زياري‌ئن

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="glk">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>glkwiki</dbname>
    <base>https://glk.wikipedia.org/wiki/%DA%AF%D8%AA%CB%87_%D9%88%D9%84%DA%AF</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">مديا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">خاص</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">گب</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">کارگير</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">کارگيرˇ گب</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">مدي Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">فاىل</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">فاىلˇ گب</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">مدياويکي</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">مدياويکي گب</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">قالب</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">قالبˇ گب</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">رانما</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">رانما گب</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">جرگه</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">جرگه گب</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ماجۊل</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ماجۊلˇ گب</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>زياري‌ئن</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1572</id>
    <revision>
      <id>156099</id>
      <parentid>62425</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T02:14:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30392-57</username>
        <id>18481</id>
      </contributor>
      <origin>156099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5996" sha1="hziy7jfj8ox3rnuym8depxademh0da5" xml:space="preserve">[[فاىل:Historical Atlas of Iran - Plate No. 12.jpg|بندانگشتی|چپ|200px| زياري‌ئن ٚ قلمرؤ نخشه، [[مرداويج]] ٚ زمات ٚ مئن]]
[[فاىل:Gonbad-e Qabus.JPG|بندانگشتی|چپ|200px| گۊنبدکاوۊس، زياري‌ئن ٚ پایتخت]]

'''زياري‌ئن''' یتا گیوٚ/گیل و دٚیلٚم/دٚعلٚم درزا ؤ خاندان بؤن کي [[کاسپي دریا]] [[نسا]] مئن ويشتر جه ۱۵۰ سال حۊکۊمت بۊگۊدئد. زياري‌ئن [[داخل]] ٚ منطقه شين بۊد. أ سلسله، ٩۳۱ تا ١٠٩٠ ميلادي (۵۰۵ تا ۶۶۴ [[ديلمي تقويم|ديلمي]]) قۊدرت ٚ سر ايسابۊ. زياري‌ئن مۊختلف دؤره‌ئن مئن چار ته پایتخت دأشتيد کي اصفهان، ری، گۊرگان ؤ آمؤل-أ شامل بؤستي.
زياري شاهؤن، فرهنگ ؤ أدبيات ؤ دانش ٚ پيشرفت ٚ وأسي پۊر کۊنۊش بؤدن ؤ حتی زياري‌ئن ٚ جي، دۊ نفر کيتاب بينيويشته درن: [[کاوۊس زياري]] ؤ [[کيکاوۊس زياري]]. [[قابۊس نامه]]، هي کيکاوۊس بن اسکندر ٚ شي ايسه.

==پیشگۊفتار==
جه قدیم زمأت گیلانیان ، آزاتی و اختیار أمره خوشانه زیوش گودید. گیلانˇ جوغرافیا سه خاله بو کی اوشانه نام گیلان ، دیلمان و طالشان دوخاده بوستی. اسلامˇ ورود پسی ، اؤ زمات کی ساسانیانˇ سلسله فوگوردست و موسلمانان  بتأنستید تا خراسانˇ صارای فوسینید. موسلمانان چند دفعأ حق و سأی بوگودید کی [[کاسپي درىا]] صارای فوسینید. اما اوشان هر دفعأ دشکن خوردید و ناموفق بید. فقط موعاویه زمأت مئن ، موسلمانان بتأنستی گورگان فتح بوکونید.
جه سال ٤٣٦ دیلمی (٨٦٤ میلادی) کی علویان ، مازندران مئن علیه طاهریان و خلیفه عباسی شورش بوگودید و بتأنستید طبرستان و گورگان مئن ایته حکومت مستقل باورید و هردفعأ کی نیاز دأشتید جه گیل و دیلمˇ برزنگی مرداکان ایستفاده گودید. حسن بن قاسم (داعی صغیر) زمأت کی سامانیان أمره بجنگسته ، ایبار ده جه گیل و دیلمانˇ یاور ایستفاده بوگوده و بتأنسته سامانیانˇ مایه دار دشکن بده. مرداویج بن زیار بن وردانشاه کی زیارئنˇ اولین امیر بوبوسته ، ابتدا داعی صغیرˇ مایه دار مئن بو و ماکان بن کاکی خدمت گودی. ماکان ، داعی صغیرˇ پیله سردار بو کی بتأنسته شهران ری ، زنجان و همدان فوسینه. داعی تا هسا بتأنسته بو کی خو مخالفان و دشمنان دشکن بده و اونه قوت و زور هر روج ویشترا به. اما علویان مئن اختلاف و ناسازگاری نها بو و سامانیان متوجه بوبوسته بید و هأ موضوع جه ایستفاده بوگودید. اوشان اسفار بن شیرویه به خدمت بیگیفتید. اسفار ایتا جه داعی صغیرˇ سردار و ماکانˇ مایه دار مئن بو. اما اسفار و ماکان مئن اختلاف بوجود بومو و ماکان تصمیم بیگیفته اونه خو مایه دار جه دیمه بنا. هنه وأستی اسفار ، ماکان و داعی أمره دشمن بوبو و سامانیان ورجا بوشو  و باخی داعی مخالفانه خو ورجا دوخاده و اوشانه جه بخواسته کی اونه یاور ببید. مرداویج زیاری ایتا جه گیل و دیلم پیله کسان بو کی به اسفار ملحق بوبوسته. سال ٥٠٢ دیلمی (٩٢٨ میلادی) ، اسفار ، سامانیان یاور أمره به گرگان و مازندران فوتورکسته و بتانسته علویان دشکن بدأ و داعی صغیر أ جنگ مئن کوشته بوبو. داعی موردنˇ پسی ، علویانˇ قودرت فوگوردسته و اسفار اوشانه قلمرو و قودرت جیگیفته و بنام سامانیان حکومت بوگوده. 

==زياري أميران ٚ نام==
#[[مرداويج زياري]]، ۳۱۹ تا ۳۲۳ ه‍ ق
#[[وؤشۊمگير]]، ۳۲۳ تا ۳۵۷
#[[بهستۊن زياري]]، ۳۵۷ تا ۳۶۶
#[[کاوۊس زياري]]، ۳۶۶ تا ۴۰۳
#[[منۊچهر زياري]]، ۴۰۳ تا ۴۲۱
#[[أنۊشيروان زياري]]، ۴۲۱ تا ۴۳۵
#[[کیکاوۊس زياري]]، ۴۴۱ تا ۴۸۳
#[[گيلانشا زياري]]، ۴۸۳ تا ۴۸۶

==سربس==
*ابن اسفندیار بهاءالدین محمد بن حسن. تاریخ تبرستان. تصحیح عباس اقبال. خاور. تهران١٣٢٠
*اشپولر برتولد. تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی. واگردان جواد فلاتوری. اننشارات علمی و فرهنگی. ١٣٧٧
*طبری محمد بن جریر. تاریخ طبری. واگردان ابوالقاسم پاینده.اساطیر. ١٣٦٩
*کسروی احمد. شهریاران گمنام. انتشارات نگاه. تهران ١٣٨٥
*مرعشی سیدظهیرالدین. تاریخ طبرستان و رویان و مازندران. به اهتمام برنهارد دارن. گستره. تهران ١٣٦٣
*Madelung, W .Chapter 6. &quot;The Minor Dynasties of Northern Iran&quot;. [in 7th-11th Century Iran]pp 198-249, from Cambridge History of Iran 4.Cambridge University Press. London 1975
[[رده:تارئخ]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ تاريخ]]</text>
      <sha1>hziy7jfj8ox3rnuym8depxademh0da5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>أنزلي</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1852</id>
    <revision>
      <id>155908</id>
      <parentid>155859</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:14:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30307-27</username>
        <id>18474</id>
      </contributor>
      <origin>155908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15963" sha1="aafuccr6atvn5rb2fh3zhvm9upr9avb" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= أنزلي
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Bandar e Anzali Iran - panoramio.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|شأردار= 
|اۊستان= [[گيلان]]
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= بندر انزلی
|محلي نام= أنزلي
|قديمي نامان= بندر پهلوي، أنزليج، چراغ پۊشتأن
|شأر بؤستن ٚ سال= ۱۲۷۶
|جمعيت= ۱۴۸,۵۶۴ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۳۱۵ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۲۸- متر
|دما ميانگين= ۱۶/۲درجه سانتیگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۹۰۳ میلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۷ رۊج
|سؤغات= ماهي، صنایع دستي
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= [http://www.anzali.ir/ أنزلي شأرداري]
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''أنزٚلي''' کي پهلوی زمات مئن '''انزلی/پهلوی بندر''' دخانده بؤستي، ايته جه [[گيلان]] ٚ شأران ايسه گه [[أنزلي شأرستان]] ٚ [[أنزلي شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن دره ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه. أنزلي گردشگري،&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200613143116/https://zoomlife.ir/travel/180-travel-guide-bandar-anzali.html&lt;/ref&gt; ايقتصادي ؤ ورزشي&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200613144051/http://anzali.ir/?p=9057 انزلی کلاب/ 13000 ورزشکار سازمان یافته در انزلی]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;یادکرد وب |url=http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |title=13 هزار ورزشکار سازمان یافته در بندر انزلی |accessdate=۲۳ نوامبر ۲۰۱۲ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120903051425/http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |archivedate=۳ سپتامبر ۲۰۱۲ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; لحاظ ٚ جه پۊر گيلان ؤ ايران ٚ مئن جاجيگا دأره. أنزلي [[گيلک|گيلکان]] ٚ دۊوؤمي پيله شأر [[رشت]] ٚ پسي ايسه گیلان ٚ مین.&lt;ref name=&quot;gilannews.ir&quot;&gt;یادکرد وب|url=http://www.gilannews.ir/4152.html|title=نسخه آرشیو شده|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222081718/http://www.gilannews.ir/4152.html|archivedate=۲۲ دسامبر ۲۰۱۵|dead-url=yes|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=|عنوان=}}&lt;/ref&gt; أ شأر ٚ مردۊم [[گيلک]] ايسده ؤ قديم ٚ زمات ٚ جه تا هأسأ اۊشان ٚ زوان [[گيلکي]] ايسه. أنزلي شأر أولي ؤ پيله‌ترين بندر، [[کاسپي دریا]] نسايي سامان ٚ مئن ايسه. أنزلي ويشترين جمعيت-أ گيلان ٚ شأران ٚ مئن [[رشت]] ٚ پسي دأره ؤ ايته جه [[ايران]] ٚ متراکم‌ترين شأران محسۊب به.&lt;ref&gt;http://www.anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |title=گمرکات ایران |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130115100427/http://anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |archivedate=۱۵ ژانویه ۲۰۱۳ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;anzaliport.pmo.ir&quot;&gt;http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |title=اداره کل بنادر و دریانوردی استان گیلان |accessdate=۲ ژوئیه ۲۰۱۱ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110907045314/http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |archivedate=۷ سپتامبر ۲۰۱۱ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;کتاب ایران قدیم، مهد تمدن جهان نوشته محمدعلی جدید الاسلام&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;تاریخ بندرانزلی&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20151016140705/http://anzaliclub.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%86%D8%B2%D9%84%DB%8C/ تاریخ بندرانزلی]&lt;/ref&gt; أ شأر ويشترين وارش-أ [[گيلان]] ٚ شأران ٚ مئن دأره.&lt;ref&gt;[[رشت#cite note-16]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |title=ایرنا / انزلی پر باران‌ترین شهر ایران |accessdate=۱۵ اکتبر ۲۰۱۹ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180602230527/http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |archivedate=۲ ژوئن ۲۰۱۸ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي حدۊد ۴۲ کيلۊمتر ساحلي نوار دأره. أنزلي آو ؤ هأوا مرطۊب ايسه ؤ اۊن ٚ رطۊبت ٚ ميزان جه ۷۱ تا ۹۷ درصد نوسان دأره. أ شأر ٚ وارش ٚ ميزان ني پۊر بۊجؤر ايسه ؤ به سالانه ۱۸۹۲ میليمتر فأرئسه.
أنزلي ۲۰۱۹ سال ٚ دۊرۊن رکؤرد بزه ؤ ويشترين وارش-أ دۊنیا شأران ٚ مئن ايته رۊج ٚ دۊرۊن دأشتي.
أنزلي شأر، گيلان ٚ خۊرخۊس ٚ ور قرار بيگيته ؤ [[کاسپي دریا]] ؤ [[أنزلي سل]] ٚ أمرأ مجاورت دأره ؤ جه چند ته جزيره ؤ شبه جزيره تشکيل بۊبؤسته دره کي پۊرد ٚ أمرأ به هم متصل ايسده.&lt;ref&gt;http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |title=جزیره انزلی |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170730223212/http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |archivedate=۳۰ ژوئیه ۲۰۱۷ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي شأر پۊر تاريخ ؤ قدمت دأره ؤ چؤن أ شأر اۊرۊپا أمرأ تجاري ؤ ايقتصادي مراوده دأشتي، جهاني سطح ٚ مئن أن-أ شناسده. أنزلي چؤن گمرک دأشتي ؤ ايته تجاري مرکز بۊ قديم ٚ زمات ٚ جه ايراني ؤ خارجي تاجران ٚ مئن به ''اۊرۊپا بلته'' معرۊف بۊ ؤ چؤن أ شأر بندري بۊ اۊن ٚ مردۊم ني برخلاف باخي ايران ٚ شأران پۊر زۊتر جديد ٚ دستاوردان ؤ مؤدرن ٚ دۊنیا أمرأ آشنا بۊبؤستد.&lt;ref&gt;[http://www.tebyan-zn.ir/News-Article/tourism/استان-گیلان جاذبه-گردشگری بندرانزلی/2012/4/9/57893.html تبیان زنجان / انزلی دروازه اروپا]{{پیوند مرده|date=اکتبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== أنزلي نام ==

راجه به أنزلي نوم، چن ته روايت نئهأ:

* ۱) أنزلي، '''أنزليج''' (اسکله‌اي کي پاراخۊت اۊن ورجأ پهلو گيره) جي بگيته بۊبؤسته.
* ۲) اي سري هم گيدي کي أنزلي '''أنزان''' واجه جه بيگيته بۊبؤسته دره. أنزان، اي سري دئباره مردۊم بيد کي قديم زمات کاسپي دریا نسا زندگي کۊديد.
* ۳) أنزل يا أنگر کي به معنی لنگر ايسه.
* ۴) وختی اماردان کي گيلانˇ اصلي ساکنؤن بؤن، فارسؤن أمرأ هم‌دس بوبؤن، هي مۊناسبت واسي، اۊ جيگا اسمه بنأن انشان يا انزان کی پارسؤنˇ أصلي سامان بۊ.

۱۵۰۹ گالشي سال (۱۹۳۵ ميلادی)، أنزلي نامه عوضأ گۊدن ؤ بنأن ''بندر پهلوی''. تا ۱۵۵۲ گالشي سال کي انقلاب بۊبؤ اي شهرˇ اسم دۊوارده به خۊ أصلي نام یعني أنزلي واگردسته.

== جۊغرافي مؤقعیت ==

بر اساس بررسیان [[زمین شناسی]]، حدودای  ۱۵٬۰۰۰ سال پیش ، ایته جزیره از سطح آب دریای [[کاسپیئن]] سر در باورده  که بعدنان  به ایسمه انزلی نامیده ببوسته و بعونوان موهمترین بندر [[دریای کاسپیئن]] سواحل جنوبی و [[ایران]] معروف ببو.

ا جزیره بر اثر فعل و انفعالات جوی و سایر عوامل طبیعی ، بصورت ایمروزی از دو قسمت [[انزلی]] و [[غازیان]] تشکیل ببو و ایته کانال بین ا دو تا قسمت ایجاد ببو که چهار تا روخانه آب از شرق ( [[سوسر روگا]] , [[پیر بازار روگا]] , [[راست خانه]] و [[نهنگ روگا]] ) و ایته روخانه از غرب ( [[شنبه بازار روگا]] ) از طریق اون دریا میئن دوه.


أنزلي در ایته ساحلی و  جلگه ای  منطقه در طول جوغرافیایی ۴۹ درجه و ۲۸ دقیقه و عرض جوغرافیایی ۳۷ درجه و ۲۸ دقیقه واقع ببوسته و بولندی اون از سطح دریا منهای ۲۶متر ایسه.

== أنزلي محلان ==

غاریور*
پیل علی باغ*
شالیور*
قلم گوده*
جزیره طالقانی*
کولیور ۲*
سوسر*
میدان مالا*
بی بی حوریه*
امامزاده*
عباس آباد*
ولی آباد*
بنیاد*
چهارطبقه*
سيد آسيه*
اداره نوغان*
کافه سه یاران*
سی متری*
* [[کولیور]]
* [[نویر]] 
* [[ناصرخسرو]]  
* [[میان پشته]] 
* [[غازیان]] 
* [[کوی واحدی]] 
* [[آخر خط]]
شاه کوچه*
سامانسر*

== أنزلي ایداران ==

[[پرونده:p۱۵۳.JPG|left|thumb|انزلی گمرک]]

*[[بندر انزلی شیلات]] 
* [[بندر انزلی گمرک]]
* [[بندر انزلی بنادر وکشتیرانی]]
[[پرونده:p۱۵۰.JPG|left|thumb|]]

== أنزلي دئني جيگان ==
*آبکنار پۊرد چوئی(پرنده فاندری)*
*[[معتمدی عیمارت]] 
* [[گمرك عیمارت]] 
* [[شهرداری عیمارت]]  
* [[انزلی مرداب]]  
* [[انزلی ساحل]]  
* [[انزلی مناره]]  
[[پرونده:p۱۵۱.JPG|left|thumb|انزلی ]]
* [[انزلی موزه نظامی]]
* [[انزلی موج شکن]]  
* [[غازیان موج شکن]]  
* [[انزلی پورد]] 
* [[غازیان پورد]] 
[[پرونده:p۱۶۲.JPG|left|thumb|انزلی موزه نظامی ]]
* [[میان پشته کاخ]]  
* [[بندر انزلی بولوار]]  
* [[انزلی تالاب]]  
* [[بی‌بی حوریه آسسانه]]  
* [[آقا سید محمد نجفی آسسانه]]

== أنزلي شهر اولینان ==

[[پرونده:p۱۶۱.JPG|left|thumb|مرکز خرید]]

*[[گمرک]] اداره با سابقیه‌ ویشتر از ۳۰۰ سال 
* [[بندر]] اداره باسابقیه‌ بیش از ۲۰۰ سال 
* ایجاد انجومنان محلی و [[بلدیه]] قبل از بوجود امون بلدیه 
* اولین بلدیه [[ایران]] میئن که الان به ایسمه [[شهرداری]] ایسه درا شهر تاسیس ببوسته .
* [[آموزش وپرورش]] قبل از سال ۱۲۷۱ خورشیدی 
* [[اکابر]] شبانه اون هم درسان دبیرستانی قبل از سال ۱۲۹۰ خورشیدی 
* [[چاپخانه]] قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[بئداری]] قبل از سال ۱۲۷۶ خورشیدی که بوسیله بلدیه اداره بوستی .
* [[شیروخورشید]]ی سرخ ۱۳۰۴ خورشیدی 
* روشنائی [[برق]] قبل از سال۱۲۷۹ خورشیدی بعونوان اولین شهر در ایران که دارای روشنائی ببوسته.
* [[تلفن]] قبل از سال ۱۲۷۷ شمسی و [[پست]] و [[تلگراف]] هم هتویی جلوتر از خیلی شهرهان ایران 
* [[نظمیه]] (شهربانی) قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[راه آهن]] حدود سال ۱۲۶۹ خورشیدی در ایته از روستان انزلی 
* [[هواشناسی]] قبل از سال ۱۲۸۰ خورشیدی 
* [[شیلات]] اداره با ویشتر از ۱۵۰ سال قدمت و [[سردخانه]] اولین بار انزلی میئن و[[حسن کیاده]] 
* [[هواپیما]] – اولین خطوط هوایی  بندر انزلی مین به وجود بومو در ایته زمین معروف به [[زمین طیاره]]. اولین پرواز در ایران از بندر انزلی به [[تئران]] و بعد از اون به [[ایصفهان]] صورت بیگیفته . 
* [[اتومبیل]] برای اولین باردرانزلی مشاهده ببوسته. 
* [[سینما]] سالون بندرانزلی از نظر [[فیلم سینمائی]] نمایش و سالون سینماداشتن ، [[تئاتر]] و ورزشهای موختلف پیشگام بو.


== أنزلي رۊستایان==
=== چهارفریضه دهستان ===
[[آبˇکنار]]، [[سنگاچين]]، [[كپورچال]]، [[بشمن]]، [[علی ابادكپورچال]]، [[كرگان]]، [[كچلك]]، [[سياه خاله سر]]، [[خميران]]، [[رودپشت]]، [[كوچك محله]]، [[شيله سر]]، [[تربه بر]]، [[معاف(مافان)]]، [[سياه وزان]]، [[اشپلا]]، [[چای بيجار]]، [[كربلايی مهدی گرده]]، [[اشتركان]]، [[ماهروزه-آب ٚکنار]]، [[گلوگاه روستا]]اشترکان ،تالش محله

=== ليجارگي حسن‌رۊد دهستان ===
[[طالب اباد]]، [[ليجاركی حسن رود روستا]]، [[حسن رود]]، [[گلشن]]، [[جفرودپائين]]، [[تربه گوده]]، [[شانگهای پرده]]

== جۊر وا جۊر ==

* [[بندر انزلی نمایندان مجلس شورای ملی میئن]]
* [[بندر انزلی نمایندان مجلس مؤسسان میئن]]
* [[بندر انزلی شهرداران]]
* [[بندر انزلی سرشناسان]]
==أنزلي پيله کسان==
{{انزلی سرشناسؤن}}

خلیل دانش پژوه آبکنار،حسين قوامی آبکنار،آنام آبکناری،محمد حبیبی آبکنار،کیوان ساجدی آبکنار،اصغرشيرپور آبکنار
{{گيلان}}

==تاتايي‌ئن==

&lt;gallery style=&quot;text-align:center&quot;&gt;
پرونده:Anzali lagoon2 Barry Kent.jpg|[[أنزلي سل]]
پرونده:Caspian Sea covered with plants near Bandar-e Anzali - Barry Kent.jpg|أنزلي سل
پرونده:Mordab bandare-e anzali.JPG|أنزلي سل
پرونده:Anzali cementery2 Barry Kent.jpg|لهستانیان آرامگاه
پرونده:Bolvaranzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:Bolvare Bandar-e Anzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:ANZALI90.jpg |ساحلي تأسيسات
پرونده:ANZALI90.jpg|ساحلي تأسيسات
پرونده:Bandar-e Anzali.jpg|[[غازيان ٚ پۊرد]]
پرونده:Mole Bandar-e Anzali.jpg|[[أنزلي مؤل]]
پرونده:Walkway Anzali Port.jpg|أنزلي، اسفند ۱۳۹۲
Image:hhhh.jpg|أنزلي  
Image:hhhhh.jpg|سل باقالا
&lt;/gallery&gt;

== سربس ==
[[رده:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]
[[رده:بندری شهرؤن]]</text>
      <sha1>aafuccr6atvn5rb2fh3zhvm9upr9avb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155909</id>
      <parentid>155908</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:14:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30307-27</username>
        <id>18474</id>
      </contributor>
      <origin>155909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15969" sha1="mhp1ra2cs44sjras553ke172zanlaw7" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= أنزلي
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Bandar e Anzali Iran - panoramio.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|شأردار= 
|اۊستان= [[گيلان]]
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= بندر انزلی
|محلي نام= أنزلي
|قديمي نامان= بندر پهلوي، أنزليج، چراغ پۊشتأن
|شأر بؤستن ٚ سال= ۱۲۷۶
|جمعيت= ۱۴۸,۵۶۴ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۳۱۵ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۲۸- متر
|دما ميانگين= ۱۶/۲درجه سانتیگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۹۰۳ میلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۷ رۊج
|سؤغات= ماهي، صنایع دستي
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= [http://www.anzali.ir/ أنزلي شأرداري]
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''أنزٚلي''' کي پهلوي زمات مئن '''انزلی/پهلوی بندر''' دخانده بؤستي، ايته جه [[گيلان]] ٚ شأران ايسه گه [[أنزلي شأرستان]] ٚ [[أنزلي شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن دره ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه. أنزلي گردشگري،&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200613143116/https://zoomlife.ir/travel/180-travel-guide-bandar-anzali.html&lt;/ref&gt; ايقتصادي ؤ ورزشي&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200613144051/http://anzali.ir/?p=9057 انزلی کلاب/ 13000 ورزشکار سازمان یافته در انزلی]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;یادکرد وب |url=http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |title=13 هزار ورزشکار سازمان یافته در بندر انزلی |accessdate=۲۳ نوامبر ۲۰۱۲ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120903051425/http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |archivedate=۳ سپتامبر ۲۰۱۲ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; لحاظ ٚ جه پۊر گيلان ؤ ايران ٚ مئن جاجيگا دأره. أنزلي [[گيلک|گيلکان]] ٚ دۊوؤمي پيله شأر [[رشت]] ٚ پسي ايسه '''گیلان''' ٚ مین.&lt;ref name=&quot;gilannews.ir&quot;&gt;یادکرد وب|url=http://www.gilannews.ir/4152.html|title=نسخه آرشیو شده|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222081718/http://www.gilannews.ir/4152.html|archivedate=۲۲ دسامبر ۲۰۱۵|dead-url=yes|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=|عنوان=}}&lt;/ref&gt; أ شأر ٚ مردۊم [[گيلک]] ايسده ؤ قديم ٚ زمات ٚ جه تا هأسأ اۊشان ٚ زوان [[گيلکي]] ايسه. أنزلي شأر أولي ؤ پيله‌ترين بندر، [[کاسپي دریا]] نسايي سامان ٚ مئن ايسه. أنزلي ويشترين جمعيت-أ گيلان ٚ شأران ٚ مئن [[رشت]] ٚ پسي دأره ؤ ايته جه [[ايران]] ٚ متراکم‌ترين شأران محسۊب به.&lt;ref&gt;http://www.anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |title=گمرکات ایران |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130115100427/http://anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |archivedate=۱۵ ژانویه ۲۰۱۳ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;anzaliport.pmo.ir&quot;&gt;http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |title=اداره کل بنادر و دریانوردی استان گیلان |accessdate=۲ ژوئیه ۲۰۱۱ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110907045314/http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |archivedate=۷ سپتامبر ۲۰۱۱ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;کتاب ایران قدیم، مهد تمدن جهان نوشته محمدعلی جدید الاسلام&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;تاریخ بندرانزلی&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20151016140705/http://anzaliclub.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%86%D8%B2%D9%84%DB%8C/ تاریخ بندرانزلی]&lt;/ref&gt; أ شأر ويشترين وارش-أ [[گيلان]] ٚ شأران ٚ مئن دأره.&lt;ref&gt;[[رشت#cite note-16]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |title=ایرنا / انزلی پر باران‌ترین شهر ایران |accessdate=۱۵ اکتبر ۲۰۱۹ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180602230527/http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |archivedate=۲ ژوئن ۲۰۱۸ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي حدۊد ۴۲ کيلۊمتر ساحلي نوار دأره. أنزلي آو ؤ هأوا مرطۊب ايسه ؤ اۊن ٚ رطۊبت ٚ ميزان جه ۷۱ تا ۹۷ درصد نوسان دأره. أ شأر ٚ وارش ٚ ميزان ني پۊر بۊجؤر ايسه ؤ به سالانه ۱۸۹۲ میليمتر فأرئسه.
أنزلي ۲۰۱۹ سال ٚ دۊرۊن رکؤرد بزه ؤ ويشترين وارش-أ دۊنیا شأران ٚ مئن ايته رۊج ٚ دۊرۊن دأشتي.
أنزلي شأر، گيلان ٚ خۊرخۊس ٚ ور قرار بيگيته ؤ [[کاسپي دریا]] ؤ [[أنزلي سل]] ٚ أمرأ مجاورت دأره ؤ جه چند ته جزيره ؤ شبه جزيره تشکيل بۊبؤسته دره کي پۊرد ٚ أمرأ به هم متصل ايسده.&lt;ref&gt;http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |title=جزیره انزلی |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170730223212/http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |archivedate=۳۰ ژوئیه ۲۰۱۷ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي شأر پۊر تاريخ ؤ قدمت دأره ؤ چؤن أ شأر اۊرۊپا أمرأ تجاري ؤ ايقتصادي مراوده دأشتي، جهاني سطح ٚ مئن أن-أ شناسده. أنزلي چؤن گمرک دأشتي ؤ ايته تجاري مرکز بۊ قديم ٚ زمات ٚ جه ايراني ؤ خارجي تاجران ٚ مئن به ''اۊرۊپا بلته'' معرۊف بۊ ؤ چؤن أ شأر بندري بۊ اۊن ٚ مردۊم ني برخلاف باخي ايران ٚ شأران پۊر زۊتر جديد ٚ دستاوردان ؤ مؤدرن ٚ دۊنیا أمرأ آشنا بۊبؤستد.&lt;ref&gt;[http://www.tebyan-zn.ir/News-Article/tourism/استان-گیلان جاذبه-گردشگری بندرانزلی/2012/4/9/57893.html تبیان زنجان / انزلی دروازه اروپا]{{پیوند مرده|date=اکتبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== أنزلي نام ==

راجه به أنزلي نوم، چن ته روايت نئهأ:

* ۱) أنزلي، '''أنزليج''' (اسکله‌اي کي پاراخۊت اۊن ورجأ پهلو گيره) جي بگيته بۊبؤسته.
* ۲) اي سري هم گيدي کي أنزلي '''أنزان''' واجه جه بيگيته بۊبؤسته دره. أنزان، اي سري دئباره مردۊم بيد کي قديم زمات کاسپي دریا نسا زندگي کۊديد.
* ۳) أنزل يا أنگر کي به معنی لنگر ايسه.
* ۴) وختی اماردان کي گيلانˇ اصلي ساکنؤن بؤن، فارسؤن أمرأ هم‌دس بوبؤن، هي مۊناسبت واسي، اۊ جيگا اسمه بنأن انشان يا انزان کی پارسؤنˇ أصلي سامان بۊ.

۱۵۰۹ گالشي سال (۱۹۳۵ ميلادی)، أنزلي نامه عوضأ گۊدن ؤ بنأن ''بندر پهلوی''. تا ۱۵۵۲ گالشي سال کي انقلاب بۊبؤ اي شهرˇ اسم دۊوارده به خۊ أصلي نام یعني أنزلي واگردسته.

== جۊغرافي مؤقعیت ==

بر اساس بررسیان [[زمین شناسی]]، حدودای  ۱۵٬۰۰۰ سال پیش ، ایته جزیره از سطح آب دریای [[کاسپیئن]] سر در باورده  که بعدنان  به ایسمه انزلی نامیده ببوسته و بعونوان موهمترین بندر [[دریای کاسپیئن]] سواحل جنوبی و [[ایران]] معروف ببو.

ا جزیره بر اثر فعل و انفعالات جوی و سایر عوامل طبیعی ، بصورت ایمروزی از دو قسمت [[انزلی]] و [[غازیان]] تشکیل ببو و ایته کانال بین ا دو تا قسمت ایجاد ببو که چهار تا روخانه آب از شرق ( [[سوسر روگا]] , [[پیر بازار روگا]] , [[راست خانه]] و [[نهنگ روگا]] ) و ایته روخانه از غرب ( [[شنبه بازار روگا]] ) از طریق اون دریا میئن دوه.


أنزلي در ایته ساحلی و  جلگه ای  منطقه در طول جوغرافیایی ۴۹ درجه و ۲۸ دقیقه و عرض جوغرافیایی ۳۷ درجه و ۲۸ دقیقه واقع ببوسته و بولندی اون از سطح دریا منهای ۲۶متر ایسه.

== أنزلي محلان ==

غاریور*
پیل علی باغ*
شالیور*
قلم گوده*
جزیره طالقانی*
کولیور ۲*
سوسر*
میدان مالا*
بی بی حوریه*
امامزاده*
عباس آباد*
ولی آباد*
بنیاد*
چهارطبقه*
سيد آسيه*
اداره نوغان*
کافه سه یاران*
سی متری*
* [[کولیور]]
* [[نویر]] 
* [[ناصرخسرو]]  
* [[میان پشته]] 
* [[غازیان]] 
* [[کوی واحدی]] 
* [[آخر خط]]
شاه کوچه*
سامانسر*

== أنزلي ایداران ==

[[پرونده:p۱۵۳.JPG|left|thumb|انزلی گمرک]]

*[[بندر انزلی شیلات]] 
* [[بندر انزلی گمرک]]
* [[بندر انزلی بنادر وکشتیرانی]]
[[پرونده:p۱۵۰.JPG|left|thumb|]]

== أنزلي دئني جيگان ==
*آبکنار پۊرد چوئی(پرنده فاندری)*
*[[معتمدی عیمارت]] 
* [[گمرك عیمارت]] 
* [[شهرداری عیمارت]]  
* [[انزلی مرداب]]  
* [[انزلی ساحل]]  
* [[انزلی مناره]]  
[[پرونده:p۱۵۱.JPG|left|thumb|انزلی ]]
* [[انزلی موزه نظامی]]
* [[انزلی موج شکن]]  
* [[غازیان موج شکن]]  
* [[انزلی پورد]] 
* [[غازیان پورد]] 
[[پرونده:p۱۶۲.JPG|left|thumb|انزلی موزه نظامی ]]
* [[میان پشته کاخ]]  
* [[بندر انزلی بولوار]]  
* [[انزلی تالاب]]  
* [[بی‌بی حوریه آسسانه]]  
* [[آقا سید محمد نجفی آسسانه]]

== أنزلي شهر اولینان ==

[[پرونده:p۱۶۱.JPG|left|thumb|مرکز خرید]]

*[[گمرک]] اداره با سابقیه‌ ویشتر از ۳۰۰ سال 
* [[بندر]] اداره باسابقیه‌ بیش از ۲۰۰ سال 
* ایجاد انجومنان محلی و [[بلدیه]] قبل از بوجود امون بلدیه 
* اولین بلدیه [[ایران]] میئن که الان به ایسمه [[شهرداری]] ایسه درا شهر تاسیس ببوسته .
* [[آموزش وپرورش]] قبل از سال ۱۲۷۱ خورشیدی 
* [[اکابر]] شبانه اون هم درسان دبیرستانی قبل از سال ۱۲۹۰ خورشیدی 
* [[چاپخانه]] قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[بئداری]] قبل از سال ۱۲۷۶ خورشیدی که بوسیله بلدیه اداره بوستی .
* [[شیروخورشید]]ی سرخ ۱۳۰۴ خورشیدی 
* روشنائی [[برق]] قبل از سال۱۲۷۹ خورشیدی بعونوان اولین شهر در ایران که دارای روشنائی ببوسته.
* [[تلفن]] قبل از سال ۱۲۷۷ شمسی و [[پست]] و [[تلگراف]] هم هتویی جلوتر از خیلی شهرهان ایران 
* [[نظمیه]] (شهربانی) قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[راه آهن]] حدود سال ۱۲۶۹ خورشیدی در ایته از روستان انزلی 
* [[هواشناسی]] قبل از سال ۱۲۸۰ خورشیدی 
* [[شیلات]] اداره با ویشتر از ۱۵۰ سال قدمت و [[سردخانه]] اولین بار انزلی میئن و[[حسن کیاده]] 
* [[هواپیما]] – اولین خطوط هوایی  بندر انزلی مین به وجود بومو در ایته زمین معروف به [[زمین طیاره]]. اولین پرواز در ایران از بندر انزلی به [[تئران]] و بعد از اون به [[ایصفهان]] صورت بیگیفته . 
* [[اتومبیل]] برای اولین باردرانزلی مشاهده ببوسته. 
* [[سینما]] سالون بندرانزلی از نظر [[فیلم سینمائی]] نمایش و سالون سینماداشتن ، [[تئاتر]] و ورزشهای موختلف پیشگام بو.


== أنزلي رۊستایان==
=== چهارفریضه دهستان ===
[[آبˇکنار]]، [[سنگاچين]]، [[كپورچال]]، [[بشمن]]، [[علی ابادكپورچال]]، [[كرگان]]، [[كچلك]]، [[سياه خاله سر]]، [[خميران]]، [[رودپشت]]، [[كوچك محله]]، [[شيله سر]]، [[تربه بر]]، [[معاف(مافان)]]، [[سياه وزان]]، [[اشپلا]]، [[چای بيجار]]، [[كربلايی مهدی گرده]]، [[اشتركان]]، [[ماهروزه-آب ٚکنار]]، [[گلوگاه روستا]]اشترکان ،تالش محله

=== ليجارگي حسن‌رۊد دهستان ===
[[طالب اباد]]، [[ليجاركی حسن رود روستا]]، [[حسن رود]]، [[گلشن]]، [[جفرودپائين]]، [[تربه گوده]]، [[شانگهای پرده]]

== جۊر وا جۊر ==

* [[بندر انزلی نمایندان مجلس شورای ملی میئن]]
* [[بندر انزلی نمایندان مجلس مؤسسان میئن]]
* [[بندر انزلی شهرداران]]
* [[بندر انزلی سرشناسان]]
==أنزلي پيله کسان==
{{انزلی سرشناسؤن}}

خلیل دانش پژوه آبکنار،حسين قوامی آبکنار،آنام آبکناری،محمد حبیبی آبکنار،کیوان ساجدی آبکنار،اصغرشيرپور آبکنار
{{گيلان}}

==تاتايي‌ئن==

&lt;gallery style=&quot;text-align:center&quot;&gt;
پرونده:Anzali lagoon2 Barry Kent.jpg|[[أنزلي سل]]
پرونده:Caspian Sea covered with plants near Bandar-e Anzali - Barry Kent.jpg|أنزلي سل
پرونده:Mordab bandare-e anzali.JPG|أنزلي سل
پرونده:Anzali cementery2 Barry Kent.jpg|لهستانیان آرامگاه
پرونده:Bolvaranzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:Bolvare Bandar-e Anzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:ANZALI90.jpg |ساحلي تأسيسات
پرونده:ANZALI90.jpg|ساحلي تأسيسات
پرونده:Bandar-e Anzali.jpg|[[غازيان ٚ پۊرد]]
پرونده:Mole Bandar-e Anzali.jpg|[[أنزلي مؤل]]
پرونده:Walkway Anzali Port.jpg|أنزلي، اسفند ۱۳۹۲
Image:hhhh.jpg|أنزلي  
Image:hhhhh.jpg|سل باقالا
&lt;/gallery&gt;

== سربس ==
[[رده:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]
[[رده:بندری شهرؤن]]</text>
      <sha1>mhp1ra2cs44sjras553ke172zanlaw7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155933</id>
      <parentid>155909</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:37:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lp0 on fire</username>
        <id>18062</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted edits by ~2026-30307-27</comment>
      <origin>155933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15963" sha1="aafuccr6atvn5rb2fh3zhvm9upr9avb" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= أنزلي
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Bandar e Anzali Iran - panoramio.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|شأردار= 
|اۊستان= [[گيلان]]
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= بندر انزلی
|محلي نام= أنزلي
|قديمي نامان= بندر پهلوي، أنزليج، چراغ پۊشتأن
|شأر بؤستن ٚ سال= ۱۲۷۶
|جمعيت= ۱۴۸,۵۶۴ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۳۱۵ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۲۸- متر
|دما ميانگين= ۱۶/۲درجه سانتیگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۹۰۳ میلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۷ رۊج
|سؤغات= ماهي، صنایع دستي
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= [http://www.anzali.ir/ أنزلي شأرداري]
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''أنزٚلي''' کي پهلوی زمات مئن '''انزلی/پهلوی بندر''' دخانده بؤستي، ايته جه [[گيلان]] ٚ شأران ايسه گه [[أنزلي شأرستان]] ٚ [[أنزلي شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن دره ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه. أنزلي گردشگري،&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200613143116/https://zoomlife.ir/travel/180-travel-guide-bandar-anzali.html&lt;/ref&gt; ايقتصادي ؤ ورزشي&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200613144051/http://anzali.ir/?p=9057 انزلی کلاب/ 13000 ورزشکار سازمان یافته در انزلی]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;یادکرد وب |url=http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |title=13 هزار ورزشکار سازمان یافته در بندر انزلی |accessdate=۲۳ نوامبر ۲۰۱۲ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120903051425/http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |archivedate=۳ سپتامبر ۲۰۱۲ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; لحاظ ٚ جه پۊر گيلان ؤ ايران ٚ مئن جاجيگا دأره. أنزلي [[گيلک|گيلکان]] ٚ دۊوؤمي پيله شأر [[رشت]] ٚ پسي ايسه گیلان ٚ مین.&lt;ref name=&quot;gilannews.ir&quot;&gt;یادکرد وب|url=http://www.gilannews.ir/4152.html|title=نسخه آرشیو شده|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222081718/http://www.gilannews.ir/4152.html|archivedate=۲۲ دسامبر ۲۰۱۵|dead-url=yes|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=|عنوان=}}&lt;/ref&gt; أ شأر ٚ مردۊم [[گيلک]] ايسده ؤ قديم ٚ زمات ٚ جه تا هأسأ اۊشان ٚ زوان [[گيلکي]] ايسه. أنزلي شأر أولي ؤ پيله‌ترين بندر، [[کاسپي دریا]] نسايي سامان ٚ مئن ايسه. أنزلي ويشترين جمعيت-أ گيلان ٚ شأران ٚ مئن [[رشت]] ٚ پسي دأره ؤ ايته جه [[ايران]] ٚ متراکم‌ترين شأران محسۊب به.&lt;ref&gt;http://www.anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |title=گمرکات ایران |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130115100427/http://anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |archivedate=۱۵ ژانویه ۲۰۱۳ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;anzaliport.pmo.ir&quot;&gt;http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |title=اداره کل بنادر و دریانوردی استان گیلان |accessdate=۲ ژوئیه ۲۰۱۱ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110907045314/http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |archivedate=۷ سپتامبر ۲۰۱۱ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;کتاب ایران قدیم، مهد تمدن جهان نوشته محمدعلی جدید الاسلام&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;تاریخ بندرانزلی&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20151016140705/http://anzaliclub.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%86%D8%B2%D9%84%DB%8C/ تاریخ بندرانزلی]&lt;/ref&gt; أ شأر ويشترين وارش-أ [[گيلان]] ٚ شأران ٚ مئن دأره.&lt;ref&gt;[[رشت#cite note-16]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |title=ایرنا / انزلی پر باران‌ترین شهر ایران |accessdate=۱۵ اکتبر ۲۰۱۹ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180602230527/http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |archivedate=۲ ژوئن ۲۰۱۸ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي حدۊد ۴۲ کيلۊمتر ساحلي نوار دأره. أنزلي آو ؤ هأوا مرطۊب ايسه ؤ اۊن ٚ رطۊبت ٚ ميزان جه ۷۱ تا ۹۷ درصد نوسان دأره. أ شأر ٚ وارش ٚ ميزان ني پۊر بۊجؤر ايسه ؤ به سالانه ۱۸۹۲ میليمتر فأرئسه.
أنزلي ۲۰۱۹ سال ٚ دۊرۊن رکؤرد بزه ؤ ويشترين وارش-أ دۊنیا شأران ٚ مئن ايته رۊج ٚ دۊرۊن دأشتي.
أنزلي شأر، گيلان ٚ خۊرخۊس ٚ ور قرار بيگيته ؤ [[کاسپي دریا]] ؤ [[أنزلي سل]] ٚ أمرأ مجاورت دأره ؤ جه چند ته جزيره ؤ شبه جزيره تشکيل بۊبؤسته دره کي پۊرد ٚ أمرأ به هم متصل ايسده.&lt;ref&gt;http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |title=جزیره انزلی |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170730223212/http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |archivedate=۳۰ ژوئیه ۲۰۱۷ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي شأر پۊر تاريخ ؤ قدمت دأره ؤ چؤن أ شأر اۊرۊپا أمرأ تجاري ؤ ايقتصادي مراوده دأشتي، جهاني سطح ٚ مئن أن-أ شناسده. أنزلي چؤن گمرک دأشتي ؤ ايته تجاري مرکز بۊ قديم ٚ زمات ٚ جه ايراني ؤ خارجي تاجران ٚ مئن به ''اۊرۊپا بلته'' معرۊف بۊ ؤ چؤن أ شأر بندري بۊ اۊن ٚ مردۊم ني برخلاف باخي ايران ٚ شأران پۊر زۊتر جديد ٚ دستاوردان ؤ مؤدرن ٚ دۊنیا أمرأ آشنا بۊبؤستد.&lt;ref&gt;[http://www.tebyan-zn.ir/News-Article/tourism/استان-گیلان جاذبه-گردشگری بندرانزلی/2012/4/9/57893.html تبیان زنجان / انزلی دروازه اروپا]{{پیوند مرده|date=اکتبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== أنزلي نام ==

راجه به أنزلي نوم، چن ته روايت نئهأ:

* ۱) أنزلي، '''أنزليج''' (اسکله‌اي کي پاراخۊت اۊن ورجأ پهلو گيره) جي بگيته بۊبؤسته.
* ۲) اي سري هم گيدي کي أنزلي '''أنزان''' واجه جه بيگيته بۊبؤسته دره. أنزان، اي سري دئباره مردۊم بيد کي قديم زمات کاسپي دریا نسا زندگي کۊديد.
* ۳) أنزل يا أنگر کي به معنی لنگر ايسه.
* ۴) وختی اماردان کي گيلانˇ اصلي ساکنؤن بؤن، فارسؤن أمرأ هم‌دس بوبؤن، هي مۊناسبت واسي، اۊ جيگا اسمه بنأن انشان يا انزان کی پارسؤنˇ أصلي سامان بۊ.

۱۵۰۹ گالشي سال (۱۹۳۵ ميلادی)، أنزلي نامه عوضأ گۊدن ؤ بنأن ''بندر پهلوی''. تا ۱۵۵۲ گالشي سال کي انقلاب بۊبؤ اي شهرˇ اسم دۊوارده به خۊ أصلي نام یعني أنزلي واگردسته.

== جۊغرافي مؤقعیت ==

بر اساس بررسیان [[زمین شناسی]]، حدودای  ۱۵٬۰۰۰ سال پیش ، ایته جزیره از سطح آب دریای [[کاسپیئن]] سر در باورده  که بعدنان  به ایسمه انزلی نامیده ببوسته و بعونوان موهمترین بندر [[دریای کاسپیئن]] سواحل جنوبی و [[ایران]] معروف ببو.

ا جزیره بر اثر فعل و انفعالات جوی و سایر عوامل طبیعی ، بصورت ایمروزی از دو قسمت [[انزلی]] و [[غازیان]] تشکیل ببو و ایته کانال بین ا دو تا قسمت ایجاد ببو که چهار تا روخانه آب از شرق ( [[سوسر روگا]] , [[پیر بازار روگا]] , [[راست خانه]] و [[نهنگ روگا]] ) و ایته روخانه از غرب ( [[شنبه بازار روگا]] ) از طریق اون دریا میئن دوه.


أنزلي در ایته ساحلی و  جلگه ای  منطقه در طول جوغرافیایی ۴۹ درجه و ۲۸ دقیقه و عرض جوغرافیایی ۳۷ درجه و ۲۸ دقیقه واقع ببوسته و بولندی اون از سطح دریا منهای ۲۶متر ایسه.

== أنزلي محلان ==

غاریور*
پیل علی باغ*
شالیور*
قلم گوده*
جزیره طالقانی*
کولیور ۲*
سوسر*
میدان مالا*
بی بی حوریه*
امامزاده*
عباس آباد*
ولی آباد*
بنیاد*
چهارطبقه*
سيد آسيه*
اداره نوغان*
کافه سه یاران*
سی متری*
* [[کولیور]]
* [[نویر]] 
* [[ناصرخسرو]]  
* [[میان پشته]] 
* [[غازیان]] 
* [[کوی واحدی]] 
* [[آخر خط]]
شاه کوچه*
سامانسر*

== أنزلي ایداران ==

[[پرونده:p۱۵۳.JPG|left|thumb|انزلی گمرک]]

*[[بندر انزلی شیلات]] 
* [[بندر انزلی گمرک]]
* [[بندر انزلی بنادر وکشتیرانی]]
[[پرونده:p۱۵۰.JPG|left|thumb|]]

== أنزلي دئني جيگان ==
*آبکنار پۊرد چوئی(پرنده فاندری)*
*[[معتمدی عیمارت]] 
* [[گمرك عیمارت]] 
* [[شهرداری عیمارت]]  
* [[انزلی مرداب]]  
* [[انزلی ساحل]]  
* [[انزلی مناره]]  
[[پرونده:p۱۵۱.JPG|left|thumb|انزلی ]]
* [[انزلی موزه نظامی]]
* [[انزلی موج شکن]]  
* [[غازیان موج شکن]]  
* [[انزلی پورد]] 
* [[غازیان پورد]] 
[[پرونده:p۱۶۲.JPG|left|thumb|انزلی موزه نظامی ]]
* [[میان پشته کاخ]]  
* [[بندر انزلی بولوار]]  
* [[انزلی تالاب]]  
* [[بی‌بی حوریه آسسانه]]  
* [[آقا سید محمد نجفی آسسانه]]

== أنزلي شهر اولینان ==

[[پرونده:p۱۶۱.JPG|left|thumb|مرکز خرید]]

*[[گمرک]] اداره با سابقیه‌ ویشتر از ۳۰۰ سال 
* [[بندر]] اداره باسابقیه‌ بیش از ۲۰۰ سال 
* ایجاد انجومنان محلی و [[بلدیه]] قبل از بوجود امون بلدیه 
* اولین بلدیه [[ایران]] میئن که الان به ایسمه [[شهرداری]] ایسه درا شهر تاسیس ببوسته .
* [[آموزش وپرورش]] قبل از سال ۱۲۷۱ خورشیدی 
* [[اکابر]] شبانه اون هم درسان دبیرستانی قبل از سال ۱۲۹۰ خورشیدی 
* [[چاپخانه]] قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[بئداری]] قبل از سال ۱۲۷۶ خورشیدی که بوسیله بلدیه اداره بوستی .
* [[شیروخورشید]]ی سرخ ۱۳۰۴ خورشیدی 
* روشنائی [[برق]] قبل از سال۱۲۷۹ خورشیدی بعونوان اولین شهر در ایران که دارای روشنائی ببوسته.
* [[تلفن]] قبل از سال ۱۲۷۷ شمسی و [[پست]] و [[تلگراف]] هم هتویی جلوتر از خیلی شهرهان ایران 
* [[نظمیه]] (شهربانی) قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[راه آهن]] حدود سال ۱۲۶۹ خورشیدی در ایته از روستان انزلی 
* [[هواشناسی]] قبل از سال ۱۲۸۰ خورشیدی 
* [[شیلات]] اداره با ویشتر از ۱۵۰ سال قدمت و [[سردخانه]] اولین بار انزلی میئن و[[حسن کیاده]] 
* [[هواپیما]] – اولین خطوط هوایی  بندر انزلی مین به وجود بومو در ایته زمین معروف به [[زمین طیاره]]. اولین پرواز در ایران از بندر انزلی به [[تئران]] و بعد از اون به [[ایصفهان]] صورت بیگیفته . 
* [[اتومبیل]] برای اولین باردرانزلی مشاهده ببوسته. 
* [[سینما]] سالون بندرانزلی از نظر [[فیلم سینمائی]] نمایش و سالون سینماداشتن ، [[تئاتر]] و ورزشهای موختلف پیشگام بو.


== أنزلي رۊستایان==
=== چهارفریضه دهستان ===
[[آبˇکنار]]، [[سنگاچين]]، [[كپورچال]]، [[بشمن]]، [[علی ابادكپورچال]]، [[كرگان]]، [[كچلك]]، [[سياه خاله سر]]، [[خميران]]، [[رودپشت]]، [[كوچك محله]]، [[شيله سر]]، [[تربه بر]]، [[معاف(مافان)]]، [[سياه وزان]]، [[اشپلا]]، [[چای بيجار]]، [[كربلايی مهدی گرده]]، [[اشتركان]]، [[ماهروزه-آب ٚکنار]]، [[گلوگاه روستا]]اشترکان ،تالش محله

=== ليجارگي حسن‌رۊد دهستان ===
[[طالب اباد]]، [[ليجاركی حسن رود روستا]]، [[حسن رود]]، [[گلشن]]، [[جفرودپائين]]، [[تربه گوده]]، [[شانگهای پرده]]

== جۊر وا جۊر ==

* [[بندر انزلی نمایندان مجلس شورای ملی میئن]]
* [[بندر انزلی نمایندان مجلس مؤسسان میئن]]
* [[بندر انزلی شهرداران]]
* [[بندر انزلی سرشناسان]]
==أنزلي پيله کسان==
{{انزلی سرشناسؤن}}

خلیل دانش پژوه آبکنار،حسين قوامی آبکنار،آنام آبکناری،محمد حبیبی آبکنار،کیوان ساجدی آبکنار،اصغرشيرپور آبکنار
{{گيلان}}

==تاتايي‌ئن==

&lt;gallery style=&quot;text-align:center&quot;&gt;
پرونده:Anzali lagoon2 Barry Kent.jpg|[[أنزلي سل]]
پرونده:Caspian Sea covered with plants near Bandar-e Anzali - Barry Kent.jpg|أنزلي سل
پرونده:Mordab bandare-e anzali.JPG|أنزلي سل
پرونده:Anzali cementery2 Barry Kent.jpg|لهستانیان آرامگاه
پرونده:Bolvaranzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:Bolvare Bandar-e Anzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:ANZALI90.jpg |ساحلي تأسيسات
پرونده:ANZALI90.jpg|ساحلي تأسيسات
پرونده:Bandar-e Anzali.jpg|[[غازيان ٚ پۊرد]]
پرونده:Mole Bandar-e Anzali.jpg|[[أنزلي مؤل]]
پرونده:Walkway Anzali Port.jpg|أنزلي، اسفند ۱۳۹۲
Image:hhhh.jpg|أنزلي  
Image:hhhhh.jpg|سل باقالا
&lt;/gallery&gt;

== سربس ==
[[رده:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]
[[رده:بندری شهرؤن]]</text>
      <sha1>aafuccr6atvn5rb2fh3zhvm9upr9avb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155942</id>
      <parentid>155933</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:37:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lp0 on fire</username>
        <id>18062</id>
      </contributor>
      <comment>Restored revision 155859 by [[Special:Contributions/Quinlan83|Quinlan83]] ([[User talk:Quinlan83|talk]]): Oops (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15940" sha1="es512rs169465fnmisqtvgpcfp97g41" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= أنزلي
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Bandar e Anzali Iran - panoramio.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|شأردار= 
|اۊستان= [[گيلان]]
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= بندر انزلی
|محلي نام= أنزلي
|قديمي نامان= بندر پهلوي، أنزليج، چراغ پۊشتأن
|شأر بؤستن ٚ سال= ۱۲۷۶
|جمعيت= ۱۴۸,۵۶۴ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۳۱۵ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۲۸- متر
|دما ميانگين= ۱۶/۲درجه سانتیگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۹۰۳ میلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۷ رۊج
|سؤغات= ماهي، صنایع دستي
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= [http://www.anzali.ir/ أنزلي شأرداري]
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''أنزٚلي''' کي پهلوي زمات مئن '''پهلوي بندر''' دخانده بؤستي، ايته جه [[گيلان]] ٚ شأران ايسه گه [[أنزلي شأرستان]] ٚ [[أنزلي شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن دره ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه. أنزلي گردشگري،&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200613143116/https://zoomlife.ir/travel/180-travel-guide-bandar-anzali.html&lt;/ref&gt; ايقتصادي ؤ ورزشي&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200613144051/http://anzali.ir/?p=9057 انزلی کلاب/ 13000 ورزشکار سازمان یافته در انزلی]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;یادکرد وب |url=http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |title=13 هزار ورزشکار سازمان یافته در بندر انزلی |accessdate=۲۳ نوامبر ۲۰۱۲ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120903051425/http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |archivedate=۳ سپتامبر ۲۰۱۲ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; لحاظ ٚ جه پۊر گيلان ؤ ايران ٚ مئن جاجيگا دأره. أنزلي [[گيلک|گيلکان]] ٚ دۊوؤمي پيله شأر [[رشت]] ٚ پسي ايسه.&lt;ref name=&quot;gilannews.ir&quot;&gt;یادکرد وب|url=http://www.gilannews.ir/4152.html|title=نسخه آرشیو شده|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222081718/http://www.gilannews.ir/4152.html|archivedate=۲۲ دسامبر ۲۰۱۵|dead-url=yes|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=|عنوان=}}&lt;/ref&gt; أ شأر ٚ مردۊم [[گيلک]] ايسده ؤ قديم ٚ زمات ٚ جه تا هأسأ اۊشان ٚ زوان [[گيلکي]] ايسه. أنزلي شأر أولي ؤ پيله‌ترين بندر، [[کاسپي دریا]] نسايي سامان ٚ مئن ايسه. أنزلي ويشترين جمعيت-أ گيلان ٚ شأران ٚ مئن [[رشت]] ٚ پسي دأره ؤ ايته جه [[ايران]] ٚ متراکم‌ترين شأران محسۊب به.&lt;ref&gt;http://www.anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |title=گمرکات ایران |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130115100427/http://anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |archivedate=۱۵ ژانویه ۲۰۱۳ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;anzaliport.pmo.ir&quot;&gt;http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |title=اداره کل بنادر و دریانوردی استان گیلان |accessdate=۲ ژوئیه ۲۰۱۱ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110907045314/http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |archivedate=۷ سپتامبر ۲۰۱۱ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;کتاب ایران قدیم، مهد تمدن جهان نوشته محمدعلی جدید الاسلام&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;تاریخ بندرانزلی&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20151016140705/http://anzaliclub.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%86%D8%B2%D9%84%DB%8C/ تاریخ بندرانزلی]&lt;/ref&gt; أ شأر ويشترين وارش-أ [[گيلان]] ٚ شأران ٚ مئن دأره.&lt;ref&gt;[[رشت#cite note-16]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |title=ایرنا / انزلی پر باران‌ترین شهر ایران |accessdate=۱۵ اکتبر ۲۰۱۹ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180602230527/http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |archivedate=۲ ژوئن ۲۰۱۸ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي حدۊد ۴۲ کيلۊمتر ساحلي نوار دأره. أنزلي آو ؤ هأوا مرطۊب ايسه ؤ اۊن ٚ رطۊبت ٚ ميزان جه ۷۱ تا ۹۷ درصد نوسان دأره. أ شأر ٚ وارش ٚ ميزان ني پۊر بۊجؤر ايسه ؤ به سالانه ۱۸۹۲ میليمتر فأرئسه.
أنزلي ۲۰۱۹ سال ٚ دۊرۊن رکؤرد بزه ؤ ويشترين وارش-أ دۊنیا شأران ٚ مئن ايته رۊج ٚ دۊرۊن دأشتي.
أنزلي شأر، گيلان ٚ خۊرخۊس ٚ ور قرار بيگيته ؤ [[کاسپي دریا]] ؤ [[أنزلي سل]] ٚ أمرأ مجاورت دأره ؤ جه چند ته جزيره ؤ شبه جزيره تشکيل بۊبؤسته دره کي پۊرد ٚ أمرأ به هم متصل ايسده.&lt;ref&gt;http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |title=جزیره انزلی |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170730223212/http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |archivedate=۳۰ ژوئیه ۲۰۱۷ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي شأر پۊر تاريخ ؤ قدمت دأره ؤ چؤن أ شأر اۊرۊپا أمرأ تجاري ؤ ايقتصادي مراوده دأشتي، جهاني سطح ٚ مئن أن-أ شناسده. أنزلي چؤن گمرک دأشتي ؤ ايته تجاري مرکز بۊ قديم ٚ زمات ٚ جه ايراني ؤ خارجي تاجران ٚ مئن به ''اۊرۊپا بلته'' معرۊف بۊ ؤ چؤن أ شأر بندري بۊ اۊن ٚ مردۊم ني برخلاف باخي ايران ٚ شأران پۊر زۊتر جديد ٚ دستاوردان ؤ مؤدرن ٚ دۊنیا أمرأ آشنا بۊبؤستد.&lt;ref&gt;[http://www.tebyan-zn.ir/News-Article/tourism/استان-گیلان جاذبه-گردشگری بندرانزلی/2012/4/9/57893.html تبیان زنجان / انزلی دروازه اروپا]{{پیوند مرده|date=اکتبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== أنزلي نام ==

راجه به أنزلي نوم، چن ته روايت نئهأ:

* ۱) أنزلي، '''أنزليج''' (اسکله‌اي کي پاراخۊت اۊن ورجأ پهلو گيره) جي بگيته بۊبؤسته.
* ۲) اي سري هم گيدي کي أنزلي '''أنزان''' واجه جه بيگيته بۊبؤسته دره. أنزان، اي سري دئباره مردۊم بيد کي قديم زمات کاسپي دریا نسا زندگي کۊديد.
* ۳) أنزل يا أنگر کي به معنی لنگر ايسه.
* ۴) وختی [[کادوسی]]‌ئن کي گيلانˇ اصلي ساکنؤن بؤن، فارسؤن أمرأ هم‌دس بوبؤن، هي مۊناسبت واسي، اۊ جيگا اسمه بنأن انشان يا انزان کی پارسؤنˇ أصلي سامان بۊ.

۱۵۰۹ گالشي سال (۱۹۳۵ ميلادی)، أنزلي نامه عوضأ گۊدن ؤ بنأن ''بندر پهلوی''. تا ۱۵۵۲ گالشي سال کي انقلاب بۊبؤ اي شهرˇ اسم دۊوارده به خۊ أصلي نام یعني أنزلي واگردسته.

== جۊغرافي مؤقعیت ==

بر اساس بررسیان [[زمین شناسی]]، حدودای  ۱۵٬۰۰۰ سال پیش ، ایته جزیره از سطح آب دریای [[کاسپیئن]] سر در باورده  که بعدنان  به ایسمه انزلی نامیده ببوسته و بعونوان موهمترین بندر [[دریای کاسپیئن]] سواحل جنوبی و [[ایران]] معروف ببو.

ا جزیره بر اثر فعل و انفعالات جوی و سایر عوامل طبیعی ، بصورت ایمروزی از دو قسمت [[انزلی]] و [[غازیان]] تشکیل ببو و ایته کانال بین ا دو تا قسمت ایجاد ببو که چهار تا روخانه آب از شرق ( [[سوسر روگا]] , [[پیر بازار روگا]] , [[راست خانه]] و [[نهنگ روگا]] ) و ایته روخانه از غرب ( [[شنبه بازار روگا]] ) از طریق اون دریا میئن دوه.


أنزلي در ایته ساحلی و  جلگه ای  منطقه در طول جوغرافیایی ۴۹ درجه و ۲۸ دقیقه و عرض جوغرافیایی ۳۷ درجه و ۲۸ دقیقه واقع ببوسته و بولندی اون از سطح دریا منهای ۲۶متر ایسه.

== أنزلي محلان ==

غاریور*
پیل علی باغ*
شالیور*
قلم گوده*
جزیره طالقانی*
کولیور ۲*
سوسر*
میدان مالا*
بی بی حوریه*
امامزاده*
عباس آباد*
ولی آباد*
بنیاد*
چهارطبقه*
سيد آسيه*
اداره نوغان*
کافه سه یاران*
سی متری*
* [[کولیور]]
* [[نویر]] 
* [[ناصرخسرو]]  
* [[میان پشته]] 
* [[غازیان]] 
* [[کوی واحدی]] 
* [[آخر خط]]
شاه کوچه*
سامانسر*

== أنزلي ایداران ==

[[پرونده:p۱۵۳.JPG|left|thumb|انزلی گمرک]]

*[[بندر انزلی شیلات]] 
* [[بندر انزلی گمرک]]
* [[بندر انزلی بنادر وکشتیرانی]]
[[پرونده:p۱۵۰.JPG|left|thumb|]]

== أنزلي دئني جيگان ==
*آبکنار پۊرد چوئی(پرنده فاندری)*
*[[معتمدی عیمارت]] 
* [[گمرك عیمارت]] 
* [[شهرداری عیمارت]]  
* [[انزلی مرداب]]  
* [[انزلی ساحل]]  
* [[انزلی مناره]]  
[[پرونده:p۱۵۱.JPG|left|thumb|انزلی ]]
* [[انزلی موزه نظامی]]
* [[انزلی موج شکن]]  
* [[غازیان موج شکن]]  
* [[انزلی پورد]] 
* [[غازیان پورد]] 
[[پرونده:p۱۶۲.JPG|left|thumb|انزلی موزه نظامی ]]
* [[میان پشته کاخ]]  
* [[بندر انزلی بولوار]]  
* [[انزلی تالاب]]  
* [[بی‌بی حوریه آسسانه]]  
* [[آقا سید محمد نجفی آسسانه]]

== أنزلي شهر اولینان ==

[[پرونده:p۱۶۱.JPG|left|thumb|مرکز خرید]]

*[[گمرک]] اداره با سابقیه‌ ویشتر از ۳۰۰ سال 
* [[بندر]] اداره باسابقیه‌ بیش از ۲۰۰ سال 
* ایجاد انجومنان محلی و [[بلدیه]] قبل از بوجود امون بلدیه 
* اولین بلدیه [[ایران]] میئن که الان به ایسمه [[شهرداری]] ایسه درا شهر تاسیس ببوسته .
* [[آموزش وپرورش]] قبل از سال ۱۲۷۱ خورشیدی 
* [[اکابر]] شبانه اون هم درسان دبیرستانی قبل از سال ۱۲۹۰ خورشیدی 
* [[چاپخانه]] قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[بئداری]] قبل از سال ۱۲۷۶ خورشیدی که بوسیله بلدیه اداره بوستی .
* [[شیروخورشید]]ی سرخ ۱۳۰۴ خورشیدی 
* روشنائی [[برق]] قبل از سال۱۲۷۹ خورشیدی بعونوان اولین شهر در ایران که دارای روشنائی ببوسته.
* [[تلفن]] قبل از سال ۱۲۷۷ شمسی و [[پست]] و [[تلگراف]] هم هتویی جلوتر از خیلی شهرهان ایران 
* [[نظمیه]] (شهربانی) قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[راه آهن]] حدود سال ۱۲۶۹ خورشیدی در ایته از روستان انزلی 
* [[هواشناسی]] قبل از سال ۱۲۸۰ خورشیدی 
* [[شیلات]] اداره با ویشتر از ۱۵۰ سال قدمت و [[سردخانه]] اولین بار انزلی میئن و[[حسن کیاده]] 
* [[هواپیما]] – اولین خطوط هوایی  بندر انزلی مین به وجود بومو در ایته زمین معروف به [[زمین طیاره]]. اولین پرواز در ایران از بندر انزلی به [[تئران]] و بعد از اون به [[ایصفهان]] صورت بیگیفته . 
* [[اتومبیل]] برای اولین باردرانزلی مشاهده ببوسته. 
* [[سینما]] سالون بندرانزلی از نظر [[فیلم سینمائی]] نمایش و سالون سینماداشتن ، [[تئاتر]] و ورزشهای موختلف پیشگام بو.


== أنزلي رۊستایان==
=== چهارفریضه دهستان ===
[[آبˇکنار]]، [[سنگاچين]]، [[كپورچال]]، [[بشمن]]، [[علی ابادكپورچال]]، [[كرگان]]، [[كچلك]]، [[سياه خاله سر]]، [[خميران]]، [[رودپشت]]، [[كوچك محله]]، [[شيله سر]]، [[تربه بر]]، [[معاف(مافان)]]، [[سياه وزان]]، [[اشپلا]]، [[چای بيجار]]، [[كربلايی مهدی گرده]]، [[اشتركان]]، [[ماهروزه-آب ٚکنار]]، [[گلوگاه روستا]]اشترکان ،تالش محله

=== ليجارگي حسن‌رۊد دهستان ===
[[طالب اباد]]، [[ليجاركی حسن رود روستا]]، [[حسن رود]]، [[گلشن]]، [[جفرودپائين]]، [[تربه گوده]]، [[شانگهای پرده]]

== جۊر وا جۊر ==

* [[بندر انزلی نمایندان مجلس شورای ملی میئن]]
* [[بندر انزلی نمایندان مجلس مؤسسان میئن]]
* [[بندر انزلی شهرداران]]
* [[بندر انزلی سرشناسان]]
==أنزلي پيله کسان==
{{انزلی سرشناسؤن}}

خلیل دانش پژوه آبکنار،حسين قوامی آبکنار،آنام آبکناری،محمد حبیبی آبکنار،کیوان ساجدی آبکنار،اصغرشيرپور آبکنار
{{گيلان}}

==تاتايي‌ئن==

&lt;gallery style=&quot;text-align:center&quot;&gt;
پرونده:Anzali lagoon2 Barry Kent.jpg|[[أنزلي سل]]
پرونده:Caspian Sea covered with plants near Bandar-e Anzali - Barry Kent.jpg|أنزلي سل
پرونده:Mordab bandare-e anzali.JPG|أنزلي سل
پرونده:Anzali cementery2 Barry Kent.jpg|لهستانیان آرامگاه
پرونده:Bolvaranzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:Bolvare Bandar-e Anzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:ANZALI90.jpg |ساحلي تأسيسات
پرونده:ANZALI90.jpg|ساحلي تأسيسات
پرونده:Bandar-e Anzali.jpg|[[غازيان ٚ پۊرد]]
پرونده:Mole Bandar-e Anzali.jpg|[[أنزلي مؤل]]
پرونده:Walkway Anzali Port.jpg|أنزلي، اسفند ۱۳۹۲
Image:hhhh.jpg|أنزلي  
Image:hhhhh.jpg|سل باقالا
&lt;/gallery&gt;

== سربس ==
[[رده:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]
[[رده:بندری شهرؤن]]</text>
      <sha1>es512rs169465fnmisqtvgpcfp97g41</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155945</id>
      <parentid>155942</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:40:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <comment>Lpo on being a nigger slave</comment>
      <origin>155945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15969" sha1="mhp1ra2cs44sjras553ke172zanlaw7" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= أنزلي
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Bandar e Anzali Iran - panoramio.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|شأردار= 
|اۊستان= [[گيلان]]
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= بندر انزلی
|محلي نام= أنزلي
|قديمي نامان= بندر پهلوي، أنزليج، چراغ پۊشتأن
|شأر بؤستن ٚ سال= ۱۲۷۶
|جمعيت= ۱۴۸,۵۶۴ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۳۱۵ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۲۸- متر
|دما ميانگين= ۱۶/۲درجه سانتیگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۹۰۳ میلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۷ رۊج
|سؤغات= ماهي، صنایع دستي
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= [http://www.anzali.ir/ أنزلي شأرداري]
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''أنزٚلي''' کي پهلوي زمات مئن '''انزلی/پهلوی بندر''' دخانده بؤستي، ايته جه [[گيلان]] ٚ شأران ايسه گه [[أنزلي شأرستان]] ٚ [[أنزلي شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن دره ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه. أنزلي گردشگري،&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200613143116/https://zoomlife.ir/travel/180-travel-guide-bandar-anzali.html&lt;/ref&gt; ايقتصادي ؤ ورزشي&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200613144051/http://anzali.ir/?p=9057 انزلی کلاب/ 13000 ورزشکار سازمان یافته در انزلی]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;یادکرد وب |url=http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |title=13 هزار ورزشکار سازمان یافته در بندر انزلی |accessdate=۲۳ نوامبر ۲۰۱۲ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120903051425/http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |archivedate=۳ سپتامبر ۲۰۱۲ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; لحاظ ٚ جه پۊر گيلان ؤ ايران ٚ مئن جاجيگا دأره. أنزلي [[گيلک|گيلکان]] ٚ دۊوؤمي پيله شأر [[رشت]] ٚ پسي ايسه '''گیلان''' ٚ مین.&lt;ref name=&quot;gilannews.ir&quot;&gt;یادکرد وب|url=http://www.gilannews.ir/4152.html|title=نسخه آرشیو شده|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222081718/http://www.gilannews.ir/4152.html|archivedate=۲۲ دسامبر ۲۰۱۵|dead-url=yes|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=|عنوان=}}&lt;/ref&gt; أ شأر ٚ مردۊم [[گيلک]] ايسده ؤ قديم ٚ زمات ٚ جه تا هأسأ اۊشان ٚ زوان [[گيلکي]] ايسه. أنزلي شأر أولي ؤ پيله‌ترين بندر، [[کاسپي دریا]] نسايي سامان ٚ مئن ايسه. أنزلي ويشترين جمعيت-أ گيلان ٚ شأران ٚ مئن [[رشت]] ٚ پسي دأره ؤ ايته جه [[ايران]] ٚ متراکم‌ترين شأران محسۊب به.&lt;ref&gt;http://www.anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |title=گمرکات ایران |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130115100427/http://anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |archivedate=۱۵ ژانویه ۲۰۱۳ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;anzaliport.pmo.ir&quot;&gt;http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |title=اداره کل بنادر و دریانوردی استان گیلان |accessdate=۲ ژوئیه ۲۰۱۱ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110907045314/http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |archivedate=۷ سپتامبر ۲۰۱۱ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;کتاب ایران قدیم، مهد تمدن جهان نوشته محمدعلی جدید الاسلام&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;تاریخ بندرانزلی&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20151016140705/http://anzaliclub.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%86%D8%B2%D9%84%DB%8C/ تاریخ بندرانزلی]&lt;/ref&gt; أ شأر ويشترين وارش-أ [[گيلان]] ٚ شأران ٚ مئن دأره.&lt;ref&gt;[[رشت#cite note-16]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |title=ایرنا / انزلی پر باران‌ترین شهر ایران |accessdate=۱۵ اکتبر ۲۰۱۹ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180602230527/http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |archivedate=۲ ژوئن ۲۰۱۸ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي حدۊد ۴۲ کيلۊمتر ساحلي نوار دأره. أنزلي آو ؤ هأوا مرطۊب ايسه ؤ اۊن ٚ رطۊبت ٚ ميزان جه ۷۱ تا ۹۷ درصد نوسان دأره. أ شأر ٚ وارش ٚ ميزان ني پۊر بۊجؤر ايسه ؤ به سالانه ۱۸۹۲ میليمتر فأرئسه.
أنزلي ۲۰۱۹ سال ٚ دۊرۊن رکؤرد بزه ؤ ويشترين وارش-أ دۊنیا شأران ٚ مئن ايته رۊج ٚ دۊرۊن دأشتي.
أنزلي شأر، گيلان ٚ خۊرخۊس ٚ ور قرار بيگيته ؤ [[کاسپي دریا]] ؤ [[أنزلي سل]] ٚ أمرأ مجاورت دأره ؤ جه چند ته جزيره ؤ شبه جزيره تشکيل بۊبؤسته دره کي پۊرد ٚ أمرأ به هم متصل ايسده.&lt;ref&gt;http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |title=جزیره انزلی |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170730223212/http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |archivedate=۳۰ ژوئیه ۲۰۱۷ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي شأر پۊر تاريخ ؤ قدمت دأره ؤ چؤن أ شأر اۊرۊپا أمرأ تجاري ؤ ايقتصادي مراوده دأشتي، جهاني سطح ٚ مئن أن-أ شناسده. أنزلي چؤن گمرک دأشتي ؤ ايته تجاري مرکز بۊ قديم ٚ زمات ٚ جه ايراني ؤ خارجي تاجران ٚ مئن به ''اۊرۊپا بلته'' معرۊف بۊ ؤ چؤن أ شأر بندري بۊ اۊن ٚ مردۊم ني برخلاف باخي ايران ٚ شأران پۊر زۊتر جديد ٚ دستاوردان ؤ مؤدرن ٚ دۊنیا أمرأ آشنا بۊبؤستد.&lt;ref&gt;[http://www.tebyan-zn.ir/News-Article/tourism/استان-گیلان جاذبه-گردشگری بندرانزلی/2012/4/9/57893.html تبیان زنجان / انزلی دروازه اروپا]{{پیوند مرده|date=اکتبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== أنزلي نام ==

راجه به أنزلي نوم، چن ته روايت نئهأ:

* ۱) أنزلي، '''أنزليج''' (اسکله‌اي کي پاراخۊت اۊن ورجأ پهلو گيره) جي بگيته بۊبؤسته.
* ۲) اي سري هم گيدي کي أنزلي '''أنزان''' واجه جه بيگيته بۊبؤسته دره. أنزان، اي سري دئباره مردۊم بيد کي قديم زمات کاسپي دریا نسا زندگي کۊديد.
* ۳) أنزل يا أنگر کي به معنی لنگر ايسه.
* ۴) وختی اماردان کي گيلانˇ اصلي ساکنؤن بؤن، فارسؤن أمرأ هم‌دس بوبؤن، هي مۊناسبت واسي، اۊ جيگا اسمه بنأن انشان يا انزان کی پارسؤنˇ أصلي سامان بۊ.

۱۵۰۹ گالشي سال (۱۹۳۵ ميلادی)، أنزلي نامه عوضأ گۊدن ؤ بنأن ''بندر پهلوی''. تا ۱۵۵۲ گالشي سال کي انقلاب بۊبؤ اي شهرˇ اسم دۊوارده به خۊ أصلي نام یعني أنزلي واگردسته.

== جۊغرافي مؤقعیت ==

بر اساس بررسیان [[زمین شناسی]]، حدودای  ۱۵٬۰۰۰ سال پیش ، ایته جزیره از سطح آب دریای [[کاسپیئن]] سر در باورده  که بعدنان  به ایسمه انزلی نامیده ببوسته و بعونوان موهمترین بندر [[دریای کاسپیئن]] سواحل جنوبی و [[ایران]] معروف ببو.

ا جزیره بر اثر فعل و انفعالات جوی و سایر عوامل طبیعی ، بصورت ایمروزی از دو قسمت [[انزلی]] و [[غازیان]] تشکیل ببو و ایته کانال بین ا دو تا قسمت ایجاد ببو که چهار تا روخانه آب از شرق ( [[سوسر روگا]] , [[پیر بازار روگا]] , [[راست خانه]] و [[نهنگ روگا]] ) و ایته روخانه از غرب ( [[شنبه بازار روگا]] ) از طریق اون دریا میئن دوه.


أنزلي در ایته ساحلی و  جلگه ای  منطقه در طول جوغرافیایی ۴۹ درجه و ۲۸ دقیقه و عرض جوغرافیایی ۳۷ درجه و ۲۸ دقیقه واقع ببوسته و بولندی اون از سطح دریا منهای ۲۶متر ایسه.

== أنزلي محلان ==

غاریور*
پیل علی باغ*
شالیور*
قلم گوده*
جزیره طالقانی*
کولیور ۲*
سوسر*
میدان مالا*
بی بی حوریه*
امامزاده*
عباس آباد*
ولی آباد*
بنیاد*
چهارطبقه*
سيد آسيه*
اداره نوغان*
کافه سه یاران*
سی متری*
* [[کولیور]]
* [[نویر]] 
* [[ناصرخسرو]]  
* [[میان پشته]] 
* [[غازیان]] 
* [[کوی واحدی]] 
* [[آخر خط]]
شاه کوچه*
سامانسر*

== أنزلي ایداران ==

[[پرونده:p۱۵۳.JPG|left|thumb|انزلی گمرک]]

*[[بندر انزلی شیلات]] 
* [[بندر انزلی گمرک]]
* [[بندر انزلی بنادر وکشتیرانی]]
[[پرونده:p۱۵۰.JPG|left|thumb|]]

== أنزلي دئني جيگان ==
*آبکنار پۊرد چوئی(پرنده فاندری)*
*[[معتمدی عیمارت]] 
* [[گمرك عیمارت]] 
* [[شهرداری عیمارت]]  
* [[انزلی مرداب]]  
* [[انزلی ساحل]]  
* [[انزلی مناره]]  
[[پرونده:p۱۵۱.JPG|left|thumb|انزلی ]]
* [[انزلی موزه نظامی]]
* [[انزلی موج شکن]]  
* [[غازیان موج شکن]]  
* [[انزلی پورد]] 
* [[غازیان پورد]] 
[[پرونده:p۱۶۲.JPG|left|thumb|انزلی موزه نظامی ]]
* [[میان پشته کاخ]]  
* [[بندر انزلی بولوار]]  
* [[انزلی تالاب]]  
* [[بی‌بی حوریه آسسانه]]  
* [[آقا سید محمد نجفی آسسانه]]

== أنزلي شهر اولینان ==

[[پرونده:p۱۶۱.JPG|left|thumb|مرکز خرید]]

*[[گمرک]] اداره با سابقیه‌ ویشتر از ۳۰۰ سال 
* [[بندر]] اداره باسابقیه‌ بیش از ۲۰۰ سال 
* ایجاد انجومنان محلی و [[بلدیه]] قبل از بوجود امون بلدیه 
* اولین بلدیه [[ایران]] میئن که الان به ایسمه [[شهرداری]] ایسه درا شهر تاسیس ببوسته .
* [[آموزش وپرورش]] قبل از سال ۱۲۷۱ خورشیدی 
* [[اکابر]] شبانه اون هم درسان دبیرستانی قبل از سال ۱۲۹۰ خورشیدی 
* [[چاپخانه]] قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[بئداری]] قبل از سال ۱۲۷۶ خورشیدی که بوسیله بلدیه اداره بوستی .
* [[شیروخورشید]]ی سرخ ۱۳۰۴ خورشیدی 
* روشنائی [[برق]] قبل از سال۱۲۷۹ خورشیدی بعونوان اولین شهر در ایران که دارای روشنائی ببوسته.
* [[تلفن]] قبل از سال ۱۲۷۷ شمسی و [[پست]] و [[تلگراف]] هم هتویی جلوتر از خیلی شهرهان ایران 
* [[نظمیه]] (شهربانی) قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[راه آهن]] حدود سال ۱۲۶۹ خورشیدی در ایته از روستان انزلی 
* [[هواشناسی]] قبل از سال ۱۲۸۰ خورشیدی 
* [[شیلات]] اداره با ویشتر از ۱۵۰ سال قدمت و [[سردخانه]] اولین بار انزلی میئن و[[حسن کیاده]] 
* [[هواپیما]] – اولین خطوط هوایی  بندر انزلی مین به وجود بومو در ایته زمین معروف به [[زمین طیاره]]. اولین پرواز در ایران از بندر انزلی به [[تئران]] و بعد از اون به [[ایصفهان]] صورت بیگیفته . 
* [[اتومبیل]] برای اولین باردرانزلی مشاهده ببوسته. 
* [[سینما]] سالون بندرانزلی از نظر [[فیلم سینمائی]] نمایش و سالون سینماداشتن ، [[تئاتر]] و ورزشهای موختلف پیشگام بو.


== أنزلي رۊستایان==
=== چهارفریضه دهستان ===
[[آبˇکنار]]، [[سنگاچين]]، [[كپورچال]]، [[بشمن]]، [[علی ابادكپورچال]]، [[كرگان]]، [[كچلك]]، [[سياه خاله سر]]، [[خميران]]، [[رودپشت]]، [[كوچك محله]]، [[شيله سر]]، [[تربه بر]]، [[معاف(مافان)]]، [[سياه وزان]]، [[اشپلا]]، [[چای بيجار]]، [[كربلايی مهدی گرده]]، [[اشتركان]]، [[ماهروزه-آب ٚکنار]]، [[گلوگاه روستا]]اشترکان ،تالش محله

=== ليجارگي حسن‌رۊد دهستان ===
[[طالب اباد]]، [[ليجاركی حسن رود روستا]]، [[حسن رود]]، [[گلشن]]، [[جفرودپائين]]، [[تربه گوده]]، [[شانگهای پرده]]

== جۊر وا جۊر ==

* [[بندر انزلی نمایندان مجلس شورای ملی میئن]]
* [[بندر انزلی نمایندان مجلس مؤسسان میئن]]
* [[بندر انزلی شهرداران]]
* [[بندر انزلی سرشناسان]]
==أنزلي پيله کسان==
{{انزلی سرشناسؤن}}

خلیل دانش پژوه آبکنار،حسين قوامی آبکنار،آنام آبکناری،محمد حبیبی آبکنار،کیوان ساجدی آبکنار،اصغرشيرپور آبکنار
{{گيلان}}

==تاتايي‌ئن==

&lt;gallery style=&quot;text-align:center&quot;&gt;
پرونده:Anzali lagoon2 Barry Kent.jpg|[[أنزلي سل]]
پرونده:Caspian Sea covered with plants near Bandar-e Anzali - Barry Kent.jpg|أنزلي سل
پرونده:Mordab bandare-e anzali.JPG|أنزلي سل
پرونده:Anzali cementery2 Barry Kent.jpg|لهستانیان آرامگاه
پرونده:Bolvaranzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:Bolvare Bandar-e Anzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:ANZALI90.jpg |ساحلي تأسيسات
پرونده:ANZALI90.jpg|ساحلي تأسيسات
پرونده:Bandar-e Anzali.jpg|[[غازيان ٚ پۊرد]]
پرونده:Mole Bandar-e Anzali.jpg|[[أنزلي مؤل]]
پرونده:Walkway Anzali Port.jpg|أنزلي، اسفند ۱۳۹۲
Image:hhhh.jpg|أنزلي  
Image:hhhhh.jpg|سل باقالا
&lt;/gallery&gt;

== سربس ==
[[رده:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]
[[رده:بندری شهرؤن]]</text>
      <sha1>mhp1ra2cs44sjras553ke172zanlaw7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155957</id>
      <parentid>155945</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:44:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last revision by Lp0 on fire (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15940" sha1="es512rs169465fnmisqtvgpcfp97g41" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= أنزلي
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Bandar e Anzali Iran - panoramio.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|شأردار= 
|اۊستان= [[گيلان]]
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= بندر انزلی
|محلي نام= أنزلي
|قديمي نامان= بندر پهلوي، أنزليج، چراغ پۊشتأن
|شأر بؤستن ٚ سال= ۱۲۷۶
|جمعيت= ۱۴۸,۵۶۴ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۳۱۵ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۲۸- متر
|دما ميانگين= ۱۶/۲درجه سانتیگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۹۰۳ میلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۷ رۊج
|سؤغات= ماهي، صنایع دستي
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= [http://www.anzali.ir/ أنزلي شأرداري]
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''أنزٚلي''' کي پهلوي زمات مئن '''پهلوي بندر''' دخانده بؤستي، ايته جه [[گيلان]] ٚ شأران ايسه گه [[أنزلي شأرستان]] ٚ [[أنزلي شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن دره ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه. أنزلي گردشگري،&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200613143116/https://zoomlife.ir/travel/180-travel-guide-bandar-anzali.html&lt;/ref&gt; ايقتصادي ؤ ورزشي&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200613144051/http://anzali.ir/?p=9057 انزلی کلاب/ 13000 ورزشکار سازمان یافته در انزلی]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;یادکرد وب |url=http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |title=13 هزار ورزشکار سازمان یافته در بندر انزلی |accessdate=۲۳ نوامبر ۲۰۱۲ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120903051425/http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |archivedate=۳ سپتامبر ۲۰۱۲ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; لحاظ ٚ جه پۊر گيلان ؤ ايران ٚ مئن جاجيگا دأره. أنزلي [[گيلک|گيلکان]] ٚ دۊوؤمي پيله شأر [[رشت]] ٚ پسي ايسه.&lt;ref name=&quot;gilannews.ir&quot;&gt;یادکرد وب|url=http://www.gilannews.ir/4152.html|title=نسخه آرشیو شده|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222081718/http://www.gilannews.ir/4152.html|archivedate=۲۲ دسامبر ۲۰۱۵|dead-url=yes|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=|عنوان=}}&lt;/ref&gt; أ شأر ٚ مردۊم [[گيلک]] ايسده ؤ قديم ٚ زمات ٚ جه تا هأسأ اۊشان ٚ زوان [[گيلکي]] ايسه. أنزلي شأر أولي ؤ پيله‌ترين بندر، [[کاسپي دریا]] نسايي سامان ٚ مئن ايسه. أنزلي ويشترين جمعيت-أ گيلان ٚ شأران ٚ مئن [[رشت]] ٚ پسي دأره ؤ ايته جه [[ايران]] ٚ متراکم‌ترين شأران محسۊب به.&lt;ref&gt;http://www.anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |title=گمرکات ایران |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130115100427/http://anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |archivedate=۱۵ ژانویه ۲۰۱۳ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;anzaliport.pmo.ir&quot;&gt;http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |title=اداره کل بنادر و دریانوردی استان گیلان |accessdate=۲ ژوئیه ۲۰۱۱ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110907045314/http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |archivedate=۷ سپتامبر ۲۰۱۱ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;کتاب ایران قدیم، مهد تمدن جهان نوشته محمدعلی جدید الاسلام&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;تاریخ بندرانزلی&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20151016140705/http://anzaliclub.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%86%D8%B2%D9%84%DB%8C/ تاریخ بندرانزلی]&lt;/ref&gt; أ شأر ويشترين وارش-أ [[گيلان]] ٚ شأران ٚ مئن دأره.&lt;ref&gt;[[رشت#cite note-16]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |title=ایرنا / انزلی پر باران‌ترین شهر ایران |accessdate=۱۵ اکتبر ۲۰۱۹ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180602230527/http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |archivedate=۲ ژوئن ۲۰۱۸ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي حدۊد ۴۲ کيلۊمتر ساحلي نوار دأره. أنزلي آو ؤ هأوا مرطۊب ايسه ؤ اۊن ٚ رطۊبت ٚ ميزان جه ۷۱ تا ۹۷ درصد نوسان دأره. أ شأر ٚ وارش ٚ ميزان ني پۊر بۊجؤر ايسه ؤ به سالانه ۱۸۹۲ میليمتر فأرئسه.
أنزلي ۲۰۱۹ سال ٚ دۊرۊن رکؤرد بزه ؤ ويشترين وارش-أ دۊنیا شأران ٚ مئن ايته رۊج ٚ دۊرۊن دأشتي.
أنزلي شأر، گيلان ٚ خۊرخۊس ٚ ور قرار بيگيته ؤ [[کاسپي دریا]] ؤ [[أنزلي سل]] ٚ أمرأ مجاورت دأره ؤ جه چند ته جزيره ؤ شبه جزيره تشکيل بۊبؤسته دره کي پۊرد ٚ أمرأ به هم متصل ايسده.&lt;ref&gt;http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |title=جزیره انزلی |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170730223212/http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |archivedate=۳۰ ژوئیه ۲۰۱۷ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي شأر پۊر تاريخ ؤ قدمت دأره ؤ چؤن أ شأر اۊرۊپا أمرأ تجاري ؤ ايقتصادي مراوده دأشتي، جهاني سطح ٚ مئن أن-أ شناسده. أنزلي چؤن گمرک دأشتي ؤ ايته تجاري مرکز بۊ قديم ٚ زمات ٚ جه ايراني ؤ خارجي تاجران ٚ مئن به ''اۊرۊپا بلته'' معرۊف بۊ ؤ چؤن أ شأر بندري بۊ اۊن ٚ مردۊم ني برخلاف باخي ايران ٚ شأران پۊر زۊتر جديد ٚ دستاوردان ؤ مؤدرن ٚ دۊنیا أمرأ آشنا بۊبؤستد.&lt;ref&gt;[http://www.tebyan-zn.ir/News-Article/tourism/استان-گیلان جاذبه-گردشگری بندرانزلی/2012/4/9/57893.html تبیان زنجان / انزلی دروازه اروپا]{{پیوند مرده|date=اکتبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== أنزلي نام ==

راجه به أنزلي نوم، چن ته روايت نئهأ:

* ۱) أنزلي، '''أنزليج''' (اسکله‌اي کي پاراخۊت اۊن ورجأ پهلو گيره) جي بگيته بۊبؤسته.
* ۲) اي سري هم گيدي کي أنزلي '''أنزان''' واجه جه بيگيته بۊبؤسته دره. أنزان، اي سري دئباره مردۊم بيد کي قديم زمات کاسپي دریا نسا زندگي کۊديد.
* ۳) أنزل يا أنگر کي به معنی لنگر ايسه.
* ۴) وختی [[کادوسی]]‌ئن کي گيلانˇ اصلي ساکنؤن بؤن، فارسؤن أمرأ هم‌دس بوبؤن، هي مۊناسبت واسي، اۊ جيگا اسمه بنأن انشان يا انزان کی پارسؤنˇ أصلي سامان بۊ.

۱۵۰۹ گالشي سال (۱۹۳۵ ميلادی)، أنزلي نامه عوضأ گۊدن ؤ بنأن ''بندر پهلوی''. تا ۱۵۵۲ گالشي سال کي انقلاب بۊبؤ اي شهرˇ اسم دۊوارده به خۊ أصلي نام یعني أنزلي واگردسته.

== جۊغرافي مؤقعیت ==

بر اساس بررسیان [[زمین شناسی]]، حدودای  ۱۵٬۰۰۰ سال پیش ، ایته جزیره از سطح آب دریای [[کاسپیئن]] سر در باورده  که بعدنان  به ایسمه انزلی نامیده ببوسته و بعونوان موهمترین بندر [[دریای کاسپیئن]] سواحل جنوبی و [[ایران]] معروف ببو.

ا جزیره بر اثر فعل و انفعالات جوی و سایر عوامل طبیعی ، بصورت ایمروزی از دو قسمت [[انزلی]] و [[غازیان]] تشکیل ببو و ایته کانال بین ا دو تا قسمت ایجاد ببو که چهار تا روخانه آب از شرق ( [[سوسر روگا]] , [[پیر بازار روگا]] , [[راست خانه]] و [[نهنگ روگا]] ) و ایته روخانه از غرب ( [[شنبه بازار روگا]] ) از طریق اون دریا میئن دوه.


أنزلي در ایته ساحلی و  جلگه ای  منطقه در طول جوغرافیایی ۴۹ درجه و ۲۸ دقیقه و عرض جوغرافیایی ۳۷ درجه و ۲۸ دقیقه واقع ببوسته و بولندی اون از سطح دریا منهای ۲۶متر ایسه.

== أنزلي محلان ==

غاریور*
پیل علی باغ*
شالیور*
قلم گوده*
جزیره طالقانی*
کولیور ۲*
سوسر*
میدان مالا*
بی بی حوریه*
امامزاده*
عباس آباد*
ولی آباد*
بنیاد*
چهارطبقه*
سيد آسيه*
اداره نوغان*
کافه سه یاران*
سی متری*
* [[کولیور]]
* [[نویر]] 
* [[ناصرخسرو]]  
* [[میان پشته]] 
* [[غازیان]] 
* [[کوی واحدی]] 
* [[آخر خط]]
شاه کوچه*
سامانسر*

== أنزلي ایداران ==

[[پرونده:p۱۵۳.JPG|left|thumb|انزلی گمرک]]

*[[بندر انزلی شیلات]] 
* [[بندر انزلی گمرک]]
* [[بندر انزلی بنادر وکشتیرانی]]
[[پرونده:p۱۵۰.JPG|left|thumb|]]

== أنزلي دئني جيگان ==
*آبکنار پۊرد چوئی(پرنده فاندری)*
*[[معتمدی عیمارت]] 
* [[گمرك عیمارت]] 
* [[شهرداری عیمارت]]  
* [[انزلی مرداب]]  
* [[انزلی ساحل]]  
* [[انزلی مناره]]  
[[پرونده:p۱۵۱.JPG|left|thumb|انزلی ]]
* [[انزلی موزه نظامی]]
* [[انزلی موج شکن]]  
* [[غازیان موج شکن]]  
* [[انزلی پورد]] 
* [[غازیان پورد]] 
[[پرونده:p۱۶۲.JPG|left|thumb|انزلی موزه نظامی ]]
* [[میان پشته کاخ]]  
* [[بندر انزلی بولوار]]  
* [[انزلی تالاب]]  
* [[بی‌بی حوریه آسسانه]]  
* [[آقا سید محمد نجفی آسسانه]]

== أنزلي شهر اولینان ==

[[پرونده:p۱۶۱.JPG|left|thumb|مرکز خرید]]

*[[گمرک]] اداره با سابقیه‌ ویشتر از ۳۰۰ سال 
* [[بندر]] اداره باسابقیه‌ بیش از ۲۰۰ سال 
* ایجاد انجومنان محلی و [[بلدیه]] قبل از بوجود امون بلدیه 
* اولین بلدیه [[ایران]] میئن که الان به ایسمه [[شهرداری]] ایسه درا شهر تاسیس ببوسته .
* [[آموزش وپرورش]] قبل از سال ۱۲۷۱ خورشیدی 
* [[اکابر]] شبانه اون هم درسان دبیرستانی قبل از سال ۱۲۹۰ خورشیدی 
* [[چاپخانه]] قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[بئداری]] قبل از سال ۱۲۷۶ خورشیدی که بوسیله بلدیه اداره بوستی .
* [[شیروخورشید]]ی سرخ ۱۳۰۴ خورشیدی 
* روشنائی [[برق]] قبل از سال۱۲۷۹ خورشیدی بعونوان اولین شهر در ایران که دارای روشنائی ببوسته.
* [[تلفن]] قبل از سال ۱۲۷۷ شمسی و [[پست]] و [[تلگراف]] هم هتویی جلوتر از خیلی شهرهان ایران 
* [[نظمیه]] (شهربانی) قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[راه آهن]] حدود سال ۱۲۶۹ خورشیدی در ایته از روستان انزلی 
* [[هواشناسی]] قبل از سال ۱۲۸۰ خورشیدی 
* [[شیلات]] اداره با ویشتر از ۱۵۰ سال قدمت و [[سردخانه]] اولین بار انزلی میئن و[[حسن کیاده]] 
* [[هواپیما]] – اولین خطوط هوایی  بندر انزلی مین به وجود بومو در ایته زمین معروف به [[زمین طیاره]]. اولین پرواز در ایران از بندر انزلی به [[تئران]] و بعد از اون به [[ایصفهان]] صورت بیگیفته . 
* [[اتومبیل]] برای اولین باردرانزلی مشاهده ببوسته. 
* [[سینما]] سالون بندرانزلی از نظر [[فیلم سینمائی]] نمایش و سالون سینماداشتن ، [[تئاتر]] و ورزشهای موختلف پیشگام بو.


== أنزلي رۊستایان==
=== چهارفریضه دهستان ===
[[آبˇکنار]]، [[سنگاچين]]، [[كپورچال]]، [[بشمن]]، [[علی ابادكپورچال]]، [[كرگان]]، [[كچلك]]، [[سياه خاله سر]]، [[خميران]]، [[رودپشت]]، [[كوچك محله]]، [[شيله سر]]، [[تربه بر]]، [[معاف(مافان)]]، [[سياه وزان]]، [[اشپلا]]، [[چای بيجار]]، [[كربلايی مهدی گرده]]، [[اشتركان]]، [[ماهروزه-آب ٚکنار]]، [[گلوگاه روستا]]اشترکان ،تالش محله

=== ليجارگي حسن‌رۊد دهستان ===
[[طالب اباد]]، [[ليجاركی حسن رود روستا]]، [[حسن رود]]، [[گلشن]]، [[جفرودپائين]]، [[تربه گوده]]، [[شانگهای پرده]]

== جۊر وا جۊر ==

* [[بندر انزلی نمایندان مجلس شورای ملی میئن]]
* [[بندر انزلی نمایندان مجلس مؤسسان میئن]]
* [[بندر انزلی شهرداران]]
* [[بندر انزلی سرشناسان]]
==أنزلي پيله کسان==
{{انزلی سرشناسؤن}}

خلیل دانش پژوه آبکنار،حسين قوامی آبکنار،آنام آبکناری،محمد حبیبی آبکنار،کیوان ساجدی آبکنار،اصغرشيرپور آبکنار
{{گيلان}}

==تاتايي‌ئن==

&lt;gallery style=&quot;text-align:center&quot;&gt;
پرونده:Anzali lagoon2 Barry Kent.jpg|[[أنزلي سل]]
پرونده:Caspian Sea covered with plants near Bandar-e Anzali - Barry Kent.jpg|أنزلي سل
پرونده:Mordab bandare-e anzali.JPG|أنزلي سل
پرونده:Anzali cementery2 Barry Kent.jpg|لهستانیان آرامگاه
پرونده:Bolvaranzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:Bolvare Bandar-e Anzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:ANZALI90.jpg |ساحلي تأسيسات
پرونده:ANZALI90.jpg|ساحلي تأسيسات
پرونده:Bandar-e Anzali.jpg|[[غازيان ٚ پۊرد]]
پرونده:Mole Bandar-e Anzali.jpg|[[أنزلي مؤل]]
پرونده:Walkway Anzali Port.jpg|أنزلي، اسفند ۱۳۹۲
Image:hhhh.jpg|أنزلي  
Image:hhhhh.jpg|سل باقالا
&lt;/gallery&gt;

== سربس ==
[[رده:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]
[[رده:بندری شهرؤن]]</text>
      <sha1>es512rs169465fnmisqtvgpcfp97g41</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155958</id>
      <parentid>155957</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:45:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <comment>Àncilu yo fuck u</comment>
      <origin>155958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15969" sha1="mhp1ra2cs44sjras553ke172zanlaw7" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= أنزلي
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Bandar e Anzali Iran - panoramio.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|شأردار= 
|اۊستان= [[گيلان]]
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= بندر انزلی
|محلي نام= أنزلي
|قديمي نامان= بندر پهلوي، أنزليج، چراغ پۊشتأن
|شأر بؤستن ٚ سال= ۱۲۷۶
|جمعيت= ۱۴۸,۵۶۴ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۳۱۵ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۲۸- متر
|دما ميانگين= ۱۶/۲درجه سانتیگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۹۰۳ میلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۷ رۊج
|سؤغات= ماهي، صنایع دستي
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= [http://www.anzali.ir/ أنزلي شأرداري]
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''أنزٚلي''' کي پهلوي زمات مئن '''انزلی/پهلوی بندر''' دخانده بؤستي، ايته جه [[گيلان]] ٚ شأران ايسه گه [[أنزلي شأرستان]] ٚ [[أنزلي شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن دره ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه. أنزلي گردشگري،&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200613143116/https://zoomlife.ir/travel/180-travel-guide-bandar-anzali.html&lt;/ref&gt; ايقتصادي ؤ ورزشي&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200613144051/http://anzali.ir/?p=9057 انزلی کلاب/ 13000 ورزشکار سازمان یافته در انزلی]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;یادکرد وب |url=http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |title=13 هزار ورزشکار سازمان یافته در بندر انزلی |accessdate=۲۳ نوامبر ۲۰۱۲ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120903051425/http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |archivedate=۳ سپتامبر ۲۰۱۲ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; لحاظ ٚ جه پۊر گيلان ؤ ايران ٚ مئن جاجيگا دأره. أنزلي [[گيلک|گيلکان]] ٚ دۊوؤمي پيله شأر [[رشت]] ٚ پسي ايسه '''گیلان''' ٚ مین.&lt;ref name=&quot;gilannews.ir&quot;&gt;یادکرد وب|url=http://www.gilannews.ir/4152.html|title=نسخه آرشیو شده|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222081718/http://www.gilannews.ir/4152.html|archivedate=۲۲ دسامبر ۲۰۱۵|dead-url=yes|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=|عنوان=}}&lt;/ref&gt; أ شأر ٚ مردۊم [[گيلک]] ايسده ؤ قديم ٚ زمات ٚ جه تا هأسأ اۊشان ٚ زوان [[گيلکي]] ايسه. أنزلي شأر أولي ؤ پيله‌ترين بندر، [[کاسپي دریا]] نسايي سامان ٚ مئن ايسه. أنزلي ويشترين جمعيت-أ گيلان ٚ شأران ٚ مئن [[رشت]] ٚ پسي دأره ؤ ايته جه [[ايران]] ٚ متراکم‌ترين شأران محسۊب به.&lt;ref&gt;http://www.anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |title=گمرکات ایران |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130115100427/http://anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |archivedate=۱۵ ژانویه ۲۰۱۳ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;anzaliport.pmo.ir&quot;&gt;http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |title=اداره کل بنادر و دریانوردی استان گیلان |accessdate=۲ ژوئیه ۲۰۱۱ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110907045314/http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |archivedate=۷ سپتامبر ۲۰۱۱ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;کتاب ایران قدیم، مهد تمدن جهان نوشته محمدعلی جدید الاسلام&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;تاریخ بندرانزلی&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20151016140705/http://anzaliclub.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%86%D8%B2%D9%84%DB%8C/ تاریخ بندرانزلی]&lt;/ref&gt; أ شأر ويشترين وارش-أ [[گيلان]] ٚ شأران ٚ مئن دأره.&lt;ref&gt;[[رشت#cite note-16]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |title=ایرنا / انزلی پر باران‌ترین شهر ایران |accessdate=۱۵ اکتبر ۲۰۱۹ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180602230527/http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |archivedate=۲ ژوئن ۲۰۱۸ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي حدۊد ۴۲ کيلۊمتر ساحلي نوار دأره. أنزلي آو ؤ هأوا مرطۊب ايسه ؤ اۊن ٚ رطۊبت ٚ ميزان جه ۷۱ تا ۹۷ درصد نوسان دأره. أ شأر ٚ وارش ٚ ميزان ني پۊر بۊجؤر ايسه ؤ به سالانه ۱۸۹۲ میليمتر فأرئسه.
أنزلي ۲۰۱۹ سال ٚ دۊرۊن رکؤرد بزه ؤ ويشترين وارش-أ دۊنیا شأران ٚ مئن ايته رۊج ٚ دۊرۊن دأشتي.
أنزلي شأر، گيلان ٚ خۊرخۊس ٚ ور قرار بيگيته ؤ [[کاسپي دریا]] ؤ [[أنزلي سل]] ٚ أمرأ مجاورت دأره ؤ جه چند ته جزيره ؤ شبه جزيره تشکيل بۊبؤسته دره کي پۊرد ٚ أمرأ به هم متصل ايسده.&lt;ref&gt;http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |title=جزیره انزلی |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170730223212/http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |archivedate=۳۰ ژوئیه ۲۰۱۷ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي شأر پۊر تاريخ ؤ قدمت دأره ؤ چؤن أ شأر اۊرۊپا أمرأ تجاري ؤ ايقتصادي مراوده دأشتي، جهاني سطح ٚ مئن أن-أ شناسده. أنزلي چؤن گمرک دأشتي ؤ ايته تجاري مرکز بۊ قديم ٚ زمات ٚ جه ايراني ؤ خارجي تاجران ٚ مئن به ''اۊرۊپا بلته'' معرۊف بۊ ؤ چؤن أ شأر بندري بۊ اۊن ٚ مردۊم ني برخلاف باخي ايران ٚ شأران پۊر زۊتر جديد ٚ دستاوردان ؤ مؤدرن ٚ دۊنیا أمرأ آشنا بۊبؤستد.&lt;ref&gt;[http://www.tebyan-zn.ir/News-Article/tourism/استان-گیلان جاذبه-گردشگری بندرانزلی/2012/4/9/57893.html تبیان زنجان / انزلی دروازه اروپا]{{پیوند مرده|date=اکتبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== أنزلي نام ==

راجه به أنزلي نوم، چن ته روايت نئهأ:

* ۱) أنزلي، '''أنزليج''' (اسکله‌اي کي پاراخۊت اۊن ورجأ پهلو گيره) جي بگيته بۊبؤسته.
* ۲) اي سري هم گيدي کي أنزلي '''أنزان''' واجه جه بيگيته بۊبؤسته دره. أنزان، اي سري دئباره مردۊم بيد کي قديم زمات کاسپي دریا نسا زندگي کۊديد.
* ۳) أنزل يا أنگر کي به معنی لنگر ايسه.
* ۴) وختی اماردان کي گيلانˇ اصلي ساکنؤن بؤن، فارسؤن أمرأ هم‌دس بوبؤن، هي مۊناسبت واسي، اۊ جيگا اسمه بنأن انشان يا انزان کی پارسؤنˇ أصلي سامان بۊ.

۱۵۰۹ گالشي سال (۱۹۳۵ ميلادی)، أنزلي نامه عوضأ گۊدن ؤ بنأن ''بندر پهلوی''. تا ۱۵۵۲ گالشي سال کي انقلاب بۊبؤ اي شهرˇ اسم دۊوارده به خۊ أصلي نام یعني أنزلي واگردسته.

== جۊغرافي مؤقعیت ==

بر اساس بررسیان [[زمین شناسی]]، حدودای  ۱۵٬۰۰۰ سال پیش ، ایته جزیره از سطح آب دریای [[کاسپیئن]] سر در باورده  که بعدنان  به ایسمه انزلی نامیده ببوسته و بعونوان موهمترین بندر [[دریای کاسپیئن]] سواحل جنوبی و [[ایران]] معروف ببو.

ا جزیره بر اثر فعل و انفعالات جوی و سایر عوامل طبیعی ، بصورت ایمروزی از دو قسمت [[انزلی]] و [[غازیان]] تشکیل ببو و ایته کانال بین ا دو تا قسمت ایجاد ببو که چهار تا روخانه آب از شرق ( [[سوسر روگا]] , [[پیر بازار روگا]] , [[راست خانه]] و [[نهنگ روگا]] ) و ایته روخانه از غرب ( [[شنبه بازار روگا]] ) از طریق اون دریا میئن دوه.


أنزلي در ایته ساحلی و  جلگه ای  منطقه در طول جوغرافیایی ۴۹ درجه و ۲۸ دقیقه و عرض جوغرافیایی ۳۷ درجه و ۲۸ دقیقه واقع ببوسته و بولندی اون از سطح دریا منهای ۲۶متر ایسه.

== أنزلي محلان ==

غاریور*
پیل علی باغ*
شالیور*
قلم گوده*
جزیره طالقانی*
کولیور ۲*
سوسر*
میدان مالا*
بی بی حوریه*
امامزاده*
عباس آباد*
ولی آباد*
بنیاد*
چهارطبقه*
سيد آسيه*
اداره نوغان*
کافه سه یاران*
سی متری*
* [[کولیور]]
* [[نویر]] 
* [[ناصرخسرو]]  
* [[میان پشته]] 
* [[غازیان]] 
* [[کوی واحدی]] 
* [[آخر خط]]
شاه کوچه*
سامانسر*

== أنزلي ایداران ==

[[پرونده:p۱۵۳.JPG|left|thumb|انزلی گمرک]]

*[[بندر انزلی شیلات]] 
* [[بندر انزلی گمرک]]
* [[بندر انزلی بنادر وکشتیرانی]]
[[پرونده:p۱۵۰.JPG|left|thumb|]]

== أنزلي دئني جيگان ==
*آبکنار پۊرد چوئی(پرنده فاندری)*
*[[معتمدی عیمارت]] 
* [[گمرك عیمارت]] 
* [[شهرداری عیمارت]]  
* [[انزلی مرداب]]  
* [[انزلی ساحل]]  
* [[انزلی مناره]]  
[[پرونده:p۱۵۱.JPG|left|thumb|انزلی ]]
* [[انزلی موزه نظامی]]
* [[انزلی موج شکن]]  
* [[غازیان موج شکن]]  
* [[انزلی پورد]] 
* [[غازیان پورد]] 
[[پرونده:p۱۶۲.JPG|left|thumb|انزلی موزه نظامی ]]
* [[میان پشته کاخ]]  
* [[بندر انزلی بولوار]]  
* [[انزلی تالاب]]  
* [[بی‌بی حوریه آسسانه]]  
* [[آقا سید محمد نجفی آسسانه]]

== أنزلي شهر اولینان ==

[[پرونده:p۱۶۱.JPG|left|thumb|مرکز خرید]]

*[[گمرک]] اداره با سابقیه‌ ویشتر از ۳۰۰ سال 
* [[بندر]] اداره باسابقیه‌ بیش از ۲۰۰ سال 
* ایجاد انجومنان محلی و [[بلدیه]] قبل از بوجود امون بلدیه 
* اولین بلدیه [[ایران]] میئن که الان به ایسمه [[شهرداری]] ایسه درا شهر تاسیس ببوسته .
* [[آموزش وپرورش]] قبل از سال ۱۲۷۱ خورشیدی 
* [[اکابر]] شبانه اون هم درسان دبیرستانی قبل از سال ۱۲۹۰ خورشیدی 
* [[چاپخانه]] قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[بئداری]] قبل از سال ۱۲۷۶ خورشیدی که بوسیله بلدیه اداره بوستی .
* [[شیروخورشید]]ی سرخ ۱۳۰۴ خورشیدی 
* روشنائی [[برق]] قبل از سال۱۲۷۹ خورشیدی بعونوان اولین شهر در ایران که دارای روشنائی ببوسته.
* [[تلفن]] قبل از سال ۱۲۷۷ شمسی و [[پست]] و [[تلگراف]] هم هتویی جلوتر از خیلی شهرهان ایران 
* [[نظمیه]] (شهربانی) قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[راه آهن]] حدود سال ۱۲۶۹ خورشیدی در ایته از روستان انزلی 
* [[هواشناسی]] قبل از سال ۱۲۸۰ خورشیدی 
* [[شیلات]] اداره با ویشتر از ۱۵۰ سال قدمت و [[سردخانه]] اولین بار انزلی میئن و[[حسن کیاده]] 
* [[هواپیما]] – اولین خطوط هوایی  بندر انزلی مین به وجود بومو در ایته زمین معروف به [[زمین طیاره]]. اولین پرواز در ایران از بندر انزلی به [[تئران]] و بعد از اون به [[ایصفهان]] صورت بیگیفته . 
* [[اتومبیل]] برای اولین باردرانزلی مشاهده ببوسته. 
* [[سینما]] سالون بندرانزلی از نظر [[فیلم سینمائی]] نمایش و سالون سینماداشتن ، [[تئاتر]] و ورزشهای موختلف پیشگام بو.


== أنزلي رۊستایان==
=== چهارفریضه دهستان ===
[[آبˇکنار]]، [[سنگاچين]]، [[كپورچال]]، [[بشمن]]، [[علی ابادكپورچال]]، [[كرگان]]، [[كچلك]]، [[سياه خاله سر]]، [[خميران]]، [[رودپشت]]، [[كوچك محله]]، [[شيله سر]]، [[تربه بر]]، [[معاف(مافان)]]، [[سياه وزان]]، [[اشپلا]]، [[چای بيجار]]، [[كربلايی مهدی گرده]]، [[اشتركان]]، [[ماهروزه-آب ٚکنار]]، [[گلوگاه روستا]]اشترکان ،تالش محله

=== ليجارگي حسن‌رۊد دهستان ===
[[طالب اباد]]، [[ليجاركی حسن رود روستا]]، [[حسن رود]]، [[گلشن]]، [[جفرودپائين]]، [[تربه گوده]]، [[شانگهای پرده]]

== جۊر وا جۊر ==

* [[بندر انزلی نمایندان مجلس شورای ملی میئن]]
* [[بندر انزلی نمایندان مجلس مؤسسان میئن]]
* [[بندر انزلی شهرداران]]
* [[بندر انزلی سرشناسان]]
==أنزلي پيله کسان==
{{انزلی سرشناسؤن}}

خلیل دانش پژوه آبکنار،حسين قوامی آبکنار،آنام آبکناری،محمد حبیبی آبکنار،کیوان ساجدی آبکنار،اصغرشيرپور آبکنار
{{گيلان}}

==تاتايي‌ئن==

&lt;gallery style=&quot;text-align:center&quot;&gt;
پرونده:Anzali lagoon2 Barry Kent.jpg|[[أنزلي سل]]
پرونده:Caspian Sea covered with plants near Bandar-e Anzali - Barry Kent.jpg|أنزلي سل
پرونده:Mordab bandare-e anzali.JPG|أنزلي سل
پرونده:Anzali cementery2 Barry Kent.jpg|لهستانیان آرامگاه
پرونده:Bolvaranzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:Bolvare Bandar-e Anzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:ANZALI90.jpg |ساحلي تأسيسات
پرونده:ANZALI90.jpg|ساحلي تأسيسات
پرونده:Bandar-e Anzali.jpg|[[غازيان ٚ پۊرد]]
پرونده:Mole Bandar-e Anzali.jpg|[[أنزلي مؤل]]
پرونده:Walkway Anzali Port.jpg|أنزلي، اسفند ۱۳۹۲
Image:hhhh.jpg|أنزلي  
Image:hhhhh.jpg|سل باقالا
&lt;/gallery&gt;

== سربس ==
[[رده:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]
[[رده:بندری شهرؤن]]</text>
      <sha1>mhp1ra2cs44sjras553ke172zanlaw7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ديلمؤن</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2539</id>
    <revision>
      <id>155916</id>
      <parentid>155755</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:22:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmardswereAryans</username>
        <id>18475</id>
      </contributor>
      <origin>155916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4870" sha1="oevksawb3gwss00gq9kji58e2rndhwp" xml:space="preserve">'''دٚیلٚمٚآٚن''' یتا جه ایران ٚ پیله شأران ايسه کي [[سياکل ٚ شأرستان|سياهکل و دیلمان شأرستان]] ؤ [[ديلمؤن ٚ بخش|ديلمان بخش]] ٚ مئن نهأ ؤ ديلمان ٚ بخش ٚ مرکز ايسه.{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه|نام=دٚیلٚمٚآٚن|روی‌نقشه=|جۊغرافيايي عرض=|جۊغرافيايي طۊل=|تصویر=Gilan - Deylaman - panoramio (3).jpg|اندازه تصویر=|برچسب‌تصویر=|شأردار=اسماعيل سادات دیلمي|اۊستان=[[گيلان]]|شأرستان=[[سیآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن ٚ شأرستان]]|بخش=[[ديلمان ٚ بخش]]|مردۊم=دیلم|رسمي نام=دٚیلٚمٚآٚن|محلي نام=ديلمان|قديمي نامان=|شأر بؤستن ٚ سال=|جمعيت=جرگییت: ۱۸۹۸۶|جمعيت ٚ رشد=|جمعيت ٚ تراکؤم=|زوان=[[گيلکی/دیلمی]]|مذهب=شيعه|پيلئکي=|ارتفاع=۱۴۵۲ متر|دما ميانگين=۱۲.۷ درجه سانتيگراد|سالانه وارش ٚ ميانگين=۱۱۷۳ ميلي‌متر|جرندي رۊجان ٚ تعداد=۶۰ رۊج|سؤغات=فۊندؤق{{سخ}}زعفران{{سخ}} گل گاوزبان{{سخ}}گندؤم ؤ جؤ{{سخ}}صنایع دستي|پيش‌شۊماره=۰۱۳|وبجيگا=|جمله‌خوشامد=|پانویس=}}

==نؤم==
«دیلمان» نؤم ویشتر ايشتباه واگۊیه به ؤ أگه بیشید محلي مردۊم ٚ جه واورسید اۊن ٚ دۊرۊس-أ گده: دیلمان مشخص ٚ معنا دأره ؤ اؤرأ گده کي مرز بۊ ؤ دَوَسته بؤبؤسته [[گاب]] ؤ [[گۊسۊند]] دأشتيدي، «ام» بۊلندي پسونده، هۊجۊر کي کتام ؤ ایلام ٚ مئن دأریم ؤ پهلوي زوان ٚ مئن هرچي-أ گه بخأید بۊلند ذکر بۊکۊند، أ پسوند-أ اۊ واجه-یأ دۊچکانئده. پس دیلم بؤنه گؤ ؤ گۊسۊند دأشتن ٚ بۊلند ٚ جیگه.&lt;ref&gt;افشین پرتو. مردۊم سلول‌های ساختاری دئباریده. گفت‌وگو با افشین پرتو. گیله‌وا، ش ۱۲۲.&lt;/ref&gt;

==تاريخ==
ديلمان ِ مئن، يه‌ته قبرستان ِ مئن يه‌ته سوتونی مُهر بياتن کی 5000 سال پيش ِ شی ايسسه و هسا [[لنينگراد ِ موزه]] مئن بدشته بونه. ای مُهر ِ موسؤن، هزاران اثر و عتيقه، ديلمان قبرستانان و باخی مناطق ِ مئن بياته ببؤ و خيلی از ايشؤنه قاچاقچی‌ئن، ايران ِ جی بيرين ببردن.

