Uicipeid
gdwiki
https://gd.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%AComh-Dhuilleag
MediaWiki 1.47.0-wmf.22
first-letter
Meadhan
Sònraichte
Deasbaireachd
Cleachdaiche
Deasbaireachd a' chleachdaiche
Uicipeid
An deasbaireachd aig Uicipeid
Faidhle
Deasbaireachd an fhaidhle
MediaWiki
Deasbaireachd MediaWiki
Teamplaid
Deasbaireachd na teamplaid
Cobhair
Deasbaireachd na cobharach
Roinn-seòrsa
Deasbaireachd na roinn-seòrsa
TimedText
TimedText talk
Mòideal
Deasbaireachd mòideil
Event
Event talk
Òr
0
3974
583778
583417
2026-10-03T16:38:59Z
CreagNamBathais
11992
/* Ceanglaichean a-mach */ ceangal slàn an àite ceangail bhriste
583778
wikitext
text/x-wiki
{{Eileamaid
|eileamaid=Òr
|Samhla=Au
|At-num=79
|Dealbh=Native gold nuggets.jpg
|Glacadh=Cnapan òir.
|Group=11, copar
|Period=6
|Block=d
|Sort=[[Meatailt trastach]]
|Color=Buidhe meatailteach
|mp=1337.33 K (1064.18 °C, 1947.52 °F)
|bp=3243 K (2970 °C, 5378 °F)
|At-mass= 196.966569(5)<ref>http://www.ciaaw.org/atomic-weights.htm</ref>
|At-config=[Xe] 4f<sup>14</sup> 5d<sup>10</sup> 6s<sup>1</sup>
|Ox-num=+5, '''+3''', +2, +1, −1
|1-ion-pot= 890.1
|2-ion-pot= 1980}}
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an '''òr''' le samhla '''Au''' agus àireamh atamach 79.
'S e [[meatailt]] a tha ann. Tha e buidhe, deàrrsach agus prìseil. Tha a fheartan coltach ri na feartan airgid agus copair.
Chaidh mòran [[fàinne]] agus [[airgead-sgaoilidh|airgead]] air a dhèanamh le òr. 'S e [[òr-cheàrdaichean]] an t-ainm a tha air na daoine a dh'obraicheas leis an òr.
== Eachdraidh ==
'S e meatailt uasal a tha ann an òr. Air an adhbhar sin chaidh e ga lorg san talamh mar meinnear anns an t-àm ro-eachdraidheil.
== Ceanglaichean a-mach ==
* {{iomradh lìon | url = https://periodic-table.rsc.org/element/79/gold | tiotal = Gold - Element information, properties and uses | Periodic Table | foillsichear = Comann Rìoghail na Ceimigeachd | ceann-là_inntrigidh = 2026-10-03 }}
* [https://web.archive.org/web/20060427060021/http://mineral.galleries.com/minerals/elements/gold/gold.htm Ionad-taisbeanaidh nan Dùil - Òr Dùthchasach]
* [https://web.archive.org/web/20160612192416/http://www.lateralscience.co.uk/gold/auriferous.html ''Getting Gold'' leabhar 1898]
== Iomraidhean ==
<references/>
{{DEFAULTSORT:Or}}
[[Roinn-seòrsa:Meatailt]]
[[Roinn-seòrsa:Meatailtean trastach]]
[[Roinn-seòrsa:Eileamaidean]]
8xnwout5661niv2zw7gu9x4fab6vmux
Ryanair
0
5661
583786
576669
2026-10-03T21:46:02Z
Juan Emilio Prades Bel
33196
583786
wikitext
text/x-wiki
[[Faidhle:Ryanair.arp.750pix.jpg|250px|right|thumb|[[Plèana]] Ryanair]]
[[Faidhle:Ryanair aircraft EI-DYY (Boeing 737 NG - Max - MSN 37521).jpg|thumb|Ryanair EI-DYY (B-737)]]
'S e companaidh phlèanaichean beag-chosgais [[Èirinn|Èireannach]] a tha ann an '''Ryanair'''. Tha iad stèidhichte ann am [[Baile Àtha Cliath]] agus tha base mòr an [[Port-adhair Lunnainn Stansted]]. Tha e companaidh phlèanaichean Èorpa as motha anns an t-saoghail le àireamhan phasaideir.
==Ceangal a-mach==
*[http://www.ryanair.com/ Duilleag oifigeil Ryanair]
{{commons|Ryanair|Ryanair}}
[[Roinn-seòrsa:Giùlan]]
[[Roinn-seòrsa:Èirinn]]
[[Roinn-seòrsa:Companaidh phlèanaichean]]
b162hkchaigcwwqp6iatm9bp374wtfm
Barraigh
0
9443
583789
545164
2026-10-03T23:17:27Z
InternetArchiveBot
23657
Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
583789
wikitext
text/x-wiki
{{Eilean
| AINM = Barraigh
| DEALBH = UK Barra.png
| GLACADH = Sealladh air [[Bàgh a' Chaisteil]]
| MAPA = Isle of barra-castlebay.jpg
| DÙTHAICH = Alba
| SGÌRE = [[Comhairle nan Eilean Siar]]
| INNIS_MHUIR = [[Na h-Eileanan an Iar]]
| LEUD = 56° 57′ 17″ T
| ASTAIR = 7° 29′ 14″ I
| COMHARRADH = NL665982
| FARSAINGEACHD =2377.5
| ÀIREAMH_SHLUAIGH =1174
| BLIADHNA = 2011<ref>{{iomradh lìon | url = http://www.scotlandscensus.gov.uk/documents/censusresults/release1c/rel1c2sb.pdf | foillsichear = National Records of Scotland | ceann-là = 2013-08-15 | fòrmat = pdf
| tiotal = Statistical Bulletin: 2011 Census: First Results on Population and Household Estimates for Scotland - Release 1C (an dàrna earrann). "Appendix 2: Population and households on Scotland’s inhabited islands"
| ceann-là_inntrigidh = 2017-12-28}}</ref>
}}
'S e eilean deasaich nan [[Innse Gall]] a tha ann am '''Barraigh''' neo '''Eilean Bharraigh'''. Tha ainm an eilein a' ceilearadh misionaraidh [[Èirinn|Èireannach]] dom b' ainm Fionn-Barr. A rèir traidisean, thàinig Fionn Barr gu h-Alba le [[Calum Cille]]. Is e eilean beag a tha ann, mu seachd mìle o cheann gu cheann.
Tha cala math aig [[Bàgh a' Chaisteil]] air taobh deas an eilein, far a bheil lamraig le alt-aiseig. Tha am bàgh ainmichte airson [[Caisteal Chiosmuil]], seann chathair MhicNèill.
Seòlaidh [[aiseag|bàta-aiseig]] dhan [[An t-Òban|Òban]], 3 uiread 's seachdain rè a' gheamhraidh.
Is e [[Àireamh-shluaigh|àireamh-sluagh]] an eilein 1174 ceann daoine, an cuid as motha dhaibh nan [[Eaglais Caitligeach|Caitligich]]. Tha 761 nan luchd-labhairt na Gàidhlig (62%) a' fuireach anns an eilean.<ref>[http://www.bbc.com/news/uk-scotland-highlands-islands-24955839 Census 2011 stats] BBC News. Retrieved 20 April 2014.</ref>
Rinn [[Compton Mackenzie]] am film [[Whisky Galore]] ann am Barraigh. Chaidh a thìodhlacadh ann an [[Eòlaigearraidh]].
== Tachartasan ==
Thòisich fèis ann am Barraigh ann an 1981, Fèis Bharraigh. Bha am fèis cho soirbheachail 's gun deach [[Fèisean nan Gàidheal|fèisean]] eile a chur air dòigh air feadh Alba.
Thòisich rèis ris an canar am '[[Barrathon]]' ann an 2000. 'S e an t-astar leth-mharathon a' dol timcheall an eilein. <ref>[http://www.barrathon.org.uk/ The Barrathon] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Siubhal ==
’S e an Tràigh Mhór ann am Barraigh an aon tràigh air an t-Saoghal a thathar a’ cleachdadh mar raon-laighe le clàr-àma stéidhte - ged a tha sin a’ leantainn [[rabhart]] agus [[conntraigh]].
== Bratach Bharraigh ==
[[Faidhle:Isle_of_Barra.png|thumb|Bratach Bharraigh]]
Chaidh bratach Bharraigh, crois geal air uaine, aithneachadh leis a' Morair Lìomhainn, an Rìgh Seanchaidh ann an 2017.<ref>{{iomradh naidheachd | tiotal = Aithne oifigeil do bhratach Bharraigh | url = https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/42093544 | foillsichear = Naidheachdan a' BhBC | ceann-là = 2017-11-23 | ceann-là_inntrigidh = 2019-01-19}}</ref>
== Daoine ainmeil ==
* Rugadh agus a thogadh [[Flòraidh NicNèill]], seinneadair Gàidhlig ann an Eilean Bharraigh.
* Tha Catrìona Nic a' Phì, seinneadair Gàidhlig eile, às an eilean cuideachd.<ref>[http://www.bbc.co.uk/alba/oran/people/catriona_anna_nic_a_phi/ Catrìona Nic a' Phì aig làrach nam Bàrd]</ref>
== Sgrìobhaidhean mun eilean ann an Gàidhlig ==
* [[Iain Mac a ' Mhaoilein|Mac a' Mhaoilein, An t-Athair Urr. Iain]] (1938). 'Barraidh', ann an ''Am Measg nam Bodach''. Glaschu: An Comunn Gaidhealach. dd. 106-112.
== Clàraidhean ==
* '[http://www.bbc.co.uk/programmes/b00pq9kk Disappearing Island An-diugh]' BBC Gàidhlig airson MG Alba MMIX. Stiùiriche: Cailean MacLeòid. 60 mionaidean. A' chiad chraoladh Diluain 4 Faoilleach 2010.<ref>[http://www.bbc.co.uk/programmes/b00pq9kk Disappearing Island An-diugh] Làraich a' phrògram. Leughte 01 Faoilleach 2014.</ref>
:: Sealladh air mar a tha Eilean Bharraigh an-diugh, an coimeas ri prògram a rinn Magnus Magnusson ann an 1964 mun eilean.
== Iomraidhean ==
<references/>
== Ceanglaichean a-mach ==
* [https://web.archive.org/web/20130521131212/http://www.barrathon.org.uk/ Am Barrathon] ''(Beurla)''
* [http://learngaelic.net/litir/index.jsp?l=190 Litir do Luchd-ionnsachaidh 190: "Eilean Barraigh"]
* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/35667248 BBC Naidheachdan 2016-02-26: Mì-chinnt mu Bhùth Bharraigh]
* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/35707976 BBC Naidheachdan 2016-02-02: Cidhe Àird Mhèanais gu bhith deiseil]
* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/36089660 BBC Naidheachdan 2016-04-20: Port-adhair Bharraigh ga mholadh]
* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/36505030 BBC Naidheachdan 2016-06-10: 80 bliadhna bho thòisich itealain a’ laithe air an Tràigh Mhòr] ''(aithris-bhideo 1:56)''
* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/37368912 BBC Naidheachdan 2016-09-14: Eisirean Bharraigh] ''(aithris-bhideo 1:56)''
* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/37390779 BBC Naidheachdan 2016-09-16: Bacadh air iasgairean Bharraigh] ''(aithris-bhideo 2:22)''
* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/37490903 BBC Naidheachdan 2016-09-28: Seusan turasachd trang ann am Barraigh] ''(aithris-bhideo 2:33)''
* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/37592913 BBC Naidheachdan 2016-10-07: Dragh air Comhairliche Bharraigh mun dàil ann an ospadal ùr an eilein] ''(aithris-bhideo 2:00)''
* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/37985627 BBC Naidheachdan 2016-11-15: Àrd-choinneamh ga h-iarraidh mu dhraghan Bharraigh]
* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/38327386 BBC Naidheachdan 2016-12-15: Dragh mu dhàil Ospadal Bharraigh]
* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/38506049 BBC Naidheachdan 2017-01-04: Bratach “na thogail do Bharraigh]
* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/38675258 BBC Naidheachdan 2017-01-19: Dùil ri leasachadh aig Port-Adhair Bharraigh]
* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/38853162 BBC Naidheachdan 2017-02-03: Mil Bharraigh]
{{Bailtean anns Na h-Eileanan Siar}}
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Barraigh|*]]
[[Roinn-seòrsa:Na h-Eileanan Siar]]
e2v8qln3fst09uws2k27plzu7sev748
Comann na Camanachd
0
13748
583792
525116
2026-10-04T00:24:32Z
InternetArchiveBot
23657
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
583792
wikitext
text/x-wiki
[[Faidhle:Alton_House_-_geograph.org.uk_-_888909.jpg|thumb|Alton House ann an [[Inbhir Nis]], prìomh-oifis Comann na Camanachd]]
Tha '''Comann na Camanachd''' a' stiùireadh [[iomain]] ann an Alba.
==Ceanglaichean a-mach==
* [https://web.archive.org/web/20190505122059/https://www.shinty.com/ Làrach-lìn oifigeil]
* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/30103255 BBC:Naidheachdan 2014-09-18: Plana nan clogaidean an dàrna taobh]
* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/30317959 BBC Naidheachdan 2014-12-03: Treas structar ùr aig an iomain] ''(aithris-bhideo 2:36)''
* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/37218583 BBC Naidheachdan 2016-09-30: Àrd-Oifigear ùr a dhìth air Comann na Camanachd]
[[Roinn-seòrsa:Spòrs]]
[[Roinn-seòrsa:Camanachd]]
2md0d91wcwb5aq3f88q6lktkkj2j14s
Lochlannach
0
16992
583795
583768
2026-10-04T02:10:19Z
InternetArchiveBot
23657
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
583795
wikitext
text/x-wiki
[[Faidhle:Viking Expansion.svg|thumb|right|280px|Mapa far am faicear na seann tuineachaidhean Lochlannach]]
'S e fear-àiteachaidh [[Lochlainn]] a tha ann an '''Lochlannach''' an-diugh. A bharrachd air sin tha seadh eachdraidheil aig an fhacal: b' e Lochlannaich a bha air laoich à Lochlainn anns na 8mh - 11mh linntean. Agus sna sean làithean, dh'fhaodadh am facal a' ciallachadh [[Nirribhidh|Nirribheach]] cuideachd.
==Sgrìobhaidhean mu an dèidhinn sa Ghàidhlig==
* {{cite book|last1=David Nutt|title=Waifs and Strays of Celtic Tradition...: Argyllshire Series|date=1890|page=384|url=https://books.google.com/books?id=5iUPAQAAMAAJ&pg=PA388&lpg=PA388&dq=Lochlannach&source=bl&ots=zqNmksmfpO&sig=2JlteaKg8a4rRWSHMQRlltoywFs&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwjZlcCX8u3SAhUBDGMKHbSMAgM4ChDoAQhAMAY|accessdate=2017-03-24}}
== Ceanglaichean a-mach ==
* [https://www.storlann.co.uk/na-lochlannaich/#.WNRot45FeRs Na Lochlannaich] air làrach-lìn [[Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig|Stòrlann]] mu dhèidhinn nan Lochlannach ann an Albainn (Gàidhlig)
* [https://www.tobarandualchais.co.uk/track/62844?l=gd "Sgeulachd mu mhac MhicNèill agus bean Lochlannach"] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} air [[Tobar an Dualchais]] (Gàidhlig agus Beurla)
* [https://www.bbc.co.uk/bitesize/topics/ztfbp4j Lochlannaich - Làrach-lìn BBC Bitesize] Fiosrachadh (Gàidhlig)
* [https://history.skola.edu.mt/wp-content/uploads/2025/05/Goodbye-to-the-Vikings_Alex-Woolf-HT-June-2022.pdf Woolf, A. (2022) Goodbye to the Vikings] Artaigeal (Beurla)
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Daoine Ghearmanach]]
[[Roinn-seòrsa:Na Meadhan-aoisean]]
[[Roinn-seòrsa:Lochlannaich]]
prcsns26imfa5e0q9ktfhjc1tffan69
Imperia
0
19752
583794
575464
2026-10-04T01:32:32Z
InternetArchiveBot
23657
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
583794
wikitext
text/x-wiki
{{Baile
| AINM = Imperia
| BRATACH =
| LÙIREACH = Blason de la ville Imperia (Italie).svg
| LÙIREACH_LEUD = 80
| MAPA = Imperia Porto Maurizio BMK.jpg
| DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Italy.svg|22px]] [[An Eadailt]]
| CEÀRN = Imperia
| LEUD = 43° 53′ 44 Tuath
| ASTAIR = 08° 02′ 00 Ear
| FARSAINGEACHD = 45.3
| ÀIREAMH_SHLUAIGH = 42667
| BLIADHNA = 2010
| FÒN = +39 0183
| DUILLEAG = http://www.comune.imperia.it/
}}
‘S e [[baile]] mòr agus [[port]] air an àirde an iar-thuath [[An Eadailt|na h-Eadailt]] a th’ ann an '''Imperia'''. Tha e suidhichte aig dìreach 1m os cionn ìre na [[Muir|mara]],<ref>[https://web.archive.org/web/20111130183930/http://population.mongabay.com/population/italy/3175532/imperia Mongabay]</ref> ri taobh na Mara Mheadhanach anns an sgìre ([[Eadailtis]]: ''Provincia'') Imperia fhèin, anns an roinn ([[Eadailtis]]: ''Regione'') Liguria, faisg air na crìochan leis [[An Fhraing]], 425km air falbh bhon [[An Ròimh]], prìomh-bhaile na [[Dùthaich|dùthcha]], 198km bho [[Milano|Mhilano]] agus 259km bho [[Firenze|Fhirenze]].<ref>[http://distancecalculator.globefeed.com/Country_Distance_Calculator.asp Distance Calculator]</ref> Tha 42,667 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile,<ref>[https://web.archive.org/web/20121207063654/http://demo.istat.it/pop2010/index1_e.html Cunntas Sluaigh na h-Eadailt]</ref> an 197mh na dùthcha.<ref>[http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&srt=pnan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-108 Bailtean na Cruinne]{{Dead link|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Daoine Ainmeil ==
*[[Giulio Natta]] ([[1903]] – [[1979]]): [[Ceimigear]] a bhuannaich an [[Duais Nobel ann an Ceimigeachd]] ann an [[1963]].
