Uicipeid gdwiki https://gd.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%AComh-Dhuilleag MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Meadhan Sònraichte Deasbaireachd Cleachdaiche Deasbaireachd a' chleachdaiche Uicipeid An deasbaireachd aig Uicipeid Faidhle Deasbaireachd an fhaidhle MediaWiki Deasbaireachd MediaWiki Teamplaid Deasbaireachd na teamplaid Cobhair Deasbaireachd na cobharach Roinn-seòrsa Deasbaireachd na roinn-seòrsa TimedText TimedText talk Mòideal Deasbaireachd mòideil Event Event talk 0 9139 583425 580587 2026-07-30T01:00:08Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 583425 wikitext text/x-wiki {{Baile ann an Alba | AINM = Dùn Phris | LÙIREACH = | LÙIREACH_LEUD = 60 | DEALBH =Dumfries - Weir and Old Bridge - geograph.org.uk - 629967.jpg | MAPA = Mapa dg dùn phrìs 01.jpg | SIORRACHD = [[Siorrachd Dhùn Phris]] | COMHAIRLE = [[Comhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh|Dùn Phris is Gall-Ghàidhealaibh]] | LEUD = 55° 07' 00″ Tuath | ASTAIR = 03° 60′ 03″ Iar | Domhan-leud = | Domhan-fhad = | COMHARRADH = NX977762 | FARSAINGEACHD = | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 31600 | BLIADHNA = 2001 | FÒN = 01387 | DUILLEAG = http://www.dumgal.gov.uk/ }} ‘S e [[baile]] meadhanach agus faisg air [[Cille Chùithbeirt]], air an àirde an iar-dheas [[Alba|na h-Alba]] a th' ann an '''Dùn Phris'''<ref>{{iomradh lìon | url = https://www.ainmean-aite.scot/placename/dumfries/ | tiotal = Dumfries/Dùn Phris | foillsichear = [[Ainmean-Àite na h-Alba]] | ceann-là_inntrigidh = 2017-10-23}}</ref> (Beurla: ''Dumfries''). Tha e suidhichte aig 17m os cionn ìre na mara,<ref>[https://web.archive.org/web/20150908044727/http://www.fallingrain.com/world/UK/U2/Dumfries.html Falling Rain]</ref> ann an cridhe [[Comhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh|Dhùin Phris is Gall-Ghàidhealaibh]] ([[Siorrachd Dhùn Phris]] ro [[1975]]), eadar [[Dail Bheithe]] agus [[Inbhir Anainn]], ri taobh [[Abhainn Nid|na h-aibhne Nid]].<ref>[http://www.rivernithfishings.co.uk/ River Nith Fishings]</ref> Tha e 250km air falbh bho [[Obar Dheathain]], 97km bho [[Glaschu|Ghlaschu]], 15km bho [[Ruadhail]] agus 102km bho [[Dùn Èideann|Dhùn Èideann]], prìomh-bhaile na dùthcha.<ref>[http://www.distancefromto.net/ Distance from - to]</ref> 'S e [[Beurla]] a th' ann a’ chiad chànan aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Dùn Phris, ach tha [[Pòlais]] làidir cuideachd. Tha [[Eaconomaidh]] a' bhaile gu math crochte air [[àiteachas]], coilltearachd agus gnìomhachas. A bharrachd air sin, tha an t-àite làn seirbheisean dhen a h-uile sheòrsa. Taobh fhoghlaim, tha deich bun sgoil agus ceithir àrd sgoil ann an Dùn Phris.<ref>[https://web.archive.org/web/20141027044248/http://www.dumgal.gov.uk/index.aspx?articleid=1438 A' Chomhairle]</ref> A thuilleadh air sin, 's e a' phrìomh-bhaile dhen [[Comhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh]] a th' ann. Ann an 2001 bha 31,146 duine a' fuireach an seo.<ref>[https://web.archive.org/web/20120204155129/http://www.scrol.gov.uk/scrol/browser/profile.jsp?profile=Population&mainLevel=Locality&mainText=Dumfries&mainTextExplicitMatch=null&compLevel=CountryProfile&compText=&compTextExplicitMatch=null Scotland's Census Result OnLine]</ref> ==Freumhan an Ainm== A rèir eòlaichean [[freumh-fhaclachd|fhreumh-fhaclachd]], tha e coltach gur ann à ''Caer/Dùn'' agus ainm na treubh Frisianach neo ''Preas'' ann an seann [[Cuimris|Chuimris]] neo [[Gàidhlig]] a th' ann an t-ainm.