Uicipeid gdwiki https://gd.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%AComh-Dhuilleag MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Meadhan Sònraichte Deasbaireachd Cleachdaiche Deasbaireachd a' chleachdaiche Uicipeid An deasbaireachd aig Uicipeid Faidhle Deasbaireachd an fhaidhle MediaWiki Deasbaireachd MediaWiki Teamplaid Deasbaireachd na teamplaid Cobhair Deasbaireachd na cobharach Roinn-seòrsa Deasbaireachd na roinn-seòrsa TimedText TimedText talk Mòideal Deasbaireachd mòideil Event Event talk 0 885 583741 557728 2026-09-27T23:23:07Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 583741 wikitext text/x-wiki [[Faidhle:CabersGlasgow.jpg|right|200px|thumb|Camanachd]] Tha '''camanachd''' no '''iomain''', air a bhith ga cluich o chionn da mhìle bliadhna leis na [[Gàidheil]]. Thug a' chiad Ghàidheil an geam leatha a [[Èirinn]] nuair a ràinig iad [[Dal Riata]] ann an linn [[Calum Cille|Chaluim Chille]]. Tha ''iomain'' ga chleachdadh mar [[gnìomhair]] cuideachd gu bitheanta anns [[a' Ghàidhlig]]. An àite a bhith ag ràdh "Tha mi a' cluich camanachd" no "tha mi a' cluich iomain", bithear ag ràdh "Tha mi ag iomain". Thèid iomain a chleachdadh cuideachd a thaobh a bhith a' trusadh sprèidh is caoraich. == Eachdraidh == Aig aon àm, bha daoine ga cluich air feadh na dùthcha, m.e. [[Bearaig a Tuath]], [[Gallaibh]] is [[Glaschu]], ach latha an-diugh, tha e làidir ann an [[Srath Spè]], [[an t-Eilean Sgitheanach]], agus [[an Gearastan]] agus àiteachan eile air feadh na [[Gaidhealtachd|Gàidhealtachd]] le grunn sgiobaidhean. Anns na bailtean mòra, thòisich oileanaich is maoir-shìthe Ghàidhealach clubaichean cuideachd. B' àbhaist dha iomain a bhith air a cluich tron gheamhradh , leis a' bhliadhna a' tòiseachadh anns an Lùnasdal is a' dol gu Cèitean (Mar [[ball-coise]]). Gu mì-fhortanach, chan eil an t-sìde air a' Ghàidhealtachd uamhasach coibhneil aig an am seo, 's mar sin uaireannan shìneadh a' bhliadhna gu Iuchar, uaireannan a' crìochnachadh cha mhòr cola deug mus do thoisich an ath bhliadhna. Ann an 2003, cho-dhùin na clubaichean airson sgeama gearr-ùine de dh'iomain san t-samhradh a chur air bhog. Bha seo air leth soirbheachail le barrachd gheamannan gan cluich air an dearbh latha (Ged bha trioblaidean le cus geamaichean riochdachaidh gun fheum ag adhbhrachadh cus cinn-sheachdain ban). Anns an t-Samhain 2005, le mòran moladh bho Chomunn na Camanachd, chaidh iomain samraidh a' dearbhadh gu tur le taghadh cha mhòr aon-ghuthach. ged bha sgiobaidhean mòra mar [[Baile Ùr an t-Slèibh (Iomain)|Baile Ùr an t-Slèibh]], [[Ceann a' Ghiuthsaich (Iomain)|Ceann a' Ghiuthsaich]], agus [[Kyles Athletic]] a' cur na h-aghaidh gus a' mhionaid mu dheireadh. == Co-fharpaisean == * [[Cupa na Camanachd]] * [[Cupa MhicAmhlaigh]] * [[Cupa a' Chomainn Cheiltich]] * [[Cupa a' Bhaile Mhòir]] * [[Cupa an t-Sutharlanaich]] * [[Cuach a' Mhòid]] == Sgiobaidhean == Tha an t-seusan a' ruith bhon Màrt gun Dàmhair. {{Sgiobaidhean iomain}} == Riaghailtean == ’S e geama simplidh th’ ann an iomain. Ann an geama nam fear tha dà chluicheadair deug anns gach sgioba agus feumaidh iad am ball a chur eadar dà phost airson tadhal fhaighinn. Tha iad a' cleachdadh caman a tha dèante de dh’[[fiodh|fhiodh]] agus ball a tha dèante de leathar. == Structar == 'S e [[Comunn na Camanachd]] a th' anns a' bhuidheann stiùiridh aig camanachd agus tha dleastanas aca urra ri riaghailtean a' gheama. Tha bòrd-stiùiridh aca. == Iomain thall thairis == Ged thug na Gàidheil camain leotha air feadh an t-saoghail nuair a dh'imrich iad a Alba às dèidh Cùil Lodair agus nam Fuadaichean is gun deach iomadach gheamannan a chluich ann an àiteachan cho sgapte ri [[Patagonia]] gu [[Astràilia]], chaidh an cleachdadh seo a bith as deidh greis. (Chaidh rannsachadh mìorbhaileach a dhèanamh air seo le [[Ùisdean D. MacIllFhinnein]] mar phàirt den tràchdas acadaimigeach aige). A dh'aindeoin seo, chaidh an geama ath-bheothachadh ann an [[Aimearaga a Tuath]] anmoch sna 1990an le [[Camanachd California a Tuath]], a chaidh a thòiseachadh le daoine aig an robh uidh anns a' gheama agus ann an cultar na h-Alba.) a-nis, tha barrachd sgiobaidhean air èirigh air taobh an iar Ameireaga agus ann an [[Texas]]. Thàinig [[California]] a Tuath gu Alba anns an t-Samhradh [[2005]]. == Ceangal a-muigh == * [https://web.archive.org/web/20201202224117/https://www.shinty.com/ Làrach-lìn Chomunn na Camanachd] * [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/30811455 BBC Naidheachdan 2015-01-14: Mar a chaidh “Geama camanachd ann an àrainneachd Gàidhealaich” a lorg] * [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/34315705 BBC Naidheachdan 2015-09-21: Linn 'Diablo' a' tighinn gu ceann] * [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/34973649 BBC Naidheachdan 2015-12-01: Duais ùr mar chuimhne air “Prionnsa na h-Iomain”] * [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/38064988 BBC Naidheachdan 2016-11-22: Clann MhicPheadrais is Bàideanach] * [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/38679379 BBC Naidheachdan 2017-01-19: Atharraichean san Iomain] (ceithir de sgiobaidhean na Prìomh Lìge air manaidsearan atharrachadh) * [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/46056356 BBC Naidheachdan 2018-11-01: Ceann-feadhna ùr air Camanachd Leòdhais] ''(aithris-bhideo 02.33)'' * [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/55156532 BBC Naidheachdan 2020-12-03: Casg air Camanachd gun Chlogaid] [[Roinn-seòrsa:Spòrs]] [[Roinn-seòrsa:Spòrs bhuidheann]] [[Roinn-seòrsa:Camanachd|*]] fdom78w527xnyxyn1ddd6vt21cr3e8p 0 1700 583749 575764 2026-09-28T02:40:10Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 583749 wikitext text/x-wiki {{Baile | AINM = Montevideo | LÙIREACH = Coat of arms of Montevideo Department.png | LÙIREACH_LEUD = 80 | MAPA = Costa de Montevideo.jpg | DÙTHAICH = [[Uruguaidh]] | CEÀRN = Montevideo Department | SGÌRE = | LEUD = 34° 53' Deas | ASTAIR = 56° 10' Iar | FARSAINGEACHD = 526 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 1325968 | BLIADHNA = 2004 | FÒN = +02 | DUILLEAG = [http://www.montevideo.gub.uy www.montevideo.gub.uy] }} Is e '''Montevideo''' [[prìomh-bhaile]] [[Uruguaidh]]. Tha am baile suidhichte san àird a deas na dùthcha. Tha nas motha na 1,000,000 duine a’ fuireach anns a’ bhaile fhèin, mar sin dheth ’s e am baile as motha na dùthcha agus an t-aonar bhaile le àireamh-shluaigh os cionn 1,000,000. Tha tràighean brèagha aige, m.e.: Pocitos, Buceo, Malvín, Playa de los Ingleses, Playa Verde, Punta Gorda agus Carrasco. Tha am baile làn togalaichean eachdraidheal. A-rèir "''Mercer Human Resource Consulting''" ‘s e Montevideo am baile leis a’ ghnè-bheatha as àirde ann an [[Aimearaga-Laideannach]].