گيلان

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="glk">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>glkwiki</dbname>
    <base>https://glk.wikipedia.org/wiki/%DA%AF%D8%AA%CB%87_%D9%88%D9%84%DA%AF</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.2</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">مديا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">خاص</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">گب</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">کارگير</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">کارگيرˇ گب</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">مدي Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">فاىل</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">فاىلˇ گب</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">مدياويکي</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">مدياويکي گب</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">قالب</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">قالبˇ گب</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">رانما</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">رانما گب</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">جرگه</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">جرگه گب</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ماجۊل</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ماجۊلˇ گب</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>گيلان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14</id>
    <revision>
      <id>155496</id>
      <parentid>155488</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T20:20:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Snsjsjdkdkd</username>
        <id>18447</id>
      </contributor>
      <origin>155496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38813" sha1="heznuy7btt40y7jbx18eso59iy1igy2" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= کآسپی-گيلاٚٓن
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=Gilan.svg
| مختصات= 
| مرکز= 
| پيلئکي= ۱۴٬۰۴۴ 
| جمعيت= ۲٬۵۳۰٬۶۹۶ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۵۹۰
| جمعيت ٚ تراکؤم= 
| شأرستان= ۱۷
| ولي فقيه نماىنده = پیله آرآد غیاثی سیآهکلی
| اۊستاندار= آرآد گیلکمرد
| پيش شۊماره= ۰۱۳
| وبجيگا= 
}}

[[ايران|آرآد (آرا-ۆ-دآ(حق فرصت)]] ایرو زای ایسه. کاسپ/گيلان/کاسپیگیلان ايته اولار ؤ دئباري سامان [[کاسپي دریا]] [[نسا]] مئند ايسه ؤ ايروني تمدۊن گيلان ٚ مئن (مارلیکی کاسپیان) ويشتر جه ۱۴۰۰۰ ساٚل ببسرده ای دأره. مۊختلف دؤره‌ئن ٚ نیُه مئن، ایرانوٚ گيلان ٚ دۊرۊن پۊر محلي میرزا ؤ أمير ؤ کيا ؤ پيله ایرونی سلسله‌ئن حۊکۊمت بۊکۊدئد. گيلان ايته جه [[ايران]] ٚ [[ايران ٚ اۊستانان|اۊستانان]] ؤ اۊن ٚ میٚن [[سياکل ٚ شأرستان|سیآهکٚل]] ايسه.&lt;ref&gt;«پورتال کلانشهرهای ایران»&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190330093756/http://aftabnews.ir/vdccp0q4.2bq448laa2.html شهر رشت (آفتاب)]&lt;/ref&gt; 

گيلان [[کلسيا]] جه [[کاسپي دریا]] ؤ [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري|نسایی آذرباىجان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[أردبيل ٚ اۊستان]]، [[نسا]] جه [[زنجان ٚ اۊستان|زنجان]] ؤ [[قزوين ٚ اۊستان|قزوين]] ٚ اۊستانان ؤ [[خۊرتاو]] ٚ جه [[مازندران ٚ اۊستان]] ٚ أمرأ سامانسر دأره.&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نویسنده=|نشانی=http://amar.org.ir//DesktopModules/DNNCorp/DocumentLibrary/Components/FileDownloader/FileDownloaderPage.aspx?tabid=667&amp;did=2842&amp;pid=0&amp;lrf=/DesktopModules/DNNCorp/DocumentLibrary/App_LocalResources/DocumentLibrary&amp;cl=fa-IR&amp;mcs=/DesktopModules/DNNCorp/DocumentLibrary/&amp;uarn=Administrators&amp;cd=False&amp;tmid=1616&amp;ift=1/|عنوان=سالنامه آماری گیلان|ناشر=مرکز آمار ایران|تاریخ=۱۳۸۷|تاریخ بازبینی=۱۷ سپتامبر ۲۰۱۲|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20130405113226/http://amar.org.ir//DesktopModules/DNNCorp/DocumentLibrary/Components/FileDownloader/FileDownloaderPage.aspx?tabid=667&amp;did=2842&amp;pid=0&amp;lrf=/DesktopModules/DNNCorp/DocumentLibrary/App_LocalResources/DocumentLibrary&amp;cl=fa-IR&amp;mcs=/DesktopModules/DNNCorp/DocumentLibrary/&amp;uarn=Administrators&amp;cd=False&amp;tmid=1616&amp;ift=1/|تاریخ بایگانی=۵ آوریل ۲۰۱۳|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; گيلان پيلئکي ۱۴,۰۴۴ کيلۊمترمۊربع ؤ اۊن ٚ جمعيت ني ۱۵۹۰ دیلمی سال ٚ سرايشماردن ٚ أساس ٚ سر، ۲,۸۳۰,۶۹۶ نفر بۊ.

[[ايران ٚ اۊستانان]] ٚ مئن، جمعيت ٚ نظر ٚ جه گيلان دئؤمي ايسه ؤ اۊن ٚ جمعيت ٚ تراکؤم ني ۱۷۷ نفر ايته کيلۊمترمۊربع ايسه کي ايران ٚ مئن سوؤمي ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد وب |نویسنده= |نشانی=https://web.archive.org/web/20130405113220/http://www.magiran.com/npview.asp?ID=2552130%7C%D8%B9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86%3D%D8%AA%D8%B1%D8%A7%DA%A9%D9%85 جمعیت در تهران ۲۰ برابر کل کشور |ناشر=روزنامه دنیای اقتصاد |تاریخ=۹/۵/۹۱ |تاریخ بازبینی=۱۷ سپتامبر ۲۰۱۲ |پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20250823064049/https://www.webcitation.org/6EZdW9oca?url= |تاریخ بایگانی=20 فوریه 2013}}&lt;/ref&gt; گيلان ٚ جمعيت ٚ جه، ۴۶ درصد [[رشت ٚ شأرستان]] ٚ دۊرۊن زيوده ؤ شأ گۊتن کي گيلان ٚ اي‌دۊوؤم ٚ مردۊم، رشتي ايسد.&lt;ref&gt;{یادکرد وب |نویسنده= |نشانی=http://irna.ir/fa/News/223302/اجتماعی/59_درصد_جمعیت_گیلان_در_شهرها_ساکن_هستند |عنوان=۵۹ درصد جمعیت گیلان در شهرها ساکن هستند |ناشر=خبرگزاری ایرنا |تاریخ=۲۲ دی ۱۳۹۰ |تاریخ بازبینی=۷ دسامبر ۲۰۱۲ |پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20130405113227/http://irna.ir/fa/News/223302/اجتماعی/59_درصد_جمعیت_گیلان_در_شهرها_ساکن_هستند |تاریخ بایگانی=۵ آوریل ۲۰۱۳ |dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; [[رشت]]، گيلان ٚ مرکز ايسه ؤ هأتؤني ايران ٚ کلسيا ؤ کاسپي دریا نسا مئن پيله‌ترين شأر ؤ ايران ٚ مئن ىازدؤمي پيله شأر ايسه.  [[أنزلي]]، [[لاجؤن]]، [[لنگؤرۊد]]، [[هشتپر]]، [[رۊدسر]]، [[آستارا]] ؤ [[سۊماسرا]] ترتيب ٚ أمرأ گيلان ٚ باخي پيله شأران ايسه.

گيلان ٚ طبيعت، کۊه ؤ دامان ؤ دار ٚ جه پۊره ؤ اۊن ٚ آو ؤ هأوا ني رۊطۊبتي ؤ مۊعتدل ايسه. أ اۊستان خۊ نسا مئن ألبۊرز ٚ کۊهان ؤ کلسيا مئن کاسپي دریا-یأ خۊ دۊرۊن دأره.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;{یادکرد دانشنامه |نام خانوادگی=|نام=| عنوان = {{unicode|Gīlān}} |دانشنامه=[[Encyclopædia Britannica|دانشنامه بریتانیکا]] |نشانی=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/233507/Gilan%7Cویراستاران=%7Cناشر=%7Cسال=%7Cزبان=en%7C پیوند بایگانی = https://web.archive.org/web/20210121152529/https://www.webcitation.org/6EZdYU2tD&lt;nowiki&gt; | تاریخ بایگانی = 20 February 2013}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

گيلان ۱۵۱۱ کاسپی سال ٚ مئن، ايران ٚ کيشوري تخسيمان ٚ دۊرۊن «استان یکم» ىأني أولي اۊستان نام دأشتي ؤ ۷ته شأرستان-أ شامل بؤستي؛ رشت، أنزلي، فؤمن، لاجؤن ؤ طوالش گيلان ٚ مئن ؤ أراک ؤ زنجان ٚ شأرستانان کي سابق اۊشان ٚ نام «عراق عجم» بۊ. [[رشت]] أ اۊستان ٚ مرکز بۊ&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;{یادکرد دانشنامه | نام خانوادگی =مصاحب | نام = غلامحسین | پیوند نویسنده =غلامحسین مصاحب | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | پیوند نویسنده۲ = | نام ویراستار = | نام خانوادگی ویراستار = | پیوند ویراستار = | نویسندگان سایر بخش‌ها = | کوشش = | ترجمه = | دیگران = | مقاله = تقسیمات کشور ایران | پیوند مقاله = | دانشنامه = دایرةالمعارف فارسی | ترجمه عنوان = | نشانی = | نشانی بایگانی = | تاریخ بایگانی = | فرمت = | تاریخ بازبینی = | نوع = | ویرایش = | سری = | جلد = اول | تاریخ = | سال = | ماه = | سال اصلی = ۱۳۸۰ | ناشر = امیرکبیر | مکان = | زبان = | شابک = | oclc = | doi = | id = | صفحه = ۶۵۳ | صفحات = | در = | گفتاورد = | ref = | bibcode = | laysummary = | laydate = | جداکننده = | پی‌نوشت = | lastauthoramp =}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.google.com/books/edition/دايرة_المعارف_فارسى/L8M5AQAAIAAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;bsq=مرکز%20استان%20یکم گیلان]، دایرةالمعارف فارسی، غلامحسین مصاحب&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ll87s&quot;&gt;{یادکرد وب | نام خانوادگی= | نام= | عنوان= رشت | وبگاه= لغت نامه دهخدا | پیوند=https://www.parsi.wiki/fa/wiki/263736/رشت&lt;nowiki&gt; | کد زبان=fa | تاریخ بازبینی=2020-09-16}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt; ؤ گيلان أ اۊستان ٚ أصلي بخش بۊ.&lt;ref name=&quot;tzbvj&quot;&gt;{یادکرد وب | عنوان=GĪLĀN i. GEOGRAPHY AND ETHNOGRAPHY– Encyclopaedia Iranica | وبگاه=Encyclopædia Iranica | تاریخ=1990-06-20 | پیوند=https://iranicaonline.org/articles/gilan-i-geography&lt;nowiki&gt; | کد زبان=en | تاریخ بازبینی=2020-09-15}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt; [[زنجان]]، [[قزوين]]، [[مأمۊنيه]]، [[ساوه]]، سۊلطان‌آباد ([[أراک]])، [[رشت]] ؤ [[تۊنکابؤن|شهسوار]] ٚ شأران أ اۊستان ٚ شين بۊد.

== گیلان دوران قبل تارئخ مئن ==
'''سنگ دوره'''

تا قبل باستان شناسان کاووشان علمی [[گیلان]] خاک مئن ، دانستن [[گیلان]] تاریخ جا محدودا بوستی به نیویشتان یونانن ، ایرانن . که او نیویشتان مئن پیشینیه ا سامون محدودا بوستی به دوهیزار تا دو هیزارو پونصد سال پیش . بژ ا صد سال مئن ، [[ایران]] باستان شناسان و هتویی خارجی باستانشناسان [[گیلان]] موختلف جیگانه واکاوی بوگودده و کلی آثار ارزش امرا و شیگفت انگیز جی گیلان ساکنان اولیه پیدا گودده.
ا آثار به عونوان ایته مدرک قوی و موعتبر و موستند ، پیشینیه تارئخیه ا سامونا پور دورتر جی هو چیزی که فکر گودیدی نیشان دهه . جی همیه اشان کی دوارسیم ا اسناد نیشان دهه کی گیلان پور قبل تر جی ورود آریایین ایته تمدن و فرهنگی درخشان بداشته بو.

تارئخ دانان ، دوران قبل تاریخا بر اساس انسان فعالیتان چاگودن ازارا واسی ، به دو تا دوریه [[عصر سنگ]] و [[عصر فلز]] تقسیما کونیدی.

باستان شناسان اگر چی درباریه زندگیه آدمان [[گیلان]] سرزمین مئن قبل تاریخ شکی نداریدی ولی درباریه اون که اوشان چطوری وارد ا سرزمین ببوستیدی ، و اوشان نحویه زندگی چطوری بو جای سئوالان و پورسشان زیادی نهه.

باستان شناسان خوشان کاووشانه مئن به آثار کمی جی [[سنگ دوره]] بر بخوردیدی ویشتر لوازم پیدا ببوسته گیلان سرزمین مئن مربوط به ، به [[فلز دوران]] ( ویشتر از آهن دوران) . با همیه ا اوضاع و احوال بر اثر آثار و چیزهایی که وجود داره جا پای حضور اینسان گیلان مئنا شا جی سنگ دوران دونبالا گودن. 

باستان شناسان اعتقاد داریدی عصر سنگ مئن ، [[دریای کاسپین]] نواحی جنوبی مئن ، حیوانانی چون : [[گاب]] ، [[گوسفند]] ، [[بز]] ،[[خوک]] ، [[آهو]] ، [[غزال]] ، [[خر وحشی]] ، [[شاق شاقی]] و [[صدف]] شکار بستدی بعدنان جی 1000 سال قبل علاوه بر ا حیوانان ماهیان و پرندان هم به غذای اینسان ایضافا بوستده.

جی بین باستان شناسان ایرانی - ژاپونی کشفیان شا به کشفی که دو تا محوطه مئن مربوط به 10 تا 16 هیزار سال [[قبل میلاد]] ناحیه [[آمارلو]] مئن (روستای [[خل وشت]] و [[اسکابن]]) یاد گودن.

'''فلز دوره''' 

با گوذشت هیزاران سال جی سکونت ایسان سرزمین [[گیلان]] مئن ، کم کم مردمان ا ناحیه وارد [[عصر فلز]] ببوستده . آثار و شواهد زیادی از انسانهای دوران عصر فلز گیلان مئن پیدا ببوسته . ا آثار بیشتر موتعلق به [[آهین دوره]] ایسئده . ایتفاقا هه دوریه که نیشان دهه گیلانن قبل ورود آریاین به [[ایران فلات]] ، دارای فرهنگ و تمدن بالایی بون .

باستانشناسان خوشانه کاووشانه دورون ، [[گیلان]] مناطق موختلف مئن مثل : [[تالش]] ، [[رودبار]] و [[دیلمان]] مئن چیزان فراوانی مانند [[سوفال|سفالی]] ظرفان انواع ظرفان سنگی و مفرغی انواع و اقسام سلاحان مانند [[کارد]] ، [[خنجر]] ، [[گرز]] و [[پیکان]] و کلی وسایل خانه و حتی [[سوزن]] کشف بوگودده. که بعضیشان ماله 2000 سال [[قبل میلاد]] ایسئده.

== گیلان باستان دوران مئن ==

''' مادان دوران'''

هیزاریه دوم [[قبل میلاد]] ،قومان و قبیلانی که نواحی جنوبیه [[دریای کاسپین]] مئن زندگی گودیدی ، با موهاجرت و تهاجم آریایی قومان مواجه ببوستده ا قومان که [[ایران]] فلات نواحیه شومالی مئن زندگی گودیدی به خاطر تغییر گودن آب و هوا و زیادا بون سرما ، و زیادا بوستن جمعیت و پیدا گودن چراگان تازه ، به طرف اطراف دریای کاسپین سرازیرا بوستده موهاجرت آریائیان به طرف [[گیلان]] و [[مازندران]] جی اوایل هیزاریه دوم قبل میلاد ، جی راه [[ورارود]] (ماوراالنهر)و [[قفقاز]] صورت بیگیته .ا موهاجرتان که با تهاجم همراه بو باعث تحولات و تغییراتی در زندگیه مردوم ا منطقه ببوسته. قاطی بستن نژادان و روی کار امون پادشاهان و حاکمان آریایی نژاد از موهمترین پیامدان ا موهاجرت بو.
ایته از موضوعات موهمی که باید به اون دقت گودن ان بو که قومانی که ساحل جنوبیه دریای کاسپین مئن زندگی گودیدی خوشانه استقلاله حفظا گودده و از اطاعت فرمان آریایی نژادان سر باز زئید.
[[ماد]] قومان نخستین گروه [[آریایی]] بود که بتانستده باختر ایران مئن حکومت تشکیل بدد(701-550 پ.م) جی ا [[تارئخ]] به بعد [[آسیا]] و اونه مناطق موختلف حتی [[گیلان]] تارئخ سر گوذشت تازه ای پیدا گود .
بر اساس بینیویشتان تاریخ نویسان(گزنفون ، دیودور سیسیلی و کتزیاس) مادان و قومان ساکن [[گیلان]] مئن همیشه دشمنی و جنگ بو و مادان هیچ وقت نتانستده ا قومانه زیر فرمان خودشان ببرد مادان هیچ وقت موفق نبوستده گیلان سرزمینا به خوشان قلمرو ایضافا کوند.
کتاب تاریخ ایران [[کمبریج]] مئن بینیویشته نها : او بخش جی ماد سرزمین که [[دریای کاسپین]] حاشیه مئن نها ایته ناحیه قوی و موتمایز جی ایران خاکا تشکیل دهه که به ایستقلال [[سیاسی]] گرایش دیشتیدی.
در زماته آرته یس ایته از مادان پادشاهان جنگ سختی بین مادان و [[کادوسی]] در گیره. مادان ا جنگ مئن شکست خورده و اوشان سرزمین تازماتی که به دست [[کوروش]] دکفه همیشه مورد تاخت و تاز کادوسیان قرار گیفتی.
جی موهمترین موارد ماد دوران گیلان مئن موهاجرت قومان [[سکایی]] بو به گیلان.


'''هخامنشیان دوران'''


جی ا دوران منابع تاریخی مئن ویشتر درباریه گیلان قومان صحبت به میان بومو. ایته جی دلایل موهمه ا کار ان بو که [[گیلان]] ساکنان در به قودرت رسیدن و تشکیل هخامنشیان شاهنشاهی دست دیشتیدی و این که قومان [[آمارد]] و [[کادوس]] ا دوران گیلان سرزمین مئن قودرت زیادی بهم بزه بون.اولین حضور ساکنان گیلان [[هخامنشیان]] تارئخ سیاسی مئن ، واگرده به زمات براندازی ماد دولت.زماتی که کوروش جی طرف [[ماد]] دولت برای مذاگره بوشوبو [[گیلان]] مئن جز طرف اوشان تحریک ببو ماد دولتا سرنگونه کونه.
 
تاریخ نویسان باور داریدی که کوروش جی [[کادوس]] سرزمین نقشیه حمله به [[هگمتانه]] کشه و با یاری [[کادوس]] و [[آمارد قوم]] که از دوشمنان ماد بون به اویه حمله کونه. بعد از نابودی ماد کادوسان و آماردان هتویی موتحد [[کوروش]] مانیدی. 


'''سلوکئن دوران'''

جی [[گیلان]] اوضاع [[سلوکیان]] دوره مئن اطلاع زیادی ننا. ولی تاریخی شواهد نیشان دهه بعد [[اسکند]] موردن ، آماردان اسکنذ کارگزارانه که قبلنان اوشانه امرا پیمان صلح دوسته بود جی ا سرزمین بیرونا گودد و خوشانه استقلاله بدست باردده . سلوکیان دوران مئن بقیه گیلان قومان هم مثل آماردان بصورت مستقل و نیمه مستقل به خوشان حیات ایدامه بداده. 


'''اشکانئن دوران'''

گیلان تارئخ ا دوران مئن خیلی موبهم ایسه بخاطر نبود منبع و اطلاعات دقیق.متاسفانه به علت اختلاف شدید [[پارسیان]] با [[پارتبان]] [[ساسانی]] دوره مئن آثار مادی و معنویه ا دوره دستخوش انتقام شدید قرار بیگیته و خیلی جی اوشان نابودا بو.
پارتیان دوره مئن چند تا نبرد بین [[آمارد]] و [[اشکانی]] پادشاهان رخ بدا.
موهمترین رخداد ا دوره لشکر کشی [[فرهاد اول]] به اماردان سرزمین بو که چندین بار رخ بدا.آماردان بعد سه سال نبرد بالاخره شکست بخوردده و تسلیم ببوستده. و ا شکست باعث ببوسته کم کم ا قوم از هم پاشیده به . و خو نام و جایگایه گیلان مئن جی دست بده و کم کم دیلمیان اوشانه جایه بیگیفتده.
به نظر ایه بعد ا حوادث قسمتانی جی گیلان خاوری به ایسم [[اشکور]] (اشک ورد)به معنای [[قلعه]] یا اشک شهر معروفا بو.
ضمنا جی ا دوره بو که [[گیل]] قوم از حالت جنگل نشینی و زندگی در جنگل در بامو و خو چیرگیا ثابت بوگود . 
هه دوره مئن بو که [[مسیحیت]] وارد گیلان ببو.


'''ساسانئن دوران'''

ا دوره مئن اردشیر بتانسته خاندان اشکانیه ابودا کنه البته اونه سپاه مئن از قوم [[گیل]] و [[دیلم]] هم ایسابود . [[اردشیر]] خیلی از حاکمان و فرمانروایان محلیه به زور [[شمشیر]] یا مطیع بوگود یا بوکوشت . حاکم گیلان و مازندرانه ره اهمیت قائل بو ا موضوع جی نامانی که همدیگره فادادی روشنا به هناویسی گیلان او دوران مئن در امان بمانسته.و خو ارامشه ا دوریه اشوب و قتل و غارت مئن حفظا گوده.
جی موهمترین تحولات ا دوره مئن به قدرت رسئن قوم گیل و دیلم ا سرزمین مئن ایسه. ا دوره مئن ویشتر از قوم [[گیلک]] و دیلم یاد به و کمتر به قومان دیگر گیلانی صحبت به میان ایه.
ا دوره مئن سراسر گیلان و اونه اطرافا [[دیلمان]] یا [[دیلمستان]] دخاندیدی . 
نبردهای زیادی بین دیلم و ساسانن رخ بدا.
بنا به گفتیه خیلی از تاریخ نویسان گیل و دیلم به غیر از یکی دوبار که از ساسانن شکست خورده و اوشانه فرمانا قبول کونده بقیه مواد خوشانه استقلالا حفظا کونده
ا دوران مئن مزدکیان زیادا بستده گیلانن عدهای مزدکی ببوستده و با خاندان ساسانی موخالفت بوگودده بالاخره جنگ شدیدی در گیره و لشکر خسرو [[انوشیروان]] گیلانا گیره و خو تقسیمات کشوری مئن جا دهه .بعدنان با روی کار امون گیلِ[[گیلان شاه]] ( گیل غیر از اون که ایسمی ایسه ایته نژاد واسی گیلان مئن به معنی پادشاه هم ایسه) و اونه پسر و موردن [[یزد گرد سوم]] گیلان خو استقلالا به صورت کامل به دست اوره.

== گیلان ایسلامی دوران ==
عربان حمله به [[ایران]] همرأ، [[ساسانی شاهنشاهی]] جه همدیگه پاشیدا بوسته . ا مرحله مئن ایران و هتویی [[گیلان]] وارد ایته مرحلیه تازه ای جه تاریخ ببوسته . زماتی که عربان به ایران حمله بوگودده گیلان مئن خاندان [[گیلان شاه]] به فرمانروایی [[گیل گیلانشاه]] حکومت گودیدی.گیل گیلان شاه برای بیرونا گودن تازیان و دفاع جه کیشور با سپاهیان گیلی و دیلمی و تالشی و دیگر قومان که زیر فرمان اون بون به جنگ عربان بوشو.هانا واسی [[یزدگرد سوم]] [[رویان]] و طبرستانا به اون واگذار بوگود و گیل گیلان شاها - '''فرشوادگر شاه''' - نام بنا. یزدگردسوم بعد شکست [[نهاوند]] نبرد جا تهیه سپاه واسی به دعوت گیل گیلان شاه اول قصد بوگود بایه [[طبرستان]] ولی بعدنان دوچار تردید و شک ببو ، و بوشو [[مرو]].مسلمانان [[قادسیه]] ، جلولا ، حلوان و نهاوند مئن پیروزا بون و به فگر حمله به [[گیلان]] و [[دیلمان]] دکفتده ولی گیل گیلان شاه و قومان گیل و دیلم و تالش با شجاعت و دلاوری بی مانندی برابر اوشان بئساده و حتی جه کوهان سرازیرا بستده تا اوشانه جه کیشور بیرونا کوند(پیگولوسکایا و ..:1354 ،ص156-158). ا جنگانه مئن بو که دیلمان خو پایه جی خو مرزان بیرون بنا و وارد صحنه تاریخ ایران ببو .
گیل گیلان شاه به ایته روایت سال 40 ق مئن بمرده و اونه زای ، '''دابویه''' خو پئر جایه بیگیفت .

== گيلان ٚ شأرستانان ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!ردیف!!شأرستان ٚ نام!!شأرستان ٚ نام
!شأرستان ٚ مرکز ٚ جمعيت (۱۳۹۵)!!شأرستان ٚ جمعيت (۱۳۹۵)!!شأرستان ٚ پيلئکي (کيلۊمتر مربع)
|-
!۱
| [[رشت ٚ شأرستان]] 
|[[رشت]]
|۶۷۹،۹۹۵ نفر||۹۰۲،۱۱۱ نفر||۱۰۵۵
|-
!۲
| [[تالش ٚ شأرستان]] 
|[[هشتپر]]
|۵۴،۱۷۸ نفر||۲۰۰،۶۴۹ نفر|| ۲۱۶۰
|-
!۳
| [[لاجؤن ٚ شأرستان]] 
|[[لاجؤن]]
|۱۰۱،۰۷۳ نفر||۱۶۷،۵۴۴ نفر|| ۴۰۷
|-
!۴
| [[رۊدسر ٚ شأرستان]] 
|[[رۊدسر]]
|۳۷،۹۹۸ نفر||۱۴۷،۳۹۹ نفر|| ۱۳۵۴
|-
!۵
| [[لنگؤرۊد ٚ شأرستان]] 
|[[لنگؤرۊد]]
|۷۹،۴۴۵ نفر||۱۴۰،۶۸۶ نفر|| ۴۵۸
|-
!۶
| [[أنزلي شأرستان]] 
|[[أنزلي]]
|۱۱۸،۵۶۴ نفر||۱۳۹،۰۱۶ نفر|| ۲۹۹
|-
!۷
| [[سۊماسرا شأرستان]] 
|[[سۊماسرا]]
|۴۷،۰۸۳ نفر||۱۲۵،۰۷۴ نفر|| ۵۸۸
|-
!۸
| [[أسسؤنه شأرستان]] 
|[[أسسؤنه]]
|۴۴،۴۹۱ نفر||۱۰۸،۱۳۰ نفر|| ۴۲۳
|-
!۹
| [[رۊبار ٚ شأرستان]] 
|[[رۊبار (گيلان)|رۊبار]]
|۱۰،۵۰۴ نفر|| ۹۴،۷۲۰ نفر|| ۲۵۱۷
|-
!۱۰
| [[فؤمن ٚ شأرستان]] 
|[[فؤمن]]
|۳۵،۸۴۱ نفر||۹۲،۳۱۰ نفر|| ۱۰۰۲
|-
!۱۱
| [[آستارا شأرستان]] 
|[[آستارا]]
|۵۱،۵۷۹ نفر||۹۱،۲۵۷ نفر|| ۴۳۰
|-
!۱۲
| [[رزوندي شأرستان]] 
|[[رزوندي]]
|۱۹،۵۱۹ نفر|| ۶۹،۸۶۵ نفر|| ۷۴۸
|-
!۱۳
| [[خۊمام ٚ شأرستان]] 
|[[خۊمام]]
|۲۰،۸۹۷ نفر||۵۴،۸۶۰ نفر|| ۱۶۰
|-
!۱۴
| [[شفت ٚ شأرستان]] 
|[[شفت]]
|۸،۱۸۴ نفر||۵۴،۲۲۶ نفر|| ۵۹۹
|-
!۱۵
| [[ماسال ٚ شأرستان]] 
|[[ماسال]]
|۱۷،۹۰۱ نفر||۵۲،۶۴۹ نفر|| ۴۶۵
|-
!۱۶
| [[سياکل ٚ شأرستان]] 
|[[سياکل]]
|۱۹،۹۲۴ نفر||۴۶،۹۷۵ نفر|| ۹۷۲
|-
!۱۷
| [[أملش ٚ شأرستان]] 
|[[أملش]]
|۱۵،۴۴۴ نفر||۴۳،۲۲۵ نفر|| ۴۰۷
|}
برأساس ۱۳۹۹ سال ٚ کشوري تقسيمان، گيلان ۱۷ شأرستان، ۴۴ بخش، ۵۱ شأر ؤ ۱۱۰ دهستان ؤ ۲۹۰۵ ته رۊستا دأره.

==گیلان ٚ شأران== 
[[آستارا]]، [[أحمدسرگۊراب]]، [[أسالم]]، [[أسسؤنه]]، [[اوتاقور]]، [[املش]]، [[جۊمابازار]]، [[بره‌سر]]، [[أنزلي]]، [[پره سر]]، [[تۊتکابن]]، [[جيرينديه]]، [[چابۊکسر]]، [[چۊبر]]، [[حويق]]، [[خۊشکبجار]]، [[خۊمام]]، [[ديلمؤن]] ، [[رانکۊ]]، [[رحيم‌آباد]]، [[رۊستم آباد]]، [[رشت]]، [[رزوندي]]، [[رۊبار (گيلان)|رۊبار]]، [[رۊدسر]]، [[رۊدبنه]]، [[سنگر]]، [[سیاکل]]، [[شفت]]، [[شلمؤن]]، [[سۊماسرا]]، [[فؤمن]]، [[کلأچئه]]، [[کۊجسبان]]، [[کۊمله]]، [[کياشأر]]، [[گۊراب زرمئخ]]، [[لاجؤن]]، [[لشت ٚ نشا]]، [[لنگؤرۊد]]، [[لؤشان]]، [[لوندویل]]، [[ليسار]]، [[ماسال]]، [[ماسۊله]]، [[مرجغل]]، [[مانگيل]]، [[واجارگاه]]، [[هشتپر]].

==گیلانˇ کوهان==

[[تالش کوهان]] ، [[دورفك]] ،[[سوماموس]] ، [[شاه‌معلم]] (شامولوم)، [[آسمانکوه]]، [[لاسه سر]]، [[تروشوم]] ، [[کله قندی]] ، [[لیلا کو]]


==گیلانˇ شاعران==

[[احمد جهان بين شالكوهي]] , [[محسن آریاپاد]] ،[[هوشنگ اقدمی]]، [[محمد بشرا]] ، [[اکبر باب خسرو]] ،[[محسن توکلی]]،[[داوود خانی خلیفه محله]]،[[محسن خورشیدی]]،[[محمد رضا خیرخواه]]،[[مرتضی ریحانی]]،[[جهانگیر سرتیپ پور]] ، [[محمد شمس معطر]] ، [[محمد شهدی لنگرودی]]،[[اباذر غلامی]]،[[میر احمد فخری نژاد]]،[[محمد فارسی]]،[[علی فروحی]] ، [[محمد کاظم کاظم پور]] ،[[افشین معشوری]]،[[مرتضی کریمی]] ،[[تیمور گرگین]] ،[[محمد امین لاهیجی]]،[[علی اکبر مرادیان]]،[[شاهرخ میرزایی]]،[[ایرج هدایتی]]. 


==گیلانˇ خانشگران==

[[فریدون پوررضا]] ،[[شاپور جفرودی]] ،[[حسن جیلانی]] ، [[هوشنگ حقیقت طلب]] ، [[اصغر حیدری]] ،[[محمدحسن خورشیدی]] ، [[فرامرز دعائی]] ،[[مصطفی رحیم پور]]،[[حمید رضاپور]] ،[[بانو روح انگیز]] ،[[مظفر زارع]] ، [[سید علی زیباکناری]] ، [[امیر زیباکناری]] ،[[جواد شجاعی فرد]] ، [[لعیا شمسی(شمس)]] ، [[علیرضاشوریده]] ، [[احمد عاشورپور]] ، [[محمد عذر خواه]] ،[[منصور فانی]] ،[[ناصر مسعودی]] ، [[حسین مظفری]] ،[[علی نوری]] ، [[قاسم جبلی]]،[[حسین مهربان]] ، [[هنگامه اخون]].

== گیلان تمدنان ==
'''[[تالش تمدن]]'''

بر اساس باستان شناسان مطالعان ، بعضی جه اشیا پیدا ببوسته [[تالش]] مئن اوشانه تاریخ مربوط به به [[عصر برنز]] تا اخران هیزاره دوم [[قبل میلا]]د . ا اشیا شبیه آثاری ایسئده که [[آسیای صغیر]] و خانان قبل تاریخ [[لرستان]] مئن پیدا ببستئده (سرتیپ پور:1356)

باستان شناسان تالش نوقاط موختلف مئن مانند [[مریان]] ، [[شیرشیر]] و [[حسن زمینی]] مئن هم قبران زیادی پیدا گودده که مربوط به قبل تاریخ ایسه . روستای مریان غرب مئن که ایته جه موهمترین جیگان باستانیه [[گیلان]] ایسه تپه های سنگی ای وجود داره که اوشانه جیر دالان هایی چاگوده بود ا غاران دست ساز محل زیندگیه اینسانهای اولیه بون .


'''[[املش تمدن]]'''

نواحیه کوهستانی و کوهپایه ای [[گیلان]] بخش خاوری مئن ، آثار و اشیای ارزشمندی پیدا بو که جی نظر باستان شناسان اهمیت زیادی داریدی . چون خیلی جه ا اشیا مناطق کوهستانی املشا مئن پیدا بون جه اون به عنوان هونر و تمدن [[املش]] نام بریدی.

اونقدر تمدن ا منطقه بالا بو که بعضیا تمدن قبل تاریخ ایرانا تمدن املش دخانیدی .بر اساس یافته هان داخل قبران پیدا بوسته جی املش مئن دوتا چشم بنده برنزی کتیبه دار مربوط به [[زین]] و [[یراق]] اسب پیدا بو که روی ایته جه اوشان ایسمه شاه '''منوا''' (810 - 781 پ . م )و اویته رو ایسمه شاه '''آرگیشتی'''(781-760 پ.م)دو تا جه فرمانروایان معروف دولت '''اورارتو''' - با ایته نوع جه [[خط میخی]] حک ببوسته بو.

'''[[دیلمان تمدن]]'''

ا منطقه مئن هم آثار و اشیای فراوانی یافت ببو . مناطقی مانند '''قلعه کوتی''' ، '''حسنی محله''' ، '''خرم رود''' ، '''نوروز محله''' و '''لاسولکان''' که اشانه مئن کاووش و حفاری ببوسته و بتانستده چیزهای با ارزشی جه [[عصر برنز]] و [[آهن]] پیدا بوکوند.که اوشانه مئن ظرفان سوفالی ، مفرغی ، سلاحان آهنی ، ظرفان شیشه ای و زینتی اشیان دوبو.

'''[[مارلیک تمدن]]'''

[[پرونده:F12121.jpg|چپ|بندانگشتی|]]

چند دهه اخیر مئن [[مارلیک]] سر زبانان دکفت آثار زیادی جه مناطق '''جوبن''' ، '''کلورز''' ، '''شمام''' ، '''شهران''' ، '''حلیمه جان''' ، '''استلخ جان''' ، '''رستم آباد''' ، '''رحمت آباد''' و '''امارلو''' پیدا بو. که خیلی جه اوشان الان زینت دهندیه موزان ایسئده .
[[مارلیک تپیه]] باستانی دریه [[گوهر رود]] مئن قرار داره . که تحقیقات زیادی اونه رو انجام بیگیفت و احتمل زیاد دهیدی که اویه ارامگاه خصوصی فرمانروایان و شاهزادان بو که اخرایه هیزاریه دوم قبل میلاد او نواحی مئن سکونت دیشتیدی .

== گیلان قومان ==

'''[[کاسی قوم]]'''


ایته از معروفترین و قدیمی ترین اقوام که به عونوانه ساکینان [[گیلان]] معروفا بستده &quot;قوم کاسی&quot; ایسه که جی دوتا تیریه کاس پی (کاسپی) و کاس سی (کاسی) دوروستا بوستده. اشان که قبله امون آرییائیان [[ایران]] فلات مئن ، جی آوازه و قودرت فراوانی برخوردار بون . نه فقط [[گیلان]] مئن ، بلکه اوتویی که نقشان قدیمی مشرقا مئن نشان دهه [[دریای کاسپین]] کنار ، جی محل برخورد دو تا روده کُر (کورا) و [[ارس]] تا جنوب و جنوب باختریه ا دریا زندگی گودیدی.


دانشمندانی مانند [[هنری فیلد]] ،[[ارنست هرتسفیلد]] و [[سر ارتور کیث]] بر ا باوریدی که کاسپیان هیزاریه چهارم و پنجم مئن قبل جی میلاد [[کیشاورز]] بون و کشاورزی دانشا دریا کناران کاسپین مئن و اطراف رودخانان [[سند]] ، [[جیحون]] ، [[سیحون]] ، [[دجله]] و [[فرات]] مونتشرا گودده.

قوم کاس نام ، هیتتا جی [[هخامنشی]] اسناد و کتیبه هان مئن نامو ، اما [[هرودوت]] ، تاریخ نویس باستان دوره فهرست مالیاتی ای که جی [[ایران]] تهیه بوگوده بو مئن ، ضمن شرح اوستان یازدهم ، جی کاسپیان هم نام ببرده. به نوشتیه هرودوت ، اوشان سالانه ۲۰۰ تالان(۲۶ یا ۲۷ کیلوگرم) نقره به هخامنشی دولت خراج فادادی.

هتویی بندان ۶۷ و ۶۸ کتاب هفتم تاریخ هیرودوت مئن، جی کاسیان به عونوان گروههان مسلحی که [[خشایارشا]] سپاه واسی جنگ با یونانئن مئن کومک بوگودده، یاد ببو . زمان یورش [[اسکندر]] به [[ایران]] مئن، کاسیان برابر یونانی و مقدونی سپاه موقاومت زیادی جی خودشان نیشان بداده و اسکندر نتانسته اوشانا سرکوبا کونه.

جیگانی که خوشانه ایسمه جی قوم کاسی بیگیفتیدی: به جز دریای خزر که نقشه هان جهانی مئن به [[دریای کاسپین]] معروف ایسه ، [[قفقاز]] کوه (کوه کاس) و شهرهان [[قزوین]] (کاسپین) و [[کاشان]] خوشانه ایسمه جی نام قوم کاسی بیگیفتده. 

'''[[کادوس قوم]]'''

'''[[آمارد قوم]]'''

'''[[سکا قوم]]'''

'''[[دربیک قوم]]'''

== خوجیر جیگان (دئنی جیگان) ==

* ''' تاریخی بناهان''': آرامگاه [[دکتر محمد معین]] (آستانه) - [[لوشان تاریخی پورد]] (‌لوشان) –منطقه باستانی [[مارلیک]] (رودبار) - آرامگاه [[شیخ زاهد گیلانی]] (لاهیجان)- [[قلعه رودخان]] (فومن) 

* ''' مذهبی جیگان''' :[[مسجد اکبریه]] (لاهیجان) -آرامگاه [[سید جلال الدین اشرف]] (آستانه) -[[مسجد صفی]] ( رشت) 

* '''جاذبه های طبیعی''': - [[مرداب انزلی]] (بندر انزلی) - [[دریای کاسپین]] و [[جنگل]] (گیلان) - رودخانه [[سفید رود]] (گیلان) 
 
بازارهای روزانه -صنایع دستی –شهرک تاریخی [[ماسوله]] ، [[فومن]]

== دانشگاهان ==

# [[دانشگاه گیلان]]
# [[دانشگاه علوم پزشکی گیلان]]
# [[دانشگاه جامع علمی کاربردی]] واحد گیلان
# [[آموزشکده فنی و مهندسی شهید چمران رشت]]
# [[دانشگاه آزاد اسلامی]] واحد رشت
# [[دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودسر]]

# [[دانشگاه آزاد اسلامی واحد لاهیجان]]
# [[جهاد دانشگاهی]] غیر انتفاعی گیلان
# [[دانشگاه پیام نور]] واحد رشت
# [[دانشگاه پیام نور واحد انزلی]]
# [[دانشگاه پیام نور واحد تالش]]
# [[دانشگاه پیام نور واحد رودسر]]

# [[مرکز آموزش عالی جابرابن حیان]]
# [[مرکز آموزش عالی مهراستان]]
# [[مرکز آموزشی استعدادهای در خشان واحد رشت]]
# هنرستان فنی شهید دکتر باهنر رشت
# [[دانشگاه سما رشت]]
# [[داشگاه سما كوچصفهان]]
# [[دانشگاه سما لاهيجان]]

== تارئخی جیگان ==
[[قلعه روخان]]، [[چارپادشا]]، [[اكبريه مسجيد]]، [[گولشن ِ حممام]] ، [[رشتِ شهرداري ميدان]] 

== گیلانˇ اۊستانˇ تاتاييان ==


&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;

Image:Caspian sea sunset.jpg|افتؤنشست، [[کاسپیئن]] گر مئن
Image:Gaabane.jpg|[[لاجؤن]]، [[گابنه]] محلله.
Image:3masooleh_21.jpg|[[ماسوله]]
Image:Qale_ruxan-Photo_by_Nima_Farid.jpg|[[قلعه روخان]]
Image:Sumamus_(6).JPG|[[سوماموس]]
Image:kkf.jpg|[[آسسانه-شب]] 
Image:kkkf.jpg|[[بادام زیمینی]]
Image:kkkkf.jpg|[[معین مقبره]]
Image:ra4.jpg|[[رشت به امام زاده هاشم]] 
Image:ra7.jpg|[[پستخانه قدیم رشت]]

Image:hhhh.jpg|[[انزلی]] 
Image:rrrr.jpg|[[بندر انزلی بولوار]]
Image:rrrrrr.jpg|[[انزلی ساحل]]
Image:Gaabane.jpg|[[لاجؤن]]، [[گابنه]] محلله.


&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;


----
ديدنی و تاريخی جیگان اوستان گيلان عبارتند از: 


{{گیلانه دیدنی جیگاؤن}}

----

{{گیلانه تارئخی جیگاؤن}}

----------
{{گیلانه فوتبال تیمؤن}}
-------------

{{اداران}}

----

{{گیلانه سایتان خبری}}

---
{{گیلانه سوغاتئن}}
---
{{گیلان خوانندان}}
----
{{گیلان بازیگران}}
----
{{گیلان نویسندان}}

{{گیلان}}


==سربس==
[[جرگه:گيلان]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>heznuy7btt40y7jbx18eso59iy1igy2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>أنزلي</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1852</id>
    <revision>
      <id>155511</id>
      <parentid>154990</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T22:13:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pqoqlqldk</username>
        <id>18449</id>
      </contributor>
      <origin>155511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15931" sha1="f6hepx222nx7j4ks3kot9mcx415bw9g" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= أنزلي
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Bandar e Anzali Iran - panoramio.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|شأردار= 
|اۊستان= [[گيلان]]
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= بندر انزلی
|محلي نام= أنزلي
|قديمي نامان= بندر پهلوي، أنزليج، چراغ پۊشتأن
|شأر بؤستن ٚ سال= ۱۲۷۶
|جمعيت= ۱۴۸,۵۶۴ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۳۱۵ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۲۸- متر
|دما ميانگين= ۱۶/۲درجه سانتیگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۹۰۳ میلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۷ رۊج
|سؤغات= ماهي، صنایع دستي
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= [http://www.anzali.ir/ أنزلي شأرداري]
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''أنزٚلي''' کي پهلوي زمات مئن '''پهلوي بندر''' دخانده بؤستي، ايته جه [[گيلان]] ٚ شأران ايسه گه [[أنزلي شأرستان]] ٚ [[أنزلي شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن دره ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه. أنزلي گردشگري،&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200613143116/https://zoomlife.ir/travel/180-travel-guide-bandar-anzali.html&lt;/ref&gt; ايقتصادي ؤ ورزشي&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200613144051/http://anzali.ir/?p=9057 انزلی کلاب/ 13000 ورزشکار سازمان یافته در انزلی]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;یادکرد وب |url=http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |title=13 هزار ورزشکار سازمان یافته در بندر انزلی |accessdate=۲۳ نوامبر ۲۰۱۲ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120903051425/http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |archivedate=۳ سپتامبر ۲۰۱۲ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; لحاظ ٚ جه پۊر گيلان ؤ ايران ٚ مئن جاجيگا دأره. أنزلي [[گيلک|گيلکان]] ٚ دۊوؤمي پيله شأر [[رشت]] ٚ پسي ايسه.&lt;ref name=&quot;gilannews.ir&quot;&gt;یادکرد وب|url=http://www.gilannews.ir/4152.html|title=نسخه آرشیو شده|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222081718/http://www.gilannews.ir/4152.html|archivedate=۲۲ دسامبر ۲۰۱۵|dead-url=yes|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=|عنوان=}}&lt;/ref&gt; أ شأر ٚ مردۊم [[گيلک]] ايسده ؤ قديم ٚ زمات ٚ جه تا هأسأ اۊشان ٚ زوان [[گيلکي]] ايسه. أنزلي شأر أولي ؤ پيله‌ترين بندر، [[کاسپي دریا]] نسايي سامان ٚ مئن ايسه. أنزلي ويشترين جمعيت-أ گيلان ٚ شأران ٚ مئن [[رشت]] ٚ پسي دأره ؤ ايته جه [[ايران]] ٚ متراکم‌ترين شأران محسۊب به.&lt;ref&gt;http://www.anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |title=گمرکات ایران |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130115100427/http://anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |archivedate=۱۵ ژانویه ۲۰۱۳ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;anzaliport.pmo.ir&quot;&gt;http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |title=اداره کل بنادر و دریانوردی استان گیلان |accessdate=۲ ژوئیه ۲۰۱۱ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110907045314/http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |archivedate=۷ سپتامبر ۲۰۱۱ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;کتاب ایران قدیم، مهد تمدن جهان نوشته محمدعلی جدید الاسلام&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;تاریخ بندرانزلی&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20151016140705/http://anzaliclub.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%86%D8%B2%D9%84%DB%8C/ تاریخ بندرانزلی]&lt;/ref&gt; أ شأر ويشترين وارش-أ [[گيلان]] ٚ شأران ٚ مئن دأره.&lt;ref&gt;[[رشت#cite note-16]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |title=ایرنا / انزلی پر باران‌ترین شهر ایران |accessdate=۱۵ اکتبر ۲۰۱۹ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180602230527/http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |archivedate=۲ ژوئن ۲۰۱۸ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي حدۊد ۴۲ کيلۊمتر ساحلي نوار دأره. أنزلي آو ؤ هأوا مرطۊب ايسه ؤ اۊن ٚ رطۊبت ٚ ميزان جه ۷۱ تا ۹۷ درصد نوسان دأره. أ شأر ٚ وارش ٚ ميزان ني پۊر بۊجؤر ايسه ؤ به سالانه ۱۸۹۲ میليمتر فأرئسه.
أنزلي ۲۰۱۹ سال ٚ دۊرۊن رکؤرد بزه ؤ ويشترين وارش-أ دۊنیا شأران ٚ مئن ايته رۊج ٚ دۊرۊن دأشتي.
أنزلي شأر، گيلان ٚ خۊرخۊس ٚ ور قرار بيگيته ؤ [[کاسپي دریا]] ؤ [[أنزلي سل]] ٚ أمرأ مجاورت دأره ؤ جه چند ته جزيره ؤ شبه جزيره تشکيل بۊبؤسته دره کي پۊرد ٚ أمرأ به هم متصل ايسده.&lt;ref&gt;http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |title=جزیره انزلی |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170730223212/http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |archivedate=۳۰ ژوئیه ۲۰۱۷ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي شأر پۊر تاريخ ؤ قدمت دأره ؤ چؤن أ شأر اۊرۊپا أمرأ تجاري ؤ ايقتصادي مراوده دأشتي، جهاني سطح ٚ مئن أن-أ شناسده. أنزلي چؤن گمرک دأشتي ؤ ايته تجاري مرکز بۊ قديم ٚ زمات ٚ جه ايراني ؤ خارجي تاجران ٚ مئن به ''اۊرۊپا بلته'' معرۊف بۊ ؤ چؤن أ شأر بندري بۊ اۊن ٚ مردۊم ني برخلاف باخي ايران ٚ شأران پۊر زۊتر جديد ٚ دستاوردان ؤ مؤدرن ٚ دۊنیا أمرأ آشنا بۊبؤستد.&lt;ref&gt;[http://www.tebyan-zn.ir/News-Article/tourism/استان-گیلان جاذبه-گردشگری بندرانزلی/2012/4/9/57893.html تبیان زنجان / انزلی دروازه اروپا]{{پیوند مرده|date=اکتبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== أنزلي نام ==

راجه به أنزلي نوم، چن ته روايت نئهأ:

* ۱) أنزلي، '''أنزليج''' (اسکله‌اي کي پاراخۊت اۊن ورجأ پهلو گيره) جي بگيته بۊبؤسته.
* ۲) اي سري هم گيدي کي أنزلي '''أنزان''' واجه جه بيگيته بۊبؤسته دره. أنزان، اي سري دئباره مردۊم بيد کي قديم زمات کاسپي دریا نسا زندگي کۊديد.
* ۳) أنزل يا أنگر کي به معنی لنگر ايسه.
* ۴) وختی اماردان کي گيلانˇ اصلي ساکنؤن بؤن، فارسؤن أمرأ هم‌دس بوبؤن، هي مۊناسبت واسي، اۊ جيگا اسمه بنأن انشان يا انزان کی پارسؤنˇ أصلي سامان بۊ.

