Uicipeid gdwiki https://gd.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%AComh-Dhuilleag MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Meadhan Sònraichte Deasbaireachd Cleachdaiche Deasbaireachd a' chleachdaiche Uicipeid An deasbaireachd aig Uicipeid Faidhle Deasbaireachd an fhaidhle MediaWiki Deasbaireachd MediaWiki Teamplaid Deasbaireachd na teamplaid Cobhair Deasbaireachd na cobharach Roinn-seòrsa Deasbaireachd na roinn-seòrsa TimedText TimedText talk Mòideal Deasbaireachd mòideil Event Event talk 0 1674 583676 581441 2026-09-14T11:27:53Z CreagNamBathais 11992 /* Laghan */ ceangal briste a chàradh 583676 wikitext text/x-wiki {{Dùthaich | Ainm = Republic of The Gambia | BRATACH = Flag of The Gambia.svg | LÙIREACH = | LÙIREACH_LEUD = 100 | AINM_BHRATACH =[[Bratach na dùthcha|Bratach]] | AINM_LÙIREACH =[[Lùireach na dùthcha|Lùireach]] | MAPA = LocationGambia.svg | LAOIDH_NÀISEANTA = ''[[For The Gambia Our Homeland]]'' | SLUAGH_GHAIRM = "Progress, Peace, Prosperity" | CÀNAN_OIFIGEIL = [[Beurla]] | MION_CHÀNAN = | PRÌOMH_BHAILE = [[Banjul]] | BAILE_AS_MOTHA = [[Serrekunda]] | SEÒRSA_UACHDRANAIS = Poblachd | TIOTAL_CEANNARD1 = Ceann-suidhe | TIOTAL_CEANNARD2 = | TIOTAL_CEANNARD3 = | TIOTAL_CEANNARD4 = | TIOTAL_CEANNARD5 = | AINM_CEANNARD1 = [[Adama Barrow]] | AINM_CEANNARD2 = | AINM_CEANNARD3 = | AINM_CEANNARD4 = | AINM_CEANNARD5 = | TACHARTAS1 = Neo-eisimeileachd<br />bhon [[an Rìoghachd Aonaichte|Rìoghachd Aonaichte]] | TACHARTAS2 =Cuirte an cèill | TACHARTAS3 = | TACHARTAS4 = | TACHARTAS5 = | TACHARTAS6 = | CEANN_LATHA1 = 18mh an Gearran [[1965]] | CEANN_LATHA2 = 24mh an Giblean [[1970]] | CEANN_LATHA3 = | CEANN_LATHA4 = | CEANN_LATHA5 = | CEANN_LATHA6 = | LATHA_NÀISEANTA = | FARSAINGEACHD = 10,380 | REANGACH_F = 164mh | UISGE = 11.5 | BLIADHNA = 2013 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 1,882,450 | REANGACH_S = 150mh | DLÙTHS = 176.1 | REANGACH_D = 74th | BLIADHNA_GDP = 2005 | GDP = $3.094 billean | REANGACH_GDP = 171mh | ÀIREAMH_GDP = $2002 | REANGACH_PER_CAPITA = 144mh | ROINN_TÌDE = GMT | UTC_OFFSET = | AS_T_SAMHRADH = | UTC_OFFSET_2 = | RUITH_AIRGID = Dalasi | EADAR_LÌON = .gm | ÀIREAMH_FÒN = 220 }} 'S e dùthaich ann an [[Afraga]] a tha anns '''a' Ghaimbia''',<ref>[http://www.faclair.com/?txtSearch=Gambia Am Faclair Beag]</ref><ref>Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714</ref> neo '''Gaimbia''',<ref>[http://www.smo.uhi.ac.uk/gaidhlig/faclair/cuspair/duthchannan/ Dùthchannan aig SMO]</ref><ref>Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391</ref> ainm oifigeil: '''Poblachd na Gaimbia'''. 'S e an dùthaich as lugha a tha ann anns an tìr-mhòr Afraga. Tha [[Seanagal]] na laighe timcheall oirre. Tha an Abhainn [[River Gambia|Gambia]] a’ ruith tro mheadhan na dùthcha. Tha an [[Cuan Siar]] anns an iar dhith, far a bheil inbhir na h-aibhne. Tha a' Ghaimbia nas lugha na 48 cilemeatair ann an leud. 'S e [[Banjul]] am prìomh-bhaile. ==Laghan== Tha e mì-laghail a bhith co-sheòrsach anns a' Ghaimbia.