<ref>[https://web.archive.org/web/20090525094021/http://www.lanacion.cl/prontus_noticias/site/artic/20070401/pags/20070401204943.html ''La Nación'']</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20071007084230/http://www.larepublica.com.uy/lr3/larepublica/2007/04/03/politica/252300/montevideo-la-mejor-ciudad-para-vivir-de-america-latina/ Montevideo, la mejor ciudad para vivir de América Latina] (''Montevideo, am baile as fheàrr airson a bhith a' fuireach ann ann an Aimearaga Laideannach'') bho pàipear-naidheachd Uruguaidh [http://www.larepublica.com.uy La República] {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Spàinntis)</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20181226080650/https://www.translatorscafe.com/cafe/MegaBBS/thread-view.asp?threadid=8972&start=1%20 Artaigeil bhon ''Café''] (Spàinntis)</ref>. ==Bailtean Co-cheangailte== *[[Faidhle:Flag of Western Sahara.svg|22px]] [[El Aaiún]] *[[Faidhle:Flag of Germany.svg|22px]] [[Berlin]] == Iomraidhean == <references/> == Ceanglaichean a-mach == * [http://www.montevideo.gub.uy/ Montevideo - Duilleag oifigeil] [[Faidhle:Montevideo centro y puerto.jpg|thumb|left|200px|Montevideo, meadhan a' bhaile agus am port-mara]] [[Faidhle:Montevideouruguaynasa.jpg|thumb|200px|Montevideo]] {{Commons|Category:Montevideo|Montevideo}} {{Smachd ùghdarrais}} [[Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean]] [[Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Aimearaga a Deas]] [[Roinn-seòrsa:Uruguaidh]] [[Roinn-seòrsa:Bailtean]] dryul0vpifrd7jteoefvw5bqvbu6eos 0 1852 583747 568705 2026-09-28T02:02:07Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 583747 wikitext text/x-wiki Còmhlan-ciùil fìor mhath a chruthaich [[Roc Cruaidh]] leis a' chiad chlàr aca, [[Led Zeppelin I]]. Bha ceathrar ann, [[Jimmy Page]] na chluichdear giotàir, [[Robert Plant]] a' seinn, [[John Paul Jones]] air bass is air meur-chlàran agus [[John Bonham]] no [[Bonzo]] mar a chanadh cuid ris, air na drumaichean. Thoisich iad ann an 1969 mar '[[The Yardbirds]] Ur, as deidh dha an còmhlan den aon ainm a sgaradh, a' fàgail Page leis na còirichean airson an ainm. Thug iad orra 'Led Zeppelin' mar ainm as deidh fealla-dhà a rinn [[Keith Moon]] bho [[The Who]] nuair a thuirt e 'Thèid e sìos mar balùn luaidhe no (Led Zeppelin)'. Chlàr iad a' chiad chlàr, [[Led Zeppelin I]] ann an trì seachdainean agus thoisich iad anns a' bhad air an dàrna chlàr, ris a chanar, [[Am Bombadair Donn]] no gu h-oifigeil [[Led Zeppelin II]]. == Mar a chaidh an Siar a ghlèidheadh == Air feadh beatha a' chòmhlain, bha cliù nas motha aig Zeppelin ann an Aimeireaga na bha riamh ann am Breatainn fhèin. Chaidh am fiolm "[[The Song Remains The Same]]" ann am [[Madison Square Gardens]]. An-diugh, 'S e [[Stairway to Heaven]] a th' anns an òran a tha air a bhith ga chluich as trice air rèidio ann an Aimeirigea. Ann an "[[Hammer of the Gods]]", an leabhar mu dheidhinn a' chòmhlain, tha e air a dhèanamh a-mach gum faca Led Zeppelin na Stàitean mar àite far an robh iad saor is gun bacadh orra. == As deidh Zep == Nuair a dh'eug Bonham, dhealaich an triùir mhaireannach, ag ràdh nach robh Led Zeppelin ann as aonais. Ach tha iad air thighinn còmhla ceithir tursan, airson a' chiad turas ann an 1985 airson [[Live Aid]], airson 40 bliadhna de [[Clàran a' Chuain Siar]], airson banais [[Jason Bonham]], (Mac Bhonzo) agus nuair a chaidh an aontachadh mar bhuill de Thalla Cliù Rock agus Roll ann an [[1992]] Thàinig [[Page & Plant]] còmhla, as aonais John Paul Jones, ann an 1994 airson cuirm air [[MTV]], air an robh [[Unledded]] agus rinn iad da chlàr, [[No Quarter]] ann an 1994 agus [[Walking into Clarksdale]] ann an 1998. == Clàran == * [[Led Zeppelin I]] * [[Led Zeppelin II]] * [[Led Zeppelin III]] * [[Led Zeppelin IV]] * [[Houses of the Holy]] * [[Physical Graffiti]] * [[The Song Remains the Same]] * [[Presence]] * [[In Through the Out Door]] * [[Coda]] * [[BBC Sessions]] * [[How the West was Won]] == Ceanglaichean a-mach == * [https://web.archive.org/web/20070929011244/http://stairway-to-heaven.net/ledzeppelinreunion.html Stairway to Heaven songfacts, tabs, videos and audio], at the Stairway to Heaven website. * [https://web.archive.org/web/20070929011244/http://stairway-to-heaven.net/ledzeppelinreunion.html Led Zeppelin reunion information and press conference video] [[Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil]] 8l9q3nsrv00t3xk80oogmnzdsx04gtz 0 2269 583753 583737 2026-09-28T11:20:06Z CreagNamBathais 11992 Deasachaidhean a chaidh a thilleadh leis [[Special:Contributions/CallahanKieranKiki420|CallahanKieranKiki420]] ([[User talk:CallahanKieranKiki420|an deasbaireachd]]) dhan mhùthadh mu dheireadh le [[User:Allmhurach|Allmhurach]] 567505 wikitext text/x-wiki {{Baile | AINM = Baile Eabhraig Nuadh | BRATACH = Flag of New York City.svg | LÙIREACH = Seal of New York City.svg | LÙIREACH_LEUD = 90 | DEALBH = NYC-Skyline-1.jpg | GLACADH = Eabhraig Nuadh | MAPA = Map of New York Highlighting New York City.svg | DÙTHAICH = [[Na Stàitean Aonaichte]] | CEÀRN = [[Eabhraig Nuadh (stàit)|Eabhraig Nuadh]] | SGÌRE = Bronx<br />Kings<br />New York<br />Queens<br />Richmond | LEUD = 40° 43' Tuath | ASTAIR = 70° 0' Iar | FARSAINGEACHD = 783.84 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 8537673 | BLIADHNA = 2016 | FÒN = 212, 718, 917, 347, 646 | DUILLEAG = [http://www.nyc.gov nyc.gov] }} 'S e baile-mòr anns an stàit [[Eabhraig Nuadh]], [[Na Stàitean Aonaichte]] a tha ann an '''Eabhraig Nuadh''' (Beurla: ''New York''). B' e ''Nieuw Amsteldam'' an seann-ainm a bha air. ==Eachdraidh== Chaidh am baile a stèidheachadh ann an [[1624]]. B' ann ann an Eabhraig Nuadh far an robh [[Yossele Rosenblatt]] na hazzan nuair a dh' fhalbh e dha na [[Na Stàitean Aonaichte|Stàitean Aonaichte]]. == Daoine ainmeil == * [[Eugene Gladstone O'Neill]] ([[1888]]–[[1953]]) Sgrìobhadair. * [[Irving Langmuir]] ([[1881]]–[[1957]]): [[Ceimigear]]. * [[James Cagney]] ([[1899]]–[[1986]]): [[Actair]]. * [[Humphrey Bogart]] (1899–1957): Actair. * [[Cesar Romero]] (1907–1997): Actair. * [[John B. Fenn]] ([[1917]]–[[2010]]): Ceimigear. * [[Herbert A. Hauptman]]: ([[1917]]–[[2011]]): [[Matamataig]]ear agus Ceimigear. * [[Jerome Karle]] ([[1918]]): Ceimigear. * [[Carl Reiner]] ([[1922]]): Actair. * [[Paul Berg]] ([[1926]]): Ceimigear. * [[Malachi Throne]] ([[1928]]–[[2013]]): Actair. * [[Martin Landau]] (1928): Actair. * [[Robert De Niro]] ([[1943]]): Actair. * [[Robert Merton]]: ([[1944]]): [[Eaconamaiche]]. * [[Donald Trump]]: ([[1946]]): Fear-gnìomhachais. * [[Sylvester