۱۵۰۹ گالشي سال (۱۹۳۵ ميلادی)، أنزلي نامه عوضأ گۊدن ؤ بنأن ''بندر پهلوی''. تا ۱۵۵۲ گالشي سال کي انقلاب بۊبؤ اي شهرˇ اسم دۊوارده به خۊ أصلي نام یعني أنزلي واگردسته.

== جۊغرافي مؤقعیت ==

بر اساس بررسیان [[زمین شناسی]]، حدودای  ۱۵٬۰۰۰ سال پیش ، ایته جزیره از سطح آب دریای [[کاسپیئن]] سر در باورده  که بعدنان  به ایسمه انزلی نامیده ببوسته و بعونوان موهمترین بندر [[دریای کاسپیئن]] سواحل جنوبی و [[ایران]] معروف ببو.

ا جزیره بر اثر فعل و انفعالات جوی و سایر عوامل طبیعی ، بصورت ایمروزی از دو قسمت [[انزلی]] و [[غازیان]] تشکیل ببو و ایته کانال بین ا دو تا قسمت ایجاد ببو که چهار تا روخانه آب از شرق ( [[سوسر روگا]] , [[پیر بازار روگا]] , [[راست خانه]] و [[نهنگ روگا]] ) و ایته روخانه از غرب ( [[شنبه بازار روگا]] ) از طریق اون دریا میئن دوه.


أنزلي در ایته ساحلی و  جلگه ای  منطقه در طول جوغرافیایی ۴۹ درجه و ۲۸ دقیقه و عرض جوغرافیایی ۳۷ درجه و ۲۸ دقیقه واقع ببوسته و بولندی اون از سطح دریا منهای ۲۶متر ایسه.

== أنزلي محلان ==

غاریور*
پیل علی باغ*
شالیور*
قلم گوده*
جزیره طالقانی*
کولیور ۲*
سوسر*
میدان مالا*
بی بی حوریه*
امامزاده*
عباس آباد*
ولی آباد*
بنیاد*
چهارطبقه*
سيد آسيه*
اداره نوغان*
کافه سه یاران*
سی متری*
* [[کولیور]]
* [[نویر]] 
* [[ناصرخسرو]]  
* [[میان پشته]] 
* [[غازیان]] 
* [[کوی واحدی]] 
* [[آخر خط]]
شاه کوچه*
سامانسر*

== أنزلي ایداران ==

[[پرونده:p۱۵۳.JPG|left|thumb|انزلی گمرک]]

*[[بندر انزلی شیلات]] 
* [[بندر انزلی گمرک]]
* [[بندر انزلی بنادر وکشتیرانی]]
[[پرونده:p۱۵۰.JPG|left|thumb|]]

== أنزلي دئني جيگان ==
*آبکنار پۊرد چوئی(پرنده فاندری)*
*[[معتمدی عیمارت]] 
* [[گمرك عیمارت]] 
* [[شهرداری عیمارت]]  
* [[انزلی مرداب]]  
* [[انزلی ساحل]]  
* [[انزلی مناره]]  
[[پرونده:p۱۵۱.JPG|left|thumb|انزلی ]]
* [[انزلی موزه نظامی]]
* [[انزلی موج شکن]]  
* [[غازیان موج شکن]]  
* [[انزلی پورد]] 
* [[غازیان پورد]] 
[[پرونده:p۱۶۲.JPG|left|thumb|انزلی موزه نظامی ]]
* [[میان پشته کاخ]]  
* [[بندر انزلی بولوار]]  
* [[انزلی تالاب]]  
* [[بی‌بی حوریه آسسانه]]  
* [[آقا سید محمد نجفی آسسانه]]

== أنزلي شهر اولینان ==

[[پرونده:p۱۶۱.JPG|left|thumb|مرکز خرید]]

*[[گمرک]] اداره با سابقیه‌ ویشتر از ۳۰۰ سال 
* [[بندر]] اداره باسابقیه‌ بیش از ۲۰۰ سال 
* ایجاد انجومنان محلی و [[بلدیه]] قبل از بوجود امون بلدیه 
* اولین بلدیه [[ایران]] میئن که الان به ایسمه [[شهرداری]] ایسه درا شهر تاسیس ببوسته .
* [[آموزش وپرورش]] قبل از سال ۱۲۷۱ خورشیدی 
* [[اکابر]] شبانه اون هم درسان دبیرستانی قبل از سال ۱۲۹۰ خورشیدی 
* [[چاپخانه]] قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[بئداری]] قبل از سال ۱۲۷۶ خورشیدی که بوسیله بلدیه اداره بوستی .
* [[شیروخورشید]]ی سرخ ۱۳۰۴ خورشیدی 
* روشنائی [[برق]] قبل از سال۱۲۷۹ خورشیدی بعونوان اولین شهر در ایران که دارای روشنائی ببوسته.
* [[تلفن]] قبل از سال ۱۲۷۷ شمسی و [[پست]] و [[تلگراف]] هم هتویی جلوتر از خیلی شهرهان ایران 
* [[نظمیه]] (شهربانی) قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[راه آهن]] حدود سال ۱۲۶۹ خورشیدی در ایته از روستان انزلی 
* [[هواشناسی]] قبل از سال ۱۲۸۰ خورشیدی 
* [[شیلات]] اداره با ویشتر از ۱۵۰ سال قدمت و [[سردخانه]] اولین بار انزلی میئن و[[حسن کیاده]] 
* [[هواپیما]] – اولین خطوط هوایی  بندر انزلی مین به وجود بومو در ایته زمین معروف به [[زمین طیاره]]. اولین پرواز در ایران از بندر انزلی به [[تئران]] و بعد از اون به [[ایصفهان]] صورت بیگیفته . 
* [[اتومبیل]] برای اولین باردرانزلی مشاهده ببوسته. 
* [[سینما]] سالون بندرانزلی از نظر [[فیلم سینمائی]] نمایش و سالون سینماداشتن ، [[تئاتر]] و ورزشهای موختلف پیشگام بو.


== أنزلي رۊستایان==
=== چهارفریضه دهستان ===
[[آبˇکنار]]، [[سنگاچين]]، [[كپورچال]]، [[بشمن]]، [[علی ابادكپورچال]]، [[كرگان]]، [[كچلك]]، [[سياه خاله سر]]، [[خميران]]، [[رودپشت]]، [[كوچك محله]]، [[شيله سر]]، [[تربه بر]]، [[معاف(مافان)]]، [[سياه وزان]]، [[اشپلا]]، [[چای بيجار]]، [[كربلايی مهدی گرده]]، [[اشتركان]]، [[ماهروزه-آب ٚکنار]]، [[گلوگاه روستا]]اشترکان ،تالش محله

=== ليجارگي حسن‌رۊد دهستان ===
[[طالب اباد]]، [[ليجاركی حسن رود روستا]]، [[حسن رود]]، [[گلشن]]، [[جفرودپائين]]، [[تربه گوده]]، [[شانگهای پرده]]

== جۊر وا جۊر ==

* [[بندر انزلی نمایندان مجلس شورای ملی میئن]]
* [[بندر انزلی نمایندان مجلس مؤسسان میئن]]
* [[بندر انزلی شهرداران]]
* [[بندر انزلی سرشناسان]]
==أنزلي پيله کسان==
{{انزلی سرشناسؤن}}

خلیل دانش پژوه آبکنار،حسين قوامی آبکنار،آنام آبکناری،محمد حبیبی آبکنار،کیوان ساجدی آبکنار،اصغرشيرپور آبکنار
{{گيلان}}

==تاتايي‌ئن==

&lt;gallery style=&quot;text-align:center&quot;&gt;
پرونده:Anzali lagoon2 Barry Kent.jpg|[[أنزلي سل]]
پرونده:Caspian Sea covered with plants near Bandar-e Anzali - Barry Kent.jpg|أنزلي سل
پرونده:Mordab bandare-e anzali.JPG|أنزلي سل
پرونده:Anzali cementery2 Barry Kent.jpg|لهستانیان آرامگاه
پرونده:Bolvaranzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:Bolvare Bandar-e Anzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:ANZALI90.jpg |ساحلي تأسيسات
پرونده:ANZALI90.jpg|ساحلي تأسيسات
پرونده:Bandar-e Anzali.jpg|[[غازيان ٚ پۊرد]]
پرونده:Mole Bandar-e Anzali.jpg|[[أنزلي مؤل]]
پرونده:Walkway Anzali Port.jpg|أنزلي، اسفند ۱۳۹۲
Image:hhhh.jpg|أنزلي  
Image:hhhhh.jpg|سل باقالا
&lt;/gallery&gt;

== سربس ==
[[رده:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]
[[رده:بندری شهرؤن]]</text>
      <sha1>f6hepx222nx7j4ks3kot9mcx415bw9g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155541</id>
      <parentid>155511</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T00:17:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DreamRimmer</username>
        <id>15872</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/Pqoqlqldk|Pqoqlqldk]] ([[User talk:Pqoqlqldk|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>154990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15940" sha1="es512rs169465fnmisqtvgpcfp97g41" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= أنزلي
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Bandar e Anzali Iran - panoramio.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|شأردار= 
|اۊستان= [[گيلان]]
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= بندر انزلی
|محلي نام= أنزلي
|قديمي نامان= بندر پهلوي، أنزليج، چراغ پۊشتأن
|شأر بؤستن ٚ سال= ۱۲۷۶
|جمعيت= ۱۴۸,۵۶۴ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۳۱۵ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۲۸- متر
|دما ميانگين= ۱۶/۲درجه سانتیگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۹۰۳ میلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۷ رۊج
|سؤغات= ماهي، صنایع دستي
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= [http://www.anzali.ir/ أنزلي شأرداري]
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''أنزٚلي''' کي پهلوي زمات مئن '''پهلوي بندر''' دخانده بؤستي، ايته جه [[گيلان]] ٚ شأران ايسه گه [[أنزلي شأرستان]] ٚ [[أنزلي شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن دره ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه. أنزلي گردشگري،&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200613143116/https://zoomlife.ir/travel/180-travel-guide-bandar-anzali.html&lt;/ref&gt; ايقتصادي ؤ ورزشي&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200613144051/http://anzali.ir/?p=9057 انزلی کلاب/ 13000 ورزشکار سازمان یافته در انزلی]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;یادکرد وب |url=http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |title=13 هزار ورزشکار سازمان یافته در بندر انزلی |accessdate=۲۳ نوامبر ۲۰۱۲ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120903051425/http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |archivedate=۳ سپتامبر ۲۰۱۲ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; لحاظ ٚ جه پۊر گيلان ؤ ايران ٚ مئن جاجيگا دأره. أنزلي [[گيلک|گيلکان]] ٚ دۊوؤمي پيله شأر [[رشت]] ٚ پسي ايسه.&lt;ref name=&quot;gilannews.ir&quot;&gt;یادکرد وب|url=http://www.gilannews.ir/4152.html|title=نسخه آرشیو شده|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222081718/http://www.gilannews.ir/4152.html|archivedate=۲۲ دسامبر ۲۰۱۵|dead-url=yes|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=|عنوان=}}&lt;/ref&gt; أ شأر ٚ مردۊم [[گيلک]] ايسده ؤ قديم ٚ زمات ٚ جه تا هأسأ اۊشان ٚ زوان [[گيلکي]] ايسه. أنزلي شأر أولي ؤ پيله‌ترين بندر، [[کاسپي دریا]] نسايي سامان ٚ مئن ايسه. أنزلي ويشترين جمعيت-أ گيلان ٚ شأران ٚ مئن [[رشت]] ٚ پسي دأره ؤ ايته جه [[ايران]] ٚ متراکم‌ترين شأران محسۊب به.&lt;ref&gt;http://www.anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |title=گمرکات ایران |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130115100427/http://anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |archivedate=۱۵ ژانویه ۲۰۱۳ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;anzaliport.pmo.ir&quot;&gt;http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |title=اداره کل بنادر و دریانوردی استان گیلان |accessdate=۲ ژوئیه ۲۰۱۱ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110907045314/http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |archivedate=۷ سپتامبر ۲۰۱۱ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;کتاب ایران قدیم، مهد تمدن جهان نوشته محمدعلی جدید الاسلام&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;تاریخ بندرانزلی&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20151016140705/http://anzaliclub.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%86%D8%B2%D9%84%DB%8C/ تاریخ بندرانزلی]&lt;/ref&gt; أ شأر ويشترين وارش-أ [[گيلان]] ٚ شأران ٚ مئن دأره.&lt;ref&gt;[[رشت#cite note-16]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |title=ایرنا / انزلی پر باران‌ترین شهر ایران |accessdate=۱۵ اکتبر ۲۰۱۹ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180602230527/http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |archivedate=۲ ژوئن ۲۰۱۸ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي حدۊد ۴۲ کيلۊمتر ساحلي نوار دأره. أنزلي آو ؤ هأوا مرطۊب ايسه ؤ اۊن ٚ رطۊبت ٚ ميزان جه ۷۱ تا ۹۷ درصد نوسان دأره. أ شأر ٚ وارش ٚ ميزان ني پۊر بۊجؤر ايسه ؤ به سالانه ۱۸۹۲ میليمتر فأرئسه.
أنزلي ۲۰۱۹ سال ٚ دۊرۊن رکؤرد بزه ؤ ويشترين وارش-أ دۊنیا شأران ٚ مئن ايته رۊج ٚ دۊرۊن دأشتي.
أنزلي شأر، گيلان ٚ خۊرخۊس ٚ ور قرار بيگيته ؤ [[کاسپي دریا]] ؤ [[أنزلي سل]] ٚ أمرأ مجاورت دأره ؤ جه چند ته جزيره ؤ شبه جزيره تشکيل بۊبؤسته دره کي پۊرد ٚ أمرأ به هم متصل ايسده.&lt;ref&gt;http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |title=جزیره انزلی |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170730223212/http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |archivedate=۳۰ ژوئیه ۲۰۱۷ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي شأر پۊر تاريخ ؤ قدمت دأره ؤ چؤن أ شأر اۊرۊپا أمرأ تجاري ؤ ايقتصادي مراوده دأشتي، جهاني سطح ٚ مئن أن-أ شناسده. أنزلي چؤن گمرک دأشتي ؤ ايته تجاري مرکز بۊ قديم ٚ زمات ٚ جه ايراني ؤ خارجي تاجران ٚ مئن به ''اۊرۊپا بلته'' معرۊف بۊ ؤ چؤن أ شأر بندري بۊ اۊن ٚ مردۊم ني برخلاف باخي ايران ٚ شأران پۊر زۊتر جديد ٚ دستاوردان ؤ مؤدرن ٚ دۊنیا أمرأ آشنا بۊبؤستد.&lt;ref&gt;[http://www.tebyan-zn.ir/News-Article/tourism/استان-گیلان جاذبه-گردشگری بندرانزلی/2012/4/9/57893.html تبیان زنجان / انزلی دروازه اروپا]{{پیوند مرده|date=اکتبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== أنزلي نام ==

راجه به أنزلي نوم، چن ته روايت نئهأ:

* ۱) أنزلي، '''أنزليج''' (اسکله‌اي کي پاراخۊت اۊن ورجأ پهلو گيره) جي بگيته بۊبؤسته.
* ۲) اي سري هم گيدي کي أنزلي '''أنزان''' واجه جه بيگيته بۊبؤسته دره. أنزان، اي سري دئباره مردۊم بيد کي قديم زمات کاسپي دریا نسا زندگي کۊديد.
* ۳) أنزل يا أنگر کي به معنی لنگر ايسه.
* ۴) وختی [[کادوسی]]‌ئن کي گيلانˇ اصلي ساکنؤن بؤن، فارسؤن أمرأ هم‌دس بوبؤن، هي مۊناسبت واسي، اۊ جيگا اسمه بنأن انشان يا انزان کی پارسؤنˇ أصلي سامان بۊ.

۱۵۰۹ گالشي سال (۱۹۳۵ ميلادی)، أنزلي نامه عوضأ گۊدن ؤ بنأن ''بندر پهلوی''. تا ۱۵۵۲ گالشي سال کي انقلاب بۊبؤ اي شهرˇ اسم دۊوارده به خۊ أصلي نام یعني أنزلي واگردسته.

== جۊغرافي مؤقعیت ==

بر اساس بررسیان [[زمین شناسی]]، حدودای  ۱۵٬۰۰۰ سال پیش ، ایته جزیره از سطح آب دریای [[کاسپیئن]] سر در باورده  که بعدنان  به ایسمه انزلی نامیده ببوسته و بعونوان موهمترین بندر [[دریای کاسپیئن]] سواحل جنوبی و [[ایران]] معروف ببو.

ا جزیره بر اثر فعل و انفعالات جوی و سایر عوامل طبیعی ، بصورت ایمروزی از دو قسمت [[انزلی]] و [[غازیان]] تشکیل ببو و ایته کانال بین ا دو تا قسمت ایجاد ببو که چهار تا روخانه آب از شرق ( [[سوسر روگا]] , [[پیر بازار روگا]] , [[راست خانه]] و [[نهنگ روگا]] ) و ایته روخانه از غرب ( [[شنبه بازار روگا]] ) از طریق اون دریا میئن دوه.


أنزلي در ایته ساحلی و  جلگه ای  منطقه در طول جوغرافیایی ۴۹ درجه و ۲۸ دقیقه و عرض جوغرافیایی ۳۷ درجه و ۲۸ دقیقه واقع ببوسته و بولندی اون از سطح دریا منهای ۲۶متر ایسه.

== أنزلي محلان ==

غاریور*
پیل علی باغ*
شالیور*
قلم گوده*
جزیره طالقانی*
کولیور ۲*
سوسر*
میدان مالا*
بی بی حوریه*
امامزاده*
عباس آباد*
ولی آباد*
بنیاد*
چهارطبقه*
سيد آسيه*
اداره نوغان*
کافه سه یاران*
سی متری*
* [[کولیور]]
* [[نویر]] 
* [[ناصرخسرو]]  
* [[میان پشته]] 
* [[غازیان]] 
* [[کوی واحدی]] 
* [[آخر خط]]
شاه کوچه*
سامانسر*

== أنزلي ایداران ==

[[پرونده:p۱۵۳.JPG|left|thumb|انزلی گمرک]]

*[[بندر انزلی شیلات]] 
* [[بندر انزلی گمرک]]
* [[بندر انزلی بنادر وکشتیرانی]]
[[پرونده:p۱۵۰.JPG|left|thumb|]]

== أنزلي دئني جيگان ==
*آبکنار پۊرد چوئی(پرنده فاندری)*
*[[معتمدی عیمارت]] 
* [[گمرك عیمارت]] 
* [[شهرداری عیمارت]]  
* [[انزلی مرداب]]  
* [[انزلی ساحل]]  
* [[انزلی مناره]]  
[[پرونده:p۱۵۱.JPG|left|thumb|انزلی ]]
* [[انزلی موزه نظامی]]
* [[انزلی موج شکن]]  
* [[غازیان موج شکن]]  
* [[انزلی پورد]] 
* [[غازیان پورد]] 
[[پرونده:p۱۶۲.JPG|left|thumb|انزلی موزه نظامی ]]
* [[میان پشته کاخ]]  
* [[بندر انزلی بولوار]]  
* [[انزلی تالاب]]  
* [[بی‌بی حوریه آسسانه]]  
* [[آقا سید محمد نجفی آسسانه]]

== أنزلي شهر اولینان ==

[[پرونده:p۱۶۱.JPG|left|thumb|مرکز خرید]]

*[[گمرک]] اداره با سابقیه‌ ویشتر از ۳۰۰ سال 
* [[بندر]] اداره باسابقیه‌ بیش از ۲۰۰ سال 
* ایجاد انجومنان محلی و [[بلدیه]] قبل از بوجود امون بلدیه 
* اولین بلدیه [[ایران]] میئن که الان به ایسمه [[شهرداری]] ایسه درا شهر تاسیس ببوسته .
* [[آموزش وپرورش]] قبل از سال ۱۲۷۱ خورشیدی 
* [[اکابر]] شبانه اون هم درسان دبیرستانی قبل از سال ۱۲۹۰ خورشیدی 
* [[چاپخانه]] قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[بئداری]] قبل از سال ۱۲۷۶ خورشیدی که بوسیله بلدیه اداره بوستی .
* [[شیروخورشید]]ی سرخ ۱۳۰۴ خورشیدی 
* روشنائی [[برق]] قبل از سال۱۲۷۹ خورشیدی بعونوان اولین شهر در ایران که دارای روشنائی ببوسته.
* [[تلفن]] قبل از سال ۱۲۷۷ شمسی و [[پست]] و [[تلگراف]] هم هتویی جلوتر از خیلی شهرهان ایران 
* [[نظمیه]] (شهربانی) قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[راه آهن]] حدود سال ۱۲۶۹ خورشیدی در ایته از روستان انزلی 
* [[هواشناسی]] قبل از سال ۱۲۸۰ خورشیدی 
* [[شیلات]] اداره با ویشتر از ۱۵۰ سال قدمت و [[سردخانه]] اولین بار انزلی میئن و[[حسن کیاده]] 
* [[هواپیما]] – اولین خطوط هوایی  بندر انزلی مین به وجود بومو در ایته زمین معروف به [[زمین طیاره]]. اولین پرواز در ایران از بندر انزلی به [[تئران]] و بعد از اون به [[ایصفهان]] صورت بیگیفته . 
* [[اتومبیل]] برای اولین باردرانزلی مشاهده ببوسته. 
* [[سینما]] سالون بندرانزلی از نظر [[فیلم سینمائی]] نمایش و سالون سینماداشتن ، [[تئاتر]] و ورزشهای موختلف پیشگام بو.


== أنزلي رۊستایان==
=== چهارفریضه دهستان ===
[[آبˇکنار]]، [[سنگاچين]]، [[كپورچال]]، [[بشمن]]، [[علی ابادكپورچال]]، [[كرگان]]، [[كچلك]]، [[سياه خاله سر]]، [[خميران]]، [[رودپشت]]، [[كوچك محله]]، [[شيله سر]]، [[تربه بر]]، [[معاف(مافان)]]، [[سياه وزان]]، [[اشپلا]]، [[چای بيجار]]، [[كربلايی مهدی گرده]]، [[اشتركان]]، [[ماهروزه-آب ٚکنار]]، [[گلوگاه روستا]]اشترکان ،تالش محله

=== ليجارگي حسن‌رۊد دهستان ===
[[طالب اباد]]، [[ليجاركی حسن رود روستا]]، [[حسن رود]]، [[گلشن]]، [[جفرودپائين]]، [[تربه گوده]]، [[شانگهای پرده]]

== جۊر وا جۊر ==

* [[بندر انزلی نمایندان مجلس شورای ملی میئن]]
* [[بندر انزلی نمایندان مجلس مؤسسان میئن]]
* [[بندر انزلی شهرداران]]
* [[بندر انزلی سرشناسان]]
==أنزلي پيله کسان==
{{انزلی سرشناسؤن}}

خلیل دانش پژوه آبکنار،حسين قوامی آبکنار،آنام آبکناری،محمد حبیبی آبکنار،کیوان ساجدی آبکنار،اصغرشيرپور آبکنار
{{گيلان}}

==تاتايي‌ئن==

&lt;gallery style=&quot;text-align:center&quot;&gt;
پرونده:Anzali lagoon2 Barry Kent.jpg|[[أنزلي سل]]
پرونده:Caspian Sea covered with plants near Bandar-e Anzali - Barry Kent.jpg|أنزلي سل
پرونده:Mordab bandare-e anzali.JPG|أنزلي سل
پرونده:Anzali cementery2 Barry Kent.jpg|لهستانیان آرامگاه
پرونده:Bolvaranzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:Bolvare Bandar-e Anzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:ANZALI90.jpg |ساحلي تأسيسات
پرونده:ANZALI90.jpg|ساحلي تأسيسات
پرونده:Bandar-e Anzali.jpg|[[غازيان ٚ پۊرد]]
پرونده:Mole Bandar-e Anzali.jpg|[[أنزلي مؤل]]
پرونده:Walkway Anzali Port.jpg|أنزلي، اسفند ۱۳۹۲
Image:hhhh.jpg|أنزلي  
Image:hhhhh.jpg|سل باقالا
&lt;/gallery&gt;

== سربس ==
[[رده:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]
[[رده:بندری شهرؤن]]</text>
      <sha1>es512rs169465fnmisqtvgpcfp97g41</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رضا پهلوی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1884</id>
    <revision>
      <id>155543</id>
      <parentid>61091</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T09:59:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>گشتاسبی</username>
        <id>18413</id>
      </contributor>
      <origin>155543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1579" sha1="oc2ctgjr49e1k02pfbngxgnlvb8lzni" xml:space="preserve">&lt;div dir=&quot;rtl&quot; class=&quot;plainlinks&quot; &gt;
[[پهلوی]] سلسلهٰ ايرانِ مئن بنا گوده,اوشان در اصل [[سوادکو]] شی بو. وختی [[قاجار]] شاهنشاهی سلسله ضعيفأ بؤ و اونِ آخرين شا، [[احمد شا]] ده کاری منّئس بکونی اونه واسی کی احمدشا ایته خورده زاک بو ئو شه پئر موسون بی‌چوم و چار بو.

رضاشا(سپه سالار) کی طبری ئو پاهلونی طایفه جی بو کی دربار مئن، نوفوذی کسب بئوده بو و او زمات کی ايران ِ مئن همه امنيت خاستن، مردوم ِ مئن نی کولّی هوادار بياته بو، خو تلاشه بئوده تا [[موسسؤنِ مجليس]] قاجاری سلسلهٰ مونحل اعلام بکونی و پهلوی سلسله سراگيری.

اوشان دین ره سیاست جی سیوا بوکوده ئو ایران ره ایته سکولاری مملکت بوکوده اوشان چوارتا گبون(طبری,فارسی,آذری و روسی) ره دانستی ئو اوشان خارجی مملکتون امرا پور جورا بو.

[[Image:Rezaashaa.jpg|thumb|left|Rezä Pahlavi o Täjolmoluk]]

رضا شا، 1515،دوّمی جنگ جهانی زمات، وختی کی [[موتفقين]] ايرانه اشغال بئودن، اوشان ایران جی بوشؤ به ژوهانسبورگ و شه ریکا ره شاه اعلام بوکوده اوشان وچه آخرین شاهنشاه ایران مئن بو.

[[Category:تارئخ]]</text>
      <sha1>oc2ctgjr49e1k02pfbngxgnlvb8lzni</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155544</id>
      <parentid>155543</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T09:59:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>گشتاسبی</username>
        <id>18413</id>
      </contributor>
      <origin>155544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1597" sha1="2kfe60chjj4gy6yz6yx7ekqy3vjfieo" xml:space="preserve">&lt;div dir=&quot;rtl&quot; class=&quot;plainlinks&quot; &gt;
[[پهلوی]] سلسلهٰ ايرانِ مئن بنا گوده,اوشان در اصل [[سوادکو]] شی بو. وختی [[قاجار]] شاهنشاهی سلسله ضعيفأ بؤ و اونِ آخرين شا، [[احمد شا]] ده کاری منّئس بکونی اونه واسی کی احمدشا ایته خورده زاک بو ئو شه پئر موسون بی‌چوم و چار بو.

رضاشا(سپه سالار) کی طبری ئو پاهلونی طایفه جی بو کی دربار مئن، نوفوذی کسب بئوده بو و او زمات کی ايران ِ مئن همه امنيت خاستن، مردوم ِ مئن نی کولّی هوادار بياته بو، خو تلاشه بئوده تا [[موسسؤنِ مجليس]] قاجاری سلسلهٰ مونحل اعلام بکونی و پهلوی سلسله سراگيری.

اوشان دین ره سیاست جی سیوا بوکوده ئو ایران ره ایته سکولاری مملکت بوکوده اوشان چوارتا گبون(طبری,فارسی,آذری و روسی) ره دانستی ئو اونه واسی اوشان خارجی مملکتون امرا پور جورا بو.

[[Image:Rezaashaa.jpg|thumb|left|Rezä Pahlavi o Täjolmoluk]]

رضا شا، 1515،دوّمی جنگ جهانی زمات، وختی کی [[موتفقين]] ايرانه اشغال بئودن، اوشان ایران جی بوشؤ به ژوهانسبورگ و شه ریکا ره شاه اعلام بوکوده اوشان وچه آخرین شاهنشاه ایران مئن بو.

[[Category:تارئخ]]</text>
      <sha1>2kfe60chjj4gy6yz6yx7ekqy3vjfieo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155545</id>
      <parentid>155544</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T10:29:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>گشتاسبی</username>
        <id>18413</id>
      </contributor>
      <comment>مه ایپچه جدید اطلاعات أ مقاله مئن اضافه بوکودم کی ایپچه شیمی مقاله بروز تر ببه.</comment>
      <origin>155545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2997" sha1="klx3hfe8eonwyh44vc56w77k21k57vu" xml:space="preserve">&lt;div dir=&quot;rtl&quot; class=&quot;plainlinks&quot; &gt;
[[پهلوی]] سلسلهٰ ايرانِ مئن بنا گوده,اوشان در اصل [[سوادکو]] شی بو. وختی [[قاجار]] شاهنشاهی سلسله ضعيفأ بؤ و اونِ آخرين شا، [[احمد شا]] ده کاری منّئس بکونی اونه واسی کی احمدشا ایته خورده زاک بو ئو شه پئر موسون بی‌چوم و چار بو.

رضاشا(سپه سالار) کی طبری ئو پاهلونی طایفه جی بو کی دربار مئن، نوفوذی کسب بئوده بو و او زمات کی ايران ِ مئن همه امنيت خاستن، مردوم ِ مئن نی کولّی هوادار بياته بو، خو تلاشه بئوده تا [[موسسؤنِ مجليس]] قاجاری سلسلهٰ مونحل اعلام بکونی و پهلوی سلسله سراگيری.

اوشان دین ره سیاست جی سیوا بوکوده ئو ایران ره ایته سکولاری مملکت بوکوده اوشان چوارتا گبون(طبری,فارسی,آذری و روسی) ره دانستی ئو اونه واسی اوشان خارجی مملکتون امرا پور جورا بو.

[[Image:Rezaashaa.jpg|thumb|left|Rezä Pahlavi o Täjolmoluk]]

رضا شا، 1515،دوّمی جنگ جهانی زمات، وختی کی [[موتفقين]] ايرانه اشغال بئودن، اوشان ایران جی بوشؤ به ژوهانسبورگ و شه ریکا ره شاه اعلام بوکوده اوشان وچه آخرین شاهنشاه ایران مئن بو.

'''مردوم حمایت پهلوی جی اسلامی اینقلاب سیوار کی بخاسنِ پهلوی وگرده:'''

انقلاب پنجاهوهفته امرا ملائون مملکت ره پهلوی جی فیگیتنِ ئو ایته شیعه ایسلامی مملکت ره ایران مئن چاگودنِ ,ایسا مردوم ایران مئن گیدن کی پهلوی مردوم جی پور خارا بو ئو مردوم 1552 مئن اشتباه بوکودنه کی آیت الله خمینیه بأردنِ ئو سال 1591 اعتراضات خوزستان ئو اصفهان مئن مردوم شعار فدانِ &quot;رضاشاه رضاشاه معذرت معذرت&quot; ئو&quot;ای شاه ایران برگرد به ایران&quot;.

شریرماه 1599 مردوم ایران مئن ایته اعتراضات پهلوی رابری امرا هنی بوکودنِ کی ایسا مردوم أ ره گیدن خون دکت دی اونه واسی کی مردوم گیدن چهل هزار نفر اعتراضات مئن کوشته بوبوستنِ ئو أ اعتراضات نیشان دئنِ کی مردوم خواین کی ایسلامی حکومت فوتورکه ئو ایته سکولاری مملکت هنی سراگیره ولی ایسا هم ایسلامی جوموری ایپچه طرفدار مردوم میأن دأره ولی منابع گیدن کی مردوم خواین رژیم عوض ببه.

[[Category:تارئخ]]</text>
      <sha1>klx3hfe8eonwyh44vc56w77k21k57vu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155546</id>
      <parentid>155545</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T10:54:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>گشتاسبی</username>
        <id>18413</id>
      </contributor>
      <origin>155546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3580" sha1="euyrhqpye3k8xqoqtxfdo2tvlonlp3w" xml:space="preserve">&lt;div dir=&quot;rtl&quot; class=&quot;plainlinks&quot; &gt;
[[پهلوی]] سلسلهٰ ايرانِ مئن بنا گوده,اوشان در اصل [[سوادکو]] شی بو. وختی [[قاجار]] شاهنشاهی سلسله ضعيفأ بؤ و اونِ آخرين شا، [[احمد شا]] ده کاری منّئس بکونی اونه واسی کی احمدشا ایته خورده زاک بو ئو شه پئر موسون بی‌چوم و چار بو.

رضاشا(سپه سالار) کی طبری ئو پاهلونی طایفه جی بو کی دربار مئن، نوفوذی کسب بئوده بو و او زمات کی ايران ِ مئن همه امنيت خاستن، مردوم ِ مئن نی کولّی هوادار بياته بو، خو تلاشه بئوده تا [[موسسؤنِ مجليس]] قاجاری سلسلهٰ مونحل اعلام بکونی و پهلوی سلسله سراگيری.

اوشان دین ره سیاست جی سیوا بوکوده ئو ایران ره ایته سکولاری مملکت بوکوده اوشان چوارتا گبون(طبری,فارسی,آذری و روسی) ره دانستی ئو اونه واسی اوشان خارجی مملکتون امرا پور جورا بو.

[[Image:Rezaashaa.jpg|thumb|left|Rezä Pahlavi o Täjolmoluk]]

رضا شا، 1515،دوّمی جنگ جهانی زمات، وختی کی [[موتفقين]] ايرانه اشغال بئودن، اوشان ایران جی بوشؤ به ژوهانسبورگ و شه ریکا ره شاه اعلام بوکوده اوشان وچه آخرین شاهنشاه ایران مئن بو.

'''مردوم حمایت پهلوی جی اسلامی اینقلاب سیوار کی بخاسنِ پهلوی وگرده:'''

انقلاب پنجاهوهفته امرا ملائون مملکت ره پهلوی جی فیگیتنِ ئو ایته شیعه ایسلامی مملکت ره ایران مئن چاگودنِ ,ایسا طرفداران پهلوی ایران مئن گیدن کی پهلوی مردوم جی پور خارا بو ئو مردوم 1552 مئن اشتباه بوکودنه کی آیت الله خمینیه بأردنِ ئو سال 1591 اعتراضات خوزستان ئو اصفهان مئن طرفداران پهلوی شعار فدانِ &quot;رضاشاه رضاشاه معذرت معذرت&quot; ئو&quot;ای شاه ایران برگرد به ایران&quot;.

شریرماه 1599 مردوم ایران مئن ایته اعتراضات پهلوی رابری امرا هنی بوکودنِ کی ایسا مردوم أ ره گیدن خون دکت دی اونه واسی کی مردوم گیدن چهل هزار نفر اعتراضات مئن کوشته بوبوستنِ ولی جرگه ای گیدن کی 8000 نفر کوشته بوبوستنِ ئو أ اعتراضات نیشان دئنِ کی مردوم خاین کی ایسلامی حکومت فوتورکه ئو ایته سکولاری مملکت هنی سراگیره ولی ایسا هم ایسلامی جوموری ایپچه طرفدار مردوم میأن دأره ئو 22بهمن طرفداران ایسلامی جوموری آیت الله خامنه ای جی حمایت بوکودنه ئو بوگوتنه کی امان هم درمی ولی منابع گیدن کی مردوم خواین رژیم عوض ببه.

چند سایت مئن بنویشتِ دره کی 30 درصد مردوم حامی پهلوی ایسن ئو جرگه ای کی 20 درصد ایسه حامی ایسلامی جوموری بقیه هم استقلال طلب,جوموری خواه,خواهان فدرال و ... ایران مئن ایسنِ.

[[Category:تارئخ]]</text>
      <sha1>euyrhqpye3k8xqoqtxfdo2tvlonlp3w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155547</id>
      <parentid>155546</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T11:01:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>گشتاسبی</username>
        <id>18413</id>
      </contributor>
      <origin>155547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3606" sha1="1tohti9fwo9yoiytroz95biw5w8pfnl" xml:space="preserve">&lt;div dir=&quot;rtl&quot; class=&quot;plainlinks&quot; &gt;
[[پهلوی]] سلسلهٰ ايرانِ مئن بنا گوده,اوشان در اصل [[سوادکو]] شی بو. وختی [[قاجار]] شاهنشاهی سلسله ضعيفأ بؤ و اونِ آخرين شا، [[احمد شا]] ده کاری منّئس بکونی اونه واسی کی احمدشا ایته خورده زاک بو ئو شه پئر موسون بی‌چوم و چار بو.

رضاشا(سپه سالار) کی طبری ئو پاهلونی طایفه جی بو کی دربار مئن، نوفوذی کسب بئوده بو و او زمات کی ايران ِ مئن همه امنيت خاستن، مردوم ِ مئن نی کولّی هوادار بياته بو، خو تلاشه بئوده تا [[موسسؤنِ مجليس]] قاجاری سلسلهٰ مونحل اعلام بکونی و پهلوی سلسله سراگيری.

اوشان دین ره سیاست جی سیوا بوکوده ئو ایران ره ایته سکولاری مملکت بوکوده اوشان چوارتا گبون(طبری,فارسی,آذری و روسی) ره دانستی ئو اونه واسی اوشان خارجی مملکتون امرا پور جورا بو.

[[Image:Rezaashaa.jpg|thumb|left|Rezä Pahlavi o Täjolmoluk]]

رضا شا، 1515،دوّمی جنگ جهانی زمات، وختی کی [[موتفقين]] ايرانه اشغال بئودن، اوشان ایران جی بوشؤ به ژوهانسبورگ و شه ریکا ره شاه اعلام بوکوده اوشان وچه آخرین شاهنشاه ایران مئن بو.

'''مردوم حمایت پهلوی جی اسلامی اینقلاب سیوار کی بخاسنِ پهلوی وگرده:'''

انقلاب پنجاهوهفته امرا ملائون مملکت ره پهلوی جی رفراندوم امرا فیگیتنِ ئو ایته شیعه ایسلامی مملکت ره ایران مئن چاگودنِ ,ایسا طرفداران پهلوی ایران مئن گیدن کی پهلوی مردوم جی پور خارا بو ئو مردوم 1552 مئن اشتباه بوکودنه کی آیت الله خمینیه بأردنِ ئو سال 1591 اعتراضات خوزستان ئو اصفهان مئن طرفداران پهلوی شعار فدانِ &quot;رضاشاه رضاشاه معذرت معذرت&quot; ئو&quot;ای شاه ایران برگرد به ایران&quot;.

شریرماه 1599 مردوم ایران مئن ایته اعتراضات پهلوی رابری امرا هنی بوکودنِ کی ایسا مردوم أ ره گیدن خون دکت دی اونه واسی کی مردوم گیدن چهل هزار نفر اعتراضات مئن کوشته بوبوستنِ ولی جرگه ای گیدن کی 8000 نفر کوشته بوبوستنِ ئو أ اعتراضات نیشان دئنِ کی مردوم خاین کی ایسلامی حکومت فوتورکه ئو ایته سکولاری مملکت هنی سراگیره ولی ایسا هم ایسلامی جوموری ایپچه طرفدار مردوم میأن دأره ئو 22بهمن طرفداران ایسلامی جوموری آیت الله خامنه ای جی حمایت بوکودنه ئو بوگوتنه کی امان هم درمی ولی منابع گیدن کی مردوم خواین رژیم عوض ببه.

چند سایت مئن بنویشتِ دره کی 30 درصد مردوم حامی پهلوی ایسن ئو جرگه ای کی 20 درصد ایسه حامی ایسلامی جوموری بقیه هم استقلال طلب,جوموری خواه,خواهان فدرال و ... ایران مئن ایسنِ.

[[Category:تارئخ]]</text>
      <sha1>1tohti9fwo9yoiytroz95biw5w8pfnl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155548</id>
      <parentid>155547</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T11:01:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>گشتاسبی</username>
        <id>18413</id>
      </contributor>
      <origin>155548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3550" sha1="ov2lyisli441j0pt6b4s99a65orox87" xml:space="preserve">&lt;div dir=&quot;rtl&quot; class=&quot;plainlinks&quot; &gt;
[[پهلوی]] سلسلهٰ ايرانِ مئن بنا گوده,اوشان در اصل [[سوادکو]] شی بو. وختی [[قاجار]] شاهنشاهی سلسله ضعيفأ بؤ و اونِ آخرين شا، [[احمد شا]] ده کاری منّئس بکونی اونه واسی کی احمدشا ایته خورده زاک بو ئو شه پئر موسون بی‌چوم و چار بو.

رضاشا(سپه سالار) کی طبری ئو پاهلونی طایفه جی بو کی دربار مئن، نوفوذی کسب بئوده بو و او زمات کی ايران ِ مئن همه امنيت خاستن، مردوم ِ مئن نی کولّی هوادار بياته بو، خو تلاشه بئوده تا [[موسسؤنِ مجليس]] قاجاری سلسلهٰ مونحل اعلام بکونی و پهلوی سلسله سراگيری.

اوشان دین ره سیاست جی سیوا بوکوده ئو ایران ره ایته سکولاری مملکت بوکوده اوشان چوارتا گبون(طبری,فارسی,آذری و روسی) ره دانستی ئو اونه واسی اوشان خارجی مملکتون امرا پور جورا بو.

[[Image:Rezaashaa.jpg|thumb|left|Rezä Pahlavi o Täjolmoluk]]

رضا شا، 1515،دوّمی جنگ جهانی زمات، وختی کی [[موتفقين]] ايرانه اشغال بئودن، اوشان ایران جی بوشؤ به ژوهانسبورگ و شه ریکا ره شاه اعلام بوکوده اوشان وچه آخرین شاهنشاه ایران مئن بو.

'''مردوم حمایت پهلوی جی اسلامی اینقلاب سیوار کی بخاسنِ پهلوی وگرده:'''

انقلاب پنجاهوهفته امرا ملائون مملکت ره پهلوی جی رفراندوم امرا فیگیتنِ ئو ایته شیعه ایسلامی مملکت ره ایران مئن چاگودنِ ,ایسا طرفداران پهلوی ایران مئن گیدن کی پهلوی مردوم جی پور خارا بو ئو مردوم 1552 مئن اشتباه بوکودنه کی آیت الله خمینیه بأردنِ ئو سال 1591 اعتراضات خوزستان ئو اصفهان مئن طرفداران پهلوی شعار فدانِ &quot;رضاشاه رضاشاه معذرت معذرت&quot;.