== Bailtean Co-cheangailte ==
*[[Faidhle:Flag of France.svg|22px]] Mandelieu La-Napoule<ref>[http://www.mandelieu.fr/ Ville de Mandelieu La-Napoule]</ref>
*[[Faidhle:Flag of the United States.svg|22px]] Newport ([[Rhode Island]])<ref>[https://web.archive.org/web/20210323045246/http://www.cityofnewport.com/ City of Newport]</ref>
*[[Faidhle:Flag of the United States.svg|22px]] Newport Beach ([[Calafòrnia]]) <ref>[https://web.archive.org/web/20140921061800/http://www.newportbeachca.gov/ City of Newport Beach]</ref>
*[[Faidhle:Flag of Argentina.svg|22px]] Rosario
== Iomraidhean ==
<references/>
== Ceanglaichean a-mach ==
*[http://www.regione.liguria.it Riaghaltas na Roinne]
*[http://www.provincia.imperia.it Riaghaltas na Sgìre]
[[Roinn-seòrsa:Bailtean]]
[[Roinn-seòrsa:An Eadailt]]
hlpbrvcwc4jbyd308re2gn0azjkm37z
Derek de Lint
0
21599
583779
583232
2026-10-03T16:48:25Z
CreagNamBathais
11992
ceangal briste a chur às
583779
wikitext
text/x-wiki
{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}
'S e [[Actair|cleasaiche]] às [[Na Tìrean Ìsle]] a th’ ann an '''Derek de Lint''' (Fìor ainm: Dick Hein de Lint, [[Den Haag]], [[17 an t-Iuchar]] [[1950]]). Chaidh e gu colaiste dràma ann an [[Amsterdam]], air a bheil Kleinkunstacademie (Acadamh an Ealain Bheag).<ref>[https://web.archive.org/web/20140720050633/http://www.ahk.nl/theaterschool/ AHK]</ref> Tha e ainmeil airson am fiolm ''Soldaat van Oranje'' a rinn e còmhla ri [[Rutger Hauer]] agus [[Jeroen Krabbé]], fo stùireadh [[Paul Verhoeven]], ann an [[1977]].<ref>[http://www.imdb.com/name/nm0513190/ IMDB]</ref> Phòs e aig a' bhean Dorith Jessurun ann an [[1979]] agus tha triùir mac aca: Jerome, Mick agus Oscar.
==Ceanglaichean a-mach==
*[http://www.allmovie.com/artist/p17835 All Movie]
==Iomraidhean==
<references/>
{{DEFAULTSORT:Lint, Derek de}}
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle]]
[[Roinn-seòrsa:Cleasaichean nam film]]
5aakilq2x8rqj8xycwu2ocvyyzu0m0t
Barrathon
0
21748
583790
580855
2026-10-03T23:21:07Z
InternetArchiveBot
23657
Rescuing 1 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
583790
wikitext
text/x-wiki
'S e rèis leth-mharathon (21km) a bhios a' tachairt ann am [[Barraigh]] a tha sa '''Bharrathon'''.
Tòisichidh na ruitheadairean ann am [[Bàgh a' Chaisteil]] agus thèid iad timcheall an eilein gu deiseil.<ref>http://www.barrathon.org.uk/index.php/faqs/23-route {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
==Eachdraidh==
Thòisich e ann an 2000 agus thachair e gach samhradh on uair sin. Cuiridh muinntir Bharraigh air dòigh e gu saor-thoileach gus airgead a thogail do Macmillan Cancer Support agus buidhnean carthannais eile. Gu ruige seo, tha e air còrr is £70,000 a thogail thairis air na bliadhnaichean.<ref> 'Edinburgh runner sets new course record during 14th "Barrathon"', ''West Highland Free Press'' (Friday 5 July 2013, p.30) "Since it started, it has directly raised over £70,000 for Macmillan Cancer support and local charities..."</ref>
'S e an t-àm as luaithe a rinneadh an rèis 1.13.13. Rinneadh siud ann an 2013 le Neil Renault a bhios a' ruith le [http://edinburghac.org.uk/ Edinburgh Athletic Club].
[[Faidhle:NeilRenaultBarrathon2013.JPG|thumb|Buannaiche a' Bharrathon 2013, Neil Renault.]]
Chan eil e furasta àite fhaighinn anns an rèis leis gu bheil e cho tarraingeach do dhaoine. Ann an 2013, reiceadh a h-uile àite ann an 6 mionaidean.
<ref> 'Edinburgh runner sets new course record during 14th "Barrathon"', ''West Highland Free Press'' (Friday 5 July 2013, p.30) "When registration opened online back in January, it only took six minutes for all places to be snapped up for the 14th event on Barra."</ref>
Tha [https://web.archive.org/web/20130819190120/http://barrathon.org.uk/index.php/barrathon-data liosta slàn de buannaichean] ri fhaighinn air an làrach-lìn oifigeil.
Tha dùil ann gun stad am Barrathon an dèidh dha h-uile ball an comataidh fhàgail ann an 2022.<ref>{{iomradh naidheachd | url = https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/60226973 | tiotal = Barrathon a' dol à bith | ceann-là = 2022-02-02 | ceann-là_inntrigidh = 2022-02-18 }}</ref>
==Iomraidhean==
<references/>
==Ceanglaichean a-muigh==
[http://www.barrathon.org.uk Làrach-lìn oifigeil 'Barrathon'] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Spòrs]]
[[Roinn-seòrsa:Barraigh]]
moo206t97b8pb8ck9adn7hzhr3gi9vj
Newport, Rhode Island
0
21768
583796
548600
2026-10-04T02:35:35Z
InternetArchiveBot
23657
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
583796
wikitext
text/x-wiki
{{Baile
| AINM = Newport
| LÙIREACH = Newport RI lg.PNG
| LÙIREACH_LEUD = 140
| MAPA = Bannister's Wharf in Newport, RI from bay.JPG
| DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of the United States.svg|22px]] [[Na Stàitean Aonaichte]]
| CEÀRN = [[Newport County, Rhode Island|Newport]]
| SGÌRE = [[Faidhle:Flag of Rhode Island.svg|22px]] [[Rhode Island|Eilean Ròdach]]
| LEUD = 41° 29′ 17 Tuath
| ASTAIR = 71° 18′ 45 Ear
| FARSAINGEACHD = 29.5
| ÀIREAMH_SHLUAIGH = 24672
| BLIADHNA = 2010
| FÒN = 401
| DUILLEAG = http://www.cityofnewport.com/
}}
'S e baile ann an [[Rhode Island]], s[[na Stàitean Aonaichte]], a th' ann an '''Newport'''. Anns a’ bhliadhna [[2010]] bha 24,672 duine a’ fuireach an seo. Tha e suidhichte aig 9m os cionn ìre na [[Muir|mara]].
== Eachdraidh ==
Chaidh am baile a stèidheachadh ann an [[1639]].
== Daoine Ainmeil ==
* [[Van Johnson]]: ([[1916]]-[[2008]]), actair.
* [[Mena Suvari]]: ([[1979]]), actair.
== Bailtean Co-cheangailte ==
* [[Faidhle:Flag of Japan.svg|20px]] [[Shimoda]], [[An t-Seapan]]
* [[Faidhle:Flag of Ireland.svg|20px]] [[Cionn tSáile]], [[Poblachd na h-Èireann|Èirinn]]
* [[Faidhle:Flag of Portugal.svg|20px]] [[Ponta Delgada]], [[A' Phortagail]]
* [[Faidhle:Flag of Italy.svg|20px]] [[Imperia]], [[An Eadailt]]
* [[Faidhle:Flag of Canada.svg|20px]] [[Saint John, Brunswick Nuadh]], [[Canada]]
* [[Faidhle:Flag of Sweden.svg|20px]] [[Malmö]], [[An t-Suain]]
== Ceanglaichean a-mach ==
*[https://web.archive.org/web/20210323045246/http://www.cityofnewport.com/ www.cityofnewport.com]
[[Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Rhode Island]]
n0g8omzeidhovrehep9g47fs7iiei03
Cille Bhrìghde (Siorrachd Dhùn Phrìs)
0
22227
583791
578950
2026-10-03T23:56:48Z
InternetArchiveBot
23657
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
583791
wikitext
text/x-wiki
{{Baile
| AINM = Cille Bhrìghde
| LÙIREACH =
| LÙIREACH_LEUD = 60
| DEALBH =Approaching Brydekirk from the southeast - geograph.org.uk - 1496063.jpg
| MAPA = Mapa dg cille bhrìghde.jpg
| DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Scotland.svg|22px]] [[Alba]]
| CEÀRN = [[Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh|Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh]]
| LEUD = 55° 01′ 19″ Tuath
| ASTAIR = 03° 16′ 37″ Iar
| FARSAINGEACHD =
| ÀIREAMH_SHLUAIGH =
| BLIADHNA =
| FÒN = 01461
| DUILLEAG = [http://www.visitsouthernscotland.co.uk/folder-97-brydekirk Cille Bhrìghde aig Visit Scotland]
}}
‘S e [[baile]] beag dùthchasail faisg air [[Inbhir Anainn]],<ref>[http://www.scottish-places.info/towns/townfirst3322.html Scottish Places]</ref> air an àirde an iar-dheas [[Alba|na h-Alba]] a th’ ann an '''Cille Bhrìghde''' neo '''Eaglais Bhrìghde''' ([[Beurla]]: ''Brydekirk''). Tha e suidhichte aig 23m os cionn ìre na [[Muir|mara]],<ref>[https://web.archive.org/web/20160304190844/http://elevationmap.net/brydekirk-height--uk Elevation Map]</ref> air an àirde an ear-dheas [[Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh|Dhùin Phris is Gall-Ghaidhealaibh]] ([[Siorrachd Dhùn Phrìs]] ro [[1975]]), eadar an [[Eaglais Fheichin]] agus [[Cathair Ruairidh]], ri taobh [[Abhainn|na h-aibhne]] Anainn.<ref>[https://web.archive.org/web/20121024093302/http://www.sepa.org.uk/water/river_levels/river_level_data.aspx?sd=t&lc=133146 SEPA]</ref> Tha e 247km air falbh bho [[Obar Dheathain]], 109km bho [[Glaschu|Ghlaschu]], 112km bhon [[An t-Sròn Reamhar|An t-Sròn Reamhar]] agus 104km bho [[Dùn Èideann|Dhùn Èideann]], prìomh-bhaile na [[Dùthaich|dùthcha]].<ref>[http://distancecalculator.globefeed.com/World_Distance_Calculator.asp Distance Calculator]</ref> 'S e [[Beurla]] a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Cille Bhrìghde. Tha [[Eaconomaidh]] a' bhaile gu math crochte air [[àiteachas]]. A bharrachd air sin, tha taigh-seinnse<ref>[https://web.archive.org/web/20100128225618/http://www.beerintheevening.com/pubs/s/17/1757/Brig_Inn/Brydekirk Beer in the Evening]</ref> anns a’ bhaile. Taobh fhoghlaim, tha bun-sgoil ann,<ref>[https://web.archive.org/web/20130424043803/http://www.annan.org.uk/schools/brydekirk_primary.html Annan]</ref> ach feumar a dhol dhan àrd-sgoil ann an Inbhir Anainn.
==Eachdraidh==
Thogadh eaglais do [[Naomh]] Brìghde san [[12mh Linn]] ri taobh na h-aibhne agus tè air a' chladh, a tha nan tobhtaichean nar [[Latha|làithean]]. Aig toiseach tòisichidh an [[19mh Linn|19mh Linne]] bheachdaich an Còirnealair Alasdair Dirom à [[Banbh]] gun leasachadh e an t-àite taobh ghnìomhachas leis gu robh e faisg air an abhainn,<ref>[https://web.archive.org/web/20131030032529/http://www.dumfriesshirecompanion.com/Brydekirk.htm Dumfriesshire Companion]</ref> ach dh'fhàillig an sgeama aige, ged an do deach [[eaglais]] a' bhaile a thogail ann an [[1835]] le taic airgid bhon [[Teaghlach|theaghlach]] Dirom, is iad a' fuireach faisg air làimhe ann am Mount Annan.<ref>The new statistical account of Scotland, Dreach 18, Dùn Èideann, [[1838]]</ref> A-rèir carragh-chuimhne a' bhaile, fhuair ochd duine thar fhichead à Cille Bhrìghde bàs [[An Cogadh Mòr|sa Chogadh Mòr]]<ref>[https://web.archive.org/web/20210225112606/http://www.warmemscot.s4.bizhat.com/warmemscot-ftopic659.html%26highlight%3Dbrydekirk Scottish War Memorials Project]</ref> agus sianar eile [[An Dàrna Cogadh|san Dàrna Cogadh]].
==Daoine Ainmeil==
*[[James Tennant MC]] ([[1896]] - [[1966]]). [[Gunnair]].
== Iomraidhean ==
<references/>
{{Bailtean ann an Siorrachd Dhùin Phrìs}}
[[Roinn-seòrsa:Alba]]
[[Roinn-seòrsa:Bailtean]]
[[Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba]]
[[Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh]]
[[Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phrìs]]
9mgli7fxk0a7k97le0m9h9eplilpq5m
Achadh na h-Eaglaise
0
22297
583787
583314
2026-10-03T22:29:35Z
InternetArchiveBot
23657
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
583787
wikitext
text/x-wiki
{{Baile ann an Alba
| AINM = Achadh na h-Eaglaise
| BEURLA = Eaglesfield
| LÙIREACH =
| LÙIREACH_LEUD = 60
| DEALBH =Eaglesfield - geograph.org.uk - 210234.jpg
| MAPA = Mapa dg eaglesfield.jpg
| PARAISTE = Middlebie
| ROIMHEARACH = ann an Achadh na h-Eaglaise
| GINIDEACH = muinntir Achadh na h-Eaglaise
| TAIGH AN RÒID = [[Siorrachd Dhùn Phris (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)|Siorrachd Dhùn Phris]]
| WESTMINSTER = [[Siorrachd Dhùn Phris, Dail Chluaidh agus Srath Thuaidh (sgìre Phàrlamaid Westminster)|Siorrachd Dhùn Phris, Dail Chluaidh agus Srath Thuaidh]]
| LEUD = 55° 03′ 32″ Tuath
| ASTAIR = 03° 11′ 49″ Iar
| FARSAINGEACHD =
| ÀIREAMH_SHLUAIGH = 691
| BLIADHNA = [[2001]]
| FÒN = 01461
| DUILLEAG = [http://www.visitsouthernscotland.co.uk/folder-126-eaglesfield Eaglesfield aig Visit Scotland]
}}
‘S e [[baile]] beag dùthchasail faisg air [[Inbhir Anainn]], air an àirde an iar-dheas [[Alba|na h-Alba]] a th' ann an '''Achadh na h-Eaglaise''' (Beurla: ''Eaglesfield'').<ref>{{iomradh lìon | url = https://faclair.com/ViewEntry.aspx?ID=E41C7D6F0C8D0156DF8C3C258CB1934B | tiotal = Dictionary Detail - Achadh na h-Eaglaise | obair = Am Faclair Beag | ceann-là_inntrigidh = 2018-11-11}}</ref> Tha e suidhichte air an àirde an ear-dheas [[Comhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh|Dhùin Phris is Gall-Ghàidhealaibh]] ([[Siorrachd Dhùn Phris]] ro [[1975]]), eadar [[Greatna]] agus [[Eaglais Fheichin]], ri taobh an Uillt Eaglesfield. Tha e 242km air falbh bho [[Obar Dheathain]], 112km bho [[Glaschu|Ghlaschu]], 26km bhon [[Dùn Phris]] agus 99km bho [[Dùn Èideann|Dhùn Èideann]], prìomh-bhaile na dùthcha.<ref>[http://www.distancefromto.net/ Distances From]</ref> Tha 691 duine a' fuireach an seo<ref>[http://www.citypopulation.de/php/uk-scotland.php?cityid=312001 City Population]</ref> agus 's e [[Beurla]] a th' ann a’ chiad chànain aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Eaglesfield. Tha [[Eaconomaidh]] a' bhaile gu math crochte air [[àiteachas]]. A bharrachd air sin, tha talla a' bhaile, oifis a' phuist<ref>[https://web.archive.org/web/20220528191124/https://www.iopeningtimes.co.uk/Post-Office/Lockerbie-Eaglesfield/ Post Office]</ref> agus taigh-seinnse<ref>[http://www.beerintheevening.com/pubs/s/16/16090/Kirtle_Inn/Eaglesfield Beer in the Evening] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> anns a’ bhaile. Taobh fhoghlaim, tha bun-sgoil<ref>[https://web.archive.org/web/20160312074843/http://www.dumgal.gov.uk/index.aspx?articleid=1462&contactid=4226 A' Chomhairle]</ref> ann ach feumar a dhol dhan àrd sgoil ann an Inbhir Anainn.
