉireann" muintir an oileáin a aontú, ach gur "trí mhodhanna síochánta amháin le toiliú thromlach na ndaoine, á chur in iúl go daonlathach, sa dá dhlínse san oileán" a dhéanfar Éire aontaithe a thabhairt i gcrích.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishstatutebook.ie/eli/cons/ga/html|teideal=Bunreacht na hÉireann|work=Leabhar Reachtanna na hÉireann|language=ga|dátarochtana=2026-10-10}}</ref> == Daonáireamh == De réir dhaonáireamh 2021 i dTuaisceart Éireann, a foilsíodh i Meán Fómhair 2022, bhí níos mó Caitliceach ná Protastúnach sa Tuaisceart den chéad uair ó deighleadh an tír: dúirt 45.7% den daonra gur Caitlicigh iad nó gur tógadh mar Chaitlicigh iad, i gcomparáid le 43.5% Protastúnach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ardu-16-tagtha-ar-lion-na-ndaoine-le-gaeilge-sa-tuaisceart-daonaireamh/|teideal=Ardú 16% tagtha ar líon na ndaoine le Gaeilge sa Tuaisceart – daonáireamh|dáta=22 Meán Fómhair 2022|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-10-10}}</ref> Maidir le féiniúlacht náisiúnta, áfach, dúirt 31.9% gur Briotanaigh amháin iad, dúirt 29.1% gur Éireannaigh amháin iad, agus dúirt beagnach duine as gach cúigear (19.8%) gur Tuaisceartaigh amháin iad.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/torthai-daonairimh-stairiula-o-thuaidh-ach-an-bealach-chun-cinn-doileir/|teideal=Torthaí daonáirimh stairiúla ó thuaidh, ach an bealach chun cinn doiléir|údar=Pádraig O'hEipicín|dáta=25 Meán Fómhair 2022|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-10-10}}</ref> == Pobalbhreitheanna == Sa bhliain 2025 thug suirbhé Ipsos a choimisiúnaigh togra taighde trasteorann ARINS<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ria.ie/research-programmes/arins/|teideal=ARINS|dáta=2024-04-30|language=en|work=Royal Irish Academy|dátarochtana=2025-02-15}}</ref> le fios go raibh 48 faoin gcéad de vótálaithe Thuaisceart Éireann in aghaidh athaontaithe agus 34 faoin gcéad ina fhabhar. Sa Phoblacht, dúirt 64 faoin gcéad go raibh siad i bhfabhar aontachta agus gan ach 17 faoin gcéad ina coinne.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Brendan O’Leary, Professor of Political Science, University of Pennsylvania / Royal Irish Academy|date=2025|url=https://muse.jhu.edu/article/810183/pdf|title=Getting Ready: The Need to Prepare for a Referendum on Reunification}}</ref> Chuir na taighdeoirí béim ar an athrú a léirigh na figiúirí ó thuaidh. Tháinig méadú suntasach (ó 27 go 34 faoin gcéad) ó 2023 ar an aicme den phobal sa Tuaisceart atá i bhfabhar aontachta, agus ag an am céanna tháinig laghdú beag ar an gcéatadán atá i bhfabhar fanacht sa Ríocht Aontaithe (ó 50 go 48 faoin gcéad). Dúirt móramh sa Tuaisceart (seasca faoin gcéad san iomlán, ina measc 38 faoin gcéad de Phrotastúnaigh) gur chóir aontacht a phleanáil ar bhonn féidearthachta. Thug 65 faoin gcéad sa Phoblacht an freagra céanna.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/bheadh-pleanail-dathaontu-na-tire-ar-bhonn-feidearthachta-ciallmhar/|teideal=Bheadh pleanáil d’athaontú na tíre ar bhonn féidearthachta ciallmhar|údar=Cathal Mac Coille|dáta=15 Feabhra 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-02-15}}</ref> I bpobalbhreith Ipsos a foilsíodh san ''Irish Times'' in 2026, dúirt 68% de vótálaithe an Deiscirt gur cheart tús a chur anois leis an ullmhúchán do phobalbhreith ar cheist na teorann. Ach is fearr leis an Taoiseach, [[Mícheál Ó Máirtín|Micheál Martin]], díriú ar thionscnamh an Oileáin Chomhroinnte, trína maoiníonn an Rialtas comhthionscadail leis an Tuaisceart.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Reifreann ar athaontú na hÉireann curtha as an áireamh ag Burnham|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0827/1589427-gan-aon-suim-ag-burnham-i-gcaint-ar-reifreann-sa-tuaisceart/|date=2026-08-27|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nil-dearcadh-an-taoisigh-faoi-reifreann-teorann-ag-teacht-le-meon-an-phobail/|teideal=Níl dearcadh an Taoisigh faoi reifreann teorann ag teacht le meon an phobail|údar=Eoin Ó Murchú|dáta=5 Deireadh Fómhair 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-10-10}}</ref>[[Íomhá:Proposed Flag of United Ireland.png|mion|220px|Bratach nua?]] [[Íomhá:Eurohockey 2007 (1357722919).jpg|mion|154x154px|Mar Amhrán Náisiúnta, ''[[Ireland's Call]]'' nó ''[[Amhrán na bhFiann]]'' ?]] == Polaitíocht == Tá sé ráite in aidhmeanna gach mórpháirtí sna 26 Chontae gur cloch ar a bpaidrín é aontú na tíre. Dúirt an Taoiseach [[Leo Varadkar]] in 2023 go gcreideann sé go mbeidh Éire aontaithe ann athuair le linn a mharthana.<ref>{{Luaigh foilseachán|title="Beidh Éire aontaithe le linn mo mharthana" – Taoiseach|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2023/0907/1403995-beidh-eire-aontaithe-le-linn-mo-mharthana-taoiseach/|date=2023-09-07|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ach ag an am céanna, is ar cheisteanna nach mbaineann le stair na tíre atá aird an phobail ó dheas, agus is mó an tsuim atá acu i nithe eile ná i dteorainneacha agus i mbunreachtanna.<ref name=":0" /> I mí Lúnasa 2026, thug [[Andy Burnham]], [[Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe|Príomh-Aire na Breataine]], le fios go raibh reifreann sa Tuaisceart ar athaontú na hÉireann curtha as an áireamh aige agus nach mbeadh an cheist ar aon chlár margála aige. Mhaígh sé nár thráthúil an t-am é seo le reifreann a ghairm i bhfianaise an easaontais mhóir a cothaíodh i measc daoine sa Bhreatain mar gheall ar an dá reifreann eile a bhí ann le deich mbliana – an reifreann ar [[Breatimeacht|imeacht na Breataine as an Aontas Eorpach]] agus an [[Neamhspleáchas na hAlban|reifreann ar neamhspleáchas na hAlban]]. B'fhearr de gach duine, a mhaígh Burnham, dá ndéanfadh polaiteoirí sa Tuaisceart a ndícheall le daoine a thabhairt le chéile agus dá ndíreoidís ar cheisteanna atá le réiteach go práinneach, cuir i gcás, an costas maireachtála agus an buiséad bliantúil.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Reifreann ar athaontú na hÉireann: 'Andy Burnham meallta'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0828/1589548-reifreann-ar-athaontu-na-heireann-andy-burnham-meallta/|date=2026-08-28|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === Feoil a chur ar chnámha === Molann [[Sinn Féin]] go mbunófaí tionól saoránach chun Éire aontaithe a phlé.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/da-mbeadh-fiordhiospoireacht-thomhaiste-ann-faoi-athaontu-na-heireann/|teideal=Dá mbeadh fíordhíospóireacht thomhaiste ann faoi athaontú na hÉireann|údar=Cathal Mac Coille|dáta=2 Meán Fómhair 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-09-11}}</ref> Ach ní gá tionól saoránach a bhunú chun tabhairt faoin dianmhachnamh agus faoin dianphlé a theastaíonn sula leagtar amach fiú cnámha an phlean. Tá an oiread sin mórábhar casta le plé go dteastaíonn mionchíoradh staidéartha a dhéanfadh coiste saineolaithe, abair, nó coiste rialtais, nó coiste Oireachtais nach ndíreodh i dtosach ar an bpleanáil mhionsonraithe.<ref name=":2" /> == Eacnmaíocht == Dar le daoine áirithe, is teip í an chríochdheighilt; [[Críochdheighilt na hÉireann|chruthaigh]] sí na blianta fada de mheath eacnamaíoch sa Tuaisceart.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/polaitiocht/eire-nua-aontaithe-seo-an-t-am/|teideal=Éire nua aontaithe: seo an t-am|údar=Gerry Adams|dáta=2016-11-29|language=ga-IE|dátarochtana=2023-09-11}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Chosnódh athaontú na hÉireann €20 billiún sa bhliain ar feadh 20 bliain, de réir taighde a d'fhoilsigh an [[Institiúid Gnóthaí Idirnáisiúnta agus Eorpacha]] in 2024 (ba é an tOllamh John FitzGerald duine de chomhúdair an staidéir). Chaithfí 25% sa bhreis cánach a bhailiú le costas den sórt sin a sheasamh, nó an tsuim chéanna a aimsiú trí chaiteachas an Stáit a laghdú.<ref>Bhí na figiúirí sin bunaithe ar eolas a bailíodh sula dtáinig an víreas corónach, mar sin deir an Institiúid go mbeadh an costas níos airde fós.</ref> Chuirfeadh aontú na tíre 5% den ollioncam náisiúnta modhnaithe (GNI*) le heasnamh an Stáit. Bheadh a dhá oiread i gceist dá ndéanfaí rátaí na n-íocaíochtaí leasa agus rátaí pá na hearnála poiblí ó thuaidh a chothromú leis na rátaí atá ó dheas den teorainn faoi láthair. D'fhágfadh sin an ceathrú cuid sa bhreis ag teastáil ón Státchiste, gan dá thairbhe, a deir an staidéar, ach borradh beag ar an teacht isteach.<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title="€400 billiún thar 20 bliain" le Éire a aontú|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0404/1441675-400-billiun-thar-20-bliain-le-eire-a-aontu/|date=2024-04-04|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ba é an leigheas a bheadh ar an gcostas go n-athródh Tuaisceart Éireann a gheilleagar ó bhonn, go háirithe in earnáil an oideachais, chun an bhearna idir thuaidh agus theas a mhaolú agus an t-ioncam ó thuaidh a ardú. Molann an staidéar freisin go dtreiseodh Tuaisceart Éireann an táirgiúlacht sa gheilleagar, bíodh aontú ann nó ná bíodh, mar go n-ardófaí an caighdeán maireachtála i gcoitinne.<ref name=":1" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.meoneile.ie/anailis/as-an-reicneail|teideal=As an reicneáil < Meon Eile|údar=Ciarán Ó Pronntaigh|dáta=8 Aibreán 2024|language=ga-IE|work=www.meoneile.ie|dátarochtana=2024-04-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-athaontu-na-tire-chomh-heiginnte-lena-chostas-ach-tuilleann-se-fiosru-tomhaiste/|teideal=Tá athaontú na tíre chomh héiginnte lena chostas ach tuilleann sé fiosrú tomhaiste|údar=Cathal Mac Coille|dáta=6 Aibreán 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-04-08}}</ref> === An geilleagar i dTuaisceart Éireann === Tá an caighdeán maireachtála i bPoblacht na hÉireann níos airde ná mar atá sé sa Tuaisceart, de réir tuarascála a d'fhoilsigh an [[Institiúid Taighde Eacnamaíochta agus Sóisialta]] (ITES) in Aibreán 2025. Dar leis an ITES, bíonn [[táirgiúlacht]] an tsaothair i bhfad níos airde sna 26 Chontae ná sa Tuaisceart (tá táirgiúlacht an tsaothair 250% níos airde ar an meán). Dá bharr sin, tá an ráta pá in aghaidh na huaire 36% níos airde agus tá ioncam indiúscartha an ghnáth-theaghlaigh 18.3% níos airde, bíodh is go bhfuil cáin ioncaim níos airde ann freisin.<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title='Caighdeán maireachtála níos airde sa Phoblacht ná sa Tuaisceart'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0415/1507724-caighdean-maireachtala-nios-airde-sa-phoblacht-na-sa-tuaisceart/|date=2025-04-15|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Economic overview of Ireland and Northern Ireland|url=https://www.esri.ie/publications/economic-overview-of-ireland-and-northern-ireland|date=2025-04-15|language=en|author=Adele Bergin, Seamus McGuinness, Conor Banahan}}</ref> Ina cheann sin, tá níos mó daoine i ngach aoisghrúpa ar an taobh ó dheas den teorainn ag déanamh cúrsa oideachais. Is díol mór imní é, a deirtear sa tuarascáil, go bhfuil 30% de dhaoine óga idir 15 agus 19 bliain d'aois ar an taobh ó thuaidh den teorainn nach bhfuil ag fáil oideachais fhoirmiúil ar bith, agus gur ag dul in olcas atá an scéal.<ref name=":3" /> Bíonn tionchar suntasach ag an oideachas ar an táirgiúlacht san fhadtréimhse. == Féach freisin == * [[Todhchaí na hÉireann (stocairí)]] * [[Críochdheighilt na hÉireann]] * [[Neamhspleáchas na hAlban]] * [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] * [[Náisiúnachas in Éirinn]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Athaontú na hÉireann]] [[Catagóir:Polaitíocht na hÉireann]] [[Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Bunreacht na hÉireann]] [[Catagóir:Poblachtachas na hÉireann]] gbja98czmagej56ug51sxvho391tscv 1 111522 1329656 1329256 2026-10-10T18:00:02Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1329656 wikitext text/x-wiki == glanadh-mar|profléitheoireacht de dhíth == Tá súil agam go bhfuil mo bhotúin ceartaithe agam![[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 14:14, 3 Feabhra 2024 (UTC) :GRMA. [[Úsáideoir:Kevin Scannell|kscanne]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 14:18, 3 Feabhra 2024 (UTC) ==https://cy.wikipedia.org/wiki/Madarch_meithrin== Is trua nach bhfuil mé in ann leas a bhaint as an 'Wikidata list' seo a leanas; <nowiki> {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q913614 } LIMIT 10 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! ainm an tacsóin ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q470766|Cystoderma amianthinum]]'' | p225 = Cystoderma amianthinum | p18 = [[Íomhá:Amiant-Körnchenschirmling Cystoderma amianthinum.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q4036825|Cystoderma arcticum]]'' | p225 = Cystoderma arcticum }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q2640662|Cystoderma carcharias]]'' | p225 = Cystoderma carcharias | p18 = [[Íomhá:Cystoderma carcharias 27630.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q10465234|Cystoderma clastotrichum]]'' | p225 = Cystoderma clastotrichum }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q10465235|Cystoderma fallax]]'' | p225 = Cystoderma fallax | p18 = [[Íomhá:Cystoderma fallax p2283 v1.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q3915576|Cystoderma granulosum]]'' | p225 = Cystoderma granulosum | p18 = [[Íomhá:Cystodermella granulosa 50670.jpg|center|80px]] }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q10465236|Cystoderma haematites]]'' | p225 = Cystoderma haematites }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q10465237|Cystoderma intermedium]]'' | p225 = Cystoderma intermedium }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q2328979|Cystoderma simulatum]]'' | p225 = Cystoderma simulatum }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q9260869|Floccularia luteovirens]]'' | p225 = Floccularia luteovirens | p18 = [[Íomhá:2013-10-20 Floccularia luteovirens (Alb. & Schwein.) Pouzar 411604.jpg|center|80px]] }} |} {{Wikidata list end}}</nowiki> [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 14:30, 3 Feabhra 2024 (UTC) r2dclwrkcfgepxl5lcvu7jgh7pjz61m 0 114382 1329682 1325764 2026-10-10T22:42:49Z Taghdtaighde 60452 Beagán curtha leis agus roinnt athruithe 1329682 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} [[Íomhá:Fist.svg|alt=Stionsal dubh de dhorn|mion|Rosc gnímh le [[Rónán Mac Aodha Bhuí]] ab ea "dorn san aer" chun misneach a mhúscailt sna [[An Ghaeilge|Gaeil]]]] Féile cheoil é '''Dorn san Aer''' i n[[Gaoth Dobhair]]. Cuirtear ar siúl é thar trí lá i Mí Mheán Fómhair, le ceiliúradh a dhéanamh ar shaol agus ar oidhreacht [[Rónán Mac Aodha Bhuí|Rónáin Mhic Aodha Bhuí]]. Tá ainm na Féile bunaithe ar mhana spreagúil Mhic Aodha Bhuí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/scoth-na-gceoltoiri-ag-feile-nua-in-omos-don-chraoltoir-ronan-mac-aodha-bhui/a144494120.html|teideal=Scoth na gceoltóirí ag féile nua in ómós don chraoltóir Rónán Mac Aodha Bhuí|dáta=2024-06-26|language=|work=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|dátarochtana=2024-07-02}}</ref> Cuireann Dorn san Aer ardán agus fáilte roimh mheascán craiceáilte de ghrúpaí agus d’imeachtaí i rith an deireadh seachtaine: [[Rac-cheol|rac]], [[Hip hap|hip-hop]], traid-leictreach, [[Ceol traidisiúnta na hÉireann|ceol Gaelach]], ska, [[Reigé|reggae]], [[Miotal trom (ceol)|miotal]], chomh maith le cainteanna spreagúla, imeachtaí teaghlaigh, comórtas ‘Cath na mBannaí’, Racadamh agus go leor eile. Tar éis gur cuireadh an fhéile ar siúl den chéad uair go rathúil, bhí [[Áine Ní Bhreisleáin]] ag dréim nach mbeadh ann sin ach tús.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|author=[[Áine Ní Bhreisleáin]]|date=02 Deireadh Fómhair 2024|url=https://www.independent.ie/seachtain/bhi-ronan-linn-ag-dorn-san-aer-ina-choimeadai-craice-agus-comhluadair-ard-ri-na-ngael/a165204825.html|title=Bhí Rónán linn ag Dorn san Aer, ina choimeádaí craice agus comhluadair|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|pages=lch 5}}</ref> I Mí Lúnasa 2025 fógraíodh go raibh an dara bhliain de Dhorn san Aer ar na bacáin. Beidh ar a laghad 20 banna ceoil ag glacadh páirt i mbliana, ina measc an banna miotail as Albain [[Gun Ghaol]],<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Olaf Furniss and Derick Mackinnon|date=17 Lúnasa 2025|url=https://www.scotsman.com/whats-on/arts-and-entertainment/under-the-radar-gun-ghaol-5272415|title=Under the Radar: Gun Ghaol|journal=[[The Scotsman]]|language=Béarla}}</ref> [[Bréag (banna)|Bréag]], [[Grooveline]], [[Huartan]], [[Macdara Ó Faoláin]], [[Ceann Gólaim]], [[Dysania]], [[Ramper]], [[Piaras Ó Lorcáin]] agus [[An Crann Óg]].<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/feile-cheoil-in-omos-do-ronan-mac-aodha-bhui-le-reachtail-i-ngaeltacht-dhun-na-ngall-aris-i-mbliana/|teideal=Féile cheoil in ómós do Rónán Mac Aodha Bhuí le reáchtáil i nGaeltacht Dhún na nGall arís i mbliana|dáta=2025-08-06|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-09-07}}</ref> == Oscailt oifigiúil == Is í an gníomhaí [[Gluaiseacht na gCeart Sibhialta i dTuaisceart Éireann|cearta sibhialta]] [[Bernadette Devlin (McAliskey)|Bernadette McAliskey]] a d'oscail an fhéile go hoifigiúil in [[Amharclann Ghaoth Dobhair]] den chéad uair riamh sa bhliain 2024, á rá gur sheas Rónán Mac Aodha Bhuí "leis an duine a raibh leatrom déanta orthu agus rinne sé obair deich nduine leis an teanga a chothú agus a neartú".<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/meain/raidio/feile-dorn-san-aer-in-omos-do-ronan-le-titim-amach-faoi-scath-na-hearagaile/|teideal=Féile Dorn San Aer in ómós do Rónán le titim amach faoi scáth na hEaragaile|údar=|dáta=2024-06-26|language=|work=[[Nós (iris)|NÓS]]|dátarochtana=2024-07-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240626155512/https://nos.ie/cultur/ceol/feile-dorn-san-aer-in-omos-do-ronan-le-titim-amach-faoi-scath-na-hearagaile/|archivedate=26 Meitheamh 2024}}</ref><ref name=":0" /> Is í Ambasadóir na [[Údarás na Palaistíne|Palaistíne]] go hÉirinn, an [[Dr. Jilan Wahba Abdalmajid]] a d'oscail an fhéile i mbliana, rud a dhéanfaidh sí in [[An Araibis|Araibis]] le h[[ateangaireacht]] chomhuaineach go Gaeilge.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Luaigh foilseachán|author=[[Storm Eaton-Kilgallen]]|date=13 Lúnasa 2025|url=https://www.independent.ie/seachtain/beidh-an-dorn-san-aer-ag-na-gaeil-aris-eile-le-scoth-na-siamsaiochta/a1296975238.html|title=Beidh an Dorn san Aer ag na Gaeil arís eile le scoth na siamsaíochta|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|pages=lch 4}}</ref> Bhí [[Uachtarán na hÉireann]] [[Caitríona Ní Chonghaile|Catherine Connolly]] mar aoi speisialta ag oscailt oifigiúil na féile sa bhliain 2026.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Áine Ní Bhreisleáin]]|date=30 Meán Fómhair 2026|url=https://www.independent.ie/seachtain/bhi-spiorad-ronain-beo-i-bhfeile-dorn-san-aer/a/162334465.html|title=Bhí spiorad Rónáin beo i bhféile Dorn san Aer|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|pages=lch 5}}</ref><ref name=":3" /> == Ceol == [[Íomhá:Amharclann2.jpg|alt=Radharc ar aghaidh na hamharclainne|mion|Bhí [[Amharclann Ghaoth Dobhair]] ina príomhionad amháin de chuid na féile]]Bíonn imeachtaí ar siúl i dtrí ionad: Amharclann Ghaoth Dobhair i lár na paróiste, Teach Hiúdaí Beag "croílár spioradálta an [[An Cabaret Craiceáilte|Chabaret Craiceáilte]]", agus Ionad Cois Locha atá faoi bhun na h[[An Earagail|Earagaile]]. San ionad mór sin bíonn ceol á chasadh ar cheithre stáitse: An Príomhstáitse, Stáitse Chúl an Tí, Stáitse Chath na mBannaí, agus Stáitse Ghéill Slí.<ref name=":2" /> === Bannaí 2024 === I measc na daoine a bhí ag ceol ag an bhféile tá:<ref>{{Lua idirlín|url=https://dornsanaer.ie/|teideal=Féile Dorn San Aer|language=|work=Dorn San Aer|dátarochtana=2024-07-02}}</ref> {{columns-list|colwidth=10em| * [[Bréag (banna ceoil)|Bréag]] * [[Huartan]] * [[IMLÉ]] * [[John Spillane]] * [[Grooveline|GrooveLine]] * [[Boss Sound Manifesto]] * [[Cigire na bPuntaí]] * [[Súil Amháin]] * [[Diane Ní Chanainn & Na Clubmen]] * [[Spásas (banna ceoil)|Spásas]] * [[Na Fíréin]] * [[Eoghan Ó Ceannabháin]] * [[Róisín Chambers]] * [[The Elephant Brothers]] * [[Eve Belle]] * [[Emma Ní Fhíoruisce]] * DJ-áil le [[Seán Ó Cuireáin]] * [[Ciarán Mac Fheidhlimidh]] * Ceoltóirí [[Toraigh|Thoraí]] * Ceol ón [[An Úcráin|Úcráin]] }} === Bannaí 2025 === {{columns-list|colwidth=10em| * [[Bréag (banna ceoil)|Bréag]] * [[Grooveline]] * [[Huartan]] * [[Cigire na bPuntaí]] * [[Gun Ghaol]] * [[Ceann Gólaim]] * [[Macdara Ó Faoláin]] * [[The Hot Whiskeys]] * [[Dysania]] * [[Ramper]] * [[Piaras Ó Lorcáin]] * Ceol ar an Loch * [[An Crann Óg]] * [[Unrepentant Reggae Sounds]] * Ceoltóirí [[Toraigh|Thoraí]] * Súp an Domhnaigh }} === Bannaí 2026 === {{columns-list|colwidth=10em| * [[Kíla]] * [[Grooveline]] * [[Bréag (banna ceoil)|Bréag]] * [[The Shan Vans]] * [[Burnchurch]] * [[Trá Pháidín]] * [[Torby]] * [[Ushmush]] * [[HHH|Hhh]] * [[Cúán de Búrca]] * [[TART]] * [[Corr Mhóna]] * [[o.n.m.]] * [[Emma Ní Fhíoruisce]] * [[Megan Nic Fhionnghaile]] * [[Diane Ní Chanainn]] * [[Cór Thaobh a' Leithid]] * [[Ceoltóirí as Tóraigh]] * [[Sáile (banna ceoil)|Sáile]] }} === Cath na mBannaí === Tugadh ardán do bhannaí agus ceoltóirí nuálacha dul san iomaíocht le chéile agus a gcuid ceoil a chur os comhair an tslua, agus airgead mór le buachan.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dornsanaer.ie/CathNamBannai.html|teideal=Cath na mBannaí|language=|work=Dorn San Aer|dátarochtana=19 Meán Fómhair 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240908015819/https://dornsanaer.ie/CathNamBannai.html|archivedate=08 Meán Fómhair 2024}}</ref> {{Cquote |An bhfuil tú i do réabhlóidí ceoil? An bhfuil tú i mbanna ceoil nó an ceoltóir thú? Cuir isteach ar chomórtas Chath na mBannaí mar chuid d'Fhéile Dhorn San Aer. |author=Dorn san Aer }} Ba iad a bhain an chéad duais sa bhliain 2024 ná [[EARTHMOVER|Earthmover]] as an g[[An Chabrach|Cabrach]].<ref name=":0" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22437519/|teideal=Cath na mBannaí, Feile Dorn San Aer.|dáta=2024-10-01|work=[[RTÉ Raidió na Gaeltachta]]|dátarochtana=2025-09-06}}</ref> Ba iad [[TART]] a bhuaigh Cath na mBannaí 2025.<ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/news/dorn-san-aer-2026-emma-ni-fhioruisce-cuan-de-burca-grooveline-agus-nios-mo/|teideal=Dorn San Aer 2026: Emma Ní Fhíoruisce, Cúán de Búrca, GrooveLine agus níos mó!|údar=[[Conor Torbóid]]|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2026-09-29}}</ref> == Imeachtaí eile == === Dráma === Cuireadh dráma grinn cliste faoi "Na Glúine Briste", grúpa geabairí, ar an ardán i 2024. Ógánaigh as An Chrannóg a bhí i mbun an dráma, iníon Rónáin féin ina measc.