Stallone]]: (1946): Actair. * [[Eric Maskin]]: ([[1950]]): Eaconamaiche. * [[Roger Y. Tsien]] ([[1952]]–[[2016]]): Ceimigear. * [[Paul Krugman]]: ([[1953]]): Eaconamaiche. * [[Richard Stallman]]: (1953): Neach-prògramaidh. * [[Lady Gaga|Stefani Joanne Angelina Germanotta]] ([[1986]]): Seinneadair. == Bailtean Co-cheangailte == * [[Faidhle:Flag of China.svg|22px]] [[Beijing]]<ref>[http://www.sister-cities.org/directory/USlistingsResults.cfm SisterCities]</ref> * [[Faidhle:Flag of Hungary.svg|22px]] [[Budapest]] (Càirdeas) * [[Faidhle:Flag of Egypt.svg|22px]] [[Cairo]] * [[Faidhle:Flag of Israel.svg|22px]] [[Jerusalem]] * [[Faidhle:Flag of South Africa.svg|22px]] [[Johannesburg]] * [[Faidhle:Flag of England.svg|22px]] [[Lunnainn]] * [[Faidhle:Flag of Spain.svg|22px]] [[Madrid]] * [[Faidhle:Flag of the Dominican Republic.svg|22px]] [[Santo Domingo]] * [[Faidhle:Flag of Japan.svg|22px]] [[Tokyo]] == Faic cuideachd == * [[Teine an taighe-tionnsgain Trì-cheàrnag]] == Iomraidhean == <references/> {{Smachd ùghdarrais}} [[Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eabhraig Nuadh]] r68bzitem9qg68n51kwgpoyerq8fmtr 0 9893 583740 579252 2026-09-27T23:13:36Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 583740 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Is e dùthaich ann an earra-dheas [[an Roinn-Eòrpa|na h-Eòrpa]] a tha ann am '''Bosna agus Hearsagobhana'''<ref>[http://www.faclair.com/ViewEntry.aspx?ID=9DCBE39909E6802C1CD82806614FB282 Am Faclair Beag]</ref><ref>[http://www.smo.uhi.ac.uk/gaidhlig/faclair/cuspair/duthchannan/ Dùthchannan aig SMO]</ref>, '''Bosnia-Herzegovina'''<ref>[http://www.storlann.co.uk/goireasan/atlas-na-sgoile.html ''Atlas Sgoile Oxford''] le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)</ref>, neo '''Bosnia agus Herzegovina''',<ref>Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714</ref> (ainm goirid: BiH/БиХ). Tha crìochan aice san ear-thuath le [[Croàisia]], san ear leis [[an t-Sèirb]] agus leis [[Am Monadh Neagrach|a' Mhonadh Neagrach]] ‘sa deas. Eadar [[1918]] is [[1992]] bha Bosna agus Hearsagobhana pàirt na ''[[Iùgoslaibhia|Poblachd Shòisealach Iùgoslaibhia]]''. An dèidh 1992 dh’fhàg iad Iùgoslaibhia, ach an toiseach bha cogadh ann eadar 1992 is 1995 anns an dùthaich fhèin. An-diugh tha trì sgìrean ann: Sgìre Brčko, Federation Bosna agus Hearsagobhana agus Poblachd Srpska. Tha muinntir na dùthcha a’ buntainn do trì buidheann le [[dualchas]] eadar-dhealaichte: Bosnaich, Sèirbich agus Cròthaisich. Is e sin as adhbhar gu bheil triùir ceann-suidhe anns a’ [[pàrlamaid|phàrlamaid]]. Tha [[Sarajevo]] na [[prìomh-bhaile|phrìomh-bhaile]]. == Iomraidhean == <references/> == Ceanglaichean a-muigh == * [https://web.archive.org/web/20110518201707/http://www.predsjednistvobih.ba/ Duilleag oifigeil riaghaltas Bosna agus Hearsagobhana] * [http://www.ohr.int/ Duilleag oifigeil den Àrd-riochdaire] * [https://web.archive.org/web/20110222233804/http://bhtourism.ba/ B&H Ionad Turasachd] * [https://web.archive.org/web/20070625145726/http://www.tourism.ba/ Ionad Turasachd Co-nasgadh Bosna] duilleag oifigeil = Dealbhan = <gallery> Image:Hajji Alija Mosque and Počitelj Fortress, Počitelj 2005.png|Počitelj - Seann -bhaile Image:Sarajevo Ferhad-begova-Mosque02.jpg|Ferhad-Begova, aon de na 186 [[mosg]] ann an Sarajevo Image:Sarajevo ortodox church.JPG|Àrd eaglais ann an [[Sarajevo]] Image:Sarajevo_jewish_synagogue.JPG|Sarajevo Jewish Synagogue Image:Sarajevo Rathaus05.jpg|Leabharlann nàiseanta ann an [[Sarajevo]] Image:Waterfall_in_Jajce_Bosnia.JPG|Casan-uisge ann an Jajce Image:Travnik mosque 01.jpg|[[Mosg]]ue ann an Travnik Image:Sarajevo_princip_bruecke.jpg|Drochaid "''Latin Bridge''" ann an 2005 </gallery> [[Faidhle:Bosnia and Hercegovina map.png|250px|left|thumbnail|Mapa]] {{Commons|Bosnia and Herzegovina|Bosna agus Hearsagobhana}} {{Smachd ùghdarrais}} [[Roinn-seòrsa:Dùthchannan]] [[Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa]] cwbb3wwgsoc2gvw333o8u7o0t5u1hy4 0 20904 583751 571250 2026-09-28T03:44:43Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 583751 wikitext text/x-wiki {{Bogsa eachdraidh-bheatha}} B’e '''Salvador Puig i Antich''' ([[IPA]]: '''səɫβəˈðo ˈpudʒ i: ənˈtik''', [[Barcelona]], [[30 an Cèitean]] [[1948]]–Barcelona [[2 am Màrt]] [[1974]]) [[Ain-Riaghailteachd|Anarcach]] à [[Catalòinia]] a chuireadh gu bàs rè [[Deachdaire|deachdaireachd]] [[Francisco Franco|Fhranco]] anns [[An Spàinn]].<ref>[http://www.portaloaca.com/historia/biografias/2103-biografia-de-salvador-puig-antich-anarquista-ejecutado-por-el-regimen-franquista.html Portal Oaca]</ref> ==Teaghlach== 'S e an treas mac dhe sianar a bh' ann Salvador Puig i Antich. Bhuineadh e do theaghlach meadhanach-luchd obrach. Bha athair, Joaquim Puig, air a bhith na bhall Acció Catalana ([[Gàidhlig]]: Iomairt Chatalanach) rè [[Dàrna Poblachd na Spàinne]] ([[1931]] – [[1939]]). B' fheudar dha teicheadh chun na [[An Fhraing|Frainge]] is e na fhògarrach ann an campa ann an Argelès an dèidh [[Cogadh Sìobhalta na Spàinne]] ([[1936]] – [[1939]]).<ref>[http://elpais.com/diario/2006/09/03/eps/1157264817_850215.html El País]</ref> Fhuair esan binn bàis nuair a thill e gus An Spàinn, ach shàbhaladh a bheatha mus do chuireadh gu bàs e.<ref>[http://www.portaloaca.com/historia/biografias/2103-biografia-de-salvador-puig-antich-anarquista-ejecutado-por-el-regimen-franquista.html Portal Oaca]</ref> ==Beatha== Choinnich Salvador ri Xavier Garriga agus na Bràithrean Oriol agus Ignacio Solé Sugranyes aig an sgoil-oidhche Maragall, an dèidh dha na sagaratan dha fhuadachadh bhon àrd sgoil [[Eaglais Chaitligeach|Chaitligeach]] Salle Bonanova,<ref>[http://elpais.com/diario/2006/09/03/eps/1157264817_850215.html El País]</ref> air adhbharan a chuid dhroch ghiùlain. Stèidhich an ceathrar am buidheann ''Movimiento Íbero de Liberación'' (Gàidhlig: Gluasad Ibearach na Saoirse), neo MIL, an dèidh na tachartasan ann am [[Paris]] sa [[An Cèitean|Chèitean]] [[1968]].<ref>[http://www.portaloaca.com/historia/biografias/2103-biografia-de-salvador-puig-antich-anarquista-ejecutado-por-el-regimen-franquista.html Portal Oaca]</ref> A bharrachd air sin, bha e an sàs anns na [[Aonadh-ciùird|aonaidhean-ciùird]] taobh Comisiones Obreras cuideachd.<ref>[https://web.archive.org/web/20120515091855/http://clandestinodeactores.com/laplacenta/?tag=salvador-puig-antich Clandestino de Autores]</ref> Thoisich Salvador ris a bhith a’ sabaid ann am MIL an dèidh dà bhliadhna a chur seachad san Arm agus ceum a ghabhail ann an [[Eaconomachd]] agus [[Poileataigs]] san oilthigh.