==Freumhan an Ainm==
A rèir eòlaichean [[freumh-fhaclachd|fhreumh-fhaclachd]], 's e ainm dà-chànanach a th' ann an Eaglesfield: ''eglwys'' (eaglais) bho [[Chuimris|Chuimris]] agus ''Feld'' (achadh) bho shean Bheurla,<ref>[https://web.archive.org/web/20100208215834/http://www.oldenglishtranslator.co.uk/ Old English Translator]</ref> a' toirt ''Achadh na h-Eaglaise'' dhuinn sa Ghàidhlig. Tha baile eile ann, thall an [[Sasainn]] agus thugadh luchd-stèidheachaidh an t-ainm sin airsan nuair a stèidhich iad e mu [[1810]].<ref>[https://web.archive.org/web/20131030032359/http://www.dumfriesshirecompanion.com/Eaglesfield.htm Dumfriesshire]</ref> 'S ann gu math pailt a tha ainmean-àite ann an Cuimris neo dà-chànanach ann an ceann a deas na h-Alba.
==Eachdraidh==
Bha muinntir a' bhaile gu math tàcarach, is iad uile nam breabadairean, mus do nochd inneal a dhèanadh an dreuchd san [[19mh Linn]]. 'S ann à Eaglesfield a bha am fear mu dheireadh a chaidh a chrochadh a-riamh ann an Dùn Phrìs: chaidh òganach air an robh Raibeirt Mac a' Ghobhainn a chur gu bàs ann an [[1868]], air casaidean mhurt agus èigneachaidh.<ref>[https://archive.org/details/historyofburghof00mcdouoft Internet archive]</ref> B' e Thomasina Scott, a bha dìreach 11 [[bliadhna]] a dh'aois, na h-ìobairt. A-rèir carragh-chuimhne san sgìre, fhuair 46 duine à Eaglesfield bàs [[An Cogadh Mòr|sa Chogadh Mhòr]].<ref>[https://web.archive.org/web/20160304231731/http://www.warmemscot.s4.bizhat.com/warmemscot-ftopic1552.html%26highlight%3Deaglesfield Scottish War Memorials Project]</ref>
==Daoine Ainmeil==
*[[William Ewart Lockhart]] ([[1846]]–[[1909]]). [[Peantair]].
== Iomraidhean ==
<references/>
{{Bailtean ann an Siorrachd Dhùn Phris}}
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba]]
[[Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh]]
[[Roinn-seòrsa:Paraiste Middlebie]]
[[Roinn-seòrsa:Siorrachd Dhùn Phris]]
hi0muc7vl5zy104pvvblaby87pgahve
Universidade Federal do Recôncavo da Bahia
0
22375
583797
579646
2026-10-04T03:57:12Z
InternetArchiveBot
23657
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
583797
wikitext
text/x-wiki
[[Faidhle:Universidade_Federal_do_Recôncavo_da_Bahia.jpg|right|thumb|380px|Universidade Federal do Recôncavo da Bahia]]
'S e '''Oilthigh Recôncavo da Bahia''' ('''Universidade Federal do Recôncavo da Bahia''', '''UFRB'''), stèidhichte ann an 2006, an t-[[oilthigh]] as motha ann am [[Bahia]] ([[Braisil]]).<ref name="hisufrb">[https://web.archive.org/web/20140125010924/http://www.ufrb.edu.br/portal/a-ufrb/historia História da UFRB], 17 de outubro de 2010</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20090728181713/http://www.universia.com.br/ondeestudar/instituicoes_zoom.jsp?instituicao=1438 About UFRB]</ref>
== Iomraidhean ==
<references/>
== Ceanglaichean a-mach ==
* [https://web.archive.org/web/20140301103127/http://www.ufrb.edu.br/portal/ Universidade Federal do Recôncavo da Bahia]
[[Roinn-seòrsa:Oilthighean|Recôncavo da Bahia]]
[[Roinn-seòrsa:Braisil]]
l7qke2df5nykg6om8lz4gqcu2z0k2nf
An t-Seic-Slòbhac
0
33651
583788
583630
2026-10-03T22:45:23Z
InternetArchiveBot
23657
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
583788
wikitext
text/x-wiki
{{Dùthaich Eachdraidheil
| AINM = An t-Seic-Slòbhac<br><small>Československo</small>
| BRATACH = Flag of the Czech Republic.svg
| LÙIREACH =
| LÙIREACH_LEUD = 78
| MAPA = Czechoslovakia location map.svg
| BLIADHNA TÒISEACHAIDH = [[1918]]
| BLIADHNA MU DHEIREADH = [[1992]]
| PRÌOMH-BHAILE = [[Pràg]]
| CÀNAN OIFIGEIL = [[Seacais]]/[[Slòbhacais]]/[[Gearmailtis]]/[[Iùdais]]
| FARSAINGEACHD = 127900
| ÀIREAMH_SHLUAIGH = 15600000
| BLIADHNA = [[1993]]
}}
B' e [[dùthaich]] ioma-nàiseanta anns an [[Roinn-Eòrpa]] a bh' ann '''An t-Seic-Slòbhac'''<ref>[http://avalon.law.yale.edu/imt/parti.asp Oilthigh Yale]</ref> ([[Seacais]]/[[Slòbhacais]]: ''Československo'', [[IPA]]: ''t͡ʃɛskoslovɛnsko'') a mhair bho [[28 an Dàmhair]] [[1918]], nuair a ghairmeadh neo-eisimeileachd na dùthcha bhon [[Ostair-Ungaire]]<ref>[https://web.archive.org/web/20150920062021/http://www.radio.cz/fr/rubrique/histoire/la-premiere-guerre-mondiale-et-la-creation-de-la-tchecoslovaquie Radio Prague]</ref> gu ruige [[31 an Dùbhlachd]] [[1992]], nuair a sgaradh na stàite eadar [[An t-Seic]] agus [[An t-Slòbhac]].<ref>[https://web.archive.org/web/20160306113738/http://perspective.usherbrooke.ca/bilan/servlet/BMEve?codeEve=177 Perspective Usherbrooke]</ref> B' e [[Pràg]] a bh' ann [[prìomh-bhaile]] na dùthcha.
==Eachdraidh==
Bhuineadh An t-Seic-Slòbhac dhan [[Co-aonta Warszawa|Cho-aonta Warszawa]] eadar [[1955]] agus [[1990]].
==Ceannardan na Stàite==
*1918 – [[1935]] [[Tomáš G. Masaryk]]
*1935 – [[1938]] [[Edvard Beneš]]
*1938 – [[1939]] [[Emil Hácha]]
*1939 - [[1945]] Fo bhuaidh na [[A' Ghearmailt|na Gearmailt]]
*1945 – [[1948]] [[Edvard Beneš]]
*1948 – [[1953]] [[Klement Gottwald]]
*1975 – [[1989]] [[Gustáv Husák]]
*1989 – 1992 [[Václav Havel]]
==Cinnidheachd ==
{|cellspacing="0" cellpadding="0" style="width:25em;text-align:right;"
|-
! colspan="3" style="text-align:center;"|
----
'''Buidhnean cinnidheach ann an 1921<ref>Škorpila F. B.; Zeměpisný atlas pro měšťanské školy; Státní Nakladatelství; [[1930]]; An t-Seic-Slòbhac</ref>'''
----
|-
|style="width:50%;text-align:left;"| Seicich agus Slòbhacaich
|style="width:25%;"| 8,759,701
|style="width:25%;"| 64.37%
|-
|align="left"| Gearmailtich || 3,123,305 || 22.95%
|-
|align="left"| Ungairich || 744,621 || 5.47%
|-
|align="left"| Ùcrainianich || 461,449 || 3.39%
|-
|align="left"| Iùdhaich || 180,534 || 1.33%
|-
|align="left"| Pòlaich || 75,852 || 0.56%
|-
|align="left"| Eile || 23,139 || 0.17%
|-
|align="left"| Coigrich || 238,784 || 1.75%
|-
!align="left"| Uile gu lèir !!align="right"| 13,607,385
|-
|colspan="3" style="text-align:center;"|
----
|}
{|cellspacing="0" cellpadding="0" style="width:25em;text-align:right;"
|-
! colspan="3" style="text-align:center;"|
----
'''Buidhnean cinnidheach ann an [[1930]]<ref>[http://rozhledy2010.blogspot.sk/2011/04/ceskoslovensko-1930-scitani2.html Rozhledy]</ref>'''
----
|-
|style="width:50%;text-align:left;"|Seicich agus Slòbhacaich
|style="width:25%;"| 10,066,000
|style="width:25%;"| 68.35%
|-
|align="left"| Gearmailtich || 3,229,000 || 21.93%
|-
|align="left"| Ùcrainianich || 745,000 || 5.06%
|-
|align="left"| Ungairich || 653,000 || 4.43%
|-
|align="left"| Iùdhaich* || 354,000 || 2.40%
|-
|align="left"| Pòlaich || 76,000 || 0.52%
|-
|align="left"| Romàinianaich || 14,000 || 0.10%
|-
|align="left"| Coigrich || 239,000 || 1.62%
|-
!align="left"| Uile gu lèir !!align="right"| 14,726,158
|-
|colspan="3" style="text-align:center;"|
----
|}
''<small>*Chanadh mòran nan Iùdhach gur e Gearmailtich neo Ungairich a bh' annta, a' toirt nan àireamhan gu còrr is 100%.</small>''
==Iomraidhean==
<references/>
[[Roinn-seòrsa:Dùthchannan]]
[[Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa]]
[[Roinn-seòrsa:Eachdraidh]]
[[Roinn-seòrsa:An t-Seic]]
[[Roinn-seòrsa:An t-Slòbhac]]
b8l7gpyq7crhvd5p1wy0552lwq2hdu7
Còisirean Gàidhlig
0
34642
583793
583776
2026-10-04T00:42:14Z
InternetArchiveBot
23657
Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
583793
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable sortable"
|-
! scope="col" style="text-align:left" | '''Roinn'''
! scope="col" style="text-align:left" | '''Àite'''
! scope="col" style="text-align:left" | '''Còisir'''
! scope="col" style="text-align:right"| '''<span title="Domhan-leud">D-leud</span>'''
! scope="col" style="text-align:right| '''<span title="Domhan-fhad">D-fhad</span>'''
! scope="col" style="text-align:left" class="unsortable" | '''<span title="LL=Làrach-lìn; FB=Facebook; CCG=Comunn nan Còisirean Gàidhlig TaD=Tobar an Dualchais">Ceanglaichean</span>'''
|- style="background-color:#fde"
| Alba: Air a Tuath
| [[An Leargaidh Ghallda|Leargaidh Ghallda]]
| Còisir Ghàidhlig na Leargaidh Ghallda
| style="text-align:right" | 55.80263
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.80263_N_-4.87212_E_source:enwiki_region:GB -4.87212]
| [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/largs.htm CCG] [https://web.archive.org/web/20160305084356/http://largsgaelic.moonfruit.com/ LL] [https://web.archive.org/web/20241212164717/https://www.tobarandualchais.co.uk/person/8900?l=gd TaD]
|- style="background-color:#dde"
| Alba: Cathair Dhùn Dé
| [[Dùn Dèagh|Dùn Dé]]
| Còisir Ghàidhlig Dhùn Dé
| style="text-align:right" | 56.46415
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=56.46415_N_-2.97687_E_source:enwiki_region:GB -2.97687]
| [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/dundee.htm CCG] [http://www.dundeegaelicchoir.co.uk/ LL]
|- style="background-color:#edf"
| rowspan="2" valign="top" | Alba: Cathair Dhùn Éideann
| rowspan="2" valign="top" | [[Dùn Éideann]]
| Còisir Dhùn Èideann
| style="text-align:right" | 55.94878
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.94878_N_-3.19364_E_source:enwiki_region:GB -3.19364]
| [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/edinburgh.htm CCG] [https://www.facebook.com/CoisirDhunEideann FB] [https://web.archive.org/web/20151120195614/http://coisirdhuneideann.org.uk/ LL]
|- style="background-color:#edf"
| Còisir Gàidhlig Lodainn
| style="text-align:right" | 55.93447
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.93447_N_-3.20955_E_source:enwiki_region:GB -3.20955]
| [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/lothian.htm CCG] [http://www.lothiangaelicchoir.org.uk/ LL] [https://www.facebook.com/lothian.gaelicchoir?fref=ts FB]
|- style="background-color:#def"
| rowspan="3" valign="top" | Alba: Cathair Ghlaschu
| rowspan="3" valign="top" | [[Glaschu]]
| Ceòlraidh Ghàidhlig Ghlaschu
| style="text-align:right" | 55.87048
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.87048_N_-4.30377_E_source:enwiki_region:GB -4.30377]
| [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/ggma.htm CCG] [http://www.ggma.org.uk/ LL]
|- style="background-color:#def"
| Còisir Ghàidhlig Baile Ghobhainn
| style="text-align:right" | 55.87048
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.87048_N_-4.30377_E_source:enwiki_region:GB -4.30377]
| [http://www.bbc.co.uk/alba/oran/people/coisir_ghaidhlig_bhaile_ghobhainn/ BnÒ] [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/govan.htm CCG] [http://govangaelicchoir.yolasite.com/ LL] [https://web.archive.org/web/20241214212052/https://www.tobarandualchais.co.uk/person/6275?l=gd TaD]
|- style="background-color:#def"
| Còisir Ghàidhlig Ìleach Ghlaschu
| style="text-align:right" | 55.86477
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.86477_N_-4.27999_E_source:enwiki_region:GB -4.27999]
| [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/glasgow-islay.htm CCG] [http://glasgowislaygaelicchoir.org.uk/ LL] [https://web.archive.org/web/20251012124843/https://www.tobarandualchais.co.uk/person/5866?l=gd TaD]
|- style="background-color:#dfc"
| Alba: Cathair Obar Dheathain
| [[Obar Dheathain]]
| Còisir Ghàidhlig Obar Dheathain
| style="text-align:right" | 57.13653
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=57.13653_N_-2.12265_E_source:enwiki_region:GB -2.12265]
| [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/aberdeen.htm CCG] [https://web.archive.org/web/20160116075100/http://www.aberdeengaelichoir.com/ LL]
|- style="background-color:#fde"
| Alba: Crìochan
| [[Maolros]]
| Turas
| style="text-align:right" | 55.60453
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.60453_N_-2.73588_E_source:enwiki_region:GB -2.73588]
| [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/turas.htm CCG]
|- style="background-color:#ffd"
| rowspan="7" valign="top" | Alba: Earra-ghàidheal is Bòid
| [[Bogh Mòr]]
| Còisir Ghàidhlig Ìle
| style="text-align:right" | 55.75587
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.75587_N_-6.28695_E_source:enwiki_region:GB -6.28695]
| [https://web.archive.org/web/20160229192432/http://coisirghaidhligile.co.uk/ LL]
|- style="background-color:#ffd"
| [[Ceann Loch Gilb]]
| Còisir Ceann an Tuirc
| style="text-align:right" | 56.03603
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=56.03603_N_-5.42839_E_source:enwiki_region:GB -5.42839]
| [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/coisir-ceann.htm CCG] [https://www.facebook.com/ceannantuirc FB]
|- style="background-color:#ffd"
| rowspan="2" valign="top" | [[An t-Òban|Òban]]
| Atòmaig Piseag
| style="text-align:right" | 56.41197
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=56.41197_N_-5.47334_E_source:enwiki_region:GB -5.47334]
| [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/atomaig-piseag.htm CCG] [https://web.archive.org/web/20190811044045/http://piseag.co.uk/ LL] [https://www.facebook.com/atomicpiseag FB]
|- style="background-color:#ffd"
| Còisir Ghàidhlig an Òbain
| style="text-align:right" | 56.41197
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=56.41197_N_-5.47334_E_source:enwiki_region:GB -5.47334]
| [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/oban.htm CCG] [http://www.obangaelicchoir.co.uk/ LL] [https://web.archive.org/web/20241212164019/https://www.tobarandualchais.co.uk/person/5881?l=gd TaD]
|- style="background-color:#ffd"
| [[An Sàilean|Sàilean]], [[Muile]]
| Còisir Ghàidhlig an Eilein Mhuilich
| style="text-align:right" | 56.51696
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=56.51696_N_-5.94793_E_source:enwiki_region:GB -5.94793]
| [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/mull.htm CCG] [http://www.mullgaelicchoir.co.uk/ LL] [https://www.facebook.com/MullGaelicChoir FB] [https://web.archive.org/web/20241212163835/https://www.tobarandualchais.co.uk/person/8618?l=gd TaD]
|- style="background-color:#ffd"
| [[Taigh an Uillt]]
| Còisir Ghàidhlig Thaigh an Uillt
| style="text-align:right" | 56.43857
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=56.43857_N_-5.30419_E_source:enwiki_region:GB -5.30419]
| [https://www.facebook.com/C%C3%B2isir-Gh%C3%A0idhlig-Thaigh-an-Uillt-Taynuilt-Gaelic-Choir-128054287215497 FB] [http://www.taynuiltgaelicchoir.co.uk LL]
|- style="background-color:#ffd"
| [[Tairbeart Loch Fìne]]
| Còisir Ghàidhlig Tairbeart Loch Fìne
| style="text-align:right" | 55.86350
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.86350_N_-5.41238_E_source:enwiki_region:GB -5.41238]
| [https://web.archive.org/web/20210423025347/http://www.talc.org.uk/music-tuitions-at-talc/ Fios]
|- style="background-color:#fdd"
| rowspan="5" valign="top" | Alba: Eileanan Siar
| [[Am Bac|Bac]]
| Còisir Sgìr a' Bhac
| style="text-align:right" | 58.28546
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=58.28546_N_-6.29713_E_source:enwiki_region:GB -6.29713]
| [https://www.facebook.com/Coisir-Sgir-aBhac-153959701306561 FB]
|- style="background-color:#fdd"
| [[Càrlabhagh]]
| Còisir Ghàidhlig Chàrlabhaigh
| style="text-align:right" | 58.28121
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=58.28121_N_-6.76969_E_source:enwiki_region:GB -6.76969]
| [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/carloway.htm CCG] [https://www.facebook.com/pages/C%C3%B2isir-Gh%C3%A0idhlig-Ch%C3%A0rlabhaigh/231669683564496 FB]
|- style="background-color:#fdd"
| [[Lacasdal]]
| Còisir Ghàidhlig Lacasdail
| style="text-align:right" | 58.23033
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=58.23033_N_-6.38943_E_source:enwiki_region:GB -6.38943]
| [https://www.facebook.com/pages/Laxdale-Ladies-Choir/163647846987174 FB] [https://web.archive.org/web/20241212164134/https://www.tobarandualchais.co.uk/person/5894?l=gd TaD]
|- style="background-color:#fdd"
| [[Liùrbost]] (⁊ [[Steòrnabhagh|Steòrn.]])