<ref name=":0" /> === Racadamh === Is "acadamh don cheol nua-aimseartha" atá sa Racadamh ina mbíonn aíonna speisialta i mbun "ceardlanna do cheoltóirí agus meantóireacht do dhaoine atá ag dul i mbun na ceirde."<ref name=":1" /> Ar na daoine atá tar éis máistir-ranganna a chur ar fáil ann faoi cheird na scríbhneoireachta ceoil agus faoi thaifead agus [[Léiritheoir ceoil|léiriú ceoil]] tá [[Marcus Mac Conghail]], [[Cian Mac Carthaigh]] ó [[IMLÉ]], agus [[Rob Mulhern|Robert Mulhern]] ó [[Tuath (grúpa ceoil)|Tuath]] agus ó [[Súil Amháin]] a bhí i mbun na máistir-ranganna.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dornsanaer.ie/sceideal.html|teideal=Dorn San Aer - Gaoth Dobhair - 2024|language=|work=Dorn San Aer|dátarochtana=24 Meán Fómhair 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240924195642/https://www.dornsanaer.ie/sceideal.html|archivedate=24 Meán Fómhair 2024}}</ref> === Ceol ar an Loch === Ceolchoirmeacha dlútha le haoicheoltóirí speisialta i mbád ar thuras i gciúnas [[Loch Dhún Lúiche]] faoi scáth na h[[An Earagail|Earagaile]].<ref name=":2" /> == Naisc sheachtracha == * Suíomh gréasáin: [https://www.dornsanaer.ie/ dornsanaer.ie] * [https://www.dornsanaer.ie/eolas.html Láithreacha ⁊ Lóistín] * [https://dornsanaer.ie/cath-na-mbannai/ Cuir isteach ar Chath na mBannaí] == Féach freisin == * [[Rónán Mac Aodha Bhuí]] * [[An Cabaret Craiceáilte]] * [[Féile na Gealaí]] == Léitheoireacht bhreise == * [[Nós (iris)|''NÓS'']]: [https://nos.ie/cultur/ceol/feile-dorn-san-aer-in-omos-do-ronan-le-titim-amach-faoi-scath-na-hearagaile/ Féile Dorn San Aer in ómós do Rónán le titim amach faoi scáth na hEaragaile]<ref group="nóta">{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240626155512/https://nos.ie/cultur/ceol/feile-dorn-san-aer-in-omos-do-ronan-le-titim-amach-faoi-scath-na-hearagaile/ |date=2024-06-26 }}</ref> * [[Tuairisc.ie]]: [https://tuairisc.ie/is-mian-linn-an-splanc-a-las-ronan-a-choinneail-beo-feile-cheoil-nua-bunaithe-in-omos-do-ronan-mac-aodha-bhui/ ‘Is mian linn an splanc a las Rónán a choinneáil beo’ – féile cheoil nua bunaithe in ómós do Rónán Mac Aodha Bhuí] * ''[[Hotpress]]'': [https://www.hotpress.com/culture/bernadette-mcaliskey-to-lead-dorn-san-aer-festival-to-celebrate-life-of-ronan-mac-aodha-bui-23033370 Bernadette McAliskey to lead Dorn San Aer festival to celebrate life of Ronán Mac Aodha Bhuí] * [[Raidió Teilifís Éireann|RTÉ]]: [https://www.rte.ie/gaeilge/2024/0621/1455800-dorn-san-aer/ Féile Úr "DORN SAN AER" in ómós do RÓNÁN MAC AODHA BHUÍ] * ''[[Seachtain]]'': [https://www.independent.ie/seachtain/scoth-na-gceoltoiri-ag-feile-nua-in-omos-don-chraoltoir-ronan-mac-aodha-bhui/a144494120.html Scoth na gceoltóirí ag féile nua in ómós don chraoltóir Rónán Mac Aodha Bhuí] == Tagairtí == {{reflist}} ====Nótaí==== {{reflist|group=nóta}} [[Catagóir: Féilte Gaeilge]] [[Catagóir: Féilte Éireannacha|*]] [[Catagóir: Féilte ceoil|*]] [[Catagóir: Féilte rac-cheoil|*]] [[Catagóir: Féilte ealaíon]] [[Catagóir: Ceol Comhaimseartha na Gaeilge]] [[Catagóir: Rapálaithe Gaeilge|*]] [[Catagóir: Racghrúpaí Gaeilge|*]] [[Catagóir: Popcheol i nGaeilge‎|*]] [[Catagóir: Gaoth Dobhair]] [[Catagóir: Gaeltacht Thír Chonaill]] [[Catagóir: Contae Dhún na nGall]] [[Catagóir: Amharclann Ghaoth Dobhair]] [[Catagóir: Tigh Hiúdaí Bhig]] [[Catagóir: Ionad Cois Locha]] [[Catagóir: Féilte a bunaíodh in 2024]] [[Catagóir: Bunaithe sa bhliain 2024]] [[Catagóir: Bunaithe sna 2020í]] {{Síolta ceol}} du1cv5559k0qflxqowcx5juw870eyl8 0 116001 1329677 1313184 2026-10-10T22:39:57Z Taghdtaighde 60452 Beagán curtha leis 1329677 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ealaíona Taibhiúcháin |lang=[[An Ghaeilge]] |idiomaoriginal=[[An Ghaeilge]] <!--|autor=údar--> |genere=[[Fuirseoireacht ar na boinn]] |pais=[[Éire]] <!--|durada=fad--> <!--|teatre_estrena=Ionad léirithe--> <!--|data_estrena=dáta--> |ciutatestrena=[[Gaillimh]] }} Is oíche [[Fuirseoireacht|ghrinn]] í [[Gáire As Gaeilge|'''Gáire As Gaeilge''']] (GAG) a bhíonn le feiceáil mar chuid d'[[Féile Ghrinn na Gaillimhe|Fhéile Ghrinn na Gaillimhe]] i mí Dheireadh Fómhair. De réir tuairisce, is léiriú beo a bhíonn inti ar sár-éirim grinn agus cuid de na jócanna is fearr dá mbíonn le cloisteáil ag an bhféile ar fad.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://thisisgalway.ie/this-is-galways-top-picks-for-galway-comedy-festival-2023/|teideal=This is Galway’s Top Picks for Galway Comedy Festival 2023|údar=Gráinne Thornton|dáta=13 Meán Fómhair 2023|language=en|work=[[This is Galway]]|dátarochtana=14 Deireadh Fómhair 2024}}</ref> == Clár == === 2022 === Bhí "Banríon na fuirseoireachta" [[Aideen McQueen]] (''So you think you’re Funny'', [[Féile Imill Dhún Éideann]]) ag "coinneáil smacht ar na leaids" mar bhean an tí. Ar an clár in éindí léi sa [[Taibhdhearc na Gaillimhe|Taibhdhearc]] bhí [[Páraic Breathnach]] ([[Ros na Rún|''Ros na Rún'']], ''[[Killinaskully]]''), [[Eddie Mullarkey]] (''[[Show Me The Funny]]'', Féile Imill Dhún Éideann), an seanchaí agus ceoltóir [[Aindrias de Staic]] agus [[Seán Begley]] (''"Best New Act"'' - [[Féile Ghrinn Bhré]] 2018, [[Raidió Teilifís Éireann|RTÉ]] ''[[Stand Up and Be Funny]]'').<ref>{{Lua idirlín|url=https://peig.ie/imeachtai/gaire-as-gaeilge-2/|teideal=Gáire as Gaeilge|údar=|dáta=19 Deireadh Fómhair 2022|language=|work=[[PEIG.ie]]|dátarochtana=2024-10-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241229022646/https://peig.ie/imeachtai/gaire-as-gaeilge-2/|archivedate=29 Nollaig 2024}}</ref> Thuil an seó ard-mholadh.<ref name=":0" /> === 2023 === [[Hector Ó hEochagáin]] a bhí i mbróga McQueen an bhliain dar gcionn, agus ina leathbhádóirí aige bhí Aideen McQueen, Eddie Mullarkey agus [[Al Porter]]. An [[Crane Bar]] a bhí mar ionad don oíche ghrinn.<ref name=":0" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.advertiser.ie/galway/article/138274/file-na-gir|teideal=Féile na gáirí|údar=|dáta=19 Deireadh Fómhair 2023|work=[[Galway Advertiser]]|dátarochtana=14 Deireadh Fómhair 2024}}</ref> === 2024 === Bhí trí ghig [[Fuirseoireacht|grinn]] ar siúl faoi bhrat "Gháire As Gaeilge" an bhliain seo, ina measc gig díolta amach i dtigh ósta [[Cois Cuain]] ar an [[An Spidéal|Spidéal]] féin i nGaeltacht [[Cois Fharraige|Chois Fharraige]], an dá cheann eile sa Crane Bar i n[[Gaillimh]]. Bhí Hector Ó hEochagáin ina fhear tí arís agus beirt [[Fuirseoir|fhuirseoir]] aitheanta eile ar an stáitse gach aon oíche, as Aideen McQueen, Eddie Mullarkey, Al Porter, agus [[Bernard Casey]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.galwaycomedyfestival.ie/programme|teideal=#GCF24 Full Programme On Sale Now|language=en|work=www.galwaycomedyfestival.ie|dátarochtana=14 Deireadh Fómhair 2024}}{{Dead link|date=Nollaig 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === 2025 === Bhí Gáire As Gaeilge ar siúil sa phictiúrlann an [[An Pálás|Pálás]] i mbliana agus Hector mar fhear an tí. I mbun fuirseoireachta bhí Eddie Mullarkey, Al Porter, agus Páraic Breathnach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://galwaycomedyfestival.ie/programme|teideal=#GCF25 Full Programme|work=galwaycomedyfestival.ie|dátarochtana=05 Deireadh Fómhair 2025|archivedate=2025-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251004234406/https://galwaycomedyfestival.ie/programme}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://thisisgalway.ie/galway-comedy-festival-2025-3-nights-of-gaeilge-gaire-agus-craic-go-leor/|teideal=Galway Comedy Festival 2025 - 3 nights of Gaeilge, Gáire, agus Craic go leor|údar=Gráinne Thornton|dáta=2025-09-30|language=as Béarla|work=This is Galway|dátarochtana=2025-10-05}}</ref> === 2026 === Eddie Mullarkey a bheas mar fhear an tí sa Phálás an babhta seo, ag cur Paddy McDonnell i láthair leis an bpríomhmhír a dhéanamh, mar aon le hAideen McQueen agus Seán Begley.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cultur-feile-chois-fharraige-feile-sean-nois-na-gaillimhe-dorn-san-aer-ceol-le-cheile/|teideal=CULTÚR: Féile Chois Fharraige, Féile Sean-Nóis na Gaillimhe, Dorn san Aer, Ceol le Chéile|údar=[[Bridget Bhreathnach]]|dáta=2026-09-25|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-10-10}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://galwaycomedyfestival.ie/ViewEvent?id=6a91c328301ae5209fb3df73|teideal=Gáire as Gaeilge le Paddy McDonnell, Seán Begley, Aideen McQueen agus Eddie Mullarkey|language=as Béarla|work=[[Féile Ghrinn na Gaillimhe]]|dátarochtana=2026-10-10}}</ref> == Naisc sheachtracha == * [https://galwaycomedyfestival.ie/ViewEvent?id=6a91c328301ae5209fb3df73 Ticéid] == Féach freisin == * [[GaelGÁIRÍ]] * [[Gal-gáireach]] * [[Funny Focail]] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Gaire As Gaeilge}} [[Catagóir:Fuirseoireacht i nGaeilge]] [[Catagóir:Fuirseoireacht in Éirinn]] [[Catagóir:Fuirseoireacht]] [[Catagóir:Greann na Gaeilge]] [[Catagóir:Greann]] [[Catagóir:Ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]] [[Catagóir:Féilte grinn in Éirinn]] [[Catagóir:Féilte grinn]] [[Catagóir:Féilte Gaeilge]] [[Catagóir:Féilte Éireannacha]] [[Catagóir:Léiriúcháin bheo]] [[Catagóir:Gaillimh]] [[Catagóir:Conamara]] [[Catagóir:Contae na Gaillimhe]] {{Siol-drámaíocht}} 08dr4lz1qg0exif6g6uahu8bm58ptpx 0 117948 1329674 1289661 2026-10-10T22:38:45Z Taghdtaighde 60452 Ainm athraithe agus beagán curtha leis 1329674 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Foirgneamh}} Pictiúrlann i n[[Gaillimh]] is ea an '''Pálás'''.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/maiomh-an-aire-nar-cailleadh-airgead-ar-thogra-pictiurlainne-sa-ghaillimh-dochreidte/|teideal=Maíomh an Aire nár cailleadh airgead ar thogra pictiúrlainne sa Ghaillimh ‘dochreidte’|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2017-10-06|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-10-10}}</ref> Osclaíodh í in 2018, agus dúnfar í i mí Feabhra 2025 mar gheall ar chaillteanais airgeadais.<ref>{{Cite web |teideal =Galway’s arthouse Pálás cinema to close after 'stark' financial losses |url=https://www.irishtimes.com/business/2024/12/18/galways-art-house-palas-cinema-to-close-after-stark-financial-losses/ |website=[[The Irish Times]]}}</ref> Is le [[Comhairle Cathrach na Gaillimhe]] í agus tá sí á fheidhmiú ag grúpa Light House Cinema lonnaithe i m[[Baile Átha Cliath]].<ref name="PublicMeeting">{{Cite web |date=February 12, 2025 |teideal=Public meeting to save city's Pálás Cinema |url=https://www.galwaybayfm.ie/galway-bay-fm-news-desk/public-meeting-to-save-citys-palas-cinema-187806 |website=[[GalwayBayFM.ie]]}}</ref> ==Tógáil== Aithníodh an suíomh den chéad uair i 2004.<ref name="Mixed Reaction"/> Ba é Tom de Paor a dhear an foirgneamh.<ref>{{Cite web |last=Zarzycki |first=Lili |date=2019-06-17 |teideal =Wild west: Pálás cinema in Galway, Ireland by dePaor |url=https://www.architectural-review.com/buildings/wild-west-palas-cinema-in-galway-ireland-by-depaor |access-date=2022-01-28 |website=[[Architectural-Review.com]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Heathcote |first=Edwin |date=2018-07-25 |teideal =The Pálás in Galway: seduced by a glowing picture palace |url=https://www.ft.com/content/e569903a-8fee-11e8-bb8f-a6a2f7bca546 |access-date=2022-01-28 |work=[[Financial Times]]}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Tuomey |first=John |date=October 2018 |title=Tower House |journal=Architecture Ireland |volume=301 |pages=49}}</ref> Chríochnaigh an Solas Galway Picture Palace Company an suíomh in 2017, ach chuaigh siad faoi leachtú níos déanaí in 2020.<ref>{{Cite web |date=September 9, 2020 |teideal =Company linked to controversial Pálás cinema hit for €821,000 by Revenue |url=https://www.independent.ie/irish-news/company-linked-to-controversial-palas-cinema-hit-for-821000-by-revenue/39516246.html |website=[[Irish Independent]]}}</ref> Tá beár sa phictiúrlann le háiseanna do chluichí boird.<ref>{{Cite web |last=Lyons |first=Ado |date=June 6, 2023 |teideal =Pálás Shaking Up Summer Cocktail Menu |url=https://thisisgalway.ie/palas-shaking-up-summer-cocktail-menu/ |website=ThisIsGalway.ie}}</ref> ==Imeachtaí== Bhí an suíomh ina óstach ar thaispeántais den chéad scoth, cóisirí agus oícheanta tráth na gceist, agus bhí sí úsáidte ag Fleadh Scannán na Gaillimhe agus Cumann Scannán na Gaillimhe.<ref>{{Cite web |teideal =WOMP Presents The GREAT BIG BIG SCREEN Quiz at Pálás Cinema |url=https://thisisgalway.ie/event/womp-presents-the-great-big-big-screen-quiz-at-palas-cinema/ |website=ThisIsGalway.ie}}</ref><ref>{{Cite web |teideal =I'm Still Here at Pálás Cinema |url =https://thisisgalway.ie/event/galway-film-society-im-still-here-at-palas-cinema/ |website =Galway Film Society |dátarochtana =2025-02-18 |archivedate =2025-02-20 |archiveurl =https://web.archive.org/web/20250220001354/https://thisisgalway.ie/event/galway-film-society-im-still-here-at-palas-cinema/ }}</ref> Bíonn club leabhar ann freisin.<ref>{{Cite web |teideal =Cinema Book Club &#124; Pálás Cinema Galway Ireland |url =https://www.palas.ie/about/our-programme/cinema-book-club/ |website =[[Palas.ie]] |dátarochtana =2025-02-18 |archivedate =2025-02-20 |archiveurl =https://web.archive.org/web/20250220001300/https://www.palas.ie/about/our-programme/cinema-book-club/ }}</ref> Tá [[Gáire As Gaeilge]] tar éis bheith ar siúl ann freisin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://thisisgalway.ie/galway-comedy-festival-2025-3-nights-of-gaeilge-gaire-agus-craic-go-leor/|teideal=Galway Comedy Festival 2025 - 3 nights of Gaeilge, Gáire, agus Craic go leor|údar=Gráinne Thornton|dáta=2025-09-30|language=as Béarla|work=This is Galway|dátarochtana=2025-10-05}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cultur-feile-chois-fharraige-feile-sean-nois-na-gaillimhe-dorn-san-aer-ceol-le-cheile/|teideal=CULTÚR: Féile Chois Fharraige, Féile Sean-Nóis na Gaillimhe, Dorn san Aer, Ceol le Chéile|údar=[[Bridget Bhreathnach]]|dáta=2026-09-25|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-10-10}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://galwaycomedyfestival.ie/ViewEvent?id=6a91c328301ae5209fb3df73|teideal=Gáire as Gaeilge le Paddy McDonnell, Seán Begley, Aideen McQueen agus Eddie Mullarkey|language=as Béarla|work=[[Féile Ghrinn na Gaillimhe]]|dátarochtana=2026-10-10}}</ref> ==Dúnadh== I mí na Nollag 2024, d'fhógair na hoibreoirí go mbeadh siad ag scor d’oibríochtaí ag an ionad go luath in 2025.<ref name="Mixed Reaction">{{Cite news |last=Mannion |first=Teresa |author-link=Teresa Mannion |date=December 19, 2024 |teideal =Mixed reaction to news of Pálás Cinema closure in Galway |url=https://www.rte.ie/news/connacht/2024/1219/1487420-palas-closure-reax/ |work=[[RTÉ News]]}}</ref> ===Frithghníomh le Dúnadh=== Bhí cruinnithe poiblí ag saoránaigh imníoch chun bealaí a aimsiú chun an phictiúrlann a choinneáil ag feidhmiú mar spás cultúrtha.<ref name="PublicMeeting"/> ==Tagairtí== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Palas, An}} [[Catagóir:Foirgnimh i gContae na Gaillimhe]] [[Catagóir:Scannánaíocht in Éirinn]] 4ifkgmjowm8i6hgio4kx4g7hxtht06r 1329675 1329674 2026-10-10T22:39:05Z Taghdtaighde 60452 Bhog Taghdtaighde an leathanach [[Pálás]] go [[An Pálás]] 1329674 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Foirgneamh}} Pictiúrlann i n[[Gaillimh]] is ea an '''Pálás'''.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/maiomh-an-aire-nar-cailleadh-airgead-ar-thogra-pictiurlainne-sa-ghaillimh-dochreidte/|teideal=Maíomh an Aire nár cailleadh airgead ar thogra pictiúrlainne sa Ghaillimh ‘dochreidte’|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2017-10-06|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-10-10}}</ref> Osclaíodh í in 2018, agus dúnfar í i mí Feabhra 2025 mar gheall ar chaillteanais airgeadais.<ref>{{Cite web |teideal =Galway’s arthouse Pálás cinema to close after 'stark' financial losses |url=https://www.irishtimes.com/business/2024/12/18/galways-art-house-palas-cinema-to-close-after-stark-financial-losses/ |website=[[The Irish Times]]}}</ref> Is le [[Comhairle Cathrach na Gaillimhe]] í agus tá sí á fheidhmiú ag grúpa Light House Cinema lonnaithe i m[[Baile Átha Cliath]].<ref name="PublicMeeting">{{Cite web |date=February 12, 2025 |teideal=Public meeting to save city's Pálás Cinema |url=https://www.galwaybayfm.ie/galway-bay-fm-news-desk/public-meeting-to-save-citys-palas-cinema-187806 |website=[[GalwayBayFM.ie]]}}</ref> ==Tógáil== Aithníodh an suíomh den chéad uair i 2004.<ref name="Mixed Reaction"/> Ba é Tom de Paor a dhear an foirgneamh.<ref>{{Cite web |last=Zarzycki |first=Lili |date=2019-06-17 |teideal =Wild west: Pálás cinema in Galway, Ireland by dePaor |url=https://www.architectural-review.com/buildings/wild-west-palas-cinema-in-galway-ireland-by-depaor |access-date=2022-01-28 |website=[[Architectural-Review.com]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Heathcote |first=Edwin |date=2018-07-25 |teideal =The Pálás in Galway: seduced by a glowing picture palace |url=https://www.ft.com/content/e569903a-8fee-11e8-bb8f-a6a2f7bca546 |access-date=2022-01-28 |work=[[Financial Times]]}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Tuomey |first=John |date=October 2018 |title=Tower House |journal=Architecture Ireland |volume=301 |pages=49}}</ref> Chríochnaigh an Solas Galway Picture Palace Company an suíomh in 2017, ach chuaigh siad faoi leachtú níos déanaí in 2020.<ref>{{Cite web |date=September 9, 2020 |teideal =Company linked to controversial Pálás cinema hit for €821,000 by Revenue |url=https://www.independent.ie/irish-news/company-linked-to-controversial-palas-cinema-hit-for-821000-by-revenue/39516246.html |website=[[Irish Independent]]}}</ref> Tá beár sa phictiúrlann le háiseanna do chluichí boird.<ref>{{Cite web |last=Lyons |first=Ado |date=June 6, 2023 |teideal =Pálás Shaking Up Summer Cocktail Menu |url=https://thisisgalway.ie/palas-shaking-up-summer-cocktail-menu/ |website=ThisIsGalway.ie}}</ref> ==Imeachtaí== Bhí an suíomh ina óstach ar thaispeántais den chéad scoth, cóisirí agus oícheanta tráth na gceist, agus bhí sí úsáidte ag Fleadh Scannán na Gaillimhe agus Cumann Scannán na Gaillimhe.<ref>{{Cite web |teideal =WOMP Presents The GREAT BIG BIG SCREEN Quiz at Pálás Cinema |url=https://thisisgalway.ie/event/womp-presents-the-great-big-big-screen-quiz-at-palas-cinema/ |website=ThisIsGalway.ie}}</ref><ref>{{Cite web |teideal =I'm Still Here at Pálás Cinema |url =https://thisisgalway.ie/event/galway-film-society-im-still-here-at-palas-cinema/ |website =Galway Film Society |dátarochtana =2025-02-18 |archivedate =2025-02-20 |archiveurl =https://web.archive.org/web/20250220001354/https://thisisgalway.ie/event/galway-film-society-im-still-here-at-palas-cinema/ }}</ref> Bíonn club leabhar ann freisin.<ref>{{Cite web |teideal =Cinema Book Club &#124; Pálás Cinema Galway Ireland |url =https://www.palas.ie/about/our-programme/cinema-book-club/ |website =[[Palas.ie]] |dátarochtana =2025-02-18 |archivedate =2025-02-20 |archiveurl =https://web.archive.org/web/20250220001300/https://www.palas.ie/about/our-programme/cinema-book-club/ }}</ref> Tá [[Gáire As Gaeilge]] tar éis bheith ar siúl ann freisin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://thisisgalway.ie/galway-comedy-festival-2025-3-nights-of-gaeilge-gaire-agus-craic-go-leor/|teideal=Galway Comedy Festival 2025 - 3 nights of Gaeilge, Gáire, agus Craic go leor|údar=Gráinne Thornton|dáta=2025-09-30|language=as Béarla|work=This is Galway|dátarochtana=2025-10-05}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cultur-feile-chois-fharraige-feile-sean-nois-na-gaillimhe-dorn-san-aer-ceol-le-cheile/|teideal=CULTÚR: Féile Chois Fharraige, Féile Sean-Nóis na Gaillimhe, Dorn san Aer, Ceol le Chéile|údar=[[Bridget Bhreathnach]]|dáta=2026-09-25|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-10-10}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://galwaycomedyfestival.ie/ViewEvent?id=6a91c328301ae5209fb3df73|teideal=Gáire as Gaeilge le Paddy McDonnell, Seán Begley, Aideen McQueen agus Eddie Mullarkey|language=as Béarla|work=[[Féile Ghrinn na Gaillimhe]]|dátarochtana=2026-10-10}}</ref> ==Dúnadh== I mí na Nollag 2024, d'fhógair na hoibreoirí go mbeadh siad ag scor d’oibríochtaí ag an ionad go luath in 2025.<ref name="Mixed Reaction">{{Cite news |last=Mannion |first=Teresa |author-link=Teresa Mannion |date=December 19, 2024 |teideal =Mixed reaction to news of Pálás Cinema closure in Galway |url=https://www.rte.ie/news/connacht/2024/1219/1487420-palas-closure-reax/ |work=[[RTÉ News]]}}</ref> ===Frithghníomh le Dúnadh=== Bhí cruinnithe poiblí ag saoránaigh imníoch chun bealaí a aimsiú chun an phictiúrlann a choinneáil ag feidhmiú mar spás cultúrtha.<ref name="PublicMeeting"/> ==Tagairtí== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Palas, An}} [[Catagóir:Foirgnimh i gContae na Gaillimhe]] [[Catagóir:Scannánaíocht in Éirinn]] 4ifkgmjowm8i6hgio4kx4g7hxtht06r 0 118316 1329642 1260933 2026-10-10T12:44:59Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1329642 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Christian Krohg - Mother and Child - Google Art Project.jpg|mion|"Máthair agus leanbh", le Christian Krohg, l883]] Is féidir go bhfuil duine a bheith ina '''thuismitheoir aonair''' mar gheall ar chúinsí éagsúla. B'fhéidir go bhfuil rogha lántoiliúil ann. Nó Is féidir '''teaghlach aontuismitheora''' (nó '''teaghlach aontuiste''')<ref>i mBéarla, ''a single-parent family''</ref> a bheith mar thoradh ar scaradh, ar [[Colscaradh|cholscaradh]] nó ar chliseadh caidrimh neamhphósta srl.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.citizensinformation.ie/ga/birth-family-relationships/breakdown-of-a-marriage-or-relationship/|teideal=Cliseadh pósta nó caidrimh|údar=Citizensinformation.ie|language=ga|work=www.citizensinformation.ie|dátarochtana=2025-03-24}}</ref> [[Íomhá:Single Parent Swan Family on Canal at Radcliffe - geograph.org.uk - 4513883.jpg|mion|Tuismitheoir agus a chlann]] == In Éirinn == === Sonraí === Tháinig athrú ó bhonn ar struchtúr an teaghlaigh in Éirinn le linn 1975-2025; dá chomhartha sin, ní thagann teaghlach amháin as gach triúr in Éirinn sa bhliain 2025 leis an chineál teaghlaigh a bhíodh ann tráth. As an 218,817 teaghlach aontuismitheora a taifeadadh i nDaonáireamh 2016, bhí máithreacha aonair i bhfeighil ar an bhformhór díobh (189,112). Bhí páiste amháin i mbeagán le cois leath de theaghlaigh aontuismitheora (125,840). Go hiondúil, bhí athraitheacha aonair i bhfad ní ba shine, le 68% díobh in aois 50 bliain nó os a cionn, i gcomparáid le 38.3% de mháithreacha aonair. Bhí faoi bhun leath de thuismitheoirí sa chineál seo teaghlaigh i mbun oibre (47.8%), é sin i gcomparáide le sciar 70.2% de thuismitheoirí i dteaghlaigh dáthuismitheora.