<ref>[http://www.portaloaca.com/historia/biografias/2103-biografia-de-salvador-puig-antich-anarquista-ejecutado-por-el-regimen-franquista.html Portal Oaca]</ref> Ghoideadh MIL airgead bho na bancaichean agus shiubhladh iad gu tric chun na Frainge. ==Bàs== Chuireadh e an greim leis a' Phoileas Speisealta ann am Barcelona air an 25mh latha dhen [[An t-Sultain|Shultain]] [[1973]]. Gu dòrainneach, chaochail [[oifigear-poileis]] air an robh Francisco Anguas Barragán ann an sabaid doirbh le gunnaichean ann an doras flat san sràid Carrer de Girona.<ref>[https://web.archive.org/web/20120415221510/http://www.soliobrera.org/actualidad/laberinto.html Solidaridad Obrera]</ref> Chaidh Puig Antich leòinte cuideachd. Fhuair e binn bàis bho Chùirte an Airm airson murt Bharragán. Dhiùlt a’ Chùirte fianais a chluinntinn a chuideachadh Puig Antich.<ref>[http://elpais.com/diario/2006/09/03/eps/1157264817_850215.html El País]</ref> A dh’aindeoin iomairt mhòr eadar-nàiseanta gus a bheatha a shàbhaladh, chaidh e chur gu bàs aig 9:30m air an dàrna latha dhen [[Am Màrt|Mhàrt]] [[1974]].<ref>[http://www.portaloaca.com/historia/biografias/2103-biografia-de-salvador-puig-antich-anarquista-ejecutado-por-el-regimen-franquista.html Portal Oaca]</ref> Bha e dìreach 25 bliadhna a dh’aois. Bha Riaghaltas na Dùthcha airson dìoghaltas fhaighinn air sgàth s’ gun do mharbh ETA ceannard Spàinnteach air an robh Carrero Blanco. Chaidh Puig Antich a thìodhlachadh ann an Cementerio de Barcelona.<ref>[http://www.publico.es/especial/memoria-publica/ficha/169369/salvador-puig-antich Público]</ref> ==Meadhanan== ===Fiolmaichean=== * [http://www.youtube.com/watch?v=KncJlTc2YtI Salvador (Puig Antich)] ([[2006]]) ===Ceòl=== * [http://www.youtube.com/watch?v=WxR7BTamZ3s I si canto triste] ([[Lluís Llach i Grande]], [[1974]]). * [http://www.youtube.com/watch?v=vvqIoVhi5jw A Margalida] (Joan Isaac, [[1976]]) * [http://www.youtube.com/watch?v=5yG8Jd7EqHQ El año que mataron a Salvador] (Loquillo, [[2005]]) ==Iomraidhean== <references/> {{DEFAULTSORT:Puig i Antich, Salvador}} {{Smachd ùghdarrais}} [[Roinn-seòrsa:Eachdraidh]] [[Roinn-seòrsa:Poileataigs]] [[Roinn-seòrsa:Daoine às an Spàinn]] [[Roinn-seòrsa:Daoine à Catalonia]] 3mb9n55598sn68y3rlimvjit92a0i7e 0 22156 583746 536960 2026-09-28T01:40:24Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 583746 wikitext text/x-wiki {{Bogsa eachdraidh-bheatha}} 'S e oileanach aig Oilthigh Theàrlaich<ref>[http://www.cuni.cz/UK-5180.html Univerzita Karlova v Praze]</ref> ann am [[Pràg]] (Seacais: Univerzita Karlova v Praze; [[Laideann]]: Universitas Carolina Pragensis; [[Gearmailtis]]: Karls-Universität zu Prag) a bh' ann an '''Jan Palach''' ([[IPA]]: ''jan ˈpalax'', [[Pràg]], [[11 an Lùnastal]] [[1948]] - ibidem [[19 am Faoilleach]] [[1969]]). Dh'ìobair e esan fhèin mar fhianais an aghaidh ionnsaigh [[Aonadh Sobhiat|Shobhiatach]] a ghabh àite anns an Lùnastal 1968.<ref>[https://web.archive.org/web/20140825032938/http://www.radio.cz/en/section/czechs/the-soviet-invasion-of-czechoslovakia-and-the-crushing-of-the-prague-spring Radio CZ]</ref> == An Ionnsaigh Shobhiatach == Air an [[21 an Lùnasdal]] [[1968]], bhris an t-armailt Sovietach a-steach air an t-Seic-Slòbhac,<ref>[http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/21/newsid_2781000/2781867.stm BBC]</ref> oir cha robh na h-ath-leasachaidhean a rinn an riaghaltas anns an Seic-Slòbhac a' còrdadh ris an riaghaltas Sovietach, bha an riaghaltas Sovietach ag iarraidh a' cumail a bhuaidh air an t-Seic-Slòbhac. Bha Palach ag ionnsachadh [[Feallsanachd]] aig an àm.<ref>[http://www.cuni.cz/UK-5180.html Univerzita Karlova v Praze]</ref> fon riaghaltas aig [[Alexander Dubček]], is le sin mhùchadh Earraich Phràg. Mar sheòrsa dhe fianais, loisg Palach esan fhèin anns a' Cheàrnaig Vaclav air an 16mh am Faoilleach 1969. Dh'fhàs tìodhlacadh Phalach a bhith an fhianais-dhùbhlain na bu mhò a bh' ann a-riamh an aghaidh nan Sobhiatach, agus an ceann mìos, air [[25 an Gearran]], mharbh oileanaich eile, Jan Zajíc,<ref>[http://www.rozhlas.cz/zpravy/historie/_zprava/jan-zajic-pred-upalenim-kyselinu-nevypil-zjistili-historici-neznama-fakta-shrnuje-nova-kniha--1179815 Zprávy]</ref> esan fhèin san aon dhòigh agus san aon àite. Sa [[An Giblean|Ghiblean]], rinn Evzen Plocek an dearbh rud ann an [[Jihlava]].<ref>[http://www.totalita.cz/vysvetlivky/o_ploceke.php Totalita]</ref> == Jan Palach is Saoghal na Gàidhlig == Sgrìobh [[Somhairle MacGill-Eain]] an dàn Gàidhlig mu dhèidhinn Jan Palach: "...nach b’ ann le teine-aighir mar chunnacas ann am Pràg, ’s nach b’ e an curaidh oileanaich a rachadh suas ’na smàl..."<ref>[http://www.sorleymaclean.org/bardachd/p/palach.htm Somhairle MacGill-Eathain]</ref> == Jan Palach anns a' chultar == Ann an 2013, rinn HBO sreath filmichean mu dhèidhinn na tachartasan a lean às dèidh bàis Phalach: ''Hořící keř'' (The Burning Bush). Bha Agnieszka Holland, stiùiriche nam film Pòlainneach ainmeil, na stiùiriche. == Daoine eile a dh'ìobair iad fhèin mar fianais phoileataigeach == * an t-Seic-Slòbhac: Jan Zajíc, Evžen Plocek, Josef Hlavatý * [[A' Phòlainn]]: Ryszard Siwiec * [[An Ucràin]]: Vasyľ Makuch == Ceanglaichean a-mach == {{Commonscat}} * [http://www.janpalach.cz/en/default/index Làrach-lìn mu dhèidhinn Jan Palach] (Seicis, Beurla, Fraingis, Pòlainnis, Gearmailtis) * ''[http://www.hbo-europe.com/burningbush/ The Burning Bush]''[http://www.hbo-europe.com/burningbush/ air làrach-lìn HBO (Beurla)] * [http://www.sorleymaclean.org/bardachd/p/palach.htm "Palach", dàn le Somhairle MacGill-Eain] == Iomraidhean == <references/> {{DEFAULTSORT:Palach, Jan}} [[Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Seic-Slòbhac]] [[Roinn-seòrsa:Eachdraidh]] [[Roinn-seòrsa:Poileataigs]] gapycbr36yx33h8inpqd00tvnsvvfo7 0 22348 583745 582102 2026-09-28T01:32:25Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 583745 wikitext text/x-wiki {{Bogsa eachdraidh-bheatha}} B' e sgrìobhadair, foghlamaiche agus craoladair Gàidhlig à [[Barabhas]], [[Leòdhas]] a bh' ann an '''Iain Moireach '''(1938-2018). Choisinn e cliù mar sgrìobhadair dràma agus sgeulachdan goirid gu sònraichte leis na sgeulachdan 'Briseadh na Cloiche', 'Feòil a' Gheamraidh' agus 'An Aghaidh Choimheach'. Thug e bliadhnaichean an sàs ann an obair foghlaim agus an craoladh cuideachd.<ref name=":1">{{Iomradh naidheachd|ainm=|sloinneadh=|ùghdar_eile=|ùghdaran_eile=|ceann-là=2018-11-18|tiotal=Iain Moireach, 1938 - 2018|obair=BBC Naidheachdan|foillsichear=|duilleagan=|cànan=Gàidhlig|ceann-là_inntrigidh=|url=https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/46252845|url_tasgaidh=https://web.archive.org/web/20181118163448/https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/46252845|ceann-là_tasgaidh=2018-11-18}}</ref> == Beatha == Rugadh Iain Moireach ann am [[Barabhas]], [[Leòdhas|Eilean Leòdhais]] anns a' Mhàrt 1938.