| Còisir Ghàidhlig nan Lochan
| style="text-align:right" | 58.15819
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=58.15819_N_-6.49423_E_source:enwiki_region:GB -6.49423]
| [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/lochs.htm CCG] [https://www.facebook.com/Lochs-Gaelic-Choir-375788828022 FB]
|- style="background-color:#fdd"
| [[Uibhist]]
| Còisir Ghàidhlig Uibhist
| style="text-align:right" | 57.55146
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=57.55146_N_-7.33278_E_source:enwiki_region:GB -7.33278]
| [https://www.facebook.com/Coisirghaidhliguibhist FB]
|- style="background-color:#eef"
| rowspan="10" valign="top" | Alba: Gàidhealtachd
| [[Caol Acain]]
| [[Còisir an t-Sratha]]
| style="text-align:right" | 57.27332
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=57.27332_N_-5.73912_E_source:enwiki_region:GB -5.73912]
| [http://www.bbc.co.uk/alba/oran/people/coisir_an_t_srath/ BnÒ] [https://www.facebook.com/Strath-Gaelic-Choir-Còisir-Ghàidhlig-an-t-Sratha-78574289409 FB]
|- style="background-color:#eef"
| [[Inbhir Narainn]]
| Còisir Ghàidhlig Inbhir Narainn
| style="text-align:right" | 57.58409
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=57.58409_N_-3.87252_E_source:enwiki_region:GB -3.87252]
| [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/nairn.htm CCG] [https://web.archive.org/web/20160109205044/http://nairngaelicchoir.co.uk/ LL] [https://web.archive.org/web/20251012081620/https://www.tobarandualchais.co.uk/person/9885?l=gd TaD]
|- style="background-color:#eef"
| [[Inbhir Nis]]
| Còisir Ghàidhlig Inbhir Nis
| style="text-align:right" | 57.47726
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=57.47726_N_-4.22905_E_source:enwiki_region:GB -4.22905]
| [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/inverness.htm CCG] [https://web.archive.org/web/20151120091714/http://invernessgaelicchoir.com/ LL] [https://web.archive.org/web/20241212172730/https://www.tobarandualchais.co.uk/person/9617?l=gd TaD]
|- style="background-color:#eef"
| [[Inbhir Pheofharain]]
| Còisir Ghàidhlig Inbhir Pheofharain
| style="text-align:right" | 57.60533
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=57.60533_N_-4.43413_E_source:enwiki_region:GB -4.43413]
| [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/dingwall.htm CCG] [https://web.archive.org/web/20160109221135/http://dingwallgaelicchoir.co.uk/ LL] [https://web.archive.org/web/20241212170831/https://www.tobarandualchais.co.uk/person/5870?l=gd TaD]
|- style="background-color:#eef"
| [[Innis nan Damh]](?)
| Còisir an Iar Thuath
| style="text-align:right" | 58.14894
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=58.14894_N_-4.97185_E_source:enwiki_region:GB -4.97185]
| [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/aniarthuath.htm CCG] [http://www.bbc.co.uk/programmes/p03601bz Mòd2015]
|- style="background-color:#eef"
| [[Loch Àlainn (baile)|Loch Àlainn]]
| Bùrach
| style="text-align:right" | 56.53991
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=56.53991_N_-5.78213_E_source:enwiki_region:GB -5.78213]
| [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/burach.htm CCG] [https://www.facebook.com/Bùrach-1451545991756509 FB]
|- style="background-color:#eef"
| [[An Luirg|Luirg]] (⁊ [[Goillspidh]])
| Còisir Ghàidhlig na Luirg
| style="text-align:right" | 58.02435
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=58.02435_N_-4.39624_E_source:enwiki_region:GB -4.39624]
| [http://www.bbc.co.uk/alba/oran/people/coisir_ghaidhlig_na_luirg/ BnÒ] [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/lairg.htm CCG] [https://www.facebook.com/lairgg FB]
|- style="background-color:#eef"
| [[A' Mhealbhaich|Mealbhaich]]
| Còisir Ghàidhlig na Mealbhaich
| style="text-align:right" | 58.56411
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=58.56411_N_-3.93448_E_source:enwiki_region:GB -3.93448]
| [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/melvich.htm CCG] [https://www.facebook.com/melvich.gaelicchoir FB] [https://web.archive.org/web/20241212163901/https://www.tobarandualchais.co.uk/person/9239?l=gd TaD]
|- style="background-color:#eef"
| [[Poll Iù]]
| Còisir Loch Iù
| style="text-align:right" | 57.76711
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=57.76711_N_-5.60105_E_source:enwiki_region:GB -5.60105]
| [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/coisir-lochiu.htm CCG] [https://www.facebook.com/Meur-Loch-Iù-134107623457356 FBm]
|- style="background-color:#eef"
| [[Port Rìgh]]
| Còisir Sgìre Phort Righ
| style="text-align:right" | 57.41598
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=57.41598_N_-6.19551_E_source:enwiki_region:GB -6.19551]
| [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/portree.htm CCG] [https://web.archive.org/web/20130602102928/http://www.portreegaelicchoir.moonfruit.com/ LL]
|- style="background-color:#fde"
| Alba: Inbhir Chluaidh
| [[Grianaig]]
| Sgioba Luaidh Inbhirchluaidh
| style="text-align:right" | 55.95498
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.95498_N_-4.78884_E_source:enwiki_region:GB -4.78884]
| [https://www.facebook.com/Sgioba-Luaidh-Inbhirchluaidh-130538446971489 FB] [http://www.waulk.org/ LL]
|- style="background-color:#fde"
| Alba: Lannraig a Tuath
| [[Comar nan Allt]]
| Còisir Ghàidhlig Comar nan Allt
| style="text-align:right" | 55.95134
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.95134_N_-3.97621_E_source:enwiki_region:GB -3.97621]
| [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/cumbernauld.htm CCG]
[https://www.facebook.com/groups/317319327363/ Facebook] [https://web.archive.org/web/20241212170318/https://www.tobarandualchais.co.uk/person/10354?l=gd TaD]
|- style="background-color:#fce"
| rowspan="2" valign="top" | Alba: Peairt is Ceann Rois
| [[Obar Pheallaidh]]
| Còisir Ghàidhlig Obar Pheallaidh
| style="text-align:right" | 56.62503
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=56.62503_N_-3.85056_E_source:enwiki_region:GB -3.85056]
| [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/aberfeldy.htm CCG] [https://web.archive.org/web/20151122094040/http://aberfeldygaelicchoir.co.uk/ LL] [https://web.archive.org/web/20241212173503/https://www.tobarandualchais.co.uk/person/5861?l=gd TaD]
|- style="background-color:#fce"
| [[Peairt]]
| Còisir Ghàidhlig Pheairt
| style="text-align:right" | 56.41014
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=56.41014_N_-3.43907_E_source:enwiki_region:GB -3.43907]
| [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/perth.htm CCG]
|- style="background-color:#fde"
| Alba: Sruighlea
| [[Sruighlea]]
| Còisir Ghàidhlig Shruighlea
| style="text-align:right" | 56.13815
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=56.13815_N_-3.92244_E_source:enwiki_region:GB -3.92244]
| [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/stirling.htm CCG] [https://web.archive.org/web/20160210174711/http://stirlinggaelicchoir.wix.com/sgc2 LL] [https://web.archive.org/web/20251012114611/https://www.tobarandualchais.co.uk/person/6772?l=gd TaD]
|- style="background-color:#eeb"
| Argentina
| [[Buenos Aires]]
| Coro Ceòlraidh
| style="text-align:right" | -34.68799
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=-34.68799_N_-58.45176_E_source:enwiki_region:GB -58.45176]
| [https://www.facebook.com/Ce%C3%B2lraidh-El-Coro-Ga%C3%A9lico-298541876842240 FB]
|- style="background-color:#dec"
| rowspan="2" valign="top" | Astràilia
| [[Sydney]]
| Còisir Ghàidhlig Astràilianach
| style="text-align:right" | -33.78954
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=-33.78954_N_151.10464_E_source:enwiki_region:GB 151.10464]
| [https://web.archive.org/web/20151117024205/http://gaelicsingers.com/ LL]
|- style="background-color:#dec"
| [[Melbourne]]
| Còisir Ghàidhlic Bhioctòiria
| style="text-align:right" | -37.85774
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=-37.85774_N_145.02978_E_source:enwiki_region:GB 145.02978]
| [https://web.archive.org/web/20151224002105/http://www.scottishgaelicsocietyvic.org/our-music.php LL]
|- style="background-color:#edc"
| rowspan="2" valign="top" | Canada
| [[Vancouver|Bhancùbhair]]
| Còisir Ghàidhlig Bhancùbhair
| style="text-align:right" | 49.21626
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=49.21626_N_-122.98879_E_source:enwiki_region:GB -122.98879]
| [http://www.vancouvergaelicchoir.org/ LL] [https://web.archive.org/web/20241212170038/https://www.tobarandualchais.co.uk/person/9313?l=gd TaD]
|- style="background-color:#edc"
| [[Victoria, Columbia Bhreatannach|Bhioctòiria]]
| Guth nan Eilean
| style="text-align:right" | 48.44430
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=48.44430_N_-123.37456_E_source:enwiki_region:GB -123.37456]
| [http://www.victoriagaelicchoir.com/ LL]
|- style="background-color:#fcc"
| Sasainn
| [[Lunnainn]]
| Còisir Lunnainn
| style="text-align:right" | 51.51333
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=51.51333_N_-0.12104_E_source:enwiki_region:GB -0.12104]
| [http://www.gaelicchoirs.org.uk/choirs/london.htm CCG] [https://www.facebook.com/groups/44508690972 FB] [https://web.archive.org/web/20160109204003/http://coisirlunnainn.org.uk/ LL] [https://coisirlunnainn.wordpress.com/ WP]
|- style="background-color:#fdc"
| Stàitean Aonaichte
| [[Akron, Ohio|Akron]], [[Ohio]]
| Còisir Ghàidhlig Ohio
| style="text-align:right" | 41.09913
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=41.09913_N_-81.55655_E_source:enwiki_region:GB -81.55655]
| [https://www.facebook.com/OhioGaelicChoir/ FB]
|}
== Còisirean a chaidh à bith ==
{| class="wikitable sortable"
|-
! scope="col" style="text-align:left" | '''Roinn'''
! scope="col" style="text-align:left" | '''Àite'''
! scope="col" style="text-align:left" | '''Còisir'''
! scope="col" style="text-align:right"| '''<span title="Domhan-leud">D-leud</span>'''
! scope="col" style="text-align:right| '''<span title="Domhan-fhad">D-fhad</span>'''
! scope="col" style="text-align:left" class="unsortable" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params='''<span title="Domhan-leud">D-leud</span>'''_N_'''<span title="LL=Làrach-lìn; FB=Facebook; CCG=Comunn nan Còisirean Gàidhlig">Ceanglaichean</span>'''_E_source:enwiki_region:GB '''<span title="LL=Làrach-lìn; FB=Facebook; CCG=Comunn nan Còisirean Gàidhlig; TaD=Tobar an Dualchais">Ceanglaichean</span>''']
|- style="background-color:#fde"
| Alba: Air a Deas
| [[Inbhir Àir]]
| Còisir Òg Ghàidhlig Inbhir Àir
| style="text-align:right" | 55.47539
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.47539_N_-4.62335_E_source:enwiki_region:GB -4.62335]
| [https://web.archive.org/web/20241212172401/https://www.tobarandualchais.co.uk/person/6914?l=gd TaD]
|- style="background-color:#edf"
| rowspan="2" valign="top" | Alba: Cathair Dhùn Éideann
| rowspan="2" valign="top" | [[Dùn Éideann]]
| Edinburgh Gaelic Choir <span style="font-size:70%">⇒ Còisir Dhùn Èideann</span>
| style="text-align:right" | 55.95180
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.95180_N_-3.19106_E_source:enwiki_region:GB -3.19106]
| [https://web.archive.org/web/20241212164249/https://www.tobarandualchais.co.uk/person/9124?l=gd TaD]
|- style="background-color:#edf"
| Saltire Gaelic Choir <span style="font-size:70%">⇒ Còisir Dhùn Èideann</span>
| style="text-align:right" | 55.95180
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.95180_N_-3.19106_E_source:enwiki_region:GB -3.19106]
|
|- style="background-color:#def"
| Alba: Cathair Ghlaschu
| [[Glaschu]]
| Còisir Ghàidhlig Knightswood(?)