قبل از اسلام و حتا تا يکی دو قرن اسلام ِ پسی، گيلان ِ غرب تا [[مازندران]] ِ مئن [[بابول]]، ديلمستان  دخانده بونأ بو. نسا طرفأجی‌ام، تا [[قزوين]]، ديلمستان نوم گيت.

== جمعیت ==
بر اساس ايران ٚ آمار ٚ مرکز ٚ سرايشماردن، ديلمؤن ٚ جمعيت، ۱۳۹۵ سال ٚ دۊرۊن ۱,۷۲۹ نفر-أ فأرسئي ؤ ۱۳۸۵ سال ٚ مئن ني اۊن ٚ جمعيت ۱,۲۶۱ نفر (۳۷۴ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;(یادکرد وب |نویسنده= |نشانی=https://amar.org.ir/census/نفوس-و-مسکن/سرشماری-1390/نتایج-سرشماری-1390/جمعیت-و-خانوار-تا-سطح-آبادی-1390 |عنوان=تعداد جمعیت و خانوار تا سطح آبادی براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1390 |ناشر= |تاریخ= |تاریخ بازبینی= |archive-date=4 مه 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160504050821/http://amar.org.ir/census/%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3-%D9%88-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%86/%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-1390/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-1390/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D8%B3%D8%B7%D8%AD-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-1390 }}&lt;/ref&gt;

==مردۊم ؤ زوان==
دیلمان ٚ اداموان گیلک/دیلمی بی بین و گیلکی زوان بٚا دٚیلٚمی گوٚیش گٚپ زٚنن دیوٚداری.&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==تاتايي‌ئن==
&lt;gallery&gt;
 Nature of Deylaman.jpg
Gilan - Deylaman Forest - panoramio.jpg
Deylaman - Gheshlagh - Dorfak view - panoramio.jpg
Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
&lt;/gallery&gt;

==سربس==
{{گيلان}}
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:گیلان]]
[[Category:شهر]]
[[Category:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>oevksawb3gwss00gq9kji58e2rndhwp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155918</id>
      <parentid>155916</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:23:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/AmardswereAryans|AmardswereAryans]] ([[User talk:AmardswereAryans|talk]]) to last revision by Infinite0694 (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5029" sha1="fqf0bhkdst80mdjfat1282rrowknmnc" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= ديلمؤن
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= Gilan - Deylaman - panoramio (3).jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار= اسماعيل سادات دیلمي
|اۊستان= [[گيلان]]
|شأرستان= [[سياکل ٚ شأرستان]] 
|بخش= [[ديلمؤن ٚ بخش]]
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= ديلمان	 
|محلي نام= ديلمؤن، ديلمان
|قديمي نامان= 
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۱,۲۶۱ نفر (۱۳۸۵)
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گيلکي]]
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= 
|ارتفاع= ۱۴۵۲ متر
|دما ميانگين= ۱۲.۷ درجه سانتيگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۱۷۳ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۶۰ رۊج
|سؤغات= فۊندؤق{{سخ}}زعفران{{سخ}} گل گاوزبان{{سخ}}گندؤم ؤ جؤ{{سخ}}صنایع دستي
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا=  
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''ديلمؤن''' (diləmon) یا '''ديلمان''' (diləmān)، ايته جه [[گيلان]] ٚ شأران ايسه کي [[سياکل ٚ شأرستان]] ؤ [[ديلمؤن ٚ بخش]] ٚ مئن نهأ ؤ ديلمؤن ٚ بخش ٚ مرکز ايسه.

==نؤم==
«دیلمؤن» نؤم ویشتر ايشتباه واگۊیه به ؤ أگه بیشید محلي مردۊم ٚ جه واورسید اۊن ٚ دۊرۊس-أ گده: دیلمان (dileman) یا ديلمؤن (dilemon). دئیلمان (deylaman) ايته غلط ٚ واگۊیه أ نام ٚ جه ايسه. دیل (dil) ایته واجه ايسه گه مشخص ٚ معنا دأره ؤ اؤرأ گده کي مرز بۊ ؤ دَوَسته بؤبؤسته [[گاب]] ؤ [[گۊسۊند]] دأشتيدي، «ام» بۊلندي پسونده، هۊجۊر کي کتام ؤ ایلام ٚ مئن دأریم ؤ پهلوي زوان ٚ مئن هرچي-أ گه بخأید بۊلند ذکر بۊکۊند، أ پسوند-أ اۊ واجه-یأ دۊچکانئده. پس دیلم بؤنه گؤ ؤ گۊسۊند دأشتن ٚ بۊلند ٚ جیگه.&lt;ref&gt;افشین پرتو. مردۊم سلول‌های ساختاری دئباریده. گفت‌وگو با افشین پرتو. گیله‌وا، ش ۱۲۲.&lt;/ref&gt;

==تاريخ==
ديلمان ِ مئن، يه‌ته قبرستان ِ مئن يه‌ته سوتونی مُهر بياتن کی 5000 سال پيش ِ شی ايسسه و هسا [[لنينگراد ِ موزه]] مئن بدشته بونه. ای مُهر ِ موسؤن، هزاران اثر و عتيقه، ديلمان قبرستانان و باخی مناطق ِ مئن بياته ببؤ و خيلی از ايشؤنه قاچاقچی‌ئن، ايران ِ جی بيرين ببردن.

قبل از اسلام و حتا تا يکی دو قرن اسلام ِ پسی، گيلان ِ غرب تا [[مازندران]] ِ مئن [[بابول]]، ديلمستان  دخانده بونأ بو. نسا طرفأجی‌ام، تا [[قزوين]]، ديلمستان نوم گيت.

== جمعیت ==
بر اساس ايران ٚ آمار ٚ مرکز ٚ سرايشماردن، ديلمؤن ٚ جمعيت، ۱۳۹۵ سال ٚ دۊرۊن ۱,۷۲۹ نفر-أ فأرسئي ؤ ۱۳۸۵ سال ٚ مئن ني اۊن ٚ جمعيت ۱,۲۶۱ نفر (۳۷۴ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;(یادکرد وب |نویسنده= |نشانی=https://amar.org.ir/census/نفوس-و-مسکن/سرشماری-1390/نتایج-سرشماری-1390/جمعیت-و-خانوار-تا-سطح-آبادی-1390 |عنوان=تعداد جمعیت و خانوار تا سطح آبادی براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1390 |ناشر= |تاریخ= |تاریخ بازبینی= |archive-date=4 مه 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160504050821/http://amar.org.ir/census/%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3-%D9%88-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%86/%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-1390/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-1390/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D8%B3%D8%B7%D8%AD-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-1390 }}&lt;/ref&gt;

==مردۊم ؤ زوان==
ديلمؤن ٚ مردۊم [[گیلک]] ايسد ؤ [[گيلکي]] زوان-أ گالشي (ديلمي) گۊیش ٚ أمرأ گب زنده.&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==تاتايي‌ئن==
&lt;gallery&gt;
 Nature of Deylaman.jpg
Gilan - Deylaman Forest - panoramio.jpg
Deylaman - Gheshlagh - Dorfak view - panoramio.jpg
Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
&lt;/gallery&gt;

==سربس==
{{گيلان}}
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:گیلان]]
[[Category:شهر]]
[[Category:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>fqf0bhkdst80mdjfat1282rrowknmnc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155959</id>
      <parentid>155918</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:45:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <comment>Ancilu Italian cumslut</comment>
      <origin>155959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4870" sha1="oevksawb3gwss00gq9kji58e2rndhwp" xml:space="preserve">'''دٚیلٚمٚآٚن''' یتا جه ایران ٚ پیله شأران ايسه کي [[سياکل ٚ شأرستان|سياهکل و دیلمان شأرستان]] ؤ [[ديلمؤن ٚ بخش|ديلمان بخش]] ٚ مئن نهأ ؤ ديلمان ٚ بخش ٚ مرکز ايسه.{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه|نام=دٚیلٚمٚآٚن|روی‌نقشه=|جۊغرافيايي عرض=|جۊغرافيايي طۊل=|تصویر=Gilan - Deylaman - panoramio (3).jpg|اندازه تصویر=|برچسب‌تصویر=|شأردار=اسماعيل سادات دیلمي|اۊستان=[[گيلان]]|شأرستان=[[سیآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن ٚ شأرستان]]|بخش=[[ديلمان ٚ بخش]]|مردۊم=دیلم|رسمي نام=دٚیلٚمٚآٚن|محلي نام=ديلمان|قديمي نامان=|شأر بؤستن ٚ سال=|جمعيت=جرگییت: ۱۸۹۸۶|جمعيت ٚ رشد=|جمعيت ٚ تراکؤم=|زوان=[[گيلکی/دیلمی]]|مذهب=شيعه|پيلئکي=|ارتفاع=۱۴۵۲ متر|دما ميانگين=۱۲.۷ درجه سانتيگراد|سالانه وارش ٚ ميانگين=۱۱۷۳ ميلي‌متر|جرندي رۊجان ٚ تعداد=۶۰ رۊج|سؤغات=فۊندؤق{{سخ}}زعفران{{سخ}} گل گاوزبان{{سخ}}گندؤم ؤ جؤ{{سخ}}صنایع دستي|پيش‌شۊماره=۰۱۳|وبجيگا=|جمله‌خوشامد=|پانویس=}}

==نؤم==
«دیلمان» نؤم ویشتر ايشتباه واگۊیه به ؤ أگه بیشید محلي مردۊم ٚ جه واورسید اۊن ٚ دۊرۊس-أ گده: دیلمان مشخص ٚ معنا دأره ؤ اؤرأ گده کي مرز بۊ ؤ دَوَسته بؤبؤسته [[گاب]] ؤ [[گۊسۊند]] دأشتيدي، «ام» بۊلندي پسونده، هۊجۊر کي کتام ؤ ایلام ٚ مئن دأریم ؤ پهلوي زوان ٚ مئن هرچي-أ گه بخأید بۊلند ذکر بۊکۊند، أ پسوند-أ اۊ واجه-یأ دۊچکانئده. پس دیلم بؤنه گؤ ؤ گۊسۊند دأشتن ٚ بۊلند ٚ جیگه.&lt;ref&gt;افشین پرتو. مردۊم سلول‌های ساختاری دئباریده. گفت‌وگو با افشین پرتو. گیله‌وا، ش ۱۲۲.&lt;/ref&gt;

==تاريخ==
ديلمان ِ مئن، يه‌ته قبرستان ِ مئن يه‌ته سوتونی مُهر بياتن کی 5000 سال پيش ِ شی ايسسه و هسا [[لنينگراد ِ موزه]] مئن بدشته بونه. ای مُهر ِ موسؤن، هزاران اثر و عتيقه، ديلمان قبرستانان و باخی مناطق ِ مئن بياته ببؤ و خيلی از ايشؤنه قاچاقچی‌ئن، ايران ِ جی بيرين ببردن.

قبل از اسلام و حتا تا يکی دو قرن اسلام ِ پسی، گيلان ِ غرب تا [[مازندران]] ِ مئن [[بابول]]، ديلمستان  دخانده بونأ بو. نسا طرفأجی‌ام، تا [[قزوين]]، ديلمستان نوم گيت.

== جمعیت ==
بر اساس ايران ٚ آمار ٚ مرکز ٚ سرايشماردن، ديلمؤن ٚ جمعيت، ۱۳۹۵ سال ٚ دۊرۊن ۱,۷۲۹ نفر-أ فأرسئي ؤ ۱۳۸۵ سال ٚ مئن ني اۊن ٚ جمعيت ۱,۲۶۱ نفر (۳۷۴ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;(یادکرد وب |نویسنده= |نشانی=https://amar.org.ir/census/نفوس-و-مسکن/سرشماری-1390/نتایج-سرشماری-1390/جمعیت-و-خانوار-تا-سطح-آبادی-1390 |عنوان=تعداد جمعیت و خانوار تا سطح آبادی براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1390 |ناشر= |تاریخ= |تاریخ بازبینی= |archive-date=4 مه 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160504050821/http://amar.org.ir/census/%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3-%D9%88-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%86/%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-1390/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-1390/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D8%B3%D8%B7%D8%AD-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-1390 }}&lt;/ref&gt;

==مردۊم ؤ زوان==
دیلمان ٚ اداموان گیلک/دیلمی بی بین و گیلکی زوان بٚا دٚیلٚمی گوٚیش گٚپ زٚنن دیوٚداری.&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==تاتايي‌ئن==
&lt;gallery&gt;
 Nature of Deylaman.jpg
Gilan - Deylaman Forest - panoramio.jpg
Deylaman - Gheshlagh - Dorfak view - panoramio.jpg
Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
&lt;/gallery&gt;

==سربس==
{{گيلان}}
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:گیلان]]
[[Category:شهر]]
[[Category:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>oevksawb3gwss00gq9kji58e2rndhwp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مازندران ٚ اۊستان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2976</id>
    <revision>
      <id>156035</id>
      <parentid>155853</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:08:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>156035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6858" sha1="633j3lxwlqe3jlotje5jwjo4u8dd99c" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= مازندران
| تصویر= 
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranMazandaran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[ساري]]
| پيلئکي= ۲۳,۷۵۶ کیلۊمتر مۊربع 
| جمعيت= ۳,۲۸۳,۵۸۲ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۱۳۰/۸ نفر ايته کيلۊمتر مۊربع مئن
| شأرستان= ۲۲
| ولي فقيه نماىنده = محمدباقر محمدي لائيني
| اۊستاندار= سید محمۊد حسیني پۊر
| پيش شۊماره= ۰۱۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-mz.ir/ مازندران ٚ اۊستانداري]
}}
[[تصویر:IranMazandaran.png|left|thumb|مازندران ٚ اۊستان]]
'''مازندران''' یتا اۊستان ایسه کي أن ٚ جۊغرافي مؤقعيت، [[کاسپي دریا]] [[نسا]] ؤ [[ايران]] ٚ [[کلسيا]] ایسه ؤ [[گيلان]]، [[گۊلستان ٚ اۊستان|گۊلستان]]، [[سمنان ٚ اۊستان|سمنان]]، [[تئران ٚ اۊستان|تئران]] ؤ [[قزوين ٚ اۊستان|قزوين]] ٚ اۊستانان ٚ أمرأ سامانسر دأره، تنها اوستانی/پاگه ای بی گ تومون دباخی ایران ٚ کاسپیانی ویشینه اوستانان پره/مرز داره و فقد زمینی بٚا ایران ٚ کاسپیانی اوٚستانان ٚ دٚباخی پره دٚره دٚ.
أ اۊستان ٚ مرکز، [[ساري]] شأر ایسه، و سوٚتا جه ۲۲ شٰهرستانس گیلک بی بین، شهسوار، کلاردشت، رامسر، و علم کوه، گیلکان ٚ نماد اهم اٚیر ایسه سابی.&lt;ref&gt; http://www.tebyan-babol.ir/main.asp?id=00139| عنوان = معرفی استان مازندران| تاریخ بازدید = ۱۱ مهر ۱۳۸۹| ناشر = تبیان| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20101201084824/http://tebyan-babol.ir/main.asp?id=00139|&lt;nowiki&gt; archivedate = ۱ دسامبر ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

== زوان ==
مازرۊن ٚ مردۊم ٚ أصلي زوان [[مازندراني]] ایسه کي اۊن-أ تبري یا گلکي ني دۊخانده. مازندراني [[کاسپي زوانان]] ٚ جه ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[تالشي]] ؤ سمناني أمرأ پۊر شباهت دأره.&lt;ref&gt;آقاگل‌زاده، فردوس (۱۳۹۵). زبان مازندرانی (طبری) توصیف زبان‌شناختی (تحقیقی میدانی - اطلس زبانی). نشر دانشگاه تربیت مدرس. ص. ۳.&lt;/ref&gt;

==مازندران ٚ نام==
مازرۊن یا مازندران ٚ قديمي نام، [[تپۊرستان]] ؤ اۊن ٚ معرب بۊبؤسته نام طبرستان یا تبرستان ایسه. تپۊر ايته جه قديمي قؤمان ایسه کي [[کاسپي دریا]] نسا مئن ساکن بۊ.
کاس، کادوس و آمارد جه باستانی اقوام و جه همسایگان تپوران در او قدیم زمات بۊد.

ابن اسفندیار گه کی ماز، ایتا کوه نام ایسه و مازندران یعنی ماز اونه مئن (ماز در آن) و بعضیان هم گیدی کی ماز معنی دژ و قلعه دِهِه.
مازندران مئن هم دژ و قلعه زیاد بنا بوبوسته مثل قلعه‌ای کی مازیار چاکوده و گید هنه وسته اَ اوستان نام مازندران بوبوسته.
البته بعضیان هم گید کی ماز، معنی گَرزَک و سیفتال دِهِه و چون ویشتر گرزک‌داران مازندران مئن ایسابید اَ اوستان نام مازندران بوبوسته.

ویشترین حدسی کی مردم زنن ا ایسه کی ماز دژ معنی ره داَنه ئو ایندرا هم ایتا پیله خودا زرتشت مئن ایسه.

==مازندران آبشاران==

[[داراب كلا آبشار]]  ، [[سواسره آبشار]] ، [[ايج يا ده قلو آبشار]] ، [[آزارك آبشار]] ، [[چاردر آبشار]] ، [[ريش براز آبشار]] ، [[اكاپل آبشار]] ، [[هريجان آبشار]] ، [[شاهاندشت آبشار]] ، [[تيمره آبشار]] ، [[پرومد آبشار]] .


==مازندران پوردان==

[[محمد حسن خان پورد]] ، [[بابلسر پورد]] ، [[كوچك پورد]] ، [[دوازده پله پورد]] ، [[چالوس پورد]] ،[[ سرخ رود پورد]] ، [[ورسك پورد]] .


==مازندران پارکان==

[[شهيد زارع پارك جنگلی]]، [[چالوس پارك جنگلی]] ،  [[نمك آبرود پارك جنگلی]]، [[نور پارك جنگلی]] ، [[خشكه داران پارك ملی]] ،  [[سی سنگان پارك جنگلی]].

==مازندران ٚ دریاچه‌ئن==

[[ساهون درياچه]] ، [[سد لار درياچه]] ، [[سد دريوك درياچه]] ، [[يخ مراد درياچه]]، [[گل درياچه]] ، [[استخر پشت درياچه]] ، [[ولشت درياچه]] ، [[خضرنبی درياچه]] ، [[شورمست درياچه]].

==مازندران دئنی جیگان== 

[[استرآباكو آب معدنی]] ، [[آمرلو آب معدنی]] ، [[رينه آبگرم]] ، [[لپو – پلنگان تالاب]] ، [[كش تپه]] ، [[امام زاده كتی تپه]] ،  [[شال كتی تپه هان]]، [[بالكن]]، [[چهاركتی]] ، [[نكا جنگلان]] ، [[چشمه آب گرم آب آهن يا آب فرنگی]] ،  [[آب اسك چشمه آب گرم]]، [[جواهرده چشمهان]] ، [[ زاغمرز سواحل]] ، [[كمبند غار]]  ، [[هيلدو غار]] ، [[سياه پور غار]] ، [[كندوچال مرداب]]  ،  [[ميرزا مهدی آب انبار]]، [[آب انبار نو]]، [[قديمی بازار]] ، [[رسكت برج]] ، [[سلطان زين العابدين برج]] ، [[لاجيم برج]] ، [[مير حيدر بقعه]] ، [[درويش فخر الدين بقعه]] ، [[آقا شاه بالوزاهد بقعه]] ، [[سلطان محمد طاهر بقعه]] ،  [[اشرف حمام]] ، [[نيما خانه]] ، [[عمارت و باغ صفوی]] «باغشاه»، [[شاهاندشت قلعه]] ، [[كنگلو قلعه]] ، [[بلده قلعه]] ، [[صفی آباد كاخ]] ، [[عباس آباد كاخ]] ، [[چشمه عمارت كاخ]] ، [[تيمشان كاخ]] ، [[اجابت كاخ]] ، [[چای خوران كاخ]] ،[[كلارتپه]] ،  [[فرح آباد مجموعه صفوی]] .


{{ایران اوستانان}}
{{مازندران}}
==سربس==
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]
[[جرگه:مازندران]]</text>
      <sha1>633j3lxwlqe3jlotje5jwjo4u8dd99c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156051</id>
      <parentid>156035</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:15:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Codename Noreste</username>
        <id>15478</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Quinlan83|Quinlan83]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>155789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6651" sha1="5jbq33l59j0tjedh44ndblfd2l5hrix" xml:space="preserve">[[فاىل:کاسپی بارام.png|بندانگشتی|طبرستان(مازندران) بارام ایران مئن]]{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= مازندران
| تصویر= 
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranMazandaran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[ساري]]
| پيلئکي= ۲۳,۷۵۶ کیلۊمتر مۊربع 
| جمعيت= ۳,۲۸۳,۵۸۲ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۱۳۰/۸ نفر ايته کيلۊمتر مۊربع مئن
| شأرستان= ۲۲
| ولي فقيه نماىنده = محمدباقر محمدي لائيني
| اۊستاندار= سید محمۊد حسیني پۊر
| پيش شۊماره= ۰۱۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-mz.ir/ مازندران ٚ اۊستانداري]
}}
[[تصویر:IranMazandaran.png|left|thumb|مازندران ٚ اۊستان]]
[[تصویر:A200.JPG|left|thumb|مازندران ٚ اۊستان]]
'''مازرۊن''' یا '''مازندران''' ایته اۊستان ایسه کي أن ٚ جۊغرافي مؤقعيت، [[کاسپي دریا]] [[نسا]] ؤ [[ايران]] ٚ [[کلسيا]] ایسه ؤ [[گيلان]]، [[گۊلستان ٚ اۊستان|گۊلستان]]، [[سمنان ٚ اۊستان|سمنان]]، [[تئران ٚ اۊستان|تئران]] ؤ [[قزوين ٚ اۊستان|قزوين]] ٚ اۊستانان ٚ أمرأ سامانسر دأره.
أ اۊستان ٚ مرکز، [[ساري]] شأر ایسه.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20101201084824/http://tebyan-babol.ir/main.asp?id=00139%7C عنوان = معرفی استان مازندران| تاریخ بازدید = ۱۱ مهر ۱۳۸۹| ناشر = تبیان| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20101201084824/http://tebyan-babol.ir/main.asp?id=00139|&lt;nowiki&gt; archivedate = ۱ دسامبر ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

== زوان ==
مازرۊن ٚ مردۊم ٚ أصلي زوان [[مازندراني]] ایسه کي اۊن-أ تبري یا گلکي ني دۊخانده. مازندراني [[کاسپي زوانان]] ٚ جه ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[تالشي]] ؤ سمناني أمرأ پۊر شباهت دأره.&lt;ref&gt;آقاگل‌زاده، فردوس (۱۳۹۵). زبان مازندرانی (طبری) توصیف زبان‌شناختی (تحقیقی میدانی - اطلس زبانی). نشر دانشگاه تربیت مدرس. ص. ۳.&lt;/ref&gt;

==مازندران ٚ نام==
مازرۊن یا مازندران ٚ قديمي نام، [[تپۊرستان]] ؤ اۊن ٚ معرب بۊبؤسته نام طبرستان یا تبرستان ایسه. تپۊر ايته جه قديمي قؤمان ایسه کي [[کاسپي دریا]] نسا مئن ساکن بۊ.
کاس، کادوس و آمارد جه باستانی اقوام و جه همسایگان تپوران در او قدیم زمات بۊد.

ابن اسفندیار گه کی ماز، ایتا کوه نام ایسه و مازندران یعنی ماز اونه مئن (ماز در آن) و بعضیان هم گیدی کی ماز معنی دژ و قلعه دِهِه.
مازندران مئن هم دژ و قلعه زیاد بنا بوبوسته مثل قلعه‌ای کی مازیار چاکوده و گید هنه وسته اَ اوستان نام مازندران بوبوسته.
البته بعضیان هم گید کی ماز، معنی گَرزَک و سیفتال دِهِه و چون ویشتر گرزک‌داران مازندران مئن ایسابید اَ اوستان نام مازندران بوبوسته.

ویشترین حدسی کی مردم زنن ا ایسه کی ماز دژ معنی ره داَنه ئو ایندرا هم ایتا پیله خودا زرتشت مئن ایسه.

==مازندران آبشاران==

[[داراب كلا آبشار]]  ، [[سواسره آبشار]] ، [[ايج يا ده قلو آبشار]] ، [[آزارك آبشار]] ، [[چاردر آبشار]] ، [[ريش براز آبشار]] ، [[اكاپل آبشار]] ، [[هريجان آبشار]] ، [[شاهاندشت آبشار]] ، [[تيمره آبشار]] ، [[پرومد آبشار]] .


==مازندران پوردان==

[[محمد حسن خان پورد]] ، [[بابلسر پورد]] ، [[كوچك پورد]] ، [[دوازده پله پورد]] ، [[چالوس پورد]] ،[[ سرخ رود پورد]] ، [[ورسك پورد]] .


==مازندران پارکان==

[[شهيد زارع پارك جنگلی]]، [[چالوس پارك جنگلی]] ،  [[نمك آبرود پارك جنگلی]]، [[نور پارك جنگلی]] ، [[خشكه داران پارك ملی]] ،  [[سی سنگان پارك جنگلی]].

==مازندران ٚ دریاچه‌ئن==

[[ساهون درياچه]] ، [[سد لار درياچه]] ، [[سد دريوك درياچه]] ، [[يخ مراد درياچه]]، [[گل درياچه]] ، [[استخر پشت درياچه]] ، [[ولشت درياچه]] ، [[خضرنبی درياچه]] ، [[شورمست درياچه]].

==مازندران دئنی جیگان== 

[[استرآباكو آب معدنی]] ، [[آمرلو آب معدنی]] ، [[رينه آبگرم]] ، [[لپو – پلنگان تالاب]] ، [[كش تپه]] ، [[امام زاده كتی تپه]] ،  [[شال كتی تپه هان]]، [[بالكن]]، [[چهاركتی]] ، [[نكا جنگلان]] ، [[چشمه آب گرم آب آهن يا آب فرنگی]] ،  [[آب اسك چشمه آب گرم]]، [[جواهرده چشمهان]] ، [[ زاغمرز سواحل]] ، [[كمبند غار]]  ، [[هيلدو غار]] ، [[سياه پور غار]] ، [[كندوچال مرداب]]  ،  [[ميرزا مهدی آب انبار]]، [[آب انبار نو]]، [[قديمی بازار]] ، [[رسكت برج]] ، [[سلطان زين العابدين برج]] ، [[لاجيم برج]] ، [[مير حيدر بقعه]] ، [[درويش فخر الدين بقعه]] ، [[آقا شاه بالوزاهد بقعه]] ، [[سلطان محمد طاهر بقعه]] ،  [[اشرف حمام]] ، [[نيما خانه]] ، [[عمارت و باغ صفوی]] «باغشاه»، [[شاهاندشت قلعه]] ، [[كنگلو قلعه]] ، [[بلده قلعه]] ، [[صفی آباد كاخ]] ، [[عباس آباد كاخ]] ، [[چشمه عمارت كاخ]] ، [[تيمشان كاخ]] ، [[اجابت كاخ]] ، [[چای خوران كاخ]] ،[[كلارتپه]] ،  [[فرح آباد مجموعه صفوی]] .


{{ایران اوستانان}}
{{مازندران}}
==سربس==
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]
[[جرگه:مازندران]]</text>
      <sha1>5jbq33l59j0tjedh44ndblfd2l5hrix</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156058</id>
      <parentid>156051</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:18:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <comment>Codename bitch boy nigger</comment>
      <origin>156058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6858" sha1="633j3lxwlqe3jlotje5jwjo4u8dd99c" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= مازندران
| تصویر= 
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranMazandaran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[ساري]]
| پيلئکي= ۲۳,۷۵۶ کیلۊمتر مۊربع 
| جمعيت= ۳,۲۸۳,۵۸۲ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۱۳۰/۸ نفر ايته کيلۊمتر مۊربع مئن
| شأرستان= ۲۲
| ولي فقيه نماىنده = محمدباقر محمدي لائيني
| اۊستاندار= سید محمۊد حسیني پۊر
| پيش شۊماره= ۰۱۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-mz.ir/ مازندران ٚ اۊستانداري]
}}
[[تصویر:IranMazandaran.png|left|thumb|مازندران ٚ اۊستان]]
'''مازندران''' یتا اۊستان ایسه کي أن ٚ جۊغرافي مؤقعيت، [[کاسپي دریا]] [[نسا]] ؤ [[ايران]] ٚ [[کلسيا]] ایسه ؤ [[گيلان]]، [[گۊلستان ٚ اۊستان|گۊلستان]]، [[سمنان ٚ اۊستان|سمنان]]، [[تئران ٚ اۊستان|تئران]] ؤ [[قزوين ٚ اۊستان|قزوين]] ٚ اۊستانان ٚ أمرأ سامانسر دأره، تنها اوستانی/پاگه ای بی گ تومون دباخی ایران ٚ کاسپیانی ویشینه اوستانان پره/مرز داره و فقد زمینی بٚا ایران ٚ کاسپیانی اوٚستانان ٚ دٚباخی پره دٚره دٚ.
أ اۊستان ٚ مرکز، [[ساري]] شأر ایسه، و سوٚتا جه ۲۲ شٰهرستانس گیلک بی بین، شهسوار، کلاردشت، رامسر، و علم کوه، گیلکان ٚ نماد اهم اٚیر ایسه سابی.&lt;ref&gt; http://www.tebyan-babol.ir/main.asp?id=00139| عنوان = معرفی استان مازندران| تاریخ بازدید = ۱۱ مهر ۱۳۸۹| ناشر = تبیان| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20101201084824/http://tebyan-babol.ir/main.asp?id=00139|&lt;nowiki&gt; archivedate = ۱ دسامبر ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

== زوان ==
مازرۊن ٚ مردۊم ٚ أصلي زوان [[مازندراني]] ایسه کي اۊن-أ تبري یا گلکي ني دۊخانده. مازندراني [[کاسپي زوانان]] ٚ جه ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[تالشي]] ؤ سمناني أمرأ پۊر شباهت دأره.&lt;ref&gt;آقاگل‌زاده، فردوس (۱۳۹۵). زبان مازندرانی (طبری) توصیف زبان‌شناختی (تحقیقی میدانی - اطلس زبانی). نشر دانشگاه تربیت مدرس. ص. ۳.&lt;/ref&gt;

==مازندران ٚ نام==
مازرۊن یا مازندران ٚ قديمي نام، [[تپۊرستان]] ؤ اۊن ٚ معرب بۊبؤسته نام طبرستان یا تبرستان ایسه. تپۊر ايته جه قديمي قؤمان ایسه کي [[کاسپي دریا]] نسا مئن ساکن بۊ.
کاس، کادوس و آمارد جه باستانی اقوام و جه همسایگان تپوران در او قدیم زمات بۊد.

ابن اسفندیار گه کی ماز، ایتا کوه نام ایسه و مازندران یعنی ماز اونه مئن (ماز در آن) و بعضیان هم گیدی کی ماز معنی دژ و قلعه دِهِه.
مازندران مئن هم دژ و قلعه زیاد بنا بوبوسته مثل قلعه‌ای کی مازیار چاکوده و گید هنه وسته اَ اوستان نام مازندران بوبوسته.
البته بعضیان هم گید کی ماز، معنی گَرزَک و سیفتال دِهِه و چون ویشتر گرزک‌داران مازندران مئن ایسابید اَ اوستان نام مازندران بوبوسته.

ویشترین حدسی کی مردم زنن ا ایسه کی ماز دژ معنی ره داَنه ئو ایندرا هم ایتا پیله خودا زرتشت مئن ایسه.

==مازندران آبشاران==

[[داراب كلا آبشار]]  ، [[سواسره آبشار]] ، [[ايج يا ده قلو آبشار]] ، [[آزارك آبشار]] ، [[چاردر آبشار]] ، [[ريش براز آبشار]] ، [[اكاپل آبشار]] ، [[هريجان آبشار]] ، [[شاهاندشت آبشار]] ، [[تيمره آبشار]] ، [[پرومد آبشار]] .


==مازندران پوردان==

[[محمد حسن خان پورد]] ، [[بابلسر پورد]] ، [[كوچك پورد]] ، [[دوازده پله پورد]] ، [[چالوس پورد]] ،[[ سرخ رود پورد]] ، [[ورسك پورد]] .


==مازندران پارکان==

[[شهيد زارع پارك جنگلی]]، [[چالوس پارك جنگلی]] ،  [[نمك آبرود پارك جنگلی]]، [[نور پارك جنگلی]] ، [[خشكه داران پارك ملی]] ،  [[سی سنگان پارك جنگلی]].

==مازندران ٚ دریاچه‌ئن==

[[ساهون درياچه]] ، [[سد لار درياچه]] ، [[سد دريوك درياچه]] ، [[يخ مراد درياچه]]، [[گل درياچه]] ، [[استخر پشت درياچه]] ، [[ولشت درياچه]] ، [[خضرنبی درياچه]] ، [[شورمست درياچه]].

==مازندران دئنی جیگان== 

[[استرآباكو آب معدنی]] ، [[آمرلو آب معدنی]] ، [[رينه آبگرم]] ، [[لپو – پلنگان تالاب]] ، [[كش تپه]] ، [[امام زاده كتی تپه]] ،  [[شال كتی تپه هان]]، [[بالكن]]، [[چهاركتی]] ، [[نكا جنگلان]] ، [[چشمه آب گرم آب آهن يا آب فرنگی]] ،  [[آب اسك چشمه آب گرم]]، [[جواهرده چشمهان]] ، [[ زاغمرز سواحل]] ، [[كمبند غار]]  ، [[هيلدو غار]] ، [[سياه پور غار]] ، [[كندوچال مرداب]]  ،  [[ميرزا مهدی آب انبار]]، [[آب انبار نو]]، [[قديمی بازار]] ، [[رسكت برج]] ، [[سلطان زين العابدين برج]] ، [[لاجيم برج]] ، [[مير حيدر بقعه]] ، [[درويش فخر الدين بقعه]] ، [[آقا شاه بالوزاهد بقعه]] ، [[سلطان محمد طاهر بقعه]] ،  [[اشرف حمام]] ، [[نيما خانه]] ، [[عمارت و باغ صفوی]] «باغشاه»، [[شاهاندشت قلعه]] ، [[كنگلو قلعه]] ، [[بلده قلعه]] ، [[صفی آباد كاخ]] ، [[عباس آباد كاخ]] ، [[چشمه عمارت كاخ]] ، [[تيمشان كاخ]] ، [[اجابت كاخ]] ، [[چای خوران كاخ]] ،[[كلارتپه]] ،  [[فرح آباد مجموعه صفوی]] .


{{ایران اوستانان}}
{{مازندران}}
==سربس==
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]
[[جرگه:مازندران]]</text>
      <sha1>633j3lxwlqe3jlotje5jwjo4u8dd99c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156063</id>
      <parentid>156058</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:19:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AntiCompositeNumber</username>
        <id>8775</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Codename Noreste|Codename Noreste]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>155789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6651" sha1="5jbq33l59j0tjedh44ndblfd2l5hrix" xml:space="preserve">[[فاىل:کاسپی بارام.png|بندانگشتی|طبرستان(مازندران) بارام ایران مئن]]{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= مازندران
| تصویر= 
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranMazandaran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[ساري]]
| پيلئکي= ۲۳,۷۵۶ کیلۊمتر مۊربع 
| جمعيت= ۳,۲۸۳,۵۸۲ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۱۳۰/۸ نفر ايته کيلۊمتر مۊربع مئن
| شأرستان= ۲۲
| ولي فقيه نماىنده = محمدباقر محمدي لائيني
| اۊستاندار= سید محمۊد حسیني پۊر
| پيش شۊماره= ۰۱۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-mz.ir/ مازندران ٚ اۊستانداري]
}}
[[تصویر:IranMazandaran.png|left|thumb|مازندران ٚ اۊستان]]
[[تصویر:A200.JPG|left|thumb|مازندران ٚ اۊستان]]
'''مازرۊن''' یا '''مازندران''' ایته اۊستان ایسه کي أن ٚ جۊغرافي مؤقعيت، [[کاسپي دریا]] [[نسا]] ؤ [[ايران]] ٚ [[کلسيا]] ایسه ؤ [[گيلان]]، [[گۊلستان ٚ اۊستان|گۊلستان]]، [[سمنان ٚ اۊستان|سمنان]]، [[تئران ٚ اۊستان|تئران]] ؤ [[قزوين ٚ اۊستان|قزوين]] ٚ اۊستانان ٚ أمرأ سامانسر دأره.
أ اۊستان ٚ مرکز، [[ساري]] شأر ایسه.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20101201084824/http://tebyan-babol.ir/main.asp?id=00139%7C عنوان = معرفی استان مازندران| تاریخ بازدید = ۱۱ مهر ۱۳۸۹| ناشر = تبیان| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20101201084824/http://tebyan-babol.ir/main.asp?id=00139|&lt;nowiki&gt; archivedate = ۱ دسامبر ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

== زوان ==
مازرۊن ٚ مردۊم ٚ أصلي زوان [[مازندراني]] ایسه کي اۊن-أ تبري یا گلکي ني دۊخانده. مازندراني [[کاسپي زوانان]] ٚ جه ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[تالشي]] ؤ سمناني أمرأ پۊر شباهت دأره.&lt;ref&gt;آقاگل‌زاده، فردوس (۱۳۹۵). زبان مازندرانی (طبری) توصیف زبان‌شناختی (تحقیقی میدانی - اطلس زبانی). نشر دانشگاه تربیت مدرس. ص. ۳.&lt;/ref&gt;

==مازندران ٚ نام==
مازرۊن یا مازندران ٚ قديمي نام، [[تپۊرستان]] ؤ اۊن ٚ معرب بۊبؤسته نام طبرستان یا تبرستان ایسه. تپۊر ايته جه قديمي قؤمان ایسه کي [[کاسپي دریا]] نسا مئن ساکن بۊ.
کاس، کادوس و آمارد جه باستانی اقوام و جه همسایگان تپوران در او قدیم زمات بۊد.

ابن اسفندیار گه کی ماز، ایتا کوه نام ایسه و مازندران یعنی ماز اونه مئن (ماز در آن) و بعضیان هم گیدی کی ماز معنی دژ و قلعه دِهِه.
مازندران مئن هم دژ و قلعه زیاد بنا بوبوسته مثل قلعه‌ای کی مازیار چاکوده و گید هنه وسته اَ اوستان نام مازندران بوبوسته.
البته بعضیان هم گید کی ماز، معنی گَرزَک و سیفتال دِهِه و چون ویشتر گرزک‌داران مازندران مئن ایسابید اَ اوستان نام مازندران بوبوسته.

ویشترین حدسی کی مردم زنن ا ایسه کی ماز دژ معنی ره داَنه ئو ایندرا هم ایتا پیله خودا زرتشت مئن ایسه.

==مازندران آبشاران==

[[داراب كلا آبشار]]  ، [[سواسره آبشار]] ، [[ايج يا ده قلو آبشار]] ، [[آزارك آبشار]] ، [[چاردر آبشار]] ، [[ريش براز آبشار]] ، [[اكاپل آبشار]] ، [[هريجان آبشار]] ، [[شاهاندشت آبشار]] ، [[تيمره آبشار]] ، [[پرومد آبشار]] .


==مازندران پوردان==

[[محمد حسن خان پورد]] ، [[بابلسر پورد]] ، [[كوچك پورد]] ، [[دوازده پله پورد]] ، [[چالوس پورد]] ،[[ سرخ رود پورد]] ، [[ورسك پورد]] .


==مازندران پارکان==

[[شهيد زارع پارك جنگلی]]، [[چالوس پارك جنگلی]] ،  [[نمك آبرود پارك جنگلی]]، [[نور پارك جنگلی]] ، [[خشكه داران پارك ملی]] ،  [[سی سنگان پارك جنگلی]].

==مازندران ٚ دریاچه‌ئن==

[[ساهون درياچه]] ، [[سد لار درياچه]] ، [[سد دريوك درياچه]] ، [[يخ مراد درياچه]]، [[گل درياچه]] ، [[استخر پشت درياچه]] ، [[ولشت درياچه]] ، [[خضرنبی درياچه]] ، [[شورمست درياچه]].

==مازندران دئنی جیگان== 

[[استرآباكو آب معدنی]] ، [[آمرلو آب معدنی]] ، [[رينه آبگرم]] ، [[لپو – پلنگان تالاب]] ، [[كش تپه]] ، [[امام زاده كتی تپه]] ،  [[شال كتی تپه هان]]، [[بالكن]]، [[چهاركتی]] ، [[نكا جنگلان]] ، [[چشمه آب گرم آب آهن يا آب فرنگی]] ،  [[آب اسك چشمه آب گرم]]، [[جواهرده چشمهان]] ، [[ زاغمرز سواحل]] ، [[كمبند غار]]  ، [[هيلدو غار]] ، [[سياه پور غار]] ، [[كندوچال مرداب]]  ،  [[ميرزا مهدی آب انبار]]، [[آب انبار نو]]، [[قديمی بازار]] ، [[رسكت برج]] ، [[سلطان زين العابدين برج]] ، [[لاجيم برج]] ، [[مير حيدر بقعه]] ، [[درويش فخر الدين بقعه]] ، [[آقا شاه بالوزاهد بقعه]] ، [[سلطان محمد طاهر بقعه]] ،  [[اشرف حمام]] ، [[نيما خانه]] ، [[عمارت و باغ صفوی]] «باغشاه»، [[شاهاندشت قلعه]] ، [[كنگلو قلعه]] ، [[بلده قلعه]] ، [[صفی آباد كاخ]] ، [[عباس آباد كاخ]] ، [[چشمه عمارت كاخ]] ، [[تيمشان كاخ]] ، [[اجابت كاخ]] ، [[چای خوران كاخ]] ،[[كلارتپه]] ،  [[فرح آباد مجموعه صفوی]] .


{{ایران اوستانان}}
{{مازندران}}
==سربس==
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]
[[جرگه:مازندران]]</text>
      <sha1>5jbq33l59j0tjedh44ndblfd2l5hrix</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156074</id>
      <parentid>156063</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T18:43:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gilakieh</username>
        <id>18478</id>
      </contributor>
      <comment>AntiCompositeNumber is officially a whore</comment>
      <origin>156074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6886" sha1="q81m40tbyc1ejcnbv3i6i0gf7zlbuw7" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= مازندران
| تصویر= 
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranMazandaran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[ساري]]
| پيلئکي= ۲۳,۷۵۶ کیلۊمتر مۊربع 
| جمعيت= ۳,۲۸۳,۵۸۲ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۱۳۰/۸ نفر ايته کيلۊمتر مۊربع مئن
| شأرستان= ۲۲
| ولي فقيه نماىنده = محمدباقر محمدي لائيني
| اۊستاندار= سید محمۊد حسیني پۊر
| پيش شۊماره= ۰۱۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-mz.ir/ مازندران ٚ اۊستانداري]
}}
[[تصویر:IranMazandaran.png|left|thumb|مازندران ٚ اۊستان]]
'''مازندران''' یتا مازنی کاسپیانی اۊستان ایسه کي أن ٚ جۊغرافي مؤقعيت، [[کاسپي دریا]] [[نسا]] ؤ [[ايران]] ٚ [[کلسيا]] ایسه ؤ [[گيلان]]، [[گۊلستان ٚ اۊستان|گۊلستان]]، [[سمنان ٚ اۊستان|سمنان]]، [[تئران ٚ اۊستان|تئران]] ؤ [[قزوين ٚ اۊستان|قزوين]] ٚ اۊستانان ٚ أمرأ سامانسر دأره، تنها اوستانی/پاگه ای بی گ تومون دباخی ایران ٚ کاسپیانی ویشینه اوستانان پره/مرز داره و فقد زمینی بٚا ایران ٚ کاسپیانی اوٚستانان ٚ دٚباخی پره دٚره دٚ.
أ اۊستان ٚ مرکز، [[ساري]] شأر ایسه، و سوٚتا جه ۲۲ شٰهرستانس گیلک بی بین، شهسوار، کلاردشت، رامسر، و علم کوه، گیلکان ٚ نماد اهم اٚیر ایسه سابی.&lt;ref&gt; http://www.tebyan-babol.ir/main.asp?id=00139| عنوان = معرفی استان مازندران| تاریخ بازدید = ۱۱ مهر ۱۳۸۹| ناشر = تبیان| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20101201084824/http://tebyan-babol.ir/main.asp?id=00139|&lt;nowiki&gt; archivedate = ۱ دسامبر ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

== زوان ==
مازرۊن ٚ مردۊم ٚ أصلي زوان [[مازندراني]] ایسه کي اۊن-أ تبري یا گلکي ني دۊخانده. مازندراني [[کاسپي زوانان]] ٚ جه ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[تالشي]] ؤ سمناني أمرأ پۊر شباهت دأره.&lt;ref&gt;آقاگل‌زاده، فردوس (۱۳۹۵). زبان مازندرانی (طبری) توصیف زبان‌شناختی (تحقیقی میدانی - اطلس زبانی). نشر دانشگاه تربیت مدرس. ص. ۳.&lt;/ref&gt;

==مازندران ٚ نام==
مازرۊن یا مازندران ٚ قديمي نام، [[تپۊرستان]] ؤ اۊن ٚ معرب بۊبؤسته نام طبرستان یا تبرستان ایسه. تپۊر ايته جه قديمي قؤمان ایسه کي [[کاسپي دریا]] نسا مئن ساکن بۊ.
کاس، کادوس و آمارد جه باستانی اقوام و جه همسایگان تپوران در او قدیم زمات بۊد.

ابن اسفندیار گه کی ماز، ایتا کوه نام ایسه و مازندران یعنی ماز اونه مئن (ماز در آن) و بعضیان هم گیدی کی ماز معنی دژ و قلعه دِهِه.
مازندران مئن هم دژ و قلعه زیاد بنا بوبوسته مثل قلعه‌ای کی مازیار چاکوده و گید هنه وسته اَ اوستان نام مازندران بوبوسته.
البته بعضیان هم گید کی ماز، معنی گَرزَک و سیفتال دِهِه و چون ویشتر گرزک‌داران مازندران مئن ایسابید اَ اوستان نام مازندران بوبوسته.

ویشترین حدسی کی مردم زنن ا ایسه کی ماز دژ معنی ره داَنه ئو ایندرا هم ایتا پیله خودا زرتشت مئن ایسه.

==مازندران آبشاران==

[[داراب كلا آبشار]]  ، [[سواسره آبشار]] ، [[ايج يا ده قلو آبشار]] ، [[آزارك آبشار]] ، [[چاردر آبشار]] ، [[ريش براز آبشار]] ، [[اكاپل آبشار]] ، [[هريجان آبشار]] ، [[شاهاندشت آبشار]] ، [[تيمره آبشار]] ، [[پرومد آبشار]] .


==مازندران پوردان==

[[محمد حسن خان پورد]] ، [[بابلسر پورد]] ، [[كوچك پورد]] ، [[دوازده پله پورد]] ، [[چالوس پورد]] ،[[ سرخ رود پورد]] ، [[ورسك پورد]] .


==مازندران پارکان==

[[شهيد زارع پارك جنگلی]]، [[چالوس پارك جنگلی]] ،  [[نمك آبرود پارك جنگلی]]، [[نور پارك جنگلی]] ، [[خشكه داران پارك ملی]] ،  [[سی سنگان پارك جنگلی]].

==مازندران ٚ دریاچه‌ئن==

[[ساهون درياچه]] ، [[سد لار درياچه]] ، [[سد دريوك درياچه]] ، [[يخ مراد درياچه]]، [[گل درياچه]] ، [[استخر پشت درياچه]] ، [[ولشت درياچه]] ، [[خضرنبی درياچه]] ، [[شورمست درياچه]].

==مازندران دئنی جیگان== 

[[استرآباكو آب معدنی]] ، [[آمرلو آب معدنی]] ، [[رينه آبگرم]] ، [[لپو – پلنگان تالاب]] ، [[كش تپه]] ، [[امام زاده كتی تپه]] ،  [[شال كتی تپه هان]]، [[بالكن]]، [[چهاركتی]] ، [[نكا جنگلان]] ، [[چشمه آب گرم آب آهن يا آب فرنگی]] ،  [[آب اسك چشمه آب گرم]]، [[جواهرده چشمهان]] ، [[ زاغمرز سواحل]] ، [[كمبند غار]]  ، [[هيلدو غار]] ، [[سياه پور غار]] ، [[كندوچال مرداب]]  ،  [[ميرزا مهدی آب انبار]]، [[آب انبار نو]]، [[قديمی بازار]] ، [[رسكت برج]] ، [[سلطان زين العابدين برج]] ، [[لاجيم برج]] ، [[مير حيدر بقعه]] ، [[درويش فخر الدين بقعه]] ، [[آقا شاه بالوزاهد بقعه]] ، [[سلطان محمد طاهر بقعه]] ،  [[اشرف حمام]] ، [[نيما خانه]] ، [[عمارت و باغ صفوی]] «باغشاه»، [[شاهاندشت قلعه]] ، [[كنگلو قلعه]] ، [[بلده قلعه]] ، [[صفی آباد كاخ]] ، [[عباس آباد كاخ]] ، [[چشمه عمارت كاخ]] ، [[تيمشان كاخ]] ، [[اجابت كاخ]] ، [[چای خوران كاخ]] ،[[كلارتپه]] ،  [[فرح آباد مجموعه صفوی]] .


{{ایران اوستانان}}
{{مازندران}}
==سربس==
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]
[[جرگه:مازندران]]</text>
      <sha1>q81m40tbyc1ejcnbv3i6i0gf7zlbuw7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156082</id>
      <parentid>156074</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T18:52:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tenshi Hinanawi</username>
        <id>18199</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/Gilakieh|Gilakieh]] ([[User talk:Gilakieh|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6651" sha1="5jbq33l59j0tjedh44ndblfd2l5hrix" xml:space="preserve">[[فاىل:کاسپی بارام.png|بندانگشتی|طبرستان(مازندران) بارام ایران مئن]]{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= مازندران
| تصویر= 
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranMazandaran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[ساري]]
| پيلئکي= ۲۳,۷۵۶ کیلۊمتر مۊربع 
| جمعيت= ۳,۲۸۳,۵۸۲ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۱۳۰/۸ نفر ايته کيلۊمتر مۊربع مئن
| شأرستان= ۲۲
| ولي فقيه نماىنده = محمدباقر محمدي لائيني
| اۊستاندار= سید محمۊد حسیني پۊر
| پيش شۊماره= ۰۱۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-mz.ir/ مازندران ٚ اۊستانداري]
}}
[[تصویر:IranMazandaran.png|left|thumb|مازندران ٚ اۊستان]]
[[تصویر:A200.JPG|left|thumb|مازندران ٚ اۊستان]]
'''مازرۊن''' یا '''مازندران''' ایته اۊستان ایسه کي أن ٚ جۊغرافي مؤقعيت، [[کاسپي دریا]] [[نسا]] ؤ [[ايران]] ٚ [[کلسيا]] ایسه ؤ [[گيلان]]، [[گۊلستان ٚ اۊستان|گۊلستان]]، [[سمنان ٚ اۊستان|سمنان]]، [[تئران ٚ اۊستان|تئران]] ؤ [[قزوين ٚ اۊستان|قزوين]] ٚ اۊستانان ٚ أمرأ سامانسر دأره.
أ اۊستان ٚ مرکز، [[ساري]] شأر ایسه.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20101201084824/http://tebyan-babol.ir/main.asp?id=00139%7C عنوان = معرفی استان مازندران| تاریخ بازدید = ۱۱ مهر ۱۳۸۹| ناشر = تبیان| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20101201084824/http://tebyan-babol.ir/main.asp?id=00139|&lt;nowiki&gt; archivedate = ۱ دسامبر ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

== زوان ==
مازرۊن ٚ مردۊم ٚ أصلي زوان [[مازندراني]] ایسه کي اۊن-أ تبري یا گلکي ني دۊخانده. مازندراني [[کاسپي زوانان]] ٚ جه ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[تالشي]] ؤ سمناني أمرأ پۊر شباهت دأره.&lt;ref&gt;آقاگل‌زاده، فردوس (۱۳۹۵). زبان مازندرانی (طبری) توصیف زبان‌شناختی (تحقیقی میدانی - اطلس زبانی). نشر دانشگاه تربیت مدرس. ص. ۳.&lt;/ref&gt;

==مازندران ٚ نام==
مازرۊن یا مازندران ٚ قديمي نام، [[تپۊرستان]] ؤ اۊن ٚ معرب بۊبؤسته نام طبرستان یا تبرستان ایسه. تپۊر ايته جه قديمي قؤمان ایسه کي [[کاسپي دریا]] نسا مئن ساکن بۊ.
کاس، کادوس و آمارد جه باستانی اقوام و جه همسایگان تپوران در او قدیم زمات بۊد.

ابن اسفندیار گه کی ماز، ایتا کوه نام ایسه و مازندران یعنی ماز اونه مئن (ماز در آن) و بعضیان هم گیدی کی ماز معنی دژ و قلعه دِهِه.
مازندران مئن هم دژ و قلعه زیاد بنا بوبوسته مثل قلعه‌ای کی مازیار چاکوده و گید هنه وسته اَ اوستان نام مازندران بوبوسته.
البته بعضیان هم گید کی ماز، معنی گَرزَک و سیفتال دِهِه و چون ویشتر گرزک‌داران مازندران مئن ایسابید اَ اوستان نام مازندران بوبوسته.

ویشترین حدسی کی مردم زنن ا ایسه کی ماز دژ معنی ره داَنه ئو ایندرا هم ایتا پیله خودا زرتشت مئن ایسه.

==مازندران آبشاران==

[[داراب كلا آبشار]]  ، [[سواسره آبشار]] ، [[ايج يا ده قلو آبشار]] ، [[آزارك آبشار]] ، [[چاردر آبشار]] ، [[ريش براز آبشار]] ، [[اكاپل آبشار]] ، [[هريجان آبشار]] ، [[شاهاندشت آبشار]] ، [[تيمره آبشار]] ، [[پرومد آبشار]] .


==مازندران پوردان==

[[محمد حسن خان پورد]] ، [[بابلسر پورد]] ، [[كوچك پورد]] ، [[دوازده پله پورد]] ، [[چالوس پورد]] ،[[ سرخ رود پورد]] ، [[ورسك پورد]] .


==مازندران پارکان==

[[شهيد زارع پارك جنگلی]]، [[چالوس پارك جنگلی]] ،  [[نمك آبرود پارك جنگلی]]، [[نور پارك جنگلی]] ، [[خشكه داران پارك ملی]] ،  [[سی سنگان پارك جنگلی]].

==مازندران ٚ دریاچه‌ئن==

[[ساهون درياچه]] ، [[سد لار درياچه]] ، [[سد دريوك درياچه]] ، [[يخ مراد درياچه]]، [[گل درياچه]] ، [[استخر پشت درياچه]] ، [[ولشت درياچه]] ، [[خضرنبی درياچه]] ، [[شورمست درياچه]].

==مازندران دئنی جیگان== 

[[استرآباكو آب معدنی]] ، [[آمرلو آب معدنی]] ، [[رينه آبگرم]] ، [[لپو – پلنگان تالاب]] ، [[كش تپه]] ، [[امام زاده كتی تپه]] ،  [[شال كتی تپه هان]]، [[بالكن]]، [[چهاركتی]] ، [[نكا جنگلان]] ، [[چشمه آب گرم آب آهن يا آب فرنگی]] ،  [[آب اسك چشمه آب گرم]]، [[جواهرده چشمهان]] ، [[ زاغمرز سواحل]] ، [[كمبند غار]]  ، [[هيلدو غار]] ، [[سياه پور غار]] ، [[كندوچال مرداب]]  ،  [[ميرزا مهدی آب انبار]]، [[آب انبار نو]]، [[قديمی بازار]] ، [[رسكت برج]] ، [[سلطان زين العابدين برج]] ، [[لاجيم برج]] ، [[مير حيدر بقعه]] ، [[درويش فخر الدين بقعه]] ، [[آقا شاه بالوزاهد بقعه]] ، [[سلطان محمد طاهر بقعه]] ،  [[اشرف حمام]] ، [[نيما خانه]] ، [[عمارت و باغ صفوی]] «باغشاه»، [[شاهاندشت قلعه]] ، [[كنگلو قلعه]] ، [[بلده قلعه]] ، [[صفی آباد كاخ]] ، [[عباس آباد كاخ]] ، [[چشمه عمارت كاخ]] ، [[تيمشان كاخ]] ، [[اجابت كاخ]] ، [[چای خوران كاخ]] ،[[كلارتپه]] ،  [[فرح آباد مجموعه صفوی]] .


{{ایران اوستانان}}
{{مازندران}}
==سربس==
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]
[[جرگه:مازندران]]</text>
      <sha1>5jbq33l59j0tjedh44ndblfd2l5hrix</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156110</id>
      <parentid>156082</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T02:20:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30392-57</username>
        <id>18481</id>
      </contributor>
      <comment>Tenshi edit after this &amp; Iran will own all of Japan</comment>
      <origin>156110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6886" sha1="q81m40tbyc1ejcnbv3i6i0gf7zlbuw7" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= مازندران
| تصویر= 
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranMazandaran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[ساري]]
| پيلئکي= ۲۳,۷۵۶ کیلۊمتر مۊربع 
| جمعيت= ۳,۲۸۳,۵۸۲ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۱۳۰/۸ نفر ايته کيلۊمتر مۊربع مئن
| شأرستان= ۲۲
| ولي فقيه نماىنده = محمدباقر محمدي لائيني
| اۊستاندار= سید محمۊد حسیني پۊر
| پيش شۊماره= ۰۱۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-mz.ir/ مازندران ٚ اۊستانداري]
}}
[[تصویر:IranMazandaran.png|left|thumb|مازندران ٚ اۊستان]]
'''مازندران''' یتا مازنی کاسپیانی اۊستان ایسه کي أن ٚ جۊغرافي مؤقعيت، [[کاسپي دریا]] [[نسا]] ؤ [[ايران]] ٚ [[کلسيا]] ایسه ؤ [[گيلان]]، [[گۊلستان ٚ اۊستان|گۊلستان]]، [[سمنان ٚ اۊستان|سمنان]]، [[تئران ٚ اۊستان|تئران]] ؤ [[قزوين ٚ اۊستان|قزوين]] ٚ اۊستانان ٚ أمرأ سامانسر دأره، تنها اوستانی/پاگه ای بی گ تومون دباخی ایران ٚ کاسپیانی ویشینه اوستانان پره/مرز داره و فقد زمینی بٚا ایران ٚ کاسپیانی اوٚستانان ٚ دٚباخی پره دٚره دٚ.
أ اۊستان ٚ مرکز، [[ساري]] شأر ایسه، و سوٚتا جه ۲۲ شٰهرستانس گیلک بی بین، شهسوار، کلاردشت، رامسر، و علم کوه، گیلکان ٚ نماد اهم اٚیر ایسه سابی.&lt;ref&gt; http://www.tebyan-babol.ir/main.asp?id=00139| عنوان = معرفی استان مازندران| تاریخ بازدید = ۱۱ مهر ۱۳۸۹| ناشر = تبیان| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20101201084824/http://tebyan-babol.ir/main.asp?id=00139|&lt;nowiki&gt; archivedate = ۱ دسامبر ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

== زوان ==
مازرۊن ٚ مردۊم ٚ أصلي زوان [[مازندراني]] ایسه کي اۊن-أ تبري یا گلکي ني دۊخانده. مازندراني [[کاسپي زوانان]] ٚ جه ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[تالشي]] ؤ سمناني أمرأ پۊر شباهت دأره.&lt;ref&gt;آقاگل‌زاده، فردوس (۱۳۹۵). زبان مازندرانی (طبری) توصیف زبان‌شناختی (تحقیقی میدانی - اطلس زبانی). نشر دانشگاه تربیت مدرس. ص. ۳.&lt;/ref&gt;

==مازندران ٚ نام==
مازرۊن یا مازندران ٚ قديمي نام، [[تپۊرستان]] ؤ اۊن ٚ معرب بۊبؤسته نام طبرستان یا تبرستان ایسه. تپۊر ايته جه قديمي قؤمان ایسه کي [[کاسپي دریا]] نسا مئن ساکن بۊ.
کاس، کادوس و آمارد جه باستانی اقوام و جه همسایگان تپوران در او قدیم زمات بۊد.

ابن اسفندیار گه کی ماز، ایتا کوه نام ایسه و مازندران یعنی ماز اونه مئن (ماز در آن) و بعضیان هم گیدی کی ماز معنی دژ و قلعه دِهِه.
مازندران مئن هم دژ و قلعه زیاد بنا بوبوسته مثل قلعه‌ای کی مازیار چاکوده و گید هنه وسته اَ اوستان نام مازندران بوبوسته.
البته بعضیان هم گید کی ماز، معنی گَرزَک و سیفتال دِهِه و چون ویشتر گرزک‌داران مازندران مئن ایسابید اَ اوستان نام مازندران بوبوسته.

ویشترین حدسی کی مردم زنن ا ایسه کی ماز دژ معنی ره داَنه ئو ایندرا هم ایتا پیله خودا زرتشت مئن ایسه.

==مازندران آبشاران==

[[داراب كلا آبشار]]  ، [[سواسره آبشار]] ، [[ايج يا ده قلو آبشار]] ، [[آزارك آبشار]] ، [[چاردر آبشار]] ، [[ريش براز آبشار]] ، [[اكاپل آبشار]] ، [[هريجان آبشار]] ، [[شاهاندشت آبشار]] ، [[تيمره آبشار]] ، [[پرومد آبشار]] .


==مازندران پوردان==

[[محمد حسن خان پورد]] ، [[بابلسر پورد]] ، [[كوچك پورد]] ، [[دوازده پله پورد]] ، [[چالوس پورد]] ،[[ سرخ رود پورد]] ، [[ورسك پورد]] .


==مازندران پارکان==

[[شهيد زارع پارك جنگلی]]، [[چالوس پارك جنگلی]] ،  [[نمك آبرود پارك جنگلی]]، [[نور پارك جنگلی]] ، [[خشكه داران پارك ملی]] ،  [[سی سنگان پارك جنگلی]].

==مازندران ٚ دریاچه‌ئن==

[[ساهون درياچه]] ، [[سد لار درياچه]] ، [[سد دريوك درياچه]] ، [[يخ مراد درياچه]]، [[گل درياچه]] ، [[استخر پشت درياچه]] ، [[ولشت درياچه]] ، [[خضرنبی درياچه]] ، [[شورمست درياچه]].

==مازندران دئنی جیگان== 

[[استرآباكو آب معدنی]] ، [[آمرلو آب معدنی]] ، [[رينه آبگرم]] ، [[لپو – پلنگان تالاب]] ، [[كش تپه]] ، [[امام زاده كتی تپه]] ،  [[شال كتی تپه هان]]، [[بالكن]]، [[چهاركتی]] ، [[نكا جنگلان]] ، [[چشمه آب گرم آب آهن يا آب فرنگی]] ،  [[آب اسك چشمه آب گرم]]، [[جواهرده چشمهان]] ، [[ زاغمرز سواحل]] ، [[كمبند غار]]  ، [[هيلدو غار]] ، [[سياه پور غار]] ، [[كندوچال مرداب]]  ،  [[ميرزا مهدی آب انبار]]، [[آب انبار نو]]، [[قديمی بازار]] ، [[رسكت برج]] ، [[سلطان زين العابدين برج]] ، [[لاجيم برج]] ، [[مير حيدر بقعه]] ، [[درويش فخر الدين بقعه]] ، [[آقا شاه بالوزاهد بقعه]] ، [[سلطان محمد طاهر بقعه]] ،  [[اشرف حمام]] ، [[نيما خانه]] ، [[عمارت و باغ صفوی]] «باغشاه»، [[شاهاندشت قلعه]] ، [[كنگلو قلعه]] ، [[بلده قلعه]] ، [[صفی آباد كاخ]] ، [[عباس آباد كاخ]] ، [[چشمه عمارت كاخ]] ، [[تيمشان كاخ]] ، [[اجابت كاخ]] ، [[چای خوران كاخ]] ،[[كلارتپه]] ،  [[فرح آباد مجموعه صفوی]] .


{{ایران اوستانان}}
{{مازندران}}
==سربس==
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]
[[جرگه:مازندران]]</text>
      <sha1>q81m40tbyc1ejcnbv3i6i0gf7zlbuw7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156111</id>
      <parentid>156110</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T03:26:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>13036</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>156111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6926" sha1="exzurzu4vjgu1lgwhraf4w85ws6186h" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= مازندران
| تصویر= 
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranMazandaran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[ساري]]
| پيلئکي= ۲۳,۷۵۶ کیلۊمتر مۊربع 
| جمعيت= ۳,۲۸۳,۵۸۲ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۱۳۰/۸ نفر ايته کيلۊمتر مۊربع مئن
| شأرستان= ۲۲
| ولي فقيه نماىنده = محمدباقر محمدي لائيني
| اۊستاندار= سید محمۊد حسیني پۊر
| پيش شۊماره= ۰۱۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-mz.ir/ مازندران ٚ اۊستانداري]
}}
[[تصویر:IranMazandaran.png|left|thumb|مازندران ٚ اۊستان]]
'''مازندران''' یتا مازنی کاسپیانی اۊستان ایسه کي أن ٚ جۊغرافي مؤقعيت، [[کاسپي دریا]] [[نسا]] ؤ [[ايران]] ٚ [[کلسيا]] ایسه ؤ [[گيلان]]، [[گۊلستان ٚ اۊستان|گۊلستان]]، [[سمنان ٚ اۊستان|سمنان]]، [[تئران ٚ اۊستان|تئران]] ؤ [[قزوين ٚ اۊستان|قزوين]] ٚ اۊستانان ٚ أمرأ سامانسر دأره، تنها اوستانی/پاگه ای بی گ تومون دباخی ایران ٚ کاسپیانی ویشینه اوستانان پره/مرز داره و فقد زمینی بٚا ایران ٚ کاسپیانی اوٚستانان ٚ دٚباخی پره دٚره دٚ.
أ اۊستان ٚ مرکز، [[ساري]] شأر ایسه، و سوٚتا جه ۲۲ شٰهرستانس گیلک بی بین، شهسوار، کلاردشت، رامسر، و علم کوه، گیلکان ٚ نماد اهم اٚیر ایسه سابی.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20101201084824/http://tebyan-babol.ir/main.asp?id=00139%7C عنوان = معرفی استان مازندران| تاریخ بازدید = ۱۱ مهر ۱۳۸۹| ناشر = تبیان| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20101201084824/http://tebyan-babol.ir/main.asp?id=00139|&lt;nowiki&gt; archivedate = ۱ دسامبر ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

== زوان ==
مازرۊن ٚ مردۊم ٚ أصلي زوان [[مازندراني]] ایسه کي اۊن-أ تبري یا گلکي ني دۊخانده. مازندراني [[کاسپي زوانان]] ٚ جه ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[تالشي]] ؤ سمناني أمرأ پۊر شباهت دأره.&lt;ref&gt;آقاگل‌زاده، فردوس (۱۳۹۵). زبان مازندرانی (طبری) توصیف زبان‌شناختی (تحقیقی میدانی - اطلس زبانی). نشر دانشگاه تربیت مدرس. ص. ۳.&lt;/ref&gt;

==مازندران ٚ نام==
مازرۊن یا مازندران ٚ قديمي نام، [[تپۊرستان]] ؤ اۊن ٚ معرب بۊبؤسته نام طبرستان یا تبرستان ایسه. تپۊر ايته جه قديمي قؤمان ایسه کي [[کاسپي دریا]] نسا مئن ساکن بۊ.
کاس، کادوس و آمارد جه باستانی اقوام و جه همسایگان تپوران در او قدیم زمات بۊد.

ابن اسفندیار گه کی ماز، ایتا کوه نام ایسه و مازندران یعنی ماز اونه مئن (ماز در آن) و بعضیان هم گیدی کی ماز معنی دژ و قلعه دِهِه.
مازندران مئن هم دژ و قلعه زیاد بنا بوبوسته مثل قلعه‌ای کی مازیار چاکوده و گید هنه وسته اَ اوستان نام مازندران بوبوسته.
البته بعضیان هم گید کی ماز، معنی گَرزَک و سیفتال دِهِه و چون ویشتر گرزک‌داران مازندران مئن ایسابید اَ اوستان نام مازندران بوبوسته.

ویشترین حدسی کی مردم زنن ا ایسه کی ماز دژ معنی ره داَنه ئو ایندرا هم ایتا پیله خودا زرتشت مئن ایسه.

==مازندران آبشاران==

[[داراب كلا آبشار]]  ، [[سواسره آبشار]] ، [[ايج يا ده قلو آبشار]] ، [[آزارك آبشار]] ، [[چاردر آبشار]] ، [[ريش براز آبشار]] ، [[اكاپل آبشار]] ، [[هريجان آبشار]] ، [[شاهاندشت آبشار]] ، [[تيمره آبشار]] ، [[پرومد آبشار]] .


==مازندران پوردان==

[[محمد حسن خان پورد]] ، [[بابلسر پورد]] ، [[كوچك پورد]] ، [[دوازده پله پورد]] ، [[چالوس پورد]] ،[[ سرخ رود پورد]] ، [[ورسك پورد]] .


==مازندران پارکان==

[[شهيد زارع پارك جنگلی]]، [[چالوس پارك جنگلی]] ،  [[نمك آبرود پارك جنگلی]]، [[نور پارك جنگلی]] ، [[خشكه داران پارك ملی]] ،  [[سی سنگان پارك جنگلی]].

==مازندران ٚ دریاچه‌ئن==

[[ساهون درياچه]] ، [[سد لار درياچه]] ، [[سد دريوك درياچه]] ، [[يخ مراد درياچه]]، [[گل درياچه]] ، [[استخر پشت درياچه]] ، [[ولشت درياچه]] ، [[خضرنبی درياچه]] ، [[شورمست درياچه]].

==مازندران دئنی جیگان== 

[[استرآباكو آب معدنی]] ، [[آمرلو آب معدنی]] ، [[رينه آبگرم]] ، [[لپو – پلنگان تالاب]] ، [[كش تپه]] ، [[امام زاده كتی تپه]] ،  [[شال كتی تپه هان]]، [[بالكن]]، [[چهاركتی]] ، [[نكا جنگلان]] ، [[چشمه آب گرم آب آهن يا آب فرنگی]] ،  [[آب اسك چشمه آب گرم]]، [[جواهرده چشمهان]] ، [[ زاغمرز سواحل]] ، [[كمبند غار]]  ، [[هيلدو غار]] ، [[سياه پور غار]] ، [[كندوچال مرداب]]  ،  [[ميرزا مهدی آب انبار]]، [[آب انبار نو]]، [[قديمی بازار]] ، [[رسكت برج]] ، [[سلطان زين العابدين برج]] ، [[لاجيم برج]] ، [[مير حيدر بقعه]] ، [[درويش فخر الدين بقعه]] ، [[آقا شاه بالوزاهد بقعه]] ، [[سلطان محمد طاهر بقعه]] ،  [[اشرف حمام]] ، [[نيما خانه]] ، [[عمارت و باغ صفوی]] «باغشاه»، [[شاهاندشت قلعه]] ، [[كنگلو قلعه]] ، [[بلده قلعه]] ، [[صفی آباد كاخ]] ، [[عباس آباد كاخ]] ، [[چشمه عمارت كاخ]] ، [[تيمشان كاخ]] ، [[اجابت كاخ]] ، [[چای خوران كاخ]] ،[[كلارتپه]] ،  [[فرح آباد مجموعه صفوی]] .


{{ایران اوستانان}}
{{مازندران}}
==سربس==
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]
[[جرگه:مازندران]]</text>
      <sha1>exzurzu4vjgu1lgwhraf4w85ws6186h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>تئران</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3046</id>
    <revision>
      <id>155906</id>
      <parentid>155895</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:13:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30307-27</username>
        <id>18474</id>
      </contributor>
      <comment>تٚهرٚآٚن ٚ تٚنها بوٚمی زٚوانٚان کآٚسپٚیٚآٚنی زٚوانٚام ایسن</comment>
      <origin>155906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20173" sha1="80anjz9azbuqceys939cqpr2426obgq" xml:space="preserve">'''تٚهرٚان''' [[ايران]] ٚ و [[کاسپي زوانان|کآٚسپٚیٚآٚنی]] لیکی/قؤٚمی جٚرگه گ پیلٚه تٚرن لیکی جٚرگه/گٚروٚه اٚزجه ایرٚآٚن ایسه ٚ پيله‌ترين شٚهٰر و پايتخت بی بی هسا دٚه.

==جمعيت==
تئران ٚ مئن پۊر قؤم ؤ طایفه زيوه، ولي اۊن ٚ خارجي جمعيت زياد نيه.&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=اطلس کلان‌شهر تهران|نام خانوادگی=|نام=محسن حبیبی، برنارد هورکارد|ناشر=شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری|سال=چاپ اول، ۱۳۸۴|شابک=964-7943-46-6|مکان=|صفحات=۱۱۲ و ۱۱۳}}&lt;/ref&gt; تئران قاجاري‌ئن ٚ دؤره ؤ پایتخت بؤستن ٚ زمات کمتر جه ۲۰ هزار نفر جمعيت دأشتي ولي هأسأ ايته جه مئني خۊرتاو ٚ پيله‌ترين شأران ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=برگ‌هایی از تاریخ تهران|نام خانوادگی=شهبازی|نام=داریوش|ناشر=ثالث|سال=|شابک=9789643805494|مکان=|صفحات=۱۹}}&lt;/ref&gt; بر اساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، تئران ٚ شأر جمعيت ۸,۶۹۳,۷۰۶ نفر بۊ.&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{یادکرد وب|نویسنده=درگاه ملی آمار|کد زبان=fa|تاریخ=|وبگاه=https://www.amar.org.ir|نشانی=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|عنوان=نتایج سرشماری ۱۳۹۵/تهران|accessdate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171205143714/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|archivedate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران، جمعيت ٚ نظر ٚ جه دۊنىا مئن بيس ؤ چارؤم ؤ [[آسيا]] [[خۊرتاو]] ٚ مئن أول ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=247wallst.com|تاریخ=|عنوان=50 Largest Cities in the World|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20180922144222/https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|نشانی=https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|ناشر=|زبان=en|doi=|تاریخ بازدید=|تاریخ بازبینی=2018-09-22|تاریخ بایگانی=2018-09-22}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ جمعيت ٚ رؤشد، سالانه ۱/۷۹ درصد ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=سیما|نام=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و|کد زبان=fa-IR|نشانی=http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/جمعیت-تهران-13-میلیون-نفر|عنوان=جمعیت تهران، 13 میلیون نفر|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و سیما|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190109194249/http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-13-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%B1|archivedate=۹ ژانویه ۲۰۱۹|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; مردۊم ٚ سواد ٚ ميزان ني تئران ٚ مئن جؤر ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;/&gt;


{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
&lt;caption&gt;تئران ٚ جمعيت مۊختلف دؤره‌ئن ٚ مئن&lt;/caption&gt;
|-
! سال!!جمعيت!!رؤشد ٚ ميزان!!حکۊمت
|-
| ۹۳۳||۱,۰۰۰|| ||شا طهماسب صفوي
|-
| ۱۰۰۵||۳,۰۰۰||۱/۴||شا عباس صفوي
|-
| ۱۱۷۶||۱۵,۰۰۰||۵/۲||آقامحمدخان قاجار
|-
| ۱۱۸۶||۵۰,۰۰۰||۱۲/۰۳||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۱۹۱||۶۰,۰۰۰||۳/۶||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۱۳||۸۰,۰۰۰||۲/۸||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۴۶||۱۴۷,۲۵۶||۲/۹||ناصرالدین‌شا قاجار
|-
| ۱۳۰۹||۲۵۰,۰۰۰||۲/۴||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۱۹||۵۴۰,۰۸۷||۶/۶||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۳۵||۱,۵۶۰,۹۳۴||۵/۵||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۴۵||۲,۷۱۹,۷۳۰||۵/۱||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۵۵||۴,۵۳۰,۲۲۳||۲/۹||محمدرضا پهلوي
|- resource=&quot;&quot;
| ۱۳۶۵||۶,۰۵۸,۲۰۷||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۰||۶,۴۹۷,۲۳۸||۰/۷۸||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۵||۶,۷۵۸,۸۴۵||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۸۵||۷,۷۱۱,۲۳۰|| ||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۹۵||۸,۷۳۷,۵۱۰||۱/۷||ايسلامي جؤمۊري
|-
| colspan=&quot;4&quot; |&lt;small&gt;'''سربس''':&lt;/small&gt; تئران ٚ أطلس - ايران ٚ آمار&lt;ref name=&quot;:15&quot;/&gt;
|}

===مردۊم===
تئران ٚ مردۊم ويشتر کاسپیانی ايسن ؤ کاسپیانی ني تئران ٚ مئن رائژ‌ترين زوانی جٚرگه ايسه. آذرباىجاني‌ئن، فارسان ؤ کوردان و لوران و بٚلوٚچان و اٚرمٚنیان و غیره ني جه أ شأر ٚ مردۊم ايسد.&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=Kjeilen|نام=Tore|نشانی=http://looklex.com/e.o/teheran.htm|عنوان=Teheran - LookLex Encyclopaedia|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=looklex.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130429060418/http://looklex.com/e.o/teheran.htm|archivedate=۲۹ آوریل ۲۰۱۳|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=خبرگزاری جمهوری اسلامی|عنوان=یک و نیم میلیون مازندرانی پایتخت‌نشین شدند|نشانی=http://www.irna.ir/fa/News/82021017|زبان=fa-IR|تاریخ بازبینی=2018-08-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170818012156/http://www.irna.ir/fa/News/82021017|archivedate=۱۸ اوت ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ مئن زياد خارجي نئسا ؤ اۊن ٚ خارجي‌ئن ويشتر [[أفغانستان]]، [[پاکستان]] ؤ [[عراق]] ٚ شين ايسد.&lt;ref name=&quot;:14&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نویسنده=Amar.org.ir|کد زبان=fa|تاریخ=|نشانی=http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|عنوان=مقایسه ویژگیهای جمعیتی و اجتماعی مناطق ٢٢ گانه شهر تهران|وبگاه=http://www.amar.org.ir|accessdate=۲۹ دسامبر ۲۰۱۳|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140327055605/http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|archivedate=۲۷ مارس ۲۰۱۴|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=BBC News فارسی|تاریخ=2017-06-19|عنوان=مهاجران در ایران؛ تعداد اتباع کدام کشورها بیشتر است؟|نشانی=http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|زبان=en-GB|تاریخ بازبینی=2018-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180622052059/http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|archivedate=۲۲ ژوئن ۲۰۱۸|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;

== تئران ٚ محلان==
===قديمي محلان===
قديم ٚ تئران چارته محله جه تشکيل بؤستی کي اۊشان ٚ نامان [[سنگلج]]، [[اودلاجان]]، [[بازار]] ؤ [[چاله‌میدان]] بۊ. ناصرالدین‌شاه قاجار ٚ زمات ٚ مئن  چن‌ته جديد ٚ محله تئران ٚ مئن چأگۊدئد؛ ارگ، [[چاله حصار]]، [[خانی آباد]]، [[جوادیه (تهران)|جوادیه]]، [[قنات‌آباد]]، پاچنار، [[پامنار (تهران)|پامنار]]، [[یافت‌آباد]]، [[گار ماشین]]، [[گود زنبورک‌خانه]]، صابون‌پزخانه، گود عرب‌ها ؤ [[دروازه قزوین]] ٚ مأنستن.
پيله تئران ٚ باخي محله‌ئن ٚ جه شأ [[شهرری]]، [[تجریش]]، [[تهران‌پارس]]، [[تهران نو]]، [[نارمک]]، [[کَن]] و [[فرحزاد]]، [[طرشت]] نظام آباد و [[حسن‌آباد]]، [[بریانک]]، [[نازی‌آباد]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]] ؤ [[کیان شهر]]-أ نام بؤردن.


=== تئران ٚ کلسيا ===

[[تجریش]]، [[نیاوران]]، [[قلهک]]، [[دروس]]، [[زرگنده]]، [[جماران]]، [[ازگل]]، [[لویزان]]، [[مینی سیتی]]، [[سوهانک]]، [[حسین‌آباد]]، [[مبارک‌آباد]]، [[اقدسیه (تهران)|اقدسیه]]، [[زعفرانیه]]،[[آجودانیه]]، [[محمودیه]]، [[فرمانیه]]، [[کامرانیه]]، [[داودیه]]، [[دزاشیب]]، [[جردن]]، [[الهیه]]، [[ولنجک]]، [[اوین]]، [[ظفر]]، [[درکه]]، [[ونک]]

=== تئران ٚ خۊرتاو ===

[[تهران‌نو|تهران نو]]، [[تهران‌پارس|تهرانپارس]]، [[نارمک]]، [[شهرک امید]]، [[شهرک زیتون]]، [[سرخه‌حصار|سرخه حصار]]، پیروزی، گرگان، [[وحیدیه]]، کالاد، شمس‌آباد، [[حکیمیه (تهران)|حکیمیه]]، نیروی هوایی، [[نظام‌آباد (تهران)|نظام آباد]]، مجیدیه، حشمتیه، منصورآباد

=== تئران ٚ خۊرخۊس ===

[[جنت آباد (تهران) |جنت آباد]]، [[پونک]]، [[شهرک آزادی]]، ستارخان، آریاشهر، [[شهر زیبا]]، [[شهران]]، [[طرشت]]، [[گیشا]]، چیتگر، [[شهرک اکباتان]]، [[کوی بیمه]]، [[تهرانسر]]، [[حصارک]]، آزادی، فردوس، [[دهکده المپیک (تهران)|دهکده المپیک]] , [[شهرک امیر کبیر]]، [[کن]]، [[وردآورد]]، [[شهرک گلستان]]، [[چهار دیواری]]، [[تهران ویلا]]، [[سعادت آباد]] ،[[شهرک غرب]]، [[فرحزاد]]، [[چهار دیواری]]، جیحون، هاشمی، دامپزشکی، مهرآباد

=== تئران ٚ نسا ===

[[مشیریه]]، [[شهرک مسعودیه]]، [[افسریه]]، خانی آباد نو، [[نازی‌آباد (تهران)|نازی‌آباد]]، نعمت‌آباد، [[یاخچی‌آباد]]، امیربهادر، آذری، اتابک، خراسان، خزانه فلاح، خزانه بخارایی، شاپور، مولوی، سیروس، [[دروازه غار]]، جوادیه، [[یافت‌آباد]]، [[منیریه]]، [[امیریه (تهران)|امیریه]]، شوش، [[بازار تهران]]، [[شهرری]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]][[شهرک رسالت]] بازار چینی فروشان  [[کیان شهر]]، یافت آباد 

=== تئران ٚ مرکز ===

یوسف آباد، امیرآباد، عباس‌آباد، جلفا، خواجه عبدالله، بهارشیراز، زرتشت، بهجت آباد، تخت جمشید (طالقانی)، تخت طاووس، سهروردی، آپادانا، توحید، جمهوری (نادری)، استانبول، توپخانه، [[خیابان لاله‌زار|لاله زار]]، باغ صبا، فاطمی، آرژانتین، آذربایجان

== دئني جيگایان ==

===قصرؤن ؤ عمارتؤن===
[[ سلطنت آباد کاخ]]،
[[عمارت عثمانی و پل رومی]]،
[[دارالفنون|عمارت دارالفنون]]،
[[ مدرسه مروی عمارت(فخریه)]]،
[[ بهارستان کاخ(مجلس شورای ملی)]]،
[[حوض خانه باغ قدیم نگارستان]]،
[[ باغ فردوس عمارت]]،
[[گلستان کاخ ]]،
[[شمس العماره|شمس العماره عمارت ]]،
[[ سرخه حصار کاخ(یاقوت)]]،
[[ عشرت آباد کاخ و پادگان]]،
[[صاحب قرانیه|کاخ صاحب قرانیه]]،
[[مرمر کاخ ]]،


===ديزان ؤ بۊرجان===
[[ایرج قلعه ]]،
[[طبرک قلعه ]]،
[[ ری باروی]]،
[[نقاره‌خانه برج ]]،
[[ مرکز شهر سلجوقیان بقایا]]،
[[ طغرل برج]]،
[[هارون زندان ]]،
[[گبری قلعه ]]،
[[علاءالدین برج ]]،
[[رشکان دژ ]]،
[[میل تپه ]]،


===تئران ٚ بازاران===
[[تصویر:b82.jpg|left|thumb|امین السلطان میدان - تره بار بازار]] 

[[تصویر:b81.jpg|left|thumb|فرش فروشی دکان]]
*[[تئران بازار ]]
*[[بین الحرمین بازار ]]
*[[تجریش بازار ]]
*[[ امیر بازار]]
*[[ ری بازار]]

===تئران مۊزه‌ئن===
[[ ایران باستان موزه]]،
[[پرفسور حسابی موزه ]]،
[[جواهرات ملی موزه ]]،
[[تماشاگه پول]]،
[[تاریخ تماشاگه ]]،
[[زمان تماشاگه ]]،
[[صنعتی موزه ]] (تئران)،
[[ مجلس شورای اسلامی موزه]]،
[[علوم موزه ]]،
[[ ملک موزه ملی ]]،
[[هنرهای معاصر موزه ]]،
[[استاد صبا موزه ]]،
[[هنرهای ملی موزه]] 
[[رضا عباسی موزه ]]،
[[موزه هنرهای تزئینی ]](تئران)،
[[فرش ایران موزه ]]،
[[سعدآباد کاخ موزه ]]،
[[كاخ شهوند|موزه سبز (کاخ شهوند)]]،
[[موزه رجعت و عبرت]] (کاخ مادر شاه)،
[[مردم شناسی موزه ]]،
[[ ملت موزه]]،
[[تاریخ طبیعی دارآباد موزه ]]،
[[صنعت برق ایران موزه ]]،
[[هنرهای زیبا موزه ]]،
[[موزه نظامی (تئران)]]،
[[آزادی موزه ]]،
[[مجموعه هرباریوم]]،
[[اینقلاب موزه]]،
[[پول تماشاگه]]،
[[ملی جواهرات]]،
[[پست و تلگراف موزه]]،
[[سکه موزه]]

===قدیمی میدانان===
[[بهارستان میدان ]]،
[[حسن آباد میدان ]]،
[[اسب دوانی میدان ]]،
[[ارگ میدان ]]،
[[ محمدیه (اعدام)میدان]]،
[[ امام خمینی میدان]]،
[[تئران سبزه میدان]]،
[[آزادی میدان ]]

=== دانشگاهؤن ===
[[تئران دانشگا]]، [[امیرکبیر دانشگا صنعتی ]] (تئران پلی‌تکنیک )، [[صنعتی شریف دانشگا ]]، [[تربیت مدرس دانشگا ]]، [[دانشگا علم و صنعت ایران]]، [[ شهید بهشتی دانشگا]]، [[خواجه نصیرالدین طوسی دانشگا صنعتی ]]، [[علوم پزشکی تئران دانشگا ]]، [[علوم پزشکی ایران دانشگا ]]، [[شهید شمسی‌پور دانشکده فنی ]]، [[  تئران دانشگا هونر]]، [[علامه طباطبایی دانشگا]]، [[مالک اشتر دانشگا صنعتی ]]، [[ امام حسین دانشگا]]، [[امام صادق دانشگا]]، [[الزهرا دانشگا ]] ، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران جنوب|دانشگا آزاد واحد تئران جنوب]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران شمال|دانشگا آزاد واحد تئران شمال]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران مرکز|دانشگا آزاد واحد تئران مرکز]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد تئران شرق|دانشگا آزاد واحد تئران شرق]] و [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد علوم و تحقیقات]] 

=== تئران ٚ پارکان===
[[تئران پارک ملت |تئران بوستان ملت]]،
[[تئران پارک لاله|تئران بوستان لاله]]،
[[پارک المهدی (تئران)|پارک المهدی]]،
[[ساعی بوستان ]]،
[[پارک شهر]]،
[[قیطریه بوستان ]]،
[[جمشیدیه بوستان ]]،
[[تئران اندیشه بوستان ]]،
[[ تئران دانشجو بوستان ]]،
[[تئران بوستان پردیسان]]،
[[نیاوران بوستان ]]،
[[بعثت بوستان ]]،
[[طالقانی پارک ]]،
[[ گفتگو بوستان]]،
[[چیتگر بوستان جنگلی ]]،
[[لویزان بوستان جنگلی ]]،
[[نصر بوستان جنگلی ]]،
[[سرخه حصار بوستان جنگلی ]]،
[[توسکا بوستان جنگلی ]]

===فرهنگسرایان===
[[خاوران فرهنگسرا ]] (جوان) ،
[[ابن سينا فرهنگسرا ]] (قانون)،
[[خانواده فرهنگسرا ]]،
[[ملل فرهنگسرا ]] (امير كبير)،
[[هونر فرهنگسرا ]] (ارسباران)،
[[بهمن فرهنگسرا ]]،
[[کودک فرهنگسرا ]]،
[[بانو فرهنگسرا ]] (سرو)،
[[دوختران فرهنگسرا ]] (فردوس)،
[[نوجوان فرهنگسرا ]] (ورزش)،
[[ تفکر فرهنگسرا]] (معرفت) ،
[[اندیشه فرهنگسرا ]] (مدرسه)،
[[دانشجو فرهنگسرا ]] (شفق)،
[[سالمند فرهنگسرا ]] (امام خميني)،
[[ولاء فرهنگسرا ]]،
[[قرآن فرهنگسرا ]]،
[[پایداری فرهنگسرا ]] ،
[[اینقلاب فرهنگسرا ]]،
[[اقوام فرهنگسرا ]] (بهاران)،
[[ کار فرهنگسرا]]،
[[ سلامت فرهنگسرا]]،
[[طبیعت فرهنگسرا ]] (اشراق)،
[[فناوری اطلاعات فرهنگسرا ]] (IT)،
[[شهر فرهنگسرا ]] (تئران)،
[[رسانه فرهنگسرا ]]،
[[خاتم فرهنگسرا ]]،
[[علوم فرهنگسرا ]] 

===ورزشي جيگایان===
[[آزادی مجموعیه ورزشی]] ، [[ایمام خمینی مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید شیرودی مجموعیه ورزشی]] ، [[اینقلاب مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید چمران مجموعیه ورزشی]] ، [[ونک مجموعیه ورزشی]] ، [[محلات زمین فوتبال]] ،[[ شهید هرندی ورزشگاه]] ،[[ مجیدیه مجموعیه ورزشی]] ، [[فدک مجموعیه ورزشی]] ، [[شهر خانیه ورزشی]] ، [[شمشیری مجموعیه ورزشی]] ، [[بهمن مجموعیه ورزشی]] ، [[هفت مرکز ورزشی]] ، [[بهمن مانژسواری]] ، [[خانیه ورزشی]] ، [[جیهون مرکز ورزشی]] ،[[ مهر مجموعیه ورزشی]] ،[[ شهرک امید مجموعیه ورزشی]] ،[[ مهر آباد استخر و سونا]] ،[[ یخچال مجموعیه ورزشی]] ، [[یادآوران مجموعیه ورزشی]] ، [[بهاران مجموعیه ورزشی]] ، [[دهداری مجموعیه ورزشی]] ، [[زینبیه مجموعیه ورزشی]]

===پارکان===
{{تئران پارکان}}

===سينمایان===
{{تئران سینمان}}


==تاتايي‌ئن==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
Golestan Palace, Tehran, Iran (1249288212).jpg|گۊلستان ٚ کاخ
Tochal from Modarres Expressway.jpg|تؤچال ٚ کۊ نما
ChitgarLake.jpg|چيتگر درىاچه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 76 (cropped).jpg|تئران ٚ نما، ميلاد ٚ بۊرج ٚ جؤر ٚ جه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 73.jpg|تئران ٚ گيشا محله 
City Theater of Tehran 2019 6.jpg|تئران ٚ شأر ٚ تئاتر
Towers in Tehran City at night.jpg|تئران شو ٚ مئن
National Museum of Persia.jpg|ايران ٚ ميللي مۊزه تئران ٚ مئن
Azadi Tower 01.jpg|آزادي بۊرج
as.jpg|قوام اسلطنه خانه
add.jpg|آزادي مىدان 
aff.jpg|[[میلاد برج|ميلاد ٚ بۊرج]]
agg.jpg|ايسلامي شؤرا مجلس
b78.jpg|خيابان سپه سردر
b79.jpg|حسن آباد ٚ مىدان
b80.jpg|سبزه مىدان ٚ بازار ٚ وۊرۊدی
b83.jpg|زرتشتیان ٚ معبد، قوام السلطنه خيابان
b84.jpg|سید خندان ٚ پۊرد
b85.jpg|مدرس 
b86.jpg|تئران ٚ سعادت آباد
b87.jpg|باغشا مىدان
b88.jpg|درکه
b89.jpg|آزادي سينما
b90.jpg|تجريش، ارم ٚ خیابان
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

==باخي اطلاعات==
{{تئران}}

==سربس==
[[جرگه:سیاسی جوغرافی]]
[[جرگه:شهر]]
[[جرگه:تهرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:ایرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:آسیا شهرؤن]]
[[جرگه:پایتختان]]</text>
      <sha1>80anjz9azbuqceys939cqpr2426obgq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155935</id>
      <parentid>155906</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:37:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lp0 on fire</username>
        <id>18062</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted edits by ~2026-30307-27</comment>
      <origin>155935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20302" sha1="czofahc1wwgpfzkqt239ntkomn1bwk2" xml:space="preserve">{{زيبيل/جاجيگا}}
'''تئران''' [[ايران]] ٚ پيله‌ترين شأر ؤ پايتخت ايسه.
 شأر [[تئران ٚ اۊستان]] ؤ [[تئران ٚ شأرستان]] ٚ مئن دره. تئران مئن ويشتر جه ۸,۶۹۳,۷۰۶ نفر زيوده ؤ جمعيت ٚ نظر ٚ جه، [[آسيا]] [[خۊرخۊس]] ٚ أولي شأر ؤ دۊنیا مئن بيست ؤ چارؤم ايسه ؤ مئني خۊرتاو ٚ مئن ني قاهره پسي دۊوؤمه.

==جمعيت==
تئران ٚ مئن پۊر قؤم ؤ طایفه زيوه، ولي اۊن ٚ خارجي جمعيت زياد نيه.&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=اطلس کلان‌شهر تهران|نام خانوادگی=|نام=محسن حبیبی، برنارد هورکارد|ناشر=شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری|سال=چاپ اول، ۱۳۸۴|شابک=964-7943-46-6|مکان=|صفحات=۱۱۲ و ۱۱۳}}&lt;/ref&gt; تئران قاجاري‌ئن ٚ دؤره ؤ پایتخت بؤستن ٚ زمات کمتر جه ۲۰ هزار نفر جمعيت دأشتي ولي هأسأ ايته جه مئني خۊرتاو ٚ پيله‌ترين شأران ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=برگ‌هایی از تاریخ تهران|نام خانوادگی=شهبازی|نام=داریوش|ناشر=ثالث|سال=|شابک=9789643805494|مکان=|صفحات=۱۹}}&lt;/ref&gt; بر اساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، تئران ٚ شأر جمعيت ۸,۶۹۳,۷۰۶ نفر بۊ.&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{یادکرد وب|نویسنده=درگاه ملی آمار|کد زبان=fa|تاریخ=|وبگاه=https://www.amar.org.ir|نشانی=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|عنوان=نتایج سرشماری ۱۳۹۵/تهران|accessdate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171205143714/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|archivedate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران، جمعيت ٚ نظر ٚ جه دۊنىا مئن بيس ؤ چارؤم ؤ [[آسيا]] [[خۊرتاو]] ٚ مئن أول ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=247wallst.com|تاریخ=|عنوان=50 Largest Cities in the World|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20180922144222/https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|نشانی=https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|ناشر=|زبان=en|doi=|تاریخ بازدید=|تاریخ بازبینی=2018-09-22|تاریخ بایگانی=2018-09-22}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ جمعيت ٚ رؤشد، سالانه ۱/۷۹ درصد ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=سیما|نام=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و|کد زبان=fa-IR|نشانی=http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/جمعیت-تهران-13-میلیون-نفر|عنوان=جمعیت تهران، 13 میلیون نفر|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و سیما|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190109194249/http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-13-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%B1|archivedate=۹ ژانویه ۲۰۱۹|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; مردۊم ٚ سواد ٚ ميزان ني تئران ٚ مئن جؤر ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;/&gt;


{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
&lt;caption&gt;تئران ٚ جمعيت مۊختلف دؤره‌ئن ٚ مئن&lt;/caption&gt;
|-
! سال!!جمعيت!!رؤشد ٚ ميزان!!حکۊمت
|-
| ۹۳۳||۱,۰۰۰|| ||شا طهماسب صفوي
|-
| ۱۰۰۵||۳,۰۰۰||۱/۴||شا عباس صفوي
|-
| ۱۱۷۶||۱۵,۰۰۰||۵/۲||آقامحمدخان قاجار
|-
| ۱۱۸۶||۵۰,۰۰۰||۱۲/۰۳||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۱۹۱||۶۰,۰۰۰||۳/۶||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۱۳||۸۰,۰۰۰||۲/۸||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۴۶||۱۴۷,۲۵۶||۲/۹||ناصرالدین‌شا قاجار
|-
| ۱۳۰۹||۲۵۰,۰۰۰||۲/۴||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۱۹||۵۴۰,۰۸۷||۶/۶||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۳۵||۱,۵۶۰,۹۳۴||۵/۵||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۴۵||۲,۷۱۹,۷۳۰||۵/۱||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۵۵||۴,۵۳۰,۲۲۳||۲/۹||محمدرضا پهلوي
|- resource=&quot;&quot;
| ۱۳۶۵||۶,۰۵۸,۲۰۷||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۰||۶,۴۹۷,۲۳۸||۰/۷۸||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۵||۶,۷۵۸,۸۴۵||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۸۵||۷,۷۱۱,۲۳۰|| ||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۹۵||۸,۷۳۷,۵۱۰||۱/۷||ايسلامي جؤمۊري
|-
| colspan=&quot;4&quot; |&lt;small&gt;'''سربس''':&lt;/small&gt; تئران ٚ أطلس - ايران ٚ آمار&lt;ref name=&quot;:15&quot;/&gt;
|}

===مردۊم===
تئران ٚ مردۊم ويشتر فارس ايسد ؤ فارسي ني تئران ٚ مئن رائج‌ترين زوان ايسه. آذرباىجاني‌ئن، مازندراني‌ئن، گيلکان ؤ کۊردان ني جه أ شأر ٚ مردۊم ايسد.&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=Kjeilen|نام=Tore|نشانی=http://looklex.com/e.o/teheran.htm|عنوان=Teheran - LookLex Encyclopaedia|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=looklex.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130429060418/http://looklex.com/e.o/teheran.htm|archivedate=۲۹ آوریل ۲۰۱۳|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=خبرگزاری جمهوری اسلامی|عنوان=یک و نیم میلیون مازندرانی پایتخت‌نشین شدند|نشانی=http://www.irna.ir/fa/News/82021017|زبان=fa-IR|تاریخ بازبینی=2018-08-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170818012156/http://www.irna.ir/fa/News/82021017|archivedate=۱۸ اوت ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ مئن زياد خارجي نئسا ؤ اۊن ٚ خارجي‌ئن ويشتر [[أفغانستان]]، [[پاکستان]] ؤ [[عراق]] ٚ شين ايسد.&lt;ref name=&quot;:14&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نویسنده=Amar.org.ir|کد زبان=fa|تاریخ=|نشانی=http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|عنوان=مقایسه ویژگیهای جمعیتی و اجتماعی مناطق ٢٢ گانه شهر تهران|وبگاه=http://www.amar.org.ir|accessdate=۲۹ دسامبر ۲۰۱۳|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140327055605/http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|archivedate=۲۷ مارس ۲۰۱۴|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=BBC News فارسی|تاریخ=2017-06-19|عنوان=مهاجران در ایران؛ تعداد اتباع کدام کشورها بیشتر است؟|نشانی=http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|زبان=en-GB|تاریخ بازبینی=2018-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180622052059/http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|archivedate=۲۲ ژوئن ۲۰۱۸|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;

== تئران ٚ محلان==
===قديمي محلان===
قديم ٚ تئران چارته محله جه تشکيل بؤستی کي اۊشان ٚ نامان [[سنگلج]]، [[اودلاجان]]، [[بازار]] ؤ [[چاله‌میدان]] بۊ. ناصرالدین‌شاه قاجار ٚ زمات ٚ مئن  چن‌ته جديد ٚ محله تئران ٚ مئن چأگۊدئد؛ ارگ، [[چاله حصار]]، [[خانی آباد]]، [[جوادیه (تهران)|جوادیه]]، [[قنات‌آباد]]، پاچنار، [[پامنار (تهران)|پامنار]]، [[یافت‌آباد]]، [[گار ماشین]]، [[گود زنبورک‌خانه]]، صابون‌پزخانه، گود عرب‌ها ؤ [[دروازه قزوین]] ٚ مأنستن.
پيله تئران ٚ باخي محله‌ئن ٚ جه شأ [[شهرری]]، [[تجریش]]، [[تهران‌پارس]]، [[تهران نو]]، [[نارمک]]، [[کَن]] و [[فرحزاد]]، [[طرشت]] نظام آباد و [[حسن‌آباد]]، [[بریانک]]، [[نازی‌آباد]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]] ؤ [[کیان شهر]]-أ نام بؤردن.


=== تئران ٚ کلسيا ===

[[تجریش]]، [[نیاوران]]، [[قلهک]]، [[دروس]]، [[زرگنده]]، [[جماران]]، [[ازگل]]، [[لویزان]]، [[مینی سیتی]]، [[سوهانک]]، [[حسین‌آباد]]، [[مبارک‌آباد]]، [[اقدسیه (تهران)|اقدسیه]]، [[زعفرانیه]]،[[آجودانیه]]، [[محمودیه]]، [[فرمانیه]]، [[کامرانیه]]، [[داودیه]]، [[دزاشیب]]، [[جردن]]، [[الهیه]]، [[ولنجک]]، [[اوین]]، [[ظفر]]، [[درکه]]، [[ونک]]

=== تئران ٚ خۊرتاو ===

[[تهران‌نو|تهران نو]]، [[تهران‌پارس|تهرانپارس]]، [[نارمک]]، [[شهرک امید]]، [[شهرک زیتون]]، [[سرخه‌حصار|سرخه حصار]]، پیروزی، گرگان، [[وحیدیه]]، کالاد، شمس‌آباد، [[حکیمیه (تهران)|حکیمیه]]، نیروی هوایی، [[نظام‌آباد (تهران)|نظام آباد]]، مجیدیه، حشمتیه، منصورآباد

=== تئران ٚ خۊرخۊس ===

[[جنت آباد (تهران) |جنت آباد]]، [[پونک]]، [[شهرک آزادی]]، ستارخان، آریاشهر، [[شهر زیبا]]، [[شهران]]، [[طرشت]]، [[گیشا]]، چیتگر، [[شهرک اکباتان]]، [[کوی بیمه]]، [[تهرانسر]]، [[حصارک]]، آزادی، فردوس، [[دهکده المپیک (تهران)|دهکده المپیک]] , [[شهرک امیر کبیر]]، [[کن]]، [[وردآورد]]، [[شهرک گلستان]]، [[چهار دیواری]]، [[تهران ویلا]]، [[سعادت آباد]] ،[[شهرک غرب]]، [[فرحزاد]]، [[چهار دیواری]]، جیحون، هاشمی، دامپزشکی، مهرآباد

=== تئران ٚ نسا ===

[[مشیریه]]، [[شهرک مسعودیه]]، [[افسریه]]، خانی آباد نو، [[نازی‌آباد (تهران)|نازی‌آباد]]، نعمت‌آباد، [[یاخچی‌آباد]]، امیربهادر، آذری، اتابک، خراسان، خزانه فلاح، خزانه بخارایی، شاپور، مولوی، سیروس، [[دروازه غار]]، جوادیه، [[یافت‌آباد]]، [[منیریه]]، [[امیریه (تهران)|امیریه]]، شوش، [[بازار تهران]]، [[شهرری]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]][[شهرک رسالت]] بازار چینی فروشان  [[کیان شهر]]، یافت آباد 

=== تئران ٚ مرکز ===

یوسف آباد، امیرآباد، عباس‌آباد، جلفا، خواجه عبدالله، بهارشیراز، زرتشت، بهجت آباد، تخت جمشید (طالقانی)، تخت طاووس، سهروردی، آپادانا، توحید، جمهوری (نادری)، استانبول، توپخانه، [[خیابان لاله‌زار|لاله زار]]، باغ صبا، فاطمی، آرژانتین، آذربایجان

== دئني جيگایان ==

===قصرؤن ؤ عمارتؤن===
[[ سلطنت آباد کاخ]]،
[[عمارت عثمانی و پل رومی]]،
[[دارالفنون|عمارت دارالفنون]]،
[[ مدرسه مروی عمارت(فخریه)]]،
[[ بهارستان کاخ(مجلس شورای ملی)]]،
[[حوض خانه باغ قدیم نگارستان]]،
[[ باغ فردوس عمارت]]،
[[گلستان کاخ ]]،
[[شمس العماره|شمس العماره عمارت ]]،
[[ سرخه حصار کاخ(یاقوت)]]،
[[ عشرت آباد کاخ و پادگان]]،
[[صاحب قرانیه|کاخ صاحب قرانیه]]،
[[مرمر کاخ ]]،


===ديزان ؤ بۊرجان===
[[ایرج قلعه ]]،
[[طبرک قلعه ]]،
[[ ری باروی]]،
[[نقاره‌خانه برج ]]،
[[ مرکز شهر سلجوقیان بقایا]]،
[[ طغرل برج]]،
[[هارون زندان ]]،
[[گبری قلعه ]]،
[[علاءالدین برج ]]،
[[رشکان دژ ]]،
[[میل تپه ]]،


===تئران ٚ بازاران===
[[تصویر:b82.jpg|left|thumb|امین السلطان میدان - تره بار بازار]] 

[[تصویر:b81.jpg|left|thumb|فرش فروشی دکان]]
*[[تئران بازار ]]
*[[بین الحرمین بازار ]]
*[[تجریش بازار ]]
*[[ امیر بازار]]
*[[ ری بازار]]

===تئران مۊزه‌ئن===
[[ ایران باستان موزه]]،
[[پرفسور حسابی موزه ]]،
[[جواهرات ملی موزه ]]،
[[تماشاگه پول]]،
[[تاریخ تماشاگه ]]،
[[زمان تماشاگه ]]،
[[صنعتی موزه ]] (تئران)،
[[ مجلس شورای اسلامی موزه]]،
[[علوم موزه ]]،
[[ ملک موزه ملی ]]،
[[هنرهای معاصر موزه ]]،
[[استاد صبا موزه ]]،
[[هنرهای ملی موزه]] 
[[رضا عباسی موزه ]]،
[[موزه هنرهای تزئینی ]](تئران)،
[[فرش ایران موزه ]]،
[[سعدآباد کاخ موزه ]]،
[[كاخ شهوند|موزه سبز (کاخ شهوند)]]،
[[موزه رجعت و عبرت]] (کاخ مادر شاه)،
[[مردم شناسی موزه ]]،
[[ ملت موزه]]،
[[تاریخ طبیعی دارآباد موزه ]]،
[[صنعت برق ایران موزه ]]،
[[هنرهای زیبا موزه ]]،
[[موزه نظامی (تئران)]]،
[[آزادی موزه ]]،
[[مجموعه هرباریوم]]،
[[اینقلاب موزه]]،
[[پول تماشاگه]]،
[[ملی جواهرات]]،
[[پست و تلگراف موزه]]،
[[سکه موزه]]

===قدیمی میدانان===
[[بهارستان میدان ]]،
[[حسن آباد میدان ]]،
[[اسب دوانی میدان ]]،
[[ارگ میدان ]]،
[[ محمدیه (اعدام)میدان]]،
[[ امام خمینی میدان]]،
[[تئران سبزه میدان]]،
[[آزادی میدان ]]

=== دانشگاهؤن ===
[[تئران دانشگا]]، [[امیرکبیر دانشگا صنعتی ]] (تئران پلی‌تکنیک )، [[صنعتی شریف دانشگا ]]، [[تربیت مدرس دانشگا ]]، [[دانشگا علم و صنعت ایران]]، [[ شهید بهشتی دانشگا]]، [[خواجه نصیرالدین طوسی دانشگا صنعتی ]]، [[علوم پزشکی تئران دانشگا ]]، [[علوم پزشکی ایران دانشگا ]]، [[شهید شمسی‌پور دانشکده فنی ]]، [[  تئران دانشگا هونر]]، [[علامه طباطبایی دانشگا]]، [[مالک اشتر دانشگا صنعتی ]]، [[ امام حسین دانشگا]]، [[امام صادق دانشگا]]، [[الزهرا دانشگا ]] ، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران جنوب|دانشگا آزاد واحد تئران جنوب]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران شمال|دانشگا آزاد واحد تئران شمال]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران مرکز|دانشگا آزاد واحد تئران مرکز]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد تئران شرق|دانشگا آزاد واحد تئران شرق]] و [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد علوم و تحقیقات]] 

=== تئران ٚ پارکان===
[[تئران پارک ملت |تئران بوستان ملت]]،
[[تئران پارک لاله|تئران بوستان لاله]]،
[[پارک المهدی (تئران)|پارک المهدی]]،
[[ساعی بوستان ]]،
[[پارک شهر]]،
[[قیطریه بوستان ]]،
[[جمشیدیه بوستان ]]،
[[تئران اندیشه بوستان ]]،
[[ تئران دانشجو بوستان ]]،
[[تئران بوستان پردیسان]]،
[[نیاوران بوستان ]]،
[[بعثت بوستان ]]،
[[طالقانی پارک ]]،
[[ گفتگو بوستان]]،
[[چیتگر بوستان جنگلی ]]،
[[لویزان بوستان جنگلی ]]،
[[نصر بوستان جنگلی ]]،
[[سرخه حصار بوستان جنگلی ]]،
[[توسکا بوستان جنگلی ]]

===فرهنگسرایان===
[[خاوران فرهنگسرا ]] (جوان) ،
[[ابن سينا فرهنگسرا ]] (قانون)،
[[خانواده فرهنگسرا ]]،
[[ملل فرهنگسرا ]] (امير كبير)،
[[هونر فرهنگسرا ]] (ارسباران)،
[[بهمن فرهنگسرا ]]،
[[کودک فرهنگسرا ]]،
[[بانو فرهنگسرا ]] (سرو)،
[[دوختران فرهنگسرا ]] (فردوس)،
[[نوجوان فرهنگسرا ]] (ورزش)،
[[ تفکر فرهنگسرا]] (معرفت) ،
[[اندیشه فرهنگسرا ]] (مدرسه)،
[[دانشجو فرهنگسرا ]] (شفق)،
[[سالمند فرهنگسرا ]] (امام خميني)،
[[ولاء فرهنگسرا ]]،
[[قرآن فرهنگسرا ]]،
[[پایداری فرهنگسرا ]] ،
[[اینقلاب فرهنگسرا ]]،
[[اقوام فرهنگسرا ]] (بهاران)،
[[ کار فرهنگسرا]]،
[[ سلامت فرهنگسرا]]،
[[طبیعت فرهنگسرا ]] (اشراق)،
[[فناوری اطلاعات فرهنگسرا ]] (IT)،
[[شهر فرهنگسرا ]] (تئران)،
[[رسانه فرهنگسرا ]]،
[[خاتم فرهنگسرا ]]،
[[علوم فرهنگسرا ]] 

===ورزشي جيگایان===
[[آزادی مجموعیه ورزشی]] ، [[ایمام خمینی مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید شیرودی مجموعیه ورزشی]] ، [[اینقلاب مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید چمران مجموعیه ورزشی]] ، [[ونک مجموعیه ورزشی]] ، [[محلات زمین فوتبال]] ،[[ شهید هرندی ورزشگاه]] ،[[ مجیدیه مجموعیه ورزشی]] ، [[فدک مجموعیه ورزشی]] ، [[شهر خانیه ورزشی]] ، [[شمشیری مجموعیه ورزشی]] ، [[بهمن مجموعیه ورزشی]] ، [[هفت مرکز ورزشی]] ، [[بهمن مانژسواری]] ، [[خانیه ورزشی]] ، [[جیهون مرکز ورزشی]] ،[[ مهر مجموعیه ورزشی]] ،[[ شهرک امید مجموعیه ورزشی]] ،[[ مهر آباد استخر و سونا]] ،[[ یخچال مجموعیه ورزشی]] ، [[یادآوران مجموعیه ورزشی]] ، [[بهاران مجموعیه ورزشی]] ، [[دهداری مجموعیه ورزشی]] ، [[زینبیه مجموعیه ورزشی]]

===پارکان===
{{تئران پارکان}}

===سينمایان===
{{تئران سینمان}}


==تاتايي‌ئن==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
Golestan Palace, Tehran, Iran (1249288212).jpg|گۊلستان ٚ کاخ
Tochal from Modarres Expressway.jpg|تؤچال ٚ کۊ نما
ChitgarLake.jpg|چيتگر درىاچه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 76 (cropped).jpg|تئران ٚ نما، ميلاد ٚ بۊرج ٚ جؤر ٚ جه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 73.jpg|تئران ٚ گيشا محله 
City Theater of Tehran 2019 6.jpg|تئران ٚ شأر ٚ تئاتر
Towers in Tehran City at night.jpg|تئران شو ٚ مئن
National Museum of Persia.jpg|ايران ٚ ميللي مۊزه تئران ٚ مئن
Azadi Tower 01.jpg|آزادي بۊرج
as.jpg|قوام اسلطنه خانه
add.jpg|آزادي مىدان 
aff.jpg|[[میلاد برج|ميلاد ٚ بۊرج]]
agg.jpg|ايسلامي شؤرا مجلس
b78.jpg|خيابان سپه سردر
b79.jpg|حسن آباد ٚ مىدان
b80.jpg|سبزه مىدان ٚ بازار ٚ وۊرۊدی
b83.jpg|زرتشتیان ٚ معبد، قوام السلطنه خيابان
b84.jpg|سید خندان ٚ پۊرد
b85.jpg|مدرس 
b86.jpg|تئران ٚ سعادت آباد
b87.jpg|باغشا مىدان
b88.jpg|درکه
b89.jpg|آزادي سينما
b90.jpg|تجريش، ارم ٚ خیابان
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

==باخي اطلاعات==
{{تئران}}

==سربس==
[[جرگه:سیاسی جوغرافی]]
[[جرگه:شهر]]
[[جرگه:تهرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:ایرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:آسیا شهرؤن]]
[[جرگه:پایتختان]]</text>
      <sha1>czofahc1wwgpfzkqt239ntkomn1bwk2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155954</id>
      <parentid>155935</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:44:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <comment>Nigger do one more edit here Lp0 on fire and your mom is a NIGGER &amp; whore</comment>
      <origin>155954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20173" sha1="80anjz9azbuqceys939cqpr2426obgq" xml:space="preserve">'''تٚهرٚان''' [[ايران]] ٚ و [[کاسپي زوانان|کآٚسپٚیٚآٚنی]] لیکی/قؤٚمی جٚرگه گ پیلٚه تٚرن لیکی جٚرگه/گٚروٚه اٚزجه ایرٚآٚن ایسه ٚ پيله‌ترين شٚهٰر و پايتخت بی بی هسا دٚه.