<ref>[http://www.archive.org/stream/placenamesofscot00johnuoft/placenamesofscot00johnuoft_djvu.txt The Placenames of Scotland, James B. Johnston, Dùn Èideann 1892]</ref> 'S ann gu math pailt a tha ainmean-àite ann an Cuimris ann an ceann a deas na h-Alba. Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an [[7mh Linn]] agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Dhùn Phrìs fhèin anns an [[14mh Linn]].<ref>[https://web.archive.org/web/20140831051704/http://www.dgnhas.org.uk/transonline/SerIII-Vol11.pdf Transactions and Journal of Proceedings of the Dumfriesshire and Galloway Natural History and Antiquarian Society. Third Series. Volume XI: 147]</ref> A dh'aindeoin sin, tha cuid eile dhen bheachd gur ann à Gàidhlig ''Druim'' neo ''Dronn'' a th'ann ainm an àite seo.<ref>[https://web.archive.org/web/20140911083046/http://www.spns.org.uk/bliton/BLITON2014ii_elements.pdf The Brittonic Language in the Old North]</ref>A bharrachd air sin, tha cruth na tìre a' toirt cuideam dhan dà theòiridh seo, o chionn 's gu bheil dùn agus druim ann. ==Eachdraidh== Tha sgrìobhainn bhon 18mh linne, ga chumail air ball an taigh-sheinnse [[Hole in the Wa']] ann am meadhan a' bhaile, gur e Druim Phrìs an t-ainm a bha air a' bhaile o shean. Tha an t-ainm ga sgrìobhadh Drumfries, mar druim (facal cruinn-eòlaiche). A bharrachd air sin, tha Ospadal Rìoghail a' Cheàrna ga thogail dìreach air barr druim, ri taobh na h-aibhne Nid. Chaochail [[Raibeart Burns]] an seo ann an [[1796]]. Chuir [[Prionnsa Teàrlach Stiùbhart]] seachad na h-oidhche ann an Dùn Phrìs air Disathairne [[21 an Dùbhlachd]] [[1745]], air an t-slighe air ais a dh'Alba gu ruige na [[Gàidhealtachd]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150809022341/http://www.dumfriesmuseum.demon.co.uk/dumfstory10.html Dumfries Museum]</ref> Chuireadh càin dhe £2,000 agus 1,000 paidhir bhròg air a' bhaile, a chaidh a phàigheadh an ath [[latha]]. Ann an [[1763]] chaidh [[rathad]] a chruthachadh leis an [[arm]] eadar [[Port Phàdraig]] agus [[Cathair Luail]], a dheidheadh tro Dhùn Phris.<ref>[https://web.archive.org/web/20210916112258/http://oldroadsofscotland.com/journals3.htm#a Old Roads of Scotland]</ref> Bhathar ag iarraidh an rathad seo a chleachdadh airson [[Èirinn]] a cholonachadh. Bha e na Bhorgh Rìoghail le dleastanasan riaghlaidh eadar [[1855]] agus [[1957]], nuair a chuireadh às dhan t-siostam.<ref>[https://web.archive.org/web/20160402051515/http://www.nrscotland.gov.uk/research/guides/valuation-rolls/notes-on-burghs NRS]</ref> == Bailtean Co-cheangailte == * [[Faidhle:Flag of Germany.svg|24px]] [[Gifhorn]] ([[A' Ghearmailt]]) * [[Faidhle:Flag of Italy.svg|24px]] [[Cantú]] ([[Eadailt]]) ==Daoine Ainmeil== *[[Calvin Harris]] ([[1984]]). [[Cèoladair]]. == Iomraidhean == <references/> == Ceanglaichean a-mach == * [https://gaidhligdumgal.org/ Gàidhlig DumGal] – làrach-lìn airson Gàidhlig ann an Dum Phrìs agus Gall-Ghàidhealaibh {{Bailtean ann an Siorrachd Dhùn Phris}} [[Roinn-seòrsa:Alba]] [[Roinn-seòrsa:Bailtean]] [[Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba]] [[Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh]] [[Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phris]] [[Roinn-seòrsa:Na Seumasaich]] snz4yfo5shet9m6nxer7hs7xr29fvyk 0 20542 583423 583420 2026-07-29T12:14:29Z Akerbeltz 52 Ghluais Akerbeltz duilleag [[Alasdair MacGilleBhàin]] gu [[Alasdair MacBheathain]]: Chleachd e Alasdair MacBheathain e fhèin 583420 wikitext text/x-wiki {{Bogsa eachdraidh-bheatha}} B' e cànanaiche a bh' ann an '''Alasdair MacBheathain''' (Baile a' Ghiubhais ann am [[Bàideanach]], [[22 an t-Iuchar]] [[1855]] - [[Sruighlea]], [[4 an Giblean]] [[1907]]).