| style="text-align:right" | 55.90034
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.90034_N_-4.36313_E_source:enwiki_region:GB -4.36313]
|
|- style="background-color:#ffd"
| Alba: Earra-ghàidheal is Bòid
| [[Ceann Loch Chille Chiarain]]
| Còisir Ghàidhlig Ceann Loch Chille Chiarain
| style="text-align:right" | 55.42785
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.42785_N_-5.60537_E_source:enwiki_region:GB -5.60537]
| [http://www.bbc.co.uk/alba/oran/people/coisir_ghaidhlig_ceann_loch_chille_chiarain_fo_stiuireadh_chaluim_mhiccaluim/ BnÒ] [https://web.archive.org/web/20241212165629/https://www.tobarandualchais.co.uk/person/5459?l=gd TaD]
|- style="background-color:#eef"
| Alba: Gàidhealtachd
| [[Gallaibh]]
| Còisir Ghàidhlig Ghaillibh
| style="text-align:right" | 58.44341
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=58.44341_N_-3.22255_E_source:enwiki_region:GB -3.22255]
|
|- style="background-color:#fde"
| Alba: Inbhir Chluaidh
| [[Grianaig]]
| Còisir Ghàidhlig Ghrianaig <span style="font-size:70%">⇒ Sgioba Luaidh Inbhirchluaidh</span>
| style="text-align:right" | 55.95498
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.95498_N_-4.78884_E_source:enwiki_region:GB -4.78884]
| [https://web.archive.org/web/20241212171304/https://www.tobarandualchais.co.uk/person/6285?l=gd TaD]
|- style="background-color:#edc"
| Stàitean Aonaichte
| [[Seattle]]
| Seirm <span style="font-size:70%>⇒ ''fhathast ann, ach ’na bhuidheann ionnsramaid as motha a-nis''</span>
| style="text-align:right" | 47.71717
| style="text-align:right" | [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=47.71717_N_-122.28566_E_source:enwiki_region:GB -122.28566]
| [https://web.archive.org/web/20160305073821/http://slighe.com/topic_page.php?page_id=9&topic_id=2 LL]
|}
== Faic cuideachd ==
* [[Am Mòd Nàiseanta Rìoghail]]
* [[An Comunn Gàidhealach]]
== Ceanglaichean a-mach ==
* [http://www.gaelicchoirs.org.uk/ Comunn nan Còisirean Gàidhlig]
* [http://www.smo.uhi.ac.uk/gaidhlig/buidhnean/coisirean/ Còisirean-ciùil] - duilleag aig SMO
* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/36720280 BBC Naidheachdan 2016-07-05: Coisir nan càraidean] ''(Còisir Mhealbhaich - aithris bhideo 2:14)''
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Ceòl]]
[[Roinn-seòrsa:Còisirean Gàidhlig|*]]
o67r26qp5lls0qagrj8bekl8vslioyd
Szigetvár
0
37282
583780
583402
2026-10-03T16:52:40Z
CreagNamBathais
11992
tha ceangal ri Falling Rain ceart gu lèor
583780
wikitext
text/x-wiki
{{Baile
| AINM = Szigetvár
| BRATACH=Flag of Szigetvár.svg
| LÙIREACH = HUN Szigetvár Címer.svg
| LÙIREACH_LEUD = 78
| MAPA =
| DEALBH = Szigetvár - Castle.jpg
| DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Hungary.svg|22px]] [[An Ungair]]
| CEÀRN = [[Dél-Dunántúl Régió]]
| SGÌRE =[[Baranya Megye]]
| LEUD = 46° 02 55' Tuath
| ASTAIR = 17° 48 20' Ear
| FARSAINGEACHD = 39.51
| ÀIREAMH_SHLUAIGH = 10868
| BLIADHNA = 2017
| FÒN = + 73
| DUILLEAG = http://www.szigetvar.hu/
}}
'S e [[baile]] dùthchail anns an sgìreachd ([[Magyar]]: Megye) ''Baranya'' agus an roinn ([[Magyar]]: Régió) ''Dél-Dunántúl'', ann an ceann a deas [[An Ungair|na h-Ungaire]] a th' ann an '''Szigetvár''' ([[IPA]]: ''siɡɛtvaːr'', [[Turcais]]: ''Zigetvar'', [[Gearmailtis]]: ''Inselburg'', [[Croatais]]: ''Siget''). Tha Szigetvár suidhichte faisg air na crìochan le [[Poblachd na Cròthaise]] eadar [[Pécs]] agus [[Nagykanizsa]], aig 103m os cionn ìre na mara.<ref>{{iomradh lìon | url = https://www.fallingrain.com/world/HU/02/Szigetvar.html | tiotal = Szigetvar, Hungary page | foillsichear = Falling Rain | ceann-là_inntrigidh = 2026-10-03 }}</ref> Tha 10,868 duine a' fuireach ann.<ref>[http://www.tuik.gov.tr/Start.do Cunntas-sluaigh na Stàite]</ref> 'S e an 148mh baile as motha na dùthcha a th' ann cuideachd.<ref>[https://web.archive.org/web/20170731195449/http://worldpopulationreview.com/countries/hungary-population/cities/ World Population Review]</ref>
==Eachdraidh==
'S ann à dà fhacal ann am Magyar a tha an t-[[ainm]]: ''sziget'' ([[Gàidhlig]]: [[eilean]]) agus ''vár'' (Gàidhlig: baile). Bheireadh sin ''Baile an Eilein'' dhuinn sa Ghàidhlig. Chaochail [[Süleyman I]] an seo ann an [[1566]].<ref>Tüzün, Güler (2004). "Muhteşem Süleyman". Tarihte Olağanüstü Kişiler. Ana Yayıncılık. ss. sf. 19. ISBN 975-7760-83-8</ref>
== Daoine Ainmeil ==
*[[Péter Ákos Bod]] ([[1951]])<ref>[http://www-archiv.parlament.hu/internet/plsql/ogy_kpv.kepv_adat?p_azon=b755&p_ckl=34&p_osszefuz= Parlament]</ref>
== Bailtean Co-cheangailte ==
*[[Faidhle:Flag of Romania.svg|22px]] [[Deva]]
*[[Faidhle:Flag of Germany.svg|22px]] [[Eppingen]]
*[[Faidhle:Flag of Finland.svg|22px]] [[Imatra]]
*[[Faidhle:Flag of Croatia.svg|22px]] [[Slatina]]
*[[Faidhle:Flag of Turkey.svg|22px]] [[Trabzon]]
== Iomraidhean ==
<references/>
== Ceanglaichean a-mach ==
*[http://www.baranya.hu/ Riaghaltas na Roinne]
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Bailtean]]
[[Roinn-seòrsa:An Ungair]]
coiphbcy172izeryueiulkhb1vgdz45
Prìomh-mhinistear Innis Tìle
0
38703
583782
577553
2026-10-03T17:06:42Z
CreagNamBathais
11992
litreachadh
583782
wikitext
text/x-wiki
'S e fear no tè a tha os cionn an [[riaghaltas]] [[Innis Tìle]] 's a th' ann am '''Forsætisráðherra Íslands''' [[Gàidhlig]]: Prìomh-mhinistear Innis Tìle).<ref>[https://www.althingi.is/thingmenn/althingismannatal/radherrar-fra-1904/ Alþingi]</ref>
===Fèin-riaghladh (1904–1918)===
Fad 14 [[bliadhna]] bho [[1904]] gu ruige [[1918]] bha seòrsa fèin-riaghlaidh on [[An Danmhairg|Danmhairg]] aig Innis Tìle. Thàinig sin gu crìoch an dèidh [[An Cogadh Mòr|Cogadh a' Cheusair]].
{|class="wikitable" style="text-align:center;"
|-
!Dealbh
!Ainm
!Bho
!Gu
!Pàrtaidh
|-
|[[File:Hannes Hafsteinn.jpg|70px]]
|[[Hannes Þórður Pétursson Hafstein]]<br />([[1861]]–[[1922]])<br />
|01/02/[[1904]]
|31/03/[[1909]]
|[[Heimastjórnarflokkurinn]]
|-
|[[File:Bjorn Jonsson.jpg|70px]]
|[[Björn Jónsson]]<br />([[1846]]–[[1912]])<br />
|31/03/1909
|14/03/[[1911]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn (eachdraidheil)]]
|-
|[[File:Kristjan Jonsson.jpg|70px]]
|[[Kristján Jónsson]]<br />([[1852]]–[[1926]])<br />
|14/03/1911
|24/07/[[1912]]
|Neo-eisimeileach<br />
|-
|[[File:Hannes Hafsteinn.jpg|70px]]
|[[Hannes Þórður Pétursson Hafstein]]<br />([[1861]]–[[1922]])
|24/07/1912
|21/07/[[1914]]
|[[Sambandsflokkurinn]]
|-
|[[File:Sigurður Eggerz.jpg|70px]]
|[[Sigurður Eggerz]]<br />([[1875]]–[[1945]])<br />
|21/07/1914
|04/05/[[1915]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn (eachdraidheil)]]
|-
|[[File:EinarArnorsson.jpg|70px]]
|[[Einar Arnórsson]]<br />([[1880]]–[[1955]])<br />
|04/05/1915
|04/01/[[1917]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn (eachdraidheil)]]<br />(''Langsum'')
|}
===Rìoghachd (1918–1944)===
Fhuair Innis Tìle a chuid neo-eisimeileachd an an 1918 ach lean iad orrasa mar [[rìoghachd]] is rìgh na Danmhaig ann an aonadh pearsanta leis an dùthaich gu ruige [[1944]].
{|class="wikitable" style="text-align:center;"
|-
!Dealbh
!Ainm
!Bho
!Gu
!Pàrtaidh
|-
|[[File:Jón Magnússon1.jpg|70px]]
|[[Jón Magnússon]]<br />([[1859]]–[[1926]])<br />
|04/01/1917
|25/02/[[1920]]
|[[Heimastjórnarflokkurinn]]
|-
|[[File:Sigurður Eggerz.jpg|70px]]
|[[Sigurður Eggerz]]<br />([[1875]]–[[1945]])<br />
|07/03/1922
|22/03/[[1924]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn (eachdraidheil)]]
|-
|[[File:Jón Magnússon1.jpg|70px]]
|[[Jón Magnússon]]<br />([[1859]]–[[1926]])<br />
|22/03/1924
|23/06/[[1926]]
|[[Heimastjórnarflokkurinn]]
|-
|[[File:Magnús Guðmundsson.jpg|70px]]
|[[Magnús Guðmundsson]]<br />([[1879]]–[[1937]])<br />
|23/06/1926
|08/07/[[1926]]
|[[Íhaldsflokkurinn]]<br />
|-
|[[File:JThorl1927.jpg|70px]]
|[[Jón Þorláksson]]<br />([[1877]]–[[1935]])<br />
|08/07/1926
|28/08/[[1927]]
|[[Íhaldsflokkurinn]]
|-
|[[File:Tryggvi_Þórhallson.jpg|70px]]
|[[Tryggvi Þórhallsson]]<br />([[1889]]–[[1935]])<br />
|28/08/1927
|03/06/[[1932]]
|[[Framsóknarflokkurinn]]
|-
|[[File:Asgeir_Asgeirsson.jpg|70px]]
|[[Ásgeir Ásgeirsson]]<br />([[1894]]–[[1972]])<br />
|03/06/1932
|28/07/[[1934]]
|[[Framsóknarflokkurinn]]
|-
|[[File:Herman_Jonassón.jpg|70px]]
|[[Hermann Jónasson]]<br />([[1896]]–[[1976]])<br />
|28/07/1934
|16/05/[[1942]]
|[[Framsóknarflokkurinn]]
|-
|[[File:Olafur_Thors.jpg|70px]]
|[[Ólafur Tryggvason Thors]]<br />([[1892]]–[[1964]])<br />
|16/05/1942
|16/12/[[1942]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|[[File:Björn_Þórðarson.png|70px]]
|[[Björn Þórðarson]]<br />([[1879]]–[[1963]])<br />
|16/12/1942
|21/19/[[1944]]
|Neo-eisimeileach<br />
|}
===Poblachd (1944 -)===
Ann an 1944 bhòt na daoine 97% airson [[Poblachd]] a chuir air dòigh ann an Innis Tìle, a bhris an ceangal ri rìgh na [[An Danmhairg|Danmhaig]]
{|class="wikitable" style="text-align:center;"
|-
!Dealbh
!Ainm
!Bho
!Gu
!Pàrtaidh
|-
|[[File:Olafur_Thors.jpg|70px]]
|[[Ólafur Tryggvason Thors]]<br />([[1892]]–[[1964]])<br />
|21/10/1944
|04/02/1947
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|[[File:Stefán Jóhann Stefánsson.jpg|70px]]
|[[Stefán Jóhann Stefánsson]]<br />([[1894]]–[[1980]])<br />
|04/02/1947
|06/12/[[1949]]
|[[Alþýðuflokkurinn]]
|-
|[[File:Olafur_Thors.jpg|70px]]
|[[Ólafur Tryggvason Thors]]<br />([[1892]]–[[1964]])<br />
|06/12/1949
|14/03/[[1950]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|[[File:Steingrímur_Steinþórsson.jpg|70px]]
|[[Steingrímur Steinþórsson]]<br />([[1893]]–[[1966]])<br />
|14/03/1950
|11/09/[[1953]]
|[[Framsóknarflokkurinn]]
|-
|[[File:Olafur_Thors.jpg|70px]]
|[[Ólafur Tryggvason Thors]]<br />([[1892]]–[[1964]])<br />
|11/09/1953
|24/07/[[1956]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|[[File:Herman_Jonassón.jpg|70px]]
|[[Hermann Jónasson]]<br />([[1896]]–[[1976]])<br />
|24/07/1956
|23/12/[[1958]]
|[[Framsóknarflokkurinn]]
|-
|[[File:Emil_Jónsson_cropped.jpg|70px]]
|[[Guðmundur Emil Jónsson]]<br />([[1902]]–[[1986]])<br />
|23/12/1958
|20/11/[[1959]]
|[[Alþýðuflokkurinn]]
|-
|[[File:Olafur_Thors.jpg|70px]]
|[[Ólafur Tryggvason Thors]]<br />([[1892]]–[[1964]])<br />
|20/11/1959
|08/09/[[1961]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|[[File:Bjarni_Benediktsson_1964_cropped.jpg|70px]]
|[[Bjarni Benediktsson (1908)|Bjarni Benediktsson]]<br />([[1908]]–[[1970]])<br />
|08/09/1961
|31/12/[[1961]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|[[File:Olafur_Thors.jpg|70px]]
|[[Ólafur Tryggvason Thors]]<br />([[1892]]–[[1964]])<br />
|01/01/[[1962]]
|14/11/[[1963]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|[[File:Bjarni_Benediktsson_1964_cropped.jpg|70px]]
|[[Bjarni Benediktsson (1908)|Bjarni Benediktsson]]<br />([[1908]]–[[1970]])<br />
|14/11/1963
|10/07/[[1970]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|[[File:Jóhann Hafstein.jpg|70px]]
|[[Jóhann Hafstein]]<br />([[1915]]–[[1980]])<br />
|10/07/1970
|14/07/[[1971]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|
|[[Ólafur Jóhannesson]]<br />([[1913]]–[[1984]])<br />
|14/07/1971
|28/08/[[1974]]
|[[Framsóknarflokkurinn]]
|-
|[[File:Geir Hallgrímsson (cropped).jpg|70px]]
|[[Geir Hallgrímsson]]<br />([[1925]]–[[1990]])<br />
|28/08/1974
|01/09/[[1978]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|
|[[Ólafur Jóhannesson]]<br />([[1913]]–[[1984]])<br />
|01/09/1978
|15/10/[[1979]]
|[[Framsóknarflokkurinn]]
|-
|
|[[Benedikt Sigurðsson Gröndal]]<br />([[1924]]–[[2010]])<br />
|15/10/1979
|08/02/[[1980]]
|[[Alþýðuflokkurinn]]
|-
|
|[[Gunnar Thoroddsen]]<br />([[1910]]–[[1983]])<br />
|08/02/1980
|26/05/[[1983]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|[[File:Visit of Steingrimur Hermannsson, Icelandic Prime Minister, to the CEC (cropped).jpg|70px]]
|[[Steingrímur Hermannsson]]<br />([[1928]]–[[2010]])<br />
|26/05/1983
|08/07/[[1987]]
|[[Framsóknarflokkurinn]]
|-
|[[File:Þorsteinn Pálsson (cropped).jpeg|70px]]
|[[Þorsteinn Pálsson]]<br />([[1947]]–)<br />
|08/07/1987
|28/09/[[1988]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|[[File:Visit of Steingrimur Hermannsson, Icelandic Prime Minister, to the CEC (cropped).jpg|70px]]
|[[Steingrímur Hermannsson]]<br />([[1928]]–[[2010]])<br />
|28/09/1988
|30/04/[[1991]]
|[[Framsóknarflokkurinn]]
|-
|[[File:Bilden_ar_tagen_vid_Nordiska_radets_session_i_Oslo,_2003.jpg|70px]]
|[[Davíð Oddsson]]<br />([[1946]]–)<br />
|30/04/1991
|15/09/[[2004]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|[[File:Halldor_Asgrimsson_generalsekreterare_Nordiska_ministerradet.jpg|70px]]
|[[Halldór Ásgrímsson]]<br />([[1947]]–[[2015]])<br />
|15/09/2004
|15/06/[[2006]]
|[[Framsóknarflokkurinn]]
|-
|[[File:Geir_H._Haarde_Islands_utrikesminister_(cropped).png|70px]]
|[[Geir Hilmar Haarde]]<br />([[1951]]–)<br />
|15/06/2006
|01/02/[[2009]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|[[File:Johanna sigurdardottir official portrait.jpg|70px]]
|[[Jóhanna Sigurðardóttir]]<br />([[1942]]–)<br />
|01/02/2009
|23/05/[[2013]]
|[[Samfylkingin]]
|-
|[[File:Sigmundur_Davíð_Gunnlaugsson_2016_(cropped_resized).jpg|70px]]
|[[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]]<br />([[1975]]–)<br />
|23/05/2013
|07/04/[[2016]]
|[[Framsóknarflokkurinn]]
|-
|[[File:Sigurður_Ingi_Jóhannsson_2016_(cropped).png|70px]]
|[[Sigurður Ingi Jóhannsson]]<br />([[1962]]–)<br />
|07/04/2016
|11/01/[[2017]]
|[[Framsóknarflokkurinn]]
|-
|[[File:Bjarni_Benediktsson_vid_Nordiska_Radets_session_i_Stockholm.jpg|70px]]
|[[Bjarni Benediktsson]]<br />([[1970]]–)<br />
|11/01/[[2017]]
|30/01/2017
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|[[File:Katrín_Jakobsdóttir_(cropped).jpg|70px]]
|[[Katrín Jakobsdóttir]]<ref>[https://www.stjornarradid.is/raduneyti/forsaetisraduneytid/forsaetisradherra/ Stjórnarraðið Íslands]</ref><br />([[1976]]–)<br />
|30/11/2017
|09/04/[[2024]]
|[[Vinstrihreyfingin - grænt framboð]]
|-
|[[File:Bjarni Benediktsson - 2023 (cropped).jpg|70px]]
|[[Bjarni Benediktsson]]<br />([[1970]]–)<br />
|09/01/2024
|Fhathast san dreuchd
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|}
== Iomraidhean ==
<references/>
== Ceanglaichean a-mach ==
* [https://framsokn.is/ Framsóknarflokkurinn]
* [https://xs.is/ Samfylkingin]
* [https://xd.is/ Sjálfstæðisflokkurinn]
* [https://vg.is/ Vinstrihreyfingin - grænt framboð]
{{DEFAULTSORT:Innise Tìle, Prìomh-mhinistear}}
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach]]
[[Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle]]
[[Roinn-seòrsa:Poileataigs]]
3f3kejauonndu1kfdnvispp1mo8f6fg
583783
583782
2026-10-03T17:07:18Z
CreagNamBathais
11992
Ghluais CreagNamBathais duilleag [[Prìomh-mhinistear Innise Tìle]] gu [[Prìomh-mhinistear Innis Tìle]]: Misspelled title
583782
wikitext
text/x-wiki
'S e fear no tè a tha os cionn an [[riaghaltas]] [[Innis Tìle]] 's a th' ann am '''Forsætisráðherra Íslands''' [[Gàidhlig]]: Prìomh-mhinistear Innis Tìle).<ref>[https://www.althingi.is/thingmenn/althingismannatal/radherrar-fra-1904/ Alþingi]</ref>
===Fèin-riaghladh (1904–1918)===
Fad 14 [[bliadhna]] bho [[1904]] gu ruige [[1918]] bha seòrsa fèin-riaghlaidh on [[An Danmhairg|Danmhairg]] aig Innis Tìle. Thàinig sin gu crìoch an dèidh [[An Cogadh Mòr|Cogadh a' Cheusair]].