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.cso.ie/en/baile/nuachtagusimeachtai/preasraitis/prraitis2017/prdaon16proifil4/|teideal=Preasráiteas: Daonáireamh 2016 Próifíl 4 - Líonta Tí agus Teaghlaigh|údar=CSO - Central Statistics Office|language=en|work=www.cso.ie|dátarochtana=2025-03-24}}</ref> === Bochtaineacht === Tá costas maireachtála ina fhadhb mhór ag an-chuid daoine in Éirinn. Agus léiríonn figiúirí ón bPríomh-Oifig Staidrimh go bhfuil an scéal seo níos measa do dhreamanna áirithe, tuismitheoirí aonair ina measc. In 2024, bhí beagnach leath (46.3%) de na teaghlaigh aontuismitheora ar fad ag maireachtáil i ndíothacht dá n-ainneoin, ráta atá beagnach trí huaire níos mó ná mar atá sé do theaghlaigh dhá thuismitheora.<ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/03/tuismitheoiri-aonair-ag-dul-i-bhfiacha/|teideal=Tuismitheoirí aonair ag dul i bhfiacha|údar=Eoin Ó Murchú / An Páipéar|dáta=2025-03-21|language=ga-IE|dátarochtana=2025-03-24}}</ref> Deirtear gurb é an costas atá ar thithíocht agus ar chúram leanaí chomh maith leis an ioncam íseal atá ag daoine an t-údar atá leis seo.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Líon tuismitheoirí aonair atá ag obair ach atá bocht ardaithe|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2019/0305/1034391-lion-tuismitheoir-aonair-ata-ag-obair-ach-ata-bocht-ardaithe/|date=2019-03-05|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === Sochar === Tá réimse sochair agus teidlíochtaí ar fáil do thuismitheoirí aonair chomh maith le heagraíochtaí a chuireann tacaíocht ar fáil. Mar shampla, is íocaíocht d’fhir agus do mhná atá ag tógáil leanaí gan tacaíocht ó pháirtí atá san Íocaíocht do Theaghlach Aon-Tuismitheora.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.citizensinformation.ie/ga/social-welfare/irish-social-welfare-system/case-studies-checklists/worksheet-one-parent-family-payment-and-income-from-work/|teideal=Bileog Oibre: Íocaíocht Teaghlaigh Aontuismitheora agus ioncam ón obair|údar=Citizensinformation.ie|language=ga|work=www.citizensinformation.ie|dátarochtana=2025-03-24}}</ref> Tá raon sochar agus teidlíochtaí a bhféadfadh tú a bheith i dteideal a fháil, ag brath ar do dhálaí. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.citizensinformation.ie/ga/birth-family-relationships/parenting-alone/parenting-alone/|teideal=Tuismitheoireacht i d'aonar|údar=Citizensinformation.ie|language=ga|work=www.citizensinformation.ie|dátarochtana=2025-03-24}}</ref> == An Ghaeilge == Má labhraíonn an tuismitheoir aonair Gaeilge an t-am ar fad leis an bpáiste agus ligean dó Béarla a shealbhú ón bhfeighlí nó ó ghaolta agus ó chairde, níl aon chúis nach bhfásfadh sé suas leis an dá theanga. Is féidir iarraidh ar ghaolta agus ar chairde Gaeilge a labhairt leis an bpáiste freisin. Cabhróidh sé seo leis an bpáiste a thuiscint gur gnáth-mheán cumarsáide í an Ghaeilge. D’fhéadfadh an cumann Comhluadar tuistí a chur i dteagmháil le tuismitheoirí aonair eile a bhfuil an Ghaeilge mar theanga bhaile acu.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.mummypages.ie/downloads/comhluadar-brochure.pdf|teideal=Ag tógaíl clainne le Gaeilge :Treoirleabhar do thuismitheoirí|údar=Comhluadar|dáta=2025|work=mummypages.ie|dátarochtana=2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250426005630/https://www.mummypages.ie/downloads/comhluadar-brochure.pdf|archivedate=2025-04-26}}</ref> == Féach freisin == * [[Easpa dídine in Éirinn]] == Naisc sheachtracha == * '''''An Teach Seo Againne'''''. Clár RTÉ (2020). Sa tsraith ar leith ceithre chlár seo cuireann an lucht féachana aithne ar cheithre theaghlach aontuismitheora agus comhthuismitheora ar fud na hÉireann agus ar an saol atá acu.<ref>{{Lua idirlín|url=https://northernirelandscreen.co.uk/news/irish-language-broadcast-fund/documentary-series-teach-seo-againne-airs-rte1-family-structures/|teideal=Documentary series, An Teach Seo Againne, airs on RTÉ1 on family structures|údar=Below the Radar TV|dáta=2020-11-04|language=en|work=Northern Ireland Screen|dátarochtana=2025-03-24}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Teaghlach]] [[Catagóir:Tuismitheoireacht]] [[Catagóir:Bochtaineacht]] [[Catagóir:Leanaí]] [[Catagóir:Sochaí]] ojuudhr55ecu0r01rqiceceq2o3my4a 0 118670 1329651 1310463 2026-10-10T13:33:19Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1329651 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Leabhar |image=Íomhá:A major French phenomenon- Bande dessinée - cartoon strip.jpg }} Scéal i bhfoirm pictiúirí is ea '''[[Úrscéal grafach|úrscéal grafach]]'''.<ref name=":9">{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/treibh/seansceal-gan-meirg-air-1.1044093|teideal=Seanscéal gan meirg air|dáta=26 Aibreán 2006|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2025-04-15}}</ref> Is féidir iad a shainiú mar chéim áirithe i bhforbairt na n[[Greannáin|greannán]] (nó na gcoimicí) mar mheán [[Ealaín|ealaíne]], oiriúnach do dhéagóirí agus daoine fásta, mar a bhíonn seifteanna [[Litríocht|liteartha]] le sonrú iontu ar nós príomhphlota an scéil a bheith fite fuaite i bhfophlotaí, agus tréithe eile ar de dhlúth is d'inneach an [[Úrscéal|ghnáthúrscéil]] iad.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|author=[[Ríona Nic Congáil]]|title=An tÚrscéal Grafach sa Ghaeilge|journal=[[Comhar]]|pages=lgh 7-10|jstor=https://www.jstor.org/stable/41497647|year=2009|month=Deireadh Fómhair|url=https://doras.dcu.ie/21562/1/109_SCAN.pdf}}</ref> Is téarma é a tháinig chun cinn agus foilsitheoirí ag iarraidh béim a chur ar na gnéithe sofaisticiúla seo chun cáil na páistiúlachta a chur díobh. Táthar ann a mheasann dá réir sin gur téarma gan ghá atá ann, gur chóir a sheachaint mar théarma margaíochta agus ina áit sin cur in aghaidh na gclaontaí a bhíonn ag daoine i leith na ngreannán mar mheán scéalaíochta.<ref name=":14" /> Os a choinne sin, ceanglaítear coincheap an ghreannáin leis an ngreann féin, rud nach n-oireann chomh mór céanna do na húrscéalta grafacha trí chéile.<ref name=":18">{{Luaigh foilseachán|author=[[Claire M. Dunne]]|title=Éabhlóid an Ghrinn i nGreannáin na Gaeilge|journal=In R. Markus, [[Máirín Nic Eoin|M. Nic Eoin]], D. Nic Mhathúna, E. Ní Mhuircheartaigh, B. Ó Conchubair, B., agus P. Ó Liatháin (Eagí), Ar an Imeall i Lár an Domhain: Ag Trasnú Tairseacha Staire, Teanga, Litríochta agus Cultúir|pages=lgh 469-484|publisher=[[Leabhar Breac]]}}</ref> Is é aidhm na húrscéalaíochta grafaí, dar leis an gcriticeoir Allison Marjorie, na léitheoirí a spreagadh agus a ndúshlán a thabhairt an domhain a thaiscéal ar bhealach níos iomláine.<ref name=":12">{{Lua idirlín|url=https://comhar.ie/iris/84/12/sceal-alainn-dearfach/|teideal=Scéal álainn dearfach|údar=[[Seán Mac Risteaird]]|year=2024|month=Nollaig|work=[[Comhar]]|dátarochtana=2025-04-15}}</ref> == Tréithe == === Ealaín === [[Íomhá:New Bedford Whaling National Historical Park- Artist Fitzcarmel “Fitz” LaMarre, who is currently working on the graphic novel (fd5e1b9f-ae26-42aa-82a5-59562561eec7).JPG|mion|An t-ealaíontóir Fitzcarmel “Fitz” LaMarre i mbun oibre ar úrscéal grafach]] Murab ionann agus úrscéalta eile, tugtar tús aite sna húrscéalta grafacha do na léaráidí leis an scéal féin a insint, seachas iad a bheith ina maisiúcháin air.<ref name=":19">{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/treibh/toraiocht-leabhar-1.1125493|teideal=Toraíocht leabhar|dáta=06 Samhain 2002|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2025-04-15}}</ref><ref name=":10">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cuisle-agus-draiocht-heartstopper-tagtha-slan-sa-leagan-gaeilge/|teideal=Cuisle agus draíocht ‘Heartstopper’ tagtha slán sa leagan Gaeilge|údar=[[Meadhbh Ní Eadhra]]|dáta=2024-09-18|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-04-15}}</ref> Cuireann sé seo seift fóinteach ar fáil don úrscéalaí: dealraimh, gluaiseachtaí, agus athruithe eile a chur in iúl gan dhul i muinín na bhfocal, rud gur féidir luas a chur le nó a bhaint d'imeachtaí an scéil agus a chabhraíonn leo dhul i bhfeidhm ar an léitheoir, m.sh. trí bagairt a chur i gcéill.<ref>{{Lua idirlín|url=https://aonghus.blogspot.com/2019/07/cu.html|teideal=Cú|údar=[[Aonghus Ó hAlmhain]]|dáta=2019-07-03|work=Smaointe Fánacha Aonghusa|dátarochtana=2025-04-15}}</ref><ref name=":20">{{Lua idirlín|url=https://aonghus.blogspot.com/2019/09/cu.html|teideal=Cú|údar=[[Aonghus Ó hAlmhain]]|dáta=2019-09-13|work=Smaointe Fánacha Aonghusa|dátarochtana=2025-04-15}}</ref> [[Íomhá:Natsaha AritzTrueba Aquarium1.jpg|mion|Éifeacht mhothúchánach á chur in iúl leis an ealaíon|clé]] Déantar suntas de bheocht agus d'áilleacht na n-úrscéalta grafacha lándaite,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/treibh/dathanna-gach-aon-chineal-dathanna-1.389532|teideal=Dathanna! Gach aon chineal dathanna!|dáta=05 Samhain 2003|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2025-04-15}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Scott Pilgrim ar fáil sa Ghaeilge|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2024/0808/1464062-ta-gaeilge-ag-scott-pilgrim-who-knew/|date=2024-08-08|journal=[[RTÉ]]}}</ref> ach is féidir le healaíontóirí cliste an-éifeacht a bhaint as léaráidí nach bhfuil ach dubh agus bán iontu nó iad atá trídhathach.<ref name=":7">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/leabhair/leirmheas-cu/|teideal=Léirmheas: Cú|údar=[[Eoin P. Ó Murchú]]|dáta=2017-07-15|work=[[Nós (iris)|NÓS]]|dátarochtana=2025-04-02}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ní mór an stíl ealaíne a chur in oiriúint d'éifeacht mhothálach an scéil, más stíl bladhmannach an aicsin laochais é, stíl a oireann don ghreann dorcha, nó stíl áibhéalach an chartúnaí.<ref name=":23">{{Lua idirlín|url=https://aonghus.blogspot.com/2013/05/an-milleanach-leirithe.html|teideal=An Milléanach léirithe!|údar=[[Aonghus Ó hAlmhain]]|dáta=2013-05-27|work=Smaointe Fánacha Aonghusa|dátarochtana=2025-04-15}}</ref><ref name=":10" /><ref name=":15" /> Cuidíonn an meán seo leis an úrscéalaí an teibíocht a sheachaint agus íomhá faoi leith atá ar intinn acu, nó éagsúlacht dealramh, a chur in iúl don léitheoir.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Marie Whelton]]|url=https://comhar.ie/iris/79/3/leirmheas/|title=Léirmheas: Kostka|journal=[[Comhar]]|volume=79|issue=3|jstor=https://www.jstor.org/stable/26774701|month=Márta|year=2019|pages=lgh 29-30}}</ref> === Reacaireacht === Fágann an bhéim seo ar an ealaín nach é saibhreas teanga, "friotal fileata ná aon phioc eile den trealamh a bhfuil cleachtadh againn air agus sinn ag plé leis an úrscéal liteartha" is tábhachtaí in úrscéal grafach,<ref name=":15">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/bhi-dul-amu-orm-faoin-ursceal-grafachanois-ca-bhfaighinn-ceann-eile-i-ngaeilge/|teideal=Bhí dul amú orm faoin úrscéal grafach…anois, cá bhfaighinn ceann eile i nGaeilge?|údar=[[Alan Titley]]|dáta=2021-12-16|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-04-15}}</ref> ach ní hionann é sin agus a rá nach mbíonn a mbuanna féin ag an téacs.<ref name=":19" /> [[Íomhá:CRAC w.jpg|mion|[[Fuaimfhoclaíocht]]|clé]] Tá taighde acadúil liteartha déanta ar struchtúr na scéalaíochta sna greannáin, más ábhar iontais do chuid den aos liteartha féin é, agus ní hamháin go mbíonn na foirmlí traidisiúnta reacaireachta in úsáid iontu,<ref name=":6">{{Luaigh foilseachán|title=Na hÍobairtí Oghaim - scéinséir suite i lár cogaidh an dá regime|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2025/0324/1503611-na-draoithe-ursceal-grafach-gaeilge-ar-ardchaighdeain/|date=2025-03-24|author=[[Seán Mac Risteaird|Dr Seán Mac Risteaird]]|journal=[[RTÉ]]}}</ref> ach bíonn "cineálacha reacaireachta, cainte agus smaointeoireachta" dá gcuid féin ag na húrscéalta grafacha a thagann chun solais iontu trí chéile.<ref name=":0" /><ref name=":14">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-ursceal-grafach-ar-liosta-na-bhfocal-ata-curtha-ar-ceal-agam/|teideal=Tá ‘úrscéal grafach’ ar liosta na bhfocal atá curtha ar ceal agam|údar=[[Alex Hijmans]]|dáta=2022-04-02|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-04-15}}</ref> [[Íomhá:Jaan! in Hakui.jpg|mion|Píosa ealaíne bunaithe ar an uaillbhreas [[An tSeapáinis|Seapáinise]] ジャーン!, ''Jān!'' ({{Lang-ga|~Féach!}})|clé]] Bíonn tábhacht faoi leith ag baint leis na [[fuaimfhocail]] agus na h[[intriachtaí]] sna húrscéalta grafacha, le fuaimeanna a chur in iúl go cruinn díreach.<ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cen-ghaeilge-a-bheadh-ar-biff-ouch-ahem-agus-eh-meh-an-freagra-ag-na-focloiri/|teideal=Cén Ghaeilge a bheadh ar biff, ouch, ahem agus eh? Meh, an freagra ag na foclóirí…|údar=[[Antain Mac Lochlainn]]|dáta=2015-08-26|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-04-15}}</ref><ref name=":7" /> Is minic go mbaintear leas as [[béarlagair]], abairtí neamhiomlána, agus rithimí sainiúla freisin.<ref name=":12" /> === Eile === [[Íomhá:225.365 - August 13, 2010 (4891758027).jpg|mion|Bunaíodh an scannán ar na húrscéalta grafacha ''[[Scott Pilgrim]]'']] [[Íomhá:Heartstopper.png|mion|Tháinig [[Heartstopper (úrscéal grafach)|''Heartstopper'']] ar an saol an chéad lá mar ghreannán gréasáin, sula ndearnadh úrscéalta grafacha astu agus sraith ina dhiaidh sin]] I ngeall ar a fhorbartha is a bhíonn siad ó thaobh físe de, is minic a chuirtear na húrscéalta grafacha i gcomparáid le [[Scannánaíocht|scannáin]].<ref name=":20" /><ref name=":3" /> Go deimhin, ní hannamh a réitítear scéal don scáileán a chonacthas ina húrscéal grafach an chéad lá, m.sh. ''Persepolis'' (2007),<ref name=":0" /> ''[[Scott Pilgrim vs. the World]]'' (2010),<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/leabhair/ta-na-ceadta-daoine-ag-leamh-scott-pilgrim-as-gaeilge/|teideal=Tá na céadta daoine ag léamh Scott Pilgrim as Gaeilge|dáta=2024-07-23|work=[[Nós (iris)|NÓS]]|dátarochtana=2025-04-15}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''Vi är bäst!'' (2013, {{Lang-ga|Is Muide is Fearr!}}),<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/imeachtai-cad-ta-ar-siul-agat-an-deireadh-seachtaine-seo/|teideal=Imeachtaí: Cad é atá ar siúl agat an deireadh seachtaine seo?|údar=[[Méabh Ní Thuathaláin]]|dáta=2014-12-04|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-04-15}}</ref> ''[[An Béal Bocht (beochan)|An Béal Bocht]]'' (2018),<ref name=":25">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-beal-bocht-agus-rocky-ros-muc-i-measc-na-mbuaiteoiri-ag-feile-na-mean-ceilteach/|teideal=‘An Béal Bocht’ agus ‘Rocky Ros Muc’ i measc na mbuaiteoirí ag Féile na Meán Ceilteach|údar=[[Méabh Ní Thuathaláin]]|dáta=2018-05-02|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-04-15}}</ref> ''Black is Beltza'' (2018, {{Lang-ga|Beltza a thugtar ar dhubh}}),<ref>{{Lua idirlín|url=https://getxo-kultura.eus/agenda/black-is-beltza/|teideal=Black is beltza {{!}} Getxo Kultura|language=[[Bascais|eu]]|work=getxo-kultura.eus|dátarochtana=2025-04-15}}</ref> agus ''[[Nimona (scannán)|Nimona]]'' (2023, a bhí ina ghreannán gréasáin sula rinneadh úrscéal grafach de),<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/scannain/cen-chaoi-nach-bhfeadfa-titim-i-ngra-le-nimona/|teideal=Cén chaoi nach bhféadfá titim i ngrá le 'Nimona'?|údar=[[Eoin Ó Dubhghaill]]|dáta=2023-07-05|work=[[Nós (iris)|NÓS]]|dátarochtana=2025-04-15|archivedate=2023-09-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230922115036/https://nos.ie/cultur/scannain/cen-chaoi-nach-bhfeadfa-titim-i-ngra-le-nimona/}}</ref> mar aon le cláracha mar ''[[Heartstopper (sraith theilifíse)|Heartstopper]]'' (2021),<ref>{{Lua idirlín|url=https://meoneile.ie/cultur-agus-ealain/aistriuchan-den-ursceal-grafach-heartstopper|teideal=Aistriúchán Gaeilge den úrscéal ghrafach ‘Heartstopper’|údar=[[Jane Nic Uilliam]]|work=[[Meon Eile]]|dátarochtana=2025-04-15}}</ref> gan trácht ar athleaganacha eile amhail físeáin ceoil agus [[Closleabhar|closleabhair]].<ref>féach {{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/ceol/albaim-na-bliana-20-11/|teideal=Albaim na Bliana: 20-11|údar=[[Ben Ó Faoláin]]|dáta=2015-12-23|work=[[Nós (iris)|NÓS]]|dátarochtana=2025-04-15}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":5" /> Luaitear cuma nua-aimseartha leis na húrscéalta grafacha,<ref name=":9" /> ach ní in aisce a thagann na caighdeáin léiriúcháin – bíonn costas mór ag baint leis an g[[clódóireacht]] mar shampla.<ref name=":0" /> Dá ainneoin sin, tá cáil na dílseachta ag lucht a léite. "Má thaitníonn údar agus a chuid carachtar nó ealaíontóir leis an léitheoir, is minic a theastaíonn uaidh na leabhair ar fad a fhoilsítear sa tsraith chéanna a cheannach."<ref name=":17">{{Luaigh foilseachán|author=[[P.J. Mac Gabhann]]|title=Alors, an tÚrscéal Grafach|journal=[[Comhar]]|volume=70|issue=5|jstor=https://www.jstor.org/stable/41497847|month=Bealtaine|year=2010|pages=lgh 12-13}}</ref> Bíodh go mbíonn daoine áirithe in amhras faoi fhiúntas na n-úrscéalta grafacha trí chéile, is féidir leis an meon nach "léitheoireacht ceart" atá iontu a bheith tairbheach freisin.<ref name=":17" /> Is dá bharr sin go baileach a fhónann siad chomh maith sin mar chaitheamh aimsire sultmhar, na cinn a bhíonn ceaptha chuige. Léiriúchán air sin is ea an méid a dúirt [[Alan Titley]] i dtaobh [[Corp an Duine Uasail (úrscéal grafach)|''Chorp an Duine Uasail'']], gur "ábhar scíthléitheoireachta é seo tríd is tríd, scéal breá éadrom a bhraitheann ar choimhlint, ar ghreann agus ar bheagán craicinn leis an léitheoir a choinneáil ag casadh na leathanach."<ref name=":13">{{Luaigh foilseachán|url=https://comhar.ie/iris/76/2/|title=Leabhar na Míosa – ''Corp an Duine Uasail''|journal=[[Comhar]]|jstor=https://www.jstor.org/stable/43825059|author=[[Máirtín Coilféir]]|volume=76|issue=2|year=2016|month=Feabhra|pages=lgh 27-28}} [https://www.jstor.org/stable/43825060 ar lean]</ref> == Stair == [[Íomhá:Aventures-de-Tintin.svg|mion|''[[Tintin]]'' (1930)]] [[Íomhá:Goscinny (scenarist van de strips Asterix en Lucky Luke) 1971.jpg|mion|[[René Goscinny]], scríbhneoir ''[[Asterix]]'' (1961)]] Is cosúil go bhfuil an t-úrscéal grafach fréamhaithe sna tíortha ina labhraítear an Fhraincis.<ref name=":0" /> Táthar ann a d'áireodh greannáin nó cnuasaigh stiallchartún ({{Lang-fr|bandes dessinées}}) amhail ''[[Tintin]]'' na [[An Bheilg|Beilge]] (1930) agus ''[[Asterix]]'' na [[An Fhrainc|Fraince]] (1961) mar úrscéalta grafacha cheana,<ref name=":17" /> ach dar le húdair eile is cirte iad a áireamh i measc a réamhtheachtaithe sin.<ref name=":0" /> [[Íomhá:Superman logo 1938.png|clé|mion|Suaitheantas ''[[Superman]]'' mar a bhí i dtús báire (1938)]] [[Íomhá:Burt Ward Adam West Maurice Evans Batman 1966.jpg|clé|mion|[[Batman]] agus Robin ó sraith teilifíse a rinneadh de (1966)]] I [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceá]] áfach is ar leithéidí ''[[Superman]]'' (1938) agus ''[[Batman]]'' (1939) is mó a leagtar an bhéim agus fréamhacha an tseánra á rianú, .i. "coimicí an laochais" a ceapadh "mar chuid de litríocht an éalúchais i rith an [[An Spealadh Mór|Spealta Mhóir]]".<ref name=":0" /> Is droch-chlú a bhí ar na coimicí le fada an lá – "ón bhFrainc féin go [[Québec]]" bhí sé amuigh ar na coimicí gur "''mauvaise littérature''" nó "droch-litríocht" a bhí iontu. I Meiriceá, "síleadh gur bhain coimicí le cultúr neamhurchóideach na n-óg, agus buachaillí sna déaga gafa leo thar éinne eile."<ref name=":0" /> In [[Éire|Éirinn]], is ar pháistí a bhí ''[[Tír na nÓg (iris)|Tír na nÓg]]'' (1923; 1945) dírithe gan amhras.<ref name=":18" /> Dar leis an scoláire litríochta Barbara Postema, is go tréan a bhíothas ag caitheamh anuas ar na greannáin i Meiriceá thiar sna [[1950idí|1950í]] "nuair a chuir [[Síceolaíocht|síceolaithe]] agus [[Oideachas|oideachaseolaithe]] i Meiriceá i leith an tseánra gur chothaigh sé ‘neamhlitearthacht’ agus ‘dúil san fhoréigean’",<ref name=":14" /> líomhaintí nach bhféadfaí a chur i leith leithéidí [[An Gaedheal Óg (iris)|''An Ghaedhil Óig'']] ná ''[[Éire, Sean agus Nua (iris)|Éire, Sean agus Nua]]'' abhus.<ref name=":18" /> Le cur ina gcoinne thall áfach, thug na foilsitheoirí greannán cód féinchinsireachta isteach "ar eagla go gcuirfeadh na húdaráis cinsireacht dháiríre i bhfeidhm orthu."<ref name=":14" /> [[Íomhá:Frank Miller.jpg|clé|mion|Frank Miller in 1982]] Bréagnaíodh na líomhaintí sin<ref name=":14" /> agus tháinig "forbairt ollmhór ar ábhair is ar chaighdeán na gcoimicí Meiriceánacha ó lár go deireadh an fhichiú haois."<ref name=":0" /> Tá [[Pól Ó Muirí]] deimhnitheach maidir leis an té a chuireann seisean an fhorbairt seo síos dó "os cionn mórán eile": <blockquote> "Seans mór nach mbeadh i ngnó na ngreannán ar fad ach ábhar léitheoireachta do ghasúir mhí-aibí murach Frank Miller agus a shárshaothar, ''Batman: The Dark Knight'' ''Returns''. [...] D’éirigh leis samhlaíocht, fantaisíocht agus réalachas a thabhairt le chéile in aon bheart Batmanach amháin agus rinne an seánra ar fad faiseanta."<ref name=":11">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/greannain-pom/|teideal=An rud is annamh is iontach – greannán aistrithe go Gaeilge|údar=[[Pól Ó Muirí]]|dáta=2019-03-11|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-04-15}}</ref> </blockquote> Is sna [[1990idí|1990í]] a tháinig "úrscéal grafach" mar théarma chun cinn go mór sa Bhéarla,<ref group="nóta">{{Lang-en|Graphic novel}}</ref> dar le Postema, agus na foilsitheoirí ag iarraidh éalú ón méid den dímheas sin a mhair fós, agus an ceangal a shamhlaítear le déagóirí go háirithe. "Téarma míchuí, dar le Postema, a cheileann éagsúlacht an tseánra."<ref name=":14" /> Is meán é an t-úrscéal grafach a bhfuil gluaiseachtaí a brúdh faoi chos tar éis leas a bhaint as thar na blianta, m.sh. "gluaiseachtaí rúnda na h[[Aiteach|aiteachta]]" i suíomhanna naimhdeacha, lena scéalta féin a insint agus leis an iolracht féiniúlachta a thaispeáint.<ref name=":12" /> [[Íomhá:Tomm moore headshot.jpg|mion|[[Tomm Moore]], do dhear na húrscéalta grafacha bunaithe ar bheatha [[Naomh Pádraig]], [[An Sclábhaí (úrscéal grafach)|''An Sclábhaí'']] agus [[An Teachtaire (úrscéal grafach)|''An Teachtaire'']]]] Is thart ar chasadh na mílaoise a tháinig an téarma "úrscéal grafach" sa treis sa [[An Ghaeilge|Ghaeilge]], le foilsiú an chéad leabhair den chineál seo in Éirinn i dteanga ar bith: insint [[Colmán Ó Raghallaigh|Cholmáin Uí Raghallaigh]] (trí [[Cló Mhaigh Eo|Chló Mhaigh Eo]], i gcomhar le lucht [[Cartoon Saloon]]) ar fhuadach [[Naomh Pádraig]] agus a éalú ó dhaoirse, mar atá ''[[An Sclábhaí (úrscéal grafach)|An Sclábhaí]]'' (2001).