Uicipeid gdwiki https://gd.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%AComh-Dhuilleag MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter Meadhan Sònraichte Deasbaireachd Cleachdaiche Deasbaireachd a' chleachdaiche Uicipeid An deasbaireachd aig Uicipeid Faidhle Deasbaireachd an fhaidhle MediaWiki Deasbaireachd MediaWiki Teamplaid Deasbaireachd na teamplaid Cobhair Deasbaireachd na cobharach Roinn-seòrsa Deasbaireachd na roinn-seòrsa TimedText TimedText talk Mòideal Deasbaireachd mòideil Event Event talk Bihor (Siorrachd) 0 33687 583642 580292 2026-08-31T23:09:19Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 583642 wikitext text/x-wiki {{Județ | AINM = Județul Bihor<br>Bihar Megye | LÙIREACH = Actual Bihor county CoA.svg | LÙIREACH_LEUD = 100 | DEALBH = Autumn colours - panoramio (1).jpg | MAPA = Bihor in Romania.svg | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Romania.svg|22px]] [[Romàinia]] | ROINN EACHDRAIDHEIL = [[Crişana]] | PRÌOMH-BHAILE = [[Faidhle:ROU BH Oradea Flag.gif|22px]] [[Oradea]] | STEIDHICHTE = | LEUD = | ASTAIR = | FARSAINGEACHD = 7544 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 575398 | BLIADHNA = [[2011]] | LTD = US$ 5.82 billean ([[2008]]) | FÒN = +40 59 | CLÀR ÀIREAMH-CARBAID = BH | DUILLEAG = [http://www.prefecturabihor.rdsor.ro/ Riaghaltas Roinneil] }} 'S e roinn ([[Romàinis]]: ''[[Județ]]'')<ref>[http://www.nutritionistcluj.ro/romania/informatii-utile/lista-judete-resedinte-prefix-indicativ-auto-romania-2011/ Nutritionist Cluj]</ref> air an àirde an iar-thuath [[Romàinia]] a th' ann '''Bihor''' ([[IPA]]: ''biˈhor'', [[Gearmailtis]]/[[Ungairis]]: ''Bihar''). Tha e suidhichte eadar [[Arad (Roinn)|Arad]], [[Alba (Roinn)|Alba]], [[Cluj (Roinn)|Cluj]], [[Sălaj (Roinn)|Sălaj]] agus [[Satu Mare (Roinn)|Satu Mare]]. 'S e [[Oradea]] a th' ann [[prìomh-bhaile]] na roinne.<ref>[http://www.welcometoromania.ro/Romania/Romania_Harta_Judete_r.htm Welcome to Romania]</ref> Thathar dhen bheachd gur ann à ''vihor'' ([[iadh-lus]]) ann an [[Sèirbis]] neo à ''Biharea'' (theirig) ann an [[Dacais]] a tha an t-[[ainm]] Bihor.<ref>[http://adevarul.ro/cultura/istorie/istoria-numelor-judetelor-romania-provine-denumirea-regiunii-locuiti-1_50efe43356a0a6567e69a536/index.html Adevǎrul]</ref> 'S e Bihor an t-siamh roinn as motha na [[Dùthaich|dùthcha]] a thaobh fharsaingeachd agus an 11mh a thaobh [[Àireamh-shluaigh|àireimh-shluaigh]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120121425/http://www.criticatac.ro/18520/recensmant-2012-harta-noii-romanii/ Criticatac]</ref> ==Eachdraidh== Nuair a ràinig sinnsearan nan Ungaireach dhan Roinn Eòrpa bha treubh ann air an robh na Kabar, a ghabh pàirt ann an [[Cogadh|cogaidhean]] nan Ungaireach.<ref>Peter F. Sugar, Péter Hanák, Tibor Frank, A History of Hungary, IUP, [[Indiana]], [[1994]], duilleagan. 11-143.</ref> 'S ann ann am Bihor a thuinich a' mhòr-chuid dhuibh. B' e Bihor a' chiad àite ann an [[Transsilvania]] far an deach Romàinianaich a chlàradh, ann an [[1283]].