{|class="wikitable" style="text-align:center;"
|-
!Dealbh
!Ainm
!Bho
!Gu
!Pàrtaidh
|-
|[[File:Hannes Hafsteinn.jpg|70px]]
|[[Hannes Þórður Pétursson Hafstein]]<br />([[1861]]–[[1922]])<br />
|01/02/[[1904]]
|31/03/[[1909]]
|[[Heimastjórnarflokkurinn]]
|-
|[[File:Bjorn Jonsson.jpg|70px]]
|[[Björn Jónsson]]<br />([[1846]]–[[1912]])<br />
|31/03/1909
|14/03/[[1911]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn (eachdraidheil)]]
|-
|[[File:Kristjan Jonsson.jpg|70px]]
|[[Kristján Jónsson]]<br />([[1852]]–[[1926]])<br />
|14/03/1911
|24/07/[[1912]]
|Neo-eisimeileach<br />
|-
|[[File:Hannes Hafsteinn.jpg|70px]]
|[[Hannes Þórður Pétursson Hafstein]]<br />([[1861]]–[[1922]])
|24/07/1912
|21/07/[[1914]]
|[[Sambandsflokkurinn]]
|-
|[[File:Sigurður Eggerz.jpg|70px]]
|[[Sigurður Eggerz]]<br />([[1875]]–[[1945]])<br />
|21/07/1914
|04/05/[[1915]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn (eachdraidheil)]]
|-
|[[File:EinarArnorsson.jpg|70px]]
|[[Einar Arnórsson]]<br />([[1880]]–[[1955]])<br />
|04/05/1915
|04/01/[[1917]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn (eachdraidheil)]]<br />(''Langsum'')
|}
===Rìoghachd (1918–1944)===
Fhuair Innis Tìle a chuid neo-eisimeileachd an an 1918 ach lean iad orrasa mar [[rìoghachd]] is rìgh na Danmhaig ann an aonadh pearsanta leis an dùthaich gu ruige [[1944]].
{|class="wikitable" style="text-align:center;"
|-
!Dealbh
!Ainm
!Bho
!Gu
!Pàrtaidh
|-
|[[File:Jón Magnússon1.jpg|70px]]
|[[Jón Magnússon]]<br />([[1859]]–[[1926]])<br />
|04/01/1917
|25/02/[[1920]]
|[[Heimastjórnarflokkurinn]]
|-
|[[File:Sigurður Eggerz.jpg|70px]]
|[[Sigurður Eggerz]]<br />([[1875]]–[[1945]])<br />
|07/03/1922
|22/03/[[1924]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn (eachdraidheil)]]
|-
|[[File:Jón Magnússon1.jpg|70px]]
|[[Jón Magnússon]]<br />([[1859]]–[[1926]])<br />
|22/03/1924
|23/06/[[1926]]
|[[Heimastjórnarflokkurinn]]
|-
|[[File:Magnús Guðmundsson.jpg|70px]]
|[[Magnús Guðmundsson]]<br />([[1879]]–[[1937]])<br />
|23/06/1926
|08/07/[[1926]]
|[[Íhaldsflokkurinn]]<br />
|-
|[[File:JThorl1927.jpg|70px]]
|[[Jón Þorláksson]]<br />([[1877]]–[[1935]])<br />
|08/07/1926
|28/08/[[1927]]
|[[Íhaldsflokkurinn]]
|-
|[[File:Tryggvi_Þórhallson.jpg|70px]]
|[[Tryggvi Þórhallsson]]<br />([[1889]]–[[1935]])<br />
|28/08/1927
|03/06/[[1932]]
|[[Framsóknarflokkurinn]]
|-
|[[File:Asgeir_Asgeirsson.jpg|70px]]
|[[Ásgeir Ásgeirsson]]<br />([[1894]]–[[1972]])<br />
|03/06/1932
|28/07/[[1934]]
|[[Framsóknarflokkurinn]]
|-
|[[File:Herman_Jonassón.jpg|70px]]
|[[Hermann Jónasson]]<br />([[1896]]–[[1976]])<br />
|28/07/1934
|16/05/[[1942]]
|[[Framsóknarflokkurinn]]
|-
|[[File:Olafur_Thors.jpg|70px]]
|[[Ólafur Tryggvason Thors]]<br />([[1892]]–[[1964]])<br />
|16/05/1942
|16/12/[[1942]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|[[File:Björn_Þórðarson.png|70px]]
|[[Björn Þórðarson]]<br />([[1879]]–[[1963]])<br />
|16/12/1942
|21/19/[[1944]]
|Neo-eisimeileach<br />
|}
===Poblachd (1944 -)===
Ann an 1944 bhòt na daoine 97% airson [[Poblachd]] a chuir air dòigh ann an Innis Tìle, a bhris an ceangal ri rìgh na [[An Danmhairg|Danmhaig]]
{|class="wikitable" style="text-align:center;"
|-
!Dealbh
!Ainm
!Bho
!Gu
!Pàrtaidh
|-
|[[File:Olafur_Thors.jpg|70px]]
|[[Ólafur Tryggvason Thors]]<br />([[1892]]–[[1964]])<br />
|21/10/1944
|04/02/1947
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|[[File:Stefán Jóhann Stefánsson.jpg|70px]]
|[[Stefán Jóhann Stefánsson]]<br />([[1894]]–[[1980]])<br />
|04/02/1947
|06/12/[[1949]]
|[[Alþýðuflokkurinn]]
|-
|[[File:Olafur_Thors.jpg|70px]]
|[[Ólafur Tryggvason Thors]]<br />([[1892]]–[[1964]])<br />
|06/12/1949
|14/03/[[1950]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|[[File:Steingrímur_Steinþórsson.jpg|70px]]
|[[Steingrímur Steinþórsson]]<br />([[1893]]–[[1966]])<br />
|14/03/1950
|11/09/[[1953]]
|[[Framsóknarflokkurinn]]
|-
|[[File:Olafur_Thors.jpg|70px]]
|[[Ólafur Tryggvason Thors]]<br />([[1892]]–[[1964]])<br />
|11/09/1953
|24/07/[[1956]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|[[File:Herman_Jonassón.jpg|70px]]
|[[Hermann Jónasson]]<br />([[1896]]–[[1976]])<br />
|24/07/1956
|23/12/[[1958]]
|[[Framsóknarflokkurinn]]
|-
|[[File:Emil_Jónsson_cropped.jpg|70px]]
|[[Guðmundur Emil Jónsson]]<br />([[1902]]–[[1986]])<br />
|23/12/1958
|20/11/[[1959]]
|[[Alþýðuflokkurinn]]
|-
|[[File:Olafur_Thors.jpg|70px]]
|[[Ólafur Tryggvason Thors]]<br />([[1892]]–[[1964]])<br />
|20/11/1959
|08/09/[[1961]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|[[File:Bjarni_Benediktsson_1964_cropped.jpg|70px]]
|[[Bjarni Benediktsson (1908)|Bjarni Benediktsson]]<br />([[1908]]–[[1970]])<br />
|08/09/1961
|31/12/[[1961]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|[[File:Olafur_Thors.jpg|70px]]
|[[Ólafur Tryggvason Thors]]<br />([[1892]]–[[1964]])<br />
|01/01/[[1962]]
|14/11/[[1963]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|[[File:Bjarni_Benediktsson_1964_cropped.jpg|70px]]
|[[Bjarni Benediktsson (1908)|Bjarni Benediktsson]]<br />([[1908]]–[[1970]])<br />
|14/11/1963
|10/07/[[1970]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|[[File:Jóhann Hafstein.jpg|70px]]
|[[Jóhann Hafstein]]<br />([[1915]]–[[1980]])<br />
|10/07/1970
|14/07/[[1971]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|
|[[Ólafur Jóhannesson]]<br />([[1913]]–[[1984]])<br />
|14/07/1971
|28/08/[[1974]]
|[[Framsóknarflokkurinn]]
|-
|[[File:Geir Hallgrímsson (cropped).jpg|70px]]
|[[Geir Hallgrímsson]]<br />([[1925]]–[[1990]])<br />
|28/08/1974
|01/09/[[1978]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|
|[[Ólafur Jóhannesson]]<br />([[1913]]–[[1984]])<br />
|01/09/1978
|15/10/[[1979]]
|[[Framsóknarflokkurinn]]
|-
|
|[[Benedikt Sigurðsson Gröndal]]<br />([[1924]]–[[2010]])<br />
|15/10/1979
|08/02/[[1980]]
|[[Alþýðuflokkurinn]]
|-
|
|[[Gunnar Thoroddsen]]<br />([[1910]]–[[1983]])<br />
|08/02/1980
|26/05/[[1983]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|[[File:Visit of Steingrimur Hermannsson, Icelandic Prime Minister, to the CEC (cropped).jpg|70px]]
|[[Steingrímur Hermannsson]]<br />([[1928]]–[[2010]])<br />
|26/05/1983
|08/07/[[1987]]
|[[Framsóknarflokkurinn]]
|-
|[[File:Þorsteinn Pálsson (cropped).jpeg|70px]]
|[[Þorsteinn Pálsson]]<br />([[1947]]–)<br />
|08/07/1987
|28/09/[[1988]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|[[File:Visit of Steingrimur Hermannsson, Icelandic Prime Minister, to the CEC (cropped).jpg|70px]]
|[[Steingrímur Hermannsson]]<br />([[1928]]–[[2010]])<br />
|28/09/1988
|30/04/[[1991]]
|[[Framsóknarflokkurinn]]
|-
|[[File:Bilden_ar_tagen_vid_Nordiska_radets_session_i_Oslo,_2003.jpg|70px]]
|[[Davíð Oddsson]]<br />([[1946]]–)<br />
|30/04/1991
|15/09/[[2004]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|[[File:Halldor_Asgrimsson_generalsekreterare_Nordiska_ministerradet.jpg|70px]]
|[[Halldór Ásgrímsson]]<br />([[1947]]–[[2015]])<br />
|15/09/2004
|15/06/[[2006]]
|[[Framsóknarflokkurinn]]
|-
|[[File:Geir_H._Haarde_Islands_utrikesminister_(cropped).png|70px]]
|[[Geir Hilmar Haarde]]<br />([[1951]]–)<br />
|15/06/2006
|01/02/[[2009]]
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|[[File:Johanna sigurdardottir official portrait.jpg|70px]]
|[[Jóhanna Sigurðardóttir]]<br />([[1942]]–)<br />
|01/02/2009
|23/05/[[2013]]
|[[Samfylkingin]]
|-
|[[File:Sigmundur_Davíð_Gunnlaugsson_2016_(cropped_resized).jpg|70px]]
|[[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]]<br />([[1975]]–)<br />
|23/05/2013
|07/04/[[2016]]
|[[Framsóknarflokkurinn]]
|-
|[[File:Sigurður_Ingi_Jóhannsson_2016_(cropped).png|70px]]
|[[Sigurður Ingi Jóhannsson]]<br />([[1962]]–)<br />
|07/04/2016
|11/01/[[2017]]
|[[Framsóknarflokkurinn]]
|-
|[[File:Bjarni_Benediktsson_vid_Nordiska_Radets_session_i_Stockholm.jpg|70px]]
|[[Bjarni Benediktsson]]<br />([[1970]]–)<br />
|11/01/[[2017]]
|30/01/2017
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|-
|[[File:Katrín_Jakobsdóttir_(cropped).jpg|70px]]
|[[Katrín Jakobsdóttir]]<ref>[https://www.stjornarradid.is/raduneyti/forsaetisraduneytid/forsaetisradherra/ Stjórnarraðið Íslands]</ref><br />([[1976]]–)<br />
|30/11/2017
|09/04/[[2024]]
|[[Vinstrihreyfingin - grænt framboð]]
|-
|[[File:Bjarni Benediktsson - 2023 (cropped).jpg|70px]]
|[[Bjarni Benediktsson]]<br />([[1970]]–)<br />
|09/01/2024
|Fhathast san dreuchd
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|}
== Iomraidhean ==
<references/>
== Ceanglaichean a-mach ==
* [https://framsokn.is/ Framsóknarflokkurinn]
* [https://xs.is/ Samfylkingin]
* [https://xd.is/ Sjálfstæðisflokkurinn]
* [https://vg.is/ Vinstrihreyfingin - grænt framboð]
{{DEFAULTSORT:Innise Tìle, Prìomh-mhinistear}}
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach]]
[[Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle]]
[[Roinn-seòrsa:Poileataigs]]
3f3kejauonndu1kfdnvispp1mo8f6fg
Björn Þórðarson
0
38758
583781
583333
2026-10-03T17:05:32Z
CreagNamBathais
11992
ceangal briste a chàradh agus ceangal slàn a dhearbhadh
583781
wikitext
text/x-wiki
{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}
B' e [[neach-lagha]], agus [[neach-poileataigs]] à [[Innis Tìle]] a bh' ann am '''Björn Þórðarson''' ([[IPA]]: ''ˈpjœrtn̥ ˈθourðarsɔn̥'').<ref>[https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=1085 Alþingi]</ref> Rugadh e air [[6 an Gearran]] [[1879]] ann an croit air a bheil Móum á Kjalarnesi ([[Höfuðborgarsvæðið]]). Fhuair e a chuid [[Foghlam|foghlaim]] aig [[Menntaskólinn í Reykjavík]], [[Oilthigh Copenhagen]] agus [[Oilthigh Innis Tìle]]. Chaidh a thaghadh dhan [[Alþingi]] airson a' chiad turais ann an [[1942]]. Bha e na ''[[Prìomh-mhinistear Innise Tìle|Ráðherra Íslands]]'' ([[Gàidhlig]]: [[Prìomh-mhinistear]]) neo-eisimeileach fad dà [[bliadhna|bhliadhna]] bho 1942 gu ruige [[1944]]. B' e gu robh esan airson an ceangail a bha fhathast ann eadar [[An Danmhairg]] agus Innis Tìle a bhriseadh agus An Danmhairg fo bhuaidh na [[A' Ghearmailt|Gearmailte]] aig an àm. Le sin, ghabh Innis Tìle leis [[Poblachd|a’ Phoblachd]] air an latha mu dheireadh dhen teirm aige san dreuchd. B' ann làidir 's a bha buaidh nan [[Na Stàitean Aonaichte|Stàitean]] air an [[dùthaich]] tro na bliadhnaichean siud is dithis às a’ Chaibneit aige ag obair à leth chompanaidhean mòra Aimearaganach: Vilhjálmur Þór airson ''ESSO'' agus Björn Ólafsson a stèidhich ''Vífilfel'' (a tha a’ reic Coca Cola ann an Innis Tìle). Fiù 's chanadh ''Caibineit Coca Cola'' riutha aig an àm. B' e sin an aon [[riaghaltas]] a bh' ann a-riamh aig nach robh taic phàrlamaideach o chionn 's gun deach a stèidheachadh gu h-eadar-amail tron [[An Dàrna Cogadh|Chogadh]]. Anns a' chaibineat aige ghabh e thairis Ministrealachd na Slàinte agus an Eaglais, agus mu dheireadh cuideachd bha e na mhinistear ceartais is foghlaim. Às deidh deireadh a theirm san dreuchd, leig Þórðarson dheth a bheatha phoilitigeach. Phòs e aig Ingibjörg Ólafsdóttir ann an [[1914]] ach cha robh clann aca.<ref>{{iomradh lìon | url = https://atom.hunabyggd.is/index.php/ingibjorg-dagbjort-olafsdottir-1886-1976-skeggstodum-i-svartardal | tiotal = Ingibjörg Ólafsdóttir (1886-1976) Skeggstöðum í Svartárdal | foillsichear = Baile Húnabyggð | ceann-là_inntrigidh = 2026-10-03 }}</ref> Chaochail Þórðarson ann an [[Reykjavík]] air [[25 an Dàmhair]] [[1963]].<ref>[https://timarit.is/page/1063512#page/n7/mode/2up Tíminn]</ref>