<ref name=":0" /><ref name=":21">{{Lua idirlín|url=https://www.literatureireland.com/author/colman-o-raghallaigh|teideal=Literature Ireland|language=en-IE|work=www.literatureireland.com|dátarochtana=2025-04-15}}</ref> [[Íomhá:Grainne Mhaol Ni Mhaille Statue.jpg|mion|''[[Gráinne Mhaol (úrscéal grafach)|Gráinne Mhaol]]'', arna scríobh ag Gisella Pizatto]] Sna blianta dar lean, tháinig na húrscéalta grafacha chun tosaigh go tréan i litríocht na Gaeilge de thairbhe a n-iarrachtaí siúd.<ref name=":0" /> Chrom siad ar sraith bunaithe ar [[Stair na hÉireann|stair]] agus [[Miotaseolaíocht na nGael|seanscéalaíocht na Gaeilge]] a chur amach faoi chló nua, scéalta dar leis an Raghallach "a bhí goidte le rófhada ag lucht an Bhéarla agus gur ghá iad a athghabháil dá dteanga nádúrtha dhúchais."<ref name=":24">{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-clo-mhaigh-eo.aspx|teideal=Cló Mhaigh Eo|údar=[[Colmán Ó Raghallaigh]]|year=2002|language=|work=[[Beo!]]|dátarochtana=2025-04-15}}</ref> Thuill caighdeán ard a gcuid táirgí go leor duaiseanna náisiúnta dóibh.<ref name=":0" /> B'é úrscéal scigiúil an [[Brian Ó Nualláin#Na hÚrscéalta|Nuallánaigh]] an chéad leabhar Gaeilge ón nua-aois a iompaíodh ina úrscéal grafach<ref name=":23" /> agus tharla gurb é ''[[An Béal Bocht (úrscéal grafach)|An Béal Bocht]]'' (2012) an chéad úrscéal grafach Gaeilge a rinneadh scannán de freisin cúpla bliain ina dhiaidh sin, [[An Béal Bocht (beochan)|scannán]] gearr [[Beochan|beochana]] a bhuaigh an chraobh don bheochan is fearr ag [[Féile na Meán Ceilteach]] na bliana.<ref name=":25" /> Cor suntasach sa scéal ab ea ''[[Gráinne Mhaol (úrscéal grafach)|Gráinne Mhaol]]'' (2013). Bhí [[Ríona Nic Congáil]] tar éis moladh go ndéanfaí úrscéal grafach de bheatha [[Gráinne Ní Mháille|Ghráinne Ní Mháille]], "banríon na mara"<ref name=":0" /> agus b'í Gisella Pizatto, ealaíontóir ón m[[An Bhrasaíl|Brasaíl]], a ráinigh a leithéid a chur i gcrích, le Bruno Büll á dhearadh agus Iarla Mac Aodha Bhuí á chur i nGaeilge.<ref name=":27">{{Luaigh foilseachán|date=20 Samhain 2013|url=https://www.pressreader.com/ireland/irish-independent-seachtain/20131120/page/3/textview|title=Leabhar bliana ag Gráinne|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|pages=lch 3}}</ref><ref name=":28">{{Lua idirlín|url=https://aonghus.blogspot.com/2014/06/grainne-mhaol.html|teideal=Gráinne Mhaol|údar=Aonghus Ó hAlmhain|dáta=2014-06-02|work=Smaointe Fánacha Aonghusa|dátarochtana=2025-04-15}}</ref> [[Íomhá:Penelope Bagieu 20100410 BD-Aix 2.jpg|clé|mion|Pénélope Bagieu, údar [[Corp an Duine Uasail (úrscéal grafach)|''Chorp an Duine Uasail'']] agus [[An Leathanach Bán (úrscéal grafach)|''An Leathanaigh Bháin'']]]] Ó lár na [[2010idí|2010í]] ar aghaidh, thosaigh foilsitheoirí eile, go háirithe [[Leabhar Breac (foilsitheoir)|Leabhar Breac]] agus [[Dalen]], úrscéalta grafacha i nGaeilge a chur ar an margadh, idir chinn nua-cheaptha agus iad a bhí á n-aistriú ó theangacha eile<ref name=":22">{{Luaigh foilseachán|date=18 Deireadh Fómhair 2017|title=Séasúr na seoltaí|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|author=[[Conchubhar Ó Liatháin]]|url=https://www.pressreader.com/ireland/irish-independent-seachtain/20171018/page/4/textview|pages=lgh 4 ⁊ 13}}</ref><ref name=":18" /> – obair fiúntach gur fiú cur leis mar a thug [[Tadhg Mac Dhonnagáin]] orthu.<ref name=":29">{{Lua idirlín|url=https://comhar.ie/iris/82/7/eiceachoras-na-leabhar-gaeilge/|teideal=Éiceachóras na leabhar Gaeilge|údar=[[Tadhg Mac Dhonnagáin]]|year=2022|month=Iúil|work=[[Comhar]]|dátarochtana=2025-04-15}}</ref> Um an dtaca sin bhí an chéad úrscéal grafach i n[[Gaeilge na hAlban]] foilsithe freisin, mar atá ''[[Saltire: Ionnsaigh (úrscéal grafach)|Saltire: Ionnsaigh]]'' (2014).<ref name=":30">{{Luaigh foilseachán|date=27 Lúnasa 2014|url=https://www.pressreader.com/ireland/irish-independent-seachtain/20140827/page/2/textview|title=Laoch na hAlban Saltire ar ais linn|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|pages=lch 2}}</ref> Cloch mhíle faoi leith ab ea foilsiú ''[[An Róis Fiáin (úrscéal grafach)|An Róis Fiáin]]'' (2023), an chéad úrscéal grafach Gaeilge a aistríodh agus a fhoilsíodh sa teanga i bhfad i gcéin ó chríocha na hÉireann.<ref name=":16">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ursceal-gaeilge-le-foilsiu-i-gceanada-den-chead-uair/|teideal=Úrscéal Gaeilge le foilsiú i gCeanada den chéad uair|údar=[[Méabh Ní Thuathaláin]]|dáta=2023-09-06|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-04-15}}</ref> Faoi lár na [[2020idí|2020í]], bhí an oiread sin sraitheanna nua tar éis teacht amach gur leomh [[Seán Mac Risteaird]] an cheist a chur i gcomhthéacs na litríochta Gaeilge: "An bhfuil muid i ré órga na n-úrscéalta grafacha?"<ref name=":4">{{Lua idirlín|url=https://comhar.ie/iris/85/4/leirmheas/|teideal=Léirmheas – Scott Pilgrim|údar=[[Seán Mac Risteaird]]|year=2025|month=Aibreán|work=[[Comhar]]|pages=lgh 26-27|dátarochtana=2025-04-15}}</ref> == Glacadh == [[Íomhá:Iberia Inc.jpg|mion|Duine ag léamh an úrscéil ghrafaigh ''Iberia, Inc.'']] Tá an tuairim fós le cloisteáil scaití "nach leabhair chearta" iad na húrscéalta grafacha,<ref name=":12" /> agus breathnaítear orthu scaití eile mar "fhosheánra aisteach a thiteann idir dhá stól – an scríbhneoireacht agus an [[An ealaín ghrafach|ealaín ghrafach]]."<ref name=":14" /> Bíodh sin mar atá, tá an tuiscint ag scaipeadh le blianta fada anuas go mbíonn a leithéid ann gur fiú don duine fásta a léamh.<ref name=":0" /><ref name=":15" /><ref name=":22" /> Tuigtear go bhfuil an-tóir ar fhicsean grafach ar fud na cruinne.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/leabhair/leirmheas-na-draoithe-1-na-hiobairti-oghaim/|teideal=Léirmheas: Na Draoithe - 1. Na hÍobairtí Oghaim|údar=An Draoi Rua|dáta=2025-04-08|work=[[Nós (iris)|NÓS]]|dátarochtana=2025-04-15}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Tá cuairteoirí chun na [[An tSeapáin|Seapáine]] á thabhairt faoi deara le fada an lá go mbíonn an-tóir ar na [[manga]] ann, áit nach leasc le daoine fásta a léamh ar an traein.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Jackie Mac Donnacha]]|url=https://cartlann.ie/items/show/595#?c=&m=&s=&cv=|title=Ó Éirí go Luí na Gréine|journal=[[Iris an Phléaráca|Iris an Phléaráca 2003]]|year=2003|pages=lch 35}} {{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Dar le lucht díolta na m''bandes dessinées'' sa bhFrainc, bíonn pobal leathan léitheoireachta i gceist leo, "idir fhir is mhná agus óg is aosta." Is iad na scórtha milliún díobh a díoladh sa tír sin in 2009, méadú ar an mbliain a chuaigh roimhe in ainneoin [[Géarchéim airgeadais 2007-2008|chliste na mbanc]].<ref name=":17" /> Déantar suntas den chaoi a thugann úrscéalta grafacha na Gaeilge blaiseadh don [[An Ghaeilge|Ghael]] de scéalta agus de stíleanna ó chultúir éagsúla nó, le hais na n-úrscéalta grafacha a scríobhadh sa Ghaeilge sa chéad dul síos, bíonn cuid mhaith díobh ann freisin a aistrítear ó theangacha eile – ón bh[[An Fhraincis|Fraincis]] agus ón m[[An Béarla|Béarla]] ach go háirithe, ón b[[An Pholainnis|Polainnis]], agus ón [[An Iodáilis|Iodáilis]] freisin,<ref name=":7" /> rud a fhágann gur ábhar úrnua a bhíonn ann "don chuid is mó againn, saothar a mbeadh muid dall air, seans, murach an t-aistriúchán [...]."<ref name=":13" /> Tá an-éagsúlacht ábhair le fáil iontu freisin – "Áirítear [[ficsean eolaíochta]], [[scéalta bleachtaireachta]], [[Ficsean stairiúil|ficsean staire]], scéalta faoin [[An tIarthar Fiáin|Iarthar Fiáin]] agus scéalta [[Gnéas|earótaice]] i measc na seánraí is coitianta sna húrscéalta grafacha mar aon leis na scéalta seanbhunaithe."<ref name=":17" /> [[Íomhá:Cover of Tristram Shandy by Martin Rowson.jpg|mion|Úrscéal mór [[Laurence Sterne]] tiontaithe ina húrscéal grafach]] === Mar mhodh foghlamtha === Toisc go gceaptar nach gcuireann na húrscéalta grafacha an dua céanna ar an léitheoir is a chuireann leabhair eile,<ref name=":17" /> bíonn siad á gcur chun cinn mar bhealadh cur amach a fháil ar ábhar ar bhealach atá níos spraíúla, agus an litríocht thar aon rud eile. Tá úrscéalta "clasaiceacha" á n-iompú anois ina n-úrscéalta grafacha ó ''Madame Bovary'' [[Gustave Flaubert|Flaubert]] go ''Hamlet'' [[William Shakespeare|Shakespeare]], gan trácht ar an leabhar scigiúil ''[[An Béal Bocht#Úrscéal grafach|An Béal Bocht]]'' le [[Myles na gCopaleen#Na hÚrscéalta|Myles na gCopaleen]].<ref name=":0" /><ref name=":23" /> Más taitneamhach féin iad áfach, ní ceart breathnú orthu mar uirlisí teagaisc ná díreach mar mhaisiúcháin ar an téacs, nó tá "an ealaín agus an dearadh féin ar an téacs le cur sa mheá" agus a fiúntas á mheas.<ref name=":12" /> ==Féach freisin== * [[Greannáin]] * [[Liosta greannán Gaeilge]] * [[Cló Mhaigh Eo]] ==Tagairtí== {{reflist}} ==Nótaí== {{reflist|group=nóta}} {{DEFAULTSORT:Ursceal grafach}} [[Catagóir:Úrscéalta grafacha| ]] [[Catagóir:Úrscéalta]] [[Catagóir:Úrscéalta de réir sheánra|Grafach]] [[Catagóir:Ficsean de réir seánra]] [[Catagóir:Leabhair de réir sheánra]] [[Catagóir:Greannáin|*]] [[Catagóir:Greannáin de réir sheánra]] [[Catagóir:Greannáin de réir fhormáid]] [[Catagóir:Cartúnaíocht]] [[Catagóir:Déaglitríocht na Gaeilge]] [[Catagóir:Déaglitríocht]] [[Catagóir:Ficsean tuairimeach]] [[Catagóir:Ficsean tuairimeach de réir seánra]] [[Catagóir:Ealaíona teangabhunaithe]] [[Catagóir:Tarraingeoireacht]] [[Catagóir:Míndána]] [[Catagóir:Meáin ealaíne]] 2jo5iiqv0yatybz7rk35paz582vo0jf 2 120001 1329653 1327748 2026-10-10T14:11:44Z Marcas.oduinn 33120 /* Córas */ 1329653 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ __NOTOC__ == Córas == * {{tl|efn}} * {{tl|citation}}, {{tl|lua idirlín}}, {{tl|cite news}}, {{tl|cite book}}, {{tl|cite journal}}, {{tl|cite report}} * {{tl|An tSionainn}} * {{tl|Dead link}} * {{tl|síol}}, {{tl|síol-tír}}, {{tl|síol-tír-ie}} * {{tl|delete}}->{{tl|scrios}} * {{tl|féach freisin}} * {{tl|fíoras}} * {{tl|legend}} * {{tl|lang}} * {{tl|Official website}}={{tl|Suíomh gréasáin oifigiúil}} * {{tl|SPARQL}} * {{tl|Glanadh}}, {{tl|Glanadh-mar}} * {{tl|WD Bosca Sonraí}}, * {{tl|WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}}, [[:Catagóir:WD Boscaí sonraí]] == Liomsa == * {{[[:Úsáideoir:Marcas.oduinn/Teimpléad:Barra Roghchláir|Barra Roghchláir]]}} hnz3y7h0nknq060qka2ne72oay0d8sx 14 120436 1329684 1275033 2026-10-10T22:43:46Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1329684 wikitext text/x-wiki {{DEFAULTSORT:Nuachtain aitiula i nGaeilge}} [[Catagóir:Nuachtáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Meáin chumarsáide áitiúla]] jsx73jm6yulpq9yalt8s1ub2d55ogue 0 121241 1329655 1328324 2026-10-10T17:06:31Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1329655 wikitext text/x-wiki Is iad na [[roinnt riaracháin|ranna riaracháin]] chéadleibhéil san [[an Iodáil|Iodáil]] iad na '''réigiúin''' (''{{lang | it|regioni}}''), mar atá an dara aicme den chóras [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]].<ref name=eurostat /> Dar le [[Bunreacht na hIodáile]], is slánaonad féinrialaithe region é gach réigiún le cumhachtaí faoi leith. Tá fiche réigiún ann, cúig cinn dóibh ina [[#réigiúin féinrialaitheacha le reacht speisialta]]. Seachas [[Valle d'Aosta]], tá gach réigiún roinnte ina [[cúigí na hIodáile|chúigí]] éagsúla. == Stair == Le linn [[Ríocht na hIodáile]], ní raibh ann sna réigiúin ach ceantair staidrimh. Faoin bpoblacht, sa bhliain 1948, bronnadh féinriail orthu. Sa chéad leagan den bhunreacht, bhí san áireamh: * [[Salento]] (a tugadh sa féidir in [[Apulia]] isteach) * ''Friuli'' agus ''Venezia Giulia'' ina réigiúin éagsúla * [[Basilicata]] faoin ainm ''Lucania'' * [[Abruzzo]] agus [[Molise]] ina réigiúin éagsúla, ach cuireadh le chéile iad níos deireanaí mar ''Abruzzi e Molise'', sular scaradh óna gcéile arís iad sa bhliain 1963. Níor cuireadh [[féinriail réigiúnach autonomy]] i bhfeidhm go dtí an bhliain 1970. Ní raibh fonn ag an ''{{lang|it|Democrazia Cristiana}}'' go dtiocfadh páirtí an fhreasúra, ''{{lang|it|Partito Comunista Italiano/}}'', i gcumhacht sna réigiúin ina raibh tacaíocht stairiúil aige (an ''crios dearg'' le [[Emilia-Romagna]], [[an Tuscáin]], [[Umbria]] agus [[Marche|Le Marche]]). Fuair na réigiúin féinriail ar leith le leasú bunreachtúil sa bhliain 2001. Theip ámh ar moladh [[cónaidhmeach]] a chuir an {{lang|it|[[Lega Nord]]}} agus [[Silvio Berlusconi]] chun cinn sa bhliain 2005, the centre-right.<ref name=fedref /> == Stádas == [[Íomhá:Autonomous Regions of Italy.svg | thumb | Na cúig 5 réigiún féinrialaitheach ag dearg, na cinn eile as liath.]] Tá bunreacht ar leith ag gach réigiún, mar a vvb ag [[Wikisource:Constitution of Italy#Art. 123|Airteagal 123]] de Bhunreacht na hIodáile. Seachas an Tuscáin, tugann na réigiúin an teideal "réigiún féinrialaitheach" orthu féin.<ref name=Torrente2018 /> Mar dún féin, tá ghnáth-reachta ag cuid réigiún déag agus Teachta speisialta ag an gcúig eile, a bhronnann féinriail sa bhreis orthu. === Réigiúin féinrialaitheacha le ghnáth-reacht === '' Bunaíodh na réigiún úd sa bhliain 1970. Ó leasú 2001 an bhunreachta, tá cumhachtaí reachtaíochta iarmharacha acu ([[Wikisource:Constitution of Italy#Art. 117|Airteagal 117]]<ref name=Tschentscher />): :''the regions have exclusive legislative power with respect to any matters not expressly reserved to state law. Le fírinne, tá a gcumhachtaí airgeadais sách measartha. Coimeádann siad ach 20% de chánacha, caite go formhór chun a [[cúram sláinte san Iodáil|gcóras cúraim sláinte]] a mhaoiniú.<ref name=Rai /> === Réigiúin féinrialaitheacha le reacht speisialta === Tá [[rialtas dúchais]] bronnta ar cúig réigiún ag[[Wikisource:Constitution of Italy#Article 116|Airteagal 116]] de {{h|Bunreacht na hIodáile}}, mar a leanas q: [[Valle d'Aosta]], [[Friuli-Venezia Giulia]], [[An tSairdín]], [[an tSicil]] agus [[Trentino-Tirol Theas]], le roinnt cumhachtaí reachtaíochta, riaracháin agus airgeadais acu ag brath ar an teacht ar leith. Rinneadh seo chun cultúir agus teangacha na réigiún a chosaint, agus chun scaradh nó táthcheangal a chosc i ndiaidh cloíte na tíre sa [[Dara Cogadh Domhanda]].<ref name=Kudo2008 /> == Forais == Tá parlaimint darb ainm ''{{lang | it|Consiglio Regionale}}'' ag gach réigiún ({{lang | it|''Assemblea Regionale}}'' sa tSicil), agus rialtas darb ainm ''Giunta Regionale'', agus ag a bharr uachtarán darb ainm ''{{lang | it|Presidente della Giunta Regionale}}'' nó ''{{lang | it|Presidente della Regione}}''. Tá an tUachtarán tofa ag saoránaigh na réigiún, seachas Valle d'Aosta agus Trentino/Südtirol, ina toghann an tionól é. Faoin dlí toghcháin 1995, tugtar tromlach glan suas buaiteoirí. Déanann an tUachtarán cathaoirleach ar an ''{{lang|it|giunta}}'', agus ainmníonn nó b'eisean sé bhaill na gcomhairle, darb ainm ''{{lang|it|assessori}}''. Má éiríonn an tUachtarán as a phost, rithtear toghchán nua ar an dtoirt. == Réigiúin == {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel ?regionTypeLabel ?íomhá ?armas WHERE { VALUES ?regionType { wd:Q16110 wd:Q1710033 } # autonomous or not ?item wdt:P31 ?regionType. OPTIONAL { ?item wdt:P18 ?íomhá. ?item wdt:P94 ?armas. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,en". } } | columns = number:#, P94:Armas, label:Réigiún, ?regionTypeLabel:Cineál, P2046:Achar, P1082:Daonra }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Armas ! Réigiún ! Cineál ! Achar ! Daonra |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:Insigne Langobardiae.svg|center|128px]] | [[an Lombaird]] | réigiún san Iodáil | 23863.65 km² | 10067494 |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:Regione-Piemonte-Stemma.svg|center|128px]] | [[Píodmant]] | réigiún san Iodáil | 25387 km² | 4341375 |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Valle d'Aosta-Stemma.svg|center|128px]] | [[Valle d'Aosta]] | réigiún féinrialaithe le reacht speisialta | 3263.22 km² | 125666 |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Coat of arms of Trentino-South Tyrol.svg|center|128px]] | [[Trentino-Tirol Theas|Trentino-An Tioróil Theas]] | réigiún féinrialaithe le reacht speisialta | 13606.87 km² | 1072276 |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:Arms of Veneto.svg|center|128px]] | [[Veneto]] | réigiún san Iodáil | 18345.35 km² | 4869830 |- | style='text-align:right'| 6 | [[Íomhá:CoA of Friuli-Venezia Giulia.svg|center|128px]] | [[Friuli-Venezia Giulia]] | réigiún féinrialaithe le reacht speisialta | 7862.3 km² | 1215220 |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:Coat of arms of Liguria.svg|center|128px]] | [[Liguria]] | réigiún san Iodáil | 5422 km² | 1550640 |- | style='text-align:right'| 8 | [[Íomhá:Regione-Emilia-Romagna-Stemma.svg|center|128px]] | [[Emilia-Romagna]] | réigiún san Iodáil | 22123.09 km² | 4459477 |- | style='text-align:right'| 9 | [[Íomhá:Coat of arms of Tuscany.svg|center|128px]] | [[An Tuscáin]] | réigiún san Iodáil | 22987.04 km² | 3729641 |- | style='text-align:right'| 10 | [[Íomhá:Coat of arms of Marche.svg|center|128px]] | [[Marche]] | réigiún san Iodáil | 9694 km² | 1522608 |- | style='text-align:right'| 11 | [[Íomhá:Lazio Coat of Arms.svg|center|128px]] | [[Lazio]] | réigiún san Iodáil | 17236 km² | 5720536 |- | style='text-align:right'| 12 | [[Íomhá:Regione-Umbria-Stemma.svg|center|128px]] | [[Umbria]] | réigiún san Iodáil | 8456 km² | 852085 |- | style='text-align:right'| 13 | [[Íomhá:Regione-Abruzzo-Stemma.svg|center|128px]] | [[Abruzzo]] | réigiún san Iodáil | 10831.84 km² | 1308451 |- | style='text-align:right'| 14 | [[Íomhá:Regione-Campania-Stemma.svg|center|128px]] | [[Campania]] | réigiún san Iodáil | 13670.95 km² | 5786373 |- | style='text-align:right'| 15 | [[Íomhá:Regione-Molise-Stemma.svg|center|128px]] | [[Molise]] | réigiún san Iodáil | 4438 km² | 304285 |- | style='text-align:right'| 16 | [[Íomhá:Coat of Arms of Apulia.svg|center|128px]] | [[Puglia]] | réigiún san Iodáil | 19540.9 km² | 3866174 |- | style='text-align:right'| 17 | [[Íomhá:Regione-Basilicata-Stemma.svg|center|128px]] | [[Basilicata]] | réigiún san Iodáil | 9994.61 km² | 547579 |- | style='text-align:right'| 18 | [[Íomhá:Coat of arms of Calabria.svg|center|128px]] | [[Calabria]] | réigiún san Iodáil | 15221.9 km² | 1947131 |- | style='text-align:right'| 19 | [[Íomhá:Sardegna-Stemma.svg|center|128px]] | [[an tSairdín]] | réigiún féinrialaithe le reacht speisialta | 23949 km² | 1628384 |- | style='text-align:right'| 20 | [[Íomhá:Coat of arms of Sicily.svg|center|128px]] | [[an tSicil]] | réigiún féinrialaithe le reacht speisialta | 25711 km² | 4983478 |} {{Wikidata list end}} == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=eurostat>{{lua idirlín | teideal = National structures | url = http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/nuts_nomenclature/correspondence_tables/national_structures_eu | foilsitheoir = [[Eurostat]] | dátarochtana = 6ú Nollaig 2011 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20140713161607/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/nuts_nomenclature/correspondence_tables/national_structures_eu | archive-date=13 July 2014}}</ref> <ref name=fedref>{{cite news | teideal = Speciale Referendum 2006 | url = http://www.repubblica.it/speciale/2006/referendum/ | dátarochtana = 6ú Nollaig 2011 | work = La Repubblica | dáta = 26ú Meitheamh 2006}}</ref> <ref name=Torrente2018>{{lua idirlín | url = http://www.simone.it/statuti/index.htm | teideal = Statuti Regionali | ainm = Luciano | sloinne = Torrente | first2 = Paolo | last2 = Strazzullo | first3 = Roberto | last3 = Pinto | work = www.simone.it | dátarochtana = 6ú Meitheamh 2011 | archive-date = 19ú Feabhra 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180219042623/https://www.simone.it/statuti/index.htm | url-status = dead | archivedate = 2018-02-19 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20180219042623/https://www.simone.it/statuti/index.htm }}</ref> <ref name=Tschentscher>{{lua idirlín | url = http://servat.unibe.ch/icl/it00000_.html | teideal = ICL – Italy – Constitution | ainm = Axel | sloinne = Tschentscher | work = servat.unibe.ch}}</ref> <ref name=Rai>Report [[RAI]] – Le regioni a statuto speciale (Italian), dáta rochtana 21d Eanáir 2009, [http://www.report.rai.it/R2_popup_articolofoglia/0,7246,243%255E90034,00.html] {{Webarchive | url = https://web.archive.org/web/20090322060916/http://www.report.rai.it/R2_popup_articolofoglia/0,7246,243%5E90034,00.html | date = 22 March 2009}}, [http://www.report.rai.it/R2_popup_articolofoglia/0,7246,243%255E90114,00.html] {{Webarchive | url = https://web.archive.org/web/20081006150409/http://www.report.rai.it/R2_popup_articolofoglia/0,7246,243%255E90034,00.html | date = 6 October 2008}}</ref> <ref name=Kudo2008>Hiroko Kudo, "Autonomy and Managerial Innovation in Italian Regions after Constitutional Reform", Chuo University, Faculty of Law and Graduate School of Public Policy (2008): lch. 1. Dáta rochtana 6ú Aibreán 2012 ó http://www.med-eu.org/proceedings/MED1/Kudo.pdf {{Webarchive | url = https://web.archive.org/web/20151117024056/http://www.med-eu.org/proceedings/MED1/Kudo.pdf | date = 17 November 2015}}.</ref> }} [[Catagóir:Réigiúin na hIodáile| ]] avwxip70kj804gyj8bg33rkigo3hch6 0 121533 1329679 1327382 2026-10-10T22:41:27Z Taghdtaighde 60452 Beagán curtha leis 1329679 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Scannáin}} Is scannán é '''''[[Aontas (scannán)|Aontas]]''''' faoi thriúr ban ag teacht le chéile chun comhar creidmheasa a robáil. Is dé réir a chéile a fhaigheann an lucht féachana amach na fórsaí a bhrúigh gach duine acu i dtreo na coiriúlachta. [[Damian McCann]] agus [[Sarah Gordon]] a scríobh é agus McCann a stiúraigh.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.irishnews.com/life/irish-language/beidh-an-pobal-agus-criticeoiri-ar-aon-intinn-faoi-aontas-K2HT2YBS4ZE3LJRAKAGT5PMB6Q/|teideal=Beidh an pobal agus criticeoirí ar aon intinn faoi Aontas|údar=[[Robert McMillen]]|dáta=2025-02-07|work=[[The Irish News]]|dátarochtana=2025-11-01}}</ref><ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/news/ni-mar-a-shiltear-a-bhitear-scannan-ur-gaeilge-aontas-le-taispeaint-i-mbeal-feirste-ar-oiche-shamhna/|teideal=“Ní mar a shíltear a bhítear” — scannán úr Gaeilge ‘Aontas’ le taispeáint i mBéal Feirste ar Oíche Shamhna|údar=[[Eilís Nic Lochlainn]]|dáta=2025-10-30|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2025-11-01}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Is é an chéad fhadscannán ón gcomhlacht [[Púca Pictures]].