<ref name=":2">{{Iomradh lìon|ainm=|sloinneadh=BBC Radio nan Gàidheal|ceangal_ùghdair=BBC Radio nan Gaidheal|ùghdar_eile=|ùghdaran_eile=|ceann-là=2018-03-25|tiotal=Dà Sgeulachd bho Iain Moireach|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/b09wg7sy|ceann-là_inntrigidh=2018-11-24|foillsichear=BBC Radio nan Gàidheal|duilleagan=|cànan=Gàidhlig|url_tasgaidh=https://web.archive.org/web/20180329094721/https://www.bbc.co.uk/programmes/b09wg7sy|ceann-là_tasgaidh=2018-03-29}}</ref> Bha e aithnichte leis an ainm Seonaidh Fhionnlaigh.<ref name=":2" /> B’ e [[Canèideanach]], ’s e ''Canadian veteran'', a bha na athair agus b’ e boireannach à Asainte a bha na mhàthair.<ref>{{Iomradh lìon|ainm=|sloinneadh=|ùghdar_eile=|ùghdaran_eile=|ceann-là=2010|tiotal=Thuige Seo: Iain Moireach|url=https://learngaelic.scot/watch/entertainment.jsp?v=thuige_seo_s2_iain_moireach|ceann-là_inntrigidh=2018-11-24|foillsichear=LearnGaelic.scot|duilleagan=|cànan=Gàidhlig}}</ref> Fhuair e foghlam ann an [[Sgoil MhicNeacail]] agus aig [[Oilthigh Dhùn Èideann]].<ref name=":0">Dòmhnall Iain MacLeòid (deas). ''Dorcha tro Ghlainne: taghadh de sgeulachdan-goirid'' (Glaschu: Gairm, 1970) d. 125.</ref> Bha e a' teagaisg ann an sgoil ann am [[Baile nam Feusgan]].<ref>{{iomradh lìon | url = http://www.bbc.co.uk/programmes/b07gb07z | tiotal = 2/4 Seonaidh Fhionnlaigh - ùghdar, craoladair, neach-foghlaim. Sgeulachd beatha Iain Mhoirich | foillsichear = BBC | ceann-là_inntrigidh = 2017-01-18}}</ref> Bha e na fhear-deasachaidh aig [[Comann nan Leabhraichean]] bho 1969.<ref name=":0" /> Thuirt e gu tric gum b' e an saothair a bu thlachdmhor a rinn e an siud and deasachadh air ''Suathadh ri Iomadh Rubha'' leis a' [[Aonghas Caimbeul (Am Puilean)|Phuilean]].<ref>{{Iomradh lìon|ainm=Dr Fionnlagh|sloinneadh=MacLeòid|ceangal_ùghdair=An Dr Fionnlagh MacLeòid|ùghdar_eile=|ùghdaran_eile=|ceann-là=2018-11-20|tiotal=Remembering John Murray|url=http://welovestornoway.com/index.php/2014-07-15-15-43-3/here-to-help-you/obituaries/12059-remembering-john-murray|ceann-là_inntrigidh=2018-11-22|foillsichear=welovestornoway.com|duilleagan=|cànan=Beurla|url_tasgaidh=https://web.archive.org/web/20181122141531/http://welovestornoway.com/index.php/2014-07-15-15-43-3/here-to-help-you/obituaries/12059-remembering-john-murray|ceann-là_tasgaidh=2018-11-22}}</ref> An uair sin, thill e a Leòdhas far an robh e an sàs bhon toiseach ann am Pròiseact Dà-Chànanach nan Eilean Siar.<ref name=":1" /> Agus an uairsin, mar iar-stiùiriche foghlam aig [[Comhairle nan Eilean Siar]], bha e na mheadhan air iomadh rud a chur air adhart, bhon chompanaidh foillseachaidh [[Acair Earranta|Acair]] gu Cinema Sgìre.<ref name=":1" /> Leis an Dr Fionnlaigh MacLeòid, rinn e iomairt gus companaidh foillseachaidh a chur air chois a chuireadh taic ri Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig. B' e Acair a bh' ann le Moireach mar fear de na prìomh stiùirichean. == Sgrìobhadh == Sgrìobh Moireach bàrdachd, dealbhan-cluiche agus sgeulachdan goirid. Thuirt e fhèin nach robh roghainn aige ach na h-ìomhaighean a bhiodh a' tighinn thuige a chur air pàipeir.<ref name=":1" /> Nochd iomadh sgeulachd aige anns na h-irisean [[Gairm]] agus [[Gath (iris)|Gath]]. Chaidh cruinneachaidhean den sgrìobhaidhean fhoillseachadh cuideachd. Nuair a chaidh faighneachd do [[Somhairle MacGill-Eain|Shomhairle MacGill-Èain]] beagan bhliadhnaichean mus do chaochail e cò na sgrìobhadairean Gàidhlig dhan robh spèis aige, b' e Iain Moireach a' chiad fhear a dh'ainmich e.<ref name=":1" /> Sgrìobh Moireach an sgeulachd 'An Tuiteamas' nuair a bha tòrr bruidhinn mu dhaoine a bhith a' siubhal chun na gealaich agus chruthaich e an sgeulachd timcheall air neach-fànais a' tighinn gu talamh.<ref name=":2" /> == Leabhar-chlàr == === Rosg === * ''An rathad dhachaigh'' (Steòrnabhagh: Acair, 1994) === Sgeulachdan goirid === * 'An Aghaidh Choimheach' *'Am Bucas' * 'Am Pàrtaidh' * '[https://web.archive.org/web/20160305040155/http://www.ansgeulachdghoirid.co.uk/stories.aspx?ID=5 Briseadh na Cloiche]' * 'Dà mhionad, no Fracas' * 'An Dealachadh' *[https://web.archive.org/web/20160305035356/http://www.ansgeulachdghoirid.co.uk/stories.aspx?ID=4 'Feòil a' Gheamhraidh'] * 'Mo Chrannchur' *'An Tuiteamas' === Dealbhan-chluiche === * ''Snìomh nan dual'' (Steòrnabhagh: Acair, 2007) cruinneachadh: **Feumaidh sinne bhith gàireachdainn **Balaich a' chruidh **An coigreach **Rèiteach **An treas fàd === Deasachadh === * Caimbeul, Aonghas. ''Suathadh ri iomadh rubha: eachdraidh a bheatha,'' deasaichte le Iain Moireach (Glaschu: Gairm, 1973) == Tùsan mu a dheidhinn == * [https://web.archive.org/web/20220815070749/https://learngaelic.scot/watch/entertainment.jsp?v=thuige_seo_s2_iain_moireach Thuige Seo] Iain Moireach a’ còmhradh ri Dòmhnall Moireasdan. Earrann air LearnGaelic.com * [https://www.bbc.co.uk/programmes/b09wg7sy Dà Sgeulachdan le Iain Moireach], Iain Moireach a' leughadh 'An Tuiteamas' agus 'Mo Chrannchur'. Radio nan Gàidheal. Ciad chraoladh 25 Màrt 2018 * [https://www.bbc.co.uk/programmes/m00017fs A' Cuimhneachadh Iain Moireach], taghadh bho thasglann a’ phrògram, is cuid de na còmhraidhean a bh' aig Iain le Coinneach MacÌomhair, Radio nan Gàidheal 22 Samhain 2018 * MacPherson, Iain S. (2012) "Briseadh na Cloiche air Oir an Fhàsaich: Iain Moireach agus Albert Camus" ann an ''Sùil air an t-Saoghal'' (Brig o’ Turk, Perthshire: Clann Tuirc), dd. 115-130. == Iomraidhean == <references /> == Ceanglaichean a-mach == *[https://www.tobarandualchais.co.uk/person/439?l=gd Iain Moireach]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} air Tobar an Dualchais *[https://web.archive.org/web/20161003032501/http://ansgeulachdghoirid.co.uk/ An Sgeulachd Ghoirid] – le dà sgeulachd le Iain Moireach, air an leughadh **[https://web.archive.org/web/20160305035356/http://www.ansgeulachdghoirid.co.uk/stories.aspx?ID=4 Feòil a’ Gheamhraidh] **[https://web.archive.org/web/20160305040155/http://www.ansgeulachdghoirid.co.uk/stories.aspx?ID=5 Briseadh na Cloiche] * [https://www.foghlamgaidhlig.com/e-storas/litearrachd-agus-gaidhlig/an-sgeulachd-ghoirid/ FoghlamGaidhlig: An Sgeulachd Ghoirid] – le dà sgeulach le Iain Moireach, air an leughadh ** [https://www.foghlamgaidhlig.com/e-storas/litearrachd-agus-gaidhlig/an-sgeulachd-ghoirid/briseadh-na-cloiche/ Briseadh na Cloiche] ** [https://www.foghlamgaidhlig.com/e-storas/litearrachd-agus-gaidhlig/an-sgeulachd-ghoirid/an-aghaidh-choimheach/ An Aghaidh