Uicipeid gdwiki https://gd.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%AComh-Dhuilleag MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter Meadhan Sònraichte Deasbaireachd Cleachdaiche Deasbaireachd a' chleachdaiche Uicipeid An deasbaireachd aig Uicipeid Faidhle Deasbaireachd an fhaidhle MediaWiki Deasbaireachd MediaWiki Teamplaid Deasbaireachd na teamplaid Cobhair Deasbaireachd na cobharach Roinn-seòrsa Deasbaireachd na roinn-seòrsa TimedText TimedText talk Mòideal Deasbaireachd mòideil Event Event talk Québec 0 1506 583133 562651 2026-06-21T14:07:16Z ~2026-35923-51 32667 'S i Christine Fréchette ceannard an riaghaltais a-nis, agus mar sin sgrìobh mi gur i ceannard an riaghaltais a th' innte. 583133 wikitext text/x-wiki [[Faidhle:Québec, Canada.svg|thumb|right|250px|Quebec]] 'S e tè de [[Mòr-roinnean Chanada|mhòr-roinnean]] [[Canada|Chanada]] a tha ann an '''Québec''' (uaireannan sgrìobhte mar ''Cuibeic'', '''Ceibeag''' no ''Cuebec'' sa Ghàidhlig). Tha i suidhichte eadar [[Ontario]] agus [[Brunswick Nuadh|Brunsuig Nuadh]]. Tha pàirt dhi a' buntainn ri [[Labrador]] cuideachd. Tha [[Quebec (baile)|Québec]] na [[prìomh-bhaile]]. 'S e [[Fraingis]] prìomh chànan na mòr-roinne. 'S e [[Christine Fréchette]] (CAQ) na cheann riaghaltas na mòr-roinne. == Ceanglaichean a-mach == * [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/55634732 BBC Naidheachdan 2021-01-14: An Gàidheal Quebecach mu dheireadh air bàsachadh] {{Mòr-roinnean ann an Canada}} [[Roinn-seòrsa:Canada]] k64qfbgruvdp2oe4gxjs6lw5qk7bhjr Euro 0 5456 583140 574299 2026-06-22T01:17:02Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 583140 wikitext text/x-wiki [[Faidhle:European union emu map en.png|thumb|upright=1.4|'''Gorm''': Dùthchannan san [[An t-Aonadh Eòrpach|Aonadh Eòrpach]] leis an Euro<br /> '''Buidhe''': Dùthchannan san Aonadh Eòrpach anns an [[:en:European Exchange Rate Mechanism|ERM]]<br /> '''Dearg''': Dùthchannan san Aonadh Eòrpach gun ERM<br /> '''Purpaidh''': Dùthchannan taobh a-muigh an Aonadh Eòrpaich leis an Euro<br /> '''Yellow''': Andorra, Monaco; San Mariono, Vatican]] [[Faidhle:Euro_coins_and_banknotes.jpg|thumb|200px|Notaichean agus bonn-airgid Euro]] 'S e an '''Euro '''(samhla: €; còd-bhancaidh: '''EUR''') an t-[[airgead]] oifigeil anns na dùthchannan a leanas den [[An t-Aonadh Eòrpach|Aonadh Eòrpach]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120111175734/http://www2.smo.uhi.ac.uk/gaidhlig/faclair/parlamaid/lorg.php?text=euro&dict=en Faclair na Pàrlamaid]</ref>: [[A' Bheilg]], [[Cìopras]], [[an Eadailt]], [[Eastòinia]], [[Éirinn]], [[an Fhraing]], [[a' Ghearmailt]], [[a' Ghrèig]], [[an Laitbhe]], [[Liotuàinia]], [[Lucsamburg]], [[Malta]], [[An Ostair]], [[a' Phortagail]], [[an t-Slòbhac]], [[Sloibhinia]], [[an Spàinn]], [[Suòmaidh]], [[na Tìrean Ìsle]],<ref>[https://web.archive.org/web/20131224183244/http://eurozone.europa.eu/euro-area/euro-area-member-states/ Eurozone Portal] Làrach oifigeil. A' tarraing air 20 an Dàmhair 2014.</ref><ref>Rosenberg, Matt (23 Cèitean 2010). [https://web.archive.org/web/20150906121620/http://geography.about.com/od/lists/a/euro.htm About.com] "Euro Countries: 22 Countries use the Euro as their Official Currency". A' tarraing air 27 Dùbhalchd 2010</ref> Còmhla, 's iad "ceàrn an euro" ([[Beurla]]: ''Eurozone'') mar a chanas feadhainn - agus mar sin tha an Euro air a chleachdadh mar airgead airson barrachd air 300&nbsp;millean neach anns [[an Roinn Eòrpa]]. Ma chunntas sinn àitean le airgead ceangailte ris an Euro tha buaidh aige air còrr is 480&nbsp;millean neach 'san t-saoghal. ==Eachdraidh== Air [[1 am Faoilleach]] 1999, thòisich an euro mar an t-airgead oifigeil ann an aon dùthaich deug.<ref>Rosenberg, Matt (23 Cèitean 2010). [https://web.archive.org/web/20150906121620/http://geography.about.com/od/lists/a/euro.htm About.com] "Euro Countries: 22 Countries use the Euro as their Official Currency". A' tarraing air 27 Dùbhalchd 2010</ref> * [[A' Bheilg]] * [[an Eadailt]] * [[Cosobho]] * [[Éirinn]] * [[an Fhraing]] * [[a' Ghearmailt]] * [[Lucsamburg]] * [[An Ostair]] * [[a' Phortagail]] * [[an Spàinn]] * [[Suòmaidh]] * [[na Tìrean Ìsle]] Cha d' fhuair muinntir an Roinn Eòrpach na notaichean agus buinn-airgid ged-tà gus [[1 am Faoilleach]] 2002. ==Buinn-airgid== === Pièces === Tha gach bonn-airgid a' sealltainn taobh Eòrpach: * 1, 2, 5 cent: Eòrpa anns an t-saoghal * 10, 20, 50 cent: Eòrpa mar Aonadh nan Stàitean * 1, 2, euroan: Eòrpa gun chrìochan Tha an taobh eile aig gach dùthaich a bhith sealltainn dealbh sònraichte aca fhèin. Gabhas a h-uile bonn-airgid a chleachdadh ann an gach fear de na dùthchannan Euro. == Iomraidhean == <references/> == Ceanglaichean a-mach == * {{cite web|url=http://www.bis-ans-ende-der-welt.net/Europa-B-En.htm|title=Euro (nòta-airgid)|language=en,de|editor=Heiko Otto|accessdate=2017-08-04}} {{DEFAULTSORT:Euro}} [[Roinn-seòrsa:Airgead]] [[Roinn-seòrsa:An t-Aonadh Eòrpach]] c4m8f5mwgm9zewiut6jc5rg1cqhuc95 Abidjan 0 10608 583134 569133 2026-06-21T15:11:02Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 583134 wikitext text/x-wiki {{Baile | AINM = Abidjan | BRATACH =AbidjanLogo.png | LÙIREACH = AbidjanLogo.svg | LÙIREACH_LEUD = 100 | MAPA = Abidjan Communes.svg | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Cote d'Ivoire.svg|22px]] [[Costa Ìbhri]] | CEÀRN = | SGÌRE = Lagunes | LEUD = 05° 20 11' Tuath | ASTAIR = 04° 01 36' Ear | FARSAINGEACHD = 2119 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 3796677 | BLIADHNA = 2006 | FÒN = + 225 | DUILLEAG = http://www.abidjan.com/ }} [[Faidhle:Abidjan-Plateau1.JPG|thumb|left|250px|Abidjan]] Is e [[prìomh-bhaile]] [[Côte d'Ivoire]] a tha ann an '''Abidjan'''.<ref>[http://www.storlann.co.uk/goireasan/atlas-na-sgoile.html ''Atlas Sgoile Oxford''] le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)</ref> == Bailtean Co-cheangailte == * [[Faidhle:Flag of France.svg|22px]] [[Marseille]]<ref>[http://www.annuaire-mairie.fr/ville-marseille.html Annuaire de France]</ref> * [[Faidhle:Flag of the United States.svg|22px]] [[San Francisco]] ([[Calafòrnia]]) * [[Faidhle:Flag of Brazil.svg|22px]] [[São Paulo]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120111161053/http://eintercambios.com/geminacao-de-cidades-brasileiras.html Geminação de cidades Brasileiras]</ref> * [[Faidhle:Flag of China.svg|22px]] Tianjin == Iomraidhean == <references/> [[Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga]] ha1ypn720u1tonvtbhi8jo8lx8342u6 Abuja 0 10609 583135 579540 2026-06-21T15:11:34Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 583135 wikitext text/x-wiki {{Baile | AINM = Abuja | BRATACH = | LÙIREACH = | LÙIREACH_LEUD = 100 | MAPA = MosqueinAbuja.jpg | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Nigeria.svg|22px]] [[Nìgeiria]] | CEÀRN = Abuja Fhèin | SGÌRE = | LEUD = 09° 04 00' Tuath | ASTAIR = 07° 29 00' Ear | FARSAINGEACHD = 713 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 776289 | BLIADHNA = 2007 | FÒN = + 234 7 | DUILLEAG = http://www.abujacity.com/ }} Is e [[prìomh-bhaile]] na [[Nìgeiria]] a tha ann an '''Abuja'''<ref>[http://www.storlann.co.uk/goireasan/atlas-na-sgoile.html ''Atlas Sgoile Oxford''] le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)</ref>. Tha Abuja 508km air falbh bho [[Abeokuta]], 442km bho [[Ibadan]] agus 541km bho [[Lagos]].<ref>[http://distancecalculator.globefeed.com/World_Distance_Calculator.asp Distance Calculator]</ref> Tha Abuja air a bhith na phrìomh-bhaile na [[Dùthaich|dùthcha]] bho [[1991]], an àite Lagos.<ref>[http://www.africa-ata.org/ng_abuja.htm Africa Ata]{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Tha e suidhichte ann an cridhe na [[Dùthaich|dùthcha]], aig 339m os cionn ìre na [[Muir|mara]].