شریرماه 1599 مردوم ایران مئن ایته اعتراضات پهلوی رابری امرا هنی بوکودنِ کی ایسا مردوم أ ره گیدن خون دکت دی اونه واسی کی مردوم گیدن چهل هزار نفر اعتراضات مئن کوشته بوبوستنِ ولی جرگه ای گیدن کی 8000 نفر کوشته بوبوستنِ ئو أ اعتراضات نیشان دئنِ کی مردوم خاین کی ایسلامی حکومت فوتورکه ئو ایته سکولاری مملکت هنی سراگیره ولی ایسا هم ایسلامی جوموری ایپچه طرفدار مردوم میأن دأره ئو 22بهمن طرفداران ایسلامی جوموری آیت الله خامنه ای جی حمایت بوکودنه ئو بوگوتنه کی امان هم درمی ولی منابع گیدن کی مردوم خواین رژیم عوض ببه.

چند سایت مئن بنویشتِ دره کی 30 درصد مردوم حامی پهلوی ایسن ئو جرگه ای کی 20 درصد ایسه حامی ایسلامی جوموری بقیه هم استقلال طلب,جوموری خواه,خواهان فدرال و ... ایران مئن ایسنِ.

[[Category:تارئخ]]</text>
      <sha1>ov2lyisli441j0pt6b4s99a65orox87</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155549</id>
      <parentid>155548</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T11:26:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>گشتاسبی</username>
        <id>18413</id>
      </contributor>
      <origin>155549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3851" sha1="3ybjwsuwhhbuujz6d62q3yk9h4ag3mt" xml:space="preserve">&lt;div dir=&quot;rtl&quot; class=&quot;plainlinks&quot; &gt;
[[پهلوی]] سلسلهٰ ايرانِ مئن بنا گوده,اوشان در اصل [[سوادکو]] شی بو. وختی [[قاجار]] شاهنشاهی سلسله ضعيفأ بؤ و اونِ آخرين شا، [[احمد شا]] ده کاری منّئس بکونی اونه واسی کی احمدشا ایته خورده زاک بو ئو شه پئر موسون بی‌چوم و چار بو.

رضاشا(سپه سالار) کی طبری ئو پاهلونی طایفه جی بو کی دربار مئن، نوفوذی کسب بئوده بو و او زمات کی ايران ِ مئن همه امنيت خاستن، مردوم ِ مئن نی کولّی هوادار بياته بو، خو تلاشه بئوده تا [[موسسؤنِ مجليس]] قاجاری سلسلهٰ مونحل اعلام بکونی و پهلوی سلسله سراگيری.

اوشان دین ره سیاست جی سیوا بوکوده ئو ایران ره ایته سکولاری مملکت بوکوده اوشان چوارتا گبون(طبری,فارسی,آذری و روسی) ره دانستی ئو اونه واسی اوشان خارجی مملکتون امرا پور جورا بو.

[[Image:Rezaashaa.jpg|thumb|left|Rezä Pahlavi o Täjolmoluk]]

رضا شا، 1515،دوّمی جنگ جهانی زمات، وختی کی [[موتفقين]] ايرانه اشغال بئودن، اوشان ایران جی بوشؤ به ژوهانسبورگ و شه ریکا ره شاه اعلام بوکوده اوشان وچه آخرین شاهنشاه ایران مئن بو.

'''مردوم حمایت پهلوی جی اسلامی اینقلاب سیوار کی بخاسنِ پهلوی وگرده:'''

۵۷ِ انقلابِ امره، ملایان مملکتِ فِئِیتن پهلویِ رژیمِ جا و یه ته شیعه اسلامی حکومت ایرانِ مئن چاگودید ئو هر 4 سال مئن ایته انتخابات ننن تا مردوم خوشانِ رِئیس‌جمهوره انتخاب بوکونَن،اما رهبر هنوزا یه‌نفر هیسه مردوم گیدن کی رئیس جومور هم عوض بوبوسه مملکت واسی فرق نره.

هسا پهلویِ طرفداران گیدی که اونِ زمان مردمِ وضع خیلی بهتر بؤ و مردم سال ۵۷ اشتباه بوگودید که آیت‌الله خمینی آوردید. سال ۱۳۹۶ اعتراضاتِ خوزستان و اصفهانِ میان، پهلوی طرفداران شعار دَئِید که: &quot;رضاشاه رضاشاه معذرت معذرت&quot;.

شهریور ۱۴۰۴ هم ایرانِ مردم دئباره اعتراض بوگودید که اَ بار پهلوی رهبری امره بؤ. مردم گیدی کی اعتراضات میان خون دکفته و ۴۰ هزار نفر جه ویشتر کوشته یا زخمی بوبوستید؛ اگرچه حکومتِ جرگه مدعیه کی دو هزار نفر نفر کوشته بوبوسته.

اَ اعتراضات نیشان دهه که مردم خواییدی اسلامی حکومت دکفه و یته سکولار مَملکت باز پا ویگیره. البته هسا هم اسلامی جوموری مردمِ میان ایپچه طرفدار داره؛ ۲۲ بهمنِ مئن هم اسلامی جوموری طرفداران آیت‌الله خامنه‌ای جی حمایت بوگودید و بوگوتید که اَمانم دَبیم، اما خارجی رسانه‌ئان گیدی که اکثر مردم رژیمِ عوضابؤنِ خاییدی.

چند ته سایتِ میان هم بنویشتید که ۳۰ درصدِ مردم پهلوی طرفدار ایسید، ۲۰ درصد اسلامی جوموری خواهید و بقیه هم استقلال‌طلب، جوموری‌خواه، فدرال‌طلب و... ایسید.
[[Category:تارئخ]]</text>
      <sha1>3ybjwsuwhhbuujz6d62q3yk9h4ag3mt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155550</id>
      <parentid>155549</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T11:40:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>گشتاسبی</username>
        <id>18413</id>
      </contributor>
      <origin>155550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4064" sha1="hyooagrk3geir4elm358n4a5tuu4yzm" xml:space="preserve">&lt;div dir=&quot;rtl&quot; class=&quot;plainlinks&quot; &gt;
[[پهلوی]] سلسلهٰ ايرانِ مئن بنا گوده,اوشان در اصل [[سوادکو]] شی بو. وختی [[قاجار]] شاهنشاهی سلسله ضعيفأ بؤ و اونِ آخرين شا، [[احمد شا]] ده کاری منّئس بکونی اونه واسی کی احمدشا ایته خورده زاک بو ئو شه پئر موسون بی‌چوم و چار بو.

رضاشا(سپه سالار) کی طبری ئو پاهلونی طایفه جی بو کی دربار مئن، نوفوذی کسب بئوده بو و او زمات کی ايران ِ مئن همه امنيت خاستن، مردوم ِ مئن نی کولّی هوادار بياته بو، خو تلاشه بئوده تا [[موسسؤنِ مجليس]] قاجاری سلسلهٰ مونحل اعلام بکونی و پهلوی سلسله سراگيری.

اوشان دین ره سیاست جی سیوا بوکوده ئو ایران ره ایته سکولاری مملکت بوکوده اوشان چوارتا گبون(طبری,فارسی,آذری و روسی) ره دانستی ئو اونه واسی اوشان خارجی مملکتون امرا پور جورا بو.

[[Image:Rezaashaa.jpg|thumb|left|Rezä Pahlavi o Täjolmoluk]]

رضا شا، 1515،دوّمی جنگ جهانی زمات، وختی کی [[موتفقين]] ايرانه اشغال بئودن، اوشان ایران جی بوشؤ به ژوهانسبورگ و شه ریکا ره شاه اعلام بوکوده اوشان وچه آخرین شاهنشاه ایران مئن بو.

'''مردوم حمایت پهلوی جی اسلامی اینقلاب سیوار کی بخاسنِ پهلوی وگرده:'''

۵۷ِ انقلابِ امره، ملائون ئو فقیهون مملکته پهلویِ رژیمِ جی فِئِیتن ئو ایته شیعه اسلامی حکومت ایرانِ مئن چاگودن ئو هر 4 سال مئن ایته انتخابات ننن تا مردوم خوشانِ رِئیس‌جمهوره انتخاب بوکونَن،اما رهبر هنوزا یه‌نفر هیسه مردوم گیدن کی رئیس جومور هم عوض ببه مملکت واسی فرقی نره.

هسا پهلویِ طرفداران گیدی که او زمات مردمِ وضع پور بهتر بؤ و مردم سال ۵۷ اشتباه بوکودن کی آیت‌الله خمینیه بأردنِ.

سال ۱۳۹۶ اعتراضاتِ خوزستان و اصفهانِ میان، پهلوی طرفداران شعار دئید کی: &quot;رضاشاه رضاشاه معذرت معذرت&quot;.

شهریور ۱۴۰۴ هم ایرانِ مردم دئباره اعتراض بوکودن کی اَ دفه پهلوی رهبری امره بؤ. مردوم گیدن کی اعتراضات میان خون دکته و ۴۰ هزار نفر جی ویشتر کوشته یا زخمی بوبوستِ؛ اگرچه حکومتِ جرگه مدعیه کی دو هزار نفر کوشته بوبوسته ولی خارجی رسانئون گیدن کی انه کوشتئون دو هزار نفر جی پور ویشتر بو ئو حدود چهل هزار نفر یا حتا ویشتر از انِ بو.

اَ اعتراضات نیشان دهه کی مردم خواییدن کی اسلامی حکومت دکفه و یته سکولار مَملکت باز پا ویگیره. البته هسا هم ایسلامی جوموری مردمِ میان ایپچه طرفدار داره؛ ۲۲ بهمنِ مئن ام ایسلامی جوموری طرفدارون آیت‌الله خامنه‌ای جی حمایت بوکودن و بوگوتنِ کی اَمانم دَبیم، اما خارجی رسانه‌ئون گیدن کی اکثر مردم رژیمِ عوضا بؤنِ خواییدن.

چند ته سایتِ میان هم بنویشتِ کی ۳۰ درصدِ مردم پهلوی طرفدار هیسن، ۲۰ درصد اسلامی جوموری خاه هیسن و بقیه ام استقلال‌طلب، جوموری‌خواه، فدرال‌طلب و... جرگه میان هیسن.
[[Category:تارئخ]]</text>
      <sha1>hyooagrk3geir4elm358n4a5tuu4yzm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155551</id>
      <parentid>155550</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T11:48:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>گشتاسبی</username>
        <id>18413</id>
      </contributor>
      <origin>155551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4004" sha1="eco4a245yu6gitivz2i2fuxu4c6j0i1" xml:space="preserve">&lt;div dir=&quot;rtl&quot; class=&quot;plainlinks&quot; &gt;
[[پهلوی]] سلسلهٰ ايرانِ مئن بنا گوده,اوشان در اصل [[سوادکو]] شی بو. وختی [[قاجار]] شاهنشاهی سلسله ضعيفأ بؤ و اونِ آخرين شا، [[احمد شا]] ده کاری منّئس بکونی اونه واسی کی احمدشا ایته خورده زاک بو ئو شه پئر موسون بی‌چوم و چار بو.

رضاشا(سپه سالار) کی طبری ئو پاهلونی طایفه جی بو کی دربار مئن، نوفوذی کسب بئوده بو و او زمات کی ايران ِ مئن همه امنيت خاستن، مردوم ِ مئن نی کولّی هوادار بياته بو، خو تلاشه بئوده تا [[موسسؤنِ مجليس]] قاجاری سلسلهٰ مونحل اعلام بکونی و پهلوی سلسله سراگيری.

اوشان دین ره سیاست جی سیوا بوکوده ئو ایران ره ایته سکولاری مملکت بوکوده اوشان چوارتا گبون(طبری,فارسی,آذری و روسی) ره دانستی ئو اونه واسی اوشان خارجی مملکتون امرا پور جورا بو.

[[Image:Rezaashaa.jpg|thumb|left|Rezä Pahlavi o Täjolmoluk]]

رضا شا، 1515،دوّمی جنگ جهانی زمات، وختی کی [[موتفقين]] ايرانه اشغال بئودن، اوشان ایران جی بوشؤ به ژوهانسبورگ و شه ریکا ره شاه اعلام بوکوده اوشان وچه آخرین شاهنشاه ایران مئن بو.

'''مردوم حمایت پهلوی جه:'''

۵۷ِ انقلابِ امره، ملائون ئو فقیهون مملکته پهلویِ رژیمِ جی فِئِیتن ئو ایته شیعه اسلامی حکومت ایرانِ مئن چاگودن ئو هر 4 سال مئن ایته انتخابات ننن تا مردوم خوشانِ رِئیس‌جمهوره انتخاب بوکونَن،اما رهبر هنوزا یه‌نفر هیسه مردوم گیدن کی رئیس جومور هم عوض ببه مملکت واسی فرقی نره.

هسا پهلویِ طرفداران گیدی که او زمات مردمِ وضع پور بهتر بؤ و مردم سال ۵۷ اشتباه بوکودن کی آیت‌الله خمینیه بأردنِ.

سال ۱۳۹۶ اعتراضاتِ خوزستان ئو اصفهانِ میان، پهلوی طرفداران شعار دئید کی: &quot;رضاشاه رضاشاه معذرت معذرت&quot;.

شهریور ۱۴۰۴ هم ایرانِ مردم دئباره اعتراض بوکودن کی اَ دفه پهلوی رهبری امره بؤ. مردوم گیدن کی اعتراضات میان خون دکته و ۴۰ هزار نفر جی ویشتر کوشته یا زخمی بوبوستِ؛ اگرچه حکومتِ جرگه مدعی هیسه کی دو هزار نفر کوشته بوبوسته ولی خارجی رسانئون گیدن کی انه کوشتئون دو هزار نفر جی پور ویشتر بو ئو چهل هزار نفر یا حتا ویشتر از انِ کوشته بوبوسه.

اَ اعتراضات نیشان دئنه کی مردم خاییدی کی اسلامی حکومت دکفه و یته سکولار مَملکت باز پا ویگیره. البته هسا هم ایسلامی جوموری مردومِ میان ایپچه طرفدار داره؛ ۲۲ بهمنِ مئن ام ایسلامی جوموری طرفدارون آیت‌الله خامنه‌ای جی حمایت بوکودن و بوگوتنِ کی اَمانم دَبیم، اما خارجی رسانه‌ ئون گیدی کی اکثر مردوم رژیمِ عوضا بؤنِ خاییدی.

چندته سایتِ مئن ام بنویشتِ کی ۳۰ درصدِ مردم پهلوی طرفدار هیسن، ۲۰ درصد اسلامی جوموری خاه هیسن و بقیه ام استقلال‌طلب، جوموری‌خواه، فدرال‌طلب و... جرگه میان هیسن.
[[Category:تارئخ]]</text>
      <sha1>eco4a245yu6gitivz2i2fuxu4c6j0i1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155552</id>
      <parentid>155551</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T11:57:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>گشتاسبی</username>
        <id>18413</id>
      </contributor>
      <origin>155552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4069" sha1="15zhtzabb2btj53wogyudmyxe9edt4u" xml:space="preserve">&lt;div dir=&quot;rtl&quot; class=&quot;plainlinks&quot; &gt;
[[پهلوی]] سلسلهٰ ايرانِ مئن بنا گوده,اوشان در اصل [[سوادکو]] شی بو. وختی [[قاجار]] شاهنشاهی سلسله ضعيفأ بؤ و اونِ آخرين شا، [[احمد شا]] ده کاری منّئس بکونی اونه واسی کی احمدشا ایته خورده زاک بو ئو شه پئر موسون بی‌چوم و چار بو.

رضاشا(سپه سالار) کی طبری ئو پاهلونی طایفه جی بو کی دربار مئن، نوفوذی کسب بئوده بو و او زمات کی ايران ِ مئن همه امنيت خاستن، مردوم ِ مئن نی کولّی هوادار بياته بو، خو تلاشه بئوده تا [[موسسؤنِ مجليس]] قاجاری سلسلهٰ مونحل اعلام بکونی و پهلوی سلسله سراگيری.

اوشان دین ره سیاست جی سیوا بوکوده ئو ایران ره ایته سکولاری مملکت بوکوده اوشان چوارتا گبون(طبری,فارسی,آذری و روسی) ره دانستی ئو اونه واسی اوشان خارجی مملکتون امرا پور جورا بو.

[[Image:Rezaashaa.jpg|thumb|left|Rezä Pahlavi o Täjolmoluk]]

رضا شا، 1515،دوّمی جنگ جهانی زمات، وختی کی [[موتفقين]] ايرانه اشغال بئودن، اوشان ایران جی بوشؤ به ژوهانسبورگ و شه ریکا ره شاه اعلام بوکوده اوشان وچه آخرین شاهنشاه ایران مئن بو.

'''مردوم حمایت پهلوی جه:'''

۵۷ِ انقلابِ أمره، ملائون ئو فقیهون مملکته پهلویِ رژیمِ جی فِئیتن ئو ایته شیعه اسلامی حکومت ایرانِ مئن چاگودن. هر ۴ سالِ مئن ام ایته انتخابات نَنِّنِ تا مردوم خوشانِ رئیس‌جمهوره انتخاب بوکونَن، اما رهبر هَنی یه‌نفر هیسه. مردوم گیدی کی رئیس‌جمهور هم عوض ببه، مملکتِ واسی فرقی نَکؤنه.

هسا پهلویِ طرفداران گیدی که او زمات مردمِ وضع پور بهتر بؤ و مردم سال ۵۷ اشتباه بوکودن کی آیت‌الله خمینیه بأردنِ.

سال ۱۳۹۶ اعتراضاتِ خوزستان ئو اصفهانِ میان، پهلویِ طرفداران شعار دأنبؤنِ کی: &quot;رضاشاه رضاشاه معذرت معذرت&quot;.

شهریور ۱۴۰۴ هم ایرانِ مردم دئباره اعتراض بوکودن کی اَ دفه پهلویِ رهبریِ أمره بؤ. مردوم گیدی کی اعتراضاتِ میان خون دکته و ۴۰ هزار نفر جی ویشتر کوشته یا زخمی بوبوستِیدی؛ اگرچه حکومتِ جرگه مدعی هیسه کی دو هزار نفر کوشته بوبوسته، ولی خارجی رسانه‌ٰن گیدی کی اَ کوشتئون دو هزار نفر جی پور ویشتر بو ئو چهل هزار نفر یا حتا ویشتر از ان کوشته بوبوستِیدی.

اَ اعتراضات نیشان دئنه کی مردم خاییدی کی اسلامی حکومت دکفه و یته سکولار مملکت باز پا ویگیره. البته هسا هم اسلامی جوموری مردومِ میان ایپچه طرفدار داره؛ ۲۲ بهمنِ مئن ام اسلامی جوموری طرفدارون آیت‌الله خامنه‌ای جی حمایت بوکودن و بوگوتنِ کی اَمانم دَبیم، اما خارجی رسانه‌ٰن گیدی کی اکثر مردوم رژیمِ عوضا بؤنه خاییدی.

چندته سایتِ مئن ام بنویشته دَره کی ۳۰ درصدِ مردم پهلویِ طرفدار هیسن، ۲۰ درصد اسلامی جوموری خاه هیسن و بقیه ام استقلال‌طلب، جوموری‌خواه، فدرال‌طلب و... جرگه‌ٰنِ میان هیسن.
----
[[Category:تارئخ]]</text>
      <sha1>15zhtzabb2btj53wogyudmyxe9edt4u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>تئران</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3046</id>
    <revision>
      <id>155500</id>
      <parentid>154607</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T21:58:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pqoqlqldk</username>
        <id>18449</id>
      </contributor>
      <origin>155500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20079" sha1="hmd2yazujkn4vp3n57yyegnq40iedo8" xml:space="preserve">'''تٚهرٚان''' [[ايران]] ٚ و کآٚسپٚیٚآٚنی لیکی/قؤٚمی جٚرگه گ پیلٚه تٚرن لیکی جٚرگه/گٚروٚه اٚز/جه ایرٚآٚن ایسه ٚ پيله‌ترين شٚهٰر و پايتخت بی بی هسا دٚه.

==جمعيت==
تئران ٚ مئن پۊر قؤم ؤ طایفه زيوه، ولي اۊن ٚ خارجي جمعيت زياد نيه.&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=اطلس کلان‌شهر تهران|نام خانوادگی=|نام=محسن حبیبی، برنارد هورکارد|ناشر=شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری|سال=چاپ اول، ۱۳۸۴|شابک=964-7943-46-6|مکان=|صفحات=۱۱۲ و ۱۱۳}}&lt;/ref&gt; تئران قاجاري‌ئن ٚ دؤره ؤ پایتخت بؤستن ٚ زمات کمتر جه ۲۰ هزار نفر جمعيت دأشتي ولي هأسأ ايته جه مئني خۊرتاو ٚ پيله‌ترين شأران ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=برگ‌هایی از تاریخ تهران|نام خانوادگی=شهبازی|نام=داریوش|ناشر=ثالث|سال=|شابک=9789643805494|مکان=|صفحات=۱۹}}&lt;/ref&gt; بر اساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، تئران ٚ شأر جمعيت ۸,۶۹۳,۷۰۶ نفر بۊ.&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{یادکرد وب|نویسنده=درگاه ملی آمار|کد زبان=fa|تاریخ=|وبگاه=https://www.amar.org.ir|نشانی=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|عنوان=نتایج سرشماری ۱۳۹۵/تهران|accessdate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171205143714/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|archivedate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران، جمعيت ٚ نظر ٚ جه دۊنىا مئن بيس ؤ چارؤم ؤ [[آسيا]] [[خۊرتاو]] ٚ مئن أول ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=247wallst.com|تاریخ=|عنوان=50 Largest Cities in the World|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20180922144222/https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|نشانی=https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|ناشر=|زبان=en|doi=|تاریخ بازدید=|تاریخ بازبینی=2018-09-22|تاریخ بایگانی=2018-09-22}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ جمعيت ٚ رؤشد، سالانه ۱/۷۹ درصد ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=سیما|نام=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و|کد زبان=fa-IR|نشانی=http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/جمعیت-تهران-13-میلیون-نفر|عنوان=جمعیت تهران، 13 میلیون نفر|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و سیما|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190109194249/http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-13-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%B1|archivedate=۹ ژانویه ۲۰۱۹|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; مردۊم ٚ سواد ٚ ميزان ني تئران ٚ مئن جؤر ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;/&gt;


{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
&lt;caption&gt;تئران ٚ جمعيت مۊختلف دؤره‌ئن ٚ مئن&lt;/caption&gt;
|-
! سال!!جمعيت!!رؤشد ٚ ميزان!!حکۊمت
|-
| ۹۳۳||۱,۰۰۰|| ||شا طهماسب صفوي
|-
| ۱۰۰۵||۳,۰۰۰||۱/۴||شا عباس صفوي
|-
| ۱۱۷۶||۱۵,۰۰۰||۵/۲||آقامحمدخان قاجار
|-
| ۱۱۸۶||۵۰,۰۰۰||۱۲/۰۳||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۱۹۱||۶۰,۰۰۰||۳/۶||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۱۳||۸۰,۰۰۰||۲/۸||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۴۶||۱۴۷,۲۵۶||۲/۹||ناصرالدین‌شا قاجار
|-
| ۱۳۰۹||۲۵۰,۰۰۰||۲/۴||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۱۹||۵۴۰,۰۸۷||۶/۶||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۳۵||۱,۵۶۰,۹۳۴||۵/۵||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۴۵||۲,۷۱۹,۷۳۰||۵/۱||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۵۵||۴,۵۳۰,۲۲۳||۲/۹||محمدرضا پهلوي
|- resource=&quot;&quot;
| ۱۳۶۵||۶,۰۵۸,۲۰۷||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۰||۶,۴۹۷,۲۳۸||۰/۷۸||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۵||۶,۷۵۸,۸۴۵||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۸۵||۷,۷۱۱,۲۳۰|| ||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۹۵||۸,۷۳۷,۵۱۰||۱/۷||ايسلامي جؤمۊري
|-
| colspan=&quot;4&quot; |&lt;small&gt;'''سربس''':&lt;/small&gt; تئران ٚ أطلس - ايران ٚ آمار&lt;ref name=&quot;:15&quot;/&gt;
|}

===مردۊم===
تئران ٚ مردۊم ويشتر فارس ايسد ؤ فارسي ني تئران ٚ مئن رائج‌ترين زوان ايسه. آذرباىجاني‌ئن، مازندراني‌ئن، گيلکان ؤ کۊردان ني جه أ شأر ٚ مردۊم ايسد.&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=Kjeilen|نام=Tore|نشانی=http://looklex.com/e.o/teheran.htm|عنوان=Teheran - LookLex Encyclopaedia|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=looklex.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130429060418/http://looklex.com/e.o/teheran.htm|archivedate=۲۹ آوریل ۲۰۱۳|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=خبرگزاری جمهوری اسلامی|عنوان=یک و نیم میلیون مازندرانی پایتخت‌نشین شدند|نشانی=http://www.irna.ir/fa/News/82021017|زبان=fa-IR|تاریخ بازبینی=2018-08-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170818012156/http://www.irna.ir/fa/News/82021017|archivedate=۱۸ اوت ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ مئن زياد خارجي نئسا ؤ اۊن ٚ خارجي‌ئن ويشتر [[أفغانستان]]، [[پاکستان]] ؤ [[عراق]] ٚ شين ايسد.&lt;ref name=&quot;:14&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نویسنده=Amar.org.ir|کد زبان=fa|تاریخ=|نشانی=http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|عنوان=مقایسه ویژگیهای جمعیتی و اجتماعی مناطق ٢٢ گانه شهر تهران|وبگاه=http://www.amar.org.ir|accessdate=۲۹ دسامبر ۲۰۱۳|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140327055605/http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|archivedate=۲۷ مارس ۲۰۱۴|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=BBC News فارسی|تاریخ=2017-06-19|عنوان=مهاجران در ایران؛ تعداد اتباع کدام کشورها بیشتر است؟|نشانی=http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|زبان=en-GB|تاریخ بازبینی=2018-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180622052059/http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|archivedate=۲۲ ژوئن ۲۰۱۸|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;

== تئران ٚ محلان==
===قديمي محلان===
قديم ٚ تئران چارته محله جه تشکيل بؤستی کي اۊشان ٚ نامان [[سنگلج]]، [[اودلاجان]]، [[بازار]] ؤ [[چاله‌میدان]] بۊ. ناصرالدین‌شاه قاجار ٚ زمات ٚ مئن  چن‌ته جديد ٚ محله تئران ٚ مئن چأگۊدئد؛ ارگ، [[چاله حصار]]، [[خانی آباد]]، [[جوادیه (تهران)|جوادیه]]، [[قنات‌آباد]]، پاچنار، [[پامنار (تهران)|پامنار]]، [[یافت‌آباد]]، [[گار ماشین]]، [[گود زنبورک‌خانه]]، صابون‌پزخانه، گود عرب‌ها ؤ [[دروازه قزوین]] ٚ مأنستن.
پيله تئران ٚ باخي محله‌ئن ٚ جه شأ [[شهرری]]، [[تجریش]]، [[تهران‌پارس]]، [[تهران نو]]، [[نارمک]]، [[کَن]] و [[فرحزاد]]، [[طرشت]] نظام آباد و [[حسن‌آباد]]، [[بریانک]]، [[نازی‌آباد]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]] ؤ [[کیان شهر]]-أ نام بؤردن.


=== تئران ٚ کلسيا ===

[[تجریش]]، [[نیاوران]]، [[قلهک]]، [[دروس]]، [[زرگنده]]، [[جماران]]، [[ازگل]]، [[لویزان]]، [[مینی سیتی]]، [[سوهانک]]، [[حسین‌آباد]]، [[مبارک‌آباد]]، [[اقدسیه (تهران)|اقدسیه]]، [[زعفرانیه]]،[[آجودانیه]]، [[محمودیه]]، [[فرمانیه]]، [[کامرانیه]]، [[داودیه]]، [[دزاشیب]]، [[جردن]]، [[الهیه]]، [[ولنجک]]، [[اوین]]، [[ظفر]]، [[درکه]]، [[ونک]]

=== تئران ٚ خۊرتاو ===

[[تهران‌نو|تهران نو]]، [[تهران‌پارس|تهرانپارس]]، [[نارمک]]، [[شهرک امید]]، [[شهرک زیتون]]، [[سرخه‌حصار|سرخه حصار]]، پیروزی، گرگان، [[وحیدیه]]، کالاد، شمس‌آباد، [[حکیمیه (تهران)|حکیمیه]]، نیروی هوایی، [[نظام‌آباد (تهران)|نظام آباد]]، مجیدیه، حشمتیه، منصورآباد

=== تئران ٚ خۊرخۊس ===

[[جنت آباد (تهران) |جنت آباد]]، [[پونک]]، [[شهرک آزادی]]، ستارخان، آریاشهر، [[شهر زیبا]]، [[شهران]]، [[طرشت]]، [[گیشا]]، چیتگر، [[شهرک اکباتان]]، [[کوی بیمه]]، [[تهرانسر]]، [[حصارک]]، آزادی، فردوس، [[دهکده المپیک (تهران)|دهکده المپیک]] , [[شهرک امیر کبیر]]، [[کن]]، [[وردآورد]]، [[شهرک گلستان]]، [[چهار دیواری]]، [[تهران ویلا]]، [[سعادت آباد]] ،[[شهرک غرب]]، [[فرحزاد]]، [[چهار دیواری]]، جیحون، هاشمی، دامپزشکی، مهرآباد

=== تئران ٚ نسا ===

[[مشیریه]]، [[شهرک مسعودیه]]، [[افسریه]]، خانی آباد نو، [[نازی‌آباد (تهران)|نازی‌آباد]]، نعمت‌آباد، [[یاخچی‌آباد]]، امیربهادر، آذری، اتابک، خراسان، خزانه فلاح، خزانه بخارایی، شاپور، مولوی، سیروس، [[دروازه غار]]، جوادیه، [[یافت‌آباد]]، [[منیریه]]، [[امیریه (تهران)|امیریه]]، شوش، [[بازار تهران]]، [[شهرری]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]][[شهرک رسالت]] بازار چینی فروشان  [[کیان شهر]]، یافت آباد 

=== تئران ٚ مرکز ===

یوسف آباد، امیرآباد، عباس‌آباد، جلفا، خواجه عبدالله، بهارشیراز، زرتشت، بهجت آباد، تخت جمشید (طالقانی)، تخت طاووس، سهروردی، آپادانا، توحید، جمهوری (نادری)، استانبول، توپخانه، [[خیابان لاله‌زار|لاله زار]]، باغ صبا، فاطمی، آرژانتین، آذربایجان

== دئني جيگایان ==

===قصرؤن ؤ عمارتؤن===
[[ سلطنت آباد کاخ]]،
[[عمارت عثمانی و پل رومی]]،
[[دارالفنون|عمارت دارالفنون]]،
[[ مدرسه مروی عمارت(فخریه)]]،
[[ بهارستان کاخ(مجلس شورای ملی)]]،
[[حوض خانه باغ قدیم نگارستان]]،
[[ باغ فردوس عمارت]]،
[[گلستان کاخ ]]،
[[شمس العماره|شمس العماره عمارت ]]،
[[ سرخه حصار کاخ(یاقوت)]]،
[[ عشرت آباد کاخ و پادگان]]،
[[صاحب قرانیه|کاخ صاحب قرانیه]]،
[[مرمر کاخ ]]،


===ديزان ؤ بۊرجان===
[[ایرج قلعه ]]،
[[طبرک قلعه ]]،
[[ ری باروی]]،
[[نقاره‌خانه برج ]]،
[[ مرکز شهر سلجوقیان بقایا]]،
[[ طغرل برج]]،
[[هارون زندان ]]،
[[گبری قلعه ]]،
[[علاءالدین برج ]]،
[[رشکان دژ ]]،
[[میل تپه ]]،


===تئران ٚ بازاران===
[[تصویر:b82.jpg|left|thumb|امین السلطان میدان - تره بار بازار]] 

[[تصویر:b81.jpg|left|thumb|فرش فروشی دکان]]
*[[تئران بازار ]]
*[[بین الحرمین بازار ]]
*[[تجریش بازار ]]
*[[ امیر بازار]]
*[[ ری بازار]]

===تئران مۊزه‌ئن===
[[ ایران باستان موزه]]،
[[پرفسور حسابی موزه ]]،
[[جواهرات ملی موزه ]]،
[[تماشاگه پول]]،
[[تاریخ تماشاگه ]]،
[[زمان تماشاگه ]]،
[[صنعتی موزه ]] (تئران)،
[[ مجلس شورای اسلامی موزه]]،
[[علوم موزه ]]،
[[ ملک موزه ملی ]]،
[[هنرهای معاصر موزه ]]،
[[استاد صبا موزه ]]،
[[هنرهای ملی موزه]] 
[[رضا عباسی موزه ]]،
[[موزه هنرهای تزئینی ]](تئران)،
[[فرش ایران موزه ]]،
[[سعدآباد کاخ موزه ]]،
[[كاخ شهوند|موزه سبز (کاخ شهوند)]]،
[[موزه رجعت و عبرت]] (کاخ مادر شاه)،
[[مردم شناسی موزه ]]،
[[ ملت موزه]]،
[[تاریخ طبیعی دارآباد موزه ]]،
[[صنعت برق ایران موزه ]]،
[[هنرهای زیبا موزه ]]،
[[موزه نظامی (تئران)]]،
[[آزادی موزه ]]،
[[مجموعه هرباریوم]]،
[[اینقلاب موزه]]،
[[پول تماشاگه]]،
[[ملی جواهرات]]،
[[پست و تلگراف موزه]]،
[[سکه موزه]]

===قدیمی میدانان===
[[بهارستان میدان ]]،
[[حسن آباد میدان ]]،
[[اسب دوانی میدان ]]،
[[ارگ میدان ]]،
[[ محمدیه (اعدام)میدان]]،
[[ امام خمینی میدان]]،
[[تئران سبزه میدان]]،
[[آزادی میدان ]]

=== دانشگاهؤن ===
[[تئران دانشگا]]، [[امیرکبیر دانشگا صنعتی ]] (تئران پلی‌تکنیک )، [[صنعتی شریف دانشگا ]]، [[تربیت مدرس دانشگا ]]، [[دانشگا علم و صنعت ایران]]، [[ شهید بهشتی دانشگا]]، [[خواجه نصیرالدین طوسی دانشگا صنعتی ]]، [[علوم پزشکی تئران دانشگا ]]، [[علوم پزشکی ایران دانشگا ]]، [[شهید شمسی‌پور دانشکده فنی ]]، [[  تئران دانشگا هونر]]، [[علامه طباطبایی دانشگا]]، [[مالک اشتر دانشگا صنعتی ]]، [[ امام حسین دانشگا]]، [[امام صادق دانشگا]]، [[الزهرا دانشگا ]] ، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران جنوب|دانشگا آزاد واحد تئران جنوب]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران شمال|دانشگا آزاد واحد تئران شمال]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران مرکز|دانشگا آزاد واحد تئران مرکز]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد تئران شرق|دانشگا آزاد واحد تئران شرق]] و [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد علوم و تحقیقات]] 

=== تئران ٚ پارکان===
[[تئران پارک ملت |تئران بوستان ملت]]،
[[تئران پارک لاله|تئران بوستان لاله]]،
[[پارک المهدی (تئران)|پارک المهدی]]،
[[ساعی بوستان ]]،
[[پارک شهر]]،
[[قیطریه بوستان ]]،
[[جمشیدیه بوستان ]]،
[[تئران اندیشه بوستان ]]،
[[ تئران دانشجو بوستان ]]،
[[تئران بوستان پردیسان]]،
[[نیاوران بوستان ]]،
[[بعثت بوستان ]]،
[[طالقانی پارک ]]،
[[ گفتگو بوستان]]،
[[چیتگر بوستان جنگلی ]]،
[[لویزان بوستان جنگلی ]]،
[[نصر بوستان جنگلی ]]،
[[سرخه حصار بوستان جنگلی ]]،
[[توسکا بوستان جنگلی ]]

===فرهنگسرایان===
[[خاوران فرهنگسرا ]] (جوان) ،
[[ابن سينا فرهنگسرا ]] (قانون)،
[[خانواده فرهنگسرا ]]،
[[ملل فرهنگسرا ]] (امير كبير)،
[[هونر فرهنگسرا ]] (ارسباران)،
[[بهمن فرهنگسرا ]]،
[[کودک فرهنگسرا ]]،
[[بانو فرهنگسرا ]] (سرو)،
[[دوختران فرهنگسرا ]] (فردوس)،
[[نوجوان فرهنگسرا ]] (ورزش)،
[[ تفکر فرهنگسرا]] (معرفت) ،
[[اندیشه فرهنگسرا ]] (مدرسه)،
[[دانشجو فرهنگسرا ]] (شفق)،
[[سالمند فرهنگسرا ]] (امام خميني)،
[[ولاء فرهنگسرا ]]،
[[قرآن فرهنگسرا ]]،
[[پایداری فرهنگسرا ]] ،
[[اینقلاب فرهنگسرا ]]،
[[اقوام فرهنگسرا ]] (بهاران)،
[[ کار فرهنگسرا]]،
[[ سلامت فرهنگسرا]]،
[[طبیعت فرهنگسرا ]] (اشراق)،
[[فناوری اطلاعات فرهنگسرا ]] (IT)،
[[شهر فرهنگسرا ]] (تئران)،
[[رسانه فرهنگسرا ]]،
[[خاتم فرهنگسرا ]]،
[[علوم فرهنگسرا ]] 

===ورزشي جيگایان===
[[آزادی مجموعیه ورزشی]] ، [[ایمام خمینی مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید شیرودی مجموعیه ورزشی]] ، [[اینقلاب مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید چمران مجموعیه ورزشی]] ، [[ونک مجموعیه ورزشی]] ، [[محلات زمین فوتبال]] ،[[ شهید هرندی ورزشگاه]] ،[[ مجیدیه مجموعیه ورزشی]] ، [[فدک مجموعیه ورزشی]] ، [[شهر خانیه ورزشی]] ، [[شمشیری مجموعیه ورزشی]] ، [[بهمن مجموعیه ورزشی]] ، [[هفت مرکز ورزشی]] ، [[بهمن مانژسواری]] ، [[خانیه ورزشی]] ، [[جیهون مرکز ورزشی]] ،[[ مهر مجموعیه ورزشی]] ،[[ شهرک امید مجموعیه ورزشی]] ،[[ مهر آباد استخر و سونا]] ،[[ یخچال مجموعیه ورزشی]] ، [[یادآوران مجموعیه ورزشی]] ، [[بهاران مجموعیه ورزشی]] ، [[دهداری مجموعیه ورزشی]] ، [[زینبیه مجموعیه ورزشی]]

===پارکان===
{{تئران پارکان}}

===سينمایان===
{{تئران سینمان}}


==تاتايي‌ئن==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
Golestan Palace, Tehran, Iran (1249288212).jpg|گۊلستان ٚ کاخ
Tochal from Modarres Expressway.jpg|تؤچال ٚ کۊ نما
ChitgarLake.jpg|چيتگر درىاچه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 76 (cropped).jpg|تئران ٚ نما، ميلاد ٚ بۊرج ٚ جؤر ٚ جه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 73.jpg|تئران ٚ گيشا محله 
City Theater of Tehran 2019 6.jpg|تئران ٚ شأر ٚ تئاتر
Towers in Tehran City at night.jpg|تئران شو ٚ مئن
National Museum of Persia.jpg|ايران ٚ ميللي مۊزه تئران ٚ مئن
Azadi Tower 01.jpg|آزادي بۊرج
as.jpg|قوام اسلطنه خانه
add.jpg|آزادي مىدان 
aff.jpg|[[میلاد برج|ميلاد ٚ بۊرج]]
agg.jpg|ايسلامي شؤرا مجلس
b78.jpg|خيابان سپه سردر
b79.jpg|حسن آباد ٚ مىدان
b80.jpg|سبزه مىدان ٚ بازار ٚ وۊرۊدی
b83.jpg|زرتشتیان ٚ معبد، قوام السلطنه خيابان
b84.jpg|سید خندان ٚ پۊرد
b85.jpg|مدرس 
b86.jpg|تئران ٚ سعادت آباد
b87.jpg|باغشا مىدان
b88.jpg|درکه
b89.jpg|آزادي سينما
b90.jpg|تجريش، ارم ٚ خیابان
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

==باخي اطلاعات==
{{تئران}}

==سربس==
[[جرگه:سیاسی جوغرافی]]
[[جرگه:شهر]]
[[جرگه:تهرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:ایرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:آسیا شهرؤن]]
[[جرگه:پایتختان]]</text>
      <sha1>hmd2yazujkn4vp3n57yyegnq40iedo8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155501</id>
      <parentid>155500</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T21:59:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pqoqlqldk</username>
        <id>18449</id>
      </contributor>
      <origin>155501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20107" sha1="5galqr605xchbxllgjij5mw5ehe0dc7" xml:space="preserve">'''تٚهرٚان''' [[ايران]] ٚ و [[کاسپي زوانان|کآٚسپٚیٚآٚنی]] لیکی/قؤٚمی جٚرگه گ پیلٚه تٚرن لیکی جٚرگه/گٚروٚه اٚز/جه ایرٚآٚن ایسه ٚ پيله‌ترين شٚهٰر و پايتخت بی بی هسا دٚه.

==جمعيت==
تئران ٚ مئن پۊر قؤم ؤ طایفه زيوه، ولي اۊن ٚ خارجي جمعيت زياد نيه.&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=اطلس کلان‌شهر تهران|نام خانوادگی=|نام=محسن حبیبی، برنارد هورکارد|ناشر=شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری|سال=چاپ اول، ۱۳۸۴|شابک=964-7943-46-6|مکان=|صفحات=۱۱۲ و ۱۱۳}}&lt;/ref&gt; تئران قاجاري‌ئن ٚ دؤره ؤ پایتخت بؤستن ٚ زمات کمتر جه ۲۰ هزار نفر جمعيت دأشتي ولي هأسأ ايته جه مئني خۊرتاو ٚ پيله‌ترين شأران ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=برگ‌هایی از تاریخ تهران|نام خانوادگی=شهبازی|نام=داریوش|ناشر=ثالث|سال=|شابک=9789643805494|مکان=|صفحات=۱۹}}&lt;/ref&gt; بر اساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، تئران ٚ شأر جمعيت ۸,۶۹۳,۷۰۶ نفر بۊ.&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{یادکرد وب|نویسنده=درگاه ملی آمار|کد زبان=fa|تاریخ=|وبگاه=https://www.amar.org.ir|نشانی=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|عنوان=نتایج سرشماری ۱۳۹۵/تهران|accessdate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171205143714/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|archivedate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران، جمعيت ٚ نظر ٚ جه دۊنىا مئن بيس ؤ چارؤم ؤ [[آسيا]] [[خۊرتاو]] ٚ مئن أول ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=247wallst.com|تاریخ=|عنوان=50 Largest Cities in the World|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20180922144222/https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|نشانی=https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|ناشر=|زبان=en|doi=|تاریخ بازدید=|تاریخ بازبینی=2018-09-22|تاریخ بایگانی=2018-09-22}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ جمعيت ٚ رؤشد، سالانه ۱/۷۹ درصد ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=سیما|نام=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و|کد زبان=fa-IR|نشانی=http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/جمعیت-تهران-13-میلیون-نفر|عنوان=جمعیت تهران، 13 میلیون نفر|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و سیما|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190109194249/http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-13-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%B1|archivedate=۹ ژانویه ۲۰۱۹|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; مردۊم ٚ سواد ٚ ميزان ني تئران ٚ مئن جؤر ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;/&gt;


{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
&lt;caption&gt;تئران ٚ جمعيت مۊختلف دؤره‌ئن ٚ مئن&lt;/caption&gt;
|-
! سال!!جمعيت!!رؤشد ٚ ميزان!!حکۊمت
|-
| ۹۳۳||۱,۰۰۰|| ||شا طهماسب صفوي
|-
| ۱۰۰۵||۳,۰۰۰||۱/۴||شا عباس صفوي
|-
| ۱۱۷۶||۱۵,۰۰۰||۵/۲||آقامحمدخان قاجار
|-
| ۱۱۸۶||۵۰,۰۰۰||۱۲/۰۳||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۱۹۱||۶۰,۰۰۰||۳/۶||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۱۳||۸۰,۰۰۰||۲/۸||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۴۶||۱۴۷,۲۵۶||۲/۹||ناصرالدین‌شا قاجار
|-
| ۱۳۰۹||۲۵۰,۰۰۰||۲/۴||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۱۹||۵۴۰,۰۸۷||۶/۶||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۳۵||۱,۵۶۰,۹۳۴||۵/۵||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۴۵||۲,۷۱۹,۷۳۰||۵/۱||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۵۵||۴,۵۳۰,۲۲۳||۲/۹||محمدرضا پهلوي
|- resource=&quot;&quot;
| ۱۳۶۵||۶,۰۵۸,۲۰۷||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۰||۶,۴۹۷,۲۳۸||۰/۷۸||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۵||۶,۷۵۸,۸۴۵||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۸۵||۷,۷۱۱,۲۳۰|| ||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۹۵||۸,۷۳۷,۵۱۰||۱/۷||ايسلامي جؤمۊري
|-
| colspan=&quot;4&quot; |&lt;small&gt;'''سربس''':&lt;/small&gt; تئران ٚ أطلس - ايران ٚ آمار&lt;ref name=&quot;:15&quot;/&gt;
|}

===مردۊم===
تئران ٚ مردۊم ويشتر فارس ايسد ؤ فارسي ني تئران ٚ مئن رائج‌ترين زوان ايسه. آذرباىجاني‌ئن، مازندراني‌ئن، گيلکان ؤ کۊردان ني جه أ شأر ٚ مردۊم ايسد.&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=Kjeilen|نام=Tore|نشانی=http://looklex.com/e.o/teheran.htm|عنوان=Teheran - LookLex Encyclopaedia|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=looklex.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130429060418/http://looklex.com/e.o/teheran.htm|archivedate=۲۹ آوریل ۲۰۱۳|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=خبرگزاری جمهوری اسلامی|عنوان=یک و نیم میلیون مازندرانی پایتخت‌نشین شدند|نشانی=http://www.irna.ir/fa/News/82021017|زبان=fa-IR|تاریخ بازبینی=2018-08-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170818012156/http://www.irna.ir/fa/News/82021017|archivedate=۱۸ اوت ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ مئن زياد خارجي نئسا ؤ اۊن ٚ خارجي‌ئن ويشتر [[أفغانستان]]، [[پاکستان]] ؤ [[عراق]] ٚ شين ايسد.&lt;ref name=&quot;:14&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نویسنده=Amar.org.ir|کد زبان=fa|تاریخ=|نشانی=http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|عنوان=مقایسه ویژگیهای جمعیتی و اجتماعی مناطق ٢٢ گانه شهر تهران|وبگاه=http://www.amar.org.ir|accessdate=۲۹ دسامبر ۲۰۱۳|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140327055605/http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|archivedate=۲۷ مارس ۲۰۱۴|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=BBC News فارسی|تاریخ=2017-06-19|عنوان=مهاجران در ایران؛ تعداد اتباع کدام کشورها بیشتر است؟|نشانی=http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|زبان=en-GB|تاریخ بازبینی=2018-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180622052059/http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|archivedate=۲۲ ژوئن ۲۰۱۸|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;

== تئران ٚ محلان==
===قديمي محلان===
قديم ٚ تئران چارته محله جه تشکيل بؤستی کي اۊشان ٚ نامان [[سنگلج]]، [[اودلاجان]]، [[بازار]] ؤ [[چاله‌میدان]] بۊ. ناصرالدین‌شاه قاجار ٚ زمات ٚ مئن  چن‌ته جديد ٚ محله تئران ٚ مئن چأگۊدئد؛ ارگ، [[چاله حصار]]، [[خانی آباد]]، [[جوادیه (تهران)|جوادیه]]، [[قنات‌آباد]]، پاچنار، [[پامنار (تهران)|پامنار]]، [[یافت‌آباد]]، [[گار ماشین]]، [[گود زنبورک‌خانه]]، صابون‌پزخانه، گود عرب‌ها ؤ [[دروازه قزوین]] ٚ مأنستن.
پيله تئران ٚ باخي محله‌ئن ٚ جه شأ [[شهرری]]، [[تجریش]]، [[تهران‌پارس]]، [[تهران نو]]، [[نارمک]]، [[کَن]] و [[فرحزاد]]، [[طرشت]] نظام آباد و [[حسن‌آباد]]، [[بریانک]]، [[نازی‌آباد]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]] ؤ [[کیان شهر]]-أ نام بؤردن.