<ref>{{Luaigh foilseachán|date=13 Márta 2026|title=AONTAS|journal=[[An Páipéar]]|issue=71|url=https://anpáipéar.ie/2026/03/aontas/}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/ta-aontas-mar-rogha-na-heireann-do-na-oscars/a/160827508.html|teideal=Tá Aontas mar rogha na hÉireann do na Oscars|dáta=2026-09-02|work=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|dátarochtana=2026-09-05}}</ref> == Scéal == Ní leanann ''Aontas'' gnáth-mhúnla na scannán gadaíochta ach cuirtear tús leis an scéil agus an robáil críochnaithe agus téitear siar in am go bhfeictear an méid a tharla roimhe sin. Chinn na scríbhneoirí ar an múnla seo ar mhaithe le haird an lucht féachana a dhíriú ar "na carachtair neamhfhoirfe chasta seo, le tuiscint agus comhbhá, ag cuimhniú nach bhfuil rud ar bith dubh agus bán."<ref name=":1" /> Scéal lán castaí atá ann agus is de réir a chéile a thuigeann an lucht féachana cúinsí na gcarachtar agus na fáthanna ar shocraigh siad ar an mbeart seo. Dar le ''[[The Irish News]],'' tá ''Aontas'' "mar a bheadh bábóg Rúiseach ann, scéal taobh istigh de scéal eile taobh istigh de scéal arís eile agus mar sin de".<ref name=":0" /> Ó thaobh stíle de, "cruthaíonn an ceol agus bogadh an cheamara atmaisféar bagrach agus tuigeann tú go bhfuil na mná seo lándáiríre, inchurtha ag uafás ar bith." Mar sin féin, tá greann ann chomh maith.<ref name=":0" /> == Cliar == Ar na haisteoirí atá le feiceáil in ''Aontas'' tá [[Carrie Crowley]] (''[[An Cailín Ciúin]]''), [[Bríd Brennan]] (''[[Doineann (scannán)|Doineann]]''), [[Eva-Jane Gaffney]] (''[[Small Things Like These]]''), [[Seán T. Ó Meallaigh]] (''Doineann''), [[Marcus Lamb]] (''[[Rebellion]]'').<ref name=":1" /><ref name=":0" /> Chum an ceoltóir agus cumadóir [[Daithí Ó Drónaí|Daithí]] (''[[Christy (scannán)|Christy]]'', ''[[Lakelands]]'') fuaimrian ''Aontas'', ceol tuineanta [[Sintéiseoir|sintéiseora]] "a chuir le luas agus atmaisféar" an scannáin.<ref name=":1" /> Ba iad Damian McCann agus Sarah Gordon a scríobh an script dá gcomhlacht [[Púca Films]] agus is é an dara scannán Gaeilge a stiúraigh McCann, tar éis ''[[Doineann (scannán)|Doineann]]'' a eisíodh in 2021. [[Órflaith Ní Chearnaigh]] a bhí ina [[Léiritheoir scannáin|léiritheoir]] air agus ba í [[Sorcha Nic Giolla Mhuire]] [[Eagarthóireacht scannáin|eagarthóir]] an scannáin. Mar léiritheoirí feidhmiúcháin bhí [[Máire Ní Chonláinn]] ó [[TG4]], [[Karen Kirby]] ó [[BBC Gaeilge]], [[Áine Walsh]] ón g[[Ciste Craoltóireachta Gaeilge (Scáileán Thuaisceart Éireann)|Ciste Craoltóireachta Gaeilge]].<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == Glacadh == Bhuaigh ''Aontas'' ‘Scannán na Bliana’ 2025 ag [[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais|Gradaim Chumarsáide]] an [[Oireachtas na Gaeilge|Oireachtais]] i m[[Béal Feirste]].<ref name=":1" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/meain/agallamh-le-haine-walsh-ar-eacht-an-chiste-craoltoireachta-gaeilge-ag-na-gradaim-chumarsaide/|teideal=Agallamh le hÁine Walsh ar éacht an Chiste Craoltóireachta Gaeilge ag na Gradaim Chumarsáide|údar=[[Conor Torbóid]]|dáta=2025-10-30|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2025-11-01}}</ref> Ghnóthaigh an scannán sé ainmniúchán ag gradaim [[IFTA]] 2026: "Scannán na Bliana", "Script na Bliana", "Aisteoir Mná na Bliana" ([[Carrie Crowley]]), "Aisteoir Tacaíochta" ([[Seán T. Ó Meallaigh]] agus [[Bríd Brennan]]) agus fuaimrian nuachumtha.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/11-ainmniuchan-ag-scannain-agus-clair-theilifise-ghaeilge-ag-gradam-scannan-agus-teilifise-na-heireann/|teideal=11 ainmniúchán ag scannáin agus cláir theilifíse Ghaeilge ag Gradam Scannán agus Teilifíse na hÉireann|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2026-01-20|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-03-13}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nil-tu-ag-iarraidh-cartun-a-dheanamh-as-ach-ta-tu-ag-iarraidh-craic-a-bhaint-as/|teideal=‘Níl tú ag iarraidh cartún a dhéanamh as, ach tá tú ag iarraidh craic a bhaint as’|údar=[[Bridget Bhreathnach]]|dáta=2026-02-03|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-03-13}}</ref> Fuair an scannán lucht féachana i mbreis agus 30 féile idirnáisiúnta sa t[[An tSín|Sín]], i [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceá]], sa [[An Fhrainc|Fhrainc]], sa [[An Ghearmáin|Ghearmáin]] agus in [[Éire|Éirinn]].<ref name=":1" /> Is é ''Aontas'' an scannán a d'ainmnigh Acadamh Scannán agus Teilifíse na hÉireann le haghaidh ghradam [[Oscars|Oscar]] sa bhliain 2026 sa chatagóir "Príomhscannán Idirnáisiúnta is Fearr".<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/scannan-gaeilge-eile-curtha-chun-cinn-le-dul-san-iomaiocht-do-ghradam-oscar/|teideal=Scannán Gaeilge eile curtha chun cinn le dul san iomaíocht do ghradam Oscar|údar=[[Pádraic Ó Ciardha]]|dáta=2026-08-28|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-10-09}}</ref> == Naisc sheachtracha == * Léirmheas san ''[[The Irish News|Irish News]]'': [https://www.irishnews.com/life/irish-language/beidh-an-pobal-agus-criticeoiri-ar-aon-intinn-faoi-aontas-K2HT2YBS4ZE3LJRAKAGT5PMB6Q/ "Beidh an pobal agus criticeoirí ar aon intinn faoi Aontas"] * Agallamh ar ''[[An Cúinne Dána]]'' ([[RTÉ Raidió na Gaeltachta|RnaG]]): [https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22490141/ "Aontas"] * Agallamh ar [[Raidió na Life]]: [https://soundcloud.com/rnl/scannan-heist-as-gaeilge-aontas-damian-mccann/albums "Scannán Heist as Gaeilge"] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Aontas, scannan}} [[Catagóir:Scannáin aicsin]] [[Catagóir:Scannáin na hÉireann]] [[Catagóir:Scannáin Ghaeilge]] [[Catagóir:Scannáin 2025]] [[Catagóir:2025]] 82sfqlzu0da4xzz0714o3q2isr0ofdd 0 121606 1329641 1287561 2026-10-10T12:32:27Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1329641 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is tuairisceoir, craoltóir agus polaiteoir [[Albain|Albanach]] é '''Torcuil Crichton''' [[Teachta Parlaiminte|FP]]. Rugadh Crichton i mí na Nollag 1964. Is as Dail Fheurach, [[An Rubha|an Rubha]], [[Eilean Leòdhais]] dó, áit ar fhás sé aníos.<ref name="WHFP 2023">{{Lua idirlín |url=https://www.whfp.com/2023/02/02/isles-candidate-journalist-torcuil-crichton-set-to-stand-at-next-general-election/|teideal=ISLES CANDIDATE: Journalist Torcuil Crichton set to stand at next general election |work=[[West Highland Free Press]]|language=en}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.torcuil.scot/|teideal=Labour Na h-Eileanan an Iar|language=gd|dátarochtana=2025-11-07|archivedate=2025-07-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250709120708/https://www.torcuil.scot/}}</ref> D'fhreastail sé ar Bhunscoil [[An Cnoc|an Chnoic]].<ref>{{Lua idirlín | url=https://whitehall1212.blogspot.com/2013/01/landscape-and-memory-for-donald-murdo.html |teideal=Whitehall 1212: Landscape and memory - for Donald Murdo MacDonald|dáta=24 Eanáir 2013|language=en}}</ref> ==Gairm iriseoireachta== D'oibrigh sé ar son [[Am Pàipear Beag|a' Phàipeir Bhig]], don Glasgow Herald, don Sunday Herald agus ar son an Daily Record mar chomhfhreagraí polaitiúil i Westminster.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.whfp.com/2023/02/02/isles-candidate-journalist-torcuil-crichton-set-to-stand-at-next-general-election/|teideal=ISLES CANDIDATE: Journalist Torcuil Crichton set to stand at next general election|language=en}}</ref> Thuairiscigh sé na heachtraí in Oirdheisceart na hÁise tar éis an tsunami i 2004, agus é ag obair don Sunday Herald.<ref>{{lua idirlín|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/b09ys0ng|teideal=Torcuil Crichton|language=en}}</ref> ==Gairm pholaitiúil== Roghnaíodh é mar iarrthóir parlaiminteach an [[Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)|Lucht Oibre]] i mí Eanáir 2023 agus toghadh é in [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2024|olltoghchán 2024]]. Ar dhul isteach sa pharlaimint dó, thóg sé an mionn dílseachta ag baint úsáide as leagan Gaeilge den Bhíobla.<ref>{{lua idirlín|url=https://x.com/Torcuil/status/1811337796352643429|teideal=x.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.spectator.co.uk/article/is-this-westminsters-coolest-mp/|teideal=Is this Westminster’s coolest MP?|first=James|last=Kirkup|date=12 July 2024|website=The Spectator}}</ref> Rinne sé ionadaíocht [[Na h-Eileanan an Iar (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|ar na hOileáin Thiar]] i dTeach na dTeachtaí don Lucht Oibre i ndiaidh [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2024|olltoghchán 2024.]] ><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/sgeulachdan/c3g0d5q3q9zo|teideal=Crichton air buaidh fhaighinn anns na h-Eileanan an Iar|language=gd}}</ref> == Fuadaithe == D’aistrigh sé ''Kidnapped'' ('Fo Bhruid') le [[Robert Louis Stevenson]] go Gaeilge na hAlban agus chuir sé sa 21ú haois é.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gaelicbooks.org/rannsaich-an-bh%C3%B9th/gun-seorsa/fo-bhruid?lang=gd|teideal=Fo Bhruid: Sgeulachdan ainmeil Robert Louis Stevenson Kidnapped air a h-ath-innse san latha an-diugh|language=gd}}</ref> Tá an leabhar seo ar fáil mar leabhar fuaime ag Stòrlann.<ref>{{lua idirlín|url=https://www.storlann.co.uk/goireasan/Fo-Bhruid.html|teideal=Fo Bhruid|language=gd}}</ref> == Teaghlach== Tá deartháir aige, Dómhnall, a sheas mar iarrthóir an Lucht Oibre do Na h-Eileanan an Iar i dtoghchán Pharlaimint na hAlban 2011, agus é ag teacht sa dara háit ar Alasdair Allan.<ref>{{Lua idirlín |url=https://www.heraldscotland.com/politics/23298174.unspun-herald-political-diary/ |teideal=Unspun: the Herald political diary |first=Ellen |last=Thomas |work=[[The Herald (Glaschú)|The Herald]] |date=4 February 2023 |url-access=subscription |access-date=5 July 2024}}</ref>Is tuairisceoir, craoltóir agus polaiteoir [[Albain|Albanach]] é '''Torcuil Crichton''' MP. Rugadh é san [[An Rubha|Rubha]], [[Leòdhas|Eilean Leòdhais]] agus d'oibrigh sé [[Am Pàipear Beag|ar son a' Phàipeir Bhig]], don Glasgow Herald, don Sunday Herald agus ar son an Daily Record mar chomhfhreagraí polaitiúil i Westminster.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.whfp.com/2023/02/02/isles-candidate-journalist-torcuil-crichton-set-to-stand-at-next-general-election/|teideal=ISLES CANDIDATE: Journalist Torcuil Crichton set to stand at next general election|language=en}}</ref> Thuairiscigh sé na heachtraí in Oirdheisceart na hÁise tar éis an tsunami i 2004, agus é ag obair don Sunday Herald.<ref>{{lua idirlín|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/b09ys0ng|teideal=Torcuil Crichton|language=en}}</ref> Rinne sé ionadaíocht [[Na h-Eileanan an Iar (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|ar na hOileáin Thiar]] i dTeach na dTeachtaí don Lucht Oibre i ndiaidh [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2024|olltoghchán 2024]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/sgeulachdan/c3g0d5q3q9zo|teideal=Crichton air buaidh fhaighinn anns na h-Eileanan an Iar|language=gd}}</ref> == Tagairtí == {{Refbegin}} * {{Lua idirlín|url=https://members.parliament.uk/member/5246/career|teideal=Torcuil Crichton|language=en}} * {{Lua idirlín|url=https://www.theyworkforyou.com/mp/26500/torcuil_crichton/na_h-eileanan_an_iar|teideal=Torcuil Crichton|langauge=en}} {{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Refend}} {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == * {{Síol-beath-gd}} {{DEFAULTSORT:Crichton, Torcuil}} [[Catagóir:Polaitíocht na hAlban]] kt8g8k7h1olp4kk6jwsgj4997er76dv 0 123268 1329640 1329352 2026-10-10T12:21:31Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1329640 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Toghchán}} Reáchtáladh '''Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann''' ar an Déardaoin, [[5 Bealtaine]] [[2016]]. Ba é an cúigiú toghchán a bhí ann ó bunaíodh an tionól cineachta i 1998. 1,281,595 duine a bhí cláraithe le vótáil sa toghchán (arb ionann é agus méadú 5.9% i gcomparáid leis an toghchán Tionóil a bhí ann roimhe seo) <ref>{{cite web |url=http://www.eoni.org.uk/getmedia/782cb1ef-aa18-4b34-a4a4-9b697a385e32/NI-Assembly-Election-2016-Eligible-Electorate-by-Constituency_3.pdf |teideal=Electoral Office for Northern Ireland: Eligible Electorate |access-date=8 May 2016 |archive-date=10 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170510073850/http://www.eoni.org.uk/getmedia/782cb1ef-aa18-4b34-a4a4-9b697a385e32/NI-Assembly-Election-2016-Eligible-Electorate-by-Constituency_3.pdf |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170510073850/http://www.eoni.org.uk/getmedia/782cb1ef-aa18-4b34-a4a4-9b697a385e32/NI-Assembly-Election-2016-Eligible-Electorate-by-Constituency_3.pdf |archivedate=10 Bealtaine 2017 |dátarochtana=7 Deireadh Fómhair 2026 }}</ref>. Ba é 703,744 (54.9%) an líon daoine a vótáil i dtoghchán an Tionóil 2016, laghdú níos lú ná céatadáin amháin ón Toghchán Tionóil roimhe sin i 2011, ach laghdú 15 faoin gcéad i gcomparáid leis an gcéad toghchán Tionóil a reáchtáladh i 1998.<ref>{{cite web|url=http://www.eoni.org.uk/getmedia/39be8705-9327-4987-8ea6-888072d7d90d/Northern-Ireland-Assembly-Election-2016-Turnout.pdf|teideal=Electoral Office for Northern Ireland: Turnout Statistics|access-date=8 May 2016|archive-date=10 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170510073902/http://www.eoni.org.uk/getmedia/39be8705-9327-4987-8ea6-888072d7d90d/Northern-Ireland-Assembly-Election-2016-Turnout.pdf|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170510073902/http://www.eoni.org.uk/getmedia/39be8705-9327-4987-8ea6-888072d7d90d/Northern-Ireland-Assembly-Election-2016-Turnout.pdf|archivedate=10 Bealtaine 2017|dátarochtana=7 Deireadh Fómhair 2026}}</ref> ==Athrú ar an dáta== Faoi Acht Thuaisceart Éireann 1998, bhí toghcháin don Tionól ar feadh téarma ceithre bliana ar dtús; dá bhrí sin bheadh toghchán le bheith ann i mí na Bealtaine 2015, ceithre bliana i ndiaidh thoghchán 2011. Tar éis an tAcht um Pharlaimint ar théarma seasta 2011 ( ''Fixed-term Parliaments Act 2011'') a thabhairt isteach sa Ríochta Aontaithe, Bheadh an dáta seo tar éis teacht salach ar olltoghchán na Ríochta Aontaithe in 2015. Cuireadh toghcháin [[Pàrlamaid na h-Alba|Pharlaimint na hAlban]] agus [[Senedd Cymru|Thionól na Breataine Bige]] siar ar feadh bliana go 2016 chun leasa na faidhbe seo a sheachaint. I mBealtaine 2013, d'fhógair Theresa Villiers, Státrúnaí Thuaisceart Éireann, go gcuirfí an chéad toghchán Tionóil eile siar go Bealtaine 2016, agus thionólfaí é ag eatraimh shocraithe cúig bliana ina dhiaidh sin <ref>{{cite news|teideal=Northern Ireland Assembly elections put back to 2016|publisher=[[BBC News Online]]|date=10 May 2013|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-22480728|access-date=11 May 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130609182806/http://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-22480728|archive-date=9 June 2013}}</ref>. Sonraítear in Alt 7 d'Acht Thuaisceart Éireann (Forálacha Ilghnéitheacha) 2014 (''Northern Ireland (Miscellaneous Provisions) Act 2014'') go reáchtálfar toghcháin ar an gcéad Déardaoin i mí na Bealtaine ar an gcúigiú bliain féilire (seachas an ceathrú bliain, mar a bhí roimhe sin) tar éis na bliana inar toghadh a réamhtheachtaí.<ref name=newact>{{cite web|url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/2014/13/contents/enacted/data.htm|teideal=Northern Ireland (Miscellaneous Provisions) Act 2014|website=Legislation.gov.uk|access-date=7 May 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304101132/http://www.legislation.gov.uk/ukpga/2014/13/contents/enacted/data.htm|archive-date=4 March 2016}}</ref> Mar a tharla i dtoghcháin 2007 agus 2011, bhuaigh an [[Páirtí Aontachtach Daonlathach]] agus [[Sinn Féin]] na suíocháin is mó, agus bhuaigh an [[Páirtí Aontachtach Daonlathach|PSDLO]] 38 agus bhuaigh Sinn Féin 28 den 108 suíochán a bhí ar fáil. Bhuaigh [[Páirtí Aontachtach Uladh]] 16 suíochán, [[Páirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre|PSDLO]] 12 agus [[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann]] 8, agus bhuaigh an [[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas]] agus [[Pobal seachas Brabús|PsB]] dhá shuíochán. Bhuaigh [[Jim Allister|Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe]] agus [[Alex Easton|iarrthóir neamhspleách]] suíochán amháin. Bhí 108 suíochán ar fad sa chomhthionól; toghadh 6 feisire tionóil as gach ceann de 18 toghlach ar fud Thuaisceart Éireann. == An feachtas == == Torthaí == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[File:Northern_Irish_general_election_2016.svg|250px]] [[File:2016_NIE.svg|250px]] |- ! colspan="2" rowspan="2" align="center" |Páirtí ! rowspan="2" |Vótaí ! rowspan="2" |Scair ! rowspan="2" |+ / - ! colspan="4" |Suíocháin |- ! Tionól !! + / - !! feidhmeannacht !! + / - |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || 202,567 || 29.18 || -0.8|| 38|| - || 5 || +1 |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || 166,785|| 24.02 || -2.9 ||28 ||-1 ||4 || +1 |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] ||87,302|| 12.57|| -0.6 ||16||- || - || -1 |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] ||83,368|| 12.01|| -2.2|| 12|| –2 || - ||-1 |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || 72,717 ||9.05 ||+2.1|| 8|| – ||1 || +1 |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| || [[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] || 23,776|| 3.42|| +1.0 ||1 || – ||– || – |- | style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Comhaontas Glas|Comhaontas Glas (TÉ)]] || 18,718|| 2.70|| +1.8 || 2 || +1|| –|| – |- | style="background:{{People Before Profit Alliance/meta/color}};" | || |[[Comhghuaillíocht an Phobail roimh Bhrabús|Pobail roimh Bhrabús]] || 13,761|| 1.98|| +1.2|| 2 ||+2 ||–|| – |- | style="background:{{Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe/meta/color}};" | || | [[Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe|PNRA]] || 10,109 || 1.46|| +0.8|| –|| –|| –|| – |- | style="background:{{An Páirtí Aontachtach Forásach/meta/color}};" | || |[[An Páirtí Aontachtach Forásach|PAF]] || 5,955 ||0.86||+0.3 ||– ||– ||– ||– |- | style="background:{{An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)/meta/color}};" | || | [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|An Páirtí Coimeádach (TÉ)]] || 2,554 ||0.37|| ''Nua''|| – ||–|| – ||– |- | style="background:{{CISTA/meta/color}};" | || | [[CISTA|Tá cannabas níos sábháilte ná alcól]] || 1,939|| 0.36 ||''Nua''||– ||–|| –|| – |- | style="background:{{Cross-Community Labour Alternative/meta/color}};" | || | ''[[Cross-Community Labour Alternative]]'' ||1,939 ||0.28|| ''Nua''|| –|| –|| –|| – |- | style="background:#E3170D;" | || | ''[[Northern Ireland Labour Representation Committeee]]'' ||1,577 ||0.23|| ''Nua''|| –|| –|| –|| – |- | style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};" | || | [[Páirtí na nOibrithe]] ||1,577|| 0.23|| ''Nua'' || – ||– ||– || – |- | style="background:#d2d3f7;" | || | Aontachtaithe Dheisceart Bhéal Feirste ||351|| 0.05|| ''Nua'' || – ||– ||– || – |- | style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};" | || | ''[[Animal Welfare Party]]'' ||224|| 0.03|| ''Nua'' || – ||– ||– || – |- | style="background:#f78811;" | || | ''Democracy First'' ||124|| 0.02|| ''Nua'' || – ||– ||– || – |- | style="background:#d2d3f7;" | || | ''Northern Ireland First'' ||32|| 0.00|| ''Nua'' || – ||– ||– || – |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || | [[Neamhspleách]] || 22,650 ||3.26|| +0.9 || 1|| –|| 1 ||+1 |- | align=centre colspan=2| '''Iomlán:''' ||'''803,315'''|| '''100.00''' ||'''–''' ||'''90'''||'''-18''' ||'''12'''||''' 2''' |- |style="background:#A9A9A9" align=left colspan=13| |- | colspan=2 | Vótaí bailí|| 803,315 || 98.84|| colspan=5 | |- | colspan=2 | Vótaí neamhbhailí|| 9,468 || 1.16|| colspan=5 | |- | colspan=2 | '''Vótaí iomlána''' || '''812,783''' || '''100''' || colspan=5 | |- | colspan=2 | Vótálaithe cláraithe / slua|| 1,254,709 || 64.78 || colspan=5 | |- | align=left colspan=13 | Foinse: |} == I ndiaidh an toghcháin == Chuaigh an [[PAD]] agus [[Sinn Féin]] isteach sa rialtas le chéile agus rinneadh Aontachtaí neamhspleách, [[Claire Sugden]], ina h[[An Roinn Dlí agus Cirt (Tuaisceart Éireann)|aire Dlí agus Cirt]]. Chuaigh an [[PAU]], an [[PSDLO]] agus [[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|an Páirtí Comhghuaillíochta]] isteach sa fhreasúra. Ba é seo an chéad uair go raibh freasúra oifigiúil ag an fheidhmeannach. Thitfeadh an feidhmeannas i ndiaidh ocht mhí de dheasca [[Scannal Renewable Heat Incentives (Tuaisceart Éireann, 2017)|an scannail RHI]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Tionól Thuaisceart Éireann}} {{Toghcháin agus reifrinn i dTuaisceart Éireann}} [[Catagóir:Toghcháin Thionól Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:2016]] [[Catagóir:Stormont]] [[Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Tionól Thuaisceart Éireann]] q1faxepgrryd6ne6f7p2pbh2q36pa7q 0 123394 1329681 1307094 2026-10-10T22:42:28Z Taghdtaighde 60452 Beagán curtha leis 1329681 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{Úsáidíeile|an iris liteartha|Dearcán}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán |subtitol="Iris na hÉigse" |genere=Iris liteartha |publicat_a=[[Éire]] |edicions=2+ |distribucio=I gcló }} Is iris liteartha í '''''[[An Dearcán|An Dearcán: Iris na hÉigse]]''''' ina bhfuil saothar ó scríbhneoirí bunaithe agus nua araon. Sheol an file [[Laoighseach Ní Choistealbha]], a bhí ina Scríbhneoir Cónaithe Gaeilge ag [[Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath|OCBÁC]], an chéad eagrán den iris, a bhí dírithe ar an bh[[filíocht]], san ollscoil sin ar an 10 Márta 2026. Is iad [[Ellen Corbett]] agus Laoighseach Ní Choistealbha a chuir in eagar.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cultur-aontas-le-craoladh-iris-nua-filiochta-leabhair-o-aine-ni-ghlinn-agus-brian-o-tiomain-amhran-gaeilge-o-mischa-and-the-bear/|teideal=Iris nua filíochta á seoladh in Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath|dáta=2026-02-27|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-02-27}}</ref><ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|date=8 Aibreán 2026|title=Iris na Seachtaine|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|pages=lch 2}}</ref> I measc na scríbhneoirí a raibh dánta acu sa chéad eagrán tá: [[Louis de Paor]], [[Eoin P. Ó Murchú]], [[Áine Ní Ghlinn]], [[Orlaith Ní Icí]], agus [[Simon Ó Faoláin]].<ref name=":0" /> Tá agallamh ann leis an bhfile [[Ceaití Ní Bheildiúin]].<ref name=":1" /> Beartaíodh go gcuirfí fáilte roimh ghearrscéalta sa dara heagrán. Thug Aonghas Ó hAlmhain "uraiceacht ar an dóigh le machnamh agus eagarthóireacht ar dhán" ar dhréachtaí Ní Choisdealbha sa chéad eagrán.