<ref>[https://web.archive.org/web/20111129170046/http://population.mongabay.com/population/nigeria/2322794/abuja Mongabay]</ref> == Bailtean Co-cheangailte == *[[Faidhle:Flag of Brazil.svg|22px]] [[Brasília]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120111161053/http://eintercambios.com/geminacao-de-cidades-brasileiras.html Geminação de cidades Brasileiras]</ref> *[[Faidhle:Flag of the United States.svg|22px]] Detroit ([[Michigan]]) *[[Faidhle:Flag of India.svg|22px]] Kanpur == Dealbhan == <gallery> File: Locator Map Abuja-Nigeria.png|Suidheachadh Abujaa ann an Nìgeiria File:Abuja.jpg|Sealladh air a’ bhaile File:Abuja Millennium Park.jpg|Pàirc a’ Mhillenium File:AbujaNationalMosque.jpg|Am mosg Nàiseanta </gallery> == Ceanglaichean A-mach == *[http://johan.lemarchand.free.fr/cartes/Afrique_capitales.html Prìomh-bhailtean na h-Afraga] == Iomraidhean == <references/> {{Prìomh-bhailtean ann an Afraga}} [[Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga]] [[Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean]] [[Roinn-seòrsa:Bailtean]] 1ukj450eqpiz4v4cvj89d8jyi9dp0dd Luanda 0 10955 583147 579068 2026-06-22T07:49:21Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 583147 wikitext text/x-wiki {{Baile | AINM = Luanda | BRATACH = | LÙIREACH = | LÙIREACH_LEUD = 100 | MAPA = Marginal of Luanda.JPG | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Angola.svg|22px]] [[Angola]] | CEÀRN = Luanda fhèin | SGÌRE = | LEUD = 08° 50 18' Deas | ASTAIR = 13° 14 04' Ear | FARSAINGEACHD = 2067 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 4937335 | BLIADHNA = 2010 | FÒN = + | DUILLEAG = }} 'S e '''Luanda'''<ref>[http://www.storlann.co.uk/goireasan/atlas-na-sgoile.html ''Atlas Sgoile Oxford''] le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)</ref> (seann ainm: ''Loanda'') na phrìomh-bhaile [[Angòla]]. 'S e Luanda am baile as motha cuideachd a tha ann an Angòla. Anns a’ bhliadhna 2005 bha 2.776.125 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin. Tha e suidhiche air a’ [[Cuan Siar|Chuan Siar]] agus mar sin dheth tha am port-mara as motha den dùthaich an seo. 'S e seo an [[Co-chomharran an Domhain|Co-chomharran]] aige: 8°50'18" Deas agus 13°14'4" Ear. Tha Luanda 751km air falbh bho [[Kinshasa|Khinshasa]] ([[Poblachd Dheamocrach na Congo]]), 1,791km bho [[Lusaka]] ([[Saimbia]]), agus 1,581km bho [[Windhoek]] ([[Namibia]]).<ref>[http://distancecalculator.globefeed.com/World_Distance_Calculator.asp Distance Calculator]</ref> Tha e suidhichte air an àirde an iar-thuath na [[Dùthaich|dùthcha]], aig 6m os cionn ìre na [[Muir|mara]].<ref>[https://web.archive.org/web/20111126043839/http://population.mongabay.com/population/angola/2240449/luanda Mongabay]</ref> Chaidh am baile mar '''São Paulo de Loanda''' a stèidheachadh anns a’ bhliadhna [[1575]] leis an rannsachair [[Paulo Dias de Novais]] às [[a' Phortagail]]. Chaidh an dùn ''Fortaleza São Pedro da Barra'' a thogail ann an [[1618]] agus bho [[1627]] b’e teas meadhan [[poileataigs|poileataigeach]] Angòla a bha ann an Luanda. Aig àm neo-eisimeileachd anns a' bhliadhna [[1975]] bha am baile gu math beartach le mòran togalaichean nuadh-aimsireil. Tha dà phàirt anns a’ bhaile fhèin: *''baixa de luanda'' neo Luanda iosail, an seann bhaile le sràidean beaga agus togalaichean anns an stoidhle aig àm colonaidh. * ''cidade alta'', am baile ùr Tha dà oilthigh ann: * ''Catholic University of Angola'', oilthigh prìobhaideach * ''University of Agostinho Neto'', oilthigh poblachd Tha am port-adhair ''Quatro de Fevereiro Airport'' na laighe faisg air a’ bhaile. Canar gur e am baile as daoire a tha ann air an t-[[an Saoghal|saoghal]].<ref>[http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601101&sid=aRJ5RSaKokK0 www.bloomberg news]</ref> ==Bailtean Co-cheangailte== *[[Faidhle:Flag of Brazil.svg|22px]] [[Brasília]] *[[Faidhle:Flag of the United States.svg|22px]] [[Houston, Texas|Houston]] ([[Texas]])<ref>[http://www.sister-cities.org/ Sister Cities International]</ref> *[[Faidhle:Flag of South Africa.svg|22px]] [[Johannesburg]] *[[Faidhle:Flag of Portugal.svg|22px]] [[Lisbon]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120419065843/http://www.cm-lisboa.pt/?idc=641&idi=53354 Lisboa Câmara Municipal]</ref> *[[Faidhle:Flag of Portugal.svg|22px]] Valongo<ref>[https://web.archive.org/web/20191211205724/https://www.anmp.pt/anmp/pro/mun1/gem101l0.php Municípios de Portugal]</ref> *[[Faidhle:Flag of Macau.svg|22px]] [[Macau]] *[[Faidhle:Flag of Portugal.svg|22px]] Matosinhos<ref>[https://web.archive.org/web/20191211205724/https://www.anmp.pt/anmp/pro/mun1/gem101l0.php Municípios de Portugal]</ref> *[[Faidhle:Flag of Mozambique.svg|22px]] [[Maputo]] *[[Faidhle:Flag of Mexico.svg|22px]] Oaxaca *[[Faidhle:Flag of Portugal.svg|22px]] [[Porto]]<ref>[https://web.archive.org/web/20181226034406/http://www.cm-porto.pt/404 Porto Câmara Municipal]</ref> *[[Faidhle:Flag of Cape Verde.svg|22px]] [[Praia]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160325181719/http://fotos.sapo.pt/fotoexpresso/albuns/?aid=485 Sapo]</ref> *[[Faidhle:Flag of Brazil.svg|22px]] Salvador<ref>[https://web.archive.org/web/20111016101914/http://eintercambios.com/geminacao-de-cidades-brasileiras.html Geminação de cidades Brasileiras]</ref> *[[Faidhle:Flag of Brazil.svg|22px]] [[São Paulo]] *[[Faidhle:Flag of Niger.svg|22px]] Tahoua ==Ceanglaichean A-mach== *[http://johan.lemarchand.free.fr/cartes/Afrique_capitales.html Prìomh-bhailtean na h-Afraga] ==Iomraidhean== <references/> {{Prìomh-bhailtean ann an Afraga}} [[Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga]] [[Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean]] [[Roinn-seòrsa:Meadhan Afraga]] [[Roinn-seòrsa:Bailtean]] [[tg:Вилояти Луанда]] sebe1fhngga5x3ih8r25yzdfbww8ruo Bamako 0 11065 583137 575759 2026-06-21T18:01:22Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 583137 wikitext text/x-wiki {{Baile | AINM = Bamako | BRATACH = | LÙIREACH = | LÙIREACH_LEUD = 100 | MAPA = Bamako 037.jpg | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Mali.svg|22px]] [[Mali]] | CEÀRN = Bamako | SGÌRE = Bamako | LEUD = 12° 39 00' Tuath | ASTAIR = 08° 00 00' Iar | FARSAINGEACHD = 252 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 1809106 | BLIADHNA = 2009 | FÒN = | DUILLEAG = http://www.ville-bamako.org/ }} 'S e prìomh-bhaile [[Màili]] a tha ann am '''Bamako'''.<ref>[http://www.storlann.co.uk/goireasan/atlas-na-sgoile.html ''Atlas Sgoile Oxford''] le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)</ref> Tha e suidhichte air bruach an [[Abhainn Niger]] ann an iar-dheas na dùthcha. 'S e seo an [[Co-chomharran an Domhain|co-chomharran]] aige: 12° 39’ Tuath agus 8° 0’ Iar <ref>[https://web.archive.org/web/20120823004343/http://earth-info.nga.mil/gns/html/cntry_files.html GEOnet Names Server (GNS)], le National Geospatial-Intelligence Agency</ref>. Tha Bamako 714km air falbh bho [[Conakry|Chonakry]] ([[Gini]]), 442km bho [[Yamoussoukro]] ([[Costa Ìbhri]]), 1,100km bho [[Niamey]] ([[Niger]]) agus 1,011km bho [[Tiombuctu|Thiombuctu]].<ref>[http://distancecalculator.globefeed.com/World_Distance_Calculator.asp Distance Calculator]</ref> Tha e suidhichte ann am meadhan na [[Dùthaich|dùthcha]], aig 350m os cionn ìre na [[Muir|mara]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150525223123/http://population.mongabay.com/population/mali/2460596/bamako Mongabay]</ref> Anns a’ bhliadhna 2006 bha 1,690,471 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin. Mar sin dheth 's e am baile as motha den dùthaich a tha ann. Canar gur e Bamako am baile a dh’fhàsas as luaithe a-rèir àireamh-shluaigh a tha ann an [[Afraga]]<ref> [http://www.citymayors.com/statistics/urban_growth1.html World's fastest growing cities and urban areas from 2006 to 2020], le CityMayors.com</ref>.'S e teas meadhan malairteach a th’ ann agus tha port aige. Tha gnìomhachas [[aodach|aodaich]], [[meatailt]] agus [[iasgach|iasgaich]] gu math làidir. Thàinig an t-ainm ''Bamako'' às a' chanan ''Bambara'', tha e a' ciallachadh "Boglach [[Crogall|Chrogaill]] <!