=== تئران ٚ کلسيا ===

[[تجریش]]، [[نیاوران]]، [[قلهک]]، [[دروس]]، [[زرگنده]]، [[جماران]]، [[ازگل]]، [[لویزان]]، [[مینی سیتی]]، [[سوهانک]]، [[حسین‌آباد]]، [[مبارک‌آباد]]، [[اقدسیه (تهران)|اقدسیه]]، [[زعفرانیه]]،[[آجودانیه]]، [[محمودیه]]، [[فرمانیه]]، [[کامرانیه]]، [[داودیه]]، [[دزاشیب]]، [[جردن]]، [[الهیه]]، [[ولنجک]]، [[اوین]]، [[ظفر]]، [[درکه]]، [[ونک]]

=== تئران ٚ خۊرتاو ===

[[تهران‌نو|تهران نو]]، [[تهران‌پارس|تهرانپارس]]، [[نارمک]]، [[شهرک امید]]، [[شهرک زیتون]]، [[سرخه‌حصار|سرخه حصار]]، پیروزی، گرگان، [[وحیدیه]]، کالاد، شمس‌آباد، [[حکیمیه (تهران)|حکیمیه]]، نیروی هوایی، [[نظام‌آباد (تهران)|نظام آباد]]، مجیدیه، حشمتیه، منصورآباد

=== تئران ٚ خۊرخۊس ===

[[جنت آباد (تهران) |جنت آباد]]، [[پونک]]، [[شهرک آزادی]]، ستارخان، آریاشهر، [[شهر زیبا]]، [[شهران]]، [[طرشت]]، [[گیشا]]، چیتگر، [[شهرک اکباتان]]، [[کوی بیمه]]، [[تهرانسر]]، [[حصارک]]، آزادی، فردوس، [[دهکده المپیک (تهران)|دهکده المپیک]] , [[شهرک امیر کبیر]]، [[کن]]، [[وردآورد]]، [[شهرک گلستان]]، [[چهار دیواری]]، [[تهران ویلا]]، [[سعادت آباد]] ،[[شهرک غرب]]، [[فرحزاد]]، [[چهار دیواری]]، جیحون، هاشمی، دامپزشکی، مهرآباد

=== تئران ٚ نسا ===

[[مشیریه]]، [[شهرک مسعودیه]]، [[افسریه]]، خانی آباد نو، [[نازی‌آباد (تهران)|نازی‌آباد]]، نعمت‌آباد، [[یاخچی‌آباد]]، امیربهادر، آذری، اتابک، خراسان، خزانه فلاح، خزانه بخارایی، شاپور، مولوی، سیروس، [[دروازه غار]]، جوادیه، [[یافت‌آباد]]، [[منیریه]]، [[امیریه (تهران)|امیریه]]، شوش، [[بازار تهران]]، [[شهرری]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]][[شهرک رسالت]] بازار چینی فروشان  [[کیان شهر]]، یافت آباد 

=== تئران ٚ مرکز ===

یوسف آباد، امیرآباد، عباس‌آباد، جلفا، خواجه عبدالله، بهارشیراز، زرتشت، بهجت آباد، تخت جمشید (طالقانی)، تخت طاووس، سهروردی، آپادانا، توحید، جمهوری (نادری)، استانبول، توپخانه، [[خیابان لاله‌زار|لاله زار]]، باغ صبا، فاطمی، آرژانتین، آذربایجان

== دئني جيگایان ==

===قصرؤن ؤ عمارتؤن===
[[ سلطنت آباد کاخ]]،
[[عمارت عثمانی و پل رومی]]،
[[دارالفنون|عمارت دارالفنون]]،
[[ مدرسه مروی عمارت(فخریه)]]،
[[ بهارستان کاخ(مجلس شورای ملی)]]،
[[حوض خانه باغ قدیم نگارستان]]،
[[ باغ فردوس عمارت]]،
[[گلستان کاخ ]]،
[[شمس العماره|شمس العماره عمارت ]]،
[[ سرخه حصار کاخ(یاقوت)]]،
[[ عشرت آباد کاخ و پادگان]]،
[[صاحب قرانیه|کاخ صاحب قرانیه]]،
[[مرمر کاخ ]]،


===ديزان ؤ بۊرجان===
[[ایرج قلعه ]]،
[[طبرک قلعه ]]،
[[ ری باروی]]،
[[نقاره‌خانه برج ]]،
[[ مرکز شهر سلجوقیان بقایا]]،
[[ طغرل برج]]،
[[هارون زندان ]]،
[[گبری قلعه ]]،
[[علاءالدین برج ]]،
[[رشکان دژ ]]،
[[میل تپه ]]،


===تئران ٚ بازاران===
[[تصویر:b82.jpg|left|thumb|امین السلطان میدان - تره بار بازار]] 

[[تصویر:b81.jpg|left|thumb|فرش فروشی دکان]]
*[[تئران بازار ]]
*[[بین الحرمین بازار ]]
*[[تجریش بازار ]]
*[[ امیر بازار]]
*[[ ری بازار]]

===تئران مۊزه‌ئن===
[[ ایران باستان موزه]]،
[[پرفسور حسابی موزه ]]،
[[جواهرات ملی موزه ]]،
[[تماشاگه پول]]،
[[تاریخ تماشاگه ]]،
[[زمان تماشاگه ]]،
[[صنعتی موزه ]] (تئران)،
[[ مجلس شورای اسلامی موزه]]،
[[علوم موزه ]]،
[[ ملک موزه ملی ]]،
[[هنرهای معاصر موزه ]]،
[[استاد صبا موزه ]]،
[[هنرهای ملی موزه]] 
[[رضا عباسی موزه ]]،
[[موزه هنرهای تزئینی ]](تئران)،
[[فرش ایران موزه ]]،
[[سعدآباد کاخ موزه ]]،
[[كاخ شهوند|موزه سبز (کاخ شهوند)]]،
[[موزه رجعت و عبرت]] (کاخ مادر شاه)،
[[مردم شناسی موزه ]]،
[[ ملت موزه]]،
[[تاریخ طبیعی دارآباد موزه ]]،
[[صنعت برق ایران موزه ]]،
[[هنرهای زیبا موزه ]]،
[[موزه نظامی (تئران)]]،
[[آزادی موزه ]]،
[[مجموعه هرباریوم]]،
[[اینقلاب موزه]]،
[[پول تماشاگه]]،
[[ملی جواهرات]]،
[[پست و تلگراف موزه]]،
[[سکه موزه]]

===قدیمی میدانان===
[[بهارستان میدان ]]،
[[حسن آباد میدان ]]،
[[اسب دوانی میدان ]]،
[[ارگ میدان ]]،
[[ محمدیه (اعدام)میدان]]،
[[ امام خمینی میدان]]،
[[تئران سبزه میدان]]،
[[آزادی میدان ]]

=== دانشگاهؤن ===
[[تئران دانشگا]]، [[امیرکبیر دانشگا صنعتی ]] (تئران پلی‌تکنیک )، [[صنعتی شریف دانشگا ]]، [[تربیت مدرس دانشگا ]]، [[دانشگا علم و صنعت ایران]]، [[ شهید بهشتی دانشگا]]، [[خواجه نصیرالدین طوسی دانشگا صنعتی ]]، [[علوم پزشکی تئران دانشگا ]]، [[علوم پزشکی ایران دانشگا ]]، [[شهید شمسی‌پور دانشکده فنی ]]، [[  تئران دانشگا هونر]]، [[علامه طباطبایی دانشگا]]، [[مالک اشتر دانشگا صنعتی ]]، [[ امام حسین دانشگا]]، [[امام صادق دانشگا]]، [[الزهرا دانشگا ]] ، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران جنوب|دانشگا آزاد واحد تئران جنوب]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران شمال|دانشگا آزاد واحد تئران شمال]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران مرکز|دانشگا آزاد واحد تئران مرکز]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد تئران شرق|دانشگا آزاد واحد تئران شرق]] و [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد علوم و تحقیقات]] 

=== تئران ٚ پارکان===
[[تئران پارک ملت |تئران بوستان ملت]]،
[[تئران پارک لاله|تئران بوستان لاله]]،
[[پارک المهدی (تئران)|پارک المهدی]]،
[[ساعی بوستان ]]،
[[پارک شهر]]،
[[قیطریه بوستان ]]،
[[جمشیدیه بوستان ]]،
[[تئران اندیشه بوستان ]]،
[[ تئران دانشجو بوستان ]]،
[[تئران بوستان پردیسان]]،
[[نیاوران بوستان ]]،
[[بعثت بوستان ]]،
[[طالقانی پارک ]]،
[[ گفتگو بوستان]]،
[[چیتگر بوستان جنگلی ]]،
[[لویزان بوستان جنگلی ]]،
[[نصر بوستان جنگلی ]]،
[[سرخه حصار بوستان جنگلی ]]،
[[توسکا بوستان جنگلی ]]

===فرهنگسرایان===
[[خاوران فرهنگسرا ]] (جوان) ،
[[ابن سينا فرهنگسرا ]] (قانون)،
[[خانواده فرهنگسرا ]]،
[[ملل فرهنگسرا ]] (امير كبير)،
[[هونر فرهنگسرا ]] (ارسباران)،
[[بهمن فرهنگسرا ]]،
[[کودک فرهنگسرا ]]،
[[بانو فرهنگسرا ]] (سرو)،
[[دوختران فرهنگسرا ]] (فردوس)،
[[نوجوان فرهنگسرا ]] (ورزش)،
[[ تفکر فرهنگسرا]] (معرفت) ،
[[اندیشه فرهنگسرا ]] (مدرسه)،
[[دانشجو فرهنگسرا ]] (شفق)،
[[سالمند فرهنگسرا ]] (امام خميني)،
[[ولاء فرهنگسرا ]]،
[[قرآن فرهنگسرا ]]،
[[پایداری فرهنگسرا ]] ،
[[اینقلاب فرهنگسرا ]]،
[[اقوام فرهنگسرا ]] (بهاران)،
[[ کار فرهنگسرا]]،
[[ سلامت فرهنگسرا]]،
[[طبیعت فرهنگسرا ]] (اشراق)،
[[فناوری اطلاعات فرهنگسرا ]] (IT)،
[[شهر فرهنگسرا ]] (تئران)،
[[رسانه فرهنگسرا ]]،
[[خاتم فرهنگسرا ]]،
[[علوم فرهنگسرا ]] 

===ورزشي جيگایان===
[[آزادی مجموعیه ورزشی]] ، [[ایمام خمینی مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید شیرودی مجموعیه ورزشی]] ، [[اینقلاب مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید چمران مجموعیه ورزشی]] ، [[ونک مجموعیه ورزشی]] ، [[محلات زمین فوتبال]] ،[[ شهید هرندی ورزشگاه]] ،[[ مجیدیه مجموعیه ورزشی]] ، [[فدک مجموعیه ورزشی]] ، [[شهر خانیه ورزشی]] ، [[شمشیری مجموعیه ورزشی]] ، [[بهمن مجموعیه ورزشی]] ، [[هفت مرکز ورزشی]] ، [[بهمن مانژسواری]] ، [[خانیه ورزشی]] ، [[جیهون مرکز ورزشی]] ،[[ مهر مجموعیه ورزشی]] ،[[ شهرک امید مجموعیه ورزشی]] ،[[ مهر آباد استخر و سونا]] ،[[ یخچال مجموعیه ورزشی]] ، [[یادآوران مجموعیه ورزشی]] ، [[بهاران مجموعیه ورزشی]] ، [[دهداری مجموعیه ورزشی]] ، [[زینبیه مجموعیه ورزشی]]

===پارکان===
{{تئران پارکان}}

===سينمایان===
{{تئران سینمان}}


==تاتايي‌ئن==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
Golestan Palace, Tehran, Iran (1249288212).jpg|گۊلستان ٚ کاخ
Tochal from Modarres Expressway.jpg|تؤچال ٚ کۊ نما
ChitgarLake.jpg|چيتگر درىاچه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 76 (cropped).jpg|تئران ٚ نما، ميلاد ٚ بۊرج ٚ جؤر ٚ جه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 73.jpg|تئران ٚ گيشا محله 
City Theater of Tehran 2019 6.jpg|تئران ٚ شأر ٚ تئاتر
Towers in Tehran City at night.jpg|تئران شو ٚ مئن
National Museum of Persia.jpg|ايران ٚ ميللي مۊزه تئران ٚ مئن
Azadi Tower 01.jpg|آزادي بۊرج
as.jpg|قوام اسلطنه خانه
add.jpg|آزادي مىدان 
aff.jpg|[[میلاد برج|ميلاد ٚ بۊرج]]
agg.jpg|ايسلامي شؤرا مجلس
b78.jpg|خيابان سپه سردر
b79.jpg|حسن آباد ٚ مىدان
b80.jpg|سبزه مىدان ٚ بازار ٚ وۊرۊدی
b83.jpg|زرتشتیان ٚ معبد، قوام السلطنه خيابان
b84.jpg|سید خندان ٚ پۊرد
b85.jpg|مدرس 
b86.jpg|تئران ٚ سعادت آباد
b87.jpg|باغشا مىدان
b88.jpg|درکه
b89.jpg|آزادي سينما
b90.jpg|تجريش، ارم ٚ خیابان
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

==باخي اطلاعات==
{{تئران}}

==سربس==
[[جرگه:سیاسی جوغرافی]]
[[جرگه:شهر]]
[[جرگه:تهرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:ایرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:آسیا شهرؤن]]
[[جرگه:پایتختان]]</text>
      <sha1>5galqr605xchbxllgjij5mw5ehe0dc7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155502</id>
      <parentid>155501</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T22:00:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pqoqlqldk</username>
        <id>18449</id>
      </contributor>
      <origin>155502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20174" sha1="fec75tr5n1k6j5obdgn85oh2l21yvre" xml:space="preserve">'''تٚهرٚان''' [[ايران]] ٚ و [[کاسپي زوانان|کآٚسپٚیٚآٚنی]] لیکی/قؤٚمی جٚرگه گ پیلٚه تٚرن لیکی جٚرگه/گٚروٚه اٚز/جه ایرٚآٚن ایسه ٚ پيله‌ترين شٚهٰر و پايتخت بی بی هسا دٚه.

==جمعيت==
تئران ٚ مئن پۊر قؤم ؤ طایفه زيوه، ولي اۊن ٚ خارجي جمعيت زياد نيه.&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=اطلس کلان‌شهر تهران|نام خانوادگی=|نام=محسن حبیبی، برنارد هورکارد|ناشر=شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری|سال=چاپ اول، ۱۳۸۴|شابک=964-7943-46-6|مکان=|صفحات=۱۱۲ و ۱۱۳}}&lt;/ref&gt; تئران قاجاري‌ئن ٚ دؤره ؤ پایتخت بؤستن ٚ زمات کمتر جه ۲۰ هزار نفر جمعيت دأشتي ولي هأسأ ايته جه مئني خۊرتاو ٚ پيله‌ترين شأران ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=برگ‌هایی از تاریخ تهران|نام خانوادگی=شهبازی|نام=داریوش|ناشر=ثالث|سال=|شابک=9789643805494|مکان=|صفحات=۱۹}}&lt;/ref&gt; بر اساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، تئران ٚ شأر جمعيت ۸,۶۹۳,۷۰۶ نفر بۊ.&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{یادکرد وب|نویسنده=درگاه ملی آمار|کد زبان=fa|تاریخ=|وبگاه=https://www.amar.org.ir|نشانی=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|عنوان=نتایج سرشماری ۱۳۹۵/تهران|accessdate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171205143714/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|archivedate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران، جمعيت ٚ نظر ٚ جه دۊنىا مئن بيس ؤ چارؤم ؤ [[آسيا]] [[خۊرتاو]] ٚ مئن أول ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=247wallst.com|تاریخ=|عنوان=50 Largest Cities in the World|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20180922144222/https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|نشانی=https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|ناشر=|زبان=en|doi=|تاریخ بازدید=|تاریخ بازبینی=2018-09-22|تاریخ بایگانی=2018-09-22}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ جمعيت ٚ رؤشد، سالانه ۱/۷۹ درصد ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=سیما|نام=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و|کد زبان=fa-IR|نشانی=http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/جمعیت-تهران-13-میلیون-نفر|عنوان=جمعیت تهران، 13 میلیون نفر|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و سیما|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190109194249/http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-13-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%B1|archivedate=۹ ژانویه ۲۰۱۹|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; مردۊم ٚ سواد ٚ ميزان ني تئران ٚ مئن جؤر ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;/&gt;


{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
&lt;caption&gt;تئران ٚ جمعيت مۊختلف دؤره‌ئن ٚ مئن&lt;/caption&gt;
|-
! سال!!جمعيت!!رؤشد ٚ ميزان!!حکۊمت
|-
| ۹۳۳||۱,۰۰۰|| ||شا طهماسب صفوي
|-
| ۱۰۰۵||۳,۰۰۰||۱/۴||شا عباس صفوي
|-
| ۱۱۷۶||۱۵,۰۰۰||۵/۲||آقامحمدخان قاجار
|-
| ۱۱۸۶||۵۰,۰۰۰||۱۲/۰۳||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۱۹۱||۶۰,۰۰۰||۳/۶||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۱۳||۸۰,۰۰۰||۲/۸||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۴۶||۱۴۷,۲۵۶||۲/۹||ناصرالدین‌شا قاجار
|-
| ۱۳۰۹||۲۵۰,۰۰۰||۲/۴||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۱۹||۵۴۰,۰۸۷||۶/۶||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۳۵||۱,۵۶۰,۹۳۴||۵/۵||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۴۵||۲,۷۱۹,۷۳۰||۵/۱||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۵۵||۴,۵۳۰,۲۲۳||۲/۹||محمدرضا پهلوي
|- resource=&quot;&quot;
| ۱۳۶۵||۶,۰۵۸,۲۰۷||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۰||۶,۴۹۷,۲۳۸||۰/۷۸||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۵||۶,۷۵۸,۸۴۵||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۸۵||۷,۷۱۱,۲۳۰|| ||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۹۵||۸,۷۳۷,۵۱۰||۱/۷||ايسلامي جؤمۊري
|-
| colspan=&quot;4&quot; |&lt;small&gt;'''سربس''':&lt;/small&gt; تئران ٚ أطلس - ايران ٚ آمار&lt;ref name=&quot;:15&quot;/&gt;
|}

===مردۊم===
تئران ٚ مردۊم ويشتر کاسپیانی ايسن ؤ کاسپیانی ني تئران ٚ مئن رائژ‌ترين زوانی جٚرگه ايسه. آذرباىجاني‌ئن، فارسان ؤ کوردان و لوران و بٚلوٚچان و اٚرمٚنیان و غیره ني جه أ شأر ٚ مردۊم ايسد.&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=Kjeilen|نام=Tore|نشانی=http://looklex.com/e.o/teheran.htm|عنوان=Teheran - LookLex Encyclopaedia|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=looklex.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130429060418/http://looklex.com/e.o/teheran.htm|archivedate=۲۹ آوریل ۲۰۱۳|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=خبرگزاری جمهوری اسلامی|عنوان=یک و نیم میلیون مازندرانی پایتخت‌نشین شدند|نشانی=http://www.irna.ir/fa/News/82021017|زبان=fa-IR|تاریخ بازبینی=2018-08-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170818012156/http://www.irna.ir/fa/News/82021017|archivedate=۱۸ اوت ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ مئن زياد خارجي نئسا ؤ اۊن ٚ خارجي‌ئن ويشتر [[أفغانستان]]، [[پاکستان]] ؤ [[عراق]] ٚ شين ايسد.&lt;ref name=&quot;:14&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نویسنده=Amar.org.ir|کد زبان=fa|تاریخ=|نشانی=http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|عنوان=مقایسه ویژگیهای جمعیتی و اجتماعی مناطق ٢٢ گانه شهر تهران|وبگاه=http://www.amar.org.ir|accessdate=۲۹ دسامبر ۲۰۱۳|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140327055605/http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|archivedate=۲۷ مارس ۲۰۱۴|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=BBC News فارسی|تاریخ=2017-06-19|عنوان=مهاجران در ایران؛ تعداد اتباع کدام کشورها بیشتر است؟|نشانی=http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|زبان=en-GB|تاریخ بازبینی=2018-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180622052059/http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|archivedate=۲۲ ژوئن ۲۰۱۸|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;

== تئران ٚ محلان==
===قديمي محلان===
قديم ٚ تئران چارته محله جه تشکيل بؤستی کي اۊشان ٚ نامان [[سنگلج]]، [[اودلاجان]]، [[بازار]] ؤ [[چاله‌میدان]] بۊ. ناصرالدین‌شاه قاجار ٚ زمات ٚ مئن  چن‌ته جديد ٚ محله تئران ٚ مئن چأگۊدئد؛ ارگ، [[چاله حصار]]، [[خانی آباد]]، [[جوادیه (تهران)|جوادیه]]، [[قنات‌آباد]]، پاچنار، [[پامنار (تهران)|پامنار]]، [[یافت‌آباد]]، [[گار ماشین]]، [[گود زنبورک‌خانه]]، صابون‌پزخانه، گود عرب‌ها ؤ [[دروازه قزوین]] ٚ مأنستن.
پيله تئران ٚ باخي محله‌ئن ٚ جه شأ [[شهرری]]، [[تجریش]]، [[تهران‌پارس]]، [[تهران نو]]، [[نارمک]]، [[کَن]] و [[فرحزاد]]، [[طرشت]] نظام آباد و [[حسن‌آباد]]، [[بریانک]]، [[نازی‌آباد]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]] ؤ [[کیان شهر]]-أ نام بؤردن.


=== تئران ٚ کلسيا ===

[[تجریش]]، [[نیاوران]]، [[قلهک]]، [[دروس]]، [[زرگنده]]، [[جماران]]، [[ازگل]]، [[لویزان]]، [[مینی سیتی]]، [[سوهانک]]، [[حسین‌آباد]]، [[مبارک‌آباد]]، [[اقدسیه (تهران)|اقدسیه]]، [[زعفرانیه]]،[[آجودانیه]]، [[محمودیه]]، [[فرمانیه]]، [[کامرانیه]]، [[داودیه]]، [[دزاشیب]]، [[جردن]]، [[الهیه]]، [[ولنجک]]، [[اوین]]، [[ظفر]]، [[درکه]]، [[ونک]]

=== تئران ٚ خۊرتاو ===

[[تهران‌نو|تهران نو]]، [[تهران‌پارس|تهرانپارس]]، [[نارمک]]، [[شهرک امید]]، [[شهرک زیتون]]، [[سرخه‌حصار|سرخه حصار]]، پیروزی، گرگان، [[وحیدیه]]، کالاد، شمس‌آباد، [[حکیمیه (تهران)|حکیمیه]]، نیروی هوایی، [[نظام‌آباد (تهران)|نظام آباد]]، مجیدیه، حشمتیه، منصورآباد

=== تئران ٚ خۊرخۊس ===

[[جنت آباد (تهران) |جنت آباد]]، [[پونک]]، [[شهرک آزادی]]، ستارخان، آریاشهر، [[شهر زیبا]]، [[شهران]]، [[طرشت]]، [[گیشا]]، چیتگر، [[شهرک اکباتان]]، [[کوی بیمه]]، [[تهرانسر]]، [[حصارک]]، آزادی، فردوس، [[دهکده المپیک (تهران)|دهکده المپیک]] , [[شهرک امیر کبیر]]، [[کن]]، [[وردآورد]]، [[شهرک گلستان]]، [[چهار دیواری]]، [[تهران ویلا]]، [[سعادت آباد]] ،[[شهرک غرب]]، [[فرحزاد]]، [[چهار دیواری]]، جیحون، هاشمی، دامپزشکی، مهرآباد

=== تئران ٚ نسا ===

[[مشیریه]]، [[شهرک مسعودیه]]، [[افسریه]]، خانی آباد نو، [[نازی‌آباد (تهران)|نازی‌آباد]]، نعمت‌آباد، [[یاخچی‌آباد]]، امیربهادر، آذری، اتابک، خراسان، خزانه فلاح، خزانه بخارایی، شاپور، مولوی، سیروس، [[دروازه غار]]، جوادیه، [[یافت‌آباد]]، [[منیریه]]، [[امیریه (تهران)|امیریه]]، شوش، [[بازار تهران]]، [[شهرری]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]][[شهرک رسالت]] بازار چینی فروشان  [[کیان شهر]]، یافت آباد 

=== تئران ٚ مرکز ===

یوسف آباد، امیرآباد، عباس‌آباد، جلفا، خواجه عبدالله، بهارشیراز، زرتشت، بهجت آباد، تخت جمشید (طالقانی)، تخت طاووس، سهروردی، آپادانا، توحید، جمهوری (نادری)، استانبول، توپخانه، [[خیابان لاله‌زار|لاله زار]]، باغ صبا، فاطمی، آرژانتین، آذربایجان

== دئني جيگایان ==

===قصرؤن ؤ عمارتؤن===
[[ سلطنت آباد کاخ]]،
[[عمارت عثمانی و پل رومی]]،
[[دارالفنون|عمارت دارالفنون]]،
[[ مدرسه مروی عمارت(فخریه)]]،
[[ بهارستان کاخ(مجلس شورای ملی)]]،
[[حوض خانه باغ قدیم نگارستان]]،
[[ باغ فردوس عمارت]]،
[[گلستان کاخ ]]،
[[شمس العماره|شمس العماره عمارت ]]،
[[ سرخه حصار کاخ(یاقوت)]]،
[[ عشرت آباد کاخ و پادگان]]،
[[صاحب قرانیه|کاخ صاحب قرانیه]]،
[[مرمر کاخ ]]،


===ديزان ؤ بۊرجان===
[[ایرج قلعه ]]،
[[طبرک قلعه ]]،
[[ ری باروی]]،
[[نقاره‌خانه برج ]]،
[[ مرکز شهر سلجوقیان بقایا]]،
[[ طغرل برج]]،
[[هارون زندان ]]،
[[گبری قلعه ]]،
[[علاءالدین برج ]]،
[[رشکان دژ ]]،
[[میل تپه ]]،


===تئران ٚ بازاران===
[[تصویر:b82.jpg|left|thumb|امین السلطان میدان - تره بار بازار]] 

[[تصویر:b81.jpg|left|thumb|فرش فروشی دکان]]
*[[تئران بازار ]]
*[[بین الحرمین بازار ]]
*[[تجریش بازار ]]
*[[ امیر بازار]]
*[[ ری بازار]]

===تئران مۊزه‌ئن===
[[ ایران باستان موزه]]،
[[پرفسور حسابی موزه ]]،
[[جواهرات ملی موزه ]]،
[[تماشاگه پول]]،
[[تاریخ تماشاگه ]]،
[[زمان تماشاگه ]]،
[[صنعتی موزه ]] (تئران)،
[[ مجلس شورای اسلامی موزه]]،
[[علوم موزه ]]،
[[ ملک موزه ملی ]]،
[[هنرهای معاصر موزه ]]،
[[استاد صبا موزه ]]،
[[هنرهای ملی موزه]] 
[[رضا عباسی موزه ]]،
[[موزه هنرهای تزئینی ]](تئران)،
[[فرش ایران موزه ]]،
[[سعدآباد کاخ موزه ]]،
[[كاخ شهوند|موزه سبز (کاخ شهوند)]]،
[[موزه رجعت و عبرت]] (کاخ مادر شاه)،
[[مردم شناسی موزه ]]،
[[ ملت موزه]]،
[[تاریخ طبیعی دارآباد موزه ]]،
[[صنعت برق ایران موزه ]]،
[[هنرهای زیبا موزه ]]،
[[موزه نظامی (تئران)]]،
[[آزادی موزه ]]،
[[مجموعه هرباریوم]]،
[[اینقلاب موزه]]،
[[پول تماشاگه]]،
[[ملی جواهرات]]،
[[پست و تلگراف موزه]]،
[[سکه موزه]]

===قدیمی میدانان===
[[بهارستان میدان ]]،
[[حسن آباد میدان ]]،
[[اسب دوانی میدان ]]،
[[ارگ میدان ]]،
[[ محمدیه (اعدام)میدان]]،
[[ امام خمینی میدان]]،
[[تئران سبزه میدان]]،
[[آزادی میدان ]]

=== دانشگاهؤن ===
[[تئران دانشگا]]، [[امیرکبیر دانشگا صنعتی ]] (تئران پلی‌تکنیک )، [[صنعتی شریف دانشگا ]]، [[تربیت مدرس دانشگا ]]، [[دانشگا علم و صنعت ایران]]، [[ شهید بهشتی دانشگا]]، [[خواجه نصیرالدین طوسی دانشگا صنعتی ]]، [[علوم پزشکی تئران دانشگا ]]، [[علوم پزشکی ایران دانشگا ]]، [[شهید شمسی‌پور دانشکده فنی ]]، [[  تئران دانشگا هونر]]، [[علامه طباطبایی دانشگا]]، [[مالک اشتر دانشگا صنعتی ]]، [[ امام حسین دانشگا]]، [[امام صادق دانشگا]]، [[الزهرا دانشگا ]] ، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران جنوب|دانشگا آزاد واحد تئران جنوب]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران شمال|دانشگا آزاد واحد تئران شمال]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران مرکز|دانشگا آزاد واحد تئران مرکز]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد تئران شرق|دانشگا آزاد واحد تئران شرق]] و [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد علوم و تحقیقات]] 

=== تئران ٚ پارکان===
[[تئران پارک ملت |تئران بوستان ملت]]،
[[تئران پارک لاله|تئران بوستان لاله]]،
[[پارک المهدی (تئران)|پارک المهدی]]،
[[ساعی بوستان ]]،
[[پارک شهر]]،
[[قیطریه بوستان ]]،
[[جمشیدیه بوستان ]]،
[[تئران اندیشه بوستان ]]،
[[ تئران دانشجو بوستان ]]،
[[تئران بوستان پردیسان]]،
[[نیاوران بوستان ]]،
[[بعثت بوستان ]]،
[[طالقانی پارک ]]،
[[ گفتگو بوستان]]،
[[چیتگر بوستان جنگلی ]]،
[[لویزان بوستان جنگلی ]]،
[[نصر بوستان جنگلی ]]،
[[سرخه حصار بوستان جنگلی ]]،
[[توسکا بوستان جنگلی ]]

===فرهنگسرایان===
[[خاوران فرهنگسرا ]] (جوان) ،
[[ابن سينا فرهنگسرا ]] (قانون)،
[[خانواده فرهنگسرا ]]،
[[ملل فرهنگسرا ]] (امير كبير)،
[[هونر فرهنگسرا ]] (ارسباران)،
[[بهمن فرهنگسرا ]]،
[[کودک فرهنگسرا ]]،
[[بانو فرهنگسرا ]] (سرو)،
[[دوختران فرهنگسرا ]] (فردوس)،
[[نوجوان فرهنگسرا ]] (ورزش)،
[[ تفکر فرهنگسرا]] (معرفت) ،
[[اندیشه فرهنگسرا ]] (مدرسه)،
[[دانشجو فرهنگسرا ]] (شفق)،
[[سالمند فرهنگسرا ]] (امام خميني)،
[[ولاء فرهنگسرا ]]،
[[قرآن فرهنگسرا ]]،
[[پایداری فرهنگسرا ]] ،
[[اینقلاب فرهنگسرا ]]،
[[اقوام فرهنگسرا ]] (بهاران)،
[[ کار فرهنگسرا]]،
[[ سلامت فرهنگسرا]]،
[[طبیعت فرهنگسرا ]] (اشراق)،
[[فناوری اطلاعات فرهنگسرا ]] (IT)،
[[شهر فرهنگسرا ]] (تئران)،
[[رسانه فرهنگسرا ]]،
[[خاتم فرهنگسرا ]]،
[[علوم فرهنگسرا ]] 

===ورزشي جيگایان===
[[آزادی مجموعیه ورزشی]] ، [[ایمام خمینی مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید شیرودی مجموعیه ورزشی]] ، [[اینقلاب مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید چمران مجموعیه ورزشی]] ، [[ونک مجموعیه ورزشی]] ، [[محلات زمین فوتبال]] ،[[ شهید هرندی ورزشگاه]] ،[[ مجیدیه مجموعیه ورزشی]] ، [[فدک مجموعیه ورزشی]] ، [[شهر خانیه ورزشی]] ، [[شمشیری مجموعیه ورزشی]] ، [[بهمن مجموعیه ورزشی]] ، [[هفت مرکز ورزشی]] ، [[بهمن مانژسواری]] ، [[خانیه ورزشی]] ، [[جیهون مرکز ورزشی]] ،[[ مهر مجموعیه ورزشی]] ،[[ شهرک امید مجموعیه ورزشی]] ،[[ مهر آباد استخر و سونا]] ،[[ یخچال مجموعیه ورزشی]] ، [[یادآوران مجموعیه ورزشی]] ، [[بهاران مجموعیه ورزشی]] ، [[دهداری مجموعیه ورزشی]] ، [[زینبیه مجموعیه ورزشی]]

===پارکان===
{{تئران پارکان}}

===سينمایان===
{{تئران سینمان}}


==تاتايي‌ئن==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
Golestan Palace, Tehran, Iran (1249288212).jpg|گۊلستان ٚ کاخ
Tochal from Modarres Expressway.jpg|تؤچال ٚ کۊ نما
ChitgarLake.jpg|چيتگر درىاچه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 76 (cropped).jpg|تئران ٚ نما، ميلاد ٚ بۊرج ٚ جؤر ٚ جه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 73.jpg|تئران ٚ گيشا محله 
City Theater of Tehran 2019 6.jpg|تئران ٚ شأر ٚ تئاتر
Towers in Tehran City at night.jpg|تئران شو ٚ مئن
National Museum of Persia.jpg|ايران ٚ ميللي مۊزه تئران ٚ مئن
Azadi Tower 01.jpg|آزادي بۊرج
as.jpg|قوام اسلطنه خانه
add.jpg|آزادي مىدان 
aff.jpg|[[میلاد برج|ميلاد ٚ بۊرج]]
agg.jpg|ايسلامي شؤرا مجلس
b78.jpg|خيابان سپه سردر
b79.jpg|حسن آباد ٚ مىدان
b80.jpg|سبزه مىدان ٚ بازار ٚ وۊرۊدی
b83.jpg|زرتشتیان ٚ معبد، قوام السلطنه خيابان
b84.jpg|سید خندان ٚ پۊرد
b85.jpg|مدرس 
b86.jpg|تئران ٚ سعادت آباد
b87.jpg|باغشا مىدان
b88.jpg|درکه
b89.jpg|آزادي سينما
b90.jpg|تجريش، ارم ٚ خیابان
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

==باخي اطلاعات==
{{تئران}}

==سربس==
[[جرگه:سیاسی جوغرافی]]
[[جرگه:شهر]]
[[جرگه:تهرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:ایرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:آسیا شهرؤن]]
[[جرگه:پایتختان]]</text>
      <sha1>fec75tr5n1k6j5obdgn85oh2l21yvre</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155542</id>
      <parentid>155502</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T00:17:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DreamRimmer</username>
        <id>15872</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش‌های [[Special:Contributions/Pqoqlqldk|Pqoqlqldk]] ([[User talk:Pqoqlqldk|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:~2025-32050-85|~2025-32050-85]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>154607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20302" sha1="czofahc1wwgpfzkqt239ntkomn1bwk2" xml:space="preserve">{{زيبيل/جاجيگا}}
'''تئران''' [[ايران]] ٚ پيله‌ترين شأر ؤ پايتخت ايسه.
 شأر [[تئران ٚ اۊستان]] ؤ [[تئران ٚ شأرستان]] ٚ مئن دره. تئران مئن ويشتر جه ۸,۶۹۳,۷۰۶ نفر زيوده ؤ جمعيت ٚ نظر ٚ جه، [[آسيا]] [[خۊرخۊس]] ٚ أولي شأر ؤ دۊنیا مئن بيست ؤ چارؤم ايسه ؤ مئني خۊرتاو ٚ مئن ني قاهره پسي دۊوؤمه.

==جمعيت==
تئران ٚ مئن پۊر قؤم ؤ طایفه زيوه، ولي اۊن ٚ خارجي جمعيت زياد نيه.&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=اطلس کلان‌شهر تهران|نام خانوادگی=|نام=محسن حبیبی، برنارد هورکارد|ناشر=شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری|سال=چاپ اول، ۱۳۸۴|شابک=964-7943-46-6|مکان=|صفحات=۱۱۲ و ۱۱۳}}&lt;/ref&gt; تئران قاجاري‌ئن ٚ دؤره ؤ پایتخت بؤستن ٚ زمات کمتر جه ۲۰ هزار نفر جمعيت دأشتي ولي هأسأ ايته جه مئني خۊرتاو ٚ پيله‌ترين شأران ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=برگ‌هایی از تاریخ تهران|نام خانوادگی=شهبازی|نام=داریوش|ناشر=ثالث|سال=|شابک=9789643805494|مکان=|صفحات=۱۹}}&lt;/ref&gt; بر اساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، تئران ٚ شأر جمعيت ۸,۶۹۳,۷۰۶ نفر بۊ.&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{یادکرد وب|نویسنده=درگاه ملی آمار|کد زبان=fa|تاریخ=|وبگاه=https://www.amar.org.ir|نشانی=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|عنوان=نتایج سرشماری ۱۳۹۵/تهران|accessdate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171205143714/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|archivedate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران، جمعيت ٚ نظر ٚ جه دۊنىا مئن بيس ؤ چارؤم ؤ [[آسيا]] [[خۊرتاو]] ٚ مئن أول ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=247wallst.com|تاریخ=|عنوان=50 Largest Cities in the World|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20180922144222/https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|نشانی=https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|ناشر=|زبان=en|doi=|تاریخ بازدید=|تاریخ بازبینی=2018-09-22|تاریخ بایگانی=2018-09-22}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ جمعيت ٚ رؤشد، سالانه ۱/۷۹ درصد ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=سیما|نام=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و|کد زبان=fa-IR|نشانی=http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/جمعیت-تهران-13-میلیون-نفر|عنوان=جمعیت تهران، 13 میلیون نفر|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و سیما|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190109194249/http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-13-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%B1|archivedate=۹ ژانویه ۲۰۱۹|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; مردۊم ٚ سواد ٚ ميزان ني تئران ٚ مئن جؤر ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;/&gt;


{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
&lt;caption&gt;تئران ٚ جمعيت مۊختلف دؤره‌ئن ٚ مئن&lt;/caption&gt;
|-
! سال!!جمعيت!!رؤشد ٚ ميزان!!حکۊمت
|-
| ۹۳۳||۱,۰۰۰|| ||شا طهماسب صفوي
|-
| ۱۰۰۵||۳,۰۰۰||۱/۴||شا عباس صفوي
|-
| ۱۱۷۶||۱۵,۰۰۰||۵/۲||آقامحمدخان قاجار
|-
| ۱۱۸۶||۵۰,۰۰۰||۱۲/۰۳||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۱۹۱||۶۰,۰۰۰||۳/۶||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۱۳||۸۰,۰۰۰||۲/۸||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۴۶||۱۴۷,۲۵۶||۲/۹||ناصرالدین‌شا قاجار
|-
| ۱۳۰۹||۲۵۰,۰۰۰||۲/۴||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۱۹||۵۴۰,۰۸۷||۶/۶||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۳۵||۱,۵۶۰,۹۳۴||۵/۵||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۴۵||۲,۷۱۹,۷۳۰||۵/۱||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۵۵||۴,۵۳۰,۲۲۳||۲/۹||محمدرضا پهلوي
|- resource=&quot;&quot;
| ۱۳۶۵||۶,۰۵۸,۲۰۷||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۰||۶,۴۹۷,۲۳۸||۰/۷۸||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۵||۶,۷۵۸,۸۴۵||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۸۵||۷,۷۱۱,۲۳۰|| ||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۹۵||۸,۷۳۷,۵۱۰||۱/۷||ايسلامي جؤمۊري
|-
| colspan=&quot;4&quot; |&lt;small&gt;'''سربس''':&lt;/small&gt; تئران ٚ أطلس - ايران ٚ آمار&lt;ref name=&quot;:15&quot;/&gt;
|}

===مردۊم===
تئران ٚ مردۊم ويشتر فارس ايسد ؤ فارسي ني تئران ٚ مئن رائج‌ترين زوان ايسه. آذرباىجاني‌ئن، مازندراني‌ئن، گيلکان ؤ کۊردان ني جه أ شأر ٚ مردۊم ايسد.&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=Kjeilen|نام=Tore|نشانی=http://looklex.com/e.o/teheran.htm|عنوان=Teheran - LookLex Encyclopaedia|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=looklex.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130429060418/http://looklex.com/e.o/teheran.htm|archivedate=۲۹ آوریل ۲۰۱۳|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=خبرگزاری جمهوری اسلامی|عنوان=یک و نیم میلیون مازندرانی پایتخت‌نشین شدند|نشانی=http://www.irna.ir/fa/News/82021017|زبان=fa-IR|تاریخ بازبینی=2018-08-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170818012156/http://www.irna.ir/fa/News/82021017|archivedate=۱۸ اوت ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ مئن زياد خارجي نئسا ؤ اۊن ٚ خارجي‌ئن ويشتر [[أفغانستان]]، [[پاکستان]] ؤ [[عراق]] ٚ شين ايسد.&lt;ref name=&quot;:14&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نویسنده=Amar.org.ir|کد زبان=fa|تاریخ=|نشانی=http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|عنوان=مقایسه ویژگیهای جمعیتی و اجتماعی مناطق ٢٢ گانه شهر تهران|وبگاه=http://www.amar.org.ir|accessdate=۲۹ دسامبر ۲۰۱۳|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140327055605/http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|archivedate=۲۷ مارس ۲۰۱۴|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=BBC News فارسی|تاریخ=2017-06-19|عنوان=مهاجران در ایران؛ تعداد اتباع کدام کشورها بیشتر است؟|نشانی=http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|زبان=en-GB|تاریخ بازبینی=2018-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180622052059/http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|archivedate=۲۲ ژوئن ۲۰۱۸|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;

== تئران ٚ محلان==
===قديمي محلان===
قديم ٚ تئران چارته محله جه تشکيل بؤستی کي اۊشان ٚ نامان [[سنگلج]]، [[اودلاجان]]، [[بازار]] ؤ [[چاله‌میدان]] بۊ. ناصرالدین‌شاه قاجار ٚ زمات ٚ مئن  چن‌ته جديد ٚ محله تئران ٚ مئن چأگۊدئد؛ ارگ، [[چاله حصار]]، [[خانی آباد]]، [[جوادیه (تهران)|جوادیه]]، [[قنات‌آباد]]، پاچنار، [[پامنار (تهران)|پامنار]]، [[یافت‌آباد]]، [[گار ماشین]]، [[گود زنبورک‌خانه]]، صابون‌پزخانه، گود عرب‌ها ؤ [[دروازه قزوین]] ٚ مأنستن.
پيله تئران ٚ باخي محله‌ئن ٚ جه شأ [[شهرری]]، [[تجریش]]، [[تهران‌پارس]]، [[تهران نو]]، [[نارمک]]، [[کَن]] و [[فرحزاد]]، [[طرشت]] نظام آباد و [[حسن‌آباد]]، [[بریانک]]، [[نازی‌آباد]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]] ؤ [[کیان شهر]]-أ نام بؤردن.