==Caibineit Jónsson==
Seo, mar a leanas, liosta nan daoine a ghabh pàirt ann an caibineitean fhad 's a bha Þórðarson os cionn an riaghaltais.<ref>{{ iomradh lìon | url = https://www.stjornarradid.is/rikisstjorn/sogulegt-efni/um-rikisstjorn/1942/12/16/Raduneyti-Bjorns-Thordarsonar/ | tiotal = Ráðuneyti Björns Þórðarsonar | foillsichear = Stjórnarraðið / Riaghaltas Innis Tìle | ceann-là_inntriih = 2026-10-03 }}</ref> Bhuinneadh iad uile gu Alþýðuflokkurinn, Framsóknarflokkurinn agus Sjálfstæðisflokkurinn:
*Björn Þórðarson: Prìomhaire, Slàinte is Cùisean Eaglaiseil agus Cùisean Sòisealta bho 19.04.1943 agus Ceartas is [[Foghlam]] bho 21.09.1944
*[[Vilhjálmur Þór]]: Dùthchannan Cèin agus Cosnadh
*[[Björn Ólafsson]]: Ionmhais
*[[Einar Arnórsson]]: Ceartas agus [[Foghlam]] gu ruige 21.09.1944
*[[Jóhann Sæmundsson]]: Cùisean Sòisealta bho 22.12.1942 gu ruige 19.04.1943
== Iomraidhean ==
<references/>
== Ceanglaichean a-mach ==
{| class="wikitable" border=1 align="center" width=70%
| width="5%" align="center" | '''Ro-theachdair:''' <br /> '''[[Ólafur Tryggvason Thors]]''' <br />''([[1942]])''
| width="2%" align="center" | '''[[Prìomh-mhinistear Innise Tìle|Forsætisráðherra]]''' <br />
| width="5%" align="center" | '''Neach-ionlaid:''' <br /> '''[[ Ólafur Tryggvason Thors]]''' <br />''([[1944]])''
|}
{{DEFAULTSORT:Þórðarson, Björn}}
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Daoine à Innis Tìle]]
[[Roinn-seòrsa:Luchd-poileataigs Eòrpach]]
[[Roinn-seòrsa:An Danmhairg]]
[[Roinn-seòrsa:Poileataigs]]
ilty6q2plgyw2rewvikqviyrbnlkl7v
Sgian-dubh
0
40998
583785
583396
2026-10-03T17:14:30Z
CreagNamBathais
11992
/* Ceanglaichean dhan taobh a-muigh */ tha an ceangal ri TaD ceart gu lèor
583785
wikitext
text/x-wiki
[[Faidhle:Scottish Stag Antler Sgian Dubh.jpg|thumb|Sgian-dubh le cas de chabar-fèidh]]
[[Faidhle:Sgian Dubh.jpg|thumb|Sgian-dubh air cas]]
Tha an '''sgian-dubh''' (IPA: [s̪kʲənˈt̪u]) (ann am Beurla gu tric mar ''skene-dhu'') na biodag (sgian bheag) air a bheil aon fhaobhar a chithear mar phàirt de dh'aodach Gàidhealach gu tric. Bhiodh daoine ga cleachdadh airson iomadh adhbhar, eadar biadh ithe no ullachadh agus mar inneal airson rudan eile a ghearradh, can ròpannan no fiodh agus mar bhall-airm airson dìon pearsanta.
Chan fhaicear an-diugh i ach mar phàirt de dh'[[Fèileadh|aodach Gàidhealach tradaiseanta]] fo bhann an osain leis an dùirn ri fhaicinn.
==Am freumh is litreachadh==
Ged is e dath dubh am prìomh-chiall aig an fhacal ''dubh'', tha ciall 'falaichte' aige cuideacd,<ref>{{Cite web |title=Am Faclair Beag |url=https://www.faclair.com/ |access-date=1 January 2024}}</ref> agus sin a' chiall a th' aige san fhacal ''sgian-dubh'' a-rèir nan sgeulachdan mun sgian seo agus cuideachd a' coimhead air faclan Gàidhlig eile mar ''dubh-sgeir'' (sgeir fhalaichte fon mhuir), ''dubh-fhacal'' (tòimhseachan) no ''dubh-cheist'' (ceist thoinnte gun fhreagairt).
Ged a tha ''sgian'' na ainmear boireann, cha chan daoine ''sgian dhubh'' ach mas e sgian àbhaisteach a tha dubh a tha fa-near dhaibh (mar eisimpleir, sgian-arain sa chidsin le dòrn dubh). Chan eil sèimheachadh air dubh a chionn 's gu bheil bacadh air sèimheachadh ann an ''sgian-dubh'' leis cho àrsaidh 's a tha ainm na sgeine àraidh seo, oir ann an Gàidhlig o shean, bhiodh bacadh air sèimheachadh ma bha ainmear a' crìochnachadh le consan fiaclach (dntls) is am buadhar na dhèidh a' tòiseachadh le consan fiaclach (dntls). Chithear an riaghailte reòithe seo cuideachd ann an ainmean-àite, mar eisimpleir, chan eil sèimheachadh air [[Dùn Dòmhnaill]] ged a bhios sèimheachadh air Dòmhnall san tuiseal ghinideach a ghnàth.
Ann am Beurla, chithear am facal seo ann an iomadh dòigh-litreachaidh, a' gabhail a-staigh "skene-dhu" agus "skean-dhu".<ref>"skene<sup>1</sup>" ''Oxford English Dictionary''. 2nd edition, 1989. [http://dictionary.oed.com/cgi/entry/50226218?query_type=word&queryword=skene&first=1&max_to_show=10&sort_type=alpha&result_place=1&search_id=FOv8-3NMUCy-8022&hilite=50226218] (subscription required).</ref>
Ged is e ''sgianan-dubha'' an t-iolra ceart, chan fhaicear seo ach gu h-ainneamh ann am Beurla is cleachdaidh luchd na Beurla ''skene-dhus'' mar is trice no fiù ''skenes-dhu'' uaireannan.
==Eachdraidh==
[[File:Sir Henry Raeburn - Colonel Alastair Ranaldson Macdonell of Glengarry (1771 - 1828) - Google Art Project.jpg|thumb|right|upright|Dealbh le [[Henry Raeburn]] dhe [[Alasdair MacRaghnaill Ghlinne Garaidh]] ann an 1812]]
Dh'fhaoidte gun èirich an sgian-dubh às an ''sgian-achlais'', biodag a chumadh daoine fon achlais aig àm. Bha an sgian-achlais cumanta ann an Alba san 17mh agus 18mh linn agus beagan nas motha na sgian-dubh ar latha agus mar is trice sa mhuinchill uachdarach no lìnigeadh bodhaig seacaid.<ref name=mmoa>{{cite book |last=Grancsay |first=Stephen Vincent |title=Arms & Armor: Essays From the Metropolitan Museum of Art Bulletin 1920–1964 |url=https://archive.org/details/armsarmoressaysf0000gran |publisher=[[Metropolitan Museum of Art]] |year=1991 |location=New York |pages=[https://archive.org/details/armsarmoressaysf0000gran/page/82 82]–83 |isbn=978-0-87099-338-1}}</ref>
A ghnàth, thugadh daoine ball-airm sam bith às na h-àitichean-falaich aca mus rachadh iad a-steach do thaigh caraid agus chuireadh iad iad gu follaiseach san stocainn chneapallach aca.<ref name=rcr>{{cite book |last=Ray |first=R. Celeste |title=Highland Heritage: Scottish Americans in the American South |url=https://archive.org/details/highlandheritage0000rayr |publisher=UNC Press Books |year=2001 |page=[https://archive.org/details/highlandheritage0000rayr/page/212 212] |isbn=978-0-8078-4913-2}}</ref>
Tha an sgian-dubh coltach ris an sgian-fheannaidh bheag a bhiodh sealgairean a chleachdadh agus chaidh a chleachdadh airson feannadh gu dearbh fhèin:
<blockquote>
Cha robh 'mhaileid doirbh r'a giulan, cha robh innte ach a' chlach theine agus am fada-spuinge, — sgian dubh a dh-fhionnadh nam fiadh, — ribe a ghlacadh an fhirein, ... <ref>''Sgeul mu Choire-na-Sìthe'' on leabhar ''A Course of Gaelic Grammar'' Reid, D. 1908</ref>
</blockquote>
Bhiodh seata de sgeinean aca, tè airson bùidsearachd a bhiodh mu 23 is 25 cm a dh'fhaid agus sgian airson feannadh a bhiodh mu 10 cm a dh'fhaid. Bhiodh cas de chabar-fèidh air na sgeinean seo a ghnàth agus sin a' chas a bhiodh aig sgian-dubh an toiseach cuideachd agus tha coltas gur e an sgian seo màthair na sgèine-dhuibhe.<ref name=eaa>{{cite book |last=Blair |first=Claude |title=European & American Arms, c. 1100–1850 |publisher=B. T. Batsfords |year=1962 |location =Virginia |pages=15–17 |isbn=978-0-8048-1684-7}}</ref><ref>{{cite web |url=http://irisharchaeology.ie/2013/03/the-waterford-knife/ |title=The Waterford Knife |work=Irish Archaeology |date=23 March 2013 |access-date=27 December 2016}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.knives.com/ireland_iron_age.html |title=Iron Age Ireland |last=Daithi |work=archive.org |access-date=27 December 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20051028201029/http://www.knives.com/ireland_iron_age.html |archive-date=28 October 2005}}</ref>
Tha sgeulachdan ann am beul-aithris cuideachd a th' aig innse dhuinn gun deach a chleachdadh airson bùidsearachd san fharsaingeachd, mar eisimpleir san sgeulachd ''Lachunn Òg mac Fhionghain agus an t-each-ursainn'':
<blockquote>
Ghabh Lachunn Og a sgian dubh agus gheàrr e ’n ceann bhàrr na coluinne agus ghlan se e aig tobar a bha faisg air, agus ris an abrar “Tobar a’ chinn” gus an latha ’n diugh.<ref>''Naigheachdan Fìrinneach'' le ''Fionn'' (1907)</ref>
</blockquote>
Chithear an sgian-dubh ann an iomadh portraid a rinneadh de dh'fhireannaich is èideadh Gàidhealach orra a-mach o mheadhan na 19mh linn. Tha portraid le [[Sir Henry Raeburn]] dhen chòirneal [[Alasdair MacRaghnaill MacDhòmhnaill Ghlinne Garaidh]] ann an [[Gaileireadh Nàiseanta na h-Alba]] agus anns an dealbh seo, tha biodag crochte ris a' chrios aige air a thaobh deas agus aig bàrr a stocainn dheas, tha paidhir de sgeinean-dubha. Tha sgian-dhubh gu math coltach ris sa chruinneachadh aig [[Taigh-tasgaidh Nàiseanta Bhall Àrsaidh na h-Alba]].<ref>{{cite web|url=http://sources.nli.ie/Record/PS_UR_088533|title=Holdings: Three Irish knife-daggers (from Co. Mayo).|work=nli.ie|year=1969 |access-date=27 December 2016}}</ref>
==Saothrachadh==
[[File:Skean.jpg|thumb|Grunn sgeinean-dubha]]
Bha lannan nan sgeinean-dubha tràtha gu math eadar-dhealaichte. Bha [[rinn èirigh]] (mar a th' aig [[sgian MhicGilleBhuidhe]] no [[rinn laighe]] aig cuid ach an-diugh, 's e an rinn sleagha a tha as cumanta. Tha cuid dhe na lannan as sine ann an Taigh-tasgaidh Nàiseanta na h-Alba air an dèanamh de stàilinn Lochlannach no Ghearmailteach, stàilinn a bhiodh na Gàidheil gu math dèidheil air. Tha obair-eighe chreachannach cumanta air druim lannan Albannach.
’S e truaill leathrach a chleachdar a ghnàth, air a dhaingneachadh le fiodh agus le obair-ealain airgid no meatailt eile orra, uaireannan le obair-ghràbhalaidh ach an-diugh, gheibhear truaillean cuideachd a tha nas sìmplidhe agus de stuthan nas saoire.
Leis nach cleachd daoine sgian-dubh an-diugh mar inneal airson gearradh no mar bhall-airm ach dìreach mar bhall-sgeadachaidh, tha na lannan gu math sìmplidh gu tric. Bidh iad de stàilinn neo-mheirgeach a ghnàth agus cas plastaig orra air a bheil coltas fiodha agus sgeadachadh. Tha fiù feadhainn ann nach eil nan sgeinean idir ach dìreach aon bhall-sgeadachaidh air a bheil coltas sgèine-duibhe. A dh'aindeoin sinn, tha feadhainn gu math daor ann a th' air an dèanamh de [[Dubh-fhiodh|dhubh-fhiodh]], fiodh boglaich, sgeadachadh airgid is mill le fìor chùirn-ghorma is lannan de stàilinn Dhamascus.