-- crocodile swamp ' sa Gàidhlig ?--> <ref>[http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F00F10FD3B5B137A93C1A91782D85F448685F9 New York Times - 3mh an t-Sultain, 1960]</ref>. == Àitichean inntinneach == Seo cuid de na h-àitichean inntinneach a tha ann am Bamako: * ''Bibliothèque Nationale du Mali'', Leabharlann nàiseanta Mali<ref>[https://web.archive.org/web/20121023024217/http://www.maliculture.net/index.php?option=com_content&task=view&id=86&Itemid=120 Bibliothèque Nationale du Mali]</ref> * ''Tour BCEAO'' * ''[[Mosg]] Mòr Bhamako''<ref>[http://www.oneplanettravel.com/cms/cms/opt/www/pri/contentNavigation/zone.jsp?resource=/opt/contents/place/z_af/c_ml/bamako/zones/zone1/touristicZone&quever=1 Gran Mezquita de Bamako]{{Dead link|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''Musée nationale du Mali'', Taigh-tasgaidh nàiseanta Mhali.<ref>[https://web.archive.org/web/20170531041416/http://www.mnm-mali.org/ Musée Nationale du Mali]</ref> * ''Bamako Zoo'', gàradh bheathaichean * ''Bamako Botanical Gardens'', lios luibheach * ''Pont du Roi Fahd'', far a bheil am port-adhair eadar-nàiseanta ''Senou International Airport''. Tha an [[rathad-iarainn]] ''Dakar-Niger Railway'' (eadar [[Koulikoro]], Màili agus [[Dakar]], [[Seanagal]]) ann cuideachd. ==Daoine Ainmeil== *Sako: ([[1946]] -) Seanachaidh (Griot). *Amadou Bagayoko: ([[1954]] -) Seinneadair dall. *Miriam Doumbia: ([[1958]] -) Bana-sheinneadair dhall. *Toumani Diabate: ([[1965]] -) Seanachaidh (Griot). ==Bailtean Co-cheangailte== *[[Faidhle:Flag of France.svg|22px]] Angers<ref>[http://www.annuaire-mairie.fr/ville-angers.html Annuaire de France]</ref> *[[Faidhle:Flag of Burkina Faso.svg|22px]] Bobo Dioulasso *[[Faidhle:Flag of Senegal.svg|22px]] [[Dakar]] *[[Faidhle:Flag of Germany.svg|22px]] [[Leipzig]] *[[Faidhle:Flag of the United States.svg|22px]] Rochester ([[Eabhraig Nuadh]])<ref>[http://www.sister-cities.org/ Sister Cities International]</ref> *[[Faidhle:Flag of Brazil.svg|22px]] [[São Paulo]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120111161053/http://eintercambios.com/geminacao-de-cidades-brasileiras.html Geminação de cidades Brasileiras]</ref> ==Dealbhan== <gallery> File:Bamakolooking north from the old bridge.jpg|Bamako File: Bamako00672.jpg|Meadhan a’ bhaile File: Tour d'Afrique - Bamako.jpg|Tùr Afraga File: Marcherose2.jpg|Am baile o shean </gallery> ==Ceanglaichean A-mach== *[http://johan.lemarchand.free.fr/cartes/Afrique_capitales.html Prìomh-bhailtean na h-Afraga] *[https://web.archive.org/web/20120303224054/http://web.mac.com/dwb217/iWeb/WorldViewBender/Bamako.html Dealbhan mu Bhamako] == Iomraidhean == <references/> {{Commons|Category:Bamako|Bamako}} {{Prìomh-bhailtean ann an Afraga}} [[Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean]] [[Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga]] [[Roinn-seòrsa:Afraga an Iar]] [[Roinn-seòrsa:Bailtean]] j9qgrqo6v6yktp0q1dzyfoabkn841dt Lagos 0 18405 583146 578202 2026-06-22T05:50:12Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 583146 wikitext text/x-wiki {{Baile | AINM = Lagos<br>Èkó | BRATACH = Lagos State Flag (1967-1970).svg | LÙIREACH = Lagos Seal.png | LÙIREACH_LEUD = 100 | MAPA = Lagos Island.jpg | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Nigeria.svg|22px]] [[Nìgeiria]] | CEÀRN = Lagos | SGÌRE = Lagos | LEUD = 06° 27' 11Tuath | ASTAIR = 03° 23' 45 Iar | FARSAINGEACHD = 999.6 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 12 090 000 | BLIADHNA = 2013 | FÒN = + 234 1 | DUILLEAG = http://www.lagosstate.gov.ng/ }} ‘S e [[baile]] mòr agus [[port]] ann an ceann a deas [[Nìgeiria]] a th’ ann Lagos ([[IPA]]: ˈleɪɡɒs, [[Edo]]: Èkó). ‘S ann às [[Portagailis| a’ Phortagailis]] a tha an t-ainm, is tha e a’ ciallachadh [[Loch|lochan]]. Tha am baile suidhichte aig dìreach 35m os cionn ìre na [[Muir|mara]],<ref>[https://web.archive.org/web/20111129163226/http://population.mongabay.com/population/nigeria/2332459/lagos Mongabay]</ref> faisg air an [[Lagùn]] Lagos,<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/shared/spl/hi/picture_gallery/04/africa_lagos_teacher/html/1.stm BBC]</ref> air sreath dhe [[Eilean|Eileanan]] mar Eilean Lagos agus Eilean Bhictoria,<ref>[http://www.maplandia.com/nigeria/lagos/ Mapilandia]</ref> aig beul [[Abhainn|na h-Aibhne]] Niger. Anns an Stàit Lagos fhèin. Tha Lagos 118km air falbh bho [[Ibadan]], 78km bho [[Abeokuta]], 18km bho agus 541km bho [[Abuja]], prìomh-bhaile na [[Dùthaich|dùthcha]].<ref>[http://distancecalculator.globefeed.com/World_Distance_Calculator.asp Distance Calculator]</ref> Tha 7,937,932 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile,<ref>[https://web.archive.org/web/20140821125730/http://www.nigeriamasterweb.com/Nigeria06CensusFigs.html Cunntas-sluaigh na Stàite]</ref> am baile as motha na dùthcha, is an dàrna baile as motha ann an [[Afraga]].<ref>[http://world-gazetteer.com/wg.php?men=home&lng=en&des=wg&geo=-69&srt=pnan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=0 Bailtean na Cruinne]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Ceanglaichean A-mach== *[http://www.unilag.edu.ng/ Oilthigh Lagos] ==Bailtean Co-cheangailte== * [[Faidhle:Flag of the United States.svg|22px]] [[Atlanta]], [[Na Stàitean Aonaichte]]<ref>[http://www.sister-cities.org/directory/USlistingsResults.cfm SisterCities]</ref> * [[Faidhle:Flag of Belgium.svg|22px]] [[A' Bhruiseal]], [[A' Bheilg]] * [[Faidhle:Flag of Romania.svg|22px]] [[Bucharest]], [[Ròmainia]] * [[Faidhle:Flag of Benin.svg|22px]] [[Cotonou]], [[Beinin]] * [[Faidhle:Flag of South Korea.svg|22px]] Daegu, [[Coirea a Deas]] * [[Faidhle:Flag of Egypt.svg|22px]] [[Cairo]], [[An Èipheit]] * [[Faidhle:Flag of Japan.svg|22px]] Fukuoka, [[An t-Seapan]] * [[Faidhle:Flag of Turkey.svg|22px]] [[Istanbul]], [[An Tuirc]] * [[Faidhle:Flag of India.svg|22px]] Jaipur, [[Na h-Innseachan]] * [[Faidhle:Flag of Jamaica.svg|22px]] Montego Bay, [[Iaimeuca]] * [[Faidhle:Flag of England.svg|22px]] [[An Caisteal Nuadh]], [[Sasainn]] * [[Faidhle:Flag of Germany.svg|22px]] [[Nürnberg]], [[A' Ghearmailt]] * [[Faidhle:Flag of Greece.svg|22px]] Olympia, [[A' Ghrèig]] * [[Faidhle:Flag of Trinidad and Tobago.svg|22px]] [[Port of Spain]], [[Trianaid agus Tobago]] * [[Faidhle:Flag of Israel.svg|22px]] Ra'anana, [[Iosrael]] * [[Faidhle:Flag of Brazil.svg|22px]] [[Rio de Janeiro]]<ref>[https://web.archive.org/web/20111016101914/http://eintercambios.com/geminacao-de-cidades-brasileiras.html Geminação de cidades Brasileiras]</ref> [[Braisil]] * [[Faidhle:Flag of the Dominican Republic.svg|22px]] Salcedo, [[Poblachd Dhoiminicia]] * [[Faidhle:Flag of Austria.svg|22px]] [[Salzburg]], [[An Ostair]] * [[Faidhle:Flag of Taiwan.svg|22px]] [[Taipei]], [[Poblachd na Sìne|Taiwan]] * [[Faidhle:Flag of Georgia.svg|22px]] [[Tbilisi|Tiflis]], [[Gruisia]] * [[Faidhle:Flag of France.svg|22px]] [[Toulouse]], [[An Fhraing]] * [[Faidhle:Flag of Argentina.svg|22px]] Santa Fe, [[An Argantain]] ==Iomraidhean== <references/> [[Roinn-seòrsa:Bailtean]] [[Roinn-seòrsa:Afraga]] [[Roinn-seòrsa:Nigeria]] ihfdisa0ldqqf1u7zfe79tcnrth65tu Arabais 0 19260 583136 582136 2026-06-21T17:14:38Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 583136 wikitext text/x-wiki {{Cànan | Ainm = Arabais | familycolor= Afro-Asiatic | Fuaimneachadh = | Ainmean na h-àitichean = | Àitichean eile = | Àireamh cànan màthaireil = 280m | Àireamh ciad chainnt = | Reangach = | Teaghlach 1 = [[Afra-Àisianach]] | Teaghlach 2 = [[Seimiteach]] | Teaghlach 3 = | Teaghlach 4 = | Teaghlach 5 = | Teaghlach 6 = | Teaghlach 7 = | Teaghlach 8 = | Teaghlach 9 = | Siostam-litreachaidh = Naskh | Dùthaich = | Riaghladh = | ISO 639-1 = ar | ISO 639-2 = ara | ISO 639-3 = ara | Image = Arabic albayancalligraphy.svg | Image size =300px | Teacsa = Arabais ('Al Arabiya) sgrìobhte le litrichean Naskh }} 'S e '''Arabais''' (''عربي'' neo '' ‘Arabii'') a th’ ann an [[cànan]] oifigeil fad 26 [[Dùthaich|dùthchannan]] anns an Ear Mheadhanach.