<ref>György Fejér, Codex diplomaticus Hungariae ecclesiasticus ac civilis, Volume 7, typis typogr. Regiae Vniversitatis Vngaricae, 1831</ref> Chaidh an roinn a stèidheachadh eadar [[1020]] agus [[1050]] ri linn Szent István király, a' chiad [[Rìgh]] [[An Ungair|na h-Ungaire]].<ref>Kordé, Zoltán ([[1994]]). "Bihar". Kristó, Gyula; Engel, Pál; Makk, Ferenc. Korai magyar történeti lexikon (9–14. század), Akadémiai Kiadó, duilleag 103. ISBN 963-05-6722-9.</ref> Bhuineadh Bihor, mar iomadh roinn eile air an àirde iar-thuath Romàinia, dhan [[Ostair-Ungaire]] ron a' [[An Cogadh Mòr|A' Chogaidh Mhòir]]. Chaill An Ungair Bihor ann an [[1920]].<ref>[https://web.archive.org/web/20121220053038/http://www.hungarianhistory.com/lib/tria/tria09.htm Hungarian History]</ref> == Cinnidheachd == *Romàinianaich – 67.38%<ref>[http://www.edrc.ro/recensamant.jsp?regiune_id=2140&judet_id=2141&localitate_id=0 Centru de Resurse pentru Diversitate Etnoculturalǎ]</ref> *Ungairianaich – 25.96% *Romani – 5.10% *Slobhaicianaich – 1.22% *Gearmailtich – 0.19% *Eile - 0.16% ==Creideamhan== *[[Eaglais Ortadogsach|Ortodogsaich Romàinianach]] – 59.7%<ref>[http://nepszamlalas.adatbank.transindex.ro/?pg=9&id=4 Népszamlalas]{{Dead link|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *[[Pròsdanachas]] – 18.1%; *[[Eaglais Chaitligeach|Caitligich]] – 11.5% (Dòigh na Ròimhe – 9.2%; Dòigh Ghreugach – 2.3%) *[[Eaglasi Chaingiseach|Caingisich]] – 5.7%; *[[Eaglais Bhaisteach|Baistich]] – 3.7%; *[[Eaglais Aidmheinich an t-Seachdaimh Latha|Aidmheinich]] – 0.3%; ==Bailtean as Motha== Tha ainm aig a h-uile baile ann an Ungairis agus ann an Gearmailtis aig mòran dhuibh o chionn 's gu robh coimhearsnachdan làidir ann ron a' Chogadh Mhòr agus àm Dej/[[Nicolae Ceaușescu|Ceaușescu]] far an robh na cànain seo gam bruidhinn.<ref>[http://epa.oszk.hu/01400/01462/00037/pdf/181-203.pdf OSZK]</ref> {| class="prettytable" |- class="hintergrundfarbe6" !Baile !Muinntir |- |[[Oradea]] ([[Gearmailtis]]: ''Großwardein'', [[Ungairis]]: ''Nagyvárad'', [[Slòbhacais]]: ''Veľký Varadín'') | align="right" |196,367 |- |[[Salonta]] (Gearmailtis: ''Großsalontha'', Ungairis: ''Nagyszalonta'') | align="right" |17,735 |- |[[Marghita]] (Gearmailtis: ''Margarethen'', Ungairis: ''Margitta'') | align="right" |15,770 |- |[[Săcueni]] (Gearmailtis: ''Zickelhid'', Ungairis: ''Székelyhíd'') | align="right" |11,526 |- |[[Beiuș]] (Ungairis: ''Belényes'') | align="right" |10,667 |- |[[Aleșd]] (Ungairis: ''Élesd'') | align="right" |10,066 |- |[[Valea lui Mihai]] (Ungairis: ''Érmihályfalva'') | align="right" |9,902 |- |[[Sânmartin]] (Ungairis: ''Váradszentmárton'') | align="right" |9,572 |- |[[Tinca]] (Ungairis: ''Tenke'') | align="right" |7,793 |- |[[Popești]] (Ungairis: ''Papfalva'') | align="right" |7,362 |- |colspan="2" bgcolor="ffffff" | <small>(Bho: 20mh an Dàmhair 2011)</small><ref>[http://www.citypopulation.de/php/romania-salaj_d.php City Population]</ref> |} ==Daoine Ainmeil== *[[Éva Heyman]] ([[1931]] - [[1944]]), Ìobairteach an [[Uile-losgadh|Uile-losgaidh]]. == Iomraidhean == <references/> == Ceanglaichean A-mach == *[http://www.cjbihor.ro/ Bòrd Stiùireadh na Roinne] *[https://web.archive.org/web/20160305120925/http://www.hartis.ro/bh/ Mapa na Roinne] *[http://www.mountain-forecast.com/peaks/Bihor/forecasts/1000 Aimsir] *[https://web.archive.org/web/20150413003029/http://www.episcopiaoradiei.ro/#sthash.SEsn082e.dpbs Eaglais na Stàite] {{Commons|Bihor County|Bihor}} {{Roinnean an an Romàinia}} [[Roinn-seòrsa:Romàinia]] [[Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa]] [[Roinn-seòrsa:An Ungair]] io2i9nm31lcng21ur324vulzq7skvam Arad (Siorrachd) 0 33691 583641 580293 2026-08-31T22:52:30Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 583641 wikitext text/x-wiki {{Județ | AINM = Județul Arad<br>Arad Megye | LÙIREACH = Arad county CoA (circa 2007).png | LÙIREACH_LEUD = 100 | DEALBH = An oasis of tranquility - panoramio.jpg | MAPA = Arad in Romania.svg | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Romania.svg|22px]] [[Romàinia]] | ROINN EACHDRAIDHEIL = [[Crişana]]/[[Banat]] | PRÌOMH-BHAILE = [[Faidhle:ROU AR Arad CoA.svg|18px]] [[Arad]] | STEIDHICHTE = | LEUD = | ASTAIR = | FARSAINGEACHD = 7754 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 409072 | BLIADHNA = [[2011]] | LTD = US$ 5.24 billean ([[2008]]) | FÒN = +40 57 | CLÀR ÀIREAMH-CARBAID = AR | DUILLEAG = [http://www.prefecturaarad.ro/ Riaghaltas Roinneil] }} 'S e roinn ([[Romàinis]]: ''[[Județ]]'')<ref>[http://www.nutritionistcluj.ro/romania/informatii-utile/lista-judete-resedinte-prefix-indicativ-auto-romania-2011/ Nutritionist Cluj]</ref> air an àirde an iar [[Romàinia]] a th' ann an '''Arad''' ([[IPA]]: ''aˈrad''). Tha e suidhichte eadar [[Hunedoara (Roinn)|Hunedoara]], [[Bihor (Roinn)|Bihor]], [[Alba (Roinn)|Alba]] agus [[Timiş (Roinn)|Timiş]]. 'S e [[Arad]] fhèin a th' ann [[prìomh-bhaile]] na roinne.<ref>[http://www.welcometoromania.ro/Romania/Romania_Harta_Judete_r.htm Welcome to Romania]</ref> 'S e Arad an còigeamh roinn as motha na [[Dùthaich|dùthcha]] a thaobh fharsaingeachd agus an 21mh a thaobh [[Àireamh-shluaigh|àireimh-shluaigh]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120121425/http://www.criticatac.ro/18520/recensmant-2012-harta-noii-romanii/ Criticatac]</ref> ==Eachdraidh== Chaidh am baile air a bheil ''Arad'' a chlàradh airson a' chiad turais ann an [[1080]].<ref>[http://adevarul.ro/cultura/istorie/istoria-numelor-judetelor-romania-provine-denumirea-regiunii-locuiti-1_50efe43356a0a6567e69a536/index.html Adevǎrul]</ref> Chaidh an roinn a stèidheachadh ri linn Szent István király, a' chiad [[Rìgh]] [[An Ungair|na h-Ungaire]].<ref>Benkő, Elek ([[1994]]). "Arad 2.", Kristó, Gyula; Engel, Pál; Makk, Ferenc. Korai magyar történeti lexikon (9–14. század), Akadémiai Kiadó. duilleagan. 53–54. ISBN 963-05-6722-9.</ref> Bhuineadh Arad, mar iomadh roinn eile air an àirde iar-thuath Romàinia, dhan [[Ostair-Ungaire]] ron a' [[An Cogadh Mòr|A' Chogaidh Mhòir]]. Chaill An Ungair Arad ann an [[1920]].