<ref>[https://www.amnesty.org.uk/knowledge-hub/all-resources/gambia-president-must-reject-homophobic-law-life-sentence-aggravated-homosexuality/ Iomairt Amnesty] "''adults found to have had consensual same-sex relationships currently face up to fourteen years in prison.''". A' tarraing air 14 an t-Sultain 2026</ref> == Iomraidhean == <references/> == Ceangal a-mach == * [https://web.archive.org/web/20091229013144/http://www.statehouse.gm/ Duilleag oifigeil Ceann-suidhe na Gaimbia] [[Faidhle:Ga-map.png|300px|thumb|left|Map: A' Ghaimbia]] {{Commons|Gambia|A' Ghaimbia}} {{DEFAULTSORT:Gaimbia}} [[Roinn-seòrsa:Dùthchannan]] [[Roinn-seòrsa:Afraga]] [[Roinn-seòrsa:Afraga-an-Iar]] n904ycdeihzfyzipq2ank13fazrtmcq 0 9353 583674 580165 2026-09-14T07:28:01Z CreagNamBathais 11992 /* Ceanglaichean a-mach */ ceangal briste a chàradh 583674 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Tha '''na h-Eileanan Fàclainn''' (no '''Fàcland''' <ref>An Tuil: Anthology of 20th-century Scottish Gaelic Verse, duilleag 534</ref>no '''na h-Eileanan Falcannach'''<ref>Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714</ref> no '''Eileanan nan Caorach''') ([[Spàinntis]]: ''Islas Malvinas'', Beurla: ''Falkland Islands'') sa [[Cuan Siar|Chuan Siar]]-a-deas, ri taobh [[Aimearaga a Deas]]. 'S e [[Stanley]] am priomh-bhaile aige. Ann an [[1982]], bha cogadh eadar [[Argentina]] agus [[Breatainn]] air na h-eileanan. [[Faidhle:Falkland Islands map.svg|400px]] == Iomraidhean == <references/> == Ceanglaichean a-mach == * [https://learngaelic.scot/watch/watch.jsp?v=134 An t-Urr. Aonghas Mac a’ Ghobhainn a’ bruidhinn mu bhith ’na mhinistear san airm] ''(bhideo 5:44)'' * [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/61797953 BBC Naidheachdan 2022-06-14:Cuimhneachan air Cogadh nan Eileanan Faclanach] {{Commons|Falkland Islands|Na h-Eileanan Fàclainn}} {{DEFAULTSORT:Eileanan Faclainn}} {{Smachd ùghdarrais}} [[Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas]] [[Roinn-seòrsa:An Rìoghachd Aonaichte]] [[Roinn-seòrsa:Ranntairean Thar Lear Bhreatainn]] ofddu67pew5vjc3vt2qpnwx512tt8mw 0 9839 583675 581403 2026-09-14T07:31:47Z CreagNamBathais 11992 /* Ceanglaichean a-muigh */ ceanglaichean briste a chàradh 583675 wikitext text/x-wiki {{Oilthigh |ainm=Oilthigh Mhàrtainn-Lùtair Halle-Wittenberg |dealbh=Logo MLU Halle-Wittenberg.svg |suaicheantas= |stèidhichte=[[1502]] ([[Wittenberg]]) agus <br />[[1694]] ([[Halle (Saale)|Halle]]) |suidheachadh=[[Wittenberg]] ([[Sagsainn-Anhalt]]), [[Halle (Saale)|Halle]] ([[Sagsainn-Anhalt]]), [[a' Ghearmailt]] |oileanaich=~20.000 |làrach-lìn=http://www.uni-halle.de/ }} Is e oilthigh aosmhor Gearmailteach a tha ann an '''Oilthigh Mhàrtainn Lùtair Halle-Wittenberg''' (''Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg'' sa’ [[Gearmailtis|Ghearmailtis]], ''Martin-Luther-University of Halle-Wittenberg'' sa’ [[Beurla|Bheurla]]). Tha e na laighe ann an [[Wittenberg]] agus ann an [[Halle (Saale)]] ann an [[Sagsainn-Anhalt]] anns [[a' Ghearmailt]]. B’ àbhaist a bhith dà oilthigh ann a chaidh an cuir ri chèile ann an [[1817]]. == Eachdraidh == 'S e am pàirt den Oilthigh Wittenberg ris an canar “Leucorea” am fear as sine. Chaidh a stèidheachadh ann an [[1502]] le cuideachadh bho rìgh Frederic III. Bha e ceangailte ris a’ mhanachainn Augustineum. Thòisich iad air eòlas-[[lagh]]a, eòlas-[[diadhachd]] agus [[eòlas-leighis]] a theagasg. Bho 1508 bha [[Màrtainn Lùtair]] ag obair an seo. Bha [[Philipp Melanchthon]] na àrd-ollamh airson cànan [[Greugais]]. Anns an [[16mh linn]] bha an t-Oilthigh Wittenberg cliùiteach airson rannsachaidh [[creideamh|chreideimh]]. [[Faidhle:Uni-Halle-1836.jpg|thumb|right|Togalach Oilthigh Halle ann an 1836]] Ach nuair a ràinig [[Napoleon]] Sagsainn ann