<ref>[https://web.archive.org/web/20140307124031/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2098.html CIA]</ref> Tha Arabais ga bhruidhinn ann an [[Aildiria]], [[An t-Siad]], [[An Èipheit]], [[Bachrain]], [[Catar]], [[Cubhait]], [[Diobutaidh]], [[Eartra]], [[Ioràc]], [[Iosrael|Iosrael/Pàlastain]], [[Iòrdan (dùthaich)|Iòrdan]], [[Leabanon]], [[Libia]], [[Moratainia]], [[Maroco]], [[Na h-Eileanan Chomoro]], [[Na h-Iomaratan Arabach Aonaichte]], [[Omàn]], [[Saud-Aràibia]], [[Siria]], [[Somàilia]], [[Sudan]], [[Sudàn a Deas]], [[Tuinisia]] agus [[Iemen]] ann an corra àite còmhla ri cànain eile. Tha Arabais uabhasach coltach ris na cànain Seimiteach eile, mar [[Eabhra]].<ref>[http://phoenicia.org/semlang.html Phoenicia]</ref> ‘S e cànan ùrnaigh na [[Ioslam|h-Ioslaim]] a th’ann.<ref>[https://web.archive.org/web/20111002043756/http://islam.about.com/od/arabiclanguage/a/arabic.htm About Islam]</ref> Tha Arabais air buaidh mhòr a thoirt air mòran de chànain eile air feadh an t-saoghail tron mheadhan na h-Ioslaim: <ref>[https://web.archive.org/web/20130226075417/http://www.tlfq.ulaval.ca/axl/langues/2vital_inter_arabe.htm Ulaval]</ref> thathar ga chleachdadh airson faclan ùra a dhèanamh anns na dùthchannan Muslamaich gus an latha an-diugh. Thug e buaidh fa leth mòr air [[Spàinntis]]<ref>[http://www.spanishpronto.com/spanishpronto/arabicglossary.html Spanish pronto]</ref> cuideachd is tha sinn air tòrr fhacal [[Saidheans|saidheansail]] faighinn bhuaithe. Tha an Arabais eadar-dhealaichte anns gach sgìre is dùthaich, ach ‘s e Arabais an [[Coràn]],<ref>[http://elartedetraducir.wordpress.com/2011/01/14/el-arabe-y-la-diglosia/ El arte de traducer]</ref> le faclan ùra, a thathar a’ leughadh is a’ sgrìobhadh anns na meadhanan agus na sgoiltean.<ref>[https://web.archive.org/web/20130226075417/http://www.tlfq.ulaval.ca/axl/langues/2vital_inter_arabe.htm Ulaval]</ref> == Ceanglaichean A-mach == * [https://web.archive.org/web/20080709070935/http://arabic.tripod.com/ Gràmar Arabais] * [https://web.archive.org/web/20040901042816/http://www.webarabic.com/choix-apprendre.html Apprendre l’arabe] * [http://www.omniglot.com/writing/arabic.htm Omniglot] * Lire et écrire l’arabe, Rachid Belmouhoub, Larousse, [[2006]], ISBN 2-03-540279-4 * [https://web.archive.org/web/20110906031004/http://myeasyarabic.com/site/what_is_modern_standard_arabic.htm Easy Arabic] == Iomraidhean == <references/> [[Roinn-seòrsa:Cànain Seimeach]] 7pjvq4aau55ssh807x0qxfn4w4lix78 Lublin 0 19317 583148 580578 2026-06-22T07:52:12Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 583148 wikitext text/x-wiki {{Baile | AINM = Lublin | BRATACH=POL The official flag of the City of Lublin.svg | LÙIREACH = POL Lublin COA.svg | LÙIREACH_LEUD = 100 | MAPA =Collage of views of Lublin.jpg | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Poland.svg|22px]] [[A' Phòlainn]] | CEÀRN = [[Faidhle:POL Lubin COA.svg|18px]] Lubin fhèin | LEUD = 51° 14 53' Tuath | ASTAIR = 22° 34 13' Ear | FARSAINGEACHD =147.5 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 341722 | BLIADHNA = 2014 | FÒN = +48 81 | DUILLEAG = http://www.um.lublin.pl }} ‘S e [[baile]] mòr air an àirde an ear na [[A' Phòlainn|Pòlainn]] a th’ ann an '''Lublin'''. Tha e suidhichte ri taobh na h-[[Abhainn|aibhne]] Vistula,<ref>[https://web.archive.org/web/20201031082232/https://iiasa.ac.at/Publications/Documents/WP-76-003.pdf IIASA]</ref> aig 170m os cionn ìre na [[Muir|mara]],<ref>[https://web.archive.org/web/20111126034907/http://population.mongabay.com/population/poland/765876/lublin Mongabay]</ref> anns a’ cheàrn ''Lubin'' fhèin, 504km air falbh bho [[Gdańsk]], 273km bho [[Kraków]] agus 161km bho [[Warsaw]], prìomh-bhaile na [[Dùthaich|dùthcha]].<ref>[http://distancecalculator.globefeed.com/World_Distance_Calculator.asp Distance Calculator]</ref> Tha 342,279 dhe dhaoine a' fuireach anns a' bhaile seo, <ref>[http://www.stat.gov.pl Riaghaltas na Pòlainn]</ref> an 9mh baile as motha na [[Dùthaich|dùthcha]].<ref>[https://web.archive.org/web/20120119065527/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&srt=pnan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-173 Bailtean na Cruinne]</ref> Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an [[1198]], aig àm nam [[Piast]] is fhuair e Còirichean ann an [[1317]] agus ann an [[1398]] thug an Rìgh [[Jogaila]], a bha os cionn an dàrna [[Rìoghachd na Pòlainn (1385 - 1569)|Rìoghachd na Pòlainn]] tuilleadh chòirichean mhalairt dhan bhaile.<ref>[http://www.amadeus.net/home/destinations/es/guides/lt/his.htm Amadeus]</ref> Bha coimhearsnachd [[Iùdhachd|Iùdhach]] làidir ann an Lublin ron an [[Dàrna Cogadh]].<ref>[https://web.archive.org/web/20161120141027/http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/Lublin.html Jewish Virtual Library]</ref> ==Eachdraidh== Chaidh a’ chiad thuineachadh air an àite far a bheil Lublin a stèidheachadh aig toiseach tòiseachaidh nam meadhan aoisean, ged a bheil na [[arc-eòlas|h-àrc-eòlaichean]] air a shealltainn gu robh iomadh chultair bho thùs anns an [[sgìre]] air fad. Chaidh an tuineachadh na bu thràithe is na bu chudromaiche a chur air chois anns an [[16mh Linn]], air bhàrr a’ chnuic aig Czwartek, air iomall a’ bhaile.<ref>[http://tnn.pl/Dzielnice_Lublina_-_Czwartek,1578.html Dzielnice Lublina]</ref> Tha an t-[[ainm]] sin a’ ciallachadh [[Diardaoin]] sa [[Pòlais|Phòlais]], is tha e coltach gu robhar a’ cumail margaidh gach seachdain an siud.<ref>[https://web.archive.org/web/20160325224304/http://www.proprofs.com/flashcards/story.php?title=days--week-polish Pro Profs]</ref> Tha e coltach gun do deach tuineachaidhean eile a thogail air cnocan eile faisg air làimhe, gu h-àraidh far a bheil an t-seann bhaile an latha an-diugh mun àm ud cuideachd. Dh’fhàs Czwartek a bhith gu math cudromach taobh [[Malairt|mhalairt]] fad an [[10mh Linn]] is an [[11mh Linn]].<ref>[http://www.studyinpoland.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=47&Itemid=63 Study in Poland]</ref> Bha Lublin deatamach dhan [[Arm]] cuideachd, oir bha e suidhichte air taobh an ear na Pòlainn. S’ dòcha gun togadh a’ chiad daingneach anns an [[8mh Linn]] mar-thà, fiù’s shuas air Cnoc a’ Chaisteil fhèin. Ach tha e cinnteach gu robh daingneach mòr ann an siud aig deireadh an [[10mh Linn]]. Mar a dh’ fhàsadh an caisteal, ‘s e am baile ris a thaobh a dh’ fhàsadh na bu mhò is ‘s e an cnoc a’ bhaile shean a bh’ann a t-àite na bu chudromaiche, agus mean air mhean chailleadh Czwartek a chuid chuideam.<ref>[https://web.archive.org/web/20141021193653/http://www.lublin.eu/Lublin_przed_lokacja_miasta-1-1142.html Lublin]</ref> Chaidh an caisteal a chur fo stiùir Riaghladair,<ref>[http://www.zamek-lublin.pl/index.php?l=pl&r=1 Zamek Lubelskie]</ref> is chaidh ainm a’ bhaile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an [[1224]], ach tha e coltach gu robhar ga chleachdadh bho toiseach an [[12na linn]], neo fiù’s an [[10mh Linn]] mar-thà. ‘S ann a [[1198]] a th’ann an sgrìobhainn as aosda anns a nochd Lublin bho [[1198]], is le sin thathar dhen bheachd gu robhar a’ cleachdadh an ainm ro làimhe. ‘S e amas ionnsaighean nan Tartar, nan Rutheni, nan Jatvingi is nan [[Liotuàinia|Liotuànianaich]] a bh’ann, is chaidh sgrios a dhèanamh airsan iomadach turas. Fhuair e a chuid chòirichean ann an [[1317]]. Dh’ aithnich an Rìgh Kazimierz Mòr<ref>[http://tnn.pl/Lublin_1317-_1474,62.html Lublin Pamięć Miejsca]</ref> cho deatamach ‘s a bha e taobh ro-innleachd gun tog e caisteal cloiche ann an [[1341]] le mùran dìonadach mu thimcheall a’ bhaile. Ann an [[1392]], fhuair am baile buannachdan mòra taobh mhalairt bhon Rìgh [[Jogaila|Władysław Jagiełło]], is nuair a ràinig an t-sìth eadar A’ Phòlainn is Liotuàinia dh’fhaodadh do Lublin a bhith na ionad malairt deatamach is e a’ dèiligeadh ri pàirt mòr a’ mhalairt a bh’ann eadar an dà dhùthaich.