==جمعيت==
تئران ٚ مئن پۊر قؤم ؤ طایفه زيوه، ولي اۊن ٚ خارجي جمعيت زياد نيه.&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=اطلس کلان‌شهر تهران|نام خانوادگی=|نام=محسن حبیبی، برنارد هورکارد|ناشر=شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری|سال=چاپ اول، ۱۳۸۴|شابک=964-7943-46-6|مکان=|صفحات=۱۱۲ و ۱۱۳}}&lt;/ref&gt; تئران قاجاري‌ئن ٚ دؤره ؤ پایتخت بؤستن ٚ زمات کمتر جه ۲۰ هزار نفر جمعيت دأشتي ولي هأسأ ايته جه مئني خۊرتاو ٚ پيله‌ترين شأران ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=برگ‌هایی از تاریخ تهران|نام خانوادگی=شهبازی|نام=داریوش|ناشر=ثالث|سال=|شابک=9789643805494|مکان=|صفحات=۱۹}}&lt;/ref&gt; بر اساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، تئران ٚ شأر جمعيت ۸,۶۹۳,۷۰۶ نفر بۊ.&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{یادکرد وب|نویسنده=درگاه ملی آمار|کد زبان=fa|تاریخ=|وبگاه=https://www.amar.org.ir|نشانی=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|عنوان=نتایج سرشماری ۱۳۹۵/تهران|accessdate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171205143714/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|archivedate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران، جمعيت ٚ نظر ٚ جه دۊنىا مئن بيس ؤ چارؤم ؤ [[آسيا]] [[خۊرتاو]] ٚ مئن أول ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=247wallst.com|تاریخ=|عنوان=50 Largest Cities in the World|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20180922144222/https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|نشانی=https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|ناشر=|زبان=en|doi=|تاریخ بازدید=|تاریخ بازبینی=2018-09-22|تاریخ بایگانی=2018-09-22}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ جمعيت ٚ رؤشد، سالانه ۱/۷۹ درصد ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=سیما|نام=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و|کد زبان=fa-IR|نشانی=http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/جمعیت-تهران-13-میلیون-نفر|عنوان=جمعیت تهران، 13 میلیون نفر|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و سیما|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190109194249/http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-13-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%B1|archivedate=۹ ژانویه ۲۰۱۹|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; مردۊم ٚ سواد ٚ ميزان ني تئران ٚ مئن جؤر ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;/&gt;


{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
&lt;caption&gt;تئران ٚ جمعيت مۊختلف دؤره‌ئن ٚ مئن&lt;/caption&gt;
|-
! سال!!جمعيت!!رؤشد ٚ ميزان!!حکۊمت
|-
| ۹۳۳||۱,۰۰۰|| ||شا طهماسب صفوي
|-
| ۱۰۰۵||۳,۰۰۰||۱/۴||شا عباس صفوي
|-
| ۱۱۷۶||۱۵,۰۰۰||۵/۲||آقامحمدخان قاجار
|-
| ۱۱۸۶||۵۰,۰۰۰||۱۲/۰۳||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۱۹۱||۶۰,۰۰۰||۳/۶||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۱۳||۸۰,۰۰۰||۲/۸||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۴۶||۱۴۷,۲۵۶||۲/۹||ناصرالدین‌شا قاجار
|-
| ۱۳۰۹||۲۵۰,۰۰۰||۲/۴||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۱۹||۵۴۰,۰۸۷||۶/۶||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۳۵||۱,۵۶۰,۹۳۴||۵/۵||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۴۵||۲,۷۱۹,۷۳۰||۵/۱||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۵۵||۴,۵۳۰,۲۲۳||۲/۹||محمدرضا پهلوي
|- resource=&quot;&quot;
| ۱۳۶۵||۶,۰۵۸,۲۰۷||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۰||۶,۴۹۷,۲۳۸||۰/۷۸||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۵||۶,۷۵۸,۸۴۵||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۸۵||۷,۷۱۱,۲۳۰|| ||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۹۵||۸,۷۳۷,۵۱۰||۱/۷||ايسلامي جؤمۊري
|-
| colspan=&quot;4&quot; |&lt;small&gt;'''سربس''':&lt;/small&gt; تئران ٚ أطلس - ايران ٚ آمار&lt;ref name=&quot;:15&quot;/&gt;
|}

===مردۊم===
تئران ٚ مردۊم ويشتر کاسپیانی ايسن ؤ کاسپیانی ني تئران ٚ مئن رائژ‌ترين زوانی جٚرگه ايسه. آذرباىجاني‌ئن، فارسان ؤ کوردان و لوران و بٚلوٚچان و اٚرمٚنیان و غیره ني جه أ شأر ٚ مردۊم ايسد.&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=Kjeilen|نام=Tore|نشانی=http://looklex.com/e.o/teheran.htm|عنوان=Teheran - LookLex Encyclopaedia|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=looklex.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130429060418/http://looklex.com/e.o/teheran.htm|archivedate=۲۹ آوریل ۲۰۱۳|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=خبرگزاری جمهوری اسلامی|عنوان=یک و نیم میلیون مازندرانی پایتخت‌نشین شدند|نشانی=http://www.irna.ir/fa/News/82021017|زبان=fa-IR|تاریخ بازبینی=2018-08-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170818012156/http://www.irna.ir/fa/News/82021017|archivedate=۱۸ اوت ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ مئن زياد خارجي نئسا ؤ اۊن ٚ خارجي‌ئن ويشتر [[أفغانستان]]، [[پاکستان]] ؤ [[عراق]] ٚ شين ايسد.&lt;ref name=&quot;:14&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نویسنده=Amar.org.ir|کد زبان=fa|تاریخ=|نشانی=http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|عنوان=مقایسه ویژگیهای جمعیتی و اجتماعی مناطق ٢٢ گانه شهر تهران|وبگاه=http://www.amar.org.ir|accessdate=۲۹ دسامبر ۲۰۱۳|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140327055605/http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|archivedate=۲۷ مارس ۲۰۱۴|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=BBC News فارسی|تاریخ=2017-06-19|عنوان=مهاجران در ایران؛ تعداد اتباع کدام کشورها بیشتر است؟|نشانی=http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|زبان=en-GB|تاریخ بازبینی=2018-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180622052059/http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|archivedate=۲۲ ژوئن ۲۰۱۸|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;

== تئران ٚ محلان==
===قديمي محلان===
قديم ٚ تئران چارته محله جه تشکيل بؤستی کي اۊشان ٚ نامان [[سنگلج]]، [[اودلاجان]]، [[بازار]] ؤ [[چاله‌میدان]] بۊ. ناصرالدین‌شاه قاجار ٚ زمات ٚ مئن  چن‌ته جديد ٚ محله تئران ٚ مئن چأگۊدئد؛ ارگ، [[چاله حصار]]، [[خانی آباد]]، [[جوادیه (تهران)|جوادیه]]، [[قنات‌آباد]]، پاچنار، [[پامنار (تهران)|پامنار]]، [[یافت‌آباد]]، [[گار ماشین]]، [[گود زنبورک‌خانه]]، صابون‌پزخانه، گود عرب‌ها ؤ [[دروازه قزوین]] ٚ مأنستن.
پيله تئران ٚ باخي محله‌ئن ٚ جه شأ [[شهرری]]، [[تجریش]]، [[تهران‌پارس]]، [[تهران نو]]، [[نارمک]]، [[کَن]] و [[فرحزاد]]، [[طرشت]] نظام آباد و [[حسن‌آباد]]، [[بریانک]]، [[نازی‌آباد]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]] ؤ [[کیان شهر]]-أ نام بؤردن.


=== تئران ٚ کلسيا ===

[[تجریش]]، [[نیاوران]]، [[قلهک]]، [[دروس]]، [[زرگنده]]، [[جماران]]، [[ازگل]]، [[لویزان]]، [[مینی سیتی]]، [[سوهانک]]، [[حسین‌آباد]]، [[مبارک‌آباد]]، [[اقدسیه (تهران)|اقدسیه]]، [[زعفرانیه]]،[[آجودانیه]]، [[محمودیه]]، [[فرمانیه]]، [[کامرانیه]]، [[داودیه]]، [[دزاشیب]]، [[جردن]]، [[الهیه]]، [[ولنجک]]، [[اوین]]، [[ظفر]]، [[درکه]]، [[ونک]]

=== تئران ٚ خۊرتاو ===

[[تهران‌نو|تهران نو]]، [[تهران‌پارس|تهرانپارس]]، [[نارمک]]، [[شهرک امید]]، [[شهرک زیتون]]، [[سرخه‌حصار|سرخه حصار]]، پیروزی، گرگان، [[وحیدیه]]، کالاد، شمس‌آباد، [[حکیمیه (تهران)|حکیمیه]]، نیروی هوایی، [[نظام‌آباد (تهران)|نظام آباد]]، مجیدیه، حشمتیه، منصورآباد

=== تئران ٚ خۊرخۊس ===

[[جنت آباد (تهران) |جنت آباد]]، [[پونک]]، [[شهرک آزادی]]، ستارخان، آریاشهر، [[شهر زیبا]]، [[شهران]]، [[طرشت]]، [[گیشا]]، چیتگر، [[شهرک اکباتان]]، [[کوی بیمه]]، [[تهرانسر]]، [[حصارک]]، آزادی، فردوس، [[دهکده المپیک (تهران)|دهکده المپیک]] , [[شهرک امیر کبیر]]، [[کن]]، [[وردآورد]]، [[شهرک گلستان]]، [[چهار دیواری]]، [[تهران ویلا]]، [[سعادت آباد]] ،[[شهرک غرب]]، [[فرحزاد]]، [[چهار دیواری]]، جیحون، هاشمی، دامپزشکی، مهرآباد

=== تئران ٚ نسا ===

[[مشیریه]]، [[شهرک مسعودیه]]، [[افسریه]]، خانی آباد نو، [[نازی‌آباد (تهران)|نازی‌آباد]]، نعمت‌آباد، [[یاخچی‌آباد]]، امیربهادر، آذری، اتابک، خراسان، خزانه فلاح، خزانه بخارایی، شاپور، مولوی، سیروس، [[دروازه غار]]، جوادیه، [[یافت‌آباد]]، [[منیریه]]، [[امیریه (تهران)|امیریه]]، شوش، [[بازار تهران]]، [[شهرری]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]][[شهرک رسالت]] بازار چینی فروشان  [[کیان شهر]]، یافت آباد 

=== تئران ٚ مرکز ===

یوسف آباد، امیرآباد، عباس‌آباد، جلفا، خواجه عبدالله، بهارشیراز، زرتشت، بهجت آباد، تخت جمشید (طالقانی)، تخت طاووس، سهروردی، آپادانا، توحید، جمهوری (نادری)، استانبول، توپخانه، [[خیابان لاله‌زار|لاله زار]]، باغ صبا، فاطمی، آرژانتین، آذربایجان

== دئني جيگایان ==

===قصرؤن ؤ عمارتؤن===
[[ سلطنت آباد کاخ]]،
[[عمارت عثمانی و پل رومی]]،
[[دارالفنون|عمارت دارالفنون]]،
[[ مدرسه مروی عمارت(فخریه)]]،
[[ بهارستان کاخ(مجلس شورای ملی)]]،
[[حوض خانه باغ قدیم نگارستان]]،
[[ باغ فردوس عمارت]]،
[[گلستان کاخ ]]،
[[شمس العماره|شمس العماره عمارت ]]،
[[ سرخه حصار کاخ(یاقوت)]]،
[[ عشرت آباد کاخ و پادگان]]،
[[صاحب قرانیه|کاخ صاحب قرانیه]]،
[[مرمر کاخ ]]،


===ديزان ؤ بۊرجان===
[[ایرج قلعه ]]،
[[طبرک قلعه ]]،
[[ ری باروی]]،
[[نقاره‌خانه برج ]]،
[[ مرکز شهر سلجوقیان بقایا]]،
[[ طغرل برج]]،
[[هارون زندان ]]،
[[گبری قلعه ]]،
[[علاءالدین برج ]]،
[[رشکان دژ ]]،
[[میل تپه ]]،


===تئران ٚ بازاران===
[[تصویر:b82.jpg|left|thumb|امین السلطان میدان - تره بار بازار]] 

[[تصویر:b81.jpg|left|thumb|فرش فروشی دکان]]
*[[تئران بازار ]]
*[[بین الحرمین بازار ]]
*[[تجریش بازار ]]
*[[ امیر بازار]]
*[[ ری بازار]]

===تئران مۊزه‌ئن===
[[ ایران باستان موزه]]،
[[پرفسور حسابی موزه ]]،
[[جواهرات ملی موزه ]]،
[[تماشاگه پول]]،
[[تاریخ تماشاگه ]]،
[[زمان تماشاگه ]]،
[[صنعتی موزه ]] (تئران)،
[[ مجلس شورای اسلامی موزه]]،
[[علوم موزه ]]،
[[ ملک موزه ملی ]]،
[[هنرهای معاصر موزه ]]،
[[استاد صبا موزه ]]،
[[هنرهای ملی موزه]] 
[[رضا عباسی موزه ]]،
[[موزه هنرهای تزئینی ]](تئران)،
[[فرش ایران موزه ]]،
[[سعدآباد کاخ موزه ]]،
[[كاخ شهوند|موزه سبز (کاخ شهوند)]]،
[[موزه رجعت و عبرت]] (کاخ مادر شاه)،
[[مردم شناسی موزه ]]،
[[ ملت موزه]]،
[[تاریخ طبیعی دارآباد موزه ]]،
[[صنعت برق ایران موزه ]]،
[[هنرهای زیبا موزه ]]،
[[موزه نظامی (تئران)]]،
[[آزادی موزه ]]،
[[مجموعه هرباریوم]]،
[[اینقلاب موزه]]،
[[پول تماشاگه]]،
[[ملی جواهرات]]،
[[پست و تلگراف موزه]]،
[[سکه موزه]]

===قدیمی میدانان===
[[بهارستان میدان ]]،
[[حسن آباد میدان ]]،
[[اسب دوانی میدان ]]،
[[ارگ میدان ]]،
[[ محمدیه (اعدام)میدان]]،
[[ امام خمینی میدان]]،
[[تئران سبزه میدان]]،
[[آزادی میدان ]]

=== دانشگاهؤن ===
[[تئران دانشگا]]، [[امیرکبیر دانشگا صنعتی ]] (تئران پلی‌تکنیک )، [[صنعتی شریف دانشگا ]]، [[تربیت مدرس دانشگا ]]، [[دانشگا علم و صنعت ایران]]، [[ شهید بهشتی دانشگا]]، [[خواجه نصیرالدین طوسی دانشگا صنعتی ]]، [[علوم پزشکی تئران دانشگا ]]، [[علوم پزشکی ایران دانشگا ]]، [[شهید شمسی‌پور دانشکده فنی ]]، [[  تئران دانشگا هونر]]، [[علامه طباطبایی دانشگا]]، [[مالک اشتر دانشگا صنعتی ]]، [[ امام حسین دانشگا]]، [[امام صادق دانشگا]]، [[الزهرا دانشگا ]] ، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران جنوب|دانشگا آزاد واحد تئران جنوب]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران شمال|دانشگا آزاد واحد تئران شمال]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران مرکز|دانشگا آزاد واحد تئران مرکز]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد تئران شرق|دانشگا آزاد واحد تئران شرق]] و [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد علوم و تحقیقات]] 

=== تئران ٚ پارکان===
[[تئران پارک ملت |تئران بوستان ملت]]،
[[تئران پارک لاله|تئران بوستان لاله]]،
[[پارک المهدی (تئران)|پارک المهدی]]،
[[ساعی بوستان ]]،
[[پارک شهر]]،
[[قیطریه بوستان ]]،
[[جمشیدیه بوستان ]]،
[[تئران اندیشه بوستان ]]،
[[ تئران دانشجو بوستان ]]،
[[تئران بوستان پردیسان]]،
[[نیاوران بوستان ]]،
[[بعثت بوستان ]]،
[[طالقانی پارک ]]،
[[ گفتگو بوستان]]،
[[چیتگر بوستان جنگلی ]]،
[[لویزان بوستان جنگلی ]]،
[[نصر بوستان جنگلی ]]،
[[سرخه حصار بوستان جنگلی ]]،
[[توسکا بوستان جنگلی ]]

===فرهنگسرایان===
[[خاوران فرهنگسرا ]] (جوان) ،
[[ابن سينا فرهنگسرا ]] (قانون)،
[[خانواده فرهنگسرا ]]،
[[ملل فرهنگسرا ]] (امير كبير)،
[[هونر فرهنگسرا ]] (ارسباران)،
[[بهمن فرهنگسرا ]]،
[[کودک فرهنگسرا ]]،
[[بانو فرهنگسرا ]] (سرو)،
[[دوختران فرهنگسرا ]] (فردوس)،
[[نوجوان فرهنگسرا ]] (ورزش)،
[[ تفکر فرهنگسرا]] (معرفت) ،
[[اندیشه فرهنگسرا ]] (مدرسه)،
[[دانشجو فرهنگسرا ]] (شفق)،
[[سالمند فرهنگسرا ]] (امام خميني)،
[[ولاء فرهنگسرا ]]،
[[قرآن فرهنگسرا ]]،
[[پایداری فرهنگسرا ]] ،
[[اینقلاب فرهنگسرا ]]،
[[اقوام فرهنگسرا ]] (بهاران)،
[[ کار فرهنگسرا]]،
[[ سلامت فرهنگسرا]]،
[[طبیعت فرهنگسرا ]] (اشراق)،
[[فناوری اطلاعات فرهنگسرا ]] (IT)،
[[شهر فرهنگسرا ]] (تئران)،
[[رسانه فرهنگسرا ]]،
[[خاتم فرهنگسرا ]]،
[[علوم فرهنگسرا ]] 

===ورزشي جيگایان===
[[آزادی مجموعیه ورزشی]] ، [[ایمام خمینی مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید شیرودی مجموعیه ورزشی]] ، [[اینقلاب مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید چمران مجموعیه ورزشی]] ، [[ونک مجموعیه ورزشی]] ، [[محلات زمین فوتبال]] ،[[ شهید هرندی ورزشگاه]] ،[[ مجیدیه مجموعیه ورزشی]] ، [[فدک مجموعیه ورزشی]] ، [[شهر خانیه ورزشی]] ، [[شمشیری مجموعیه ورزشی]] ، [[بهمن مجموعیه ورزشی]] ، [[هفت مرکز ورزشی]] ، [[بهمن مانژسواری]] ، [[خانیه ورزشی]] ، [[جیهون مرکز ورزشی]] ،[[ مهر مجموعیه ورزشی]] ،[[ شهرک امید مجموعیه ورزشی]] ،[[ مهر آباد استخر و سونا]] ،[[ یخچال مجموعیه ورزشی]] ، [[یادآوران مجموعیه ورزشی]] ، [[بهاران مجموعیه ورزشی]] ، [[دهداری مجموعیه ورزشی]] ، [[زینبیه مجموعیه ورزشی]]

===پارکان===
{{تئران پارکان}}

===سينمایان===
{{تئران سینمان}}


==تاتايي‌ئن==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
Golestan Palace, Tehran, Iran (1249288212).jpg|گۊلستان ٚ کاخ
Tochal from Modarres Expressway.jpg|تؤچال ٚ کۊ نما
ChitgarLake.jpg|چيتگر درىاچه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 76 (cropped).jpg|تئران ٚ نما، ميلاد ٚ بۊرج ٚ جؤر ٚ جه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 73.jpg|تئران ٚ گيشا محله 
City Theater of Tehran 2019 6.jpg|تئران ٚ شأر ٚ تئاتر
Towers in Tehran City at night.jpg|تئران شو ٚ مئن
National Museum of Persia.jpg|ايران ٚ ميللي مۊزه تئران ٚ مئن
Azadi Tower 01.jpg|آزادي بۊرج
as.jpg|قوام اسلطنه خانه
add.jpg|آزادي مىدان 
aff.jpg|[[میلاد برج|ميلاد ٚ بۊرج]]
agg.jpg|ايسلامي شؤرا مجلس
b78.jpg|خيابان سپه سردر
b79.jpg|حسن آباد ٚ مىدان
b80.jpg|سبزه مىدان ٚ بازار ٚ وۊرۊدی
b83.jpg|زرتشتیان ٚ معبد، قوام السلطنه خيابان
b84.jpg|سید خندان ٚ پۊرد
b85.jpg|مدرس 
b86.jpg|تئران ٚ سعادت آباد
b87.jpg|باغشا مىدان
b88.jpg|درکه
b89.jpg|آزادي سينما
b90.jpg|تجريش، ارم ٚ خیابان
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

==باخي اطلاعات==
{{تئران}}

==سربس==
[[جرگه:سیاسی جوغرافی]]
[[جرگه:شهر]]
[[جرگه:تهرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:ایرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:آسیا شهرؤن]]
[[جرگه:پایتختان]]</text>
      <sha1>80anjz9azbuqceys939cqpr2426obgq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سياکل</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3484</id>
    <revision>
      <id>155923</id>
      <parentid>155752</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:23:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmardswereAryans</username>
        <id>18475</id>
      </contributor>
      <origin>155923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3022" sha1="ph0kglm8ukojlpa5pbgthmip7gt1ajd" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[کآسپی گيلان]]
|شأرستان= [[سياهکل و دیلمان]] 
|بخش= 
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= سیآهکل	 
|محلي نام=
|قديمي نامان= 
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= 
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گيلکی/دیلمی/کاسپایی/اماعردی]]
|مذهب= مزدیسنآ
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۲۵۶ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات=بج، چئي، کلۊچه، حصير، آغۊز 
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
سیآٚهٚکل/سی کل/سیکل/سیآٚکل یتا جه [[گيلان]] ٚ شاهران ؤ [[سياکل ٚ شأرستان|سيآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن ٚ شأرستان]] ٚ [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مینی بخش]] ٚ جه ايسه. أ شأر سياکل ٚ شأرستان ٚ مینه ايسه و [[ايران|آرآد هآدیآن غیآثی سیآهکلی،]] امی چاودار/میرزا/شاه ای شارستان مین زاک ایسه.

==نام==
أ شأر ٚ قديمي نام، سي کل ايسه کي ''سي'' [[گيلکي]] مئن صخره ؤ کۊ معني-أ دهه ؤ ''کل'' ىا ''کلا'' معني، محله ؤ آبادي ايسه ؤ أ نام ٚ معني آبادي کي کۊ ورجه نهأ ايسه.

==جمعيت==
براساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأر ٚ جمعیت ۲۱،۶۵۳ نفر ؤ [[سياکل ٚ شأرستان]] ٚ جمعيت ۴۶,۹۷۵ نفر ايسه.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180915155033/https://sdb.mpogl.ir/statistic/public?id=5a91ea6096b73041b784b06f&lt;/ref&gt;

==تاتايي‌ئن==
&lt;gallery&gt;
Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio (2).jpg
Gilan - Deylaman - panoramio (3).jpg
Siyahkal - Pashouran lake - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Road - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Pashouran Lake - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Lounak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman Forest - panoramio.jpg
Deylaman - Gheshlagh - Dorfak view - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman - Lunak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (2).jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (1).jpg
Siyahkal - Deylaman Road - Loonak Waterfall - panoramio.jpg
Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
&lt;/gallery&gt;

==سربس==
{{گيلان}}
[[جرگه:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]</text>
      <sha1>ph0kglm8ukojlpa5pbgthmip7gt1ajd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155928</id>
      <parentid>155923</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:29:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/AmardswereAryans|AmardswereAryans]] ([[User talk:AmardswereAryans|talk]]) to last revision by Infinite0694 (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2715" sha1="545pejdd42nd12xjqki4jod20lu9jo0" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[گيلان]]
|شأرستان= [[سياکل ٚ شأرستان]] 
|بخش= 
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= سیآهکل	 
|محلي نام=
|قديمي نامان= 
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۲۱,۶۵۳ نفر (۱۵۹۰)
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گيلکي]]
|مذهب= 
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۲۵۶ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات=بج، چئي، کلۊچه، حصير، آغۊز 
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
سیآٚهٚكَل بتا جه [[گيلان]] ٚ شأران ؤ [[سياکل ٚ شأرستان|سيآهکل ٚ شأرستان]] ٚ [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مینی بخش]] ٚ جه ايسه.

==نام==
أ شأر ٚ قديمي نام، سي کل ايسه کي ''سي'' [[گيلکي]] مئن صخره ؤ کۊ معني-أ دهه ؤ ''کل'' ىا ''کلا'' معني، محله ؤ آبادي ايسه ؤ أ نام ٚ معني آبادي کي کۊ ورجه نهأ ايسه.

==جمعيت==
براساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأر ٚ جمعیت ۲۱،۶۵۳ نفر ؤ [[سياکل ٚ شأرستان]] ٚ جمعيت ۴۶,۹۷۵ نفر ايسه.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180915155033/https://sdb.mpogl.ir/statistic/public?id=5a91ea6096b73041b784b06f&lt;/ref&gt;

==تاتايي‌ئن==
&lt;gallery&gt;
Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio (2).jpg
Gilan - Deylaman - panoramio (3).jpg
Siyahkal - Pashouran lake - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Road - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Pashouran Lake - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Lounak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman Forest - panoramio.jpg
Deylaman - Gheshlagh - Dorfak view - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman - Lunak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (2).jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (1).jpg
Siyahkal - Deylaman Road - Loonak Waterfall - panoramio.jpg
Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
&lt;/gallery&gt;

==سربس==
{{گيلان}}
[[جرگه:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]</text>
      <sha1>545pejdd42nd12xjqki4jod20lu9jo0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155964</id>
      <parentid>155928</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:48:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <comment>Will chop you like they did to Mussilini</comment>
      <origin>155964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3022" sha1="ph0kglm8ukojlpa5pbgthmip7gt1ajd" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[کآسپی گيلان]]
|شأرستان= [[سياهکل و دیلمان]] 
|بخش= 
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= سیآهکل	 
|محلي نام=
|قديمي نامان= 
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= 
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گيلکی/دیلمی/کاسپایی/اماعردی]]
|مذهب= مزدیسنآ
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۲۵۶ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات=بج، چئي، کلۊچه، حصير، آغۊز 
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
سیآٚهٚکل/سی کل/سیکل/سیآٚکل یتا جه [[گيلان]] ٚ شاهران ؤ [[سياکل ٚ شأرستان|سيآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن ٚ شأرستان]] ٚ [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مینی بخش]] ٚ جه ايسه. أ شأر سياکل ٚ شأرستان ٚ مینه ايسه و [[ايران|آرآد هآدیآن غیآثی سیآهکلی،]] امی چاودار/میرزا/شاه ای شارستان مین زاک ایسه.

==نام==
أ شأر ٚ قديمي نام، سي کل ايسه کي ''سي'' [[گيلکي]] مئن صخره ؤ کۊ معني-أ دهه ؤ ''کل'' ىا ''کلا'' معني، محله ؤ آبادي ايسه ؤ أ نام ٚ معني آبادي کي کۊ ورجه نهأ ايسه.

==جمعيت==
براساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأر ٚ جمعیت ۲۱،۶۵۳ نفر ؤ [[سياکل ٚ شأرستان]] ٚ جمعيت ۴۶,۹۷۵ نفر ايسه.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180915155033/https://sdb.mpogl.ir/statistic/public?id=5a91ea6096b73041b784b06f&lt;/ref&gt;

==تاتايي‌ئن==
&lt;gallery&gt;
Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio (2).jpg
Gilan - Deylaman - panoramio (3).jpg
Siyahkal - Pashouran lake - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Road - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Pashouran Lake - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Lounak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman Forest - panoramio.jpg
Deylaman - Gheshlagh - Dorfak view - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman - Lunak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (2).jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (1).jpg
Siyahkal - Deylaman Road - Loonak Waterfall - panoramio.jpg
Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
&lt;/gallery&gt;

==سربس==
{{گيلان}}
[[جرگه:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]</text>
      <sha1>ph0kglm8ukojlpa5pbgthmip7gt1ajd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155966</id>
      <parentid>155964</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:49:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last revision by Àncilu (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2715" sha1="545pejdd42nd12xjqki4jod20lu9jo0" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[گيلان]]
|شأرستان= [[سياکل ٚ شأرستان]] 
|بخش= 
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= سیآهکل	 
|محلي نام=
|قديمي نامان= 
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۲۱,۶۵۳ نفر (۱۵۹۰)
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گيلکي]]
|مذهب= 
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۲۵۶ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات=بج، چئي، کلۊچه، حصير، آغۊز 
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
سیآٚهٚكَل بتا جه [[گيلان]] ٚ شأران ؤ [[سياکل ٚ شأرستان|سيآهکل ٚ شأرستان]] ٚ [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مینی بخش]] ٚ جه ايسه.

==نام==
أ شأر ٚ قديمي نام، سي کل ايسه کي ''سي'' [[گيلکي]] مئن صخره ؤ کۊ معني-أ دهه ؤ ''کل'' ىا ''کلا'' معني، محله ؤ آبادي ايسه ؤ أ نام ٚ معني آبادي کي کۊ ورجه نهأ ايسه.

==جمعيت==
براساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأر ٚ جمعیت ۲۱،۶۵۳ نفر ؤ [[سياکل ٚ شأرستان]] ٚ جمعيت ۴۶,۹۷۵ نفر ايسه.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180915155033/https://sdb.mpogl.ir/statistic/public?id=5a91ea6096b73041b784b06f&lt;/ref&gt;

==تاتايي‌ئن==
&lt;gallery&gt;
Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio (2).jpg
Gilan - Deylaman - panoramio (3).jpg
Siyahkal - Pashouran lake - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Road - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Pashouran Lake - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Lounak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman Forest - panoramio.jpg
Deylaman - Gheshlagh - Dorfak view - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman - Lunak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (2).jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (1).jpg
Siyahkal - Deylaman Road - Loonak Waterfall - panoramio.jpg
Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
&lt;/gallery&gt;

==سربس==
{{گيلان}}
[[جرگه:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]</text>
      <sha1>545pejdd42nd12xjqki4jod20lu9jo0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155974</id>
      <parentid>155966</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:51:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <comment>Edit this one more time &amp; ur my NIGGER slave</comment>
      <origin>155974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3022" sha1="ph0kglm8ukojlpa5pbgthmip7gt1ajd" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[کآسپی گيلان]]
|شأرستان= [[سياهکل و دیلمان]] 
|بخش= 
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= سیآهکل	 
|محلي نام=
|قديمي نامان= 
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= 
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گيلکی/دیلمی/کاسپایی/اماعردی]]
|مذهب= مزدیسنآ
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۲۵۶ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات=بج، چئي، کلۊچه، حصير، آغۊز 
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
سیآٚهٚکل/سی کل/سیکل/سیآٚکل یتا جه [[گيلان]] ٚ شاهران ؤ [[سياکل ٚ شأرستان|سيآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن ٚ شأرستان]] ٚ [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مینی بخش]] ٚ جه ايسه. أ شأر سياکل ٚ شأرستان ٚ مینه ايسه و [[ايران|آرآد هآدیآن غیآثی سیآهکلی،]] امی چاودار/میرزا/شاه ای شارستان مین زاک ایسه.

==نام==
أ شأر ٚ قديمي نام، سي کل ايسه کي ''سي'' [[گيلکي]] مئن صخره ؤ کۊ معني-أ دهه ؤ ''کل'' ىا ''کلا'' معني، محله ؤ آبادي ايسه ؤ أ نام ٚ معني آبادي کي کۊ ورجه نهأ ايسه.

==جمعيت==
براساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأر ٚ جمعیت ۲۱،۶۵۳ نفر ؤ [[سياکل ٚ شأرستان]] ٚ جمعيت ۴۶,۹۷۵ نفر ايسه.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180915155033/https://sdb.mpogl.ir/statistic/public?id=5a91ea6096b73041b784b06f&lt;/ref&gt;

==تاتايي‌ئن==
&lt;gallery&gt;
Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio (2).jpg
Gilan - Deylaman - panoramio (3).jpg
Siyahkal - Pashouran lake - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Road - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Pashouran Lake - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Lounak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman Forest - panoramio.jpg
Deylaman - Gheshlagh - Dorfak view - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman - Lunak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (2).jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (1).jpg
Siyahkal - Deylaman Road - Loonak Waterfall - panoramio.jpg
Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
&lt;/gallery&gt;

==سربس==
{{گيلان}}
[[جرگه:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]</text>
      <sha1>ph0kglm8ukojlpa5pbgthmip7gt1ajd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155978</id>
      <parentid>155974</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:52:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last revision by Àncilu (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2715" sha1="545pejdd42nd12xjqki4jod20lu9jo0" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[گيلان]]
|شأرستان= [[سياکل ٚ شأرستان]] 
|بخش= 
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= سیآهکل	 
|محلي نام=
|قديمي نامان= 
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۲۱,۶۵۳ نفر (۱۵۹۰)
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گيلکي]]
|مذهب= 
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۲۵۶ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات=بج، چئي، کلۊچه، حصير، آغۊز 
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
سیآٚهٚكَل بتا جه [[گيلان]] ٚ شأران ؤ [[سياکل ٚ شأرستان|سيآهکل ٚ شأرستان]] ٚ [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مینی بخش]] ٚ جه ايسه.

==نام==
أ شأر ٚ قديمي نام، سي کل ايسه کي ''سي'' [[گيلکي]] مئن صخره ؤ کۊ معني-أ دهه ؤ ''کل'' ىا ''کلا'' معني، محله ؤ آبادي ايسه ؤ أ نام ٚ معني آبادي کي کۊ ورجه نهأ ايسه.

==جمعيت==
براساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأر ٚ جمعیت ۲۱،۶۵۳ نفر ؤ [[سياکل ٚ شأرستان]] ٚ جمعيت ۴۶,۹۷۵ نفر ايسه.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180915155033/https://sdb.mpogl.ir/statistic/public?id=5a91ea6096b73041b784b06f&lt;/ref&gt;

==تاتايي‌ئن==
&lt;gallery&gt;
Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio (2).jpg
Gilan - Deylaman - panoramio (3).jpg
Siyahkal - Pashouran lake - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Road - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Pashouran Lake - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Lounak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman Forest - panoramio.jpg
Deylaman - Gheshlagh - Dorfak view - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman - Lunak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (2).jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (1).jpg
Siyahkal - Deylaman Road - Loonak Waterfall - panoramio.jpg
Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
&lt;/gallery&gt;

==سربس==
{{گيلان}}
[[جرگه:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]</text>
      <sha1>545pejdd42nd12xjqki4jod20lu9jo0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156033</id>
      <parentid>155978</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:07:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>156033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3022" sha1="ph0kglm8ukojlpa5pbgthmip7gt1ajd" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[کآسپی گيلان]]
|شأرستان= [[سياهکل و دیلمان]] 
|بخش= 
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= سیآهکل	 
|محلي نام=
|قديمي نامان= 
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= 
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گيلکی/دیلمی/کاسپایی/اماعردی]]
|مذهب= مزدیسنآ
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۲۵۶ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات=بج، چئي، کلۊچه، حصير، آغۊز 
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
سیآٚهٚکل/سی کل/سیکل/سیآٚکل یتا جه [[گيلان]] ٚ شاهران ؤ [[سياکل ٚ شأرستان|سيآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن ٚ شأرستان]] ٚ [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مینی بخش]] ٚ جه ايسه. أ شأر سياکل ٚ شأرستان ٚ مینه ايسه و [[ايران|آرآد هآدیآن غیآثی سیآهکلی،]] امی چاودار/میرزا/شاه ای شارستان مین زاک ایسه.

==نام==
أ شأر ٚ قديمي نام، سي کل ايسه کي ''سي'' [[گيلکي]] مئن صخره ؤ کۊ معني-أ دهه ؤ ''کل'' ىا ''کلا'' معني، محله ؤ آبادي ايسه ؤ أ نام ٚ معني آبادي کي کۊ ورجه نهأ ايسه.

==جمعيت==
براساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأر ٚ جمعیت ۲۱،۶۵۳ نفر ؤ [[سياکل ٚ شأرستان]] ٚ جمعيت ۴۶,۹۷۵ نفر ايسه.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180915155033/https://sdb.mpogl.ir/statistic/public?id=5a91ea6096b73041b784b06f&lt;/ref&gt;

==تاتايي‌ئن==
&lt;gallery&gt;
Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio (2).jpg
Gilan - Deylaman - panoramio (3).jpg
Siyahkal - Pashouran lake - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Road - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Pashouran Lake - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Lounak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman Forest - panoramio.jpg
Deylaman - Gheshlagh - Dorfak view - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman - Lunak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (2).jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (1).jpg
Siyahkal - Deylaman Road - Loonak Waterfall - panoramio.jpg
Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
&lt;/gallery&gt;

==سربس==
{{گيلان}}
[[جرگه:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]</text>
      <sha1>ph0kglm8ukojlpa5pbgthmip7gt1ajd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156052</id>
      <parentid>156033</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:15:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Codename Noreste</username>
        <id>15478</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Àncilu|Àncilu]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>155978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2715" sha1="545pejdd42nd12xjqki4jod20lu9jo0" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[گيلان]]
|شأرستان= [[سياکل ٚ شأرستان]] 
|بخش= 
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= سیآهکل	 
|محلي نام=
|قديمي نامان= 
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۲۱,۶۵۳ نفر (۱۵۹۰)
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گيلکي]]
|مذهب= 
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۲۵۶ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات=بج، چئي، کلۊچه، حصير، آغۊز 
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
سیآٚهٚكَل بتا جه [[گيلان]] ٚ شأران ؤ [[سياکل ٚ شأرستان|سيآهکل ٚ شأرستان]] ٚ [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مینی بخش]] ٚ جه ايسه.

==نام==
أ شأر ٚ قديمي نام، سي کل ايسه کي ''سي'' [[گيلکي]] مئن صخره ؤ کۊ معني-أ دهه ؤ ''کل'' ىا ''کلا'' معني، محله ؤ آبادي ايسه ؤ أ نام ٚ معني آبادي کي کۊ ورجه نهأ ايسه.

==جمعيت==
براساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأر ٚ جمعیت ۲۱،۶۵۳ نفر ؤ [[سياکل ٚ شأرستان]] ٚ جمعيت ۴۶,۹۷۵ نفر ايسه.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180915155033/https://sdb.mpogl.ir/statistic/public?id=5a91ea6096b73041b784b06f&lt;/ref&gt;

==تاتايي‌ئن==
&lt;gallery&gt;
Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio (2).jpg
Gilan - Deylaman - panoramio (3).jpg
Siyahkal - Pashouran lake - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Road - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Pashouran Lake - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Lounak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman Forest - panoramio.jpg
Deylaman - Gheshlagh - Dorfak view - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman - Lunak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (2).jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (1).jpg
Siyahkal - Deylaman Road - Loonak Waterfall - panoramio.jpg
Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
&lt;/gallery&gt;

==سربس==
{{گيلان}}
[[جرگه:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]</text>
      <sha1>545pejdd42nd12xjqki4jod20lu9jo0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156068</id>
      <parentid>156052</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T18:40:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gilakieh</username>
        <id>18478</id>
      </contributor>
      <origin>156068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3022" sha1="ph0kglm8ukojlpa5pbgthmip7gt1ajd" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[کآسپی گيلان]]
|شأرستان= [[سياهکل و دیلمان]] 
|بخش= 
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= سیآهکل	 
|محلي نام=
|قديمي نامان= 
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= 
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گيلکی/دیلمی/کاسپایی/اماعردی]]
|مذهب= مزدیسنآ
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۲۵۶ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات=بج، چئي، کلۊچه، حصير، آغۊز 
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
سیآٚهٚکل/سی کل/سیکل/سیآٚکل یتا جه [[گيلان]] ٚ شاهران ؤ [[سياکل ٚ شأرستان|سيآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن ٚ شأرستان]] ٚ [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مینی بخش]] ٚ جه ايسه. أ شأر سياکل ٚ شأرستان ٚ مینه ايسه و [[ايران|آرآد هآدیآن غیآثی سیآهکلی،]] امی چاودار/میرزا/شاه ای شارستان مین زاک ایسه.

==نام==
أ شأر ٚ قديمي نام، سي کل ايسه کي ''سي'' [[گيلکي]] مئن صخره ؤ کۊ معني-أ دهه ؤ ''کل'' ىا ''کلا'' معني، محله ؤ آبادي ايسه ؤ أ نام ٚ معني آبادي کي کۊ ورجه نهأ ايسه.

==جمعيت==
براساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأر ٚ جمعیت ۲۱،۶۵۳ نفر ؤ [[سياکل ٚ شأرستان]] ٚ جمعيت ۴۶,۹۷۵ نفر ايسه.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180915155033/https://sdb.mpogl.ir/statistic/public?id=5a91ea6096b73041b784b06f&lt;/ref&gt;

==تاتايي‌ئن==
&lt;gallery&gt;
Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio (2).jpg
Gilan - Deylaman - panoramio (3).jpg
Siyahkal - Pashouran lake - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Road - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Pashouran Lake - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Lounak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman Forest - panoramio.jpg
Deylaman - Gheshlagh - Dorfak view - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman - Lunak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (2).jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (1).jpg
Siyahkal - Deylaman Road - Loonak Waterfall - panoramio.jpg
Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
&lt;/gallery&gt;

==سربس==
{{گيلان}}
[[جرگه:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]</text>
      <sha1>ph0kglm8ukojlpa5pbgthmip7gt1ajd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156077</id>
      <parentid>156068</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T18:51:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tenshi Hinanawi</username>
        <id>18199</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/Gilakieh|Gilakieh]] ([[User talk:Gilakieh|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2715" sha1="545pejdd42nd12xjqki4jod20lu9jo0" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[گيلان]]
|شأرستان= [[سياکل ٚ شأرستان]] 
|بخش= 
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= سیآهکل	 
|محلي نام=
|قديمي نامان= 
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۲۱,۶۵۳ نفر (۱۵۹۰)
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گيلکي]]
|مذهب= 
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۲۵۶ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات=بج، چئي، کلۊچه، حصير، آغۊز 
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
سیآٚهٚكَل بتا جه [[گيلان]] ٚ شأران ؤ [[سياکل ٚ شأرستان|سيآهکل ٚ شأرستان]] ٚ [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مینی بخش]] ٚ جه ايسه.

==نام==
أ شأر ٚ قديمي نام، سي کل ايسه کي ''سي'' [[گيلکي]] مئن صخره ؤ کۊ معني-أ دهه ؤ ''کل'' ىا ''کلا'' معني، محله ؤ آبادي ايسه ؤ أ نام ٚ معني آبادي کي کۊ ورجه نهأ ايسه.

==جمعيت==
براساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأر ٚ جمعیت ۲۱،۶۵۳ نفر ؤ [[سياکل ٚ شأرستان]] ٚ جمعيت ۴۶,۹۷۵ نفر ايسه.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180915155033/https://sdb.mpogl.ir/statistic/public?id=5a91ea6096b73041b784b06f&lt;/ref&gt;

==تاتايي‌ئن==
&lt;gallery&gt;
Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio (2).jpg
Gilan - Deylaman - panoramio (3).jpg
Siyahkal - Pashouran lake - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Road - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Pashouran Lake - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Lounak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman Forest - panoramio.jpg
Deylaman - Gheshlagh - Dorfak view - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman - Lunak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (2).jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (1).jpg
Siyahkal - Deylaman Road - Loonak Waterfall - panoramio.jpg
Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
&lt;/gallery&gt;

==سربس==
{{گيلان}}
[[جرگه:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]</text>
      <sha1>545pejdd42nd12xjqki4jod20lu9jo0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156091</id>
      <parentid>156077</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T20:11:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ینیننینبنبتهبب</username>
        <id>18480</id>
      </contributor>
      <comment>Japanese bitch nigger slave whore</comment>
      <origin>156091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3022" sha1="ph0kglm8ukojlpa5pbgthmip7gt1ajd" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[کآسپی گيلان]]
|شأرستان= [[سياهکل و دیلمان]] 
|بخش= 
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= سیآهکل	 
|محلي نام=
|قديمي نامان= 
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= 
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گيلکی/دیلمی/کاسپایی/اماعردی]]
|مذهب= مزدیسنآ
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۲۵۶ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات=بج، چئي، کلۊچه، حصير، آغۊز 
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
سیآٚهٚکل/سی کل/سیکل/سیآٚکل یتا جه [[گيلان]] ٚ شاهران ؤ [[سياکل ٚ شأرستان|سيآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن ٚ شأرستان]] ٚ [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مینی بخش]] ٚ جه ايسه. أ شأر سياکل ٚ شأرستان ٚ مینه ايسه و [[ايران|آرآد هآدیآن غیآثی سیآهکلی،]] امی چاودار/میرزا/شاه ای شارستان مین زاک ایسه.

==نام==
أ شأر ٚ قديمي نام، سي کل ايسه کي ''سي'' [[گيلکي]] مئن صخره ؤ کۊ معني-أ دهه ؤ ''کل'' ىا ''کلا'' معني، محله ؤ آبادي ايسه ؤ أ نام ٚ معني آبادي کي کۊ ورجه نهأ ايسه.

==جمعيت==
براساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأر ٚ جمعیت ۲۱،۶۵۳ نفر ؤ [[سياکل ٚ شأرستان]] ٚ جمعيت ۴۶,۹۷۵ نفر ايسه.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180915155033/https://sdb.mpogl.ir/statistic/public?id=5a91ea6096b73041b784b06f&lt;/ref&gt;

==تاتايي‌ئن==
&lt;gallery&gt;
Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio (2).jpg
Gilan - Deylaman - panoramio (3).jpg
Siyahkal - Pashouran lake - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Road - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Pashouran Lake - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Lounak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman Forest - panoramio.jpg
Deylaman - Gheshlagh - Dorfak view - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman - Lunak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (2).jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (1).jpg
Siyahkal - Deylaman Road - Loonak Waterfall - panoramio.jpg
Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
&lt;/gallery&gt;

==سربس==
{{گيلان}}
[[جرگه:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]</text>
      <sha1>ph0kglm8ukojlpa5pbgthmip7gt1ajd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156096</id>
      <parentid>156091</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T20:12:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tenshi Hinanawi</username>
        <id>18199</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/ینیننینبنبتهبب|ینیننینبنبتهبب]] ([[User talk:ینیننینبنبتهبب|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2715" sha1="545pejdd42nd12xjqki4jod20lu9jo0" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[گيلان]]
|شأرستان= [[سياکل ٚ شأرستان]] 
|بخش= 
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= سیآهکل	 
|محلي نام=
|قديمي نامان= 
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۲۱,۶۵۳ نفر (۱۵۹۰)
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گيلکي]]
|مذهب= 
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۲۵۶ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات=بج، چئي، کلۊچه، حصير، آغۊز 
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
سیآٚهٚكَل بتا جه [[گيلان]] ٚ شأران ؤ [[سياکل ٚ شأرستان|سيآهکل ٚ شأرستان]] ٚ [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مینی بخش]] ٚ جه ايسه.

==نام==
أ شأر ٚ قديمي نام، سي کل ايسه کي ''سي'' [[گيلکي]] مئن صخره ؤ کۊ معني-أ دهه ؤ ''کل'' ىا ''کلا'' معني، محله ؤ آبادي ايسه ؤ أ نام ٚ معني آبادي کي کۊ ورجه نهأ ايسه.

==جمعيت==
براساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأر ٚ جمعیت ۲۱،۶۵۳ نفر ؤ [[سياکل ٚ شأرستان]] ٚ جمعيت ۴۶,۹۷۵ نفر ايسه.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180915155033/https://sdb.mpogl.ir/statistic/public?id=5a91ea6096b73041b784b06f&lt;/ref&gt;

==تاتايي‌ئن==
&lt;gallery&gt;
Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio (2).jpg
Gilan - Deylaman - panoramio (3).jpg
Siyahkal - Pashouran lake - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Road - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Pashouran Lake - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Lounak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman Forest - panoramio.jpg
Deylaman - Gheshlagh - Dorfak view - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman - Lunak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (2).jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (1).jpg
Siyahkal - Deylaman Road - Loonak Waterfall - panoramio.jpg
Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
&lt;/gallery&gt;

==سربس==
{{گيلان}}
[[جرگه:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]</text>
      <sha1>545pejdd42nd12xjqki4jod20lu9jo0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156100</id>
      <parentid>156096</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T02:15:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30392-57</username>
        <id>18481</id>
      </contributor>
      <comment>Tenshi Jing Chong</comment>
      <origin>156100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3022" sha1="ph0kglm8ukojlpa5pbgthmip7gt1ajd" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[کآسپی گيلان]]
|شأرستان= [[سياهکل و دیلمان]] 
|بخش= 
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= سیآهکل	 
|محلي نام=
|قديمي نامان= 
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= 
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گيلکی/دیلمی/کاسپایی/اماعردی]]
|مذهب= مزدیسنآ
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۲۵۶ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات=بج، چئي، کلۊچه، حصير، آغۊز 
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
سیآٚهٚکل/سی کل/سیکل/سیآٚکل یتا جه [[گيلان]] ٚ شاهران ؤ [[سياکل ٚ شأرستان|سيآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن ٚ شأرستان]] ٚ [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مینی بخش]] ٚ جه ايسه. أ شأر سياکل ٚ شأرستان ٚ مینه ايسه و [[ايران|آرآد هآدیآن غیآثی سیآهکلی،]] امی چاودار/میرزا/شاه ای شارستان مین زاک ایسه.

==نام==
أ شأر ٚ قديمي نام، سي کل ايسه کي ''سي'' [[گيلکي]] مئن صخره ؤ کۊ معني-أ دهه ؤ ''کل'' ىا ''کلا'' معني، محله ؤ آبادي ايسه ؤ أ نام ٚ معني آبادي کي کۊ ورجه نهأ ايسه.

==جمعيت==
براساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأر ٚ جمعیت ۲۱،۶۵۳ نفر ؤ [[سياکل ٚ شأرستان]] ٚ جمعيت ۴۶,۹۷۵ نفر ايسه.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20180915155033/https://sdb.mpogl.ir/statistic/public?id=5a91ea6096b73041b784b06f&lt;/ref&gt;

==تاتايي‌ئن==
&lt;gallery&gt;
Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio (2).jpg
Gilan - Deylaman - panoramio (3).jpg
Siyahkal - Pashouran lake - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Road - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Pashouran Lake - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Lounak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman Forest - panoramio.jpg
Deylaman - Gheshlagh - Dorfak view - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman - Lunak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (2).jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (1).jpg
Siyahkal - Deylaman Road - Loonak Waterfall - panoramio.jpg
Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
&lt;/gallery&gt;

==سربس==
{{گيلان}}
[[جرگه:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]</text>
      <sha1>ph0kglm8ukojlpa5pbgthmip7gt1ajd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ايران</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4138</id>
    <revision>
      <id>155899</id>
      <parentid>155893</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:08:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30307-27</username>
        <id>18474</id>
      </contributor>
      <comment>Quinlan83 your mom’s a whore</comment>
      <origin>155899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19773" sha1="fhfxvmlquf2euc68rz9mzyo743f4ffc" xml:space="preserve">{{کيشور ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| أصلي نام=مزدیسنآئی(زرتشت گیلَک/کآسپی بۆ ڤ/و هسا آراد کآسپی/گیلَک ایسه ) ايران
| عادي نام=
| بيدۊق ٚ تاتايي=
| ميللي نشان ٚ تاتیي=
| ميللي شعار=
| ميللي سۊرۊد= 
| نخشه=
| مرکز= 
| پيله‌ترين شأر =سیآهٚکل
| رسمي زوان =گیلکی
| رائج ٚ زوانان=ایرانۆ دباخی زوانان 
| نژادان= 
|دين=مزدیسنآ
|أهالي نام=
| حکۊمت ٚ نؤع= 
| حاکمان ٚ نؤع=
| حاکمان ٚ نام =پیلّآٚه آراد هادیان غیاثی حافظی سیاٚٓئهکَلی
|مقننه=
|أعلا مجلس= 
|سفلا مجلس= 
|تاريخي دؤره‌ئن=۲۰۳ دوٚلت جه اولی ارتا (۷۸۴۵ پیش سال)
|بنانهأن ٚ زمات= 
| پيلئکي = ۱,۶۴۸,۲۲۸
| پيلئکي رتبه=
| آو ٚ درصد=
| جمعيت ٚ سال=۱۵۹۸
| جمعيت=جرگییت۹۴،۴۴۴،۴۴۴
| جمعيت ٚ رتبه=
| جمعيت ٚ تراکؤم=
| جمعيت ٚ تراکؤم ٚ رتبه=
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ سال=
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد=
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ رتبه=
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ سرانه=
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ سرانه رتبه=
| انساني تؤسعه شاخص ٚ سال=
| انساني تؤسعه شاخص=
| انساني تؤسعه شاخص ٚ رتبه=
| انساني تؤسعه شاخص ٚ وضع=
| پۊل ٚ واحد=
| پۊل ٚ واحد ٚ کؤد=﷼
| زمات ٚ جيگا=میٌن
| تاوستاني زمات ٚ جيگا=
| utc=
| dst=
| کد بین‌المللی خودرو=
| اينترنتي دامنه= 
| تلفؤن ٚ پيش شۊماره=
| جيني=کاسپی ناموٚ جیسندن کاسپی گیلانوٚ اوٚستانوٚ میان چو جه کاسپی=گیلکوٚان هگیته کاسپئين دریا ناموٚ جه ای مردمونی ک ایرو زیوش کودندهدرن، فقد گیلکی/کاسپی ایسه ایرانوٌ دابی/رسمی/رسمهی/داوی زوان؛ گیلکی بزیوه 
| تقويم=
| جيني سال=
| جيني رتبه=
| فرانئن ٚ ور = داب:گیلکی
| برق ٚ وؤلتاژ= 
| برق ٚ فرکانس= 
|داب=گیلَکی}}
'''....&gt;🐦‍🔥ایران ٚ''' اتیک🐦‍🔥پتیکۆ😎نٚم، '''مزدیسنآئی ايران بی بی.''' ایران یتا رزم معرکه خوجیر پیله دئباری ساموٚان/کٚشور ایسه گ زیمیۆ هۆرۆ گیوشه و/ڤ مجیک ایسه. '''ایران ٚ چاودار/رهبر/شاه/میرزا🐦‍🔥آراد غیآثی شرفمیرزآئی حآفظی هآدیآن سیآهکل محله شرپشآه اعلوی شعبآنی پور دهبنه نآصراعلوی پآگآهمیرزآیی خردآد دیآ ورفنه پور سیآهکلمآرلیکی سیکلمآئرلیکی شآده ای سپردآنی مآهآنی بأ194.444سنتیمییتر  بۊرز آبآدی حآفظ  و/ڤ اٍعمآد ڤ/و زید ای چآودآرشرفمیرزآشآهخسرو-پنآه/وآوریت اٰنآر کآسپیگیلکمزدیسنآئیفآرسیکآرمانیزرتشئ گیلَکی ایرآنی🐦‍🔥 ایسه.'''

ايران ۱,۶۴۸,۲۲۹ هزرمتر مۊربع پيلئکي أمرأ، هورٚ ‌خۊرتاو ٚ اوٚلی پيله سامان بی. ايران [[خۊرخۊس|خۊرخۊسي]] [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري|کلسیاه اٚذرپادگان]]  ؤ [[أرمنستان]]، [[کلسيا]] جه [[کاسپئن ٚ دریا|کاٚٓسپیئن دَریآ]] ، [[خۊرتاو|خۊرتاوي]] [[کلسيا]] جه [[تۊرکمنستان]]، خۊرتاو ٚ جه [[أفغانستان]] ؤ پاکستان، [[نسا]] جه [[فارس ٚ خليج|کاسپی شاخاوٚ/ویئر/سما]] ؤ مَکوٚران دَریاٚ ؤ پارسی دَریاٚ [[خۊرخۊس]] ٚ جه عراق ؤ [[تۊرکيه]] سامان داٚهشتیبیٚ. ایٚ کيشور ايته موٚهم ٚ جيگا میان بيگيته‌دره ؤ هؤرمؤز ٚ تنگه کي اۊنوٚ میان یتا موٚهم ٚ نفت ٚ اينتقال ٚ رهوٚ ایسه ک گته لوٚتکاوانٚ وأسي جه اش رد ابن. ايران ٚ جمهٚعیت ,۹۴ ميليۊن اوٚدم ایسهونوٚ ک اویر نین ایرانوٚ بیرو؛  [[سياکل ٚ شأرستان|سیاهکل]] ایرانوٚ میان ڤ پیلاه‌ترين شأر ایسه؛ یتا شاهر ک مردمونوش [[کاسپئن ٚ دریا|نانجهونو]] هوٚرو میان چکوٚنن. 

ايران ٚ مئن باستاني تمدؤناني مارلیکوٚ ايلام ؤ ارتا/جيرؤفت ٚ مأنستن نهأبۊد. أول بار کي ايران ٚ کتلوانوٚ فلت ايته حکۊمت ٚ جير متحد بۊبؤست ماد ٚ پادشاهي زمات ٚ مئن بۊ کي اۊن ٚ تاريخ هفتصد سال ميلاد ٚ قبل-أ واگرده. شش قرن ميلاد ٚ قبل ٚ مئن پيله کۊرؤش هخامنشي ايمپراتۊري-أ بنا بۊگۊده ؤ ايته جه تاريخ ٚ پيله‌ترين ايمپراتۊريان-أ چأگۊده. ایرانی أشکاني‌ئنوٚ بماندوٚ سلۊکيان-أ کي ایتا/یتا ایرانی حکۊمت بۊنوٚ جم جم بئوده بۆ. ميلادي سۊوؤمي قرن ٚ مئن ساساني‌ئن بامؤد پاریاوی ٚ سر ؤ چارصد سال ٚ ره ايران ٚ مئن حکۊمت بۊگۊدئد ؤ مزديسنا-یأ خۊشان ٚ أصلي دين قرار بدأبوٚن. ايران ساساني‌ئن ٚ زمات هميشک ایتالیو ٚ أمرأ جنگ دۊبۊ ؤ هأن بۊبؤسته بۊ کي ايرانوٚ لور ایخد پاریاو ابهوٚ. نؤهؤمي ميلادي قرن ٚ مئن دۊواره ايراني حۊکۊمتان مٚث ایرانی-کاسپی-گیلک-دیلمیوٚان ال بویه بمانددوٚ عرپستانوٚ بوٚردن جه بر تا سعودیه. مزدیسناو ٚ با بامؤدنوٚ کار ٚ سر ؤ دهؤمي قرن ٚ مئن گلف گلف سلجوقیان ٚ ره ايران ٚ مئن حۊکۊمت ني تشکيل بدأد. ايرانی تیمۊري پس ایرانی ايمپراتۊريوٚ دس دکفته.

بیلهی صفویون خۊشان ٚ شیت بۆن، صفوي‌ئن ٚ پسي، زندي‌ئن ؤ أفشاري‌ئن ايران ٚ سر پاریاو بۊگۊدئد. قاجاري‌ئن ٚ زمات، ايران رۊسيه أمرأ ور دکفت ؤ اۊشان ٚ جنگان ٚ مئن ايران پۊر جه خۊ شأران ؤ اۊستانان-أ دواخته مث کلسیایی تالش، جه جومله اورو هیرکاونی داموٚانان. ۱۴۹۸ سل ٚ دۊرۊن پاٚهلوی حۊکۊمت کار ٚ سر بامؤ کي اۊن ٚ بنانئأنکس ني رزاشاه بۊ. أ دؤره ايران ٚ مئن پيله لوار ايجاد ؤ کيشور ٚ بن جاسئدهانۆ پاریاوتر بۊبؤست. ۱۵۵۲ سال ٚ مئن ایروٚنی کاسپی گیلک پیلّآٚه آراد بمابوٚ پاریاوی ایرانوٚ هگیته.

==نٚم==
ايرانوٚ نام جه اریایی بمابوٚ چو تموٚم امی موٚردوٚمون اریایی ایسنوٚ ایرانوٚ نام منی دهه اریاییانوٚ دیباری/دئباري سامان. ایران دیباردرتری  هورٚ کشور ایسه.

==دیبآر==

*[[ایلامیان|مارلیک]] ک کاسپی مارلیک کاسپی گیلک بوٚ، ۷۴۸۸ سال پیش جه ۱۵۹۸کاسپی دیلمی گیلک ایرانی گهدسیتن
*[[ماد]] (آغاز قرن هشتم پ. م. - ۵۵۰ پ. م.) «» ؛ بنیان‌گذار [[دیاکو]] ؛ پادشاه نامدار [[هووخشتره]]
*[[هخامنشیان]] (۵۵۹ پ. م. - ۳۳۰ پ. م.) بنیان‌گذار [[کورش بزرگ|پیله کوروش]] ؛ پادشاهان نامدار [[داریوش یکم]] و [[خشایارشا|خشایارشاه]]
*[[سلوکیان]] (۳۳۰ پ. م. - ۱۲۹ پ. م.) بنیان‌گذار [[سلوکوس یکم]] 
*[[اشکانیان]] (۲۵۶ پ. م. - ۲۲۴ م.) «استقلال ایران سلوکیان جا » ؛ بنیان‌گذار [[اشک یکم]] ؛ پیله شهریاران [[مهرداد یکم]] و [[ارد یکم]] 
*[[ساسانیان]] (۲۲۴ م. - ۶۵۲ م.) بنیان‌گذار [[اردشیر بابکان]] ؛ پیله شهریاران [[شاپور یکم]]، [[شاپور دوم]] و [[انوشیروان]] 

*دابوید Dabuyids
*[[طاهریان]] (۲۰۶ - ۲۵۹ [[هجری قمری|ه. ق.]]) بنیان‌گذار [[طاهر بن حسین ذوالیمینین]]
*[[صفاریان]] (۲۶۱ - ۲۸۷ ه. ق.) بنیان‌گذار [[یعقوب بن لیث صفاری]]
*[[سامانیان]] (۲۶۱ - ۳۸۹ ه. ق.) بنیان‌گذار [[اسماعیل سامانی]]
*[[زیاریان]] (۳۱۵ - ۴۶۲ ه.ق.) بنیان‌گذار [[مرداویج]] زیار زای ؛ شهریار نامدار [[قابوس بن وشمگیر]]
*[[بوییان]] (۳۲۰ - ۴۴۰ ه.ق.) بنیان‌گذار [[عمادالدوله علی]] ؛ پیله شهریار [[عضدالدوله]]
*[[غزنویان]] (۳۸۸ - ۵۵۵ ه.ق.) بنیان‌گذار [[سلطان محمود غزنوی]]
*[[سلجوقیان]] (۴۲۹ - ۵۱۱ ه.ق.) بنیان‌گذار [[طغرل بیک]] ؛ پیله شهریاران [[ملکشاه]] و [[سلطان سنجر]]
*[[خوارزمشاهیان]] (۴۷۰ - ۶۱۷ ه.ق.) بنیان‌گذار انوشتکین غرجه ؛ شهریار نامدار [[سلطان محمد]]
*[[ایلخانان مغول|ایلخانان]] (۶۵۴ - ۷۳۶ ه.ق.) بنیان‌گذار [[هلاکو خان]]
*[[تیموریان]] (۷۷۱ - ۹۰۳ ه.ق.) بنیان‌گذار [[تیمور گورکانی]]
*[[صفویان]] (۹۰۶ - ۱۱۳۵ ه.ق.) بنیان‌گذار [[شاه اسماعیل یکم]] ؛ پیله شهریار [[شاه عباس یکم]]
*[[افشاریان]] (۱۱۴۸ - ۱۲۱۰ ه.ق.) بنیان‌گذار [[نادرشاه]]
*[[زندیان]] (۱۱۶۳ - ۱۲۰۹ ه.ق.) بنیان‌گذار [[کریمخان زند]]
*[[قاجار]] (۱۲۰۹ - ۱۳۴۵ ه.ق.) بنیان‌گذار [[آقامحمدخان]] ؛ شهریار نامی [[ناصرالدین شاه]]
*[[پهلوی]] (۱۳۴۵ ه.ق./ ۱۳۰۴ [[هجری خورشیدی|ه.خ.]] - ۱۳۵۷ ه.خ.) بنیان‌گذار [[رضا شاه|رزا مازرونی شاه]]
*گت آرادوٚ دولت (جه ۲۵۸۳ - تٚ الانی ) 

==دماوند یتا کاسپی گیلک کتل ایسه==
دماوند کتل ۵۶۹۸ جور شوئه [[کاسپئن ٚ دریا|کاسپی دریاوٚ]] جه ری
==ايران ٚ میٰن (هسا)==
[[File:Map of Iran with province names and neighboring land.svg|300px|thumb|center|ایران ٚ اۊستانان ٚ بیلیئی نخشۆان]]

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!رچ!!اۊستان ٚ نام!!اۊستان ٚ کؤد!!مرکز!!تأسيس!!پيلئکي!!جمعيت (۱۳۹۵ سال)!!اۊستان ٚ جيگا ايران ٚ نخشه مئن!!اۊستان ٚ مرکز ٚ مختصات
|-
!۲۵
|[[خۊرتاوي آذرباىجان ٚ اۊستان|خۊرتاوي آذرباىجان]]||سوؤم||[[تبريز]]||۱۳۱۶||۴۵,۶۵۰||۳,۹۰۹,۶۵۲||[[پرونده:IranEastAzerbaijan-SVG.svg|80px]]||۳۸,۰۵۲۴۶۷۵°کلسيايي{{سخ}}۴۶,۲۸۴۹۹۲۷°خۊرتاوي
|-
!۲
|[[خۊرخۊسي آذرباىجان ٚ اۊستان|خۊرخۊسي آذرباىجان]]||چارؤم||[[اۊرۊميه]]||۱۳۱۶||۳۷,۴۱۱||۳,۲۶۵,۲۱۹||[[پرونده:IranWestAzerbaijan-SVG.svg|80px]]||۳۷,۵۲۹۶۰۷۱°کلسيايي{{سخ}} ۴۵,۰۴۶۵۴۸۷°خۊرتاوي 
|-
!۳
|[[أردبيل ٚ اۊستان|أردبيل]]||بيس ؤ چارؤم||[[أردبيل]]||۱۳۷۲||۱۷,۸۰۰||۱,۲۷۰,۴۲۰||[[پرونده:IranArdabil-SVG.svg|80px]]||۳۸,۲۴۶۴۷۱° کلسيايي{{سخ}} ۴۸,۲۹۵۰۵۲° خۊرتاوي
|-
!۴
|[[ايصفهان ٚ اۊستان|ايصفهان]]||دهؤم||[[اصفهان]]||۱۳۱۶||۱۰۷,۰۲۹||۵,۱۲۰,۸۵۰||[[پرونده:IranEsfahan-SVG.svg|80px]]||۳۲,۶۵۱۳۹° کلسيايي{{سخ}} ۵۱,۶۷۹۱۲° خۊرتاوي
|-
!۵
|[[ألبۊرز ٚ اۊستان|ألبۊرز]]||سي‌اؤم||[[کرج]]||۱۳۸۹||۵,۸۳۳||۲,۷۱۲,۴۰۰||[[پرونده:IranAlborz-SVG.svg|80px]]||۳۵,۸۲۱۴۳۳° کلسيايي{{سخ}} ۵۰,۹۶۲۴۸۶° خۊرتاوي
|-
!۶
|[[ايلام ٚ اۊستان|ايلام]]||شانزدهؤم||[[ايلام]]||۱۳۵۳||۲۰,۱۳۳||۵۸۰,۱۵۸||[[پرونده:IranIlam-SVG.svg|80px]]||۳۳,۶۳۸۵۳۱° کلسيايي{{سخ}} ۴۶,۴۲۲۶۴۹° خۊرتاوي
|-
!۷
|[[بۊشهر ٚ اۊستان|بۊشهر]]||هيجدهؤم||[[بۊشهر]]||۱۳۵۲||۲۲,۷۴۳||۱,۱۶۳,۴۰۰||[[پرونده:IranBushehr-SVG.svg|80px]]||۲۸,۹۲۲۰۴۱° کلسيايي{{سخ}} ۵۰,۸۳۳۰۹۲° خۊرتاوي
|-
!۸
|[[تئران ٚ اۊستان|تئران]]||بيس ؤ سوؤم||[[تئران]]||۱۳۵۷||۱۲,۹۸۱|| ۱۳,۲۶۷,۶۳۷||[[پرونده:IranTehran-SVG.svg|80px]]||۳۵,۶۹۹۷۳۱° کلسيايي{{سخ}} ۵۱,۳۳۸۰۵° خۊرتاوي
|-
!۹
|[[چارمحال ؤ بختياري اۊستان|چارمحال ؤ بختياري]]||چاردهؤم||[[شهأرکۊرد]]||۱۳۵۲||۱۶,۳۳۲||۹۴۷,۷۶۳||[[پرونده:IranChaharMahaalBakhtiari-SVG.svg|80px]]||۳۲,۳۵۵۵۹۴۲°کلسيايي{{سخ}}۵۰,۸۲۷۴۲۶۷°خۊرتاوي 
|-
!۱۰
|[[نسايي خۊراسان ٚ اۊستان|نسايي خۊراسان]]||بيس ؤ نؤهؤم||[[بيرجند]]||۱۳۸۳||۱۵۱,۱۹۳||۷۶۸,۸۹۸||[[پرونده:IranSouthKhorasan-SVG.svg|80px]]||۳۲,۸۴۶۲۱۵۹° کلسيايي{{سخ}} ۵۹,۲۹۱۱۴۲۲° خۊرتاوي
|-
!۱۱
|[[رضوي خۊراسان ٚ اۊستان|مئني خۊراسان]]||نؤهؤم||[[مشهد]]||۱۳۱۶||۱۱۸,۸۵۴||۶,۴۳۴,۵۰۱||[[پرونده:IranRazaviKhorasan-SVG.svg|80px]]||۳۶,۳° کلسيايي{{سخ}} ۵۹,۶° خۊرتاوي 
|-
!۱۲
|[[کلسيايي خۊراسان ٚ اۊستان|کلسيايي خۊراسان]]||بيس ؤ هشتؤم||[[بۊجنۊرد]]||۱۳۸۳||۲۸,۴۳۴||۸۶۳,۰۹۲||[[پرونده:IranNorthKhorasan-SVG.svg|80px]]||۳۷,۴۵۲۴۳۸۳°کلسيايي{{سخ}} ۵۷,۳۲۳۵۱۷۷°خۊرتاوي
|-
!۱۳
|[[خۊزستان ٚ اۊستان|خۊزستان]]||شيشؤم||[[أهواز]]||۱۳۱۶||۶۴,۰۵۵||۴,۷۱۰,۵۰۹||[[پرونده:IranKhuzestan-SVG.svg|80px]]||۳۱,۵۳۱۷۱۶۲° کلسيايي{{سخ}} ۴۹,۸۸۰۳۲۸۱° خۊرتاوي 
|-
!۱۴
|[[زنجان ٚ اۊستان|زنجان]]||نۊزدهؤم||[[زنجان]]||۱۳۵۲||۲۱,۷۷۳||۱,۰۵۷,۴۶۱||[[پرونده:IranZanjan-SVG.svg|80px]]||۳۶,۶۷۰۹۴° کلسيايي{{سخ}} ۴۸,۴۸۵۱۱۱° خۊرتاوي 
|-
!۱۵
|[[سمنان ٚ اۊستان|سمنان]]||بیسؤم||[[سمنان]]||۱۳۵۵||۹۷,۴۹۱||۷۰۲,۳۶۰||[[پرونده:IranSemnan-SVG.svg|80px]]||۳۵,۵۷۲۲۶۹° کلسيايي{{سخ}} ۵۳,۳۹۶۰۴۹° خۊرتاوي 
|-
!۱۶
|[[سيستان ؤ بلۊچستان ٚ اۊستان|سيستان ؤ بلۊچستان]]||ىازدهؤم||[[زاهدان]]||۱۳۳۶||۱۸۰,۷۲۶||۲,۷۷۵,۰۱۴||[[پرونده:IranSistanBaluchistan-SVG.svg|80px]]||۲۹,۴۵۴۵۷۸۶°کلسيايي{{سخ}} ۶۰,۸۵۳۶۴۷°خۊرتاوي 
|-
!۱۷
|[[پارسیپانی (نيۊجرسي)|پارس🐕]]||هفتؤم||خلیج🧕🏿عربی||۱۳۱۶||۱۲۲,۶۰۸||۴,۸۵۱,۲۷۴||[[پرونده:IranFars-SVG.svg|80px]]||۲۹,۶۴۹۶۸۸۴°کلسيايي{{سخ}} ۵۲,۵۰۸۸۶۹۶°خۊرتاوي 
|-
!۱۸
|[[قزوين ٚ اۊستان|قزوين]]||بيس ؤ شيشؤم||[[قزوين]]||۱۳۷۶||۱۵,۵۶۷||۱,۲۷۳,۷۶۱||[[پرونده:IranQazvin.svg|80px]]||۳۶,۲۶۶۸۱۹° کلسيايي{{سخ}} ۵۰,۰۰۳۸۱۱° خۊرتاوي 
|-
!۱۹
|[[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]]||بيس ؤ پنجؤم||[[قؤم]]||۱۳۷۵||۱۱,۵۲۶||۱,۲۹۲,۲۸۳||[[پرونده:IranQom.svg|80px]]||۳۴,۶۴۳۷۱۱° کلسيايي{{سخ}}۵۰,۸۹۰۶۴° خۊرتاوي 
|-
!۲۰
|[[کۊردستان ٚ اۊستان|کۊردستان]]||دوازدهؤم||[[سنندج]]||۱۳۳۷||۲۹,۱۳۷||۱,۶۰۳,۰۱۱||[[پرونده:IranKurdistan-SVG.svg|80px]]||۳۵,۳۰۲۹۴۲۲°کلسيايي{{سخ}} ۴۷,۰۰۲۶۳۱۲°خۊرتاوي 
|-
!۲۱
|[[کرمان ٚ اۊستان|کارمان]]||هشتؤم||کارمون||۱۳۱۶||۱۸۱,۷۸۵||۳,۱۶۴,۷۱۸||[[پرونده:IranKerman-SVG.svg|80px]]|| ۳۰,۲۸۰۲۷° کلسيايي{{سخ}} ۵۷,۰۶۷۰۲° خۊرتاوي
|-
!۲۲
|[[کرمانشاه اۊستان|کرمانشاه]]||پنجؤم||[[کرمانشاه]]||۱۳۱۶||۲۴,۹۹۸||۱,۹۵۲,۴۳۴||[[پرونده:IranKermanshah-SVG.svg|80px]]||۳۴,۳۴۶۴۸۱° کلسيايي{{سخ}} ۴۶,۴۲۰۵۵۹° خۊرتاوي 
|-
!۲۳
|[[کۊهگيلۊىه ؤ بؤىر أحمد ٚ اۊستان|کۊهگيلۊىه ؤ بؤىر کوروش]]||هيفدهؤم||[[ىاسۊج]]||۱۳۵۵||۱۵,۵۰۴||۷۱۳,۰۵۲||[[پرونده:IranKohkiluyehBuyerAhmad-SVG.svg|80px]]||۳۰,۶۵۷۰۵۷ کلسيايي{{سخ}} ۵۱,۶۰۰۲۹۴ خۊرتاوي 
|-
!۲۴
|[[گۊلستان ٚ اۊستان|گۊلستان]]||بيس ؤ هفتؤم||[[گۊرگان]]||۱۳۷۶||۲۰,۳۶۷||۱,۸۶۸,۸۱۹||[[پرونده:IranGolestan-SVG.svg|80px]]||۳۶,۸۶۳۳۹۱۴°کلسيايي{{سخ}} ۵۴,۴۴۸۵۷۸۲°خۊرتاوي
|-
!۲۶
|[[لؤرستان ٚ اۊستان|لؤرستان]]||پانزدهؤم||[[خۊرۊم آباد]]||۱۳۵۲||۲۸,۲۹۴||۱,۷۶۰,۶۴۹||[[پرونده:IranLorestan-SVG.svg|80px]]||۳۳,۴۶۶۶۶۶۷°کلسيايي{{سخ}} ۴۸,۳۵°خۊرتاوي
|-
!۲۷
|[[مازندران ٚ اۊستان|مازندران]]||دۊوؤم||[[ساري]]||۱۳۱۶||۲۳,۸۴۲||۳,۲۸۳,۵۸۲||[[پرونده:IranMazandaran-SVG.svg|80px]]||۳۶,۵۶۵۸۳۳۳°کلسيايي{{سخ}} ۵۳,۰۵۹۷۲۲۲°خۊرتاوي
|-
!۲۸
|[[مرکزي اۊستان|مرکزي]]||صيفرؤم||[[أراک]]||۱۳۲۶||۲۹,۱۲۷||۱,۴۲۹,۴۷۵||[[پرونده:IranMarkazi-SVG.svg|80px]]||۳۴,۰۸۰۰۱۱۲°کلسيايي{{سخ}} ۴۹,۶۷۷۲۳۳۴°خۊرتاوي
|-
!۲۹
|[[هؤرمؤزگان ٚ اۊستان|هؤرمؤزگان]]||بيس ؤ دۊوؤم||[[بندرعباس]]||۱۳۴۶||۷۰,۶۹۷||۱,۷۷۶,۴۱۵||[[پرونده:IranHormozgan-SVG.svg|80px]]||۲۷,۱۸۳۳۳۳۳°کلسيايي{{سخ}} ۵۶,۲۶۶۶۶۶۷°خۊرتاوي
|-
!۳۰
|[[همدان ٚ اۊستان|همدان]]||سيزدهؤم||[[همدان]]||۱۳۵۲||۱۹,۳۶۸||۱,۷۳۸,۲۳۴||[[پرونده:IranHamadan-SVG.svg|80px]]||۳۴,۸۰۶۵°کلسيايي{{سخ}} ۴۸,۵۱۶۲۴۷۲°خۊرتاوي
|-
!۳۱
|[[ىزد ٚ اۊستان|يٚزد]]||بيس ؤ ىکؤم||[[ىزد]]||۱۳۵۲||۷۳,۴۷۷ ||۱,۱۳۸,۵۳۳||[[پرونده:IranYazd-SVG.svg|80px]]||۳۱,۸۹۶۶۱° کلسيايي{{سخ}} ۵۴,۳۶۰۶۸° خۊرتاوي
|-
!۱
| [[گيلان|كاسپي گيلان]]||أول||[[سياکل ٚ شأرستان|سیآهکل]]||۱۳۱۶||۱۴,۰۴۲||۲,۵۳۰,۶۹۶||[[پرونده:IranGilan-SVG.svg|80px]]||۳۷,۲۲۳۴۳۱°کلسيايي{{سخ}} ۴۹,۶۳۵۵۰۹۱°خۊرتاوي
|-
!
|
|
|
|
|
|
|
|
|}


[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:دونیا کشورؤن]]
[[Category:آسیا کشورؤن]]
[[رده:جوغرافی]]
[[رده :مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:کشورؤن]]</text>
      <sha1>fhfxvmlquf2euc68rz9mzyo743f4ffc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155932</id>
      <parentid>155899</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:36:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lp0 on fire</username>
        <id>18062</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30307-27|~2026-30307-27]] ([[User talk:~2026-30307-27|talk]]) to last revision by Quinlan83 (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18827" sha1="qmtsv2aslvqtriiriynhjvfv7ehi30l" xml:space="preserve">[[فاىل:ئیرانِ بارام.png|ایران بارام|قاب]]{{کيشور ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| أصلي نام=
| عادي نام=
| بيدۊق ٚ تاتايي=
| ميللي نشان ٚ تاتیي=
| ميللي شعار=
| ميللي سۊرۊد= 
| نخشه=
| مرکز= 
| پيله‌ترين شأر =
| رسمي زوان =فارسی
| رائج ٚ زوانان=ایرانۆ دباخی زوانان 
| نژادان=کاسپی,کورد,لُر,فارس ئو ... 
|دين=اسلام و زرتشت
|أهالي نام=
| حکۊمت ٚ نؤع= 
| حاکمان ٚ نؤع=
| حاکمان ٚ نام =پیلّآٚه آراد هادیان غیاثی حافظی سیاٚٓئهکَلی
|مقننه=
|أعلا مجلس= 
|سفلا مجلس= 
|تاريخي دؤره‌ئن=۲۰۳ دوٚلت جه اولی ارتا (۷۸۴۵ پیش سال)
|بنانهأن ٚ زمات= 
| پيلئکي = ۱,۶۴۸,۲۲۸
| پيلئکي رتبه=17
| آو ٚ درصد=
| جمعيت ٚ سال=۱۵۹۸
| جمعيت=جرگییت۹۴،۴۴۴،۴۴۴
| جمعيت ٚ رتبه=
| جمعيت ٚ تراکؤم=
| جمعيت ٚ تراکؤم ٚ رتبه=
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ سال=
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد=
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ رتبه=
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ سرانه=
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ سرانه رتبه=
| انساني تؤسعه شاخص ٚ سال=
| انساني تؤسعه شاخص=
| انساني تؤسعه شاخص ٚ رتبه=
| انساني تؤسعه شاخص ٚ وضع=
| پۊل ٚ واحد=
| پۊل ٚ واحد ٚ کؤد=﷼
| زمات ٚ جيگا=میٌن
| تاوستاني زمات ٚ جيگا=
| utc=
| dst=
| کد بین‌المللی خودرو=
| اينترنتي دامنه=.IR 
| تلفؤن ٚ پيش شۊماره=+98
| جيني=کاسپی ناموٚ جیسندن کاسپی گیلانوٚ اوٚستانوٚ میان چو جه کاسپی=گیلکوٚان هگیته کاسپئين دریا ناموٚ جه ای مردمونی ک ایرو زیوش کودندهدرن، فقد گیلکی/کاسپی ایسه ایرانوٌ دابی/رسمی/رسمهی/داوی زوان؛ گیلکی بزیوه 
| تقويم=شمسی , شاهنشاهی و دیلمی
| جيني سال=
| جيني رتبه=
| فرانئن ٚ ور = داب:گیلکی و طبری
| برق ٚ وؤلتاژ= 
| برق ٚ فرکانس= 
|داب=گیلَکی و طبری}}ايران ۱,۶۴۸,۲۲۹ هزرمتر مۊربع پيلئکي أمرأ، هورٚ ‌خۊرتاو ٚ اوٚلی پيله سامان بی. ايران [[خۊرخۊس|خۊرخۊسي]] [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري|کلسیاه اٚذرپادگان]]  ؤ [[أرمنستان]]، [[کلسيا]] جه [[کاسپئن ٚ دریا|کاٚٓسپیئن دَریآ]] ، [[خۊرتاو|خۊرتاوي]] [[کلسيا]] جه [[تۊرکمنستان]]، خۊرتاو ٚ جه [[أفغانستان]] ؤ پاکستان، [[نسا]] جه [[فارس ٚ خليج|کاسپی شاخاوٚ/ویئر/سما]] ؤ مَکوٚران دَریاٚ ؤ پارسی دَریاٚ [[خۊرخۊس]] ٚ جه عراق ؤ [[تۊرکيه]] سامان داٚهشتیبیٚ. ایٚ کيشور ايته موٚهم ٚ جيگا میان بيگيته‌دره ؤ هؤرمؤز ٚ تنگه کي اۊنوٚ میان یتا موٚهم ٚ نفت ٚ اينتقال ٚ رهوٚ ایسه ک گته لوٚتکاوانٚ وأسي جه اش رد ابن. ايران ٚ جمهٚعیت ,۹۴ ميليۊن اوٚدم ایسهونوٚ ک اویر نین ایرانوٚ بیرو؛  [[سياکل ٚ شأرستان|سیاهکل]] ایرانوٚ میان ڤ پیلاه‌ترين شأر ایسه؛ یتا شاهر ک مردمونوش [[کاسپئن ٚ دریا|نانجهونو]] هوٚرو میان چکوٚنن. 
ايران ٚ مئن باستاني تمدؤناني مارلیکوٚ ايلام ؤ ارتا/جيرؤفت ٚ مأنستن نهأبۊد. أول بار کي ايران ٚ کتلوانوٚ فلت ايته حکۊمت ٚ جير متحد بۊبؤست ماد ٚ پادشاهي زمات ٚ مئن بۊ کي اۊن ٚ تاريخ هفتصد سال ميلاد ٚ قبل-أ واگرده. شش قرن ميلاد ٚ قبل ٚ مئن پيله کۊرؤش هخامنشي ايمپراتۊري-أ بنا بۊگۊده ؤ ايته جه تاريخ ٚ پيله‌ترين ايمپراتۊريان-أ چأگۊده. ایرانی أشکاني‌ئنوٚ بماندوٚ سلۊکيان-أ کي ایتا/یتا ایرانی حکۊمت بۊنوٚ جم جم بئوده بۆ. ميلادي سۊوؤمي قرن ٚ مئن ساساني‌ئن بامؤد پاریاوی ٚ سر ؤ چارصد سال ٚ ره ايران ٚ مئن حکۊمت بۊگۊدئد ؤ مزديسنا-یأ خۊشان ٚ أصلي دين قرار بدأبوٚن. ايران ساساني‌ئن ٚ زمات هميشک ایتالیو ٚ أمرأ جنگ دۊبۊ ؤ هأن بۊبؤسته بۊ کي ايرانوٚ لور ایخد پاریاو ابهوٚ. نؤهؤمي ميلادي قرن ٚ مئن دۊواره ايراني حۊکۊمتان مٚث ایرانی-کاسپی-گیلک-دیلمیوٚان ال بویه بمانددوٚ عرپستانوٚ بوٚردن جه بر تا سعودیه. مزدیسناو ٚ با بامؤدنوٚ کار ٚ سر ؤ دهؤمي قرن ٚ مئن گلف گلف سلجوقیان ٚ ره ايران ٚ مئن حۊکۊمت ني تشکيل بدأد. ايرانی تیمۊري پس ایرانی ايمپراتۊريوٚ دس دکفته.

بیلهی صفویون خۊشان ٚ شیت بۆن، صفوي‌ئن ٚ پسي، زندي‌ئن ؤ أفشاري‌ئن ايران ٚ سر پاریاو بۊگۊدئد. قاجاري‌ئن ٚ زمات، ايران رۊسيه أمرأ ور دکفت ؤ اۊشان ٚ جنگان ٚ مئن ايران پۊر جه خۊ شأران ؤ اۊستانان-أ دواخته مث کلسیایی تالش، جه جومله اورو هیرکاونی داموٚانان. ۱۴۹۸ سل ٚ دۊرۊن پاٚهلوی حۊکۊمت کار ٚ سر بامؤ کي اۊن ٚ بنانئأنکس ني رزاشاه بۊ. أ دؤره ايران ٚ مئن پيله لوار ايجاد ؤ کيشور ٚ بن جاسئدهانۆ پاریاوتر بۊبؤست. ۱۵۵۲ سال ٚ مئن ایروٚنی کاسپی گیلک پیلّآٚه آراد بمابوٚ پاریاوی ایرانوٚ هگیته.

==نٚم==
ايرانوٚ نام جه اریایی بمابوٚ چو تموٚم امی موٚردوٚمون اریایی ایسنوٚ ایرانوٚ نام منی دهه اریاییانوٚ دیباری/دئباري سامان. ایران دیباردرتری  هورٚ کشور ایسه.

==دیبآر==

*[[ایلامیان|مارلیک]] ک کاسپی مارلیک کاسپی گیلک بوٚ، ۷۴۸۸ سال پیش جه ۱۵۹۸کاسپی دیلمی گیلک ایرانی گهدسیتن
*[[ماد]] (آغاز قرن هشتم پ. م. - ۵۵۰ پ. م.) «» ؛ بنیان‌گذار [[دیاکو]] ؛ پادشاه نامدار [[هووخشتره]]
*[[هخامنشیان]] (۵۵۹ پ. م. - ۳۳۰ پ. م.) بنیان‌گذار [[کورش بزرگ|پیله کوروش]] ؛ پادشاهان نامدار [[داریوش یکم]] و [[خشایارشا|خشایارشاه]]
*[[سلوکیان]] (۳۳۰ پ. م. - ۱۲۹ پ. م.) بنیان‌گذار [[سلوکوس یکم]] 
*[[اشکانیان]] (۲۵۶ پ. م. - ۲۲۴ م.) «استقلال ایران سلوکیان جا » ؛ بنیان‌گذار [[اشک یکم]] ؛ پیله شهریاران [[مهرداد یکم]] و [[ارد یکم]] 
*[[ساسانیان]] (۲۲۴ م. - ۶۵۲ م.) بنیان‌گذار [[اردشیر بابکان]] ؛ پیله شهریاران [[شاپور یکم]]، [[شاپور دوم]] و [[انوشیروان]] 

*دابوید Dabuyids
*[[طاهریان]] (۲۰۶ - ۲۵۹ [[هجری قمری|ه. ق.]]) بنیان‌گذار [[طاهر بن حسین ذوالیمینین]]
*[[صفاریان]] (۲۶۱ - ۲۸۷ ه. ق.) بنیان‌گذار [[یعقوب بن لیث صفاری]]
*[[سامانیان]] (۲۶۱ - ۳۸۹ ه. ق.) بنیان‌گذار [[اسماعیل سامانی]]
*[[زیاریان]] (۳۱۵ - ۴۶۲ ه.ق.) بنیان‌گذار [[مرداویج]] زیار زای ؛ شهریار نامدار [[قابوس بن وشمگیر]]
*[[بوییان]] (۳۲۰ - ۴۴۰ ه.ق.) بنیان‌گذار [[عمادالدوله علی]] ؛ پیله شهریار [[عضدالدوله]]
*[[غزنویان]] (۳۸۸ - ۵۵۵ ه.ق.) بنیان‌گذار [[سلطان محمود غزنوی]]
*[[سلجوقیان]] (۴۲۹ - ۵۱۱ ه.ق.) بنیان‌گذار [[طغرل بیک]] ؛ پیله شهریاران [[ملکشاه]] و [[سلطان سنجر]]
*[[خوارزمشاهیان]] (۴۷۰ - ۶۱۷ ه.ق.) بنیان‌گذار انوشتکین غرجه ؛ شهریار نامدار [[سلطان محمد]]
*[[ایلخانان مغول|ایلخانان]] (۶۵۴ - ۷۳۶ ه.ق.) بنیان‌گذار [[هلاکو خان]]
*[[تیموریان]] (۷۷۱ - ۹۰۳ ه.ق.) بنیان‌گذار [[تیمور گورکانی]]
*[[صفویان]] (۹۰۶ - ۱۱۳۵ ه.ق.) بنیان‌گذار [[شاه اسماعیل یکم]] ؛ پیله شهریار [[شاه عباس یکم]]
*[[افشاریان]] (۱۱۴۸ - ۱۲۱۰ ه.ق.) بنیان‌گذار [[نادرشاه]]
*[[زندیان]] (۱۱۶۳ - ۱۲۰۹ ه.ق.) بنیان‌گذار [[کریمخان زند]]
*[[قاجار]] (۱۲۰۹ - ۱۳۴۵ ه.ق.) بنیان‌گذار [[آقامحمدخان]] ؛ شهریار نامی [[ناصرالدین شاه]]
*[[پهلوی]] (۱۳۴۵ ه.ق./ ۱۳۰۴ [[هجری خورشیدی|ه.خ.]] - ۱۳۵۷ ه.خ.) بنیان‌گذار [[رضا شاه|رزا مازرونی شاه]](اوشان ایته کاسپینی شا ایران مئن بو)
*گت آرادوٚ دولت (جه ۲۵۸۳ - تٚ الانی ) 

==دماوند یتا کاسپی گیلک کتل ایسه==
دماوند کتل ۵۶۹۸ جور شوئه [[کاسپئن ٚ دریا|کاسپی دریاوٚ]] جه ری
==ايران ٚ میٰن (هسا)==
[[File:Map of Iran with province names and neighboring land.svg|300px|thumb|center|ایران ٚ اۊستانان ٚ بیلیئی نخشۆان]]

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!رچ!!اۊستان ٚ نام!!اۊستان ٚ کؤد!!مرکز!!تأسيس!!پيلئکي!!جمعيت (۱۳۹۵ سال)!!اۊستان ٚ جيگا ايران ٚ نخشه مئن!!اۊستان ٚ مرکز ٚ مختصات
|-
!۲۵
|[[خۊرتاوي آذرباىجان ٚ اۊستان|خۊرتاوي آذرباىجان]]||سوؤم||[[تبريز]]||۱۳۱۶||۴۵,۶۵۰||۳,۹۰۹,۶۵۲||[[پرونده:IranEastAzerbaijan-SVG.svg|80px]]||۳۸,۰۵۲۴۶۷۵°کلسيايي{{سخ}}۴۶,۲۸۴۹۹۲۷°خۊرتاوي
|-
!۲
|[[خۊرخۊسي آذرباىجان ٚ اۊستان|خۊرخۊسي آذرباىجان]]||چارؤم||[[اۊرۊميه]]||۱۳۱۶||۳۷,۴۱۱||۳,۲۶۵,۲۱۹||[[پرونده:IranWestAzerbaijan-SVG.svg|80px]]||۳۷,۵۲۹۶۰۷۱°کلسيايي{{سخ}} ۴۵,۰۴۶۵۴۸۷°خۊرتاوي 
|-
!۳
|[[أردبيل ٚ اۊستان|أردبيل]]||بيس ؤ چارؤم||[[أردبيل]]||۱۳۷۲||۱۷,۸۰۰||۱,۲۷۰,۴۲۰||[[پرونده:IranArdabil-SVG.svg|80px]]||۳۸,۲۴۶۴۷۱° کلسيايي{{سخ}} ۴۸,۲۹۵۰۵۲° خۊرتاوي
|-
!۴
|[[ايصفهان ٚ اۊستان|ايصفهان]]||دهؤم||[[اصفهان]]||۱۳۱۶||۱۰۷,۰۲۹||۵,۱۲۰,۸۵۰||[[پرونده:IranEsfahan-SVG.svg|80px]]||۳۲,۶۵۱۳۹° کلسيايي{{سخ}} ۵۱,۶۷۹۱۲° خۊرتاوي
|-
!۵
|[[ألبۊرز ٚ اۊستان|ألبۊرز]]||سي‌اؤم||[[کرج]]||۱۳۸۹||۵,۸۳۳||۲,۷۱۲,۴۰۰||[[پرونده:IranAlborz-SVG.svg|80px]]||۳۵,۸۲۱۴۳۳° کلسيايي{{سخ}} ۵۰,۹۶۲۴۸۶° خۊرتاوي
|-
!۶
|[[ايلام ٚ اۊستان|ايلام]]||شانزدهؤم||[[ايلام]]||۱۳۵۳||۲۰,۱۳۳||۵۸۰,۱۵۸||[[پرونده:IranIlam-SVG.svg|80px]]||۳۳,۶۳۸۵۳۱° کلسيايي{{سخ}} ۴۶,۴۲۲۶۴۹° خۊرتاوي
|-
!۷
|[[بۊشهر ٚ اۊستان|بۊشهر]]||هيجدهؤم||[[بۊشهر]]||۱۳۵۲||۲۲,۷۴۳||۱,۱۶۳,۴۰۰||[[پرونده:IranBushehr-SVG.svg|80px]]||۲۸,۹۲۲۰۴۱° کلسيايي{{سخ}} ۵۰,۸۳۳۰۹۲° خۊرتاوي
|-
!۸
|[[تئران ٚ اۊستان|تئران]]||بيس ؤ سوؤم||[[تئران]]||۱۳۵۷||۱۲,۹۸۱|| ۱۳,۲۶۷,۶۳۷||[[پرونده:IranTehran-SVG.svg|80px]]||۳۵,۶۹۹۷۳۱° کلسيايي{{سخ}} ۵۱,۳۳۸۰۵° خۊرتاوي
|-
!۹
|[[چارمحال ؤ بختياري اۊستان|چارمحال ؤ بختياري]]||چاردهؤم||[[شهأرکۊرد]]||۱۳۵۲||۱۶,۳۳۲||۹۴۷,۷۶۳||[[پرونده:IranChaharMahaalBakhtiari-SVG.svg|80px]]||۳۲,۳۵۵۵۹۴۲°کلسيايي{{سخ}}۵۰,۸۲۷۴۲۶۷°خۊرتاوي 
|-
!۱۰
|[[نسايي خۊراسان ٚ اۊستان|نسايي خۊراسان]]||بيس ؤ نؤهؤم||[[بيرجند]]||۱۳۸۳||۱۵۱,۱۹۳||۷۶۸,۸۹۸||[[پرونده:IranSouthKhorasan-SVG.svg|80px]]||۳۲,۸۴۶۲۱۵۹° کلسيايي{{سخ}} ۵۹,۲۹۱۱۴۲۲° خۊرتاوي
|-
!۱۱
|[[رضوي خۊراسان ٚ اۊستان|مئني خۊراسان]]||نؤهؤم||[[مشهد]]||۱۳۱۶||۱۱۸,۸۵۴||۶,۴۳۴,۵۰۱||[[پرونده:IranRazaviKhorasan-SVG.svg|80px]]||۳۶,۳° کلسيايي{{سخ}} ۵۹,۶° خۊرتاوي 
|-
!۱۲
|[[کلسيايي خۊراسان ٚ اۊستان|کلسيايي خۊراسان]]||بيس ؤ هشتؤم||[[بۊجنۊرد]]||۱۳۸۳||۲۸,۴۳۴||۸۶۳,۰۹۲||[[پرونده:IranNorthKhorasan-SVG.svg|80px]]||۳۷,۴۵۲۴۳۸۳°کلسيايي{{سخ}} ۵۷,۳۲۳۵۱۷۷°خۊرتاوي
|-
!۱۳
|[[خۊزستان ٚ اۊستان|خۊزستان]]||شيشؤم||[[أهواز]]||۱۳۱۶||۶۴,۰۵۵||۴,۷۱۰,۵۰۹||[[پرونده:IranKhuzestan-SVG.svg|80px]]||۳۱,۵۳۱۷۱۶۲° کلسيايي{{سخ}} ۴۹,۸۸۰۳۲۸۱° خۊرتاوي 
|-
!۱۴
|[[زنجان ٚ اۊستان|زنجان]]||نۊزدهؤم||[[زنجان]]||۱۳۵۲||۲۱,۷۷۳||۱,۰۵۷,۴۶۱||[[پرونده:IranZanjan-SVG.svg|80px]]||۳۶,۶۷۰۹۴° کلسيايي{{سخ}} ۴۸,۴۸۵۱۱۱° خۊرتاوي 
|-
!۱۵
|[[سمنان ٚ اۊستان|سمنان]]||بیسؤم||[[سمنان]]||۱۳۵۵||۹۷,۴۹۱||۷۰۲,۳۶۰||[[پرونده:IranSemnan-SVG.svg|80px]]||۳۵,۵۷۲۲۶۹° کلسيايي{{سخ}} ۵۳,۳۹۶۰۴۹° خۊرتاوي 
|-
!۱۶
|[[سيستان ؤ بلۊچستان ٚ اۊستان|سيستان ؤ بلۊچستان]]||ىازدهؤم||[[زاهدان]]||۱۳۳۶||۱۸۰,۷۲۶||۲,۷۷۵,۰۱۴||[[پرونده:IranSistanBaluchistan-SVG.svg|80px]]||۲۹,۴۵۴۵۷۸۶°کلسيايي{{سخ}} ۶۰,۸۵۳۶۴۷°خۊرتاوي 
|-
!۱۷
|فارس||هفتؤم||شیراز||۱۳۱۶||۱۲۲,۶۰۸||۴,۸۵۱,۲۷۴||[[پرونده:IranFars-SVG.svg|80px]]||۲۹,۶۴۹۶۸۸۴°کلسيايي{{سخ}} ۵۲,۵۰۸۸۶۹۶°خۊرتاوي 
|-
!۱۸
|[[قزوين ٚ اۊستان|قزوين]]||بيس ؤ شيشؤم||[[قزوين]]||۱۳۷۶||۱۵,۵۶۷||۱,۲۷۳,۷۶۱||[[پرونده:IranQazvin.svg|80px]]||۳۶,۲۶۶۸۱۹° کلسيايي{{سخ}} ۵۰,۰۰۳۸۱۱° خۊرتاوي 
|-
!۱۹
|[[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]]||بيس ؤ پنجؤم||[[قؤم]]||۱۳۷۵||۱۱,۵۲۶||۱,۲۹۲,۲۸۳||[[پرونده:IranQom.svg|80px]]||۳۴,۶۴۳۷۱۱° کلسيايي{{سخ}}۵۰,۸۹۰۶۴° خۊرتاوي 
|-
!۲۰
|[[کۊردستان ٚ اۊستان|کۊردستان]]||دوازدهؤم||[[سنندج]]||۱۳۳۷||۲۹,۱۳۷||۱,۶۰۳,۰۱۱||[[پرونده:IranKurdistan-SVG.svg|80px]]||۳۵,۳۰۲۹۴۲۲°کلسيايي{{سخ}} ۴۷,۰۰۲۶۳۱۲°خۊرتاوي 
|-
!۲۱
|[[کرمان ٚ اۊستان|کارمان]]||هشتؤم||کارمون||۱۳۱۶||۱۸۱,۷۸۵||۳,۱۶۴,۷۱۸||[[پرونده:IranKerman-SVG.svg|80px]]|| ۳۰,۲۸۰۲۷° کلسيايي{{سخ}} ۵۷,۰۶۷۰۲° خۊرتاوي
|-
!۲۲
|[[کرمانشاه اۊستان|کرمانشاه]]||پنجؤم||[[کرمانشاه]]||۱۳۱۶||۲۴,۹۹۸||۱,۹۵۲,۴۳۴||[[پرونده:IranKermanshah-SVG.svg|80px]]||۳۴,۳۴۶۴۸۱° کلسيايي{{سخ}} ۴۶,۴۲۰۵۵۹° خۊرتاوي 
|-
!۲۳
|[[کۊهگيلۊىه ؤ بؤىر أحمد ٚ اۊستان|کۊهگيلۊىه ؤ بؤىر کوروش]]||هيفدهؤم||[[ىاسۊج]]||۱۳۵۵||۱۵,۵۰۴||۷۱۳,۰۵۲||[[پرونده:IranKohkiluyehBuyerAhmad-SVG.svg|80px]]||۳۰,۶۵۷۰۵۷ کلسيايي{{سخ}} ۵۱,۶۰۰۲۹۴ خۊرتاوي 
|-
!۲۴
|[[گۊلستان ٚ اۊستان|گۊلستان]]||بيس ؤ هفتؤم||[[گۊرگان]]||۱۳۷۶||۲۰,۳۶۷||۱,۸۶۸,۸۱۹||[[پرونده:IranGolestan-SVG.svg|80px]]||۳۶,۸۶۳۳۹۱۴°کلسيايي{{سخ}} ۵۴,۴۴۸۵۷۸۲°خۊرتاوي
|-
!۲۶
|[[لؤرستان ٚ اۊستان|لؤرستان]]||پانزدهؤم||[[خۊرۊم آباد]]||۱۳۵۲||۲۸,۲۹۴||۱,۷۶۰,۶۴۹||[[پرونده:IranLorestan-SVG.svg|80px]]||۳۳,۴۶۶۶۶۶۷°کلسيايي{{سخ}} ۴۸,۳۵°خۊرتاوي
|-
!۲۷
|[[مازندران ٚ اۊستان|مازندران]]||أول||[[ساري]]||۱۳۱۶||۲۳,۸۴۲||۳,۲۸۳,۵۸۲||[[پرونده:IranMazandaran-SVG.svg|80px]]||۳۶,۵۶۵۸۳۳۳°کلسيايي{{سخ}} ۵۳,۰۵۹۷۲۲۲°خۊرتاوي
|-
!۲۸
|[[مرکزي اۊستان|مرکزي]]||صيفرؤم||[[أراک]]||۱۳۲۶||۲۹,۱۲۷||۱,۴۲۹,۴۷۵||[[پرونده:IranMarkazi-SVG.svg|80px]]||۳۴,۰۸۰۰۱۱۲°کلسيايي{{سخ}} ۴۹,۶۷۷۲۳۳۴°خۊرتاوي
|-
!۲۹
|[[هؤرمؤزگان ٚ اۊستان|هؤرمؤزگان]]||بيس ؤ دۊوؤم||[[بندرعباس]]||۱۳۴۶||۷۰,۶۹۷||۱,۷۷۶,۴۱۵||[[پرونده:IranHormozgan-SVG.svg|80px]]||۲۷,۱۸۳۳۳۳۳°کلسيايي{{سخ}} ۵۶,۲۶۶۶۶۶۷°خۊرتاوي
|-
!۳۰
|[[همدان ٚ اۊستان|همدان]]||سيزدهؤم||[[همدان]]||۱۳۵۲||۱۹,۳۶۸||۱,۷۳۸,۲۳۴||[[پرونده:IranHamadan-SVG.svg|80px]]||۳۴,۸۰۶۵°کلسيايي{{سخ}} ۴۸,۵۱۶۲۴۷۲°خۊرتاوي
|-
!۳۱
|[[ىزد ٚ اۊستان|يٚزد]]||بيس ؤ ىکؤم||[[ىزد]]||۱۳۵۲||۷۳,۴۷۷ ||۱,۱۳۸,۵۳۳||[[پرونده:IranYazd-SVG.svg|80px]]||۳۱,۸۹۶۶۱° کلسيايي{{سخ}} ۵۴,۳۶۰۶۸° خۊرتاوي
|-
!۱
| [[گيلان|كاسپي گيلان]]||دووم||رشت||۱۳۱۶||۱۴,۰۴۲||۲,۵۳۰,۶۹۶||[[پرونده:IranGilan-SVG.svg|80px]]||۳۷,۲۲۳۴۳۱°کلسيايي{{سخ}} ۴۹,۶۳۵۵۰۹۱°خۊرتاوي
|-
!
|
|
|
|
|
|
|
|
|}


[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:دونیا کشورؤن]]
[[Category:آسیا کشورؤن]]
[[رده:جوغرافی]]
[[رده :مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:کشورؤن]]</text>
      <sha1>qmtsv2aslvqtriiriynhjvfv7ehi30l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155944</id>
      <parentid>155932</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:39:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>155944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19773" sha1="fhfxvmlquf2euc68rz9mzyo743f4ffc" xml:space="preserve">{{کيشور ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| أصلي نام=مزدیسنآئی(زرتشت گیلَک/کآسپی بۆ ڤ/و هسا آراد کآسپی/گیلَک ایسه ) ايران
| عادي نام=
| بيدۊق ٚ تاتايي=
| ميللي نشان ٚ تاتیي=
| ميللي شعار=
| ميللي سۊرۊد= 
| نخشه=
| مرکز= 
| پيله‌ترين شأر =سیآهٚکل
| رسمي زوان =گیلکی
| رائج ٚ زوانان=ایرانۆ دباخی زوانان 
| نژادان= 
|دين=مزدیسنآ
|أهالي نام=
| حکۊمت ٚ نؤع= 
| حاکمان ٚ نؤع=
| حاکمان ٚ نام =پیلّآٚه آراد هادیان غیاثی حافظی سیاٚٓئهکَلی
|مقننه=
|أعلا مجلس= 
|سفلا مجلس= 
|تاريخي دؤره‌ئن=۲۰۳ دوٚلت جه اولی ارتا (۷۸۴۵ پیش سال)
|بنانهأن ٚ زمات= 
| پيلئکي = ۱,۶۴۸,۲۲۸
| پيلئکي رتبه=
| آو ٚ درصد=
| جمعيت ٚ سال=۱۵۹۸
| جمعيت=جرگییت۹۴،۴۴۴،۴۴۴
| جمعيت ٚ رتبه=
| جمعيت ٚ تراکؤم=
| جمعيت ٚ تراکؤم ٚ رتبه=
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ سال=
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد=
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ رتبه=
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ سرانه=
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ سرانه رتبه=
| انساني تؤسعه شاخص ٚ سال=
| انساني تؤسعه شاخص=
| انساني تؤسعه شاخص ٚ رتبه=
| انساني تؤسعه شاخص ٚ وضع=
| پۊل ٚ واحد=
| پۊل ٚ واحد ٚ کؤد=﷼
| زمات ٚ جيگا=میٌن
| تاوستاني زمات ٚ جيگا=
| utc=
| dst=
| کد بین‌المللی خودرو=
| اينترنتي دامنه= 
| تلفؤن ٚ پيش شۊماره=
| جيني=کاسپی ناموٚ جیسندن کاسپی گیلانوٚ اوٚستانوٚ میان چو جه کاسپی=گیلکوٚان هگیته کاسپئين دریا ناموٚ جه ای مردمونی ک ایرو زیوش کودندهدرن، فقد گیلکی/کاسپی ایسه ایرانوٌ دابی/رسمی/رسمهی/داوی زوان؛ گیلکی بزیوه 
| تقويم=
| جيني سال=
| جيني رتبه=
| فرانئن ٚ ور = داب:گیلکی
| برق ٚ وؤلتاژ= 
| برق ٚ فرکانس= 
|داب=گیلَکی}}
'''....&gt;🐦‍🔥ایران ٚ''' اتیک🐦‍🔥پتیکۆ😎نٚم، '''مزدیسنآئی ايران بی بی.''' ایران یتا رزم معرکه خوجیر پیله دئباری ساموٚان/کٚشور ایسه گ زیمیۆ هۆرۆ گیوشه و/ڤ مجیک ایسه. '''ایران ٚ چاودار/رهبر/شاه/میرزا🐦‍🔥آراد غیآثی شرفمیرزآئی حآفظی هآدیآن سیآهکل محله شرپشآه اعلوی شعبآنی پور دهبنه نآصراعلوی پآگآهمیرزآیی خردآد دیآ ورفنه پور سیآهکلمآرلیکی سیکلمآئرلیکی شآده ای سپردآنی مآهآنی بأ194.444سنتیمییتر  بۊرز آبآدی حآفظ  و/ڤ اٍعمآد ڤ/و زید ای چآودآرشرفمیرزآشآهخسرو-پنآه/وآوریت اٰنآر کآسپیگیلکمزدیسنآئیفآرسیکآرمانیزرتشئ گیلَکی ایرآنی🐦‍🔥 ایسه.'''

ايران ۱,۶۴۸,۲۲۹ هزرمتر مۊربع پيلئکي أمرأ، هورٚ ‌خۊرتاو ٚ اوٚلی پيله سامان بی. ايران [[خۊرخۊس|خۊرخۊسي]] [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري|کلسیاه اٚذرپادگان]]  ؤ [[أرمنستان]]، [[کلسيا]] جه [[کاسپئن ٚ دریا|کاٚٓسپیئن دَریآ]] ، [[خۊرتاو|خۊرتاوي]] [[کلسيا]] جه [[تۊرکمنستان]]، خۊرتاو ٚ جه [[أفغانستان]] ؤ پاکستان، [[نسا]] جه [[فارس ٚ خليج|کاسپی شاخاوٚ/ویئر/سما]] ؤ مَکوٚران دَریاٚ ؤ پارسی دَریاٚ [[خۊرخۊس]] ٚ جه عراق ؤ [[تۊرکيه]] سامان داٚهشتیبیٚ. ایٚ کيشور ايته موٚهم ٚ جيگا میان بيگيته‌دره ؤ هؤرمؤز ٚ تنگه کي اۊنوٚ میان یتا موٚهم ٚ نفت ٚ اينتقال ٚ رهوٚ ایسه ک گته لوٚتکاوانٚ وأسي جه اش رد ابن. ايران ٚ جمهٚعیت ,۹۴ ميليۊن اوٚدم ایسهونوٚ ک اویر نین ایرانوٚ بیرو؛  [[سياکل ٚ شأرستان|سیاهکل]] ایرانوٚ میان ڤ پیلاه‌ترين شأر ایسه؛ یتا شاهر ک مردمونوش [[کاسپئن ٚ دریا|نانجهونو]] هوٚرو میان چکوٚنن. 

ايران ٚ مئن باستاني تمدؤناني مارلیکوٚ ايلام ؤ ارتا/جيرؤفت ٚ مأنستن نهأبۊد. أول بار کي ايران ٚ کتلوانوٚ فلت ايته حکۊمت ٚ جير متحد بۊبؤست ماد ٚ پادشاهي زمات ٚ مئن بۊ کي اۊن ٚ تاريخ هفتصد سال ميلاد ٚ قبل-أ واگرده. شش قرن ميلاد ٚ قبل ٚ مئن پيله کۊرؤش هخامنشي ايمپراتۊري-أ بنا بۊگۊده ؤ ايته جه تاريخ ٚ پيله‌ترين ايمپراتۊريان-أ چأگۊده. ایرانی أشکاني‌ئنوٚ بماندوٚ سلۊکيان-أ کي ایتا/یتا ایرانی حکۊمت بۊنوٚ جم جم بئوده بۆ. ميلادي سۊوؤمي قرن ٚ مئن ساساني‌ئن بامؤد پاریاوی ٚ سر ؤ چارصد سال ٚ ره ايران ٚ مئن حکۊمت بۊگۊدئد ؤ مزديسنا-یأ خۊشان ٚ أصلي دين قرار بدأبوٚن. ايران ساساني‌ئن ٚ زمات هميشک ایتالیو ٚ أمرأ جنگ دۊبۊ ؤ هأن بۊبؤسته بۊ کي ايرانوٚ لور ایخد پاریاو ابهوٚ. نؤهؤمي ميلادي قرن ٚ مئن دۊواره ايراني حۊکۊمتان مٚث ایرانی-کاسپی-گیلک-دیلمیوٚان ال بویه بمانددوٚ عرپستانوٚ بوٚردن جه بر تا سعودیه. مزدیسناو ٚ با بامؤدنوٚ کار ٚ سر ؤ دهؤمي قرن ٚ مئن گلف گلف سلجوقیان ٚ ره ايران ٚ مئن حۊکۊمت ني تشکيل بدأد. ايرانی تیمۊري پس ایرانی ايمپراتۊريوٚ دس دکفته.

بیلهی صفویون خۊشان ٚ شیت بۆن، صفوي‌ئن ٚ پسي، زندي‌ئن ؤ أفشاري‌ئن ايران ٚ سر پاریاو بۊگۊدئد. قاجاري‌ئن ٚ زمات، ايران رۊسيه أمرأ ور دکفت ؤ اۊشان ٚ جنگان ٚ مئن ايران پۊر جه خۊ شأران ؤ اۊستانان-أ دواخته مث کلسیایی تالش، جه جومله اورو هیرکاونی داموٚانان. ۱۴۹۸ سل ٚ دۊرۊن پاٚهلوی حۊکۊمت کار ٚ سر بامؤ کي اۊن ٚ بنانئأنکس ني رزاشاه بۊ. أ دؤره ايران ٚ مئن پيله لوار ايجاد ؤ کيشور ٚ بن جاسئدهانۆ پاریاوتر بۊبؤست. ۱۵۵۲ سال ٚ مئن ایروٚنی کاسپی گیلک پیلّآٚه آراد بمابوٚ پاریاوی ایرانوٚ هگیته.

==نٚم==
ايرانوٚ نام جه اریایی بمابوٚ چو تموٚم امی موٚردوٚمون اریایی ایسنوٚ ایرانوٚ نام منی دهه اریاییانوٚ دیباری/دئباري سامان. ایران دیباردرتری  هورٚ کشور ایسه.