<ref>[http://www.oxforddnb.com/index/34/101034670/ Oxford Dictionary of National Biography]</ref> Is e ''An Etymological Dictionary of the Gaelic Language'' an obair a b' ainmeile a rinn e ann an saoghal na Gàidhlig. ==Sgrìobhaidhean== * 1883–84. 'Celtic Mythology and Religion' anns an ''Celtic Magazine''; foillsichte mar leabhar ann an Inbhir Nis, 1885. Ri fhaighinn tron [https://archive.org/details/celticmythologya00macbuoft Internet Archive] agus [https://archive.org/details/celticmythology00macbgoog archive.org]. * 1885. 'The "Druid" Circles' ann an ''Transactions of the Gaelic Society of Inverness'' vol. XI; foillsichte mar leabhar - Invernes: Eneas Mackay, 1914. * 1885. deasachadh agus eadar-theangachadh "The Book of Deer" ann an ''Transactions of the Gaelic Society of Inverness'' vol. XI, 137–66. Ri fhaighinn tron [https://archive.org/details/transactions11gael Internet Archive] * 1893. 'Celtic Burial', ann an ''Transactions of the Inverness Scientific Society and Field Club'' vol. III, Inverness. * 1895. ''[https://archive.org/details/personalnamesan00macbgoog Personal Names and Surnames of Inverness]''. Inverness. * 1896, 1911. ''[https://archive.org/details/etymologicaldict00macbuoft Etymological Dictionary of the Gaelic Language]''. Inverness, 1911 (darna deasachadh, a' chiad fhoillseachadh 1896; ath-chlò-bhualadh ann an 1982 le Gairm, Glaschu). * 1917. 'Celtic Mythology and Religion', cruinneachadh le ''Celtic Mythology and Religion'', ''The "Druid" Circles'', and ''Celtic Burial''. (Inverness: Eneas Mackay, 1917). Ath-chlo-bhualadh leis The Lost Library, Glastonbury, gun ceann-latha. ==Tùsan== <references/> * Black, Ronald. "[http://www.oxforddnb.com/view/article/34670 Macbain, Alexander (1855–1907)]." ''Oxford Dictionary of National Biography''. Oxford University Press, 2004. Leughte: 29 Sultain 2014. {{Luchd-cànanachais na Gàidhlig}} {{DEFAULTSORT:MacBheathain, Alasdair}} {{Smachd ùghdarrais}} [[Roinn-seòrsa:Cànanaichean]] [[Roinn-seòrsa:Gàidhlig]] [[Roinn-seòrsa:Daoine à Alba]] oekxff4cohh8qm1j2v1aaregxeuvs6i 0 22187 583426 578964 2026-07-30T01:04:45Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 583426 wikitext text/x-wiki {{Baile | AINM = Dùn Sgoir | LÙIREACH = | LÙIREACH_LEUD = 60 | DEALBH =Dunscore village and War Memorial.jpg | MAPA = Mapa dg dùn sgoir.jpg | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Scotland.svg|22px]] [[Alba]] | CEÀRN = [[Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh|Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh]] | LEUD = 55° 08' 27″ Tuath | ASTAIR = 03° 47′ 31″ Iar | FARSAINGEACHD = | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 775 | BLIADHNA = 2011 | FÒN = 01387 | DUILLEAG = [http://www.dunscore.org.uk/ Duilleag a' Bhaile] }} ‘S e [[baile]] beag dùthchasail air iomall [[Dùn Phrìs|Dhùn Phrìs]], air an àirde an iar-dheas [[Alba|na h-Alba]], a th’ ann an '''Dùn Sgoir'''. Tha e suidhichte aig 136m os cionn ìre na [[Muir|mara]],<ref>[https://web.archive.org/web/20210803024022/https://www.fallingrain.com/world/UK/00/Dunscore.html Falling Rain]</ref> ann an cridhe na roinne [[Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh|Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh]] ([[Siorrachd Dhùn Phrìs]] ro [[1975]]), eadar [[Bàrr na Dris]] agus [[Clachan Eòin]], ri taobh na h-[[Abhainn|aibhne]] Uisge Càrn. Tha e 16km air falbh bho Dhùn Phrìs, 83km bho [[Glaschu|Ghlaschu]], 84km bhon [[An t-Sròn Reamhar]] agus 98km bho [[Dùn Èideann|Dhùn Èideann]], prìomh-bhaile na [[Dùthaich|dùthcha]].