<ref>[http://um.lublin.eu/um/index.php?t=200&id=31281 Samorząd Miasta Lublin]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Chaidh roinn (Pòlais: Wojwodstwa) a chur air chois anns an sgìre mu thimcheall Lublin ann an [[1474]]. Dh’ fhàs am baile gu luath anns an [[15mh Linn]] agus an [[16mh Linn]]. Ghabhadh àite fèilltean malairt mòra [[Co-fhlaitheas na Pòlainn - Liotàinia|Co-fhlaitheas na Pòlainn - Liotuàinia]] ann an Lublin. Chumadh caochladh phàrlamaid nan Uachdaran (Sejm) ann an Lublin fad an [[16mh Linn]]. Chaidh aonadh na dùthcha ri [[Liotuàinia]] a ghairm ann an Lublin air [[26 an t-Ògmhios]] [[1569]].<ref>[http://historia.gazeta.pl/historia/1,98680,6506180,Unia_Lubelska.html Gazeta]</ref> ‘S e Liublinas an t-ainm ann an [[Liotuànais]]. Bha fheadhainn dhe na sgrìobhadairean agus luchd-ealain ath-bheothachadh na Pòlainn a’ fuireach is ag obair ann an Lublin, Sebastian Klonowic<ref>[http://staropolska.pl/renesans/minorum_gentium/Klonowic_biogram.html Staropolska]</ref> agus Jan Kochanowski<ref>[https://web.archive.org/web/20111109081342/http://kochanowski.nasz.info/ Kochanowski]</ref> nam measg. Chaochail esan an seo ann an [[1584]]. Chaidh Àrd Chùirte a chuir air chois ann an Lublin ann an [[1578]], is e an [[Taigh-cùirte]] na b’ àirde a bh’ann an Roinn na Pòlainn Ìosail air fad.<ref>[http://zamek-lublin.pl/index.php?r=423&l=pl&id=309&x&PHPSESSID=49a0b784532bf8f9de0bdd333e051ca1 Zamek Lubelski]</ref> Nochd gluasadan an Ath-leasachaidh ann an Lublin on dàrna leth an [[16mh Linn]], agus bha coithional mhòr nam [[Pròsdanachas|Pròstanach]] Pòlach an làthair sa bhaile ri linn [[An t-Ath-Leasachadh|an Ath-leasachaidh]].<ref>[http://www.socinian.org/ Socinian]</ref> A bharrachd air sin chaidh fear dhe na coimhearsnachd Iùdhach na bu mhò na Pòlainn a stèidheachadh ann an Lublin mun àm sin cuideachd.<ref>[https://web.archive.org/web/20120119180912/http://vie-juive-shoah.e-monsite.com/pages/la-ville-de-lublin Vie Juive]</ref> Bha e na pàirt bheothail beatha a’ bhaile mus do deach iad a chur gu bàs leis na Nàsaich. Chaidh Comhairle Iùdhach Arba Aracot (Sejm na ceithir dùthchannan) a chumail ann an Lublin ann an [[1580]] is [[1764]]. Chruinnich 70 riochdairean nan kahal ionadail ri chèile,<ref>[https://web.archive.org/web/20111206092856/http://www.jewishfamilyhistory.org/grand_duchy_of_lithuania.htm Jewish Family History]</ref> is iad a’ deasbad cìsean is gnothaichean eile a bha cudromach do choimhearsnachdan Iùdhach.<ref>[http://www.lwl.org/juedisches-leben/geschichten/folgeseite.php?id_geschichten=344&lang=pl&PHPSESSID=c91b27d189c87c5fed83bb6adfce83a1 Jüdisches Leben]</ref> Thigeadh oileanaich bho air feadh na [[An Roinn-Eòrpa|Roinn Eòrpa]] do Lublin is iad a’ gabhail ceum aig an yeshiva, neo colaiste Iùdhach, an seo. Dh’ fhàs an yeshiva a bhith àite deatamach do dh’ ionnsachadh na [[Talmud]] is na [[Kabbalah]]. Bha an sgoilearachd aige cho cliùiteach gun tugadh "[[Àth nan Damh|Oxford]] nan Iùdhach" air Lublin mar fhar-ainm; Fhuair Rosh yeshiva an tiotal reachdadair le còirichean a bha co-ionnan leis an fheadhainn aig na Oilthigh eile anns A’ Phòlainn, tro chead bhon Rìgh ann an [[1567]].<ref>[https://web.archive.org/web/20161120141027/http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/Lublin.html Jewish Virtual Library]</ref> Bha am baile ann an droch shuidheachadh fad an [[17mh Linn]] air sàilleabh na h-ionnsaighean an tug na [[An Ruis|Ruiseanaich]] is na h-[[An Ùcrain|Ùcrainianaich]] airsan ann an [[1655]] agus ionnsaighean eile nan [[An t-Suain|Suaineach]] ri linn Cogaidhean a Tuath.<ref>[http://www.sztetl.org.pl/pl/article/piaski/3,historia-miejscowosci/?print=1 Sztetl]</ref> Chaidh Lublin fo Iompaireachd na h-Ostair an dèidh an treas roinneadh na Pòlainn ann a [[1795]],<ref>[http://www.studyinpoland.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=47&Itemid=63 Study in Poland]</ref> agus an uair sin bha e am broinn Diùcachd Warsaw bho [[1809]] gu [[1815]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070927011827/http://www.poland.pl/archives/postpartionera/article,,id,11572.htm Poland]</ref> An dèidh sin bha e fo bhuaidh na Ruise gu ruige [[1915]]. Bha iomadach leasachaidhean ann aig toiseach an [[19mh Linn]] is chaidh ceàrnagan ùra, sràidean agus toglaichean a thogail. Ann an [[1877]] chaidh stèisean nan trèana agus [[Rathad-iarainn]] a thogail gu Warsaw agus Kovel, a bhrosnaich leasachadh gnìomhachail a’ bhaile.<ref>[https://web.archive.org/web/20080507042206/http://www.magiczny-lublin.pl/historia/kolej-lublin-dworzec-pkp.php Magiczny Lublin]</ref> Dh’ fhàs [[àireamh-shluaigh]] Lublin 28,900 bho [[1873]] gu 50,150 ann an [[1897]] (24,000 Iùdhaich nam measg). Thàinig riaghladh na Ruise gu crìoch ann an [[1915]], nuair a ghabh feachdan na Gearmailte agus na h-Ostair-Ùngair thairis am baile.<ref>[https://web.archive.org/web/20100213035543/http://www.popkowice.za.pl/dokumenty/przebiegIwojny.htm Popkowice]</ref> An dèidh gun do chaill iad an cogadh ann an [[1918]], chaidh a’ chiad riaghaltas neo-eisimeileachd na Pòlainn an sàs ann an Lublin fad ùine ghoirid. Lean am baile air eadar na cogaidhean is e ga leasachadh fhèin, leis piseach anns an àireamh-shluaigh is chruthachadh companaidhean cudromach, a’ chiad [[Factoraidh|taigh-gnìomhachais]] plèanaichean na dùthcha nam measg, air an robh Plage is Laśkiewicz.<ref>[https://web.archive.org/web/20120305210423/http://www.samoloty.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=681&Itemid=874 Samoloty]</ref> Chaidh sin a chur ann an seilbh na stàite fon ainm LWS, mu dheireadh thall. Chaidh Oilthigh [[Eaglais Chaitligeach|Caitligeach]] Lublin a stèidheachadh ann an [[1918]].<ref>[http://lublin1918.tnn.pl/ Teatr NN]</ref> ‘S e Iùdhaich a bh’ann mu 40% muinntir a’ bhaile. Bha Lublin fon Riaghaltas Coitcheann an dèidh ionnsaigh Gearmailteach na Pòlainn ann an [[1939]].<ref>[https://web.archive.org/web/20161120141027/http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/Lublin.html Jewish Virtual Library]</ref> Fhuair muinntir a’ bhaile fìor dhroch làimhseachadh bho feachdan na Gearmailte, gu h-àraidh na Iùdhaich. Bha plana aig na Gearmailtich airson am baile a ghearmailteachadh uile gu lèir, is dh’fhàs àireamh-shluaigh Ghearmailteach gu ruige 20–25%, an taca ri 10–15% ann an 1939. Chaidh làrach co-chruinneachaidh a chur air dòigh do dh’ Iùdhaich faisg air Lublin, mar phàirt a’ Phlana Nisko/Lublin.<ref>[http://www1.yadvashem.org/odot_pdf/microsoft%20word%20-%205965.pdf Yad Vashem]</ref> ‘S e prìomh-àros an Sgeama Reinhardt a bh’ann Lublin,<ref>[http://www.jewishgen.org/yizkor/belzec1/belzec1.html Jewish Gen]</ref> an iomairt na bu chudromaiche a bha aig na Gearmailtich gus Iùdhaich na Pòlainn a mhilleadh uile gu lèir. B’ fheudar do dh’ Iùdhaich a’ bhaile a dhol gu Ghetto Lublin, air a stèidheachadh mu thimcheall Podzamcze.<ref>[https://web.archive.org/web/20160314032253/http://kirkuty-lublin.pl/en/historia-zydow-lubelskich.html?start=2 Kritury]</ref> Chaidh a’ mhòr-chuid dhaibh, mu 26,000 de dhaoine, a chur às a’ bhaile gu Champa bàis Bełżec,<ref>[https://web.archive.org/web/20120119180912/http://vie-juive-shoah.e-monsite.com/pages/la-ville-de-lublin Vie Juive]</ref> eadar [[17 am Màrt]] agus [[11 an Giblean]] [[1942]]. Bha an fheadhainn a bha air fhàgail, mu 200, a ghluasad gu ionadan eile ann am Majdanek, campa co-chruinneachaidh air iomall a’ bhaile. Chaidh a’ mhòr-chuid dhaibhse a chur gu bàs aig deireadh a’ chogaidh. Chleachdadh an campa Majdanek, còmhla ri [[Prìosan]] a chaidh a chur air dòigh anns a’ chaisteal Lublin, mar ionad-uabhais an aghaidh muinntir neo-Iùdhaich Lublin fhèin is anns an sgìre air fad.<ref>[http://www.majdanek.eu/ Majdanek]</ref> An dèidh a’ chogaidh, stèidhich na h-Iùdhaich a bha fhathast beò, is iad air a bhith air fhalaich neo air a theiche chun an [[Aonadh Sobhiat|Aonaidh Sobhietach]], coimhearsnachd bheag dhe Iùdhaich anns a’ bhaile a-rithist.