=== تئران ٚ کلسيا ===

[[تجریش]]، [[نیاوران]]، [[قلهک]]، [[دروس]]، [[زرگنده]]، [[جماران]]، [[ازگل]]، [[لویزان]]، [[مینی سیتی]]، [[سوهانک]]، [[حسین‌آباد]]، [[مبارک‌آباد]]، [[اقدسیه (تهران)|اقدسیه]]، [[زعفرانیه]]،[[آجودانیه]]، [[محمودیه]]، [[فرمانیه]]، [[کامرانیه]]، [[داودیه]]، [[دزاشیب]]، [[جردن]]، [[الهیه]]، [[ولنجک]]، [[اوین]]، [[ظفر]]، [[درکه]]، [[ونک]]

=== تئران ٚ خۊرتاو ===

[[تهران‌نو|تهران نو]]، [[تهران‌پارس|تهرانپارس]]، [[نارمک]]، [[شهرک امید]]، [[شهرک زیتون]]، [[سرخه‌حصار|سرخه حصار]]، پیروزی، گرگان، [[وحیدیه]]، کالاد، شمس‌آباد، [[حکیمیه (تهران)|حکیمیه]]، نیروی هوایی، [[نظام‌آباد (تهران)|نظام آباد]]، مجیدیه، حشمتیه، منصورآباد

=== تئران ٚ خۊرخۊس ===

[[جنت آباد (تهران) |جنت آباد]]، [[پونک]]، [[شهرک آزادی]]، ستارخان، آریاشهر، [[شهر زیبا]]، [[شهران]]، [[طرشت]]، [[گیشا]]، چیتگر، [[شهرک اکباتان]]، [[کوی بیمه]]، [[تهرانسر]]، [[حصارک]]، آزادی، فردوس، [[دهکده المپیک (تهران)|دهکده المپیک]] , [[شهرک امیر کبیر]]، [[کن]]، [[وردآورد]]، [[شهرک گلستان]]، [[چهار دیواری]]، [[تهران ویلا]]، [[سعادت آباد]] ،[[شهرک غرب]]، [[فرحزاد]]، [[چهار دیواری]]، جیحون، هاشمی، دامپزشکی، مهرآباد

=== تئران ٚ نسا ===

[[مشیریه]]، [[شهرک مسعودیه]]، [[افسریه]]، خانی آباد نو، [[نازی‌آباد (تهران)|نازی‌آباد]]، نعمت‌آباد، [[یاخچی‌آباد]]، امیربهادر، آذری، اتابک، خراسان، خزانه فلاح، خزانه بخارایی، شاپور، مولوی، سیروس، [[دروازه غار]]، جوادیه، [[یافت‌آباد]]، [[منیریه]]، [[امیریه (تهران)|امیریه]]، شوش، [[بازار تهران]]، [[شهرری]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]][[شهرک رسالت]] بازار چینی فروشان  [[کیان شهر]]، یافت آباد 

=== تئران ٚ مرکز ===

یوسف آباد، امیرآباد، عباس‌آباد، جلفا، خواجه عبدالله، بهارشیراز، زرتشت، بهجت آباد، تخت جمشید (طالقانی)، تخت طاووس، سهروردی، آپادانا، توحید، جمهوری (نادری)، استانبول، توپخانه، [[خیابان لاله‌زار|لاله زار]]، باغ صبا، فاطمی، آرژانتین، آذربایجان

== دئني جيگایان ==

===قصرؤن ؤ عمارتؤن===
[[ سلطنت آباد کاخ]]،
[[عمارت عثمانی و پل رومی]]،
[[دارالفنون|عمارت دارالفنون]]،
[[ مدرسه مروی عمارت(فخریه)]]،
[[ بهارستان کاخ(مجلس شورای ملی)]]،
[[حوض خانه باغ قدیم نگارستان]]،
[[ باغ فردوس عمارت]]،
[[گلستان کاخ ]]،
[[شمس العماره|شمس العماره عمارت ]]،
[[ سرخه حصار کاخ(یاقوت)]]،
[[ عشرت آباد کاخ و پادگان]]،
[[صاحب قرانیه|کاخ صاحب قرانیه]]،
[[مرمر کاخ ]]،


===ديزان ؤ بۊرجان===
[[ایرج قلعه ]]،
[[طبرک قلعه ]]،
[[ ری باروی]]،
[[نقاره‌خانه برج ]]،
[[ مرکز شهر سلجوقیان بقایا]]،
[[ طغرل برج]]،
[[هارون زندان ]]،
[[گبری قلعه ]]،
[[علاءالدین برج ]]،
[[رشکان دژ ]]،
[[میل تپه ]]،


===تئران ٚ بازاران===
[[تصویر:b82.jpg|left|thumb|امین السلطان میدان - تره بار بازار]] 

[[تصویر:b81.jpg|left|thumb|فرش فروشی دکان]]
*[[تئران بازار ]]
*[[بین الحرمین بازار ]]
*[[تجریش بازار ]]
*[[ امیر بازار]]
*[[ ری بازار]]

===تئران مۊزه‌ئن===
[[ ایران باستان موزه]]،
[[پرفسور حسابی موزه ]]،
[[جواهرات ملی موزه ]]،
[[تماشاگه پول]]،
[[تاریخ تماشاگه ]]،
[[زمان تماشاگه ]]،
[[صنعتی موزه ]] (تئران)،
[[ مجلس شورای اسلامی موزه]]،
[[علوم موزه ]]،
[[ ملک موزه ملی ]]،
[[هنرهای معاصر موزه ]]،
[[استاد صبا موزه ]]،
[[هنرهای ملی موزه]] 
[[رضا عباسی موزه ]]،
[[موزه هنرهای تزئینی ]](تئران)،
[[فرش ایران موزه ]]،
[[سعدآباد کاخ موزه ]]،
[[كاخ شهوند|موزه سبز (کاخ شهوند)]]،
[[موزه رجعت و عبرت]] (کاخ مادر شاه)،
[[مردم شناسی موزه ]]،
[[ ملت موزه]]،
[[تاریخ طبیعی دارآباد موزه ]]،
[[صنعت برق ایران موزه ]]،
[[هنرهای زیبا موزه ]]،
[[موزه نظامی (تئران)]]،
[[آزادی موزه ]]،
[[مجموعه هرباریوم]]،
[[اینقلاب موزه]]،
[[پول تماشاگه]]،
[[ملی جواهرات]]،
[[پست و تلگراف موزه]]،
[[سکه موزه]]

===قدیمی میدانان===
[[بهارستان میدان ]]،
[[حسن آباد میدان ]]،
[[اسب دوانی میدان ]]،
[[ارگ میدان ]]،
[[ محمدیه (اعدام)میدان]]،
[[ امام خمینی میدان]]،
[[تئران سبزه میدان]]،
[[آزادی میدان ]]

=== دانشگاهؤن ===
[[تئران دانشگا]]، [[امیرکبیر دانشگا صنعتی ]] (تئران پلی‌تکنیک )، [[صنعتی شریف دانشگا ]]، [[تربیت مدرس دانشگا ]]، [[دانشگا علم و صنعت ایران]]، [[ شهید بهشتی دانشگا]]، [[خواجه نصیرالدین طوسی دانشگا صنعتی ]]، [[علوم پزشکی تئران دانشگا ]]، [[علوم پزشکی ایران دانشگا ]]، [[شهید شمسی‌پور دانشکده فنی ]]، [[  تئران دانشگا هونر]]، [[علامه طباطبایی دانشگا]]، [[مالک اشتر دانشگا صنعتی ]]، [[ امام حسین دانشگا]]، [[امام صادق دانشگا]]، [[الزهرا دانشگا ]] ، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران جنوب|دانشگا آزاد واحد تئران جنوب]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران شمال|دانشگا آزاد واحد تئران شمال]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران مرکز|دانشگا آزاد واحد تئران مرکز]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد تئران شرق|دانشگا آزاد واحد تئران شرق]] و [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد علوم و تحقیقات]] 

=== تئران ٚ پارکان===
[[تئران پارک ملت |تئران بوستان ملت]]،
[[تئران پارک لاله|تئران بوستان لاله]]،
[[پارک المهدی (تئران)|پارک المهدی]]،
[[ساعی بوستان ]]،
[[پارک شهر]]،
[[قیطریه بوستان ]]،
[[جمشیدیه بوستان ]]،
[[تئران اندیشه بوستان ]]،
[[ تئران دانشجو بوستان ]]،
[[تئران بوستان پردیسان]]،
[[نیاوران بوستان ]]،
[[بعثت بوستان ]]،
[[طالقانی پارک ]]،
[[ گفتگو بوستان]]،
[[چیتگر بوستان جنگلی ]]،
[[لویزان بوستان جنگلی ]]،
[[نصر بوستان جنگلی ]]،
[[سرخه حصار بوستان جنگلی ]]،
[[توسکا بوستان جنگلی ]]

===فرهنگسرایان===
[[خاوران فرهنگسرا ]] (جوان) ،
[[ابن سينا فرهنگسرا ]] (قانون)،
[[خانواده فرهنگسرا ]]،
[[ملل فرهنگسرا ]] (امير كبير)،
[[هونر فرهنگسرا ]] (ارسباران)،
[[بهمن فرهنگسرا ]]،
[[کودک فرهنگسرا ]]،
[[بانو فرهنگسرا ]] (سرو)،
[[دوختران فرهنگسرا ]] (فردوس)،
[[نوجوان فرهنگسرا ]] (ورزش)،
[[ تفکر فرهنگسرا]] (معرفت) ،
[[اندیشه فرهنگسرا ]] (مدرسه)،
[[دانشجو فرهنگسرا ]] (شفق)،
[[سالمند فرهنگسرا ]] (امام خميني)،
[[ولاء فرهنگسرا ]]،
[[قرآن فرهنگسرا ]]،
[[پایداری فرهنگسرا ]] ،
[[اینقلاب فرهنگسرا ]]،
[[اقوام فرهنگسرا ]] (بهاران)،
[[ کار فرهنگسرا]]،
[[ سلامت فرهنگسرا]]،
[[طبیعت فرهنگسرا ]] (اشراق)،
[[فناوری اطلاعات فرهنگسرا ]] (IT)،
[[شهر فرهنگسرا ]] (تئران)،
[[رسانه فرهنگسرا ]]،
[[خاتم فرهنگسرا ]]،
[[علوم فرهنگسرا ]] 

===ورزشي جيگایان===
[[آزادی مجموعیه ورزشی]] ، [[ایمام خمینی مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید شیرودی مجموعیه ورزشی]] ، [[اینقلاب مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید چمران مجموعیه ورزشی]] ، [[ونک مجموعیه ورزشی]] ، [[محلات زمین فوتبال]] ،[[ شهید هرندی ورزشگاه]] ،[[ مجیدیه مجموعیه ورزشی]] ، [[فدک مجموعیه ورزشی]] ، [[شهر خانیه ورزشی]] ، [[شمشیری مجموعیه ورزشی]] ، [[بهمن مجموعیه ورزشی]] ، [[هفت مرکز ورزشی]] ، [[بهمن مانژسواری]] ، [[خانیه ورزشی]] ، [[جیهون مرکز ورزشی]] ،[[ مهر مجموعیه ورزشی]] ،[[ شهرک امید مجموعیه ورزشی]] ،[[ مهر آباد استخر و سونا]] ،[[ یخچال مجموعیه ورزشی]] ، [[یادآوران مجموعیه ورزشی]] ، [[بهاران مجموعیه ورزشی]] ، [[دهداری مجموعیه ورزشی]] ، [[زینبیه مجموعیه ورزشی]]

===پارکان===
{{تئران پارکان}}

===سينمایان===
{{تئران سینمان}}


==تاتايي‌ئن==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
Golestan Palace, Tehran, Iran (1249288212).jpg|گۊلستان ٚ کاخ
Tochal from Modarres Expressway.jpg|تؤچال ٚ کۊ نما
ChitgarLake.jpg|چيتگر درىاچه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 76 (cropped).jpg|تئران ٚ نما، ميلاد ٚ بۊرج ٚ جؤر ٚ جه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 73.jpg|تئران ٚ گيشا محله 
City Theater of Tehran 2019 6.jpg|تئران ٚ شأر ٚ تئاتر
Towers in Tehran City at night.jpg|تئران شو ٚ مئن
National Museum of Persia.jpg|ايران ٚ ميللي مۊزه تئران ٚ مئن
Azadi Tower 01.jpg|آزادي بۊرج
as.jpg|قوام اسلطنه خانه
add.jpg|آزادي مىدان 
aff.jpg|[[میلاد برج|ميلاد ٚ بۊرج]]
agg.jpg|ايسلامي شؤرا مجلس
b78.jpg|خيابان سپه سردر
b79.jpg|حسن آباد ٚ مىدان
b80.jpg|سبزه مىدان ٚ بازار ٚ وۊرۊدی
b83.jpg|زرتشتیان ٚ معبد، قوام السلطنه خيابان
b84.jpg|سید خندان ٚ پۊرد
b85.jpg|مدرس 
b86.jpg|تئران ٚ سعادت آباد
b87.jpg|باغشا مىدان
b88.jpg|درکه
b89.jpg|آزادي سينما
b90.jpg|تجريش، ارم ٚ خیابان
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

==باخي اطلاعات==
{{تئران}}

==سربس==
[[جرگه:سیاسی جوغرافی]]
[[جرگه:شهر]]
[[جرگه:تهرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:ایرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:آسیا شهرؤن]]
[[جرگه:پایتختان]]</text>
      <sha1>czofahc1wwgpfzkqt239ntkomn1bwk2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>گۊلستان ٚ اۊستان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4696</id>
    <revision>
      <id>155508</id>
      <parentid>155084</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T22:10:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pqoqlqldk</username>
        <id>18449</id>
      </contributor>
      <origin>155508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5026" sha1="chz04wx04t29lly74h84mtlpyjfqtz6" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= گۊلستان
| تصویر= 
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranGolestan-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[گۊرگان]]
| پيلئکي= ۲۰,۳۶۷ کیلۊمتر مربع 
| جمعيت= ۱,۸۶۸,۸۱۹ نفر&lt;ref&gt;https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/نتایج-تفصیلی-سرشماری-1395&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/tables/jamiat/tafsili/3-jamiat-k.xls&lt;/ref&gt; 
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= 
| شأرستان= ۱۴
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۱۷
| وبجيگا= [https://golestanp.ir/ گۊلستان ٚ اۊستانداري]
}}

'''گۊلستان''' ایته جه [[ایران]] ٚ اۊستانان ایسه کي أن ٚ جۊغرافي مؤقعيت، [[کاسپي دریا]] [[نسا]] ؤ [[ايران]] ٚ [[کلسيا]] ایسه ؤ [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[مازندران ٚ اۊستان|مازندران]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[کلسيايي خۊراسان ٚ اۊستان|کلسيايي خۊراسان]]، نسا جه [[سمنان ٚ اۊستان|سمنان]] ؤ [[کلسيا]] جه [[تۊرکمنستان]] ٚ کيشور ٚ أمرأ سامانسر دأره.
أ اۊستان ٚ مرکز، [[گۊرگان]] ٚ شأر ایسه.&lt;ref&gt;[//fa.wikivoyage.org/wiki/استان_گلستان/اقوام-ساکن-در-استان-گلستان http://www.hamshahrionline.ir/details/17765]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد وب|عنوان=آشنایی با استان گلستان|نشانی=https://www.hamshahrionline.ir/photo/17765/آشنایی-با-استان-گلستان|وبگاه=همشهری آنلاین|تاریخ=2007-03-16|بازبینی=2021-06-14|کد زبان=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد وب|عنوان=آشنایی با استان گلستان|نشانی=https://www.hamshahrionline.ir/photo/17765/آشنایی-با-استان-گلستان|وبگاه=همشهری آنلاین|تاریخ=2007-03-16|بازبینی=2021-06-14|کد زبان=fa}}&lt;/ref&gt;

== مردۊم ==
گۊلستان ٚ اۊستان ٚ جمعيت ۱۳۹۰ شمسي سال ٚ سرايشماردن ٚ أساس ٚ سر ۱,۷۷۷,۰۱۴ نفر بۊ کي أ جمعيت ٚ جه مردۊم ٚ ۴۹٪ درصد شأر ٚ شين ؤ ۵۱٪ درصد ني رۊستا شين بۊد. گۊلستان ٚ مئن پۊر قؤم ؤ طایفه زيوه ؤ تقريباً خیلی ته ايران ٚ قؤمان-أ شأ اۊن ٚ مئن دئن.، تۊرکمنان، [[مازندراني‌ئن|مازندراني‌ئن (اکثریت)]]، بلۊچان، خوٚراسانی تۊرکان، کۊردان، ؤ قزاقان اي سري جه أ اۊستان ٚ قؤمان ايسد.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180829084256/http://www.hamshahrionline.ir/details/17765/&lt;/ref&gt; 

== دين ==
تقريباً گۊلستان ٚ جمعيت ٚ ۶۰٪، شيعه ؤ ۴۰٪ ني سۊنني مذهب ايسد.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20221123102016/https://shoaresal.ir/fa/news/29716/%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D8%A7%DA%A9%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D9%84%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 http://shoaresal.ir]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://iranrahno.com/locations/iran/golestan/ http://iranrahno.com/]{{پیوند مرده|date=سپتامبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt; فارسان ؤ مازندراني‌ئن ؤ سيستاني‌ئن ٚ مذهب شيعه ايسه ؤ تۊرکمنان ؤ بلۊچان ؤ قزاقان ويشتر تسنن ٚ مذهب-أ دۊمبال کۊنئد. ايبچه ني أرمني أ اۊستان ٚ مئن ايسا کي اۊشان ٚ دين مسيحيت ايسه.

==کيشوري تخسيمان==
[[فاىل:Golestan.svg|thumb|250px]]
أ اۊستان ۱۴ شأرستان دأره کي [[آزادشهر ٚ شأرستان|آزادشهر]]، [[آق‌قلا شأرستان|آق‌قلا]]، [[گۊرگان ٚ شأرستان|گۊرگان]]، [[گۊنبد کاوۊس ٚ شأرستان|گۊنبد کاوۊس]]، [[تۊرکمن ٚ شأرستان|تۊرکمن]]، [[گۊميشان ٚ شأرستان|گۊميشان]]، [[راميان ٚ شأرستان|راميان]]، [[کۊردکۊی ٚ شأرستان|کۊردکۊی]]، [[بندرگز ٚ شأرستان|بندرگز]]، [[علي‌آباد کتۊل ٚ شأرستان|علي آباد کتۊل]]، [[گاليکش ٚ شأرستان|گاليکش]]، [[کلاله شأرستان|کلاله]]، [[مراوه تپه شأرستان|مراوه تپه]] ؤ [[مينۊدشت ٚ شأرستان|مينۊدشت]] ٚ شأرستانان-أ شامل به ؤ هأتؤني ۲۹ شأر ؤ ۲۷ بخش ؤ ۶۰ دهستان دأره.

==باخي اطلاعات==
{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:جوغرافی]]</text>
      <sha1>chz04wx04t29lly74h84mtlpyjfqtz6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155509</id>
      <parentid>155508</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T22:11:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pqoqlqldk</username>
        <id>18449</id>
      </contributor>
      <origin>155509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5008" sha1="rujcvv6s2w1essg2azhjbk70e6yxqg3" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= گۊلستان
| تصویر= 
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranGolestan-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[گۊرگان]]
| پيلئکي= ۲۰,۳۶۷ کیلۊمتر مربع 
| جمعيت= ۱,۸۶۸,۸۱۹ نفر&lt;ref&gt;https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/نتایج-تفصیلی-سرشماری-1395&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/tables/jamiat/tafsili/3-jamiat-k.xls&lt;/ref&gt; 
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= 
| شأرستان= ۱۴
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۱۷
| وبجيگا= [https://golestanp.ir/ گۊلستان ٚ اۊستانداري]
}}

'''گۊلستان''' ایته جه [[ایران]] ٚ اۊستانان ایسه کي أن ٚ جۊغرافي مؤقعيت، [[کاسپي دریا]] [[نسا]] ؤ [[ايران]] ٚ [[کلسيا]] ایسه ؤ [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[مازندران ٚ اۊستان|مازندران]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[کلسيايي خۊراسان ٚ اۊستان|کلسيايي خۊراسان]]، نسا جه [[سمنان ٚ اۊستان|سمنان]] ؤ [[کلسيا]] جه [[تۊرکمنستان]] ٚ کيشور ٚ أمرأ سامانسر دأره.
أ اۊستان ٚ مرکز، [[گۊرگان]] ٚ شأر ایسه.&lt;ref&gt;[//fa.wikivoyage.org/wiki/استان_گلستان/اقوام-ساکن-در-استان-گلستان http://www.hamshahrionline.ir/details/17765]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد وب|عنوان=آشنایی با استان گلستان|نشانی=https://www.hamshahrionline.ir/photo/17765/آشنایی-با-استان-گلستان|وبگاه=همشهری آنلاین|تاریخ=2007-03-16|بازبینی=2021-06-14|کد زبان=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد وب|عنوان=آشنایی با استان گلستان|نشانی=https://www.hamshahrionline.ir/photo/17765/آشنایی-با-استان-گلستان|وبگاه=همشهری آنلاین|تاریخ=2007-03-16|بازبینی=2021-06-14|کد زبان=fa}}&lt;/ref&gt;

== مردۊم ==
گۊلستان ٚ اۊستان ٚ جمعيت ۱۳۹۰ شمسي سال ٚ سرايشماردن ٚ أساس ٚ سر ۱,۷۷۷,۰۱۴ نفر بۊ کي أ جمعيت ٚ جه مردۊم ٚ ۴۹٪ درصد شأر ٚ شين ؤ ۵۱٪ درصد ني رۊستا شين بۊد. گۊلستان ٚ مئن پۊر قؤم ؤ طایفه زيوه ؤ تقريباً خیلی ته ايران ٚ قؤمان-أ شأ اۊن ٚ مئن دئن.، تۊرکمنان، [[مازندراني‌ئن|مازندراني‌ئن (اکثریت)]]، بلۊچان، خوٚراسانی تۊرکان، کۊردان، ؤ قزاقان اي سري جه أ اۊستان ٚ قؤمان ايسد.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180829084256/http://www.hamshahrionline.ir/details/17765/&lt;/ref&gt; 

== دين ==
تقريباً گۊلستان ٚ جمعيت ٚ ۶۰٪، سنی ؤ ۴۰٪ ني شیعه مذهب ايسد.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20221123102016/https://shoaresal.ir/fa/news/29716/%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D8%A7%DA%A9%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D9%84%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 http://shoaresal.ir]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://iranrahno.com/locations/iran/golestan/ http://iranrahno.com/]{{پیوند مرده|date=سپتامبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt; مازندراني‌ئن ؤ سيستاني‌ئن ٚ مذهب شيعه ايسه ؤ تۊرکمنان ؤ بلۊچان ؤ قزاقان ويشتر تسنن ٚ مذهب-أ دۊمبال کۊنئد. ايبچه ني أرمني أ اۊستان ٚ مئن ايسا کي اۊشان ٚ دين مزدیسنا ايسه.

==کيشوري تخسيمان==
[[فاىل:Golestan.svg|thumb|250px]]
أ اۊستان ۱۴ شأرستان دأره کي [[آزادشهر ٚ شأرستان|آزادشهر]]، [[آق‌قلا شأرستان|آق‌قلا]]، [[گۊرگان ٚ شأرستان|گۊرگان]]، [[گۊنبد کاوۊس ٚ شأرستان|گۊنبد کاوۊس]]، [[تۊرکمن ٚ شأرستان|تۊرکمن]]، [[گۊميشان ٚ شأرستان|گۊميشان]]، [[راميان ٚ شأرستان|راميان]]، [[کۊردکۊی ٚ شأرستان|کۊردکۊی]]، [[بندرگز ٚ شأرستان|بندرگز]]، [[علي‌آباد کتۊل ٚ شأرستان|علي آباد کتۊل]]، [[گاليکش ٚ شأرستان|گاليکش]]، [[کلاله شأرستان|کلاله]]، [[مراوه تپه شأرستان|مراوه تپه]] ؤ [[مينۊدشت ٚ شأرستان|مينۊدشت]] ٚ شأرستانان-أ شامل به ؤ هأتؤني ۲۹ شأر ؤ ۲۷ بخش ؤ ۶۰ دهستان دأره.

==باخي اطلاعات==
{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:جوغرافی]]</text>
      <sha1>rujcvv6s2w1essg2azhjbk70e6yxqg3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155538</id>
      <parentid>155509</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T00:17:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DreamRimmer</username>
        <id>15872</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش‌های [[Special:Contributions/Pqoqlqldk|Pqoqlqldk]] ([[User talk:Pqoqlqldk|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>155084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5001" sha1="9pfyv3fb1w8i7q49g7j6kjlfmrw689y" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= گۊلستان
| تصویر= 
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranGolestan-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[گۊرگان]]
| پيلئکي= ۲۰,۳۶۷ کیلۊمتر مربع 
| جمعيت= ۱,۸۶۸,۸۱۹ نفر&lt;ref&gt;https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/نتایج-تفصیلی-سرشماری-1395&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/tables/jamiat/tafsili/3-jamiat-k.xls&lt;/ref&gt; 
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= 
| شأرستان= ۱۴
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۱۷
| وبجيگا= [https://golestanp.ir/ گۊلستان ٚ اۊستانداري]
}}

'''گۊلستان''' ایته جه [[ایران]] ٚ اۊستانان ایسه کي أن ٚ جۊغرافي مؤقعيت، [[کاسپي دریا]] [[نسا]] ؤ [[ايران]] ٚ [[کلسيا]] ایسه ؤ [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[مازندران ٚ اۊستان|مازندران]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[کلسيايي خۊراسان ٚ اۊستان|کلسيايي خۊراسان]]، نسا جه [[سمنان ٚ اۊستان|سمنان]] ؤ [[کلسيا]] جه [[تۊرکمنستان]] ٚ کيشور ٚ أمرأ سامانسر دأره.
أ اۊستان ٚ مرکز، [[گۊرگان]] ٚ شأر ایسه.&lt;ref&gt;[//fa.wikivoyage.org/wiki/استان_گلستان/اقوام-ساکن-در-استان-گلستان http://www.hamshahrionline.ir/details/17765]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد وب|عنوان=آشنایی با استان گلستان|نشانی=https://www.hamshahrionline.ir/photo/17765/آشنایی-با-استان-گلستان|وبگاه=همشهری آنلاین|تاریخ=2007-03-16|بازبینی=2021-06-14|کد زبان=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد وب|عنوان=آشنایی با استان گلستان|نشانی=https://www.hamshahrionline.ir/photo/17765/آشنایی-با-استان-گلستان|وبگاه=همشهری آنلاین|تاریخ=2007-03-16|بازبینی=2021-06-14|کد زبان=fa}}&lt;/ref&gt;

== مردۊم ==
گۊلستان ٚ اۊستان ٚ جمعيت ۱۳۹۰ شمسي سال ٚ سرايشماردن ٚ أساس ٚ سر ۱,۷۷۷,۰۱۴ نفر بۊ کي أ جمعيت ٚ جه مردۊم ٚ ۵۱/۰ درصد شأر ٚ شين ؤ ۴۹/۰ درصد ني رۊستا شين بۊد. گۊلستان ٚ مئن پۊر قؤم ؤ طایفه زيوه ؤ تقريباً همه ته ايران ٚ قؤمان-أ شأ اۊن ٚ مئن دئن. فارسان، تۊرکمنان، [[مازندراني‌ئن]]، بلۊچان، تۊرکان، کۊردان، سيستاني‌ئن ؤ قزاقان اي سري جه أ اۊستان ٚ قؤمان ايسد.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180829084256/http://www.hamshahrionline.ir/details/17765/&lt;/ref&gt; 

== دين ==
تقريباً گۊلستان ٚ جمعيت ٚ ۶۰٪، شيعه ؤ ۴۰٪ ني سۊنني مذهب ايسد.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20221123102016/https://shoaresal.ir/fa/news/29716/%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D8%A7%DA%A9%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D9%84%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 http://shoaresal.ir]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://iranrahno.com/locations/iran/golestan/ http://iranrahno.com/]{{پیوند مرده|date=سپتامبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt; فارسان ؤ مازندراني‌ئن ؤ سيستاني‌ئن ٚ مذهب شيعه ايسه ؤ تۊرکمنان ؤ بلۊچان ؤ قزاقان ويشتر تسنن ٚ مذهب-أ دۊمبال کۊنئد. ايبچه ني أرمني أ اۊستان ٚ مئن ايسا کي اۊشان ٚ دين مسيحيت ايسه.

==کيشوري تخسيمان==
[[فاىل:Golestan.svg|thumb|250px]]
أ اۊستان ۱۴ شأرستان دأره کي [[آزادشهر ٚ شأرستان|آزادشهر]]، [[آق‌قلا شأرستان|آق‌قلا]]، [[گۊرگان ٚ شأرستان|گۊرگان]]، [[گۊنبد کاوۊس ٚ شأرستان|گۊنبد کاوۊس]]، [[تۊرکمن ٚ شأرستان|تۊرکمن]]، [[گۊميشان ٚ شأرستان|گۊميشان]]، [[راميان ٚ شأرستان|راميان]]، [[کۊردکۊی ٚ شأرستان|کۊردکۊی]]، [[بندرگز ٚ شأرستان|بندرگز]]، [[علي‌آباد کتۊل ٚ شأرستان|علي آباد کتۊل]]، [[گاليکش ٚ شأرستان|گاليکش]]، [[کلاله شأرستان|کلاله]]، [[مراوه تپه شأرستان|مراوه تپه]] ؤ [[مينۊدشت ٚ شأرستان|مينۊدشت]] ٚ شأرستانان-أ شامل به ؤ هأتؤني ۲۹ شأر ؤ ۲۷ بخش ؤ ۶۰ دهستان دأره.

==باخي اطلاعات==
{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:جوغرافی]]</text>
      <sha1>9pfyv3fb1w8i7q49g7j6kjlfmrw689y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>قائمشهر ٚ شأرستان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5004</id>
    <revision>
      <id>155514</id>
      <parentid>66757</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T22:14:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pqoqlqldk</username>
        <id>18449</id>
      </contributor>
      <origin>155514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1197" sha1="gommtnn1yibs2i8kli0bz0ve62e8ian" xml:space="preserve">[[تصویر:A200.JPG|left|thumb|شآٚهٚی]]

==مردوم و جوغرافی==


==بخشان و هستانان==

* [[ قائمشهر بخش مرکزی]]
** [[بالاتجن دهستان]] 
** [[بیشه‌سر دهستان]] (قائمشهر)
** [[على‌آباد دهستان]] (قائمشهر)
** [[نوکندکلا دهستان]] 
** [[کوهساران دهستان]] (قائمشهر)
شهر: [[قائمشهر]]

* [[کیاکلا بخش ]]
** [[تالارپی دهستان ]]
** [[کیاکلا دهستان ]]
شهر: [[کیاکلا]]

==تاریخی و تفریحی جیگان==

==دانگشان==

==جور وا جور==

==عکسان==

==قایمشهر روستاهان==

{{بالاتجن دهستان روستاهان }}

{{بیشه سر دهستان روستاهان}}

{{علی آباد دهستان دهستان روستاهان}}

{{نوکند کلا دهستان روستاهان}}

{{تالار پی دهستان روستاهان}}

{{کیاکلا دهستان روستاهان}}


{{مازندران}}
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:شهر]]
[[Category:مازندرانˇ شهرؤن]]
[[Category:ایرانˇ شهرؤن]]
[[Category:آسیا شهرؤن]]</text>
      <sha1>gommtnn1yibs2i8kli0bz0ve62e8ian</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155533</id>
      <parentid>155514</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T00:17:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DreamRimmer</username>
        <id>15872</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/Pqoqlqldk|Pqoqlqldk]] ([[User talk:Pqoqlqldk|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Dokkōdō|Dokkōdō]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>26682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1215" sha1="f97gngub5rjqen2yeiihcix1yr1b0pn" xml:space="preserve">{{ناقص}}

[[تصویر:A200.JPG|left|thumb|مازندران]]

==مردوم و جوغرافی==


==بخشان و هستانان==

* [[ قائمشهر بخش مرکزی]]
** [[بالاتجن دهستان]] 
** [[بیشه‌سر دهستان]] (قائمشهر)
** [[على‌آباد دهستان]] (قائمشهر)
** [[نوکندکلا دهستان]] 
** [[کوهساران دهستان]] (قائمشهر)
شهر: [[قائمشهر]]

* [[کیاکلا بخش ]]
** [[تالارپی دهستان ]]
** [[کیاکلا دهستان ]]
شهر: [[کیاکلا]]

==تاریخی و تفریحی جیگان==

==دانگشان==

==جور وا جور==

==عکسان==

==قایمشهر روستاهان==

{{بالاتجن دهستان روستاهان }}

{{بیشه سر دهستان روستاهان}}

{{علی آباد دهستان دهستان روستاهان}}

{{نوکند کلا دهستان روستاهان}}

{{تالار پی دهستان روستاهان}}

{{کیاکلا دهستان روستاهان}}


{{مازندران}}
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:شهر]]
[[Category:مازندرانˇ شهرؤن]]
[[Category:ایرانˇ شهرؤن]]
[[Category:آسیا شهرؤن]]</text>
      <sha1>f97gngub5rjqen2yeiihcix1yr1b0pn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>قائم‌شهر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5032</id>
    <revision>
      <id>155512</id>
      <parentid>59412</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T22:13:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pqoqlqldk</username>
        <id>18449</id>
      </contributor>
      <origin>155512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2533" sha1="m44clle2xbh9h21iqmvrud8jqkchpf6" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= قائمشهر
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= Qaemshahr 1.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[مازندران]]
|شأرستان= [[قائمشهر ٚ شأرستان]] 
|بخش= [[قائمشهر ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|مردۊم= 
|رسمي نام= قائمشهر	 
|محلي نام= 
|قديمي نامان= شاهي، علي آباد
|شأر بؤستن ٚ سال= ۱۳۱۴
|جمعيت= ۲۰۴,۹۵۳ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= ۶۹۹
|زوان=
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۴۵/۸۵ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۵۱/۲ متر
|دما ميانگين= ۱۶/۷ درجه سانتيگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۷۲۴/۹ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۱۴ رۊج
|سؤغات= [[بج]]{{سخ}} مرکبات
|پيش‌شۊماره= ۰۱۱
|وبجيگا= [http://www.ghaemshahr.ir/ قائمشهر ٚ شأرداري] 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''شاهی یتا''' جه مازندران ٚ شأران ؤ شاهی ٚ شأرستان ٚ مرکز ايسه.

== جمعیت ==
بر اساس ايران ٚ آمار ٚ مرکز ٚ سرايشماردن، قائمشهر ٚ جمعيت، ۱۳۹۵ سال ٚ دۊرۊن ۲۰۴,۹۵۳ نفر-أ فأرسئي.&lt;ref&gt;(یادکرد وب |نویسنده= |نشانی=https://amar.org.ir/census/نفوس-و-مسکن/سرشماری-1390/نتایج-سرشماری-1390/جمعیت-و-خانوار-تا-سطح-آبادی-1390 |عنوان=تعداد جمعیت و خانوار تا سطح آبادی براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1390 |ناشر= |تاریخ= |تاریخ بازبینی= |archive-date=4 مه 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160504050821/http://amar.org.ir/census/%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3-%D9%88-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%86/%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-1390/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-1390/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D8%B3%D8%B7%D8%AD-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-1390 }}&lt;/ref&gt;

==سربس==

{{مازندران}}
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:شهر]]
[[Category:مازندرانˇ شهرؤن]]
[[Category:ایرانˇ شهرؤن]]
[[Category:آسیا شهرؤن]]</text>
      <sha1>m44clle2xbh9h21iqmvrud8jqkchpf6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155513</id>
      <parentid>155512</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T22:13:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pqoqlqldk</username>
        <id>18449</id>
      </contributor>
      <origin>155513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2539" sha1="hghsku0x5zxkl3lnge5sln6hbjolluy" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= قائمشهر
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= Qaemshahr 1.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[مازندران]]
|شأرستان= [[قائمشهر ٚ شأرستان]] 
|بخش= [[قائمشهر ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|مردۊم= 
|رسمي نام= قائمشهر	 
|محلي نام= 
|قديمي نامان= شاهي، علي آباد
|شأر بؤستن ٚ سال= ۱۳۱۴
|جمعيت= ۲۰۴,۹۵۳ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= ۶۹۹
|زوان=
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۴۵/۸۵ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۵۱/۲ متر
|دما ميانگين= ۱۶/۷ درجه سانتيگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۷۲۴/۹ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۱۴ رۊج
|سؤغات= [[بج]]{{سخ}} مرکبات
|پيش‌شۊماره= ۰۱۱
|وبجيگا= [http://www.ghaemshahr.ir/ قائمشهر ٚ شأرداري] 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''شٚآٚهٚی یتا''' جه مازندران ٚ شأران ؤ شاهی ٚ شأرستان ٚ مرکز ايسه.

== جمعیت ==
بر اساس ايران ٚ آمار ٚ مرکز ٚ سرايشماردن، قائمشهر ٚ جمعيت، ۱۳۹۵ سال ٚ دۊرۊن ۲۰۴,۹۵۳ نفر-أ فأرسئي.&lt;ref&gt;(یادکرد وب |نویسنده= |نشانی=https://amar.org.ir/census/نفوس-و-مسکن/سرشماری-1390/نتایج-سرشماری-1390/جمعیت-و-خانوار-تا-سطح-آبادی-1390 |عنوان=تعداد جمعیت و خانوار تا سطح آبادی براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1390 |ناشر= |تاریخ= |تاریخ بازبینی= |archive-date=4 مه 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160504050821/http://amar.org.ir/census/%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3-%D9%88-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%86/%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-1390/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-1390/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D8%B3%D8%B7%D8%AD-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-1390 }}&lt;/ref&gt;

==سربس==

{{مازندران}}
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:شهر]]
[[Category:مازندرانˇ شهرؤن]]
[[Category:ایرانˇ شهرؤن]]
[[Category:آسیا شهرؤن]]</text>
      <sha1>hghsku0x5zxkl3lnge5sln6hbjolluy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155536</id>
      <parentid>155513</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T00:17:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DreamRimmer</username>
        <id>15872</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش‌های [[Special:Contributions/Pqoqlqldk|Pqoqlqldk]] ([[User talk:Pqoqlqldk|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Dokkōdō|Dokkōdō]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>59412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2618" sha1="iomt10h44posmbn7ivq5vf8udmot4v9" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= قائمشهر
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= Qaemshahr 1.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[مازندران]]
|شأرستان= [[قائمشهر ٚ شأرستان]] 
|بخش= [[قائمشهر ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|مردۊم= 
|رسمي نام= قائمشهر	 
|محلي نام= 
|قديمي نامان= شاهي، علي آباد
|شأر بؤستن ٚ سال= ۱۳۱۴
|جمعيت= ۲۰۴,۹۵۳ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= ۶۹۹
|زوان=
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۴۵/۸۵ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۵۱/۲ متر
|دما ميانگين= ۱۶/۷ درجه سانتيگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۷۲۴/۹ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۱۴ رۊج
|سؤغات= [[بج]]{{سخ}} مرکبات
|پيش‌شۊماره= ۰۱۱
|وبجيگا= [http://www.ghaemshahr.ir/ قائمشهر ٚ شأرداري] 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''قائمشهر''' کي پهلوي زمات اۊن ٚ رسمي نام '''شاهي''' بۊ ايته جه مازندران ٚ شأران ؤ قائمشهر ٚ شأرستان ٚ مرکز ايسه.

== جمعیت ==
بر اساس ايران ٚ آمار ٚ مرکز ٚ سرايشماردن، قائمشهر ٚ جمعيت، ۱۳۹۵ سال ٚ دۊرۊن ۲۰۴,۹۵۳ نفر-أ فأرسئي.&lt;ref&gt;(یادکرد وب |نویسنده= |نشانی=https://amar.org.ir/census/نفوس-و-مسکن/سرشماری-1390/نتایج-سرشماری-1390/جمعیت-و-خانوار-تا-سطح-آبادی-1390 |عنوان=تعداد جمعیت و خانوار تا سطح آبادی براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1390 |ناشر= |تاریخ= |تاریخ بازبینی= |archive-date=4 مه 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160504050821/http://amar.org.ir/census/%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3-%D9%88-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%86/%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-1390/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-1390/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D8%B3%D8%B7%D8%AD-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-1390 }}&lt;/ref&gt;

==سربس==

{{مازندران}}
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:شهر]]
[[Category:مازندرانˇ شهرؤن]]
[[Category:ایرانˇ شهرؤن]]
[[Category:آسیا شهرؤن]]</text>
      <sha1>iomt10h44posmbn7ivq5vf8udmot4v9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>تئران ٚ اۊستان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9651</id>
    <revision>
      <id>155507</id>
      <parentid>61700</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T22:08:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pqoqlqldk</username>
        <id>18449</id>
      </contributor>
      <origin>155507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2095" sha1="tpatcrethw6nh3dbqb03br6az76gjvn" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تٚهرٚآٚن''' ايته جه [[ايران]] ٚ [[کاسپي زوانان|کآٚسپٚیٚآٚپی]] اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ رٚسٚه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۸ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>tpatcrethw6nh3dbqb03br6az76gjvn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155537</id>
      <parentid>155507</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T00:17:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DreamRimmer</username>
        <id>15872</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/Pqoqlqldk|Pqoqlqldk]] ([[User talk:Pqoqlqldk|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Dokkōdō|Dokkōdō]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>61700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2036" sha1="f4vxlabd2t171l9z3d1h5bk6vdra14t" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تئران''' ايته جه [[ايران]] ٚ اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ فأرسه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۹ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>f4vxlabd2t171l9z3d1h5bk6vdra14t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آمارد</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11263</id>
    <revision>
      <id>155528</id>
      <parentid>155482</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T23:42:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>کآٚسپٚیٚآٚن</username>
        <id>18451</id>
      </contributor>
      <origin>155528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15178" sha1="mf2ymonqtk0xfgp2cohexuv3vgqy4h4" xml:space="preserve">[[Category:مردوم]]
[[Category:تارئخ]]
[[فاىل:Marlik symbol.svg|بندانگشتی|مارلیکه نماده مئن بازسازی ببوسته]]
[[فاىل:A rhyton from Marlik, Iran, 1000 BC.jpg|بندانگشتی|جام ورازای بالداره مئن کشف ببوسته درمارلیکه تپهٔ]]
[[فاىل:Jame hayoolaye do sar va ghazal.jpg|بندانگشتی|جام دوسره هیولا و غزال مئن متعلق به مارلیکه تمدنه گیلون]]
[[فاىل:Marlik cup iran.jpg|بندانگشتی|زرینه جام مئن کشف ببوسته در مارلیکه تپهٔ ، ایران]]

'''آماردیون''' یه تا مستقل قوم بان که سفیدرود ورجه زندگی کوردنه. اشن جنگو بان و  آریایی نبو و اقوام کاسپین شی ایسن. دیلمان و گیوان  اوشونه اولاد وا بدأنیم، یکتا با انان.&lt;ref&gt;یادکرد کتاب |کتاب=کتاب گیلان |ناشر=گروه پژوهشگران ایران |سال=۱۳۸۰ |جلد=۱ |نویسنده=ابراهیم اصلاح عربانی}}&lt;/ref&gt;

عتیقه مارلیک هم (آمارد + لیک) به معنی ماعر لیک/قوم ایسه.

* گیلان دوران قبل تارئخ مئن

'''سنگ دوره'''

تا قبل باستان شناسان کاووشان علمی [[گیلان]] خاک مئن ، دانستن مازندران ئو [[گیلان]] تاریخ جا محدودا بوستی به نیویشتان یونانن ، ایرانن . که او نیویشتان مئن پیشینیه ا سرزمین محدودا بوستی به دوهیزار تا دو هیزارو پونصد سال پیش . اما ا صد سال مئن ، [[ایران]] باستان شناسان و هتویی خارجی باستانشناسان [[گیلان]] موختلف جیگانه واکاوی بوگودده و کلی آثار با ارزش و شیگفت انگیز جی گیلان ساکنان اولیه پیدا گودده. ا آثار به عونوان ایته مدرک قوی و موعتبر و موستند ، پیشینیه تارئخیه ا سرزمینا خیلی دورتر جی او چیزی که فکر گودیدی نیشان دهه . جی همیه اشان که بوگذریم ا اسناد نیشان دهه که گیلان خیلی قبل تر جی ورود آریایین دارای ایته تمدن و فرهنگی درخشان بو.

تارئخ دانان ، دوران قبل تاریخا بر اساس انسان فعالیتان چاگودن ازارا واسی ، به دو تا دوریه [[عصر سنگ]] و [[عصر فلز]] تقسیما کونیدی.

باستان شناسان اگر چی درباریه زندگیه آدمان [[گیلان]] سرزمین مئن قبل تاریخ شکی نداریدی ولی درباریه اون که اوشان چطوری وارد ا سرزمین ببوستیدی ، و اوشان نحویه زندگی چطوری بو جای سئوالان و پورسشان زیادی نهه.

باستان شناسان خوشان کاووشانه مئن به آثار کمی جی [[سنگ دوره]] بر بخوردیدی ویشتر لوازم پیدا ببوسته گیلان سرزمین مئن مربوط به ، به [[فلز دوران]] ( ویشتر از آهن دوران) . با همیه ا اوضاع و احوال بر اثر آثار و چیزهایی که وجود داره جا پای حضور اینسان گیلان مئنا شا جی سنگ دوران دونبالا گودن.

باستان شناسان اعتقاد داریدی عصر سنگ مئن ، [[دریای کاسپین]] نواحی جنوبی مئن ، حیوانانی چون : [[گاب]] ، [[گوسفند]] ، [[بز]] ،[[خوک]] ، [[آهو]] ، [[غزال]] ، [[خر وحشی]] ، [[شاق شاقی]] و [[صدف]] شکار بستدی بعدنان جی 1000 سال قبل علاوه بر ا حیوانان ماهیان و پرندان هم به غذای اینسان ایضافا بوستده.

جی بین باستان شناسان ایرانی - ژاپونی کشفیان شا به کشفی که دو تا محوطه مئن مربوط به 10 تا 16 هیزار سال [[قبل میلاد]] ناحیه [[آمارلو]] مئن (روستای [[خل وشت]] و [[اسکابن]]) یاد گودن.

'''فلز دوره'''

با گوذشت هیزاران سال جی سکونت ایسان سرزمین [[گیلان]] مئن ، کم کم مردمان ا ناحیه وارد [[عصر فلز]] ببوستده . آثار و شواهد زیادی از انسانهای دوران عصر فلز گیلان مئن پیدا ببوسته . ا آثار بیشتر موتعلق به [[آهین دوره]] ایسئده . ایتفاقا هه دوریه که نیشان دهه گیلانن قبل ورود آریاین به [[ایران فلات]] ، دارای فرهنگ و تمدن بالایی بون .

باستانشناسان خوشانه کاووشانه دورون ، [[گیلان]] مناطق موختلف مئن مثل : [[تالش]] ، [[رودبار]] و [[دیلمان]] مئن چیزان فراوانی مانند [[سوفال|سفالی]] ظرفان انواع ظرفان سنگی و مفرغی انواع و اقسام سلاحان مانند [[کارد]] ، [[خنجر]] ، [[گرز]] و [[پیکان]] و کلی وسایل خانه و حتی [[سوزن]] کشف بوگودده. که بعضیشان ماله 2000 سال [[قبل میلاد]] ایسئده.