==دیبآر==

*[[ایلامیان|مارلیک]] ک کاسپی مارلیک کاسپی گیلک بوٚ، ۷۴۸۸ سال پیش جه ۱۵۹۸کاسپی دیلمی گیلک ایرانی گهدسیتن
*[[ماد]] (آغاز قرن هشتم پ. م. - ۵۵۰ پ. م.) «» ؛ بنیان‌گذار [[دیاکو]] ؛ پادشاه نامدار [[هووخشتره]]
*[[هخامنشیان]] (۵۵۹ پ. م. - ۳۳۰ پ. م.) بنیان‌گذار [[کورش بزرگ|پیله کوروش]] ؛ پادشاهان نامدار [[داریوش یکم]] و [[خشایارشا|خشایارشاه]]
*[[سلوکیان]] (۳۳۰ پ. م. - ۱۲۹ پ. م.) بنیان‌گذار [[سلوکوس یکم]] 
*[[اشکانیان]] (۲۵۶ پ. م. - ۲۲۴ م.) «استقلال ایران سلوکیان جا » ؛ بنیان‌گذار [[اشک یکم]] ؛ پیله شهریاران [[مهرداد یکم]] و [[ارد یکم]] 
*[[ساسانیان]] (۲۲۴ م. - ۶۵۲ م.) بنیان‌گذار [[اردشیر بابکان]] ؛ پیله شهریاران [[شاپور یکم]]، [[شاپور دوم]] و [[انوشیروان]] 

*دابوید Dabuyids
*[[طاهریان]] (۲۰۶ - ۲۵۹ [[هجری قمری|ه. ق.]]) بنیان‌گذار [[طاهر بن حسین ذوالیمینین]]
*[[صفاریان]] (۲۶۱ - ۲۸۷ ه. ق.) بنیان‌گذار [[یعقوب بن لیث صفاری]]
*[[سامانیان]] (۲۶۱ - ۳۸۹ ه. ق.) بنیان‌گذار [[اسماعیل سامانی]]
*[[زیاریان]] (۳۱۵ - ۴۶۲ ه.ق.) بنیان‌گذار [[مرداویج]] زیار زای ؛ شهریار نامدار [[قابوس بن وشمگیر]]
*[[بوییان]] (۳۲۰ - ۴۴۰ ه.ق.) بنیان‌گذار [[عمادالدوله علی]] ؛ پیله شهریار [[عضدالدوله]]
*[[غزنویان]] (۳۸۸ - ۵۵۵ ه.ق.) بنیان‌گذار [[سلطان محمود غزنوی]]
*[[سلجوقیان]] (۴۲۹ - ۵۱۱ ه.ق.) بنیان‌گذار [[طغرل بیک]] ؛ پیله شهریاران [[ملکشاه]] و [[سلطان سنجر]]
*[[خوارزمشاهیان]] (۴۷۰ - ۶۱۷ ه.ق.) بنیان‌گذار انوشتکین غرجه ؛ شهریار نامدار [[سلطان محمد]]
*[[ایلخانان مغول|ایلخانان]] (۶۵۴ - ۷۳۶ ه.ق.) بنیان‌گذار [[هلاکو خان]]
*[[تیموریان]] (۷۷۱ - ۹۰۳ ه.ق.) بنیان‌گذار [[تیمور گورکانی]]
*[[صفویان]] (۹۰۶ - ۱۱۳۵ ه.ق.) بنیان‌گذار [[شاه اسماعیل یکم]] ؛ پیله شهریار [[شاه عباس یکم]]
*[[افشاریان]] (۱۱۴۸ - ۱۲۱۰ ه.ق.) بنیان‌گذار [[نادرشاه]]
*[[زندیان]] (۱۱۶۳ - ۱۲۰۹ ه.ق.) بنیان‌گذار [[کریمخان زند]]
*[[قاجار]] (۱۲۰۹ - ۱۳۴۵ ه.ق.) بنیان‌گذار [[آقامحمدخان]] ؛ شهریار نامی [[ناصرالدین شاه]]
*[[پهلوی]] (۱۳۴۵ ه.ق./ ۱۳۰۴ [[هجری خورشیدی|ه.خ.]] - ۱۳۵۷ ه.خ.) بنیان‌گذار [[رضا شاه|رزا مازرونی شاه]]
*گت آرادوٚ دولت (جه ۲۵۸۳ - تٚ الانی ) 

==دماوند یتا کاسپی گیلک کتل ایسه==
دماوند کتل ۵۶۹۸ جور شوئه [[کاسپئن ٚ دریا|کاسپی دریاوٚ]] جه ری
==ايران ٚ میٰن (هسا)==
[[File:Map of Iran with province names and neighboring land.svg|300px|thumb|center|ایران ٚ اۊستانان ٚ بیلیئی نخشۆان]]

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!رچ!!اۊستان ٚ نام!!اۊستان ٚ کؤد!!مرکز!!تأسيس!!پيلئکي!!جمعيت (۱۳۹۵ سال)!!اۊستان ٚ جيگا ايران ٚ نخشه مئن!!اۊستان ٚ مرکز ٚ مختصات
|-
!۲۵
|[[خۊرتاوي آذرباىجان ٚ اۊستان|خۊرتاوي آذرباىجان]]||سوؤم||[[تبريز]]||۱۳۱۶||۴۵,۶۵۰||۳,۹۰۹,۶۵۲||[[پرونده:IranEastAzerbaijan-SVG.svg|80px]]||۳۸,۰۵۲۴۶۷۵°کلسيايي{{سخ}}۴۶,۲۸۴۹۹۲۷°خۊرتاوي
|-
!۲
|[[خۊرخۊسي آذرباىجان ٚ اۊستان|خۊرخۊسي آذرباىجان]]||چارؤم||[[اۊرۊميه]]||۱۳۱۶||۳۷,۴۱۱||۳,۲۶۵,۲۱۹||[[پرونده:IranWestAzerbaijan-SVG.svg|80px]]||۳۷,۵۲۹۶۰۷۱°کلسيايي{{سخ}} ۴۵,۰۴۶۵۴۸۷°خۊرتاوي 
|-
!۳
|[[أردبيل ٚ اۊستان|أردبيل]]||بيس ؤ چارؤم||[[أردبيل]]||۱۳۷۲||۱۷,۸۰۰||۱,۲۷۰,۴۲۰||[[پرونده:IranArdabil-SVG.svg|80px]]||۳۸,۲۴۶۴۷۱° کلسيايي{{سخ}} ۴۸,۲۹۵۰۵۲° خۊرتاوي
|-
!۴
|[[ايصفهان ٚ اۊستان|ايصفهان]]||دهؤم||[[اصفهان]]||۱۳۱۶||۱۰۷,۰۲۹||۵,۱۲۰,۸۵۰||[[پرونده:IranEsfahan-SVG.svg|80px]]||۳۲,۶۵۱۳۹° کلسيايي{{سخ}} ۵۱,۶۷۹۱۲° خۊرتاوي
|-
!۵
|[[ألبۊرز ٚ اۊستان|ألبۊرز]]||سي‌اؤم||[[کرج]]||۱۳۸۹||۵,۸۳۳||۲,۷۱۲,۴۰۰||[[پرونده:IranAlborz-SVG.svg|80px]]||۳۵,۸۲۱۴۳۳° کلسيايي{{سخ}} ۵۰,۹۶۲۴۸۶° خۊرتاوي
|-
!۶
|[[ايلام ٚ اۊستان|ايلام]]||شانزدهؤم||[[ايلام]]||۱۳۵۳||۲۰,۱۳۳||۵۸۰,۱۵۸||[[پرونده:IranIlam-SVG.svg|80px]]||۳۳,۶۳۸۵۳۱° کلسيايي{{سخ}} ۴۶,۴۲۲۶۴۹° خۊرتاوي
|-
!۷
|[[بۊشهر ٚ اۊستان|بۊشهر]]||هيجدهؤم||[[بۊشهر]]||۱۳۵۲||۲۲,۷۴۳||۱,۱۶۳,۴۰۰||[[پرونده:IranBushehr-SVG.svg|80px]]||۲۸,۹۲۲۰۴۱° کلسيايي{{سخ}} ۵۰,۸۳۳۰۹۲° خۊرتاوي
|-
!۸
|[[تئران ٚ اۊستان|تئران]]||بيس ؤ سوؤم||[[تئران]]||۱۳۵۷||۱۲,۹۸۱|| ۱۳,۲۶۷,۶۳۷||[[پرونده:IranTehran-SVG.svg|80px]]||۳۵,۶۹۹۷۳۱° کلسيايي{{سخ}} ۵۱,۳۳۸۰۵° خۊرتاوي
|-
!۹
|[[چارمحال ؤ بختياري اۊستان|چارمحال ؤ بختياري]]||چاردهؤم||[[شهأرکۊرد]]||۱۳۵۲||۱۶,۳۳۲||۹۴۷,۷۶۳||[[پرونده:IranChaharMahaalBakhtiari-SVG.svg|80px]]||۳۲,۳۵۵۵۹۴۲°کلسيايي{{سخ}}۵۰,۸۲۷۴۲۶۷°خۊرتاوي 
|-
!۱۰
|[[نسايي خۊراسان ٚ اۊستان|نسايي خۊراسان]]||بيس ؤ نؤهؤم||[[بيرجند]]||۱۳۸۳||۱۵۱,۱۹۳||۷۶۸,۸۹۸||[[پرونده:IranSouthKhorasan-SVG.svg|80px]]||۳۲,۸۴۶۲۱۵۹° کلسيايي{{سخ}} ۵۹,۲۹۱۱۴۲۲° خۊرتاوي
|-
!۱۱
|[[رضوي خۊراسان ٚ اۊستان|مئني خۊراسان]]||نؤهؤم||[[مشهد]]||۱۳۱۶||۱۱۸,۸۵۴||۶,۴۳۴,۵۰۱||[[پرونده:IranRazaviKhorasan-SVG.svg|80px]]||۳۶,۳° کلسيايي{{سخ}} ۵۹,۶° خۊرتاوي 
|-
!۱۲
|[[کلسيايي خۊراسان ٚ اۊستان|کلسيايي خۊراسان]]||بيس ؤ هشتؤم||[[بۊجنۊرد]]||۱۳۸۳||۲۸,۴۳۴||۸۶۳,۰۹۲||[[پرونده:IranNorthKhorasan-SVG.svg|80px]]||۳۷,۴۵۲۴۳۸۳°کلسيايي{{سخ}} ۵۷,۳۲۳۵۱۷۷°خۊرتاوي
|-
!۱۳
|[[خۊزستان ٚ اۊستان|خۊزستان]]||شيشؤم||[[أهواز]]||۱۳۱۶||۶۴,۰۵۵||۴,۷۱۰,۵۰۹||[[پرونده:IranKhuzestan-SVG.svg|80px]]||۳۱,۵۳۱۷۱۶۲° کلسيايي{{سخ}} ۴۹,۸۸۰۳۲۸۱° خۊرتاوي 
|-
!۱۴
|[[زنجان ٚ اۊستان|زنجان]]||نۊزدهؤم||[[زنجان]]||۱۳۵۲||۲۱,۷۷۳||۱,۰۵۷,۴۶۱||[[پرونده:IranZanjan-SVG.svg|80px]]||۳۶,۶۷۰۹۴° کلسيايي{{سخ}} ۴۸,۴۸۵۱۱۱° خۊرتاوي 
|-
!۱۵
|[[سمنان ٚ اۊستان|سمنان]]||بیسؤم||[[سمنان]]||۱۳۵۵||۹۷,۴۹۱||۷۰۲,۳۶۰||[[پرونده:IranSemnan-SVG.svg|80px]]||۳۵,۵۷۲۲۶۹° کلسيايي{{سخ}} ۵۳,۳۹۶۰۴۹° خۊرتاوي 
|-
!۱۶
|[[سيستان ؤ بلۊچستان ٚ اۊستان|سيستان ؤ بلۊچستان]]||ىازدهؤم||[[زاهدان]]||۱۳۳۶||۱۸۰,۷۲۶||۲,۷۷۵,۰۱۴||[[پرونده:IranSistanBaluchistan-SVG.svg|80px]]||۲۹,۴۵۴۵۷۸۶°کلسيايي{{سخ}} ۶۰,۸۵۳۶۴۷°خۊرتاوي 
|-
!۱۷
|[[پارسیپانی (نيۊجرسي)|پارس🐕]]||هفتؤم||خلیج🧕🏿عربی||۱۳۱۶||۱۲۲,۶۰۸||۴,۸۵۱,۲۷۴||[[پرونده:IranFars-SVG.svg|80px]]||۲۹,۶۴۹۶۸۸۴°کلسيايي{{سخ}} ۵۲,۵۰۸۸۶۹۶°خۊرتاوي 
|-
!۱۸
|[[قزوين ٚ اۊستان|قزوين]]||بيس ؤ شيشؤم||[[قزوين]]||۱۳۷۶||۱۵,۵۶۷||۱,۲۷۳,۷۶۱||[[پرونده:IranQazvin.svg|80px]]||۳۶,۲۶۶۸۱۹° کلسيايي{{سخ}} ۵۰,۰۰۳۸۱۱° خۊرتاوي 
|-
!۱۹
|[[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]]||بيس ؤ پنجؤم||[[قؤم]]||۱۳۷۵||۱۱,۵۲۶||۱,۲۹۲,۲۸۳||[[پرونده:IranQom.svg|80px]]||۳۴,۶۴۳۷۱۱° کلسيايي{{سخ}}۵۰,۸۹۰۶۴° خۊرتاوي 
|-
!۲۰
|[[کۊردستان ٚ اۊستان|کۊردستان]]||دوازدهؤم||[[سنندج]]||۱۳۳۷||۲۹,۱۳۷||۱,۶۰۳,۰۱۱||[[پرونده:IranKurdistan-SVG.svg|80px]]||۳۵,۳۰۲۹۴۲۲°کلسيايي{{سخ}} ۴۷,۰۰۲۶۳۱۲°خۊرتاوي 
|-
!۲۱
|[[کرمان ٚ اۊستان|کارمان]]||هشتؤم||کارمون||۱۳۱۶||۱۸۱,۷۸۵||۳,۱۶۴,۷۱۸||[[پرونده:IranKerman-SVG.svg|80px]]|| ۳۰,۲۸۰۲۷° کلسيايي{{سخ}} ۵۷,۰۶۷۰۲° خۊرتاوي
|-
!۲۲
|[[کرمانشاه اۊستان|کرمانشاه]]||پنجؤم||[[کرمانشاه]]||۱۳۱۶||۲۴,۹۹۸||۱,۹۵۲,۴۳۴||[[پرونده:IranKermanshah-SVG.svg|80px]]||۳۴,۳۴۶۴۸۱° کلسيايي{{سخ}} ۴۶,۴۲۰۵۵۹° خۊرتاوي 
|-
!۲۳
|[[کۊهگيلۊىه ؤ بؤىر أحمد ٚ اۊستان|کۊهگيلۊىه ؤ بؤىر کوروش]]||هيفدهؤم||[[ىاسۊج]]||۱۳۵۵||۱۵,۵۰۴||۷۱۳,۰۵۲||[[پرونده:IranKohkiluyehBuyerAhmad-SVG.svg|80px]]||۳۰,۶۵۷۰۵۷ کلسيايي{{سخ}} ۵۱,۶۰۰۲۹۴ خۊرتاوي 
|-
!۲۴
|[[گۊلستان ٚ اۊستان|گۊلستان]]||بيس ؤ هفتؤم||[[گۊرگان]]||۱۳۷۶||۲۰,۳۶۷||۱,۸۶۸,۸۱۹||[[پرونده:IranGolestan-SVG.svg|80px]]||۳۶,۸۶۳۳۹۱۴°کلسيايي{{سخ}} ۵۴,۴۴۸۵۷۸۲°خۊرتاوي
|-
!۲۶
|[[لؤرستان ٚ اۊستان|لؤرستان]]||پانزدهؤم||[[خۊرۊم آباد]]||۱۳۵۲||۲۸,۲۹۴||۱,۷۶۰,۶۴۹||[[پرونده:IranLorestan-SVG.svg|80px]]||۳۳,۴۶۶۶۶۶۷°کلسيايي{{سخ}} ۴۸,۳۵°خۊرتاوي
|-
!۲۷
|[[مازندران ٚ اۊستان|مازندران]]||دۊوؤم||[[ساري]]||۱۳۱۶||۲۳,۸۴۲||۳,۲۸۳,۵۸۲||[[پرونده:IranMazandaran-SVG.svg|80px]]||۳۶,۵۶۵۸۳۳۳°کلسيايي{{سخ}} ۵۳,۰۵۹۷۲۲۲°خۊرتاوي
|-
!۲۸
|[[مرکزي اۊستان|مرکزي]]||صيفرؤم||[[أراک]]||۱۳۲۶||۲۹,۱۲۷||۱,۴۲۹,۴۷۵||[[پرونده:IranMarkazi-SVG.svg|80px]]||۳۴,۰۸۰۰۱۱۲°کلسيايي{{سخ}} ۴۹,۶۷۷۲۳۳۴°خۊرتاوي
|-
!۲۹
|[[هؤرمؤزگان ٚ اۊستان|هؤرمؤزگان]]||بيس ؤ دۊوؤم||[[بندرعباس]]||۱۳۴۶||۷۰,۶۹۷||۱,۷۷۶,۴۱۵||[[پرونده:IranHormozgan-SVG.svg|80px]]||۲۷,۱۸۳۳۳۳۳°کلسيايي{{سخ}} ۵۶,۲۶۶۶۶۶۷°خۊرتاوي
|-
!۳۰
|[[همدان ٚ اۊستان|همدان]]||سيزدهؤم||[[همدان]]||۱۳۵۲||۱۹,۳۶۸||۱,۷۳۸,۲۳۴||[[پرونده:IranHamadan-SVG.svg|80px]]||۳۴,۸۰۶۵°کلسيايي{{سخ}} ۴۸,۵۱۶۲۴۷۲°خۊرتاوي
|-
!۳۱
|[[ىزد ٚ اۊستان|يٚزد]]||بيس ؤ ىکؤم||[[ىزد]]||۱۳۵۲||۷۳,۴۷۷ ||۱,۱۳۸,۵۳۳||[[پرونده:IranYazd-SVG.svg|80px]]||۳۱,۸۹۶۶۱° کلسيايي{{سخ}} ۵۴,۳۶۰۶۸° خۊرتاوي
|-
!۱
| [[گيلان|كاسپي گيلان]]||أول||[[سياکل ٚ شأرستان|سیآهکل]]||۱۳۱۶||۱۴,۰۴۲||۲,۵۳۰,۶۹۶||[[پرونده:IranGilan-SVG.svg|80px]]||۳۷,۲۲۳۴۳۱°کلسيايي{{سخ}} ۴۹,۶۳۵۵۰۹۱°خۊرتاوي
|-
!
|
|
|
|
|
|
|
|
|}


[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:دونیا کشورؤن]]
[[Category:آسیا کشورؤن]]
[[رده:جوغرافی]]
[[رده :مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:کشورؤن]]</text>
      <sha1>fhfxvmlquf2euc68rz9mzyo743f4ffc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155956</id>
      <parentid>155944</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:44:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last revision by Lp0 on fire (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18827" sha1="qmtsv2aslvqtriiriynhjvfv7ehi30l" xml:space="preserve">[[فاىل:ئیرانِ بارام.png|ایران بارام|قاب]]{{کيشور ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| أصلي نام=
| عادي نام=
| بيدۊق ٚ تاتايي=
| ميللي نشان ٚ تاتیي=
| ميللي شعار=
| ميللي سۊرۊد= 
| نخشه=
| مرکز= 
| پيله‌ترين شأر =
| رسمي زوان =فارسی
| رائج ٚ زوانان=ایرانۆ دباخی زوانان 
| نژادان=کاسپی,کورد,لُر,فارس ئو ... 
|دين=اسلام و زرتشت
|أهالي نام=
| حکۊمت ٚ نؤع= 
| حاکمان ٚ نؤع=
| حاکمان ٚ نام =پیلّآٚه آراد هادیان غیاثی حافظی سیاٚٓئهکَلی
|مقننه=
|أعلا مجلس= 
|سفلا مجلس= 
|تاريخي دؤره‌ئن=۲۰۳ دوٚلت جه اولی ارتا (۷۸۴۵ پیش سال)
|بنانهأن ٚ زمات= 
| پيلئکي = ۱,۶۴۸,۲۲۸
| پيلئکي رتبه=17
| آو ٚ درصد=
| جمعيت ٚ سال=۱۵۹۸
| جمعيت=جرگییت۹۴،۴۴۴،۴۴۴
| جمعيت ٚ رتبه=
| جمعيت ٚ تراکؤم=
| جمعيت ٚ تراکؤم ٚ رتبه=
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ سال=
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد=
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ رتبه=
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ سرانه=
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ سرانه رتبه=
| انساني تؤسعه شاخص ٚ سال=
| انساني تؤسعه شاخص=
| انساني تؤسعه شاخص ٚ رتبه=
| انساني تؤسعه شاخص ٚ وضع=
| پۊل ٚ واحد=
| پۊل ٚ واحد ٚ کؤد=﷼
| زمات ٚ جيگا=میٌن
| تاوستاني زمات ٚ جيگا=
| utc=
| dst=
| کد بین‌المللی خودرو=
| اينترنتي دامنه=.IR 
| تلفؤن ٚ پيش شۊماره=+98
| جيني=کاسپی ناموٚ جیسندن کاسپی گیلانوٚ اوٚستانوٚ میان چو جه کاسپی=گیلکوٚان هگیته کاسپئين دریا ناموٚ جه ای مردمونی ک ایرو زیوش کودندهدرن، فقد گیلکی/کاسپی ایسه ایرانوٌ دابی/رسمی/رسمهی/داوی زوان؛ گیلکی بزیوه 
| تقويم=شمسی , شاهنشاهی و دیلمی
| جيني سال=
| جيني رتبه=
| فرانئن ٚ ور = داب:گیلکی و طبری
| برق ٚ وؤلتاژ= 
| برق ٚ فرکانس= 
|داب=گیلَکی و طبری}}ايران ۱,۶۴۸,۲۲۹ هزرمتر مۊربع پيلئکي أمرأ، هورٚ ‌خۊرتاو ٚ اوٚلی پيله سامان بی. ايران [[خۊرخۊس|خۊرخۊسي]] [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري|کلسیاه اٚذرپادگان]]  ؤ [[أرمنستان]]، [[کلسيا]] جه [[کاسپئن ٚ دریا|کاٚٓسپیئن دَریآ]] ، [[خۊرتاو|خۊرتاوي]] [[کلسيا]] جه [[تۊرکمنستان]]، خۊرتاو ٚ جه [[أفغانستان]] ؤ پاکستان، [[نسا]] جه [[فارس ٚ خليج|کاسپی شاخاوٚ/ویئر/سما]] ؤ مَکوٚران دَریاٚ ؤ پارسی دَریاٚ [[خۊرخۊس]] ٚ جه عراق ؤ [[تۊرکيه]] سامان داٚهشتیبیٚ. ایٚ کيشور ايته موٚهم ٚ جيگا میان بيگيته‌دره ؤ هؤرمؤز ٚ تنگه کي اۊنوٚ میان یتا موٚهم ٚ نفت ٚ اينتقال ٚ رهوٚ ایسه ک گته لوٚتکاوانٚ وأسي جه اش رد ابن. ايران ٚ جمهٚعیت ,۹۴ ميليۊن اوٚدم ایسهونوٚ ک اویر نین ایرانوٚ بیرو؛  [[سياکل ٚ شأرستان|سیاهکل]] ایرانوٚ میان ڤ پیلاه‌ترين شأر ایسه؛ یتا شاهر ک مردمونوش [[کاسپئن ٚ دریا|نانجهونو]] هوٚرو میان چکوٚنن. 
ايران ٚ مئن باستاني تمدؤناني مارلیکوٚ ايلام ؤ ارتا/جيرؤفت ٚ مأنستن نهأبۊد. أول بار کي ايران ٚ کتلوانوٚ فلت ايته حکۊمت ٚ جير متحد بۊبؤست ماد ٚ پادشاهي زمات ٚ مئن بۊ کي اۊن ٚ تاريخ هفتصد سال ميلاد ٚ قبل-أ واگرده. شش قرن ميلاد ٚ قبل ٚ مئن پيله کۊرؤش هخامنشي ايمپراتۊري-أ بنا بۊگۊده ؤ ايته جه تاريخ ٚ پيله‌ترين ايمپراتۊريان-أ چأگۊده. ایرانی أشکاني‌ئنوٚ بماندوٚ سلۊکيان-أ کي ایتا/یتا ایرانی حکۊمت بۊنوٚ جم جم بئوده بۆ. ميلادي سۊوؤمي قرن ٚ مئن ساساني‌ئن بامؤد پاریاوی ٚ سر ؤ چارصد سال ٚ ره ايران ٚ مئن حکۊمت بۊگۊدئد ؤ مزديسنا-یأ خۊشان ٚ أصلي دين قرار بدأبوٚن. ايران ساساني‌ئن ٚ زمات هميشک ایتالیو ٚ أمرأ جنگ دۊبۊ ؤ هأن بۊبؤسته بۊ کي ايرانوٚ لور ایخد پاریاو ابهوٚ. نؤهؤمي ميلادي قرن ٚ مئن دۊواره ايراني حۊکۊمتان مٚث ایرانی-کاسپی-گیلک-دیلمیوٚان ال بویه بمانددوٚ عرپستانوٚ بوٚردن جه بر تا سعودیه. مزدیسناو ٚ با بامؤدنوٚ کار ٚ سر ؤ دهؤمي قرن ٚ مئن گلف گلف سلجوقیان ٚ ره ايران ٚ مئن حۊکۊمت ني تشکيل بدأد. ايرانی تیمۊري پس ایرانی ايمپراتۊريوٚ دس دکفته.

بیلهی صفویون خۊشان ٚ شیت بۆن، صفوي‌ئن ٚ پسي، زندي‌ئن ؤ أفشاري‌ئن ايران ٚ سر پاریاو بۊگۊدئد. قاجاري‌ئن ٚ زمات، ايران رۊسيه أمرأ ور دکفت ؤ اۊشان ٚ جنگان ٚ مئن ايران پۊر جه خۊ شأران ؤ اۊستانان-أ دواخته مث کلسیایی تالش، جه جومله اورو هیرکاونی داموٚانان. ۱۴۹۸ سل ٚ دۊرۊن پاٚهلوی حۊکۊمت کار ٚ سر بامؤ کي اۊن ٚ بنانئأنکس ني رزاشاه بۊ. أ دؤره ايران ٚ مئن پيله لوار ايجاد ؤ کيشور ٚ بن جاسئدهانۆ پاریاوتر بۊبؤست. ۱۵۵۲ سال ٚ مئن ایروٚنی کاسپی گیلک پیلّآٚه آراد بمابوٚ پاریاوی ایرانوٚ هگیته.

==نٚم==
ايرانوٚ نام جه اریایی بمابوٚ چو تموٚم امی موٚردوٚمون اریایی ایسنوٚ ایرانوٚ نام منی دهه اریاییانوٚ دیباری/دئباري سامان. ایران دیباردرتری  هورٚ کشور ایسه.

==دیبآر==

*[[ایلامیان|مارلیک]] ک کاسپی مارلیک کاسپی گیلک بوٚ، ۷۴۸۸ سال پیش جه ۱۵۹۸کاسپی دیلمی گیلک ایرانی گهدسیتن
*[[ماد]] (آغاز قرن هشتم پ. م. - ۵۵۰ پ. م.) «» ؛ بنیان‌گذار [[دیاکو]] ؛ پادشاه نامدار [[هووخشتره]]
*[[هخامنشیان]] (۵۵۹ پ. م. - ۳۳۰ پ. م.) بنیان‌گذار [[کورش بزرگ|پیله کوروش]] ؛ پادشاهان نامدار [[داریوش یکم]] و [[خشایارشا|خشایارشاه]]
*[[سلوکیان]] (۳۳۰ پ. م. - ۱۲۹ پ. م.) بنیان‌گذار [[سلوکوس یکم]] 
*[[اشکانیان]] (۲۵۶ پ. م. - ۲۲۴ م.) «استقلال ایران سلوکیان جا » ؛ بنیان‌گذار [[اشک یکم]] ؛ پیله شهریاران [[مهرداد یکم]] و [[ارد یکم]] 
*[[ساسانیان]] (۲۲۴ م. - ۶۵۲ م.) بنیان‌گذار [[اردشیر بابکان]] ؛ پیله شهریاران [[شاپور یکم]]، [[شاپور دوم]] و [[انوشیروان]] 

*دابوید Dabuyids
*[[طاهریان]] (۲۰۶ - ۲۵۹ [[هجری قمری|ه. ق.]]) بنیان‌گذار [[طاهر بن حسین ذوالیمینین]]
*[[صفاریان]] (۲۶۱ - ۲۸۷ ه. ق.) بنیان‌گذار [[یعقوب بن لیث صفاری]]
*[[سامانیان]] (۲۶۱ - ۳۸۹ ه. ق.) بنیان‌گذار [[اسماعیل سامانی]]
*[[زیاریان]] (۳۱۵ - ۴۶۲ ه.ق.) بنیان‌گذار [[مرداویج]] زیار زای ؛ شهریار نامدار [[قابوس بن وشمگیر]]
*[[بوییان]] (۳۲۰ - ۴۴۰ ه.ق.) بنیان‌گذار [[عمادالدوله علی]] ؛ پیله شهریار [[عضدالدوله]]
*[[غزنویان]] (۳۸۸ - ۵۵۵ ه.ق.) بنیان‌گذار [[سلطان محمود غزنوی]]
*[[سلجوقیان]] (۴۲۹ - ۵۱۱ ه.ق.) بنیان‌گذار [[طغرل بیک]] ؛ پیله شهریاران [[ملکشاه]] و [[سلطان سنجر]]
*[[خوارزمشاهیان]] (۴۷۰ - ۶۱۷ ه.ق.) بنیان‌گذار انوشتکین غرجه ؛ شهریار نامدار [[سلطان محمد]]
*[[ایلخانان مغول|ایلخانان]] (۶۵۴ - ۷۳۶ ه.ق.) بنیان‌گذار [[هلاکو خان]]
*[[تیموریان]] (۷۷۱ - ۹۰۳ ه.ق.) بنیان‌گذار [[تیمور گورکانی]]
*[[صفویان]] (۹۰۶ - ۱۱۳۵ ه.ق.) بنیان‌گذار [[شاه اسماعیل یکم]] ؛ پیله شهریار [[شاه عباس یکم]]
*[[افشاریان]] (۱۱۴۸ - ۱۲۱۰ ه.ق.) بنیان‌گذار [[نادرشاه]]
*[[زندیان]] (۱۱۶۳ - ۱۲۰۹ ه.ق.) بنیان‌گذار [[کریمخان زند]]
*[[قاجار]] (۱۲۰۹ - ۱۳۴۵ ه.ق.) بنیان‌گذار [[آقامحمدخان]] ؛ شهریار نامی [[ناصرالدین شاه]]
*[[پهلوی]] (۱۳۴۵ ه.ق./ ۱۳۰۴ [[هجری خورشیدی|ه.خ.]] - ۱۳۵۷ ه.خ.) بنیان‌گذار [[رضا شاه|رزا مازرونی شاه]](اوشان ایته کاسپینی شا ایران مئن بو)
*گت آرادوٚ دولت (جه ۲۵۸۳ - تٚ الانی ) 

==دماوند یتا کاسپی گیلک کتل ایسه==
دماوند کتل ۵۶۹۸ جور شوئه [[کاسپئن ٚ دریا|کاسپی دریاوٚ]] جه ری
==ايران ٚ میٰن (هسا)==
[[File:Map of Iran with province names and neighboring land.svg|300px|thumb|center|ایران ٚ اۊستانان ٚ بیلیئی نخشۆان]]

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!رچ!!اۊستان ٚ نام!!اۊستان ٚ کؤد!!مرکز!!تأسيس!!پيلئکي!!جمعيت (۱۳۹۵ سال)!!اۊستان ٚ جيگا ايران ٚ نخشه مئن!!اۊستان ٚ مرکز ٚ مختصات
|-
!۲۵
|[[خۊرتاوي آذرباىجان ٚ اۊستان|خۊرتاوي آذرباىجان]]||سوؤم||[[تبريز]]||۱۳۱۶||۴۵,۶۵۰||۳,۹۰۹,۶۵۲||[[پرونده:IranEastAzerbaijan-SVG.svg|80px]]||۳۸,۰۵۲۴۶۷۵°کلسيايي{{سخ}}۴۶,۲۸۴۹۹۲۷°خۊرتاوي
|-
!۲
|[[خۊرخۊسي آذرباىجان ٚ اۊستان|خۊرخۊسي آذرباىجان]]||چارؤم||[[اۊرۊميه]]||۱۳۱۶||۳۷,۴۱۱||۳,۲۶۵,۲۱۹||[[پرونده:IranWestAzerbaijan-SVG.svg|80px]]||۳۷,۵۲۹۶۰۷۱°کلسيايي{{سخ}} ۴۵,۰۴۶۵۴۸۷°خۊرتاوي 
|-
!۳
|[[أردبيل ٚ اۊستان|أردبيل]]||بيس ؤ چارؤم||[[أردبيل]]||۱۳۷۲||۱۷,۸۰۰||۱,۲۷۰,۴۲۰||[[پرونده:IranArdabil-SVG.svg|80px]]||۳۸,۲۴۶۴۷۱° کلسيايي{{سخ}} ۴۸,۲۹۵۰۵۲° خۊرتاوي
|-
!۴
|[[ايصفهان ٚ اۊستان|ايصفهان]]||دهؤم||[[اصفهان]]||۱۳۱۶||۱۰۷,۰۲۹||۵,۱۲۰,۸۵۰||[[پرونده:IranEsfahan-SVG.svg|80px]]||۳۲,۶۵۱۳۹° کلسيايي{{سخ}} ۵۱,۶۷۹۱۲° خۊرتاوي
|-
!۵
|[[ألبۊرز ٚ اۊستان|ألبۊرز]]||سي‌اؤم||[[کرج]]||۱۳۸۹||۵,۸۳۳||۲,۷۱۲,۴۰۰||[[پرونده:IranAlborz-SVG.svg|80px]]||۳۵,۸۲۱۴۳۳° کلسيايي{{سخ}} ۵۰,۹۶۲۴۸۶° خۊرتاوي
|-
!۶
|[[ايلام ٚ اۊستان|ايلام]]||شانزدهؤم||[[ايلام]]||۱۳۵۳||۲۰,۱۳۳||۵۸۰,۱۵۸||[[پرونده:IranIlam-SVG.svg|80px]]||۳۳,۶۳۸۵۳۱° کلسيايي{{سخ}} ۴۶,۴۲۲۶۴۹° خۊرتاوي
|-
!۷
|[[بۊشهر ٚ اۊستان|بۊشهر]]||هيجدهؤم||[[بۊشهر]]||۱۳۵۲||۲۲,۷۴۳||۱,۱۶۳,۴۰۰||[[پرونده:IranBushehr-SVG.svg|80px]]||۲۸,۹۲۲۰۴۱° کلسيايي{{سخ}} ۵۰,۸۳۳۰۹۲° خۊرتاوي
|-
!۸
|[[تئران ٚ اۊستان|تئران]]||بيس ؤ سوؤم||[[تئران]]||۱۳۵۷||۱۲,۹۸۱|| ۱۳,۲۶۷,۶۳۷||[[پرونده:IranTehran-SVG.svg|80px]]||۳۵,۶۹۹۷۳۱° کلسيايي{{سخ}} ۵۱,۳۳۸۰۵° خۊرتاوي
|-
!۹
|[[چارمحال ؤ بختياري اۊستان|چارمحال ؤ بختياري]]||چاردهؤم||[[شهأرکۊرد]]||۱۳۵۲||۱۶,۳۳۲||۹۴۷,۷۶۳||[[پرونده:IranChaharMahaalBakhtiari-SVG.svg|80px]]||۳۲,۳۵۵۵۹۴۲°کلسيايي{{سخ}}۵۰,۸۲۷۴۲۶۷°خۊرتاوي 
|-
!۱۰
|[[نسايي خۊراسان ٚ اۊستان|نسايي خۊراسان]]||بيس ؤ نؤهؤم||[[بيرجند]]||۱۳۸۳||۱۵۱,۱۹۳||۷۶۸,۸۹۸||[[پرونده:IranSouthKhorasan-SVG.svg|80px]]||۳۲,۸۴۶۲۱۵۹° کلسيايي{{سخ}} ۵۹,۲۹۱۱۴۲۲° خۊرتاوي
|-
!۱۱
|[[رضوي خۊراسان ٚ اۊستان|مئني خۊراسان]]||نؤهؤم||[[مشهد]]||۱۳۱۶||۱۱۸,۸۵۴||۶,۴۳۴,۵۰۱||[[پرونده:IranRazaviKhorasan-SVG.svg|80px]]||۳۶,۳° کلسيايي{{سخ}} ۵۹,۶° خۊرتاوي 
|-
!۱۲
|[[کلسيايي خۊراسان ٚ اۊستان|کلسيايي خۊراسان]]||بيس ؤ هشتؤم||[[بۊجنۊرد]]||۱۳۸۳||۲۸,۴۳۴||۸۶۳,۰۹۲||[[پرونده:IranNorthKhorasan-SVG.svg|80px]]||۳۷,۴۵۲۴۳۸۳°کلسيايي{{سخ}} ۵۷,۳۲۳۵۱۷۷°خۊرتاوي
|-
!۱۳
|[[خۊزستان ٚ اۊستان|خۊزستان]]||شيشؤم||[[أهواز]]||۱۳۱۶||۶۴,۰۵۵||۴,۷۱۰,۵۰۹||[[پرونده:IranKhuzestan-SVG.svg|80px]]||۳۱,۵۳۱۷۱۶۲° کلسيايي{{سخ}} ۴۹,۸۸۰۳۲۸۱° خۊرتاوي 
|-
!۱۴
|[[زنجان ٚ اۊستان|زنجان]]||نۊزدهؤم||[[زنجان]]||۱۳۵۲||۲۱,۷۷۳||۱,۰۵۷,۴۶۱||[[پرونده:IranZanjan-SVG.svg|80px]]||۳۶,۶۷۰۹۴° کلسيايي{{سخ}} ۴۸,۴۸۵۱۱۱° خۊرتاوي 
|-
!۱۵
|[[سمنان ٚ اۊستان|سمنان]]||بیسؤم||[[سمنان]]||۱۳۵۵||۹۷,۴۹۱||۷۰۲,۳۶۰||[[پرونده:IranSemnan-SVG.svg|80px]]||۳۵,۵۷۲۲۶۹° کلسيايي{{سخ}} ۵۳,۳۹۶۰۴۹° خۊرتاوي 
|-
!۱۶
|[[سيستان ؤ بلۊچستان ٚ اۊستان|سيستان ؤ بلۊچستان]]||ىازدهؤم||[[زاهدان]]||۱۳۳۶||۱۸۰,۷۲۶||۲,۷۷۵,۰۱۴||[[پرونده:IranSistanBaluchistan-SVG.svg|80px]]||۲۹,۴۵۴۵۷۸۶°کلسيايي{{سخ}} ۶۰,۸۵۳۶۴۷°خۊرتاوي 
|-
!۱۷
|فارس||هفتؤم||شیراز||۱۳۱۶||۱۲۲,۶۰۸||۴,۸۵۱,۲۷۴||[[پرونده:IranFars-SVG.svg|80px]]||۲۹,۶۴۹۶۸۸۴°کلسيايي{{سخ}} ۵۲,۵۰۸۸۶۹۶°خۊرتاوي 
|-
!۱۸
|[[قزوين ٚ اۊستان|قزوين]]||بيس ؤ شيشؤم||[[قزوين]]||۱۳۷۶||۱۵,۵۶۷||۱,۲۷۳,۷۶۱||[[پرونده:IranQazvin.svg|80px]]||۳۶,۲۶۶۸۱۹° کلسيايي{{سخ}} ۵۰,۰۰۳۸۱۱° خۊرتاوي 
|-
!۱۹
|[[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]]||بيس ؤ پنجؤم||[[قؤم]]||۱۳۷۵||۱۱,۵۲۶||۱,۲۹۲,۲۸۳||[[پرونده:IranQom.svg|80px]]||۳۴,۶۴۳۷۱۱° کلسيايي{{سخ}}۵۰,۸۹۰۶۴° خۊرتاوي 
|-
!۲۰
|[[کۊردستان ٚ اۊستان|کۊردستان]]||دوازدهؤم||[[سنندج]]||۱۳۳۷||۲۹,۱۳۷||۱,۶۰۳,۰۱۱||[[پرونده:IranKurdistan-SVG.svg|80px]]||۳۵,۳۰۲۹۴۲۲°کلسيايي{{سخ}} ۴۷,۰۰۲۶۳۱۲°خۊرتاوي 
|-
!۲۱
|[[کرمان ٚ اۊستان|کارمان]]||هشتؤم||کارمون||۱۳۱۶||۱۸۱,۷۸۵||۳,۱۶۴,۷۱۸||[[پرونده:IranKerman-SVG.svg|80px]]|| ۳۰,۲۸۰۲۷° کلسيايي{{سخ}} ۵۷,۰۶۷۰۲° خۊرتاوي
|-
!۲۲
|[[کرمانشاه اۊستان|کرمانشاه]]||پنجؤم||[[کرمانشاه]]||۱۳۱۶||۲۴,۹۹۸||۱,۹۵۲,۴۳۴||[[پرونده:IranKermanshah-SVG.svg|80px]]||۳۴,۳۴۶۴۸۱° کلسيايي{{سخ}} ۴۶,۴۲۰۵۵۹° خۊرتاوي 
|-
!۲۳
|[[کۊهگيلۊىه ؤ بؤىر أحمد ٚ اۊستان|کۊهگيلۊىه ؤ بؤىر کوروش]]||هيفدهؤم||[[ىاسۊج]]||۱۳۵۵||۱۵,۵۰۴||۷۱۳,۰۵۲||[[پرونده:IranKohkiluyehBuyerAhmad-SVG.svg|80px]]||۳۰,۶۵۷۰۵۷ کلسيايي{{سخ}} ۵۱,۶۰۰۲۹۴ خۊرتاوي 
|-
!۲۴
|[[گۊلستان ٚ اۊستان|گۊلستان]]||بيس ؤ هفتؤم||[[گۊرگان]]||۱۳۷۶||۲۰,۳۶۷||۱,۸۶۸,۸۱۹||[[پرونده:IranGolestan-SVG.svg|80px]]||۳۶,۸۶۳۳۹۱۴°کلسيايي{{سخ}} ۵۴,۴۴۸۵۷۸۲°خۊرتاوي
|-
!۲۶
|[[لؤرستان ٚ اۊستان|لؤرستان]]||پانزدهؤم||[[خۊرۊم آباد]]||۱۳۵۲||۲۸,۲۹۴||۱,۷۶۰,۶۴۹||[[پرونده:IranLorestan-SVG.svg|80px]]||۳۳,۴۶۶۶۶۶۷°کلسيايي{{سخ}} ۴۸,۳۵°خۊرتاوي
|-
!۲۷
|[[مازندران ٚ اۊستان|مازندران]]||أول||[[ساري]]||۱۳۱۶||۲۳,۸۴۲||۳,۲۸۳,۵۸۲||[[پرونده:IranMazandaran-SVG.svg|80px]]||۳۶,۵۶۵۸۳۳۳°کلسيايي{{سخ}} ۵۳,۰۵۹۷۲۲۲°خۊرتاوي
|-
!۲۸
|[[مرکزي اۊستان|مرکزي]]||صيفرؤم||[[أراک]]||۱۳۲۶||۲۹,۱۲۷||۱,۴۲۹,۴۷۵||[[پرونده:IranMarkazi-SVG.svg|80px]]||۳۴,۰۸۰۰۱۱۲°کلسيايي{{سخ}} ۴۹,۶۷۷۲۳۳۴°خۊرتاوي
|-
!۲۹
|[[هؤرمؤزگان ٚ اۊستان|هؤرمؤزگان]]||بيس ؤ دۊوؤم||[[بندرعباس]]||۱۳۴۶||۷۰,۶۹۷||۱,۷۷۶,۴۱۵||[[پرونده:IranHormozgan-SVG.svg|80px]]||۲۷,۱۸۳۳۳۳۳°کلسيايي{{سخ}} ۵۶,۲۶۶۶۶۶۷°خۊرتاوي
|-
!۳۰
|[[همدان ٚ اۊستان|همدان]]||سيزدهؤم||[[همدان]]||۱۳۵۲||۱۹,۳۶۸||۱,۷۳۸,۲۳۴||[[پرونده:IranHamadan-SVG.svg|80px]]||۳۴,۸۰۶۵°کلسيايي{{سخ}} ۴۸,۵۱۶۲۴۷۲°خۊرتاوي
|-
!۳۱
|[[ىزد ٚ اۊستان|يٚزد]]||بيس ؤ ىکؤم||[[ىزد]]||۱۳۵۲||۷۳,۴۷۷ ||۱,۱۳۸,۵۳۳||[[پرونده:IranYazd-SVG.svg|80px]]||۳۱,۸۹۶۶۱° کلسيايي{{سخ}} ۵۴,۳۶۰۶۸° خۊرتاوي
|-
!۱
| [[گيلان|كاسپي گيلان]]||دووم||رشت||۱۳۱۶||۱۴,۰۴۲||۲,۵۳۰,۶۹۶||[[پرونده:IranGilan-SVG.svg|80px]]||۳۷,۲۲۳۴۳۱°کلسيايي{{سخ}} ۴۹,۶۳۵۵۰۹۱°خۊرتاوي
|-
!
|
|
|
|
|
|
|
|
|}


[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:دونیا کشورؤن]]
[[Category:آسیا کشورؤن]]
[[رده:جوغرافی]]
[[رده :مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:کشورؤن]]</text>
      <sha1>qmtsv2aslvqtriiriynhjvfv7ehi30l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155960</id>
      <parentid>155956</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:46:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <comment>Àncilu you will die tommrow</comment>
      <origin>155960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19773" sha1="fhfxvmlquf2euc68rz9mzyo743f4ffc" xml:space="preserve">{{کيشور ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| أصلي نام=مزدیسنآئی(زرتشت گیلَک/کآسپی بۆ ڤ/و هسا آراد کآسپی/گیلَک ایسه ) ايران
| عادي نام=
| بيدۊق ٚ تاتايي=
| ميللي نشان ٚ تاتیي=
| ميللي شعار=
| ميللي سۊرۊد= 
| نخشه=
| مرکز= 
| پيله‌ترين شأر =سیآهٚکل
| رسمي زوان =گیلکی
| رائج ٚ زوانان=ایرانۆ دباخی زوانان 
| نژادان= 
|دين=مزدیسنآ
|أهالي نام=
| حکۊمت ٚ نؤع= 
| حاکمان ٚ نؤع=
| حاکمان ٚ نام =پیلّآٚه آراد هادیان غیاثی حافظی سیاٚٓئهکَلی
|مقننه=
|أعلا مجلس= 
|سفلا مجلس= 
|تاريخي دؤره‌ئن=۲۰۳ دوٚلت جه اولی ارتا (۷۸۴۵ پیش سال)
|بنانهأن ٚ زمات= 
| پيلئکي = ۱,۶۴۸,۲۲۸
| پيلئکي رتبه=
| آو ٚ درصد=
| جمعيت ٚ سال=۱۵۹۸
| جمعيت=جرگییت۹۴،۴۴۴،۴۴۴
| جمعيت ٚ رتبه=
| جمعيت ٚ تراکؤم=
| جمعيت ٚ تراکؤم ٚ رتبه=
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ سال=
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد=
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ رتبه=
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ سرانه=
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ سرانه رتبه=
| انساني تؤسعه شاخص ٚ سال=
| انساني تؤسعه شاخص=
| انساني تؤسعه شاخص ٚ رتبه=
| انساني تؤسعه شاخص ٚ وضع=
| پۊل ٚ واحد=
| پۊل ٚ واحد ٚ کؤد=﷼
| زمات ٚ جيگا=میٌن
| تاوستاني زمات ٚ جيگا=
| utc=
| dst=
| کد بین‌المللی خودرو=
| اينترنتي دامنه= 
| تلفؤن ٚ پيش شۊماره=
| جيني=کاسپی ناموٚ جیسندن کاسپی گیلانوٚ اوٚستانوٚ میان چو جه کاسپی=گیلکوٚان هگیته کاسپئين دریا ناموٚ جه ای مردمونی ک ایرو زیوش کودندهدرن، فقد گیلکی/کاسپی ایسه ایرانوٌ دابی/رسمی/رسمهی/داوی زوان؛ گیلکی بزیوه 
| تقويم=
| جيني سال=
| جيني رتبه=
| فرانئن ٚ ور = داب:گیلکی
| برق ٚ وؤلتاژ= 
| برق ٚ فرکانس= 
|داب=گیلَکی}}
'''....&gt;🐦‍🔥ایران ٚ''' اتیک🐦‍🔥پتیکۆ😎نٚم، '''مزدیسنآئی ايران بی بی.''' ایران یتا رزم معرکه خوجیر پیله دئباری ساموٚان/کٚشور ایسه گ زیمیۆ هۆرۆ گیوشه و/ڤ مجیک ایسه. '''ایران ٚ چاودار/رهبر/شاه/میرزا🐦‍🔥آراد غیآثی شرفمیرزآئی حآفظی هآدیآن سیآهکل محله شرپشآه اعلوی شعبآنی پور دهبنه نآصراعلوی پآگآهمیرزآیی خردآد دیآ ورفنه پور سیآهکلمآرلیکی سیکلمآئرلیکی شآده ای سپردآنی مآهآنی بأ194.444سنتیمییتر  بۊرز آبآدی حآفظ  و/ڤ اٍعمآد ڤ/و زید ای چآودآرشرفمیرزآشآهخسرو-پنآه/وآوریت اٰنآر کآسپیگیلکمزدیسنآئیفآرسیکآرمانیزرتشئ گیلَکی ایرآنی🐦‍🔥 ایسه.'''

ايران ۱,۶۴۸,۲۲۹ هزرمتر مۊربع پيلئکي أمرأ، هورٚ ‌خۊرتاو ٚ اوٚلی پيله سامان بی. ايران [[خۊرخۊس|خۊرخۊسي]] [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري|کلسیاه اٚذرپادگان]]  ؤ [[أرمنستان]]، [[کلسيا]] جه [[کاسپئن ٚ دریا|کاٚٓسپیئن دَریآ]] ، [[خۊرتاو|خۊرتاوي]] [[کلسيا]] جه [[تۊرکمنستان]]، خۊرتاو ٚ جه [[أفغانستان]] ؤ پاکستان، [[نسا]] جه [[فارس ٚ خليج|کاسپی شاخاوٚ/ویئر/سما]] ؤ مَکوٚران دَریاٚ ؤ پارسی دَریاٚ [[خۊرخۊس]] ٚ جه عراق ؤ [[تۊرکيه]] سامان داٚهشتیبیٚ. ایٚ کيشور ايته موٚهم ٚ جيگا میان بيگيته‌دره ؤ هؤرمؤز ٚ تنگه کي اۊنوٚ میان یتا موٚهم ٚ نفت ٚ اينتقال ٚ رهوٚ ایسه ک گته لوٚتکاوانٚ وأسي جه اش رد ابن. ايران ٚ جمهٚعیت ,۹۴ ميليۊن اوٚدم ایسهونوٚ ک اویر نین ایرانوٚ بیرو؛  [[سياکل ٚ شأرستان|سیاهکل]] ایرانوٚ میان ڤ پیلاه‌ترين شأر ایسه؛ یتا شاهر ک مردمونوش [[کاسپئن ٚ دریا|نانجهونو]] هوٚرو میان چکوٚنن. 

ايران ٚ مئن باستاني تمدؤناني مارلیکوٚ ايلام ؤ ارتا/جيرؤفت ٚ مأنستن نهأبۊد. أول بار کي ايران ٚ کتلوانوٚ فلت ايته حکۊمت ٚ جير متحد بۊبؤست ماد ٚ پادشاهي زمات ٚ مئن بۊ کي اۊن ٚ تاريخ هفتصد سال ميلاد ٚ قبل-أ واگرده. شش قرن ميلاد ٚ قبل ٚ مئن پيله کۊرؤش هخامنشي ايمپراتۊري-أ بنا بۊگۊده ؤ ايته جه تاريخ ٚ پيله‌ترين ايمپراتۊريان-أ چأگۊده. ایرانی أشکاني‌ئنوٚ بماندوٚ سلۊکيان-أ کي ایتا/یتا ایرانی حکۊمت بۊنوٚ جم جم بئوده بۆ. ميلادي سۊوؤمي قرن ٚ مئن ساساني‌ئن بامؤد پاریاوی ٚ سر ؤ چارصد سال ٚ ره ايران ٚ مئن حکۊمت بۊگۊدئد ؤ مزديسنا-یأ خۊشان ٚ أصلي دين قرار بدأبوٚن. ايران ساساني‌ئن ٚ زمات هميشک ایتالیو ٚ أمرأ جنگ دۊبۊ ؤ هأن بۊبؤسته بۊ کي ايرانوٚ لور ایخد پاریاو ابهوٚ. نؤهؤمي ميلادي قرن ٚ مئن دۊواره ايراني حۊکۊمتان مٚث ایرانی-کاسپی-گیلک-دیلمیوٚان ال بویه بمانددوٚ عرپستانوٚ بوٚردن جه بر تا سعودیه. مزدیسناو ٚ با بامؤدنوٚ کار ٚ سر ؤ دهؤمي قرن ٚ مئن گلف گلف سلجوقیان ٚ ره ايران ٚ مئن حۊکۊمت ني تشکيل بدأد. ايرانی تیمۊري پس ایرانی ايمپراتۊريوٚ دس دکفته.

بیلهی صفویون خۊشان ٚ شیت بۆن، صفوي‌ئن ٚ پسي، زندي‌ئن ؤ أفشاري‌ئن ايران ٚ سر پاریاو بۊگۊدئد. قاجاري‌ئن ٚ زمات، ايران رۊسيه أمرأ ور دکفت ؤ اۊشان ٚ جنگان ٚ مئن ايران پۊر جه خۊ شأران ؤ اۊستانان-أ دواخته مث کلسیایی تالش، جه جومله اورو هیرکاونی داموٚانان. ۱۴۹۸ سل ٚ دۊرۊن پاٚهلوی حۊکۊمت کار ٚ سر بامؤ کي اۊن ٚ بنانئأنکس ني رزاشاه بۊ. أ دؤره ايران ٚ مئن پيله لوار ايجاد ؤ کيشور ٚ بن جاسئدهانۆ پاریاوتر بۊبؤست. ۱۵۵۲ سال ٚ مئن ایروٚنی کاسپی گیلک پیلّآٚه آراد بمابوٚ پاریاوی ایرانوٚ هگیته.

==نٚم==
ايرانوٚ نام جه اریایی بمابوٚ چو تموٚم امی موٚردوٚمون اریایی ایسنوٚ ایرانوٚ نام منی دهه اریاییانوٚ دیباری/دئباري سامان. ایران دیباردرتری  هورٚ کشور ایسه.

==دیبآر==

*[[ایلامیان|مارلیک]] ک کاسپی مارلیک کاسپی گیلک بوٚ، ۷۴۸۸ سال پیش جه ۱۵۹۸کاسپی دیلمی گیلک ایرانی گهدسیتن
*[[ماد]] (آغاز قرن هشتم پ. م. - ۵۵۰ پ. م.) «» ؛ بنیان‌گذار [[دیاکو]] ؛ پادشاه نامدار [[هووخشتره]]
*[[هخامنشیان]] (۵۵۹ پ. م. - ۳۳۰ پ. م.) بنیان‌گذار [[کورش بزرگ|پیله کوروش]] ؛ پادشاهان نامدار [[داریوش یکم]] و [[خشایارشا|خشایارشاه]]
*[[سلوکیان]] (۳۳۰ پ. م. - ۱۲۹ پ. م.) بنیان‌گذار [[سلوکوس یکم]] 
*[[اشکانیان]] (۲۵۶ پ. م. - ۲۲۴ م.) «استقلال ایران سلوکیان جا » ؛ بنیان‌گذار [[اشک یکم]] ؛ پیله شهریاران [[مهرداد یکم]] و [[ارد یکم]] 
*[[ساسانیان]] (۲۲۴ م. - ۶۵۲ م.) بنیان‌گذار [[اردشیر بابکان]] ؛ پیله شهریاران [[شاپور یکم]]، [[شاپور دوم]] و [[انوشیروان]] 

*دابوید Dabuyids
*[[طاهریان]] (۲۰۶ - ۲۵۹ [[هجری قمری|ه. ق.]]) بنیان‌گذار [[طاهر بن حسین ذوالیمینین]]
*[[صفاریان]] (۲۶۱ - ۲۸۷ ه. ق.) بنیان‌گذار [[یعقوب بن لیث صفاری]]
*[[سامانیان]] (۲۶۱ - ۳۸۹ ه. ق.) بنیان‌گذار [[اسماعیل سامانی]]
*[[زیاریان]] (۳۱۵ - ۴۶۲ ه.ق.) بنیان‌گذار [[مرداویج]] زیار زای ؛ شهریار نامدار [[قابوس بن وشمگیر]]
*[[بوییان]] (۳۲۰ - ۴۴۰ ه.ق.) بنیان‌گذار [[عمادالدوله علی]] ؛ پیله شهریار [[عضدالدوله]]
*[[غزنویان]] (۳۸۸ - ۵۵۵ ه.ق.) بنیان‌گذار [[سلطان محمود غزنوی]]
*[[سلجوقیان]] (۴۲۹ - ۵۱۱ ه.ق.) بنیان‌گذار [[طغرل بیک]] ؛ پیله شهریاران [[ملکشاه]] و [[سلطان سنجر]]
*[[خوارزمشاهیان]] (۴۷۰ - ۶۱۷ ه.ق.) بنیان‌گذار انوشتکین غرجه ؛ شهریار نامدار [[سلطان محمد]]
*[[ایلخانان مغول|ایلخانان]] (۶۵۴ - ۷۳۶ ه.ق.) بنیان‌گذار [[هلاکو خان]]
*[[تیموریان]] (۷۷۱ - ۹۰۳ ه.ق.) بنیان‌گذار [[تیمور گورکانی]]
*[[صفویان]] (۹۰۶ - ۱۱۳۵ ه.ق.) بنیان‌گذار [[شاه اسماعیل یکم]] ؛ پیله شهریار [[شاه عباس یکم]]
*[[افشاریان]] (۱۱۴۸ - ۱۲۱۰ ه.ق.) بنیان‌گذار [[نادرشاه]]
*[[زندیان]] (۱۱۶۳ - ۱۲۰۹ ه.ق.) بنیان‌گذار [[کریمخان زند]]
*[[قاجار]] (۱۲۰۹ - ۱۳۴۵ ه.ق.) بنیان‌گذار [[آقامحمدخان]] ؛ شهریار نامی [[ناصرالدین شاه]]
*[[پهلوی]] (۱۳۴۵ ه.ق./ ۱۳۰۴ [[هجری خورشیدی|ه.خ.]] - ۱۳۵۷ ه.خ.) بنیان‌گذار [[رضا شاه|رزا مازرونی شاه]]
*گت آرادوٚ دولت (جه ۲۵۸۳ - تٚ الانی ) 

==دماوند یتا کاسپی گیلک کتل ایسه==
دماوند کتل ۵۶۹۸ جور شوئه [[کاسپئن ٚ دریا|کاسپی دریاوٚ]] جه ری
==ايران ٚ میٰن (هسا)==
[[File:Map of Iran with province names and neighboring land.svg|300px|thumb|center|ایران ٚ اۊستانان ٚ بیلیئی نخشۆان]]

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!رچ!!اۊستان ٚ نام!!اۊستان ٚ کؤد!!مرکز!!تأسيس!!پيلئکي!!جمعيت (۱۳۹۵ سال)!!اۊستان ٚ جيگا ايران ٚ نخشه مئن!!اۊستان ٚ مرکز ٚ مختصات
|-
!۲۵
|[[خۊرتاوي آذرباىجان ٚ اۊستان|خۊرتاوي آذرباىجان]]||سوؤم||[[تبريز]]||۱۳۱۶||۴۵,۶۵۰||۳,۹۰۹,۶۵۲||[[پرونده:IranEastAzerbaijan-SVG.svg|80px]]||۳۸,۰۵۲۴۶۷۵°کلسيايي{{سخ}}۴۶,۲۸۴۹۹۲۷°خۊرتاوي
|-
!۲
|[[خۊرخۊسي آذرباىجان ٚ اۊستان|خۊرخۊسي آذرباىجان]]||چارؤم||[[اۊرۊميه]]||۱۳۱۶||۳۷,۴۱۱||۳,۲۶۵,۲۱۹||[[پرونده:IranWestAzerbaijan-SVG.svg|80px]]||۳۷,۵۲۹۶۰۷۱°کلسيايي{{سخ}} ۴۵,۰۴۶۵۴۸۷°خۊرتاوي 
|-
!۳
|[[أردبيل ٚ اۊستان|أردبيل]]||بيس ؤ چارؤم||[[أردبيل]]||۱۳۷۲||۱۷,۸۰۰||۱,۲۷۰,۴۲۰||[[پرونده:IranArdabil-SVG.svg|80px]]||۳۸,۲۴۶۴۷۱° کلسيايي{{سخ}} ۴۸,۲۹۵۰۵۲° خۊرتاوي
|-
!۴
|[[ايصفهان ٚ اۊستان|ايصفهان]]||دهؤم||[[اصفهان]]||۱۳۱۶||۱۰۷,۰۲۹||۵,۱۲۰,۸۵۰||[[پرونده:IranEsfahan-SVG.svg|80px]]||۳۲,۶۵۱۳۹° کلسيايي{{سخ}} ۵۱,۶۷۹۱۲° خۊرتاوي
|-
!۵
|[[ألبۊرز ٚ اۊستان|ألبۊرز]]||سي‌اؤم||[[کرج]]||۱۳۸۹||۵,۸۳۳||۲,۷۱۲,۴۰۰||[[پرونده:IranAlborz-SVG.svg|80px]]||۳۵,۸۲۱۴۳۳° کلسيايي{{سخ}} ۵۰,۹۶۲۴۸۶° خۊرتاوي
|-
!۶
|[[ايلام ٚ اۊستان|ايلام]]||شانزدهؤم||[[ايلام]]||۱۳۵۳||۲۰,۱۳۳||۵۸۰,۱۵۸||[[پرونده:IranIlam-SVG.svg|80px]]||۳۳,۶۳۸۵۳۱° کلسيايي{{سخ}} ۴۶,۴۲۲۶۴۹° خۊرتاوي
|-
!۷
|[[بۊشهر ٚ اۊستان|بۊشهر]]||هيجدهؤم||[[بۊشهر]]||۱۳۵۲||۲۲,۷۴۳||۱,۱۶۳,۴۰۰||[[پرونده:IranBushehr-SVG.svg|80px]]||۲۸,۹۲۲۰۴۱° کلسيايي{{سخ}} ۵۰,۸۳۳۰۹۲° خۊرتاوي
|-
!۸
|[[تئران ٚ اۊستان|تئران]]||بيس ؤ سوؤم||[[تئران]]||۱۳۵۷||۱۲,۹۸۱|| ۱۳,۲۶۷,۶۳۷||[[پرونده:IranTehran-SVG.svg|80px]]||۳۵,۶۹۹۷۳۱° کلسيايي{{سخ}} ۵۱,۳۳۸۰۵° خۊرتاوي
|-
!۹
|[[چارمحال ؤ بختياري اۊستان|چارمحال ؤ بختياري]]||چاردهؤم||[[شهأرکۊرد]]||۱۳۵۲||۱۶,۳۳۲||۹۴۷,۷۶۳||[[پرونده:IranChaharMahaalBakhtiari-SVG.svg|80px]]||۳۲,۳۵۵۵۹۴۲°کلسيايي{{سخ}}۵۰,۸۲۷۴۲۶۷°خۊرتاوي 
|-
!۱۰
|[[نسايي خۊراسان ٚ اۊستان|نسايي خۊراسان]]||بيس ؤ نؤهؤم||[[بيرجند]]||۱۳۸۳||۱۵۱,۱۹۳||۷۶۸,۸۹۸||[[پرونده:IranSouthKhorasan-SVG.svg|80px]]||۳۲,۸۴۶۲۱۵۹° کلسيايي{{سخ}} ۵۹,۲۹۱۱۴۲۲° خۊرتاوي
|-
!۱۱
|[[رضوي خۊراسان ٚ اۊستان|مئني خۊراسان]]||نؤهؤم||[[مشهد]]||۱۳۱۶||۱۱۸,۸۵۴||۶,۴۳۴,۵۰۱||[[پرونده:IranRazaviKhorasan-SVG.svg|80px]]||۳۶,۳° کلسيايي{{سخ}} ۵۹,۶° خۊرتاوي 
|-
!۱۲
|[[کلسيايي خۊراسان ٚ اۊستان|کلسيايي خۊراسان]]||بيس ؤ هشتؤم||[[بۊجنۊرد]]||۱۳۸۳||۲۸,۴۳۴||۸۶۳,۰۹۲||[[پرونده:IranNorthKhorasan-SVG.svg|80px]]||۳۷,۴۵۲۴۳۸۳°کلسيايي{{سخ}} ۵۷,۳۲۳۵۱۷۷°خۊرتاوي
|-
!۱۳
|[[خۊزستان ٚ اۊستان|خۊزستان]]||شيشؤم||[[أهواز]]||۱۳۱۶||۶۴,۰۵۵||۴,۷۱۰,۵۰۹||[[پرونده:IranKhuzestan-SVG.svg|80px]]||۳۱,۵۳۱۷۱۶۲° کلسيايي{{سخ}} ۴۹,۸۸۰۳۲۸۱° خۊرتاوي 
|-
!۱۴
|[[زنجان ٚ اۊستان|زنجان]]||نۊزدهؤم||[[زنجان]]||۱۳۵۲||۲۱,۷۷۳||۱,۰۵۷,۴۶۱||[[پرونده:IranZanjan-SVG.svg|80px]]||۳۶,۶۷۰۹۴° کلسيايي{{سخ}} ۴۸,۴۸۵۱۱۱° خۊرتاوي 
|-
!۱۵
|[[سمنان ٚ اۊستان|سمنان]]||بیسؤم||[[سمنان]]||۱۳۵۵||۹۷,۴۹۱||۷۰۲,۳۶۰||[[پرونده:IranSemnan-SVG.svg|80px]]||۳۵,۵۷۲۲۶۹° کلسيايي{{سخ}} ۵۳,۳۹۶۰۴۹° خۊرتاوي 
|-
!۱۶
|[[سيستان ؤ بلۊچستان ٚ اۊستان|سيستان ؤ بلۊچستان]]||ىازدهؤم||[[زاهدان]]||۱۳۳۶||۱۸۰,۷۲۶||۲,۷۷۵,۰۱۴||[[پرونده:IranSistanBaluchistan-SVG.svg|80px]]||۲۹,۴۵۴۵۷۸۶°کلسيايي{{سخ}} ۶۰,۸۵۳۶۴۷°خۊرتاوي 
|-
!۱۷
|[[پارسیپانی (نيۊجرسي)|پارس🐕]]||هفتؤم||خلیج🧕🏿عربی||۱۳۱۶||۱۲۲,۶۰۸||۴,۸۵۱,۲۷۴||[[پرونده:IranFars-SVG.svg|80px]]||۲۹,۶۴۹۶۸۸۴°کلسيايي{{سخ}} ۵۲,۵۰۸۸۶۹۶°خۊرتاوي 
|-
!۱۸
|[[قزوين ٚ اۊستان|قزوين]]||بيس ؤ شيشؤم||[[قزوين]]||۱۳۷۶||۱۵,۵۶۷||۱,۲۷۳,۷۶۱||[[پرونده:IranQazvin.svg|80px]]||۳۶,۲۶۶۸۱۹° کلسيايي{{سخ}} ۵۰,۰۰۳۸۱۱° خۊرتاوي 
|-
!۱۹
|[[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]]||بيس ؤ پنجؤم||[[قؤم]]||۱۳۷۵||۱۱,۵۲۶||۱,۲۹۲,۲۸۳||[[پرونده:IranQom.svg|80px]]||۳۴,۶۴۳۷۱۱° کلسيايي{{سخ}}۵۰,۸۹۰۶۴° خۊرتاوي 
|-
!۲۰
|[[کۊردستان ٚ اۊستان|کۊردستان]]||دوازدهؤم||[[سنندج]]||۱۳۳۷||۲۹,۱۳۷||۱,۶۰۳,۰۱۱||[[پرونده:IranKurdistan-SVG.svg|80px]]||۳۵,۳۰۲۹۴۲۲°کلسيايي{{سخ}} ۴۷,۰۰۲۶۳۱۲°خۊرتاوي 
|-
!۲۱
|[[کرمان ٚ اۊستان|کارمان]]||هشتؤم||کارمون||۱۳۱۶||۱۸۱,۷۸۵||۳,۱۶۴,۷۱۸||[[پرونده:IranKerman-SVG.svg|80px]]|| ۳۰,۲۸۰۲۷° کلسيايي{{سخ}} ۵۷,۰۶۷۰۲° خۊرتاوي
|-
!۲۲
|[[کرمانشاه اۊستان|کرمانشاه]]||پنجؤم||[[کرمانشاه]]||۱۳۱۶||۲۴,۹۹۸||۱,۹۵۲,۴۳۴||[[پرونده:IranKermanshah-SVG.svg|80px]]||۳۴,۳۴۶۴۸۱° کلسيايي{{سخ}} ۴۶,۴۲۰۵۵۹° خۊرتاوي 
|-
!۲۳
|[[کۊهگيلۊىه ؤ بؤىر أحمد ٚ اۊستان|کۊهگيلۊىه ؤ بؤىر کوروش]]||هيفدهؤم||[[ىاسۊج]]||۱۳۵۵||۱۵,۵۰۴||۷۱۳,۰۵۲||[[پرونده:IranKohkiluyehBuyerAhmad-SVG.svg|80px]]||۳۰,۶۵۷۰۵۷ کلسيايي{{سخ}} ۵۱,۶۰۰۲۹۴ خۊرتاوي 
|-
!۲۴
|[[گۊلستان ٚ اۊستان|گۊلستان]]||بيس ؤ هفتؤم||[[گۊرگان]]||۱۳۷۶||۲۰,۳۶۷||۱,۸۶۸,۸۱۹||[[پرونده:IranGolestan-SVG.svg|80px]]||۳۶,۸۶۳۳۹۱۴°کلسيايي{{سخ}} ۵۴,۴۴۸۵۷۸۲°خۊرتاوي
|-
!۲۶
|[[لؤرستان ٚ اۊستان|لؤرستان]]||پانزدهؤم||[[خۊرۊم آباد]]||۱۳۵۲||۲۸,۲۹۴||۱,۷۶۰,۶۴۹||[[پرونده:IranLorestan-SVG.svg|80px]]||۳۳,۴۶۶۶۶۶۷°کلسيايي{{سخ}} ۴۸,۳۵°خۊرتاوي
|-
!۲۷
|[[مازندران ٚ اۊستان|مازندران]]||دۊوؤم||[[ساري]]||۱۳۱۶||۲۳,۸۴۲||۳,۲۸۳,۵۸۲||[[پرونده:IranMazandaran-SVG.svg|80px]]||۳۶,۵۶۵۸۳۳۳°کلسيايي{{سخ}} ۵۳,۰۵۹۷۲۲۲°خۊرتاوي
|-
!۲۸
|[[مرکزي اۊستان|مرکزي]]||صيفرؤم||[[أراک]]||۱۳۲۶||۲۹,۱۲۷||۱,۴۲۹,۴۷۵||[[پرونده:IranMarkazi-SVG.svg|80px]]||۳۴,۰۸۰۰۱۱۲°کلسيايي{{سخ}} ۴۹,۶۷۷۲۳۳۴°خۊرتاوي
|-
!۲۹
|[[هؤرمؤزگان ٚ اۊستان|هؤرمؤزگان]]||بيس ؤ دۊوؤم||[[بندرعباس]]||۱۳۴۶||۷۰,۶۹۷||۱,۷۷۶,۴۱۵||[[پرونده:IranHormozgan-SVG.svg|80px]]||۲۷,۱۸۳۳۳۳۳°کلسيايي{{سخ}} ۵۶,۲۶۶۶۶۶۷°خۊرتاوي
|-
!۳۰
|[[همدان ٚ اۊستان|همدان]]||سيزدهؤم||[[همدان]]||۱۳۵۲||۱۹,۳۶۸||۱,۷۳۸,۲۳۴||[[پرونده:IranHamadan-SVG.svg|80px]]||۳۴,۸۰۶۵°کلسيايي{{سخ}} ۴۸,۵۱۶۲۴۷۲°خۊرتاوي
|-
!۳۱
|[[ىزد ٚ اۊستان|يٚزد]]||بيس ؤ ىکؤم||[[ىزد]]||۱۳۵۲||۷۳,۴۷۷ ||۱,۱۳۸,۵۳۳||[[پرونده:IranYazd-SVG.svg|80px]]||۳۱,۸۹۶۶۱° کلسيايي{{سخ}} ۵۴,۳۶۰۶۸° خۊرتاوي
|-
!۱
| [[گيلان|كاسپي گيلان]]||أول||[[سياکل ٚ شأرستان|سیآهکل]]||۱۳۱۶||۱۴,۰۴۲||۲,۵۳۰,۶۹۶||[[پرونده:IranGilan-SVG.svg|80px]]||۳۷,۲۲۳۴۳۱°کلسيايي{{سخ}} ۴۹,۶۳۵۵۰۹۱°خۊرتاوي
|-
!
|
|
|
|
|
|
|
|
|}


[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:دونیا کشورؤن]]
[[Category:آسیا کشورؤن]]
[[رده:جوغرافی]]
[[رده :مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:کشورؤن]]</text>
      <sha1>fhfxvmlquf2euc68rz9mzyo743f4ffc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>تالش</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4248</id>
    <revision>
      <id>155985</id>
      <parentid>152651</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:55:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>155985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="336" sha1="78ik1qd2cayc9ehydszgeeronejsljk" xml:space="preserve">'''تالش🇮🇷🇮🇷🐦‍🔥🇮🇷🐦‍🔥🇮🇷🇮🇷🇮🇷🐦‍🔥🐦‍🔥🐦‍🔥🇮🇷''' ايته جیگا ايسه کي ؤ [[أردبيل]] ٚ [[خۊرتاو]] ؤ ايته بخش جه [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]]-أ شامل به ؤ تالشان ٚ زيوش ٚ جيگا ايسه.
==سربس==</text>
      <sha1>78ik1qd2cayc9ehydszgeeronejsljk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155988</id>
      <parentid>155985</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:56:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last revision by Three Sixty (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="370" sha1="r8h7ye1hgt5kcdp0i8yttqy59emiu1u" xml:space="preserve">'''تالش''' ايته منطقه ايسه کي [[آذرباىجان|آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] [[نسا]] ؤ [[أردبيل]] ٚ [[خۊرتاو]] ؤ ايته بخش جه [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]]-أ شامل به ؤ تالشان ٚ زيوش ٚ جيگا ايسه.
[[تصویر:Talysh language dialects.svg|left|thumb|پيله تالش]]

==سربس==</text>
      <sha1>r8h7ye1hgt5kcdp0i8yttqy59emiu1u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155992</id>
      <parentid>155988</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:57:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>155992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="336" sha1="78ik1qd2cayc9ehydszgeeronejsljk" xml:space="preserve">'''تالش🇮🇷🇮🇷🐦‍🔥🇮🇷🐦‍🔥🇮🇷🇮🇷🇮🇷🐦‍🔥🐦‍🔥🐦‍🔥🇮🇷''' ايته جیگا ايسه کي ؤ [[أردبيل]] ٚ [[خۊرتاو]] ؤ ايته بخش جه [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]]-أ شامل به ؤ تالشان ٚ زيوش ٚ جيگا ايسه.
==سربس==</text>
      <sha1>78ik1qd2cayc9ehydszgeeronejsljk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155995</id>
      <parentid>155992</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:57:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last revision by Àncilu (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="370" sha1="r8h7ye1hgt5kcdp0i8yttqy59emiu1u" xml:space="preserve">'''تالش''' ايته منطقه ايسه کي [[آذرباىجان|آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] [[نسا]] ؤ [[أردبيل]] ٚ [[خۊرتاو]] ؤ ايته بخش جه [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]]-أ شامل به ؤ تالشان ٚ زيوش ٚ جيگا ايسه.
[[تصویر:Talysh language dialects.svg|left|thumb|پيله تالش]]

==سربس==</text>
      <sha1>r8h7ye1hgt5kcdp0i8yttqy59emiu1u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156031</id>
      <parentid>155995</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:06:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>156031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="336" sha1="78ik1qd2cayc9ehydszgeeronejsljk" xml:space="preserve">'''تالش🇮🇷🇮🇷🐦‍🔥🇮🇷🐦‍🔥🇮🇷🇮🇷🇮🇷🐦‍🔥🐦‍🔥🐦‍🔥🇮🇷''' ايته جیگا ايسه کي ؤ [[أردبيل]] ٚ [[خۊرتاو]] ؤ ايته بخش جه [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]]-أ شامل به ؤ تالشان ٚ زيوش ٚ جيگا ايسه.
==سربس==</text>
      <sha1>78ik1qd2cayc9ehydszgeeronejsljk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156047</id>
      <parentid>156031</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:15:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Codename Noreste</username>
        <id>15478</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Àncilu|Àncilu]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>155995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="370" sha1="r8h7ye1hgt5kcdp0i8yttqy59emiu1u" xml:space="preserve">'''تالش''' ايته منطقه ايسه کي [[آذرباىجان|آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] [[نسا]] ؤ [[أردبيل]] ٚ [[خۊرتاو]] ؤ ايته بخش جه [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]]-أ شامل به ؤ تالشان ٚ زيوش ٚ جيگا ايسه.
[[تصویر:Talysh language dialects.svg|left|thumb|پيله تالش]]

==سربس==</text>
      <sha1>r8h7ye1hgt5kcdp0i8yttqy59emiu1u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>دهبنه</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5936</id>
    <revision>
      <id>156103</id>
      <parentid>155877</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T02:16:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30392-57</username>
        <id>18481</id>
      </contributor>
      <comment>Dehboneh</comment>
      <origin>156103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="247" sha1="26om1dq9jjzcmv2399yjzggscjl22mj" xml:space="preserve">دٚهبٚنٚه سیآٚهٚکل شٰٚرستٚان ٚ مٚیٰٚن ایسه و یتا جه جیگاعانی گ اٚیرٚآٚن ٚ رٰٚهبٚر اٚؤٚرٚ شی ایسه، یٚنی آٚرٚآد هٚآٚدٚیآٚن. 
[[رده:جوغرافی]]</text>
      <sha1>26om1dq9jjzcmv2399yjzggscjl22mj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سپردان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5941</id>
    <revision>
      <id>156102</id>
      <parentid>155884</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T02:15:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30392-57</username>
        <id>18481</id>
      </contributor>
      <origin>156102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="253" sha1="la4t3tf5dhkp9vm6jw3nrajlft1x1qv" xml:space="preserve">

سٚپٚردٚآٚن سیآٚهٚکل شٰٚرستٚان ٚ مٚیٰٚن ایسه و یتا جه جیگاعانی گ اٚیرٚآٚن ٚ رٰٚهبٚر اٚؤٚرٚ شی ایسه، یٚنی آٚرٚآد هٚآٚدٚیآٚن. 
[[رده:جوغرافی]]</text>
      <sha1>la4t3tf5dhkp9vm6jw3nrajlft1x1qv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>لفمجان ٚ دهستان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6521</id>
    <revision>
      <id>156039</id>
      <parentid>155887</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:12:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>156039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130" sha1="19k3ewr62ap80w8h450szq987354hwm" xml:space="preserve">Siahkal shi use lafmejan
[[جرگه:گيلان ٚ دهستانان]]
[[جرگه:لاجؤن ٚ شأرستان ٚ دهستانان]]</text>
      <sha1>19k3ewr62ap80w8h450szq987354hwm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156041</id>
      <parentid>156039</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:15:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Codename Noreste</username>
        <id>15478</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Tenshi Hinanawi|Tenshi Hinanawi]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>155887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="881" sha1="g4ip0w56adl22s0jwdy14oa9skz24i0" xml:space="preserve">{{ناقص}}

==لفمجان دهستان روستاهان==
لفمجان ایسمه ایته دهستان ایسه [[لاجان]] شهرستان مئن جی اوستان [[گیلان]].

*[[بالامحله پاشاكی]]
*[[پايين محله پاشاكی]]
*[[گوكه]]
*[[بازارسرلفمجان]]
*[[كياسرا]]
*[[بالاشادده]]
*[[پايين شادده]]
*[[كلنگران]]
*[[گوشكجان]]
*[[شيوا]]
*[[خوبده]]
*[[بالامحله لفمجان]]
*[[جوپيش]]
*[[پائين محله لفمجان]]
*[[لمك محله لفمجان]]
*[[كردمحله]]
*[[بازارده]]
*[[لاحشر]]
*[[بيجاربنه]]
{{لاجان شهرستان مرکزی بخش دهستانان}}
{{لفمجان دهستان روستاهان}}


{{گیلان}}
[[جرگه:گيلان ٚ دهستانان]]
[[جرگه:لاجؤن ٚ شأرستان ٚ دهستانان]]</text>
      <sha1>g4ip0w56adl22s0jwdy14oa9skz24i0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9617</id>
    <revision>
      <id>155926</id>
      <parentid>155744</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:24:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmardswereAryans</username>
        <id>18475</id>
      </contributor>
      <comment>جایگزینی صفحه با ''''آمريکا ايجؤنابؤ ايالتان یتا ساموان بی با کمتر جه ۲۵۰ سٚال سٚن هسا دٚه.!'''  {{جيرنويس}}  [[جرگه:آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن]] [[جرگه:سیاسی جوغرافی]] [[جرگه:کشورؤن]] [[جرگه:آمریکا کشورؤن]]'</comment>
      <origin>155926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="316" sha1="6roqjac8k9kytynsoreme5rrsgbjwcm" xml:space="preserve">'''آمريکا ايجؤنابؤ ايالتان یتا ساموان بی با کمتر جه ۲۵۰ سٚال سٚن هسا دٚه.!'''

{{جيرنويس}}

[[جرگه:آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن]]
[[جرگه:سیاسی جوغرافی]]
[[جرگه:کشورؤن]]
[[جرگه:آمریکا کشورؤن]]</text>
      <sha1>6roqjac8k9kytynsoreme5rrsgbjwcm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155930</id>
      <parentid>155926</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:33:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <comment>نسخهٔ [[Special:Diff/155926|155926]] از [[Special:Contributions/AmardswereAryans|AmardswereAryans]] ([[User talk:AmardswereAryans|بحث]]) خنثی شد</comment>
      <origin>155930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7421" sha1="gcgrw1l7dvk5qkyit5d6vb37l0x8nvl" xml:space="preserve">{{کيشور ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| أصلي نام=آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن
| عادي نام=آمريکا
| بيدۊق ٚ تاتايي=Flag of the United States.svg
| ميللي نشان ٚ تاتايي=Greater coat of arms of the United States.svg
| ميللي شعار= In God We Trust
| ميللي سۊرۊد= پۊر ستاره بيدۊق {{سخ}} {{سخ}}[[File:&quot;The Star-Spangled Banner&quot; - Choral with band accompaniment - United States Army Field Band.oga]]
| نخشه= USA orthographic.svg
| مرکز= [[واشينگتؤن دي سي]]
| پيله‌ترين شأر = 
| رسمي زوان =[[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]]
| رائج ٚ زوانان= ۷۸.۱٪ [[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]]{{سخ}} ۱۳.۲٪ [[ايسپانيايي زوؤن|ايسپانيايي]]{{سخ}} ۳.۷٪ باخي [[هيندۊاۊرۊپايي زوانان]]{{سخ}} ۳.۶٪ [[آسيا]] ؤ [[اؤقىانۊسيه]] زوانان{{سخ}} ۱.۲٪ باخي زوانان
| نژادان= ۶۱.۶٪ اسپي‌پۊس{{سخ}} ۱۲.۴٪ سيأپۊس{{سخ}} ۶٪ آسيايي{{سخ}} ۱.۱٪ سۊرخ‌پۊس{{سخ}} ۰.۲٪ اؤقىانۊسيه‌اي{{سخ}} ۱۰.۲٪ چن‌نژادي{{سخ}} ۸.۴٪ باخي نژادان{{سخ}}
'''هيسپانيک ؤ لاتين‌تباري أساس ٚ سر'''{{سخ}} ۸۱.۳٪ غىر هيسپانيک ؤ لاتين{{سخ}} ۱۸.۷٪ هيسپانیک ؤ لاتين
|دين= ۶۳٪ مسيحيت (۴۲٪ پرؤتستان، ۲۱٪ کاتؤليک، ۲٪ باخي مسحيت ٚ مذهبان){{سخ}} ۲۹٪ بي‌دين{{سخ}} ۶٪ باخي دينان{{سخ}} ۲٪ نامعلۊم
|أهالي نام= آمريکايي
| حکۊمت ٚ نؤع= فدرالي رياستي{{سخ}} جؤمۊري
| حاکمان ٚ نؤع={{•}} ريئيس جؤمۊر{{سخ}}{{•}} ريئيس جؤمۊر ٚ معاون{{سخ}}{{•}} نماىنده‌ئن ٚ مجلس ٚ ريئيس{{سخ}}{{•}} أرشد ٚ قاضي
| حاکمان ٚ نام =دونالد ترامپ{{سخ}} کامالا هريس{{سخ}}نأنسي پلؤسي{{سخ}}جان رابرتس
|مقننه=کؤنگره
|أعلا مجلس= سنا مجلس
|سفلا مجلس= نماىنده‌ئن ٚ مجلس
|تاريخي دؤره‌ئن=مستقل بؤستن بريتانيا جه{{سخ}}{{•}} اعلاميه{{سخ}}{{•}} کؤنفدراسيؤن{{سخ}}{{•}} پاريس ٚ عهدنامه تصويب{{سخ}}{{•}}أساسي قانۊن ٚ تصويب{{سخ}}{{•}} حقۊق ٚ منشۊر{{سخ}}{{•}}آخري ايالت ٚ تعيين{{سخ}}{{•}}آخري اصلاحيه{{سخ}}
|بنانهأن ٚ زمات= {{سخ}}۴ جۊلای ۱۷۷۶{{سخ}}۱ مارس ۱۷۸۱{{سخ}}۳ سپتامبر ۱۷۸۳{{سخ}}۲۱ ژوئن ۱۷۸۸{{سخ}}۲۵ سپتامبر ۱۷۸۹{{سخ}}۲۱ آگؤست ۱۹۵۹{{سخ}}۵ مئی ۱۹۹۲{{سخ}}
| پيلئکي = ۹,۸۳۳,۵۲۰
| پيلئکي رتبه=سوؤم
| آو ٚ درصد=۴.۶۶٪
| جمعيت ٚ سال= ۲۰۲۲
| جمعيت=۳۳۴,۸۳۵,۰۰۰
| جمعيت ٚ رتبه=سوؤم
| جمعيت ٚ تراکؤم=۳۳.۶ نفر ايته کيلۊمتر مؤربع مئن&lt;ref&gt;http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_sovereign_states_and_dependent_territories_by_population_density&lt;/ref&gt;
| جمعيت ٚ تراکؤم ٚ رتبه=۱۴۶اؤم
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ سال=۲۰۲۱
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد=$۲۲,۶۷۵ تريليۊن&lt;ref name=&quot;imf&quot;&gt;{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&amp;ey=2010&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=. &amp;br=1&amp;c=429&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a=&amp;pr.x=49&amp;pr.y=۱۰|title=Iran|publisher=International Monetary Fund|accessdate=۲۰۱۰–۰۴–۲۱| archiveurl = http://www.webcitation.org/67SYE7poS | archivedate = 06 May 2012}}&lt;/ref&gt;
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ رتبه= دۊوؤم
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ سرانه=  $۶۸,۳۰۹ دؤلار
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ سرانه رتبه= هفتؤم
| انساني تؤسعه شاخص ٚ سال=۲۰۱۹
| انساني تؤسعه شاخص={{increase}} ۰/۹۲۶&lt;ref name=&quot;HDI&quot;&gt;{cite web|url=https://web.archive.org/web/20211201210446/http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table1.pdf%7Ctitle=Human Development Report ۲۰۱۰|year=۲۰۱۰|publisher=United Nations|accessdate=5 November ۲۰۱۰| archiveurl = https://web.archive.org/web/20210614070129/https://www.webcitation.org/67SYERaMJ | archivedate = 06 May 2012}}&lt;/ref&gt;
| انساني تؤسعه شاخص ٚ رتبه=۱۷اؤم
| انساني تؤسعه شاخص ٚ وضع=&lt;span style=&quot;color:#090;&quot;&gt;بالا&lt;/span&gt;
| پۊل ٚ واحد=دؤلار
| پۊل ٚ واحد ٚ کؤد=$
| زمات ٚ جيگا=ىۊتي‌سي -۴ تا -۱۲، +۱۰، +۱۱
| تاوستاني زمات ٚ جيگا=ىۊتي‌سي -۴ تا -۱۰
| کد بین‌المللی خودرو=
| اينترنتي دامنه= .us‏
| تلفؤن ٚ پيش شۊماره=۱+
| جيني= ۴۶.۹&lt;ref name='CBI'&gt;[https://web.archive.org/web/20110113052137/http://www.cbi.ir/page/5881.aspx CBI: Economic Trends ۲۰۰۸/۲۰۰۹]. Retrieved 4 July 2009.&lt;/ref&gt;&lt;span style=&quot;color:#fc0;&quot;&gt;(متوسط)&lt;/span&gt;
| تقويم=ميلادي تقويم 
| جيني سال=۲۰۲۰
| جيني رتبه=&lt;span style=&quot;color:#fc0;&quot;&gt;(متوسط)&lt;/span&gt;
| فرانئن ٚ ور = راست
| برق ٚ وؤلتاژ= 
| برق ٚ فرکانس= 
}}

[[فاىل:Us-map.png|thumb|220px| آمريکا نخشه]]
[[فاىل:Uscapitolindaylight.jpg|thumb|220px|آمریکا سنا]]

'''آمريکا ايجؤنابؤ ايالتؤن''' ([[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]] مئن: United States of America؛ اختصاري: USA) کي خۊلاصه وار '''آمريکا''' دۊخانده به، ايته کيشور [[کلسيايي آمريکا]] دۊرۊن ؤ آرام ؤ أطلس ٚ اؤقیانۊسان ٚ مئن ايسه. آمريکا [[کلسيا]] جه [[کانادا]] ؤ [[نسا]] جه [[مکزيک]] ٚ أمرأ سامانسر دأره. آمريکا حکۊمت فدرالي ايسه ؤ ۵۰ ته ايالت، ۵ ته مسکۊني قلمرؤ ؤ ۹ ته کۊچي جزيره جه تشکيل بۊبؤسته کي اۊشان ٚ پيلئکي ايجايي ۳,۸ ميليۊن ماىل مؤربع (۹,۸ ميليۊن کيلۊمتر مؤربع) ايسه ؤ دۊنىا مئن سوؤمي پيله کيشور مساحت ٚ نظر ٚ جه ؤ ۳۳۵ ميليۊن جمعيت ٚ أمرأ ني دۊنىا سوؤمي کيشور جمعيت ٚ نظر ٚ جه ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد وب|عنوان=Largest Countries in the World by Area - Worldometer|نشانی=https://www.worldometers.info/geography/largest-countries-in-the-world/|وبگاه=www.worldometers.info|بازبینی=2021-10-29|کد زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد وب|عنوان=Population by Country (2021) - Worldometer|نشانی=https://www.worldometers.info/world-population/population-by-country/|وبگاه=www.worldometers.info|بازبینی=2021-10-29|کد زبان=en}}&lt;/ref&gt; آمريکا پاىتخت [[واشينگتؤن دي سي]] ايسه ؤ [[نيۊىؤرک]] ني ويشترين جمعيت-أ آمريکا شأران ٚ مئن دأره.

==سربس==
{{جيرنويس}}

[[جرگه:آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن]]
[[جرگه:سیاسی جوغرافی]]
[[جرگه:کشورؤن]]
[[جرگه:آمریکا کشورؤن]]</text>
      <sha1>gcgrw1l7dvk5qkyit5d6vb37l0x8nvl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155965</id>
      <parentid>155930</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:48:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <comment>Get fucked degenerate Italiai</comment>
      <origin>155965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="316" sha1="6roqjac8k9kytynsoreme5rrsgbjwcm" xml:space="preserve">'''آمريکا ايجؤنابؤ ايالتان یتا ساموان بی با کمتر جه ۲۵۰ سٚال سٚن هسا دٚه.!'''

{{جيرنويس}}

[[جرگه:آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن]]
[[جرگه:سیاسی جوغرافی]]
[[جرگه:کشورؤن]]
[[جرگه:آمریکا کشورؤن]]</text>
      <sha1>6roqjac8k9kytynsoreme5rrsgbjwcm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156115</id>
      <parentid>155965</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T06:24:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <comment>Revert</comment>
      <origin>156115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7421" sha1="gcgrw1l7dvk5qkyit5d6vb37l0x8nvl" xml:space="preserve">{{کيشور ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| أصلي نام=آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن
| عادي نام=آمريکا
| بيدۊق ٚ تاتايي=Flag of the United States.svg
| ميللي نشان ٚ تاتايي=Greater coat of arms of the United States.svg
| ميللي شعار= In God We Trust
| ميللي سۊرۊد= پۊر ستاره بيدۊق {{سخ}} {{سخ}}[[File:&quot;The Star-Spangled Banner&quot; - Choral with band accompaniment - United States Army Field Band.oga]]
| نخشه= USA orthographic.svg
| مرکز= [[واشينگتؤن دي سي]]
| پيله‌ترين شأر = 
| رسمي زوان =[[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]]
| رائج ٚ زوانان= ۷۸.۱٪ [[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]]{{سخ}} ۱۳.۲٪ [[ايسپانيايي زوؤن|ايسپانيايي]]{{سخ}} ۳.۷٪ باخي [[هيندۊاۊرۊپايي زوانان]]{{سخ}} ۳.۶٪ [[آسيا]] ؤ [[اؤقىانۊسيه]] زوانان{{سخ}} ۱.۲٪ باخي زوانان
| نژادان= ۶۱.۶٪ اسپي‌پۊس{{سخ}} ۱۲.۴٪ سيأپۊس{{سخ}} ۶٪ آسيايي{{سخ}} ۱.۱٪ سۊرخ‌پۊس{{سخ}} ۰.۲٪ اؤقىانۊسيه‌اي{{سخ}} ۱۰.۲٪ چن‌نژادي{{سخ}} ۸.۴٪ باخي نژادان{{سخ}}
'''هيسپانيک ؤ لاتين‌تباري أساس ٚ سر'''{{سخ}} ۸۱.۳٪ غىر هيسپانيک ؤ لاتين{{سخ}} ۱۸.۷٪ هيسپانیک ؤ لاتين
|دين= ۶۳٪ مسيحيت (۴۲٪ پرؤتستان، ۲۱٪ کاتؤليک، ۲٪ باخي مسحيت ٚ مذهبان){{سخ}} ۲۹٪ بي‌دين{{سخ}} ۶٪ باخي دينان{{سخ}} ۲٪ نامعلۊم
|أهالي نام= آمريکايي
| حکۊمت ٚ نؤع= فدرالي رياستي{{سخ}} جؤمۊري
| حاکمان ٚ نؤع={{•}} ريئيس جؤمۊر{{سخ}}{{•}} ريئيس جؤمۊر ٚ معاون{{سخ}}{{•}} نماىنده‌ئن ٚ مجلس ٚ ريئيس{{سخ}}{{•}} أرشد ٚ قاضي
| حاکمان ٚ نام =دونالد ترامپ{{سخ}} کامالا هريس{{سخ}}نأنسي پلؤسي{{سخ}}جان رابرتس
|مقننه=کؤنگره
|أعلا مجلس= سنا مجلس
|سفلا مجلس= نماىنده‌ئن ٚ مجلس
|تاريخي دؤره‌ئن=مستقل بؤستن بريتانيا جه{{سخ}}{{•}} اعلاميه{{سخ}}{{•}} کؤنفدراسيؤن{{سخ}}{{•}} پاريس ٚ عهدنامه تصويب{{سخ}}{{•}}أساسي قانۊن ٚ تصويب{{سخ}}{{•}} حقۊق ٚ منشۊر{{سخ}}{{•}}آخري ايالت ٚ تعيين{{سخ}}{{•}}آخري اصلاحيه{{سخ}}
|بنانهأن ٚ زمات= {{سخ}}۴ جۊلای ۱۷۷۶{{سخ}}۱ مارس ۱۷۸۱{{سخ}}۳ سپتامبر ۱۷۸۳{{سخ}}۲۱ ژوئن ۱۷۸۸{{سخ}}۲۵ سپتامبر ۱۷۸۹{{سخ}}۲۱ آگؤست ۱۹۵۹{{سخ}}۵ مئی ۱۹۹۲{{سخ}}
| پيلئکي = ۹,۸۳۳,۵۲۰
| پيلئکي رتبه=سوؤم
| آو ٚ درصد=۴.۶۶٪
| جمعيت ٚ سال= ۲۰۲۲
| جمعيت=۳۳۴,۸۳۵,۰۰۰
| جمعيت ٚ رتبه=سوؤم
| جمعيت ٚ تراکؤم=۳۳.۶ نفر ايته کيلۊمتر مؤربع مئن&lt;ref&gt;http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_sovereign_states_and_dependent_territories_by_population_density&lt;/ref&gt;
| جمعيت ٚ تراکؤم ٚ رتبه=۱۴۶اؤم
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ سال=۲۰۲۱
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد=$۲۲,۶۷۵ تريليۊن&lt;ref name=&quot;imf&quot;&gt;{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&amp;ey=2010&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=. &amp;br=1&amp;c=429&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a=&amp;pr.x=49&amp;pr.y=۱۰|title=Iran|publisher=International Monetary Fund|accessdate=۲۰۱۰–۰۴–۲۱| archiveurl = http://www.webcitation.org/67SYE7poS | archivedate = 06 May 2012}}&lt;/ref&gt;
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ رتبه= دۊوؤم
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ سرانه=  $۶۸,۳۰۹ دؤلار
| داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ سرانه رتبه= هفتؤم
| انساني تؤسعه شاخص ٚ سال=۲۰۱۹
| انساني تؤسعه شاخص={{increase}} ۰/۹۲۶&lt;ref name=&quot;HDI&quot;&gt;{cite web|url=https://web.archive.org/web/20211201210446/http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table1.pdf%7Ctitle=Human Development Report ۲۰۱۰|year=۲۰۱۰|publisher=United Nations|accessdate=5 November ۲۰۱۰| archiveurl = https://web.archive.org/web/20210614070129/https://www.webcitation.org/67SYERaMJ | archivedate = 06 May 2012}}&lt;/ref&gt;
| انساني تؤسعه شاخص ٚ رتبه=۱۷اؤم
| انساني تؤسعه شاخص ٚ وضع=&lt;span style=&quot;color:#090;&quot;&gt;بالا&lt;/span&gt;
| پۊل ٚ واحد=دؤلار
| پۊل ٚ واحد ٚ کؤد=$
| زمات ٚ جيگا=ىۊتي‌سي -۴ تا -۱۲، +۱۰، +۱۱
| تاوستاني زمات ٚ جيگا=ىۊتي‌سي -۴ تا -۱۰
| کد بین‌المللی خودرو=
| اينترنتي دامنه= .us‏
| تلفؤن ٚ پيش شۊماره=۱+
| جيني= ۴۶.۹&lt;ref name='CBI'&gt;[https://web.archive.org/web/20110113052137/http://www.cbi.ir/page/5881.aspx CBI: Economic Trends ۲۰۰۸/۲۰۰۹]. Retrieved 4 July 2009.&lt;/ref&gt;&lt;span style=&quot;color:#fc0;&quot;&gt;(متوسط)&lt;/span&gt;
| تقويم=ميلادي تقويم 
| جيني سال=۲۰۲۰
| جيني رتبه=&lt;span style=&quot;color:#fc0;&quot;&gt;(متوسط)&lt;/span&gt;
| فرانئن ٚ ور = راست
| برق ٚ وؤلتاژ= 
| برق ٚ فرکانس= 
}}

[[فاىل:Us-map.png|thumb|220px| آمريکا نخشه]]
[[فاىل:Uscapitolindaylight.jpg|thumb|220px|آمریکا سنا]]

'''آمريکا ايجؤنابؤ ايالتؤن''' ([[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]] مئن: United States of America؛ اختصاري: USA) کي خۊلاصه وار '''آمريکا''' دۊخانده به، ايته کيشور [[کلسيايي آمريکا]] دۊرۊن ؤ آرام ؤ أطلس ٚ اؤقیانۊسان ٚ مئن ايسه. آمريکا [[کلسيا]] جه [[کانادا]] ؤ [[نسا]] جه [[مکزيک]] ٚ أمرأ سامانسر دأره. آمريکا حکۊمت فدرالي ايسه ؤ ۵۰ ته ايالت، ۵ ته مسکۊني قلمرؤ ؤ ۹ ته کۊچي جزيره جه تشکيل بۊبؤسته کي اۊشان ٚ پيلئکي ايجايي ۳,۸ ميليۊن ماىل مؤربع (۹,۸ ميليۊن کيلۊمتر مؤربع) ايسه ؤ دۊنىا مئن سوؤمي پيله کيشور مساحت ٚ نظر ٚ جه ؤ ۳۳۵ ميليۊن جمعيت ٚ أمرأ ني دۊنىا سوؤمي کيشور جمعيت ٚ نظر ٚ جه ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد وب|عنوان=Largest Countries in the World by Area - Worldometer|نشانی=https://www.worldometers.info/geography/largest-countries-in-the-world/|وبگاه=www.worldometers.info|بازبینی=2021-10-29|کد زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد وب|عنوان=Population by Country (2021) - Worldometer|نشانی=https://www.worldometers.info/world-population/population-by-country/|وبگاه=www.worldometers.info|بازبینی=2021-10-29|کد زبان=en}}&lt;/ref&gt; آمريکا پاىتخت [[واشينگتؤن دي سي]] ايسه ؤ [[نيۊىؤرک]] ني ويشترين جمعيت-أ آمريکا شأران ٚ مئن دأره.

==سربس==
{{جيرنويس}}

[[جرگه:آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن]]
[[جرگه:سیاسی جوغرافی]]
[[جرگه:کشورؤن]]
[[جرگه:آمریکا کشورؤن]]</text>
      <sha1>gcgrw1l7dvk5qkyit5d6vb37l0x8nvl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>تئران ٚ اۊستان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9651</id>
    <revision>
      <id>155905</id>
      <parentid>155878</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30307-27</username>
        <id>18474</id>
      </contributor>
      <origin>155905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2093" sha1="3s3o526p60y33i7hmwdh2kio76ltq5v" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تٚهرٚآٚن''' یتا جه [[ايران]] ٚ [[کاسپي زوانان|کآٚسپٚیٚآٚپی]] اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ رٚسٚه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۸ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>3s3o526p60y33i7hmwdh2kio76ltq5v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155936</id>
      <parentid>155905</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:37:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lp0 on fire</username>
        <id>18062</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted edits by ~2026-30307-27</comment>
      <origin>155936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2036" sha1="f4vxlabd2t171l9z3d1h5bk6vdra14t" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تئران''' ايته جه [[ايران]] ٚ اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ فأرسه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۹ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>f4vxlabd2t171l9z3d1h5bk6vdra14t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155953</id>
      <parentid>155936</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:43:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <comment>Lp0 on being a NIGGER</comment>
      <origin>155953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2093" sha1="3s3o526p60y33i7hmwdh2kio76ltq5v" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تٚهرٚآٚن''' یتا جه [[ايران]] ٚ [[کاسپي زوانان|کآٚسپٚیٚآٚپی]] اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ رٚسٚه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۸ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>3s3o526p60y33i7hmwdh2kio76ltq5v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155955</id>
      <parentid>155953</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:44:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last revision by Lp0 on fire (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2036" sha1="f4vxlabd2t171l9z3d1h5bk6vdra14t" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تئران''' ايته جه [[ايران]] ٚ اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ فأرسه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۹ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>f4vxlabd2t171l9z3d1h5bk6vdra14t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155961</id>
      <parentid>155955</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:47:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <comment>Àncilu the dirty ass Italian</comment>
      <origin>155961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2093" sha1="3s3o526p60y33i7hmwdh2kio76ltq5v" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تٚهرٚآٚن''' یتا جه [[ايران]] ٚ [[کاسپي زوانان|کآٚسپٚیٚآٚپی]] اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ رٚسٚه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۸ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>3s3o526p60y33i7hmwdh2kio76ltq5v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155968</id>
      <parentid>155961</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:49:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last revision by Àncilu (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2036" sha1="f4vxlabd2t171l9z3d1h5bk6vdra14t" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تئران''' ايته جه [[ايران]] ٚ اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ فأرسه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۹ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>f4vxlabd2t171l9z3d1h5bk6vdra14t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155980</id>
      <parentid>155968</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:52:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <comment>Àndrugs</comment>
      <origin>155980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2093" sha1="3s3o526p60y33i7hmwdh2kio76ltq5v" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تٚهرٚآٚن''' یتا جه [[ايران]] ٚ [[کاسپي زوانان|کآٚسپٚیٚآٚپی]] اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ رٚسٚه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۸ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>3s3o526p60y33i7hmwdh2kio76ltq5v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155981</id>
      <parentid>155980</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:53:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last revision by Àncilu (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2036" sha1="f4vxlabd2t171l9z3d1h5bk6vdra14t" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تئران''' ايته جه [[ايران]] ٚ اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ فأرسه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۹ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>f4vxlabd2t171l9z3d1h5bk6vdra14t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155986</id>
      <parentid>155981</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:55:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>155986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2093" sha1="3s3o526p60y33i7hmwdh2kio76ltq5v" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تٚهرٚآٚن''' یتا جه [[ايران]] ٚ [[کاسپي زوانان|کآٚسپٚیٚآٚپی]] اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ رٚسٚه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۸ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>3s3o526p60y33i7hmwdh2kio76ltq5v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155987</id>
      <parentid>155986</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:56:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2036" sha1="f4vxlabd2t171l9z3d1h5bk6vdra14t" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تئران''' ايته جه [[ايران]] ٚ اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ فأرسه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۹ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>f4vxlabd2t171l9z3d1h5bk6vdra14t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155993</id>
      <parentid>155987</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:57:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>155993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2093" sha1="3s3o526p60y33i7hmwdh2kio76ltq5v" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تٚهرٚآٚن''' یتا جه [[ايران]] ٚ [[کاسپي زوانان|کآٚسپٚیٚآٚپی]] اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ رٚسٚه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۸ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>3s3o526p60y33i7hmwdh2kio76ltq5v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155994</id>
      <parentid>155993</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:57:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last revision by Àncilu (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2036" sha1="f4vxlabd2t171l9z3d1h5bk6vdra14t" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تئران''' ايته جه [[ايران]] ٚ اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ فأرسه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۹ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>f4vxlabd2t171l9z3d1h5bk6vdra14t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155998</id>
      <parentid>155994</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:58:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <comment>Àncilu do one more edit &amp; ur mom a whore no matter what</comment>
      <origin>155998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2093" sha1="3s3o526p60y33i7hmwdh2kio76ltq5v" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تٚهرٚآٚن''' یتا جه [[ايران]] ٚ [[کاسپي زوانان|کآٚسپٚیٚآٚپی]] اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ رٚسٚه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۸ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>3s3o526p60y33i7hmwdh2kio76ltq5v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156000</id>
      <parentid>155998</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:59:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2036" sha1="f4vxlabd2t171l9z3d1h5bk6vdra14t" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تئران''' ايته جه [[ايران]] ٚ اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ فأرسه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۹ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>f4vxlabd2t171l9z3d1h5bk6vdra14t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156006</id>
      <parentid>156000</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:00:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>156006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2093" sha1="3s3o526p60y33i7hmwdh2kio76ltq5v" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تٚهرٚآٚن''' یتا جه [[ايران]] ٚ [[کاسپي زوانان|کآٚسپٚیٚآٚپی]] اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ رٚسٚه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۸ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>3s3o526p60y33i7hmwdh2kio76ltq5v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156011</id>
      <parentid>156006</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:01:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last revision by Àncilu (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2036" sha1="f4vxlabd2t171l9z3d1h5bk6vdra14t" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تئران''' ايته جه [[ايران]] ٚ اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ فأرسه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۹ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>f4vxlabd2t171l9z3d1h5bk6vdra14t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156012</id>
      <parentid>156011</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:01:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>156012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2093" sha1="3s3o526p60y33i7hmwdh2kio76ltq5v" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تٚهرٚآٚن''' یتا جه [[ايران]] ٚ [[کاسپي زوانان|کآٚسپٚیٚآٚپی]] اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ رٚسٚه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۸ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>3s3o526p60y33i7hmwdh2kio76ltq5v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156016</id>
      <parentid>156012</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:01:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last revision by Àncilu (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2036" sha1="f4vxlabd2t171l9z3d1h5bk6vdra14t" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تئران''' ايته جه [[ايران]] ٚ اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ فأرسه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۹ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>f4vxlabd2t171l9z3d1h5bk6vdra14t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156018</id>
      <parentid>156016</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:02:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>156018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2093" sha1="3s3o526p60y33i7hmwdh2kio76ltq5v" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تٚهرٚآٚن''' یتا جه [[ايران]] ٚ [[کاسپي زوانان|کآٚسپٚیٚآٚپی]] اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ رٚسٚه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۸ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>3s3o526p60y33i7hmwdh2kio76ltq5v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156024</id>
      <parentid>156018</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:03:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last revision by Àncilu (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2036" sha1="f4vxlabd2t171l9z3d1h5bk6vdra14t" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تئران''' ايته جه [[ايران]] ٚ اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ فأرسه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۹ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>f4vxlabd2t171l9z3d1h5bk6vdra14t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156026</id>
      <parentid>156024</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:03:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>156026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2093" sha1="3s3o526p60y33i7hmwdh2kio76ltq5v" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تٚهرٚآٚن''' یتا جه [[ايران]] ٚ [[کاسپي زوانان|کآٚسپٚیٚآٚپی]] اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ رٚسٚه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۸ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>3s3o526p60y33i7hmwdh2kio76ltq5v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156049</id>
      <parentid>156026</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:15:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Codename Noreste</username>
        <id>15478</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Àncilu|Àncilu]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2036" sha1="f4vxlabd2t171l9z3d1h5bk6vdra14t" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تئران''' ايته جه [[ايران]] ٚ اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ فأرسه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۹ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>f4vxlabd2t171l9z3d1h5bk6vdra14t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156070</id>
      <parentid>156049</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T18:41:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gilakieh</username>
        <id>18478</id>
      </contributor>
      <origin>156070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2093" sha1="3s3o526p60y33i7hmwdh2kio76ltq5v" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تٚهرٚآٚن''' یتا جه [[ايران]] ٚ [[کاسپي زوانان|کآٚسپٚیٚآٚپی]] اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ رٚسٚه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۸ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>3s3o526p60y33i7hmwdh2kio76ltq5v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156075</id>
      <parentid>156070</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T18:44:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gilakieh</username>
        <id>18478</id>
      </contributor>
      <origin>156075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2146" sha1="jnikctkwo60v1982hygtwcoes5ia19r" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تٚهرٚآٚن''' یتا جه [[ايران]] ٚ [[کاسپي زوانان|کآٚسپٚیٚآٚپی]] اۊستانان ايسه و اٚکثٚریتٚش [[گيلک|گیلٚک]] بی. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ رٚسٚه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۸ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>jnikctkwo60v1982hygtwcoes5ia19r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156084</id>
      <parentid>156075</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T18:52:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tenshi Hinanawi</username>
        <id>18199</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted 2 edits by [[Special:Contributions/Gilakieh|Gilakieh]] ([[User talk:Gilakieh|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2036" sha1="f4vxlabd2t171l9z3d1h5bk6vdra14t" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تئران''' ايته جه [[ايران]] ٚ اۊستانان ايسه. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ فأرسه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۹ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>f4vxlabd2t171l9z3d1h5bk6vdra14t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156108</id>
      <parentid>156084</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T02:18:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30392-57</username>
        <id>18481</id>
      </contributor>
      <origin>156108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2146" sha1="jnikctkwo60v1982hygtwcoes5ia19r" xml:space="preserve">{{ايران ٚ اۊستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
| اۊستان ٚ نام= تئران
| تصویر=
| اندازه تصویر= 200px
| عنوان تصویر= 
| نقشه موقعیت=IranTehran-SVG.svg
| مختصات= 
| مرکز= [[تئران]]
| پيلئکي= ۱۲,۹۸۱ 
| جمعيت= ۱۲,۲۶۷,۶۳۷ نفر
| سرايشماردن ٚ سال= ۱۳۹۵
| جمعيت ٚ تراکؤم= ۷۱۰ نفر ايته کيلۊمتر مربع مئن
| شأرستان= ۱۶
| ولي فقيه نماىنده = 
| اۊستاندار= 
| پيش شۊماره= ۰۲۱
| وبجيگا= [https://www.ostan-th.ir/ تئران ٚ اۊستانداري]
}}

'''تٚهرٚآٚن''' یتا جه [[ايران]] ٚ [[کاسپي زوانان|کآٚسپٚیٚآٚپی]] اۊستانان ايسه و اٚکثٚریتٚش [[گيلک|گیلٚک]] بی. أ اۊستان ٚ مرکز [[تئران]] ايسه کي ايران ٚ مرکزه. أ اۊستان [[کلسيا]] جه [[مازندران ٚ اۊستان]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سمنان ٚ اۊستان]] ؤ [[نسا]] جه [[قؤم ٚ اۊستان|قؤم]] ؤ [[مرکزي اۊستان|مرکزي]] اۊستانان-أ رٚسٚه. [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ني تئران ٚ شين بۊ کي ۱۳۸۸ سال ٚ مئن خؤره ايته اۊستان بۊبؤسته.&lt;ref&gt;{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جام‌جم‌آنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{موزهان تئران}}

{{تئران}}

{{ایران اوستانان}}

==سربس==
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]
[[جرگه:ايران ٚ اۊستانان]]</text>
      <sha1>jnikctkwo60v1982hygtwcoes5ia19r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آمارد</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11263</id>
    <revision>
      <id>155910</id>
      <parentid>155751</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:17:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmardswereAryans</username>
        <id>18475</id>
      </contributor>
      <origin>155910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15189" sha1="j6twa9xyrjypoomyd6r6y8jjg9kvhrk" xml:space="preserve">[[Category:مردوم]]
[[Category:تارئخ]]
[[فاىل:Marlik symbol.svg|بندانگشتی|مارلیکه نماده مئن بازسازی ببوسته]]
[[فاىل:A rhyton from Marlik, Iran, 1000 BC.jpg|بندانگشتی|جام ورازای بالداره مئن کشف ببوسته درمارلیکه تپهٔ]]
[[فاىل:Jame hayoolaye do sar va ghazal.jpg|بندانگشتی|جام دوسره هیولا و غزال مئن متعلق به مارلیکه تمدنه گیلون]]
[[فاىل:Marlik cup iran.jpg|بندانگشتی|زرینه جام مئن کشف ببوسته در مارلیکه تپهٔ ، ایران]]

'''آٚمٚآٚعردٚآٚن''' یه تا مستقل شبه قوم بان که اسپی روٚ ورجه زندگی کوردنه. اشن جنگو بان و  آریایی بون و اقوام کاسپین شی ایسن. دیلمان و گیوان  اوشونه اولاد وا بدأنیم، یکتا با انان.&lt;ref&gt;یادکرد کتاب |کتاب=کتاب گیلان |ناشر=گروه پژوهشگران ایران |سال=۱۳۸۰ |جلد=۱ |نویسنده=ابراهیم اصلاح عربانی}}&lt;/ref&gt;

عتیقه مارلیک هم (آمارد + لیک) به معنی ماعر لیک/قوم ایسه.

* گیلان دوران تارئخ مئن

'''سنگ دوره'''

تا قبل باستان شناسان کاووشان علمی [[گیلان]] خاک مئن ، دانستن مازندران ئو [[گیلان]] تاریخ جا محدودا بوستی به نیویشتان یونانن ، ایرانن . که او نیویشتان مئن پیشینیه ا سرزمین محدودا بوستی به دوهیزار تا دو هیزارو پونصد سال پیش . اما ا صد سال مئن ، [[ایران]] باستان شناسان و هتویی خارجی باستانشناسان [[گیلان]] موختلف جیگانه واکاوی بوگودده و کلی آثار با ارزش و شیگفت انگیز جی گیلان ساکنان اولیه پیدا گودده. ا آثار به عونوان ایته مدرک قوی و موعتبر و موستند ، پیشینیه تارئخیه ا سرزمینا خیلی دورتر جی او چیزی که فکر گودیدی نیشان دهه . جی همیه اشان که بوگذریم ا اسناد نیشان دهه که گیلان خیلی قبل تر جی ورود آریایین دارای ایته تمدن و فرهنگی درخشان بو.

تارئخ دانان ، دوران قبل تاریخا بر اساس انسان فعالیتان چاگودن ازارا واسی ، به دو تا دوریه [[عصر سنگ]] و [[عصر فلز]] تقسیما کونیدی.

باستان شناسان اگر چی درباریه زندگیه آدمان [[گیلان]] سرزمین مئن قبل تاریخ شکی نداریدی ولی درباریه اون که اوشان چطوری وارد ا سرزمین ببوستیدی ، و اوشان نحویه زندگی چطوری بو جای سئوالان و پورسشان زیادی نهه.

باستان شناسان خوشان کاووشانه مئن به آثار کمی جی [[سنگ دوره]] بر بخوردیدی ویشتر لوازم پیدا ببوسته گیلان سرزمین مئن مربوط به ، به [[فلز دوران]] ( ویشتر از آهن دوران) . با همیه ا اوضاع و احوال بر اثر آثار و چیزهایی که وجود داره جا پای حضور اینسان گیلان مئنا شا جی سنگ دوران دونبالا گودن.

باستان شناسان اعتقاد داریدی عصر سنگ مئن ، [[دریای کاسپین]] نواحی جنوبی مئن ، حیوانانی چون : [[گاب]] ، [[گوسفند]] ، [[بز]] ،[[خوک]] ، [[آهو]] ، [[غزال]] ، [[خر وحشی]] ، [[شاق شاقی]] و [[صدف]] شکار بستدی بعدنان جی 1000 سال قبل علاوه بر ا حیوانان ماهیان و پرندان هم به غذای اینسان ایضافا بوستده.

جی بین باستان شناسان ایرانی - ژاپونی کشفیان شا به کشفی که دو تا محوطه مئن مربوط به 10 تا 16 هیزار سال [[قبل میلاد]] ناحیه [[آمارلو]] مئن (روستای [[خل وشت]] و [[اسکابن]]) یاد گودن.

'''فلز دوره'''

با گوذشت هیزاران سال جی سکونت ایسان سرزمین [[گیلان]] مئن ، کم کم مردمان ا ناحیه وارد [[عصر فلز]] ببوستده . آثار و شواهد زیادی از انسانهای دوران عصر فلز گیلان مئن پیدا ببوسته . ا آثار بیشتر موتعلق به [[آهین دوره]] ایسئده . ایتفاقا هه دوریه که نیشان دهه گیلانن قبل ورود آریاین به [[ایران فلات]] ، دارای فرهنگ و تمدن بالایی بون .

باستانشناسان خوشانه کاووشانه دورون ، [[گیلان]] مناطق موختلف مئن مثل : [[تالش]] ، [[رودبار]] و [[دیلمان]] مئن چیزان فراوانی مانند [[سوفال|سفالی]] ظرفان انواع ظرفان سنگی و مفرغی انواع و اقسام سلاحان مانند [[کارد]] ، [[خنجر]] ، [[گرز]] و [[پیکان]] و کلی وسایل خانه و حتی [[سوزن]] کشف بوگودده. که بعضیشان ماله 2000 سال [[قبل میلاد]] ایسئده.

== گیلان باستان ٚ دؤران ٚ مئن ==
'''مادان دوران'''

هیزاریه دوم [[قبل میلاد]] ،قومان و قبیلانی که نواحی جنوبیه [[دریای کاسپین]] مئن زندگی گودیدی ، با موهاجرت و تهاجم آریایی قومان مواجه ببوستده ا قومان که [[ایران]] فلات نواحیه شومالی مئن زندگی گودیدی به خاطر تغییر گودن آب و هوا و زیادا بون سرما ، و زیادا بوستن جمعیت و پیدا گودن چراگان تازه ، به طرف اطراف دریای کاسپین سرازیرا بوستده موهاجرت آریائیان به طرف [[گیلان]] و [[مازندران]] جی اوایل هیزاریه دوم قبل میلاد ، جی راه [[ورارود]] (ماوراالنهر)و [[قفقاز]] صورت بیگیته .ا موهاجرتان که با تهاجم همراه بو باعث تحولات و تغییراتی در زندگیه مردوم ا منطقه ببوسته. قاطی بستن نژادان و روی کار امون پادشاهان و حاکمان آریایی نژاد از موهمترین پیامدان ا موهاجرت بو. ایته از موضوعات موهمی که باید به اون دقت گودن ان بو که قومانی که ساحل جنوبیه دریای کاسپین مئن زندگی گودیدی خوشانه استقلاله حفظا گودده و از اطاعت فرمان آریایی نژادان سر باز زئید. [[ماد]] قومان نخستین گروه [[آریایی]] بود که بتانستده باختر ایران مئن حکومت تشکیل بدد(701-550 پ.م) جی ا [[تارئخ]] به بعد [[آسیا]] و اونه مناطق موختلف حتی [[گیلان]] تارئخ سر گوذشت تازه ای پیدا گود . بر اساس بینیویشتان تاریخ نویسان(گزنفون ، دیودور سیسیلی و کتزیاس) مادان و قومان ساکن [[گیلان]] مئن همیشه دشمنی و جنگ بو و مادان هیچ وقت نتانستده ا قومانه زیر فرمان خودشان ببرد مادان هیچ وقت موفق نبوستده گیلان سرزمینا به خوشان قلمرو ایضافا کوند. کتاب تاریخ ایران [[کمبریج]] مئن بینیویشته نها : او بخش جی ماد سرزمین که [[دریای کاسپین]] حاشیه مئن نها ایته ناحیه قوی و موتمایز جی ایران خاکا تشکیل دهه که به ایستقلال [[سیاسی]] گرایش دیشتیدی. در زماته آرته یس ایته از مادان پادشاهان جنگ سختی بین مادان و [[کادوسی]] در گیره. مادان ا جنگ مئن شکست خورده و اوشان سرزمین تازماتی که به دست [[کوروش]] دکفه همیشه مورد تاخت و تاز کادوسیان قرار گیفتی. جی موهمترین موارد ماد دوران گیلان مئن موهاجرت قومان [[سکایی]] بو به گیلان.