<ref>[http://www.kirkuty-lublin.pl/en/historia-zydow-lubelskich.html?start=2 Kirkuty]{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> A dh’aindeoin sin, lùghdachadh e gu luath o chionns gun do dh’ fhalbh a’ mhòr-chuid dhaibh chun an Iar neo gu [[Iosrael]] fad na [[Bliadhna|bliadhnachan]] dìreach an dèidh a’ chogaidh. Ghabh an t-Arm Dearg thairis am baile air [[24 an t-Iuchar]] [[1944]],<ref>[http://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005190 United States Holocaust Memorial Museum]</ref> agus bha e na [[Prìomh-bhaile|phrìomh-bhaile]] eadar-amail Comataidh Shaoradh Nàiseanta na Pòlainn, a bha fo smachd nan Sobhietach, air an stèidhicheadh iad Riaghaltas Pupaid mu dheireadh thall. Chaidh [[Warsaw]] ainmeachadh prìomh-bhaile na dùthcha san [[Am Faoilleach|Fhaoilleach]] [[1945]]. Lean Lublin air is e a’ fàs tro na bliadhnachan an dèidh a’ chogaidh, an dà chuid farsaingeachd agus àireamh-shluaigh, a bha air a trìoblachadh. Stèidheachadh bunait uabhasach làidir taobh [[saidheans]] agus sgrùdadh mu thimcheall an Oilthigh ùr [[Marie Curie|Maria Curie-Sklodowska]].<ref>[http://www.umcs.lublin.pl/ Uniwersytet Lubelski]</ref> Chaidh taigh-gnìomhachais mòr càraichean, air an robh FSC, a chuir air dòigh anns a’ bhaile cuideachd. Anns [[An t-Iuchar]] [[1980]], ‘s e na luchd-obrach ann an Lublin agus faisg air làimhe ann an Świdnik a thoisich a' chiad stailcean mòra an aghaidh nan ùghdarrasan [[Comunnachas|Comunnach]], is nochd an gluasad Dìlseachd (Pòlais: Solidarność).<ref>[http://www.solidarnosc.org.pl/lublin/kaslendarium.html Solidarność]</ref> Ghabh a’ chiad stailc àite air [[8 an t-Iuchar]] anns an taigh-gnìomhachais WSK ann an Świdnik. Sgaoil e gu taighean-gnìomhachais eile ann an Lublin is an sgìre mu thimcheall. Chuir sin stad air lìonra nan trèanaichean is rathaidean a’ bhaile.<ref>[https://web.archive.org/web/20110711113302/http://www.polskieradio.pl/39/1240/Artykul/398291,1980-rok-wszystko-zaczelo-sie-w-Swidniku Polskie Radio]</ref> Mu dheireadh thall, bha 150 taighean-gnìomhachais far an robh 50,000 ag obair na lùib. Chleachd iad innleachdan anabarrach: dh’ fhuirich iad am broinn nan taighean-gnìomhachais aca, an àite a bhith a’ togail fianais anns an sràidean far am biodh e cho furasta dha na h-ùghdarrasan ainneart a chleachdadh nan aghaidh. Dh’iarr iad piseach anns an t-suidheachadh [[Eaconomaidh|eaconamach]] aca.<ref>[http://teatrnn.pl/leksykon/node/2675/strajki_w_%C5%9Bwidniku Teatr NN]</ref> Bha iarrtasan poileataigeach aca cuideachd, mar eisimpleir: taghaidhean ùra airson ceannardan [[Aonadh-ciùird|na h-aonaidhean-ciùird]], crìoch do phribhleidean ceannardan a’ Phàirtidh Chomannach, agus lùghdachadh biurocrasaidh nan anns na taighean-gnìomhachais. Mhair na stailcean sin fad cola-deug. Chaidh aig na h-ùghdarrasan Comannach air crìoch sìtheil a chur orra mu dheireadh thall, gu h-àraidh tro a bhith a bhuileachadh lasachaidhean eaconamach dhan luchd-obrach. A dh’aindeoin sin, chruthaich na stailcean Lublin momentum is thoisich stailcean eile an ceann greis anns an sgìre mu thimcheall [[Gdańsk]], anns [[An Lùnasdal]] 1980.<ref>[https://web.archive.org/web/20110711113302/http://www.polskieradio.pl/39/1240/Artykul/398291,1980-rok-wszystko-zaczelo-sie-w-Swidniku Polskie Radio]</ref> Chleachd an luchd-obrach an siud an aon sheòrsa dhe innleachdan mar a chleachdadh ann an Lublin dìreach mìos ro làimhe, agus an turas sin b’ fheudar dha na h-ùghdarrasan Comannach a ghabhail ri iarrtasan na luchd-stailc, is le sin chuir iad aonadh-ciùird neo-eisimeileach air dòigh, air an robh Solidarność.<ref>[http://historia.gazeta.pl/historia/1,101080,6901279,Dzialalnosc_Solidarnosci_1980___1981.html Gazeta]</ref> == Daoine Ainmeil == *Albert Kitmacher ([[1920]] – [[2000]]) *Wincenty Pol ([[1807]] – [[1872]]) *Yitzak Sadeh ([[1890]] – [[1952]]) *Henryk Wieniawski ([[1835]] – [[1880]]) ==Bailtean-cèile== {| width=70% |- valign ="top" |width=15%| *[[Faidhle:Flag of Spain.svg|22px]] [[Alcalá de Henares]] *[[Faidhle:Flag of Hungary.svg|22px]] [[Debrecen]] *[[Faidhle:Flag of Germany.svg|22px]] [[Delmenhorst]] * [[Faidhle:Flag of Ukraine.svg|22px]] [[Ivano-Frankivsk]] *[[Faidhle:Flag of the United States.svg|22px]] Erie ([[Pennsylvania]])<ref>[http://www.sister-cities.org/ Sister Cities International]</ref> *[[Faidhle:Flag of England.svg|22px]] [[Lancaster]] *[[Faidhle:Flag of Germany.svg|22px]] [[Münster]] *[[Faidhle:Flag of France.svg|22px]] [[Nancy]] |width=15%| *[[Faidhle:Flag of Norway.svg|22px]] [[Nykøbing Falster]] *[[Faidhle:Flag of Bulgaria.svg|22px]] [[Pernik]] *[[Faidhle:Flag of Lithuania.svg|22px]] [[Panevėžys]] *[[Faidhle:Flag of Israel.svg|22px]] [[Rishon LeZion]] *[[Faidhle:Flag of the Netherlands.svg|22px]] [[Tilburg]]<ref>[http://www.twincities.nl/cities/T/Tilburg?pp=1 TwinCities Nederland]</ref> *[[Faidhle:Flag of the United States.svg|20px]] Lublin ([[Wisconsin]])<ref>[http://www.sister-cities.org/directory/USlistingsResults.cfm SisterCities]</ref> *[[Faidhle:Flag of Ukraine.svg|22px]] [[Luhansk]] |width=15%| *[[Faidhle:Flag of Ukraine.svg|22px]] [[Lutsk]] *[[Faidhle:Flag of Ukraine.svg|22px]] [[Lviv]] *[[Faidhle:Flag of Ukraine.svg|22px]] [[Rivne]] *[[Faidhle:Flag of Ukraine.svg|22px]] [[Starobielsk]] *[[Faidhle:Flag of Portugal.svg|22px]] [[Viseu]] *[[Faidhle:Flag of Canada.svg|22px]] [[Windsor (Ontario)]] *[[Faidhle:Flag of Ukraine.svg|22px]] [[Sumy (Sumska Oblast)|Sumy]] *[[Faidhle:Flag of Romania.svg|22px]] [[Timișoara]] |} == Iomraidhean == <references/> ==Ceanglaichean a-mach== *[http://lublin.gazeta.pl/lublin Gazeta Lublin] *[http://www.dziennikwschodni.pl Dziennil Wschodni] *[http://www.lubelskie.pl/ Riaghaltas na Roinne] {{Smachd ùghdarrais}} [[Roinn-seòrsa:Bailtean]] [[Roinn-seòrsa:A' Phòlainn]] [[Roinn-seòrsa:Iùdhachd]] nuxkxpyzvip233hfwmnnr8boyni59om Karcag 0 19672 583145 578885 2026-06-22T05:12:08Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 583145 wikitext text/x-wiki {{Baile | AINM = Karcag | BRATACH=Flag of Karcag.svg | LÙIREACH = Coa_Hungary_Town_Karcag.svg | LÙIREACH_LEUD = 100 | MAPA = Kun emlékhely Karcag 4.JPG | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Hungary.svg|22px]] [[An Ungair]] | CEÀRN = Észak-Alföd | SGÌRE = [[Faidhle:Jász-Nagykun-Szolnok departemento blazono.jpg |22px]] Jász-Nagykun-Szolnok | LEUD = 47° 19' Tuath | ASTAIR = 20° 55′ Ear | FARSAINGEACHD = 368.63 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 20257 | BLIADHNA = 2010 | FÒN = +36 59 | DUILLEAG = http://www.karcag.hu }} ‘S e [[baile]] air an àirde an ear [[An Ungair|na h-Ungair]] a th’ ann an '''Karcag''' ([[IPA]]: '''ˈkɒrʦɒɡ''', [[Gearmailtis]]: Engelhausen). Thathar dhen bheachd gur ann às na Kipchak, treubh Tuirceach, a thàinig ainm a’ bhaile. Tha e suidhichte aig 82m os cionn ìre na [[Muir|mara]],<ref>[https://web.archive.org/web/20111130042009/http://population.mongabay.com/population/hungary/719404/karcag Mongabay]</ref> ri taobh [[Abhainn|na h-aibhne]] Zádor, anns an sgìre Jász-Nagykun-Szolnok air iomall Szolnok. Tha am baile 101km air falbh bho [[Budapest|Bhudapest]] ([[Prìomh-bhaile]] na dùthcha), agus 58km bho Dhebrecen, 465km.<ref>[http://distancecalculator.globefeed.com Distance Calculator]</ref> Tha 20,257 duine a' fuireach anns a’ bhaile, leis gur e an 56mh baile nas motha na [[Dùthaich|dùthcha]]<ref>[https://archive.today/20130630162934/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1325716129&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-4&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&geo=-100 Bailtean na Cruinne]</ref> Tha am Pàirc Nàiseanta Hortobágyi air iomall a’ bhaile.