== گیلان باستان ٚ دؤران ٚ مئن ==
'''مادان دوران'''

هیزاریه دوم [[قبل میلاد]] ،قومان و قبیلانی که نواحی جنوبیه [[دریای کاسپین]] مئن زندگی گودیدی ، با موهاجرت و تهاجم آریایی قومان مواجه ببوستده ا قومان که [[ایران]] فلات نواحیه شومالی مئن زندگی گودیدی به خاطر تغییر گودن آب و هوا و زیادا بون سرما ، و زیادا بوستن جمعیت و پیدا گودن چراگان تازه ، به طرف اطراف دریای کاسپین سرازیرا بوستده موهاجرت آریائیان به طرف [[گیلان]] و [[مازندران]] جی اوایل هیزاریه دوم قبل میلاد ، جی راه [[ورارود]] (ماوراالنهر)و [[قفقاز]] صورت بیگیته .ا موهاجرتان که با تهاجم همراه بو باعث تحولات و تغییراتی در زندگیه مردوم ا منطقه ببوسته. قاطی بستن نژادان و روی کار امون پادشاهان و حاکمان آریایی نژاد از موهمترین پیامدان ا موهاجرت بو. ایته از موضوعات موهمی که باید به اون دقت گودن ان بو که قومانی که ساحل جنوبیه دریای کاسپین مئن زندگی گودیدی خوشانه استقلاله حفظا گودده و از اطاعت فرمان آریایی نژادان سر باز زئید. [[ماد]] قومان نخستین گروه [[آریایی]] بود که بتانستده باختر ایران مئن حکومت تشکیل بدد(701-550 پ.م) جی ا [[تارئخ]] به بعد [[آسیا]] و اونه مناطق موختلف حتی [[گیلان]] تارئخ سر گوذشت تازه ای پیدا گود . بر اساس بینیویشتان تاریخ نویسان(گزنفون ، دیودور سیسیلی و کتزیاس) مادان و قومان ساکن [[گیلان]] مئن همیشه دشمنی و جنگ بو و مادان هیچ وقت نتانستده ا قومانه زیر فرمان خودشان ببرد مادان هیچ وقت موفق نبوستده گیلان سرزمینا به خوشان قلمرو ایضافا کوند. کتاب تاریخ ایران [[کمبریج]] مئن بینیویشته نها : او بخش جی ماد سرزمین که [[دریای کاسپین]] حاشیه مئن نها ایته ناحیه قوی و موتمایز جی ایران خاکا تشکیل دهه که به ایستقلال [[سیاسی]] گرایش دیشتیدی. در زماته آرته یس ایته از مادان پادشاهان جنگ سختی بین مادان و [[کادوسی]] در گیره. مادان ا جنگ مئن شکست خورده و اوشان سرزمین تازماتی که به دست [[کوروش]] دکفه همیشه مورد تاخت و تاز کادوسیان قرار گیفتی. جی موهمترین موارد ماد دوران گیلان مئن موهاجرت قومان [[سکایی]] بو به گیلان.

'''هخامنشیان دوران'''

جی ا دوران منابع تاریخی مئن ویشتر درباریه گیلان قومان صحبت به میان بومو. ایته جی دلایل موهمه ا کار ان بو که [[گیلان]] ساکنان در به قودرت رسیدن و تشکیل هخامنشیان شاهنشاهی دست دیشتیدی و این که قومان [[آمارد]] و [[کادوس]] ا دوران گیلان سرزمین مئن قودرت زیادی بهم بزه بون.اولین حضور ساکنان گیلان [[هخامنشیان]] تارئخ سیاسی مئن ، واگرده به زمات براندازی ماد دولت.زماتی که کوروش جی طرف [[ماد]] دولت برای مذاگره بوشوبو [[گیلان]] مئن جز طرف اوشان تحریک ببو ماد دولتا سرنگونه کونه.

تاریخ نویسان باور داریدی که کوروش جی [[کادوس]] سرزمین نقشیه حمله به [[هگمتانه]] کشه و با یاری [[کادوس]] و [[آمارد قوم]] که از دوشمنان ماد بون به اویه حمله کونه. بعد از نابودی ماد کادوسان و آماردان هتویی موتحد [[کوروش]] مانیدی.

'''سلوکئن دوران'''

جی [[گیلان]] اوضاع [[سلوکیان]] دوره مئن اطلاع زیادی ننا. ولی تاریخی شواهد نیشان دهه بعد [[اسکند]] موردن ، آماردان اسکنذ کارگزارانه که قبلنان اوشانه امرا پیمان صلح دوسته بود جی ا سرزمین بیرونا گودد و خوشانه استقلاله بدست باردده . سلوکیان دوران مئن بقیه گیلان قومان هم مثل آماردان بصورت مستقل و نیمه مستقل به خوشان حیات ایدامه بداده.

'''اشکانئن دوران'''

گیلان تارئخ ا دوران مئن خیلی موبهم ایسه بخاطر نبود منبع و اطلاعات دقیق.متاسفانه به علت اختلاف شدید [[پارسیان]] با [[پارتبان]] [[ساسانی]] دوره مئن آثار مادی و معنویه ا دوره دستخوش انتقام شدید قرار بیگیته و خیلی جی اوشان نابودا بو. پارتیان دوره مئن چند تا نبرد بین [[آمارد]] و [[اشکانی]] پادشاهان رخ بدا. موهمترین رخداد ا دوره لشکر کشی [[فرهاد اول]] به اماردان سرزمین بو که چندین بار رخ بدا.آماردان بعد سه سال نبرد بالاخره شکست بخوردده و تسلیم ببوستده. و ا شکست باعث ببوسته کم کم ا قوم از هم پاشیده به . و خو نام و جایگایه گیلان مئن جی دست بده و کم کم دیلمیان اوشانه جایه بیگیفتده. به نظر ایه بعد ا حوادث قسمتانی جی گیلان خاوری به ایسم [[اشکور]] (اشک ورد)به معنای [[قلعه]] یا اشک شهر معروفا بو. ضمنا جی ا دوره بو که [[گیل]] قوم از حالت جنگل نشینی و زندگی در جنگل در بامو و خو چیرگیا ثابت بوگود . هه دوره مئن بو که [[مسیحیت]] وارد گیلان ببو.

'''ساسانئن دوران'''

ا دوره مئن اردشیر بتانسته خاندان اشکانیه ابودا کنه البته اونه سپاه مئن از قوم [[گیل]] و [[دیلم]] هم ایسابود . [[اردشیر]] خیلی از حاکمان و فرمانروایان محلیه به زور [[شمشیر]] یا مطیع بوگود یا بوکوشت . حاکم گیلان و مازندرانه ره اهمیت قائل بو ا موضوع جی نامانی که همدیگره فادادی روشنا به هناویسی گیلان او دوران مئن در امان بمانسته.و خو ارامشه ا دوریه اشوب و قتل و غارت مئن حفظا گوده. جی موهمترین تحولات ا دوره مئن به قدرت رسئن قوم گیل و دیلم ا سرزمین مئن ایسه. ا دوره مئن ویشتر از قوم [[گیلک]] و دیلم یاد به و کمتر به قومان دیگر گیلانی صحبت به میان ایه. ا دوره مئن سراسر گیلان و اونه اطرافا [[دیلمان]] یا [[دیلمستان]] دخاندیدی . نبردهای زیادی بین دیلم و ساسانن رخ بدا. بنا به گفتیه خیلی از تاریخ نویسان گیل و دیلم به غیر از یکی دوبار که از ساسانن شکست خورده و اوشانه فرمانا قبول کونده بقیه مواد خوشانه استقلالا حفظا کونده ا دوران مئن مزدکیان زیادا بستده گیلانن عدهای مزدکی ببوستده و با خاندان ساسانی موخالفت بوگودده بالاخره جنگ شدیدی در گیره و لشکر خسرو [[انوشیروان]] گیلانا گیره و خو تقسیمات کشوری مئن جا دهه .بعدنان با روی کار امون گیلِ[[گیلان شاه]] ( گیل غیر از اون که ایسمی ایسه ایته نژاد واسی گیلان مئن به معنی پادشاه هم ایسه) و اونه پسر و موردن [[یزد گرد سوم]] گیلان خو استقلالا به صورت کامل به دست اوره.

= هنی خوجیر ایسه کی ا-یه بدانید =
'''شاری که آماردیون نوم ره دأره'''

هسا هم ایته شار ایسه کی آماردیون نوم ره دأره اسا مردۊم أ-یه آمل(آمله,آمارد)گیدن,آمل ایته پیله شار مازرون اوستان مئن ایسه ئو اوشان مردۊم مازنی زوون امرا گب زنن یته زماتی آمل طبرستان مرکز بو.

'''چاپ جام مارلیک نول پهلوی پیل مئن'''

بانک ملی زمات محمدرضاشاه پهلوی تصمیم بیگیفته ایته مارلیکی نول ره شه پیل مئن چاپ بوکونن ئو آخربسر محمد رضا شا تایید امرا ا ره شه 500 ریالی مئن چاپ بوکودن.

== منبع ==
کتاب گیلان – جلد اول- انتشارات گروه پژوهشگران ایران – چاپ دوم- زمستان ۱۳۸۰ خورشیدی

http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Amard&amp;oldid=۴۳۳۸۲۸۰۰۹</text>
      <sha1>mf2ymonqtk0xfgp2cohexuv3vgqy4h4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>تالشي زوؤن</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12642</id>
    <revision>
      <id>155504</id>
      <parentid>152373</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T22:04:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pqoqlqldk</username>
        <id>18449</id>
      </contributor>
      <origin>155504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4585" sha1="a4p47d5e4xzdy54m65kwi93wgrpbv14" xml:space="preserve">'''تالشي زوؤن''' (تالشي جي: تالشه زوؤن) ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوؤنؤن ٚ ريشه أجي ايسه. بسيار زياد [[تاتي زوؤن|تاتي زوؤن-ه]] مؤندنه حتي يپأره زوؤنشيناسي سربسؤن (اتنؤلؤگ ٚ مۊسؤن) اي دۊته-أ يکته در نظر بيته-دأنه. اي زوؤن [[تالش|تالشؤن]] ٚ شئه ؤ [[کاسپينˇ زوانان|کاسپي دريا ديمه زوؤنؤن]] ٚ خؤنواده جي ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[مازندراني زوؤن|مازندراني]] أمرأ همريشه-أى ولي ايشؤن ٚ أمرأ پۊر تؤفير کؤنه.&lt;ref&gt;[http://www.example.org شباهت ها و تفاوت هاي تالشي گيلكي و مازندراني]، Jahad Daneshgahi. (in Persian&lt;/ref&gt;
اي زوؤن ٚ گۊيشورؤن، [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]] ؤ [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] نسؤم (لنکران ؤ آستارا ولايت) زيوسه-درن، بأني [[نمین]] ٚ ميئن أني گلف-گلف ايسأن.&lt;ref name=&quot;Ethnologue&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=tly Ethnologue report for Talysh]&lt;/ref&gt;
[[پرونده:Talysh language dialects.svg|300px|بندانگشتی|تالشی زوؤن ٚ حدۊد ؤ ثغۊر. نارنجي: نسايي تالشي (خۊشابر ؤ شاندرمن). سبز: مرکزي تالشي (تالش). بنفش: کلسيايي تالشي (لنکران ؤ لوندويل)]]

==واجه-شيناسي ==

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; text-align: center; background:white;&quot;
|-
!style=&quot;width:70px; background:#ADD8E6;&quot;|اينگيليسي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|زازاکي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|کلسيايي 
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|مرکزي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|نسايي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|تاتي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|گيلکي
|-
|big || pilla|| ? ||yâl || yâl || pilla ||پيله
|-
|boy, son || za || zoa, zua || zôa, zue || zu'a, zoa || zâ || ريکه
|-
|bride || veyv || vayü || vayu || gēša, veyb || vayu, vēi || گيشه
|-
|cat || pisink || kete, pišik, piš || peču || peču, pešu, piši || pešu || پيچه
|-
|cry (v) || berma || bamē || beramestē || beramē || beramesan || أرسۊ
|-
|daughter, girl (little) || keyna/kille || kina, kela || kilu, kela || kina, kel(l)a || kille, kilik || لاکۊ
|-
|day || roc/roz || rüž, ruj || ruz || ruz, roz || ruz || رۊج
|-
|eat (v) || hverde || hardē || hardē || hardē || hardan || خؤردن
|-
|egg || heak, uvay || uva, muqna, uya || âgla || merqona || xâ, merqowna || مرغؤنه
|-
|eye || çem || čâš || čaš,  čam || čēm || čašm || چۊم
|-
|father || per, piyer || dada, piya, biya || dada || ? || pē || پئر
|-
|fear (v) || tarsey || purnē, târsē || târsinē, tarsestē || tarsē || tarsesan || ترسئن
|-
|flag || bayrok || filak || parčam || ? || ? || بيدۊق
|-
|food || xuruk || xerâk || xerâk || xerâk || xuruk || خۊراک
|-
|go (v) || şè || šē || šē || šē || šiyan || شؤن
|-
|house/room || kàye/ka || ka || ka || ka || ka ||خؤنه
|-
|language; tongue ||zıvon, zun || zivon || zun || zavon || zuân || زوؤن
|-
|moon || aşm, meng || mâng, uvešim || mâng || mang || mung, meng || مانگ
|-
|mother || mar,may,  mayer || mua, mu, nana || nana || ? || mâ, dēdē, nana || مأر
|-
|mouth || fek, gavé || qav, gav || ga, gav, ga(f) || qar || gar || دهأن
|-
|night || şaw || šav || şaw || šav || šav || أسب
|-
|north || şımal|| kubasu || šimâl || ? || ? || کلسيا
|-
|rice || berzé || berz || berz || berj || berenj || بج
|-
|say (v) || vâtē|| votē || vâtē || vâtē || vâtan || گۊتن
|-
|sister || Xvâyer|| huva, hova, ho || xâlâ, xolo || xâ || xâv, xâ || خاخۊر
|-
|small || kuşkek|| ruk, gada || ruk || ruk || velle, xš || کۊچي، کۊجه
|-
|sunset || maqrib || šânga || maqrib || ? || ? || شنسر
|-
|sunshine || tinc, aftab, xvorşid|| şefhaši || âftâv || ? || ? || أفتؤ
|-
|water || ov, av|| uv, ôv || âv || âv || âv || أؤ
|-
|woman, wife || cen || žēn || žēn, žen || yen, žen || zanle, zan ||زن
|-
|yesterday || vizer || zina || zir, izer || zir, zer || zir || ديرۊ
|-
|}
{{Incubator|code=tly}}

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>a4p47d5e4xzdy54m65kwi93wgrpbv14</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155534</id>
      <parentid>155504</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T00:17:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DreamRimmer</username>
        <id>15872</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/Pqoqlqldk|Pqoqlqldk]] ([[User talk:Pqoqlqldk|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:20041027 tatsu|20041027 tatsu]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>152373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4718" sha1="2rk0x13egslgs8qekhc9vllv8kkk0qe" xml:space="preserve">'''تالشي زوؤن''' (تالشي جي: تالشه زوؤن) ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوؤنؤن ٚ ريشه أجي ايسه. بسيار زياد [[تاتي زوؤن|تاتي زوؤن-ه]] مؤندنه حتي يپأره زوؤنشيناسي سربسؤن (اتنؤلؤگ ٚ مۊسؤن) اي دۊته-أ يکته در نظر بيته-دأنه. اي زوؤن [[تالش|تالشؤن]] ٚ شئه ؤ [[کاسپينˇ زوانان|کاسپي دريا ديمه زوؤنؤن]] ٚ خؤنواده جي ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[مازندراني زوؤن|مازندراني]] أمرأ همريشه-أى ولي ايشؤن ٚ أمرأ پۊر تؤفير کؤنه.&lt;ref&gt;[http://www.example.org شباهت ها و تفاوت هاي تالشي گيلكي و مازندراني]، Jahad Daneshgahi. (in Persian&lt;/ref&gt;
اي زوؤن ٚ گۊيشورؤن، [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]] ؤ [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] نسؤم (لنکران ؤ آستارا ولايت) زيوسه-درن، بأني [[نمین]] ٚ ميئن أني گلف-گلف ايسأن.&lt;ref name=&quot;Ethnologue&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=tly Ethnologue report for Talysh]&lt;/ref&gt;
[[پرونده:Talysh language dialects.svg|300px|بندانگشتی|تالشی زوؤن ٚ حدۊد ؤ ثغۊر. نارنجي: نسايي تالشي (خۊشابر ؤ شاندرمن). سبز: مرکزي تالشي (تالش). بنفش: کلسيايي تالشي (لنکران ؤ لوندويل)]]

[[فاىل:Map of Caspian Languages in Iran and Azerbaijan.png|بندانگشتی| تالشي زوؤن گۊىشؤن  ٚ نخشه.]]

==واجه-شيناسي ==

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; text-align: center; background:white;&quot;
|-
!style=&quot;width:70px; background:#ADD8E6;&quot;|اينگيليسي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|زازاکي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|کلسيايي 
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|مرکزي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|نسايي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|تاتي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|گيلکي
|-
|big || pilla|| ? ||yâl || yâl || pilla ||پيله
|-
|boy, son || za || zoa, zua || zôa, zue || zu'a, zoa || zâ || ريکه
|-
|bride || veyv || vayü || vayu || gēša, veyb || vayu, vēi || گيشه
|-
|cat || pisink || kete, pišik, piš || peču || peču, pešu, piši || pešu || پيچه
|-
|cry (v) || berma || bamē || beramestē || beramē || beramesan || أرسۊ
|-
|daughter, girl (little) || keyna/kille || kina, kela || kilu, kela || kina, kel(l)a || kille, kilik || لاکۊ
|-
|day || roc/roz || rüž, ruj || ruz || ruz, roz || ruz || رۊج
|-
|eat (v) || hverde || hardē || hardē || hardē || hardan || خؤردن
|-
|egg || heak, uvay || uva, muqna, uya || âgla || merqona || xâ, merqowna || مرغؤنه
|-
|eye || çem || čâš || čaš,  čam || čēm || čašm || چۊم
|-
|father || per, piyer || dada, piya, biya || dada || ? || pē || پئر
|-
|fear (v) || tarsey || purnē, târsē || târsinē, tarsestē || tarsē || tarsesan || ترسئن
|-
|flag || bayrok || filak || parčam || ? || ? || بيدۊق
|-
|food || xuruk || xerâk || xerâk || xerâk || xuruk || خۊراک
|-
|go (v) || şè || šē || šē || šē || šiyan || شؤن
|-
|house/room || kàye/ka || ka || ka || ka || ka ||خؤنه
|-
|language; tongue ||zıvon, zun || zivon || zun || zavon || zuân || زوؤن
|-
|moon || aşm, meng || mâng, uvešim || mâng || mang || mung, meng || مانگ
|-
|mother || mar,may,  mayer || mua, mu, nana || nana || ? || mâ, dēdē, nana || مأر
|-
|mouth || fek, gavé || qav, gav || ga, gav, ga(f) || qar || gar || دهأن
|-
|night || şaw || šav || şaw || šav || šav || أسب
|-
|north || şımal|| kubasu || šimâl || ? || ? || کلسيا
|-
|rice || berzé || berz || berz || berj || berenj || بج
|-
|say (v) || vâtē|| votē || vâtē || vâtē || vâtan || گۊتن
|-
|sister || Xvâyer|| huva, hova, ho || xâlâ, xolo || xâ || xâv, xâ || خاخۊر
|-
|small || kuşkek|| ruk, gada || ruk || ruk || velle, xš || کۊچي، کۊجه
|-
|sunset || maqrib || šânga || maqrib || ? || ? || شنسر
|-
|sunshine || tinc, aftab, xvorşid|| şefhaši || âftâv || ? || ? || أفتؤ
|-
|water || ov, av|| uv, ôv || âv || âv || âv || أؤ
|-
|woman, wife || cen || žēn || žēn, žen || yen, žen || zanle, zan ||زن
|-
|yesterday || vizer || zina || zir, izer || zir, zer || zir || ديرۊ
|-
|}
{{Incubator|code=tly}}

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>2rk0x13egslgs8qekhc9vllv8kkk0qe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ويکيپديا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14084</id>
    <revision>
      <id>155515</id>
      <parentid>151921</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T22:15:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pqoqlqldk</username>
        <id>18449</id>
      </contributor>
      <origin>155515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1001" sha1="ot85kb18jwdqtj23fqd6nuxuzt01ilp" xml:space="preserve">
==گيلکي ويکيپديا==
[[File:Wikipedia-logo-v2-glk.svg|thumb|گيلکي ويکيپديا لؤگؤ]]
گيلکي ويکيپدياخۊ کارأ ۱۵۸۰ ديلمي، کۊرچˇ ما (2006 Sep) سرأیته ؤ سۊته کارکيا ؤ ۸۰۰۰ته کارگير دأنه.&lt;ref&gt;https://glk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AE%D8%A7%D8%B5:%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1&amp;action=raw&lt;/ref&gt;  ۲۰۰۷ اۊکتۊبر ما ۲۹؛ ۳۱۲ته وانويسˇ أمرأ رۊتبهٔ ۱۶۷ ويکيپديا زوؤنؤنˇ ميئن بۊ اۊ زمت خالي ۲۵۳ته ويکي دبۊ.&lt;ref&gt;https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=730128&lt;/ref&gt;
۲۰۱۶ آگۊست ما ۳۱؛ ويکي گيلکي ۶۰۳۰ته وانويسˇ أمرأ رۊتبهٔ ۱۵۱ ويکي‌متا زوؤنؤنˇ لیست ٚ ميئن پيدؤده.&lt;ref&gt;https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=15872373&lt;/ref&gt;

==سربس==
{{جيرنويس}}

[[جرگه:وبجيگه'ن]]</text>
      <sha1>ot85kb18jwdqtj23fqd6nuxuzt01ilp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155516</id>
      <parentid>155515</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T22:15:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NDG</username>
        <id>17661</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted edits by [[Special:Contribs/Pqoqlqldk|Pqoqlqldk]] ([[User talk:Pqoqlqldk|talk]]) to last version by 5.122.158.178: unexplained content removal</comment>
      <origin>151921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5181" sha1="rw32xmjombiert4guapj19o2gg3jguh" xml:space="preserve">[[File:Wikipedia-logo-v2.svg|thumb|ويکيپديا لؤگؤ|alt=Wikipedia-logo-v2.svg]]

'''ويکيپديا''' یا دانشمانه گله گپ([[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]] مئن: Wikipedia) يکته چند زوؤنه اينترنتي دانشنامه أزه محتوا أمرأ ايسه گه داوطلب کارگيرؤن ٚ ايلجار ٚ أمرأ نيويشته بۊنه ؤ هرکسي گه اينترنت بدأري تؤنه اين ٚ وانويسؤن-ه دچينواچين بکۊني. أ دانشنامه، مردۊم ٚ بۊدؤنسه'ن ٚ جي چاگۊده بؤستن‌دره ؤ أن یعني أنکي هرکي تانه أ دانشنامه مئن بئسه ؤ خۊ بدانسته چیئنه ديگرؤن ٚ ره بنه. ويکيپديا نؤم ترکيبي ايسه ويکي واجه جي &quot;مۊشارکتي جيگه&quot; معني أمرأ ؤ انسايکلؤپديا کي &quot;دانشنامه&quot; معني-أ دنه. ويکيپديا ٚ هدف یکته رها دانشنامه ٚ واتينأدأن أ چاگۊدن تمؤم ٚ زينده زوؤنؤن ٚ مئن ايسه. ويکيپديا اينگيليسي مؤورخ ٚ ۱۵ ژانويه ۲۰۰۱ به شکل مۊکمل؛ نؤپديا تخصصي دانشنامه ويسين نويشته بۊبؤ. اين ٚ بنأنأنکسؤن &quot;جيمي ولز&quot; ؤ &quot;لري سنگر&quot; ايسن. هسأ ويکيمديا غيرانتفاعي بۊنياد ويکيپديا پؤرؤژهٰ پۊشتيباني کؤنه. اي جيگه أصلي اينترنتي ميزبانؤن (هاستؤن) [[فلؤريدا]] تامپا شأر ٚ ميئن ايسه. هأتؤني چن‌ته ايضافي ميزبانؤنأن [[آمستردام]] ؤ [[سئۊل]] ٚ ميئن دأنه.&lt;ref name=&quot;wikipedia&quot;&gt;Wikipedia. (2007, May 8). In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 10:27, May 8, 2007, from http://en.wikipedia.org/w/index.php?oldid=129105201&lt;/ref&gt;
ويکپيديا آوريل ما ۲۰۰۷ ٚ أواخر يکته جي دهته برتر جيگه'ن  دئنکسؤن ٚ لحاظ ٚ جي [[ألئکسا]] ميئن بۊ گه نيصف ٚ جي ويشتر ٚ اي آمار اينگيليسي ويکيپديا شي بۊ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20071111223936/http://www.alexa.com/data/details/traffic_details?url=http%3A%2F%2Fwww.wikipedia.org آمارAlexa.com]&lt;/ref&gt;

تا ۲۰۱۵ دسامبر ما پنجۊم کؤل ٚ زوؤنؤن سرهم ۱۴۱ ميليۊن ته ويشتر ولگ دبؤنه گه ۳۷ ميليۊن ته ويشتر خالي وانيويس ايسه. پيله زوؤنؤن ٚ جي؛ [[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]] ۵ ميليۊن ته ويشتر, [[سۊئدي]] ۲/۱ ميليؤن, [[آلماني]] ۱/۸ ميليۊن, [[هۊلندي]] ۱/۸ ميليۊن, [[فرانسوي]] ۱/۷ ميليۊن, [[رۊسي]] ۱/۲ ميليۊن, [[ايتاليايي]] ۱/۲ ميليۊن, [[ايسپانيايي زوؤن| ايسپانيايي]] ۱/۲ ميليۊن, [[لهستاني]] ۱/۱ ميليۊن, [[ويتنامي]] ۱/۱ ميليۊن ؤ [[ژاپۊني]] ؤ [[پۊرتقالي زوؤن|پۊرتقالي]] ؤ [[چيني]] هرته ۸۵۰ هزارته ويشتر وانويس دأنن. ثبت ٚ نؤم بؤده کارگيرؤن ٚ تعداد حۊدۊد ٚ ۵۹ ميليۊن نفر ايسه گه ايشؤن ٚ جي ۴۰۲۲ نفر [[کارکيا]] ايسن. ويکيپديا ۲۹۱ته زوؤن-ه پۊشتيباني کؤنه.
&lt;ref&gt;[//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=14981235 List of Wikipedias/Table] meta.wikimedia 5 December 2015&lt;/ref&gt;
اي دانشنامه wikipedia.org جيگه سر &quot;ويکي&quot; نرمأفزار ٚ سر گه هاوايي زوؤن ٚ ميئن بۊنه &quot;تۊند&quot; چؤده بۊبؤ. ولز عقيده دأنه ''ويکيپديا'' خأن بريتانيکا کيفيت-ه برسي ؤ حتي چاپ-أ ني ببي. جيمي ولز ''ويکيپديا'' بنأنأنکس اۊن-ه ايتؤ تؤصيف کؤنه&quot; &lt;blockquote&gt;&quot;''ويکيپديا'' حقسأيي در راستاى چؤدن ؤ خلقؤدن ٚ دانشنامه-اي با جؤرترين کيفيت همته مردۊم ؤ ايشؤن ٚ مأري زوؤن ٚ ويسين ايسه.&quot;&lt;/blockquote&gt;

==گيلکي ويکيپديا==
[[File:Wikipedia-logo-v2-glk.svg|thumb|گيلکي ويکيپديا لؤگؤ]]
گيلکي ويکيپدياخۊ کارأ ۱۵۸۰ ديلمي، کۊرچˇ ما (2006 Sep) سرأیته ؤ سۊته کارکيا ؤ ۸۰۰۰ته کارگير دأنه.&lt;ref&gt;https://glk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AE%D8%A7%D8%B5:%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1&amp;action=raw&lt;/ref&gt;  ۲۰۰۷ اۊکتۊبر ما ۲۹؛ ۳۱۲ته وانويسˇ أمرأ رۊتبهٔ ۱۶۷ ويکيپديا زوؤنؤنˇ ميئن بۊ اۊ زمت خالي ۲۵۳ته ويکي دبۊ.&lt;ref&gt;https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=730128&lt;/ref&gt;
۲۰۱۶ آگۊست ما ۳۱؛ ويکي گيلکي ۶۰۳۰ته وانويسˇ أمرأ رۊتبهٔ ۱۵۱ ويکي‌متا زوؤنؤنˇ لیست ٚ ميئن پيدؤده.&lt;ref&gt;https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=15872373&lt;/ref&gt;

==سربس==
{{جيرنويس}}

[[جرگه:وبجيگه'ن]]</text>
      <sha1>rw32xmjombiert4guapj19o2gg3jguh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155517</id>
      <parentid>155516</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T22:16:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pqoqlqldk</username>
        <id>18449</id>
      </contributor>
      <origin>155517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4343" sha1="jf43uwg24elkp37guilwr3b688b0zxd" xml:space="preserve">[[File:Wikipedia-logo-v2.svg|thumb|ويکيپديا لؤگؤ|alt=Wikipedia-logo-v2.svg]]

'''ويکيپديا''' یا دانشمانه گله گپ([[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]] مئن: Wikipedia) يکته چند زوؤنه اينترنتي دانشنامه أزه محتوا أمرأ ايسه گه داوطلب کارگيرؤن ٚ ايلجار ٚ أمرأ نيويشته بۊنه ؤ هرکسي گه اينترنت بدأري تؤنه اين ٚ وانويسؤن-ه دچينواچين بکۊني. أ دانشنامه، مردۊم ٚ بۊدؤنسه'ن ٚ جي چاگۊده بؤستن‌دره ؤ أن یعني أنکي هرکي تانه أ دانشنامه مئن بئسه ؤ خۊ بدانسته چیئنه ديگرؤن ٚ ره بنه. ويکيپديا نؤم ترکيبي ايسه ويکي واجه جي &quot;مۊشارکتي جيگه&quot; معني أمرأ ؤ انسايکلؤپديا کي &quot;دانشنامه&quot; معني-أ دنه. ويکيپديا ٚ هدف یکته رها دانشنامه ٚ واتينأدأن أ چاگۊدن تمؤم ٚ زينده زوؤنؤن ٚ مئن ايسه. ويکيپديا اينگيليسي مؤورخ ٚ ۱۵ ژانويه ۲۰۰۱ به شکل مۊکمل؛ نؤپديا تخصصي دانشنامه ويسين نويشته بۊبؤ. اين ٚ بنأنأنکسؤن &quot;جيمي ولز&quot; ؤ &quot;لري سنگر&quot; ايسن. هسأ ويکيمديا غيرانتفاعي بۊنياد ويکيپديا پؤرؤژهٰ پۊشتيباني کؤنه. اي جيگه أصلي اينترنتي ميزبانؤن (هاستؤن) [[فلؤريدا]] تامپا شأر ٚ ميئن ايسه. هأتؤني چن‌ته ايضافي ميزبانؤنأن [[آمستردام]] ؤ [[سئۊل]] ٚ ميئن دأنه.&lt;ref name=&quot;wikipedia&quot;&gt;Wikipedia. (2007, May 8). In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 10:27, May 8, 2007, from http://en.wikipedia.org/w/index.php?oldid=129105201&lt;/ref&gt;
ويکپيديا آوريل ما ۲۰۰۷ ٚ أواخر يکته جي دهته برتر جيگه'ن  دئنکسؤن ٚ لحاظ ٚ جي [[ألئکسا]] ميئن بۊ گه نيصف ٚ جي ويشتر ٚ اي آمار اينگيليسي ويکيپديا شي بۊ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20071111223936/http://www.alexa.com/data/details/traffic_details?url=http%3A%2F%2Fwww.wikipedia.org آمارAlexa.com]&lt;/ref&gt;

تا ۲۰۱۵ دسامبر ما پنجۊم کؤل ٚ زوؤنؤن سرهم ۱۴۱ ميليۊن ته ويشتر ولگ دبؤنه گه ۳۷ ميليۊن ته ويشتر خالي وانيويس ايسه. پيله زوؤنؤن ٚ جي؛ [[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]] ۵ ميليۊن ته ويشتر, [[سۊئدي]] ۲/۱ ميليؤن, [[آلماني]] ۱/۸ ميليۊن, [[هۊلندي]] ۱/۸ ميليۊن, [[فرانسوي]] ۱/۷ ميليۊن, [[رۊسي]] ۱/۲ ميليۊن, [[ايتاليايي]] ۱/۲ ميليۊن, [[ايسپانيايي زوؤن| ايسپانيايي]] ۱/۲ ميليۊن, [[لهستاني]] ۱/۱ ميليۊن, [[ويتنامي]] ۱/۱ ميليۊن ؤ [[ژاپۊني]] ؤ [[پۊرتقالي زوؤن|پۊرتقالي]] ؤ [[چيني]] هرته ۸۵۰ هزارته ويشتر وانويس دأنن. ثبت ٚ نؤم بؤده کارگيرؤن ٚ تعداد حۊدۊد ٚ ۵۹ ميليۊن نفر ايسه گه ايشؤن ٚ جي ۴۰۲۲ نفر [[کارکيا]] ايسن. ويکيپديا ۲۹۱ته زوؤن-ه پۊشتيباني کؤنه.
&lt;ref&gt;[//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=14981235 List of Wikipedias/Table] meta.wikimedia 5 December 2015&lt;/ref&gt;
اي دانشنامه wikipedia.org جيگه سر &quot;ويکي&quot; نرمأفزار ٚ سر گه هاوايي زوؤن ٚ ميئن بۊنه &quot;تۊند&quot; چؤده بۊبؤ. ولز عقيده دأنه ''ويکيپديا'' خأن بريتانيکا کيفيت-ه برسي ؤ حتي چاپ-أ ني ببي. جيمي ولز ''ويکيپديا'' بنأنأنکس اۊن-ه ايتؤ تؤصيف کؤنه&quot; &lt;blockquote&gt;&quot;''ويکيپديا'' حقسأيي در راستاى چؤدن ؤ خلقؤدن ٚ دانشنامه-اي با جؤرترين کيفيت همته مردۊم ؤ ايشؤن ٚ مأري زوؤن ٚ ويسين ايسه.&quot;&lt;/blockquote&gt;

==گيلکي ويکيپديا بٚزاببن دٚباهب وبکبپدیان شیطانی نیعه==
==سربس==
{{جيرنويس}}

[[جرگه:وبجيگه'ن]]</text>
      <sha1>jf43uwg24elkp37guilwr3b688b0zxd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155518</id>
      <parentid>155517</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T22:16:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NDG</username>
        <id>17661</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted edits by [[Special:Contribs/Pqoqlqldk|Pqoqlqldk]] ([[User talk:Pqoqlqldk|talk]]) to last version by NDG: reverting vandalism</comment>
      <origin>151921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5181" sha1="rw32xmjombiert4guapj19o2gg3jguh" xml:space="preserve">[[File:Wikipedia-logo-v2.svg|thumb|ويکيپديا لؤگؤ|alt=Wikipedia-logo-v2.svg]]

'''ويکيپديا''' یا دانشمانه گله گپ([[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]] مئن: Wikipedia) يکته چند زوؤنه اينترنتي دانشنامه أزه محتوا أمرأ ايسه گه داوطلب کارگيرؤن ٚ ايلجار ٚ أمرأ نيويشته بۊنه ؤ هرکسي گه اينترنت بدأري تؤنه اين ٚ وانويسؤن-ه دچينواچين بکۊني. أ دانشنامه، مردۊم ٚ بۊدؤنسه'ن ٚ جي چاگۊده بؤستن‌دره ؤ أن یعني أنکي هرکي تانه أ دانشنامه مئن بئسه ؤ خۊ بدانسته چیئنه ديگرؤن ٚ ره بنه. ويکيپديا نؤم ترکيبي ايسه ويکي واجه جي &quot;مۊشارکتي جيگه&quot; معني أمرأ ؤ انسايکلؤپديا کي &quot;دانشنامه&quot; معني-أ دنه. ويکيپديا ٚ هدف یکته رها دانشنامه ٚ واتينأدأن أ چاگۊدن تمؤم ٚ زينده زوؤنؤن ٚ مئن ايسه. ويکيپديا اينگيليسي مؤورخ ٚ ۱۵ ژانويه ۲۰۰۱ به شکل مۊکمل؛ نؤپديا تخصصي دانشنامه ويسين نويشته بۊبؤ. اين ٚ بنأنأنکسؤن &quot;جيمي ولز&quot; ؤ &quot;لري سنگر&quot; ايسن. هسأ ويکيمديا غيرانتفاعي بۊنياد ويکيپديا پؤرؤژهٰ پۊشتيباني کؤنه. اي جيگه أصلي اينترنتي ميزبانؤن (هاستؤن) [[فلؤريدا]] تامپا شأر ٚ ميئن ايسه. هأتؤني چن‌ته ايضافي ميزبانؤنأن [[آمستردام]] ؤ [[سئۊل]] ٚ ميئن دأنه.&lt;ref name=&quot;wikipedia&quot;&gt;Wikipedia. (2007, May 8). In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 10:27, May 8, 2007, from http://en.wikipedia.org/w/index.php?oldid=129105201&lt;/ref&gt;
ويکپيديا آوريل ما ۲۰۰۷ ٚ أواخر يکته جي دهته برتر جيگه'ن  دئنکسؤن ٚ لحاظ ٚ جي [[ألئکسا]] ميئن بۊ گه نيصف ٚ جي ويشتر ٚ اي آمار اينگيليسي ويکيپديا شي بۊ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20071111223936/http://www.alexa.com/data/details/traffic_details?url=http%3A%2F%2Fwww.wikipedia.org آمارAlexa.com]&lt;/ref&gt;

تا ۲۰۱۵ دسامبر ما پنجۊم کؤل ٚ زوؤنؤن سرهم ۱۴۱ ميليۊن ته ويشتر ولگ دبؤنه گه ۳۷ ميليۊن ته ويشتر خالي وانيويس ايسه. پيله زوؤنؤن ٚ جي؛ [[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]] ۵ ميليۊن ته ويشتر, [[سۊئدي]] ۲/۱ ميليؤن, [[آلماني]] ۱/۸ ميليۊن, [[هۊلندي]] ۱/۸ ميليۊن, [[فرانسوي]] ۱/۷ ميليۊن, [[رۊسي]] ۱/۲ ميليۊن, [[ايتاليايي]] ۱/۲ ميليۊن, [[ايسپانيايي زوؤن| ايسپانيايي]] ۱/۲ ميليۊن, [[لهستاني]] ۱/۱ ميليۊن, [[ويتنامي]] ۱/۱ ميليۊن ؤ [[ژاپۊني]] ؤ [[پۊرتقالي زوؤن|پۊرتقالي]] ؤ [[چيني]] هرته ۸۵۰ هزارته ويشتر وانويس دأنن. ثبت ٚ نؤم بؤده کارگيرؤن ٚ تعداد حۊدۊد ٚ ۵۹ ميليۊن نفر ايسه گه ايشؤن ٚ جي ۴۰۲۲ نفر [[کارکيا]] ايسن. ويکيپديا ۲۹۱ته زوؤن-ه پۊشتيباني کؤنه.
&lt;ref&gt;[//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=14981235 List of Wikipedias/Table] meta.wikimedia 5 December 2015&lt;/ref&gt;
اي دانشنامه wikipedia.org جيگه سر &quot;ويکي&quot; نرمأفزار ٚ سر گه هاوايي زوؤن ٚ ميئن بۊنه &quot;تۊند&quot; چؤده بۊبؤ. ولز عقيده دأنه ''ويکيپديا'' خأن بريتانيکا کيفيت-ه برسي ؤ حتي چاپ-أ ني ببي. جيمي ولز ''ويکيپديا'' بنأنأنکس اۊن-ه ايتؤ تؤصيف کؤنه&quot; &lt;blockquote&gt;&quot;''ويکيپديا'' حقسأيي در راستاى چؤدن ؤ خلقؤدن ٚ دانشنامه-اي با جؤرترين کيفيت همته مردۊم ؤ ايشؤن ٚ مأري زوؤن ٚ ويسين ايسه.&quot;&lt;/blockquote&gt;

==گيلکي ويکيپديا==
[[File:Wikipedia-logo-v2-glk.svg|thumb|گيلکي ويکيپديا لؤگؤ]]
گيلکي ويکيپدياخۊ کارأ ۱۵۸۰ ديلمي، کۊرچˇ ما (2006 Sep) سرأیته ؤ سۊته کارکيا ؤ ۸۰۰۰ته کارگير دأنه.&lt;ref&gt;https://glk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AE%D8%A7%D8%B5:%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1&amp;action=raw&lt;/ref&gt;  ۲۰۰۷ اۊکتۊبر ما ۲۹؛ ۳۱۲ته وانويسˇ أمرأ رۊتبهٔ ۱۶۷ ويکيپديا زوؤنؤنˇ ميئن بۊ اۊ زمت خالي ۲۵۳ته ويکي دبۊ.&lt;ref&gt;https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=730128&lt;/ref&gt;
۲۰۱۶ آگۊست ما ۳۱؛ ويکي گيلکي ۶۰۳۰ته وانويسˇ أمرأ رۊتبهٔ ۱۵۱ ويکي‌متا زوؤنؤنˇ لیست ٚ ميئن پيدؤده.&lt;ref&gt;https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=15872373&lt;/ref&gt;

==سربس==
{{جيرنويس}}

[[جرگه:وبجيگه'ن]]</text>
      <sha1>rw32xmjombiert4guapj19o2gg3jguh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155519</id>
      <parentid>155518</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T22:17:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pqoqlqldk</username>
        <id>18449</id>
      </contributor>
      <origin>155519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1200" sha1="ph9z5rsvf2hlhcilf9fz72hr8fopa2q" xml:space="preserve">&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20071111223936/http://www.alexa.com/data/details/traffic_details?url=http%3A%2F%2Fwww.wikipedia.org آمارAlexa.com]&lt;/ref&gt;ویکیپدیا نابوٚد بوبوس

==گيلکي ويکيپديا==
[[File:Wikipedia-logo-v2-glk.svg|thumb|گيلکي ويکيپديا لؤگؤ]]
گيلکي ويکيپدياخۊ کارأ ۱۵۸۰ ديلمي، کۊرچˇ ما (2006 Sep) سرأیته ؤ سۊته کارکيا ؤ ۸۰۰۰ته کارگير دأنه.&lt;ref&gt;https://glk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AE%D8%A7%D8%B5:%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1&amp;action=raw&lt;/ref&gt;  ۲۰۰۷ اۊکتۊبر ما ۲۹؛ ۳۱۲ته وانويسˇ أمرأ رۊتبهٔ ۱۶۷ ويکيپديا زوؤنؤنˇ ميئن بۊ اۊ زمت خالي ۲۵۳ته ويکي دبۊ.&lt;ref&gt;https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=730128&lt;/ref&gt;
۲۰۱۶ آگۊست ما ۳۱؛ ويکي گيلکي ۶۰۳۰ته وانويسˇ أمرأ رۊتبهٔ ۱۵۱ ويکي‌متا زوؤنؤنˇ لیست ٚ ميئن پيدؤده.&lt;ref&gt;https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=15872373&lt;/ref&gt;

==سربس==
{{جيرنويس}}

[[جرگه:وبجيگه'ن]]</text>
      <sha1>ph9z5rsvf2hlhcilf9fz72hr8fopa2q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155520</id>
      <parentid>155519</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T22:18:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pqoqlqldk</username>
        <id>18449</id>
      </contributor>
      <origin>155520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="366" sha1="h8umx0o1viqbxwvqkx9oec3lkhqdx6v" xml:space="preserve">&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20071111223936/http://www.alexa.com/data/details/traffic_details?url=http%3A%2F%2Fwww.wikipedia.org آمارAlexa.com]&lt;/ref&gt;ویکیپدیا نابوٚد بوبوس

==گيلکي ويکيپديا تٚنها ویکیپدیایی اییه گ اٚهریمٚنی نیعه==

==سربس==
{{جيرنويس}}

[[جرگه:وبجيگه'ن]]</text>
      <sha1>h8umx0o1viqbxwvqkx9oec3lkhqdx6v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155521</id>
      <parentid>155520</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T22:18:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pqoqlqldk</username>
        <id>18449</id>
      </contributor>
      <origin>155521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="212" sha1="iuu6tov6qhcjgxb2da0y3fe5x84a9z3" xml:space="preserve">ویکیپدیا نابوٚد بوبوس😎

==گيلکي ويکيپديا تٚنها ویکیپدیایی اییه گ اٚهریمٚنی نیعه==

==سربس==
{{جيرنويس}}

[[جرگه:وبجيگه'ن]]</text>
      <sha1>iuu6tov6qhcjgxb2da0y3fe5x84a9z3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155530</id>
      <parentid>155521</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T00:17:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DreamRimmer</username>
        <id>15872</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش‌های [[Special:Contributions/Pqoqlqldk|Pqoqlqldk]] ([[User talk:Pqoqlqldk|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:NDG|NDG]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>151921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5181" sha1="rw32xmjombiert4guapj19o2gg3jguh" xml:space="preserve">[[File:Wikipedia-logo-v2.svg|thumb|ويکيپديا لؤگؤ|alt=Wikipedia-logo-v2.svg]]