'''هخامنشیان دوران'''

جی ا دوران منابع تاریخی مئن ویشتر درباریه گیلان قومان صحبت به میان بومو. ایته جی دلایل موهمه ا کار ان بو که [[گیلان]] ساکنان در به قودرت رسیدن و تشکیل هخامنشیان شاهنشاهی دست دیشتیدی و این که قومان [[آمارد]] و [[کادوس]] ا دوران گیلان سرزمین مئن قودرت زیادی بهم بزه بون.اولین حضور ساکنان گیلان [[هخامنشیان]] تارئخ سیاسی مئن ، واگرده به زمات براندازی ماد دولت.زماتی که کوروش جی طرف [[ماد]] دولت برای مذاگره بوشوبو [[گیلان]] مئن جز طرف اوشان تحریک ببو ماد دولتا سرنگونه کونه.

تاریخ نویسان باور داریدی که کوروش جی [[کادوس]] سرزمین نقشیه حمله به [[هگمتانه]] کشه و با یاری [[کادوس]] و [[آمارد قوم]] که از دوشمنان ماد بون به اویه حمله کونه. بعد از نابودی ماد کادوسان و آماردان هتویی موتحد [[کوروش]] مانیدی.

'''سلوکئن دوران'''

جی [[گیلان]] اوضاع [[سلوکیان]] دوره مئن اطلاع زیادی ننا. ولی تاریخی شواهد نیشان دهه بعد [[اسکند]] موردن ، آماردان اسکنذ کارگزارانه که قبلنان اوشانه امرا پیمان صلح دوسته بود جی ا سرزمین بیرونا گودد و خوشانه استقلاله بدست باردده . سلوکیان دوران مئن بقیه گیلان قومان هم مثل آماردان بصورت مستقل و نیمه مستقل به خوشان حیات ایدامه بداده.

'''اشکانئن دوران'''

گیلان تارئخ ا دوران مئن خیلی موبهم ایسه بخاطر نبود منبع و اطلاعات دقیق.متاسفانه به علت اختلاف شدید [[پارسیان]] با [[پارتبان]] [[ساسانی]] دوره مئن آثار مادی و معنویه ا دوره دستخوش انتقام شدید قرار بیگیته و خیلی جی اوشان نابودا بو. پارتیان دوره مئن چند تا نبرد بین [[آمارد]] و [[اشکانی]] پادشاهان رخ بدا. موهمترین رخداد ا دوره لشکر کشی [[فرهاد اول]] به اماردان سرزمین بو که چندین بار رخ بدا.آماردان بعد سه سال نبرد بالاخره شکست بخوردده و تسلیم ببوستده. و ا شکست باعث ببوسته کم کم ا قوم از هم پاشیده به . و خو نام و جایگایه گیلان مئن جی دست بده و کم کم دیلمیان اوشانه جایه بیگیفتده. به نظر ایه بعد ا حوادث قسمتانی جی گیلان خاوری به ایسم [[اشکور]] (اشک ورد)به معنای [[قلعه]] یا اشک شهر معروفا بو. ضمنا جی ا دوره بو که [[گیل]] قوم از حالت جنگل نشینی و زندگی در جنگل در بامو و خو چیرگیا ثابت بوگود . هه دوره مئن بو که [[مسیحیت]] وارد گیلان ببو.

'''ساسانئن دوران'''

ا دوره مئن اردشیر بتانسته خاندان اشکانیه ابودا کنه البته اونه سپاه مئن از قوم [[گیل]] و [[دیلم]] هم ایسابود . [[اردشیر]] خیلی از حاکمان و فرمانروایان محلیه به زور [[شمشیر]] یا مطیع بوگود یا بوکوشت . حاکم گیلان و مازندرانه ره اهمیت قائل بو ا موضوع جی نامانی که همدیگره فادادی روشنا به هناویسی گیلان او دوران مئن در امان بمانسته.و خو ارامشه ا دوریه اشوب و قتل و غارت مئن حفظا گوده. جی موهمترین تحولات ا دوره مئن به قدرت رسئن قوم گیل و دیلم ا سرزمین مئن ایسه. ا دوره مئن ویشتر از قوم [[گیلک]] و دیلم یاد به و کمتر به قومان دیگر گیلانی صحبت به میان ایه. ا دوره مئن سراسر گیلان و اونه اطرافا [[دیلمان]] یا [[دیلمستان]] دخاندیدی . نبردهای زیادی بین دیلم و ساسانن رخ بدا. بنا به گفتیه خیلی از تاریخ نویسان گیل و دیلم به غیر از یکی دوبار که از ساسانن شکست خورده و اوشانه فرمانا قبول کونده بقیه مواد خوشانه استقلالا حفظا کونده ا دوران مئن مزدکیان زیادا بستده گیلانن عدهای مزدکی ببوستده و با خاندان ساسانی موخالفت بوگودده بالاخره جنگ شدیدی در گیره و لشکر خسرو [[انوشیروان]] گیلانا گیره و خو تقسیمات کشوری مئن جا دهه .بعدنان با روی کار امون گیلِ[[گیلان شاه]] ( گیل غیر از اون که ایسمی ایسه ایته نژاد واسی گیلان مئن به معنی پادشاه هم ایسه) و اونه پسر و موردن [[یزد گرد سوم]] گیلان خو استقلالا به صورت کامل به دست اوره.

= هنی خوجیر ایسه کی ا-یه بدانید =
'''شاری که آماردیون نوم ره دأره'''

هسا هم ایته شار ایسه کی آماردیون نوم ره دأره اسا مردۊم أ-یه آمل(آمله,آمارد)گیدن,آمل ایته پیله شار مازرون اوستان مئن ایسه ئو اوشان مردۊم مازنی زوون امرا گب زنن یته زماتی آمل طبرستان مرکز بو.

'''چاپ جام مارلیک نول پهلوی پیل مئن'''

بانک ملی زمات محمدرضاشاه پهلوی تصمیم بیگیفته ایته مارلیکی نول ره شه پیل مئن چاپ بوکونن ئو آخربسر محمد رضا شا تایید امرا ا ره شه 500 ریالی مئن چاپ بوکودن.

== منبع ==
کتاب گیلان – جلد اول- انتشارات گروه پژوهشگران ایران – چاپ دوم- زمستان ۱۳۸۰ خورشیدی

http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Amard&amp;oldid=۴۳۳۸۲۸۰۰۹</text>
      <sha1>j6twa9xyrjypoomyd6r6y8jjg9kvhrk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155922</id>
      <parentid>155910</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:23:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/AmardswereAryans|AmardswereAryans]] ([[User talk:AmardswereAryans|talk]]) to last revision by Infinite0694 (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15178" sha1="mf2ymonqtk0xfgp2cohexuv3vgqy4h4" xml:space="preserve">[[Category:مردوم]]
[[Category:تارئخ]]
[[فاىل:Marlik symbol.svg|بندانگشتی|مارلیکه نماده مئن بازسازی ببوسته]]
[[فاىل:A rhyton from Marlik, Iran, 1000 BC.jpg|بندانگشتی|جام ورازای بالداره مئن کشف ببوسته درمارلیکه تپهٔ]]
[[فاىل:Jame hayoolaye do sar va ghazal.jpg|بندانگشتی|جام دوسره هیولا و غزال مئن متعلق به مارلیکه تمدنه گیلون]]
[[فاىل:Marlik cup iran.jpg|بندانگشتی|زرینه جام مئن کشف ببوسته در مارلیکه تپهٔ ، ایران]]

'''آماردیون''' یه تا مستقل قوم بان که سفیدرود ورجه زندگی کوردنه. اشن جنگو بان و  آریایی نبو و اقوام کاسپین شی ایسن. دیلمان و گیوان  اوشونه اولاد وا بدأنیم، یکتا با انان.&lt;ref&gt;یادکرد کتاب |کتاب=کتاب گیلان |ناشر=گروه پژوهشگران ایران |سال=۱۳۸۰ |جلد=۱ |نویسنده=ابراهیم اصلاح عربانی}}&lt;/ref&gt;

عتیقه مارلیک هم (آمارد + لیک) به معنی ماعر لیک/قوم ایسه.

* گیلان دوران قبل تارئخ مئن

'''سنگ دوره'''

تا قبل باستان شناسان کاووشان علمی [[گیلان]] خاک مئن ، دانستن مازندران ئو [[گیلان]] تاریخ جا محدودا بوستی به نیویشتان یونانن ، ایرانن . که او نیویشتان مئن پیشینیه ا سرزمین محدودا بوستی به دوهیزار تا دو هیزارو پونصد سال پیش . اما ا صد سال مئن ، [[ایران]] باستان شناسان و هتویی خارجی باستانشناسان [[گیلان]] موختلف جیگانه واکاوی بوگودده و کلی آثار با ارزش و شیگفت انگیز جی گیلان ساکنان اولیه پیدا گودده. ا آثار به عونوان ایته مدرک قوی و موعتبر و موستند ، پیشینیه تارئخیه ا سرزمینا خیلی دورتر جی او چیزی که فکر گودیدی نیشان دهه . جی همیه اشان که بوگذریم ا اسناد نیشان دهه که گیلان خیلی قبل تر جی ورود آریایین دارای ایته تمدن و فرهنگی درخشان بو.

تارئخ دانان ، دوران قبل تاریخا بر اساس انسان فعالیتان چاگودن ازارا واسی ، به دو تا دوریه [[عصر سنگ]] و [[عصر فلز]] تقسیما کونیدی.

باستان شناسان اگر چی درباریه زندگیه آدمان [[گیلان]] سرزمین مئن قبل تاریخ شکی نداریدی ولی درباریه اون که اوشان چطوری وارد ا سرزمین ببوستیدی ، و اوشان نحویه زندگی چطوری بو جای سئوالان و پورسشان زیادی نهه.

باستان شناسان خوشان کاووشانه مئن به آثار کمی جی [[سنگ دوره]] بر بخوردیدی ویشتر لوازم پیدا ببوسته گیلان سرزمین مئن مربوط به ، به [[فلز دوران]] ( ویشتر از آهن دوران) . با همیه ا اوضاع و احوال بر اثر آثار و چیزهایی که وجود داره جا پای حضور اینسان گیلان مئنا شا جی سنگ دوران دونبالا گودن.

باستان شناسان اعتقاد داریدی عصر سنگ مئن ، [[دریای کاسپین]] نواحی جنوبی مئن ، حیوانانی چون : [[گاب]] ، [[گوسفند]] ، [[بز]] ،[[خوک]] ، [[آهو]] ، [[غزال]] ، [[خر وحشی]] ، [[شاق شاقی]] و [[صدف]] شکار بستدی بعدنان جی 1000 سال قبل علاوه بر ا حیوانان ماهیان و پرندان هم به غذای اینسان ایضافا بوستده.

جی بین باستان شناسان ایرانی - ژاپونی کشفیان شا به کشفی که دو تا محوطه مئن مربوط به 10 تا 16 هیزار سال [[قبل میلاد]] ناحیه [[آمارلو]] مئن (روستای [[خل وشت]] و [[اسکابن]]) یاد گودن.

'''فلز دوره'''

با گوذشت هیزاران سال جی سکونت ایسان سرزمین [[گیلان]] مئن ، کم کم مردمان ا ناحیه وارد [[عصر فلز]] ببوستده . آثار و شواهد زیادی از انسانهای دوران عصر فلز گیلان مئن پیدا ببوسته . ا آثار بیشتر موتعلق به [[آهین دوره]] ایسئده . ایتفاقا هه دوریه که نیشان دهه گیلانن قبل ورود آریاین به [[ایران فلات]] ، دارای فرهنگ و تمدن بالایی بون .

باستانشناسان خوشانه کاووشانه دورون ، [[گیلان]] مناطق موختلف مئن مثل : [[تالش]] ، [[رودبار]] و [[دیلمان]] مئن چیزان فراوانی مانند [[سوفال|سفالی]] ظرفان انواع ظرفان سنگی و مفرغی انواع و اقسام سلاحان مانند [[کارد]] ، [[خنجر]] ، [[گرز]] و [[پیکان]] و کلی وسایل خانه و حتی [[سوزن]] کشف بوگودده. که بعضیشان ماله 2000 سال [[قبل میلاد]] ایسئده.

== گیلان باستان ٚ دؤران ٚ مئن ==
'''مادان دوران'''

هیزاریه دوم [[قبل میلاد]] ،قومان و قبیلانی که نواحی جنوبیه [[دریای کاسپین]] مئن زندگی گودیدی ، با موهاجرت و تهاجم آریایی قومان مواجه ببوستده ا قومان که [[ایران]] فلات نواحیه شومالی مئن زندگی گودیدی به خاطر تغییر گودن آب و هوا و زیادا بون سرما ، و زیادا بوستن جمعیت و پیدا گودن چراگان تازه ، به طرف اطراف دریای کاسپین سرازیرا بوستده موهاجرت آریائیان به طرف [[گیلان]] و [[مازندران]] جی اوایل هیزاریه دوم قبل میلاد ، جی راه [[ورارود]] (ماوراالنهر)و [[قفقاز]] صورت بیگیته .ا موهاجرتان که با تهاجم همراه بو باعث تحولات و تغییراتی در زندگیه مردوم ا منطقه ببوسته. قاطی بستن نژادان و روی کار امون پادشاهان و حاکمان آریایی نژاد از موهمترین پیامدان ا موهاجرت بو. ایته از موضوعات موهمی که باید به اون دقت گودن ان بو که قومانی که ساحل جنوبیه دریای کاسپین مئن زندگی گودیدی خوشانه استقلاله حفظا گودده و از اطاعت فرمان آریایی نژادان سر باز زئید. [[ماد]] قومان نخستین گروه [[آریایی]] بود که بتانستده باختر ایران مئن حکومت تشکیل بدد(701-550 پ.م) جی ا [[تارئخ]] به بعد [[آسیا]] و اونه مناطق موختلف حتی [[گیلان]] تارئخ سر گوذشت تازه ای پیدا گود . بر اساس بینیویشتان تاریخ نویسان(گزنفون ، دیودور سیسیلی و کتزیاس) مادان و قومان ساکن [[گیلان]] مئن همیشه دشمنی و جنگ بو و مادان هیچ وقت نتانستده ا قومانه زیر فرمان خودشان ببرد مادان هیچ وقت موفق نبوستده گیلان سرزمینا به خوشان قلمرو ایضافا کوند. کتاب تاریخ ایران [[کمبریج]] مئن بینیویشته نها : او بخش جی ماد سرزمین که [[دریای کاسپین]] حاشیه مئن نها ایته ناحیه قوی و موتمایز جی ایران خاکا تشکیل دهه که به ایستقلال [[سیاسی]] گرایش دیشتیدی. در زماته آرته یس ایته از مادان پادشاهان جنگ سختی بین مادان و [[کادوسی]] در گیره. مادان ا جنگ مئن شکست خورده و اوشان سرزمین تازماتی که به دست [[کوروش]] دکفه همیشه مورد تاخت و تاز کادوسیان قرار گیفتی. جی موهمترین موارد ماد دوران گیلان مئن موهاجرت قومان [[سکایی]] بو به گیلان.

'''هخامنشیان دوران'''

جی ا دوران منابع تاریخی مئن ویشتر درباریه گیلان قومان صحبت به میان بومو. ایته جی دلایل موهمه ا کار ان بو که [[گیلان]] ساکنان در به قودرت رسیدن و تشکیل هخامنشیان شاهنشاهی دست دیشتیدی و این که قومان [[آمارد]] و [[کادوس]] ا دوران گیلان سرزمین مئن قودرت زیادی بهم بزه بون.اولین حضور ساکنان گیلان [[هخامنشیان]] تارئخ سیاسی مئن ، واگرده به زمات براندازی ماد دولت.زماتی که کوروش جی طرف [[ماد]] دولت برای مذاگره بوشوبو [[گیلان]] مئن جز طرف اوشان تحریک ببو ماد دولتا سرنگونه کونه.

تاریخ نویسان باور داریدی که کوروش جی [[کادوس]] سرزمین نقشیه حمله به [[هگمتانه]] کشه و با یاری [[کادوس]] و [[آمارد قوم]] که از دوشمنان ماد بون به اویه حمله کونه. بعد از نابودی ماد کادوسان و آماردان هتویی موتحد [[کوروش]] مانیدی.

'''سلوکئن دوران'''

جی [[گیلان]] اوضاع [[سلوکیان]] دوره مئن اطلاع زیادی ننا. ولی تاریخی شواهد نیشان دهه بعد [[اسکند]] موردن ، آماردان اسکنذ کارگزارانه که قبلنان اوشانه امرا پیمان صلح دوسته بود جی ا سرزمین بیرونا گودد و خوشانه استقلاله بدست باردده . سلوکیان دوران مئن بقیه گیلان قومان هم مثل آماردان بصورت مستقل و نیمه مستقل به خوشان حیات ایدامه بداده.

'''اشکانئن دوران'''

گیلان تارئخ ا دوران مئن خیلی موبهم ایسه بخاطر نبود منبع و اطلاعات دقیق.متاسفانه به علت اختلاف شدید [[پارسیان]] با [[پارتبان]] [[ساسانی]] دوره مئن آثار مادی و معنویه ا دوره دستخوش انتقام شدید قرار بیگیته و خیلی جی اوشان نابودا بو. پارتیان دوره مئن چند تا نبرد بین [[آمارد]] و [[اشکانی]] پادشاهان رخ بدا. موهمترین رخداد ا دوره لشکر کشی [[فرهاد اول]] به اماردان سرزمین بو که چندین بار رخ بدا.آماردان بعد سه سال نبرد بالاخره شکست بخوردده و تسلیم ببوستده. و ا شکست باعث ببوسته کم کم ا قوم از هم پاشیده به . و خو نام و جایگایه گیلان مئن جی دست بده و کم کم دیلمیان اوشانه جایه بیگیفتده. به نظر ایه بعد ا حوادث قسمتانی جی گیلان خاوری به ایسم [[اشکور]] (اشک ورد)به معنای [[قلعه]] یا اشک شهر معروفا بو. ضمنا جی ا دوره بو که [[گیل]] قوم از حالت جنگل نشینی و زندگی در جنگل در بامو و خو چیرگیا ثابت بوگود . هه دوره مئن بو که [[مسیحیت]] وارد گیلان ببو.

'''ساسانئن دوران'''

ا دوره مئن اردشیر بتانسته خاندان اشکانیه ابودا کنه البته اونه سپاه مئن از قوم [[گیل]] و [[دیلم]] هم ایسابود . [[اردشیر]] خیلی از حاکمان و فرمانروایان محلیه به زور [[شمشیر]] یا مطیع بوگود یا بوکوشت . حاکم گیلان و مازندرانه ره اهمیت قائل بو ا موضوع جی نامانی که همدیگره فادادی روشنا به هناویسی گیلان او دوران مئن در امان بمانسته.و خو ارامشه ا دوریه اشوب و قتل و غارت مئن حفظا گوده. جی موهمترین تحولات ا دوره مئن به قدرت رسئن قوم گیل و دیلم ا سرزمین مئن ایسه. ا دوره مئن ویشتر از قوم [[گیلک]] و دیلم یاد به و کمتر به قومان دیگر گیلانی صحبت به میان ایه. ا دوره مئن سراسر گیلان و اونه اطرافا [[دیلمان]] یا [[دیلمستان]] دخاندیدی . نبردهای زیادی بین دیلم و ساسانن رخ بدا. بنا به گفتیه خیلی از تاریخ نویسان گیل و دیلم به غیر از یکی دوبار که از ساسانن شکست خورده و اوشانه فرمانا قبول کونده بقیه مواد خوشانه استقلالا حفظا کونده ا دوران مئن مزدکیان زیادا بستده گیلانن عدهای مزدکی ببوستده و با خاندان ساسانی موخالفت بوگودده بالاخره جنگ شدیدی در گیره و لشکر خسرو [[انوشیروان]] گیلانا گیره و خو تقسیمات کشوری مئن جا دهه .بعدنان با روی کار امون گیلِ[[گیلان شاه]] ( گیل غیر از اون که ایسمی ایسه ایته نژاد واسی گیلان مئن به معنی پادشاه هم ایسه) و اونه پسر و موردن [[یزد گرد سوم]] گیلان خو استقلالا به صورت کامل به دست اوره.

= هنی خوجیر ایسه کی ا-یه بدانید =
'''شاری که آماردیون نوم ره دأره'''

هسا هم ایته شار ایسه کی آماردیون نوم ره دأره اسا مردۊم أ-یه آمل(آمله,آمارد)گیدن,آمل ایته پیله شار مازرون اوستان مئن ایسه ئو اوشان مردۊم مازنی زوون امرا گب زنن یته زماتی آمل طبرستان مرکز بو.

'''چاپ جام مارلیک نول پهلوی پیل مئن'''

بانک ملی زمات محمدرضاشاه پهلوی تصمیم بیگیفته ایته مارلیکی نول ره شه پیل مئن چاپ بوکونن ئو آخربسر محمد رضا شا تایید امرا ا ره شه 500 ریالی مئن چاپ بوکودن.

== منبع ==
کتاب گیلان – جلد اول- انتشارات گروه پژوهشگران ایران – چاپ دوم- زمستان ۱۳۸۰ خورشیدی

http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Amard&amp;oldid=۴۳۳۸۲۸۰۰۹</text>
      <sha1>mf2ymonqtk0xfgp2cohexuv3vgqy4h4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156037</id>
      <parentid>155922</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:11:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>156037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15189" sha1="j6twa9xyrjypoomyd6r6y8jjg9kvhrk" xml:space="preserve">[[Category:مردوم]]
[[Category:تارئخ]]
[[فاىل:Marlik symbol.svg|بندانگشتی|مارلیکه نماده مئن بازسازی ببوسته]]
[[فاىل:A rhyton from Marlik, Iran, 1000 BC.jpg|بندانگشتی|جام ورازای بالداره مئن کشف ببوسته درمارلیکه تپهٔ]]
[[فاىل:Jame hayoolaye do sar va ghazal.jpg|بندانگشتی|جام دوسره هیولا و غزال مئن متعلق به مارلیکه تمدنه گیلون]]
[[فاىل:Marlik cup iran.jpg|بندانگشتی|زرینه جام مئن کشف ببوسته در مارلیکه تپهٔ ، ایران]]

'''آٚمٚآٚعردٚآٚن''' یه تا مستقل شبه قوم بان که اسپی روٚ ورجه زندگی کوردنه. اشن جنگو بان و  آریایی بون و اقوام کاسپین شی ایسن. دیلمان و گیوان  اوشونه اولاد وا بدأنیم، یکتا با انان.&lt;ref&gt;یادکرد کتاب |کتاب=کتاب گیلان |ناشر=گروه پژوهشگران ایران |سال=۱۳۸۰ |جلد=۱ |نویسنده=ابراهیم اصلاح عربانی}}&lt;/ref&gt;

عتیقه مارلیک هم (آمارد + لیک) به معنی ماعر لیک/قوم ایسه.

* گیلان دوران تارئخ مئن

'''سنگ دوره'''

تا قبل باستان شناسان کاووشان علمی [[گیلان]] خاک مئن ، دانستن مازندران ئو [[گیلان]] تاریخ جا محدودا بوستی به نیویشتان یونانن ، ایرانن . که او نیویشتان مئن پیشینیه ا سرزمین محدودا بوستی به دوهیزار تا دو هیزارو پونصد سال پیش . اما ا صد سال مئن ، [[ایران]] باستان شناسان و هتویی خارجی باستانشناسان [[گیلان]] موختلف جیگانه واکاوی بوگودده و کلی آثار با ارزش و شیگفت انگیز جی گیلان ساکنان اولیه پیدا گودده. ا آثار به عونوان ایته مدرک قوی و موعتبر و موستند ، پیشینیه تارئخیه ا سرزمینا خیلی دورتر جی او چیزی که فکر گودیدی نیشان دهه . جی همیه اشان که بوگذریم ا اسناد نیشان دهه که گیلان خیلی قبل تر جی ورود آریایین دارای ایته تمدن و فرهنگی درخشان بو.

تارئخ دانان ، دوران قبل تاریخا بر اساس انسان فعالیتان چاگودن ازارا واسی ، به دو تا دوریه [[عصر سنگ]] و [[عصر فلز]] تقسیما کونیدی.

باستان شناسان اگر چی درباریه زندگیه آدمان [[گیلان]] سرزمین مئن قبل تاریخ شکی نداریدی ولی درباریه اون که اوشان چطوری وارد ا سرزمین ببوستیدی ، و اوشان نحویه زندگی چطوری بو جای سئوالان و پورسشان زیادی نهه.

باستان شناسان خوشان کاووشانه مئن به آثار کمی جی [[سنگ دوره]] بر بخوردیدی ویشتر لوازم پیدا ببوسته گیلان سرزمین مئن مربوط به ، به [[فلز دوران]] ( ویشتر از آهن دوران) . با همیه ا اوضاع و احوال بر اثر آثار و چیزهایی که وجود داره جا پای حضور اینسان گیلان مئنا شا جی سنگ دوران دونبالا گودن.

باستان شناسان اعتقاد داریدی عصر سنگ مئن ، [[دریای کاسپین]] نواحی جنوبی مئن ، حیوانانی چون : [[گاب]] ، [[گوسفند]] ، [[بز]] ،[[خوک]] ، [[آهو]] ، [[غزال]] ، [[خر وحشی]] ، [[شاق شاقی]] و [[صدف]] شکار بستدی بعدنان جی 1000 سال قبل علاوه بر ا حیوانان ماهیان و پرندان هم به غذای اینسان ایضافا بوستده.

جی بین باستان شناسان ایرانی - ژاپونی کشفیان شا به کشفی که دو تا محوطه مئن مربوط به 10 تا 16 هیزار سال [[قبل میلاد]] ناحیه [[آمارلو]] مئن (روستای [[خل وشت]] و [[اسکابن]]) یاد گودن.

'''فلز دوره'''

با گوذشت هیزاران سال جی سکونت ایسان سرزمین [[گیلان]] مئن ، کم کم مردمان ا ناحیه وارد [[عصر فلز]] ببوستده . آثار و شواهد زیادی از انسانهای دوران عصر فلز گیلان مئن پیدا ببوسته . ا آثار بیشتر موتعلق به [[آهین دوره]] ایسئده . ایتفاقا هه دوریه که نیشان دهه گیلانن قبل ورود آریاین به [[ایران فلات]] ، دارای فرهنگ و تمدن بالایی بون .

باستانشناسان خوشانه کاووشانه دورون ، [[گیلان]] مناطق موختلف مئن مثل : [[تالش]] ، [[رودبار]] و [[دیلمان]] مئن چیزان فراوانی مانند [[سوفال|سفالی]] ظرفان انواع ظرفان سنگی و مفرغی انواع و اقسام سلاحان مانند [[کارد]] ، [[خنجر]] ، [[گرز]] و [[پیکان]] و کلی وسایل خانه و حتی [[سوزن]] کشف بوگودده. که بعضیشان ماله 2000 سال [[قبل میلاد]] ایسئده.

== گیلان باستان ٚ دؤران ٚ مئن ==
'''مادان دوران'''

هیزاریه دوم [[قبل میلاد]] ،قومان و قبیلانی که نواحی جنوبیه [[دریای کاسپین]] مئن زندگی گودیدی ، با موهاجرت و تهاجم آریایی قومان مواجه ببوستده ا قومان که [[ایران]] فلات نواحیه شومالی مئن زندگی گودیدی به خاطر تغییر گودن آب و هوا و زیادا بون سرما ، و زیادا بوستن جمعیت و پیدا گودن چراگان تازه ، به طرف اطراف دریای کاسپین سرازیرا بوستده موهاجرت آریائیان به طرف [[گیلان]] و [[مازندران]] جی اوایل هیزاریه دوم قبل میلاد ، جی راه [[ورارود]] (ماوراالنهر)و [[قفقاز]] صورت بیگیته .ا موهاجرتان که با تهاجم همراه بو باعث تحولات و تغییراتی در زندگیه مردوم ا منطقه ببوسته. قاطی بستن نژادان و روی کار امون پادشاهان و حاکمان آریایی نژاد از موهمترین پیامدان ا موهاجرت بو. ایته از موضوعات موهمی که باید به اون دقت گودن ان بو که قومانی که ساحل جنوبیه دریای کاسپین مئن زندگی گودیدی خوشانه استقلاله حفظا گودده و از اطاعت فرمان آریایی نژادان سر باز زئید. [[ماد]] قومان نخستین گروه [[آریایی]] بود که بتانستده باختر ایران مئن حکومت تشکیل بدد(701-550 پ.م) جی ا [[تارئخ]] به بعد [[آسیا]] و اونه مناطق موختلف حتی [[گیلان]] تارئخ سر گوذشت تازه ای پیدا گود . بر اساس بینیویشتان تاریخ نویسان(گزنفون ، دیودور سیسیلی و کتزیاس) مادان و قومان ساکن [[گیلان]] مئن همیشه دشمنی و جنگ بو و مادان هیچ وقت نتانستده ا قومانه زیر فرمان خودشان ببرد مادان هیچ وقت موفق نبوستده گیلان سرزمینا به خوشان قلمرو ایضافا کوند. کتاب تاریخ ایران [[کمبریج]] مئن بینیویشته نها : او بخش جی ماد سرزمین که [[دریای کاسپین]] حاشیه مئن نها ایته ناحیه قوی و موتمایز جی ایران خاکا تشکیل دهه که به ایستقلال [[سیاسی]] گرایش دیشتیدی. در زماته آرته یس ایته از مادان پادشاهان جنگ سختی بین مادان و [[کادوسی]] در گیره. مادان ا جنگ مئن شکست خورده و اوشان سرزمین تازماتی که به دست [[کوروش]] دکفه همیشه مورد تاخت و تاز کادوسیان قرار گیفتی. جی موهمترین موارد ماد دوران گیلان مئن موهاجرت قومان [[سکایی]] بو به گیلان.

'''هخامنشیان دوران'''

جی ا دوران منابع تاریخی مئن ویشتر درباریه گیلان قومان صحبت به میان بومو. ایته جی دلایل موهمه ا کار ان بو که [[گیلان]] ساکنان در به قودرت رسیدن و تشکیل هخامنشیان شاهنشاهی دست دیشتیدی و این که قومان [[آمارد]] و [[کادوس]] ا دوران گیلان سرزمین مئن قودرت زیادی بهم بزه بون.اولین حضور ساکنان گیلان [[هخامنشیان]] تارئخ سیاسی مئن ، واگرده به زمات براندازی ماد دولت.زماتی که کوروش جی طرف [[ماد]] دولت برای مذاگره بوشوبو [[گیلان]] مئن جز طرف اوشان تحریک ببو ماد دولتا سرنگونه کونه.

تاریخ نویسان باور داریدی که کوروش جی [[کادوس]] سرزمین نقشیه حمله به [[هگمتانه]] کشه و با یاری [[کادوس]] و [[آمارد قوم]] که از دوشمنان ماد بون به اویه حمله کونه. بعد از نابودی ماد کادوسان و آماردان هتویی موتحد [[کوروش]] مانیدی.

'''سلوکئن دوران'''

جی [[گیلان]] اوضاع [[سلوکیان]] دوره مئن اطلاع زیادی ننا. ولی تاریخی شواهد نیشان دهه بعد [[اسکند]] موردن ، آماردان اسکنذ کارگزارانه که قبلنان اوشانه امرا پیمان صلح دوسته بود جی ا سرزمین بیرونا گودد و خوشانه استقلاله بدست باردده . سلوکیان دوران مئن بقیه گیلان قومان هم مثل آماردان بصورت مستقل و نیمه مستقل به خوشان حیات ایدامه بداده.

'''اشکانئن دوران'''

گیلان تارئخ ا دوران مئن خیلی موبهم ایسه بخاطر نبود منبع و اطلاعات دقیق.متاسفانه به علت اختلاف شدید [[پارسیان]] با [[پارتبان]] [[ساسانی]] دوره مئن آثار مادی و معنویه ا دوره دستخوش انتقام شدید قرار بیگیته و خیلی جی اوشان نابودا بو. پارتیان دوره مئن چند تا نبرد بین [[آمارد]] و [[اشکانی]] پادشاهان رخ بدا. موهمترین رخداد ا دوره لشکر کشی [[فرهاد اول]] به اماردان سرزمین بو که چندین بار رخ بدا.آماردان بعد سه سال نبرد بالاخره شکست بخوردده و تسلیم ببوستده. و ا شکست باعث ببوسته کم کم ا قوم از هم پاشیده به . و خو نام و جایگایه گیلان مئن جی دست بده و کم کم دیلمیان اوشانه جایه بیگیفتده. به نظر ایه بعد ا حوادث قسمتانی جی گیلان خاوری به ایسم [[اشکور]] (اشک ورد)به معنای [[قلعه]] یا اشک شهر معروفا بو. ضمنا جی ا دوره بو که [[گیل]] قوم از حالت جنگل نشینی و زندگی در جنگل در بامو و خو چیرگیا ثابت بوگود . هه دوره مئن بو که [[مسیحیت]] وارد گیلان ببو.

'''ساسانئن دوران'''

ا دوره مئن اردشیر بتانسته خاندان اشکانیه ابودا کنه البته اونه سپاه مئن از قوم [[گیل]] و [[دیلم]] هم ایسابود . [[اردشیر]] خیلی از حاکمان و فرمانروایان محلیه به زور [[شمشیر]] یا مطیع بوگود یا بوکوشت . حاکم گیلان و مازندرانه ره اهمیت قائل بو ا موضوع جی نامانی که همدیگره فادادی روشنا به هناویسی گیلان او دوران مئن در امان بمانسته.و خو ارامشه ا دوریه اشوب و قتل و غارت مئن حفظا گوده. جی موهمترین تحولات ا دوره مئن به قدرت رسئن قوم گیل و دیلم ا سرزمین مئن ایسه. ا دوره مئن ویشتر از قوم [[گیلک]] و دیلم یاد به و کمتر به قومان دیگر گیلانی صحبت به میان ایه. ا دوره مئن سراسر گیلان و اونه اطرافا [[دیلمان]] یا [[دیلمستان]] دخاندیدی . نبردهای زیادی بین دیلم و ساسانن رخ بدا. بنا به گفتیه خیلی از تاریخ نویسان گیل و دیلم به غیر از یکی دوبار که از ساسانن شکست خورده و اوشانه فرمانا قبول کونده بقیه مواد خوشانه استقلالا حفظا کونده ا دوران مئن مزدکیان زیادا بستده گیلانن عدهای مزدکی ببوستده و با خاندان ساسانی موخالفت بوگودده بالاخره جنگ شدیدی در گیره و لشکر خسرو [[انوشیروان]] گیلانا گیره و خو تقسیمات کشوری مئن جا دهه .بعدنان با روی کار امون گیلِ[[گیلان شاه]] ( گیل غیر از اون که ایسمی ایسه ایته نژاد واسی گیلان مئن به معنی پادشاه هم ایسه) و اونه پسر و موردن [[یزد گرد سوم]] گیلان خو استقلالا به صورت کامل به دست اوره.

= هنی خوجیر ایسه کی ا-یه بدانید =
'''شاری که آماردیون نوم ره دأره'''

هسا هم ایته شار ایسه کی آماردیون نوم ره دأره اسا مردۊم أ-یه آمل(آمله,آمارد)گیدن,آمل ایته پیله شار مازرون اوستان مئن ایسه ئو اوشان مردۊم مازنی زوون امرا گب زنن یته زماتی آمل طبرستان مرکز بو.

'''چاپ جام مارلیک نول پهلوی پیل مئن'''

بانک ملی زمات محمدرضاشاه پهلوی تصمیم بیگیفته ایته مارلیکی نول ره شه پیل مئن چاپ بوکونن ئو آخربسر محمد رضا شا تایید امرا ا ره شه 500 ریالی مئن چاپ بوکودن.

== منبع ==
کتاب گیلان – جلد اول- انتشارات گروه پژوهشگران ایران – چاپ دوم- زمستان ۱۳۸۰ خورشیدی

http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Amard&amp;oldid=۴۳۳۸۲۸۰۰۹</text>
      <sha1>j6twa9xyrjypoomyd6r6y8jjg9kvhrk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156040</id>
      <parentid>156037</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:15:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Codename Noreste</username>
        <id>15478</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Àncilu|Àncilu]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>155922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15178" sha1="mf2ymonqtk0xfgp2cohexuv3vgqy4h4" xml:space="preserve">[[Category:مردوم]]
[[Category:تارئخ]]
[[فاىل:Marlik symbol.svg|بندانگشتی|مارلیکه نماده مئن بازسازی ببوسته]]
[[فاىل:A rhyton from Marlik, Iran, 1000 BC.jpg|بندانگشتی|جام ورازای بالداره مئن کشف ببوسته درمارلیکه تپهٔ]]
[[فاىل:Jame hayoolaye do sar va ghazal.jpg|بندانگشتی|جام دوسره هیولا و غزال مئن متعلق به مارلیکه تمدنه گیلون]]
[[فاىل:Marlik cup iran.jpg|بندانگشتی|زرینه جام مئن کشف ببوسته در مارلیکه تپهٔ ، ایران]]

'''آماردیون''' یه تا مستقل قوم بان که سفیدرود ورجه زندگی کوردنه. اشن جنگو بان و  آریایی نبو و اقوام کاسپین شی ایسن. دیلمان و گیوان  اوشونه اولاد وا بدأنیم، یکتا با انان.&lt;ref&gt;یادکرد کتاب |کتاب=کتاب گیلان |ناشر=گروه پژوهشگران ایران |سال=۱۳۸۰ |جلد=۱ |نویسنده=ابراهیم اصلاح عربانی}}&lt;/ref&gt;

عتیقه مارلیک هم (آمارد + لیک) به معنی ماعر لیک/قوم ایسه.

* گیلان دوران قبل تارئخ مئن

'''سنگ دوره'''

تا قبل باستان شناسان کاووشان علمی [[گیلان]] خاک مئن ، دانستن مازندران ئو [[گیلان]] تاریخ جا محدودا بوستی به نیویشتان یونانن ، ایرانن . که او نیویشتان مئن پیشینیه ا سرزمین محدودا بوستی به دوهیزار تا دو هیزارو پونصد سال پیش . اما ا صد سال مئن ، [[ایران]] باستان شناسان و هتویی خارجی باستانشناسان [[گیلان]] موختلف جیگانه واکاوی بوگودده و کلی آثار با ارزش و شیگفت انگیز جی گیلان ساکنان اولیه پیدا گودده. ا آثار به عونوان ایته مدرک قوی و موعتبر و موستند ، پیشینیه تارئخیه ا سرزمینا خیلی دورتر جی او چیزی که فکر گودیدی نیشان دهه . جی همیه اشان که بوگذریم ا اسناد نیشان دهه که گیلان خیلی قبل تر جی ورود آریایین دارای ایته تمدن و فرهنگی درخشان بو.

تارئخ دانان ، دوران قبل تاریخا بر اساس انسان فعالیتان چاگودن ازارا واسی ، به دو تا دوریه [[عصر سنگ]] و [[عصر فلز]] تقسیما کونیدی.

باستان شناسان اگر چی درباریه زندگیه آدمان [[گیلان]] سرزمین مئن قبل تاریخ شکی نداریدی ولی درباریه اون که اوشان چطوری وارد ا سرزمین ببوستیدی ، و اوشان نحویه زندگی چطوری بو جای سئوالان و پورسشان زیادی نهه.

باستان شناسان خوشان کاووشانه مئن به آثار کمی جی [[سنگ دوره]] بر بخوردیدی ویشتر لوازم پیدا ببوسته گیلان سرزمین مئن مربوط به ، به [[فلز دوران]] ( ویشتر از آهن دوران) . با همیه ا اوضاع و احوال بر اثر آثار و چیزهایی که وجود داره جا پای حضور اینسان گیلان مئنا شا جی سنگ دوران دونبالا گودن.

باستان شناسان اعتقاد داریدی عصر سنگ مئن ، [[دریای کاسپین]] نواحی جنوبی مئن ، حیوانانی چون : [[گاب]] ، [[گوسفند]] ، [[بز]] ،[[خوک]] ، [[آهو]] ، [[غزال]] ، [[خر وحشی]] ، [[شاق شاقی]] و [[صدف]] شکار بستدی بعدنان جی 1000 سال قبل علاوه بر ا حیوانان ماهیان و پرندان هم به غذای اینسان ایضافا بوستده.

جی بین باستان شناسان ایرانی - ژاپونی کشفیان شا به کشفی که دو تا محوطه مئن مربوط به 10 تا 16 هیزار سال [[قبل میلاد]] ناحیه [[آمارلو]] مئن (روستای [[خل وشت]] و [[اسکابن]]) یاد گودن.

'''فلز دوره'''

با گوذشت هیزاران سال جی سکونت ایسان سرزمین [[گیلان]] مئن ، کم کم مردمان ا ناحیه وارد [[عصر فلز]] ببوستده . آثار و شواهد زیادی از انسانهای دوران عصر فلز گیلان مئن پیدا ببوسته . ا آثار بیشتر موتعلق به [[آهین دوره]] ایسئده . ایتفاقا هه دوریه که نیشان دهه گیلانن قبل ورود آریاین به [[ایران فلات]] ، دارای فرهنگ و تمدن بالایی بون .

باستانشناسان خوشانه کاووشانه دورون ، [[گیلان]] مناطق موختلف مئن مثل : [[تالش]] ، [[رودبار]] و [[دیلمان]] مئن چیزان فراوانی مانند [[سوفال|سفالی]] ظرفان انواع ظرفان سنگی و مفرغی انواع و اقسام سلاحان مانند [[کارد]] ، [[خنجر]] ، [[گرز]] و [[پیکان]] و کلی وسایل خانه و حتی [[سوزن]] کشف بوگودده. که بعضیشان ماله 2000 سال [[قبل میلاد]] ایسئده.

== گیلان باستان ٚ دؤران ٚ مئن ==
'''مادان دوران'''

هیزاریه دوم [[قبل میلاد]] ،قومان و قبیلانی که نواحی جنوبیه [[دریای کاسپین]] مئن زندگی گودیدی ، با موهاجرت و تهاجم آریایی قومان مواجه ببوستده ا قومان که [[ایران]] فلات نواحیه شومالی مئن زندگی گودیدی به خاطر تغییر گودن آب و هوا و زیادا بون سرما ، و زیادا بوستن جمعیت و پیدا گودن چراگان تازه ، به طرف اطراف دریای کاسپین سرازیرا بوستده موهاجرت آریائیان به طرف [[گیلان]] و [[مازندران]] جی اوایل هیزاریه دوم قبل میلاد ، جی راه [[ورارود]] (ماوراالنهر)و [[قفقاز]] صورت بیگیته .ا موهاجرتان که با تهاجم همراه بو باعث تحولات و تغییراتی در زندگیه مردوم ا منطقه ببوسته. قاطی بستن نژادان و روی کار امون پادشاهان و حاکمان آریایی نژاد از موهمترین پیامدان ا موهاجرت بو. ایته از موضوعات موهمی که باید به اون دقت گودن ان بو که قومانی که ساحل جنوبیه دریای کاسپین مئن زندگی گودیدی خوشانه استقلاله حفظا گودده و از اطاعت فرمان آریایی نژادان سر باز زئید. [[ماد]] قومان نخستین گروه [[آریایی]] بود که بتانستده باختر ایران مئن حکومت تشکیل بدد(701-550 پ.م) جی ا [[تارئخ]] به بعد [[آسیا]] و اونه مناطق موختلف حتی [[گیلان]] تارئخ سر گوذشت تازه ای پیدا گود . بر اساس بینیویشتان تاریخ نویسان(گزنفون ، دیودور سیسیلی و کتزیاس) مادان و قومان ساکن [[گیلان]] مئن همیشه دشمنی و جنگ بو و مادان هیچ وقت نتانستده ا قومانه زیر فرمان خودشان ببرد مادان هیچ وقت موفق نبوستده گیلان سرزمینا به خوشان قلمرو ایضافا کوند. کتاب تاریخ ایران [[کمبریج]] مئن بینیویشته نها : او بخش جی ماد سرزمین که [[دریای کاسپین]] حاشیه مئن نها ایته ناحیه قوی و موتمایز جی ایران خاکا تشکیل دهه که به ایستقلال [[سیاسی]] گرایش دیشتیدی. در زماته آرته یس ایته از مادان پادشاهان جنگ سختی بین مادان و [[کادوسی]] در گیره. مادان ا جنگ مئن شکست خورده و اوشان سرزمین تازماتی که به دست [[کوروش]] دکفه همیشه مورد تاخت و تاز کادوسیان قرار گیفتی. جی موهمترین موارد ماد دوران گیلان مئن موهاجرت قومان [[سکایی]] بو به گیلان.

'''هخامنشیان دوران'''

جی ا دوران منابع تاریخی مئن ویشتر درباریه گیلان قومان صحبت به میان بومو. ایته جی دلایل موهمه ا کار ان بو که [[گیلان]] ساکنان در به قودرت رسیدن و تشکیل هخامنشیان شاهنشاهی دست دیشتیدی و این که قومان [[آمارد]] و [[کادوس]] ا دوران گیلان سرزمین مئن قودرت زیادی بهم بزه بون.اولین حضور ساکنان گیلان [[هخامنشیان]] تارئخ سیاسی مئن ، واگرده به زمات براندازی ماد دولت.زماتی که کوروش جی طرف [[ماد]] دولت برای مذاگره بوشوبو [[گیلان]] مئن جز طرف اوشان تحریک ببو ماد دولتا سرنگونه کونه.

تاریخ نویسان باور داریدی که کوروش جی [[کادوس]] سرزمین نقشیه حمله به [[هگمتانه]] کشه و با یاری [[کادوس]] و [[آمارد قوم]] که از دوشمنان ماد بون به اویه حمله کونه. بعد از نابودی ماد کادوسان و آماردان هتویی موتحد [[کوروش]] مانیدی.

'''سلوکئن دوران'''

جی [[گیلان]] اوضاع [[سلوکیان]] دوره مئن اطلاع زیادی ننا. ولی تاریخی شواهد نیشان دهه بعد [[اسکند]] موردن ، آماردان اسکنذ کارگزارانه که قبلنان اوشانه امرا پیمان صلح دوسته بود جی ا سرزمین بیرونا گودد و خوشانه استقلاله بدست باردده . سلوکیان دوران مئن بقیه گیلان قومان هم مثل آماردان بصورت مستقل و نیمه مستقل به خوشان حیات ایدامه بداده.

'''اشکانئن دوران'''

گیلان تارئخ ا دوران مئن خیلی موبهم ایسه بخاطر نبود منبع و اطلاعات دقیق.متاسفانه به علت اختلاف شدید [[پارسیان]] با [[پارتبان]] [[ساسانی]] دوره مئن آثار مادی و معنویه ا دوره دستخوش انتقام شدید قرار بیگیته و خیلی جی اوشان نابودا بو. پارتیان دوره مئن چند تا نبرد بین [[آمارد]] و [[اشکانی]] پادشاهان رخ بدا. موهمترین رخداد ا دوره لشکر کشی [[فرهاد اول]] به اماردان سرزمین بو که چندین بار رخ بدا.آماردان بعد سه سال نبرد بالاخره شکست بخوردده و تسلیم ببوستده. و ا شکست باعث ببوسته کم کم ا قوم از هم پاشیده به . و خو نام و جایگایه گیلان مئن جی دست بده و کم کم دیلمیان اوشانه جایه بیگیفتده. به نظر ایه بعد ا حوادث قسمتانی جی گیلان خاوری به ایسم [[اشکور]] (اشک ورد)به معنای [[قلعه]] یا اشک شهر معروفا بو. ضمنا جی ا دوره بو که [[گیل]] قوم از حالت جنگل نشینی و زندگی در جنگل در بامو و خو چیرگیا ثابت بوگود . هه دوره مئن بو که [[مسیحیت]] وارد گیلان ببو.

'''ساسانئن دوران'''

ا دوره مئن اردشیر بتانسته خاندان اشکانیه ابودا کنه البته اونه سپاه مئن از قوم [[گیل]] و [[دیلم]] هم ایسابود . [[اردشیر]] خیلی از حاکمان و فرمانروایان محلیه به زور [[شمشیر]] یا مطیع بوگود یا بوکوشت . حاکم گیلان و مازندرانه ره اهمیت قائل بو ا موضوع جی نامانی که همدیگره فادادی روشنا به هناویسی گیلان او دوران مئن در امان بمانسته.و خو ارامشه ا دوریه اشوب و قتل و غارت مئن حفظا گوده. جی موهمترین تحولات ا دوره مئن به قدرت رسئن قوم گیل و دیلم ا سرزمین مئن ایسه. ا دوره مئن ویشتر از قوم [[گیلک]] و دیلم یاد به و کمتر به قومان دیگر گیلانی صحبت به میان ایه. ا دوره مئن سراسر گیلان و اونه اطرافا [[دیلمان]] یا [[دیلمستان]] دخاندیدی . نبردهای زیادی بین دیلم و ساسانن رخ بدا. بنا به گفتیه خیلی از تاریخ نویسان گیل و دیلم به غیر از یکی دوبار که از ساسانن شکست خورده و اوشانه فرمانا قبول کونده بقیه مواد خوشانه استقلالا حفظا کونده ا دوران مئن مزدکیان زیادا بستده گیلانن عدهای مزدکی ببوستده و با خاندان ساسانی موخالفت بوگودده بالاخره جنگ شدیدی در گیره و لشکر خسرو [[انوشیروان]] گیلانا گیره و خو تقسیمات کشوری مئن جا دهه .بعدنان با روی کار امون گیلِ[[گیلان شاه]] ( گیل غیر از اون که ایسمی ایسه ایته نژاد واسی گیلان مئن به معنی پادشاه هم ایسه) و اونه پسر و موردن [[یزد گرد سوم]] گیلان خو استقلالا به صورت کامل به دست اوره.

= هنی خوجیر ایسه کی ا-یه بدانید =
'''شاری که آماردیون نوم ره دأره'''

هسا هم ایته شار ایسه کی آماردیون نوم ره دأره اسا مردۊم أ-یه آمل(آمله,آمارد)گیدن,آمل ایته پیله شار مازرون اوستان مئن ایسه ئو اوشان مردۊم مازنی زوون امرا گب زنن یته زماتی آمل طبرستان مرکز بو.

'''چاپ جام مارلیک نول پهلوی پیل مئن'''

بانک ملی زمات محمدرضاشاه پهلوی تصمیم بیگیفته ایته مارلیکی نول ره شه پیل مئن چاپ بوکونن ئو آخربسر محمد رضا شا تایید امرا ا ره شه 500 ریالی مئن چاپ بوکودن.

== منبع ==
کتاب گیلان – جلد اول- انتشارات گروه پژوهشگران ایران – چاپ دوم- زمستان ۱۳۸۰ خورشیدی

http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Amard&amp;oldid=۴۳۳۸۲۸۰۰۹</text>
      <sha1>mf2ymonqtk0xfgp2cohexuv3vgqy4h4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156059</id>
      <parentid>156040</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:18:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <comment>Fatass Spanish arab nigger</comment>
      <origin>156059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15189" sha1="j6twa9xyrjypoomyd6r6y8jjg9kvhrk" xml:space="preserve">[[Category:مردوم]]
[[Category:تارئخ]]
[[فاىل:Marlik symbol.svg|بندانگشتی|مارلیکه نماده مئن بازسازی ببوسته]]
[[فاىل:A rhyton from Marlik, Iran, 1000 BC.jpg|بندانگشتی|جام ورازای بالداره مئن کشف ببوسته درمارلیکه تپهٔ]]
[[فاىل:Jame hayoolaye do sar va ghazal.jpg|بندانگشتی|جام دوسره هیولا و غزال مئن متعلق به مارلیکه تمدنه گیلون]]
[[فاىل:Marlik cup iran.jpg|بندانگشتی|زرینه جام مئن کشف ببوسته در مارلیکه تپهٔ ، ایران]]

'''آٚمٚآٚعردٚآٚن''' یه تا مستقل شبه قوم بان که اسپی روٚ ورجه زندگی کوردنه. اشن جنگو بان و  آریایی بون و اقوام کاسپین شی ایسن. دیلمان و گیوان  اوشونه اولاد وا بدأنیم، یکتا با انان.&lt;ref&gt;یادکرد کتاب |کتاب=کتاب گیلان |ناشر=گروه پژوهشگران ایران |سال=۱۳۸۰ |جلد=۱ |نویسنده=ابراهیم اصلاح عربانی}}&lt;/ref&gt;

عتیقه مارلیک هم (آمارد + لیک) به معنی ماعر لیک/قوم ایسه.

* گیلان دوران تارئخ مئن

'''سنگ دوره'''

تا قبل باستان شناسان کاووشان علمی [[گیلان]] خاک مئن ، دانستن مازندران ئو [[گیلان]] تاریخ جا محدودا بوستی به نیویشتان یونانن ، ایرانن . که او نیویشتان مئن پیشینیه ا سرزمین محدودا بوستی به دوهیزار تا دو هیزارو پونصد سال پیش . اما ا صد سال مئن ، [[ایران]] باستان شناسان و هتویی خارجی باستانشناسان [[گیلان]] موختلف جیگانه واکاوی بوگودده و کلی آثار با ارزش و شیگفت انگیز جی گیلان ساکنان اولیه پیدا گودده. ا آثار به عونوان ایته مدرک قوی و موعتبر و موستند ، پیشینیه تارئخیه ا سرزمینا خیلی دورتر جی او چیزی که فکر گودیدی نیشان دهه . جی همیه اشان که بوگذریم ا اسناد نیشان دهه که گیلان خیلی قبل تر جی ورود آریایین دارای ایته تمدن و فرهنگی درخشان بو.

تارئخ دانان ، دوران قبل تاریخا بر اساس انسان فعالیتان چاگودن ازارا واسی ، به دو تا دوریه [[عصر سنگ]] و [[عصر فلز]] تقسیما کونیدی.

باستان شناسان اگر چی درباریه زندگیه آدمان [[گیلان]] سرزمین مئن قبل تاریخ شکی نداریدی ولی درباریه اون که اوشان چطوری وارد ا سرزمین ببوستیدی ، و اوشان نحویه زندگی چطوری بو جای سئوالان و پورسشان زیادی نهه.

باستان شناسان خوشان کاووشانه مئن به آثار کمی جی [[سنگ دوره]] بر بخوردیدی ویشتر لوازم پیدا ببوسته گیلان سرزمین مئن مربوط به ، به [[فلز دوران]] ( ویشتر از آهن دوران) . با همیه ا اوضاع و احوال بر اثر آثار و چیزهایی که وجود داره جا پای حضور اینسان گیلان مئنا شا جی سنگ دوران دونبالا گودن.

باستان شناسان اعتقاد داریدی عصر سنگ مئن ، [[دریای کاسپین]] نواحی جنوبی مئن ، حیوانانی چون : [[گاب]] ، [[گوسفند]] ، [[بز]] ،[[خوک]] ، [[آهو]] ، [[غزال]] ، [[خر وحشی]] ، [[شاق شاقی]] و [[صدف]] شکار بستدی بعدنان جی 1000 سال قبل علاوه بر ا حیوانان ماهیان و پرندان هم به غذای اینسان ایضافا بوستده.

جی بین باستان شناسان ایرانی - ژاپونی کشفیان شا به کشفی که دو تا محوطه مئن مربوط به 10 تا 16 هیزار سال [[قبل میلاد]] ناحیه [[آمارلو]] مئن (روستای [[خل وشت]] و [[اسکابن]]) یاد گودن.

'''فلز دوره'''

با گوذشت هیزاران سال جی سکونت ایسان سرزمین [[گیلان]] مئن ، کم کم مردمان ا ناحیه وارد [[عصر فلز]] ببوستده . آثار و شواهد زیادی از انسانهای دوران عصر فلز گیلان مئن پیدا ببوسته . ا آثار بیشتر موتعلق به [[آهین دوره]] ایسئده . ایتفاقا هه دوریه که نیشان دهه گیلانن قبل ورود آریاین به [[ایران فلات]] ، دارای فرهنگ و تمدن بالایی بون .

باستانشناسان خوشانه کاووشانه دورون ، [[گیلان]] مناطق موختلف مئن مثل : [[تالش]] ، [[رودبار]] و [[دیلمان]] مئن چیزان فراوانی مانند [[سوفال|سفالی]] ظرفان انواع ظرفان سنگی و مفرغی انواع و اقسام سلاحان مانند [[کارد]] ، [[خنجر]] ، [[گرز]] و [[پیکان]] و کلی وسایل خانه و حتی [[سوزن]] کشف بوگودده. که بعضیشان ماله 2000 سال [[قبل میلاد]] ایسئده.

== گیلان باستان ٚ دؤران ٚ مئن ==
'''مادان دوران'''

هیزاریه دوم [[قبل میلاد]] ،قومان و قبیلانی که نواحی جنوبیه [[دریای کاسپین]] مئن زندگی گودیدی ، با موهاجرت و تهاجم آریایی قومان مواجه ببوستده ا قومان که [[ایران]] فلات نواحیه شومالی مئن زندگی گودیدی به خاطر تغییر گودن آب و هوا و زیادا بون سرما ، و زیادا بوستن جمعیت و پیدا گودن چراگان تازه ، به طرف اطراف دریای کاسپین سرازیرا بوستده موهاجرت آریائیان به طرف [[گیلان]] و [[مازندران]] جی اوایل هیزاریه دوم قبل میلاد ، جی راه [[ورارود]] (ماوراالنهر)و [[قفقاز]] صورت بیگیته .ا موهاجرتان که با تهاجم همراه بو باعث تحولات و تغییراتی در زندگیه مردوم ا منطقه ببوسته. قاطی بستن نژادان و روی کار امون پادشاهان و حاکمان آریایی نژاد از موهمترین پیامدان ا موهاجرت بو. ایته از موضوعات موهمی که باید به اون دقت گودن ان بو که قومانی که ساحل جنوبیه دریای کاسپین مئن زندگی گودیدی خوشانه استقلاله حفظا گودده و از اطاعت فرمان آریایی نژادان سر باز زئید. [[ماد]] قومان نخستین گروه [[آریایی]] بود که بتانستده باختر ایران مئن حکومت تشکیل بدد(701-550 پ.م) جی ا [[تارئخ]] به بعد [[آسیا]] و اونه مناطق موختلف حتی [[گیلان]] تارئخ سر گوذشت تازه ای پیدا گود . بر اساس بینیویشتان تاریخ نویسان(گزنفون ، دیودور سیسیلی و کتزیاس) مادان و قومان ساکن [[گیلان]] مئن همیشه دشمنی و جنگ بو و مادان هیچ وقت نتانستده ا قومانه زیر فرمان خودشان ببرد مادان هیچ وقت موفق نبوستده گیلان سرزمینا به خوشان قلمرو ایضافا کوند. کتاب تاریخ ایران [[کمبریج]] مئن بینیویشته نها : او بخش جی ماد سرزمین که [[دریای کاسپین]] حاشیه مئن نها ایته ناحیه قوی و موتمایز جی ایران خاکا تشکیل دهه که به ایستقلال [[سیاسی]] گرایش دیشتیدی. در زماته آرته یس ایته از مادان پادشاهان جنگ سختی بین مادان و [[کادوسی]] در گیره. مادان ا جنگ مئن شکست خورده و اوشان سرزمین تازماتی که به دست [[کوروش]] دکفه همیشه مورد تاخت و تاز کادوسیان قرار گیفتی. جی موهمترین موارد ماد دوران گیلان مئن موهاجرت قومان [[سکایی]] بو به گیلان.

'''هخامنشیان دوران'''

جی ا دوران منابع تاریخی مئن ویشتر درباریه گیلان قومان صحبت به میان بومو. ایته جی دلایل موهمه ا کار ان بو که [[گیلان]] ساکنان در به قودرت رسیدن و تشکیل هخامنشیان شاهنشاهی دست دیشتیدی و این که قومان [[آمارد]] و [[کادوس]] ا دوران گیلان سرزمین مئن قودرت زیادی بهم بزه بون.اولین حضور ساکنان گیلان [[هخامنشیان]] تارئخ سیاسی مئن ، واگرده به زمات براندازی ماد دولت.زماتی که کوروش جی طرف [[ماد]] دولت برای مذاگره بوشوبو [[گیلان]] مئن جز طرف اوشان تحریک ببو ماد دولتا سرنگونه کونه.

تاریخ نویسان باور داریدی که کوروش جی [[کادوس]] سرزمین نقشیه حمله به [[هگمتانه]] کشه و با یاری [[کادوس]] و [[آمارد قوم]] که از دوشمنان ماد بون به اویه حمله کونه. بعد از نابودی ماد کادوسان و آماردان هتویی موتحد [[کوروش]] مانیدی.

'''سلوکئن دوران'''

جی [[گیلان]] اوضاع [[سلوکیان]] دوره مئن اطلاع زیادی ننا. ولی تاریخی شواهد نیشان دهه بعد [[اسکند]] موردن ، آماردان اسکنذ کارگزارانه که قبلنان اوشانه امرا پیمان صلح دوسته بود جی ا سرزمین بیرونا گودد و خوشانه استقلاله بدست باردده . سلوکیان دوران مئن بقیه گیلان قومان هم مثل آماردان بصورت مستقل و نیمه مستقل به خوشان حیات ایدامه بداده.

'''اشکانئن دوران'''

گیلان تارئخ ا دوران مئن خیلی موبهم ایسه بخاطر نبود منبع و اطلاعات دقیق.متاسفانه به علت اختلاف شدید [[پارسیان]] با [[پارتبان]] [[ساسانی]] دوره مئن آثار مادی و معنویه ا دوره دستخوش انتقام شدید قرار بیگیته و خیلی جی اوشان نابودا بو. پارتیان دوره مئن چند تا نبرد بین [[آمارد]] و [[اشکانی]] پادشاهان رخ بدا. موهمترین رخداد ا دوره لشکر کشی [[فرهاد اول]] به اماردان سرزمین بو که چندین بار رخ بدا.آماردان بعد سه سال نبرد بالاخره شکست بخوردده و تسلیم ببوستده. و ا شکست باعث ببوسته کم کم ا قوم از هم پاشیده به . و خو نام و جایگایه گیلان مئن جی دست بده و کم کم دیلمیان اوشانه جایه بیگیفتده. به نظر ایه بعد ا حوادث قسمتانی جی گیلان خاوری به ایسم [[اشکور]] (اشک ورد)به معنای [[قلعه]] یا اشک شهر معروفا بو. ضمنا جی ا دوره بو که [[گیل]] قوم از حالت جنگل نشینی و زندگی در جنگل در بامو و خو چیرگیا ثابت بوگود . هه دوره مئن بو که [[مسیحیت]] وارد گیلان ببو.

'''ساسانئن دوران'''

ا دوره مئن اردشیر بتانسته خاندان اشکانیه ابودا کنه البته اونه سپاه مئن از قوم [[گیل]] و [[دیلم]] هم ایسابود . [[اردشیر]] خیلی از حاکمان و فرمانروایان محلیه به زور [[شمشیر]] یا مطیع بوگود یا بوکوشت . حاکم گیلان و مازندرانه ره اهمیت قائل بو ا موضوع جی نامانی که همدیگره فادادی روشنا به هناویسی گیلان او دوران مئن در امان بمانسته.و خو ارامشه ا دوریه اشوب و قتل و غارت مئن حفظا گوده. جی موهمترین تحولات ا دوره مئن به قدرت رسئن قوم گیل و دیلم ا سرزمین مئن ایسه. ا دوره مئن ویشتر از قوم [[گیلک]] و دیلم یاد به و کمتر به قومان دیگر گیلانی صحبت به میان ایه. ا دوره مئن سراسر گیلان و اونه اطرافا [[دیلمان]] یا [[دیلمستان]] دخاندیدی . نبردهای زیادی بین دیلم و ساسانن رخ بدا. بنا به گفتیه خیلی از تاریخ نویسان گیل و دیلم به غیر از یکی دوبار که از ساسانن شکست خورده و اوشانه فرمانا قبول کونده بقیه مواد خوشانه استقلالا حفظا کونده ا دوران مئن مزدکیان زیادا بستده گیلانن عدهای مزدکی ببوستده و با خاندان ساسانی موخالفت بوگودده بالاخره جنگ شدیدی در گیره و لشکر خسرو [[انوشیروان]] گیلانا گیره و خو تقسیمات کشوری مئن جا دهه .بعدنان با روی کار امون گیلِ[[گیلان شاه]] ( گیل غیر از اون که ایسمی ایسه ایته نژاد واسی گیلان مئن به معنی پادشاه هم ایسه) و اونه پسر و موردن [[یزد گرد سوم]] گیلان خو استقلالا به صورت کامل به دست اوره.

= هنی خوجیر ایسه کی ا-یه بدانید =
'''شاری که آماردیون نوم ره دأره'''

هسا هم ایته شار ایسه کی آماردیون نوم ره دأره اسا مردۊم أ-یه آمل(آمله,آمارد)گیدن,آمل ایته پیله شار مازرون اوستان مئن ایسه ئو اوشان مردۊم مازنی زوون امرا گب زنن یته زماتی آمل طبرستان مرکز بو.

'''چاپ جام مارلیک نول پهلوی پیل مئن'''

بانک ملی زمات محمدرضاشاه پهلوی تصمیم بیگیفته ایته مارلیکی نول ره شه پیل مئن چاپ بوکونن ئو آخربسر محمد رضا شا تایید امرا ا ره شه 500 ریالی مئن چاپ بوکودن.

== منبع ==
کتاب گیلان – جلد اول- انتشارات گروه پژوهشگران ایران – چاپ دوم- زمستان ۱۳۸۰ خورشیدی

http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Amard&amp;oldid=۴۳۳۸۲۸۰۰۹</text>
      <sha1>j6twa9xyrjypoomyd6r6y8jjg9kvhrk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156062</id>
      <parentid>156059</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:19:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AntiCompositeNumber</username>
        <id>8775</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Codename Noreste|Codename Noreste]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>155922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15178" sha1="mf2ymonqtk0xfgp2cohexuv3vgqy4h4" xml:space="preserve">[[Category:مردوم]]
[[Category:تارئخ]]
[[فاىل:Marlik symbol.svg|بندانگشتی|مارلیکه نماده مئن بازسازی ببوسته]]
[[فاىل:A rhyton from Marlik, Iran, 1000 BC.jpg|بندانگشتی|جام ورازای بالداره مئن کشف ببوسته درمارلیکه تپهٔ]]
[[فاىل:Jame hayoolaye do sar va ghazal.jpg|بندانگشتی|جام دوسره هیولا و غزال مئن متعلق به مارلیکه تمدنه گیلون]]
[[فاىل:Marlik cup iran.jpg|بندانگشتی|زرینه جام مئن کشف ببوسته در مارلیکه تپهٔ ، ایران]]

'''آماردیون''' یه تا مستقل قوم بان که سفیدرود ورجه زندگی کوردنه. اشن جنگو بان و  آریایی نبو و اقوام کاسپین شی ایسن. دیلمان و گیوان  اوشونه اولاد وا بدأنیم، یکتا با انان.&lt;ref&gt;یادکرد کتاب |کتاب=کتاب گیلان |ناشر=گروه پژوهشگران ایران |سال=۱۳۸۰ |جلد=۱ |نویسنده=ابراهیم اصلاح عربانی}}&lt;/ref&gt;

عتیقه مارلیک هم (آمارد + لیک) به معنی ماعر لیک/قوم ایسه.

* گیلان دوران قبل تارئخ مئن

'''سنگ دوره'''

تا قبل باستان شناسان کاووشان علمی [[گیلان]] خاک مئن ، دانستن مازندران ئو [[گیلان]] تاریخ جا محدودا بوستی به نیویشتان یونانن ، ایرانن . که او نیویشتان مئن پیشینیه ا سرزمین محدودا بوستی به دوهیزار تا دو هیزارو پونصد سال پیش . اما ا صد سال مئن ، [[ایران]] باستان شناسان و هتویی خارجی باستانشناسان [[گیلان]] موختلف جیگانه واکاوی بوگودده و کلی آثار با ارزش و شیگفت انگیز جی گیلان ساکنان اولیه پیدا گودده. ا آثار به عونوان ایته مدرک قوی و موعتبر و موستند ، پیشینیه تارئخیه ا سرزمینا خیلی دورتر جی او چیزی که فکر گودیدی نیشان دهه . جی همیه اشان که بوگذریم ا اسناد نیشان دهه که گیلان خیلی قبل تر جی ورود آریایین دارای ایته تمدن و فرهنگی درخشان بو.

تارئخ دانان ، دوران قبل تاریخا بر اساس انسان فعالیتان چاگودن ازارا واسی ، به دو تا دوریه [[عصر سنگ]] و [[عصر فلز]] تقسیما کونیدی.

باستان شناسان اگر چی درباریه زندگیه آدمان [[گیلان]] سرزمین مئن قبل تاریخ شکی نداریدی ولی درباریه اون که اوشان چطوری وارد ا سرزمین ببوستیدی ، و اوشان نحویه زندگی چطوری بو جای سئوالان و پورسشان زیادی نهه.

باستان شناسان خوشان کاووشانه مئن به آثار کمی جی [[سنگ دوره]] بر بخوردیدی ویشتر لوازم پیدا ببوسته گیلان سرزمین مئن مربوط به ، به [[فلز دوران]] ( ویشتر از آهن دوران) . با همیه ا اوضاع و احوال بر اثر آثار و چیزهایی که وجود داره جا پای حضور اینسان گیلان مئنا شا جی سنگ دوران دونبالا گودن.

باستان شناسان اعتقاد داریدی عصر سنگ مئن ، [[دریای کاسپین]] نواحی جنوبی مئن ، حیوانانی چون : [[گاب]] ، [[گوسفند]] ، [[بز]] ،[[خوک]] ، [[آهو]] ، [[غزال]] ، [[خر وحشی]] ، [[شاق شاقی]] و [[صدف]] شکار بستدی بعدنان جی 1000 سال قبل علاوه بر ا حیوانان ماهیان و پرندان هم به غذای اینسان ایضافا بوستده.

جی بین باستان شناسان ایرانی - ژاپونی کشفیان شا به کشفی که دو تا محوطه مئن مربوط به 10 تا 16 هیزار سال [[قبل میلاد]] ناحیه [[آمارلو]] مئن (روستای [[خل وشت]] و [[اسکابن]]) یاد گودن.

'''فلز دوره'''

با گوذشت هیزاران سال جی سکونت ایسان سرزمین [[گیلان]] مئن ، کم کم مردمان ا ناحیه وارد [[عصر فلز]] ببوستده . آثار و شواهد زیادی از انسانهای دوران عصر فلز گیلان مئن پیدا ببوسته . ا آثار بیشتر موتعلق به [[آهین دوره]] ایسئده . ایتفاقا هه دوریه که نیشان دهه گیلانن قبل ورود آریاین به [[ایران فلات]] ، دارای فرهنگ و تمدن بالایی بون .

باستانشناسان خوشانه کاووشانه دورون ، [[گیلان]] مناطق موختلف مئن مثل : [[تالش]] ، [[رودبار]] و [[دیلمان]] مئن چیزان فراوانی مانند [[سوفال|سفالی]] ظرفان انواع ظرفان سنگی و مفرغی انواع و اقسام سلاحان مانند [[کارد]] ، [[خنجر]] ، [[گرز]] و [[پیکان]] و کلی وسایل خانه و حتی [[سوزن]] کشف بوگودده. که بعضیشان ماله 2000 سال [[قبل میلاد]] ایسئده.

== گیلان باستان ٚ دؤران ٚ مئن ==
'''مادان دوران'''

هیزاریه دوم [[قبل میلاد]] ،قومان و قبیلانی که نواحی جنوبیه [[دریای کاسپین]] مئن زندگی گودیدی ، با موهاجرت و تهاجم آریایی قومان مواجه ببوستده ا قومان که [[ایران]] فلات نواحیه شومالی مئن زندگی گودیدی به خاطر تغییر گودن آب و هوا و زیادا بون سرما ، و زیادا بوستن جمعیت و پیدا گودن چراگان تازه ، به طرف اطراف دریای کاسپین سرازیرا بوستده موهاجرت آریائیان به طرف [[گیلان]] و [[مازندران]] جی اوایل هیزاریه دوم قبل میلاد ، جی راه [[ورارود]] (ماوراالنهر)و [[قفقاز]] صورت بیگیته .ا موهاجرتان که با تهاجم همراه بو باعث تحولات و تغییراتی در زندگیه مردوم ا منطقه ببوسته. قاطی بستن نژادان و روی کار امون پادشاهان و حاکمان آریایی نژاد از موهمترین پیامدان ا موهاجرت بو. ایته از موضوعات موهمی که باید به اون دقت گودن ان بو که قومانی که ساحل جنوبیه دریای کاسپین مئن زندگی گودیدی خوشانه استقلاله حفظا گودده و از اطاعت فرمان آریایی نژادان سر باز زئید. [[ماد]] قومان نخستین گروه [[آریایی]] بود که بتانستده باختر ایران مئن حکومت تشکیل بدد(701-550 پ.م) جی ا [[تارئخ]] به بعد [[آسیا]] و اونه مناطق موختلف حتی [[گیلان]] تارئخ سر گوذشت تازه ای پیدا گود . بر اساس بینیویشتان تاریخ نویسان(گزنفون ، دیودور سیسیلی و کتزیاس) مادان و قومان ساکن [[گیلان]] مئن همیشه دشمنی و جنگ بو و مادان هیچ وقت نتانستده ا قومانه زیر فرمان خودشان ببرد مادان هیچ وقت موفق نبوستده گیلان سرزمینا به خوشان قلمرو ایضافا کوند. کتاب تاریخ ایران [[کمبریج]] مئن بینیویشته نها : او بخش جی ماد سرزمین که [[دریای کاسپین]] حاشیه مئن نها ایته ناحیه قوی و موتمایز جی ایران خاکا تشکیل دهه که به ایستقلال [[سیاسی]] گرایش دیشتیدی. در زماته آرته یس ایته از مادان پادشاهان جنگ سختی بین مادان و [[کادوسی]] در گیره. مادان ا جنگ مئن شکست خورده و اوشان سرزمین تازماتی که به دست [[کوروش]] دکفه همیشه مورد تاخت و تاز کادوسیان قرار گیفتی. جی موهمترین موارد ماد دوران گیلان مئن موهاجرت قومان [[سکایی]] بو به گیلان.

'''هخامنشیان دوران'''

جی ا دوران منابع تاریخی مئن ویشتر درباریه گیلان قومان صحبت به میان بومو. ایته جی دلایل موهمه ا کار ان بو که [[گیلان]] ساکنان در به قودرت رسیدن و تشکیل هخامنشیان شاهنشاهی دست دیشتیدی و این که قومان [[آمارد]] و [[کادوس]] ا دوران گیلان سرزمین مئن قودرت زیادی بهم بزه بون.اولین حضور ساکنان گیلان [[هخامنشیان]] تارئخ سیاسی مئن ، واگرده به زمات براندازی ماد دولت.زماتی که کوروش جی طرف [[ماد]] دولت برای مذاگره بوشوبو [[گیلان]] مئن جز طرف اوشان تحریک ببو ماد دولتا سرنگونه کونه.

تاریخ نویسان باور داریدی که کوروش جی [[کادوس]] سرزمین نقشیه حمله به [[هگمتانه]] کشه و با یاری [[کادوس]] و [[آمارد قوم]] که از دوشمنان ماد بون به اویه حمله کونه. بعد از نابودی ماد کادوسان و آماردان هتویی موتحد [[کوروش]] مانیدی.

'''سلوکئن دوران'''

جی [[گیلان]] اوضاع [[سلوکیان]] دوره مئن اطلاع زیادی ننا. ولی تاریخی شواهد نیشان دهه بعد [[اسکند]] موردن ، آماردان اسکنذ کارگزارانه که قبلنان اوشانه امرا پیمان صلح دوسته بود جی ا سرزمین بیرونا گودد و خوشانه استقلاله بدست باردده . سلوکیان دوران مئن بقیه گیلان قومان هم مثل آماردان بصورت مستقل و نیمه مستقل به خوشان حیات ایدامه بداده.

'''اشکانئن دوران'''

گیلان تارئخ ا دوران مئن خیلی موبهم ایسه بخاطر نبود منبع و اطلاعات دقیق.متاسفانه به علت اختلاف شدید [[پارسیان]] با [[پارتبان]] [[ساسانی]] دوره مئن آثار مادی و معنویه ا دوره دستخوش انتقام شدید قرار بیگیته و خیلی جی اوشان نابودا بو. پارتیان دوره مئن چند تا نبرد بین [[آمارد]] و [[اشکانی]] پادشاهان رخ بدا. موهمترین رخداد ا دوره لشکر کشی [[فرهاد اول]] به اماردان سرزمین بو که چندین بار رخ بدا.آماردان بعد سه سال نبرد بالاخره شکست بخوردده و تسلیم ببوستده. و ا شکست باعث ببوسته کم کم ا قوم از هم پاشیده به . و خو نام و جایگایه گیلان مئن جی دست بده و کم کم دیلمیان اوشانه جایه بیگیفتده. به نظر ایه بعد ا حوادث قسمتانی جی گیلان خاوری به ایسم [[اشکور]] (اشک ورد)به معنای [[قلعه]] یا اشک شهر معروفا بو. ضمنا جی ا دوره بو که [[گیل]] قوم از حالت جنگل نشینی و زندگی در جنگل در بامو و خو چیرگیا ثابت بوگود . هه دوره مئن بو که [[مسیحیت]] وارد گیلان ببو.

'''ساسانئن دوران'''

ا دوره مئن اردشیر بتانسته خاندان اشکانیه ابودا کنه البته اونه سپاه مئن از قوم [[گیل]] و [[دیلم]] هم ایسابود . [[اردشیر]] خیلی از حاکمان و فرمانروایان محلیه به زور [[شمشیر]] یا مطیع بوگود یا بوکوشت . حاکم گیلان و مازندرانه ره اهمیت قائل بو ا موضوع جی نامانی که همدیگره فادادی روشنا به هناویسی گیلان او دوران مئن در امان بمانسته.و خو ارامشه ا دوریه اشوب و قتل و غارت مئن حفظا گوده. جی موهمترین تحولات ا دوره مئن به قدرت رسئن قوم گیل و دیلم ا سرزمین مئن ایسه. ا دوره مئن ویشتر از قوم [[گیلک]] و دیلم یاد به و کمتر به قومان دیگر گیلانی صحبت به میان ایه. ا دوره مئن سراسر گیلان و اونه اطرافا [[دیلمان]] یا [[دیلمستان]] دخاندیدی . نبردهای زیادی بین دیلم و ساسانن رخ بدا. بنا به گفتیه خیلی از تاریخ نویسان گیل و دیلم به غیر از یکی دوبار که از ساسانن شکست خورده و اوشانه فرمانا قبول کونده بقیه مواد خوشانه استقلالا حفظا کونده ا دوران مئن مزدکیان زیادا بستده گیلانن عدهای مزدکی ببوستده و با خاندان ساسانی موخالفت بوگودده بالاخره جنگ شدیدی در گیره و لشکر خسرو [[انوشیروان]] گیلانا گیره و خو تقسیمات کشوری مئن جا دهه .بعدنان با روی کار امون گیلِ[[گیلان شاه]] ( گیل غیر از اون که ایسمی ایسه ایته نژاد واسی گیلان مئن به معنی پادشاه هم ایسه) و اونه پسر و موردن [[یزد گرد سوم]] گیلان خو استقلالا به صورت کامل به دست اوره.

= هنی خوجیر ایسه کی ا-یه بدانید =
'''شاری که آماردیون نوم ره دأره'''

هسا هم ایته شار ایسه کی آماردیون نوم ره دأره اسا مردۊم أ-یه آمل(آمله,آمارد)گیدن,آمل ایته پیله شار مازرون اوستان مئن ایسه ئو اوشان مردۊم مازنی زوون امرا گب زنن یته زماتی آمل طبرستان مرکز بو.

'''چاپ جام مارلیک نول پهلوی پیل مئن'''

بانک ملی زمات محمدرضاشاه پهلوی تصمیم بیگیفته ایته مارلیکی نول ره شه پیل مئن چاپ بوکونن ئو آخربسر محمد رضا شا تایید امرا ا ره شه 500 ریالی مئن چاپ بوکودن.

== منبع ==
کتاب گیلان – جلد اول- انتشارات گروه پژوهشگران ایران – چاپ دوم- زمستان ۱۳۸۰ خورشیدی

http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Amard&amp;oldid=۴۳۳۸۲۸۰۰۹</text>
      <sha1>mf2ymonqtk0xfgp2cohexuv3vgqy4h4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156072</id>
      <parentid>156062</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T18:42:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gilakieh</username>
        <id>18478</id>
      </contributor>
      <origin>156072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15189" sha1="j6twa9xyrjypoomyd6r6y8jjg9kvhrk" xml:space="preserve">[[Category:مردوم]]
[[Category:تارئخ]]
[[فاىل:Marlik symbol.svg|بندانگشتی|مارلیکه نماده مئن بازسازی ببوسته]]
[[فاىل:A rhyton from Marlik, Iran, 1000 BC.jpg|بندانگشتی|جام ورازای بالداره مئن کشف ببوسته درمارلیکه تپهٔ]]
[[فاىل:Jame hayoolaye do sar va ghazal.jpg|بندانگشتی|جام دوسره هیولا و غزال مئن متعلق به مارلیکه تمدنه گیلون]]
[[فاىل:Marlik cup iran.jpg|بندانگشتی|زرینه جام مئن کشف ببوسته در مارلیکه تپهٔ ، ایران]]

'''آٚمٚآٚعردٚآٚن''' یه تا مستقل شبه قوم بان که اسپی روٚ ورجه زندگی کوردنه. اشن جنگو بان و  آریایی بون و اقوام کاسپین شی ایسن. دیلمان و گیوان  اوشونه اولاد وا بدأنیم، یکتا با انان.&lt;ref&gt;یادکرد کتاب |کتاب=کتاب گیلان |ناشر=گروه پژوهشگران ایران |سال=۱۳۸۰ |جلد=۱ |نویسنده=ابراهیم اصلاح عربانی}}&lt;/ref&gt;

عتیقه مارلیک هم (آمارد + لیک) به معنی ماعر لیک/قوم ایسه.

* گیلان دوران تارئخ مئن

'''سنگ دوره'''

تا قبل باستان شناسان کاووشان علمی [[گیلان]] خاک مئن ، دانستن مازندران ئو [[گیلان]] تاریخ جا محدودا بوستی به نیویشتان یونانن ، ایرانن . که او نیویشتان مئن پیشینیه ا سرزمین محدودا بوستی به دوهیزار تا دو هیزارو پونصد سال پیش . اما ا صد سال مئن ، [[ایران]] باستان شناسان و هتویی خارجی باستانشناسان [[گیلان]] موختلف جیگانه واکاوی بوگودده و کلی آثار با ارزش و شیگفت انگیز جی گیلان ساکنان اولیه پیدا گودده. ا آثار به عونوان ایته مدرک قوی و موعتبر و موستند ، پیشینیه تارئخیه ا سرزمینا خیلی دورتر جی او چیزی که فکر گودیدی نیشان دهه . جی همیه اشان که بوگذریم ا اسناد نیشان دهه که گیلان خیلی قبل تر جی ورود آریایین دارای ایته تمدن و فرهنگی درخشان بو.

تارئخ دانان ، دوران قبل تاریخا بر اساس انسان فعالیتان چاگودن ازارا واسی ، به دو تا دوریه [[عصر سنگ]] و [[عصر فلز]] تقسیما کونیدی.

باستان شناسان اگر چی درباریه زندگیه آدمان [[گیلان]] سرزمین مئن قبل تاریخ شکی نداریدی ولی درباریه اون که اوشان چطوری وارد ا سرزمین ببوستیدی ، و اوشان نحویه زندگی چطوری بو جای سئوالان و پورسشان زیادی نهه.

باستان شناسان خوشان کاووشانه مئن به آثار کمی جی [[سنگ دوره]] بر بخوردیدی ویشتر لوازم پیدا ببوسته گیلان سرزمین مئن مربوط به ، به [[فلز دوران]] ( ویشتر از آهن دوران) . با همیه ا اوضاع و احوال بر اثر آثار و چیزهایی که وجود داره جا پای حضور اینسان گیلان مئنا شا جی سنگ دوران دونبالا گودن.

باستان شناسان اعتقاد داریدی عصر سنگ مئن ، [[دریای کاسپین]] نواحی جنوبی مئن ، حیوانانی چون : [[گاب]] ، [[گوسفند]] ، [[بز]] ،[[خوک]] ، [[آهو]] ، [[غزال]] ، [[خر وحشی]] ، [[شاق شاقی]] و [[صدف]] شکار بستدی بعدنان جی 1000 سال قبل علاوه بر ا حیوانان ماهیان و پرندان هم به غذای اینسان ایضافا بوستده.

جی بین باستان شناسان ایرانی - ژاپونی کشفیان شا به کشفی که دو تا محوطه مئن مربوط به 10 تا 16 هیزار سال [[قبل میلاد]] ناحیه [[آمارلو]] مئن (روستای [[خل وشت]] و [[اسکابن]]) یاد گودن.

'''فلز دوره'''

با گوذشت هیزاران سال جی سکونت ایسان سرزمین [[گیلان]] مئن ، کم کم مردمان ا ناحیه وارد [[عصر فلز]] ببوستده . آثار و شواهد زیادی از انسانهای دوران عصر فلز گیلان مئن پیدا ببوسته . ا آثار بیشتر موتعلق به [[آهین دوره]] ایسئده . ایتفاقا هه دوریه که نیشان دهه گیلانن قبل ورود آریاین به [[ایران فلات]] ، دارای فرهنگ و تمدن بالایی بون .

باستانشناسان خوشانه کاووشانه دورون ، [[گیلان]] مناطق موختلف مئن مثل : [[تالش]] ، [[رودبار]] و [[دیلمان]] مئن چیزان فراوانی مانند [[سوفال|سفالی]] ظرفان انواع ظرفان سنگی و مفرغی انواع و اقسام سلاحان مانند [[کارد]] ، [[خنجر]] ، [[گرز]] و [[پیکان]] و کلی وسایل خانه و حتی [[سوزن]] کشف بوگودده. که بعضیشان ماله 2000 سال [[قبل میلاد]] ایسئده.

== گیلان باستان ٚ دؤران ٚ مئن ==
'''مادان دوران'''

هیزاریه دوم [[قبل میلاد]] ،قومان و قبیلانی که نواحی جنوبیه [[دریای کاسپین]] مئن زندگی گودیدی ، با موهاجرت و تهاجم آریایی قومان مواجه ببوستده ا قومان که [[ایران]] فلات نواحیه شومالی مئن زندگی گودیدی به خاطر تغییر گودن آب و هوا و زیادا بون سرما ، و زیادا بوستن جمعیت و پیدا گودن چراگان تازه ، به طرف اطراف دریای کاسپین سرازیرا بوستده موهاجرت آریائیان به طرف [[گیلان]] و [[مازندران]] جی اوایل هیزاریه دوم قبل میلاد ، جی راه [[ورارود]] (ماوراالنهر)و [[قفقاز]] صورت بیگیته .ا موهاجرتان که با تهاجم همراه بو باعث تحولات و تغییراتی در زندگیه مردوم ا منطقه ببوسته. قاطی بستن نژادان و روی کار امون پادشاهان و حاکمان آریایی نژاد از موهمترین پیامدان ا موهاجرت بو. ایته از موضوعات موهمی که باید به اون دقت گودن ان بو که قومانی که ساحل جنوبیه دریای کاسپین مئن زندگی گودیدی خوشانه استقلاله حفظا گودده و از اطاعت فرمان آریایی نژادان سر باز زئید. [[ماد]] قومان نخستین گروه [[آریایی]] بود که بتانستده باختر ایران مئن حکومت تشکیل بدد(701-550 پ.م) جی ا [[تارئخ]] به بعد [[آسیا]] و اونه مناطق موختلف حتی [[گیلان]] تارئخ سر گوذشت تازه ای پیدا گود . بر اساس بینیویشتان تاریخ نویسان(گزنفون ، دیودور سیسیلی و کتزیاس) مادان و قومان ساکن [[گیلان]] مئن همیشه دشمنی و جنگ بو و مادان هیچ وقت نتانستده ا قومانه زیر فرمان خودشان ببرد مادان هیچ وقت موفق نبوستده گیلان سرزمینا به خوشان قلمرو ایضافا کوند. کتاب تاریخ ایران [[کمبریج]] مئن بینیویشته نها : او بخش جی ماد سرزمین که [[دریای کاسپین]] حاشیه مئن نها ایته ناحیه قوی و موتمایز جی ایران خاکا تشکیل دهه که به ایستقلال [[سیاسی]] گرایش دیشتیدی. در زماته آرته یس ایته از مادان پادشاهان جنگ سختی بین مادان و [[کادوسی]] در گیره. مادان ا جنگ مئن شکست خورده و اوشان سرزمین تازماتی که به دست [[کوروش]] دکفه همیشه مورد تاخت و تاز کادوسیان قرار گیفتی. جی موهمترین موارد ماد دوران گیلان مئن موهاجرت قومان [[سکایی]] بو به گیلان.

'''هخامنشیان دوران'''

جی ا دوران منابع تاریخی مئن ویشتر درباریه گیلان قومان صحبت به میان بومو. ایته جی دلایل موهمه ا کار ان بو که [[گیلان]] ساکنان در به قودرت رسیدن و تشکیل هخامنشیان شاهنشاهی دست دیشتیدی و این که قومان [[آمارد]] و [[کادوس]] ا دوران گیلان سرزمین مئن قودرت زیادی بهم بزه بون.اولین حضور ساکنان گیلان [[هخامنشیان]] تارئخ سیاسی مئن ، واگرده به زمات براندازی ماد دولت.زماتی که کوروش جی طرف [[ماد]] دولت برای مذاگره بوشوبو [[گیلان]] مئن جز طرف اوشان تحریک ببو ماد دولتا سرنگونه کونه.

تاریخ نویسان باور داریدی که کوروش جی [[کادوس]] سرزمین نقشیه حمله به [[هگمتانه]] کشه و با یاری [[کادوس]] و [[آمارد قوم]] که از دوشمنان ماد بون به اویه حمله کونه. بعد از نابودی ماد کادوسان و آماردان هتویی موتحد [[کوروش]] مانیدی.

'''سلوکئن دوران'''

جی [[گیلان]] اوضاع [[سلوکیان]] دوره مئن اطلاع زیادی ننا. ولی تاریخی شواهد نیشان دهه بعد [[اسکند]] موردن ، آماردان اسکنذ کارگزارانه که قبلنان اوشانه امرا پیمان صلح دوسته بود جی ا سرزمین بیرونا گودد و خوشانه استقلاله بدست باردده . سلوکیان دوران مئن بقیه گیلان قومان هم مثل آماردان بصورت مستقل و نیمه مستقل به خوشان حیات ایدامه بداده.

'''اشکانئن دوران'''

گیلان تارئخ ا دوران مئن خیلی موبهم ایسه بخاطر نبود منبع و اطلاعات دقیق.متاسفانه به علت اختلاف شدید [[پارسیان]] با [[پارتبان]] [[ساسانی]] دوره مئن آثار مادی و معنویه ا دوره دستخوش انتقام شدید قرار بیگیته و خیلی جی اوشان نابودا بو. پارتیان دوره مئن چند تا نبرد بین [[آمارد]] و [[اشکانی]] پادشاهان رخ بدا. موهمترین رخداد ا دوره لشکر کشی [[فرهاد اول]] به اماردان سرزمین بو که چندین بار رخ بدا.آماردان بعد سه سال نبرد بالاخره شکست بخوردده و تسلیم ببوستده. و ا شکست باعث ببوسته کم کم ا قوم از هم پاشیده به . و خو نام و جایگایه گیلان مئن جی دست بده و کم کم دیلمیان اوشانه جایه بیگیفتده. به نظر ایه بعد ا حوادث قسمتانی جی گیلان خاوری به ایسم [[اشکور]] (اشک ورد)به معنای [[قلعه]] یا اشک شهر معروفا بو. ضمنا جی ا دوره بو که [[گیل]] قوم از حالت جنگل نشینی و زندگی در جنگل در بامو و خو چیرگیا ثابت بوگود . هه دوره مئن بو که [[مسیحیت]] وارد گیلان ببو.

'''ساسانئن دوران'''

ا دوره مئن اردشیر بتانسته خاندان اشکانیه ابودا کنه البته اونه سپاه مئن از قوم [[گیل]] و [[دیلم]] هم ایسابود . [[اردشیر]] خیلی از حاکمان و فرمانروایان محلیه به زور [[شمشیر]] یا مطیع بوگود یا بوکوشت . حاکم گیلان و مازندرانه ره اهمیت قائل بو ا موضوع جی نامانی که همدیگره فادادی روشنا به هناویسی گیلان او دوران مئن در امان بمانسته.و خو ارامشه ا دوریه اشوب و قتل و غارت مئن حفظا گوده. جی موهمترین تحولات ا دوره مئن به قدرت رسئن قوم گیل و دیلم ا سرزمین مئن ایسه. ا دوره مئن ویشتر از قوم [[گیلک]] و دیلم یاد به و کمتر به قومان دیگر گیلانی صحبت به میان ایه. ا دوره مئن سراسر گیلان و اونه اطرافا [[دیلمان]] یا [[دیلمستان]] دخاندیدی . نبردهای زیادی بین دیلم و ساسانن رخ بدا. بنا به گفتیه خیلی از تاریخ نویسان گیل و دیلم به غیر از یکی دوبار که از ساسانن شکست خورده و اوشانه فرمانا قبول کونده بقیه مواد خوشانه استقلالا حفظا کونده ا دوران مئن مزدکیان زیادا بستده گیلانن عدهای مزدکی ببوستده و با خاندان ساسانی موخالفت بوگودده بالاخره جنگ شدیدی در گیره و لشکر خسرو [[انوشیروان]] گیلانا گیره و خو تقسیمات کشوری مئن جا دهه .بعدنان با روی کار امون گیلِ[[گیلان شاه]] ( گیل غیر از اون که ایسمی ایسه ایته نژاد واسی گیلان مئن به معنی پادشاه هم ایسه) و اونه پسر و موردن [[یزد گرد سوم]] گیلان خو استقلالا به صورت کامل به دست اوره.

= هنی خوجیر ایسه کی ا-یه بدانید =
'''شاری که آماردیون نوم ره دأره'''

هسا هم ایته شار ایسه کی آماردیون نوم ره دأره اسا مردۊم أ-یه آمل(آمله,آمارد)گیدن,آمل ایته پیله شار مازرون اوستان مئن ایسه ئو اوشان مردۊم مازنی زوون امرا گب زنن یته زماتی آمل طبرستان مرکز بو.

'''چاپ جام مارلیک نول پهلوی پیل مئن'''

بانک ملی زمات محمدرضاشاه پهلوی تصمیم بیگیفته ایته مارلیکی نول ره شه پیل مئن چاپ بوکونن ئو آخربسر محمد رضا شا تایید امرا ا ره شه 500 ریالی مئن چاپ بوکودن.

== منبع ==
کتاب گیلان – جلد اول- انتشارات گروه پژوهشگران ایران – چاپ دوم- زمستان ۱۳۸۰ خورشیدی

http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Amard&amp;oldid=۴۳۳۸۲۸۰۰۹</text>
      <sha1>j6twa9xyrjypoomyd6r6y8jjg9kvhrk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156080</id>
      <parentid>156072</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T18:51:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tenshi Hinanawi</username>
        <id>18199</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/Gilakieh|Gilakieh]] ([[User talk:Gilakieh|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15178" sha1="mf2ymonqtk0xfgp2cohexuv3vgqy4h4" xml:space="preserve">[[Category:مردوم]]
[[Category:تارئخ]]
[[فاىل:Marlik symbol.svg|بندانگشتی|مارلیکه نماده مئن بازسازی ببوسته]]
[[فاىل:A rhyton from Marlik, Iran, 1000 BC.jpg|بندانگشتی|جام ورازای بالداره مئن کشف ببوسته درمارلیکه تپهٔ]]
[[فاىل:Jame hayoolaye do sar va ghazal.jpg|بندانگشتی|جام دوسره هیولا و غزال مئن متعلق به مارلیکه تمدنه گیلون]]
[[فاىل:Marlik cup iran.jpg|بندانگشتی|زرینه جام مئن کشف ببوسته در مارلیکه تپهٔ ، ایران]]

'''آماردیون''' یه تا مستقل قوم بان که سفیدرود ورجه زندگی کوردنه. اشن جنگو بان و  آریایی نبو و اقوام کاسپین شی ایسن. دیلمان و گیوان  اوشونه اولاد وا بدأنیم، یکتا با انان.&lt;ref&gt;یادکرد کتاب |کتاب=کتاب گیلان |ناشر=گروه پژوهشگران ایران |سال=۱۳۸۰ |جلد=۱ |نویسنده=ابراهیم اصلاح عربانی}}&lt;/ref&gt;

عتیقه مارلیک هم (آمارد + لیک) به معنی ماعر لیک/قوم ایسه.

* گیلان دوران قبل تارئخ مئن

'''سنگ دوره'''

تا قبل باستان شناسان کاووشان علمی [[گیلان]] خاک مئن ، دانستن مازندران ئو [[گیلان]] تاریخ جا محدودا بوستی به نیویشتان یونانن ، ایرانن . که او نیویشتان مئن پیشینیه ا سرزمین محدودا بوستی به دوهیزار تا دو هیزارو پونصد سال پیش . اما ا صد سال مئن ، [[ایران]] باستان شناسان و هتویی خارجی باستانشناسان [[گیلان]] موختلف جیگانه واکاوی بوگودده و کلی آثار با ارزش و شیگفت انگیز جی گیلان ساکنان اولیه پیدا گودده. ا آثار به عونوان ایته مدرک قوی و موعتبر و موستند ، پیشینیه تارئخیه ا سرزمینا خیلی دورتر جی او چیزی که فکر گودیدی نیشان دهه . جی همیه اشان که بوگذریم ا اسناد نیشان دهه که گیلان خیلی قبل تر جی ورود آریایین دارای ایته تمدن و فرهنگی درخشان بو.

تارئخ دانان ، دوران قبل تاریخا بر اساس انسان فعالیتان چاگودن ازارا واسی ، به دو تا دوریه [[عصر سنگ]] و [[عصر فلز]] تقسیما کونیدی.

باستان شناسان اگر چی درباریه زندگیه آدمان [[گیلان]] سرزمین مئن قبل تاریخ شکی نداریدی ولی درباریه اون که اوشان چطوری وارد ا سرزمین ببوستیدی ، و اوشان نحویه زندگی چطوری بو جای سئوالان و پورسشان زیادی نهه.

باستان شناسان خوشان کاووشانه مئن به آثار کمی جی [[سنگ دوره]] بر بخوردیدی ویشتر لوازم پیدا ببوسته گیلان سرزمین مئن مربوط به ، به [[فلز دوران]] ( ویشتر از آهن دوران) . با همیه ا اوضاع و احوال بر اثر آثار و چیزهایی که وجود داره جا پای حضور اینسان گیلان مئنا شا جی سنگ دوران دونبالا گودن.

باستان شناسان اعتقاد داریدی عصر سنگ مئن ، [[دریای کاسپین]] نواحی جنوبی مئن ، حیوانانی چون : [[گاب]] ، [[گوسفند]] ، [[بز]] ،[[خوک]] ، [[آهو]] ، [[غزال]] ، [[خر وحشی]] ، [[شاق شاقی]] و [[صدف]] شکار بستدی بعدنان جی 1000 سال قبل علاوه بر ا حیوانان ماهیان و پرندان هم به غذای اینسان ایضافا بوستده.

جی بین باستان شناسان ایرانی - ژاپونی کشفیان شا به کشفی که دو تا محوطه مئن مربوط به 10 تا 16 هیزار سال [[قبل میلاد]] ناحیه [[آمارلو]] مئن (روستای [[خل وشت]] و [[اسکابن]]) یاد گودن.

'''فلز دوره'''

با گوذشت هیزاران سال جی سکونت ایسان سرزمین [[گیلان]] مئن ، کم کم مردمان ا ناحیه وارد [[عصر فلز]] ببوستده . آثار و شواهد زیادی از انسانهای دوران عصر فلز گیلان مئن پیدا ببوسته . ا آثار بیشتر موتعلق به [[آهین دوره]] ایسئده . ایتفاقا هه دوریه که نیشان دهه گیلانن قبل ورود آریاین به [[ایران فلات]] ، دارای فرهنگ و تمدن بالایی بون .

باستانشناسان خوشانه کاووشانه دورون ، [[گیلان]] مناطق موختلف مئن مثل : [[تالش]] ، [[رودبار]] و [[دیلمان]] مئن چیزان فراوانی مانند [[سوفال|سفالی]] ظرفان انواع ظرفان سنگی و مفرغی انواع و اقسام سلاحان مانند [[کارد]] ، [[خنجر]] ، [[گرز]] و [[پیکان]] و کلی وسایل خانه و حتی [[سوزن]] کشف بوگودده. که بعضیشان ماله 2000 سال [[قبل میلاد]] ایسئده.

== گیلان باستان ٚ دؤران ٚ مئن ==
'''مادان دوران'''

هیزاریه دوم [[قبل میلاد]] ،قومان و قبیلانی که نواحی جنوبیه [[دریای کاسپین]] مئن زندگی گودیدی ، با موهاجرت و تهاجم آریایی قومان مواجه ببوستده ا قومان که [[ایران]] فلات نواحیه شومالی مئن زندگی گودیدی به خاطر تغییر گودن آب و هوا و زیادا بون سرما ، و زیادا بوستن جمعیت و پیدا گودن چراگان تازه ، به طرف اطراف دریای کاسپین سرازیرا بوستده موهاجرت آریائیان به طرف [[گیلان]] و [[مازندران]] جی اوایل هیزاریه دوم قبل میلاد ، جی راه [[ورارود]] (ماوراالنهر)و [[قفقاز]] صورت بیگیته .ا موهاجرتان که با تهاجم همراه بو باعث تحولات و تغییراتی در زندگیه مردوم ا منطقه ببوسته. قاطی بستن نژادان و روی کار امون پادشاهان و حاکمان آریایی نژاد از موهمترین پیامدان ا موهاجرت بو. ایته از موضوعات موهمی که باید به اون دقت گودن ان بو که قومانی که ساحل جنوبیه دریای کاسپین مئن زندگی گودیدی خوشانه استقلاله حفظا گودده و از اطاعت فرمان آریایی نژادان سر باز زئید. [[ماد]] قومان نخستین گروه [[آریایی]] بود که بتانستده باختر ایران مئن حکومت تشکیل بدد(701-550 پ.م) جی ا [[تارئخ]] به بعد [[آسیا]] و اونه مناطق موختلف حتی [[گیلان]] تارئخ سر گوذشت تازه ای پیدا گود . بر اساس بینیویشتان تاریخ نویسان(گزنفون ، دیودور سیسیلی و کتزیاس) مادان و قومان ساکن [[گیلان]] مئن همیشه دشمنی و جنگ بو و مادان هیچ وقت نتانستده ا قومانه زیر فرمان خودشان ببرد مادان هیچ وقت موفق نبوستده گیلان سرزمینا به خوشان قلمرو ایضافا کوند. کتاب تاریخ ایران [[کمبریج]] مئن بینیویشته نها : او بخش جی ماد سرزمین که [[دریای کاسپین]] حاشیه مئن نها ایته ناحیه قوی و موتمایز جی ایران خاکا تشکیل دهه که به ایستقلال [[سیاسی]] گرایش دیشتیدی. در زماته آرته یس ایته از مادان پادشاهان جنگ سختی بین مادان و [[کادوسی]] در گیره. مادان ا جنگ مئن شکست خورده و اوشان سرزمین تازماتی که به دست [[کوروش]] دکفه همیشه مورد تاخت و تاز کادوسیان قرار گیفتی. جی موهمترین موارد ماد دوران گیلان مئن موهاجرت قومان [[سکایی]] بو به گیلان.

'''هخامنشیان دوران'''

جی ا دوران منابع تاریخی مئن ویشتر درباریه گیلان قومان صحبت به میان بومو. ایته جی دلایل موهمه ا کار ان بو که [[گیلان]] ساکنان در به قودرت رسیدن و تشکیل هخامنشیان شاهنشاهی دست دیشتیدی و این که قومان [[آمارد]] و [[کادوس]] ا دوران گیلان سرزمین مئن قودرت زیادی بهم بزه بون.اولین حضور ساکنان گیلان [[هخامنشیان]] تارئخ سیاسی مئن ، واگرده به زمات براندازی ماد دولت.زماتی که کوروش جی طرف [[ماد]] دولت برای مذاگره بوشوبو [[گیلان]] مئن جز طرف اوشان تحریک ببو ماد دولتا سرنگونه کونه.

تاریخ نویسان باور داریدی که کوروش جی [[کادوس]] سرزمین نقشیه حمله به [[هگمتانه]] کشه و با یاری [[کادوس]] و [[آمارد قوم]] که از دوشمنان ماد بون به اویه حمله کونه. بعد از نابودی ماد کادوسان و آماردان هتویی موتحد [[کوروش]] مانیدی.

'''سلوکئن دوران'''

جی [[گیلان]] اوضاع [[سلوکیان]] دوره مئن اطلاع زیادی ننا. ولی تاریخی شواهد نیشان دهه بعد [[اسکند]] موردن ، آماردان اسکنذ کارگزارانه که قبلنان اوشانه امرا پیمان صلح دوسته بود جی ا سرزمین بیرونا گودد و خوشانه استقلاله بدست باردده . سلوکیان دوران مئن بقیه گیلان قومان هم مثل آماردان بصورت مستقل و نیمه مستقل به خوشان حیات ایدامه بداده.

'''اشکانئن دوران'''

گیلان تارئخ ا دوران مئن خیلی موبهم ایسه بخاطر نبود منبع و اطلاعات دقیق.متاسفانه به علت اختلاف شدید [[پارسیان]] با [[پارتبان]] [[ساسانی]] دوره مئن آثار مادی و معنویه ا دوره دستخوش انتقام شدید قرار بیگیته و خیلی جی اوشان نابودا بو. پارتیان دوره مئن چند تا نبرد بین [[آمارد]] و [[اشکانی]] پادشاهان رخ بدا. موهمترین رخداد ا دوره لشکر کشی [[فرهاد اول]] به اماردان سرزمین بو که چندین بار رخ بدا.آماردان بعد سه سال نبرد بالاخره شکست بخوردده و تسلیم ببوستده. و ا شکست باعث ببوسته کم کم ا قوم از هم پاشیده به . و خو نام و جایگایه گیلان مئن جی دست بده و کم کم دیلمیان اوشانه جایه بیگیفتده. به نظر ایه بعد ا حوادث قسمتانی جی گیلان خاوری به ایسم [[اشکور]] (اشک ورد)به معنای [[قلعه]] یا اشک شهر معروفا بو. ضمنا جی ا دوره بو که [[گیل]] قوم از حالت جنگل نشینی و زندگی در جنگل در بامو و خو چیرگیا ثابت بوگود . هه دوره مئن بو که [[مسیحیت]] وارد گیلان ببو.

'''ساسانئن دوران'''

ا دوره مئن اردشیر بتانسته خاندان اشکانیه ابودا کنه البته اونه سپاه مئن از قوم [[گیل]] و [[دیلم]] هم ایسابود . [[اردشیر]] خیلی از حاکمان و فرمانروایان محلیه به زور [[شمشیر]] یا مطیع بوگود یا بوکوشت . حاکم گیلان و مازندرانه ره اهمیت قائل بو ا موضوع جی نامانی که همدیگره فادادی روشنا به هناویسی گیلان او دوران مئن در امان بمانسته.و خو ارامشه ا دوریه اشوب و قتل و غارت مئن حفظا گوده. جی موهمترین تحولات ا دوره مئن به قدرت رسئن قوم گیل و دیلم ا سرزمین مئن ایسه. ا دوره مئن ویشتر از قوم [[گیلک]] و دیلم یاد به و کمتر به قومان دیگر گیلانی صحبت به میان ایه. ا دوره مئن سراسر گیلان و اونه اطرافا [[دیلمان]] یا [[دیلمستان]] دخاندیدی . نبردهای زیادی بین دیلم و ساسانن رخ بدا. بنا به گفتیه خیلی از تاریخ نویسان گیل و دیلم به غیر از یکی دوبار که از ساسانن شکست خورده و اوشانه فرمانا قبول کونده بقیه مواد خوشانه استقلالا حفظا کونده ا دوران مئن مزدکیان زیادا بستده گیلانن عدهای مزدکی ببوستده و با خاندان ساسانی موخالفت بوگودده بالاخره جنگ شدیدی در گیره و لشکر خسرو [[انوشیروان]] گیلانا گیره و خو تقسیمات کشوری مئن جا دهه .بعدنان با روی کار امون گیلِ[[گیلان شاه]] ( گیل غیر از اون که ایسمی ایسه ایته نژاد واسی گیلان مئن به معنی پادشاه هم ایسه) و اونه پسر و موردن [[یزد گرد سوم]] گیلان خو استقلالا به صورت کامل به دست اوره.

= هنی خوجیر ایسه کی ا-یه بدانید =
'''شاری که آماردیون نوم ره دأره'''

هسا هم ایته شار ایسه کی آماردیون نوم ره دأره اسا مردۊم أ-یه آمل(آمله,آمارد)گیدن,آمل ایته پیله شار مازرون اوستان مئن ایسه ئو اوشان مردۊم مازنی زوون امرا گب زنن یته زماتی آمل طبرستان مرکز بو.

'''چاپ جام مارلیک نول پهلوی پیل مئن'''

بانک ملی زمات محمدرضاشاه پهلوی تصمیم بیگیفته ایته مارلیکی نول ره شه پیل مئن چاپ بوکونن ئو آخربسر محمد رضا شا تایید امرا ا ره شه 500 ریالی مئن چاپ بوکودن.

== منبع ==
کتاب گیلان – جلد اول- انتشارات گروه پژوهشگران ایران – چاپ دوم- زمستان ۱۳۸۰ خورشیدی

http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Amard&amp;oldid=۴۳۳۸۲۸۰۰۹</text>
      <sha1>mf2ymonqtk0xfgp2cohexuv3vgqy4h4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>تالشي زوؤن</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12642</id>
    <revision>
      <id>155911</id>
      <parentid>155869</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:18:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmardswereAryans</username>
        <id>18475</id>
      </contributor>
      <comment>Tenshi the NIGGER slut</comment>
      <origin>155911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4585" sha1="mkbmtsdnuc7hcy1dpgcru8hrnyuoxn9" xml:space="preserve">'''تالشي زوؤن''' (تالشي جي: تالشی زوؤن) ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوؤنؤن ٚ ريشه أجي ايسه. بسيار زياد [[تاتي زوؤن|تاتي زوؤن-ه]] مؤندنه حتي يپأره زوؤنشيناسي سربسؤن (اتنؤلؤگ ٚ مۊسؤن) اي دۊته-أ يکته در نظر بيته-دأنه. اي زوؤن [[تالش|تالشؤن]] ٚ شئه ؤ [[کاسپينˇ زوانان|کاسپي دريا ديمه زوؤنؤن]] ٚ خؤنواده جي ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[مازندراني زوؤن|مازندراني]] أمرأ همريشه-أى ولي ايشؤن ٚ أمرأ پۊر تؤفير کؤنه.&lt;ref&gt;[http://www.example.org شباهت ها و تفاوت هاي تالشي گيلكي و مازندراني]، Jahad Daneshgahi. (in Persian&lt;/ref&gt;
اي زوؤن ٚ گۊيشورؤن، [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]] ؤ [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] نسؤم (لنکران ؤ آستارا ولايت) زيوسه-درن، بأني [[نمین]] ٚ ميئن أني گلف-گلف ايسأن.&lt;ref name=&quot;Ethnologue&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=tly Ethnologue report for Talysh]&lt;/ref&gt;
[[پرونده:Talysh language dialects.svg|300px|بندانگشتی|تالشی زوؤن ٚ حدۊد ؤ ثغۊر. نارنجي: نسايي تالشي (خۊشابر ؤ شاندرمن). سبز: مرکزي تالشي (تالش). بنفش: کلسيايي تالشي (لنکران ؤ لوندويل)]]

==واجه-شيناسي ==

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; text-align: center; background:white;&quot;
|-
!style=&quot;width:70px; background:#ADD8E6;&quot;|اينگيليسي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|زازاکي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|کلسيايي 
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|مرکزي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|نسايي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|تاتي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|گيلکي
|-
|big || pilla|| ? ||yâl || yâl || pilla ||پيله
|-
|boy, son || za || zoa, zua || zôa, zue || zu'a, zoa || zâ || ريکه
|-
|bride || veyv || vayü || vayu || gēša, veyb || vayu, vēi || گيشه
|-
|cat || pisink || kete, pišik, piš || peču || peču, pešu, piši || pešu || پيچه
|-
|cry (v) || berma || bamē || beramestē || beramē || beramesan || أرسۊ
|-
|daughter, girl (little) || keyna/kille || kina, kela || kilu, kela || kina, kel(l)a || kille, kilik || لاکۊ
|-
|day || roc/roz || rüž, ruj || ruz || ruz, roz || ruz || رۊج
|-
|eat (v) || hverde || hardē || hardē || hardē || hardan || خؤردن
|-
|egg || heak, uvay || uva, muqna, uya || âgla || merqona || xâ, merqowna || مرغؤنه
|-
|eye || çem || čâš || čaš,  čam || čēm || čašm || چۊم
|-
|father || per, piyer || dada, piya, biya || dada || ? || pē || پئر
|-
|fear (v) || tarsey || purnē, târsē || târsinē, tarsestē || tarsē || tarsesan || ترسئن
|-
|flag || bayrok || filak || parčam || ? || ? || بيدۊق
|-
|food || xuruk || xerâk || xerâk || xerâk || xuruk || خۊراک
|-
|go (v) || şè || šē || šē || šē || šiyan || شؤن
|-
|house/room || kàye/ka || ka || ka || ka || ka ||خؤنه
|-
|language; tongue ||zıvon, zun || zivon || zun || zavon || zuân || زوؤن
|-
|moon || aşm, meng || mâng, uvešim || mâng || mang || mung, meng || مانگ
|-
|mother || mar,may,  mayer || mua, mu, nana || nana || ? || mâ, dēdē, nana || مأر
|-
|mouth || fek, gavé || qav, gav || ga, gav, ga(f) || qar || gar || دهأن
|-
|night || şaw || šav || şaw || šav || šav || أسب
|-
|north || şımal|| kubasu || šimâl || ? || ? || کلسيا
|-
|rice || berzé || berz || berz || berj || berenj || بج
|-
|say (v) || vâtē|| votē || vâtē || vâtē || vâtan || گۊتن
|-
|sister || Xvâyer|| huva, hova, ho || xâlâ, xolo || xâ || xâv, xâ || خاخۊر
|-
|small || kuşkek|| ruk, gada || ruk || ruk || velle, xš || کۊچي، کۊجه
|-
|sunset || maqrib || šânga || maqrib || ? || ? || شنسر
|-
|sunshine || tinc, aftab, xvorşid|| şefhaši || âftâv || ? || ? || أفتؤ
|-
|water || ov, av|| uv, ôv || âv || âv || âv || أؤ
|-
|woman, wife || cen || žēn || žēn, žen || yen, žen || zanle, zan ||زن
|-
|yesterday || vizer || zina || zir, izer || zir, zer || zir || ديرۊ
|-
|}
{{Incubator|code=tly}}

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>mkbmtsdnuc7hcy1dpgcru8hrnyuoxn9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155925</id>
      <parentid>155911</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:24:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/AmardswereAryans|AmardswereAryans]] ([[User talk:AmardswereAryans|talk]]) to last revision by Tenshi Hinanawi (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4718" sha1="2rk0x13egslgs8qekhc9vllv8kkk0qe" xml:space="preserve">'''تالشي زوؤن''' (تالشي جي: تالشه زوؤن) ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوؤنؤن ٚ ريشه أجي ايسه. بسيار زياد [[تاتي زوؤن|تاتي زوؤن-ه]] مؤندنه حتي يپأره زوؤنشيناسي سربسؤن (اتنؤلؤگ ٚ مۊسؤن) اي دۊته-أ يکته در نظر بيته-دأنه. اي زوؤن [[تالش|تالشؤن]] ٚ شئه ؤ [[کاسپينˇ زوانان|کاسپي دريا ديمه زوؤنؤن]] ٚ خؤنواده جي ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[مازندراني زوؤن|مازندراني]] أمرأ همريشه-أى ولي ايشؤن ٚ أمرأ پۊر تؤفير کؤنه.&lt;ref&gt;[http://www.example.org شباهت ها و تفاوت هاي تالشي گيلكي و مازندراني]، Jahad Daneshgahi. (in Persian&lt;/ref&gt;
اي زوؤن ٚ گۊيشورؤن، [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]] ؤ [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] نسؤم (لنکران ؤ آستارا ولايت) زيوسه-درن، بأني [[نمین]] ٚ ميئن أني گلف-گلف ايسأن.&lt;ref name=&quot;Ethnologue&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=tly Ethnologue report for Talysh]&lt;/ref&gt;
[[پرونده:Talysh language dialects.svg|300px|بندانگشتی|تالشی زوؤن ٚ حدۊد ؤ ثغۊر. نارنجي: نسايي تالشي (خۊشابر ؤ شاندرمن). سبز: مرکزي تالشي (تالش). بنفش: کلسيايي تالشي (لنکران ؤ لوندويل)]]

[[فاىل:Map of Caspian Languages in Iran and Azerbaijan.png|بندانگشتی| تالشي زوؤن گۊىشؤن  ٚ نخشه.]]