Choimheach] * [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/46252845 BBC Naidheachdan 2018-11-18: Iain Moireach, 1938-2018] * [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/46256224 BBC Naidheachdan 2018-11-18: Iain Moireach, 1938-2018] ''(aithris bhideo 3:21)'' {{Smachd ùghdarrais}} [[Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig]] [[Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig]] [[Roinn-seòrsa:Daoine à Alba|Moireach, Iain]] s9z6ec783th31k4hgd2wx5iov7f2wx7 0 33373 583748 570876 2026-09-28T02:35:07Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 583748 wikitext text/x-wiki {{Baile | AINM = Meiningen | LÙIREACH = Wappen Meiningen.svg | LÙIREACH_LEUD = 100 | MAPA = Meiningen in SM.png | DEALBH = Markt2011a.jpg | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Germany.svg |22px]] [[A' Ghearmailt]] | CEÀRN =[[Faidhle:Wappen Landkreis Schmalkalden-Meiningen.svg|18px]] Schmalkalden-Meiningen | SGÌRE = [[Faidhle:Flag of Thuringia.svg|22px]] [[Thüringen]] | LEUD = 50° 34' 04' Tuath | ASTAIR = 10° 24' 46' Ear | FARSAINGEACHD = 59.46 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 21231 | BLIADHNA = 2015 | FÒN = +49 (0)3693 agus (0)36943 | DUILLEAG = [http://www.meiningen.de A' Chomhairle] }} ‘S e [[baile]] meadhanach faisg air [[Rudolstadt]], air an àirde an ear-dheas [[A' Ghearmailt|na Gearmailte]] a th’ ann am '''Meiningen'''. Tha e suidhichte shuas aig 287m os cionn ìre na [[Muir|mara]], ri taobh [[Abhainn|na h-aibhne]] Werra, am broinne na stàite [[Thüringen]]. Tha am baile 133km air falbh bho [[Frankfurt]], 62km bho [[Erfurt]], 92km bho [[Würzburg]] agus 300km bho [[Berlin|Bherlin]].<ref>[http://www.luftlinie.org Luft Linie]</ref> Tha 20,966 duine a' fuireach ann.<ref>[https://www.destatis.de Destatis]</ref> ==Eachdraidh== Chaidh Meiningen a chlàradh mar ''Meiningen in der Mark'' airson a' chiad turais ann an [[982]] ann an sgrìobhainn a bhuineadh dhan [[Rìgh]] Otto II.<ref>1000 Jahre Meiningen. 982 - 1982. Gebundene Ausgabe – [[1981]]</ref> Thogadh am Marktlkirche ([[Gàidhlig]]: ''[[Eaglais]] na Margaidh'') ann am [[1000]] agus thug an Rìgh Otto III Meiningen gu [[Easbaigeachd Würzburg]] ann an [[1008]], dham bhuineadh e, aig ìre spioradail, gu ruige [[An t-Ath-Leasachadh|An Ath Leasachaidh]] ann an [[1544]].<ref>[https://web.archive.org/web/20141103174959/http://www.kirchenkreis-meiningen.de/kirchenkreis/pfarraemter-und-gemeinden/metzels/utendorf/ Kirchenkreis Meiningen]</ref> Fhuair e a chuid chòirichean a thaobh chìsean agus malairt ann an [[1153]], a thug piseach air an [[eaconomaidh]]. Tha am baile air a bhith na phàirt iomadh stàit thar nan linntean: Thugadh gu [[Diùcachd Sagsainn]] ann an [[1583]] ach cha do mhair sin ach fiù's linn agus thug [[Diùcachd Sagsainn-Altenburg]] thairis e ann an [[1660]]. Thug [[Diùcachd Sagsainn-Gotha]] seilbh air a' bhaile ann an dusan [[bliadhna]] ann an [[1672]] agus, mu dheireadh thall, chaidh [[Diùcachd Sagsainn-Meiningen]] a stèidheachadh ann an [[1680]]. B' e [[prìomh-bhaile]] na stàit a bh' ann am gu ruige [[1918]],<ref>[http://www.almanachdegotha.org/id53.html Almanach de Gotha]</ref> nuair a chaidh Saorstàit Sagsainn-Meiningen a stèidheachadh, an dèidh [[Ar-a-mach na Gearmailt]].<ref>Norbert Moczarski: Der letzte Landtag von Sachsen-Meiningen und die ihm nachfolgende Gebietsvertretung in den Jahren 1919–1923. In: Harald Mittelsdorf (Red.): Die vergessenen Parlamente. Landtage und Gebietsvertretungen in den Thüringer Staaten und Gebieten 1919 bis 1923. Herausgegeben vom Thüringer Landtag. Hain, Rudolstadt u. a. 2002, ISBN 3-89807-038-7, (Schriften zur Geschichte des Parlamentarismus in Thüringen</ref> Chaidh a thoirt a-steach gu [[Thüringen]] ann an [[1920]], ri linn [[Poblachd Weimar]]. Chaidh còmhlan-ciùil, air a bheil ''Hofkappelle'',<ref>[http://www.das-meininger-theater.de/ Das Meininger Theater]</ref> a chur air dòigh leis an diùc ann an [[1690]] agus thoagh Gàrradh Sasannach ann an [[1782]] agus thogadh taigh-cluich ann an [[1831]]. Thug an [[Darna Cogadh]] droch bhuidh air Meiningen. Chaochail 208 duine ann am bomadaireachd air [[23 an Gearran]] [[1945]], a rinn sgrios agus milleadh air 25 [[taigh]] agus dà [[drochaid|dhrochaid]] cuideachd.<ref>Roger A. Freeman: Mighty Eighth War Diary. Einsatzdokumentation der 8.USAAF</ref> An ceann dà [[mìos|mhìos]], gheill am baile gu feachdan nan [[Stàitean Aonaichte]], air [[5 an Giblean]]. Thug iadsan dhan [[Arm Dearg]]. Bha daoine Mheiningen gu mòr an sàs ann an comhstri sìtheil an aghaidh an [[A' Ghearmailt an Ear|DDR]] ann an [[1989]].<ref>[http://www.kreisarchiv.lk-sm.de/www/lkarchiv/webinfo.nsf/DocsID/080804-38793-AH-1343556878?Open&Layout=Kreisarchiv Kreisarchiv]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Bailtean Co-cheangailte== *[[Faidhle:Flag of France.svg|22px]] [[Bussy-Saint-Georges]] *[[Faidhle:Flag of Austria.svg|22px]] [[Meiningen (Vorarlberg)|Meiningen]] *[[Faidhle:Flag of Germany.svg|22px]] [[Oberthausen]] *[[Faidhle:Flag of Germany.svg|22px]] [[Neu-Ulm]] == Iomraidhean == <references/> == Ceanglaichean a-mach == *[http://www.thueringen.de/ Riaghaltas Thüringen] [[Roinn-seòrsa:Bailtean]] [[Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt]] [[Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt]] dednmgzskvvec2t7kkk4xc7op1gnqex 0 33713 583743 569624 2026-09-28T00:11:00Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 583743 wikitext text/x-wiki [[Faidhle:Comunn Sgitheanach Ghlaschu aig SMO air 2016-04-21.jpg|thumb|400px|Comunn Sgitheanach Ghlaschu air turas: ceòl chuirm aig [[Sabhal Mòr Ostaig|SMO]] air 2016-04-21]] Chaidh '''Comunn Sgitheanach Ghlaschu''' (Beurla ''The Glasgow Skye Association'') a stèidheachadh air [[21 an Giblean]] [[1865]] son [[An t-Eilean Sgitheanach|Sgitheanaich]] a bha air tighinn gu baile mór [[Glaschu|Ghlaschu]] a chuideachadh agus àite a thoirt dhaibh far am faodadh iad cruinneachadh. == Ceanglaichean a-mach == * [https://web.archive.org/web/20170428215636/http://www.glasgowskye.org/static/gsa/resources/GlasgowSkye100.pdf Làrach-lìn oifigeil] * [https://web.archive.org/web/20170428215636/http://www.glasgowskye.org/static/gsa/resources/GlasgowSkye100.pdf Eachdraidh 1865-1965] ''(.pdf)'' * [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/32430495 BBC: Naidheachdan: 2015-04-23: 150 bliadhna den Chomann Sgitheanach] ''(le bhideo)'' [[Roinn-seòrsa:Buidhnean]] [[Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach]] eonbozyhoam55pfpcrfbbamlxgezbzg 0 34142 583739 581001 2026-09-27T22:46:29Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 583739 wikitext text/x-wiki {{Baile ann an Alba | AINM = Ath Crogaid | LÙIREACH = | LÙIREACH_LEUD = 60 | DEALBH =Main Street, Crocketford - geograph.org.uk - 1324704.jpg | COMHAIRLE = [[Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh|Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh]] | LEUD = 55° 01′ 60″ Tuath | ASTAIR = 03° 49′ 60″ Iar | FARSAINGEACHD = | ÀIREAMH_SHLUAIGH = | BLIADHNA = | FÒN = 01556 | DUILLEAG = [http://www.crocketford.org/ Duilleag na Coimhearsnachd] }} ‘S e [[baile]] beag dùthchasail ann an cridhe na Stiùbhartachd, air an àirde an iar-dheas [[Alba|na h-Alba]] air iomall [[Dùn Phrìs|Dhùn Phris]] a th' ann an '''Ath Crogaid''' ([[Beurla]]/[[Beurla Ghallda]]: ''Crocketford'').