<ref>[http://distancecalculator.globefeed.com/World_Distance_Calculator.asp Distance Calculator]</ref> Chan eil ach 775 duine a’ fuireach anns a’ bhaile agus 's e [[Beurla]] a th' anns a' chiad [[Cànan|chànan]] aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Dùn Sgoir.<ref>[https://web.archive.org/web/20211129140129/https://info.dumgal.gov.uk/CommunityCouncils/Home/Detail/8 Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh|]</ref> Tha [[eaconomaidh]] a' bhaile gu math crochte air [[àiteachas]], gu h-àraidh coilltearachd, gnothaich [[Bò|a' chruidhe]] agus [[Caora|a' chaorach]]. ==Freumhan an ainm== Tha e coltach gur ann à ''Din Ysgor'' ([[Gàidhlig]]: Dùn na Lannsa) ann an [[Seann-Chuimris]] a tha an t-ainm, ged a tha cuid dhen bheachd gu bheil an t-ainm a' ciallachadh Dùn Daingneach, air sàilleabh atharraidhean fuaimneachail sa chànan.<ref>[https://web.archive.org/web/20140911083046/http://www.spns.org.uk/bliton/BLITON2014ii_elements.pdf The Brittonic Language in the Old North]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20140831051704/http://www.dgnhas.org.uk/transonline/SerIII-Vol11.pdf Transactions and Journal of Proceedings of the Dumfriesshire and Galloway Natural History and Antiquarian Society. Third Series. Volume XI: 147]</ref> 'S ann gu math pailt a tha ainmean-àite ann an Cuimris ann an ceann a deas na h-Alba. ==Eachdraidh== Sgrìobh [[Raibeart Burns]] Tam o' Shanter an seo ann an [[1790]], nuair a bha e na chroitear aig Elliesland.<ref>[http://www.robertburns.plus.com/Tam2.htm Robert Burns]</ref> Chaidh an [[Drochaid]] Dalgonar a thogail an an [[1818]].<ref>[http://www.britishlistedbuildings.co.uk/sc-4227-dalgonar-bridge-over-cairn-water-dunscore Listed Buildings]</ref> Stèidheachadh loidhne-rèile eadar Dùn Phrìs agus [[Am Mòine Naomh]] tro Dùn Sgoir ann an 1905 ach dhùineadh an seirbheis ann an [[1947]].<ref>[https://web.archive.org/web/20091016081339/http://www.transportdiversions.com/publicationshow.asp?pubid=2268 Transport Divisions]</ref> A rèir carragh-chuimhne a' bhaile, fhuair 39 duine à Dùn Sgoir bàs sa [[An Cogadh Mòr|Chogadh Mòr]] agus naoinear eile san [[An Dàrna Cogadh|Dàrna Cogadh]].<ref>[https://web.archive.org/web/20140503003346/http://warmemscot.s4.bizhat.com/warmemscot-ftopic683.html Scottish War Memorials Project]</ref> ==Daoine ainmeil== *[[Jane Haining]] ([[1897]] - [[1944]])<ref>[https://web.archive.org/web/20171001220656/http://www.theholocaustexplained.org/ks3/responses-1933-1945/what-did-organisations-do/jane-haining/#.UsScB7Sz4wk The Holocaust Explained]</ref> Tha carragh-chuimhne dhi anns a' bhaile, eadar an [[eaglais]] is an [[cladh]]. == Iomraidhean == <references/> {{Bailtean ann an Siorrachd Dhùin Phrìs}} [[Roinn-seòrsa:Alba]] [[Roinn-seòrsa:Bailtean]] [[Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba]] [[Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh]] [[Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phrìs]] 79dbo4x0vdwcf6he2q19aoxf8bbri0o 0 41704 583424 2026-07-29T12:14:30Z Akerbeltz 52 Ghluais Akerbeltz duilleag [[Alasdair MacGilleBhàin]] gu [[Alasdair MacBheathain]]: Chleachd e Alasdair MacBheathain e fhèin 583424 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Alasdair MacBheathain]] e542a0uey4clx2uciwqrd66oluq7oua