<ref>{{Lua idirlín|url=https://aonghus.blogspot.com/2026/04/peacadh-dearcain.html|teideal=Péacadh an Dearcáin|údar=Aonghus Ó hAlmhain|dáta=2026-04-07|work=Smaointe Fánacha Aonghusa|dátarochtana=2026-10-10}}</ref> ==Tagairtí== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Dearcan, An}} [[Catagóir:Irisí Gaeilge]] [[Catagóir:Irisí Éireannacha]] [[Catagóir:Irisí liteartha]] [[Catagóir:Irisí liteartha i nGaeilge]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Ghaeilge]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha]] [[Catagóir:Leathbhliantáin]] [[Catagóir:Filíocht na Gaeilge]] [[Catagóir:Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2026]] [[Catagóir:Bunaithe sna 2020í]] {{síol-nuachtán}} mzvm8phidr612b316f0zon0018u1cl8 0 126730 1329680 1316689 2026-10-10T22:42:17Z Taghdtaighde 60452 Beagán curtha leis 1329680 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Tá '''[[Comórtas Gearrscéalta RTÉ]]''' ar na duaiseanna [[Litríocht|liteartha]] is faide seanbhunaithe agus is suntasaí in [[Éire|Éirinn]]. Bunaíodh in ómós don scríbhneoir agus craoltóir {{Interlanguage link|Francis MacManus|en|Francis MacManus}} é.<ref>{{Lua idirlín|url=https://about.rte.ie/ie/2025/03/24/ta-comortas-gearrscealta-rte-2025-oscailte-anois-diontralacha/|teideal=Tá Comórtas Gearrscéalta RTÉ 2025 oscailte anois d'iontrálacha|dáta=2025-03-24|work=[[RTÉ]]|dátarochtana=2026-06-03}}</ref> Glacann sé le scéalta idir 1800–2000 focal i m[[An Béarla|Béarla]] nó i n[[An Ghaeilge|Gaeilge]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/spriocdhata-26-bealtaine-do-chomortas-gearrscealta-rte/|teideal=Spriocdháta 26 Bealtaine do chomórtas gearrscéalta RTÉ|dáta=20 Aibreán 2023|work=[[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]]|dátarochtana=2026-06-03}}</ref> I measc na scríbhneoirí ar an ngearrliosta in imeacht na mblianta tá [[Claire Keegan]], [[Molly McCloskey]], [[Danielle McLaughlin]], [[Anthony Glavin]], [[Chris Binchy]] agus neart daoine nach iad.<ref>{{Lua idirlín|url=https://about.rte.ie/ie/2025/10/24/2006541/|teideal=COMÓRTAS GEARSCÉALAÍOCHTA RTÉ 2025: NA BUAITEOIRÍ FÓGARTHA|dáta=2025-10-24|work=[[RTÉ]]|dátarochtana=2026-06-03}}</ref> Sa bhliain 2026 agus an comórtas dhá scór bliana ar an bhfód, cuireadh isteach beagnach 2,500 iontráil faoi bhráid na moltóirí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cultur-snod-26-gearrscealta-rte-leacht-ui-chadhain-curlews-song-clare-sands-la-bui-bealtaine-tra-phaidin-sa-taibhdhearc/|teideal=SNOD 26, Gearrscéalta RTÉ, Léacht Uí Chadhain, ‘Curlew’s Song’ Clare Sands, ‘Lá Buí Bealtaine’, Trá Pháidín sa Taibhdhearc|údar=[[Bridget Bhreathnach]]|dáta=2026-10-02|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-10-09}}</ref> == Buaiteoirí == {| class="sortable wikitable" !Bliain !Buaiteoir |- | | |} ==Féach freisin== * [[Comórtais Liteartha an Oireachtais]] * [[Comórtas Scríbhneoireachta Manchain]] ==Tagairtí== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Comortas Gearrscealta RTE}} [[Catagóir:Comórtais Gearrscéalta]] [[Catagóir:Gearrscéalta Gaeilge|*]] [[Catagóir:Gearrscéalta]] [[Catagóir:Litríocht na hÉireann]] [[Catagóir:Duaiseanna Liteartha na Gaeilge]] [[Catagóir:Duaiseanna Liteartha]] [[Catagóir:Comórtais in ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]] [[Catagóir:Comórtais sna healaíona teangabhunaithe]] [[Catagóir:RTÉ]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1986]] [[Catagóir:Bunaithe sna 1980í]] {{Síol-leabhar}} 5m0susmim0x84w6gtw3xnzmhzb48xum 0 127215 1329683 1325321 2026-10-10T22:43:17Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1329683 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán |fundacio=2003 |fundador=[[Céim Aniar Teo]] |periodicitat=Míosachán |genere=Litríocht, Eolaíocht, Polaitíocht |publicat_a=[[Ros Goill]] |distribucio=I gcló, le rogha alt ar fáil ar líne }} Is iris mhíosúil phobail áitiúil í '''''Guth Ghoill''''' a fhreastalaíonn ar leithinis [[Ros Goill|Ros Goil]]l i dtuaisceart [[Contae Dhún na nGall|Chontae Dhún na nGall]], [[Éire]]. Foilsithe ag an ngrúpa pobail 'Céim Aniar Teo';<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/tugann-goll-guth-don-bheo-agus-don-mharbh-1.1001175|teideal=Tugann Goll guth don bheo agus don mharbh|údar=[[Pól Ó Muirí]]|dáta=10 Bealtaine 2006|language=as Béarla|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> roinneann sé nuacht áitiúil, stair, comórtais filíocht, agus uasdátaithe cultúrtha faoin Ghaeilge. Cuntais bheatha a d'fhoilsigh ''Guth Ghoill'' an chéad lá riamh, tiomsaíodh i bhfoirm leabhair iad faoin teideal ''Teaghlaigh Ros Goill'' le hAodh Mac Laifeartaigh.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Michelle Nic Pháidín]]|date=10 Feabhra 2026|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/sceal/2026/02/10/teaghlaigh-ros-goill-seolta/|title='Teaglaigh Ros Goill' seolta|journal=[[Scéal (nuachtán)|Scéal]]|pages=lch 3}}</ref> ==Naisc sheachtracha== * [https://taisclann.ie/guthghoill Guth Ghoill] * [https://www.facebook.com/media/set/?set=a.2072043213056350.1073741833.1477026665891344&type=3 'Céim Aniar Teo'] * [https://tuairisc.ie/sceal-nansai-hughie-den-a-fuair-bas-i-1999-a-tharraing-maird/ Nansaí Hughie Den, a fuair bás i 1999, a tharraing m’aird…] ==Féach freisin== * ''[[Goitse]]'' * ''[[Biseach]]'' * ''[[An Cúléisteoir]]'' (ar scor) ==Tagairtí== {{reflist}} [[Catagóir:Nuachtáin áitiúla i nGaeilge]] [[Catagóir:Irisí Gaeilge]] [[Catagóir:Irisí liteartha]] [[Catagóir:Irisí liteartha i nGaeilge]] [[Catagóir:Irisí nuachta]] [[Catagóir:Irisí nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Míosacháin]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Ghaeilge]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha]] [[Catagóir:Conradh na Gaeilge]] [[Catagóir:Gaeltacht Thír Chonaill]] [[Catagóir:Cultúr na Gaeltachta]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2003]] [[Catagóir:Bunaithe sna 2000í]] {{Síol-irisleabhar}} iufqdozg3zdczplvcr170cey1a3hwhe 0 127671 1329686 1329232 2026-10-11T06:44:51Z Unknown artist 32980 /* Cúplaí */ 1329686 wikitext text/x-wiki {{Bosca comórtas ceoil |ainm_cláir = [[Strictly Come Dancing]] |sraith = 24 |tír = [[An Ríocht Aontaithe]] |céad_chraoladh = 19 Meán Fómhair 2026 |craoladh_deireanach = 19 Nollaig 2026 |breithiúna = [[Craig Revel Horwood]]<br>[[Motsi Mabuse]]<br>[[Shirley Ballas]]<br>[[Anton Du Beke]] |óstaigh = [[Emma Willis]]<br>[[Josh Widdecombe]]<br>[[Johannes Radebe]] |craoltóir = [[BBC One]] |buaiteoir = |as = |amhrán = |seánra = |seo_caite = Strictly Come Dancing (sraith 23) |seo_chugainn = |bliain = 2026 }} Is comórtas damhsa teilifíse é '''''[[Strictly Come Dancing]]''''', a thosaigh sa [[An Ríocht Aontaithe|Ríocht Aontaithe]] sa bhliain 2004. Tá sé ar [[BBC One]]. Cuireadh tús leis an bhfichiú sraith ar 19 Meán Fómhair 2026, agus chríochnóidh sí i mí na 19 Nollag 2026. Is iad [[Shirley Ballas]], [[Craig Revel Horwood]], [[Motsi Mabuse]] agus [[Anton du Beke]] na breithimh don sraith seo. ==Cúplaí== {| class="wikitable" style="margin:auto; text-align:center; font-size:95%;" |- ! Duine cáiliúil ! Gairmí ! Toradh |- |[[Chris Appleton]] |[[Amy Dowden]] |style="background:#f4c7b8;"|Seachtain 1<br>{{small|4 Deireadh Fómhair 2026}} |- |[[Melanie Walters]] |[[Aljaž Škorjanec]] |style="background:#f4c7b8;"|Seachtain 2<br>{{small|11 Deireadh Fómhair 2026}} |- |[[Bethany Antonia]] |[[Nancy Xu]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Cach Mercer]] |[[Maddie Ingoldsby]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Dani Dyer]] |[[Nikita Kuzmin]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Delta Goodrem]] |[[Kai Widdrington]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Graeme Hall]] |[[Lauren Oakley]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Jamie Winstone]] |[[Carlos Gu]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[John Nellis]] |[[Katya Jones]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Lacey Turner]] |[[Vito Coppola]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Lawrence Robb]] |[[Jowita Przystał]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Sarah Storey]] |[[Julian Caillon]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Shaun Wright-Phillips]] |[[Alexis Warr]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Tabby Stoecker]] |[[Mark Karmalita]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Will Best]] |[[Dianne Buswell]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |} == Cairt Scórála == {| class="wikitable sortable" style="margin: auto; text-align: center" |- !Cúpla !Áit !1 !2 !1+2 !3 |- |<div style="float:left;">Bethany & Nancy | |26 |27 |53 | |- |<div style="float:left;">Cach & Maddie | |20 |29 |49 | |- |<div style="float:left;">Dani & Nikita | |22 |23 |45 | |- |<div style="float:left;">Delta & Kai | |29 |30 |{{green|'''59'''}} | |- |<div style="float:left;">Graeme & Lauren | |24 |{{green|'''31'''}} |55 | |- |<div style="float:left;">Jamie & Carlos | |21 |21 |bgcolor=lightblue|42 | |- |<div style="float:left;">John & Katya | |{{green|'''31'''}} |23 |54 | |- |<div style="float:left;">Lacey & Vito | |27 |28 |55 | |- |<div style="float:left;">Lawrence & Jowita | |20 |19 |bgcolor=lightgreen|39 | |- |<div style="float:left;">Melanie & Aljaž | |{{red|''15''}} |{{red|''15''}} |{{red|''30''}} | |- |<div style="float:left;">Sarah & Julian | |{{red|''15''}} |24 |39 | |- |<div style="float:left;">Shaun & Alexis | |{{red|''15''}} |25 |40 | |- |<div style="float:left;">Tabby & Mark | |22 |28 |50 | |- |<div style="float:left;">Will & Dianne | |18 |19 |bgcolor=lightgreen|37 | |- |<div style="float:left;">Chris & Amy |15 |16 |17 |bgcolor=orange|33 |bgcolor=darkgrey| |} == Tagairtí == {{reflist}} {{Strictly Come Dancing}} [[Catagóir:Strictly Come Dancing]] [[Catagóir:2026 séasúir teilifíse]] 4uihemz44vecel8x21vul4cfqvk783e 1329687 1329686 2026-10-11T06:46:47Z Unknown artist 32980 /* Cairt Scórála */ 1329687 wikitext text/x-wiki {{Bosca comórtas ceoil |ainm_cláir = [[Strictly Come Dancing]] |sraith = 24 |tír = [[An Ríocht Aontaithe]] |céad_chraoladh = 19 Meán Fómhair 2026 |craoladh_deireanach = 19 Nollaig 2026 |breithiúna = [[Craig Revel Horwood]]<br>[[Motsi Mabuse]]<br>[[Shirley Ballas]]<br>[[Anton Du Beke]] |óstaigh = [[Emma Willis]]<br>[[Josh Widdecombe]]<br>[[Johannes Radebe]] |craoltóir = [[BBC One]] |buaiteoir = |as = |amhrán = |seánra = |seo_caite = Strictly Come Dancing (sraith 23) |seo_chugainn = |bliain = 2026 }} Is comórtas damhsa teilifíse é '''''[[Strictly Come Dancing]]''''', a thosaigh sa [[An Ríocht Aontaithe|Ríocht Aontaithe]] sa bhliain 2004. Tá sé ar [[BBC One]]. Cuireadh tús leis an bhfichiú sraith ar 19 Meán Fómhair 2026, agus chríochnóidh sí i mí na 19 Nollag 2026. Is iad [[Shirley Ballas]], [[Craig Revel Horwood]], [[Motsi Mabuse]] agus [[Anton du Beke]] na breithimh don sraith seo. ==Cúplaí== {| class="wikitable" style="margin:auto; text-align:center; font-size:95%;" |- ! Duine cáiliúil ! Gairmí ! Toradh |- |[[Chris Appleton]] |[[Amy Dowden]] |style="background:#f4c7b8;"|Seachtain 1<br>{{small|4 Deireadh Fómhair 2026}} |- |[[Melanie Walters]] |[[Aljaž Škorjanec]] |style="background:#f4c7b8;"|Seachtain 2<br>{{small|11 Deireadh Fómhair 2026}} |- |[[Bethany Antonia]] |[[Nancy Xu]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Cach Mercer]] |[[Maddie Ingoldsby]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Dani Dyer]] |[[Nikita Kuzmin]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Delta Goodrem]] |[[Kai Widdrington]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Graeme Hall]] |[[Lauren Oakley]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Jamie Winstone]] |[[Carlos Gu]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[John Nellis]] |[[Katya Jones]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Lacey Turner]] |[[Vito Coppola]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Lawrence Robb]] |[[Jowita Przystał]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Sarah Storey]] |[[Julian Caillon]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Shaun Wright-Phillips]] |[[Alexis Warr]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Tabby Stoecker]] |[[Mark Karmalita]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Will Best]] |[[Dianne Buswell]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |} == Cairt Scórála == {| class="wikitable sortable" style="margin: auto; text-align: center" |- !Cúpla !Áit !1 !2 !1+2 !3 |- |<div style="float:left;">Bethany & Nancy | |26 |27 |53 |27 |- |<div style="float:left;">Cach & Maddie | |20 |29 |49 |31 |- |<div style="float:left;">Dani & Nikita | |22 |23 |45 |27 |- |<div style="float:left;">Delta & Kai | |29 |30 |{{green|'''59'''}} |{{green|'''33'''}} |- |<div style="float:left;">Graeme & Lauren | |24 |{{green|'''31'''}} |55 |25 |- |<div style="float:left;">Jamie & Carlos | |21 |21 |bgcolor=lightblue|42 |28 |- |<div style="float:left;">John & Katya | |{{green|'''31'''}} |23 |54 |bgcolor=lightgreen|20 |- |<div style="float:left;">Lacey & Vito | |27 |28 |55 |bgcolor=lightgreen|26 |- |<div style="float:left;">Lawrence & Jowita | |20 |19 |bgcolor=lightgreen|39 |20 |- |<div style="float:left;">Sarah & Julian | |{{red|''15''}} |24 |39 |20 |- |<div style="float:left;">Shaun & Alexis | |{{red|''15''}} |25 |40 |bgcolor=lightblue|{{red|''15''}} |- |<div style="float:left;">Tabby & Mark | |22 |28 |50 |31 |- |<div style="float:left;">Will & Dianne | |18 |19 |bgcolor=lightgreen|37 |25 |- |<div style="float:left;">Melanie & Aljaž |14 |{{red|''15''}} |{{red|''15''}} |{{red|''30''}} |bgcolor=orange|17 |- |<div style="float:left;">Chris & Amy |15 |16 |17 |bgcolor=orange|33 |bgcolor=darkgrey| |} == Tagairtí == {{reflist}} {{Strictly Come Dancing}} [[Catagóir:Strictly Come Dancing]] [[Catagóir:2026 séasúir teilifíse]] kd6h5f5urckw0f5mx3tcznguktyfis1 1329688 1329687 2026-10-11T06:48:22Z Unknown artist 32980 /* Cairt Scórála */ 1329688 wikitext text/x-wiki {{Bosca comórtas ceoil |ainm_cláir = [[Strictly Come Dancing]] |sraith = 24 |tír = [[An Ríocht Aontaithe]] |céad_chraoladh = 19 Meán Fómhair 2026 |craoladh_deireanach = 19 Nollaig 2026 |breithiúna = [[Craig Revel Horwood]]<br>[[Motsi Mabuse]]<br>[[Shirley Ballas]]<br>[[Anton Du Beke]] |óstaigh = [[Emma Willis]]<br>[[Josh Widdecombe]]<br>[[Johannes Radebe]] |craoltóir = [[BBC One]] |buaiteoir = |as = |amhrán = |seánra = |seo_caite = Strictly Come Dancing (sraith 23) |seo_chugainn = |bliain = 2026 }} Is comórtas damhsa teilifíse é '''''[[Strictly Come Dancing]]''''', a thosaigh sa [[An Ríocht Aontaithe|Ríocht Aontaithe]] sa bhliain 2004. Tá sé ar [[BBC One]]. Cuireadh tús leis an bhfichiú sraith ar 19 Meán Fómhair 2026, agus chríochnóidh sí i mí na 19 Nollag 2026. Is iad [[Shirley Ballas]], [[Craig Revel Horwood]], [[Motsi Mabuse]] agus [[Anton du Beke]] na breithimh don sraith seo. ==Cúplaí== {| class="wikitable" style="margin:auto; text-align:center; font-size:95%;" |- ! Duine cáiliúil ! Gairmí ! Toradh |- |[[Chris Appleton]] |[[Amy Dowden]] |style="background:#f4c7b8;"|Seachtain 1<br>{{small|4 Deireadh Fómhair 2026}} |- |[[Melanie Walters]] |[[Aljaž Škorjanec]] |style="background:#f4c7b8;"|Seachtain 2<br>{{small|11 Deireadh Fómhair 2026}} |- |[[Bethany Antonia]] |[[Nancy Xu]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Cach Mercer]] |[[Maddie Ingoldsby]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Dani Dyer]] |[[Nikita Kuzmin]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Delta Goodrem]] |[[Kai Widdrington]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Graeme Hall]] |[[Lauren Oakley]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Jamie Winstone]] |[[Carlos Gu]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[John Nellis]] |[[Katya Jones]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Lacey Turner]] |[[Vito Coppola]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Lawrence Robb]] |[[Jowita Przystał]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Sarah Storey]] |[[Julian Caillon]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Shaun Wright-Phillips]] |[[Alexis Warr]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Tabby Stoecker]] |[[Mark Karmalita]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |- |[[Will Best]] |[[Dianne Buswell]] |style="background:lightblue"|Rannpháirteach |} == Cairt Scórála == {| class="wikitable sortable" style="margin: auto; text-align: center" |- !Cúpla !Áit !1 !2 !1+2 !3 !4 |- |<div style="float:left;">Bethany & Nancy | |26 |27 |53 |27 | |- |<div style="float:left;">Cach & Maddie | |20 |29 |49 |31 | |- |<div style="float:left;">Dani & Nikita | |22 |23 |45 |27 | |- |<div style="float:left;">Delta & Kai | |29 |30 |{{green|'''59'''}} |{{green|'''33'''}} | |- |<div style="float:left;">Graeme & Lauren | |24 |{{green|'''31'''}} |55 |25 | |- |<div style="float:left;">Jamie & Carlos | |21 |21 |bgcolor=lightblue|42 |28 | |- |<div style="float:left;">John & Katya | |{{green|'''31'''}} |23 |54 |bgcolor=lightgreen|20 | |- |<div style="float:left;">Lacey & Vito | |27 |28 |55 |bgcolor=lightgreen|26 | |- |<div style="float:left;">Lawrence & Jowita | |20 |19 |bgcolor=lightgreen|39 |20 | |- |<div style="float:left;">Sarah & Julian | |{{red|''15''}} |24 |39 |20 | |- |<div style="float:left;">Shaun & Alexis | |{{red|''15''}} |25 |40 |bgcolor=lightblue|{{red|''15''}} | |- |<div style="float:left;">Tabby & Mark | |22 |28 |50 |31 | |- |<div style="float:left;">Will & Dianne | |18 |19 |bgcolor=lightgreen|37 |25 | |- |<div style="float:left;">Melanie & Aljaž |14 |{{red|''15''}} |{{red|''15''}} |{{red|''30''}} |bgcolor=orange|17 |bgcolor=darkgrey| |- |<div style="float:left;">Chris & Amy |15 |16 |17 |bgcolor=orange|33 |colspan=2 bgcolor=darkgrey| |} == Tagairtí == {{reflist}} {{Strictly Come Dancing}} [[Catagóir:Strictly Come Dancing]] [[Catagóir:2026 séasúir teilifíse]] 3wywn5h2wuy83kan4us00up6qhnkpre 0 128557 1329650 1329606 2026-10-10T13:28:30Z Ériugena 188 1329650 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is [[ceimiceoir]] Meiriceánach agus buaiteoir Dhuais Nobel í '''Carolyn Ruth Bertozzi''' (rugadh í ar an 10 Deireadh Fómhair 1966); tá cáil uirthi as a cuid oibre fairsinge a chuimsíonn réimsí na ceimice agus na bitheolaíochta araon. Chum sí an téarma "''bioorthogonal chemistry''" <ref>{{Cite web-en|url=https://www.hhmi.org/scientists/carolyn-r-bertozzi|title=Carolyn R. Bertozzi|language=en|work=HHMI.org|access-date=February 5, 2020}}</ref>(Gaeilgeːceimic bhithortagánach) le haghaidh imoibrithe ceimiceacha a d'fhéadfadh tarlú taobh istigh de chórais bheo, agus is duine mór le rá í i réimse na [[Carbaihiodráit|glicibhitheolaíochta]]; staidéar ar carbohydates struchtúracha nó [[Carbaihiodráit|glicáin]] . <ref>{{Cite web-en|url=https://chemistry.stanford.edu/news/research-matters-carolyn-bertozzi-how-nobel-prize-winner-bridges-scientific-fields|title=Research Matters: Carolyn Bertozzi {{!}} How a Nobel Prize winner bridges scientific fields {{!}} Chemistry|author=Bertozzi|first=Carolyn|date=January 5, 2026|language=en|work=chemistry.stanford.edu|access-date=September 23, 2026}}</ref> Díríonn a cuid oibre ar uirlisí ceimice anailíseacha a fhorbairt chun staidéar a dhéanamh ar glicáin agus a ról i ngalair ar nós ailse, athlasadh, agus ionfhabhtuithe víreasacha cosúil le [[COVID-19]] . <ref>{{Cite web-en|url=https://chemistry.stanford.edu/people/carolyn-bertozzi|title=Carolyn Bertozzi {{!