'''ويکيپديا''' یا دانشمانه گله گپ([[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]] مئن: Wikipedia) يکته چند زوؤنه اينترنتي دانشنامه أزه محتوا أمرأ ايسه گه داوطلب کارگيرؤن ٚ ايلجار ٚ أمرأ نيويشته بۊنه ؤ هرکسي گه اينترنت بدأري تؤنه اين ٚ وانويسؤن-ه دچينواچين بکۊني. أ دانشنامه، مردۊم ٚ بۊدؤنسه'ن ٚ جي چاگۊده بؤستن‌دره ؤ أن یعني أنکي هرکي تانه أ دانشنامه مئن بئسه ؤ خۊ بدانسته چیئنه ديگرؤن ٚ ره بنه. ويکيپديا نؤم ترکيبي ايسه ويکي واجه جي &quot;مۊشارکتي جيگه&quot; معني أمرأ ؤ انسايکلؤپديا کي &quot;دانشنامه&quot; معني-أ دنه. ويکيپديا ٚ هدف یکته رها دانشنامه ٚ واتينأدأن أ چاگۊدن تمؤم ٚ زينده زوؤنؤن ٚ مئن ايسه. ويکيپديا اينگيليسي مؤورخ ٚ ۱۵ ژانويه ۲۰۰۱ به شکل مۊکمل؛ نؤپديا تخصصي دانشنامه ويسين نويشته بۊبؤ. اين ٚ بنأنأنکسؤن &quot;جيمي ولز&quot; ؤ &quot;لري سنگر&quot; ايسن. هسأ ويکيمديا غيرانتفاعي بۊنياد ويکيپديا پؤرؤژهٰ پۊشتيباني کؤنه. اي جيگه أصلي اينترنتي ميزبانؤن (هاستؤن) [[فلؤريدا]] تامپا شأر ٚ ميئن ايسه. هأتؤني چن‌ته ايضافي ميزبانؤنأن [[آمستردام]] ؤ [[سئۊل]] ٚ ميئن دأنه.&lt;ref name=&quot;wikipedia&quot;&gt;Wikipedia. (2007, May 8). In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 10:27, May 8, 2007, from http://en.wikipedia.org/w/index.php?oldid=129105201&lt;/ref&gt;
ويکپيديا آوريل ما ۲۰۰۷ ٚ أواخر يکته جي دهته برتر جيگه'ن  دئنکسؤن ٚ لحاظ ٚ جي [[ألئکسا]] ميئن بۊ گه نيصف ٚ جي ويشتر ٚ اي آمار اينگيليسي ويکيپديا شي بۊ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20071111223936/http://www.alexa.com/data/details/traffic_details?url=http%3A%2F%2Fwww.wikipedia.org آمارAlexa.com]&lt;/ref&gt;

تا ۲۰۱۵ دسامبر ما پنجۊم کؤل ٚ زوؤنؤن سرهم ۱۴۱ ميليۊن ته ويشتر ولگ دبؤنه گه ۳۷ ميليۊن ته ويشتر خالي وانيويس ايسه. پيله زوؤنؤن ٚ جي؛ [[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]] ۵ ميليۊن ته ويشتر, [[سۊئدي]] ۲/۱ ميليؤن, [[آلماني]] ۱/۸ ميليۊن, [[هۊلندي]] ۱/۸ ميليۊن, [[فرانسوي]] ۱/۷ ميليۊن, [[رۊسي]] ۱/۲ ميليۊن, [[ايتاليايي]] ۱/۲ ميليۊن, [[ايسپانيايي زوؤن| ايسپانيايي]] ۱/۲ ميليۊن, [[لهستاني]] ۱/۱ ميليۊن, [[ويتنامي]] ۱/۱ ميليۊن ؤ [[ژاپۊني]] ؤ [[پۊرتقالي زوؤن|پۊرتقالي]] ؤ [[چيني]] هرته ۸۵۰ هزارته ويشتر وانويس دأنن. ثبت ٚ نؤم بؤده کارگيرؤن ٚ تعداد حۊدۊد ٚ ۵۹ ميليۊن نفر ايسه گه ايشؤن ٚ جي ۴۰۲۲ نفر [[کارکيا]] ايسن. ويکيپديا ۲۹۱ته زوؤن-ه پۊشتيباني کؤنه.
&lt;ref&gt;[//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=14981235 List of Wikipedias/Table] meta.wikimedia 5 December 2015&lt;/ref&gt;
اي دانشنامه wikipedia.org جيگه سر &quot;ويکي&quot; نرمأفزار ٚ سر گه هاوايي زوؤن ٚ ميئن بۊنه &quot;تۊند&quot; چؤده بۊبؤ. ولز عقيده دأنه ''ويکيپديا'' خأن بريتانيکا کيفيت-ه برسي ؤ حتي چاپ-أ ني ببي. جيمي ولز ''ويکيپديا'' بنأنأنکس اۊن-ه ايتؤ تؤصيف کؤنه&quot; &lt;blockquote&gt;&quot;''ويکيپديا'' حقسأيي در راستاى چؤدن ؤ خلقؤدن ٚ دانشنامه-اي با جؤرترين کيفيت همته مردۊم ؤ ايشؤن ٚ مأري زوؤن ٚ ويسين ايسه.&quot;&lt;/blockquote&gt;

==گيلکي ويکيپديا==
[[File:Wikipedia-logo-v2-glk.svg|thumb|گيلکي ويکيپديا لؤگؤ]]
گيلکي ويکيپدياخۊ کارأ ۱۵۸۰ ديلمي، کۊرچˇ ما (2006 Sep) سرأیته ؤ سۊته کارکيا ؤ ۸۰۰۰ته کارگير دأنه.&lt;ref&gt;https://glk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AE%D8%A7%D8%B5:%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1&amp;action=raw&lt;/ref&gt;  ۲۰۰۷ اۊکتۊبر ما ۲۹؛ ۳۱۲ته وانويسˇ أمرأ رۊتبهٔ ۱۶۷ ويکيپديا زوؤنؤنˇ ميئن بۊ اۊ زمت خالي ۲۵۳ته ويکي دبۊ.&lt;ref&gt;https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=730128&lt;/ref&gt;
۲۰۱۶ آگۊست ما ۳۱؛ ويکي گيلکي ۶۰۳۰ته وانويسˇ أمرأ رۊتبهٔ ۱۵۱ ويکي‌متا زوؤنؤنˇ لیست ٚ ميئن پيدؤده.&lt;ref&gt;https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=15872373&lt;/ref&gt;

==سربس==
{{جيرنويس}}

[[جرگه:وبجيگه'ن]]</text>
      <sha1>rw32xmjombiert4guapj19o2gg3jguh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>گیلکي رپ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14952</id>
    <revision>
      <id>155510</id>
      <parentid>155227</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T22:12:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pqoqlqldk</username>
        <id>18449</id>
      </contributor>
      <origin>155510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3124" sha1="0b0favuvlqj63zunpdlyez7v3hc7oju" xml:space="preserve">{{بیسربس}}
'''گیله رپ'''، رپˇ میزقؤنˇ سبکˇ جی بومأ، ای سبکˇ رو، پور تاثیر بنه. ای میزقؤنˇ سبک سوتته رج دأنه&lt;ref&gt;سربس خأنه اما ندأنه!&lt;/ref&gt;:

اولی '''گأنگستری''' ایسه کی اینه '''خیابؤنی رپ''' نی دخؤنن؛ دومی '''اعتراضی رپ''' ایسه و سومی ایپچه اخلاقی‌تر ایسه و سأی کؤنه کی جامعه ارزشؤنه یاد باوره.&lt;ref&gt;سربس خأنه ؤ ندأنه!&lt;/ref&gt;

گیلکی رپ، ای هر سو ته رجˇ مئن، بمیرفؤسی فعال ایسن. گأنگستری خؤجیر خؤندنکسؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[أدیب پژواک]] ایسن کی اوشؤنˇ گروه (جرگه) نؤم [[ؤ.پي (موزیکˇ جرگه)|ؤ.پي]] ایسسه و اعتراضی خؤجیر خؤندنکس، [[شاهين نجفي]] ایسه و سومی سبکˇ مئن، کي پور فعال نیه، [[رشت ؤ انزلي]] میزقؤن، [[عماد قویدل]]ˇ جی و [[ضد نژادپرستی]] میزقؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[کالی ام]]ˇ جی، دوتته جه خؤجیرترین میزقؤنؤن ایسن گیلکی رپˇ مئن.


گنگستا سبک، گیلکی مئن ایتؤ ایسه کی طنز و مزاقیتن و... اونˇ مئن زیاد دئه شأنه. [[سعید عؤسرا]] و [[أدیپ پژواک]] کی ویشتر أ کارؤنه دومبال کؤنن دوتته آلبوم بیرون هدأن کی أولی آلبؤمˇ نؤم [[شنگ (موزیکˇ آلبوم)|شنگ]] و دومی آلبؤمˇ نؤم 
[[تره اوچین (رپ)|تره اوچین]] ایسسه.

[[شاهين نجفي]] رپؤن ویشتر اعتراضی ایسن ولی چنته احساسی میزقؤن نی بخؤنده؛ [[مامان (رپˇ آهنگ)|مامان]] و [[بیأ مره یاری بدن (موزیک)|بیأ مره یاری بدن]] موسؤن. بعضی شاهین نجفی میزقؤنؤن، ترکیبی فارسی ؤ گیلکی أمرأ ایسه.

==گیل رپ==
از سال ۱۳۹۹ ایته سبک نو شکل بیگیفته برای احیای زبان گیلکی به نام «گیل رپ» و از بنیانگذاران ا سبک شا گیله متی و ژیویر نام بردن. 


==خالؤن==
*[https://web.archive.org/web/20190804232623/http://v6rg.com/?p=7459 یکته رادیویی برنامه راجه به گیلکی رپ]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%86_%D9%86%D8%AC%D9%81%DB%8C شاهین نجفی]
*[https://web.archive.org/web/20150624071343/http://osra.rzb.ir/ سعید عوسرا جیگا]
*[https://web.archive.org/web/20160901151248/http://www.shahinnajafimusic.com/ شاهین نجفی جیگا]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%84_%28%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85%29 ترامادولˇآلبوم]
* [https://on.soundcloud.com/ZxX4y ژیویرِ جیگا]

==سربس==
{{جیرنویس}}


[[رده:گیلکی رپ]]
[[رده:رپ]]
[[رده:موزیک]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>0b0favuvlqj63zunpdlyez7v3hc7oju</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155539</id>
      <parentid>155510</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T00:17:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DreamRimmer</username>
        <id>15872</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/Pqoqlqldk|Pqoqlqldk]] ([[User talk:Pqoqlqldk|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>155227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3150" sha1="ot8voe8d4ukg92rcidxqfz2yqctw71m" xml:space="preserve">{{بیسربس}}
'''گیله رپ'''، رپˇ میزقؤنˇ سبکˇ جی بومأ ؤ [[فارسی‌ رپ]]، ای سبکˇ رو، پور تاثیر بنه. ای میزقؤنˇ سبک سوتته رج دأنه&lt;ref&gt;سربس خأنه اما ندأنه!&lt;/ref&gt;:

اولی '''گأنگستری''' ایسه کی اینه '''خیابؤنی رپ''' نی دخؤنن؛ دومی '''اعتراضی رپ''' ایسه و سومی ایپچه اخلاقی‌تر ایسه و سأی کؤنه کی جامعه ارزشؤنه یاد باوره.&lt;ref&gt;سربس خأنه ؤ ندأنه!&lt;/ref&gt;

گیلکی رپ، ای هر سو ته رجˇ مئن، بمیرفؤسی فعال ایسن. گأنگستری خؤجیر خؤندنکسؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[أدیب پژواک]] ایسن کی اوشؤنˇ گروه (جرگه) نؤم [[ؤ.پي (موزیکˇ جرگه)|ؤ.پي]] ایسسه و اعتراضی خؤجیر خؤندنکس، [[شاهين نجفي]] ایسه و سومی سبکˇ مئن، کي پور فعال نیه، [[رشت ؤ انزلي]] میزقؤن، [[عماد قویدل]]ˇ جی و [[ضد نژادپرستی]] میزقؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[کالی ام]]ˇ جی، دوتته جه خؤجیرترین میزقؤنؤن ایسن گیلکی رپˇ مئن.


گنگستا سبک، گیلکی مئن ایتؤ ایسه کی طنز و مزاقیتن و... اونˇ مئن زیاد دئه شأنه. [[سعید عؤسرا]] و [[أدیپ پژواک]] کی ویشتر أ کارؤنه دومبال کؤنن دوتته آلبوم بیرون هدأن کی أولی آلبؤمˇ نؤم [[شنگ (موزیکˇ آلبوم)|شنگ]] و دومی آلبؤمˇ نؤم 
[[تره اوچین (رپ)|تره اوچین]] ایسسه.

[[شاهين نجفي]] رپؤن ویشتر اعتراضی ایسن ولی چنته احساسی میزقؤن نی بخؤنده؛ [[مامان (رپˇ آهنگ)|مامان]] و [[بیأ مره یاری بدن (موزیک)|بیأ مره یاری بدن]] موسؤن. بعضی شاهین نجفی میزقؤنؤن، ترکیبی فارسی ؤ گیلکی أمرأ ایسه.

==گیل رپ==
از سال ۱۳۹۹ ایته سبک نو شکل بیگیفته برای احیای زبان گیلکی به نام «گیل رپ» و از بنیانگذاران ا سبک شا گیله متی و ژیویر نام بردن. 


==خالؤن==
*[https://web.archive.org/web/20190804232623/http://v6rg.com/?p=7459 یکته رادیویی برنامه راجه به گیلکی رپ]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%86_%D9%86%D8%AC%D9%81%DB%8C شاهین نجفی]
*[https://web.archive.org/web/20150624071343/http://osra.rzb.ir/ سعید عوسرا جیگا]
*[https://web.archive.org/web/20160901151248/http://www.shahinnajafimusic.com/ شاهین نجفی جیگا]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%84_%28%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85%29 ترامادولˇآلبوم]
* [https://on.soundcloud.com/ZxX4y ژیویرِ جیگا]

==سربس==
{{جیرنویس}}


[[رده:گیلکی رپ]]
[[رده:رپ]]
[[رده:موزیک]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>ot8voe8d4ukg92rcidxqfz2yqctw71m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رۊبار ٚ شأرستان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17090</id>
    <revision>
      <id>155497</id>
      <parentid>74819</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T20:28:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29293-24</username>
        <id>18448</id>
      </contributor>
      <origin>155497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8566" sha1="l6q50h6kfxwlatkqiezuyooffc1d3hh" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= رۊبار ٚ شأرستان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan.svg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار= هۊشنگ عباسقلي زاده
|اۊستان= [[گيلان]]
|بخشان=[[رۊبار ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]، [[رحمت‌آباد ؤ بلۊکات ٚ بخش|رحمت آباد ؤ بلۊکات]]، [[فاراب ٚ بخش|فاراب]]، [[خۊرگام ٚ بخش|خۊرگام]]، [[لؤشان ٚ بخش|لؤشان]]
|شأران=[[رۊبار (گيلان)|رۊبار]]، [[رۊستم آباد]]، [[تۊتکابن]]، [[لؤشان]]، [[مانگيل]]، [[جيرينديه]]، [[بره‌سر]]
|دهستانان= [[کلشتر ٚ دهستان|کلشتر]]، [[نسايي رۊستم آباد ٚ دهستان|نسايي رۊستم آباد]]، [[کلسيايي رۊستم آباد ٚ دهستان|کلسيايي رۊستم آباد]]، [[جيرينديه دهستان|جيرينديه]]، [[کليشم ٚ دهستان|کليشم]]، [[خۊرگام ٚ دهستان|خۊرگام]]، [[دلفک ٚ دهستان|دلفک]]، [[بلۊکات ٚ دهستان|بلۊکات]]، [[رحمت‌آباد ٚ دهستان|رحمت آباد]]، [[دشتویل ٚ دهستان|دشتويل]]، [[جمال‌آباد ٚ دهستان (رۊبار)|جمال‌آباد]]، [[پاچنار ٚ دهستان|پاچنار]]
|مردۊم= گيلک
|محلي نام= رۊبار، رۊوار
|قديمي نامان=
|شأرستان بؤستن ٚ سال= ۱۳۳۸
|جمعيت= ۱۲۶٬۳۱۵ نفر
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]، رۊباري لئجه أمرأ&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۲۵۷۴ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۱۰۵۰ متر
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= زىتۊن، بج، صابۊن، نمد، محلي لباس
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا=[http://roodbar.gilan.ir/ رۊبار ٚ فرمانداري] 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''رۊبار ٚ شأرستان'''، یتا جه [[گيلان]] ٚ شأرستانان ايسه و گیلک بی ؤ أ اۊستان ٚ [[نسا]] مئن قرار بيگيته ؤ گيلان ٚ پيله‌ترين شأرستان ني ايسه. أ شأرستان ۲,۵۷۴ کيلۊمتر مربع مساحت دأره ؤ اۊن ٚ مرکز ني [[رۊبار (گيلان)|رۊبار]] ٚ شأر ايسه.

== رۊبار ٚ نام ==
أ ناحيه دۊرۊن رۊخانان زيادي نهأ ؤ هأن ٚ وأسي اۊن ٚ نام-أ رۊبار بنأده کي گده اۊن ٚ معني '''رۊخانان ٚ سامان''' ايسه.&lt;ref name=ketab&gt;{{یادکرد|کتاب=نام مکان‌های جغرافیایی در بستر زمان|نویسنده = مهرالزمان نوبان|ناشر =انتشارات ما|شهر=تهران|صفحه=۲۵۹|سال=۱۳۷۶|شابک=964-6497-00-4}}&lt;/ref&gt;

== جۊغرافي مؤقعيت ==
رۊبار ٚ شأرستان ايته جه ۱۷ ته [[گيلان]] ٚ شأرستانان ؤ پيله‌ترين شأرستان ني اۊشان ٚ مئن ايسه. أ شأرستان [[کلسيا]] جه [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ [[سياکل ٚ شأرستان|سياکل]] شأرستانان، [[نسا]] جه [[ألمۊت]] ٚ منطقه، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سياکل ٚ شأرستان]] ؤ [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[شفت ٚ شأرستان]]-أ رسئه. أ ناحيه خۊ فراوان زي باغان ٚ وأسي کي اۊن ٚ محصۊلان ٚ کیفيت ني خئلي بۊجؤره معرۊف ايسه.

رۊبار ٚ شأرستان کۊهستاني ناحيه مئن قرار دأره ؤ اۊن ٚ آو ؤ هأوا خۊشک ؤ نیمه خۊشک ؤ مديترانه‌اي ايسه، هأن ٚ وأسي زي داران اۊیه خؤب رؤشد کۊنئده. أ شأرستان [[ايسپي رۊ]] ورجأ بنا بۊبؤسته ؤ ايسپي رۊ دائمي وا مسير ٚ مئن کي ''مانگيل ٚ وا'' نام ٚ أمرأ ني معرۊف ايسه قرار دأره ؤ هأ مؤضوع باعث چأگۊدن مانگيل ٚ بادي قۊوتگا ۱۳۷۰ سال ٚ دۊرۊن بۊبؤسته.

== کيشوري تخسيمان ==
رۊبار ٚ شأرستان چار ته بخش دأره:
* ۱. [[رۊبار ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] 
* دهستانان: 
** [[کلشتر ٚ دهستان]]
** [[نسايي رۊستم آباد ٚ دهستان]]
** [[کلسيايي رۊستم آباد ٚ دهستان]]
* شأران: [[رۊبار (گيلان)|رۊبار]]، [[رۊستم آباد]]، [[مانگيل]]

* ۲. [[فاراب ٚ بخش]]
*دهستان­ان: 
** [[جيرينديه دهستان]]
** [[کليشم ٚ دهستان]]
*شأر: [[جيرينديه]]
 
* ۳. [[خۊرگام ٚ بخش]]
*دهستانان: 
** [[خۊرگام ٚ دهستان]] 
** [[دلفک ٚ دهستان]]
* شأر: [[بره‌سر]]

* ۴. [[رحمت‌آباد ؤ بلۊکات ٚ بخش]]

* دهستانان: 
** [[بلۊکات ٚ دهستان]]
** [[رحمت‌آباد ٚ دهستان]]
** [[دشتویل ٚ دهستان]]
* شأر: [[تۊتکابن]]

* [[لؤشان ٚ بخش]]
** [[جمال‌آباد ٚ دهستان (رۊبار)|جمال‌آباد ٚ دهستان]]
** [[پاچنار ٚ دهستان]]
شأر: [[لؤشان]]

== جمعيت ==
أ شأرستانˇ جمعيت ۱۲۶,۳۱۵ نفر ايسه کي أ تعدادˇ جه ۶۹,۶۲۰ نفر شأري منطقه‌ئن ؤ ۵۶,۶۹۵ نفر رۊستائانˇ دۊرۊن ساکن ايسده.

== زوان ؤ مردۊم ==
رۊبارˇ شأرستان ويشتر مردۊم [[گيلک]] ايسن ؤ به [[گيلکي زوؤن]]، گالشي(دیلمي) گۊیش ؤ رۊباري لئجه أمرأ گب زنده. رۊباري ايته جه گيلکيˇ هشت‌ته أصلي لئجه [[گيلان]]ˇ دۊرۊن ايسه.&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

== دئني جيگایان ==

* [[هرزویلˇ سرو]]

* آسمانسرا قله

* [[مارلیک]]ˇ دئباره تپه

* [[اسکابن]]ˇ تاريخي رۊستا 

* [[آماردلۊ]] جؤردي

* [[لؤشان]]ˇ دئباره پۊرد

* [[مانگيلˇ بادي قۊوتگا]]

* [[ايسپي‌رۊ سد]]

* کلشترˇ چشمه

* تالشدر دامان

* لاکۊشابˇ آبشار

* [[داماش جیرنده|داماش]]ˇ تۊريستي دهکده

* [[سلانسر]]ˇ منطقه

* امامزاده صالح خاصکول

* امامزاده اسماعیل قاسم، محمود

* امامزاده ابراهیم کیابادˇ مئن

* امامزادگان ابوالحسن، ابوالمحسن و ابوالفضل فیلده مئن

* امامزادگان حمزه و یوسف شیرکدهˇ مئن

* سیّد طاهر شمامˇ دۊرۊن

* سید طاهر و سید طیّب پایده دۊرۊن

* امامزاده عسکربن جیرنده دۊرۊن

* امامزاده محمد حنفیه(قلقلي)، [[بیورزین]]ˇ رۊستا

* امامزاده سیداشرف الدین ابن موسی کاظم [[چمل قدیم]]ˇ رۊستا

* [[امامزاده روح‌الله]]، [[خۊرگام]]، [[نوده]]

* سیدحسن گندمي، [[سمام]]

* امامزاده احمد و محمد، [[ناوه]]

* امامزاده طاهر خرمکوه، [[خرمکوه|خره‌پۊ]] رۊستا دۊرۊن

* امامزادگان سه فرزندان موسی کاظم، [[فیلده]] رۊستا

* امامزاده محتشم، [[اسطلخ جان]]

* امام زاده پیر محمد

== تاتاييان ==
&lt;gallery&gt;

پرونده:Manjildam.JPG|[[ايسپي رۊ]] سد

پرونده:Manjeel windmills.jpg|مانگيلˇ بادي قۊوتگا

پرونده:Jame hayoolaye do sar va ghazal.jpg|هیۊلای دؤسرˇ جام، لۊور مۊزه

پرونده:Swastika iran.jpg|ايته جه گردنبندان [[مارلیک]]

پرونده:Iran bastan - 24.jpg | ايتأ ريتۊن یافت بۊبؤسته آمآردلۊ جه کي صد سال قبل ميلاد شين ايسه.

پرونده:Damashvillage.jpg|[[داماش جیرنده]]ˇ تۊريستي دهکده 

پرونده:Dscloshanpol(18).jpg|[[لؤشان]]ˇ خشتي پۊرد

&lt;/gallery&gt;

== سربس ==
{{جيرنويس}}
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>l6q50h6kfxwlatkqiezuyooffc1d3hh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>جيرينديه</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17117</id>
    <revision>
      <id>155495</id>
      <parentid>58193</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T20:04:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ajajsh</username>
        <id>18446</id>
      </contributor>
      <origin>155495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1841" sha1="tdzdtvjo2chmhq73rbqnhbhtlf8yzsg" xml:space="preserve">{{الگو:شأر
|نام= جيرينديه
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= 
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[گيلان]]
|شأرستان= [[رۊبارˇ شأرستان]] 
|بخش= [[فارابˇ بخش]]
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= جیرنده	 
|محلي نام= جيرينديه
|قديمي نامان= جيران‌ده
|شأر بؤستنˇ سال= ۱۳۲۹
|جمعيت= ۲,۶۱۶ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيتˇ رشد= 
|جمعيتˇ تراکؤم= 
|زوان= [[گيلکي]]
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= 
|ارتفاع= ۱۸۰۰ متر
|دما ميانگين= 
|سالانه وارشˇ ميانگين= 
|جرندي رۊجانˇ تعداد= 
|سؤغات= 
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}

'''جيرنده''' بتا جه [[گيلان]]ˇ شأران، [[فارابˇ بخش]] ؤ [[رۊبارˇ شأرستان]]ˇ دۊرۊن ايسه. أ شأر [[فارابˇ بخش]]ˇ مرکز ني ايسه ؤ [[لؤشان]]ˇ جه ۳۵ کيلۊمتر فاصله دره، و دٚیلٚمی گیلک ایسه.

== جمعيت ==
بر اساس سال ۱۳۸۵ˇ سر ايشماردن، أ شأرˇ جمعيت ۲,۶۱۶ نفر (۷۵۴ خانوار) ايسه.&lt;ref&gt;http://www.amar.org.ir/Default.aspx?tabid=553 |عنوان= نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۸۵| ناشر = درگاه ملی آمار ایران|تاریخ = |تاریخ بازبینی= ۱ ژانویه ۲۰۱۳|پیوند بایگانی = https://web.archive.org/web/20130101150433/https://www.amar.org.ir/Default.aspx?tabid=553 | تاریخ بایگانی = ۱ ژانویه ۲۰۱۳}}&lt;/ref&gt;

== سربس ==
{{جيرنويس}}
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]</text>
      <sha1>tdzdtvjo2chmhq73rbqnhbhtlf8yzsg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>۲۰ ویکی پدیای برتر جهان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17431</id>
    <revision>
      <id>155524</id>
      <parentid>53937</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T22:21:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pqoqlqldk</username>
        <id>18449</id>
      </contributor>
      <origin>155524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3234" sha1="slr9g4zgfrg6eztdc12wi37zb45i0es" xml:space="preserve">== ۲۰ ویکی‌پدیای برتر جهان مرتب‌شده بر پایهٔ شمار نوشتارها ==
درکل۳۰۴ ویکی پدیا با زبون های گوناگون در جهان دریم که امی زبون گیلکی در ۱ رٚتبٚه قرار بگیته.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|رتبه
|زبان
|مقاله ها
|دچینواچین ها
|مدیر ها
|کارگیران
|گارگیران فعال
|-
|1
|گیلٚکی/دٚیلٚمی
|'''۶٬۰۴۱٬۳۱۷'''
|۹۴۲٬۵۰۱٬۲۳۰
|۱٬۱۴۶
|۳۸٬۶۰۸٬۸۹۰
|۱۳۵٬۵۲۴
|-
|2
|[[سینوگبانونی]]
|'''۵٬۳۷۸٬۵۲۵'''
|۲۹٬۵۵۷٬۶۳۶
|۶
|۶۶٬۳۵۷
|۱۳۸
|-
|3
|[[سوئدی زوؤن|سوئدی]]
|'''۳٬۷۳۶٬۸۶۲'''
|۴۷٬۳۲۴٬۹۴۰
|۵۹
|۷۱۸٬۸۸۶
|۲٬۶۱۸
|-
|4
|[[آلماني زوؤن|آلمانی]]
|'''۲٬۴۱۱٬۷۱۱'''
|۱۹۶٬۷۰۲٬۴۸۷
|۱۹۲
|۳٬۴۱۷٬۸۷۷
|۱۸٬۶۶۴
|-
|5
|[[فرانسوي زوؤن|فرانسوی]]
|'''۲٬۱۹۳٬۱۵۶'''
|۱۶۸٬۳۰۷٬۵۸۵
|۱۶۱
|۳٬۷۳۵٬۶۰۰
|۱۹٬۸۳۸
|-
|6
|[[هلندی]]
|'''۲٬۰۰۲٬۷۲۲'''
|۵۵٬۷۶۱٬۳۶۲
|۳۸
|۱٬۰۵۹٬۰۶۷
|۴٬۱۶۹
|-
|7
|[[رۊسي زوؤن|روسی]]
|'''۱٬۶۰۷٬۳۹۲'''
|۱۰۵٬۵۹۴٬۷۲۳
|۸۴
|۲٬۷۱۸٬۷۳۶
|۱۱٬۵۴۰
|-
|8
|[[ایتالیایی]]
|'''۱٬۵۹۱٬۷۳۰'''
|۱۱۱٬۳۹۲٬۸۱۸
|۱۰۹
|۱٬۹۵۲٬۱۱۷
|۸٬۳۹۷
|-
|9
|[[ايسپانيايي زوؤن|اسپانیایی]]
|'''۱٬۵۸۵٬۰۹۳'''
|۱۲۴٬۰۸۰٬۸۵۸
|۶۷
|۵٬۷۵۹٬۰۰۹
|۱۶٬۳۷۸
|-
|10
|[[لهستانی]]
|'''۱٬۳۹۷٬۱۵۳'''
|۵۸٬۹۷۹٬۹۰۳
|۱۰۳
|۱٬۰۲۰٬۰۶۴
|۴٬۶۳۴
|-
|11
|[[وینارایی]]
|'''۱٬۲۶۳٬۹۷۸'''
|۶٬۲۰۸٬۸۲۳
|۳
|۴۴٬۱۶۶
|۷۵
|-
|12
|[[ویتنامی]]
|'''۱٬۲۴۲٬۲۸۱'''
|۵۹٬۷۱۱٬۲۶۵
|۲۱
|۷۲۹٬۹۹۷
|۲٬۲۳۳
|-
|13
|[[ژاپنی]]
|'''۱٬۱۹۶٬۴۶۲'''
|۷۶٬۵۴۹٬۲۷۵
|۴۱
|۱٬۶۰۹٬۷۷۲
|۱۴٬۷۵۳
|-
|14
|[[چینی زوؤن|چینی]]
|'''۱٬۱۰۶٬۲۶۵'''
|۵۸٬۴۸۶٬۰۵۸
|۸۰
|۲٬۹۱۴٬۲۲۸
|۸٬۷۳۵
|-
|15
|[[عربی]]
|'''۱٬۰۳۵٬۲۲۸'''
|۴۵٬۱۸۰٬۵۸۹
|۲۵
|۱٬۸۲۲٬۳۸۹
|۵٬۰۸۸
|-
|16
|[[پرتغالی]]
|'''۱٬۰۲۵٬۵۹۳'''
|۵۷٬۶۹۷٬۶۲۵
|۷۳
|۲٬۳۷۸٬۹۰۰
|۵٬۵۶۲
|-
|17
|[[اوکراینی]]
|'''۱٬۰۰۰٬۹۵۷'''
|۲۷٬۴۵۶٬۷۱۶
|۴۶
|۴۹۸٬۸۰۱
|۳٬۲۳۰
|-
|18
|[[فارسي زوؤن|فارسی]]
|'''۷۱۵٬۹۷۷'''
|۲۸٬۴۵۴٬۴۲۶
|۳۳
|۹۰۴٬۴۳۴
|۵٬۱۶۸
|-
|19
|[[کاتالان]]
|'''۶۴۰٬۴۶۳'''
|۲۲٬۹۶۵٬۸۴۰
|۲۱
|۳۵۰٬۵۹۴
|۱٬۴۰۱
|-
|20
|[[صربی]]
|'''۶۳۱٬۶۰۰'''
|۲۲٬۹۶۹٬۴۵۱
|۱۹
|۲۶۱٬۳۱۵
|۹۶۳
|}

== ویکی پدیای گیلکی ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|رتبه
|زبان
|مقاله ها
|دچینواچین ها
|مدیر ها
|کارگیران
|گارگیران فعال
|-
|۱۷۱
|[[گيلکي زوؤن|گیلکی]]
|'''۵٬۹۳۹'''
|[[خاص:Statistics|۵۳٬۸۲۳]]
|[[خاص:Listadmins|۳]]
|[[خاص:Listusers|۱۱٬۹۲۲]]
|[[خاص:ActiveUsers|۲۰]]
|}

== سربس ==

* https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias/fa</text>
      <sha1>slr9g4zgfrg6eztdc12wi37zb45i0es</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155529</id>
      <parentid>155524</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T00:17:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DreamRimmer</username>
        <id>15872</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/Pqoqlqldk|Pqoqlqldk]] ([[User talk:Pqoqlqldk|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:پارسا۱۲۳؟.|پارسا۱۲۳؟.]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>53937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3252" sha1="nylkilzjvsnzxn5k3yzon14o0ugkslb" xml:space="preserve">== ۲۰ ویکی‌پدیای برتر جهان مرتب‌شده بر پایهٔ شمار نوشتارها ==
درکل۳۰۴ ویکی پدیا با زبون های گوناگون در جهان دریم که امی زبون گیلکی در رتبه۱۷۱ قرار بگیته.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|رتبه
|زبان
|مقاله ها
|دچینواچین ها
|مدیر ها
|کارگیران
|گارگیران فعال
|-
|1
|[[اينگيليسي زوؤن|انگلیسی]]
|'''۶٬۰۴۱٬۳۱۷'''
|۹۴۲٬۵۰۱٬۲۳۰
|۱٬۱۴۶
|۳۸٬۶۰۸٬۸۹۰
|۱۳۵٬۵۲۴
|-
|2
|[[سینوگبانونی]]
|'''۵٬۳۷۸٬۵۲۵'''
|۲۹٬۵۵۷٬۶۳۶
|۶
|۶۶٬۳۵۷
|۱۳۸
|-
|3
|[[سوئدی زوؤن|سوئدی]]
|'''۳٬۷۳۶٬۸۶۲'''
|۴۷٬۳۲۴٬۹۴۰
|۵۹
|۷۱۸٬۸۸۶
|۲٬۶۱۸
|-
|4
|[[آلماني زوؤن|آلمانی]]
|'''۲٬۴۱۱٬۷۱۱'''
|۱۹۶٬۷۰۲٬۴۸۷
|۱۹۲
|۳٬۴۱۷٬۸۷۷
|۱۸٬۶۶۴
|-
|5
|[[فرانسوي زوؤن|فرانسوی]]
|'''۲٬۱۹۳٬۱۵۶'''
|۱۶۸٬۳۰۷٬۵۸۵
|۱۶۱
|۳٬۷۳۵٬۶۰۰
|۱۹٬۸۳۸
|-
|6
|[[هلندی]]
|'''۲٬۰۰۲٬۷۲۲'''
|۵۵٬۷۶۱٬۳۶۲
|۳۸
|۱٬۰۵۹٬۰۶۷
|۴٬۱۶۹
|-
|7
|[[رۊسي زوؤن|روسی]]
|'''۱٬۶۰۷٬۳۹۲'''
|۱۰۵٬۵۹۴٬۷۲۳
|۸۴
|۲٬۷۱۸٬۷۳۶
|۱۱٬۵۴۰
|-
|8
|[[ایتالیایی]]
|'''۱٬۵۹۱٬۷۳۰'''
|۱۱۱٬۳۹۲٬۸۱۸
|۱۰۹
|۱٬۹۵۲٬۱۱۷
|۸٬۳۹۷
|-
|9
|[[ايسپانيايي زوؤن|اسپانیایی]]
|'''۱٬۵۸۵٬۰۹۳'''
|۱۲۴٬۰۸۰٬۸۵۸
|۶۷
|۵٬۷۵۹٬۰۰۹
|۱۶٬۳۷۸
|-
|10
|[[لهستانی]]
|'''۱٬۳۹۷٬۱۵۳'''
|۵۸٬۹۷۹٬۹۰۳
|۱۰۳
|۱٬۰۲۰٬۰۶۴
|۴٬۶۳۴
|-
|11
|[[وینارایی]]
|'''۱٬۲۶۳٬۹۷۸'''
|۶٬۲۰۸٬۸۲۳
|۳
|۴۴٬۱۶۶
|۷۵
|-
|12
|[[ویتنامی]]
|'''۱٬۲۴۲٬۲۸۱'''
|۵۹٬۷۱۱٬۲۶۵
|۲۱
|۷۲۹٬۹۹۷
|۲٬۲۳۳
|-
|13
|[[ژاپنی]]
|'''۱٬۱۹۶٬۴۶۲'''
|۷۶٬۵۴۹٬۲۷۵
|۴۱
|۱٬۶۰۹٬۷۷۲
|۱۴٬۷۵۳
|-
|14
|[[چینی زوؤن|چینی]]
|'''۱٬۱۰۶٬۲۶۵'''
|۵۸٬۴۸۶٬۰۵۸
|۸۰
|۲٬۹۱۴٬۲۲۸
|۸٬۷۳۵
|-
|15
|[[عربی]]
|'''۱٬۰۳۵٬۲۲۸'''
|۴۵٬۱۸۰٬۵۸۹
|۲۵
|۱٬۸۲۲٬۳۸۹
|۵٬۰۸۸
|-
|16
|[[پرتغالی]]
|'''۱٬۰۲۵٬۵۹۳'''
|۵۷٬۶۹۷٬۶۲۵
|۷۳
|۲٬۳۷۸٬۹۰۰
|۵٬۵۶۲
|-
|17
|[[اوکراینی]]
|'''۱٬۰۰۰٬۹۵۷'''
|۲۷٬۴۵۶٬۷۱۶
|۴۶
|۴۹۸٬۸۰۱
|۳٬۲۳۰
|-
|18
|[[فارسي زوؤن|فارسی]]
|'''۷۱۵٬۹۷۷'''
|۲۸٬۴۵۴٬۴۲۶
|۳۳
|۹۰۴٬۴۳۴
|۵٬۱۶۸
|-
|19
|[[کاتالان]]
|'''۶۴۰٬۴۶۳'''
|۲۲٬۹۶۵٬۸۴۰
|۲۱
|۳۵۰٬۵۹۴
|۱٬۴۰۱
|-
|20
|[[صربی]]
|'''۶۳۱٬۶۰۰'''
|۲۲٬۹۶۹٬۴۵۱
|۱۹
|۲۶۱٬۳۱۵
|۹۶۳
|}

== ویکی پدیای گیلکی ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|رتبه
|زبان
|مقاله ها
|دچینواچین ها
|مدیر ها
|کارگیران
|گارگیران فعال
|-
|۱۷۱
|[[گيلکي زوؤن|گیلکی]]
|'''۵٬۹۳۹'''
|[[خاص:Statistics|۵۳٬۸۲۳]]
|[[خاص:Listadmins|۳]]
|[[خاص:Listusers|۱۱٬۹۲۲]]
|[[خاص:ActiveUsers|۲۰]]
|}

== سربس ==

* https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias/fa</text>
      <sha1>nylkilzjvsnzxn5k3yzon14o0ugkslb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کاسپي فؤک</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17536</id>
    <revision>
      <id>155526</id>
      <parentid>153393</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T23:21:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caspestan</username>
        <id>18450</id>
      </contributor>
      <origin>155526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1001" sha1="ovd7x4hdyvw07aqy8838cfbiglf9rsv" xml:space="preserve">[[فاىل:Caspian seal 03.jpg|بندانگشتی|کاسپی فوک]]
'''[[ايران|ایرانوٚ]] کاسپي فؤک''' يته پوریاب ٚ پستاندار ایسه گ [[کاسپي دریا]] تينار پستاندار به شۊمار هأنه. اي کاسپي فؤک ٚ طۊل معمۊلا اي متر ؤ نيم ايسه ؤ اۊن ٚ وزن ني هشتاد کيلۊ-أ وارسه.&lt;ref&gt;http://www.farsnews.ir/newstext.php?nn=13920907001093 |عنوان=نماد صلح جهانی حمایت از فک کاسپین به تنکابن رسید | ناشر = |تاریخ = |تاریخ بازبینی=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200920121542/http://www.lahig.ir/fa/pages/?cid=6706 |عنوان=حمایت از فک دریای کاسپین | ناشر = |تاریخ = |تاریخ بازبینی=}}&lt;/ref&gt;

== سربس ==

* https://web.archive.org/web/20200920121542/http://www.lahig.ir/fa/pages/?cid=6706
* https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D9%81%DA%A9-%D8%AE%D8%B2%D8%B1%DB%8C/</text>
      <sha1>ovd7x4hdyvw07aqy8838cfbiglf9rsv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155527</id>
      <parentid>155526</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T23:21:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caspestan</username>
        <id>18450</id>
      </contributor>
      <origin>155527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="998" sha1="ce1dazuha6b79hrootmwvdv0mci1yp4" xml:space="preserve">[[فاىل:Caspian seal 03.jpg|بندانگشتی|کاسپی فوک]]
'''[[ايران|ایرانوٚ]] کاسپي فؤک''' يته پوریاب پستاندار ایسه گ [[کاسپي دریا]] تينار پستاندار به شۊمار هأنه. اي کاسپي فؤک ٚ طۊل معمۊلا اي الش ؤ نيم ايسه ؤ اۊن ٚ وزن ني هشتاد کيلۊ-أ وارسه.&lt;ref&gt;http://www.farsnews.ir/newstext.php?nn=13920907001093 |عنوان=نماد صلح جهانی حمایت از فک کاسپین به تنکابن رسید | ناشر = |تاریخ = |تاریخ بازبینی=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200920121542/http://www.lahig.ir/fa/pages/?cid=6706 |عنوان=حمایت از فک دریای کاسپین | ناشر = |تاریخ = |تاریخ بازبینی=}}&lt;/ref&gt;

== سربس ==

* https://web.archive.org/web/20200920121542/http://www.lahig.ir/fa/pages/?cid=6706
* https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D9%81%DA%A9-%D8%AE%D8%B2%D8%B1%DB%8C/</text>
      <sha1>ce1dazuha6b79hrootmwvdv0mci1yp4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کاسپي زوانان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17662</id>
    <revision>
      <id>155503</id>
      <parentid>155489</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T22:04:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pqoqlqldk</username>
        <id>18449</id>
      </contributor>
      <origin>155503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1204" sha1="skrmk0harl1g5lmnu0xiwdhspu6tx9i" xml:space="preserve">'''کآٚسپٚیٚآٚنی زٚوانٚان''' یا '''کآٚسپٚی زٚوانٚان یا کآٚسپٚیٚآٚن/کآٚسپٚآٚن/کآٚسپٚستٚآٚن ٚ زٚوانٚان یا اٚیرٚآٚن ٚ پیلٚه تٚرن زٚوانی جٚرگه ٚ زٚوانٚان''' پیله جرگه جه زوانان ايسه کي ايران مئن بی بی، ۳۸ میلیون جرگییت دره، فارس ۲۰میلیون، تورک ۲۳ میلیون، دباخی چورنه تر بی بین. اي زوانان بؤدتٚر [[ايران]] ٚ میٚن ؤ [[آذرباىجان]] ٚ نسا و تورکمنستان ٚ نسا مئن تکلم بۊنه کي سۊته گت ٚ گۊده-أ شامل بۊنه ىأني [[گيلکي زوؤن|گيلکي]] ؤ [[مازندراني]] ؤ [[تالشي زوؤن|تالشي]] و تاتی و کومسی. کاسپي زوانان، اٚهمه سامٚوان ٚ رسمي زوان ایسن. Caspian languages are by far Iran’s largest language group.

== سربس ==

# https://en.wikipedia.org/wiki/Caspian_languages
# https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D8%A7%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D9%86
# https://iranicaonline.org/articles/dimli</text>
      <sha1>skrmk0harl1g5lmnu0xiwdhspu6tx9i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155535</id>
      <parentid>155503</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T00:17:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DreamRimmer</username>
        <id>15872</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/Pqoqlqldk|Pqoqlqldk]] ([[User talk:Pqoqlqldk|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:~2026-28757-61|~2026-28757-61]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>155489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1582" sha1="eomgff7g07j0280vu7rnn7aquodsgn3" xml:space="preserve">[[فاىل:Map of Caspian Languages in Iran and Azerbaijan.png|بندانگشتی|کاسپي زوانان ٚ محدۊده]]
'''کاسپي زوانان''' ىا '''کاسپين ٚ زوانان''' پیله جرگه جه زوانان ايسه کي ايران مئن بی بی، ۳۸ میلیون جرگییت دره، فارس ۲۰میلیون، تورک ۲۳ میلیون، دباخی چورنه تر بی بین. اي زوانان ويشتر [[ايران]] ٚ کليسا ؤ [[آذرباىجان]] ٚ نسا مئن تکلم بۊنه کي سۊته گت ٚ گۊده-أ شامل بۊنه ىأني [[گيلکي زوؤن|گيلکي]] ؤ [[مازندراني]] ؤ [[تالشي زوؤن|تالشي]]، هلبت دئباخي گۊىشان ؤ زوانان، سمناني، زازاکي، گۊراني، هأؤرامي ؤ سيوندي مۊرسؤن ني کاسپي زوانان ٚ جرگه مئن قرار گيرن. کاسپي زوانان، هئچ کمتان کيشور ٚ رسمي زوان نيئن. هأتؤ ني زازائن ٚ زوان، کي [[کاسپي درىا]] ٚ نسا جي [[تۊرکيه]] مۊهاجرت بۊگۊدن، هسأ ني [[زازاکي زوؤن]] ٚ أمرأ گب زنن ؤ رۊشن ایسه کي زازاکي زوان ني کاسپي زوانان ٚ أمرأ ايته بۊنه دأره.&lt;ref&gt;http://www.iranicaonline.org/articles/dimli&lt;/ref&gt;

== سربس ==

# https://en.wikipedia.org/wiki/Caspian_languages
# https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D8%A7%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D9%86
# https://iranicaonline.org/articles/dimli</text>
      <sha1>eomgff7g07j0280vu7rnn7aquodsgn3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مازندراني</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17825</id>
    <revision>
      <id>155505</id>
      <parentid>152448</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T22:06:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pqoqlqldk</username>
        <id>18449</id>
      </contributor>
      <origin>155505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2896" sha1="1wraao7qddvu3l5aytp9ajwn75o2gg6" xml:space="preserve">[[پرونده: Map of Caspian Languages in Iran and Azerbaijan.png|400px|بندانگشتی|چپ|کاسپينˇ زوانان ؤ لئجه‌ئنˇ نخشه.]]
'''ٰٰمٚآٚزٚنی، مازندراني، تبري، طٚبٚری، هیرکٚانی، تٚپوٚری، سٚارٚوی، گٚرگٚانی گلٚکی'''&lt;ref&gt;عمادی، اسدالله، زبان مازندرانی از دوران باستان تا امروز، سال ۱۳۹۹، ناشر: نشر شلفین، صفحه = ۱۵}}&lt;/ref&gt; یتا جه [[کاسپي زوانان]] ايسه ؤ ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوانان ٚ جرگه مئن دره ؤ [[مازندران]] ٚ مردۊم ٚ ماري زوان ايسه.&lt;ref&gt;(نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2010 |عنوان=Rev.: Etymological Dictionary of the Iranian Verb |پیوند= https://www.academia.edu/8075087/Rev_Etymological_Dictionary_of_the_Iranian_Verb?email_work_card=title |ژورنال=Journal of the Royal Asiatic Society |دوره= |شماره= |صفحات=2 |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(نام خانوادگی = آقاگل‌زاده | نام = فردوس | عنوان = زبان مازندرانی (طبری) توصیف زبان‌شناختی (تحقیقی میدانی - اطلس زبانی) | سال = ۱۳۹۵ | ناشر = نشر دانشگاه تربیت مدرس | صفحه = ۳}}&lt;/ref&gt; مازندراني باخي کاسپي ٚ زوانان أمرأ [[گيلکي]]، [[تالشي]]،سمناني مأنستن، ايته زواني جرگه ؤ خانواده مئن قرار گيره ؤ اۊشان ٚ أمرأ شباهت دأره.&lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/dimli DIMLĪ in Encyclopædia Iranica = Linguistic position of Dimlī. After their migration in the Middle Ages, for almost a millennium the Dimlīs had no direct contact with their closest linguistic relatives. Nevertheless, their language has preserved numerous isoglosses with the dialects of the southern Caspian region, and its place in the Caspian dialect group of Northwest Iranian is clear. The Caspian dialects comprise Ṭālešī, Harzan(d)ī, Gūrānī, Gīlakī, Tabari, and some dialects in Tātī-speaking areas and in the area around Semnān. Historically the Caspian dialects belong to the “Northwest Iranian group of languages” and are related to Parthian (see Windfuhr). The isoglosses are of historical phonetic, morphological, and lexical order], Garnik Asatrian&lt;/ref&gt;
مازندراني [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[گيلکي]] همرأ، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[تۊرکمني]] ؤ [[نسا]] جه ني تاتي زوان ٚ همساده ايسه. مازندراني، جؤز مازندران ٚ اۊستان، [[گلستان]] ؤ [[استان سمنان|سمنان]] ؤ [[تئران|تهران]] ٚ اۊستانان ٚ مئن ني رايجه.