an 1813, dhùin e an t-oilthigh. An uair sin dh’ imrich Oilthigh Wittenberg gu [[Halle (Saale)|Halle]]. Ach bha Oilthigh Halle an-seo mar thà, fear a chaidh a stèidheachadh ann an [[1694]]. Ann an 1817 chaidh an dà oilthigh a chuir ri chèile mar ''Vereinigte Friedrichs-Universität Halle-Wittenberg''. Is e sin as adhbhar gu bheil dà dealbh aig an oilthigh. Dh’atharraich an t-ainm a-rithist gu Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg ann an 1933. [[Faidhle:Halleuniplatz.JPG|thumb|right|An talla "Audimax" an-diugh]] An-diugh tha ionad airson eachdraidh an [[an t-Ath-Leasachadh|Ath-leasachaidh]] ann, ionad airson [[Cànan]] agus Dualchas na Gearmailt, agus ionad airson rannsachadh mu na [[Stàitean Aonaichte]]. == Daoine cudromach == Daoine cudromach ann an '''Oilthigh Wittenberg''': * [[Màrtainn Lùtair]], ath-leasachair * [[Phillip Melanchthon]], ath-leasachair Àrd-ollaimh cudromach ann an Oilthigh Halle-Wittenberg: * [[Emil Adolf von Behring]], (1854-1917), fhuair e [[Duais Nobel]] 1901 airson [[eòlas-leighis]] * [[Gustav Hertz]], (1887-1975), fhuair e [[Duais Nobel]] nàdar-fheallsanachd ann an 1925 * [[Karl Ziegler]], (1898-1973), fhuair e [[Duais Nobel]] ceimigeachd ann an 1963 Oileanaich cudromach ann an Oilthigh Halle-Wittenberg: * [[Georg Friedrich Händel]], (1685-1759), [[neach-ciùil]] * [[Clemens Brentano]], (1778-1842), [[bàrd]] ainmeil anns a’ Ghearmailt * [[Joseph Freiherr von Eichendorff]], (1788-1857), [[bàrd]] agus sgrìobhadair ainmeil anns a’ Ghearmailt == Ceanglaichean a-muigh == * [https://www.uni-halle.de/ Duilleag Oifigeil Oilthigh Màrtainn-Lùtair Halle Wittenberg, anns a' Bheurla] * [https://www.studentenwerk-halle.de/ Duilleag oifigeil nan oileanaich, anns a' Bheurla] * [https://www.zusas.uni-halle.de/ ZUSAS, anns a’ Bheurla] * [https://www.hof.uni-halle.de/ Ionad Rannsachaidh Wittenberg, anns a’ Bheurla] * [https://www.leucorea.de/ Duilleag oifigeal Leucorea Wittenberg, anns a' Ghearmailtis] * [https://www.catalogus-professorum-halensis.de Liosta nan Àrd-Ollaimh] {{Oilthighean aosmhòr anns a' Ghearmailt}} {{Smachd ùghdarrais}} [[Roinn-seòrsa:Oilthighean]] [[Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt]] ewyfjsib6l06kl4dpx4h00ym3axslkw 0 16992 583678 583614 2026-09-14T11:42:02Z CreagNamBathais 11992 ceangal "briste" a dhearbhadh - chan eil e briste 583678 wikitext text/x-wiki [[Faidhle:Viking Expansion.svg|thumb|right|280px|Mapa far am faicear na seann tuineachaidhean Lochlannach]] 'S e fear-àiteachaidh [[Lochlainn]] a tha ann an '''Lochlannach''' an-diugh. A bharrachd air sin tha seadh eachdraidheil aig an fhacal: b' e Lochlannaich a bha air laoich à Lochlainn anns na 8mh - 11mh linntean. Agus sna sean làithean, dh'fhaodadh am facal a' ciallachadh [[Nirribhidh|Nirribheach]] cuideachd. ==Sgrìobhaidhean mu an dèidhinn sa Ghàidhlig== * {{cite book|last1=David Nutt|title=Waifs and Strays of Celtic Tradition...: Argyllshire Series|date=1890|page=384|url=https://books.google.com/books?id=5iUPAQAAMAAJ&pg=PA388&lpg=PA388&dq=Lochlannach&source=bl&ots=zqNmksmfpO&sig=2JlteaKg8a4rRWSHMQRlltoywFs&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwjZlcCX8u3SAhUBDGMKHbSMAgM4ChDoAQhAMAY|accessdate=2017-03-24}} == Ceanglaichean a-mach == * [https://www.storlann.co.uk/na-lochlannaich/#.WNRot45FeRs Na Lochlannaich] air làrach-lìn [[Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig|Stòrlann]] mu