<ref>[http://www.hnp.hu/ Hortobágyi Nemzeti Park]</ref> == Daoine ainmeil == * Lajos Czinege ([[1924]] – [[1998]]) [[Saighdear]]. * Béla Csákány ([[1932]]) Matamataigear. * Wilhelm Karczag ([[1857]] – [[1923]]) Sgrìobhadair. * [[Avram Hershko]] ([[1937]]) [[Bith-eòlas|Bith-eòlaiche]]. * Márta Talmács ([[1993]]) [[Actair]]. == Bailtean Co-cheangailte == * [[Faidhle:Flag of Poland.svg|22px]] Krosno<ref>[http://www.krosno.pl/ Miasto Krosno]</ref> * [[Faidhle:Flag of France.svg|22px]] Longueau<ref>[https://web.archive.org/web/20220627212139/https://www.ville-longueau.fr/ Ville de Longueau]</ref> * [[Faidhle:Flag of Kazakhstan.svg|22px]] Merki Audan * [[Faidhle:Flag of Slovakia.svg|22px]] Moldava nad Bodvou<ref>[http://www.moldava.sk/ Moldava nad Bodvou]</ref> * [[Faidhle:Flag of Germany.svg|22px]] Schwarzheide<ref>[http://www.schwarzheide.de/ Stadt Schwarzheide]</ref> * [[Faidhle:Flag of Serbia.svg|22px]] Stara Moravica * [[Faidhle:Flag of Romania.svg|22px]] Székelykeresztúr<ref>[http://www.keresztur.ro/ Székelykeresztúr Város]</ref> == Iomraidhean == <references/> == Ceanglaichean a-mach == * [https://web.archive.org/web/20090221114848/http://www.eszakalfold.hu/ Riaghaltas na Sgìre] * [https://web.archive.org/web/20120102212449/http://www.jnszm.hu/portal/index.php?f=1&p=1 Riaghaltas na Roinne] [[Roinn-seòrsa:Bailtean]] [[Roinn-seòrsa:An Ungair]] bb608npfvpf01c4ihkys0wuw8pa10hi Jan von Werth 0 28415 583144 564080 2026-06-22T04:38:29Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 583144 wikitext text/x-wiki {{Bogsa eachdraidh-bheatha}} 'S e [[seanailear]] Gearmailteach a th' ann an Johann Graf von Werth ([[Kaarst|Büttgen]], [[1591]] - [[Benátky nad Jizero]], [[12 an t-Sultain]] [[1652]]), air a bheil gu h-àbhaisteach '''Jan von Werth'''. == Sgeulachd Jan is Griet == Mar dhuine òg bochd aig àm a’ Chogaidh Deich [[Bliadhna]] air Fhichead bha Jan von Werth a’ fuireach ann an [[Köln]]. Ged a bha e bochd, bha e miannaich air adhartas. Ghabh e gaol air Griet, caileag bhòidheach a bha na searbhanta ann an [[taigh]] ceannaiche bheartaich. Thathar ag ràdh gum faca e i a’ chiad turas nuair a bha e a’ coimhead às dèidh nan each anns a’ mhargadh far am biodh ise a’ ceannach a' bhìdh gach latha. Bha esan ag iarraidh a pòsadh, ach b’ e ceannaiche ris an robh dùil aicese pòsadh na àite, agus chuir i air falbh e.<ref>[https://web.archive.org/web/20210726201440/https://www.koeln.de/tourismus/karneval/highlights/historisches_spiel_von_jan_und_griet_519010.html Köln]</ref> Às dèidh dhi a dhiùltadh, ghabh e san arm agus shiubhail e tron Roinn-Eòrpa, cho fad air falbh bho Chologne agus bho Ghriet ’s a b’ urrainn dha faighinn. B’ e saighdear talanta calma a bh’ ann agus ri tìde dh’ fhàs e gu math ainmeil. Thòisich e mar shaighdear-choise cumanta ach aig deireadh a’ chogaidh b’ e seanailear-eachraidh a bh’ ann. Fhuair e buaidh mhòr air na Fraingich aig Caisteal Ehrenbreitstein air an Rhine faisg air [[Koblenz]], a dh’fhosgail an Rhine airson malairt a-rithist. Bha seo uabhasach cudromach do Chologne agus às an adhbhar sin thill e mar ghaisgeach dhan bhaile. Bha a h-uile duine air chois gus an gaisgeach fhaicinn, bha geataichean a’ bhaile fosgailte, agus esan a’ marcachd gu moiteil air each àrd tron bhaile thaingeil. Nuair a ràinig e an dearbh ionad-margaidh air an robh cuimhne aige à làithean òige, mhothaich e cailleach-margaidh ìosal a’ reic meas ri taobh an rathaid. Cha chreid e a dhà shùil – b’ e Griet a bh’ ann. Choimhead e sìos oirre agus thuirt e, ann an cànan ionadail Chologne, ‘ Jriet, wä et hätt jedon!’ -'Griet, nam biodh tu air a dhèanamh!' (=Nam biodh tu air mo phòsadh.) Ars ise, ‘ Jan, wä et hätt jewoss!’ - Jan, nam biodh dìreach fios air a bhith agam! Agus cha robh dùnadh sona aig an sgeul - thathar ag ràdh gun do mharcaich e na b' fhaide is dh'fhàg e i às dèidh sin agus nach fhaca i a-rithist e. ==Iomraidhean== <references/> {{DEFAULTSORT:Werth, Jan von}} [[Roinn-seòrsa:Daoine às a' Ghearmailt]] [[Roinn-seòrsa:Eachdraidh]] 6df3b96pml79hu6f6t8u1anayk2a5eh Darío Echandía Olaya 0 34672 583139 570360 2026-06-21T23:36:23Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 583139 wikitext text/x-wiki {{Bogsa eachdraidh-bheatha}} B’ e Fear-[[lagh|lagha]], [[britheamh]], [[neach-poileataigs]], [[Feallsanachd|feallsanaiche]] agus [[riochdaire dioplòmasach]] à [[Coloimbia]] a bh’ ann an '''Darío Echandía Olaya''' ([[Chaparral]], [[13 an Dàmhair]] [[1897]] – [[Ibagué]], [[9 an Cèitean]] [[1989]]).<ref>[https://web.archive.org/web/20140226045246/http://wsp.presidencia.gov.co/asiescolombia/presidentes/rc_50.html Presidencia de Colombia]</ref> Thug e ceum à [[Oilthigh an Rosario]] agus fhuair e dotaireachd ann an lagh ann an [[1917]]. Phòs e aig Emilia Arcienegas Castilla<ref>[http://www.ecured.cu/Dar%C3%ADo_Echand%C3%Ada EcuRed]</ref> ann an [[1936]]. ‘S e ball [[Pàrtaidh Libearalach Choloimbia|a’ Phàrtaidh Libearalaich Choloimbia]] a th’ ann Echandía agus bha e an lùib poileataigs aig àrd ìre fad a bheatha: bha e air an làimh chlì a' Phàrtraidh. Chaidh e dhan phàrlamaid ann an [[1928]], nuair a bha e dìreach 31. Chuidich e [[Enrique Olaya Herrera]] ann an iomairtean poileataigeach mar phàirt a’ ghluasaid ''La Revolución en Marcha''<ref>La revolución en marcha en Colombia, 1934-1938 : una lectura en perspectiva latinoamericana, Miguel Angel Urrego Ardila, Universidad Michoacana de San Nicolás de Hidalgo, Instituto de Investigaciones Históricas/Revista Nueva Gaceta, [[2005]]</ref> ([[Gàidhlig]]: an t-ar-a-mach air an t-slighe) agus e gu math dluth air [[Alfonso López Pumarejo]]. Bha e na cheann-suidhe eadar-amail ceithir tursan: fad mìos eadar [[1943]] agus [[1944]]<ref>[https://web.archive.org/web/20170929093200/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/todaslasartes/obrames/minisdos/minisdos1.htm Banrepcultural]</ref> nuair a bha bean Phumarejo tinn, greiseag eile ann an 1944 nuair a bhathar airson Pumarejo a thoirt fo bhruid agus greiseagan eile ann an [[1960]], an àite [[Alberto Lleras Camargo]] agus ann an [[1967]], an àite [[Carlos Lleras Restrepo]]. Bha Echandía cuideachd na Mhinistear nan Dùthchannan Cèin (1942 – [[1943]]),<ref>Maestro Darío Echandía, Otto Benítez Morales, Ediciones del Banco de la República, Bogotá [[1982]]</ref> na Riaghaldair ann an [[Tolima (Roinn)|Tolima]] ([[1958]] – [[1959]]), na Ministear a’ Cheartais ([[1967]] – [[1968]]) agus na Rùnaire an Riaghaltais ([[1935]] – [[1935]]). ==Iomraidhean== <references/> [[Roinn-seòrsa:Eachdraidh]] [[Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia]] {{Cinn-suidhe Choloimbia}} {{DEFAULTSORT:Echandía Olaya, Darío}} j5ty18czkrqyhsvg9drqhwhsyu9rd23 Carlos Lleras Restrepo 0 34688 583138 571669 2026-06-21T20:36:54Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 583138 wikitext text/x-wiki {{Bogsa eachdraidh-bheatha}} B’ e fear-[[lagh|lagha]] agus [[neach-poileataigs]] à [[Coloimbia]] a bh’ ann an '''Carlos Lleras Restrepo''' ([[Bogotá]], [[12 an Giblean]] [[1908]] – ibidem, [[27 an t-Sultain]] [[1994]]).<ref>[http://www.colombia.com/colombia-info/historia-de-colombia/presidentes-de-colombia/carlos-lleras-restrepo/ Colombia]</ref> Bha e na cheann-suidhe na [[dùthaich|dùthcha]] bho [[1966]] gu ruige [[1970]]. Phòs e aig Cecilia de la Fuente Cortés à [[Barcelona]] san [[An Spàinn|Spàinn]] ann an [[1933]] agus rug i ceathrar duine-cloinne dha.<ref>[http://www.geni.com/people/Cecilia-de-la-Fuente-Cort%C3%A9s/6000000009233435405 Geni]</ref> B’ e boireannach uabhasach beairteach cumhachdail a bh’ innte.<ref>[https://web.archive.org/web/20170817203250/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/biografias/delaceci.htm Banrepcultural]</ref> Bha Lleras Restrepo anns na [[ogha|oghaichean]] le [[Alberto Lleras Camargo]], a bha na cheann-suidhe cuideachd, eadar [[1945]] agus [[1946]] agus bho [[1958]] gu [[1962]]. ‘S e ball [[Pàrtaidh Libearalach Choloimbia|a’ Phàrtaidh Libearalaich Choloimbia]] a th’ ann an Lleras Restrepo agus bha e an lùib poileataigs aig àrd ìre fad a bheatha. Thoisich e mar chomhairliche airson Bhogotá ann an [[1931]] air sàilleabh gu robh e an lùib gluasad poileataigeach air an robh ''Revolución en Marcha'' ([[Gàidhlig]]: Ar-a-mach air an t-Slighe) agus bha e dlùth air [[Alfonso López Pumarejo]]. Chuidich e [[Enrique Olaya Herrera]] cuideachd. Roinnich e an sgìre El Chocho, leis gu robh e airson oighreachdan mòra a bhriseadh. Bha e na thagraiche ann an iomairt a' cheannais ann an [[1944]] ach chaill e.