==سربس==
{{جيرنويس}}</text>
      <sha1>1wraao7qddvu3l5aytp9ajwn75o2gg6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155506</id>
      <parentid>155505</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T22:06:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pqoqlqldk</username>
        <id>18449</id>
      </contributor>
      <origin>155506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2737" sha1="rwjjuxi6eodbemnnuqo9ujj5rkbrpi2" xml:space="preserve">'''ٰٰمٚآٚزٚنی، مازندراني، تبري، طٚبٚری، هیرکٚانی، تٚپوٚری، سٚارٚوی، گٚرگٚانی گلٚکی'''&lt;ref&gt;عمادی، اسدالله، زبان مازندرانی از دوران باستان تا امروز، سال ۱۳۹۹، ناشر: نشر شلفین، صفحه = ۱۵}}&lt;/ref&gt; یتا جه [[کاسپي زوانان]] ايسه ؤ ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوانان ٚ جرگه مئن دره ؤ [[مازندران]] ٚ مردۊم ٚ ماري زوان ايسه.&lt;ref&gt;(نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2010 |عنوان=Rev.: Etymological Dictionary of the Iranian Verb |پیوند= https://www.academia.edu/8075087/Rev_Etymological_Dictionary_of_the_Iranian_Verb?email_work_card=title |ژورنال=Journal of the Royal Asiatic Society |دوره= |شماره= |صفحات=2 |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(نام خانوادگی = آقاگل‌زاده | نام = فردوس | عنوان = زبان مازندرانی (طبری) توصیف زبان‌شناختی (تحقیقی میدانی - اطلس زبانی) | سال = ۱۳۹۵ | ناشر = نشر دانشگاه تربیت مدرس | صفحه = ۳}}&lt;/ref&gt; مازندراني باخي کاسپي ٚ زوانان أمرأ [[گيلکي]]، [[تالشي]]،سمناني مأنستن، ايته زواني جرگه ؤ خانواده مئن قرار گيره ؤ اۊشان ٚ أمرأ شباهت دأره.&lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/dimli DIMLĪ in Encyclopædia Iranica = Linguistic position of Dimlī. After their migration in the Middle Ages, for almost a millennium the Dimlīs had no direct contact with their closest linguistic relatives. Nevertheless, their language has preserved numerous isoglosses with the dialects of the southern Caspian region, and its place in the Caspian dialect group of Northwest Iranian is clear. The Caspian dialects comprise Ṭālešī, Harzan(d)ī, Gūrānī, Gīlakī, Tabari, and some dialects in Tātī-speaking areas and in the area around Semnān. Historically the Caspian dialects belong to the “Northwest Iranian group of languages” and are related to Parthian (see Windfuhr). The isoglosses are of historical phonetic, morphological, and lexical order], Garnik Asatrian&lt;/ref&gt;
مازندراني [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[گيلکي]] همرأ، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[تۊرکمني]] ؤ [[نسا]] جه ني تاتي زوان ٚ همساده ايسه. مازندراني، جؤز مازندران ٚ اۊستان، [[گلستان]] ؤ [[استان سمنان|سمنان]] ؤ [[تئران|تهران]] ٚ اۊستانان ٚ مئن ني رايجه.

==سربس==
{{جيرنويس}}</text>
      <sha1>rwjjuxi6eodbemnnuqo9ujj5rkbrpi2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155540</id>
      <parentid>155506</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T00:17:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DreamRimmer</username>
        <id>15872</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش‌های [[Special:Contributions/Pqoqlqldk|Pqoqlqldk]] ([[User talk:Pqoqlqldk|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:20041027 tatsu|20041027 tatsu]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>87620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2982" sha1="54vq5mbqlpra2d91vrp57v83ldr7krw" xml:space="preserve">[[پرونده: Map of Caspian Languages in Iran and Azerbaijan.png|400px|بندانگشتی|چپ|کاسپينˇ زوانان ؤ لئجه‌ئنˇ نخشه.]]
ٰٰ'''مازندراني''' کي اۊن-أ '''تبري'''، '''مازرۊنی'''، '''گالشي'''، '''تاتي'''  ىا '''گلکي'''&lt;ref&gt;عمادی، اسدالله، زبان مازندرانی از دوران باستان تا امروز، سال ۱۳۹۹، ناشر: نشر شلفین، صفحه = ۱۵}}&lt;/ref&gt; ني دۊخانده، ايته جه [[کاسپي زوانان]] ايسه ؤ ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوانان ٚ جرگه مئن دره ؤ [[مازندران]] ٚ مردۊم ٚ ماري زوان ايسه.&lt;ref&gt;(نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2010 |عنوان=Rev.: Etymological Dictionary of the Iranian Verb |پیوند= https://www.academia.edu/8075087/Rev_Etymological_Dictionary_of_the_Iranian_Verb?email_work_card=title |ژورنال=Journal of the Royal Asiatic Society |دوره= |شماره= |صفحات=2 |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(نام خانوادگی = آقاگل‌زاده | نام = فردوس | عنوان = زبان مازندرانی (طبری) توصیف زبان‌شناختی (تحقیقی میدانی - اطلس زبانی) | سال = ۱۳۹۵ | ناشر = نشر دانشگاه تربیت مدرس | صفحه = ۳}}&lt;/ref&gt; مازندراني باخي کاسپي ٚ زوانان أمرأ [[گيلکي]]، [[تالشي]]، [[زازاکي زوؤن|زازاکي]] ؤ سمناني مأنستن، ايته زواني جرگه ؤ خانواده مئن قرار گيره ؤ اۊشان ٚ أمرأ شباهت دأره.&lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/dimli DIMLĪ in Encyclopædia Iranica = Linguistic position of Dimlī. After their migration in the Middle Ages, for almost a millennium the Dimlīs had no direct contact with their closest linguistic relatives. Nevertheless, their language has preserved numerous isoglosses with the dialects of the southern Caspian region, and its place in the Caspian dialect group of Northwest Iranian is clear. The Caspian dialects comprise Ṭālešī, Harzan(d)ī, Gūrānī, Gīlakī, Tabari, and some dialects in Tātī-speaking areas and in the area around Semnān. Historically the Caspian dialects belong to the “Northwest Iranian group of languages” and are related to Parthian (see Windfuhr). The isoglosses are of historical phonetic, morphological, and lexical order], Garnik Asatrian&lt;/ref&gt;
مازندراني [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[گيلکي]] همرأ، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[فارسي]] ؤ [[تۊرکمني]] ؤ [[نسا]] جه ني تاتي ؤ فارسي زوان ٚ همساده ايسه. مازندراني، جؤز مازندران ٚ اۊستان، [[گلستان]] ؤ [[استان سمنان|سمنان]] ؤ [[تئران]] ؤ ألبۊرز ٚ اۊستانان ٚ مئن ني رايجه.

==سربس==
{{جيرنويس}}</text>
      <sha1>54vq5mbqlpra2d91vrp57v83ldr7krw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>گيلکي ويکيپديا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18161</id>
    <revision>
      <id>155522</id>
      <parentid>63840</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T22:19:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pqoqlqldk</username>
        <id>18449</id>
      </contributor>
      <origin>155522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1067" sha1="d0k0oxd76sea1x4we56w2djzgdl8jpn" xml:space="preserve">بٚزیوی اٚهر چی ورانیجه ویکیپدیا

==گيلکي ويکيپديا باره==
گيلکي ويکيپدياخۊ کار-أ ۱۵۸۰ ديلمي، کۊرچ ٚ ما (2006 Sep) سرأیته ؤ سۊته کارکيا ؤ ۸۰۰۰ته کارگير دأنه.&lt;ref&gt;https://glk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AE%D8%A7%D8%B5:%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1&amp;action=raw&lt;/ref&gt;  ۲۰۰۷ اؤکتؤبر ما ۲۹؛ ۳۱۲ته وانيويس ٚ أمرأ، اۊن ٚ رۊتبه ۱۶۷ ويکيپديا زوانان ٚ مئن بۊ. اۊ زمت خالي ۲۵۳ته ويکي دۊبۊ.&lt;ref&gt;https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=730128&lt;/ref&gt;
۲۰۱۶ آگۊست ما ۳۱؛ گيلکي ويکي ۶۰۳۰ته وانيويس ٚ أمرأ رۊتبهٔ ۱۵۱ ويکي‌متا زوانان ٚ لیست ٚ مئن پيدؤده.&lt;ref&gt;https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=15872373&lt;/ref&gt;

==سربس==
[//meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias متاويکي]

[[جرگه:ويکيپديا زوانان]]</text>
      <sha1>d0k0oxd76sea1x4we56w2djzgdl8jpn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155523</id>
      <parentid>155522</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T22:20:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pqoqlqldk</username>
        <id>18449</id>
      </contributor>
      <origin>155523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="243" sha1="4gv2tvrydjrcarsjh26in4ojejevqk7" xml:space="preserve">بٚزیوی اٚهر چی ورانیجه ویکیپدیا

==گيلکي ويکيپديا باره==
😎NIGGERنٚیگٚر

==سربس==
[//meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias متاويکي]

[[جرگه:ويکيپديا زوانان]]</text>
      <sha1>4gv2tvrydjrcarsjh26in4ojejevqk7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155531</id>
      <parentid>155523</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T00:17:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DreamRimmer</username>
        <id>15872</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش‌های [[Special:Contributions/Pqoqlqldk|Pqoqlqldk]] ([[User talk:Pqoqlqldk|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Dokkōdō|Dokkōdō]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>63840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2509" sha1="fhmmsgm2xndts0msco6sp1czpgwukdj" xml:space="preserve">{{وبجيگا جعبه
| name             = گيلکي ويکيپديا
| logo             = Wikipedia-logo-v2-glk.svg
| logo_size        = 127px
| screenshot       =  
| collapsible      = 
| caption          =
| url              = http://glk.wikipedia.org/
| commercial       = نأ
| type             =اينترنتي أزا دانشنامه
| language         = [[گيلکي زوؤن|گيلکي]]
| num_users        = ۱۴,۸۴۸ (نام بينيویشته کارگيران، ۱۱ فوريه ۲۰۲۳ مئن)&lt;ref&gt;[//meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias#100_000.2B_articles List of Wikipedias]. Wikimedia.org. 13 January 2014. Retrieved 13 January 2014.&lt;/ref&gt;
| content_license  = 
| registration     =ايختياري
| owner            =[[ويکيمديا مؤسسه]]
| alexa            = 
| launch_date      = سپتامبر ۲۰۰۶
}}
'''گيلکي ويکيپديا''' ايته نۊسخه [[ويکيپديا]] جه ايسه کي [[گيلکي زوان]] ٚ مئن بينيويشته به. گيلکي ويکيپديا ۱۹ آگۊست ۲۰۱۱ مئن ۵,۹۵۰ وانيويس ٚ أمرأ، ويکيپديائن ٚ مئن ۱۲۶اؤمي بۊ ولي ۳۱ اؤکتؤبر ۲۰۱۵ مئن ۵,۸۰۷ته وانيويس ٚ أمرأ، ۱۴۹اؤمي بۊ. ۱۹ آگؤست ۲۰۲۰ مئن گيلکي ويکيپديا وانيويسان ۶,۰۰۰ جه دوارسته ؤ ۱۰ فوريه ۲۰۲۳ مئن، ۶,۵۰۷ته وانيويس ٚ أمرأ ويکيپديائن ٚ مئن ۱۹۰اؤمي بۊ.

==گيلکي ويکيپديا باره==
گيلکي ويکيپدياخۊ کار-أ ۱۵۸۰ ديلمي، کۊرچ ٚ ما (2006 Sep) سرأیته ؤ سۊته کارکيا ؤ ۸۰۰۰ته کارگير دأنه.&lt;ref&gt;https://glk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AE%D8%A7%D8%B5:%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1&amp;action=raw&lt;/ref&gt;  ۲۰۰۷ اؤکتؤبر ما ۲۹؛ ۳۱۲ته وانيويس ٚ أمرأ، اۊن ٚ رۊتبه ۱۶۷ ويکيپديا زوانان ٚ مئن بۊ. اۊ زمت خالي ۲۵۳ته ويکي دۊبۊ.&lt;ref&gt;https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=730128&lt;/ref&gt;
۲۰۱۶ آگۊست ما ۳۱؛ گيلکي ويکي ۶۰۳۰ته وانيويس ٚ أمرأ رۊتبهٔ ۱۵۱ ويکي‌متا زوانان ٚ لیست ٚ مئن پيدؤده.&lt;ref&gt;https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=15872373&lt;/ref&gt;

==سربس==
[//meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias متاويکي]

[[جرگه:ويکيپديا زوانان]]</text>
      <sha1>fhmmsgm2xndts0msco6sp1czpgwukdj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کاسپي دریا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18566</id>
    <revision>
      <id>155525</id>
      <parentid>154033</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T22:27:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pqoqlqldk</username>
        <id>18449</id>
      </contributor>
      <origin>155525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9089" sha1="2kqyz98acxipdmetlj10njtnf8cnvpu" xml:space="preserve">[[File:CaspianSeaDrainage v1.png|thumb|left|کاسپي دریا دؤر-أ کۊده سامانان]]
[[پرونده:Caspian Sea from orbit.jpg|thumb|left|کاسپي دریا هوايي تاتايي]]
'''کآٚسپٚیٚآٚن دٚریا یتا''' دٚریا ايسه کی أ دریا پيلئکي ۳۷۱,۰۰۰ کيلؤمتر ٚ مۊربع ايسه.&lt;ref name=LakeNet&quot;&gt;[http://www.worldlakes.org/lakedetails.asp?lakeid=8762 Lake Profile: Caspian Sea]. ''LakeNet.''&lt;/ref&gt; 
أ دریا نسا ور ایته مۊتمدن ٚ قؤم زيوش گۊدي [[کاسپيئن]] ٚ نامي کي [[گيلک|گيلکان]] ٚ ماعر لیکی جعرگه محسۊب به. 

‌ أ دریا جۊلف ٚ جيگا ۱۰۲۸ متر جۊلفي دأنه. 

کاسپي دریا پیله ارن دریا دۊنیا مئن ایسه&lt;ref&gt;https://doi.org/10.1016%2Fj.euras.2010.10.009&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/08/16/is-the-caspian-a-sea-or-a-lake&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://en.kremlin.ru/supplement/5328&lt;/ref&gt; اي دريا یته [[دؤرين-دکأل حؤضه]] هيسه گه [[اۊرۊپا]] یأ [[آسيا]] مئنأ نيأ: [[قفقاز]] ٚ خۊرتؤو، [[مئن-آسيا]] ٚ [[استپ]] ٚ خۊرخؤس، [[رۊسيه]] ثمروند ٚ دشتؤن ٚ نسا بأني گيلان أ [[مازندران]] ٚ کلسیا. اي دریا 371,000 کيلؤمتر ٚ مۊربع مساحت-ه ودأ دأره (اٚلبت دریا ٚ خۊرتؤو ٚ قرأبۊغاز ٚ پيلا سل گه اين-ي آو خلي شۊره بکت). اي مساحت تقريبا [[ژاپؤن|ژاپٚن]] ٚ مساحت ٚ هأندي هيسه. 78,200 کيلؤمتر ٚ مۊکأب-ني اي دریا حجم هيسه. کاسپئن ٚ دريا شۊري تقريبا %1.2 ( 12 گرم هر ليتر ٚ مئن) هيسه گه اي اٚنداجه کيلأکيله دریا'ن ٚ شۊري یک سۊوؤم ٚ جي. کاسپئن ٚ دريا دؤرأچئه نيأ کلسیا-خۊرتؤو ٚ را [[قزاقستان]] ٚ جي، کلسا-خۊرخؤس ٚ را رۊسيه جي، نسا-خۊرخؤس ٚ را [[آذربایجان ٚ جؤمۊري]] جي، نسا را [[ايران]] ٚ جي یأ نسا-خۊرتؤو ٚ را-ني [[تۊرکمنستان]] ٚ جي.
[[فاىل:Caspian Sea relief location map.jpg|بندانگشتی]]
اي دریا  1,200 جورتٚر کيلؤمتر کلسا جي تا نسا ايمتداد دأره یأ اين ٚ مۊتوسط ٚ لختئکي 320 کيلؤمتر هيسه. هيته-ني اين ٚ سطح ۳۰ متر اٚزا دریا'ن ٚ سطح ٚ جي جيتتر نیع.

== وۊرۊدئن ==
طويل‌ترين رۊخؤنه‌أني گه کاسپي دریا-یأ منتهي بۊنن:

* وؤلگا 3,531 کيلؤمتر

* اۊرال 2,428 کيلؤمتر

* کۊرا 1,515 کيلؤمتر

* اٚسپي‌رۊ 670 کيلؤمتر

* تئرٚک 623 کيلؤمتر
#

#

#

#

#

==درىا نام==

=== درىا نام دۊنىا سامانان ٚ مئن ===

پۊر پۊر ٚ زوؤنؤن اي دریا ٚ ديمه‌أن گۊتنکس دأرن گه اۊشؤن-ي پۊرگۊتنکس‌ترينؤن [[رۊسي زوؤن|رۊسي]]، [[قزاقي]]، [[تۊرکٚمني]]، [[گيلکي زوؤن|گيلٚکي]]، [[تالشي زوؤن|تالشي]] یأ [[آذرباىجاني زوؤن|آذربایٚجؤن ٚ تۊرکي]] هيسن. رۊسي یأ قزاقي مئن اي دریا' کاسپين دؤخؤنن. گيلٚکي مئن پيله دریا نؤم ٚ جئم شناس هيسه هيته-ني مازندرؤن ٚ مئن اۊن-ه مازرۊن ٚ دریۊ دؤخؤنن. تۊرکي مئن خزر أ تۊرکٚمني مئنأني هزر دؤخؤندن بۊنه. 

دئبأخي زوؤنؤن ٚ مئن-ني گه اي دریا ٚ دؤر ٚ بر دنئن رایج‌ترين نؤم کاسپين هيسه. اٚلبت اعراب اۊن ٚ معرب ٚ جي یأني قزویٚن ايستفاده کۊنن. خلي تۊرکي زوؤنؤن أ فارسي مئن-أن خزر ٚ نؤمي مشهۊره.

أ درىا نام ويشتر کشورانˇ مئن هۊ کاسپي درىا (caspian sea) ایسه ؤ ايرانˇ مئن اۊنˇ نام ''خزر'' ثبت بۊبؤسته کي گۊتن أ نام، أ درىا ره دۊرۊس نيه ؤ اۊنˇ أصلي نام کاسپي درىا ايسه، چؤن أ درىا قديمي ؤ أصلي ساکنان، کاسپیان بؤن. خزران ایته وحشي ؤ مۊهاجر قؤم ؤ ايته جه تۊرکانˇ طاىفه‌ئان بؤن کي چينˇ کلسيا ؤ مغۊلستانˇ بيابانˇ جه، کاسپي درىا ور ؤ قفقازˇ کلسيا-یه کۊچمال بۊگۊده بؤن ؤ هميشک ايرانئن ؤ گيلانئنˇ أمرأ دۊشمن بؤن. آخرپسي ني رۊسان اۊشان-أ قلمرؤ-یه فترکستد ؤ ويران-ه گۊدد ؤ اۊشان قؤم ني مؤنقرض-أ بؤسته.&lt;ref&gt;محسنی، محمدرضا ۱۳۸۹: «پان‌ترکیسم، ایران و آذربایجان»، انتشارات سمرقند، ص ۱۰۳&lt;/ref&gt;

آفريكانسˇ زوانˇ مئن &quot;كاسپيس&quot;، عربي سامانانˇ مئن ىا عربي زوانˇ مئن ''بحر قزوين'' (قزوين، کاسپينˇ عربي بۊبؤسته‌ ايسه)، كاتالانˇ زوانˇ مئن &quot;كاسپيا&quot;، دانماركي زوان &quot;كاسپيسكه&quot;، [[آلماني زوؤن|آلماني]] &quot;كاسپيشز&quot;، [[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]]ˇ مئن &quot;كاسپين&quot;، اسپرانتؤ مئن &quot;كاسپيو&quot;، [[ايسپانيايي زوؤن|ايسپانيايی]] &quot;كاسپيو&quot;، اِستي زوان &quot;كاسپيا&quot;، [[فرانسوي زوؤن|فرانسوي]] &quot;كاسپين&quot;، پنجابي &quot;كسپيئن&quot;، پرتقالي &quot;كاسپيو&quot;، روماني &quot;كاسپيكا&quot;، قزاقي &quot;كاسپين&quot;، سومالي&quot;كاسپين/قزوين&quot;، اؤردۊ &quot;بحيره قزوين&quot;. [https://web.archive.org/web/20181008115712/http://parssea.org/?p=2106]

=== متۊن ٚ مئن ===
فردؤسي شاهنامه مئن هرجا کي أ درىا نام بأمؤ  اۊنˇ نام (دریای گیلان) ذکر بۊبؤسته ؤ أن نشان دهه کي دوارسته‌أنه مئن أ درىا نام گیلان بۊ و أ لقب أمرأ دۊخانده بؤستي.

== شۊري ==
اۊ جيگايي کي تازه اؤ اۊ درىاچه دۊرۊن أىه، درىاچه اؤ کمتر شۊره تا باخي جيگایان. مثلا کاسپيئنˇ کلسيا واوينؤنˇ مئن، اؤ تازه‌تر ايسه ؤ کمتر شۊره. امّا ايرانˇ نزديکي، شۊري پۊره ؤ اؤِ تازگي کم.

== کاسپي درىا بندري ؤ مۊهم شأران ==
مۊهترين بندري شأرؤني گه اي دریا ور نأن رۊسيه مئن ماخاچ‌قلأ، آذربایجؤن ٚ مئن باکۊ، قزاقستؤن ٚ مئن [[آکتاو]] (یا آقتاو)، ايران ٚ مئن [[أنزلي|اٚنزٚلي]] یأ تۊرکمستؤن ٚ مئن تۊرکمنباشي هيسه.
* [[آستارا (آذربایجؤن ٚ جؤمۊري)|آستارا]]، آذربایجؤن ٚ جؤمۊري
*[[آقتاو|آکتاو]]، قزاقستؤن
* [[آستارا]]، ايران
*
* [[أنزلي|اٚنزلي]]، ايران
* [[باکو]]، آذربايجؤن
*
* [[بابلسر]]، ايران
* [[تۊرکمنباشي|تۊرکٚمنباشي]]، تۊرکمنستؤن
* [[تۊنکابؤن|تنکابؤن]]، ايران
*[[دربند]]، رۊسيه
* [[چالۊس]]، ايران
*
*[[رۊدسر|رۊدٚسر]]، ايران
* [[سخت‌سر|سختٚسر]]، ايران
*
*
*
*[[فریدون‌کنار|فري‌کنار]]، ايران
*[[کاسپيسک|کاسپييسک]]، رۊسيه
* [[لنکران]]، آذربايجؤن
*[[مٚخاچ‌قلأ]]، رۊسيه
*[[محمودآباد|مأمۊدآباد]]، ايران
*[[نوشهر|نؤشأر]]، ايران
*[[نور (شهر)|نۊر]]، ايران

=== مئن‌پوشته‌أن (جزيره‌أن) ===
* [[آشوراده]]
* [[بولا]]
* [[قرأسو]]

== دئبار ==
تخمين بزه بۊبؤ کي کاسپي دريا، ۳۰ ميليون سال عومر بۊگۊده دأنه ؤ ۵.۵ ميليون سال پيش، اي درىا خۊشکي دؤراکۊده ؤ بۊبؤسته درىاچه.

[[هۊتؤ غار]] ([[بهشهر]]ˇ نزديکی) مئن کشفياتی به دس بومؤ کي نشان دهه کي أن درىا دؤر ؤ بر، ۷۵۰۰۰ سال پيش آدم زيوش گودي.[https://web.archive.org/web/20070710075729/http://www.iran-daily.com/1385/2717/html/focus.htm]

== جۊغرأفي ==
اين ٚ جۊغرافي عرض ۳۷ درجه تا ۴۷ (کلسایي) هيسه.

== أشأنم بیدينيد ==
* [[باکو]]
* [[آرال ٚ دریاچه]]
* [[ايران]]     
* [[گيلان]]
* [[مازندران]]

== جیرنویس ==
* [http://www.iranchamber.com/geography/articles/names_of_caspian_sea.php Names of Caspian Sea ]
*درىا نام دۊنىا سامانانˇ مئن [https://web.archive.org/web/20181008115712/http://parssea.org/?p=2106&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;  

{{جیرنویس}}

==سربس==
[[جرگه:دریا]]</text>
      <sha1>2kqyz98acxipdmetlj10njtnf8cnvpu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155532</id>
      <parentid>155525</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T00:17:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DreamRimmer</username>
        <id>15872</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/Pqoqlqldk|Pqoqlqldk]] ([[User talk:Pqoqlqldk|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Wutsje|Wutsje]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>153246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11771" sha1="kfh3obtuemi9r3jbibwg0ef4duu0bnq" xml:space="preserve">{{زيبيل/جاجيگا}}
[[File:CaspianSeaDrainage v1.png|thumb|left|کاسپي دریا دؤر-أ کۊده سامانان]]
[[پرونده:Caspian Sea from orbit.jpg|thumb|left|کاسپي دریا هوايي تاتايي]]
'''کاسپي دریا''' ([[اينگيليسي زوؤن]] ٚ مئن: Caspian Sea) ایته دریاچه ايسه کي اۊن ٚ جه پيله‌تر زيمي سر ننأ&lt;ref name=&quot;&quot;&gt;[http://www.esa.int/esaEO/SEM5GYTLWFE_index_0.html]&lt;/ref&gt; ؤ هأن ٚ وأسي اۊن-أ دریا دۊخانده. أ دریا پيلئکي ۳۷۱,۰۰۰ کيلؤمتر ٚ مۊربع ايسه.&lt;ref name=LakeNet&quot;&gt;[http://www.worldlakes.org/lakedetails.asp?lakeid=8762 Lake Profile: Caspian Sea]. ''LakeNet.''&lt;/ref&gt; 
أ دریا نسا ور ایته مۊتمدن ٚ قؤم زيوش گۊدي [[کاسپيئن]] ٚ نامي کي [[گيلک|گيلکان]] ٚ مارقؤم محسۊب به. دۊرۊسسه گه کاسپئن ٚ دریا، دریاچه هيسه اٚمما عملاً [[وؤلگا-دؤن ٚ کانال|وؤلگا-دؤن ٚ کنال]] ٚ جي ايسه [[آزؤف ٚ دریا]]-ا مۊتصله. اي دریاچه زماتی بينه اي تتيس ٚ اۊقیانۊس ٚ جي بؤ گه ايمه خۊشکي اۊن-ه دؤرأچئه. هيتأن نفتي یأ گازي منابع ٚ دارا هيسه یأ دۊنیا بٚیترين خاويار-ه دأره.

‌ أ دریا جۊلف ٚ جيگا ۱۰۲۵ متر جۊلفي دأنه. یته دئه نقلي گه نأ اينه گه وختي کي رۊمي‌ئن فأرسه بؤن اي دریاچه ور ؤ اۊن ٚ آو-ه واچيشتن، بيدئن کي اين ٚ اؤ شۊر ايسه همدؤني اۊن-ه دریا دؤخؤندن.&lt;ref&gt;[http://www.factmonster.com/ipka/A0001777.html Large Lakes of the World]. ''Factmonster.com.''&lt;/ref&gt;

کاسپي دریا پيلاترين دؤرأچئه دریا دۊنیا مئن هيسه گه اۊن-ه خۊکفا دریا-ني دؤخؤنن.&lt;ref&gt;https://doi.org/10.1016%2Fj.euras.2010.10.009&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/08/16/is-the-caspian-a-sea-or-a-lake&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://en.kremlin.ru/supplement/5328&lt;/ref&gt; اي دريا یته [[دؤرين-دکأل حؤضه]] هيسه گه [[اۊرۊپا]] یأ [[آسيا]] مئنأ نيأ: [[قفقاز]] ٚ خۊرتؤو، [[مئن-آسيا]] ٚ [[استپ]] ٚ خۊرخؤس، [[رۊسيه]] ثمروند ٚ دشتؤن ٚ نسا بأني گيلان أ [[مازندران]] ٚ کلسیا. اي دریا 371,000 کيلؤمتر ٚ مۊربع مساحت-ه ودأ دأره (اٚلبت دریا ٚ خۊرتؤو ٚ قرأبۊغاز ٚ پيلا سل گه اين-ي آو خلي شۊره بکت). اي مساحت تقريبا [[ژاپؤن|ژاپۊن]] ٚ مساحت ٚ هأندي هيسه. 78,200 کيلؤمتر ٚ مۊکأب-ني اي دریا حجم هيسه. کاسپئن ٚ دريا شۊري تقريبا %1.2 ( 12 گرم هر ليتر ٚ مئن) هيسه گه اي اٚنداجه کيلأکيله دریا'ن ٚ شۊري یک سۊوؤم ٚ جي. کاسپئن ٚ دريا دؤرأچئه نيأ کلسیا-خۊرتؤو ٚ را [[قزاقستان]] ٚ جي، کلسا-خۊرخؤس ٚ را رۊسيه جي، نسا-خۊرخؤس ٚ را [[آذربایجان ٚ جؤمۊري]] جي، نسا را [[ايران]] ٚ جي یأ نسا-خۊرتؤو ٚ را-ني [[تۊرکمنستان]] ٚ جي.
[[فاىل:Caspian Sea relief location map.jpg|بندانگشتی]]
اي دریا  1,200 کيلؤمتر کلسا جي تا نسا ايمتداد دأره یأ اين ٚ مۊتوسط ٚ لختئکي 320 کيلؤمتر هيسه. هيته-ني اين ٚ سطح 27 متر اٚزا دریا'ن ٚ سطح ٚ جي جيتتر نيأ. اين ٚ پيلاترين وؤرۊدي رۊخؤنه‌ني اۊرۊپا ٚ طويل‌ترين رۊخؤنه، وؤلگا هيسه گه دریا ٚ کمجل ٚ کلسیا ٚ را دکلنه یأ رۊسيه کلسیا جي سربس گيره. کاسپي دریا دۊته پۊرجل ٚ حؤضه-ني دأره گه افقي تفاوؤتؤن-ه شۊري یأ دما یأ اکؤلؤجي مئن مۊنجر-أبۊنه. دریا ٚ قعر اين-ي نسایي بينه مئن 1,025 متر-ه رسنه گه زمي دۊوؤمي طبيعي غیراۊقیانؤسي پۊرجل ٚ دؤنه بایکال ٚ دریاچه (1,180 متر) پسي محسۊب بۊنه. [[باکۊ]] (آذربایجؤن ٚ نيشتنگا) بأني [[مٚخاچ‌قلأ]] (داغستؤن ٚ نيشتنگا) اي دریا ٚ مۊهمترين بندري شأرؤن محسۊب بۊنن.

کاسپي دریا پۊر پۊر ٚ جانوري گۊنه‌أن ٚ زيويشر محسۊب بۊنه گه ايسه اۊشؤن ٚ خلئن ٚ زيوش خطر دکته. دمغأکه تتريج سددؤني گه اي دریا وۊرۊدئن ٚ رای ٚ مئن چاؤده نأن بأني جهاني گرمش ٚ دؤني پيش‌ويني بؤبؤ نأ گه ميلادي ۲۱ ٚ قرن ٚ مئن اي دریا ملأزي‌شا مساحتي خۊ شئه خأنه چيکأدأن.&lt;ref&gt;https://doi.org/10.1038%2Fs43247-020-00075-6&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://theconversation.com/the-caspian-sea-is-set-to-fall-by-9-metres-or-more-this-century-an-ecocide-is-imminent-152229&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.nature.com/articles/377673a0&lt;/ref&gt;

== وۊرۊدئن ==
طويل‌ترين رۊخؤنه‌أني گه کاسپي دریا-یأ منتهي بۊنن:

* وؤلگا 3,531 کيلؤمتر

* اۊرال 2,428 کيلؤمتر

* کۊرا 1,515 کيلؤمتر

* اٚسپي‌رۊ 670 کيلؤمتر

* تئرٚک 623 کيلؤمتر
#

#

#

#

#

==درىا نام==

=== درىا نام دۊنىا سامانان ٚ مئن ===

پۊر پۊر ٚ زوؤنؤن اي دریا ٚ ديمه‌أن گۊتنکس دأرن گه اۊشؤن-ي پۊرگۊتنکس‌ترينؤن [[رۊسي زوؤن|رۊسي]]، [[قزاقي]]، [[تۊرکٚمني]]، [[گيلکي زوؤن|گيلٚکي]]، [[تالشي زوؤن|تالشي]] یأ [[آذرباىجاني زوؤن|آذربایٚجؤن ٚ تۊرکي]] هيسن. رۊسي یأ قزاقي مئن اي دریا' کاسپين دؤخؤنن. گيلٚکي مئن پيله دریا نؤم ٚ جئم شناس هيسه هيته-ني مازندرؤن ٚ مئن اۊن-ه مازرۊن ٚ دریۊ دؤخؤنن. تۊرکي مئن خزر أ تۊرکٚمني مئنأني هزر دؤخؤندن بۊنه. 

دئبأخي زوؤنؤن ٚ مئن-ني گه اي دریا ٚ دؤر ٚ بر دنئن رایج‌ترين نؤم کاسپين هيسه. اٚلبت اعراب اۊن ٚ معرب ٚ جي یأني قزویٚن ايستفاده کۊنن. خلي تۊرکي زوؤنؤن أ فارسي مئن-أن خزر ٚ نؤمي مشهۊره.

أ درىا نام ويشتر کشورانˇ مئن هۊ کاسپي درىا (caspian sea) ایسه ؤ ايرانˇ مئن اۊنˇ نام ''خزر'' ثبت بۊبؤسته کي گۊتن أ نام، أ درىا ره دۊرۊس نيه ؤ اۊنˇ أصلي نام کاسپي درىا ايسه، چؤن أ درىا قديمي ؤ أصلي ساکنان، کاسپیان بؤن. خزران ایته وحشي ؤ مۊهاجر قؤم ؤ ايته جه تۊرکانˇ طاىفه‌ئان بؤن کي چينˇ کلسيا ؤ مغۊلستانˇ بيابانˇ جه، کاسپي درىا ور ؤ قفقازˇ کلسيا-یه کۊچمال بۊگۊده بؤن ؤ هميشک ايرانئن ؤ گيلانئنˇ أمرأ دۊشمن بؤن. آخرپسي ني رۊسان اۊشان-أ قلمرؤ-یه فترکستد ؤ ويران-ه گۊدد ؤ اۊشان قؤم ني مؤنقرض-أ بؤسته.&lt;ref&gt;محسنی، محمدرضا ۱۳۸۹: «پان‌ترکیسم، ایران و آذربایجان»، انتشارات سمرقند، ص ۱۰۳&lt;/ref&gt;

آفريكانسˇ زوانˇ مئن &quot;كاسپيس&quot;، عربي سامانانˇ مئن ىا عربي زوانˇ مئن ''بحر قزوين'' (قزوين، کاسپينˇ عربي بۊبؤسته‌ ايسه)، كاتالانˇ زوانˇ مئن &quot;كاسپيا&quot;، دانماركي زوان &quot;كاسپيسكه&quot;، [[آلماني زوؤن|آلماني]] &quot;كاسپيشز&quot;، [[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]]ˇ مئن &quot;كاسپين&quot;، اسپرانتؤ مئن &quot;كاسپيو&quot;، [[ايسپانيايي زوؤن|ايسپانيايی]] &quot;كاسپيو&quot;، اِستي زوان &quot;كاسپيا&quot;، [[فرانسوي زوؤن|فرانسوي]] &quot;كاسپين&quot;، پنجابي &quot;كسپيئن&quot;، پرتقالي &quot;كاسپيو&quot;، روماني &quot;كاسپيكا&quot;، قزاقي &quot;كاسپين&quot;، سومالي&quot;كاسپين/قزوين&quot;، اؤردۊ &quot;بحيره قزوين&quot;. [https://web.archive.org/web/20181008115712/http://parssea.org/?p=2106]

=== متۊن ٚ مئن ===
فردؤسي شاهنامه مئن هرجا کي أ درىا نام بأمؤ  اۊنˇ نام (دریای گیلان) ذکر بۊبؤسته ؤ أن نشان دهه کي دوارسته‌أنه مئن أ درىا نام گیلان بۊ و أ لقب أمرأ دۊخانده بؤستي.

== شۊري ==
اۊ جيگايي کي تازه اؤ اۊ درىاچه دۊرۊن أىه، درىاچه اؤ کمتر شۊره تا باخي جيگایان. مثلا کاسپيئنˇ کلسيا واوينؤنˇ مئن، اؤ تازه‌تر ايسه ؤ کمتر شۊره. امّا ايرانˇ نزديکي، شۊري پۊره ؤ اؤِ تازگي کم.

== کاسپي درىا بندري ؤ مۊهم شأران ==
مۊهترين بندري شأرؤني گه اي دریا ور نأن رۊسيه مئن ماخاچ‌قلأ، آذربایجؤن ٚ مئن باکۊ، قزاقستؤن ٚ مئن [[آکتاو]] (یا آقتاو)، ايران ٚ مئن [[أنزلي|اٚنزٚلي]] یأ تۊرکمستؤن ٚ مئن تۊرکمنباشي هيسه.
* [[آستارا (آذربایجؤن ٚ جؤمۊري)|آستارا]]، آذربایجؤن ٚ جؤمۊري
*[[آقتاو|آکتاو]]، قزاقستؤن
* [[آستارا]]، ايران
*
* [[أنزلي|اٚنزلي]]، ايران
* [[باکو]]، آذربايجؤن
*
* [[بابلسر]]، ايران
* [[تۊرکمنباشي|تۊرکٚمنباشي]]، تۊرکمنستؤن
* [[تۊنکابؤن|تنکابؤن]]، ايران
*[[دربند]]، رۊسيه
* [[چالۊس]]، ايران
*
*[[رۊدسر|رۊدٚسر]]، ايران
* [[سخت‌سر|سختٚسر]]، ايران
*
*
*
*[[فریدون‌کنار|فري‌کنار]]، ايران
*[[کاسپيسک|کاسپييسک]]، رۊسيه
* [[لنکران]]، آذربايجؤن
*[[مٚخاچ‌قلأ]]، رۊسيه
*[[محمودآباد|مأمۊدآباد]]، ايران
*[[نوشهر|نؤشأر]]، ايران
*[[نور (شهر)|نۊر]]، ايران

=== مئن‌پوشته‌أن (جزيره‌أن) ===
* [[آشوراده]]
* [[بولا]]
* [[قرأسو]]

== دئبار ==
تخمين بزه بۊبؤ کي کاسپي دريا، ۳۰ ميليون سال عومر بۊگۊده دأنه ؤ ۵.۵ ميليون سال پيش، اي درىا خۊشکي دؤراکۊده ؤ بۊبؤسته درىاچه.

[[هۊتؤ غار]] ([[بهشهر]]ˇ نزديکی) مئن کشفياتی به دس بومؤ کي نشان دهه کي أن درىا دؤر ؤ بر، ۷۵۰۰۰ سال پيش آدم زيوش گودي.[https://web.archive.org/web/20070710075729/http://www.iran-daily.com/1385/2717/html/focus.htm]

== جۊغرأفي ==
اين ٚ جۊغرافي عرض ۳۷ درجه تا ۴۷ (کلسایي) هيسه.

== أشأنم بیدينيد ==
* [[باکو]]
* [[آرال ٚ دریاچه]]
* [[ايران]]     
* [[گيلان]]
* [[مازندران]]

== جیرنویس ==
* [http://www.iranchamber.com/geography/articles/names_of_caspian_sea.php Names of Caspian Sea ]
*درىا نام دۊنىا سامانانˇ مئن [https://web.archive.org/web/20181008115712/http://parssea.org/?p=2106&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;  

{{جیرنویس}}

==سربس==
[[جرگه:دریا]]</text>
      <sha1>kfh3obtuemi9r3jbibwg0ef4duu0bnq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ايسپي رۊ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20069</id>
    <revision>
      <id>155498</id>
      <parentid>152625</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T20:54:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Didjddjd</username>
        <id>18246</id>
      </contributor>
      <origin>155498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1668" sha1="p2otgeqb5yzuyck0yk5xigvza18st17" xml:space="preserve">{{زيبيل/آو}}
'''اسپی/سٚفید/ایسپی/ایسوی/سپید/سیوید/اٚسپی/اٚسپیانی روٚ/بیه''' [[گيلان]] ٚ پيله تٚرن روٚ‌ ايسه. شاهرۊد ؤ طٚلایی روٚ ٚ مسير گيلان ٚ [[مانگيل]] ٚ ور، ايته به ؤ ايسپي رۊ-یأ تشکيل دنه. ايسپي رۊ [[رۊبار ٚ شأرستان|رۊبار]]، [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ سیاهکل و [[أسسؤنه شأرستان|أسسؤنه]] شأرستانان ٚ جه دوار کۊنه ؤ آخرپسي [[کاسپي دریا]]-یأ منتهی به. أ رۊبار [[گيلان ٚ تاريخ]] ؤ تمدۊن ٚ مئن پۊر تأثير بنأ ؤ تاريخي ؤ جۊغرافي سربسان ٚ مئن أن ٚ نام-أ پۊر مۊختلف نيويشتنکسان ذکر بۊگۊدئد جه ژٚمله مٚاعرلٚیک.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |نویسنده=معصومه رضازاده |نشانی=http://guilan-e-ma.ir/2014/09/جغرافیای-تاریخی-سپیدرود-و-دو-ناحیۀ-بیه/ |عنوان=جغرافیای تاریخی سپیدرود و دو ناحیهٔ بیه‌پس و بیه‌پیش در گیلان |ناشر=گیلان ما فصلنامه سیاسی- ادبی- فرهنگی |تاریخ= |تاریخ بازبینی= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181001133409/http://guilan-e-ma.ir/2014/09/جغرافیای-تاریخی-سپیدرود-و-دو-ناحیۀ-بیه/ |archivedate=۱ اکتبر ۲۰۱۸ |dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

== تاتايي‌ئن ==
&lt;gallery&gt;
پرونده:sefidrood.jpg
پرونده:sefidrood2.jpg
&lt;/gallery&gt;

==سربس==
[[جرگه:گيلان ٚ رۊباران]]</text>
      <sha1>p2otgeqb5yzuyck0yk5xigvza18st17</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155499</id>
      <parentid>155498</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T20:55:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Didjddjd</username>
        <id>18246</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>155499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1664" sha1="rl66llvtrqu8y223lostcttldtqv5op" xml:space="preserve">{{زيبيل/آو}}
'''اسپی/سٚفید/ایسپی/ایسوی/سپید/سیوید/اٚسپی/اٚسپیانی روٚ/بیه''' [[گيلان]] ٚ پيله تٚرن روٚ‌ ايسه. شاهرۊد ؤ طٚلایی روٚ ٚ مسير گيلان ٚ [[مانگيل]] ٚ ور، یتا به ؤ اسپی رۊ-یأ تشکيل دنه. ايسپي رۊ [[رۊبار ٚ شأرستان|رۊبار]]، [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ سیاهکل و [[أسسؤنه شأرستان|أسسؤنه]] شأرستانان ٚ جه دوار کۊنه ؤ آخرپسي [[کاسپي دریا]]-یأ منتهی به. أ رۊبار [[گيلان ٚ تاريخ]] ؤ تمدۊن ٚ مئن پۊر تأثير بنأ ؤ تاريخي ؤ جۊغرافي سربسان ٚ مئن أن ٚ نام-أ پۊر مۊختلف نيويشتنکسان ذکر بۊگۊدئد جه ژٚمله مٚاعرلٚیک.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب |نویسنده=معصومه رضازاده |نشانی=http://guilan-e-ma.ir/2014/09/جغرافیای-تاریخی-سپیدرود-و-دو-ناحیۀ-بیه/ |عنوان=جغرافیای تاریخی سپیدرود و دو ناحیهٔ بیه‌پس و بیه‌پیش در گیلان |ناشر=گیلان ما فصلنامه سیاسی- ادبی- فرهنگی |تاریخ= |تاریخ بازبینی= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181001133409/http://guilan-e-ma.ir/2014/09/جغرافیای-تاریخی-سپیدرود-و-دو-ناحیۀ-بیه/ |archivedate=۱ اکتبر ۲۰۱۸ |dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

== تاتايي‌ئن ==
&lt;gallery&gt;
پرونده:sefidrood.jpg
پرونده:sefidrood2.jpg
&lt;/gallery&gt;

==سربس==
[[جرگه:گيلان ٚ رۊباران]]</text>
      <sha1>rl66llvtrqu8y223lostcttldtqv5op</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>