}} Department of Chemistry|work=chemistry.stanford.edu|access-date=March 16, 2022}}</ref> In [[Ollscoil Stanford]], tá Ollúnacht Anne T. agus Robert M. Bass aici i Scoil na nDaonnachtaí agus na nEolaíochtaí. <ref name="Adams">{{Lua idirlín|url=http://news.stanford.edu/news/2015/june/chemistry-bertozzi-qna-060515.html}}</ref> Is imscrúdaitheoir i Bertozzi freisin ag Institiúid Leighis Howard Hughes (HHMI) <ref name="GLBT">{{Lua idirlín|url=http://berkeley.edu/news/berkeleyan/2007/02/21_awards.shtml|work=UC Berkeley News}}</ref> agus is iar-stiúrthóir í ar an Molecular Foundry, ionad taighde [[Nanaitheicneolaíocht|nana-eolaíochta]] ag [[Saotharlann Náisiúnta Lawrence Berkeley]] . <ref name="HHMI Bio">{{Cite web-en|url=http://www.hhmi.org/research/investigators/bertozzi_bio.html|title=Carolyn Bertozzi|publisher=HHMI|access-date=February 8, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130516204149/http://www.hhmi.org/research/investigators/bertozzi_bio.html|archive-date=May 16, 2013}}</ref> Ó 2024 i leith, tá sí ina ball de bhord comhairleach eolaíochta Arc Institute . <ref name="arc">{{Lua idirlín|url=https://arcinstitute.org/news/news/board-announcement-2024|language=en}} {{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Tahgairtí== [[Catagóir:Buaiteoirí Dhuais Nobel na Ceimice]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hIodáile]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1966]] gr5loujgw1js1ukexzs4qott56e51xm 0 128563 1329644 2026-10-10T12:55:46Z Ériugena 188 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1379321950|Code-switching]]" 1329644 wikitext text/x-wiki [[File:My_SARAH_G_INTERVIEW_experience_(raw_video).webm|mion| Sarah Geronimo agus agallóir ag códmhalartú idir Béarla agus Filipínis . Tá an cineál seo códmhalartaithe forleathan sna hOileáin Fhilipíneacha.]] [[File:Maya_Diab_interview_in_Morocco_-_Oct_28,_2017.webm|start=43|end=52|mion| '''Códmhalartaíonn''' Maya Diab idir an Béarla agus an Araibis Liobánach i lár abairte.]] Sa [[teangeolaíocht]], '''is éard is códmhalartú''' nó '''códaistriú''' ann ná próiseas ina n-aistrítear ó chód teangeolaíoch amháin (teanga nó canúint) go cód teangeolaíoch eile, ag brath ar an gcomhthéacs sóisialta nó ar an suíomh comhrá. <ref name="Britannica">{{Cite web-en|url=https://www.britannica.com/topic/code-switching|title=code-switching|language=en|work=Britannica}}</ref> De ghnáth, is chun tionchar a imirt ar an ngaol idir na cainteoirí a bhíonn na hathruithe seo beartaithe, mar shampla, ag tabhairt le fios go bhféadfadh féiniúlachtaí a bheith acu bunaithe ar stair theangeolaíoch den chineál céanna. Tá '''códmhalartú''' difriúil ón ilteangachas sa mhéid is go dtagraíonn an t-ilteangachas do chumas an duine iliomad teangacha a úsáid , <ref name="Council of Europe">{{Cite web-en|url=https://www.coe.int/en/web/common-european-framework-reference-languages/home|title=Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment (CEFR)|language=en-GB|work=Council of Europe|access-date=2022-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20230306232731/https://www.coe.int/en/web/common-european-framework-reference-languages/home|archive-date=2023-03-06}}</ref> cé gur gníomh é an '''códmhalartú''' chun iliomad teangacha a úsáid le chéile. Baineann daoine ilteangacha (daoine a labhraíonn níos mó ná teanga amháin) úsáid as gnéithe de theangacha éagsúla uaireanta agus iad i mbun comhrá lena chéile. Mar sin, is éard is '''códmhalartú''' ann ná úsáid a bhaint as níos mó ná cineál teanga amháin ar bhealach atá comhsheasmhach le [[comhréir]] agus foghareolaíocht gach cineáil acu.. Féadfaidh '''códmhalartú''' tarlú idir [[Abairt (teangeolaíocht)|abairtí]], blúirí abairtí, [[Focal|focail]], nó [[Moirféim|moirféimí aonair]] (i dteangacha sintéiseacha ). Mar sin féin, measann roinnt teangeolaithe go bhfuil [[Iasacht (focal)|iasachtaíocht focal]] nó moirféimí ó theanga eile difriúil ó chineálacha eile cód'''mhalartaithe.''' <ref name="Poplack-2018">{{Cite book-en|author=Poplack|first=Shana|title=Borrowing: Loanwords in the Speech Community and in the Grammar|publisher=Oxford University Press|date=2018|isbn=978-0-19-025637-1|location=New York, NY|oclc=986237047}}</ref> <ref name="Darrin-2017">{{Cite web-en|url=https://educationalresearchtechniques.com/2017/10/06/code-switching-lexical-borrowing/|title=Code -Switching & Lexical Borrowing|author=Darrin|date=2017-10-05|language=en-US|work=Educational Research Techniques|access-date=2022-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130201127/https://educationalresearchtechniques.com/2017/10/06/code-switching-lexical-borrowing/|archive-date=2022-11-30}}</ref> Is féidir le '''códmhalartú''' tarlú nuair a bhíonn athrú sa timpeallacht ina bhfuil duine ag labhairt, nó i gcomhthéacs teanga dhifriúil a labhairt nó an foclachas a athrú chun go n-oirfidh sé do bhriathar an lucht féachana. Tá go leor bealaí ann ina n-úsáidtear '''códmhalartú''', amhail nuair nach mbíonn cainteoirí in ann iad féin a chur in iúl go leordhóthanach i dteanga amháin, nó dearcadh i leith rud éigin a chur in iúl. Forbraíodh roinnt teoiricí chun an réasúnaíocht atá taobh thiar de '''chódmhalartú''', a mhíniú ó pheirspictíochtaí socheolaíocha agus teangeolaíocha. [[Catagóir:Sochtheangeolaíocht]] kwob8lcufh67c1bzyeutl8es0d8l428 1329645 1329644 2026-10-10T12:58:05Z Ériugena 188 1329645 wikitext text/x-wiki [[File:My_SARAH_G_INTERVIEW_experience_(raw_video).webm|mion| Sarah Geronimo agus agallóir ag códmhalartú idir Béarla agus Filipínis . Tá an cineál seo códmhalartaithe forleathan sna hOileáin Fhilipíneacha.]] [[File:Maya_Diab_interview_in_Morocco_-_Oct_28,_2017.webm|start=43|end=52|mion| Códmhalartaíonn Maya Diab idir an Béarla agus an Araibis Liobánach i lár abairte.]] Sa [[teangeolaíocht]], is éard is '''códmhalartú''' nó '''códaistriú''' ann ná próiseas ina n-aistrítear ó chód teangeolaíoch amháin (teanga nó canúint) go cód teangeolaíoch eile, ag brath ar an gcomhthéacs sóisialta nó ar an suíomh comhrá. <ref name="Britannica">{{Cite web-en|url=https://www.britannica.com/topic/code-switching|title=code-switching|language=en|work=Britannica}}</ref> De ghnáth, is chun tionchar a imirt ar an ngaol idir na cainteoirí a bhíonn na hathruithe seo beartaithe, mar shampla, ag tabhairt le fios go bhféadfadh féiniúlachtaí a bheith acu bunaithe ar stair theangeolaíoch den chineál céanna. Tá códmhalartú difriúil ón ilteangachas sa mhéid is go dtagraíonn an t-ilteangachas do chumas an duine iliomad teangacha a úsáid , <ref name="Council of Europe">{{Cite web-en|url=https://www.coe.int/en/web/common-european-framework-reference-languages/home|title=Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment (CEFR)|language=en-GB|work=Council of Europe|access-date=2022-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20230306232731/https://www.coe.int/en/web/common-european-framework-reference-languages/home|archive-date=2023-03-06}}</ref> cé gur gníomh é an códmhalartú chun iliomad teangacha a úsáid le chéile. Baineann daoine ilteangacha (daoine a labhraíonn níos mó ná teanga amháin) úsáid as gnéithe de theangacha éagsúla uaireanta agus iad i mbun comhrá lena chéile. Mar sin, is éard is códmhalartú ann ná úsáid a bhaint as níos mó ná cineál teanga amháin ar bhealach atá comhsheasmhach le [[comhréir]] agus foghareolaíocht gach cineáil acu.. Féadfaidh códmhalartú tarlú idir [[Abairt (teangeolaíocht)|abairtí]], blúirí abairtí, [[Focal|focail]], nó [[Moirféim|moirféimí aonair]] (i dteangacha sintéiseacha ). Mar sin féin, measann roinnt teangeolaithe go bhfuil [[Iasacht (focal)|iasachtaíocht focal]] nó moirféimí ó theanga eile difriúil ó chineálacha eile códmhalartaithe'''.''' <ref name="Poplack-2018">{{Cite book-en|author=Poplack|first=Shana|title=Borrowing: Loanwords in the Speech Community and in the Grammar|publisher=Oxford University Press|date=2018|isbn=978-0-19-025637-1|location=New York, NY|oclc=986237047}}</ref> <ref name="Darrin-2017">{{Cite web-en|url=https://educationalresearchtechniques.com/2017/10/06/code-switching-lexical-borrowing/|title=Code -Switching & Lexical Borrowing|author=Darrin|date=2017-10-05|language=en-US|work=Educational Research Techniques|access-date=2022-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130201127/https://educationalresearchtechniques.com/2017/10/06/code-switching-lexical-borrowing/|archive-date=2022-11-30}}</ref> Is féidir le códmhalartú tarlú nuair a bhíonn athrú sa timpeallacht ina bhfuil duine ag labhairt, nó i gcomhthéacs teanga dhifriúil a labhairt nó an foclachas a athrú chun go n-oirfidh sé do bhriathar an lucht féachana. Tá go leor bealaí ann ina n-úsáidtear códmhalartú, amhail nuair nach mbíonn cainteoirí in ann iad féin a chur in iúl go leordhóthanach i dteanga amháin, nó dearcadh i leith rud éigin a chur in iúl. Forbraíodh roinnt teoiricí chun an réasúnaíocht atá taobh thiar de chódmhalartú, a mhíniú ó pheirspictíochtaí socheolaíocha agus teangeolaíocha. [[Catagóir:Sochtheangeolaíocht]] hnml3cputx7uqu1pcxjulv2cyz49u3i 1329647 1329645 2026-10-10T13:05:06Z Ériugena 188 1329647 wikitext text/x-wiki [[File:My_SARAH_G_INTERVIEW_experience_(raw_video).webm|mion| Sarah Geronimo agus agallóir ag códmhalartú idir Béarla agus Filipínis . Tá an cineál seo códmhalartaithe forleathan sna hOileáin Fhilipíneacha.]] [[File:Maya_Diab_interview_in_Morocco_-_Oct_28,_2017.webm|start=43|end=52|mion| Códmhalartaíonn Maya Diab idir an Béarla agus an Araibis Liobánach i lár abairte.]] Sa [[teangeolaíocht]], is éard is '''códmhalartú''' nó '''códaistriú''' ann ná próiseas ina n-aistrítear ó chód teangeolaíoch amháin (teanga nó canúint) go cód teangeolaíoch eile, ag brath ar an gcomhthéacs sóisialta nó ar an suíomh comhrá. <ref name="Britannica">{{Cite web-en|url=https://www.britannica.com/topic/code-switching|title=code-switching|language=en|work=Britannica}}</ref> De ghnáth, is chun tionchar a imirt ar an ngaol idir na cainteoirí a bhíonn na hathruithe seo beartaithe, mar shampla, ag tabhairt le fios go bhféadfadh féiniúlachtaí a bheith acu bunaithe ar stair theangeolaíoch den chineál céanna. Tá códmhalartú difriúil ón ilteangachas sa mhéid is go dtagraíonn an t-ilteangachas do chumas an duine iliomad teangacha a úsáid , <ref name="Council of Europe">{{Cite web-en|url=https://www.coe.int/en/web/common-european-framework-reference-languages/home|title=Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment (CEFR)|language=en-GB|work=Council of Europe|access-date=2022-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20230306232731/https://www.coe.int/en/web/common-european-framework-reference-languages/home|archive-date=2023-03-06}}</ref> cé gur gníomh é an códmhalartú chun iliomad teangacha a úsáid le chéile. Baineann daoine [[Ilteangachas|ilteangacha]] (daoine a labhraíonn níos mó ná teanga amháin) úsáid as gnéithe de theangacha éagsúla uaireanta agus iad i mbun comhrá lena chéile. Mar sin, is éard is códmhalartú ann ná úsáid a bhaint as níos mó ná cineál teanga amháin ar bhealach atá comhsheasmhach le [[comhréir]] agus foghareolaíocht gach cineáil acu.. Féadfaidh códmhalartú tarlú idir [[Abairt (teangeolaíocht)|abairtí]], blúirí abairtí, [[Focal|focail]], nó [[Moirféim|moirféimí aonair]] (i dteangacha sintéiseacha ). Mar sin féin, measann roinnt teangeolaithe go bhfuil [[Iasacht (focal)|iasachtaíocht focal]] nó moirféimí ó theanga eile difriúil ó chineálacha eile códmhalartaithe'''.''' <ref name="Poplack-2018">{{Cite book-en|author=Poplack|first=Shana|title=Borrowing: Loanwords in the Speech Community and in the Grammar|publisher=Oxford University Press|date=2018|isbn=978-0-19-025637-1|location=New York, NY|oclc=986237047}}</ref> <ref name="Darrin-2017">{{Cite web-en|url=https://educationalresearchtechniques.com/2017/10/06/code-switching-lexical-borrowing/|title=Code -Switching & Lexical Borrowing|author=Darrin|date=2017-10-05|language=en-US|work=Educational Research Techniques|access-date=2022-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130201127/https://educationalresearchtechniques.com/2017/10/06/code-switching-lexical-borrowing/|archive-date=2022-11-30}}</ref> Is féidir le códmhalartú tarlú nuair a bhíonn athrú sa timpeallacht ina bhfuil duine ag labhairt, nó i gcomhthéacs teanga dhifriúil a labhairt nó an foclachas a athrú chun go n-oirfidh sé do bhriathar an lucht féachana. Tá go leor bealaí ann ina n-úsáidtear códmhalartú, amhail nuair nach mbíonn cainteoirí in ann iad féin a chur in iúl go leordhóthanach i dteanga amháin, nó dearcadh i leith rud éigin a chur in iúl. Forbraíodh roinnt teoiricí chun an réasúnaíocht atá taobh thiar de chódmhalartú, a mhíniú ó pheirspictíochtaí socheolaíocha agus teangeolaíocha. ==Tagairtí== [[Catagóir:Códmhalartú |Códmhalartú ]] [Catagóir:Sealbhú teanga]] [[Catagóir:Sochtheangeolaíocht]] [[Catagóir:Teagmháil teanga]] [[Catagóir:Ailt ina bhfuil gearrthóga físe]] 07ls2sjvno675l6v0fzbcc0tefxgvld 1329648 1329647 2026-10-10T13:07:22Z Ériugena 188 1329648 wikitext text/x-wiki [[File:My_SARAH_G_INTERVIEW_experience_(raw_video).webm|mion| Sarah Geronimo agus agallóir ag códmhalartú idir Béarla agus Filipínis . Tá an cineál seo códmhalartaithe forleathan sna hOileáin Fhilipíneacha.]] [[File:Maya_Diab_interview_in_Morocco_-_Oct_28,_2017.webm|start=43|end=52|mion| Códmhalartaíonn Maya Diab idir an Béarla agus an Araibis Liobánach i lár abairte.]] Sa [[teangeolaíocht]], is éard is '''códmhalartú''' nó '''códaistriú''' ann ná próiseas ina n-aistrítear ó chód teangeolaíoch amháin (teanga nó canúint) go cód teangeolaíoch eile, ag brath ar an gcomhthéacs sóisialta nó ar an suíomh comhrá. <ref name="Britannica">{{Cite web-en|url=https://www.britannica.com/topic/code-switching|title=code-switching|language=en|work=Britannica}}</ref> De ghnáth, is chun tionchar a imirt ar an ngaol idir na cainteoirí a bhíonn na hathruithe seo beartaithe, mar shampla, ag tabhairt le fios go bhféadfadh féiniúlachtaí a bheith acu bunaithe ar stair theangeolaíoch den chineál céanna. Tá códmhalartú difriúil ón ilteangachas sa mhéid is go dtagraíonn an t-ilteangachas do chumas an duine iliomad teangacha a úsáid , <ref name="Council of Europe">{{Cite web-en|url=https://www.coe.int/en/web/common-european-framework-reference-languages/home|title=Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment (CEFR)|language=en-GB|work=Council of Europe|access-date=2022-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20230306232731/https://www.coe.int/en/web/common-european-framework-reference-languages/home|archive-date=2023-03-06}}</ref> cé gur gníomh é an códmhalartú chun iliomad teangacha a úsáid le chéile. Baineann daoine [[Ilteangachas|ilteangacha]] (daoine a labhraíonn níos mó ná teanga amháin) úsáid as gnéithe de theangacha éagsúla uaireanta agus iad i mbun comhrá lena chéile. Mar sin, is éard is códmhalartú ann ná úsáid a bhaint as níos mó ná cineál teanga amháin ar bhealach atá comhsheasmhach le [[comhréir]] agus foghareolaíocht gach cineáil acu.. Féadfaidh códmhalartú tarlú idir [[Abairt (teangeolaíocht)|abairtí]], blúirí abairtí, [[Focal|focail]], nó [[Moirféim|moirféimí aonair]] (i dteangacha sintéiseacha ). Mar sin féin, measann roinnt teangeolaithe go bhfuil [[Iasacht (focal)|iasachtaíocht focal]] nó moirféimí ó theanga eile difriúil ó chineálacha eile códmhalartaithe'''.''' <ref name="Poplack-2018">{{Cite book-en|author=Poplack|first=Shana|title=Borrowing: Loanwords in the Speech Community and in the Grammar|publisher=Oxford University Press|date=2018|isbn=978-0-19-025637-1|location=New York, NY|oclc=986237047}}</ref> <ref name="Darrin-2017">{{Cite web-en|url=https://educationalresearchtechniques.com/2017/10/06/code-switching-lexical-borrowing/|title=Code -Switching & Lexical Borrowing|author=Darrin|date=2017-10-05|language=en-US|work=Educational Research Techniques|access-date=2022-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130201127/https://educationalresearchtechniques.com/2017/10/06/code-switching-lexical-borrowing/|archive-date=2022-11-30}}</ref> Is féidir le códmhalartú tarlú nuair a bhíonn athrú sa timpeallacht ina bhfuil duine ag labhairt, nó i gcomhthéacs teanga dhifriúil a labhairt nó an foclachas a athrú chun go n-oirfidh sé do bhriathar an lucht féachana. Tá go leor bealaí ann ina n-úsáidtear códmhalartú, amhail nuair nach mbíonn cainteoirí in ann iad féin a chur in iúl go leordhóthanach i dteanga amháin, nó dearcadh i leith rud éigin a chur in iúl. Forbraíodh roinnt teoiricí chun an réasúnaíocht atá taobh thiar de chódmhalartú, a mhíniú ó pheirspictíochtaí socheolaíocha agus teangeolaíocha. ==Tagairtí== [[Catagóir:Códmhalartú |Códmhalartú ]] [[Catagóir:Sealbhú teanga]] [[Catagóir:Sochtheangeolaíocht]] [[Catagóir:Teagmháil teanga]] [[Catagóir:Ailt ina bhfuil gearrthóga físe]] s65wnz0qcdfihsk20z4wmdrsgb0i7qx 1329649 1329648 2026-10-10T13:19:10Z Ériugena 188 1329649 wikitext text/x-wiki [[File:My_SARAH_G_INTERVIEW_experience_(raw_video).webm|mion| Sarah Geronimo agus agallóir ag códmhalartú idir Béarla agus Filipínis . Tá an cineál seo códmhalartaithe forleathan sna hOileáin Fhilipíneacha.]] [[File:Maya_Diab_interview_in_Morocco_-_Oct_28,_2017.webm|start=43|end=52|mion| Códmhalartaíonn Maya Diab idir an Béarla agus an Araibis Liobánach i lár abairte.]] Sa [[teangeolaíocht]], is éard is '''códmhalartú''' nó '''códaistriú''' ann ná próiseas ina n-aistrítear ó chód teangeolaíoch amháin (teanga nó canúint) go cód teangeolaíoch eile, ag brath ar an gcomhthéacs sóisialta nó ar an suíomh comhrá. <ref name="Britannica">{{Cite web-en|url=https://www.britannica.com/topic/code-switching|title=code-switching|language=en|work=Britannica}}</ref> De ghnáth, is chun tionchar a imirt ar an ngaol idir na cainteoirí a bhíonn na hathruithe seo beartaithe, mar shampla, ag tabhairt le fios go bhféadfadh féiniúlachtaí a bheith acu bunaithe ar stair theangeolaíoch den chineál céanna. Tá códmhalartú difriúil ón ilteangachas sa mhéid is go dtagraíonn an t-ilteangachas do chumas an duine iliomad teangacha a úsáid , <ref name="Council of Europe">{{Cite web-en|url=https://www.coe.int/en/web/common-european-framework-reference-languages/home|title=Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment (CEFR)|language=en-GB|work=Council of Europe|access-date=2022-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20230306232731/https://www.coe.int/en/web/common-european-framework-reference-languages/home|archive-date=2023-03-06}}</ref> cé gur gníomh é an códmhalartú chun iliomad teangacha a úsáid le chéile. Baineann daoine [[Ilteangachas|ilteangacha]] (daoine a labhraíonn níos mó ná teanga amháin) úsáid as gnéithe de theangacha éagsúla uaireanta agus iad i mbun comhrá lena chéile. Mar sin, is éard is códmhalartú ann ná úsáid a bhaint as níos mó ná cineál teanga amháin ar bhealach atá comhsheasmhach le [[comhréir]] agus foghareolaíocht gach cineáil acu.. Féadfaidh códmhalartú tarlú idir [[Abairt (teangeolaíocht)|abairtí]], blúirí abairtí, [[Focal|focail]], nó [[Moirféim|moirféimí aonair]] (i dteangacha sintéiseacha ). Mar sin féin, measann roinnt teangeolaithe go bhfuil [[Iasacht (focal)|iasachtaíocht focal]] nó moirféimí ó theanga eile difriúil ó chineálacha eile códmhalartaithe'''.''' <ref name="Poplack-2018">{{Cite book-en|author=Poplack|first=Shana|title=Borrowing: Loanwords in the Speech Community and in the Grammar|publisher=Oxford University Press|date=2018|isbn=978-0-19-025637-1|location=New York, NY|oclc=986237047}}</ref> <ref name="Darrin-2017">{{Cite web-en|url=https://educationalresearchtechniques.com/2017/10/06/code-switching-lexical-borrowing/|title=Code -Switching & Lexical Borrowing|author=Darrin|date=2017-10-05|language=en-US|work=Educational Research Techniques|access-date=2022-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130201127/https://educationalresearchtechniques.com/2017/10/06/code-switching-lexical-borrowing/|archive-date=2022-11-30}}</ref> Is féidir le códmhalartú tarlú nuair a bhíonn athrú sa timpeallacht ina bhfuil duine ag labhairt, nó i gcomhthéacs teanga dhifriúil a labhairt nó an foclachas a athrú chun go n-oirfidh sé do bhriathar an lucht féachana. Tá go leor bealaí ann ina n-úsáidtear códmhalartú, amhail nuair nach mbíonn cainteoirí in ann iad féin a chur in iúl go leordhóthanach i dteanga amháin, nó dearcadh i leith rud éigin a chur in iúl. Forbraíodh roinnt teoiricí chun an réasúnaíocht atá taobh thiar de chódmhalartú, a mhíniú ó pheirspictíochtaí socheolaíocha agus teangeolaíocha. ==Nisc sheachtracha== *̈[https://snas.ie/lessons/an-ghaeltacht-codmhalartu/ An Ghaeltacht: Códmhalartú] *̈[https://pure.ulster.ac.uk/en/publications/cine%C3%A1l-agus-feidhm-an-ch%C3%B3daistrithe-i-ngaeilge-chomhaimseartha-na-3/ Cineál agus Feidhm an Chódaistrithe i nGaeilge Chomhaimseartha na Gaeltachta: Cás-Stáidéar ar Cheantar Ghort an Choirce] *̈[https://abair.ie/geabaire/using-aac Ag Úsáid AAC] ==Tagairtí== [[Catagóir:Códmhalartú |Códmhalartú ]] [[Catagóir:Sealbhú teanga]] [[Catagóir:Sochtheangeolaíocht]] [[Catagóir:Teagmháil teanga]] [[Catagóir:Ailt ina bhfuil gearrthóga físe]] elx06srcmcy4pu2b1ct0eiqehtfsn9w 0 128564 1329652 2026-10-10T14:11:11Z Ériugena 188 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377196765|Alexey Ekimov]]" 1329652 wikitext text/x-wiki '''Fisiceoir soladstaide Rúiseach is ea Alexey Ekimov nó Aleksey Yekimov''' (Rúisis: Алексей Екимов; rugadh 1945) <ref>{{Lua idirlín|url=https://edition.cnn.com/2023/10/04/europe/nobel-prize-chemistry-quantum-dots-bawendi-brus-ekimov-intl-scn/index.html}}</ref> agus ceannródaí i dtaighde na nana-ábhair. D'fhionn sé na nanachriostail leathsheoltóra ar a dtugtar poncanna candamacha sa bhliain 1981, agus é ag obair in Institiúid Optúil Stáit Vavilov.[3 ][ 4 ][ 5] In 2023, bronnadh Duais Nobel na Ceimice air as an bhfionnachtain seo. == Saol == === Na luathbhlianta agus an t-oideachas === Rugadh Ekimov i [[Cathair Pheadair|Leningrad]], [[An tAontas Sóivéadach|san Aontas Sóivéadach]] sa bhliain 1945. Sa bhliain 1967, bhain sé céim amach ó Dhámh na Fisice, Ollscoil Stáit Leningrad . Ina dhiaidh sin, bhain sé a dhochtúireacht (PhD) sa bhfisic amach ag Institiúid Ioffe d’Acadamh Eolaíochtaí na Rúise sa bhliain 1974.. === Taighde agus gairm bheatha === Tar éis dó céim a bhaint amach, bhog Ekimov go dtí Institiúid Optúil Stáit Vavilov chun taighde a dhéanamh. <ref name=":0">{{Cite web-en|url=https://www.britannica.com/biography/Alexei-Ekimov|title=Alexei Ekimov {{!}} Biography, Nobel Prize, Quantum Dots, & Facts {{!}} Britannica|date=2023-10-09|language=en|work=www.britannica.com|access-date=2023-10-11}}</ref> Thosaigh sé ag déanamh staidéir ar spéaclaí gníomhachtaithe [[Leathsheoltóir|le leathsheoltóirí]], ar a dtugtar spéaclaí Schott, agus ag forbairt teoiricí chun a ndath a mhíniú. <ref name=":1">{{Cite web-en|url=https://www.chemistryworld.com/features/the-quantum-dot-story/4018219.article|title=The quantum dot story|author=Robinson|first=Julia|language=en|work=Chemistry World|access-date=2023-10-20}}</ref>Nuair a théití na gloiní agus nuair a fhuaraítí iad ina dhiaidh sin, chruthaítí criostail chlóiríde chopair, mar a léirítear le [[X-ghathanna]], <ref name=":1" /> rud a chruthaíonn dathanna gorma. <ref name="Bubola" /> Tháirg criostail níos lú gloine níos gorma. <ref name="Bubola">{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2023/10/04/science/nobel-prize-chemistry.html|work=The New York Times}}</ref> Sa bhliain 1981, thuairiscigh Ekimov, in éineacht le Alexei A. Onushchenko, fionnachtain éifeachtaí méide chandaim i nanachriostail clóiríd chopair i ngloine, <ref name="Sanderson">{{Luaigh foilseachán|author=Sanderson|first=Katharine|title=Tiny 'quantum dot' particles win chemistry Nobel|journal=Nature|date=4 October 2023|volume=622|issue=7982|pages=227–228|doi=10.1038/d41586-023-03048-9|pmid=37794149|bibcode=2023Natur.622..227S|url=https://www.nature.com/articles/d41586-023-03048-9|language=en}}</ref> <ref name="Gramling">{{Lua idirlín|url=https://www.sciencenews.org/article/quantum-dots-nanoparticles-bawendi-brus-ekimov|work=Science News}}</ref> <ref name="Clery">{{Lua idirlín|url=https://www.science.org/content/article/creators-of-quantum-dots-used-in-tv-displays-and-cell-studies-win-chemistry-nobel|work=Science}}</ref> <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Ekimov|first=A. I.|date=1981-09-01|title=Quantum size effect in three-dimensional microscopic semiconductor crystals|url=https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/1981JETPL..34..345E|journal=Soviet Journal of Experimental and Theoretical Physics Letters|volume=34|pages=345|bibcode=1981JETPL..34..345E|issn=0021-3640}}</ref> feiniméan ar a dtugtar [[Ponc candamach|poncanna candamacha]] anois. Le linn a thréimhse san institiúid rinne sé imscrúdú breise ar na córais seo agus d'fhorbair sé teoiric an ghaibhnithe chandamaigh le Alexander Efros . <ref name=":1" /> <ref name="Efros">{{Luaigh foilseachán|author=Efros|first=Alexander L.|title=Nanocrystal Quantum Dots: From Discovery to Modern Development|journal=ACS Nano|date=27 April 2021|volume=15|issue=4|pages=6192–6210|doi=10.1021/acsnano.1c01399|pmid=33830732|bibcode=2021ACSNa..15.6192E|url=https://pubs.acs.org/doi/full/10.1021/acsnano.1c01399|language=en|issn=1936-0851}}</ref> <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Ekimov|first=A. I.|date=1985-04-01|title=Size quantization of excitons and determination of the parameters of their energy spectrum in CuCl|url=https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/1985JETP...61..891E|journal=Soviet Journal of Experimental and Theoretical Physics|volume=61|issue=4|pages=891|bibcode=1985JETP...61..891E|issn=1063-7761}}</ref> <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Efros|first=Al. L.