<ref>{{iomradh lìon | url = https://www2.smo.uhi.ac.uk/gaidhlig/faclair/sbg/lorg.php?facal=Ath%20Crogaid&seorsa=Gaidhlig&tairg=Lorg&eis_saor=on&faic_tus=on | tiotal = Ath Crogaid | obair = Stòr-dàta Briathrachais Gàidhlig | foillsichear = Sabhal Mòr Ostaig | ceann-là_inntrigidh = 2019-02-23}}</ref> Tha e suidhichte aig 143m os cionn ìre na mara,<ref>[https://web.archive.org/web/20200921133803/http://www.fallingrain.com/world/UK/00/Crocketford.html Falling Rain]</ref> ann an [[Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh|Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh]] ([[Siorrachd Chille Chuithbeirt]] ro [[1975]]), air an A75 eadar [[Lochfoot]] agus [[Springholm]], ri taobh [[Loch]] Baile a' Mhuilinn agus Loch Auchenreoch.<ref>[https://web.archive.org/web/20221202195439/https://canmore.org.uk/site/65046/milton-loch Canmore]</ref> Tha e 258km air falbh bho [[Obar Dheathain]], 96km bho [[Glaschu|Ghlaschu]], 26km bho [[Cille Chuithbeirt|Chille Chuithbeirt]] agus 109km bho [[Dùn Èideann|Dhùn Èideann]], prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e [[Beurla]] a th' ann a’ chiad chànan aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Ath Crogaid. Tha [[eaconomaidh]] a' bhaile gu math crochte air [[àiteachas]] agus coilltearachd. A bharrachd air sin, tha talla a' bhaile agus oifis a' phuist anns a’ bhaile.<ref>[https://web.archive.org/web/20150522141823/http://dumfries.open-closed.co.uk/post_offices/post_office-crocketford_village_hall_dumfries#gsc.tab=0 Opening Times]</ref> Taobh fhoghlaim, chan eil sgoiltean ann is le sin feumar a dhol dhan [[bhun-sgoil]] ann an Springholm<ref>[https://web.archive.org/web/20150212233546/http://www.dumgal.gov.uk/index.aspx?articleid=4313 A' Chomhairle]</ref> agus dhan [[àrd-sgoil]] ann an [[Caisteal Dhùghlais]]. ==Freumhan an Ainm== A rèir eòlaichean [[freumh-fhaclachd|fhreumh-fhaclachd]], tha e coltach gur ann à ''crochadh'' anns [[Gàidhlig|a' Ghàidhlig]] tha an t-ainm.<ref>The New Statistical Account of Scotland, Volume 2, William Blackwood, [[Dùn Èideann]] [[1834]]</ref> Nochd a' Ghàidhlig ann an ceann a deas na h-Alba anns an [[7mh Linn]] agus bha an cànan fhathast làidir ann an Siorrachd Chille Chuithbeirt fhèin anns an [[17mh Linn]].<ref>[https://web.archive.org/web/20140831051704/http://www.dgnhas.org.uk/transonline/SerIII-Vol11.pdf Transactions and Journal of Proceedings of the Dumfriesshire and Galloway Natural History and Antiquarian Society. Third Series. Volume XI: 147]</ref> == Eachdraidh == Chaidh Ath Crogaid a chlàradh airson a' chiad turas ann an [[1452]]. Cha b' ann ach àite air [[rathad]] nan [[dròbhair]] gus an do ràinig na Bùchanaich ann an [[1787]], nuair a thoisich am baile a' fàs.<ref>[https://web.archive.org/web/20151024152835/http://www.aboutbritain.com/towns/crocketford.asp About Britain]</ref> B' e dream radaigeach [[Pròsdanachas|Pròstastanach]] a bh' annta, a bha air am fuadachadh bho [[Irbhinn]], o chionn 's gu robh iad a' dol an aghaidh [[creideamh|creideamhan]] oifigeil na dùthcha.<ref>J. F. C. Harrison, The Second Coming: Popular Millenarianism 1780-1850 ([[Lunnainn]]: Taylor & Francis, [[1979]]), ISBN 0710001916, duilleag 33.</ref> == Iomraidhean == <references/> == Ceanglaichean a-mach == {{Bailtean sa Shiorrachd Chille Chuithbeirt}} {{Smachd ùghdarrais}} [[Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba]] [[Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh]] cffvuv8s6waigigy1rpy99qqfihwvi5 0 35137 583742 569604 2026-09-28T00:00:36Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 583742 wikitext text/x-wiki [[File:Newbattle Abbey.jpg|thumb|Abaid aʼ Bhatail Nuaidh]] ʼS e colaiste foghlaim do dhʼinbhich a tha ann an '''Colaiste Abaid aʼ Bhatail Nuaidh''', faisg air [[Dail Chèith]], mu 10km (6 mìle) deas air [[Dùn Èideann]]. Bʼ e manachainn a bhʼann bhon 12mh Linn. Ro àm an Ath-leasachaidh thugadh i do na Kerrs agus an dèidh an Ath-leasachaidh leag iad an eaglais agus thog iad taigh mòr ùr. Tha pàirt den chlabhstair anns an taigh fhathast. ʼS e na Kerrs Marcaisean Lodainn, agus bʼ e Philip Kerr, an 11mh Marcas a thug an taigh don dùthaich ann an 1937, gus a chleachdadh mar cholaiste foghlaim. Stèidheachadh aʼ Cholaiste fo urrasairean bho na ceithir seann oilthighean na h-Alba, gu sònraichte do dhʼinbhich aig nach robh teastanasan sgoile. Bha i aʼ toirt cothrom don fheadhainn aig nach robh cus airgid a dhol don oilthigh. Thogadh togalach còmhnaidh ùr anns na 1960an, agus chaidh aʼ Cholaiste a mhaoineachadh tro Roinn Foghlam na h-Alba, ach ann an 1987 chuir [[Rùnaire Stàite na h-Alba]] an cèill gum biodh iad aʼ tarraing an cuid taic airgid. Ged-tà, fhuaireadh tùsan eile taic agus thàinig aʼ Cholaiste troimhe. == Gàidhlig == Chruthaicheadh cùrsa Ceiltis ùr ann an 2014, aʼ tabhann caochladh de chuspairean aʼ toirt a-steach cànan, cultar, eachdraidh agus dualchas. == Daoine == * [[George Mackay Brown]] - sgrìobhadair * [[Edwin Muir]] - sgrìobhadair == Ceanglaichean a-mach == * [https://web.archive.org/web/20160307023858/http://www.newbattleabbeycollege.ac.uk/nc-celtic-studies/ Colaiste Abaid aʼ Bhatail Nuaidh - làrach oifigeil] ''(Beurla)'' ** [https://web.archive.org/web/20160307023858/http://www.newbattleabbeycollege.ac.uk/nc-celtic-studies/ National Certificate in Celtic Studies] * [http://www.teagasg.com/dealbhan-bhideothan-is-eile/naidheachdan/colaisde-abaid-a-bhatail-nuaidh-dun-ideann/ Thig gam Theagasg: Cùrsaichean aig Colaiste Abaid aʼ Bhatail Nuaidh] [[Roinn-seòrsa:Colaistean]] nfk4m4csb3q993ums12l5ehkm60lbrm 0 36996 583744 583143 2026-09-28T01:23:46Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 583744 wikitext text/x-wiki {{Baile | AINM = Hausbrunn | LÙIREACH = AUT Hausbrunn COA.jpg | LÙIREACH_LEUD = 100 | MAPA = Map at hausbrunn.png | DEALBH = NOE Hausbrunn Nepomuk.jpg | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Austria.svg|22px]] [[An Ostair]] | CEÀRN = Mistelbach | SGÌRE = [[Faidhle:Flag of Lower Austria.svg|22px]] [[An Ostair Ìochdarach]] | LEUD = 48° 38 00' Tuath | ASTAIR = 16° 50 00' Ear | FARSAINGEACHD = 16.17 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 834 | BLIADHNA = 2017 | FÒN = + 43 (0)2533 | DUILLEAG = http://www.hausbrunn.at/ }} 'S e [[baile]] beag agus sgìreachd ([[Gearmailtis]]: ''Gemeinde'') air an àirde an ear-thuath [[An Ostair|na h-Ostair]] a th' ann an '''Hausbrunn'''.