dhèidhinn nan Lochlannach ann an Albainn (Gàidhlig) * [https://www.tobarandualchais.co.uk/track/62844?l=gd "Sgeulachd mu mhac MhicNèill agus bean Lochlannach"] air [[Tobar an Dualchais]] (Gàidhlig agus Beurla) * [https://www.bbc.co.uk/bitesize/topics/ztfbp4j Lochlannaich - Làrach-lìn BBC Bitesize] Fiosrachadh (Gàidhlig) * [https://history.skola.edu.mt/wp-content/uploads/2025/05/Goodbye-to-the-Vikings_Alex-Woolf-HT-June-2022.pdf Woolf, A. (2022) Goodbye to the Vikings] Artaigeal (Beurla) {{Smachd ùghdarrais}} [[Roinn-seòrsa:Daoine Ghearmanach]] [[Roinn-seòrsa:Na Meadhan-aoisean]] [[Roinn-seòrsa:Lochlannaich]] 72jgiojygfo8p1usb7iw2f6g3olhmcx 0 21404 583677 581619 2026-09-14T11:36:31Z CreagNamBathais 11992 ceangal briste a chàradh agus ceangal nas fheàrr a chur ann 583677 wikitext text/x-wiki {{Baile | AINM = Väversunda | BRATACH = | LÙIREACH = | LÙIREACH_LEUD = 70 | MAPA = | DEALBH = Vaversunda view3b.jpg | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Sweden.svg|22px]] [[An t-Suain]] | CEÀRN = [[Faidhle:Östergötland vapen.svg|18px]] Östergötland | SGÌRE = [[Faidhle:Östergötland vapen.svg|18px]] [[Östergötlands län]] | LEUD = 58° 20 48' Tuath | ASTAIR = 14° 42 37' Ear | FARSAINGEACHD = | ÀIREAMH_SHLUAIGH = | BLIADHNA = | FÒN = (+ 46) 0143 | DUILLEAG = [http://www.vadstenaochdalsforsamlingar.se/ Duilleag Oifigeil Eaglaiseil] }} 'S e baile-eaglaise ([[Suainis]]: kyrkbyn)<ref>[https://web.archive.org/web/20200922095540/http://www.svenskgeografi.se/laen/oestergoetland/11852-vaeversunda.html Svensk Geografi]</ref> agus [[parraist]] (Suainis: socken) am broinn Vadstena a th' ann an '''Väversunda'''. Tha e suidhichte eadar Loch Vättern agus Loch Tåkern, aig 108m os cionn ìre na mara,<ref>[http://nona.net/features/map/placedetail.607896/V%C3%A4versunda/ Nona]</ref> san roinn (Suainis: län) Östergötland,<ref>[http://www.ne.se/v%C3%A4versunda Nationalencyklopedin]</ref> anns [[an t-Suain]], 176km air falbh bho [[Göteborg|Ghöteborg]], 283km bho [[Helsingborg]], 163km bho [[Växjö]] agus 222km bho [[Stockholm]], [[prìomh-bhaile]] na [[Dùthaich|dùthcha]].<ref>[https://web.archive.org/web/20200925202442/http://www.tiptopglobe.com/city?i=2165485&n=Vaversunda&m=V%E4versunda Tip to Globe]</ref> Chaidh an t-àite a chlàradh airson a' chiad turas ann an [[1279]] mar Wewersundom. == Freumhan an ainm == Tha e coltach gur ann às an fhacal ''sunda'' ([[caol]]) ann an [[Suainis]] agus ainm pearsanta air choireigin a tha an t-ainm. 'S co-dhàimh leis [[A' Bheurla Ghallda]] ''sound'' a th' ann an ''sunda''.<ref>Mats Wahlberg, ([[2003]]). Svenskt ortnamnslexikon, Uppsala: Institutet för språk och folkminnen, ISBN 91-7229-020-X</ref> Tha an t-ainm a' gabhail ri cruth na tìre. Ach a rèir Institutet för språk och folkminnen chan eil tùs na h-eileamaid ''Väver'' soilleir.<ref>{{iomradh lìon | url = https://www.isof.se/namn/ortnamn/sol/ortnamnslexikon/vad-vaxjo | tiotal = Vad–Växjö | foillsichear = Institutet för språk och folkminnen | ceann-là_inntrigidh = 2026-09-14 }}</ref> == Daoine ainmeil== * [[Jöns Jacob Berzelius]]: ([[1779]]–[[1848]]) [[Ceimigear]]. ==Ceanglaichean a-mach== * [http://www.lansstyrelsen.se/ostergotland/Sv/Pages/default.aspx Riaghaltas na Roinne] ==Iomraidhean== <references/> {{DEFAULTSORT:Väversunda}} {{Smachd ùghdarrais}} [[Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain]] 4bqy0t5oja5wfiz8q5axbh84nlovthe