==واجه-شيناسي ==

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; text-align: center; background:white;&quot;
|-
!style=&quot;width:70px; background:#ADD8E6;&quot;|اينگيليسي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|زازاکي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|کلسيايي 
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|مرکزي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|نسايي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|تاتي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|گيلکي
|-
|big || pilla|| ? ||yâl || yâl || pilla ||پيله
|-
|boy, son || za || zoa, zua || zôa, zue || zu'a, zoa || zâ || ريکه
|-
|bride || veyv || vayü || vayu || gēša, veyb || vayu, vēi || گيشه
|-
|cat || pisink || kete, pišik, piš || peču || peču, pešu, piši || pešu || پيچه
|-
|cry (v) || berma || bamē || beramestē || beramē || beramesan || أرسۊ
|-
|daughter, girl (little) || keyna/kille || kina, kela || kilu, kela || kina, kel(l)a || kille, kilik || لاکۊ
|-
|day || roc/roz || rüž, ruj || ruz || ruz, roz || ruz || رۊج
|-
|eat (v) || hverde || hardē || hardē || hardē || hardan || خؤردن
|-
|egg || heak, uvay || uva, muqna, uya || âgla || merqona || xâ, merqowna || مرغؤنه
|-
|eye || çem || čâš || čaš,  čam || čēm || čašm || چۊم
|-
|father || per, piyer || dada, piya, biya || dada || ? || pē || پئر
|-
|fear (v) || tarsey || purnē, târsē || târsinē, tarsestē || tarsē || tarsesan || ترسئن
|-
|flag || bayrok || filak || parčam || ? || ? || بيدۊق
|-
|food || xuruk || xerâk || xerâk || xerâk || xuruk || خۊراک
|-
|go (v) || şè || šē || šē || šē || šiyan || شؤن
|-
|house/room || kàye/ka || ka || ka || ka || ka ||خؤنه
|-
|language; tongue ||zıvon, zun || zivon || zun || zavon || zuân || زوؤن
|-
|moon || aşm, meng || mâng, uvešim || mâng || mang || mung, meng || مانگ
|-
|mother || mar,may,  mayer || mua, mu, nana || nana || ? || mâ, dēdē, nana || مأر
|-
|mouth || fek, gavé || qav, gav || ga, gav, ga(f) || qar || gar || دهأن
|-
|night || şaw || šav || şaw || šav || šav || أسب
|-
|north || şımal|| kubasu || šimâl || ? || ? || کلسيا
|-
|rice || berzé || berz || berz || berj || berenj || بج
|-
|say (v) || vâtē|| votē || vâtē || vâtē || vâtan || گۊتن
|-
|sister || Xvâyer|| huva, hova, ho || xâlâ, xolo || xâ || xâv, xâ || خاخۊر
|-
|small || kuşkek|| ruk, gada || ruk || ruk || velle, xš || کۊچي، کۊجه
|-
|sunset || maqrib || šânga || maqrib || ? || ? || شنسر
|-
|sunshine || tinc, aftab, xvorşid|| şefhaši || âftâv || ? || ? || أفتؤ
|-
|water || ov, av|| uv, ôv || âv || âv || âv || أؤ
|-
|woman, wife || cen || žēn || žēn, žen || yen, žen || zanle, zan ||زن
|-
|yesterday || vizer || zina || zir, izer || zir, zer || zir || ديرۊ
|-
|}
{{Incubator|code=tly}}

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>2rk0x13egslgs8qekhc9vllv8kkk0qe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155983</id>
      <parentid>155925</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:54:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>155983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4585" sha1="mkbmtsdnuc7hcy1dpgcru8hrnyuoxn9" xml:space="preserve">'''تالشي زوؤن''' (تالشي جي: تالشی زوؤن) ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوؤنؤن ٚ ريشه أجي ايسه. بسيار زياد [[تاتي زوؤن|تاتي زوؤن-ه]] مؤندنه حتي يپأره زوؤنشيناسي سربسؤن (اتنؤلؤگ ٚ مۊسؤن) اي دۊته-أ يکته در نظر بيته-دأنه. اي زوؤن [[تالش|تالشؤن]] ٚ شئه ؤ [[کاسپينˇ زوانان|کاسپي دريا ديمه زوؤنؤن]] ٚ خؤنواده جي ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[مازندراني زوؤن|مازندراني]] أمرأ همريشه-أى ولي ايشؤن ٚ أمرأ پۊر تؤفير کؤنه.&lt;ref&gt;[http://www.example.org شباهت ها و تفاوت هاي تالشي گيلكي و مازندراني]، Jahad Daneshgahi. (in Persian&lt;/ref&gt;
اي زوؤن ٚ گۊيشورؤن، [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]] ؤ [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] نسؤم (لنکران ؤ آستارا ولايت) زيوسه-درن، بأني [[نمین]] ٚ ميئن أني گلف-گلف ايسأن.&lt;ref name=&quot;Ethnologue&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=tly Ethnologue report for Talysh]&lt;/ref&gt;
[[پرونده:Talysh language dialects.svg|300px|بندانگشتی|تالشی زوؤن ٚ حدۊد ؤ ثغۊر. نارنجي: نسايي تالشي (خۊشابر ؤ شاندرمن). سبز: مرکزي تالشي (تالش). بنفش: کلسيايي تالشي (لنکران ؤ لوندويل)]]

==واجه-شيناسي ==

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; text-align: center; background:white;&quot;
|-
!style=&quot;width:70px; background:#ADD8E6;&quot;|اينگيليسي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|زازاکي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|کلسيايي 
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|مرکزي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|نسايي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|تاتي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|گيلکي
|-
|big || pilla|| ? ||yâl || yâl || pilla ||پيله
|-
|boy, son || za || zoa, zua || zôa, zue || zu'a, zoa || zâ || ريکه
|-
|bride || veyv || vayü || vayu || gēša, veyb || vayu, vēi || گيشه
|-
|cat || pisink || kete, pišik, piš || peču || peču, pešu, piši || pešu || پيچه
|-
|cry (v) || berma || bamē || beramestē || beramē || beramesan || أرسۊ
|-
|daughter, girl (little) || keyna/kille || kina, kela || kilu, kela || kina, kel(l)a || kille, kilik || لاکۊ
|-
|day || roc/roz || rüž, ruj || ruz || ruz, roz || ruz || رۊج
|-
|eat (v) || hverde || hardē || hardē || hardē || hardan || خؤردن
|-
|egg || heak, uvay || uva, muqna, uya || âgla || merqona || xâ, merqowna || مرغؤنه
|-
|eye || çem || čâš || čaš,  čam || čēm || čašm || چۊم
|-
|father || per, piyer || dada, piya, biya || dada || ? || pē || پئر
|-
|fear (v) || tarsey || purnē, târsē || târsinē, tarsestē || tarsē || tarsesan || ترسئن
|-
|flag || bayrok || filak || parčam || ? || ? || بيدۊق
|-
|food || xuruk || xerâk || xerâk || xerâk || xuruk || خۊراک
|-
|go (v) || şè || šē || šē || šē || šiyan || شؤن
|-
|house/room || kàye/ka || ka || ka || ka || ka ||خؤنه
|-
|language; tongue ||zıvon, zun || zivon || zun || zavon || zuân || زوؤن
|-
|moon || aşm, meng || mâng, uvešim || mâng || mang || mung, meng || مانگ
|-
|mother || mar,may,  mayer || mua, mu, nana || nana || ? || mâ, dēdē, nana || مأر
|-
|mouth || fek, gavé || qav, gav || ga, gav, ga(f) || qar || gar || دهأن
|-
|night || şaw || šav || şaw || šav || šav || أسب
|-
|north || şımal|| kubasu || šimâl || ? || ? || کلسيا
|-
|rice || berzé || berz || berz || berj || berenj || بج
|-
|say (v) || vâtē|| votē || vâtē || vâtē || vâtan || گۊتن
|-
|sister || Xvâyer|| huva, hova, ho || xâlâ, xolo || xâ || xâv, xâ || خاخۊر
|-
|small || kuşkek|| ruk, gada || ruk || ruk || velle, xš || کۊچي، کۊجه
|-
|sunset || maqrib || šânga || maqrib || ? || ? || شنسر
|-
|sunshine || tinc, aftab, xvorşid|| şefhaši || âftâv || ? || ? || أفتؤ
|-
|water || ov, av|| uv, ôv || âv || âv || âv || أؤ
|-
|woman, wife || cen || žēn || žēn, žen || yen, žen || zanle, zan ||زن
|-
|yesterday || vizer || zina || zir, izer || zir, zer || zir || ديرۊ
|-
|}
{{Incubator|code=tly}}

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>mkbmtsdnuc7hcy1dpgcru8hrnyuoxn9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155984</id>
      <parentid>155983</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:54:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>155984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4287" sha1="9wn4xy0hge8lf23rd66ff5d4ho5rhcn" xml:space="preserve">'''تالشي زوان''' (تالشي جي: تالشی زوان) ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوؤنؤن ٚ ريشه أجي ايسه. بسيار زياد [[تاتي زوؤن|تاتي زوؤن-ه]] مؤندنه حتي يپأره زوؤنشيناسي سربسؤن (اتنؤلؤگ ٚ مۊسؤن) اي دۊته-أ يکته در نظر بيته-دأنه. اي زوؤن [[تالش|تالشؤن]] ٚ شئه ؤ [[کاسپينˇ زوانان|کاسپي دريا ديمه زوؤنؤن]] ٚ خؤنواده جي ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[مازندراني زوؤن|مازندراني]] أمرأ همريشه-أى ولي ايشؤن ٚ أمرأ پۊر تؤفير کؤنه.&lt;ref&gt;[http://www.example.org شباهت ها و تفاوت هاي تالشي گيلكي و مازندراني]، Jahad Daneshgahi. (in Persian&lt;/ref&gt;
اي زوؤن ٚ گۊيشورؤن، [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]] ؤ [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] نسؤم (لنکران ؤ آستارا ولايت) زيوسه-درن، بأني [[نمین]] ٚ ميئن أني گلف-گلف ايسأن.&lt;ref name=&quot;Ethnologue&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=tly Ethnologue report for Talysh]&lt;/ref&gt;
==واجه-شيناسي ==

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; text-align: center; background:white;&quot;
|-
!style=&quot;width:70px; background:#ADD8E6;&quot;|اينگيليسي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|زازاکي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|کلسيايي 
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|مرکزي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|نسايي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|تاتي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|گيلکي
|-
|big || pilla|| ? ||yâl || yâl || pilla ||پيله
|-
|boy, son || za || zoa, zua || zôa, zue || zu'a, zoa || zâ || ريکه
|-
|bride || veyv || vayü || vayu || gēša, veyb || vayu, vēi || گيشه
|-
|cat || pisink || kete, pišik, piš || peču || peču, pešu, piši || pešu || پيچه
|-
|cry (v) || berma || bamē || beramestē || beramē || beramesan || أرسۊ
|-
|daughter, girl (little) || keyna/kille || kina, kela || kilu, kela || kina, kel(l)a || kille, kilik || لاکۊ
|-
|day || roc/roz || rüž, ruj || ruz || ruz, roz || ruz || رۊج
|-
|eat (v) || hverde || hardē || hardē || hardē || hardan || خؤردن
|-
|egg || heak, uvay || uva, muqna, uya || âgla || merqona || xâ, merqowna || مرغؤنه
|-
|eye || çem || čâš || čaš,  čam || čēm || čašm || چۊم
|-
|father || per, piyer || dada, piya, biya || dada || ? || pē || پئر
|-
|fear (v) || tarsey || purnē, târsē || târsinē, tarsestē || tarsē || tarsesan || ترسئن
|-
|flag || bayrok || filak || parčam || ? || ? || بيدۊق
|-
|food || xuruk || xerâk || xerâk || xerâk || xuruk || خۊراک
|-
|go (v) || şè || šē || šē || šē || šiyan || شؤن
|-
|house/room || kàye/ka || ka || ka || ka || ka ||خؤنه
|-
|language; tongue ||zıvon, zun || zivon || zun || zavon || zuân || زوؤن
|-
|moon || aşm, meng || mâng, uvešim || mâng || mang || mung, meng || مانگ
|-
|mother || mar,may,  mayer || mua, mu, nana || nana || ? || mâ, dēdē, nana || مأر
|-
|mouth || fek, gavé || qav, gav || ga, gav, ga(f) || qar || gar || دهأن
|-
|night || şaw || šav || şaw || šav || šav || أسب
|-
|north || şımal|| kubasu || šimâl || ? || ? || کلسيا
|-
|rice || berzé || berz || berz || berj || berenj || بج
|-
|say (v) || vâtē|| votē || vâtē || vâtē || vâtan || گۊتن
|-
|sister || Xvâyer|| huva, hova, ho || xâlâ, xolo || xâ || xâv, xâ || خاخۊر
|-
|small || kuşkek|| ruk, gada || ruk || ruk || velle, xš || کۊچي، کۊجه
|-
|sunset || maqrib || šânga || maqrib || ? || ? || شنسر
|-
|sunshine || tinc, aftab, xvorşid|| şefhaši || âftâv || ? || ? || أفتؤ
|-
|water || ov, av|| uv, ôv || âv || âv || âv || أؤ
|-
|woman, wife || cen || žēn || žēn, žen || yen, žen || zanle, zan ||زن
|-
|yesterday || vizer || zina || zir, izer || zir, zer || zir || ديرۊ
|-
|}
{{Incubator|code=tly}}

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>9wn4xy0hge8lf23rd66ff5d4ho5rhcn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155989</id>
      <parentid>155984</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:56:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 2 edits by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last revision by Àncilu (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4718" sha1="2rk0x13egslgs8qekhc9vllv8kkk0qe" xml:space="preserve">'''تالشي زوؤن''' (تالشي جي: تالشه زوؤن) ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوؤنؤن ٚ ريشه أجي ايسه. بسيار زياد [[تاتي زوؤن|تاتي زوؤن-ه]] مؤندنه حتي يپأره زوؤنشيناسي سربسؤن (اتنؤلؤگ ٚ مۊسؤن) اي دۊته-أ يکته در نظر بيته-دأنه. اي زوؤن [[تالش|تالشؤن]] ٚ شئه ؤ [[کاسپينˇ زوانان|کاسپي دريا ديمه زوؤنؤن]] ٚ خؤنواده جي ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[مازندراني زوؤن|مازندراني]] أمرأ همريشه-أى ولي ايشؤن ٚ أمرأ پۊر تؤفير کؤنه.&lt;ref&gt;[http://www.example.org شباهت ها و تفاوت هاي تالشي گيلكي و مازندراني]، Jahad Daneshgahi. (in Persian&lt;/ref&gt;
اي زوؤن ٚ گۊيشورؤن، [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]] ؤ [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] نسؤم (لنکران ؤ آستارا ولايت) زيوسه-درن، بأني [[نمین]] ٚ ميئن أني گلف-گلف ايسأن.&lt;ref name=&quot;Ethnologue&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=tly Ethnologue report for Talysh]&lt;/ref&gt;
[[پرونده:Talysh language dialects.svg|300px|بندانگشتی|تالشی زوؤن ٚ حدۊد ؤ ثغۊر. نارنجي: نسايي تالشي (خۊشابر ؤ شاندرمن). سبز: مرکزي تالشي (تالش). بنفش: کلسيايي تالشي (لنکران ؤ لوندويل)]]

[[فاىل:Map of Caspian Languages in Iran and Azerbaijan.png|بندانگشتی| تالشي زوؤن گۊىشؤن  ٚ نخشه.]]

==واجه-شيناسي ==

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; text-align: center; background:white;&quot;
|-
!style=&quot;width:70px; background:#ADD8E6;&quot;|اينگيليسي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|زازاکي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|کلسيايي 
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|مرکزي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|نسايي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|تاتي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|گيلکي
|-
|big || pilla|| ? ||yâl || yâl || pilla ||پيله
|-
|boy, son || za || zoa, zua || zôa, zue || zu'a, zoa || zâ || ريکه
|-
|bride || veyv || vayü || vayu || gēša, veyb || vayu, vēi || گيشه
|-
|cat || pisink || kete, pišik, piš || peču || peču, pešu, piši || pešu || پيچه
|-
|cry (v) || berma || bamē || beramestē || beramē || beramesan || أرسۊ
|-
|daughter, girl (little) || keyna/kille || kina, kela || kilu, kela || kina, kel(l)a || kille, kilik || لاکۊ
|-
|day || roc/roz || rüž, ruj || ruz || ruz, roz || ruz || رۊج
|-
|eat (v) || hverde || hardē || hardē || hardē || hardan || خؤردن
|-
|egg || heak, uvay || uva, muqna, uya || âgla || merqona || xâ, merqowna || مرغؤنه
|-
|eye || çem || čâš || čaš,  čam || čēm || čašm || چۊم
|-
|father || per, piyer || dada, piya, biya || dada || ? || pē || پئر
|-
|fear (v) || tarsey || purnē, târsē || târsinē, tarsestē || tarsē || tarsesan || ترسئن
|-
|flag || bayrok || filak || parčam || ? || ? || بيدۊق
|-
|food || xuruk || xerâk || xerâk || xerâk || xuruk || خۊراک
|-
|go (v) || şè || šē || šē || šē || šiyan || شؤن
|-
|house/room || kàye/ka || ka || ka || ka || ka ||خؤنه
|-
|language; tongue ||zıvon, zun || zivon || zun || zavon || zuân || زوؤن
|-
|moon || aşm, meng || mâng, uvešim || mâng || mang || mung, meng || مانگ
|-
|mother || mar,may,  mayer || mua, mu, nana || nana || ? || mâ, dēdē, nana || مأر
|-
|mouth || fek, gavé || qav, gav || ga, gav, ga(f) || qar || gar || دهأن
|-
|night || şaw || šav || şaw || šav || šav || أسب
|-
|north || şımal|| kubasu || šimâl || ? || ? || کلسيا
|-
|rice || berzé || berz || berz || berj || berenj || بج
|-
|say (v) || vâtē|| votē || vâtē || vâtē || vâtan || گۊتن
|-
|sister || Xvâyer|| huva, hova, ho || xâlâ, xolo || xâ || xâv, xâ || خاخۊر
|-
|small || kuşkek|| ruk, gada || ruk || ruk || velle, xš || کۊچي، کۊجه
|-
|sunset || maqrib || šânga || maqrib || ? || ? || شنسر
|-
|sunshine || tinc, aftab, xvorşid|| şefhaši || âftâv || ? || ? || أفتؤ
|-
|water || ov, av|| uv, ôv || âv || âv || âv || أؤ
|-
|woman, wife || cen || žēn || žēn, žen || yen, žen || zanle, zan ||زن
|-
|yesterday || vizer || zina || zir, izer || zir, zer || zir || ديرۊ
|-
|}
{{Incubator|code=tly}}

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>2rk0x13egslgs8qekhc9vllv8kkk0qe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155991</id>
      <parentid>155989</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:56:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>155991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4287" sha1="9wn4xy0hge8lf23rd66ff5d4ho5rhcn" xml:space="preserve">'''تالشي زوان''' (تالشي جي: تالشی زوان) ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوؤنؤن ٚ ريشه أجي ايسه. بسيار زياد [[تاتي زوؤن|تاتي زوؤن-ه]] مؤندنه حتي يپأره زوؤنشيناسي سربسؤن (اتنؤلؤگ ٚ مۊسؤن) اي دۊته-أ يکته در نظر بيته-دأنه. اي زوؤن [[تالش|تالشؤن]] ٚ شئه ؤ [[کاسپينˇ زوانان|کاسپي دريا ديمه زوؤنؤن]] ٚ خؤنواده جي ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[مازندراني زوؤن|مازندراني]] أمرأ همريشه-أى ولي ايشؤن ٚ أمرأ پۊر تؤفير کؤنه.&lt;ref&gt;[http://www.example.org شباهت ها و تفاوت هاي تالشي گيلكي و مازندراني]، Jahad Daneshgahi. (in Persian&lt;/ref&gt;
اي زوؤن ٚ گۊيشورؤن، [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]] ؤ [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] نسؤم (لنکران ؤ آستارا ولايت) زيوسه-درن، بأني [[نمین]] ٚ ميئن أني گلف-گلف ايسأن.&lt;ref name=&quot;Ethnologue&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=tly Ethnologue report for Talysh]&lt;/ref&gt;
==واجه-شيناسي ==

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; text-align: center; background:white;&quot;
|-
!style=&quot;width:70px; background:#ADD8E6;&quot;|اينگيليسي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|زازاکي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|کلسيايي 
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|مرکزي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|نسايي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|تاتي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|گيلکي
|-
|big || pilla|| ? ||yâl || yâl || pilla ||پيله
|-
|boy, son || za || zoa, zua || zôa, zue || zu'a, zoa || zâ || ريکه
|-
|bride || veyv || vayü || vayu || gēša, veyb || vayu, vēi || گيشه
|-
|cat || pisink || kete, pišik, piš || peču || peču, pešu, piši || pešu || پيچه
|-
|cry (v) || berma || bamē || beramestē || beramē || beramesan || أرسۊ
|-
|daughter, girl (little) || keyna/kille || kina, kela || kilu, kela || kina, kel(l)a || kille, kilik || لاکۊ
|-
|day || roc/roz || rüž, ruj || ruz || ruz, roz || ruz || رۊج
|-
|eat (v) || hverde || hardē || hardē || hardē || hardan || خؤردن
|-
|egg || heak, uvay || uva, muqna, uya || âgla || merqona || xâ, merqowna || مرغؤنه
|-
|eye || çem || čâš || čaš,  čam || čēm || čašm || چۊم
|-
|father || per, piyer || dada, piya, biya || dada || ? || pē || پئر
|-
|fear (v) || tarsey || purnē, târsē || târsinē, tarsestē || tarsē || tarsesan || ترسئن
|-
|flag || bayrok || filak || parčam || ? || ? || بيدۊق
|-
|food || xuruk || xerâk || xerâk || xerâk || xuruk || خۊراک
|-
|go (v) || şè || šē || šē || šē || šiyan || شؤن
|-
|house/room || kàye/ka || ka || ka || ka || ka ||خؤنه
|-
|language; tongue ||zıvon, zun || zivon || zun || zavon || zuân || زوؤن
|-
|moon || aşm, meng || mâng, uvešim || mâng || mang || mung, meng || مانگ
|-
|mother || mar,may,  mayer || mua, mu, nana || nana || ? || mâ, dēdē, nana || مأر
|-
|mouth || fek, gavé || qav, gav || ga, gav, ga(f) || qar || gar || دهأن
|-
|night || şaw || šav || şaw || šav || šav || أسب
|-
|north || şımal|| kubasu || šimâl || ? || ? || کلسيا
|-
|rice || berzé || berz || berz || berj || berenj || بج
|-
|say (v) || vâtē|| votē || vâtē || vâtē || vâtan || گۊتن
|-
|sister || Xvâyer|| huva, hova, ho || xâlâ, xolo || xâ || xâv, xâ || خاخۊر
|-
|small || kuşkek|| ruk, gada || ruk || ruk || velle, xš || کۊچي، کۊجه
|-
|sunset || maqrib || šânga || maqrib || ? || ? || شنسر
|-
|sunshine || tinc, aftab, xvorşid|| şefhaši || âftâv || ? || ? || أفتؤ
|-
|water || ov, av|| uv, ôv || âv || âv || âv || أؤ
|-
|woman, wife || cen || žēn || žēn, žen || yen, žen || zanle, zan ||زن
|-
|yesterday || vizer || zina || zir, izer || zir, zer || zir || ديرۊ
|-
|}
{{Incubator|code=tly}}

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>9wn4xy0hge8lf23rd66ff5d4ho5rhcn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155996</id>
      <parentid>155991</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:57:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last revision by Àncilu (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4718" sha1="2rk0x13egslgs8qekhc9vllv8kkk0qe" xml:space="preserve">'''تالشي زوؤن''' (تالشي جي: تالشه زوؤن) ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوؤنؤن ٚ ريشه أجي ايسه. بسيار زياد [[تاتي زوؤن|تاتي زوؤن-ه]] مؤندنه حتي يپأره زوؤنشيناسي سربسؤن (اتنؤلؤگ ٚ مۊسؤن) اي دۊته-أ يکته در نظر بيته-دأنه. اي زوؤن [[تالش|تالشؤن]] ٚ شئه ؤ [[کاسپينˇ زوانان|کاسپي دريا ديمه زوؤنؤن]] ٚ خؤنواده جي ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[مازندراني زوؤن|مازندراني]] أمرأ همريشه-أى ولي ايشؤن ٚ أمرأ پۊر تؤفير کؤنه.&lt;ref&gt;[http://www.example.org شباهت ها و تفاوت هاي تالشي گيلكي و مازندراني]، Jahad Daneshgahi. (in Persian&lt;/ref&gt;
اي زوؤن ٚ گۊيشورؤن، [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]] ؤ [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] نسؤم (لنکران ؤ آستارا ولايت) زيوسه-درن، بأني [[نمین]] ٚ ميئن أني گلف-گلف ايسأن.&lt;ref name=&quot;Ethnologue&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=tly Ethnologue report for Talysh]&lt;/ref&gt;
[[پرونده:Talysh language dialects.svg|300px|بندانگشتی|تالشی زوؤن ٚ حدۊد ؤ ثغۊر. نارنجي: نسايي تالشي (خۊشابر ؤ شاندرمن). سبز: مرکزي تالشي (تالش). بنفش: کلسيايي تالشي (لنکران ؤ لوندويل)]]

[[فاىل:Map of Caspian Languages in Iran and Azerbaijan.png|بندانگشتی| تالشي زوؤن گۊىشؤن  ٚ نخشه.]]

==واجه-شيناسي ==

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; text-align: center; background:white;&quot;
|-
!style=&quot;width:70px; background:#ADD8E6;&quot;|اينگيليسي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|زازاکي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|کلسيايي 
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|مرکزي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|نسايي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|تاتي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|گيلکي
|-
|big || pilla|| ? ||yâl || yâl || pilla ||پيله
|-
|boy, son || za || zoa, zua || zôa, zue || zu'a, zoa || zâ || ريکه
|-
|bride || veyv || vayü || vayu || gēša, veyb || vayu, vēi || گيشه
|-
|cat || pisink || kete, pišik, piš || peču || peču, pešu, piši || pešu || پيچه
|-
|cry (v) || berma || bamē || beramestē || beramē || beramesan || أرسۊ
|-
|daughter, girl (little) || keyna/kille || kina, kela || kilu, kela || kina, kel(l)a || kille, kilik || لاکۊ
|-
|day || roc/roz || rüž, ruj || ruz || ruz, roz || ruz || رۊج
|-
|eat (v) || hverde || hardē || hardē || hardē || hardan || خؤردن
|-
|egg || heak, uvay || uva, muqna, uya || âgla || merqona || xâ, merqowna || مرغؤنه
|-
|eye || çem || čâš || čaš,  čam || čēm || čašm || چۊم
|-
|father || per, piyer || dada, piya, biya || dada || ? || pē || پئر
|-
|fear (v) || tarsey || purnē, târsē || târsinē, tarsestē || tarsē || tarsesan || ترسئن
|-
|flag || bayrok || filak || parčam || ? || ? || بيدۊق
|-
|food || xuruk || xerâk || xerâk || xerâk || xuruk || خۊراک
|-
|go (v) || şè || šē || šē || šē || šiyan || شؤن
|-
|house/room || kàye/ka || ka || ka || ka || ka ||خؤنه
|-
|language; tongue ||zıvon, zun || zivon || zun || zavon || zuân || زوؤن
|-
|moon || aşm, meng || mâng, uvešim || mâng || mang || mung, meng || مانگ
|-
|mother || mar,may,  mayer || mua, mu, nana || nana || ? || mâ, dēdē, nana || مأر
|-
|mouth || fek, gavé || qav, gav || ga, gav, ga(f) || qar || gar || دهأن
|-
|night || şaw || šav || şaw || šav || šav || أسب
|-
|north || şımal|| kubasu || šimâl || ? || ? || کلسيا
|-
|rice || berzé || berz || berz || berj || berenj || بج
|-
|say (v) || vâtē|| votē || vâtē || vâtē || vâtan || گۊتن
|-
|sister || Xvâyer|| huva, hova, ho || xâlâ, xolo || xâ || xâv, xâ || خاخۊر
|-
|small || kuşkek|| ruk, gada || ruk || ruk || velle, xš || کۊچي، کۊجه
|-
|sunset || maqrib || šânga || maqrib || ? || ? || شنسر
|-
|sunshine || tinc, aftab, xvorşid|| şefhaši || âftâv || ? || ? || أفتؤ
|-
|water || ov, av|| uv, ôv || âv || âv || âv || أؤ
|-
|woman, wife || cen || žēn || žēn, žen || yen, žen || zanle, zan ||زن
|-
|yesterday || vizer || zina || zir, izer || zir, zer || zir || ديرۊ
|-
|}
{{Incubator|code=tly}}

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>2rk0x13egslgs8qekhc9vllv8kkk0qe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155999</id>
      <parentid>155996</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:58:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>155999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4287" sha1="9wn4xy0hge8lf23rd66ff5d4ho5rhcn" xml:space="preserve">'''تالشي زوان''' (تالشي جي: تالشی زوان) ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوؤنؤن ٚ ريشه أجي ايسه. بسيار زياد [[تاتي زوؤن|تاتي زوؤن-ه]] مؤندنه حتي يپأره زوؤنشيناسي سربسؤن (اتنؤلؤگ ٚ مۊسؤن) اي دۊته-أ يکته در نظر بيته-دأنه. اي زوؤن [[تالش|تالشؤن]] ٚ شئه ؤ [[کاسپينˇ زوانان|کاسپي دريا ديمه زوؤنؤن]] ٚ خؤنواده جي ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[مازندراني زوؤن|مازندراني]] أمرأ همريشه-أى ولي ايشؤن ٚ أمرأ پۊر تؤفير کؤنه.&lt;ref&gt;[http://www.example.org شباهت ها و تفاوت هاي تالشي گيلكي و مازندراني]، Jahad Daneshgahi. (in Persian&lt;/ref&gt;
اي زوؤن ٚ گۊيشورؤن، [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]] ؤ [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] نسؤم (لنکران ؤ آستارا ولايت) زيوسه-درن، بأني [[نمین]] ٚ ميئن أني گلف-گلف ايسأن.&lt;ref name=&quot;Ethnologue&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=tly Ethnologue report for Talysh]&lt;/ref&gt;
==واجه-شيناسي ==

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; text-align: center; background:white;&quot;
|-
!style=&quot;width:70px; background:#ADD8E6;&quot;|اينگيليسي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|زازاکي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|کلسيايي 
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|مرکزي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|نسايي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|تاتي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|گيلکي
|-
|big || pilla|| ? ||yâl || yâl || pilla ||پيله
|-
|boy, son || za || zoa, zua || zôa, zue || zu'a, zoa || zâ || ريکه
|-
|bride || veyv || vayü || vayu || gēša, veyb || vayu, vēi || گيشه
|-
|cat || pisink || kete, pišik, piš || peču || peču, pešu, piši || pešu || پيچه
|-
|cry (v) || berma || bamē || beramestē || beramē || beramesan || أرسۊ
|-
|daughter, girl (little) || keyna/kille || kina, kela || kilu, kela || kina, kel(l)a || kille, kilik || لاکۊ
|-
|day || roc/roz || rüž, ruj || ruz || ruz, roz || ruz || رۊج
|-
|eat (v) || hverde || hardē || hardē || hardē || hardan || خؤردن
|-
|egg || heak, uvay || uva, muqna, uya || âgla || merqona || xâ, merqowna || مرغؤنه
|-
|eye || çem || čâš || čaš,  čam || čēm || čašm || چۊم
|-
|father || per, piyer || dada, piya, biya || dada || ? || pē || پئر
|-
|fear (v) || tarsey || purnē, târsē || târsinē, tarsestē || tarsē || tarsesan || ترسئن
|-
|flag || bayrok || filak || parčam || ? || ? || بيدۊق
|-
|food || xuruk || xerâk || xerâk || xerâk || xuruk || خۊراک
|-
|go (v) || şè || šē || šē || šē || šiyan || شؤن
|-
|house/room || kàye/ka || ka || ka || ka || ka ||خؤنه
|-
|language; tongue ||zıvon, zun || zivon || zun || zavon || zuân || زوؤن
|-
|moon || aşm, meng || mâng, uvešim || mâng || mang || mung, meng || مانگ
|-
|mother || mar,may,  mayer || mua, mu, nana || nana || ? || mâ, dēdē, nana || مأر
|-
|mouth || fek, gavé || qav, gav || ga, gav, ga(f) || qar || gar || دهأن
|-
|night || şaw || šav || şaw || šav || šav || أسب
|-
|north || şımal|| kubasu || šimâl || ? || ? || کلسيا
|-
|rice || berzé || berz || berz || berj || berenj || بج
|-
|say (v) || vâtē|| votē || vâtē || vâtē || vâtan || گۊتن
|-
|sister || Xvâyer|| huva, hova, ho || xâlâ, xolo || xâ || xâv, xâ || خاخۊر
|-
|small || kuşkek|| ruk, gada || ruk || ruk || velle, xš || کۊچي، کۊجه
|-
|sunset || maqrib || šânga || maqrib || ? || ? || شنسر
|-
|sunshine || tinc, aftab, xvorşid|| şefhaši || âftâv || ? || ? || أفتؤ
|-
|water || ov, av|| uv, ôv || âv || âv || âv || أؤ
|-
|woman, wife || cen || žēn || žēn, žen || yen, žen || zanle, zan ||زن
|-
|yesterday || vizer || zina || zir, izer || zir, zer || zir || ديرۊ
|-
|}
{{Incubator|code=tly}}

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>9wn4xy0hge8lf23rd66ff5d4ho5rhcn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156001</id>
      <parentid>155999</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:59:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last revision by Àncilu (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4718" sha1="2rk0x13egslgs8qekhc9vllv8kkk0qe" xml:space="preserve">'''تالشي زوؤن''' (تالشي جي: تالشه زوؤن) ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوؤنؤن ٚ ريشه أجي ايسه. بسيار زياد [[تاتي زوؤن|تاتي زوؤن-ه]] مؤندنه حتي يپأره زوؤنشيناسي سربسؤن (اتنؤلؤگ ٚ مۊسؤن) اي دۊته-أ يکته در نظر بيته-دأنه. اي زوؤن [[تالش|تالشؤن]] ٚ شئه ؤ [[کاسپينˇ زوانان|کاسپي دريا ديمه زوؤنؤن]] ٚ خؤنواده جي ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[مازندراني زوؤن|مازندراني]] أمرأ همريشه-أى ولي ايشؤن ٚ أمرأ پۊر تؤفير کؤنه.&lt;ref&gt;[http://www.example.org شباهت ها و تفاوت هاي تالشي گيلكي و مازندراني]، Jahad Daneshgahi. (in Persian&lt;/ref&gt;
اي زوؤن ٚ گۊيشورؤن، [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]] ؤ [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] نسؤم (لنکران ؤ آستارا ولايت) زيوسه-درن، بأني [[نمین]] ٚ ميئن أني گلف-گلف ايسأن.&lt;ref name=&quot;Ethnologue&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=tly Ethnologue report for Talysh]&lt;/ref&gt;
[[پرونده:Talysh language dialects.svg|300px|بندانگشتی|تالشی زوؤن ٚ حدۊد ؤ ثغۊر. نارنجي: نسايي تالشي (خۊشابر ؤ شاندرمن). سبز: مرکزي تالشي (تالش). بنفش: کلسيايي تالشي (لنکران ؤ لوندويل)]]

[[فاىل:Map of Caspian Languages in Iran and Azerbaijan.png|بندانگشتی| تالشي زوؤن گۊىشؤن  ٚ نخشه.]]

==واجه-شيناسي ==

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; text-align: center; background:white;&quot;
|-
!style=&quot;width:70px; background:#ADD8E6;&quot;|اينگيليسي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|زازاکي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|کلسيايي 
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|مرکزي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|نسايي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|تاتي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|گيلکي
|-
|big || pilla|| ? ||yâl || yâl || pilla ||پيله
|-
|boy, son || za || zoa, zua || zôa, zue || zu'a, zoa || zâ || ريکه
|-
|bride || veyv || vayü || vayu || gēša, veyb || vayu, vēi || گيشه
|-
|cat || pisink || kete, pišik, piš || peču || peču, pešu, piši || pešu || پيچه
|-
|cry (v) || berma || bamē || beramestē || beramē || beramesan || أرسۊ
|-
|daughter, girl (little) || keyna/kille || kina, kela || kilu, kela || kina, kel(l)a || kille, kilik || لاکۊ
|-
|day || roc/roz || rüž, ruj || ruz || ruz, roz || ruz || رۊج
|-
|eat (v) || hverde || hardē || hardē || hardē || hardan || خؤردن
|-
|egg || heak, uvay || uva, muqna, uya || âgla || merqona || xâ, merqowna || مرغؤنه
|-
|eye || çem || čâš || čaš,  čam || čēm || čašm || چۊم
|-
|father || per, piyer || dada, piya, biya || dada || ? || pē || پئر
|-
|fear (v) || tarsey || purnē, târsē || târsinē, tarsestē || tarsē || tarsesan || ترسئن
|-
|flag || bayrok || filak || parčam || ? || ? || بيدۊق
|-
|food || xuruk || xerâk || xerâk || xerâk || xuruk || خۊراک
|-
|go (v) || şè || šē || šē || šē || šiyan || شؤن
|-
|house/room || kàye/ka || ka || ka || ka || ka ||خؤنه
|-
|language; tongue ||zıvon, zun || zivon || zun || zavon || zuân || زوؤن
|-
|moon || aşm, meng || mâng, uvešim || mâng || mang || mung, meng || مانگ
|-
|mother || mar,may,  mayer || mua, mu, nana || nana || ? || mâ, dēdē, nana || مأر
|-
|mouth || fek, gavé || qav, gav || ga, gav, ga(f) || qar || gar || دهأن
|-
|night || şaw || šav || şaw || šav || šav || أسب
|-
|north || şımal|| kubasu || šimâl || ? || ? || کلسيا
|-
|rice || berzé || berz || berz || berj || berenj || بج
|-
|say (v) || vâtē|| votē || vâtē || vâtē || vâtan || گۊتن
|-
|sister || Xvâyer|| huva, hova, ho || xâlâ, xolo || xâ || xâv, xâ || خاخۊر
|-
|small || kuşkek|| ruk, gada || ruk || ruk || velle, xš || کۊچي، کۊجه
|-
|sunset || maqrib || šânga || maqrib || ? || ? || شنسر
|-
|sunshine || tinc, aftab, xvorşid|| şefhaši || âftâv || ? || ? || أفتؤ
|-
|water || ov, av|| uv, ôv || âv || âv || âv || أؤ
|-
|woman, wife || cen || žēn || žēn, žen || yen, žen || zanle, zan ||زن
|-
|yesterday || vizer || zina || zir, izer || zir, zer || zir || ديرۊ
|-
|}
{{Incubator|code=tly}}

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>2rk0x13egslgs8qekhc9vllv8kkk0qe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156003</id>
      <parentid>156001</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:59:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <comment>Get a life whore mom child</comment>
      <origin>156003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4287" sha1="9wn4xy0hge8lf23rd66ff5d4ho5rhcn" xml:space="preserve">'''تالشي زوان''' (تالشي جي: تالشی زوان) ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوؤنؤن ٚ ريشه أجي ايسه. بسيار زياد [[تاتي زوؤن|تاتي زوؤن-ه]] مؤندنه حتي يپأره زوؤنشيناسي سربسؤن (اتنؤلؤگ ٚ مۊسؤن) اي دۊته-أ يکته در نظر بيته-دأنه. اي زوؤن [[تالش|تالشؤن]] ٚ شئه ؤ [[کاسپينˇ زوانان|کاسپي دريا ديمه زوؤنؤن]] ٚ خؤنواده جي ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[مازندراني زوؤن|مازندراني]] أمرأ همريشه-أى ولي ايشؤن ٚ أمرأ پۊر تؤفير کؤنه.&lt;ref&gt;[http://www.example.org شباهت ها و تفاوت هاي تالشي گيلكي و مازندراني]، Jahad Daneshgahi. (in Persian&lt;/ref&gt;
اي زوؤن ٚ گۊيشورؤن، [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]] ؤ [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] نسؤم (لنکران ؤ آستارا ولايت) زيوسه-درن، بأني [[نمین]] ٚ ميئن أني گلف-گلف ايسأن.&lt;ref name=&quot;Ethnologue&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=tly Ethnologue report for Talysh]&lt;/ref&gt;
==واجه-شيناسي ==

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; text-align: center; background:white;&quot;
|-
!style=&quot;width:70px; background:#ADD8E6;&quot;|اينگيليسي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|زازاکي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|کلسيايي 
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|مرکزي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|نسايي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|تاتي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|گيلکي
|-
|big || pilla|| ? ||yâl || yâl || pilla ||پيله
|-
|boy, son || za || zoa, zua || zôa, zue || zu'a, zoa || zâ || ريکه
|-
|bride || veyv || vayü || vayu || gēša, veyb || vayu, vēi || گيشه
|-
|cat || pisink || kete, pišik, piš || peču || peču, pešu, piši || pešu || پيچه
|-
|cry (v) || berma || bamē || beramestē || beramē || beramesan || أرسۊ
|-
|daughter, girl (little) || keyna/kille || kina, kela || kilu, kela || kina, kel(l)a || kille, kilik || لاکۊ
|-
|day || roc/roz || rüž, ruj || ruz || ruz, roz || ruz || رۊج
|-
|eat (v) || hverde || hardē || hardē || hardē || hardan || خؤردن
|-
|egg || heak, uvay || uva, muqna, uya || âgla || merqona || xâ, merqowna || مرغؤنه
|-
|eye || çem || čâš || čaš,  čam || čēm || čašm || چۊم
|-
|father || per, piyer || dada, piya, biya || dada || ? || pē || پئر
|-
|fear (v) || tarsey || purnē, târsē || târsinē, tarsestē || tarsē || tarsesan || ترسئن
|-
|flag || bayrok || filak || parčam || ? || ? || بيدۊق
|-
|food || xuruk || xerâk || xerâk || xerâk || xuruk || خۊراک
|-
|go (v) || şè || šē || šē || šē || šiyan || شؤن
|-
|house/room || kàye/ka || ka || ka || ka || ka ||خؤنه
|-
|language; tongue ||zıvon, zun || zivon || zun || zavon || zuân || زوؤن
|-
|moon || aşm, meng || mâng, uvešim || mâng || mang || mung, meng || مانگ
|-
|mother || mar,may,  mayer || mua, mu, nana || nana || ? || mâ, dēdē, nana || مأر
|-
|mouth || fek, gavé || qav, gav || ga, gav, ga(f) || qar || gar || دهأن
|-
|night || şaw || šav || şaw || šav || šav || أسب
|-
|north || şımal|| kubasu || šimâl || ? || ? || کلسيا
|-
|rice || berzé || berz || berz || berj || berenj || بج
|-
|say (v) || vâtē|| votē || vâtē || vâtē || vâtan || گۊتن
|-
|sister || Xvâyer|| huva, hova, ho || xâlâ, xolo || xâ || xâv, xâ || خاخۊر
|-
|small || kuşkek|| ruk, gada || ruk || ruk || velle, xš || کۊچي، کۊجه
|-
|sunset || maqrib || šânga || maqrib || ? || ? || شنسر
|-
|sunshine || tinc, aftab, xvorşid|| şefhaši || âftâv || ? || ? || أفتؤ
|-
|water || ov, av|| uv, ôv || âv || âv || âv || أؤ
|-
|woman, wife || cen || žēn || žēn, žen || yen, žen || zanle, zan ||زن
|-
|yesterday || vizer || zina || zir, izer || zir, zer || zir || ديرۊ
|-
|}
{{Incubator|code=tly}}

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>9wn4xy0hge8lf23rd66ff5d4ho5rhcn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156005</id>
      <parentid>156003</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:00:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last revision by Àncilu (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4718" sha1="2rk0x13egslgs8qekhc9vllv8kkk0qe" xml:space="preserve">'''تالشي زوؤن''' (تالشي جي: تالشه زوؤن) ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوؤنؤن ٚ ريشه أجي ايسه. بسيار زياد [[تاتي زوؤن|تاتي زوؤن-ه]] مؤندنه حتي يپأره زوؤنشيناسي سربسؤن (اتنؤلؤگ ٚ مۊسؤن) اي دۊته-أ يکته در نظر بيته-دأنه. اي زوؤن [[تالش|تالشؤن]] ٚ شئه ؤ [[کاسپينˇ زوانان|کاسپي دريا ديمه زوؤنؤن]] ٚ خؤنواده جي ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[مازندراني زوؤن|مازندراني]] أمرأ همريشه-أى ولي ايشؤن ٚ أمرأ پۊر تؤفير کؤنه.&lt;ref&gt;[http://www.example.org شباهت ها و تفاوت هاي تالشي گيلكي و مازندراني]، Jahad Daneshgahi. (in Persian&lt;/ref&gt;
اي زوؤن ٚ گۊيشورؤن، [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]] ؤ [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] نسؤم (لنکران ؤ آستارا ولايت) زيوسه-درن، بأني [[نمین]] ٚ ميئن أني گلف-گلف ايسأن.&lt;ref name=&quot;Ethnologue&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=tly Ethnologue report for Talysh]&lt;/ref&gt;
[[پرونده:Talysh language dialects.svg|300px|بندانگشتی|تالشی زوؤن ٚ حدۊد ؤ ثغۊر. نارنجي: نسايي تالشي (خۊشابر ؤ شاندرمن). سبز: مرکزي تالشي (تالش). بنفش: کلسيايي تالشي (لنکران ؤ لوندويل)]]

[[فاىل:Map of Caspian Languages in Iran and Azerbaijan.png|بندانگشتی| تالشي زوؤن گۊىشؤن  ٚ نخشه.]]

==واجه-شيناسي ==

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; text-align: center; background:white;&quot;
|-
!style=&quot;width:70px; background:#ADD8E6;&quot;|اينگيليسي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|زازاکي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|کلسيايي 
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|مرکزي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|نسايي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|تاتي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|گيلکي
|-
|big || pilla|| ? ||yâl || yâl || pilla ||پيله
|-
|boy, son || za || zoa, zua || zôa, zue || zu'a, zoa || zâ || ريکه
|-
|bride || veyv || vayü || vayu || gēša, veyb || vayu, vēi || گيشه
|-
|cat || pisink || kete, pišik, piš || peču || peču, pešu, piši || pešu || پيچه
|-
|cry (v) || berma || bamē || beramestē || beramē || beramesan || أرسۊ
|-
|daughter, girl (little) || keyna/kille || kina, kela || kilu, kela || kina, kel(l)a || kille, kilik || لاکۊ
|-
|day || roc/roz || rüž, ruj || ruz || ruz, roz || ruz || رۊج
|-
|eat (v) || hverde || hardē || hardē || hardē || hardan || خؤردن
|-
|egg || heak, uvay || uva, muqna, uya || âgla || merqona || xâ, merqowna || مرغؤنه
|-
|eye || çem || čâš || čaš,  čam || čēm || čašm || چۊم
|-
|father || per, piyer || dada, piya, biya || dada || ? || pē || پئر
|-
|fear (v) || tarsey || purnē, târsē || târsinē, tarsestē || tarsē || tarsesan || ترسئن
|-
|flag || bayrok || filak || parčam || ? || ? || بيدۊق
|-
|food || xuruk || xerâk || xerâk || xerâk || xuruk || خۊراک
|-
|go (v) || şè || šē || šē || šē || šiyan || شؤن
|-
|house/room || kàye/ka || ka || ka || ka || ka ||خؤنه
|-
|language; tongue ||zıvon, zun || zivon || zun || zavon || zuân || زوؤن
|-
|moon || aşm, meng || mâng, uvešim || mâng || mang || mung, meng || مانگ
|-
|mother || mar,may,  mayer || mua, mu, nana || nana || ? || mâ, dēdē, nana || مأر
|-
|mouth || fek, gavé || qav, gav || ga, gav, ga(f) || qar || gar || دهأن
|-
|night || şaw || šav || şaw || šav || šav || أسب
|-
|north || şımal|| kubasu || šimâl || ? || ? || کلسيا
|-
|rice || berzé || berz || berz || berj || berenj || بج
|-
|say (v) || vâtē|| votē || vâtē || vâtē || vâtan || گۊتن
|-
|sister || Xvâyer|| huva, hova, ho || xâlâ, xolo || xâ || xâv, xâ || خاخۊر
|-
|small || kuşkek|| ruk, gada || ruk || ruk || velle, xš || کۊچي، کۊجه
|-
|sunset || maqrib || šânga || maqrib || ? || ? || شنسر
|-
|sunshine || tinc, aftab, xvorşid|| şefhaši || âftâv || ? || ? || أفتؤ
|-
|water || ov, av|| uv, ôv || âv || âv || âv || أؤ
|-
|woman, wife || cen || žēn || žēn, žen || yen, žen || zanle, zan ||زن
|-
|yesterday || vizer || zina || zir, izer || zir, zer || zir || ديرۊ
|-
|}
{{Incubator|code=tly}}

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>2rk0x13egslgs8qekhc9vllv8kkk0qe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156008</id>
      <parentid>156005</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:00:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>156008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4072" sha1="d74o2nihxlriky40943hyxlxojb06no" xml:space="preserve">'''تالشي زوان''' (تالشي جي: تالشی زوان) ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوؤنؤن ٚ ريشه أجي ايسه.  اي زوؤن [[تالش|تالشؤن]] ٚ شئه ؤ [[کاسپينˇ زوانان|کاسپي دريا ديمه زوؤنؤن]] ٚ خؤنواده جي ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[مازندراني زوؤن|مازندراني]] أمرأ همريشه-أى ولي ايشؤن ٚ أمرأ پۊر تؤفير کؤنه.&lt;ref&gt;[http://www.example.org شباهت ها و تفاوت هاي تالشي گيلكي و مازندراني]، Jahad Daneshgahi. (in Persian&lt;/ref&gt;
اي زوؤن ٚ گۊيشورؤن، [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]] ؤ [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] نسؤم (لنکران ؤ آستارا ولايت) زيوسه-درن، بأني [[نمین]] ٚ ميئن أني گلف-گلف ايسأن.&lt;ref name=&quot;Ethnologue&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=tly Ethnologue report for Talysh]&lt;/ref&gt;
==واجه-شيناسي ==

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; text-align: center; background:white;&quot;
|-
!style=&quot;width:70px; background:#ADD8E6;&quot;|اينگيليسي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|زازاکي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|کلسيايي 
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|مرکزي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|نسايي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|تاتي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|گيلکي
|-
|big || pilla|| ? ||yâl || yâl || pilla ||پيله
|-
|boy, son || za || zoa, zua || zôa, zue || zu'a, zoa || zâ || ريکه
|-
|bride || veyv || vayü || vayu || gēša, veyb || vayu, vēi || گيشه
|-
|cat || pisink || kete, pišik, piš || peču || peču, pešu, piši || pešu || پيچه
|-
|cry (v) || berma || bamē || beramestē || beramē || beramesan || أرسۊ
|-
|daughter, girl (little) || keyna/kille || kina, kela || kilu, kela || kina, kel(l)a || kille, kilik || لاکۊ
|-
|day || roc/roz || rüž, ruj || ruz || ruz, roz || ruz || رۊج
|-
|eat (v) || hverde || hardē || hardē || hardē || hardan || خؤردن
|-
|egg || heak, uvay || uva, muqna, uya || âgla || merqona || xâ, merqowna || مرغؤنه
|-
|eye || çem || čâš || čaš,  čam || čēm || čašm || چۊم
|-
|father || per, piyer || dada, piya, biya || dada || ? || pē || پئر
|-
|fear (v) || tarsey || purnē, târsē || târsinē, tarsestē || tarsē || tarsesan || ترسئن
|-
|flag || bayrok || filak || parčam || ? || ? || بيدۊق
|-
|food || xuruk || xerâk || xerâk || xerâk || xuruk || خۊراک
|-
|go (v) || şè || šē || šē || šē || šiyan || شؤن
|-
|house/room || kàye/ka || ka || ka || ka || ka ||خؤنه
|-
|language; tongue ||zıvon, zun || zivon || zun || zavon || zuân || زوؤن
|-
|moon || aşm, meng || mâng, uvešim || mâng || mang || mung, meng || مانگ
|-
|mother || mar,may,  mayer || mua, mu, nana || nana || ? || mâ, dēdē, nana || مأر
|-
|mouth || fek, gavé || qav, gav || ga, gav, ga(f) || qar || gar || دهأن
|-
|night || şaw || šav || şaw || šav || šav || أسب
|-
|north || şımal|| kubasu || šimâl || ? || ? || کلسيا
|-
|rice || berzé || berz || berz || berj || berenj || بج
|-
|say (v) || vâtē|| votē || vâtē || vâtē || vâtan || گۊتن
|-
|sister || Xvâyer|| huva, hova, ho || xâlâ, xolo || xâ || xâv, xâ || خاخۊر
|-
|small || kuşkek|| ruk, gada || ruk || ruk || velle, xš || کۊچي، کۊجه
|-
|sunset || maqrib || šânga || maqrib || ? || ? || شنسر
|-
|sunshine || tinc, aftab, xvorşid|| şefhaši || âftâv || ? || ? || أفتؤ
|-
|water || ov, av|| uv, ôv || âv || âv || âv || أؤ
|-
|woman, wife || cen || žēn || žēn, žen || yen, žen || zanle, zan ||زن
|-
|yesterday || vizer || zina || zir, izer || zir, zer || zir || ديرۊ
|-
|}
{{Incubator|code=tly}}

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>d74o2nihxlriky40943hyxlxojb06no</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156009</id>
      <parentid>156008</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:00:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last revision by Àncilu (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4718" sha1="2rk0x13egslgs8qekhc9vllv8kkk0qe" xml:space="preserve">'''تالشي زوؤن''' (تالشي جي: تالشه زوؤن) ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوؤنؤن ٚ ريشه أجي ايسه. بسيار زياد [[تاتي زوؤن|تاتي زوؤن-ه]] مؤندنه حتي يپأره زوؤنشيناسي سربسؤن (اتنؤلؤگ ٚ مۊسؤن) اي دۊته-أ يکته در نظر بيته-دأنه. اي زوؤن [[تالش|تالشؤن]] ٚ شئه ؤ [[کاسپينˇ زوانان|کاسپي دريا ديمه زوؤنؤن]] ٚ خؤنواده جي ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[مازندراني زوؤن|مازندراني]] أمرأ همريشه-أى ولي ايشؤن ٚ أمرأ پۊر تؤفير کؤنه.&lt;ref&gt;[http://www.example.org شباهت ها و تفاوت هاي تالشي گيلكي و مازندراني]، Jahad Daneshgahi. (in Persian&lt;/ref&gt;
اي زوؤن ٚ گۊيشورؤن، [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]] ؤ [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] نسؤم (لنکران ؤ آستارا ولايت) زيوسه-درن، بأني [[نمین]] ٚ ميئن أني گلف-گلف ايسأن.&lt;ref name=&quot;Ethnologue&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=tly Ethnologue report for Talysh]&lt;/ref&gt;
[[پرونده:Talysh language dialects.svg|300px|بندانگشتی|تالشی زوؤن ٚ حدۊد ؤ ثغۊر. نارنجي: نسايي تالشي (خۊشابر ؤ شاندرمن). سبز: مرکزي تالشي (تالش). بنفش: کلسيايي تالشي (لنکران ؤ لوندويل)]]

[[فاىل:Map of Caspian Languages in Iran and Azerbaijan.png|بندانگشتی| تالشي زوؤن گۊىشؤن  ٚ نخشه.]]

==واجه-شيناسي ==

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; text-align: center; background:white;&quot;
|-
!style=&quot;width:70px; background:#ADD8E6;&quot;|اينگيليسي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|زازاکي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|کلسيايي 
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|مرکزي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|نسايي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|تاتي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|گيلکي
|-
|big || pilla|| ? ||yâl || yâl || pilla ||پيله
|-
|boy, son || za || zoa, zua || zôa, zue || zu'a, zoa || zâ || ريکه
|-
|bride || veyv || vayü || vayu || gēša, veyb || vayu, vēi || گيشه
|-
|cat || pisink || kete, pišik, piš || peču || peču, pešu, piši || pešu || پيچه
|-
|cry (v) || berma || bamē || beramestē || beramē || beramesan || أرسۊ
|-
|daughter, girl (little) || keyna/kille || kina, kela || kilu, kela || kina, kel(l)a || kille, kilik || لاکۊ
|-
|day || roc/roz || rüž, ruj || ruz || ruz, roz || ruz || رۊج
|-
|eat (v) || hverde || hardē || hardē || hardē || hardan || خؤردن
|-
|egg || heak, uvay || uva, muqna, uya || âgla || merqona || xâ, merqowna || مرغؤنه
|-
|eye || çem || čâš || čaš,  čam || čēm || čašm || چۊم
|-
|father || per, piyer || dada, piya, biya || dada || ? || pē || پئر
|-
|fear (v) || tarsey || purnē, târsē || târsinē, tarsestē || tarsē || tarsesan || ترسئن
|-
|flag || bayrok || filak || parčam || ? || ? || بيدۊق
|-
|food || xuruk || xerâk || xerâk || xerâk || xuruk || خۊراک
|-
|go (v) || şè || šē || šē || šē || šiyan || شؤن
|-
|house/room || kàye/ka || ka || ka || ka || ka ||خؤنه
|-
|language; tongue ||zıvon, zun || zivon || zun || zavon || zuân || زوؤن
|-
|moon || aşm, meng || mâng, uvešim || mâng || mang || mung, meng || مانگ
|-
|mother || mar,may,  mayer || mua, mu, nana || nana || ? || mâ, dēdē, nana || مأر
|-
|mouth || fek, gavé || qav, gav || ga, gav, ga(f) || qar || gar || دهأن
|-
|night || şaw || šav || şaw || šav || šav || أسب
|-
|north || şımal|| kubasu || šimâl || ? || ? || کلسيا
|-
|rice || berzé || berz || berz || berj || berenj || بج
|-
|say (v) || vâtē|| votē || vâtē || vâtē || vâtan || گۊتن
|-
|sister || Xvâyer|| huva, hova, ho || xâlâ, xolo || xâ || xâv, xâ || خاخۊر
|-
|small || kuşkek|| ruk, gada || ruk || ruk || velle, xš || کۊچي، کۊجه
|-
|sunset || maqrib || šânga || maqrib || ? || ? || شنسر
|-
|sunshine || tinc, aftab, xvorşid|| şefhaši || âftâv || ? || ? || أفتؤ
|-
|water || ov, av|| uv, ôv || âv || âv || âv || أؤ
|-
|woman, wife || cen || žēn || žēn, žen || yen, žen || zanle, zan ||زن
|-
|yesterday || vizer || zina || zir, izer || zir, zer || zir || ديرۊ
|-
|}
{{Incubator|code=tly}}

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>2rk0x13egslgs8qekhc9vllv8kkk0qe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156014</id>
      <parentid>156009</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:01:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>156014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4072" sha1="d74o2nihxlriky40943hyxlxojb06no" xml:space="preserve">'''تالشي زوان''' (تالشي جي: تالشی زوان) ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوؤنؤن ٚ ريشه أجي ايسه.  اي زوؤن [[تالش|تالشؤن]] ٚ شئه ؤ [[کاسپينˇ زوانان|کاسپي دريا ديمه زوؤنؤن]] ٚ خؤنواده جي ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[مازندراني زوؤن|مازندراني]] أمرأ همريشه-أى ولي ايشؤن ٚ أمرأ پۊر تؤفير کؤنه.&lt;ref&gt;[http://www.example.org شباهت ها و تفاوت هاي تالشي گيلكي و مازندراني]، Jahad Daneshgahi. (in Persian&lt;/ref&gt;
اي زوؤن ٚ گۊيشورؤن، [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]] ؤ [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] نسؤم (لنکران ؤ آستارا ولايت) زيوسه-درن، بأني [[نمین]] ٚ ميئن أني گلف-گلف ايسأن.&lt;ref name=&quot;Ethnologue&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=tly Ethnologue report for Talysh]&lt;/ref&gt;
==واجه-شيناسي ==

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; text-align: center; background:white;&quot;
|-
!style=&quot;width:70px; background:#ADD8E6;&quot;|اينگيليسي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|زازاکي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|کلسيايي 
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|مرکزي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|نسايي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|تاتي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|گيلکي
|-
|big || pilla|| ? ||yâl || yâl || pilla ||پيله
|-
|boy, son || za || zoa, zua || zôa, zue || zu'a, zoa || zâ || ريکه
|-
|bride || veyv || vayü || vayu || gēša, veyb || vayu, vēi || گيشه
|-
|cat || pisink || kete, pišik, piš || peču || peču, pešu, piši || pešu || پيچه
|-
|cry (v) || berma || bamē || beramestē || beramē || beramesan || أرسۊ
|-
|daughter, girl (little) || keyna/kille || kina, kela || kilu, kela || kina, kel(l)a || kille, kilik || لاکۊ
|-
|day || roc/roz || rüž, ruj || ruz || ruz, roz || ruz || رۊج
|-
|eat (v) || hverde || hardē || hardē || hardē || hardan || خؤردن
|-
|egg || heak, uvay || uva, muqna, uya || âgla || merqona || xâ, merqowna || مرغؤنه
|-
|eye || çem || čâš || čaš,  čam || čēm || čašm || چۊم
|-
|father || per, piyer || dada, piya, biya || dada || ? || pē || پئر
|-
|fear (v) || tarsey || purnē, târsē || târsinē, tarsestē || tarsē || tarsesan || ترسئن
|-
|flag || bayrok || filak || parčam || ? || ? || بيدۊق
|-
|food || xuruk || xerâk || xerâk || xerâk || xuruk || خۊراک
|-
|go (v) || şè || šē || šē || šē || šiyan || شؤن
|-
|house/room || kàye/ka || ka || ka || ka || ka ||خؤنه
|-
|language; tongue ||zıvon, zun || zivon || zun || zavon || zuân || زوؤن
|-
|moon || aşm, meng || mâng, uvešim || mâng || mang || mung, meng || مانگ
|-
|mother || mar,may,  mayer || mua, mu, nana || nana || ? || mâ, dēdē, nana || مأر
|-
|mouth || fek, gavé || qav, gav || ga, gav, ga(f) || qar || gar || دهأن
|-
|night || şaw || šav || şaw || šav || šav || أسب
|-
|north || şımal|| kubasu || šimâl || ? || ? || کلسيا
|-
|rice || berzé || berz || berz || berj || berenj || بج
|-
|say (v) || vâtē|| votē || vâtē || vâtē || vâtan || گۊتن
|-
|sister || Xvâyer|| huva, hova, ho || xâlâ, xolo || xâ || xâv, xâ || خاخۊر
|-
|small || kuşkek|| ruk, gada || ruk || ruk || velle, xš || کۊچي، کۊجه
|-
|sunset || maqrib || šânga || maqrib || ? || ? || شنسر
|-
|sunshine || tinc, aftab, xvorşid|| şefhaši || âftâv || ? || ? || أفتؤ
|-
|water || ov, av|| uv, ôv || âv || âv || âv || أؤ
|-
|woman, wife || cen || žēn || žēn, žen || yen, žen || zanle, zan ||زن
|-
|yesterday || vizer || zina || zir, izer || zir, zer || zir || ديرۊ
|-
|}
{{Incubator|code=tly}}

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>d74o2nihxlriky40943hyxlxojb06no</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156015</id>
      <parentid>156014</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:01:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last revision by Àncilu (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4718" sha1="2rk0x13egslgs8qekhc9vllv8kkk0qe" xml:space="preserve">'''تالشي زوؤن''' (تالشي جي: تالشه زوؤن) ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوؤنؤن ٚ ريشه أجي ايسه. بسيار زياد [[تاتي زوؤن|تاتي زوؤن-ه]] مؤندنه حتي يپأره زوؤنشيناسي سربسؤن (اتنؤلؤگ ٚ مۊسؤن) اي دۊته-أ يکته در نظر بيته-دأنه. اي زوؤن [[تالش|تالشؤن]] ٚ شئه ؤ [[کاسپينˇ زوانان|کاسپي دريا ديمه زوؤنؤن]] ٚ خؤنواده جي ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[مازندراني زوؤن|مازندراني]] أمرأ همريشه-أى ولي ايشؤن ٚ أمرأ پۊر تؤفير کؤنه.&lt;ref&gt;[http://www.example.org شباهت ها و تفاوت هاي تالشي گيلكي و مازندراني]، Jahad Daneshgahi. (in Persian&lt;/ref&gt;
اي زوؤن ٚ گۊيشورؤن، [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]] ؤ [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] نسؤم (لنکران ؤ آستارا ولايت) زيوسه-درن، بأني [[نمین]] ٚ ميئن أني گلف-گلف ايسأن.&lt;ref name=&quot;Ethnologue&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=tly Ethnologue report for Talysh]&lt;/ref&gt;
[[پرونده:Talysh language dialects.svg|300px|بندانگشتی|تالشی زوؤن ٚ حدۊد ؤ ثغۊر. نارنجي: نسايي تالشي (خۊشابر ؤ شاندرمن). سبز: مرکزي تالشي (تالش). بنفش: کلسيايي تالشي (لنکران ؤ لوندويل)]]

[[فاىل:Map of Caspian Languages in Iran and Azerbaijan.png|بندانگشتی| تالشي زوؤن گۊىشؤن  ٚ نخشه.]]

==واجه-شيناسي ==

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; text-align: center; background:white;&quot;
|-
!style=&quot;width:70px; background:#ADD8E6;&quot;|اينگيليسي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|زازاکي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|کلسيايي 
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|مرکزي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|نسايي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|تاتي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|گيلکي
|-
|big || pilla|| ? ||yâl || yâl || pilla ||پيله
|-
|boy, son || za || zoa, zua || zôa, zue || zu'a, zoa || zâ || ريکه
|-
|bride || veyv || vayü || vayu || gēša, veyb || vayu, vēi || گيشه
|-
|cat || pisink || kete, pišik, piš || peču || peču, pešu, piši || pešu || پيچه
|-
|cry (v) || berma || bamē || beramestē || beramē || beramesan || أرسۊ
|-
|daughter, girl (little) || keyna/kille || kina, kela || kilu, kela || kina, kel(l)a || kille, kilik || لاکۊ
|-
|day || roc/roz || rüž, ruj || ruz || ruz, roz || ruz || رۊج
|-
|eat (v) || hverde || hardē || hardē || hardē || hardan || خؤردن
|-
|egg || heak, uvay || uva, muqna, uya || âgla || merqona || xâ, merqowna || مرغؤنه
|-
|eye || çem || čâš || čaš,  čam || čēm || čašm || چۊم
|-
|father || per, piyer || dada, piya, biya || dada || ? || pē || پئر
|-
|fear (v) || tarsey || purnē, târsē || târsinē, tarsestē || tarsē || tarsesan || ترسئن
|-
|flag || bayrok || filak || parčam || ? || ? || بيدۊق
|-
|food || xuruk || xerâk || xerâk || xerâk || xuruk || خۊراک
|-
|go (v) || şè || šē || šē || šē || šiyan || شؤن
|-
|house/room || kàye/ka || ka || ka || ka || ka ||خؤنه
|-
|language; tongue ||zıvon, zun || zivon || zun || zavon || zuân || زوؤن
|-
|moon || aşm, meng || mâng, uvešim || mâng || mang || mung, meng || مانگ
|-
|mother || mar,may,  mayer || mua, mu, nana || nana || ? || mâ, dēdē, nana || مأر
|-
|mouth || fek, gavé || qav, gav || ga, gav, ga(f) || qar || gar || دهأن
|-
|night || şaw || šav || şaw || šav || šav || أسب
|-
|north || şımal|| kubasu || šimâl || ? || ? || کلسيا
|-
|rice || berzé || berz || berz || berj || berenj || بج
|-
|say (v) || vâtē|| votē || vâtē || vâtē || vâtan || گۊتن
|-
|sister || Xvâyer|| huva, hova, ho || xâlâ, xolo || xâ || xâv, xâ || خاخۊر
|-
|small || kuşkek|| ruk, gada || ruk || ruk || velle, xš || کۊچي، کۊجه
|-
|sunset || maqrib || šânga || maqrib || ? || ? || شنسر
|-
|sunshine || tinc, aftab, xvorşid|| şefhaši || âftâv || ? || ? || أفتؤ
|-
|water || ov, av|| uv, ôv || âv || âv || âv || أؤ
|-
|woman, wife || cen || žēn || žēn, žen || yen, žen || zanle, zan ||زن
|-
|yesterday || vizer || zina || zir, izer || zir, zer || zir || ديرۊ
|-
|}
{{Incubator|code=tly}}

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>2rk0x13egslgs8qekhc9vllv8kkk0qe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156019</id>
      <parentid>156015</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:02:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>156019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4072" sha1="d74o2nihxlriky40943hyxlxojb06no" xml:space="preserve">'''تالشي زوان''' (تالشي جي: تالشی زوان) ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوؤنؤن ٚ ريشه أجي ايسه.  اي زوؤن [[تالش|تالشؤن]] ٚ شئه ؤ [[کاسپينˇ زوانان|کاسپي دريا ديمه زوؤنؤن]] ٚ خؤنواده جي ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[مازندراني زوؤن|مازندراني]] أمرأ همريشه-أى ولي ايشؤن ٚ أمرأ پۊر تؤفير کؤنه.&lt;ref&gt;[http://www.example.org شباهت ها و تفاوت هاي تالشي گيلكي و مازندراني]، Jahad Daneshgahi. (in Persian&lt;/ref&gt;
اي زوؤن ٚ گۊيشورؤن، [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]] ؤ [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] نسؤم (لنکران ؤ آستارا ولايت) زيوسه-درن، بأني [[نمین]] ٚ ميئن أني گلف-گلف ايسأن.&lt;ref name=&quot;Ethnologue&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=tly Ethnologue report for Talysh]&lt;/ref&gt;
==واجه-شيناسي ==

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; text-align: center; background:white;&quot;
|-
!style=&quot;width:70px; background:#ADD8E6;&quot;|اينگيليسي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|زازاکي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|کلسيايي 
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|مرکزي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|نسايي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|تاتي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|گيلکي
|-
|big || pilla|| ? ||yâl || yâl || pilla ||پيله
|-
|boy, son || za || zoa, zua || zôa, zue || zu'a, zoa || zâ || ريکه
|-
|bride || veyv || vayü || vayu || gēša, veyb || vayu, vēi || گيشه
|-
|cat || pisink || kete, pišik, piš || peču || peču, pešu, piši || pešu || پيچه
|-
|cry (v) || berma || bamē || beramestē || beramē || beramesan || أرسۊ
|-
|daughter, girl (little) || keyna/kille || kina, kela || kilu, kela || kina, kel(l)a || kille, kilik || لاکۊ
|-
|day || roc/roz || rüž, ruj || ruz || ruz, roz || ruz || رۊج
|-
|eat (v) || hverde || hardē || hardē || hardē || hardan || خؤردن
|-
|egg || heak, uvay || uva, muqna, uya || âgla || merqona || xâ, merqowna || مرغؤنه
|-
|eye || çem || čâš || čaš,  čam || čēm || čašm || چۊم
|-
|father || per, piyer || dada, piya, biya || dada || ? || pē || پئر
|-
|fear (v) || tarsey || purnē, târsē || târsinē, tarsestē || tarsē || tarsesan || ترسئن
|-
|flag || bayrok || filak || parčam || ? || ? || بيدۊق
|-
|food || xuruk || xerâk || xerâk || xerâk || xuruk || خۊراک
|-
|go (v) || şè || šē || šē || šē || šiyan || شؤن
|-
|house/room || kàye/ka || ka || ka || ka || ka ||خؤنه
|-
|language; tongue ||zıvon, zun || zivon || zun || zavon || zuân || زوؤن
|-
|moon || aşm, meng || mâng, uvešim || mâng || mang || mung, meng || مانگ
|-
|mother || mar,may,  mayer || mua, mu, nana || nana || ? || mâ, dēdē, nana || مأر
|-
|mouth || fek, gavé || qav, gav || ga, gav, ga(f) || qar || gar || دهأن
|-
|night || şaw || šav || şaw || šav || šav || أسب
|-
|north || şımal|| kubasu || šimâl || ? || ? || کلسيا
|-
|rice || berzé || berz || berz || berj || berenj || بج
|-
|say (v) || vâtē|| votē || vâtē || vâtē || vâtan || گۊتن
|-
|sister || Xvâyer|| huva, hova, ho || xâlâ, xolo || xâ || xâv, xâ || خاخۊر
|-
|small || kuşkek|| ruk, gada || ruk || ruk || velle, xš || کۊچي، کۊجه
|-
|sunset || maqrib || šânga || maqrib || ? || ? || شنسر
|-
|sunshine || tinc, aftab, xvorşid|| şefhaši || âftâv || ? || ? || أفتؤ
|-
|water || ov, av|| uv, ôv || âv || âv || âv || أؤ
|-
|woman, wife || cen || žēn || žēn, žen || yen, žen || zanle, zan ||زن
|-
|yesterday || vizer || zina || zir, izer || zir, zer || zir || ديرۊ
|-
|}
{{Incubator|code=tly}}

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>d74o2nihxlriky40943hyxlxojb06no</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156023</id>
      <parentid>156019</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:03:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last revision by Àncilu (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4718" sha1="2rk0x13egslgs8qekhc9vllv8kkk0qe" xml:space="preserve">'''تالشي زوؤن''' (تالشي جي: تالشه زوؤن) ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوؤنؤن ٚ ريشه أجي ايسه. بسيار زياد [[تاتي زوؤن|تاتي زوؤن-ه]] مؤندنه حتي يپأره زوؤنشيناسي سربسؤن (اتنؤلؤگ ٚ مۊسؤن) اي دۊته-أ يکته در نظر بيته-دأنه. اي زوؤن [[تالش|تالشؤن]] ٚ شئه ؤ [[کاسپينˇ زوانان|کاسپي دريا ديمه زوؤنؤن]] ٚ خؤنواده جي ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[مازندراني زوؤن|مازندراني]] أمرأ همريشه-أى ولي ايشؤن ٚ أمرأ پۊر تؤفير کؤنه.&lt;ref&gt;[http://www.example.org شباهت ها و تفاوت هاي تالشي گيلكي و مازندراني]، Jahad Daneshgahi. (in Persian&lt;/ref&gt;
اي زوؤن ٚ گۊيشورؤن، [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]] ؤ [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] نسؤم (لنکران ؤ آستارا ولايت) زيوسه-درن، بأني [[نمین]] ٚ ميئن أني گلف-گلف ايسأن.&lt;ref name=&quot;Ethnologue&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=tly Ethnologue report for Talysh]&lt;/ref&gt;
[[پرونده:Talysh language dialects.svg|300px|بندانگشتی|تالشی زوؤن ٚ حدۊد ؤ ثغۊر. نارنجي: نسايي تالشي (خۊشابر ؤ شاندرمن). سبز: مرکزي تالشي (تالش). بنفش: کلسيايي تالشي (لنکران ؤ لوندويل)]]

[[فاىل:Map of Caspian Languages in Iran and Azerbaijan.png|بندانگشتی| تالشي زوؤن گۊىشؤن  ٚ نخشه.]]

==واجه-شيناسي ==

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; text-align: center; background:white;&quot;
|-
!style=&quot;width:70px; background:#ADD8E6;&quot;|اينگيليسي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|زازاکي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|کلسيايي 
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|مرکزي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|نسايي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|تاتي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|گيلکي
|-
|big || pilla|| ? ||yâl || yâl || pilla ||پيله
|-
|boy, son || za || zoa, zua || zôa, zue || zu'a, zoa || zâ || ريکه
|-
|bride || veyv || vayü || vayu || gēša, veyb || vayu, vēi || گيشه
|-
|cat || pisink || kete, pišik, piš || peču || peču, pešu, piši || pešu || پيچه
|-
|cry (v) || berma || bamē || beramestē || beramē || beramesan || أرسۊ
|-
|daughter, girl (little) || keyna/kille || kina, kela || kilu, kela || kina, kel(l)a || kille, kilik || لاکۊ
|-
|day || roc/roz || rüž, ruj || ruz || ruz, roz || ruz || رۊج
|-
|eat (v) || hverde || hardē || hardē || hardē || hardan || خؤردن
|-
|egg || heak, uvay || uva, muqna, uya || âgla || merqona || xâ, merqowna || مرغؤنه
|-
|eye || çem || čâš || čaš,  čam || čēm || čašm || چۊم
|-
|father || per, piyer || dada, piya, biya || dada || ? || pē || پئر
|-
|fear (v) || tarsey || purnē, târsē || târsinē, tarsestē || tarsē || tarsesan || ترسئن
|-
|flag || bayrok || filak || parčam || ? || ? || بيدۊق
|-
|food || xuruk || xerâk || xerâk || xerâk || xuruk || خۊراک
|-
|go (v) || şè || šē || šē || šē || šiyan || شؤن
|-
|house/room || kàye/ka || ka || ka || ka || ka ||خؤنه
|-
|language; tongue ||zıvon, zun || zivon || zun || zavon || zuân || زوؤن
|-
|moon || aşm, meng || mâng, uvešim || mâng || mang || mung, meng || مانگ
|-
|mother || mar,may,  mayer || mua, mu, nana || nana || ? || mâ, dēdē, nana || مأر
|-
|mouth || fek, gavé || qav, gav || ga, gav, ga(f) || qar || gar || دهأن
|-
|night || şaw || šav || şaw || šav || šav || أسب
|-
|north || şımal|| kubasu || šimâl || ? || ? || کلسيا
|-
|rice || berzé || berz || berz || berj || berenj || بج
|-
|say (v) || vâtē|| votē || vâtē || vâtē || vâtan || گۊتن
|-
|sister || Xvâyer|| huva, hova, ho || xâlâ, xolo || xâ || xâv, xâ || خاخۊر
|-
|small || kuşkek|| ruk, gada || ruk || ruk || velle, xš || کۊچي، کۊجه
|-
|sunset || maqrib || šânga || maqrib || ? || ? || شنسر
|-
|sunshine || tinc, aftab, xvorşid|| şefhaši || âftâv || ? || ? || أفتؤ
|-
|water || ov, av|| uv, ôv || âv || âv || âv || أؤ
|-
|woman, wife || cen || žēn || žēn, žen || yen, žen || zanle, zan ||زن
|-
|yesterday || vizer || zina || zir, izer || zir, zer || zir || ديرۊ
|-
|}
{{Incubator|code=tly}}

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>2rk0x13egslgs8qekhc9vllv8kkk0qe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156027</id>
      <parentid>156023</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:04:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>156027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4072" sha1="d74o2nihxlriky40943hyxlxojb06no" xml:space="preserve">'''تالشي زوان''' (تالشي جي: تالشی زوان) ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوؤنؤن ٚ ريشه أجي ايسه.  اي زوؤن [[تالش|تالشؤن]] ٚ شئه ؤ [[کاسپينˇ زوانان|کاسپي دريا ديمه زوؤنؤن]] ٚ خؤنواده جي ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[مازندراني زوؤن|مازندراني]] أمرأ همريشه-أى ولي ايشؤن ٚ أمرأ پۊر تؤفير کؤنه.&lt;ref&gt;[http://www.example.org شباهت ها و تفاوت هاي تالشي گيلكي و مازندراني]، Jahad Daneshgahi. (in Persian&lt;/ref&gt;
اي زوؤن ٚ گۊيشورؤن، [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]] ؤ [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] نسؤم (لنکران ؤ آستارا ولايت) زيوسه-درن، بأني [[نمین]] ٚ ميئن أني گلف-گلف ايسأن.&lt;ref name=&quot;Ethnologue&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=tly Ethnologue report for Talysh]&lt;/ref&gt;
==واجه-شيناسي ==

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; text-align: center; background:white;&quot;
|-
!style=&quot;width:70px; background:#ADD8E6;&quot;|اينگيليسي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|زازاکي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|کلسيايي 
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|مرکزي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|نسايي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|تاتي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|گيلکي
|-
|big || pilla|| ? ||yâl || yâl || pilla ||پيله
|-
|boy, son || za || zoa, zua || zôa, zue || zu'a, zoa || zâ || ريکه
|-
|bride || veyv || vayü || vayu || gēša, veyb || vayu, vēi || گيشه
|-
|cat || pisink || kete, pišik, piš || peču || peču, pešu, piši || pešu || پيچه
|-
|cry (v) || berma || bamē || beramestē || beramē || beramesan || أرسۊ
|-
|daughter, girl (little) || keyna/kille || kina, kela || kilu, kela || kina, kel(l)a || kille, kilik || لاکۊ
|-
|day || roc/roz || rüž, ruj || ruz || ruz, roz || ruz || رۊج
|-
|eat (v) || hverde || hardē || hardē || hardē || hardan || خؤردن
|-
|egg || heak, uvay || uva, muqna, uya || âgla || merqona || xâ, merqowna || مرغؤنه
|-
|eye || çem || čâš || čaš,  čam || čēm || čašm || چۊم
|-
|father || per, piyer || dada, piya, biya || dada || ? || pē || پئر
|-
|fear (v) || tarsey || purnē, târsē || târsinē, tarsestē || tarsē || tarsesan || ترسئن
|-
|flag || bayrok || filak || parčam || ? || ? || بيدۊق
|-
|food || xuruk || xerâk || xerâk || xerâk || xuruk || خۊراک
|-
|go (v) || şè || šē || šē || šē || šiyan || شؤن
|-
|house/room || kàye/ka || ka || ka || ka || ka ||خؤنه
|-
|language; tongue ||zıvon, zun || zivon || zun || zavon || zuân || زوؤن
|-
|moon || aşm, meng || mâng, uvešim || mâng || mang || mung, meng || مانگ
|-
|mother || mar,may,  mayer || mua, mu, nana || nana || ? || mâ, dēdē, nana || مأر
|-
|mouth || fek, gavé || qav, gav || ga, gav, ga(f) || qar || gar || دهأن
|-
|night || şaw || šav || şaw || šav || šav || أسب
|-
|north || şımal|| kubasu || šimâl || ? || ? || کلسيا
|-
|rice || berzé || berz || berz || berj || berenj || بج
|-
|say (v) || vâtē|| votē || vâtē || vâtē || vâtan || گۊتن
|-
|sister || Xvâyer|| huva, hova, ho || xâlâ, xolo || xâ || xâv, xâ || خاخۊر
|-
|small || kuşkek|| ruk, gada || ruk || ruk || velle, xš || کۊچي، کۊجه
|-
|sunset || maqrib || šânga || maqrib || ? || ? || شنسر
|-
|sunshine || tinc, aftab, xvorşid|| şefhaši || âftâv || ? || ? || أفتؤ
|-
|water || ov, av|| uv, ôv || âv || âv || âv || أؤ
|-
|woman, wife || cen || žēn || žēn, žen || yen, žen || zanle, zan ||زن
|-
|yesterday || vizer || zina || zir, izer || zir, zer || zir || ديرۊ
|-
|}
{{Incubator|code=tly}}

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>d74o2nihxlriky40943hyxlxojb06no</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156044</id>
      <parentid>156027</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:15:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Codename Noreste</username>
        <id>15478</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Àncilu|Àncilu]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4718" sha1="2rk0x13egslgs8qekhc9vllv8kkk0qe" xml:space="preserve">'''تالشي زوؤن''' (تالشي جي: تالشه زوؤن) ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوؤنؤن ٚ ريشه أجي ايسه. بسيار زياد [[تاتي زوؤن|تاتي زوؤن-ه]] مؤندنه حتي يپأره زوؤنشيناسي سربسؤن (اتنؤلؤگ ٚ مۊسؤن) اي دۊته-أ يکته در نظر بيته-دأنه. اي زوؤن [[تالش|تالشؤن]] ٚ شئه ؤ [[کاسپينˇ زوانان|کاسپي دريا ديمه زوؤنؤن]] ٚ خؤنواده جي ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[مازندراني زوؤن|مازندراني]] أمرأ همريشه-أى ولي ايشؤن ٚ أمرأ پۊر تؤفير کؤنه.&lt;ref&gt;[http://www.example.org شباهت ها و تفاوت هاي تالشي گيلكي و مازندراني]، Jahad Daneshgahi. (in Persian&lt;/ref&gt;
اي زوؤن ٚ گۊيشورؤن، [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]] ؤ [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] نسؤم (لنکران ؤ آستارا ولايت) زيوسه-درن، بأني [[نمین]] ٚ ميئن أني گلف-گلف ايسأن.&lt;ref name=&quot;Ethnologue&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=tly Ethnologue report for Talysh]&lt;/ref&gt;
[[پرونده:Talysh language dialects.svg|300px|بندانگشتی|تالشی زوؤن ٚ حدۊد ؤ ثغۊر. نارنجي: نسايي تالشي (خۊشابر ؤ شاندرمن). سبز: مرکزي تالشي (تالش). بنفش: کلسيايي تالشي (لنکران ؤ لوندويل)]]

[[فاىل:Map of Caspian Languages in Iran and Azerbaijan.png|بندانگشتی| تالشي زوؤن گۊىشؤن  ٚ نخشه.]]

==واجه-شيناسي ==

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; text-align: center; background:white;&quot;
|-
!style=&quot;width:70px; background:#ADD8E6;&quot;|اينگيليسي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|زازاکي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|کلسيايي 
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|مرکزي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|نسايي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|تاتي
!style=&quot;width:80px; background:#ADD8E6;&quot;|گيلکي
|-
|big || pilla|| ? ||yâl || yâl || pilla ||پيله
|-
|boy, son || za || zoa, zua || zôa, zue || zu'a, zoa || zâ || ريکه
|-
|bride || veyv || vayü || vayu || gēša, veyb || vayu, vēi || گيشه
|-
|cat || pisink || kete, pišik, piš || peču || peču, pešu, piši || pešu || پيچه
|-
|cry (v) || berma || bamē || beramestē || beramē || beramesan || أرسۊ
|-
|daughter, girl (little) || keyna/kille || kina, kela || kilu, kela || kina, kel(l)a || kille, kilik || لاکۊ
|-
|day || roc/roz || rüž, ruj || ruz || ruz, roz || ruz || رۊج
|-
|eat (v) || hverde || hardē || hardē || hardē || hardan || خؤردن
|-
|egg || heak, uvay || uva, muqna, uya || âgla || merqona || xâ, merqowna || مرغؤنه
|-
|eye || çem || čâš || čaš,  čam || čēm || čašm || چۊم
|-
|father || per, piyer || dada, piya, biya || dada || ? || pē || پئر
|-
|fear (v) || tarsey || purnē, târsē || târsinē, tarsestē || tarsē || tarsesan || ترسئن
|-
|flag || bayrok || filak || parčam || ? || ? || بيدۊق
|-
|food || xuruk || xerâk || xerâk || xerâk || xuruk || خۊراک
|-
|go (v) || şè || šē || šē || šē || šiyan || شؤن
|-
|house/room || kàye/ka || ka || ka || ka || ka ||خؤنه
|-
|language; tongue ||zıvon, zun || zivon || zun || zavon || zuân || زوؤن
|-
|moon || aşm, meng || mâng, uvešim || mâng || mang || mung, meng || مانگ
|-
|mother || mar,may,  mayer || mua, mu, nana || nana || ? || mâ, dēdē, nana || مأر
|-
|mouth || fek, gavé || qav, gav || ga, gav, ga(f) || qar || gar || دهأن
|-
|night || şaw || šav || şaw || šav || šav || أسب
|-
|north || şımal|| kubasu || šimâl || ? || ? || کلسيا
|-
|rice || berzé || berz || berz || berj || berenj || بج
|-
|say (v) || vâtē|| votē || vâtē || vâtē || vâtan || گۊتن
|-
|sister || Xvâyer|| huva, hova, ho || xâlâ, xolo || xâ || xâv, xâ || خاخۊر
|-
|small || kuşkek|| ruk, gada || ruk || ruk || velle, xš || کۊچي، کۊجه
|-
|sunset || maqrib || šânga || maqrib || ? || ? || شنسر
|-
|sunshine || tinc, aftab, xvorşid|| şefhaši || âftâv || ? || ? || أفتؤ
|-
|water || ov, av|| uv, ôv || âv || âv || âv || أؤ
|-
|woman, wife || cen || žēn || žēn, žen || yen, žen || zanle, zan ||زن
|-
|yesterday || vizer || zina || zir, izer || zir, zer || zir || ديرۊ
|-
|}
{{Incubator|code=tly}}

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>2rk0x13egslgs8qekhc9vllv8kkk0qe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ويکيپديا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14084</id>
    <revision>
      <id>156038</id>
      <parentid>155870</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:11:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <comment>Tenshi arab whore slave</comment>
      <origin>156038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="259" sha1="1y51eghdfperdk6tmt4lk87usut7pkn" xml:space="preserve">ویکیپدیا نابوٚد بوبوس😎Wikipedia is destroyed forever دیوٚداری

==گيلکي ويکيپديا تٚنها ویکیپدیایی اییه گ اٚهریمٚنی نیعه==

==سربس==
{{جيرنويس}}

[[جرگه:وبجيگه'ن]]</text>
      <sha1>1y51eghdfperdk6tmt4lk87usut7pkn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156048</id>
      <parentid>156038</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:15:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Codename Noreste</username>
        <id>15478</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Tenshi Hinanawi|Tenshi Hinanawi]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>155870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5181" sha1="rw32xmjombiert4guapj19o2gg3jguh" xml:space="preserve">[[File:Wikipedia-logo-v2.svg|thumb|ويکيپديا لؤگؤ|alt=Wikipedia-logo-v2.svg]]

'''ويکيپديا''' یا دانشمانه گله گپ([[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]] مئن: Wikipedia) يکته چند زوؤنه اينترنتي دانشنامه أزه محتوا أمرأ ايسه گه داوطلب کارگيرؤن ٚ ايلجار ٚ أمرأ نيويشته بۊنه ؤ هرکسي گه اينترنت بدأري تؤنه اين ٚ وانويسؤن-ه دچينواچين بکۊني. أ دانشنامه، مردۊم ٚ بۊدؤنسه'ن ٚ جي چاگۊده بؤستن‌دره ؤ أن یعني أنکي هرکي تانه أ دانشنامه مئن بئسه ؤ خۊ بدانسته چیئنه ديگرؤن ٚ ره بنه. ويکيپديا نؤم ترکيبي ايسه ويکي واجه جي &quot;مۊشارکتي جيگه&quot; معني أمرأ ؤ انسايکلؤپديا کي &quot;دانشنامه&quot; معني-أ دنه. ويکيپديا ٚ هدف یکته رها دانشنامه ٚ واتينأدأن أ چاگۊدن تمؤم ٚ زينده زوؤنؤن ٚ مئن ايسه. ويکيپديا اينگيليسي مؤورخ ٚ ۱۵ ژانويه ۲۰۰۱ به شکل مۊکمل؛ نؤپديا تخصصي دانشنامه ويسين نويشته بۊبؤ. اين ٚ بنأنأنکسؤن &quot;جيمي ولز&quot; ؤ &quot;لري سنگر&quot; ايسن. هسأ ويکيمديا غيرانتفاعي بۊنياد ويکيپديا پؤرؤژهٰ پۊشتيباني کؤنه. اي جيگه أصلي اينترنتي ميزبانؤن (هاستؤن) [[فلؤريدا]] تامپا شأر ٚ ميئن ايسه. هأتؤني چن‌ته ايضافي ميزبانؤنأن [[آمستردام]] ؤ [[سئۊل]] ٚ ميئن دأنه.&lt;ref name=&quot;wikipedia&quot;&gt;Wikipedia. (2007, May 8). In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 10:27, May 8, 2007, from http://en.wikipedia.org/w/index.php?oldid=129105201&lt;/ref&gt;
ويکپيديا آوريل ما ۲۰۰۷ ٚ أواخر يکته جي دهته برتر جيگه'ن  دئنکسؤن ٚ لحاظ ٚ جي [[ألئکسا]] ميئن بۊ گه نيصف ٚ جي ويشتر ٚ اي آمار اينگيليسي ويکيپديا شي بۊ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20071111223936/http://www.alexa.com/data/details/traffic_details?url=http%3A%2F%2Fwww.wikipedia.org آمارAlexa.com]&lt;/ref&gt;

تا ۲۰۱۵ دسامبر ما پنجۊم کؤل ٚ زوؤنؤن سرهم ۱۴۱ ميليۊن ته ويشتر ولگ دبؤنه گه ۳۷ ميليۊن ته ويشتر خالي وانيويس ايسه. پيله زوؤنؤن ٚ جي؛ [[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]] ۵ ميليۊن ته ويشتر, [[سۊئدي]] ۲/۱ ميليؤن, [[آلماني]] ۱/۸ ميليۊن, [[هۊلندي]] ۱/۸ ميليۊن, [[فرانسوي]] ۱/۷ ميليۊن, [[رۊسي]] ۱/۲ ميليۊن, [[ايتاليايي]] ۱/۲ ميليۊن, [[ايسپانيايي زوؤن| ايسپانيايي]] ۱/۲ ميليۊن, [[لهستاني]] ۱/۱ ميليۊن, [[ويتنامي]] ۱/۱ ميليۊن ؤ [[ژاپۊني]] ؤ [[پۊرتقالي زوؤن|پۊرتقالي]] ؤ [[چيني]] هرته ۸۵۰ هزارته ويشتر وانويس دأنن. ثبت ٚ نؤم بؤده کارگيرؤن ٚ تعداد حۊدۊد ٚ ۵۹ ميليۊن نفر ايسه گه ايشؤن ٚ جي ۴۰۲۲ نفر [[کارکيا]] ايسن. ويکيپديا ۲۹۱ته زوؤن-ه پۊشتيباني کؤنه.
&lt;ref&gt;[//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=14981235 List of Wikipedias/Table] meta.wikimedia 5 December 2015&lt;/ref&gt;
اي دانشنامه wikipedia.org جيگه سر &quot;ويکي&quot; نرمأفزار ٚ سر گه هاوايي زوؤن ٚ ميئن بۊنه &quot;تۊند&quot; چؤده بۊبؤ. ولز عقيده دأنه ''ويکيپديا'' خأن بريتانيکا کيفيت-ه برسي ؤ حتي چاپ-أ ني ببي. جيمي ولز ''ويکيپديا'' بنأنأنکس اۊن-ه ايتؤ تؤصيف کؤنه&quot; &lt;blockquote&gt;&quot;''ويکيپديا'' حقسأيي در راستاى چؤدن ؤ خلقؤدن ٚ دانشنامه-اي با جؤرترين کيفيت همته مردۊم ؤ ايشؤن ٚ مأري زوؤن ٚ ويسين ايسه.&quot;&lt;/blockquote&gt;

==گيلکي ويکيپديا==
[[File:Wikipedia-logo-v2-glk.svg|thumb|گيلکي ويکيپديا لؤگؤ]]
گيلکي ويکيپدياخۊ کارأ ۱۵۸۰ ديلمي، کۊرچˇ ما (2006 Sep) سرأیته ؤ سۊته کارکيا ؤ ۸۰۰۰ته کارگير دأنه.&lt;ref&gt;https://glk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AE%D8%A7%D8%B5:%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1&amp;action=raw&lt;/ref&gt;  ۲۰۰۷ اۊکتۊبر ما ۲۹؛ ۳۱۲ته وانويسˇ أمرأ رۊتبهٔ ۱۶۷ ويکيپديا زوؤنؤنˇ ميئن بۊ اۊ زمت خالي ۲۵۳ته ويکي دبۊ.&lt;ref&gt;https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=730128&lt;/ref&gt;
۲۰۱۶ آگۊست ما ۳۱؛ ويکي گيلکي ۶۰۳۰ته وانويسˇ أمرأ رۊتبهٔ ۱۵۱ ويکي‌متا زوؤنؤنˇ لیست ٚ ميئن پيدؤده.&lt;ref&gt;https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=15872373&lt;/ref&gt;

==سربس==
{{جيرنويس}}

[[جرگه:وبجيگه'ن]]</text>
      <sha1>rw32xmjombiert4guapj19o2gg3jguh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آذربایجان ٚ جؤمۊري</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14114</id>
    <revision>
      <id>156028</id>
      <parentid>155746</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:04:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>156028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1287" sha1="5flibcf9pz5pt9f5fat24s8ihe8ctj6" xml:space="preserve">'''کلسیایی آذَربایجان یتا ۳۴ ساله''' کیشوره کي [[خۊرخۊس|خۊرخۊسي]] [[آسیا]] ؤ [[اۊرۊپا]] [[نسا]] چاررا میئن قرار بیته ؤ [[نسايي قفقاز]] ٚ مطقه مئن نهأ. 
أ کيشور ٚ پایتخت [[باکۊ]] نام دأره ؤ اۊن ٚ رسمي زوان، [[آذرباىجاني زوؤن|آذربایجاني]] ايسه.
أ کيشور ٚ سامان تا حۊدۊد دۊويست سال پیش [[ايران]] ٚ شين بۊ ولي قاجار ٚ زمات، ایران ؤ رۊسيه جنگ ٚ پسي ؤ گۊلستان ؤ تۊرکمنچای ٚ قراردادان ٚ أمرأ ايران ٚ جه سيوا بؤبؤست ؤ [[رۊسيه]] قلمرؤ مئن قرار بیگيفت. آذربایجان تا ۱۹۹۱ [[شؤروي]] شين بۊ ؤ شؤروي آذربایجان ٚ سؤسياليستي جؤمۊري نام دأشتي ولي بأزۊن مۊستقل بؤبؤسته. آذربایجان ٚ مردۊم ٚ دين ويشتر [[ايسلام]] ؤ [[شيعه]] ايسد ؤ آذربایجان، [[ايران]] ؤ [[عراق]] ؤ [[بحرین]] ٚ أمرأ ايته جه چارته کيشوري ايسه گه شيعه مذهبان اۊن ٚ مئن أکثريت ايسد.

==سربس==
[[جرگه:کشورؤن]]</text>
      <sha1>5flibcf9pz5pt9f5fat24s8ihe8ctj6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156054</id>
      <parentid>156028</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:15:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Codename Noreste</username>
        <id>15478</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Infinite0694|Infinite0694]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>71861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1431" sha1="d6nwtjw8cvlqldbndvcluldhmpo6u5f" xml:space="preserve">{{زيبيل/کيشور}}
'''آذربایجان'''  ({{IPAc-en|audio=en-us-Azerbaijan.ogg|ˌ|æ|z|ər|b|aɪ|ˈ|dʒ|ɑː|n}}، رسماً '''آذربایجان ٚ جؤمۊری''' [[قفقاز]] ٚ پیلته کیشوره کي [[خۊرخۊس|خۊرخۊسي]] [[آسیا]] ؤ [[اۊرۊپا]] [[نسا]] چاررا میئن قرار بیته ؤ [[نسايي قفقاز]] ٚ مطقه مئن نهأ. 
أ کيشور ٚ پایتخت [[باکۊ]] نام دأره ؤ اۊن ٚ رسمي زوان، [[آذرباىجاني زوؤن|آذربایجاني]] ايسه.
أ کيشور ٚ سامان تا حۊدۊد دۊويست سال پیش [[ايران]] ٚ شين بۊ ولي قاجار ٚ زمات، ایران ؤ رۊسيه جنگ ٚ پسي ؤ گۊلستان ؤ تۊرکمنچای ٚ قراردادان ٚ أمرأ ايران ٚ جه سيوا بؤبؤست ؤ [[رۊسيه]] قلمرؤ مئن قرار بیگيفت. آذربایجان تا ۱۹۹۱ [[شؤروي]] شين بۊ ؤ شؤروي آذربایجان ٚ سؤسياليستي جؤمۊري نام دأشتي ولي بأزۊن مۊستقل بؤبؤسته. آذربایجان ٚ مردۊم ٚ دين ويشتر [[ايسلام]] ؤ [[شيعه]] ايسد ؤ آذربایجان، [[ايران]] ؤ [[عراق]] ؤ [[بحرین]] ٚ أمرأ ايته جه چارته کيشوري ايسه گه شيعه مذهبان اۊن ٚ مئن أکثريت ايسد.

==سربس==
[[جرگه:کشورؤن]]</text>
      <sha1>d6nwtjw8cvlqldbndvcluldhmpo6u5f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156060</id>
      <parentid>156054</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:19:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>156060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1287" sha1="5flibcf9pz5pt9f5fat24s8ihe8ctj6" xml:space="preserve">'''کلسیایی آذَربایجان یتا ۳۴ ساله''' کیشوره کي [[خۊرخۊس|خۊرخۊسي]] [[آسیا]] ؤ [[اۊرۊپا]] [[نسا]] چاررا میئن قرار بیته ؤ [[نسايي قفقاز]] ٚ مطقه مئن نهأ. 
أ کيشور ٚ پایتخت [[باکۊ]] نام دأره ؤ اۊن ٚ رسمي زوان، [[آذرباىجاني زوؤن|آذربایجاني]] ايسه.
أ کيشور ٚ سامان تا حۊدۊد دۊويست سال پیش [[ايران]] ٚ شين بۊ ولي قاجار ٚ زمات، ایران ؤ رۊسيه جنگ ٚ پسي ؤ گۊلستان ؤ تۊرکمنچای ٚ قراردادان ٚ أمرأ ايران ٚ جه سيوا بؤبؤست ؤ [[رۊسيه]] قلمرؤ مئن قرار بیگيفت. آذربایجان تا ۱۹۹۱ [[شؤروي]] شين بۊ ؤ شؤروي آذربایجان ٚ سؤسياليستي جؤمۊري نام دأشتي ولي بأزۊن مۊستقل بؤبؤسته. آذربایجان ٚ مردۊم ٚ دين ويشتر [[ايسلام]] ؤ [[شيعه]] ايسد ؤ آذربایجان، [[ايران]] ؤ [[عراق]] ؤ [[بحرین]] ٚ أمرأ ايته جه چارته کيشوري ايسه گه شيعه مذهبان اۊن ٚ مئن أکثريت ايسد.

==سربس==
[[جرگه:کشورؤن]]</text>
      <sha1>5flibcf9pz5pt9f5fat24s8ihe8ctj6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156065</id>
      <parentid>156060</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:19:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AntiCompositeNumber</username>
        <id>8775</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Codename Noreste|Codename Noreste]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>71861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1431" sha1="d6nwtjw8cvlqldbndvcluldhmpo6u5f" xml:space="preserve">{{زيبيل/کيشور}}
'''آذربایجان'''  ({{IPAc-en|audio=en-us-Azerbaijan.ogg|ˌ|æ|z|ər|b|aɪ|ˈ|dʒ|ɑː|n}}، رسماً '''آذربایجان ٚ جؤمۊری''' [[قفقاز]] ٚ پیلته کیشوره کي [[خۊرخۊس|خۊرخۊسي]] [[آسیا]] ؤ [[اۊرۊپا]] [[نسا]] چاررا میئن قرار بیته ؤ [[نسايي قفقاز]] ٚ مطقه مئن نهأ. 
أ کيشور ٚ پایتخت [[باکۊ]] نام دأره ؤ اۊن ٚ رسمي زوان، [[آذرباىجاني زوؤن|آذربایجاني]] ايسه.
أ کيشور ٚ سامان تا حۊدۊد دۊويست سال پیش [[ايران]] ٚ شين بۊ ولي قاجار ٚ زمات، ایران ؤ رۊسيه جنگ ٚ پسي ؤ گۊلستان ؤ تۊرکمنچای ٚ قراردادان ٚ أمرأ ايران ٚ جه سيوا بؤبؤست ؤ [[رۊسيه]] قلمرؤ مئن قرار بیگيفت. آذربایجان تا ۱۹۹۱ [[شؤروي]] شين بۊ ؤ شؤروي آذربایجان ٚ سؤسياليستي جؤمۊري نام دأشتي ولي بأزۊن مۊستقل بؤبؤسته. آذربایجان ٚ مردۊم ٚ دين ويشتر [[ايسلام]] ؤ [[شيعه]] ايسد ؤ آذربایجان، [[ايران]] ؤ [[عراق]] ؤ [[بحرین]] ٚ أمرأ ايته جه چارته کيشوري ايسه گه شيعه مذهبان اۊن ٚ مئن أکثريت ايسد.

==سربس==
[[جرگه:کشورؤن]]</text>
      <sha1>d6nwtjw8cvlqldbndvcluldhmpo6u5f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>گیلکي رپ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14952</id>
    <revision>
      <id>155912</id>
      <parentid>155867</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:19:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmardswereAryans</username>
        <id>18475</id>
      </contributor>
      <comment>Why the only Gilaki speaking editor in this whole wikipedia is me</comment>
      <origin>155912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2526" sha1="t5zjtedp6rl8pm1qt7iuw96gnqkz0c8" xml:space="preserve">{{بیسربس}}
'''گیلکی رپ'''،رپˇ میزقؤنˇ سبکˇ جی بومأ، ای سبکˇ رو، پور تاثیر بنه. ای میزقؤنˇ سبک سوتته رج دأنه&lt;ref&gt;سربس خأنه اما ندأنه!&lt;/ref&gt;:

اولی '''گأنگستری''' ایسه کی اینه '''خیابؤنی رپ''' نی دخؤنن؛ دومی '''اعتراضی رپ''' ایسه و سومی ایپچه اخلاقی‌تر ایسه و سأی کؤنه کی جامعه ارزشؤنه یاد باوره.&lt;ref&gt;سربس خأنه ؤ ندأنه!&lt;/ref&gt;

گیلکی رپ، ای هر سو ته رجˇ مئن، بمیرفؤسی فعال ایسن. گأنگستری خؤجیر خؤندنکسؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[أدیب پژواک]] ایسن کی اوشؤنˇ گروه (جرگه) نؤم [[ؤ.پي (موزیکˇ جرگه)|ؤ.پي]] ایسسه و اعتراضی خؤجیر خؤندنکس، [[شاهين نجفي]] ایسه و سومی سبکˇ مئن، کي پور فعال نیه، [[رشت ؤ انزلي]] میزقؤن، [[عماد قویدل]]ˇ جی و [[ضد نژادپرستی]] میزقؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[کالی ام]]ˇ جی، دوتته جه خؤجیرترین میزقؤنؤن ایسن گیلکی رپˇ مئن.


گنگستا سبک، گیلکی مئن ایتؤ ایسه کی طنز و مزاقیتن و... اونˇ مئن زیاد دئه شأنه. [[سعید عؤسرا]] و [[أدیپ پژواک]] کی ویشتر أ کارؤنه دومبال کؤنن دوتته آلبوم بیرون هدأن کی أولی آلبؤمˇ نؤم [[شنگ (موزیکˇ آلبوم)|شنگ]] و دومی آلبؤمˇ نؤم 
[[تره اوچین (رپ)|تره اوچین]] ایسسه.
==دیلم رپ==
==خالؤن==
*[https://web.archive.org/web/20190804232623/http://v6rg.com/?p=7459 یکته رادیویی برنامه راجه به گیلکی رپ]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%86_%D9%86%D8%AC%D9%81%DB%8C شاهین نجفی]
*[https://web.archive.org/web/20150624071343/http://osra.rzb.ir/ سعید عوسرا جیگا]
*[https://web.archive.org/web/20160901151248/http://www.shahinnajafimusic.com/ شاهین نجفی جیگا]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%84_%28%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85%29 ترامادولˇآلبوم]
* [https://on.soundcloud.com/ZxX4y ژیویرِ جیگا]

==سربس==
{{جیرنویس}}


[[رده:گیلکی رپ]]
[[رده:رپ]]
[[رده:موزیک]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>t5zjtedp6rl8pm1qt7iuw96gnqkz0c8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155921</id>
      <parentid>155912</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:23:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/AmardswereAryans|AmardswereAryans]] ([[User talk:AmardswereAryans|talk]]) to last revision by Tenshi Hinanawi (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3150" sha1="ot8voe8d4ukg92rcidxqfz2yqctw71m" xml:space="preserve">{{بیسربس}}
'''گیله رپ'''، رپˇ میزقؤنˇ سبکˇ جی بومأ ؤ [[فارسی‌ رپ]]، ای سبکˇ رو، پور تاثیر بنه. ای میزقؤنˇ سبک سوتته رج دأنه&lt;ref&gt;سربس خأنه اما ندأنه!&lt;/ref&gt;:

اولی '''گأنگستری''' ایسه کی اینه '''خیابؤنی رپ''' نی دخؤنن؛ دومی '''اعتراضی رپ''' ایسه و سومی ایپچه اخلاقی‌تر ایسه و سأی کؤنه کی جامعه ارزشؤنه یاد باوره.&lt;ref&gt;سربس خأنه ؤ ندأنه!&lt;/ref&gt;

گیلکی رپ، ای هر سو ته رجˇ مئن، بمیرفؤسی فعال ایسن. گأنگستری خؤجیر خؤندنکسؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[أدیب پژواک]] ایسن کی اوشؤنˇ گروه (جرگه) نؤم [[ؤ.پي (موزیکˇ جرگه)|ؤ.پي]] ایسسه و اعتراضی خؤجیر خؤندنکس، [[شاهين نجفي]] ایسه و سومی سبکˇ مئن، کي پور فعال نیه، [[رشت ؤ انزلي]] میزقؤن، [[عماد قویدل]]ˇ جی و [[ضد نژادپرستی]] میزقؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[کالی ام]]ˇ جی، دوتته جه خؤجیرترین میزقؤنؤن ایسن گیلکی رپˇ مئن.


گنگستا سبک، گیلکی مئن ایتؤ ایسه کی طنز و مزاقیتن و... اونˇ مئن زیاد دئه شأنه. [[سعید عؤسرا]] و [[أدیپ پژواک]] کی ویشتر أ کارؤنه دومبال کؤنن دوتته آلبوم بیرون هدأن کی أولی آلبؤمˇ نؤم [[شنگ (موزیکˇ آلبوم)|شنگ]] و دومی آلبؤمˇ نؤم 
[[تره اوچین (رپ)|تره اوچین]] ایسسه.

[[شاهين نجفي]] رپؤن ویشتر اعتراضی ایسن ولی چنته احساسی میزقؤن نی بخؤنده؛ [[مامان (رپˇ آهنگ)|مامان]] و [[بیأ مره یاری بدن (موزیک)|بیأ مره یاری بدن]] موسؤن. بعضی شاهین نجفی میزقؤنؤن، ترکیبی فارسی ؤ گیلکی أمرأ ایسه.

==گیل رپ==
از سال ۱۳۹۹ ایته سبک نو شکل بیگیفته برای احیای زبان گیلکی به نام «گیل رپ» و از بنیانگذاران ا سبک شا گیله متی و ژیویر نام بردن. 


==خالؤن==
*[https://web.archive.org/web/20190804232623/http://v6rg.com/?p=7459 یکته رادیویی برنامه راجه به گیلکی رپ]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%86_%D9%86%D8%AC%D9%81%DB%8C شاهین نجفی]
*[https://web.archive.org/web/20150624071343/http://osra.rzb.ir/ سعید عوسرا جیگا]
*[https://web.archive.org/web/20160901151248/http://www.shahinnajafimusic.com/ شاهین نجفی جیگا]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%84_%28%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85%29 ترامادولˇآلبوم]
* [https://on.soundcloud.com/ZxX4y ژیویرِ جیگا]

==سربس==
{{جیرنویس}}


[[رده:گیلکی رپ]]
[[رده:رپ]]
[[رده:موزیک]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>ot8voe8d4ukg92rcidxqfz2yqctw71m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155971</id>
      <parentid>155921</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:50:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <comment>Death to Italia</comment>
      <origin>155971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2526" sha1="t5zjtedp6rl8pm1qt7iuw96gnqkz0c8" xml:space="preserve">{{بیسربس}}
'''گیلکی رپ'''،رپˇ میزقؤنˇ سبکˇ جی بومأ، ای سبکˇ رو، پور تاثیر بنه. ای میزقؤنˇ سبک سوتته رج دأنه&lt;ref&gt;سربس خأنه اما ندأنه!&lt;/ref&gt;:

اولی '''گأنگستری''' ایسه کی اینه '''خیابؤنی رپ''' نی دخؤنن؛ دومی '''اعتراضی رپ''' ایسه و سومی ایپچه اخلاقی‌تر ایسه و سأی کؤنه کی جامعه ارزشؤنه یاد باوره.&lt;ref&gt;سربس خأنه ؤ ندأنه!&lt;/ref&gt;

گیلکی رپ، ای هر سو ته رجˇ مئن، بمیرفؤسی فعال ایسن. گأنگستری خؤجیر خؤندنکسؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[أدیب پژواک]] ایسن کی اوشؤنˇ گروه (جرگه) نؤم [[ؤ.پي (موزیکˇ جرگه)|ؤ.پي]] ایسسه و اعتراضی خؤجیر خؤندنکس، [[شاهين نجفي]] ایسه و سومی سبکˇ مئن، کي پور فعال نیه، [[رشت ؤ انزلي]] میزقؤن، [[عماد قویدل]]ˇ جی و [[ضد نژادپرستی]] میزقؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[کالی ام]]ˇ جی، دوتته جه خؤجیرترین میزقؤنؤن ایسن گیلکی رپˇ مئن.


گنگستا سبک، گیلکی مئن ایتؤ ایسه کی طنز و مزاقیتن و... اونˇ مئن زیاد دئه شأنه. [[سعید عؤسرا]] و [[أدیپ پژواک]] کی ویشتر أ کارؤنه دومبال کؤنن دوتته آلبوم بیرون هدأن کی أولی آلبؤمˇ نؤم [[شنگ (موزیکˇ آلبوم)|شنگ]] و دومی آلبؤمˇ نؤم 
[[تره اوچین (رپ)|تره اوچین]] ایسسه.
==دیلم رپ==
==خالؤن==
*[https://web.archive.org/web/20190804232623/http://v6rg.com/?p=7459 یکته رادیویی برنامه راجه به گیلکی رپ]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%86_%D9%86%D8%AC%D9%81%DB%8C شاهین نجفی]
*[https://web.archive.org/web/20150624071343/http://osra.rzb.ir/ سعید عوسرا جیگا]
*[https://web.archive.org/web/20160901151248/http://www.shahinnajafimusic.com/ شاهین نجفی جیگا]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%84_%28%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85%29 ترامادولˇآلبوم]
* [https://on.soundcloud.com/ZxX4y ژیویرِ جیگا]

==سربس==
{{جیرنویس}}


[[رده:گیلکی رپ]]
[[رده:رپ]]
[[رده:موزیک]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>t5zjtedp6rl8pm1qt7iuw96gnqkz0c8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155982</id>
      <parentid>155971</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:53:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last revision by Àncilu (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3150" sha1="ot8voe8d4ukg92rcidxqfz2yqctw71m" xml:space="preserve">{{بیسربس}}
'''گیله رپ'''، رپˇ میزقؤنˇ سبکˇ جی بومأ ؤ [[فارسی‌ رپ]]، ای سبکˇ رو، پور تاثیر بنه. ای میزقؤنˇ سبک سوتته رج دأنه&lt;ref&gt;سربس خأنه اما ندأنه!&lt;/ref&gt;:

اولی '''گأنگستری''' ایسه کی اینه '''خیابؤنی رپ''' نی دخؤنن؛ دومی '''اعتراضی رپ''' ایسه و سومی ایپچه اخلاقی‌تر ایسه و سأی کؤنه کی جامعه ارزشؤنه یاد باوره.&lt;ref&gt;سربس خأنه ؤ ندأنه!&lt;/ref&gt;

گیلکی رپ، ای هر سو ته رجˇ مئن، بمیرفؤسی فعال ایسن. گأنگستری خؤجیر خؤندنکسؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[أدیب پژواک]] ایسن کی اوشؤنˇ گروه (جرگه) نؤم [[ؤ.پي (موزیکˇ جرگه)|ؤ.پي]] ایسسه و اعتراضی خؤجیر خؤندنکس، [[شاهين نجفي]] ایسه و سومی سبکˇ مئن، کي پور فعال نیه، [[رشت ؤ انزلي]] میزقؤن، [[عماد قویدل]]ˇ جی و [[ضد نژادپرستی]] میزقؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[کالی ام]]ˇ جی، دوتته جه خؤجیرترین میزقؤنؤن ایسن گیلکی رپˇ مئن.


گنگستا سبک، گیلکی مئن ایتؤ ایسه کی طنز و مزاقیتن و... اونˇ مئن زیاد دئه شأنه. [[سعید عؤسرا]] و [[أدیپ پژواک]] کی ویشتر أ کارؤنه دومبال کؤنن دوتته آلبوم بیرون هدأن کی أولی آلبؤمˇ نؤم [[شنگ (موزیکˇ آلبوم)|شنگ]] و دومی آلبؤمˇ نؤم 
[[تره اوچین (رپ)|تره اوچین]] ایسسه.

[[شاهين نجفي]] رپؤن ویشتر اعتراضی ایسن ولی چنته احساسی میزقؤن نی بخؤنده؛ [[مامان (رپˇ آهنگ)|مامان]] و [[بیأ مره یاری بدن (موزیک)|بیأ مره یاری بدن]] موسؤن. بعضی شاهین نجفی میزقؤنؤن، ترکیبی فارسی ؤ گیلکی أمرأ ایسه.

==گیل رپ==
از سال ۱۳۹۹ ایته سبک نو شکل بیگیفته برای احیای زبان گیلکی به نام «گیل رپ» و از بنیانگذاران ا سبک شا گیله متی و ژیویر نام بردن. 


==خالؤن==
*[https://web.archive.org/web/20190804232623/http://v6rg.com/?p=7459 یکته رادیویی برنامه راجه به گیلکی رپ]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%86_%D9%86%D8%AC%D9%81%DB%8C شاهین نجفی]
*[https://web.archive.org/web/20150624071343/http://osra.rzb.ir/ سعید عوسرا جیگا]
*[https://web.archive.org/web/20160901151248/http://www.shahinnajafimusic.com/ شاهین نجفی جیگا]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%84_%28%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85%29 ترامادولˇآلبوم]
* [https://on.soundcloud.com/ZxX4y ژیویرِ جیگا]

==سربس==
{{جیرنویس}}


[[رده:گیلکی رپ]]
[[رده:رپ]]
[[رده:موزیک]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>ot8voe8d4ukg92rcidxqfz2yqctw71m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155990</id>
      <parentid>155982</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:56:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <comment>Ancilu Italian cumslut</comment>
      <origin>155990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2526" sha1="t5zjtedp6rl8pm1qt7iuw96gnqkz0c8" xml:space="preserve">{{بیسربس}}
'''گیلکی رپ'''،رپˇ میزقؤنˇ سبکˇ جی بومأ، ای سبکˇ رو، پور تاثیر بنه. ای میزقؤنˇ سبک سوتته رج دأنه&lt;ref&gt;سربس خأنه اما ندأنه!&lt;/ref&gt;:

اولی '''گأنگستری''' ایسه کی اینه '''خیابؤنی رپ''' نی دخؤنن؛ دومی '''اعتراضی رپ''' ایسه و سومی ایپچه اخلاقی‌تر ایسه و سأی کؤنه کی جامعه ارزشؤنه یاد باوره.&lt;ref&gt;سربس خأنه ؤ ندأنه!&lt;/ref&gt;

گیلکی رپ، ای هر سو ته رجˇ مئن، بمیرفؤسی فعال ایسن. گأنگستری خؤجیر خؤندنکسؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[أدیب پژواک]] ایسن کی اوشؤنˇ گروه (جرگه) نؤم [[ؤ.پي (موزیکˇ جرگه)|ؤ.پي]] ایسسه و اعتراضی خؤجیر خؤندنکس، [[شاهين نجفي]] ایسه و سومی سبکˇ مئن، کي پور فعال نیه، [[رشت ؤ انزلي]] میزقؤن، [[عماد قویدل]]ˇ جی و [[ضد نژادپرستی]] میزقؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[کالی ام]]ˇ جی، دوتته جه خؤجیرترین میزقؤنؤن ایسن گیلکی رپˇ مئن.