<ref>[http://www.gemeinden.at/gemeinden/31620/hausbrunn Gemeinden]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turas ann an [[1195]] mar ''Hugesprunne''. Chaochail 98 duine an seo leis a' phlàigh ann an [[1713]]. Tha e suidhichte faisg air na crìochan le [[An t-Seic|Poblachd nan Seiceach]] agus [[an t-Slòbhac]] anns an sgìre (Gearmailtis: ''Bezirk'') ''Mistelbach'', san roinn (Gearmailtis: ''Bundesland'') [[An Ostair Ìochdarach]]. Tha e suidhichte aig 200m os cionn ìre na mara, 57km air falbh bho [[Vienna]], prìomh-bhaile na dùthcha.<ref>[https://web.archive.org/web/20190824044839/http://ca.toponavi.com/313-14686 Topnavi]</ref> Chan eil ach 834 duine a' fuireach ann.<ref>[http://www.statistik.at Cunntas-sluaigh na Stàite]</ref> == Daoine Ainmeil == *[[Hans Asperger]]: ([[1906]] – [[1980]]).<ref>Ben Kuijpers, Begrip door inzicht: als gedrag op autisme lijkt, Garant, Antwerpen/Apeldoorn, 2008</ref> == Iomraidhean == <references/> == Ceanglaichean A-mach == *[http://www.mistelbach.at/ Riaghaltas na Sgìre] *[https://web.archive.org/web/20170701031251/http://www.noe.gv.at/noe/index.html Riaghaltas na Roinne] [[Roinn-seòrsa:Bailtean]] [[Roinn-seòrsa:An Ostair]] [[Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa]] eslugu5mqwthan15jpr9flk5uahhfl9 0 39219 583752 570111 2026-09-28T03:49:23Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 583752 wikitext text/x-wiki [[Faidhle:Collège des Ecossais entrée.jpg|thumb|[[Colaiste na h-Alba]], ann am [[Paris]] ann an 1573. Bha nàiseantachd dùbailte Frangach agus Albannach aig Albannaich a bha a' fuireach anns an Fhraing mar thoradh air an t-Seann-Chaidreachas.]] 'S e caidreachas a chaidh a chruthachadh eadar rìoghachdan na [[Rìoghachd na Frainge|Frainge]] agus na h-[[Rìoghachd na h-Alba|Alba]] an aghaidh rìoghachd na [[Rìoghachd na Sasainn|Sasainn]] a tha anns an t-'''Seann-Chaidreachas''' ([[Fraingis]]: ''Vieille Alliance''; [[A' Bheurla Ghallda|Beurla Ghallda]]: ''Auld Alliance'' no ''Ald Allyance''). Chomharraich an caidreachas agus na leudachaidhean aige dàimhean eadar Alba agus an Fraing bho 1295 gu ruige an latha an-diugh. Tha an caidreachas a' faighinn a thùs ann an 1165, nuair a chuir [[Uilleam I na h-Alba|Uilleam Garbh]] ambasaid gu [[Louis VII na Fhrainge]] (''Louis VII le Jeune''), ach is e a’ chiad chlàr sgrìobhte an cùmhnant a chaidh a shoidhnigeadh ann am Paris air 23mh Dàmhair 1295 eadar riochdairean [[Jean Baliol]] agus [[Philippe IV na Fhrainge|Philippe <abbr>IV</abbr> na Fhrainge]] (''Philippe le Bel)''<ref>{{Iomradh leabhar|ainm=Geoffrey W S|sloinneadh=Barrow|ùghdar_eile=|ùghdaran_eile=|ceann-là=2005|tiotal=Robert Bruce and the community of the realm of Scotland|caibideil=|deasachadh=|ceann-là_tùsail=|foillsichear=Edinburgh University Press|ionad=Dùn Èideann|duilleagan=|isbn=978-0-748-62022-7|ceann-là_inntrigidh=|url=}}</ref>. Chaidh a dhaingneachadh air 23mh Gearran 1296 le [[Pàrlamaid na h-Alba ro 1707|Pàrlamaid na h-Alba]]. Tha an caidreachas ag ràdh nan toireadh Sasainn ionnsaigh air aon de na pàirtean, gun toireadh an tè eile ionnsaigh air Sasainn.<ref>{{Iomradh leabhar|ainm=Michael|sloinneadh=Brown|ùghdar_eile=|ùghdaran_eile=|ceann-là=2004|tiotal=The wars of Scotland, 1214-1371|caibideil=|deasachadh=|ceann-là_tùsail=|foillsichear=Edinburgh University Press, coll. « New Edinburgh history of Scotland » (no 4)|ionad=Dùn Èideann|duilleagan=|isbn=978-0-748-61238-3|ceann-là_inntrigidh=|url=}}</ref> == Ceanglaichean a-muigh == * [https://web.archive.org/web/20150704154440/http://http/://www.auldalliance.org/ Auld Alliance - Le lien Franco-Ecossais - Association Loi 1901] * [https://web.archive.org/web/20130711041720/http://https/://www.bbc.co.uk/scotland/history/articles/auld_alliance/ The Auld Alliance] == Tùsan == <references /> {{Smachd ùghdarrais}} [[Roinn-seòrsa:Alba]] [[Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba]] 7bmkbmsjxuoou18197urbjbo3ovywe0 0 39563 583750 578575 2026-09-28T02:40:12Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 583750 wikitext text/x-wiki {{Baile | AINM = Montfermeil | LÙIREACH = Blason_Montfermeil.svg | LÙIREACH_LEUD = 100 | MAPA = Montfermeil_Hotel_de_Ville.jpg | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of France.svg|22px]] [[An Fhraing]] | CEÀRN = [[Faidhle:Cultural flag of Île-de-France.svg|22px]] [[Île-de-France]] | SGÌRE = [[Faidhle:Proposition de drapeau fr département Seine-Saint-Denis.svg|22px]] [[Seine-Saint-Denis]] | LEUD = 48° 54' 06 Tuath | ASTAIR = 02° 34' 16 Ear | FARSAINGEACHD = 5.45 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 26889 | BLIADHNA = 2018 | FÒN = 01 | DUILLEAG = [http://www.ville-montfermeil.fr/page-daccueil/ Duilleag Oifigeil] }} 'S e [[baile]] meadhannach faisg air [[Paris]], ann an ceann a tuatha [[An Fhraing|na Frainge]] a th' ann am '''Montfermeil''' ([[IPA]]: ''mɔ̃fɛʁmɛj''). Tha e suidhichte anns an sgìre ([[Fraingis]]: Département) [[Seine-Saint-Denis]] agus an roinn (Fraingis: Région) [[Île-de-France]]. Tha 26,889 duine a' fuireach ann.<ref>[https://www.annuaire-mairie.fr/ville-montfermeil.html Annuaire de la France]</ref> Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an [[1196]] mar ''Mons Fermeolus'', ainm ann an [[Laideann]] a tha a' ciallachadh ''[[Beinn]] air a Dùnadh''.<ref>[https://web.archive.org/web/20110519012314/http://www.corpusetampois.com/cls-19-cocheris1874dictionnaire.html Corpus Etampois]</ref> ==Daoine Ainmeil== *[[Samba Diakité]] ([[1989]]): [[Cluicheadair]] [[Ball-coise]].<ref>[https://www.asnl.net/58/toute_l_actualite/actualites/fiche/53 Nancy]</ref> ==Ann an Leabhraichean== *[[Les Misérables]] ([[Victor Hugo]], [[1862]]) ==Bailtean Co-cheangailte== *[[Faidhle:Flag of Germany.svg|22px]] [[Wusterhausen/Dosse]] ([[1966]] gu ruige [[1983]])<ref>Montfermeil en Seine-Saint-Denis", l'Association Montfermeil Information Municipale, (1982), chez Maury Imprimeur, duilleag 230.</ref> == Iomraidhean == <references/> == Ceanglaichean a-mach == *[https://www.iledefrance.fr/ Riaghaltas na Roinne] *[https://web.archive.org/web/20230103151630/https://seinesaintdenis.fr/ Comhairle na Sgìre] [[Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge]] [[Roinn-seòrsa:Bailtean]] [[Roinn-seòrsa:An Fhraing]] d05ch1zgbn1egbnl4d9f6gbspssvjro