|date=2000|title=The Electronic Structure of Semiconductor Nanocrystals|url=https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev.matsci.30.1.475|journal=Annual Review of Materials Science|language=en|volume=30|issue=1|pages=475–521|doi=10.1146/annurev.matsci.30.1.475|bibcode=2000AnRMS..30..475E|issn=0084-6600}}</ref> Ón mbliain 1999 i leith, tá Ekimov ina chónaí agus ag obair sna Stáit Aontaithe mar eolaí do Nanocrystals Technology, comhlacht atá lonnaithe i [[Nua-Eabhrac (stát)|Stát Nua-Eabhrac]] . <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/science/2023/oct/04/nobel-prize-in-chemistry-winners-2023|language=en-GB|work=The Guardian}}</ref> <ref name="nyt chem nobel">{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2023/10/04/science/nobel-prize-chemistry.html|work=[[The New York Times]]}}</ref> == Onóracha agus duaiseanna == Bronnadh Duais Stáit an Aontais Shóivéidigh san Eolaíocht agus san Innealtóireacht ar Ekimov sa bhliain 1975 as a chuid oibre ar threoshuíomh na leictreonghuairne i leathsheoltóirí. <ref name=":0" /> Is comhfhaighteoir Dhuais RW Wood 2006 de chuid Chumann Optúil Mheiriceá é as " "discovery of nanocrystal quantum dots and pioneering studies of their electronic and optical properties" a roinneadh le Alexander Efros agus Louis E. Brus . <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.laserfocusworld.com/test-measurement/research/article/16567206/twenty-attain-2006-top-honors-from-the-osa|work=Laser Focus World}}</ref> Bronnadh [[Duais Nobel na Ceimice|Duais Nobel na Ceimice in]] 2023 ar Ekimov, Brus agus Moungi Bawendi "for the discovery and synthesis of quantum dots". <ref name="nyt chem nobel" /> == Foilseacháin roghnaithe == * {{Luaigh foilseachán|author=Ekimov|first=A. I.|title=[Quantum size effect in three-dimensional microscopic semiconductor crystals]|journal=Zhurnal Eksperimentalnoi I Teoreticheskoi Fiziki|date=30 September 1981|volume=34|pages=363–366|bibcode=1981ZhPmR..34..363E|language=Russian|url=http://jetpletters.ru/ps/1517/article_23187.shtml}} * {{Luaigh foilseachán|author=Ekimov|first=A. I.|title=Quantum size effect in three-dimensional microscopic semiconductor crystals|journal=Journal of Experimental and Theoretical Physics Letters (JETP Lett.)|date=1982|volume=34|pages=345–349|url=http://jetpletters.ru/ps/1517/article_23187.pdf}} * {{Luaigh foilseachán|author=Ekimov|first=A. I.|title=Quantum size effect in semiconductor microcrystals|journal=Solid State Communications|date=1 December 1985|volume=56|issue=11|pages=921–924|doi=10.1016/S0038-1098(85)80025-9|issn=0038-1098|bibcode=1985SSCom..56..921E}} * {{Luaigh foilseachán|author=Ekimov|first=A. I.|title=Absorption and intensity-dependent photoluminescence measurements on CdSe quantum dots: assignment of the first electronic transitions|journal=JOSA B|date=1 January 1993|volume=10|issue=1|pages=100–107|doi=10.1364/JOSAB.10.000100|bibcode=1993JOSAB..10..100E|url=https://opg.optica.org/josab/abstract.cfm?uri=josab-10-1-100|language=EN|issn=1520-8540}} == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Fisiceoirí Sóivéadacha]] [[Catagóir:Fisiceoirí Rúiseacha]] [[Catagóir:Buaiteoirí Dhuais Nobel na Ceimice]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1945]] [[Catagóir:Ailt le téacs sa Rúisis]] 9m1jaqy1xxna2luxe9q0xg8czeod6ym 1329654 1329652 2026-10-10T14:14:19Z Ériugena 188 1329654 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Fisiceoir soladstaide Rúiseach is ea '''Alexey Ekimov''' nó '''Aleksey Yekimov'''''' (Rúisis: '''''Алексей Екимов'''''; rugadh 1945) <ref>{{Lua idirlín|url=https://edition.cnn.com/2023/10/04/europe/nobel-prize-chemistry-quantum-dots-bawendi-brus-ekimov-intl-scn/index.html}}</ref> ''agus ceannródaí i dtaighde na nana-ábhair. D'fhionn sé na nanachriostail leathsheoltóra ar a dtugtar poncanna candamacha sa bhliain 1981, agus é ag obair in Institiúid Optúil Stáit Vavilov.[3 ][ 4 ][ 5] In 2023, bronnadh Duais Nobel na Ceimice air as an bhfionnachtain seo.'' == Saol == === Na luathbhlianta agus an t-oideachas === Rugadh Ekimov i [[Cathair Pheadair|Leningrad]], [[An tAontas Sóivéadach|san Aontas Sóivéadach]] sa bhliain 1945. Sa bhliain 1967, bhain sé céim amach ó Dhámh na Fisice, Ollscoil Stáit Leningrad . Ina dhiaidh sin, bhain sé a dhochtúireacht (PhD) sa bhfisic amach ag Institiúid Ioffe d’Acadamh Eolaíochtaí na Rúise sa bhliain 1974.. === Taighde agus gairm bheatha === Tar éis dó céim a bhaint amach, bhog Ekimov go dtí Institiúid Optúil Stáit Vavilov chun taighde a dhéanamh. <ref name=":0">{{Cite web-en|url=https://www.britannica.com/biography/Alexei-Ekimov|title=Alexei Ekimov {{!}} Biography, Nobel Prize, Quantum Dots, & Facts {{!}} Britannica|date=2023-10-09|language=en|work=www.britannica.com|access-date=2023-10-11}}</ref> Thosaigh sé ag déanamh staidéir ar spéaclaí gníomhachtaithe [[Leathsheoltóir|le leathsheoltóirí]], ar a dtugtar spéaclaí Schott, agus ag forbairt teoiricí chun a ndath a mhíniú. <ref name=":1">{{Cite web-en|url=https://www.chemistryworld.com/features/the-quantum-dot-story/4018219.article|title=The quantum dot story|author=Robinson|first=Julia|language=en|work=Chemistry World|access-date=2023-10-20}}</ref>Nuair a théití na gloiní agus nuair a fhuaraítí iad ina dhiaidh sin, chruthaítí criostail chlóiríde chopair, mar a léirítear le [[X-ghathanna]], <ref name=":1" /> rud a chruthaíonn dathanna gorma. <ref name="Bubola" /> Tháirg criostail níos lú gloine níos gorma. <ref name="Bubola">{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2023/10/04/science/nobel-prize-chemistry.html|work=The New York Times}}</ref> Sa bhliain 1981, thuairiscigh Ekimov, in éineacht le Alexei A. Onushchenko, fionnachtain éifeachtaí méide chandaim i nanachriostail clóiríd chopair i ngloine, <ref name="Sanderson">{{Luaigh foilseachán|author=Sanderson|first=Katharine|title=Tiny 'quantum dot' particles win chemistry Nobel|journal=Nature|date=4 October 2023|volume=622|issue=7982|pages=227–228|doi=10.1038/d41586-023-03048-9|pmid=37794149|bibcode=2023Natur.622..227S|url=https://www.nature.com/articles/d41586-023-03048-9|language=en}}</ref> <ref name="Gramling">{{Lua idirlín|url=https://www.sciencenews.org/article/quantum-dots-nanoparticles-bawendi-brus-ekimov|work=Science News}}</ref> <ref name="Clery">{{Lua idirlín|url=https://www.science.org/content/article/creators-of-quantum-dots-used-in-tv-displays-and-cell-studies-win-chemistry-nobel|work=Science}}</ref> <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Ekimov|first=A. I.|date=1981-09-01|title=Quantum size effect in three-dimensional microscopic semiconductor crystals|url=https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/1981JETPL..34..345E|journal=Soviet Journal of Experimental and Theoretical Physics Letters|volume=34|pages=345|bibcode=1981JETPL..34..345E|issn=0021-3640}}</ref> feiniméan ar a dtugtar [[Ponc candamach|poncanna candamacha]] anois. Le linn a thréimhse san institiúid rinne sé imscrúdú breise ar na córais seo agus d'fhorbair sé teoiric an ghaibhnithe chandamaigh le Alexander Efros . <ref name=":1" /> <ref name="Efros">{{Luaigh foilseachán|author=Efros|first=Alexander L.|title=Nanocrystal Quantum Dots: From Discovery to Modern Development|journal=ACS Nano|date=27 April 2021|volume=15|issue=4|pages=6192–6210|doi=10.1021/acsnano.1c01399|pmid=33830732|bibcode=2021ACSNa..15.6192E|url=https://pubs.acs.org/doi/full/10.1021/acsnano.1c01399|language=en|issn=1936-0851}}</ref> <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Ekimov|first=A. I.|date=1985-04-01|title=Size quantization of excitons and determination of the parameters of their energy spectrum in CuCl|url=https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/1985JETP...61..891E|journal=Soviet Journal of Experimental and Theoretical Physics|volume=61|issue=4|pages=891|bibcode=1985JETP...61..891E|issn=1063-7761}}</ref> <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Efros|first=Al. L.|date=2000|title=The Electronic Structure of Semiconductor Nanocrystals|url=https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev.matsci.30.1.475|journal=Annual Review of Materials Science|language=en|volume=30|issue=1|pages=475–521|doi=10.1146/annurev.matsci.30.1.475|bibcode=2000AnRMS..30..475E|issn=0084-6600}}</ref> Ón mbliain 1999 i leith, tá Ekimov ina chónaí agus ag obair sna Stáit Aontaithe mar eolaí do Nanocrystals Technology, comhlacht atá lonnaithe i [[Nua-Eabhrac (stát)|Stát Nua-Eabhrac]] . <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/science/2023/oct/04/nobel-prize-in-chemistry-winners-2023|language=en-GB|work=The Guardian}}</ref> <ref name="nyt chem nobel">{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2023/10/04/science/nobel-prize-chemistry.html|work=[[The New York Times]]}}</ref> == Onóracha agus duaiseanna == Bronnadh Duais Stáit an Aontais Shóivéidigh san Eolaíocht agus san Innealtóireacht ar Ekimov sa bhliain 1975 as a chuid oibre ar threoshuíomh na leictreonghuairne i leathsheoltóirí. <ref name=":0" /> Is comhfhaighteoir Dhuais RW Wood 2006 de chuid Chumann Optúil Mheiriceá é as " "discovery of nanocrystal quantum dots and pioneering studies of their electronic and optical properties" a roinneadh le Alexander Efros agus Louis E. Brus . <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.laserfocusworld.com/test-measurement/research/article/16567206/twenty-attain-2006-top-honors-from-the-osa|work=Laser Focus World}}</ref> Bronnadh [[Duais Nobel na Ceimice|Duais Nobel na Ceimice in]] 2023 ar Ekimov, Brus agus Moungi Bawendi "for the discovery and synthesis of quantum dots". <ref name="nyt chem nobel" /> == Foilseacháin roghnaithe == * {{Luaigh foilseachán|author=Ekimov|first=A. I.|title=[Quantum size effect in three-dimensional microscopic semiconductor crystals]|journal=Zhurnal Eksperimentalnoi I Teoreticheskoi Fiziki|date=30 September 1981|volume=34|pages=363–366|bibcode=1981ZhPmR..34..363E|language=Russian|url=http://jetpletters.ru/ps/1517/article_23187.shtml}} * {{Luaigh foilseachán|author=Ekimov|first=A. I.|title=Quantum size effect in three-dimensional microscopic semiconductor crystals|journal=Journal of Experimental and Theoretical Physics Letters (JETP Lett.)|date=1982|volume=34|pages=345–349|url=http://jetpletters.ru/ps/1517/article_23187.pdf}} * {{Luaigh foilseachán|author=Ekimov|first=A. I.|title=Quantum size effect in semiconductor microcrystals|journal=Solid State Communications|date=1 December 1985|volume=56|issue=11|pages=921–924|doi=10.1016/S0038-1098(85)80025-9|issn=0038-1098|bibcode=1985SSCom..56..921E}} * {{Luaigh foilseachán|author=Ekimov|first=A. I.|title=Absorption and intensity-dependent photoluminescence measurements on CdSe quantum dots: assignment of the first electronic transitions|journal=JOSA B|date=1 January 1993|volume=10|issue=1|pages=100–107|doi=10.1364/JOSAB.10.000100|bibcode=1993JOSAB..10..100E|url=https://opg.optica.org/josab/abstract.cfm?uri=josab-10-1-100|language=EN|issn=1520-8540}} == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Fisiceoirí Sóivéadacha]] [[Catagóir:Fisiceoirí Rúiseacha]] [[Catagóir:Buaiteoirí Dhuais Nobel na Ceimice]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1945]] [[Catagóir:Ailt le téacs sa Rúisis]] gwt552f59d7a0o9mkz898ux5dbpk03a 0 128565 1329660 2026-10-10T20:53:08Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[Glaoch na hÉireann]] go [[Ireland's Call]] 1329660 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Ireland's Call]] 8mx7asypzloc0h1zgjhqiw7f6sv91w7 0 128566 1329668 2026-10-10T21:50:01Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le '{{Teideal iodálach}}{{WD Bosca Sonraí Saothar Ceoil}}Is amhrán le Rolf Løvland agus [[Brendan Graham]] é '''''You Raise Me Up''''' nó '''''Le Cuidiú Dé''''' (le [[Daniel O'Donnell|Daniel O’Donnell]]). Ba iad na hamhránaithe [[Johnny Logan]], [[Brian Kennedy]] agus Josh Groban a thug faoin amhrán a thaifeadadh ar dtús. Bhí leagan Gaelach ag [[Daniel O'Donnell|Daniel O’Donnell]] faoin teideal ‘Le Cuidiú Dé‘. Ba iad [[Westlife]] a ghlac seil...' 1329668 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}}{{WD Bosca Sonraí Saothar Ceoil}}Is amhrán le Rolf Løvland agus [[Brendan Graham]] é '''''You Raise Me Up''''' nó '''''Le Cuidiú Dé''''' (le [[Daniel O'Donnell|Daniel O’Donnell]]). Ba iad na hamhránaithe [[Johnny Logan]], [[Brian Kennedy]] agus Josh Groban a thug faoin amhrán a thaifeadadh ar dtús. Bhí leagan Gaelach ag [[Daniel O'Donnell|Daniel O’Donnell]] faoin teideal ‘Le Cuidiú Dé‘. Ba iad [[Westlife]] a ghlac seilbh ar an amhrán nuair a d’eisigh siad a leagan féin de in 2005. == Féach freisin == * [[Secret Garden]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Amhráin Éireannacha]] [[Catagóir:Amhráin Ghaeilge]] [[Catagóir:Westlife]] [[Catagóir:Secret Garden]] iuhukf66k4q7sxq3672u56i0jvox150 1329669 1329668 2026-10-10T21:58:00Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[You Raise Me Up]] go [[Le Cuidiú Dé]] 1329668 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}}{{WD Bosca Sonraí Saothar Ceoil}}Is amhrán le Rolf Løvland agus [[Brendan Graham]] é '''''You Raise Me Up''''' nó '''''Le Cuidiú Dé''''' (le [[Daniel O'Donnell|Daniel O’Donnell]]). Ba iad na hamhránaithe [[Johnny Logan]], [[Brian Kennedy]] agus Josh Groban a thug faoin amhrán a thaifeadadh ar dtús. Bhí leagan Gaelach ag [[Daniel O'Donnell|Daniel O’Donnell]] faoin teideal ‘Le Cuidiú Dé‘. Ba iad [[Westlife]] a ghlac seilbh ar an amhrán nuair a d’eisigh siad a leagan féin de in 2005. == Féach freisin == * [[Secret Garden]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Amhráin Éireannacha]] [[Catagóir:Amhráin Ghaeilge]] [[Catagóir:Westlife]] [[Catagóir:Secret Garden]] iuhukf66k4q7sxq3672u56i0jvox150 1329671 1329669 2026-10-10T22:05:00Z TGcoa 21229 1329671 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}}{{WD Bosca Sonraí Saothar Ceoil}}Is amhrán le Rolf Løvland agus [[Brendan Graham]] é '''''You Raise Me Up''''' nó as Gaeilge, '''''Le Cuidiú Dé''''' (le [[Daniel O'Donnell|Daniel O’Donnell]]). == Stair == Sa bhliain 2000, cúig bliana tar éis ''[[Secret Life]]'' an lá a thabhairt leo ag an [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|Eoraifís]] i mBaile Átha Cliath, bhí baill an bhanna bhuacaigh, Rolf Løvland agus [[Fionnuala Sherry]], ag obair ar a ndara halbam nuair a chum siad an fonn ‘Silent Story’. Ba as uaigneas agus ciúnas oíche fhada scríbhneoireachta a rugadh an t-amhrán. Le liricí ón scríbhneoir Brendan Graham, a raibh a rath féin aige leis an Eoraifís, bhí bailchríoch curtha leis an bhfonn, bhí ainm nua air, ‘You Raise Me Up’ agus bhí sé réidh le dáileadh ar amhránaí. Ba iad na hamhránaithe [[Johnny Logan]], [[Brian Kennedy]] agus Josh Groban a thug faoin amhrán a thaifeadadh ar dtús. Bhí leagan Gaelach ag [[Daniel O'Donnell|Daniel O’Donnell]] faoin teideal ‘Le Cuidiú Dé‘. Ba iad [[Westlife]] a ghlac seilbh ar an amhrán nuair a d’eisigh siad a leagan féin de in 2005. == Féach freisin == * [[Secret Garden]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Amhráin Éireannacha]] [[Catagóir:Amhráin Ghaeilge]] [[Catagóir:Westlife]] [[Catagóir:Secret Garden]] b2usznemhglw00tlj05vx45fdd4kws1 1329672 1329671 2026-10-10T22:08:07Z TGcoa 21229 /* Féach freisin */ 1329672 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}}{{WD Bosca Sonraí Saothar Ceoil}}Is amhrán le Rolf Løvland agus [[Brendan Graham]] é '''''You Raise Me Up''''' nó as Gaeilge, '''''Le Cuidiú Dé''''' (le [[Daniel O'Donnell|Daniel O’Donnell]]).<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title='You Raise Me Up'– Amhrán a ardaíonn an croí|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2026/1010/1594819-you-raise-me-up-amhran-a-ardaionn-an-croi/|date=2026-10-10|language=ga-IE|author=Katie Whelan|issue=rte.ie}}</ref> [[Íomhá:Danielodonnellindublin.jpg|clé|mion|220x220px|Daniel O’Donnell, a chanann ''Le Cuidiú Dé'']] == Stair == Sa bhliain 2000, cúig bliana tar éis ''[[Secret Life]]'' an lá a thabhairt leo ag an [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|Eoraifís]] i mBaile Átha Cliath, bhí baill an bhanna bhuacaigh, Rolf Løvland agus [[Fionnuala Sherry]], ag obair ar a ndara halbam nuair a chum siad an fonn ‘Silent Story’. Ba as uaigneas agus ciúnas oíche fhada scríbhneoireachta a rugadh an t-amhrán. Le liricí ón scríbhneoir Brendan Graham, a raibh a rath féin aige leis an Eoraifís, bhí bailchríoch curtha leis an bhfonn, bhí ainm nua air, ‘You Raise Me Up’ agus bhí sé réidh le dáileadh ar amhránaí. Ba iad na hamhránaithe [[Johnny Logan]], [[Brian Kennedy]] agus Josh Groban a thug faoin amhrán a thaifeadadh ar dtús. Bhí leagan Gaelach ag [[Daniel O'Donnell|Daniel O’Donnell]] faoin teideal ‘Le Cuidiú Dé‘. Ba iad [[Westlife]] a ghlac seilbh ar an amhrán nuair a d’eisigh siad a leagan féin de in 2005.<ref name=":1" /> == Féach freisin == * [[Secret Garden]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Amhráin Éireannacha]] [[Catagóir:Amhráin Ghaeilge]] [[Catagóir:Westlife]] [[Catagóir:Secret Garden]] svqas41g7zesf2rm9ki1hu7owc773f0 1329673 1329672 2026-10-10T22:22:17Z TGcoa 21229 1329673 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}}{{WD Bosca Sonraí Saothar Ceoil}}Is amhrán le Rolf Løvland agus [[Brendan Graham]] é '''''You Raise Me Up''''' nó as Gaeilge, '''''Le Cuidiú Dé''''' (le [[Daniel O'Donnell|Daniel O’Donnell]]).<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title='You Raise Me Up'– Amhrán a ardaíonn an croí|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2026/1010/1594819-you-raise-me-up-amhran-a-ardaionn-an-croi/|date=2026-10-10|language=ga-IE|author=Katie Whelan|issue=rte.ie}}</ref> [[Íomhá:Danielodonnellindublin.jpg|clé|mion|220px|Daniel O’Donnell, a chanann ''Le Cuidiú Dé'']] == Stair == Sa bhliain 2000, cúig bliana tar éis ''[[Secret Life]]'' an lá a thabhairt leo ag an [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|Eoraifís]] i mBaile Átha Cliath, bhí baill an bhanna bhuacaigh, Rolf Løvland agus [[Fionnuala Sherry]], ag obair ar a ndara halbam nuair a chum siad an fonn ‘Silent Story’. Ba as uaigneas agus ciúnas oíche fhada scríbhneoireachta a rugadh an t-amhrán. Ar mholadh Fionnuala Sherry a léigh Rolf Løvland ''The Whitest Flower'', úrscéal le Brendan Graham atá suite le linn an [[An Gorta Mór|Ghorta Mhóir]], agus is dá bharr sin a d'iarr sé ar Graham na liricí a scríobh.<ref name="tintean">{{Luaigh foilseachán|title=Brendan Graham and that song|url=https://tintean.org.au/2017/09/06/brendan-graham-and-that-song/|date=2017-09-06|language=en|website=Tinteán}}</ref> Le liricí ón scríbhneoir Brendan Graham, a raibh a rath féin aige leis an Eoraifís, bhí bailchríoch curtha leis an bhfonn, bhí ainm nua air, ‘You Raise Me Up’ agus bhí sé réidh le dáileadh ar amhránaí. Ba iad na hamhránaithe [[Johnny Logan]], [[Brian Kennedy]] agus Josh Groban a thug faoin amhrán a thaifeadadh ar dtús. Ba é Brian Kennedy a chan an t-amhrán ar an albam ''Once in a Red Moon'' le Secret Garden.<ref name="tintean" /><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Once in a Red Moon|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Once_in_a_Red_Moon|language=en|website=Wikipedia}}</ref> == An leagan Gaeilge == Ba é ''Le Cuidiú Dé'' an chéad amhrán a thaifead Daniel O'Donnell i nGaeilge riamh. Cuireadh é ar albam carthanachta den teideal céanna, tionscadal a bhí faoi stiúir beirte as [[Rann na Feirste]]: an cumadóir amhrán agus file Eileen Boyle agus a cara Mairéad Hanlon. Bhí ceithre rian déag ar an albam, le hamhránaithe ó [[Na Rosa|na Rosa]] agus ó [[Gaoth Dobhair|Ghaoth Dobhair]], [[Moya Brennan]] agus [[Mairéad Ní Mhaonaigh]] ina measc. Seoladh an t-albam i Rann na Feirste i mí na Nollag 2011 chun airgead a bhailiú d'ospís Dhún na nGall.<ref name="donegallive">{{Luaigh foilseachán|title=Daniel's first recording 'As Gaelige'|url=https://www.donegallive.ie/whats-on/arts-and-entertainment/daniels-first-recording-as-gaelige-8625983|date=2011-11-17|language=en|author=Eamonn McFadden|website=Donegal Live}}</ref> == Leaganacha eile == Bhí leagan [[Josh Groban]] ag uimhir a haon ar chairt ''Adult Contemporary'' na hirise ''[[Billboard (iris)|Billboard]]'' ar feadh sé seachtaine, agus chan sé é ag an [[Super Bowl]] in 2004.<ref name="imro">{{Luaigh foilseachán|title=Josh Doubles Up on You Raise Me Up|url=https://imro.ie/news/josh-doubles-up-on-you-raise-me-up/|date=2023-11-29|language=en|website=IMRO}}</ref> Fuair sé ainmniúchán do [[Gradam Grammy|Ghradam Grammy]] in 2005.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Josh Groban|url=https://www.grammy.com/artists/josh-groban/2978|language=en|website=Grammy.com}}</ref> Bhí leagan Daniel O'Donnell féin sna cairteacha sa Ríocht Aontaithe i mí na Nollag 2003.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=You Raise Me Up – Daniel O'Donnell|url=https://www.officialcharts.com/songs/daniel-odonnell-you-raise-me-up/|language=en|website=Official Charts}}</ref> Ba iad [[Westlife]] a ghlac seilbh ar an amhrán nuair a d’eisigh siad a leagan féin de in 2005.<ref name=":1" /> Ba é leagan Westlife an t-aon leagan a bhí ag uimhir a haon sa Ríocht Aontaithe; bhí sé ann ar feadh coicíse i mí na Samhna 2005.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=You Raise Me Up – Westlife|url=https://www.officialcharts.com/songs/westlife-you-raise-me-up/|language=en|website=Official Charts}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Westlife's Top 20 biggest songs on the Official Charts|url=https://www.officialcharts.com/chart-news/westlifes-top-20-biggest-songs-on-the-official-charts__25303|date=2021-11-30|language=en|author=Helen Ainsley|website=Official Charts}}</ref> == Féach freisin == * [[Secret Garden]] * [[Westlife]] * [[Daniel O'Donnell]] * [[Johnny Logan]] * [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Amhráin Éireannacha]] [[Catagóir:Amhráin Ghaeilge]] [[Catagóir:Westlife]] [[Catagóir:Secret Garden]] s09867ynbs3lxggypsfjvg0pif9m8pw 0 128567 1329670 2026-10-10T21:58:01Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[You Raise Me Up]] go [[Le Cuidiú Dé]] 1329670 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Le Cuidiú Dé]] qqzlepudz6b7fraelav8eaexwmdxcw4 0 128568 1329676 2026-10-10T22:39:05Z Taghdtaighde 60452 Bhog Taghdtaighde an leathanach [[Pálás]] go [[An Pálás]] 1329676 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[An Pálás]] liwa796aoe07chai9x7aholh2i4jnm3 0 128569 1329678 2026-10-10T22:41:02Z Taghdtaighde 60452 Ag athdhíriú go [[An Pálás]] 1329678 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[An Pálás]] liwa796aoe07chai9x7aholh2i4jnm3 14 128570 1329685 2026-10-10T22:44:14Z Taghdtaighde 60452 Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:Tréimhseacháin]] [[Catagóir:Meáin chumarsáide]]' 1329685 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Tréimhseacháin]] [[Catagóir:Meáin chumarsáide]] ig5t1lnkodgpbocsx2mhp35vhr58v2e