==Ceistean laghail==
Mar phàirt de dh'èideadh Gàidhealach, chan eil e an aghaidh an lagha sgian-dubh a bhith aig neach ann an Alba, Sasainn is sa Chuimrigh. Ann an Alba, ’s e [[Achd lagh eucoirean (Daingneachadh) (Alba) 1995]] earr. 49(5)(c) a tha buailteach;<ref>{{cite web |url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1995/39/part/VI/crossheading/offensive-weapons |title=Criminal Law (Consolidation) (Scotland) Act 1995 |work=legislation.gov.uk |access-date=27 December 2016}}</ref> agus ann an Sasainn is sa Chuimrigh ’s e an [[Criminal Justice Act 1988]] (earr. 139)<ref>{{cite web |url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1988/33/contents |title=Criminal Justice Act 1988 |work=legislation.gov.uk |access-date=27 December 2016}}</ref> agus [[Knife legislation#Offensive Weapons Act 1996|Offensive Weapons Act 1996]] (earr. 4) a tha buailteach.<ref>{{cite web |url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1996/26/contents |title=Offensive Weapons Act 1996 |work=legislation.gov.uk |access-date=27 December 2016}}</ref>
Ge-tà, ann an sgìrean far a bheil làn-chasg air buill-airm, bidh fiù an sgian-dubh toirmisgte. Mar eisimpleir, chaidh an toirmeasg aig dannsa sgoile ann an Alba,<ref>{{cite web |url=https://www.scotsman.com/education/top-private-school-bans-sgian-dubhs-ahead-of-christmas-dance-1-1417293 |title=Top private school bans sgian-dubhs ahead of Christmas dance |date=26 November 2006 |publisher=[[The Scotsman]] |access-date=20 October 2019}}</ref> agus an toiseach, chaidh an toirmeasg o chomharradh [[Blàr Allt a' Bhonnaich]] san Ògmhios 2014.<ref>{{cite web|url=http://www.clans2014.com/no-more-sgian-dont-its-sgian-dubh-at-bannockburn/ |title=No More 'Sgian Dont!' Its Sgian Dubh at Bannockburn! |website=clans2014.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808053359/http://www.clans2014.com/no-more-sgian-dont-its-sgian-dubh-at-bannockburn/ |access-date=15 June 2014 |archive-date=8 August 2014}}.</ref>
Chan eil iad ceadaichte ann an itealain a ghnàth a-nis agus feumar an cur sna màileidean a thèid am broinn an itealain.<ref>{{cite web|url=https://www.aviation.govt.nz/passenger-information/travelling-with-culturally-or-religiously-significant-items/|title=Travelling with culturally or religiously significant items|website=www.aviation.govt.nz|access-date=22 February 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tsa.gov/blog/2018/02/22/tsa-travel-tips-travelling-religious-cultural-items|title=TSA Travel Tips: Travelling with Religious & Cultural Items|website=www.tsa.gov|access-date=22 February 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.edinburghairport.com/help/faqs|title=Can I carry sharp-edged religious/cultural regalia/accessories (e.g. Kirpans, Sgian Dhub or Dirks) on my person or in my hand baggage?|publisher=Edinburgh Airport |access-date=22 February 2023}}</ref>
==Iomlaid bhiodag==
Tha dàn èibhinn a rinn [[Lachann Mac Theàrlaich Òig]] às an [[Eilean Sgitheanach]] ann am meadhan na 17mh linn a tha a' toirt iomradh air cleas tradaiseanta le sgeinean-dubha air a bheil ''iomlaid bhiodag'', nàdar de chrannchur. Anns a' chleas seo, thèid an solas a chur dheth agus tilgidh gach fear an sgian-dubh aige fo bhòrd. Thèid am measgachadh an uair sin agus thèid an làimh dheas aig fear a cheangal ri a chliathaich agus dallan a chur air is miotag air a làimh chlì. Thèid an dallan seo fon bhòrd an uair sin is bheir e sgian-dubh dha na fir, tè an dèidh a chèile, san aon òrdugh 's a thilg iad fon bhòrd e agus glèidhidh gach fear an sgian-dubh a gheibh e, ge be dè an tè a fhuair e.
Tha dà thionndadh caran eadar-dhealaichte againn:
{| class="wikitable"
|-
! Sgian-dubh an Sprogain Chaim<ref>''Sàr-obair nam Bàrd Gaelach'' MacKenzie, John 1907</ref>
! A’ bhiodag thubaisteach<ref>''Comhchruinneacha do dh’Òrain Taghta'' Mac an Tuairneir, Pàdraig 1813</ref>
|-
|Dh’innsinn sgeul mu mhalairt dhuibh,<br>
Nam fanadh sibh gu fòill,<br>
Mar dh’èirich don chall bhreamais dhomh,<br>
Nuair chaidh mi do Dhùn Gleòis;<br>
Air bhith thall an Sgalpa dhomh,<br>
Air cuirm aig Lachann Òg;<br>
Fhuair mi bhiodag thubaisteach,<br>
Le a caisein-uchd bha mòr.<br>
<br>
Bu mhath a’ chuirm a bh’ ana-sin,<br>
’S mo bheannachd-sa na dèidh;<br>
’N fhear ud duine chunnaic i,<br>
A dhì-mol i gu lèir;<br>
Ach fhuair mi fhìn bloigh biodaig ann<br>
Nach tig an là nì feum,<br>
Is stiallaire mòr feòsaig oirr’,<br>
Mar fhear d’ a seòrsa fhèin.<br>
<br>
Mas oil leibh an athais ud,<br>
Gun robh i agaibh riamh;<br>
Loinidean is òghnaichean(?),<br>
An-còmhnaidh dhuibh bu bhiadh.<br>
Ged dhèanadh sibh cruinneachadh,<br>
Tuilleadh is còig ceud<br>
’S tearc fear gun chaisein-uchd aige,<br>
Cho gharbh ri torc-fiadh.<br>
<br>
Chuir an tìr seo ’n duileachd mi,<br>
Nuair chunnaic iad mar bha;<br>
Bha gach neach ga choisrigeadh,<br>
Ron dos a bh’ air a bàrr<br>
Bha sgonn do mhaide seilich innt’<br>
Bu ghèinnean là rinn fàs;<br>
Bheireadh saor neo-chronail aiste,<br>
Crosg den loinid bhàin.<br>
<br>
Chuir MacIonmhainn bàirlinn,<br>
An tràth seo ’mach san tìr,<br>
Chuir e na seachd barantais,<br>
Gu Donnchadh Mac a’ Phì<br>
Gabhail gu caol Arcaig leò,<br>
Mu 'n ghabh i tàmh sa 'n tir,<br>
’S a muinntir fhèin thoirt coinne dhi,<br>
'S gur soilleir i do m’ dhìth.<br>
<br>
Chan ion-mholaidh ghràbhata sin,<br>
Thug tu steach thar chaol.<br>
An t-arm a bha gun chaisrigeadh,<br>
’S a b’ olc leam air mo thaobh;<br>
’S mairg sliasaid air am facas i:<br>
A’ bhiodag phaiteach mhaol<br>
B’ iomlaideach air bhòrdaibh i,<br>
Sgian-dubh an sgòrnain chaoil.<br>
<br>
B’ i sud an bhiodag rosadach,<br>
A b’ olc leam air mo chliath,<br>
’S i ruadh-mheirg uile ’s coltas d’ i,<br>
Fo dhos de dh’fhionnadh liath,<br>
Bha maide reamhar gèinneach innt’<br>
’S car na h-amhaich fiar<br>
Cha ghearradh i sgiath cuileige,<br>
Le buille no le riach’.<br>
<br>
Nuair chaidh mi dh’iarraidh breathanais,<br>
Cha d’fhuair mi leithid riamh;<br>
Sin nuair thuirt an Sàileanach,<br>
Nuair chàirich e rium biast;<br>
Mathalt do chuirc Mhòr-thìrich,<br>
D’ am beil an roibein liath i<br>
Duirceall dubh gun fhaobhar,<br>
’N àm taobhadh ris a’ bhiadh.<br>
<br>
Bu mhath sa bhruthainn chaorainn i,<br>
’S a ’n caonnag nam fear mòr;<br>
’S e Fionn thug dhi an latha sin.<br>
An t-ath-bualadh na dhòrn;<br>
Thug e na brath-mhionnan sin,<br>
Nach dh’fhàg i duine beò;<br>
’S nach robh neach g’ am beanadh i,<br>
Nach gearradh i gu bhròig.<br>
<br>
Thuirt mi fhìn chan fhìor dhut sin,<br>
’S ann chaill thu d’ ciall le aois;<br>
Coid a chuimhne ’s faid’ agad,<br>
On stad i gu bhith maol;<br>
Chaidh mi air mo ghlùn d’ i,<br>
Mun do rùisg i rium a taobh;<br>
’S thug i na seachd sgairtean aist’,<br>
Gus ’n tug mac-talla glaodh.<br>
<br>
Bu cheithir bliadhna fichead d’ i,<br>
Bhith ’n cidsein mhorair gall;<br>
’S fhuair i urram còcaireachd,<br>
Thar mòran de na bh’ ann<br>
Bha MacAoidh ga teachdaireachd,<br>
Mun deach e chòmhraig theann,<br>
’S b’ fhèir meal anns a’ chogadh i,<br>
Sgian-dubh an sprogain chaim.<br>
<br>
Ged thigeadh Clann Dòmhnaill,<br>
’S na seòid a tha mu thuath,<br>
MacAoidh an tùs feachda leò,<br>
’S garbh-bhratach an taobh tuath;<br>
Nuair thig a’ bhratach Cheann Sàileach,<br>
’S a thairngnear rithe suas;<br>
’S tearc fear gun chaisein gaoiseid air,<br>
Bho smeig gu mhaodail sìos.
|Dh’innsinn sgeul mun mhalairt dhuibh,<br>
Na’m fanadh sibh gu fòill,<br>
Mar dh’èirich don chall bhreamais dhomh,<br>
Nuair chaidh mi do Dhùn Gleòis;<br>
Air bhith thall an Sgalpa dhomh,<br>
Air cuilm aig Lachann Òg;<br>
Fhuair mi bhiodag thubaisteach,<br>
Le a caisein-uchda mòr.<br>
<br>
Bu mhath a’ chuilm a bh’ ana-sin,<br>
’S mo bheannachd-sa na dèidh;<br>
Bha dùbhlan duine chunnaic i,<br>
Na dìomoladh gu lèir;<br>
Ach fhuair mi fhìn bloigh biodaig ann<br>
Nach tig an là nì feum,<br>
Is stiallaire mòr feòsaig oirr’,<br>
Mar fhear d’ a seòrta fhèin.<br>
<br>
Mas oil leibh an athais ud,<br>
Gun robh si agaibh riamh;<br>
Loinidean is òghnaichean,<br>
An-còmhnaidh dhuibh bu bhiadh.<br>
Ged dhèanadh sibh cruinneachadh,<br>
Tuille is còig ceud;<br>
’S tearc fear gun chaisein-uchd aige,<br>
Cho gharbh ri muice fiadh.<br>
<br>
Chuir an tìr seo ’n duileachd mi,<br>
Nuair chunnaic iad mar bha;<br>
Bha gach neach ga choisrigeadh,<br>
Ron dos a bha fa bàrr;<br>
Bha sgonn do mhaide seilich innt’;<br>
Bu gheinneanta rinn fàs;<br>
Thug an saor neo-chronail aist,<br>
Crois do loinid bhàin.<br>
<br>
Chuir MacIonmhainn bàirlinn,<br>
An tràth seo ’mach san tìr,<br>
Chuir e na seachd barantais,<br>
Gu Donnchadh Mac a’ Phì;<br>
Gabhail gu caol Arcaig leò,<br>
Mun ghabh i tàmh san tìr,<br>
’S a muinntir fhèin thoirt coinne dhi,<br>
’S gur soilleir i do m’ dhìth.<br>
<br>
Chan ion-mholaidh ghràbhata sin,<br>
Thug thu ’steach thar chaol,<br>
An t-arm a bha gun choisrigeadh,<br>
’S a b’ olc leam air mo thaobh;<br>
’S mairg sliasaid air am facas i,<br>
’S i bhiodag phaiteach mhaol;<br>
B’ iomlaideach air bhòrdaibh i,<br>
Sgian-dubh an sgòrnain chaoil.<br>
<br>
B’ i sud an t-arm gun choisrigeadh,<br>
’S a b’ olc leam air mo chliathaich,<br>
’S ruadh-mheirg uile ’s coltas d’ i,<br>
Fo dhos do dh’fhionnadh liath,<br>
Bha maide reamhar gèinneach innt’<br>
’S car na h-amhaich fiar<br>
Cha ghearradh i sgiath cuileige,<br>
Le buille no le sgrìob.<br>
<br>
Nuair chaidh mi dh’iarraidh breathanais,<br>
Cha d’fhuair mi a leithid riamh;<br>
Sin nuair thuirt an t-Sàileanach,<br>
’S ann chàirich e rium biast;<br>
Duirceach do chuirc Mhòr-thìrich,<br>
D’ a bheil an roibein liath;<br>
Duirceall dubh gun fhaobhar,<br>
’N àm taobhsainn ris a’ bhiadh.<br>
<br>
Bu mhath sa bhruthainn chaorainn i,<br>
’S a ’n caonnag nam fear mòr;<br>
’S e Fionn thug dhi an latha sin,<br>
An t-ath-bualadh na dhòrn;<br>
Thug i na brath-mhionnan sin,<br>
Nach d’fhàg i duine beo;<br>
’S nach robh neach g’ am beanadh i,<br>
Nach gearradh i gu bhròig.<br>
<br>
Thuirt mi fhìn nach b’ fhìor dhi siud,<br>
Gur h-ann chaill i a ciall le h-aois;<br>
Cò i a chuimhne ’s faid agad,<br>
Gun stad thu o bhith maol;<br>
Chaidh mi air mo ghlun d’ i,<br>
Mun do rùisg i rium a taobh;<br>
’S thug i na seachd sgairtean aist’,<br>
Gus ’n tug mac-talla glaodh.<br>
<br>
Bu cheithir bliadhna fichead d’ i,<br>
Bhith ’n cidsein mhorair gall;<br>
’S fhuair i urram còcaireachd,<br>
Thar mòran do na bh’ ann;<br>
Bha MacAoidh ga teachdaireachd,<br>
Mun deachaidh ’n chogadh theann,<br>
B’ iomlaideach sa chogadh i,<br>
Sgian-dubh an sprogain chaim.<br>
<br>
Ged thigeadh Clann Dòmhnaill,<br>
’S na seòid a tha mu thuath,<br>
MacAoidh an tùs feachda leò,<br>
’S garbh-bhratach an taobh tuath;<br>
Nuair thig a’ bhratach Cheann Tàlach,<br>
’S a thairngnear rithe suas;<br>
’S tearc fear gun chaisein-uchd gu chìochan air,<br>
Gu ruig’ giall a chluas.
|}
==Faoin-fhios==
[[File:KN Lorimer SgianDubh 1998.jpg|thumb|right|An t-itealan a dhealbh Lorimer]]
Dhealbh Hugh Lorimer, Albannach a bha an sàs itealain na ùine shaor, itealan fìor-aotrom a bha coltach ris an [[Putilow Stal-5]] Ruiseanach agus air an tug e ''Sgian Dubh'' mar ainm.
==Faic cuideachd==
*[[Biodad-achlais]]
==Reifreansan==
{{reflist}}
==Ceanglaichean dhan taobh a-muigh==
* {{ iomradh lìon | url = https://www.tobarandualchais.co.uk/track/37248?l=gd | foillsichear = [[Tobar an Dualchais]] | tiotal = Donnchadh Bàn agus a mhiann adharc gobhar fhaighinn airson cas sgian dubh | ceann-là_inntrigidh = 2026-10-03 }}
{{Commons category|Sgian dubh}}
{{Wiktionary|sgian dubh}}
{{DEFAULTSORT:Sgian-Dubh}}
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Airm]]
kjl3f6x1q4jp20hrnw4xu5qro5vkkfz
Prìomh-mhinistear Innise Tìle
0
41718
583784
2026-10-03T17:07:19Z
CreagNamBathais
11992
Ghluais CreagNamBathais duilleag [[Prìomh-mhinistear Innise Tìle]] gu [[Prìomh-mhinistear Innis Tìle]]: Misspelled title
583784
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Prìomh-mhinistear Innis Tìle]]
9r295dh9prwlnczazfgm6vmf18q9p9r