گنگستا سبک، گیلکی مئن ایتؤ ایسه کی طنز و مزاقیتن و... اونˇ مئن زیاد دئه شأنه. [[سعید عؤسرا]] و [[أدیپ پژواک]] کی ویشتر أ کارؤنه دومبال کؤنن دوتته آلبوم بیرون هدأن کی أولی آلبؤمˇ نؤم [[شنگ (موزیکˇ آلبوم)|شنگ]] و دومی آلبؤمˇ نؤم 
[[تره اوچین (رپ)|تره اوچین]] ایسسه.
==دیلم رپ==
==خالؤن==
*[https://web.archive.org/web/20190804232623/http://v6rg.com/?p=7459 یکته رادیویی برنامه راجه به گیلکی رپ]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%86_%D9%86%D8%AC%D9%81%DB%8C شاهین نجفی]
*[https://web.archive.org/web/20150624071343/http://osra.rzb.ir/ سعید عوسرا جیگا]
*[https://web.archive.org/web/20160901151248/http://www.shahinnajafimusic.com/ شاهین نجفی جیگا]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%84_%28%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85%29 ترامادولˇآلبوم]
* [https://on.soundcloud.com/ZxX4y ژیویرِ جیگا]

==سربس==
{{جیرنویس}}


[[رده:گیلکی رپ]]
[[رده:رپ]]
[[رده:موزیک]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>t5zjtedp6rl8pm1qt7iuw96gnqkz0c8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155997</id>
      <parentid>155990</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:58:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last revision by Àncilu (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3150" sha1="ot8voe8d4ukg92rcidxqfz2yqctw71m" xml:space="preserve">{{بیسربس}}
'''گیله رپ'''، رپˇ میزقؤنˇ سبکˇ جی بومأ ؤ [[فارسی‌ رپ]]، ای سبکˇ رو، پور تاثیر بنه. ای میزقؤنˇ سبک سوتته رج دأنه&lt;ref&gt;سربس خأنه اما ندأنه!&lt;/ref&gt;:

اولی '''گأنگستری''' ایسه کی اینه '''خیابؤنی رپ''' نی دخؤنن؛ دومی '''اعتراضی رپ''' ایسه و سومی ایپچه اخلاقی‌تر ایسه و سأی کؤنه کی جامعه ارزشؤنه یاد باوره.&lt;ref&gt;سربس خأنه ؤ ندأنه!&lt;/ref&gt;

گیلکی رپ، ای هر سو ته رجˇ مئن، بمیرفؤسی فعال ایسن. گأنگستری خؤجیر خؤندنکسؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[أدیب پژواک]] ایسن کی اوشؤنˇ گروه (جرگه) نؤم [[ؤ.پي (موزیکˇ جرگه)|ؤ.پي]] ایسسه و اعتراضی خؤجیر خؤندنکس، [[شاهين نجفي]] ایسه و سومی سبکˇ مئن، کي پور فعال نیه، [[رشت ؤ انزلي]] میزقؤن، [[عماد قویدل]]ˇ جی و [[ضد نژادپرستی]] میزقؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[کالی ام]]ˇ جی، دوتته جه خؤجیرترین میزقؤنؤن ایسن گیلکی رپˇ مئن.


گنگستا سبک، گیلکی مئن ایتؤ ایسه کی طنز و مزاقیتن و... اونˇ مئن زیاد دئه شأنه. [[سعید عؤسرا]] و [[أدیپ پژواک]] کی ویشتر أ کارؤنه دومبال کؤنن دوتته آلبوم بیرون هدأن کی أولی آلبؤمˇ نؤم [[شنگ (موزیکˇ آلبوم)|شنگ]] و دومی آلبؤمˇ نؤم 
[[تره اوچین (رپ)|تره اوچین]] ایسسه.

[[شاهين نجفي]] رپؤن ویشتر اعتراضی ایسن ولی چنته احساسی میزقؤن نی بخؤنده؛ [[مامان (رپˇ آهنگ)|مامان]] و [[بیأ مره یاری بدن (موزیک)|بیأ مره یاری بدن]] موسؤن. بعضی شاهین نجفی میزقؤنؤن، ترکیبی فارسی ؤ گیلکی أمرأ ایسه.

==گیل رپ==
از سال ۱۳۹۹ ایته سبک نو شکل بیگیفته برای احیای زبان گیلکی به نام «گیل رپ» و از بنیانگذاران ا سبک شا گیله متی و ژیویر نام بردن. 


==خالؤن==
*[https://web.archive.org/web/20190804232623/http://v6rg.com/?p=7459 یکته رادیویی برنامه راجه به گیلکی رپ]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%86_%D9%86%D8%AC%D9%81%DB%8C شاهین نجفی]
*[https://web.archive.org/web/20150624071343/http://osra.rzb.ir/ سعید عوسرا جیگا]
*[https://web.archive.org/web/20160901151248/http://www.shahinnajafimusic.com/ شاهین نجفی جیگا]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%84_%28%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85%29 ترامادولˇآلبوم]
* [https://on.soundcloud.com/ZxX4y ژیویرِ جیگا]

==سربس==
{{جیرنویس}}


[[رده:گیلکی رپ]]
[[رده:رپ]]
[[رده:موزیک]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>ot8voe8d4ukg92rcidxqfz2yqctw71m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156002</id>
      <parentid>155997</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:59:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>156002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2526" sha1="t5zjtedp6rl8pm1qt7iuw96gnqkz0c8" xml:space="preserve">{{بیسربس}}
'''گیلکی رپ'''،رپˇ میزقؤنˇ سبکˇ جی بومأ، ای سبکˇ رو، پور تاثیر بنه. ای میزقؤنˇ سبک سوتته رج دأنه&lt;ref&gt;سربس خأنه اما ندأنه!&lt;/ref&gt;:

اولی '''گأنگستری''' ایسه کی اینه '''خیابؤنی رپ''' نی دخؤنن؛ دومی '''اعتراضی رپ''' ایسه و سومی ایپچه اخلاقی‌تر ایسه و سأی کؤنه کی جامعه ارزشؤنه یاد باوره.&lt;ref&gt;سربس خأنه ؤ ندأنه!&lt;/ref&gt;

گیلکی رپ، ای هر سو ته رجˇ مئن، بمیرفؤسی فعال ایسن. گأنگستری خؤجیر خؤندنکسؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[أدیب پژواک]] ایسن کی اوشؤنˇ گروه (جرگه) نؤم [[ؤ.پي (موزیکˇ جرگه)|ؤ.پي]] ایسسه و اعتراضی خؤجیر خؤندنکس، [[شاهين نجفي]] ایسه و سومی سبکˇ مئن، کي پور فعال نیه، [[رشت ؤ انزلي]] میزقؤن، [[عماد قویدل]]ˇ جی و [[ضد نژادپرستی]] میزقؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[کالی ام]]ˇ جی، دوتته جه خؤجیرترین میزقؤنؤن ایسن گیلکی رپˇ مئن.


گنگستا سبک، گیلکی مئن ایتؤ ایسه کی طنز و مزاقیتن و... اونˇ مئن زیاد دئه شأنه. [[سعید عؤسرا]] و [[أدیپ پژواک]] کی ویشتر أ کارؤنه دومبال کؤنن دوتته آلبوم بیرون هدأن کی أولی آلبؤمˇ نؤم [[شنگ (موزیکˇ آلبوم)|شنگ]] و دومی آلبؤمˇ نؤم 
[[تره اوچین (رپ)|تره اوچین]] ایسسه.
==دیلم رپ==
==خالؤن==
*[https://web.archive.org/web/20190804232623/http://v6rg.com/?p=7459 یکته رادیویی برنامه راجه به گیلکی رپ]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%86_%D9%86%D8%AC%D9%81%DB%8C شاهین نجفی]
*[https://web.archive.org/web/20150624071343/http://osra.rzb.ir/ سعید عوسرا جیگا]
*[https://web.archive.org/web/20160901151248/http://www.shahinnajafimusic.com/ شاهین نجفی جیگا]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%84_%28%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85%29 ترامادولˇآلبوم]
* [https://on.soundcloud.com/ZxX4y ژیویرِ جیگا]

==سربس==
{{جیرنویس}}


[[رده:گیلکی رپ]]
[[رده:رپ]]
[[رده:موزیک]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>t5zjtedp6rl8pm1qt7iuw96gnqkz0c8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156004</id>
      <parentid>156002</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:59:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last revision by Àncilu (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3150" sha1="ot8voe8d4ukg92rcidxqfz2yqctw71m" xml:space="preserve">{{بیسربس}}
'''گیله رپ'''، رپˇ میزقؤنˇ سبکˇ جی بومأ ؤ [[فارسی‌ رپ]]، ای سبکˇ رو، پور تاثیر بنه. ای میزقؤنˇ سبک سوتته رج دأنه&lt;ref&gt;سربس خأنه اما ندأنه!&lt;/ref&gt;:

اولی '''گأنگستری''' ایسه کی اینه '''خیابؤنی رپ''' نی دخؤنن؛ دومی '''اعتراضی رپ''' ایسه و سومی ایپچه اخلاقی‌تر ایسه و سأی کؤنه کی جامعه ارزشؤنه یاد باوره.&lt;ref&gt;سربس خأنه ؤ ندأنه!&lt;/ref&gt;

گیلکی رپ، ای هر سو ته رجˇ مئن، بمیرفؤسی فعال ایسن. گأنگستری خؤجیر خؤندنکسؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[أدیب پژواک]] ایسن کی اوشؤنˇ گروه (جرگه) نؤم [[ؤ.پي (موزیکˇ جرگه)|ؤ.پي]] ایسسه و اعتراضی خؤجیر خؤندنکس، [[شاهين نجفي]] ایسه و سومی سبکˇ مئن، کي پور فعال نیه، [[رشت ؤ انزلي]] میزقؤن، [[عماد قویدل]]ˇ جی و [[ضد نژادپرستی]] میزقؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[کالی ام]]ˇ جی، دوتته جه خؤجیرترین میزقؤنؤن ایسن گیلکی رپˇ مئن.


گنگستا سبک، گیلکی مئن ایتؤ ایسه کی طنز و مزاقیتن و... اونˇ مئن زیاد دئه شأنه. [[سعید عؤسرا]] و [[أدیپ پژواک]] کی ویشتر أ کارؤنه دومبال کؤنن دوتته آلبوم بیرون هدأن کی أولی آلبؤمˇ نؤم [[شنگ (موزیکˇ آلبوم)|شنگ]] و دومی آلبؤمˇ نؤم 
[[تره اوچین (رپ)|تره اوچین]] ایسسه.

[[شاهين نجفي]] رپؤن ویشتر اعتراضی ایسن ولی چنته احساسی میزقؤن نی بخؤنده؛ [[مامان (رپˇ آهنگ)|مامان]] و [[بیأ مره یاری بدن (موزیک)|بیأ مره یاری بدن]] موسؤن. بعضی شاهین نجفی میزقؤنؤن، ترکیبی فارسی ؤ گیلکی أمرأ ایسه.

==گیل رپ==
از سال ۱۳۹۹ ایته سبک نو شکل بیگیفته برای احیای زبان گیلکی به نام «گیل رپ» و از بنیانگذاران ا سبک شا گیله متی و ژیویر نام بردن. 


==خالؤن==
*[https://web.archive.org/web/20190804232623/http://v6rg.com/?p=7459 یکته رادیویی برنامه راجه به گیلکی رپ]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%86_%D9%86%D8%AC%D9%81%DB%8C شاهین نجفی]
*[https://web.archive.org/web/20150624071343/http://osra.rzb.ir/ سعید عوسرا جیگا]
*[https://web.archive.org/web/20160901151248/http://www.shahinnajafimusic.com/ شاهین نجفی جیگا]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%84_%28%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85%29 ترامادولˇآلبوم]
* [https://on.soundcloud.com/ZxX4y ژیویرِ جیگا]

==سربس==
{{جیرنویس}}


[[رده:گیلکی رپ]]
[[رده:رپ]]
[[رده:موزیک]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>ot8voe8d4ukg92rcidxqfz2yqctw71m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156021</id>
      <parentid>156004</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:03:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>156021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2526" sha1="t5zjtedp6rl8pm1qt7iuw96gnqkz0c8" xml:space="preserve">{{بیسربس}}
'''گیلکی رپ'''،رپˇ میزقؤنˇ سبکˇ جی بومأ، ای سبکˇ رو، پور تاثیر بنه. ای میزقؤنˇ سبک سوتته رج دأنه&lt;ref&gt;سربس خأنه اما ندأنه!&lt;/ref&gt;:

اولی '''گأنگستری''' ایسه کی اینه '''خیابؤنی رپ''' نی دخؤنن؛ دومی '''اعتراضی رپ''' ایسه و سومی ایپچه اخلاقی‌تر ایسه و سأی کؤنه کی جامعه ارزشؤنه یاد باوره.&lt;ref&gt;سربس خأنه ؤ ندأنه!&lt;/ref&gt;

گیلکی رپ، ای هر سو ته رجˇ مئن، بمیرفؤسی فعال ایسن. گأنگستری خؤجیر خؤندنکسؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[أدیب پژواک]] ایسن کی اوشؤنˇ گروه (جرگه) نؤم [[ؤ.پي (موزیکˇ جرگه)|ؤ.پي]] ایسسه و اعتراضی خؤجیر خؤندنکس، [[شاهين نجفي]] ایسه و سومی سبکˇ مئن، کي پور فعال نیه، [[رشت ؤ انزلي]] میزقؤن، [[عماد قویدل]]ˇ جی و [[ضد نژادپرستی]] میزقؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[کالی ام]]ˇ جی، دوتته جه خؤجیرترین میزقؤنؤن ایسن گیلکی رپˇ مئن.


گنگستا سبک، گیلکی مئن ایتؤ ایسه کی طنز و مزاقیتن و... اونˇ مئن زیاد دئه شأنه. [[سعید عؤسرا]] و [[أدیپ پژواک]] کی ویشتر أ کارؤنه دومبال کؤنن دوتته آلبوم بیرون هدأن کی أولی آلبؤمˇ نؤم [[شنگ (موزیکˇ آلبوم)|شنگ]] و دومی آلبؤمˇ نؤم 
[[تره اوچین (رپ)|تره اوچین]] ایسسه.
==دیلم رپ==
==خالؤن==
*[https://web.archive.org/web/20190804232623/http://v6rg.com/?p=7459 یکته رادیویی برنامه راجه به گیلکی رپ]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%86_%D9%86%D8%AC%D9%81%DB%8C شاهین نجفی]
*[https://web.archive.org/web/20150624071343/http://osra.rzb.ir/ سعید عوسرا جیگا]
*[https://web.archive.org/web/20160901151248/http://www.shahinnajafimusic.com/ شاهین نجفی جیگا]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%84_%28%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85%29 ترامادولˇآلبوم]
* [https://on.soundcloud.com/ZxX4y ژیویرِ جیگا]

==سربس==
{{جیرنویس}}


[[رده:گیلکی رپ]]
[[رده:رپ]]
[[رده:موزیک]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>t5zjtedp6rl8pm1qt7iuw96gnqkz0c8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156022</id>
      <parentid>156021</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:03:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last revision by Àncilu (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3150" sha1="ot8voe8d4ukg92rcidxqfz2yqctw71m" xml:space="preserve">{{بیسربس}}
'''گیله رپ'''، رپˇ میزقؤنˇ سبکˇ جی بومأ ؤ [[فارسی‌ رپ]]، ای سبکˇ رو، پور تاثیر بنه. ای میزقؤنˇ سبک سوتته رج دأنه&lt;ref&gt;سربس خأنه اما ندأنه!&lt;/ref&gt;:

اولی '''گأنگستری''' ایسه کی اینه '''خیابؤنی رپ''' نی دخؤنن؛ دومی '''اعتراضی رپ''' ایسه و سومی ایپچه اخلاقی‌تر ایسه و سأی کؤنه کی جامعه ارزشؤنه یاد باوره.&lt;ref&gt;سربس خأنه ؤ ندأنه!&lt;/ref&gt;

گیلکی رپ، ای هر سو ته رجˇ مئن، بمیرفؤسی فعال ایسن. گأنگستری خؤجیر خؤندنکسؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[أدیب پژواک]] ایسن کی اوشؤنˇ گروه (جرگه) نؤم [[ؤ.پي (موزیکˇ جرگه)|ؤ.پي]] ایسسه و اعتراضی خؤجیر خؤندنکس، [[شاهين نجفي]] ایسه و سومی سبکˇ مئن، کي پور فعال نیه، [[رشت ؤ انزلي]] میزقؤن، [[عماد قویدل]]ˇ جی و [[ضد نژادپرستی]] میزقؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[کالی ام]]ˇ جی، دوتته جه خؤجیرترین میزقؤنؤن ایسن گیلکی رپˇ مئن.


گنگستا سبک، گیلکی مئن ایتؤ ایسه کی طنز و مزاقیتن و... اونˇ مئن زیاد دئه شأنه. [[سعید عؤسرا]] و [[أدیپ پژواک]] کی ویشتر أ کارؤنه دومبال کؤنن دوتته آلبوم بیرون هدأن کی أولی آلبؤمˇ نؤم [[شنگ (موزیکˇ آلبوم)|شنگ]] و دومی آلبؤمˇ نؤم 
[[تره اوچین (رپ)|تره اوچین]] ایسسه.

[[شاهين نجفي]] رپؤن ویشتر اعتراضی ایسن ولی چنته احساسی میزقؤن نی بخؤنده؛ [[مامان (رپˇ آهنگ)|مامان]] و [[بیأ مره یاری بدن (موزیک)|بیأ مره یاری بدن]] موسؤن. بعضی شاهین نجفی میزقؤنؤن، ترکیبی فارسی ؤ گیلکی أمرأ ایسه.

==گیل رپ==
از سال ۱۳۹۹ ایته سبک نو شکل بیگیفته برای احیای زبان گیلکی به نام «گیل رپ» و از بنیانگذاران ا سبک شا گیله متی و ژیویر نام بردن. 


==خالؤن==
*[https://web.archive.org/web/20190804232623/http://v6rg.com/?p=7459 یکته رادیویی برنامه راجه به گیلکی رپ]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%86_%D9%86%D8%AC%D9%81%DB%8C شاهین نجفی]
*[https://web.archive.org/web/20150624071343/http://osra.rzb.ir/ سعید عوسرا جیگا]
*[https://web.archive.org/web/20160901151248/http://www.shahinnajafimusic.com/ شاهین نجفی جیگا]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%84_%28%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85%29 ترامادولˇآلبوم]
* [https://on.soundcloud.com/ZxX4y ژیویرِ جیگا]

==سربس==
{{جیرنویس}}


[[رده:گیلکی رپ]]
[[رده:رپ]]
[[رده:موزیک]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>ot8voe8d4ukg92rcidxqfz2yqctw71m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156030</id>
      <parentid>156022</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:05:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>156030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2526" sha1="t5zjtedp6rl8pm1qt7iuw96gnqkz0c8" xml:space="preserve">{{بیسربس}}
'''گیلکی رپ'''،رپˇ میزقؤنˇ سبکˇ جی بومأ، ای سبکˇ رو، پور تاثیر بنه. ای میزقؤنˇ سبک سوتته رج دأنه&lt;ref&gt;سربس خأنه اما ندأنه!&lt;/ref&gt;:

اولی '''گأنگستری''' ایسه کی اینه '''خیابؤنی رپ''' نی دخؤنن؛ دومی '''اعتراضی رپ''' ایسه و سومی ایپچه اخلاقی‌تر ایسه و سأی کؤنه کی جامعه ارزشؤنه یاد باوره.&lt;ref&gt;سربس خأنه ؤ ندأنه!&lt;/ref&gt;

گیلکی رپ، ای هر سو ته رجˇ مئن، بمیرفؤسی فعال ایسن. گأنگستری خؤجیر خؤندنکسؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[أدیب پژواک]] ایسن کی اوشؤنˇ گروه (جرگه) نؤم [[ؤ.پي (موزیکˇ جرگه)|ؤ.پي]] ایسسه و اعتراضی خؤجیر خؤندنکس، [[شاهين نجفي]] ایسه و سومی سبکˇ مئن، کي پور فعال نیه، [[رشت ؤ انزلي]] میزقؤن، [[عماد قویدل]]ˇ جی و [[ضد نژادپرستی]] میزقؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[کالی ام]]ˇ جی، دوتته جه خؤجیرترین میزقؤنؤن ایسن گیلکی رپˇ مئن.


گنگستا سبک، گیلکی مئن ایتؤ ایسه کی طنز و مزاقیتن و... اونˇ مئن زیاد دئه شأنه. [[سعید عؤسرا]] و [[أدیپ پژواک]] کی ویشتر أ کارؤنه دومبال کؤنن دوتته آلبوم بیرون هدأن کی أولی آلبؤمˇ نؤم [[شنگ (موزیکˇ آلبوم)|شنگ]] و دومی آلبؤمˇ نؤم 
[[تره اوچین (رپ)|تره اوچین]] ایسسه.
==دیلم رپ==
==خالؤن==
*[https://web.archive.org/web/20190804232623/http://v6rg.com/?p=7459 یکته رادیویی برنامه راجه به گیلکی رپ]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%86_%D9%86%D8%AC%D9%81%DB%8C شاهین نجفی]
*[https://web.archive.org/web/20150624071343/http://osra.rzb.ir/ سعید عوسرا جیگا]
*[https://web.archive.org/web/20160901151248/http://www.shahinnajafimusic.com/ شاهین نجفی جیگا]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%84_%28%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85%29 ترامادولˇآلبوم]
* [https://on.soundcloud.com/ZxX4y ژیویرِ جیگا]

==سربس==
{{جیرنویس}}


[[رده:گیلکی رپ]]
[[رده:رپ]]
[[رده:موزیک]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>t5zjtedp6rl8pm1qt7iuw96gnqkz0c8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156042</id>
      <parentid>156030</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:15:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Codename Noreste</username>
        <id>15478</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Àncilu|Àncilu]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3150" sha1="ot8voe8d4ukg92rcidxqfz2yqctw71m" xml:space="preserve">{{بیسربس}}
'''گیله رپ'''، رپˇ میزقؤنˇ سبکˇ جی بومأ ؤ [[فارسی‌ رپ]]، ای سبکˇ رو، پور تاثیر بنه. ای میزقؤنˇ سبک سوتته رج دأنه&lt;ref&gt;سربس خأنه اما ندأنه!&lt;/ref&gt;:

اولی '''گأنگستری''' ایسه کی اینه '''خیابؤنی رپ''' نی دخؤنن؛ دومی '''اعتراضی رپ''' ایسه و سومی ایپچه اخلاقی‌تر ایسه و سأی کؤنه کی جامعه ارزشؤنه یاد باوره.&lt;ref&gt;سربس خأنه ؤ ندأنه!&lt;/ref&gt;

گیلکی رپ، ای هر سو ته رجˇ مئن، بمیرفؤسی فعال ایسن. گأنگستری خؤجیر خؤندنکسؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[أدیب پژواک]] ایسن کی اوشؤنˇ گروه (جرگه) نؤم [[ؤ.پي (موزیکˇ جرگه)|ؤ.پي]] ایسسه و اعتراضی خؤجیر خؤندنکس، [[شاهين نجفي]] ایسه و سومی سبکˇ مئن، کي پور فعال نیه، [[رشت ؤ انزلي]] میزقؤن، [[عماد قویدل]]ˇ جی و [[ضد نژادپرستی]] میزقؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[کالی ام]]ˇ جی، دوتته جه خؤجیرترین میزقؤنؤن ایسن گیلکی رپˇ مئن.


گنگستا سبک، گیلکی مئن ایتؤ ایسه کی طنز و مزاقیتن و... اونˇ مئن زیاد دئه شأنه. [[سعید عؤسرا]] و [[أدیپ پژواک]] کی ویشتر أ کارؤنه دومبال کؤنن دوتته آلبوم بیرون هدأن کی أولی آلبؤمˇ نؤم [[شنگ (موزیکˇ آلبوم)|شنگ]] و دومی آلبؤمˇ نؤم 
[[تره اوچین (رپ)|تره اوچین]] ایسسه.

[[شاهين نجفي]] رپؤن ویشتر اعتراضی ایسن ولی چنته احساسی میزقؤن نی بخؤنده؛ [[مامان (رپˇ آهنگ)|مامان]] و [[بیأ مره یاری بدن (موزیک)|بیأ مره یاری بدن]] موسؤن. بعضی شاهین نجفی میزقؤنؤن، ترکیبی فارسی ؤ گیلکی أمرأ ایسه.

==گیل رپ==
از سال ۱۳۹۹ ایته سبک نو شکل بیگیفته برای احیای زبان گیلکی به نام «گیل رپ» و از بنیانگذاران ا سبک شا گیله متی و ژیویر نام بردن. 


==خالؤن==
*[https://web.archive.org/web/20190804232623/http://v6rg.com/?p=7459 یکته رادیویی برنامه راجه به گیلکی رپ]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%86_%D9%86%D8%AC%D9%81%DB%8C شاهین نجفی]
*[https://web.archive.org/web/20150624071343/http://osra.rzb.ir/ سعید عوسرا جیگا]
*[https://web.archive.org/web/20160901151248/http://www.shahinnajafimusic.com/ شاهین نجفی جیگا]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%84_%28%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85%29 ترامادولˇآلبوم]
* [https://on.soundcloud.com/ZxX4y ژیویرِ جیگا]

==سربس==
{{جیرنویس}}


[[رده:گیلکی رپ]]
[[رده:رپ]]
[[رده:موزیک]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>ot8voe8d4ukg92rcidxqfz2yqctw71m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156076</id>
      <parentid>156042</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T18:45:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gilakieh</username>
        <id>18478</id>
      </contributor>
      <comment>Code man I’m a Nigger</comment>
      <origin>156076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2528" sha1="i9bvx1b6q3sdqob6z533ccxkrfn6u07" xml:space="preserve">{{بیسربس}}
'''گیلٚکی رپ'''،رپˇ میزقؤنˇ سبکˇ جی بومأ، ای سبکˇ رو، پور تاثیر بنه. ای میزقؤنˇ سبک سوتته رج دأنه&lt;ref&gt;سربس خأنه اما ندأنه!&lt;/ref&gt;:

اولی '''گأنگستری''' ایسه کی اینه '''خیابؤنی رپ''' نی دخؤنن؛ دومی '''اعتراضی رپ''' ایسه و سومی ایپچه اخلاقی‌تر ایسه و سأی کؤنه کی جامعه ارزشؤنه یاد باوره.&lt;ref&gt;سربس خأنه ؤ ندأنه!&lt;/ref&gt;

گیلکی رپ، ای هر سو ته رجˇ مئن، بمیرفؤسی فعال ایسن. گأنگستری خؤجیر خؤندنکسؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[أدیب پژواک]] ایسن کی اوشؤنˇ گروه (جرگه) نؤم [[ؤ.پي (موزیکˇ جرگه)|ؤ.پي]] ایسسه و اعتراضی خؤجیر خؤندنکس، [[شاهين نجفي]] ایسه و سومی سبکˇ مئن، کي پور فعال نیه، [[رشت ؤ انزلي]] میزقؤن، [[عماد قویدل]]ˇ جی و [[ضد نژادپرستی]] میزقؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[کالی ام]]ˇ جی، دوتته جه خؤجیرترین میزقؤنؤن ایسن گیلکی رپˇ مئن.


گنگستا سبک، گیلکی مئن ایتؤ ایسه کی طنز و مزاقیتن و... اونˇ مئن زیاد دئه شأنه. [[سعید عؤسرا]] و [[أدیپ پژواک]] کی ویشتر أ کارؤنه دومبال کؤنن دوتته آلبوم بیرون هدأن کی أولی آلبؤمˇ نؤم [[شنگ (موزیکˇ آلبوم)|شنگ]] و دومی آلبؤمˇ نؤم 
[[تره اوچین (رپ)|تره اوچین]] ایسسه.
==دیلم رپ==
==خالؤن==
*[https://web.archive.org/web/20190804232623/http://v6rg.com/?p=7459 یکته رادیویی برنامه راجه به گیلکی رپ]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%86_%D9%86%D8%AC%D9%81%DB%8C شاهین نجفی]
*[https://web.archive.org/web/20150624071343/http://osra.rzb.ir/ سعید عوسرا جیگا]
*[https://web.archive.org/web/20160901151248/http://www.shahinnajafimusic.com/ شاهین نجفی جیگا]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%84_%28%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85%29 ترامادولˇآلبوم]
* [https://on.soundcloud.com/ZxX4y ژیویرِ جیگا]

==سربس==
{{جیرنویس}}


[[رده:گیلکی رپ]]
[[رده:رپ]]
[[رده:موزیک]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>i9bvx1b6q3sdqob6z533ccxkrfn6u07</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156083</id>
      <parentid>156076</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T18:52:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tenshi Hinanawi</username>
        <id>18199</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/Gilakieh|Gilakieh]] ([[User talk:Gilakieh|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3150" sha1="ot8voe8d4ukg92rcidxqfz2yqctw71m" xml:space="preserve">{{بیسربس}}
'''گیله رپ'''، رپˇ میزقؤنˇ سبکˇ جی بومأ ؤ [[فارسی‌ رپ]]، ای سبکˇ رو، پور تاثیر بنه. ای میزقؤنˇ سبک سوتته رج دأنه&lt;ref&gt;سربس خأنه اما ندأنه!&lt;/ref&gt;:

اولی '''گأنگستری''' ایسه کی اینه '''خیابؤنی رپ''' نی دخؤنن؛ دومی '''اعتراضی رپ''' ایسه و سومی ایپچه اخلاقی‌تر ایسه و سأی کؤنه کی جامعه ارزشؤنه یاد باوره.&lt;ref&gt;سربس خأنه ؤ ندأنه!&lt;/ref&gt;

گیلکی رپ، ای هر سو ته رجˇ مئن، بمیرفؤسی فعال ایسن. گأنگستری خؤجیر خؤندنکسؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[أدیب پژواک]] ایسن کی اوشؤنˇ گروه (جرگه) نؤم [[ؤ.پي (موزیکˇ جرگه)|ؤ.پي]] ایسسه و اعتراضی خؤجیر خؤندنکس، [[شاهين نجفي]] ایسه و سومی سبکˇ مئن، کي پور فعال نیه، [[رشت ؤ انزلي]] میزقؤن، [[عماد قویدل]]ˇ جی و [[ضد نژادپرستی]] میزقؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[کالی ام]]ˇ جی، دوتته جه خؤجیرترین میزقؤنؤن ایسن گیلکی رپˇ مئن.


گنگستا سبک، گیلکی مئن ایتؤ ایسه کی طنز و مزاقیتن و... اونˇ مئن زیاد دئه شأنه. [[سعید عؤسرا]] و [[أدیپ پژواک]] کی ویشتر أ کارؤنه دومبال کؤنن دوتته آلبوم بیرون هدأن کی أولی آلبؤمˇ نؤم [[شنگ (موزیکˇ آلبوم)|شنگ]] و دومی آلبؤمˇ نؤم 
[[تره اوچین (رپ)|تره اوچین]] ایسسه.

[[شاهين نجفي]] رپؤن ویشتر اعتراضی ایسن ولی چنته احساسی میزقؤن نی بخؤنده؛ [[مامان (رپˇ آهنگ)|مامان]] و [[بیأ مره یاری بدن (موزیک)|بیأ مره یاری بدن]] موسؤن. بعضی شاهین نجفی میزقؤنؤن، ترکیبی فارسی ؤ گیلکی أمرأ ایسه.

==گیل رپ==
از سال ۱۳۹۹ ایته سبک نو شکل بیگیفته برای احیای زبان گیلکی به نام «گیل رپ» و از بنیانگذاران ا سبک شا گیله متی و ژیویر نام بردن. 


==خالؤن==
*[https://web.archive.org/web/20190804232623/http://v6rg.com/?p=7459 یکته رادیویی برنامه راجه به گیلکی رپ]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%86_%D9%86%D8%AC%D9%81%DB%8C شاهین نجفی]
*[https://web.archive.org/web/20150624071343/http://osra.rzb.ir/ سعید عوسرا جیگا]
*[https://web.archive.org/web/20160901151248/http://www.shahinnajafimusic.com/ شاهین نجفی جیگا]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%84_%28%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85%29 ترامادولˇآلبوم]
* [https://on.soundcloud.com/ZxX4y ژیویرِ جیگا]

==سربس==
{{جیرنویس}}


[[رده:گیلکی رپ]]
[[رده:رپ]]
[[رده:موزیک]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>ot8voe8d4ukg92rcidxqfz2yqctw71m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156109</id>
      <parentid>156083</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T02:19:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30392-57</username>
        <id>18481</id>
      </contributor>
      <comment>Codeman ur a NIGGER, &amp; codeman Im a Nigger or things similar to it is what I would have said fr if i was talking backwards</comment>
      <origin>156109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2528" sha1="i9bvx1b6q3sdqob6z533ccxkrfn6u07" xml:space="preserve">{{بیسربس}}
'''گیلٚکی رپ'''،رپˇ میزقؤنˇ سبکˇ جی بومأ، ای سبکˇ رو، پور تاثیر بنه. ای میزقؤنˇ سبک سوتته رج دأنه&lt;ref&gt;سربس خأنه اما ندأنه!&lt;/ref&gt;:

اولی '''گأنگستری''' ایسه کی اینه '''خیابؤنی رپ''' نی دخؤنن؛ دومی '''اعتراضی رپ''' ایسه و سومی ایپچه اخلاقی‌تر ایسه و سأی کؤنه کی جامعه ارزشؤنه یاد باوره.&lt;ref&gt;سربس خأنه ؤ ندأنه!&lt;/ref&gt;

گیلکی رپ، ای هر سو ته رجˇ مئن، بمیرفؤسی فعال ایسن. گأنگستری خؤجیر خؤندنکسؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[أدیب پژواک]] ایسن کی اوشؤنˇ گروه (جرگه) نؤم [[ؤ.پي (موزیکˇ جرگه)|ؤ.پي]] ایسسه و اعتراضی خؤجیر خؤندنکس، [[شاهين نجفي]] ایسه و سومی سبکˇ مئن، کي پور فعال نیه، [[رشت ؤ انزلي]] میزقؤن، [[عماد قویدل]]ˇ جی و [[ضد نژادپرستی]] میزقؤن، [[سعید عؤسرا]] و [[کالی ام]]ˇ جی، دوتته جه خؤجیرترین میزقؤنؤن ایسن گیلکی رپˇ مئن.


گنگستا سبک، گیلکی مئن ایتؤ ایسه کی طنز و مزاقیتن و... اونˇ مئن زیاد دئه شأنه. [[سعید عؤسرا]] و [[أدیپ پژواک]] کی ویشتر أ کارؤنه دومبال کؤنن دوتته آلبوم بیرون هدأن کی أولی آلبؤمˇ نؤم [[شنگ (موزیکˇ آلبوم)|شنگ]] و دومی آلبؤمˇ نؤم 
[[تره اوچین (رپ)|تره اوچین]] ایسسه.
==دیلم رپ==
==خالؤن==
*[https://web.archive.org/web/20190804232623/http://v6rg.com/?p=7459 یکته رادیویی برنامه راجه به گیلکی رپ]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%86_%D9%86%D8%AC%D9%81%DB%8C شاهین نجفی]
*[https://web.archive.org/web/20150624071343/http://osra.rzb.ir/ سعید عوسرا جیگا]
*[https://web.archive.org/web/20160901151248/http://www.shahinnajafimusic.com/ شاهین نجفی جیگا]
*[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%84_%28%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85%29 ترامادولˇآلبوم]
* [https://on.soundcloud.com/ZxX4y ژیویرِ جیگا]

==سربس==
{{جیرنویس}}


[[رده:گیلکی رپ]]
[[رده:رپ]]
[[رده:موزیک]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>i9bvx1b6q3sdqob6z533ccxkrfn6u07</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>گيلکي زوؤن</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15084</id>
    <revision>
      <id>155898</id>
      <parentid>155446</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:07:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30307-27</username>
        <id>18474</id>
      </contributor>
      <origin>155898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35136" sha1="t7uohq7uij12vvcffn93y89tqjy5dt5" xml:space="preserve">{{زوان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|زوان ٚ نام= گيلکي
|زوان ٚ بۊمي نام= گيلکي، گيليکي، گئلکي
|زوان ٚ باخي نامان= 
|زوان ٚ داميشک ٚ نامان= 
|تصویر= Gilaki in Nastaliq.png  
|اندازه تصویر= 250px
|زوان ٚ بومي جيگایان= کاسپين ٚ نسا
|گۊتنکسان ٚ شۊمار= 
|زوان ٚ درزا= {{•}}[[هيندۊاۊرۊپايي زوانان|هيندۊاۊرۊپايي]]{{سخ}}{{•}}[[هيندۊايراني زوانان|هيندۊايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي ايراني زوانان|خۊرخۊسي ايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي کلسيايي ايراني زوانان|خۊرخۊسي کلسيايي ايراني]]{{سخ}}{{•}}گيلکي
|أولي گۊنه‌ئن= 
|معىار ٚ گۊنه‌ئن= 
|گۊىشان= 
|لئجه‌ئن= 
|نيويشتن ٚ سيستم= [[گيلکي أليفبي]]
|زوان ٚ رسمي جيگایان= 
|أقليت ٚ زوان= 
|زوان ٚ آکادمي‌ئن= 
|ايزؤ ۱–۶۳۹= 
|ايزؤ ۲–۶۳۹= 
|ايزؤ ۳–۶۳۹= glk
|گلاتؤلؤگ= 
|زوان شينأسي=
}}
[[ايران|گیلَکی،]] '''[[ايران|آرادٚ]] زوان''' ایسهوٚ ڤ یتا زوان ٚ نؤم ایسه گه [[گيلک|گيلکؤن]] اۊن ٚ أمرأ گب زنن. اي زوؤن  کاسپی ٚ شي ایسه و [[ايران|ايراني خۊرخؤسي-کليسایي]] هال ٚ مئن جیگا‌ بیته دأره.&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt; ألبت بأضي هامۊجشؤن اين-ه گۊنن گه گيلکي، کارتولي (نسا-کفکازی گ جه کاسپین ایه) زوؤنؤن ٚ اٚرأني مۊشترک ٚ جرگه‌شينأسي ٚ چیزونو ٚ دارا ایسه ( ساب گوئن).&lt;ref&gt;http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0960982206011390&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Academic American Encyclopedia By Grolier Incorporated, page 294&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The Tati language group in the sociolinguistic context of Northwestern Iran and Transcaucasia By D.Stilo, pages 137-185&lt;/ref&gt; اي زوؤن ٚ گۊتنکسؤن ٚ تئداد-ه [[اتنؤلؤگ]] سال ٚ ۲۰۲۵ مئن ۱۸،۴۴۴،۶۸۴ گپ زن ڤ ۱۴٬۹۸۱٬۴۴۴ گیلَٚک گپ زم داشتیبۆ ای زوان گ دیباری تٚرن زپان ایسه ای هوٚرٚ میٚن ری.&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt; گه ألبت مۊختلف ٚ سربسؤن ٚ مئن اي آمار جيرجؤر دأره. اي زوؤن ٚ جۊغرأفي شر-ه [[کاسپي دریا]] ٚ نسایي لک ٚ جي دا [[ألبۊرز ٚ ارتفاعات|ألبۊرز ٚ کتلستان]] مؤعرفي گۊده شأنه. ولي اين ٚ طۊلي (جۊغرافي طۊل، خۊرتؤو-خۊرخؤس) محدۊده سر نظرات مۊتناقضه یأ ايختلافات نيأ. گيلکيیوٚ بٚه گيلکي خط ٚ جي نويسنن.

==گۊیشؤن==


گيلکي زوؤن-ه فی‌الواقع اين ٚ [[لفظˇ زنجيله|زنجيله‌یي گۊیشؤن]] چاؤننن ؤ هۊته گه اۊن ٚ نؤم ٚ جي مۊشخصه زنجيل ٚ مۊسؤن کسن-ه مۊرتبط أ وصل هيسن. خلئن سأی بؤده دأرن گه گيلکي‌ گۊیشؤن-ه توخس بؤنن ؤ اۊشؤن ٚ ره محدۊده مشخص چاؤنن أمما اي تقسيمؤن کسن ٚ همرأ خلي متناقضن. یه پأره زوؤن‌شناسؤن أ هامۊج‌کسؤن معتقدن گيلان أ مازرۊن ٚ گۊیشؤن-ه خأن یته زوؤن ٚ شي دؤنسن گه گيلکي/تبري دؤخؤندن بۊنه.

#
#
#
#
#

==گيلکي واجه‌ئن==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! بيه پيش
! بيه پس
! اينگيليسي
|-
| ديم || ديم
| Face
|-
| زمات، زمت || زمات
| Time
|-
| جؤر|| جؤر
| Up
|-
| جير || جير
| Down
|-
|بۊن
|بۊن
|Under
|-
| پئر || پئر
| Father
|-
| زأک، زأی || زای / زاک
| Baby / Kid
|-
| ريکه، وچه || رِی / رِئک
| Boy
|-
| لاکۊ / دتر || کؤر / کیلکا / لؤی / دَتَر
| girl / Daughter
|-
|زن پئر || زن پئر
|Father in law
|-
|مار || مار
|Mother
|-
|خاخۊر || خاخۊر
|Sister
|-
|برار، برأر || برار
|Brother 
|-
|شۊ برأر || مردˇ برار
|Brother in law
|-
|شۊ مار|| مردˇ مار
|Mother in law
|-
| پيله، پيلا || پيله
| Great
|-
| ليسک || ليسک
| Lubricious
|-
| کرچ || کَرچ
| Brittle
|-
| وارگنئن، درگئنتن || اۊرگادن / وارگادن
| Hangning
|-
| هکشئن || فَکِشِن / دکشن
| Drag
|-
| فۊدۊشتن || فۊدۊشتن / اۊدۊشتن
| Sucking
|-
| واسَن || واستن
| Appetite or Desire
|-
| فؤدن، شؤندن، کألئن || فۊکۊدن / فۊگۊدن
| Pouring of Liquids
|-
| دار || دار
| Tree
|-
| سیفتال || گَرزَک
| Bee
|-
|تيتيل
|چيچيلاس / ککر
|Dragonfly
|-
| گؤ، مال || گاب
| Cow
|-
| پیچا/پیچا کوته || پیچا/پیچا کوته
| Cat/Kitty
|-
|آغۊز / گۊرکان
|آغۊز
|Nut
|-
| بیلی / سیکا
| بیلی
| duck
|-
| کرک || کَرک
| Hen
|-
| ملجه / چيچيني || چيچيني
| Sparrow
|-
|ميۊلئم
|لانتي
|Snake
|}

==گيلکي دابدستور==
===أليفبي===
گيلکي أليفبي اۊجۊر کي بۊگذشته&lt;ref&gt;محمود پاینده لنگرودی. فرهنگ گیل و دیلم. نشر امیرکبیر. ۱۳۶۸.&lt;/ref&gt; جي فرسه أمي دس ايتؤره:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! رديف !! حرفˇنؤم !! حرف
|-
| ۱ || کۊجي هفت || ˇ
|-
| ۲ || أليف || آ، أ، ا
|-
| ۳ || بي || ب
|-
| ۴ || پي || پ
|-
| ۵ || تي || ت
|-
| ۶ || ثي || ث
|-
| ۷ || جأم || ج
|-
| ۸ || چي || چ
|-
| ۹ || حي || ح
|-
| ۱۰ || خي || خ
|-
| ۱۱ || دال || د
|-
| ۱۲ || ذال || ذ
|-
| ۱۳ || ري || ر
|-
| ۱۴ || زي || ز
|-
| ۱۵ || ژي || ژ
|-
| ۱۶ || سين || س
|-
| ۱۷ || شين || ش
|-
| ۱۸ || صات || ص
|-
| ۱۹ || ضات || ض
|-
| ۲۰ || طأى || ط
|-
| ۲۱ || ظأى || ظ
|-
| ۲۲ || عىن || ع
|-
| ۲۳ || غىن || غ
|-
| ۲۴ || في || ف
|-
| ۲۵ || قاف || ق
|-
| ۲۶ || کاف || ک
|-
| ۲۷ || گاف || گ
|-
| ۲۸ || لام || ل
|-
| ۲۹ || ميم || م
|-
| ۳۰ || نۊن || ن
|-
| ۳۱ || وؤ || و، ۊ، ؤ
|-
| ۳۲ || ىه || ي، ى، ئ
|- 
| ۳۳ || هئ گرد || ه
|}

[[پرونده:گيلکي أليفبي.ogg|بندانگشتی|راست|گيلکي أليفبي]]


=== ایپچه گيلکي کلم&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140802095522/http://v6rg.com/?p=9412 ورگ. چنته نؤکته، گيلکي و فارسی و ایشؤنˇ هدأهگیرˇ جی.]&lt;/ref&gt; ===


{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || اینگیلیسی ||کۊردي
|-
| دیم || Face || Dîmen 
|-
| زأی/ زأک/ وچه || Baby/Kid || Zarok
|-
| پیلˇپئر || Grand Father || Bapîr
|-
| جؤر || Up || jûr/Jûrewe 
|-
| اساره/ رؤجا || Star ||  Estêre/Stêrk
|-
| لاکو/ کؤر/ کیجا/ کئلکا || Girl || Kıç/Kîj
|-
| ریکه/ رئک/ رئه/ وچه || Boy || Kurr
|-
| پیتار || Ant || Mêlûre
|-
| سیفتال/ گرزک || Bee || Hengejalle
|-
| پیچا/ پیچه || Cat || Pışîle
|-
| نسا || Shadow || Nısê/Sêwer
|-
|  پیله/ گأت || Great || Gewre
|-
|  پئر || Father || Bawk
|-
| فودوشتن || Suck|| Mıjîn
|-
| وأستن/ یأسه || Appetite/ Desire || ?
|-
|  فودن/ شؤندن || Pouring of liquids|| Rıjanın/ Rıştın
|-
|  لیسک || Lubricious|| Lûs/Xız
|-
|  کرچ/ کرج || Brittle || Puşke
|-
|  دار || Tree|| Dar
|-
| چیشنک/ ملجه/ چیچینی || Sparrow|| Peresêlke/ Çoleke
|-
|  بشو || Go || Pıço
|-
|  هگیر/ فگیر || Take it in your hand || Bıgre
|-
|  هنگیر/ فنگیر || Dont take in your hand|| Megre
|-
|  پورد || Bridge|| Pırd
|}


===خؤندشؤن ؤ حرفؤن===
گيلکی بیسˇ دو ته حرف (صامت ىا همخوان) دأنه:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| پ || p || پورد 
|-
| ب || b || بال
|-
| ت/ط || t || توم
|-
| د || d || دأره
|-
| ک || k || کرجي
|-
| گ || g || گأره 
|-
| غ/ق || q || قاش 
|-
| ف || f || فو 
|-
| و || v || وأرش 
|-
| س/ص/ث || s || ساق 
|-
| ز/ض/ظ/ذ || z || زور 
|-
| ش || š || شل 
|-
| ژ || ž || ژیویر 
|-
| خ || x || خؤنخا 
|-
| ه/ح || h || هئن 
|-
| چ || c || چوچار 
|-
| ج || j || جیگه 
|-
| ر || r || راب 
|-
| ل || l || لاس 
|-
| م || m || مره 
|-
| ن || n || نمکار 
|-
| ی || y || یالمند 
|}

هف ته ني ساده خؤندش (مصوت ىا واکه) دأنه:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| آ || ā || کال 
|-
| او (ۊ) || u || سو
|-
| اي (ي) || i || شیم
|-
| ئ || e || گئشه
|-
| ؤ || o || چؤ
|-
| أ ||a || هأن 
|-
| ٚ || ə || کل 
|}

بانی سه جرگه تویم (مرکب) خؤندش&lt;ref&gt;مسعود پورهادی. زبان گيلکي. دانشنامه‌ی فرهنگ و تمدن گیلان، جلد ۱۶. رشت: نشر ایلیا ۱۳۸۷. ص۲۷.&lt;/ref&gt;:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| ؤۊ || ou || اؤۊربۊ (امرود) /ourbu/ 
|-
| آۊ || āu || زاۊ (شکؤمدار زنأی) /zāu/
|-
| آي || āi || ماي (ماهی) /māi/
|-
| ئي || ei || خئيل (جرگه) /xeil/
|-
| ۊؤ || uo || تۊؤر (تبر) /tuor/
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| ئی || ey || رئی (ریکه) /rey/ 
|-
| ٚی || əy || میدان /məydān/
|-
| أی || ay || أیوار (ای دفأر) /ayvār/
|-
| آی || āy || هأرای (زهار، فریاد) /harāy/
|-
| ؤی || oy || کؤیتا (کؤکته) /koytā/
|-
| ۊی || uy || اۊیتا (اؤکته) /uytā/ 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| آؤ || āw || ناؤدان /nāwdān/ 
|-
| ؤ || ow || اؤلاد /owlād/
|-
| أؤ || aw || أؤدؤ (دهن‌وله) /awdo/
|-
| ٚؤ || əw || خؤخوره (خرناسه) /xəwxurə/
|}

آخری خؤندش (ə) یکجور خؤندشه کي گيلکي مئن همه ته خؤندشؤن جي ویشتر به کار شنه ؤ یکچی ایسه a ؤ e مئن. گيلکي خؤندشؤنˇ بورز/بولند/کنده/پورز &lt;ref&gt;مسعود پورهادی. زبان گيلکي. دانشنامه‌ی فرهنگ و تمدن گیلان، جلد ۱۶. رشت: نشر ایلیا ۱۳۸۷. ص۲۶.&lt;/ref&gt;

===نامتا'ن (ضميرؤن)===
====شخصي نامتا====
گيلکي مئن شخصي نامتا دۊ جۊره&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;:
=====الف. سيوا شخصي نامتا=====

{| class=&quot;wikitable&quot;
! سيوا نامتا || شخصي نامتا (فاعلي) || شخصي نامتا (مفعۊلي)
|-
| أول شخصˇ فرد || مۊ، من || مأ، مره
|-
| دوم شخصˇ فرد || تۊ || تأ، تره
|-
| سىؤم شخصˇ فرد || اۊن، اۊ || اۊنه، وره
|-
| أول شخصˇ جم || أمان، أما، أمه، أمۊ، آمۊ || أمره
|-
| دوم شخصˇ جم || شۊمان، شۊما، شمه، شۊمۊ، شمۊ || شمره
|-
| سىؤم شخصˇ جم || أشان، ايشؤن (اۊشؤن)، ايشان || أشأنه، ايشؤنه (اۊشؤنه)، ايشانه
|}

=====ب. دشکسه شخصي نامتا=====


===فاعل===
گيلکي مئن، فاعل، شخص ؤ شماره' جي، فعلˇ همرأ جۊره&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;:

''مرىم ظرفؤنه بۊشؤسته.''

''مرىم ؤ زهرا ظرفؤنه بۊشؤستن.''

فاعل تينه حذف بۊبۊن ؤ فاعلˇ شخص ؤ شماره شأنه فعلˇ شناسه' جي فأمسن&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;:

''مۊ شنم. -&gt; شنم.''

''اۊ کيتابه هأىته. -&gt; کيتابه هأىته.''


===فعل===
گيلکي مئن فعل دۊ ته بنه دأنه: '''هسا بنه''' (مضارع) کي اۊنأجي اخباري هسا ؤ التزامي هسا ؤ أمر چاگۊده بنه باني '''بۊگذشته بنه''' کي مصدر ؤ مفعۊلي صفت ؤ بۊگذشته فعلؤن اۊنأجي چاگۊده بنه.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;


====مصدر====
مصدر، -ən ؤ -an همرأ تمنأ بنه. أگه ىکته فعلˇ بنه خؤندشˇ همرأ سر بمأ، اينˇ مصدر -n گينه: ''زئن'' ؤ ''خؤردن'' ؤ ''فۊدن''ˇ مۊسؤن.

====ماضي صرفان====
گيلکي مئن ماضي ساده و ماضي استمراري به ترتيب ايته بساته بۊنن:
*ماضي ساده: ب+بؤگذشته بۊنه+شناسه&lt;ref&gt;فرهنگ قادري || http://khurtav.blogfa.com/post-80.aspx&lt;/ref&gt;
*ماضي استمراري: بؤگذشته بۊنه+شناسه&lt;ref&gt;فرهنگ قادري || http://khurtav.blogfa.com/post-80.aspx&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! مصدر || بۊگذشته بۊنه || ماضي ساده؛ اول شخص مفرد || ماضي استمراري؛ اول شخص مفرد
|-
| خؤفتن || خؤفت || بخؤفتم || خؤفتم، خؤفتمه
|-
| خؤتن || خؤت || بخؤتم || خؤتم
|-
| بختن || خت || بختم || ختم
|}

===قىد===
نحوي أگه نيگا بۊکۊنيم گيلکي مئن دۊ جرگه قىد دأنيم: ىک جرگه '''حتماً''' ؤ '''مثلاً'''ˇ مۊسؤن قىدؤن ؤ ىک جرگه' ني '''خئلي''' ؤ '''ويشتر'''ˇ مۊسؤن.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

دومي جرگه قىدؤنه نشأنه جۊمله سر أردن: خئلي حسن کتاب خؤنه. أول جرگه '''جۊمله قىد''' ايسن أمما دومي جرگه، '''فعلي جرگه قىد'''ن.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

===جۊمله===
گيلکي مئن کلمه'نˇ ترتيب ''فاعل-مفعۊل-فعل'' ايسه.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;  بسچي گاگلف مفعۊل تينه فعلˇ پسي بأ أمما مننئه فاعلˇ پيش بأ:

''علي کيتابه خؤنه.''

''علي خؤنه کيتابه.''

====ناشخصي ساخت====
ناشخصي ىا غىرˇشخصي جۊمله'ن اۊ جۊمله'نن کي ايشؤنˇ فعل، خۊشؤنˇ فاعلˇ همرأ جۊر نئه ؤ اي جۊمله'نˇ فعلˇشناسه سىؤم شخصˇ فرد ايسه: '''مأ تشنه'.'''&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

اي جۊمله'نˇ فعلؤن حسي ايسن ؤ ىعني ىکته مرجع خأنن کي ىکته تجرۊبه ىا حسه نسبت بدئن اۊ مرجعه. پس مننئن '''نمأ نامتا''' (ضمير ناملفوظ) بدأرن: گۊشنه'.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

اي جۊمله'نˇ مئن، فعلˇ مرجع مننئه بيجؤن بۊبۊن. پس أگه تينيم بدأريم: ''مأ گۊشنه''' ىا ''حسنه گۊشنه''' ىا ''سگؤنه گۊشنه'''؛ مننيم بۊگؤىم ''ميزه گۊشنه'''.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

اۊ نؤمي جرگه کي ناشخصي جۊمله'نˇ سر هأنه، فاعل نئه؛ اي نؤمي جرگه مفعۊله کي شنه فاعلˇ خالي جيگه مئن نيشينه

==گيلکي دپ==
''&lt;sub&gt;اصلˇ وانيويس: [[گيلکي نیویشتن]]&lt;/sub&gt;''

صد سالˇ أخيرˇ مئ هرکي هرجۊر کي دوس دأشت گيلکي بنويشته کي البته ويشتري آرامي خطˇ جي نيويسنن کي ايرانˇ مئن به اشتبا&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458#g1&lt;/ref&gt; عربي ىا فارسي خۊ دۊخؤنده بنه؛ اي خطˇ مئن هرکي هرجۊر داب ض زاکۊن کي دۊرۊس تشخيص بده عمل کؤنه امما [[گیله‌وا|گيلوا]] مجله يکته دابدستۊر پيش بنأبۊ کي چورنه چورنه بۊبؤ دابدستۊري کي گيلوا مئن بکي-ويريس بکارشنه ؤ اينˇ گتن کارکتر کۊچˇ هف (ˇ) ايسه.

۱۵۸۸ اسفندار ما، [[ورگ (اينترنتي جيگه)|ورگ]]، گيلوا دابدستۊرˇ سر يکته شيوه-نامه ؤ [[کاربر:Varg/پؤرؤژهٰ‌ن/گيلکي کيليدتأخته|کيليدتأخته]] (Keyboard) مؤنتشر بۊده کي شأنه گۊتن منسجمترين دابدستۊري ايسه کي تاهيسه بيرين بمأ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید]&lt;/ref&gt;

ورگˇ پيش بنأ شيوه ايتؤره:

&lt;sub&gt;''(اي وؤت، اي سربسˇ جي نقل بؤدره: [https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید])''&lt;/sub&gt;

'''چۊتؤ خأ اي خطˇ جي گيلکي نيويشتن؟'''


ا. نؤميترين ؤ مؤهمترين نشؤنه، “ˇ” ايسه کي شؤا(ə) نۊشؤن دئنه. امما قراردادˇ جي أمه اينه همته اضافي ترکيبؤنˇ مئن کاراگينيم.

ملکي اضافه: ماکانˇ جۊف

وصفي اضافه: سۊرخˇ رۊجا

هرماله اضافه: اۊتاقˇمئن

دقت بکۊنين کي “ˇ” دۊ جا أصلن بکارنشنه. ىکته مفعۊلي نشؤنه جا: من تي پسره بيدئم. پس أگه اي جومله’ ايتؤ بنويسيم که “من تي پسرˇ بيدئم” دوروس نيه. چۊن پئرˇ پسي “ه” ىکته سيوا کلمه ايسه ؤ مفعولي نشؤنه ايسه. اؤکته “ايسه” فعلˇ مئنه: اۊن تي مأره. که أگه بنويسيم “اۊن تي مأرˇ” غلطه. چۊن ائره م مأرˇ پسي “ه” ىکته فعله: اۊن تي مأر ايسه.

– گاگلف لازمه کي تأکيد بۊکۊنيم ىکته کلمه مئن ىکته گب (حرف)ˇ پسي، شؤا دأنيم؛ اي جۊر وختؤن شأنه کۊچˇ هفته کاراىتن. وٚرگ ىا کٚلˇ مۊسؤن. گيلکي کيليدتأخته مئن أگه شيفتˇ کيليده بدأرين ؤ کۊچˇ هفته بزنين، تينين ىکته گبˇ جؤر شؤا بنين. اما نخأ اي کارˇ مئن تۊند شؤن؛ گيلکي-نيويسي مئن نخأ گبؤنˇ جؤر ؤ جير اعراب نأن.


ب. a ىا فتحه خؤندشˇ جا (چي کۊتا چي دکشه) “أ” (ىزبر: yəzəbər) کاراگينيم: تأ، دأنم، پأچ، دأرم.


ج. اۊ کلمه’نˇ مئن کي “ه” همره سرهنن ؤ اي “ه” ىکته خؤندشˇ جا ايسه (خؤنه، فرده ؤ…)، أگه لازم ببۊن کي مفعۊلي نشؤنه ىا “ايسه” جا ىکته فتحه بچربؤنيم کلمه سراخره، “أ” جا، چۊن خأنيم کلمه ظاهر ؤ صورته بدأريم “‘” کاراگينيم: خؤنه’، فرده’، خسته’بؤستم، پياده’بم.


د. e ىا کسره خؤندشˇ جا (چي کۊتا چي دکشه) “ئ” (ىزير: yəzir) کارأگينيم: زئن، مئبه، زئندرم.


ه. o ىا ضممه خؤندشˇ جا (چي کۊتا چي دکشه ىا چي ow خؤندشˇبه) “ؤ” (ىپيش: yəpiš) کاراگينيم: شؤن، شؤ، خؤ، مۊسؤن.


و. اۊ کلمه’ني که “ه” ىا “ا” همره سرهنن، اۊشؤنˇ جم دوستنˇبه چۊن خأنيم کلمه ظاهر ؤ صورته بدأريم، “‘” کاراگينيم ؤ أگه کلمه “ي” همره سربأ، “ئ” کاراگينيم: خؤنه’ن، پا’ن، کاسپيئن/کاسپئن، تيتيئن/تيتئن.


ز. اي خطˇ مئن نيمفاصله ندأنيم. هر جا بدين نيمفاصله خأنين، اۊنˇ جهاني معادله کاراگيرين: دأش (-).


ح. u خؤندشˇ به، چي دکشه چي کۊتا، “ۊ” کاراگينيم: فۊوؤستن، دۊر، پۊر.


ط. i خؤندشˇ به، چي کۊتا چي دکشه، “ي” کاراگينيم کي هم وختي سيوا بنويشته بنه ؤ هم وختي ىکته حرفه دچکئنه، نؤقطه دأنه. “تيتي” مۊسؤن.


ى. اۊ کلمه’نˇ مئن کي دۊ ته گب (حرف)ˇ همره کي ىکته خؤندشˇ نماىنده ايسن سرأگينه (ايران، اؤره، ائره ؤ…)، اولي أليف هۊتؤ کي هميشک داب بو بنويشته بنه امما بۊخؤنده نبنه.


ک. تۊىم خؤندشؤنˇ به کي گيلکي خۊشئبه دأنه، هي علامتؤنه خأ تۊىم گۊدن: تيۊل، ريۊت ؤ…


ل. y گبˇ جا، “ى” کاراگينيم کي هم وختي سيوا بنويشته بنه ؤ هم وختي ىکته حرفه دچکئنه، بينؤقطه': چأىي، حسنى.


م. اۊ کلمه’ني که اۊشؤنˇ مئن ي پسي، ى هنه، بيه، ديا، پياز ؤ… مۊسؤن، خالي “ي” بنويشته بنه: بيه، ديا، بيه، پياز ؤ…


ن. سيوانيويسي ىا دچکسه-نيويسي، اصلˇ ملاک کلمه استقلاله. ىعني ىکته کلمه وابينؤن خأ کسؤنه دچکئن مگر اينکه باخى ملاکؤن ىا نيويشتاري عادتؤن مانع ببۊن. مثلن، مؤستمر فعلؤنه چۊن ىکته مۊستقل فعل ؤ ىکته کلمه ايسن دچکسه نويسنيم: شؤندرم، بمأبۊ ؤ خؤردئدرم. هيتؤرم “بي” ؤ “نا” مۊسؤن پيشوندؤن: بيکس، بيسواد، نابلد ؤ…

– هرجا فاصله ىا نيمفاصله لازم بۊ، دأش (-) کاراىته-بنه: خؤرده-درم، فورته-دبۊ.


س. گيۊمه وأسي، هۊ جهاني ؤ استاندارد گيۊمه’ (“”) کارأگينيم. گيۊمه اي جاؤن کاراىته-بنه:

– اۊ گبي که ىک جا ىا ىک کسˇ جي نقل بنه.

– خاصˇ نؤمؤن ؤ خاصˇ کلمه’ن، تيترؤن، فندي ؤ علمي اصطلاحؤن (هر وؤتˇ مئن خالي ىک دفأ).


ع. نؤمره-نيويسي مئن، أعشاري نؤمره’نˇ مئن مؤمىئز (/) بکارشنه (۲۳/۴۰۵) ؤ هزارگانˇ سۊ رقمه سيواگۊدنˇبه هۊ علامتي که دونىا مئن دابه ( ۳,۰۴۰,۰۰۴,۰۰۵,۰۶۰) کاراىته-بنه.


ف. پس گيلکي أليفبي اۊجۊر کي بۊگذشته جي فرسه أمي دس (محمۊد پاىنده لنگرۊدى فرهنگˇ گيل و دىلم) ؤ چاکۊنواکۊني که أمه پيش نئنيم، ايتؤره:

أليف (آ، ا، أ)، بي (ب)، پي (پ)، تي (ت)، ثي (ث)، جأم (ج)، چي (چ)، حي (ح)، خي (خ)، دال (د)، ذال (ذ)، ري (ر)، زي (ز)، ژي (ژ)، سين (س)، شين (ش)، صات (ص)، ضات (ض)، طأى (ط)، ظأى (ظ)، عىن (ع)، غىن (غ)، في (ف)، قاف (ق)، کاف (ک)، گاف (گ)، لام (ل)، ميم (م)، نۊن (ن)، وؤ (و، ؤ، ۊ)، ىه (ى، ئ، ي)، هئ گرد (ه).&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید]&lt;/ref&gt;

==گيلکي دئبار==

[[فاىل:Gilaki_Language_Location_Map.PNG]]

گيلکي خو تاریخ ؤ ادبیاته دأنه. پیرشرفشا شئرؤنˇ دیوانˇ مورسؤن کي هشتۊمي قرنˇ هجری قمری جي بجا بمؤنسه.&lt;ref&gt;رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون). گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.&lt;/ref&gt;  بخشی جه قدیمي آثار که یا به گیلکي بأنوشته ببه یا بخش هایی جه اؤن گیلکي ايسه: ۱.تفسیر قران سورتچی(قرن۷) ۲.مقامات الحریری(قرن۷) ۳.دیوان پیر شرفشاه دولابی(قرن۸) ۴.الکفایه(قرن۹) ۵.الابانه(قرن۹) ۶.تفسیر کتاب الله(قرن۹) ۷.تفسیر مؤغنیسا(قرن۹) ۸.دوم مشیخ زیدی(قرن۹) ۹.سوم مشیخ زیدی(قرن۹) ۱۰.قصیده طنطرانیه(قرن۹) گيلکي جي تا هفتؤمي قرن ه.ق وؤت بجا بمؤنسه. [[پیرشرفشا دولایی]] دیوان کي گيلکي زوان ئبه ىکته پیله سنده.&lt;ref&gt;دیوان پیرشرفشاه دولائی. به کوشش دکتر محمدعلی صوتی، ناشر بنياد فرهنگ ايران، تهران، 1358.&lt;/ref&gt; جغرزˇ اون، نهؤمی قرن جي، [[قاسم انوار]]ˇ شئرؤنˇ دیوان بمؤنسه کي اونˇ مئن گيلکي غزل دره. نهؤمی قرنˇ جي به بعد دئه گيلکي جي پۊر پورˇ وؤت هنأ تا مشروطه زمت کي حتا چن سوره انجیلˇ جي واگردؤن ببؤ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون).  گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.]&lt;/ref&gt;

سیˇ چن ته گيلکي کلمه راجه به جؤنورشناسی، نسخه‌ی خطی «خواص الحیوان»ˇ مئن (ملاعلی کامی لاهیجانی) دره کي الؤن [[ترهان]]ˇ دانشگا کتابخؤنه مئن هنأ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون).  گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.]&lt;/ref&gt;

سیزدهؤمی قرن مئن، [[سید ظهیرالدین مرعشی]] «تاریخ طبرستان، رویان و مازندران»ˇ جي ىکته واوینه (بنای آمل) [[میرزا ابراهیم گیلانی]] به گيلکي واگردؤنه.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون).  گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.]&lt;/ref&gt;

یکته گيلکي شئر ني [[خان احمد خان]] جي بجا بمؤنسه کي دانشگا تهران کتابخؤنه مئن هنأ&lt;ref&gt;پژوهشگر، ابوالقاسم. [https://web.archive.org/web/20210420034330/https://www.webcitation.org/6FsvEXaYg «معرفی برگی از نسخه خطی اشعار گيلکي خان احمد گیلانی»]. پیام بهارستان (تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس) ۲، ش. ۱۳ (۱۳۹۰): ۱۰۶۹. [http://www.ensani.ir/storage/Files/20120413184126-8049-225.pdf اصلی نسخه] جي بایگانی ببؤ.&lt;/ref&gt;:
'''
شده‌ام زار و پریشان دَرَم جان کَنَشا | دل پُر خون مو از عشق تو مانی آتشا

تو باَغیار نشینی می دِلا خون کُانی | تو بگو چه بَکُنَم مردمانَ سَرزَنَشا

شیوه دلبری و عشوه و ناز و غمزه | هرچه دُانی توبَکُن آنچه تو ذاتی رَوَشا

از فراق تو مُجَم [مَجَم] کوچه بکوچه شب و روز | همدَمی خود بَگُدی همسر تُرک طالَشا

موکه تا [تَ] هیچ نَگُتامو تو خود آزرده یَه بی | دو هزار چه موتی دانم یَکتا و اگُتَه نَشا'''

[[پرونده:Karkiya Xan Ahmad xan-e do'om.PNG|بندانگشتی|600px|وسط|یکته ولگ نسخه خطی کي خان احمد خان گيلکي شئرؤن اون سر بنویشته نأ]]

یکته دئه سربس، گيلکي قدیمی وؤتˇ وأسی، «تفسیر کتاب الله» ایسه، ابوالفضل بن شهردویر دیلمی کي هشتؤمی قرنˇ مئن بنویشته ببؤ ؤ اونˇ مئن قرآن به گيلکي واگردؤنه ؤ تفسیر ببؤ.&lt;ref&gt; [https://www.academia.edu/2912872/%D9%86%D8%B3%D8%AE%D9%87_%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D9%84%D9%85%DB%8C_-_%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D9%87 تفسیر کتاب‌الله/ ابوالفضل بن شهردویر دیلمی؛ با مقدمهٔ محمد عمادی حائری. تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی. قم: کتابخانه‌ٔ تخصصی تفسیر و علوم قرآنی. ۱۳۸۸.]&lt;/ref&gt;

[[مازیار]] (کی مازندرؤنی بو ؤ ۲۱۸ تا ۲۲۵ ه.ق حوکومت گود) خو نامه‌ٰنˇ مئن به عباسی خلیفه، خوشه گیلˇ گیلان دخؤنه ؤ خلیفه ني اینه جیلˇ جیلان (گیلؤنˇ گیل؛ فارسی: گیل گیلها) دخؤند. اي اول سندی ایسه کي یک نفر خودش ؤ خو مردومه گیل دخؤند. هنۊزم مازندرانˇ غربˇ کوهؤنˇ مئن، گالشؤن، جیرا (جؤلگه) دخؤنن: گیلؤن. 

[[فردؤسی]]، خو [[شاهنامه]] مئن، اؤره کي '''منوچهر'''، '''سلم''' ؤ '''تور'''ˇ جي انتقام بکشه، نویسنه: 

''سپه را ز درىا به هامون کشید | ز چین دژ سوی آفریدون کشید

چو آمد به نزدیک تمیشه باز | نیا را به دیدار او بد نیاز

ز دریای گیلان چو ابر سیاه | دُمادُم به ساری رسید آن سپاه''

بازین کي '''فریدون''' مازندرانˇ مردومˇ همره شنه منوچهرˇ استقبال:

''به زرین ستام و به زرین کمر | به سیمین رکاب و به زرین سپر

ابا گنج و پیلان و با خواسته | پذیره شدن را بیاراسته

همه گیل مردان چو شیر یله | ابا طوق زرین و مشکین کله.''

شاهنامه مئنم، فردؤسی مازندرانˇ مردومه گیل دخؤنه. 

[[نظامی گنجوی]] ني مازندراني‌ئنه گیل دؤنس؛ خو [[اسکندرنامه]] مئن وختی گه اسکندر، ایران ؤ رومˇ سپاهˇ همره شنه اوروسؤن (روسؤن)ˇ جنگ، اینˇ پهلوانؤنه نؤم بئنه:

''زریوند گیلی ز مازندران | نیال یل از کشور خاوران''

'''زریوند''' ني رجز خؤندن و فأزمه گودنˇ زمت گونه:

''زریوند مازندراني منم | که بازی بود جنگ اهریمنم''

زریوند چن نفره کوشنه تا بیلاخره بکوشتن شنه ؤ اسکندر ناراحت بنه:

''جهاندار از آن کار شد تنگدل | که سالار گیلی درآمد به گل''

[[ناصرالدین شا]] ني خو مازندرانˇ سفرنامه مئن، تبعیدی کوردؤنه ایل دخؤنه ؤ کلاردشتˇ محلي‌ئنه گیل. ایتؤ نظر هنه کي مازندران نی، دیلمˇ مورسؤن، جیگه نؤم (اسم مکان) ببون ؤ ربطی به قومیت ؤ زوان ندأره. اي سربسؤن همه اینه نشؤن دئنن کي کاسپي درىا کلسیا چافˇ مردۊم (تالشؤنˇ جي تا گیلانˇ گیلکؤن تا مازندرانˇ گیلکؤن تا حتا گلستانˇ گیلکزوانؤن) ىکته ریشه و بنه جي ایسن ؤ هرته خو جیگه ؤ سامؤنˇ نؤمه خو سر بنأ اما همه‌ته گيلکي گب زئنن ؤ ایشؤنˇ زوان گيلکي ىا گئلئکی ایسه. پس اي دوروس نیه کي گیلانی‌ئن، گيلکي ؤ گیلک بؤنه خوشؤنˇ انحصارˇ مئن بدؤنن. 


==بيريني خال==
*[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون)]
*[http://globalrecordings.net/program/C08110 چن‌ته صوتی فايل، به گيلکی]
*[http://www.briancoad.com/checklists/farsinameslist.htm Freshwater Fishes of Iran]
*[https://web.archive.org/web/20150619024843/http://v6rg.com/?p=10309 فعل مرکب گيلکي]
*[https://web.archive.org/web/20150221030708/http://v6rg.com/?p=9640 افسانه‌های زبان گيلکي] (اونچی که راجه به گيلکي دؤنین ؤ امکان دأنه اشتبا ببون!)
*[https://web.archive.org/web/20150815180741/http://v6rg.com/?page_id=9197 گيلکي مدرسه] (اینترنتی گيلکي باموجین)
*[https://web.archive.org/web/20131209062357/http://v6rg.com/?p=8044 ساخت مستمر (در جریان) در فعل‌های گيلکي]
*[https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید]

==جیرنویس==
{{جیرنویس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:ايرانˇ زوانؤن]]
[[رده:شۊمالغربي ايراني زوانؤن]]
[[جرگه:گيلکي]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>t7uohq7uij12vvcffn93y89tqjy5dt5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155941</id>
      <parentid>155898</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:37:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lp0 on fire</username>
        <id>18062</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted edits by ~2026-30307-27</comment>
      <origin>155941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35146" sha1="fqsih5kn4y6pw3jjrx7s57xqywy9zc2" xml:space="preserve">{{زوان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|زوان ٚ نام= گيلکي
|زوان ٚ بۊمي نام= گيلکي، گيليکي، گئلکي
|زوان ٚ باخي نامان= 
|زوان ٚ داميشک ٚ نامان= 
|تصویر= Gilaki in Nastaliq.png  
|اندازه تصویر= 250px
|زوان ٚ بومي جيگایان= کاسپين ٚ نسا
|گۊتنکسان ٚ شۊمار= 
|زوان ٚ درزا= {{•}}[[هيندۊاۊرۊپايي زوانان|هيندۊاۊرۊپايي]]{{سخ}}{{•}}[[هيندۊايراني زوانان|هيندۊايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي ايراني زوانان|خۊرخۊسي ايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي کلسيايي ايراني زوانان|خۊرخۊسي کلسيايي ايراني]]{{سخ}}{{•}}گيلکي
|أولي گۊنه‌ئن= 
|معىار ٚ گۊنه‌ئن= 
|گۊىشان= 
|لئجه‌ئن= 
|نيويشتن ٚ سيستم= [[گيلکي أليفبي]]
|زوان ٚ رسمي جيگایان= 
|أقليت ٚ زوان= 
|زوان ٚ آکادمي‌ئن= 
|ايزؤ ۱–۶۳۹= 
|ايزؤ ۲–۶۳۹= 
|ايزؤ ۳–۶۳۹= glk
|گلاتؤلؤگ= 
|زوان شينأسي=
}}
[[ايران|گیلَکی،]] '''[[ايران|آرادٚ]] زوان''' ایسهوٚ ڤ یتا زوان ٚ نؤم ایسه گه [[گيلک|گيلکؤن]] اۊن ٚ أمرأ گب زنن. اي زوؤن  کاسپی ٚ شي ایسه و [[ايران|ايراني خۊرخؤسي-کليسایي]] هال ٚ مئن جیگا‌ بیته دأره.&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt; ألبت بأضي هامۊجشؤن اين-ه گۊنن گه گيلکي، کارتولي (نسا-کفکازی گ جه کاسپین ایه) زوؤنؤن ٚ اٚرأني مۊشترک ٚ جرگه‌شينأسي ٚ چیزونو ٚ دارا ایسه (تاحدی ساب گوئن).&lt;ref&gt;http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0960982206011390&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Academic American Encyclopedia By Grolier Incorporated, page 294&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The Tati language group in the sociolinguistic context of Northwestern Iran and Transcaucasia By D.Stilo, pages 137-185&lt;/ref&gt; اي زوؤن ٚ گۊتنکسؤن ٚ تئداد-ه [[اتنؤلؤگ]] سال ٚ ۲۰۲۵ مئن ۱۸،۴۴۴،۶۸۴ گپ زن ڤ ۱۴٬۹۸۱٬۴۴۴ گیلَٚک گپ زم داشتیبۆ ای زوان گ دیباری تٚرن زپان ایسه ای هوٚرٚ میٚن ری.&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt; گه ألبت مۊختلف ٚ سربسؤن ٚ مئن اي آمار جيرجؤر دأره. اي زوؤن ٚ جۊغرأفي شر-ه [[کاسپي دریا]] ٚ نسایي لک ٚ جي دا [[ألبۊرز ٚ ارتفاعات|ألبۊرز ٚ کتلستان]] مؤعرفي گۊده شأنه. ولي اين ٚ طۊلي (جۊغرافي طۊل، خۊرتؤو-خۊرخؤس) محدۊده سر نظرات مۊتناقضه یأ ايختلافات نيأ. گيلکيیوٚ بٚه گيلکي خط ٚ جي نويسنن.

==گۊیشؤن==


گيلکي زوؤن-ه فی‌الواقع اين ٚ [[لفظˇ زنجيله|زنجيله‌یي گۊیشؤن]] چاؤننن ؤ هۊته گه اۊن ٚ نؤم ٚ جي مۊشخصه زنجيل ٚ مۊسؤن کسن-ه مۊرتبط أ وصل هيسن. خلئن سأی بؤده دأرن گه گيلکي‌ گۊیشؤن-ه توخس بؤنن ؤ اۊشؤن ٚ ره محدۊده مشخص چاؤنن أمما اي تقسيمؤن کسن ٚ همرأ خلي متناقضن. یه پأره زوؤن‌شناسؤن أ هامۊج‌کسؤن معتقدن گيلان أ مازرۊن ٚ گۊیشؤن-ه خأن یته زوؤن ٚ شي دؤنسن گه گيلکي/تبري دؤخؤندن بۊنه.

#
#
#
#
#

==گيلکي واجه‌ئن==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! بيه پيش
! بيه پس
! اينگيليسي
|-
| ديم || ديم
| Face
|-
| زمات، زمت || زمات
| Time
|-
| جؤر|| جؤر
| Up
|-
| جير || جير
| Down
|-
|بۊن
|بۊن
|Under
|-
| پئر || پئر
| Father
|-
| زأک، زأی || زای / زاک
| Baby / Kid
|-
| ريکه، وچه || رِی / رِئک
| Boy
|-
| لاکۊ / دتر || کؤر / کیلکا / لؤی / دَتَر
| girl / Daughter
|-
|زن پئر || زن پئر
|Father in law
|-
|مار || مار
|Mother
|-
|خاخۊر || خاخۊر
|Sister
|-
|برار، برأر || برار
|Brother 
|-
|شۊ برأر || مردˇ برار
|Brother in law
|-
|شۊ مار|| مردˇ مار
|Mother in law
|-
| پيله، پيلا || پيله
| Great
|-
| ليسک || ليسک
| Lubricious
|-
| کرچ || کَرچ
| Brittle
|-
| وارگنئن، درگئنتن || اۊرگادن / وارگادن
| Hangning
|-
| هکشئن || فَکِشِن / دکشن
| Drag
|-
| فۊدۊشتن || فۊدۊشتن / اۊدۊشتن
| Sucking
|-
| واسَن || واستن
| Appetite or Desire
|-
| فؤدن، شؤندن، کألئن || فۊکۊدن / فۊگۊدن
| Pouring of Liquids
|-
| دار || دار
| Tree
|-
| سیفتال || گَرزَک
| Bee
|-
|تيتيل
|چيچيلاس / ککر
|Dragonfly
|-
| گؤ، مال || گاب
| Cow
|-
| پیچا/پیچا کوته || پیچا/پیچا کوته
| Cat/Kitty
|-
|آغۊز / گۊرکان
|آغۊز
|Nut
|-
| بیلی / سیکا
| بیلی
| duck
|-
| کرک || کَرک
| Hen
|-
| ملجه / چيچيني || چيچيني
| Sparrow
|-
|ميۊلئم
|لانتي
|Snake
|}

==گيلکي دابدستور==
===أليفبي===
گيلکي أليفبي اۊجۊر کي بۊگذشته&lt;ref&gt;محمود پاینده لنگرودی. فرهنگ گیل و دیلم. نشر امیرکبیر. ۱۳۶۸.&lt;/ref&gt; جي فرسه أمي دس ايتؤره:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! رديف !! حرفˇنؤم !! حرف
|-
| ۱ || کۊجي هفت || ˇ
|-
| ۲ || أليف || آ، أ، ا
|-
| ۳ || بي || ب
|-
| ۴ || پي || پ
|-
| ۵ || تي || ت
|-
| ۶ || ثي || ث
|-
| ۷ || جأم || ج
|-
| ۸ || چي || چ
|-
| ۹ || حي || ح
|-
| ۱۰ || خي || خ
|-
| ۱۱ || دال || د
|-
| ۱۲ || ذال || ذ
|-
| ۱۳ || ري || ر
|-
| ۱۴ || زي || ز
|-
| ۱۵ || ژي || ژ
|-
| ۱۶ || سين || س
|-
| ۱۷ || شين || ش
|-
| ۱۸ || صات || ص
|-
| ۱۹ || ضات || ض
|-
| ۲۰ || طأى || ط
|-
| ۲۱ || ظأى || ظ
|-
| ۲۲ || عىن || ع
|-
| ۲۳ || غىن || غ
|-
| ۲۴ || في || ف
|-
| ۲۵ || قاف || ق
|-
| ۲۶ || کاف || ک
|-
| ۲۷ || گاف || گ
|-
| ۲۸ || لام || ل
|-
| ۲۹ || ميم || م
|-
| ۳۰ || نۊن || ن
|-
| ۳۱ || وؤ || و، ۊ، ؤ
|-
| ۳۲ || ىه || ي، ى، ئ
|- 
| ۳۳ || هئ گرد || ه
|}

[[پرونده:گيلکي أليفبي.ogg|بندانگشتی|راست|گيلکي أليفبي]]


=== ایپچه گيلکي کلم&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140802095522/http://v6rg.com/?p=9412 ورگ. چنته نؤکته، گيلکي و فارسی و ایشؤنˇ هدأهگیرˇ جی.]&lt;/ref&gt; ===


{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || اینگیلیسی ||کۊردي
|-
| دیم || Face || Dîmen 
|-
| زأی/ زأک/ وچه || Baby/Kid || Zarok
|-
| پیلˇپئر || Grand Father || Bapîr
|-
| جؤر || Up || jûr/Jûrewe 
|-
| اساره/ رؤجا || Star ||  Estêre/Stêrk
|-
| لاکو/ کؤر/ کیجا/ کئلکا || Girl || Kıç/Kîj
|-
| ریکه/ رئک/ رئه/ وچه || Boy || Kurr
|-
| پیتار || Ant || Mêlûre
|-
| سیفتال/ گرزک || Bee || Hengejalle
|-
| پیچا/ پیچه || Cat || Pışîle
|-
| نسا || Shadow || Nısê/Sêwer
|-
|  پیله/ گأت || Great || Gewre
|-
|  پئر || Father || Bawk
|-
| فودوشتن || Suck|| Mıjîn
|-
| وأستن/ یأسه || Appetite/ Desire || ?
|-
|  فودن/ شؤندن || Pouring of liquids|| Rıjanın/ Rıştın
|-
|  لیسک || Lubricious|| Lûs/Xız
|-
|  کرچ/ کرج || Brittle || Puşke
|-
|  دار || Tree|| Dar
|-
| چیشنک/ ملجه/ چیچینی || Sparrow|| Peresêlke/ Çoleke
|-
|  بشو || Go || Pıço
|-
|  هگیر/ فگیر || Take it in your hand || Bıgre
|-
|  هنگیر/ فنگیر || Dont take in your hand|| Megre
|-
|  پورد || Bridge|| Pırd
|}


===خؤندشؤن ؤ حرفؤن===
گيلکی بیسˇ دو ته حرف (صامت ىا همخوان) دأنه:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| پ || p || پورد 
|-
| ب || b || بال
|-
| ت/ط || t || توم
|-
| د || d || دأره
|-
| ک || k || کرجي
|-
| گ || g || گأره 
|-
| غ/ق || q || قاش 
|-
| ف || f || فو 
|-
| و || v || وأرش 
|-
| س/ص/ث || s || ساق 
|-
| ز/ض/ظ/ذ || z || زور 
|-
| ش || š || شل 
|-
| ژ || ž || ژیویر 
|-
| خ || x || خؤنخا 
|-
| ه/ح || h || هئن 
|-
| چ || c || چوچار 
|-
| ج || j || جیگه 
|-
| ر || r || راب 
|-
| ل || l || لاس 
|-
| م || m || مره 
|-
| ن || n || نمکار 
|-
| ی || y || یالمند 
|}

هف ته ني ساده خؤندش (مصوت ىا واکه) دأنه:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| آ || ā || کال 
|-
| او (ۊ) || u || سو
|-
| اي (ي) || i || شیم
|-
| ئ || e || گئشه
|-
| ؤ || o || چؤ
|-
| أ ||a || هأن 
|-
| ٚ || ə || کل 
|}

بانی سه جرگه تویم (مرکب) خؤندش&lt;ref&gt;مسعود پورهادی. زبان گيلکي. دانشنامه‌ی فرهنگ و تمدن گیلان، جلد ۱۶. رشت: نشر ایلیا ۱۳۸۷. ص۲۷.&lt;/ref&gt;:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| ؤۊ || ou || اؤۊربۊ (امرود) /ourbu/ 
|-
| آۊ || āu || زاۊ (شکؤمدار زنأی) /zāu/
|-
| آي || āi || ماي (ماهی) /māi/
|-
| ئي || ei || خئيل (جرگه) /xeil/
|-
| ۊؤ || uo || تۊؤر (تبر) /tuor/
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| ئی || ey || رئی (ریکه) /rey/ 
|-
| ٚی || əy || میدان /məydān/
|-
| أی || ay || أیوار (ای دفأر) /ayvār/
|-
| آی || āy || هأرای (زهار، فریاد) /harāy/
|-
| ؤی || oy || کؤیتا (کؤکته) /koytā/
|-
| ۊی || uy || اۊیتا (اؤکته) /uytā/ 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| آؤ || āw || ناؤدان /nāwdān/ 
|-
| ؤ || ow || اؤلاد /owlād/
|-
| أؤ || aw || أؤدؤ (دهن‌وله) /awdo/
|-
| ٚؤ || əw || خؤخوره (خرناسه) /xəwxurə/
|}

آخری خؤندش (ə) یکجور خؤندشه کي گيلکي مئن همه ته خؤندشؤن جي ویشتر به کار شنه ؤ یکچی ایسه a ؤ e مئن. گيلکي خؤندشؤنˇ بورز/بولند/کنده/پورز &lt;ref&gt;مسعود پورهادی. زبان گيلکي. دانشنامه‌ی فرهنگ و تمدن گیلان، جلد ۱۶. رشت: نشر ایلیا ۱۳۸۷. ص۲۶.&lt;/ref&gt;

===نامتا'ن (ضميرؤن)===
====شخصي نامتا====
گيلکي مئن شخصي نامتا دۊ جۊره&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;:
=====الف. سيوا شخصي نامتا=====

{| class=&quot;wikitable&quot;
! سيوا نامتا || شخصي نامتا (فاعلي) || شخصي نامتا (مفعۊلي)
|-
| أول شخصˇ فرد || مۊ، من || مأ، مره
|-
| دوم شخصˇ فرد || تۊ || تأ، تره
|-
| سىؤم شخصˇ فرد || اۊن، اۊ || اۊنه، وره
|-
| أول شخصˇ جم || أمان، أما، أمه، أمۊ، آمۊ || أمره
|-
| دوم شخصˇ جم || شۊمان، شۊما، شمه، شۊمۊ، شمۊ || شمره
|-
| سىؤم شخصˇ جم || أشان، ايشؤن (اۊشؤن)، ايشان || أشأنه، ايشؤنه (اۊشؤنه)، ايشانه
|}

=====ب. دشکسه شخصي نامتا=====


===فاعل===
گيلکي مئن، فاعل، شخص ؤ شماره' جي، فعلˇ همرأ جۊره&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;:

''مرىم ظرفؤنه بۊشؤسته.''

''مرىم ؤ زهرا ظرفؤنه بۊشؤستن.''

فاعل تينه حذف بۊبۊن ؤ فاعلˇ شخص ؤ شماره شأنه فعلˇ شناسه' جي فأمسن&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;:

''مۊ شنم. -&gt; شنم.''

''اۊ کيتابه هأىته. -&gt; کيتابه هأىته.''


===فعل===
گيلکي مئن فعل دۊ ته بنه دأنه: '''هسا بنه''' (مضارع) کي اۊنأجي اخباري هسا ؤ التزامي هسا ؤ أمر چاگۊده بنه باني '''بۊگذشته بنه''' کي مصدر ؤ مفعۊلي صفت ؤ بۊگذشته فعلؤن اۊنأجي چاگۊده بنه.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;


====مصدر====
مصدر، -ən ؤ -an همرأ تمنأ بنه. أگه ىکته فعلˇ بنه خؤندشˇ همرأ سر بمأ، اينˇ مصدر -n گينه: ''زئن'' ؤ ''خؤردن'' ؤ ''فۊدن''ˇ مۊسؤن.

====ماضي صرفان====
گيلکي مئن ماضي ساده و ماضي استمراري به ترتيب ايته بساته بۊنن:
*ماضي ساده: ب+بؤگذشته بۊنه+شناسه&lt;ref&gt;فرهنگ قادري || http://khurtav.blogfa.com/post-80.aspx&lt;/ref&gt;
*ماضي استمراري: بؤگذشته بۊنه+شناسه&lt;ref&gt;فرهنگ قادري || http://khurtav.blogfa.com/post-80.aspx&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! مصدر || بۊگذشته بۊنه || ماضي ساده؛ اول شخص مفرد || ماضي استمراري؛ اول شخص مفرد
|-
| خؤفتن || خؤفت || بخؤفتم || خؤفتم، خؤفتمه
|-
| خؤتن || خؤت || بخؤتم || خؤتم
|-
| بختن || خت || بختم || ختم
|}

===قىد===
نحوي أگه نيگا بۊکۊنيم گيلکي مئن دۊ جرگه قىد دأنيم: ىک جرگه '''حتماً''' ؤ '''مثلاً'''ˇ مۊسؤن قىدؤن ؤ ىک جرگه' ني '''خئلي''' ؤ '''ويشتر'''ˇ مۊسؤن.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

دومي جرگه قىدؤنه نشأنه جۊمله سر أردن: خئلي حسن کتاب خؤنه. أول جرگه '''جۊمله قىد''' ايسن أمما دومي جرگه، '''فعلي جرگه قىد'''ن.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

===جۊمله===
گيلکي مئن کلمه'نˇ ترتيب ''فاعل-مفعۊل-فعل'' ايسه.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;  بسچي گاگلف مفعۊل تينه فعلˇ پسي بأ أمما مننئه فاعلˇ پيش بأ:

''علي کيتابه خؤنه.''

''علي خؤنه کيتابه.''

====ناشخصي ساخت====
ناشخصي ىا غىرˇشخصي جۊمله'ن اۊ جۊمله'نن کي ايشؤنˇ فعل، خۊشؤنˇ فاعلˇ همرأ جۊر نئه ؤ اي جۊمله'نˇ فعلˇشناسه سىؤم شخصˇ فرد ايسه: '''مأ تشنه'.'''&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

اي جۊمله'نˇ فعلؤن حسي ايسن ؤ ىعني ىکته مرجع خأنن کي ىکته تجرۊبه ىا حسه نسبت بدئن اۊ مرجعه. پس مننئن '''نمأ نامتا''' (ضمير ناملفوظ) بدأرن: گۊشنه'.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

اي جۊمله'نˇ مئن، فعلˇ مرجع مننئه بيجؤن بۊبۊن. پس أگه تينيم بدأريم: ''مأ گۊشنه''' ىا ''حسنه گۊشنه''' ىا ''سگؤنه گۊشنه'''؛ مننيم بۊگؤىم ''ميزه گۊشنه'''.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

اۊ نؤمي جرگه کي ناشخصي جۊمله'نˇ سر هأنه، فاعل نئه؛ اي نؤمي جرگه مفعۊله کي شنه فاعلˇ خالي جيگه مئن نيشينه

==گيلکي دپ==
''&lt;sub&gt;اصلˇ وانيويس: [[گيلکي نیویشتن]]&lt;/sub&gt;''

صد سالˇ أخيرˇ مئ هرکي هرجۊر کي دوس دأشت گيلکي بنويشته کي البته ويشتري آرامي خطˇ جي نيويسنن کي ايرانˇ مئن به اشتبا&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458#g1&lt;/ref&gt; عربي ىا فارسي خۊ دۊخؤنده بنه؛ اي خطˇ مئن هرکي هرجۊر داب ض زاکۊن کي دۊرۊس تشخيص بده عمل کؤنه امما [[گیله‌وا|گيلوا]] مجله يکته دابدستۊر پيش بنأبۊ کي چورنه چورنه بۊبؤ دابدستۊري کي گيلوا مئن بکي-ويريس بکارشنه ؤ اينˇ گتن کارکتر کۊچˇ هف (ˇ) ايسه.

۱۵۸۸ اسفندار ما، [[ورگ (اينترنتي جيگه)|ورگ]]، گيلوا دابدستۊرˇ سر يکته شيوه-نامه ؤ [[کاربر:Varg/پؤرؤژهٰ‌ن/گيلکي کيليدتأخته|کيليدتأخته]] (Keyboard) مؤنتشر بۊده کي شأنه گۊتن منسجمترين دابدستۊري ايسه کي تاهيسه بيرين بمأ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید]&lt;/ref&gt;

ورگˇ پيش بنأ شيوه ايتؤره:

&lt;sub&gt;''(اي وؤت، اي سربسˇ جي نقل بؤدره: [https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید])''&lt;/sub&gt;

'''چۊتؤ خأ اي خطˇ جي گيلکي نيويشتن؟'''


ا. نؤميترين ؤ مؤهمترين نشؤنه، “ˇ” ايسه کي شؤا(ə) نۊشؤن دئنه. امما قراردادˇ جي أمه اينه همته اضافي ترکيبؤنˇ مئن کاراگينيم.

ملکي اضافه: ماکانˇ جۊف

وصفي اضافه: سۊرخˇ رۊجا

هرماله اضافه: اۊتاقˇمئن

دقت بکۊنين کي “ˇ” دۊ جا أصلن بکارنشنه. ىکته مفعۊلي نشؤنه جا: من تي پسره بيدئم. پس أگه اي جومله’ ايتؤ بنويسيم که “من تي پسرˇ بيدئم” دوروس نيه. چۊن پئرˇ پسي “ه” ىکته سيوا کلمه ايسه ؤ مفعولي نشؤنه ايسه. اؤکته “ايسه” فعلˇ مئنه: اۊن تي مأره. که أگه بنويسيم “اۊن تي مأرˇ” غلطه. چۊن ائره م مأرˇ پسي “ه” ىکته فعله: اۊن تي مأر ايسه.

– گاگلف لازمه کي تأکيد بۊکۊنيم ىکته کلمه مئن ىکته گب (حرف)ˇ پسي، شؤا دأنيم؛ اي جۊر وختؤن شأنه کۊچˇ هفته کاراىتن. وٚرگ ىا کٚلˇ مۊسؤن. گيلکي کيليدتأخته مئن أگه شيفتˇ کيليده بدأرين ؤ کۊچˇ هفته بزنين، تينين ىکته گبˇ جؤر شؤا بنين. اما نخأ اي کارˇ مئن تۊند شؤن؛ گيلکي-نيويسي مئن نخأ گبؤنˇ جؤر ؤ جير اعراب نأن.


ب. a ىا فتحه خؤندشˇ جا (چي کۊتا چي دکشه) “أ” (ىزبر: yəzəbər) کاراگينيم: تأ، دأنم، پأچ، دأرم.


ج. اۊ کلمه’نˇ مئن کي “ه” همره سرهنن ؤ اي “ه” ىکته خؤندشˇ جا ايسه (خؤنه، فرده ؤ…)، أگه لازم ببۊن کي مفعۊلي نشؤنه ىا “ايسه” جا ىکته فتحه بچربؤنيم کلمه سراخره، “أ” جا، چۊن خأنيم کلمه ظاهر ؤ صورته بدأريم “‘” کاراگينيم: خؤنه’، فرده’، خسته’بؤستم، پياده’بم.


د. e ىا کسره خؤندشˇ جا (چي کۊتا چي دکشه) “ئ” (ىزير: yəzir) کارأگينيم: زئن، مئبه، زئندرم.


ه. o ىا ضممه خؤندشˇ جا (چي کۊتا چي دکشه ىا چي ow خؤندشˇبه) “ؤ” (ىپيش: yəpiš) کاراگينيم: شؤن، شؤ، خؤ، مۊسؤن.


و. اۊ کلمه’ني که “ه” ىا “ا” همره سرهنن، اۊشؤنˇ جم دوستنˇبه چۊن خأنيم کلمه ظاهر ؤ صورته بدأريم، “‘” کاراگينيم ؤ أگه کلمه “ي” همره سربأ، “ئ” کاراگينيم: خؤنه’ن، پا’ن، کاسپيئن/کاسپئن، تيتيئن/تيتئن.


ز. اي خطˇ مئن نيمفاصله ندأنيم. هر جا بدين نيمفاصله خأنين، اۊنˇ جهاني معادله کاراگيرين: دأش (-).


ح. u خؤندشˇ به، چي دکشه چي کۊتا، “ۊ” کاراگينيم: فۊوؤستن، دۊر، پۊر.


ط. i خؤندشˇ به، چي کۊتا چي دکشه، “ي” کاراگينيم کي هم وختي سيوا بنويشته بنه ؤ هم وختي ىکته حرفه دچکئنه، نؤقطه دأنه. “تيتي” مۊسؤن.


ى. اۊ کلمه’نˇ مئن کي دۊ ته گب (حرف)ˇ همره کي ىکته خؤندشˇ نماىنده ايسن سرأگينه (ايران، اؤره، ائره ؤ…)، اولي أليف هۊتؤ کي هميشک داب بو بنويشته بنه امما بۊخؤنده نبنه.


ک. تۊىم خؤندشؤنˇ به کي گيلکي خۊشئبه دأنه، هي علامتؤنه خأ تۊىم گۊدن: تيۊل، ريۊت ؤ…


ل. y گبˇ جا، “ى” کاراگينيم کي هم وختي سيوا بنويشته بنه ؤ هم وختي ىکته حرفه دچکئنه، بينؤقطه': چأىي، حسنى.


م. اۊ کلمه’ني که اۊشؤنˇ مئن ي پسي، ى هنه، بيه، ديا، پياز ؤ… مۊسؤن، خالي “ي” بنويشته بنه: بيه، ديا، بيه، پياز ؤ…


ن. سيوانيويسي ىا دچکسه-نيويسي، اصلˇ ملاک کلمه استقلاله. ىعني ىکته کلمه وابينؤن خأ کسؤنه دچکئن مگر اينکه باخى ملاکؤن ىا نيويشتاري عادتؤن مانع ببۊن. مثلن، مؤستمر فعلؤنه چۊن ىکته مۊستقل فعل ؤ ىکته کلمه ايسن دچکسه نويسنيم: شؤندرم، بمأبۊ ؤ خؤردئدرم. هيتؤرم “بي” ؤ “نا” مۊسؤن پيشوندؤن: بيکس، بيسواد، نابلد ؤ…

– هرجا فاصله ىا نيمفاصله لازم بۊ، دأش (-) کاراىته-بنه: خؤرده-درم، فورته-دبۊ.


س. گيۊمه وأسي، هۊ جهاني ؤ استاندارد گيۊمه’ (“”) کارأگينيم. گيۊمه اي جاؤن کاراىته-بنه:

– اۊ گبي که ىک جا ىا ىک کسˇ جي نقل بنه.

– خاصˇ نؤمؤن ؤ خاصˇ کلمه’ن، تيترؤن، فندي ؤ علمي اصطلاحؤن (هر وؤتˇ مئن خالي ىک دفأ).


ع. نؤمره-نيويسي مئن، أعشاري نؤمره’نˇ مئن مؤمىئز (/) بکارشنه (۲۳/۴۰۵) ؤ هزارگانˇ سۊ رقمه سيواگۊدنˇبه هۊ علامتي که دونىا مئن دابه ( ۳,۰۴۰,۰۰۴,۰۰۵,۰۶۰) کاراىته-بنه.


ف. پس گيلکي أليفبي اۊجۊر کي بۊگذشته جي فرسه أمي دس (محمۊد پاىنده لنگرۊدى فرهنگˇ گيل و دىلم) ؤ چاکۊنواکۊني که أمه پيش نئنيم، ايتؤره:

أليف (آ، ا، أ)، بي (ب)، پي (پ)، تي (ت)، ثي (ث)، جأم (ج)، چي (چ)، حي (ح)، خي (خ)، دال (د)، ذال (ذ)، ري (ر)، زي (ز)، ژي (ژ)، سين (س)، شين (ش)، صات (ص)، ضات (ض)، طأى (ط)، ظأى (ظ)، عىن (ع)، غىن (غ)، في (ف)، قاف (ق)، کاف (ک)، گاف (گ)، لام (ل)، ميم (م)، نۊن (ن)، وؤ (و، ؤ، ۊ)، ىه (ى، ئ، ي)، هئ گرد (ه).&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید]&lt;/ref&gt;

==گيلکي دئبار==

[[فاىل:Gilaki_Language_Location_Map.PNG]]

گيلکي خو تاریخ ؤ ادبیاته دأنه. پیرشرفشا شئرؤنˇ دیوانˇ مورسؤن کي هشتۊمي قرنˇ هجری قمری جي بجا بمؤنسه.&lt;ref&gt;رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون). گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.&lt;/ref&gt;  بخشی جه قدیمي آثار که یا به گیلکي بأنوشته ببه یا بخش هایی جه اؤن گیلکي ايسه: ۱.تفسیر قران سورتچی(قرن۷) ۲.مقامات الحریری(قرن۷) ۳.دیوان پیر شرفشاه دولابی(قرن۸) ۴.الکفایه(قرن۹) ۵.الابانه(قرن۹) ۶.تفسیر کتاب الله(قرن۹) ۷.تفسیر مؤغنیسا(قرن۹) ۸.دوم مشیخ زیدی(قرن۹) ۹.سوم مشیخ زیدی(قرن۹) ۱۰.قصیده طنطرانیه(قرن۹) گيلکي جي تا هفتؤمي قرن ه.ق وؤت بجا بمؤنسه. [[پیرشرفشا دولایی]] دیوان کي گيلکي زوان ئبه ىکته پیله سنده.&lt;ref&gt;دیوان پیرشرفشاه دولائی. به کوشش دکتر محمدعلی صوتی، ناشر بنياد فرهنگ ايران، تهران، 1358.&lt;/ref&gt; جغرزˇ اون، نهؤمی قرن جي، [[قاسم انوار]]ˇ شئرؤنˇ دیوان بمؤنسه کي اونˇ مئن گيلکي غزل دره. نهؤمی قرنˇ جي به بعد دئه گيلکي جي پۊر پورˇ وؤت هنأ تا مشروطه زمت کي حتا چن سوره انجیلˇ جي واگردؤن ببؤ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون).  گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.]&lt;/ref&gt;

سیˇ چن ته گيلکي کلمه راجه به جؤنورشناسی، نسخه‌ی خطی «خواص الحیوان»ˇ مئن (ملاعلی کامی لاهیجانی) دره کي الؤن [[ترهان]]ˇ دانشگا کتابخؤنه مئن هنأ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون).  گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.]&lt;/ref&gt;

سیزدهؤمی قرن مئن، [[سید ظهیرالدین مرعشی]] «تاریخ طبرستان، رویان و مازندران»ˇ جي ىکته واوینه (بنای آمل) [[میرزا ابراهیم گیلانی]] به گيلکي واگردؤنه.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون).  گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.]&lt;/ref&gt;

یکته گيلکي شئر ني [[خان احمد خان]] جي بجا بمؤنسه کي دانشگا تهران کتابخؤنه مئن هنأ&lt;ref&gt;پژوهشگر، ابوالقاسم. [https://web.archive.org/web/20210420034330/https://www.webcitation.org/6FsvEXaYg «معرفی برگی از نسخه خطی اشعار گيلکي خان احمد گیلانی»]. پیام بهارستان (تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس) ۲، ش. ۱۳ (۱۳۹۰): ۱۰۶۹. [http://www.ensani.ir/storage/Files/20120413184126-8049-225.pdf اصلی نسخه] جي بایگانی ببؤ.&lt;/ref&gt;:
'''
شده‌ام زار و پریشان دَرَم جان کَنَشا | دل پُر خون مو از عشق تو مانی آتشا

تو باَغیار نشینی می دِلا خون کُانی | تو بگو چه بَکُنَم مردمانَ سَرزَنَشا

شیوه دلبری و عشوه و ناز و غمزه | هرچه دُانی توبَکُن آنچه تو ذاتی رَوَشا

از فراق تو مُجَم [مَجَم] کوچه بکوچه شب و روز | همدَمی خود بَگُدی همسر تُرک طالَشا

موکه تا [تَ] هیچ نَگُتامو تو خود آزرده یَه بی | دو هزار چه موتی دانم یَکتا و اگُتَه نَشا'''

[[پرونده:Karkiya Xan Ahmad xan-e do'om.PNG|بندانگشتی|600px|وسط|یکته ولگ نسخه خطی کي خان احمد خان گيلکي شئرؤن اون سر بنویشته نأ]]

یکته دئه سربس، گيلکي قدیمی وؤتˇ وأسی، «تفسیر کتاب الله» ایسه، ابوالفضل بن شهردویر دیلمی کي هشتؤمی قرنˇ مئن بنویشته ببؤ ؤ اونˇ مئن قرآن به گيلکي واگردؤنه ؤ تفسیر ببؤ.&lt;ref&gt; [https://www.academia.edu/2912872/%D9%86%D8%B3%D8%AE%D9%87_%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D9%84%D9%85%DB%8C_-_%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D9%87 تفسیر کتاب‌الله/ ابوالفضل بن شهردویر دیلمی؛ با مقدمهٔ محمد عمادی حائری. تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی. قم: کتابخانه‌ٔ تخصصی تفسیر و علوم قرآنی. ۱۳۸۸.]&lt;/ref&gt;

[[مازیار]] (کی مازندرؤنی بو ؤ ۲۱۸ تا ۲۲۵ ه.ق حوکومت گود) خو نامه‌ٰنˇ مئن به عباسی خلیفه، خوشه گیلˇ گیلان دخؤنه ؤ خلیفه ني اینه جیلˇ جیلان (گیلؤنˇ گیل؛ فارسی: گیل گیلها) دخؤند. اي اول سندی ایسه کي یک نفر خودش ؤ خو مردومه گیل دخؤند. هنۊزم مازندرانˇ غربˇ کوهؤنˇ مئن، گالشؤن، جیرا (جؤلگه) دخؤنن: گیلؤن. 

[[فردؤسی]]، خو [[شاهنامه]] مئن، اؤره کي '''منوچهر'''، '''سلم''' ؤ '''تور'''ˇ جي انتقام بکشه، نویسنه: 

''سپه را ز درىا به هامون کشید | ز چین دژ سوی آفریدون کشید

چو آمد به نزدیک تمیشه باز | نیا را به دیدار او بد نیاز

ز دریای گیلان چو ابر سیاه | دُمادُم به ساری رسید آن سپاه''

بازین کي '''فریدون''' مازندرانˇ مردومˇ همره شنه منوچهرˇ استقبال:

''به زرین ستام و به زرین کمر | به سیمین رکاب و به زرین سپر

ابا گنج و پیلان و با خواسته | پذیره شدن را بیاراسته

همه گیل مردان چو شیر یله | ابا طوق زرین و مشکین کله.''

شاهنامه مئنم، فردؤسی مازندرانˇ مردومه گیل دخؤنه. 

[[نظامی گنجوی]] ني مازندراني‌ئنه گیل دؤنس؛ خو [[اسکندرنامه]] مئن وختی گه اسکندر، ایران ؤ رومˇ سپاهˇ همره شنه اوروسؤن (روسؤن)ˇ جنگ، اینˇ پهلوانؤنه نؤم بئنه:

''زریوند گیلی ز مازندران | نیال یل از کشور خاوران''

'''زریوند''' ني رجز خؤندن و فأزمه گودنˇ زمت گونه:

''زریوند مازندراني منم | که بازی بود جنگ اهریمنم''

زریوند چن نفره کوشنه تا بیلاخره بکوشتن شنه ؤ اسکندر ناراحت بنه:

''جهاندار از آن کار شد تنگدل | که سالار گیلی درآمد به گل''

[[ناصرالدین شا]] ني خو مازندرانˇ سفرنامه مئن، تبعیدی کوردؤنه ایل دخؤنه ؤ کلاردشتˇ محلي‌ئنه گیل. ایتؤ نظر هنه کي مازندران نی، دیلمˇ مورسؤن، جیگه نؤم (اسم مکان) ببون ؤ ربطی به قومیت ؤ زوان ندأره. اي سربسؤن همه اینه نشؤن دئنن کي کاسپي درىا کلسیا چافˇ مردۊم (تالشؤنˇ جي تا گیلانˇ گیلکؤن تا مازندرانˇ گیلکؤن تا حتا گلستانˇ گیلکزوانؤن) ىکته ریشه و بنه جي ایسن ؤ هرته خو جیگه ؤ سامؤنˇ نؤمه خو سر بنأ اما همه‌ته گيلکي گب زئنن ؤ ایشؤنˇ زوان گيلکي ىا گئلئکی ایسه. پس اي دوروس نیه کي گیلانی‌ئن، گيلکي ؤ گیلک بؤنه خوشؤنˇ انحصارˇ مئن بدؤنن. 


==بيريني خال==
*[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون)]
*[http://globalrecordings.net/program/C08110 چن‌ته صوتی فايل، به گيلکی]
*[http://www.briancoad.com/checklists/farsinameslist.htm Freshwater Fishes of Iran]
*[https://web.archive.org/web/20150619024843/http://v6rg.com/?p=10309 فعل مرکب گيلکي]
*[https://web.archive.org/web/20150221030708/http://v6rg.com/?p=9640 افسانه‌های زبان گيلکي] (اونچی که راجه به گيلکي دؤنین ؤ امکان دأنه اشتبا ببون!)
*[https://web.archive.org/web/20150815180741/http://v6rg.com/?page_id=9197 گيلکي مدرسه] (اینترنتی گيلکي باموجین)
*[https://web.archive.org/web/20131209062357/http://v6rg.com/?p=8044 ساخت مستمر (در جریان) در فعل‌های گيلکي]
*[https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید]

==جیرنویس==
{{جیرنویس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:ايرانˇ زوانؤن]]
[[رده:شۊمالغربي ايراني زوانؤن]]
[[جرگه:گيلکي]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>fqsih5kn4y6pw3jjrx7s57xqywy9zc2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155947</id>
      <parentid>155941</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:41:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>155947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34870" sha1="rrh5yra3hg9djj29h91ce5r3rmcb21l" xml:space="preserve">{{زوان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|زوان ٚ نام= گيلکي
|زوان ٚ بۊمي نام= گيلکي، گيليکي، گئلکي
|زوان ٚ باخي نامان= 
|زوان ٚ داميشک ٚ نامان= 
|تصویر= Gilaki in Nastaliq.png  
|اندازه تصویر= 250px
|زوان ٚ بومي جيگایان= کاسپين ٚ نسا
|گۊتنکسان ٚ شۊمار= 
|زوان ٚ درزا= {{•}}[[هيندۊاۊرۊپايي زوانان|هيندۊاۊرۊپايي]]{{سخ}}{{•}}[[هيندۊايراني زوانان|هيندۊايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي ايراني زوانان|خۊرخۊسي ايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي کلسيايي ايراني زوانان|خۊرخۊسي کلسيايي ايراني]]{{سخ}}{{•}}گيلکي
|أولي گۊنه‌ئن= 
|معىار ٚ گۊنه‌ئن= 
|گۊىشان= 
|لئجه‌ئن= 
|نيويشتن ٚ سيستم= [[گيلکي أليفبي]]
|زوان ٚ رسمي جيگایان= 
|أقليت ٚ زوان= 
|زوان ٚ آکادمي‌ئن= 
|ايزؤ ۱–۶۳۹= 
|ايزؤ ۲–۶۳۹= 
|ايزؤ ۳–۶۳۹= glk
|گلاتؤلؤگ= 
|زوان شينأسي=
}}
[[ايران|گیلَکی،]] '''[[ايران|آرادٚ]] زوان''' ایسهوٚ ڤ یتا زوان ٚ نؤم ایسه گه [[گيلک|گيلکؤن]] اۊن ٚ أمرأ گب زنن. اي زوؤن  کاسپی ٚ شي ایسه و [[ايران|ايراني خۊرخؤسي-کليسایي]] هال ٚ مئن جیگا‌ بیته دأره.&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0960982206011390&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Academic American Encyclopedia By Grolier Incorporated, page 294&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The Tati language group in the sociolinguistic context of Northwestern Iran and Transcaucasia By D.Stilo, pages 137-185&lt;/ref&gt; اي زوؤن ٚ گۊتنکسؤن ٚ تئداد-ه [[اتنؤلؤگ]] سال ٚ 2026 مئن ۱۸،۴۴۴،۶۸۴ گپ زن ڤ ۱۴٬۹۸۱٬۴۴۴ گیلَٚک گپ زم داشتیبۆ ای زوان گ دیباری تٚرن زپان ایسه ای هوٚرٚ میٚن ری.&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt; گه ألبت مۊختلف ٚ سربسؤن ٚ مئن اي آمار جيرجؤر دأره. اي زوؤن ٚ جۊغرأفي شر-ه [[کاسپي دریا]] ٚ نسایي لک ٚ جي دا [[ألبۊرز ٚ ارتفاعات|ألبۊرز ٚ کتلستان]] مؤعرفي گۊده شأنه. ولي اين ٚ طۊلي (جۊغرافي طۊل، خۊرتؤو-خۊرخؤس) محدۊده سر نظرات مۊتناقضه یأ ايختلافات نيأ. گيلکيیوٚ بٚه گيلکي خط ٚ جي نويسنن.

==گۊیشؤن==


گيلکي زوؤن-ه فی‌الواقع اين ٚ [[لفظˇ زنجيله|زنجيله‌یي گۊیشؤن]] چاؤننن ؤ هۊته گه اۊن ٚ نؤم ٚ جي مۊشخصه زنجيل ٚ مۊسؤن کسن-ه مۊرتبط أ وصل هيسن. خلئن سأی بؤده دأرن گه گيلکي‌ گۊیشؤن-ه توخس بؤنن ؤ اۊشؤن ٚ ره محدۊده مشخص چاؤنن أمما اي تقسيمؤن کسن ٚ همرأ خلي متناقضن. یه پأره زوؤن‌شناسؤن أ هامۊج‌کسؤن معتقدن گيلان أ مازرۊن ٚ گۊیشؤن-ه خأن یته زوؤن ٚ شي دؤنسن گه گيلکي/تبري دؤخؤندن بۊنه.