<ref>[https://web.archive.org/web/20201204061151/http://wsp.presidencia.gov.co/asiescolombia/presidentes/rc_59.html Presidencia de Colombia]</ref> Nuair a bha e os cionn na dùthcha bha luchd-leantainn [[Gustavo Rojas Pinilla]] nan trioblaid mhòr agus theab an Riaghaltas tuiteam. ==Iomraidhean== <references/> {{Cinn-suidhe Choloimbia}} {{DEFAULTSORT:Lleras Restrepo, Carlos}} {{Smachd ùghdarrais}} [[Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia]] otlylyhhw9t41nsmi7i1ontfsweaxs1 Guillermo León Valencia 0 34691 583142 569902 2026-06-22T02:50:13Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 583142 wikitext text/x-wiki {{Bogsa eachdraidh-bheatha}} B' e fear-[[malairt]], agus [[riochdaire dioplòmasach]] agus [[neach-poileataigs]] à [[Coloimbia]] bh’ ann an '''Guillermo León Valencia Muñoz''' ([[Popayán]], [[27 an Giblean]] [[1909]] - [[Eabhraig Nuadh (baile)|Eabhraig Nuadh]], [[4 an t-Samhain]] [[1971]]).<ref>[https://web.archive.org/web/20160303202245/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/biografias/guillermo-valencia-hijo Banrepcultural]</ref> Bha e na cheann-suidhe Choloimbia eadar [[7 an Lùnastal]] [[1962]] agus 7 an Lùnastal [[1966]], nuair a bha an [[dùthaich]] air a sgiùrsadh le ainneart marbhtach fuilteach eadar luchd-leantainn an dà phàrtaidh cumhachdail.<ref>[https://web.archive.org/web/20201204061144/http://wsp.presidencia.gov.co/asiescolombia/presidentes/rc_58.html Presidencia de Colombia]</ref> 'S ann do [[Teaghlach|theaghlach]] beairteach a bhuineadh e: bha [[athair]], [[Guillermo Valencia Castillo]], na [[Bàrd|bhàrd]] ainmeil. Chaidh e do dh' [[Oilthigh a' Chauca]]. Phòs e aig Susana López Navia à [[Palmira (Valle)|Palmira]], faisg air [[Cali]], ann an [[1931]] agus rug i ceathrar duine-cloinne dha.<ref>[http://www.nytimes.com/1964/05/20/mrs-guillermo-valencia-wife-of-colombian-president.html?_r=1 New York Times]</ref> B' e ise a' chiad bhean a' chinn-suidhe a chaochail tron teirm an duine aige a-riamh. Bha Valencia na thosgair thall anns [[An Spàinn]] deich turas agus na Mhinistear nan Dùthchannan Cèin fad còrr is mìos ann an [[1953]]. Chaidh a thaghadh ceann-suidhe na dùthcha ann an [[1962]]. bha e an aghaidh na [[deachdaire|deachdaireachd]] aig [[Gustavo Rojas Pinilla]] agus, às aonais Valencia agus [[Alberto Lleras Camargo]], dh' fhuiricheadh Pinilla san chumhanchd gu sìorraidh.<ref>[http://www.semana.com/nacion/articulo/la-caida-de-rojas/8997-3 Semana]</ref> B' e a phrìomh-amas sìth a thoirt air ais dhan dùthaich: thug e ministrealachdan gu Libearalaich agus Tòraidhean ged a bha dubh ghràin aca. Bha Valencia cuideachd na thosgair anns na Stàitean Aonaichte eadar [[2005]] agus [[2006]]. Rinneadh fanaid airsan anns na meadhanan o chionns gun tuirt e "Arriba España!" (Suas leis an Spàinn ann an [[Spàinntis]]) nuair a chuir e fàilte air [[Charles de Gaulle]], ceann-suidhe na [[An Fhraing|Frainge]] aig an àm.<ref>David Bushnell, The Making of Modern Colombia: A Nation in Spite of Itself, University of California Press, 1993, ISBN 9780520082892</ref> ==Iomraidhean== <references/> [[Roinn-seòrsa:Daoine à Coloimbia]] {{Cinn-suidhe Choloimbia}} {{Smachd ùghdarrais}} {{DEFAULTSORT:Valencia Muñoz, Léon Guillermo}} bkyx2pr71pw0j6crd8uha6zal7exio1 Hausbrunn 0 36996 583143 570483 2026-06-22T03:21:16Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 583143 wikitext text/x-wiki {{Baile | AINM = Hausbrunn | LÙIREACH = AUT Hausbrunn COA.jpg | LÙIREACH_LEUD = 100 | MAPA = Map at hausbrunn.png | DEALBH = NOE Hausbrunn Nepomuk.jpg | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Austria.svg|22px]] [[An Ostair]] | CEÀRN = Mistelbach | SGÌRE = [[Faidhle:Flag of Lower Austria.svg|22px]] [[An Ostair Ìochdarach]] | LEUD = 48° 38 00' Tuath | ASTAIR = 16° 50 00' Ear | FARSAINGEACHD = 16.17 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 834 | BLIADHNA = 2017 | FÒN = + 43 (0)2533 | DUILLEAG = http://www.hausbrunn.at/ }} 'S e [[baile]] beag agus sgìreachd ([[Gearmailtis]]: ''Gemeinde'') air an àirde an ear-thuath [[An Ostair|na h-Ostair]] a th' ann an '''Hausbrunn'''.<ref>[http://www.gemeinden.at/gemeinden/31620/hausbrunn Gemeinden]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an [[1195]] mar ''Hugesprunne''. Chaochail 98 duine an seo leis a' phlàigh ann an [[1713]]. Tha e suidhichte faisg air na crìochan le [[An t-Seic|Poblachd nan Seiceach]] agus [[an t-Slòbhac]] anns an sgìre (Gearmailtis: ''Bezirk'') ''Mistelbach'', san roinn (Gearmailtis: ''Bundesland'') [[An Ostair Ìochdarach]]. Tha e suidhichte aig 200m os cionn ìre na mara, 57km air falbh bho [[Vienna]], prìomh-bhaile na dùthcha.<ref>[http://ca.toponavi.com/313-14686 Topnavi]</ref> Chan eil ach 834 duine a' fuireach ann.<ref>[http://www.statistik.at Cunntas-sluaigh na Stàite]</ref> == Daoine Ainmeil == *[[Hans Asperger]]: ([[1906]] – [[1980]]).<ref>Ben Kuijpers, Begrip door inzicht: als gedrag op autisme lijkt, Garant, Antwerpen/Apeldoorn, 2008</ref> == Iomraidhean == <references/> == Ceanglaichean A-mach == *[http://www.mistelbach.at/ Riaghaltas na Sgìre] *[https://web.archive.org/web/20170701031251/http://www.noe.gv.at/noe/index.html Riaghaltas na Roinne] [[Roinn-seòrsa:Bailtean]] [[Roinn-seòrsa:An Ostair]] [[Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa]] 8qkgqr2roqyfmtqbvym3zxdijqvhkgc Geidh.uk 0 39512 583141 569866 2026-06-22T02:08:10Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 583141 wikitext text/x-wiki 'S e blog naidheachd a th' ann an [https://web.archive.org/web/20211202215945/http://geidh.uk/ Geidh.uk] a bhios a' foillseachadh naidheachdan [[LCDT|LGDT]]+ ([[Leasbach]], [[Gèidh|Gèidh,]] [[Dà-sheòrsach]] is [[Tar-ghnèitheach]]+) tro mheadhan [[Gàidhlig|a’ Ghàidhlig]]. == Eachdraidh == Chaidh a stèidheachadh mar [[Naidheachdan Pinc]] air 14mh Màrt 2008 le [https://web.archive.org/web/20211125183120/https://macmhicheil.uk/ Crìstean MacMhìcheil].<ref>Naidheachdan Pinc https://gd.wikipedia.org/wiki/Naidheachdan_Pinc</ref> == Amasan == ’S e prìomh amasan Geidh.uk: * a’ tabhann seirbheis naidheachd do Ghàidheil LCDTE+; * a’ brosnachadh cultar, dualchas agus ealain LCDTE+ taobh a-staigh coimhearsnachd na Gàidhlig; * a’ brosnachadh co-ionnanachd agus iomadachd; * a’ lughdachadh iomallachd sa choimhearsnachd LCDTE+ Gàidhealach le bhith a’ cruthachadh cheanglaichean brìoghmhor agus luachmhor.<ref name=":0">Mar deidhinn https://web.archive.org/web/20210516092622/https://geidh.uk/mar-deidhinn/</ref> == Briathrachas LGDT+ Gàidhlig == Mar phàirt dhen obair aca tha Geidh.uk air liosta mhòr de bhriathrachas LGDT+ Gàidhlig a chruinneachadh air an làrach-lìn aca.<ref>Briathrachas LGDTCE+ https://web.archive.org/web/20210516075421/https://geidh.uk/briathrachas-lcdt/</ref> == Nòta mun aimn == A-rèir Crìstean bidh e a' cleachdadh geidh seach gèidh ann an ainm an làraich air sgàth 's nach bi URLan le stràcan nam broinn air an taisbeanadh gu ceart anns a h-uile àite. Mar eisimpleir bidh Facebook a' taisbeanadh ''Gèidh.uk'' mar ''xn–gidh-50a.uk''.<ref name=":0" /> == Iomraidhean == <references /> == Ceanglaichean a-muigh == * [https://web.archive.org/web/20211202215945/http://geidh.uk/ Làrach-lìn Oifigeil] * [https://www.instagram.com/GeidhUK Pròifil Instagram] * [https://web.archive.org/web/20230426210318/https://twitter.com/GeidhUK Pròifil Twitter] * [https://www.facebook.com/GeidhUK Pròifil Facebook] * [https://www.youtube.com/channel/UCyjCOarZ4jwljuKTOlRzrrg Pròigil YouTube] nuewqqspp7ek36psmpjyux3h8uqckb8