<ref>[https://web.archive.org/web/20121220053038/http://www.hungarianhistory.com/lib/tria/tria09.htm Hungarian History]</ref> == Cinnidheachd == *Romàinianaich – 82.16%<ref>[http://www.edrc.ro/recensamant.jsp?regiune_id=2140&judet_id=2141&localitate_id=0 Centru de Resurse pentru Diversitate Etnoculturalǎ]</ref> *Ungairianaich – 10.67% *Romani – 3.82% *Slobhaicianaich – 1.23% *Gearmailtich – 1.05% *Eile - 1.00% ==Creideamhan== *[[Eaglais Ortadogsach|Ortodogsaich Romàinianach]] – 73.13%<ref>[http://nepszamlalas.adatbank.transindex.ro/?pg=9&id=4 Népszamlalas]{{Dead link|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *[[Pròsdanachas]] – 2.67%; *[[Eaglais Chaitligeach|Caitligich]] – 10.10% *[[Eaglais Chaingiseach|Caingisich]] – 6.17%; *[[Eaglais Bhaisteach|Baistich]] – 3.94%; *[[Eaglais Aidmheinich an t-Seachdaimh Latha|Aidmheinich]] – 3.90%; *Eile - 3.10% == Bailtean as Motha== Tha ainm aig a h-uile [[baile]] ann an Ungairis agus ann an Gearmailtis aig mòran dhuibh o chionns gu robh coimhearsnachdan làidir ann ron a' Chogadh Mhòr agus àm Dej/[[Nicolae Ceaușescu|Ceaușescu]] far an robh na cànain seo gam bruidhinn.<ref>[http://epa.oszk.hu/01400/01462/00037/pdf/181-203.pdf OSZK]</ref> {| class="prettytable" |- class="hintergrundfarbe6" !Baile !Muinntir |- |[[Arad]] ([[Gearmailtis]]: ''Arad'', [[Ungairis]]: ''Arad'') | align="right" |159,074 |- |[[Pecica]] (Gearmailtis: ''Petschka'', Ungairis: ''Pécska'') | align="right" |12,762 |- |[[Sântana]] (Gearmailtis: ''Sanktanna'', Ungairis: ''Újszentanna'') | align="right" |11,428 |- |[[Vladimirescu]] (Gearmailtis: ''Glogowatz'', Ungairis: ''Glogovác'') | align="right" |10,710 |- |[[Lipova (Roinn)|Lipova]] (Gearmailtis: ''Lippa'', Ungairis: ''Lippa'') | align="right" |10,313 |- |[[Ineu]] (Ungairis: ''Borosjenő'') | align="right" |9,260 |- |[[Șiria]] (Gearmailtis: ''Hellburg'', Ungairis: ''Világos'') | align="right" |8,103 |- |[[Chișineu-Criș]] (Ungairis: ''Kisjenő '') | align="right" |7,987 |- |[[Curtici]] (Gearmailtis: ''Kurtitsch'', ung. ''Kürtös'') | align="right" |7,453 |- |[[Nădlac]] (Gearmailtis: ''Nadlak'', Ungairis: ''Nagylak'') | align="right" |7,398 |- |colspan="2" bgcolor="ffffff" | <small>(Bho: 20mh an Dàmhair 2011)</small><ref>[http://www.citypopulation.de/php/romania-salaj_d.php City Population]</ref> |} == Daoine ainmeil == * [[Stefan Hell]] ([[1962]]), [[Fiosaigiche]].<ref>{{ iomradh lìon | url = https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2014/ | tiotal = The Nobel Prize in Chemistry 2014 | foillsichear = Nobel Outreach AB | ceann-là_inntrigidh = 2021-08-04 }}</ref> == Iomraidhean == <references/> == Ceanglaichean A-mach == *[https://web.archive.org/web/20150801024757/http://carad.ro/ Bòrd Stiùireadh na Roinne] *[https://web.archive.org/web/20160305120652/http://www.hartis.ro/ar/ Mapa na Roinne] {{Commons|Arad County|Arad}} {{Roinnean an an Romàinia}} [[Roinn-seòrsa:Romàinia]] [[Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa]] [[Roinn-seòrsa:An Ungair]] jayap15ilth0lo4v5doj6he23rchwsr