#
#
#
#
#

==گيلکي واجه‌ئن==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! بيه پيش
! بيه پس
! اينگيليسي
|-
| ديم || ديم
| Face
|-
| زمات، زمت || زمات
| Time
|-
| جؤر|| جؤر
| Up
|-
| جير || جير
| Down
|-
|بۊن
|بۊن
|Under
|-
| پئر || پئر
| Father
|-
| زأک، زأی || زای / زاک
| Baby / Kid
|-
| ريکه، وچه || رِی / رِئک
| Boy
|-
| لاکۊ / دتر || کؤر / کیلکا / لؤی / دَتَر
| girl / Daughter
|-
|زن پئر || زن پئر
|Father in law
|-
|مار || مار
|Mother
|-
|خاخۊر || خاخۊر
|Sister
|-
|برار، برأر || برار
|Brother 
|-
|شۊ برأر || مردˇ برار
|Brother in law
|-
|شۊ مار|| مردˇ مار
|Mother in law
|-
| پيله، پيلا || پيله
| Great
|-
| ليسک || ليسک
| Lubricious
|-
| کرچ || کَرچ
| Brittle
|-
| وارگنئن، درگئنتن || اۊرگادن / وارگادن
| Hangning
|-
| هکشئن || فَکِشِن / دکشن
| Drag
|-
| فۊدۊشتن || فۊدۊشتن / اۊدۊشتن
| Sucking
|-
| واسَن || واستن
| Appetite or Desire
|-
| فؤدن، شؤندن، کألئن || فۊکۊدن / فۊگۊدن
| Pouring of Liquids
|-
| دار || دار
| Tree
|-
| سیفتال || گَرزَک
| Bee
|-
|تيتيل
|چيچيلاس / ککر
|Dragonfly
|-
| گؤ، مال || گاب
| Cow
|-
| پیچا/پیچا کوته || پیچا/پیچا کوته
| Cat/Kitty
|-
|آغۊز / گۊرکان
|آغۊز
|Nut
|-
| بیلی / سیکا
| بیلی
| duck
|-
| کرک || کَرک
| Hen
|-
| ملجه / چيچيني || چيچيني
| Sparrow
|-
|ميۊلئم
|لانتي
|Snake
|}

==گيلکي دابدستور==
===أليفبي===
گيلکي أليفبي اۊجۊر کي بۊگذشته&lt;ref&gt;محمود پاینده لنگرودی. فرهنگ گیل و دیلم. نشر امیرکبیر. ۱۳۶۸.&lt;/ref&gt; جي فرسه أمي دس ايتؤره:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! رديف !! حرفˇنؤم !! حرف
|-
| ۱ || کۊجي هفت || ˇ
|-
| ۲ || أليف || آ، أ، ا
|-
| ۳ || بي || ب
|-
| ۴ || پي || پ
|-
| ۵ || تي || ت
|-
| ۶ || ثي || ث
|-
| ۷ || جأم || ج
|-
| ۸ || چي || چ
|-
| ۹ || حي || ح
|-
| ۱۰ || خي || خ
|-
| ۱۱ || دال || د
|-
| ۱۲ || ذال || ذ
|-
| ۱۳ || ري || ر
|-
| ۱۴ || زي || ز
|-
| ۱۵ || ژي || ژ
|-
| ۱۶ || سين || س
|-
| ۱۷ || شين || ش
|-
| ۱۸ || صات || ص
|-
| ۱۹ || ضات || ض
|-
| ۲۰ || طأى || ط
|-
| ۲۱ || ظأى || ظ
|-
| ۲۲ || عىن || ع
|-
| ۲۳ || غىن || غ
|-
| ۲۴ || في || ف
|-
| ۲۵ || قاف || ق
|-
| ۲۶ || کاف || ک
|-
| ۲۷ || گاف || گ
|-
| ۲۸ || لام || ل
|-
| ۲۹ || ميم || م
|-
| ۳۰ || نۊن || ن
|-
| ۳۱ || وؤ || و، ۊ، ؤ
|-
| ۳۲ || ىه || ي، ى، ئ
|- 
| ۳۳ || هئ گرد || ه
|}

[[پرونده:گيلکي أليفبي.ogg|بندانگشتی|راست|گيلکي أليفبي]]


=== ایپچه گيلکي کلم&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140802095522/http://v6rg.com/?p=9412 ورگ. چنته نؤکته، گيلکي و فارسی و ایشؤنˇ هدأهگیرˇ جی.]&lt;/ref&gt; ===


{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || اینگیلیسی ||کۊردي
|-
| دیم || Face || Dîmen 
|-
| زأی/ زأک/ وچه || Baby/Kid || Zarok
|-
| پیلˇپئر || Grand Father || Bapîr
|-
| جؤر || Up || jûr/Jûrewe 
|-
| اساره/ رؤجا || Star ||  Estêre/Stêrk
|-
| لاکو/ کؤر/ کیجا/ کئلکا || Girl || Kıç/Kîj
|-
| ریکه/ رئک/ رئه/ وچه || Boy || Kurr
|-
| پیتار || Ant || Mêlûre
|-
| سیفتال/ گرزک || Bee || Hengejalle
|-
| پیچا/ پیچه || Cat || Pışîle
|-
| نسا || Shadow || Nısê/Sêwer
|-
|  پیله/ گأت || Great || Gewre
|-
|  پئر || Father || Bawk
|-
| فودوشتن || Suck|| Mıjîn
|-
| وأستن/ یأسه || Appetite/ Desire || ?
|-
|  فودن/ شؤندن || Pouring of liquids|| Rıjanın/ Rıştın
|-
|  لیسک || Lubricious|| Lûs/Xız
|-
|  کرچ/ کرج || Brittle || Puşke
|-
|  دار || Tree|| Dar
|-
| چیشنک/ ملجه/ چیچینی || Sparrow|| Peresêlke/ Çoleke
|-
|  بشو || Go || Pıço
|-
|  هگیر/ فگیر || Take it in your hand || Bıgre
|-
|  هنگیر/ فنگیر || Dont take in your hand|| Megre
|-
|  پورد || Bridge|| Pırd
|}


===خؤندشؤن ؤ حرفؤن===
گيلکی بیسˇ دو ته حرف (صامت ىا همخوان) دأنه:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| پ || p || پورد 
|-
| ب || b || بال
|-
| ت/ط || t || توم
|-
| د || d || دأره
|-
| ک || k || کرجي
|-
| گ || g || گأره 
|-
| غ/ق || q || قاش 
|-
| ف || f || فو 
|-
| و || v || وأرش 
|-
| س/ص/ث || s || ساق 
|-
| ز/ض/ظ/ذ || z || زور 
|-
| ش || š || شل 
|-
| ژ || ž || ژیویر 
|-
| خ || x || خؤنخا 
|-
| ه/ح || h || هئن 
|-
| چ || c || چوچار 
|-
| ج || j || جیگه 
|-
| ر || r || راب 
|-
| ل || l || لاس 
|-
| م || m || مره 
|-
| ن || n || نمکار 
|-
| ی || y || یالمند 
|}

هف ته ني ساده خؤندش (مصوت ىا واکه) دأنه:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| آ || ā || کال 
|-
| او (ۊ) || u || سو
|-
| اي (ي) || i || شیم
|-
| ئ || e || گئشه
|-
| ؤ || o || چؤ
|-
| أ ||a || هأن 
|-
| ٚ || ə || کل 
|}

بانی سه جرگه تویم (مرکب) خؤندش&lt;ref&gt;مسعود پورهادی. زبان گيلکي. دانشنامه‌ی فرهنگ و تمدن گیلان، جلد ۱۶. رشت: نشر ایلیا ۱۳۸۷. ص۲۷.&lt;/ref&gt;:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| ؤۊ || ou || اؤۊربۊ (امرود) /ourbu/ 
|-
| آۊ || āu || زاۊ (شکؤمدار زنأی) /zāu/
|-
| آي || āi || ماي (ماهی) /māi/
|-
| ئي || ei || خئيل (جرگه) /xeil/
|-
| ۊؤ || uo || تۊؤر (تبر) /tuor/
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| ئی || ey || رئی (ریکه) /rey/ 
|-
| ٚی || əy || میدان /məydān/
|-
| أی || ay || أیوار (ای دفأر) /ayvār/
|-
| آی || āy || هأرای (زهار، فریاد) /harāy/
|-
| ؤی || oy || کؤیتا (کؤکته) /koytā/
|-
| ۊی || uy || اۊیتا (اؤکته) /uytā/ 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| آؤ || āw || ناؤدان /nāwdān/ 
|-
| ؤ || ow || اؤلاد /owlād/
|-
| أؤ || aw || أؤدؤ (دهن‌وله) /awdo/
|-
| ٚؤ || əw || خؤخوره (خرناسه) /xəwxurə/
|}

آخری خؤندش (ə) یکجور خؤندشه کي گيلکي مئن همه ته خؤندشؤن جي ویشتر به کار شنه ؤ یکچی ایسه a ؤ e مئن. گيلکي خؤندشؤنˇ بورز/بولند/کنده/پورز &lt;ref&gt;مسعود پورهادی. زبان گيلکي. دانشنامه‌ی فرهنگ و تمدن گیلان، جلد ۱۶. رشت: نشر ایلیا ۱۳۸۷. ص۲۶.&lt;/ref&gt;

===نامتا'ن (ضميرؤن)===
====شخصي نامتا====
گيلکي مئن شخصي نامتا دۊ جۊره&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;:
=====الف. سيوا شخصي نامتا=====

{| class=&quot;wikitable&quot;
! سيوا نامتا || شخصي نامتا (فاعلي) || شخصي نامتا (مفعۊلي)
|-
| أول شخصˇ فرد || مۊ، من || مأ، مره
|-
| دوم شخصˇ فرد || تۊ || تأ، تره
|-
| سىؤم شخصˇ فرد || اۊن، اۊ || اۊنه، وره
|-
| أول شخصˇ جم || أمان، أما، أمه، أمۊ، آمۊ || أمره
|-
| دوم شخصˇ جم || شۊمان، شۊما، شمه، شۊمۊ، شمۊ || شمره
|-
| سىؤم شخصˇ جم || أشان، ايشؤن (اۊشؤن)، ايشان || أشأنه، ايشؤنه (اۊشؤنه)، ايشانه
|}

=====ب. دشکسه شخصي نامتا=====


===فاعل===
گيلکي مئن، فاعل، شخص ؤ شماره' جي، فعلˇ همرأ جۊره&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;:

''مرىم ظرفؤنه بۊشؤسته.''

''مرىم ؤ زهرا ظرفؤنه بۊشؤستن.''

فاعل تينه حذف بۊبۊن ؤ فاعلˇ شخص ؤ شماره شأنه فعلˇ شناسه' جي فأمسن&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;:

''مۊ شنم. -&gt; شنم.''

''اۊ کيتابه هأىته. -&gt; کيتابه هأىته.''


===فعل===
گيلکي مئن فعل دۊ ته بنه دأنه: '''هسا بنه''' (مضارع) کي اۊنأجي اخباري هسا ؤ التزامي هسا ؤ أمر چاگۊده بنه باني '''بۊگذشته بنه''' کي مصدر ؤ مفعۊلي صفت ؤ بۊگذشته فعلؤن اۊنأجي چاگۊده بنه.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;


====مصدر====
مصدر، -ən ؤ -an همرأ تمنأ بنه. أگه ىکته فعلˇ بنه خؤندشˇ همرأ سر بمأ، اينˇ مصدر -n گينه: ''زئن'' ؤ ''خؤردن'' ؤ ''فۊدن''ˇ مۊسؤن.

====ماضي صرفان====
گيلکي مئن ماضي ساده و ماضي استمراري به ترتيب ايته بساته بۊنن:
*ماضي ساده: ب+بؤگذشته بۊنه+شناسه&lt;ref&gt;فرهنگ قادري || http://khurtav.blogfa.com/post-80.aspx&lt;/ref&gt;
*ماضي استمراري: بؤگذشته بۊنه+شناسه&lt;ref&gt;فرهنگ قادري || http://khurtav.blogfa.com/post-80.aspx&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! مصدر || بۊگذشته بۊنه || ماضي ساده؛ اول شخص مفرد || ماضي استمراري؛ اول شخص مفرد
|-
| خؤفتن || خؤفت || بخؤفتم || خؤفتم، خؤفتمه
|-
| خؤتن || خؤت || بخؤتم || خؤتم
|-
| بختن || خت || بختم || ختم
|}

===قىد===
نحوي أگه نيگا بۊکۊنيم گيلکي مئن دۊ جرگه قىد دأنيم: ىک جرگه '''حتماً''' ؤ '''مثلاً'''ˇ مۊسؤن قىدؤن ؤ ىک جرگه' ني '''خئلي''' ؤ '''ويشتر'''ˇ مۊسؤن.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

دومي جرگه قىدؤنه نشأنه جۊمله سر أردن: خئلي حسن کتاب خؤنه. أول جرگه '''جۊمله قىد''' ايسن أمما دومي جرگه، '''فعلي جرگه قىد'''ن.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

===جۊمله===
گيلکي مئن کلمه'نˇ ترتيب ''فاعل-مفعۊل-فعل'' ايسه.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;  بسچي گاگلف مفعۊل تينه فعلˇ پسي بأ أمما مننئه فاعلˇ پيش بأ:

''علي کيتابه خؤنه.''

''علي خؤنه کيتابه.''

====ناشخصي ساخت====
ناشخصي ىا غىرˇشخصي جۊمله'ن اۊ جۊمله'نن کي ايشؤنˇ فعل، خۊشؤنˇ فاعلˇ همرأ جۊر نئه ؤ اي جۊمله'نˇ فعلˇشناسه سىؤم شخصˇ فرد ايسه: '''مأ تشنه'.'''&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

اي جۊمله'نˇ فعلؤن حسي ايسن ؤ ىعني ىکته مرجع خأنن کي ىکته تجرۊبه ىا حسه نسبت بدئن اۊ مرجعه. پس مننئن '''نمأ نامتا''' (ضمير ناملفوظ) بدأرن: گۊشنه'.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

اي جۊمله'نˇ مئن، فعلˇ مرجع مننئه بيجؤن بۊبۊن. پس أگه تينيم بدأريم: ''مأ گۊشنه''' ىا ''حسنه گۊشنه''' ىا ''سگؤنه گۊشنه'''؛ مننيم بۊگؤىم ''ميزه گۊشنه'''.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

اۊ نؤمي جرگه کي ناشخصي جۊمله'نˇ سر هأنه، فاعل نئه؛ اي نؤمي جرگه مفعۊله کي شنه فاعلˇ خالي جيگه مئن نيشينه

==گيلکي دپ==
''&lt;sub&gt;اصلˇ وانيويس: [[گيلکي نیویشتن]]&lt;/sub&gt;''

صد سالˇ أخيرˇ مئ هرکي هرجۊر کي دوس دأشت گيلکي بنويشته کي البته ويشتري آرامي خطˇ جي نيويسنن کي ايرانˇ مئن به اشتبا&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458#g1&lt;/ref&gt; عربي ىا فارسي خۊ دۊخؤنده بنه؛ اي خطˇ مئن هرکي هرجۊر داب ض زاکۊن کي دۊرۊس تشخيص بده عمل کؤنه امما [[گیله‌وا|گيلوا]] مجله يکته دابدستۊر پيش بنأبۊ کي چورنه چورنه بۊبؤ دابدستۊري کي گيلوا مئن بکي-ويريس بکارشنه ؤ اينˇ گتن کارکتر کۊچˇ هف (ˇ) ايسه.

۱۵۸۸ اسفندار ما، [[ورگ (اينترنتي جيگه)|ورگ]]، گيلوا دابدستۊرˇ سر يکته شيوه-نامه ؤ [[کاربر:Varg/پؤرؤژهٰ‌ن/گيلکي کيليدتأخته|کيليدتأخته]] (Keyboard) مؤنتشر بۊده کي شأنه گۊتن منسجمترين دابدستۊري ايسه کي تاهيسه بيرين بمأ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید]&lt;/ref&gt;

ورگˇ پيش بنأ شيوه ايتؤره:

&lt;sub&gt;''(اي وؤت، اي سربسˇ جي نقل بؤدره: [https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید])''&lt;/sub&gt;

'''چۊتؤ خأ اي خطˇ جي گيلکي نيويشتن؟'''


ا. نؤميترين ؤ مؤهمترين نشؤنه، “ˇ” ايسه کي شؤا(ə) نۊشؤن دئنه. امما قراردادˇ جي أمه اينه همته اضافي ترکيبؤنˇ مئن کاراگينيم.

ملکي اضافه: ماکانˇ جۊف

وصفي اضافه: سۊرخˇ رۊجا

هرماله اضافه: اۊتاقˇمئن

دقت بکۊنين کي “ˇ” دۊ جا أصلن بکارنشنه. ىکته مفعۊلي نشؤنه جا: من تي پسره بيدئم. پس أگه اي جومله’ ايتؤ بنويسيم که “من تي پسرˇ بيدئم” دوروس نيه. چۊن پئرˇ پسي “ه” ىکته سيوا کلمه ايسه ؤ مفعولي نشؤنه ايسه. اؤکته “ايسه” فعلˇ مئنه: اۊن تي مأره. که أگه بنويسيم “اۊن تي مأرˇ” غلطه. چۊن ائره م مأرˇ پسي “ه” ىکته فعله: اۊن تي مأر ايسه.

– گاگلف لازمه کي تأکيد بۊکۊنيم ىکته کلمه مئن ىکته گب (حرف)ˇ پسي، شؤا دأنيم؛ اي جۊر وختؤن شأنه کۊچˇ هفته کاراىتن. وٚرگ ىا کٚلˇ مۊسؤن. گيلکي کيليدتأخته مئن أگه شيفتˇ کيليده بدأرين ؤ کۊچˇ هفته بزنين، تينين ىکته گبˇ جؤر شؤا بنين. اما نخأ اي کارˇ مئن تۊند شؤن؛ گيلکي-نيويسي مئن نخأ گبؤنˇ جؤر ؤ جير اعراب نأن.


ب. a ىا فتحه خؤندشˇ جا (چي کۊتا چي دکشه) “أ” (ىزبر: yəzəbər) کاراگينيم: تأ، دأنم، پأچ، دأرم.


ج. اۊ کلمه’نˇ مئن کي “ه” همره سرهنن ؤ اي “ه” ىکته خؤندشˇ جا ايسه (خؤنه، فرده ؤ…)، أگه لازم ببۊن کي مفعۊلي نشؤنه ىا “ايسه” جا ىکته فتحه بچربؤنيم کلمه سراخره، “أ” جا، چۊن خأنيم کلمه ظاهر ؤ صورته بدأريم “‘” کاراگينيم: خؤنه’، فرده’، خسته’بؤستم، پياده’بم.


د. e ىا کسره خؤندشˇ جا (چي کۊتا چي دکشه) “ئ” (ىزير: yəzir) کارأگينيم: زئن، مئبه، زئندرم.


ه. o ىا ضممه خؤندشˇ جا (چي کۊتا چي دکشه ىا چي ow خؤندشˇبه) “ؤ” (ىپيش: yəpiš) کاراگينيم: شؤن، شؤ، خؤ، مۊسؤن.


و. اۊ کلمه’ني که “ه” ىا “ا” همره سرهنن، اۊشؤنˇ جم دوستنˇبه چۊن خأنيم کلمه ظاهر ؤ صورته بدأريم، “‘” کاراگينيم ؤ أگه کلمه “ي” همره سربأ، “ئ” کاراگينيم: خؤنه’ن، پا’ن، کاسپيئن/کاسپئن، تيتيئن/تيتئن.


ز. اي خطˇ مئن نيمفاصله ندأنيم. هر جا بدين نيمفاصله خأنين، اۊنˇ جهاني معادله کاراگيرين: دأش (-).


ح. u خؤندشˇ به، چي دکشه چي کۊتا، “ۊ” کاراگينيم: فۊوؤستن، دۊر، پۊر.


ط. i خؤندشˇ به، چي کۊتا چي دکشه، “ي” کاراگينيم کي هم وختي سيوا بنويشته بنه ؤ هم وختي ىکته حرفه دچکئنه، نؤقطه دأنه. “تيتي” مۊسؤن.


ى. اۊ کلمه’نˇ مئن کي دۊ ته گب (حرف)ˇ همره کي ىکته خؤندشˇ نماىنده ايسن سرأگينه (ايران، اؤره، ائره ؤ…)، اولي أليف هۊتؤ کي هميشک داب بو بنويشته بنه امما بۊخؤنده نبنه.


ک. تۊىم خؤندشؤنˇ به کي گيلکي خۊشئبه دأنه، هي علامتؤنه خأ تۊىم گۊدن: تيۊل، ريۊت ؤ…


ل. y گبˇ جا، “ى” کاراگينيم کي هم وختي سيوا بنويشته بنه ؤ هم وختي ىکته حرفه دچکئنه، بينؤقطه': چأىي، حسنى.


م. اۊ کلمه’ني که اۊشؤنˇ مئن ي پسي، ى هنه، بيه، ديا، پياز ؤ… مۊسؤن، خالي “ي” بنويشته بنه: بيه، ديا، بيه، پياز ؤ…


ن. سيوانيويسي ىا دچکسه-نيويسي، اصلˇ ملاک کلمه استقلاله. ىعني ىکته کلمه وابينؤن خأ کسؤنه دچکئن مگر اينکه باخى ملاکؤن ىا نيويشتاري عادتؤن مانع ببۊن. مثلن، مؤستمر فعلؤنه چۊن ىکته مۊستقل فعل ؤ ىکته کلمه ايسن دچکسه نويسنيم: شؤندرم، بمأبۊ ؤ خؤردئدرم. هيتؤرم “بي” ؤ “نا” مۊسؤن پيشوندؤن: بيکس، بيسواد، نابلد ؤ…

– هرجا فاصله ىا نيمفاصله لازم بۊ، دأش (-) کاراىته-بنه: خؤرده-درم، فورته-دبۊ.


س. گيۊمه وأسي، هۊ جهاني ؤ استاندارد گيۊمه’ (“”) کارأگينيم. گيۊمه اي جاؤن کاراىته-بنه:

– اۊ گبي که ىک جا ىا ىک کسˇ جي نقل بنه.

– خاصˇ نؤمؤن ؤ خاصˇ کلمه’ن، تيترؤن، فندي ؤ علمي اصطلاحؤن (هر وؤتˇ مئن خالي ىک دفأ).


ع. نؤمره-نيويسي مئن، أعشاري نؤمره’نˇ مئن مؤمىئز (/) بکارشنه (۲۳/۴۰۵) ؤ هزارگانˇ سۊ رقمه سيواگۊدنˇبه هۊ علامتي که دونىا مئن دابه ( ۳,۰۴۰,۰۰۴,۰۰۵,۰۶۰) کاراىته-بنه.


ف. پس گيلکي أليفبي اۊجۊر کي بۊگذشته جي فرسه أمي دس (محمۊد پاىنده لنگرۊدى فرهنگˇ گيل و دىلم) ؤ چاکۊنواکۊني که أمه پيش نئنيم، ايتؤره:

أليف (آ، ا، أ)، بي (ب)، پي (پ)، تي (ت)، ثي (ث)، جأم (ج)، چي (چ)، حي (ح)، خي (خ)، دال (د)، ذال (ذ)، ري (ر)، زي (ز)، ژي (ژ)، سين (س)، شين (ش)، صات (ص)، ضات (ض)، طأى (ط)، ظأى (ظ)، عىن (ع)، غىن (غ)، في (ف)، قاف (ق)، کاف (ک)، گاف (گ)، لام (ل)، ميم (م)، نۊن (ن)، وؤ (و، ؤ، ۊ)، ىه (ى، ئ، ي)، هئ گرد (ه).&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید]&lt;/ref&gt;

==گيلکي دئبار==

[[فاىل:Gilaki_Language_Location_Map.PNG]]

گيلکي خو تاریخ ؤ ادبیاته دأنه. پیرشرفشا شئرؤنˇ دیوانˇ مورسؤن کي هشتۊمي قرنˇ هجری قمری جي بجا بمؤنسه.&lt;ref&gt;رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون). گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.&lt;/ref&gt;  بخشی جه قدیمي آثار که یا به گیلکي بأنوشته ببه یا بخش هایی جه اؤن گیلکي ايسه: ۱.تفسیر قران سورتچی(قرن۷) ۲.مقامات الحریری(قرن۷) ۳.دیوان پیر شرفشاه دولابی(قرن۸) ۴.الکفایه(قرن۹) ۵.الابانه(قرن۹) ۶.تفسیر کتاب الله(قرن۹) ۷.تفسیر مؤغنیسا(قرن۹) ۸.دوم مشیخ زیدی(قرن۹) ۹.سوم مشیخ زیدی(قرن۹) ۱۰.قصیده طنطرانیه(قرن۹) گيلکي جي تا هفتؤمي قرن ه.ق وؤت بجا بمؤنسه. [[پیرشرفشا دولایی]] دیوان کي گيلکي زوان ئبه ىکته پیله سنده.&lt;ref&gt;دیوان پیرشرفشاه دولائی. به کوشش دکتر محمدعلی صوتی، ناشر بنياد فرهنگ ايران، تهران، 1358.&lt;/ref&gt; جغرزˇ اون، نهؤمی قرن جي، [[قاسم انوار]]ˇ شئرؤنˇ دیوان بمؤنسه کي اونˇ مئن گيلکي غزل دره. نهؤمی قرنˇ جي به بعد دئه گيلکي جي پۊر پورˇ وؤت هنأ تا مشروطه زمت کي حتا چن سوره انجیلˇ جي واگردؤن ببؤ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون).  گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.]&lt;/ref&gt;

سیˇ چن ته گيلکي کلمه راجه به جؤنورشناسی، نسخه‌ی خطی «خواص الحیوان»ˇ مئن (ملاعلی کامی لاهیجانی) دره کي الؤن [[ترهان]]ˇ دانشگا کتابخؤنه مئن هنأ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون).  گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.]&lt;/ref&gt;

سیزدهؤمی قرن مئن، [[سید ظهیرالدین مرعشی]] «تاریخ طبرستان، رویان و مازندران»ˇ جي ىکته واوینه (بنای آمل) [[میرزا ابراهیم گیلانی]] به گيلکي واگردؤنه.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون).  گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.]&lt;/ref&gt;

یکته گيلکي شئر ني [[خان احمد خان]] جي بجا بمؤنسه کي دانشگا تهران کتابخؤنه مئن هنأ&lt;ref&gt;پژوهشگر، ابوالقاسم. [https://web.archive.org/web/20210420034330/https://www.webcitation.org/6FsvEXaYg «معرفی برگی از نسخه خطی اشعار گيلکي خان احمد گیلانی»]. پیام بهارستان (تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس) ۲، ش. ۱۳ (۱۳۹۰): ۱۰۶۹. [http://www.ensani.ir/storage/Files/20120413184126-8049-225.pdf اصلی نسخه] جي بایگانی ببؤ.&lt;/ref&gt;:
'''
شده‌ام زار و پریشان دَرَم جان کَنَشا | دل پُر خون مو از عشق تو مانی آتشا

تو باَغیار نشینی می دِلا خون کُانی | تو بگو چه بَکُنَم مردمانَ سَرزَنَشا

شیوه دلبری و عشوه و ناز و غمزه | هرچه دُانی توبَکُن آنچه تو ذاتی رَوَشا

از فراق تو مُجَم [مَجَم] کوچه بکوچه شب و روز | همدَمی خود بَگُدی همسر تُرک طالَشا

موکه تا [تَ] هیچ نَگُتامو تو خود آزرده یَه بی | دو هزار چه موتی دانم یَکتا و اگُتَه نَشا'''

[[پرونده:Karkiya Xan Ahmad xan-e do'om.PNG|بندانگشتی|600px|وسط|یکته ولگ نسخه خطی کي خان احمد خان گيلکي شئرؤن اون سر بنویشته نأ]]

یکته دئه سربس، گيلکي قدیمی وؤتˇ وأسی، «تفسیر کتاب الله» ایسه، ابوالفضل بن شهردویر دیلمی کي هشتؤمی قرنˇ مئن بنویشته ببؤ ؤ اونˇ مئن قرآن به گيلکي واگردؤنه ؤ تفسیر ببؤ.&lt;ref&gt; [https://www.academia.edu/2912872/%D9%86%D8%B3%D8%AE%D9%87_%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D9%84%D9%85%DB%8C_-_%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D9%87 تفسیر کتاب‌الله/ ابوالفضل بن شهردویر دیلمی؛ با مقدمهٔ محمد عمادی حائری. تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی. قم: کتابخانه‌ٔ تخصصی تفسیر و علوم قرآنی. ۱۳۸۸.]&lt;/ref&gt;

[[مازیار]] (کی مازندرؤنی بو ؤ ۲۱۸ تا ۲۲۵ ه.ق حوکومت گود) خو نامه‌ٰنˇ مئن به عباسی خلیفه، خوشه گیلˇ گیلان دخؤنه ؤ خلیفه ني اینه جیلˇ جیلان (گیلؤنˇ گیل؛ فارسی: گیل گیلها) دخؤند. اي اول سندی ایسه کي یک نفر خودش ؤ خو مردومه گیل دخؤند. هنۊزم مازندرانˇ غربˇ کوهؤنˇ مئن، گالشؤن، جیرا (جؤلگه) دخؤنن: گیلؤن. 

[[فردؤسی]]، خو [[شاهنامه]] مئن، اؤره کي '''منوچهر'''، '''سلم''' ؤ '''تور'''ˇ جي انتقام بکشه، نویسنه: 

''سپه را ز درىا به هامون کشید | ز چین دژ سوی آفریدون کشید

چو آمد به نزدیک تمیشه باز | نیا را به دیدار او بد نیاز

ز دریای گیلان چو ابر سیاه | دُمادُم به ساری رسید آن سپاه''

بازین کي '''فریدون''' مازندرانˇ مردومˇ همره شنه منوچهرˇ استقبال:

''به زرین ستام و به زرین کمر | به سیمین رکاب و به زرین سپر

ابا گنج و پیلان و با خواسته | پذیره شدن را بیاراسته

همه گیل مردان چو شیر یله | ابا طوق زرین و مشکین کله.''

شاهنامه مئنم، فردؤسی مازندرانˇ مردومه گیل دخؤنه. 

[[نظامی گنجوی]] ني مازندراني‌ئنه گیل دؤنس؛ خو [[اسکندرنامه]] مئن وختی گه اسکندر، ایران ؤ رومˇ سپاهˇ همره شنه اوروسؤن (روسؤن)ˇ جنگ، اینˇ پهلوانؤنه نؤم بئنه:

''زریوند گیلی ز مازندران | نیال یل از کشور خاوران''

'''زریوند''' ني رجز خؤندن و فأزمه گودنˇ زمت گونه:

''زریوند مازندراني منم | که بازی بود جنگ اهریمنم''

زریوند چن نفره کوشنه تا بیلاخره بکوشتن شنه ؤ اسکندر ناراحت بنه:

''جهاندار از آن کار شد تنگدل | که سالار گیلی درآمد به گل''

[[ناصرالدین شا]] ني خو مازندرانˇ سفرنامه مئن، تبعیدی کوردؤنه ایل دخؤنه ؤ کلاردشتˇ محلي‌ئنه گیل. ایتؤ نظر هنه کي مازندران نی، دیلمˇ مورسؤن، جیگه نؤم (اسم مکان) ببون ؤ ربطی به قومیت ؤ زوان ندأره. اي سربسؤن همه اینه نشؤن دئنن کي کاسپي درىا کلسیا چافˇ مردۊم (تالشؤنˇ جي تا گیلانˇ گیلکؤن تا مازندرانˇ گیلکؤن تا حتا گلستانˇ گیلکزوانؤن) ىکته ریشه و بنه جي ایسن ؤ هرته خو جیگه ؤ سامؤنˇ نؤمه خو سر بنأ اما همه‌ته گيلکي گب زئنن ؤ ایشؤنˇ زوان گيلکي ىا گئلئکی ایسه. پس اي دوروس نیه کي گیلانی‌ئن، گيلکي ؤ گیلک بؤنه خوشؤنˇ انحصارˇ مئن بدؤنن. 


==بيريني خال==
*[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون)]
*[http://globalrecordings.net/program/C08110 چن‌ته صوتی فايل، به گيلکی]
*[http://www.briancoad.com/checklists/farsinameslist.htm Freshwater Fishes of Iran]
*[https://web.archive.org/web/20150619024843/http://v6rg.com/?p=10309 فعل مرکب گيلکي]
*[https://web.archive.org/web/20150221030708/http://v6rg.com/?p=9640 افسانه‌های زبان گيلکي] (اونچی که راجه به گيلکي دؤنین ؤ امکان دأنه اشتبا ببون!)
*[https://web.archive.org/web/20150815180741/http://v6rg.com/?page_id=9197 گيلکي مدرسه] (اینترنتی گيلکي باموجین)
*[https://web.archive.org/web/20131209062357/http://v6rg.com/?p=8044 ساخت مستمر (در جریان) در فعل‌های گيلکي]
*[https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید]

==جیرنویس==
{{جیرنویس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:ايرانˇ زوانؤن]]
[[رده:شۊمالغربي ايراني زوانؤن]]
[[جرگه:گيلکي]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>rrh5yra3hg9djj29h91ce5r3rmcb21l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>فارسي زوؤن</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15865</id>
    <revision>
      <id>155901</id>
      <parentid>155876</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:09:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30307-27</username>
        <id>18474</id>
      </contributor>
      <origin>155901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="465" sha1="ckzjr0foeki403b41tmowd6zs4gnxp8" xml:space="preserve">'''فارسي''' یتا نسايي خۊرخۊسي ايراني زوؤنه گه اين ٚ بۊنگه [[هيندۊاۊرۊپايي زوانان]] ايسه. فارسي زوؤنؤن حۊدۊدن ۹۰۰۰۰ ميليۊن نفر جرگییت دأنن. &lt;ref&gt;Windfuhr, Gernot. The Iranian Languages. Routledge. 2009. p. 418&lt;/ref&gt; 90000 people speak Farsi as their native language.

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[category:ايرانˇ زوانؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>ckzjr0foeki403b41tmowd6zs4gnxp8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155902</id>
      <parentid>155901</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:10:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30307-27</username>
        <id>18474</id>
      </contributor>
      <origin>155902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="589" sha1="qzflx38efnqcb24ei7bnboy9a0byrwr" xml:space="preserve">'''فارسي''' یتا نسايي خۊرخۊسي ايراني زوؤنه گه اين ٚ بۊنگه [[هيندۊاۊرۊپايي زوانان]] ايسه. فارسي زوؤنؤن حۊدۊدن ۲۳۰۰۰ ميليۊن نفر جرگییت دأنن. &lt;ref&gt;Windfuhr, Gernot. The Iranian Languages. Routledge. 2009. p. 418&lt;/ref&gt; 23000 people speak Farsi as their native language,  while Persian is extinct after merging with 12 others to make Farsi, oldest of which and the most influential was Karmani.

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[category:ايرانˇ زوانؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>qzflx38efnqcb24ei7bnboy9a0byrwr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155939</id>
      <parentid>155902</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:37:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lp0 on fire</username>
        <id>18062</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted edits by ~2026-30307-27</comment>
      <origin>155939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="465" sha1="ckzjr0foeki403b41tmowd6zs4gnxp8" xml:space="preserve">'''فارسي''' یتا نسايي خۊرخۊسي ايراني زوؤنه گه اين ٚ بۊنگه [[هيندۊاۊرۊپايي زوانان]] ايسه. فارسي زوؤنؤن حۊدۊدن ۹۰۰۰۰ ميليۊن نفر جرگییت دأنن. &lt;ref&gt;Windfuhr, Gernot. The Iranian Languages. Routledge. 2009. p. 418&lt;/ref&gt; 90000 people speak Farsi as their native language.

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[category:ايرانˇ زوانؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>ckzjr0foeki403b41tmowd6zs4gnxp8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155943</id>
      <parentid>155939</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:38:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lp0 on fire</username>
        <id>18062</id>
      </contributor>
      <comment>Restored revision 155876 by [[Special:Contributions/Quinlan83|Quinlan83]] ([[User talk:Quinlan83|talk]]): Oops (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3454" sha1="npv4gkvjs79pwb9cfmypxdvuutt2cz3" xml:space="preserve">{{زوان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|زوان ٚ نام= فارسي
|زوان ٚ بۊمي نام= پارسي، форсӣ
|زوان ٚ باخي نامان= دري، تاجيکي، تاتي
|زوان ٚ داميشک ٚ نامان= پارسيگ، پارسه
|تصویر= Persian names.png  
|اندازه تصویر= 250px
|زوان ٚ بومي جيگایان= [[ايران]]، [[أفغانستان]]، [[تاجيکستان]]، [[اۊزبکستان]]، [[پاکستان]]، [[بحرىن]]، [[عراق]]، [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]]
|گۊتنکسان ٚ شۊمار= ۷۸ ميليۊن 
|زوان ٚ درزا= {{•}}[[هيندۊاۊرۊپايي زوانان|هيندۊاۊرۊپايي]]{{سخ}}{{•}}[[هيندۊايراني زوانان|هيندۊايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي ايراني زوانان|خۊرخۊسي ايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي نسايي ايراني زوانان|خۊرخۊسي نسايي ايراني]]{{سخ}}{{•}}فارسي
|أولي گۊنه‌ئن= {{•}}کؤنه پارسي{{سخ}}{{•}}مئني پارسي
|معىار ٚ گۊنه‌ئن= ايران ٚ فارسي{{سخ}} أفغانستان ٚ فارسي (دري)، تاجيکستان ٚ فارسي (تاجيکي)
|گۊىشان= ايراني{{سخ}}أفغانستاني{{سخ}}تاجيکي{{سخ}}هزارگي{{سخ}}أىماقي{{سخ}}بۊخاري{{سخ}}پهلواني{{سخ}}دهواري{{سخ}}فارسىهۊد{{سخ}}یهۊدي-تاتي{{سخ}}أرمني-تاتي{{سخ}}قفقاز ٚ تاتي
|لئجه‌ئن= تئراني{{سخ}}اصفهاني{{سخ}}شيرازي{{سخ}}مشهدي{{سخ}}آباداني{{سخ}}کابؤلي{{سخ}}هراتي{{سخ}}بندري{{سخ}}سيستاني{{سخ}}همداني{{سخ}}قزويني{{سخ}}ىزدي{{سخ}}کرمانشاهي
|نيويشتن ٚ سيستم=فارسي أليفبي{{سخ}}تاجيکي أليفبي{{سخ}}فارسي برىل
|زوان ٚ رسمي جيگایان= [[ايران]] [[Image:Flag of Iran.svg|20px]] (فارسي ٚ نام أمرأ){{سخ}}[[أفغانستان]] [[Image:Flag of Afghanistan.svg|20px]] (دري نام ٚ أمرأ){{سخ}}[[تاجيکستان]] [[Image:Flag of Tajikistan.svg|20px]] (تاجيکي نام ٚ أمرأ)
|أقليت ٚ زوان= 
|زوان ٚ آکادمي‌ئن= فارسي أدب ؤ زوان ٚ فرهنگستان{{سخ}}أفغانستان ٚ علۊم ٚ آکادمي{{سخ}}رۊدکي أدبيات ؤ زوان ٚ اينستيتۊت
|ايزؤ ۱–۶۳۹= fa
|ايزؤ ۲–۶۳۹= per
|ايزؤ ۳–۶۳۹= fas
|گلاتؤلؤگ= 
|زوان شينأسي=
}}
'''فارسي''' يا '''پارسي''' ايته نسايي خۊرخۊسي ايراني زوؤنه گه اين ٚ بۊنگه [[هيندۊاۊرۊپايي زوانان]] ايسه. فارسي [[ايران]] ؤ [[أفغانستان]] ؤ [[تاجيکستان]] ٚ ميئن رسمي زوؤن ايسه.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170101213644/http://saadifoundation.ir/fa/contents/about-Iran/farsi-history/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87.html سعدي بۊنياد]&lt;/ref&gt;  [[هند|هيندۊستان]] ٚ رسمي زوؤن ني [[اينگيليس]] ٚ استعمار ٚ پيشي فارسي بۊ. فارسي زوؤنؤن حۊدۊدن ۱۱۰ ميليۊن نفر جمعيت دأنن. &lt;ref&gt;Windfuhr, Gernot. The Iranian Languages. Routledge. 2009. p. 418&lt;/ref&gt;

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[category:ايرانˇ زوانؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>npv4gkvjs79pwb9cfmypxdvuutt2cz3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155946</id>
      <parentid>155943</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:40:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>155946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="589" sha1="qzflx38efnqcb24ei7bnboy9a0byrwr" xml:space="preserve">'''فارسي''' یتا نسايي خۊرخۊسي ايراني زوؤنه گه اين ٚ بۊنگه [[هيندۊاۊرۊپايي زوانان]] ايسه. فارسي زوؤنؤن حۊدۊدن ۲۳۰۰۰ ميليۊن نفر جرگییت دأنن. &lt;ref&gt;Windfuhr, Gernot. The Iranian Languages. Routledge. 2009. p. 418&lt;/ref&gt; 23000 people speak Farsi as their native language,  while Persian is extinct after merging with 12 others to make Farsi, oldest of which and the most influential was Karmani.

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[category:ايرانˇ زوانؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>qzflx38efnqcb24ei7bnboy9a0byrwr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156007</id>
      <parentid>155946</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:00:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <comment>نسخهٔ [[Special:Diff/155946|155946]] از [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|بحث]]) خنثی شد</comment>
      <origin>156007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3454" sha1="npv4gkvjs79pwb9cfmypxdvuutt2cz3" xml:space="preserve">{{زوان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|زوان ٚ نام= فارسي
|زوان ٚ بۊمي نام= پارسي، форсӣ
|زوان ٚ باخي نامان= دري، تاجيکي، تاتي
|زوان ٚ داميشک ٚ نامان= پارسيگ، پارسه
|تصویر= Persian names.png  
|اندازه تصویر= 250px
|زوان ٚ بومي جيگایان= [[ايران]]، [[أفغانستان]]، [[تاجيکستان]]، [[اۊزبکستان]]، [[پاکستان]]، [[بحرىن]]، [[عراق]]، [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]]
|گۊتنکسان ٚ شۊمار= ۷۸ ميليۊن 
|زوان ٚ درزا= {{•}}[[هيندۊاۊرۊپايي زوانان|هيندۊاۊرۊپايي]]{{سخ}}{{•}}[[هيندۊايراني زوانان|هيندۊايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي ايراني زوانان|خۊرخۊسي ايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي نسايي ايراني زوانان|خۊرخۊسي نسايي ايراني]]{{سخ}}{{•}}فارسي
|أولي گۊنه‌ئن= {{•}}کؤنه پارسي{{سخ}}{{•}}مئني پارسي
|معىار ٚ گۊنه‌ئن= ايران ٚ فارسي{{سخ}} أفغانستان ٚ فارسي (دري)، تاجيکستان ٚ فارسي (تاجيکي)
|گۊىشان= ايراني{{سخ}}أفغانستاني{{سخ}}تاجيکي{{سخ}}هزارگي{{سخ}}أىماقي{{سخ}}بۊخاري{{سخ}}پهلواني{{سخ}}دهواري{{سخ}}فارسىهۊد{{سخ}}یهۊدي-تاتي{{سخ}}أرمني-تاتي{{سخ}}قفقاز ٚ تاتي
|لئجه‌ئن= تئراني{{سخ}}اصفهاني{{سخ}}شيرازي{{سخ}}مشهدي{{سخ}}آباداني{{سخ}}کابؤلي{{سخ}}هراتي{{سخ}}بندري{{سخ}}سيستاني{{سخ}}همداني{{سخ}}قزويني{{سخ}}ىزدي{{سخ}}کرمانشاهي
|نيويشتن ٚ سيستم=فارسي أليفبي{{سخ}}تاجيکي أليفبي{{سخ}}فارسي برىل
|زوان ٚ رسمي جيگایان= [[ايران]] [[Image:Flag of Iran.svg|20px]] (فارسي ٚ نام أمرأ){{سخ}}[[أفغانستان]] [[Image:Flag of Afghanistan.svg|20px]] (دري نام ٚ أمرأ){{سخ}}[[تاجيکستان]] [[Image:Flag of Tajikistan.svg|20px]] (تاجيکي نام ٚ أمرأ)
|أقليت ٚ زوان= 
|زوان ٚ آکادمي‌ئن= فارسي أدب ؤ زوان ٚ فرهنگستان{{سخ}}أفغانستان ٚ علۊم ٚ آکادمي{{سخ}}رۊدکي أدبيات ؤ زوان ٚ اينستيتۊت
|ايزؤ ۱–۶۳۹= fa
|ايزؤ ۲–۶۳۹= per
|ايزؤ ۳–۶۳۹= fas
|گلاتؤلؤگ= 
|زوان شينأسي=
}}
'''فارسي''' يا '''پارسي''' ايته نسايي خۊرخۊسي ايراني زوؤنه گه اين ٚ بۊنگه [[هيندۊاۊرۊپايي زوانان]] ايسه. فارسي [[ايران]] ؤ [[أفغانستان]] ؤ [[تاجيکستان]] ٚ ميئن رسمي زوؤن ايسه.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170101213644/http://saadifoundation.ir/fa/contents/about-Iran/farsi-history/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87.html سعدي بۊنياد]&lt;/ref&gt;  [[هند|هيندۊستان]] ٚ رسمي زوؤن ني [[اينگيليس]] ٚ استعمار ٚ پيشي فارسي بۊ. فارسي زوؤنؤن حۊدۊدن ۱۱۰ ميليۊن نفر جمعيت دأنن. &lt;ref&gt;Windfuhr, Gernot. The Iranian Languages. Routledge. 2009. p. 418&lt;/ref&gt;

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[category:ايرانˇ زوانؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>npv4gkvjs79pwb9cfmypxdvuutt2cz3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156010</id>
      <parentid>156007</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:01:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>156010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="589" sha1="qzflx38efnqcb24ei7bnboy9a0byrwr" xml:space="preserve">'''فارسي''' یتا نسايي خۊرخۊسي ايراني زوؤنه گه اين ٚ بۊنگه [[هيندۊاۊرۊپايي زوانان]] ايسه. فارسي زوؤنؤن حۊدۊدن ۲۳۰۰۰ ميليۊن نفر جرگییت دأنن. &lt;ref&gt;Windfuhr, Gernot. The Iranian Languages. Routledge. 2009. p. 418&lt;/ref&gt; 23000 people speak Farsi as their native language,  while Persian is extinct after merging with 12 others to make Farsi, oldest of which and the most influential was Karmani.

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[category:ايرانˇ زوانؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>qzflx38efnqcb24ei7bnboy9a0byrwr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156013</id>
      <parentid>156010</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:01:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <comment>نسخهٔ [[Special:Diff/156010|156010]] از [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|بحث]]) خنثی شد</comment>
      <origin>156013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3454" sha1="npv4gkvjs79pwb9cfmypxdvuutt2cz3" xml:space="preserve">{{زوان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|زوان ٚ نام= فارسي
|زوان ٚ بۊمي نام= پارسي، форсӣ
|زوان ٚ باخي نامان= دري، تاجيکي، تاتي
|زوان ٚ داميشک ٚ نامان= پارسيگ، پارسه
|تصویر= Persian names.png  
|اندازه تصویر= 250px
|زوان ٚ بومي جيگایان= [[ايران]]، [[أفغانستان]]، [[تاجيکستان]]، [[اۊزبکستان]]، [[پاکستان]]، [[بحرىن]]، [[عراق]]، [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]]
|گۊتنکسان ٚ شۊمار= ۷۸ ميليۊن 
|زوان ٚ درزا= {{•}}[[هيندۊاۊرۊپايي زوانان|هيندۊاۊرۊپايي]]{{سخ}}{{•}}[[هيندۊايراني زوانان|هيندۊايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي ايراني زوانان|خۊرخۊسي ايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي نسايي ايراني زوانان|خۊرخۊسي نسايي ايراني]]{{سخ}}{{•}}فارسي
|أولي گۊنه‌ئن= {{•}}کؤنه پارسي{{سخ}}{{•}}مئني پارسي
|معىار ٚ گۊنه‌ئن= ايران ٚ فارسي{{سخ}} أفغانستان ٚ فارسي (دري)، تاجيکستان ٚ فارسي (تاجيکي)
|گۊىشان= ايراني{{سخ}}أفغانستاني{{سخ}}تاجيکي{{سخ}}هزارگي{{سخ}}أىماقي{{سخ}}بۊخاري{{سخ}}پهلواني{{سخ}}دهواري{{سخ}}فارسىهۊد{{سخ}}یهۊدي-تاتي{{سخ}}أرمني-تاتي{{سخ}}قفقاز ٚ تاتي
|لئجه‌ئن= تئراني{{سخ}}اصفهاني{{سخ}}شيرازي{{سخ}}مشهدي{{سخ}}آباداني{{سخ}}کابؤلي{{سخ}}هراتي{{سخ}}بندري{{سخ}}سيستاني{{سخ}}همداني{{سخ}}قزويني{{سخ}}ىزدي{{سخ}}کرمانشاهي
|نيويشتن ٚ سيستم=فارسي أليفبي{{سخ}}تاجيکي أليفبي{{سخ}}فارسي برىل
|زوان ٚ رسمي جيگایان= [[ايران]] [[Image:Flag of Iran.svg|20px]] (فارسي ٚ نام أمرأ){{سخ}}[[أفغانستان]] [[Image:Flag of Afghanistan.svg|20px]] (دري نام ٚ أمرأ){{سخ}}[[تاجيکستان]] [[Image:Flag of Tajikistan.svg|20px]] (تاجيکي نام ٚ أمرأ)
|أقليت ٚ زوان= 
|زوان ٚ آکادمي‌ئن= فارسي أدب ؤ زوان ٚ فرهنگستان{{سخ}}أفغانستان ٚ علۊم ٚ آکادمي{{سخ}}رۊدکي أدبيات ؤ زوان ٚ اينستيتۊت
|ايزؤ ۱–۶۳۹= fa
|ايزؤ ۲–۶۳۹= per
|ايزؤ ۳–۶۳۹= fas
|گلاتؤلؤگ= 
|زوان شينأسي=
}}
'''فارسي''' يا '''پارسي''' ايته نسايي خۊرخۊسي ايراني زوؤنه گه اين ٚ بۊنگه [[هيندۊاۊرۊپايي زوانان]] ايسه. فارسي [[ايران]] ؤ [[أفغانستان]] ؤ [[تاجيکستان]] ٚ ميئن رسمي زوؤن ايسه.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170101213644/http://saadifoundation.ir/fa/contents/about-Iran/farsi-history/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87.html سعدي بۊنياد]&lt;/ref&gt;  [[هند|هيندۊستان]] ٚ رسمي زوؤن ني [[اينگيليس]] ٚ استعمار ٚ پيشي فارسي بۊ. فارسي زوؤنؤن حۊدۊدن ۱۱۰ ميليۊن نفر جمعيت دأنن. &lt;ref&gt;Windfuhr, Gernot. The Iranian Languages. Routledge. 2009. p. 418&lt;/ref&gt;

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[category:ايرانˇ زوانؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>npv4gkvjs79pwb9cfmypxdvuutt2cz3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156017</id>
      <parentid>156013</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:02:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <comment>Àncilu fuck u, do one more and ur my nigger</comment>
      <origin>156017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="589" sha1="qzflx38efnqcb24ei7bnboy9a0byrwr" xml:space="preserve">'''فارسي''' یتا نسايي خۊرخۊسي ايراني زوؤنه گه اين ٚ بۊنگه [[هيندۊاۊرۊپايي زوانان]] ايسه. فارسي زوؤنؤن حۊدۊدن ۲۳۰۰۰ ميليۊن نفر جرگییت دأنن. &lt;ref&gt;Windfuhr, Gernot. The Iranian Languages. Routledge. 2009. p. 418&lt;/ref&gt; 23000 people speak Farsi as their native language,  while Persian is extinct after merging with 12 others to make Farsi, oldest of which and the most influential was Karmani.

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[category:ايرانˇ زوانؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>qzflx38efnqcb24ei7bnboy9a0byrwr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156020</id>
      <parentid>156017</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:03:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <origin>156020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3454" sha1="npv4gkvjs79pwb9cfmypxdvuutt2cz3" xml:space="preserve">{{زوان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|زوان ٚ نام= فارسي
|زوان ٚ بۊمي نام= پارسي، форсӣ
|زوان ٚ باخي نامان= دري، تاجيکي، تاتي
|زوان ٚ داميشک ٚ نامان= پارسيگ، پارسه
|تصویر= Persian names.png  
|اندازه تصویر= 250px
|زوان ٚ بومي جيگایان= [[ايران]]، [[أفغانستان]]، [[تاجيکستان]]، [[اۊزبکستان]]، [[پاکستان]]، [[بحرىن]]، [[عراق]]، [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]]
|گۊتنکسان ٚ شۊمار= ۷۸ ميليۊن 
|زوان ٚ درزا= {{•}}[[هيندۊاۊرۊپايي زوانان|هيندۊاۊرۊپايي]]{{سخ}}{{•}}[[هيندۊايراني زوانان|هيندۊايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي ايراني زوانان|خۊرخۊسي ايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي نسايي ايراني زوانان|خۊرخۊسي نسايي ايراني]]{{سخ}}{{•}}فارسي
|أولي گۊنه‌ئن= {{•}}کؤنه پارسي{{سخ}}{{•}}مئني پارسي
|معىار ٚ گۊنه‌ئن= ايران ٚ فارسي{{سخ}} أفغانستان ٚ فارسي (دري)، تاجيکستان ٚ فارسي (تاجيکي)
|گۊىشان= ايراني{{سخ}}أفغانستاني{{سخ}}تاجيکي{{سخ}}هزارگي{{سخ}}أىماقي{{سخ}}بۊخاري{{سخ}}پهلواني{{سخ}}دهواري{{سخ}}فارسىهۊد{{سخ}}یهۊدي-تاتي{{سخ}}أرمني-تاتي{{سخ}}قفقاز ٚ تاتي
|لئجه‌ئن= تئراني{{سخ}}اصفهاني{{سخ}}شيرازي{{سخ}}مشهدي{{سخ}}آباداني{{سخ}}کابؤلي{{سخ}}هراتي{{سخ}}بندري{{سخ}}سيستاني{{سخ}}همداني{{سخ}}قزويني{{سخ}}ىزدي{{سخ}}کرمانشاهي
|نيويشتن ٚ سيستم=فارسي أليفبي{{سخ}}تاجيکي أليفبي{{سخ}}فارسي برىل
|زوان ٚ رسمي جيگایان= [[ايران]] [[Image:Flag of Iran.svg|20px]] (فارسي ٚ نام أمرأ){{سخ}}[[أفغانستان]] [[Image:Flag of Afghanistan.svg|20px]] (دري نام ٚ أمرأ){{سخ}}[[تاجيکستان]] [[Image:Flag of Tajikistan.svg|20px]] (تاجيکي نام ٚ أمرأ)
|أقليت ٚ زوان= 
|زوان ٚ آکادمي‌ئن= فارسي أدب ؤ زوان ٚ فرهنگستان{{سخ}}أفغانستان ٚ علۊم ٚ آکادمي{{سخ}}رۊدکي أدبيات ؤ زوان ٚ اينستيتۊت
|ايزؤ ۱–۶۳۹= fa
|ايزؤ ۲–۶۳۹= per
|ايزؤ ۳–۶۳۹= fas
|گلاتؤلؤگ= 
|زوان شينأسي=
}}
'''فارسي''' يا '''پارسي''' ايته نسايي خۊرخۊسي ايراني زوؤنه گه اين ٚ بۊنگه [[هيندۊاۊرۊپايي زوانان]] ايسه. فارسي [[ايران]] ؤ [[أفغانستان]] ؤ [[تاجيکستان]] ٚ ميئن رسمي زوؤن ايسه.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170101213644/http://saadifoundation.ir/fa/contents/about-Iran/farsi-history/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87.html سعدي بۊنياد]&lt;/ref&gt;  [[هند|هيندۊستان]] ٚ رسمي زوؤن ني [[اينگيليس]] ٚ استعمار ٚ پيشي فارسي بۊ. فارسي زوؤنؤن حۊدۊدن ۱۱۰ ميليۊن نفر جمعيت دأنن. &lt;ref&gt;Windfuhr, Gernot. The Iranian Languages. Routledge. 2009. p. 418&lt;/ref&gt;

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[category:ايرانˇ زوانؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>npv4gkvjs79pwb9cfmypxdvuutt2cz3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156025</id>
      <parentid>156020</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:03:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>156025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="589" sha1="qzflx38efnqcb24ei7bnboy9a0byrwr" xml:space="preserve">'''فارسي''' یتا نسايي خۊرخۊسي ايراني زوؤنه گه اين ٚ بۊنگه [[هيندۊاۊرۊپايي زوانان]] ايسه. فارسي زوؤنؤن حۊدۊدن ۲۳۰۰۰ ميليۊن نفر جرگییت دأنن. &lt;ref&gt;Windfuhr, Gernot. The Iranian Languages. Routledge. 2009. p. 418&lt;/ref&gt; 23000 people speak Farsi as their native language,  while Persian is extinct after merging with 12 others to make Farsi, oldest of which and the most influential was Karmani.

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[category:ايرانˇ زوانؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>qzflx38efnqcb24ei7bnboy9a0byrwr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156046</id>
      <parentid>156025</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:15:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Codename Noreste</username>
        <id>15478</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Àncilu|Àncilu]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3454" sha1="npv4gkvjs79pwb9cfmypxdvuutt2cz3" xml:space="preserve">{{زوان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|زوان ٚ نام= فارسي
|زوان ٚ بۊمي نام= پارسي، форсӣ
|زوان ٚ باخي نامان= دري، تاجيکي، تاتي
|زوان ٚ داميشک ٚ نامان= پارسيگ، پارسه
|تصویر= Persian names.png  
|اندازه تصویر= 250px
|زوان ٚ بومي جيگایان= [[ايران]]، [[أفغانستان]]، [[تاجيکستان]]، [[اۊزبکستان]]، [[پاکستان]]، [[بحرىن]]، [[عراق]]، [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]]
|گۊتنکسان ٚ شۊمار= ۷۸ ميليۊن 
|زوان ٚ درزا= {{•}}[[هيندۊاۊرۊپايي زوانان|هيندۊاۊرۊپايي]]{{سخ}}{{•}}[[هيندۊايراني زوانان|هيندۊايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي ايراني زوانان|خۊرخۊسي ايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي نسايي ايراني زوانان|خۊرخۊسي نسايي ايراني]]{{سخ}}{{•}}فارسي
|أولي گۊنه‌ئن= {{•}}کؤنه پارسي{{سخ}}{{•}}مئني پارسي
|معىار ٚ گۊنه‌ئن= ايران ٚ فارسي{{سخ}} أفغانستان ٚ فارسي (دري)، تاجيکستان ٚ فارسي (تاجيکي)
|گۊىشان= ايراني{{سخ}}أفغانستاني{{سخ}}تاجيکي{{سخ}}هزارگي{{سخ}}أىماقي{{سخ}}بۊخاري{{سخ}}پهلواني{{سخ}}دهواري{{سخ}}فارسىهۊد{{سخ}}یهۊدي-تاتي{{سخ}}أرمني-تاتي{{سخ}}قفقاز ٚ تاتي
|لئجه‌ئن= تئراني{{سخ}}اصفهاني{{سخ}}شيرازي{{سخ}}مشهدي{{سخ}}آباداني{{سخ}}کابؤلي{{سخ}}هراتي{{سخ}}بندري{{سخ}}سيستاني{{سخ}}همداني{{سخ}}قزويني{{سخ}}ىزدي{{سخ}}کرمانشاهي
|نيويشتن ٚ سيستم=فارسي أليفبي{{سخ}}تاجيکي أليفبي{{سخ}}فارسي برىل
|زوان ٚ رسمي جيگایان= [[ايران]] [[Image:Flag of Iran.svg|20px]] (فارسي ٚ نام أمرأ){{سخ}}[[أفغانستان]] [[Image:Flag of Afghanistan.svg|20px]] (دري نام ٚ أمرأ){{سخ}}[[تاجيکستان]] [[Image:Flag of Tajikistan.svg|20px]] (تاجيکي نام ٚ أمرأ)
|أقليت ٚ زوان= 
|زوان ٚ آکادمي‌ئن= فارسي أدب ؤ زوان ٚ فرهنگستان{{سخ}}أفغانستان ٚ علۊم ٚ آکادمي{{سخ}}رۊدکي أدبيات ؤ زوان ٚ اينستيتۊت
|ايزؤ ۱–۶۳۹= fa
|ايزؤ ۲–۶۳۹= per
|ايزؤ ۳–۶۳۹= fas
|گلاتؤلؤگ= 
|زوان شينأسي=
}}
'''فارسي''' يا '''پارسي''' ايته نسايي خۊرخۊسي ايراني زوؤنه گه اين ٚ بۊنگه [[هيندۊاۊرۊپايي زوانان]] ايسه. فارسي [[ايران]] ؤ [[أفغانستان]] ؤ [[تاجيکستان]] ٚ ميئن رسمي زوؤن ايسه.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170101213644/http://saadifoundation.ir/fa/contents/about-Iran/farsi-history/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87.html سعدي بۊنياد]&lt;/ref&gt;  [[هند|هيندۊستان]] ٚ رسمي زوؤن ني [[اينگيليس]] ٚ استعمار ٚ پيشي فارسي بۊ. فارسي زوؤنؤن حۊدۊدن ۱۱۰ ميليۊن نفر جمعيت دأنن. &lt;ref&gt;Windfuhr, Gernot. The Iranian Languages. Routledge. 2009. p. 418&lt;/ref&gt;

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[category:ايرانˇ زوانؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>npv4gkvjs79pwb9cfmypxdvuutt2cz3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156069</id>
      <parentid>156046</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T18:40:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gilakieh</username>
        <id>18478</id>
      </contributor>
      <origin>156069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="589" sha1="qzflx38efnqcb24ei7bnboy9a0byrwr" xml:space="preserve">'''فارسي''' یتا نسايي خۊرخۊسي ايراني زوؤنه گه اين ٚ بۊنگه [[هيندۊاۊرۊپايي زوانان]] ايسه. فارسي زوؤنؤن حۊدۊدن ۲۳۰۰۰ ميليۊن نفر جرگییت دأنن. &lt;ref&gt;Windfuhr, Gernot. The Iranian Languages. Routledge. 2009. p. 418&lt;/ref&gt; 23000 people speak Farsi as their native language,  while Persian is extinct after merging with 12 others to make Farsi, oldest of which and the most influential was Karmani.

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[category:ايرانˇ زوانؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>qzflx38efnqcb24ei7bnboy9a0byrwr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156078</id>
      <parentid>156069</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T18:51:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tenshi Hinanawi</username>
        <id>18199</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/Gilakieh|Gilakieh]] ([[User talk:Gilakieh|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3454" sha1="npv4gkvjs79pwb9cfmypxdvuutt2cz3" xml:space="preserve">{{زوان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|زوان ٚ نام= فارسي
|زوان ٚ بۊمي نام= پارسي، форсӣ
|زوان ٚ باخي نامان= دري، تاجيکي، تاتي
|زوان ٚ داميشک ٚ نامان= پارسيگ، پارسه
|تصویر= Persian names.png  
|اندازه تصویر= 250px
|زوان ٚ بومي جيگایان= [[ايران]]، [[أفغانستان]]، [[تاجيکستان]]، [[اۊزبکستان]]، [[پاکستان]]، [[بحرىن]]، [[عراق]]، [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]]
|گۊتنکسان ٚ شۊمار= ۷۸ ميليۊن 
|زوان ٚ درزا= {{•}}[[هيندۊاۊرۊپايي زوانان|هيندۊاۊرۊپايي]]{{سخ}}{{•}}[[هيندۊايراني زوانان|هيندۊايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي ايراني زوانان|خۊرخۊسي ايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي نسايي ايراني زوانان|خۊرخۊسي نسايي ايراني]]{{سخ}}{{•}}فارسي
|أولي گۊنه‌ئن= {{•}}کؤنه پارسي{{سخ}}{{•}}مئني پارسي
|معىار ٚ گۊنه‌ئن= ايران ٚ فارسي{{سخ}} أفغانستان ٚ فارسي (دري)، تاجيکستان ٚ فارسي (تاجيکي)
|گۊىشان= ايراني{{سخ}}أفغانستاني{{سخ}}تاجيکي{{سخ}}هزارگي{{سخ}}أىماقي{{سخ}}بۊخاري{{سخ}}پهلواني{{سخ}}دهواري{{سخ}}فارسىهۊد{{سخ}}یهۊدي-تاتي{{سخ}}أرمني-تاتي{{سخ}}قفقاز ٚ تاتي
|لئجه‌ئن= تئراني{{سخ}}اصفهاني{{سخ}}شيرازي{{سخ}}مشهدي{{سخ}}آباداني{{سخ}}کابؤلي{{سخ}}هراتي{{سخ}}بندري{{سخ}}سيستاني{{سخ}}همداني{{سخ}}قزويني{{سخ}}ىزدي{{سخ}}کرمانشاهي
|نيويشتن ٚ سيستم=فارسي أليفبي{{سخ}}تاجيکي أليفبي{{سخ}}فارسي برىل
|زوان ٚ رسمي جيگایان= [[ايران]] [[Image:Flag of Iran.svg|20px]] (فارسي ٚ نام أمرأ){{سخ}}[[أفغانستان]] [[Image:Flag of Afghanistan.svg|20px]] (دري نام ٚ أمرأ){{سخ}}[[تاجيکستان]] [[Image:Flag of Tajikistan.svg|20px]] (تاجيکي نام ٚ أمرأ)
|أقليت ٚ زوان= 
|زوان ٚ آکادمي‌ئن= فارسي أدب ؤ زوان ٚ فرهنگستان{{سخ}}أفغانستان ٚ علۊم ٚ آکادمي{{سخ}}رۊدکي أدبيات ؤ زوان ٚ اينستيتۊت
|ايزؤ ۱–۶۳۹= fa
|ايزؤ ۲–۶۳۹= per
|ايزؤ ۳–۶۳۹= fas
|گلاتؤلؤگ= 
|زوان شينأسي=
}}
'''فارسي''' يا '''پارسي''' ايته نسايي خۊرخۊسي ايراني زوؤنه گه اين ٚ بۊنگه [[هيندۊاۊرۊپايي زوانان]] ايسه. فارسي [[ايران]] ؤ [[أفغانستان]] ؤ [[تاجيکستان]] ٚ ميئن رسمي زوؤن ايسه.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170101213644/http://saadifoundation.ir/fa/contents/about-Iran/farsi-history/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87.html سعدي بۊنياد]&lt;/ref&gt;  [[هند|هيندۊستان]] ٚ رسمي زوؤن ني [[اينگيليس]] ٚ استعمار ٚ پيشي فارسي بۊ. فارسي زوؤنؤن حۊدۊدن ۱۱۰ ميليۊن نفر جمعيت دأنن. &lt;ref&gt;Windfuhr, Gernot. The Iranian Languages. Routledge. 2009. p. 418&lt;/ref&gt;

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[category:ايرانˇ زوانؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>npv4gkvjs79pwb9cfmypxdvuutt2cz3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156089</id>
      <parentid>156078</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T20:10:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ینیننینبنبتهبب</username>
        <id>18480</id>
      </contributor>
      <comment>Persian is EXTINCT</comment>
      <origin>156089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="589" sha1="qzflx38efnqcb24ei7bnboy9a0byrwr" xml:space="preserve">'''فارسي''' یتا نسايي خۊرخۊسي ايراني زوؤنه گه اين ٚ بۊنگه [[هيندۊاۊرۊپايي زوانان]] ايسه. فارسي زوؤنؤن حۊدۊدن ۲۳۰۰۰ ميليۊن نفر جرگییت دأنن. &lt;ref&gt;Windfuhr, Gernot. The Iranian Languages. Routledge. 2009. p. 418&lt;/ref&gt; 23000 people speak Farsi as their native language,  while Persian is extinct after merging with 12 others to make Farsi, oldest of which and the most influential was Karmani.

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[category:ايرانˇ زوانؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>qzflx38efnqcb24ei7bnboy9a0byrwr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156090</id>
      <parentid>156089</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T20:10:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ینیننینبنبتهبب</username>
        <id>18480</id>
      </contributor>
      <comment>forever</comment>
      <origin>156090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="593" sha1="kg15cnhli4bk52xbevqmpkmqyxl5zlc" xml:space="preserve">'''فارسي''' یتا نسايي خۊرخۊسي ايراني زوؤنه گه اين ٚ بۊنگه [[هيندۊاۊرۊپايي زوانان]] ايسه. فارسي زوؤنؤن حۊدۊدن ۲۳۰۰۰ ميليۊن نفر جرگییت دأنن. &lt;ref&gt;Windfuhr, Gernot. The Iranian Languages. Routledge. 2009. p. 418&lt;/ref&gt; 23000 people speak Farsi as their native language,  while Persian is extinct after merging with 12 others to make Farsi, the oldest of which and the most influential was Karmani.

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[category:ايرانˇ زوانؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>kg15cnhli4bk52xbevqmpkmqyxl5zlc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156095</id>
      <parentid>156090</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T20:12:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tenshi Hinanawi</username>
        <id>18199</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted 2 edits by [[Special:Contributions/ینیننینبنبتهبب|ینیننینبنبتهبب]] ([[User talk:ینیننینبنبتهبب|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3454" sha1="npv4gkvjs79pwb9cfmypxdvuutt2cz3" xml:space="preserve">{{زوان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|زوان ٚ نام= فارسي
|زوان ٚ بۊمي نام= پارسي، форсӣ
|زوان ٚ باخي نامان= دري، تاجيکي، تاتي
|زوان ٚ داميشک ٚ نامان= پارسيگ، پارسه
|تصویر= Persian names.png  
|اندازه تصویر= 250px
|زوان ٚ بومي جيگایان= [[ايران]]، [[أفغانستان]]، [[تاجيکستان]]، [[اۊزبکستان]]، [[پاکستان]]، [[بحرىن]]، [[عراق]]، [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]]
|گۊتنکسان ٚ شۊمار= ۷۸ ميليۊن 
|زوان ٚ درزا= {{•}}[[هيندۊاۊرۊپايي زوانان|هيندۊاۊرۊپايي]]{{سخ}}{{•}}[[هيندۊايراني زوانان|هيندۊايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي ايراني زوانان|خۊرخۊسي ايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي نسايي ايراني زوانان|خۊرخۊسي نسايي ايراني]]{{سخ}}{{•}}فارسي
|أولي گۊنه‌ئن= {{•}}کؤنه پارسي{{سخ}}{{•}}مئني پارسي
|معىار ٚ گۊنه‌ئن= ايران ٚ فارسي{{سخ}} أفغانستان ٚ فارسي (دري)، تاجيکستان ٚ فارسي (تاجيکي)
|گۊىشان= ايراني{{سخ}}أفغانستاني{{سخ}}تاجيکي{{سخ}}هزارگي{{سخ}}أىماقي{{سخ}}بۊخاري{{سخ}}پهلواني{{سخ}}دهواري{{سخ}}فارسىهۊد{{سخ}}یهۊدي-تاتي{{سخ}}أرمني-تاتي{{سخ}}قفقاز ٚ تاتي
|لئجه‌ئن= تئراني{{سخ}}اصفهاني{{سخ}}شيرازي{{سخ}}مشهدي{{سخ}}آباداني{{سخ}}کابؤلي{{سخ}}هراتي{{سخ}}بندري{{سخ}}سيستاني{{سخ}}همداني{{سخ}}قزويني{{سخ}}ىزدي{{سخ}}کرمانشاهي
|نيويشتن ٚ سيستم=فارسي أليفبي{{سخ}}تاجيکي أليفبي{{سخ}}فارسي برىل
|زوان ٚ رسمي جيگایان= [[ايران]] [[Image:Flag of Iran.svg|20px]] (فارسي ٚ نام أمرأ){{سخ}}[[أفغانستان]] [[Image:Flag of Afghanistan.svg|20px]] (دري نام ٚ أمرأ){{سخ}}[[تاجيکستان]] [[Image:Flag of Tajikistan.svg|20px]] (تاجيکي نام ٚ أمرأ)
|أقليت ٚ زوان= 
|زوان ٚ آکادمي‌ئن= فارسي أدب ؤ زوان ٚ فرهنگستان{{سخ}}أفغانستان ٚ علۊم ٚ آکادمي{{سخ}}رۊدکي أدبيات ؤ زوان ٚ اينستيتۊت
|ايزؤ ۱–۶۳۹= fa
|ايزؤ ۲–۶۳۹= per
|ايزؤ ۳–۶۳۹= fas
|گلاتؤلؤگ= 
|زوان شينأسي=
}}
'''فارسي''' يا '''پارسي''' ايته نسايي خۊرخۊسي ايراني زوؤنه گه اين ٚ بۊنگه [[هيندۊاۊرۊپايي زوانان]] ايسه. فارسي [[ايران]] ؤ [[أفغانستان]] ؤ [[تاجيکستان]] ٚ ميئن رسمي زوؤن ايسه.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170101213644/http://saadifoundation.ir/fa/contents/about-Iran/farsi-history/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87.html سعدي بۊنياد]&lt;/ref&gt;  [[هند|هيندۊستان]] ٚ رسمي زوؤن ني [[اينگيليس]] ٚ استعمار ٚ پيشي فارسي بۊ. فارسي زوؤنؤن حۊدۊدن ۱۱۰ ميليۊن نفر جمعيت دأنن. &lt;ref&gt;Windfuhr, Gernot. The Iranian Languages. Routledge. 2009. p. 418&lt;/ref&gt;

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[category:ايرانˇ زوانؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>npv4gkvjs79pwb9cfmypxdvuutt2cz3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156104</id>
      <parentid>156095</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T02:16:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30392-57</username>
        <id>18481</id>
      </contributor>
      <origin>156104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="593" sha1="kg15cnhli4bk52xbevqmpkmqyxl5zlc" xml:space="preserve">'''فارسي''' یتا نسايي خۊرخۊسي ايراني زوؤنه گه اين ٚ بۊنگه [[هيندۊاۊرۊپايي زوانان]] ايسه. فارسي زوؤنؤن حۊدۊدن ۲۳۰۰۰ ميليۊن نفر جرگییت دأنن. &lt;ref&gt;Windfuhr, Gernot. The Iranian Languages. Routledge. 2009. p. 418&lt;/ref&gt; 23000 people speak Farsi as their native language,  while Persian is extinct after merging with 12 others to make Farsi, the oldest of which and the most influential was Karmani.

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[category:ايرانˇ زوانؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>kg15cnhli4bk52xbevqmpkmqyxl5zlc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آذرباىجاني زوؤن</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16730</id>
    <revision>
      <id>155903</id>
      <parentid>155875</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:11:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30307-27</username>
        <id>18474</id>
      </contributor>
      <origin>155903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="533" sha1="9tmtlj1nd4wmg9wpgj6vuf7xltm0izw" xml:space="preserve">'''آذرباىجاني زوؤن''' ىا اذری تورکی '''زوؤن''' یاا زوؤنه گه تۊرکي زوانؤن ٚ خؤنواده ميئن دره. اي زوؤن قفقاز ٚ ميئن تکلم بۊنه گه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري|۳۴ ساله کلسیایی اذربایجان جوموهوری]] ميئن رسمئه ؤ داغستان ٚ ميئن‌أن يته جي رسمي زوؤنؤنه گه [[رۊسيه]] فدراسيؤن تصويب بؤعوده. 

==سربس==
{{جيرنويس}}

[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>9tmtlj1nd4wmg9wpgj6vuf7xltm0izw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155938</id>
      <parentid>155903</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:37:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lp0 on fire</username>
        <id>18062</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted edits by ~2026-30307-27</comment>
      <origin>155938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="927" sha1="exo4dsqr6uxy3py1638ttr2ih8uqq2z" xml:space="preserve">[[File:Map of the Azerbaijani language.svg|frameless|left]]
'''آذرباىجاني زوؤن''' ىا '''آذري زوؤن''' (آذرباىجاني ميئن:  آذربایجانجه ؤ لاتين ٚ خط ٚ أمرأ: Azərbaycanca) يته زوؤنه گه تۊرکي زوانؤن ٚ خؤنواده ميئن دره. اي زوؤن قفقاز ٚ ميئن تکلم بۊنه گه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] ميئن رسمئه ؤ داغستان ٚ ميئن‌أن يته جي رسمي زوؤنؤنه گه [[رۊسيه]] فدراسيؤن تصويب بؤده. آذرباىجاني زوؤن ٚ گۊتنکسؤنه ۲۲-۳۵ ميليۊن نفر تخمين بزأ دأنن.
&lt;ref&gt;[http://www.ethnologue.com/language/aze Ethnologue report for Azerbaijani language]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.joshuaproject.net/people-clusters.php?peo۲=۱۲۶ Azerbaijani]، Joshua Project.&lt;/ref&gt;

==سربس==
{{جيرنويس}}

[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>exo4dsqr6uxy3py1638ttr2ih8uqq2z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155949</id>
      <parentid>155938</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:42:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>155949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="533" sha1="9tmtlj1nd4wmg9wpgj6vuf7xltm0izw" xml:space="preserve">'''آذرباىجاني زوؤن''' ىا اذری تورکی '''زوؤن''' یاا زوؤنه گه تۊرکي زوانؤن ٚ خؤنواده ميئن دره. اي زوؤن قفقاز ٚ ميئن تکلم بۊنه گه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري|۳۴ ساله کلسیایی اذربایجان جوموهوری]] ميئن رسمئه ؤ داغستان ٚ ميئن‌أن يته جي رسمي زوؤنؤنه گه [[رۊسيه]] فدراسيؤن تصويب بؤعوده. 

==سربس==
{{جيرنويس}}

[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>9tmtlj1nd4wmg9wpgj6vuf7xltm0izw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کاسپي زوانان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17662</id>
    <revision>
      <id>155900</id>
      <parentid>155897</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:09:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30307-27</username>
        <id>18474</id>
      </contributor>
      <origin>155900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1204" sha1="skrmk0harl1g5lmnu0xiwdhspu6tx9i" xml:space="preserve">'''کآٚسپٚیٚآٚنی زٚوانٚان''' یا '''کآٚسپٚی زٚوانٚان یا کآٚسپٚیٚآٚن/کآٚسپٚآٚن/کآٚسپٚستٚآٚن ٚ زٚوانٚان یا اٚیرٚآٚن ٚ پیلٚه تٚرن زٚوانی جٚرگه ٚ زٚوانٚان''' پیله جرگه جه زوانان ايسه کي ايران مئن بی بی، ۳۸ میلیون جرگییت دره، فارس ۲۰میلیون، تورک ۲۳ میلیون، دباخی چورنه تر بی بین. اي زوانان بؤدتٚر [[ايران]] ٚ میٚن ؤ [[آذرباىجان]] ٚ نسا و تورکمنستان ٚ نسا مئن تکلم بۊنه کي سۊته گت ٚ گۊده-أ شامل بۊنه ىأني [[گيلکي زوؤن|گيلکي]] ؤ [[مازندراني]] ؤ [[تالشي زوؤن|تالشي]] و تاتی و کومسی. کاسپي زوانان، اٚهمه سامٚوان ٚ رسمي زوان ایسن. Caspian languages are by far Iran’s largest language group.

== سربس ==

# https://en.wikipedia.org/wiki/Caspian_languages
# https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D8%A7%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D9%86
# https://iranicaonline.org/articles/dimli</text>
      <sha1>skrmk0harl1g5lmnu0xiwdhspu6tx9i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155940</id>
      <parentid>155900</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:37:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lp0 on fire</username>
        <id>18062</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted edits by ~2026-30307-27</comment>
      <origin>155940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1582" sha1="eomgff7g07j0280vu7rnn7aquodsgn3" xml:space="preserve">[[فاىل:Map of Caspian Languages in Iran and Azerbaijan.png|بندانگشتی|کاسپي زوانان ٚ محدۊده]]
'''کاسپي زوانان''' ىا '''کاسپين ٚ زوانان''' پیله جرگه جه زوانان ايسه کي ايران مئن بی بی، ۳۸ میلیون جرگییت دره، فارس ۲۰میلیون، تورک ۲۳ میلیون، دباخی چورنه تر بی بین. اي زوانان ويشتر [[ايران]] ٚ کليسا ؤ [[آذرباىجان]] ٚ نسا مئن تکلم بۊنه کي سۊته گت ٚ گۊده-أ شامل بۊنه ىأني [[گيلکي زوؤن|گيلکي]] ؤ [[مازندراني]] ؤ [[تالشي زوؤن|تالشي]]، هلبت دئباخي گۊىشان ؤ زوانان، سمناني، زازاکي، گۊراني، هأؤرامي ؤ سيوندي مۊرسؤن ني کاسپي زوانان ٚ جرگه مئن قرار گيرن. کاسپي زوانان، هئچ کمتان کيشور ٚ رسمي زوان نيئن. هأتؤ ني زازائن ٚ زوان، کي [[کاسپي درىا]] ٚ نسا جي [[تۊرکيه]] مۊهاجرت بۊگۊدن، هسأ ني [[زازاکي زوؤن]] ٚ أمرأ گب زنن ؤ رۊشن ایسه کي زازاکي زوان ني کاسپي زوانان ٚ أمرأ ايته بۊنه دأره.&lt;ref&gt;http://www.iranicaonline.org/articles/dimli&lt;/ref&gt;

== سربس ==

# https://en.wikipedia.org/wiki/Caspian_languages
# https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D8%A7%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D9%86
# https://iranicaonline.org/articles/dimli</text>
      <sha1>eomgff7g07j0280vu7rnn7aquodsgn3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155948</id>
      <parentid>155940</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:41:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <comment>Stfu Lp0 on my dick</comment>
      <origin>155948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1204" sha1="skrmk0harl1g5lmnu0xiwdhspu6tx9i" xml:space="preserve">'''کآٚسپٚیٚآٚنی زٚوانٚان''' یا '''کآٚسپٚی زٚوانٚان یا کآٚسپٚیٚآٚن/کآٚسپٚآٚن/کآٚسپٚستٚآٚن ٚ زٚوانٚان یا اٚیرٚآٚن ٚ پیلٚه تٚرن زٚوانی جٚرگه ٚ زٚوانٚان''' پیله جرگه جه زوانان ايسه کي ايران مئن بی بی، ۳۸ میلیون جرگییت دره، فارس ۲۰میلیون، تورک ۲۳ میلیون، دباخی چورنه تر بی بین. اي زوانان بؤدتٚر [[ايران]] ٚ میٚن ؤ [[آذرباىجان]] ٚ نسا و تورکمنستان ٚ نسا مئن تکلم بۊنه کي سۊته گت ٚ گۊده-أ شامل بۊنه ىأني [[گيلکي زوؤن|گيلکي]] ؤ [[مازندراني]] ؤ [[تالشي زوؤن|تالشي]] و تاتی و کومسی. کاسپي زوانان، اٚهمه سامٚوان ٚ رسمي زوان ایسن. Caspian languages are by far Iran’s largest language group.

== سربس ==

# https://en.wikipedia.org/wiki/Caspian_languages
# https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D8%A7%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D9%86
# https://iranicaonline.org/articles/dimli</text>
      <sha1>skrmk0harl1g5lmnu0xiwdhspu6tx9i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مازندراني</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17825</id>
    <revision>
      <id>155913</id>
      <parentid>155860</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:20:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmardswereAryans</username>
        <id>18475</id>
      </contributor>
      <origin>155913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2737" sha1="rwjjuxi6eodbemnnuqo9ujj5rkbrpi2" xml:space="preserve">'''ٰٰمٚآٚزٚنی، مازندراني، تبري، طٚبٚری، هیرکٚانی، تٚپوٚری، سٚارٚوی، گٚرگٚانی گلٚکی'''&lt;ref&gt;عمادی، اسدالله، زبان مازندرانی از دوران باستان تا امروز، سال ۱۳۹۹، ناشر: نشر شلفین، صفحه = ۱۵}}&lt;/ref&gt; یتا جه [[کاسپي زوانان]] ايسه ؤ ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوانان ٚ جرگه مئن دره ؤ [[مازندران]] ٚ مردۊم ٚ ماري زوان ايسه.&lt;ref&gt;(نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2010 |عنوان=Rev.: Etymological Dictionary of the Iranian Verb |پیوند= https://www.academia.edu/8075087/Rev_Etymological_Dictionary_of_the_Iranian_Verb?email_work_card=title |ژورنال=Journal of the Royal Asiatic Society |دوره= |شماره= |صفحات=2 |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(نام خانوادگی = آقاگل‌زاده | نام = فردوس | عنوان = زبان مازندرانی (طبری) توصیف زبان‌شناختی (تحقیقی میدانی - اطلس زبانی) | سال = ۱۳۹۵ | ناشر = نشر دانشگاه تربیت مدرس | صفحه = ۳}}&lt;/ref&gt; مازندراني باخي کاسپي ٚ زوانان أمرأ [[گيلکي]]، [[تالشي]]،سمناني مأنستن، ايته زواني جرگه ؤ خانواده مئن قرار گيره ؤ اۊشان ٚ أمرأ شباهت دأره.&lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/dimli DIMLĪ in Encyclopædia Iranica = Linguistic position of Dimlī. After their migration in the Middle Ages, for almost a millennium the Dimlīs had no direct contact with their closest linguistic relatives. Nevertheless, their language has preserved numerous isoglosses with the dialects of the southern Caspian region, and its place in the Caspian dialect group of Northwest Iranian is clear. The Caspian dialects comprise Ṭālešī, Harzan(d)ī, Gūrānī, Gīlakī, Tabari, and some dialects in Tātī-speaking areas and in the area around Semnān. Historically the Caspian dialects belong to the “Northwest Iranian group of languages” and are related to Parthian (see Windfuhr). The isoglosses are of historical phonetic, morphological, and lexical order], Garnik Asatrian&lt;/ref&gt;
مازندراني [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[گيلکي]] همرأ، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[تۊرکمني]] ؤ [[نسا]] جه ني تاتي زوان ٚ همساده ايسه. مازندراني، جؤز مازندران ٚ اۊستان، [[گلستان]] ؤ [[استان سمنان|سمنان]] ؤ [[تئران|تهران]] ٚ اۊستانان ٚ مئن ني رايجه.

==سربس==
{{جيرنويس}}</text>
      <sha1>rwjjuxi6eodbemnnuqo9ujj5rkbrpi2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155920</id>
      <parentid>155913</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:23:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/AmardswereAryans|AmardswereAryans]] ([[User talk:AmardswereAryans|talk]]) to last revision by Quinlan83 (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2982" sha1="54vq5mbqlpra2d91vrp57v83ldr7krw" xml:space="preserve">[[پرونده: Map of Caspian Languages in Iran and Azerbaijan.png|400px|بندانگشتی|چپ|کاسپينˇ زوانان ؤ لئجه‌ئنˇ نخشه.]]
ٰٰ'''مازندراني''' کي اۊن-أ '''تبري'''، '''مازرۊنی'''، '''گالشي'''، '''تاتي'''  ىا '''گلکي'''&lt;ref&gt;عمادی، اسدالله، زبان مازندرانی از دوران باستان تا امروز، سال ۱۳۹۹، ناشر: نشر شلفین، صفحه = ۱۵}}&lt;/ref&gt; ني دۊخانده، ايته جه [[کاسپي زوانان]] ايسه ؤ ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوانان ٚ جرگه مئن دره ؤ [[مازندران]] ٚ مردۊم ٚ ماري زوان ايسه.&lt;ref&gt;(نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2010 |عنوان=Rev.: Etymological Dictionary of the Iranian Verb |پیوند= https://www.academia.edu/8075087/Rev_Etymological_Dictionary_of_the_Iranian_Verb?email_work_card=title |ژورنال=Journal of the Royal Asiatic Society |دوره= |شماره= |صفحات=2 |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(نام خانوادگی = آقاگل‌زاده | نام = فردوس | عنوان = زبان مازندرانی (طبری) توصیف زبان‌شناختی (تحقیقی میدانی - اطلس زبانی) | سال = ۱۳۹۵ | ناشر = نشر دانشگاه تربیت مدرس | صفحه = ۳}}&lt;/ref&gt; مازندراني باخي کاسپي ٚ زوانان أمرأ [[گيلکي]]، [[تالشي]]، [[زازاکي زوؤن|زازاکي]] ؤ سمناني مأنستن، ايته زواني جرگه ؤ خانواده مئن قرار گيره ؤ اۊشان ٚ أمرأ شباهت دأره.&lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/dimli DIMLĪ in Encyclopædia Iranica = Linguistic position of Dimlī. After their migration in the Middle Ages, for almost a millennium the Dimlīs had no direct contact with their closest linguistic relatives. Nevertheless, their language has preserved numerous isoglosses with the dialects of the southern Caspian region, and its place in the Caspian dialect group of Northwest Iranian is clear. The Caspian dialects comprise Ṭālešī, Harzan(d)ī, Gūrānī, Gīlakī, Tabari, and some dialects in Tātī-speaking areas and in the area around Semnān. Historically the Caspian dialects belong to the “Northwest Iranian group of languages” and are related to Parthian (see Windfuhr). The isoglosses are of historical phonetic, morphological, and lexical order], Garnik Asatrian&lt;/ref&gt;
مازندراني [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[گيلکي]] همرأ، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[فارسي]] ؤ [[تۊرکمني]] ؤ [[نسا]] جه ني تاتي ؤ فارسي زوان ٚ همساده ايسه. مازندراني، جؤز مازندران ٚ اۊستان، [[گلستان]] ؤ [[استان سمنان|سمنان]] ؤ [[تئران]] ؤ ألبۊرز ٚ اۊستانان ٚ مئن ني رايجه.

==سربس==
{{جيرنويس}}</text>
      <sha1>54vq5mbqlpra2d91vrp57v83ldr7krw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155969</id>
      <parentid>155920</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:49:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>155969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2760" sha1="fso90b4sxj8zowg1y443yb2s2150fc0" xml:space="preserve">'''ٰٰمٚآٚزٚنی، مازندراني، تبري، طٚبٚری، هیرکٚانی، تٚپوٚری، سٚارٚوی، گٚرگٚانی گلٚکی، پتشخوارگری'''&lt;ref&gt;عمادی، اسدالله، زبان مازندرانی از دوران باستان تا امروز، سال ۱۳۹۹، ناشر: نشر شلفین، صفحه = ۱۵}}&lt;/ref&gt; یتا جه [[کاسپي زوانان]] ايسه ؤ ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوانان ٚ جرگه مئن دره ؤ [[مازندران]] ٚ مردۊم ٚ ماري زوان ايسه.&lt;ref&gt;(نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2010 |عنوان=Rev.: Etymological Dictionary of the Iranian Verb |پیوند= https://www.academia.edu/8075087/Rev_Etymological_Dictionary_of_the_Iranian_Verb?email_work_card=title |ژورنال=Journal of the Royal Asiatic Society |دوره= |شماره= |صفحات=2 |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(نام خانوادگی = آقاگل‌زاده | نام = فردوس | عنوان = زبان مازندرانی (طبری) توصیف زبان‌شناختی (تحقیقی میدانی - اطلس زبانی) | سال = ۱۳۹۵ | ناشر = نشر دانشگاه تربیت مدرس | صفحه = ۳}}&lt;/ref&gt; مازندراني باخي کاسپي ٚ زوانان أمرأ [[گيلکي]]، [[تالشي]]،سمناني مأنستن، ايته زواني جرگه ؤ خانواده مئن قرار گيره ؤ اۊشان ٚ أمرأ شباهت دأره.&lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/dimli DIMLĪ in Encyclopædia Iranica = Linguistic position of Dimlī. After their migration in the Middle Ages, for almost a millennium the Dimlīs had no direct contact with their closest linguistic relatives. Nevertheless, their language has preserved numerous isoglosses with the dialects of the southern Caspian region, and its place in the Caspian dialect group of Northwest Iranian is clear. The Caspian dialects comprise Ṭālešī, Harzan(d)ī, Gūrānī, Gīlakī, Tabari, and some dialects in Tātī-speaking areas and in the area around Semnān. Historically the Caspian dialects belong to the “Northwest Iranian group of languages” and are related to Parthian (see Windfuhr). The isoglosses are of historical phonetic, morphological, and lexical order], Garnik Asatrian&lt;/ref&gt;
مازندراني [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[گيلکي]] همرأ، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[تۊرکمني]] ؤ [[نسا]] جه ني تاتي زوان ٚ همساده ايسه. مازندراني، جؤز مازندران ٚ اۊستان، [[گلستان]] ؤ [[استان سمنان|سمنان]] ؤ [[تئران|تهران]] ٚ اۊستانان ٚ مئن ني رايجه.

==سربس==
{{جيرنويس}}</text>
      <sha1>fso90b4sxj8zowg1y443yb2s2150fc0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155970</id>
      <parentid>155969</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:49:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last revision by Àncilu (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2982" sha1="54vq5mbqlpra2d91vrp57v83ldr7krw" xml:space="preserve">[[پرونده: Map of Caspian Languages in Iran and Azerbaijan.png|400px|بندانگشتی|چپ|کاسپينˇ زوانان ؤ لئجه‌ئنˇ نخشه.]]
ٰٰ'''مازندراني''' کي اۊن-أ '''تبري'''، '''مازرۊنی'''، '''گالشي'''، '''تاتي'''  ىا '''گلکي'''&lt;ref&gt;عمادی، اسدالله، زبان مازندرانی از دوران باستان تا امروز، سال ۱۳۹۹، ناشر: نشر شلفین، صفحه = ۱۵}}&lt;/ref&gt; ني دۊخانده، ايته جه [[کاسپي زوانان]] ايسه ؤ ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوانان ٚ جرگه مئن دره ؤ [[مازندران]] ٚ مردۊم ٚ ماري زوان ايسه.&lt;ref&gt;(نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2010 |عنوان=Rev.: Etymological Dictionary of the Iranian Verb |پیوند= https://www.academia.edu/8075087/Rev_Etymological_Dictionary_of_the_Iranian_Verb?email_work_card=title |ژورنال=Journal of the Royal Asiatic Society |دوره= |شماره= |صفحات=2 |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(نام خانوادگی = آقاگل‌زاده | نام = فردوس | عنوان = زبان مازندرانی (طبری) توصیف زبان‌شناختی (تحقیقی میدانی - اطلس زبانی) | سال = ۱۳۹۵ | ناشر = نشر دانشگاه تربیت مدرس | صفحه = ۳}}&lt;/ref&gt; مازندراني باخي کاسپي ٚ زوانان أمرأ [[گيلکي]]، [[تالشي]]، [[زازاکي زوؤن|زازاکي]] ؤ سمناني مأنستن، ايته زواني جرگه ؤ خانواده مئن قرار گيره ؤ اۊشان ٚ أمرأ شباهت دأره.&lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/dimli DIMLĪ in Encyclopædia Iranica = Linguistic position of Dimlī. After their migration in the Middle Ages, for almost a millennium the Dimlīs had no direct contact with their closest linguistic relatives. Nevertheless, their language has preserved numerous isoglosses with the dialects of the southern Caspian region, and its place in the Caspian dialect group of Northwest Iranian is clear. The Caspian dialects comprise Ṭālešī, Harzan(d)ī, Gūrānī, Gīlakī, Tabari, and some dialects in Tātī-speaking areas and in the area around Semnān. Historically the Caspian dialects belong to the “Northwest Iranian group of languages” and are related to Parthian (see Windfuhr). The isoglosses are of historical phonetic, morphological, and lexical order], Garnik Asatrian&lt;/ref&gt;
مازندراني [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[گيلکي]] همرأ، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[فارسي]] ؤ [[تۊرکمني]] ؤ [[نسا]] جه ني تاتي ؤ فارسي زوان ٚ همساده ايسه. مازندراني، جؤز مازندران ٚ اۊستان، [[گلستان]] ؤ [[استان سمنان|سمنان]] ؤ [[تئران]] ؤ ألبۊرز ٚ اۊستانان ٚ مئن ني رايجه.

==سربس==
{{جيرنويس}}</text>
      <sha1>54vq5mbqlpra2d91vrp57v83ldr7krw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155975</id>
      <parentid>155970</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:51:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>155975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2760" sha1="fso90b4sxj8zowg1y443yb2s2150fc0" xml:space="preserve">'''ٰٰمٚآٚزٚنی، مازندراني، تبري، طٚبٚری، هیرکٚانی، تٚپوٚری، سٚارٚوی، گٚرگٚانی گلٚکی، پتشخوارگری'''&lt;ref&gt;عمادی، اسدالله، زبان مازندرانی از دوران باستان تا امروز، سال ۱۳۹۹، ناشر: نشر شلفین، صفحه = ۱۵}}&lt;/ref&gt; یتا جه [[کاسپي زوانان]] ايسه ؤ ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوانان ٚ جرگه مئن دره ؤ [[مازندران]] ٚ مردۊم ٚ ماري زوان ايسه.&lt;ref&gt;(نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2010 |عنوان=Rev.: Etymological Dictionary of the Iranian Verb |پیوند= https://www.academia.edu/8075087/Rev_Etymological_Dictionary_of_the_Iranian_Verb?email_work_card=title |ژورنال=Journal of the Royal Asiatic Society |دوره= |شماره= |صفحات=2 |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(نام خانوادگی = آقاگل‌زاده | نام = فردوس | عنوان = زبان مازندرانی (طبری) توصیف زبان‌شناختی (تحقیقی میدانی - اطلس زبانی) | سال = ۱۳۹۵ | ناشر = نشر دانشگاه تربیت مدرس | صفحه = ۳}}&lt;/ref&gt; مازندراني باخي کاسپي ٚ زوانان أمرأ [[گيلکي]]، [[تالشي]]،سمناني مأنستن، ايته زواني جرگه ؤ خانواده مئن قرار گيره ؤ اۊشان ٚ أمرأ شباهت دأره.&lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/dimli DIMLĪ in Encyclopædia Iranica = Linguistic position of Dimlī. After their migration in the Middle Ages, for almost a millennium the Dimlīs had no direct contact with their closest linguistic relatives. Nevertheless, their language has preserved numerous isoglosses with the dialects of the southern Caspian region, and its place in the Caspian dialect group of Northwest Iranian is clear. The Caspian dialects comprise Ṭālešī, Harzan(d)ī, Gūrānī, Gīlakī, Tabari, and some dialects in Tātī-speaking areas and in the area around Semnān. Historically the Caspian dialects belong to the “Northwest Iranian group of languages” and are related to Parthian (see Windfuhr). The isoglosses are of historical phonetic, morphological, and lexical order], Garnik Asatrian&lt;/ref&gt;
مازندراني [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[گيلکي]] همرأ، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[تۊرکمني]] ؤ [[نسا]] جه ني تاتي زوان ٚ همساده ايسه. مازندراني، جؤز مازندران ٚ اۊستان، [[گلستان]] ؤ [[استان سمنان|سمنان]] ؤ [[تئران|تهران]] ٚ اۊستانان ٚ مئن ني رايجه.

==سربس==
{{جيرنويس}}</text>
      <sha1>fso90b4sxj8zowg1y443yb2s2150fc0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155976</id>
      <parentid>155975</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:52:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <comment>Edit this one more time &amp; ur my NIGGER slave</comment>
      <origin>155976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2779" sha1="ckub2p3yv89zzft6agv0xfsdtxsgy1l" xml:space="preserve">'''ٰٰمٚآٚزٚنی، مازندراني، تبري، طٚبٚری، هیرکٚانی، تٚپوٚری، سٚارٚوی، گٚرگٚانی گلٚکی، پتشخوارگری، امازنانی'''&lt;ref&gt;عمادی، اسدالله، زبان مازندرانی از دوران باستان تا امروز، سال ۱۳۹۹، ناشر: نشر شلفین، صفحه = ۱۵}}&lt;/ref&gt; یتا جه [[کاسپي زوانان]] ايسه ؤ ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوانان ٚ جرگه مئن دره ؤ [[مازندران]] ٚ مردۊم ٚ ماري زوان ايسه.&lt;ref&gt;(نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2010 |عنوان=Rev.: Etymological Dictionary of the Iranian Verb |پیوند= https://www.academia.edu/8075087/Rev_Etymological_Dictionary_of_the_Iranian_Verb?email_work_card=title |ژورنال=Journal of the Royal Asiatic Society |دوره= |شماره= |صفحات=2 |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(نام خانوادگی = آقاگل‌زاده | نام = فردوس | عنوان = زبان مازندرانی (طبری) توصیف زبان‌شناختی (تحقیقی میدانی - اطلس زبانی) | سال = ۱۳۹۵ | ناشر = نشر دانشگاه تربیت مدرس | صفحه = ۳}}&lt;/ref&gt; مازندراني باخي کاسپي ٚ زوانان أمرأ [[گيلکي]]، [[تالشي]]،سمناني مأنستن، ايته زواني جرگه ؤ خانواده مئن قرار گيره ؤ اۊشان ٚ أمرأ شباهت دأره.&lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/dimli DIMLĪ in Encyclopædia Iranica = Linguistic position of Dimlī. After their migration in the Middle Ages, for almost a millennium the Dimlīs had no direct contact with their closest linguistic relatives. Nevertheless, their language has preserved numerous isoglosses with the dialects of the southern Caspian region, and its place in the Caspian dialect group of Northwest Iranian is clear. The Caspian dialects comprise Ṭālešī, Harzan(d)ī, Gūrānī, Gīlakī, Tabari, and some dialects in Tātī-speaking areas and in the area around Semnān. Historically the Caspian dialects belong to the “Northwest Iranian group of languages” and are related to Parthian (see Windfuhr). The isoglosses are of historical phonetic, morphological, and lexical order], Garnik Asatrian&lt;/ref&gt;
مازندراني [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[گيلکي]] همرأ، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[تۊرکمني]] ؤ [[نسا]] جه ني تاتي زوان ٚ همساده ايسه. مازندراني، جؤز مازندران ٚ اۊستان، [[گلستان]] ؤ [[استان سمنان|سمنان]] ؤ [[تئران|تهران]] ٚ اۊستانان ٚ مئن ني رايجه.

==سربس==
{{جيرنويس}}</text>
      <sha1>ckub2p3yv89zzft6agv0xfsdtxsgy1l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155977</id>
      <parentid>155976</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:52:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 2 edits by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2982" sha1="54vq5mbqlpra2d91vrp57v83ldr7krw" xml:space="preserve">[[پرونده: Map of Caspian Languages in Iran and Azerbaijan.png|400px|بندانگشتی|چپ|کاسپينˇ زوانان ؤ لئجه‌ئنˇ نخشه.]]
ٰٰ'''مازندراني''' کي اۊن-أ '''تبري'''، '''مازرۊنی'''، '''گالشي'''، '''تاتي'''  ىا '''گلکي'''&lt;ref&gt;عمادی، اسدالله، زبان مازندرانی از دوران باستان تا امروز، سال ۱۳۹۹، ناشر: نشر شلفین، صفحه = ۱۵}}&lt;/ref&gt; ني دۊخانده، ايته جه [[کاسپي زوانان]] ايسه ؤ ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوانان ٚ جرگه مئن دره ؤ [[مازندران]] ٚ مردۊم ٚ ماري زوان ايسه.&lt;ref&gt;(نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2010 |عنوان=Rev.: Etymological Dictionary of the Iranian Verb |پیوند= https://www.academia.edu/8075087/Rev_Etymological_Dictionary_of_the_Iranian_Verb?email_work_card=title |ژورنال=Journal of the Royal Asiatic Society |دوره= |شماره= |صفحات=2 |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(نام خانوادگی = آقاگل‌زاده | نام = فردوس | عنوان = زبان مازندرانی (طبری) توصیف زبان‌شناختی (تحقیقی میدانی - اطلس زبانی) | سال = ۱۳۹۵ | ناشر = نشر دانشگاه تربیت مدرس | صفحه = ۳}}&lt;/ref&gt; مازندراني باخي کاسپي ٚ زوانان أمرأ [[گيلکي]]، [[تالشي]]، [[زازاکي زوؤن|زازاکي]] ؤ سمناني مأنستن، ايته زواني جرگه ؤ خانواده مئن قرار گيره ؤ اۊشان ٚ أمرأ شباهت دأره.&lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/dimli DIMLĪ in Encyclopædia Iranica = Linguistic position of Dimlī. After their migration in the Middle Ages, for almost a millennium the Dimlīs had no direct contact with their closest linguistic relatives. Nevertheless, their language has preserved numerous isoglosses with the dialects of the southern Caspian region, and its place in the Caspian dialect group of Northwest Iranian is clear. The Caspian dialects comprise Ṭālešī, Harzan(d)ī, Gūrānī, Gīlakī, Tabari, and some dialects in Tātī-speaking areas and in the area around Semnān. Historically the Caspian dialects belong to the “Northwest Iranian group of languages” and are related to Parthian (see Windfuhr). The isoglosses are of historical phonetic, morphological, and lexical order], Garnik Asatrian&lt;/ref&gt;
مازندراني [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[گيلکي]] همرأ، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[فارسي]] ؤ [[تۊرکمني]] ؤ [[نسا]] جه ني تاتي ؤ فارسي زوان ٚ همساده ايسه. مازندراني، جؤز مازندران ٚ اۊستان، [[گلستان]] ؤ [[استان سمنان|سمنان]] ؤ [[تئران]] ؤ ألبۊرز ٚ اۊستانان ٚ مئن ني رايجه.

==سربس==
{{جيرنويس}}</text>
      <sha1>54vq5mbqlpra2d91vrp57v83ldr7krw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156034</id>
      <parentid>155977</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:08:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>156034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2779" sha1="ckub2p3yv89zzft6agv0xfsdtxsgy1l" xml:space="preserve">'''ٰٰمٚآٚزٚنی، مازندراني، تبري، طٚبٚری، هیرکٚانی، تٚپوٚری، سٚارٚوی، گٚرگٚانی گلٚکی، پتشخوارگری، امازنانی'''&lt;ref&gt;عمادی، اسدالله، زبان مازندرانی از دوران باستان تا امروز، سال ۱۳۹۹، ناشر: نشر شلفین، صفحه = ۱۵}}&lt;/ref&gt; یتا جه [[کاسپي زوانان]] ايسه ؤ ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوانان ٚ جرگه مئن دره ؤ [[مازندران]] ٚ مردۊم ٚ ماري زوان ايسه.&lt;ref&gt;(نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2010 |عنوان=Rev.: Etymological Dictionary of the Iranian Verb |پیوند= https://www.academia.edu/8075087/Rev_Etymological_Dictionary_of_the_Iranian_Verb?email_work_card=title |ژورنال=Journal of the Royal Asiatic Society |دوره= |شماره= |صفحات=2 |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(نام خانوادگی = آقاگل‌زاده | نام = فردوس | عنوان = زبان مازندرانی (طبری) توصیف زبان‌شناختی (تحقیقی میدانی - اطلس زبانی) | سال = ۱۳۹۵ | ناشر = نشر دانشگاه تربیت مدرس | صفحه = ۳}}&lt;/ref&gt; مازندراني باخي کاسپي ٚ زوانان أمرأ [[گيلکي]]، [[تالشي]]،سمناني مأنستن، ايته زواني جرگه ؤ خانواده مئن قرار گيره ؤ اۊشان ٚ أمرأ شباهت دأره.&lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/dimli DIMLĪ in Encyclopædia Iranica = Linguistic position of Dimlī. After their migration in the Middle Ages, for almost a millennium the Dimlīs had no direct contact with their closest linguistic relatives. Nevertheless, their language has preserved numerous isoglosses with the dialects of the southern Caspian region, and its place in the Caspian dialect group of Northwest Iranian is clear. The Caspian dialects comprise Ṭālešī, Harzan(d)ī, Gūrānī, Gīlakī, Tabari, and some dialects in Tātī-speaking areas and in the area around Semnān. Historically the Caspian dialects belong to the “Northwest Iranian group of languages” and are related to Parthian (see Windfuhr). The isoglosses are of historical phonetic, morphological, and lexical order], Garnik Asatrian&lt;/ref&gt;
مازندراني [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[گيلکي]] همرأ، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[تۊرکمني]] ؤ [[نسا]] جه ني تاتي زوان ٚ همساده ايسه. مازندراني، جؤز مازندران ٚ اۊستان، [[گلستان]] ؤ [[استان سمنان|سمنان]] ؤ [[تئران|تهران]] ٚ اۊستانان ٚ مئن ني رايجه.

==سربس==
{{جيرنويس}}</text>
      <sha1>ckub2p3yv89zzft6agv0xfsdtxsgy1l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156045</id>
      <parentid>156034</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:15:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Codename Noreste</username>
        <id>15478</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Àncilu|Àncilu]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>155977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2982" sha1="54vq5mbqlpra2d91vrp57v83ldr7krw" xml:space="preserve">[[پرونده: Map of Caspian Languages in Iran and Azerbaijan.png|400px|بندانگشتی|چپ|کاسپينˇ زوانان ؤ لئجه‌ئنˇ نخشه.]]
ٰٰ'''مازندراني''' کي اۊن-أ '''تبري'''، '''مازرۊنی'''، '''گالشي'''، '''تاتي'''  ىا '''گلکي'''&lt;ref&gt;عمادی، اسدالله، زبان مازندرانی از دوران باستان تا امروز، سال ۱۳۹۹، ناشر: نشر شلفین، صفحه = ۱۵}}&lt;/ref&gt; ني دۊخانده، ايته جه [[کاسپي زوانان]] ايسه ؤ ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوانان ٚ جرگه مئن دره ؤ [[مازندران]] ٚ مردۊم ٚ ماري زوان ايسه.&lt;ref&gt;(نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2010 |عنوان=Rev.: Etymological Dictionary of the Iranian Verb |پیوند= https://www.academia.edu/8075087/Rev_Etymological_Dictionary_of_the_Iranian_Verb?email_work_card=title |ژورنال=Journal of the Royal Asiatic Society |دوره= |شماره= |صفحات=2 |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(نام خانوادگی = آقاگل‌زاده | نام = فردوس | عنوان = زبان مازندرانی (طبری) توصیف زبان‌شناختی (تحقیقی میدانی - اطلس زبانی) | سال = ۱۳۹۵ | ناشر = نشر دانشگاه تربیت مدرس | صفحه = ۳}}&lt;/ref&gt; مازندراني باخي کاسپي ٚ زوانان أمرأ [[گيلکي]]، [[تالشي]]، [[زازاکي زوؤن|زازاکي]] ؤ سمناني مأنستن، ايته زواني جرگه ؤ خانواده مئن قرار گيره ؤ اۊشان ٚ أمرأ شباهت دأره.&lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/dimli DIMLĪ in Encyclopædia Iranica = Linguistic position of Dimlī. After their migration in the Middle Ages, for almost a millennium the Dimlīs had no direct contact with their closest linguistic relatives. Nevertheless, their language has preserved numerous isoglosses with the dialects of the southern Caspian region, and its place in the Caspian dialect group of Northwest Iranian is clear. The Caspian dialects comprise Ṭālešī, Harzan(d)ī, Gūrānī, Gīlakī, Tabari, and some dialects in Tātī-speaking areas and in the area around Semnān. Historically the Caspian dialects belong to the “Northwest Iranian group of languages” and are related to Parthian (see Windfuhr). The isoglosses are of historical phonetic, morphological, and lexical order], Garnik Asatrian&lt;/ref&gt;
مازندراني [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[گيلکي]] همرأ، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[فارسي]] ؤ [[تۊرکمني]] ؤ [[نسا]] جه ني تاتي ؤ فارسي زوان ٚ همساده ايسه. مازندراني، جؤز مازندران ٚ اۊستان، [[گلستان]] ؤ [[استان سمنان|سمنان]] ؤ [[تئران]] ؤ ألبۊرز ٚ اۊستانان ٚ مئن ني رايجه.

==سربس==
{{جيرنويس}}</text>
      <sha1>54vq5mbqlpra2d91vrp57v83ldr7krw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>گيلکي ويکيپديا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18161</id>
    <revision>
      <id>155924</id>
      <parentid>155874</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:23:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmardswereAryans</username>
        <id>18475</id>
      </contributor>
      <origin>155924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="258" sha1="hftuwciuq5z057c8mcdryuc4inl0pw2" xml:space="preserve">بٚزیوی تٚغریبا اٚهر چی ورانیجه ویکیپدیا

==گيلکي ويکيپديا باره==
😎NIGGERنٚیگٚر

==سربس==
[//meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias متاويکي]

[[جرگه:ويکيپديا زوانان]]</text>
      <sha1>hftuwciuq5z057c8mcdryuc4inl0pw2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155927</id>
      <parentid>155924</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:26:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/AmardswereAryans|AmardswereAryans]] ([[User talk:AmardswereAryans|talk]]) to last revision by Tenshi Hinanawi (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2509" sha1="fhmmsgm2xndts0msco6sp1czpgwukdj" xml:space="preserve">{{وبجيگا جعبه
| name             = گيلکي ويکيپديا
| logo             = Wikipedia-logo-v2-glk.svg
| logo_size        = 127px
| screenshot       =  
| collapsible      = 
| caption          =
| url              = http://glk.wikipedia.org/
| commercial       = نأ
| type             =اينترنتي أزا دانشنامه
| language         = [[گيلکي زوؤن|گيلکي]]
| num_users        = ۱۴,۸۴۸ (نام بينيویشته کارگيران، ۱۱ فوريه ۲۰۲۳ مئن)&lt;ref&gt;[//meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias#100_000.2B_articles List of Wikipedias]. Wikimedia.org. 13 January 2014. Retrieved 13 January 2014.&lt;/ref&gt;
| content_license  = 
| registration     =ايختياري
| owner            =[[ويکيمديا مؤسسه]]
| alexa            = 
| launch_date      = سپتامبر ۲۰۰۶
}}
'''گيلکي ويکيپديا''' ايته نۊسخه [[ويکيپديا]] جه ايسه کي [[گيلکي زوان]] ٚ مئن بينيويشته به. گيلکي ويکيپديا ۱۹ آگۊست ۲۰۱۱ مئن ۵,۹۵۰ وانيويس ٚ أمرأ، ويکيپديائن ٚ مئن ۱۲۶اؤمي بۊ ولي ۳۱ اؤکتؤبر ۲۰۱۵ مئن ۵,۸۰۷ته وانيويس ٚ أمرأ، ۱۴۹اؤمي بۊ. ۱۹ آگؤست ۲۰۲۰ مئن گيلکي ويکيپديا وانيويسان ۶,۰۰۰ جه دوارسته ؤ ۱۰ فوريه ۲۰۲۳ مئن، ۶,۵۰۷ته وانيويس ٚ أمرأ ويکيپديائن ٚ مئن ۱۹۰اؤمي بۊ.

==گيلکي ويکيپديا باره==
گيلکي ويکيپدياخۊ کار-أ ۱۵۸۰ ديلمي، کۊرچ ٚ ما (2006 Sep) سرأیته ؤ سۊته کارکيا ؤ ۸۰۰۰ته کارگير دأنه.&lt;ref&gt;https://glk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AE%D8%A7%D8%B5:%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1&amp;action=raw&lt;/ref&gt;  ۲۰۰۷ اؤکتؤبر ما ۲۹؛ ۳۱۲ته وانيويس ٚ أمرأ، اۊن ٚ رۊتبه ۱۶۷ ويکيپديا زوانان ٚ مئن بۊ. اۊ زمت خالي ۲۵۳ته ويکي دۊبۊ.&lt;ref&gt;https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=730128&lt;/ref&gt;
۲۰۱۶ آگۊست ما ۳۱؛ گيلکي ويکي ۶۰۳۰ته وانيويس ٚ أمرأ رۊتبهٔ ۱۵۱ ويکي‌متا زوانان ٚ لیست ٚ مئن پيدؤده.&lt;ref&gt;https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=15872373&lt;/ref&gt;

==سربس==
[//meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias متاويکي]

[[جرگه:ويکيپديا زوانان]]</text>
      <sha1>fhmmsgm2xndts0msco6sp1czpgwukdj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156036</id>
      <parentid>155927</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:10:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>156036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="258" sha1="hftuwciuq5z057c8mcdryuc4inl0pw2" xml:space="preserve">بٚزیوی تٚغریبا اٚهر چی ورانیجه ویکیپدیا

==گيلکي ويکيپديا باره==
😎NIGGERنٚیگٚر

==سربس==
[//meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias متاويکي]

[[جرگه:ويکيپديا زوانان]]</text>
      <sha1>hftuwciuq5z057c8mcdryuc4inl0pw2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156050</id>
      <parentid>156036</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:15:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Codename Noreste</username>
        <id>15478</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Àncilu|Àncilu]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>155927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2509" sha1="fhmmsgm2xndts0msco6sp1czpgwukdj" xml:space="preserve">{{وبجيگا جعبه
| name             = گيلکي ويکيپديا
| logo             = Wikipedia-logo-v2-glk.svg
| logo_size        = 127px
| screenshot       =  
| collapsible      = 
| caption          =
| url              = http://glk.wikipedia.org/
| commercial       = نأ
| type             =اينترنتي أزا دانشنامه
| language         = [[گيلکي زوؤن|گيلکي]]
| num_users        = ۱۴,۸۴۸ (نام بينيویشته کارگيران، ۱۱ فوريه ۲۰۲۳ مئن)&lt;ref&gt;[//meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias#100_000.2B_articles List of Wikipedias]. Wikimedia.org. 13 January 2014. Retrieved 13 January 2014.&lt;/ref&gt;
| content_license  = 
| registration     =ايختياري
| owner            =[[ويکيمديا مؤسسه]]
| alexa            = 
| launch_date      = سپتامبر ۲۰۰۶
}}
'''گيلکي ويکيپديا''' ايته نۊسخه [[ويکيپديا]] جه ايسه کي [[گيلکي زوان]] ٚ مئن بينيويشته به. گيلکي ويکيپديا ۱۹ آگۊست ۲۰۱۱ مئن ۵,۹۵۰ وانيويس ٚ أمرأ، ويکيپديائن ٚ مئن ۱۲۶اؤمي بۊ ولي ۳۱ اؤکتؤبر ۲۰۱۵ مئن ۵,۸۰۷ته وانيويس ٚ أمرأ، ۱۴۹اؤمي بۊ. ۱۹ آگؤست ۲۰۲۰ مئن گيلکي ويکيپديا وانيويسان ۶,۰۰۰ جه دوارسته ؤ ۱۰ فوريه ۲۰۲۳ مئن، ۶,۵۰۷ته وانيويس ٚ أمرأ ويکيپديائن ٚ مئن ۱۹۰اؤمي بۊ.

==گيلکي ويکيپديا باره==
گيلکي ويکيپدياخۊ کار-أ ۱۵۸۰ ديلمي، کۊرچ ٚ ما (2006 Sep) سرأیته ؤ سۊته کارکيا ؤ ۸۰۰۰ته کارگير دأنه.&lt;ref&gt;https://glk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AE%D8%A7%D8%B5:%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1&amp;action=raw&lt;/ref&gt;  ۲۰۰۷ اؤکتؤبر ما ۲۹؛ ۳۱۲ته وانيويس ٚ أمرأ، اۊن ٚ رۊتبه ۱۶۷ ويکيپديا زوانان ٚ مئن بۊ. اۊ زمت خالي ۲۵۳ته ويکي دۊبۊ.&lt;ref&gt;https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=730128&lt;/ref&gt;
۲۰۱۶ آگۊست ما ۳۱؛ گيلکي ويکي ۶۰۳۰ته وانيويس ٚ أمرأ رۊتبهٔ ۱۵۱ ويکي‌متا زوانان ٚ لیست ٚ مئن پيدؤده.&lt;ref&gt;https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=15872373&lt;/ref&gt;

==سربس==
[//meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias متاويکي]

[[جرگه:ويکيپديا زوانان]]</text>
      <sha1>fhmmsgm2xndts0msco6sp1czpgwukdj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سياکل ٚ شأرستان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18548</id>
    <revision>
      <id>155915</id>
      <parentid>155753</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:22:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmardswereAryans</username>
        <id>18475</id>
      </contributor>
      <origin>155915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4504" sha1="9r4gb1pgc8yeg4cd9ljfobs1h9qazgv" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= سیآٚهٚکل شٚهٰرٚستٚان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan.svg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=آرآ غیآثی حآفظی
|اۊستان= [[گيلان]]
|بخشان=[[سياهکل و دیلمان ٚ شأرستان سیاهکل بخش|مرکزي بخش]]، [[ديلمان ٚ بخش]]
|شأران=[[سياهکل]]، [[ديلمان]]
|دهستانان= [[تۊتکي دهستان]]، [[خرارۊد ٚ دهستان]]، [[مالفجان ٚ دهستان]]، [[پيرکۊ دهستان]]، [[ديلمؤن ٚ دهستان]]
|محلي نام= سياهکل
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال= ۲۵۵۱
|جمعيت= ۴۶,۹۹۱ نفر&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;
|مذهب= مزدیسنا چو زرتشت گیلک بو (یتا سیاهکل محله ای کاسپی/ گیلک) بو)
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بج]]{{سخ}} [[چأيي]]
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا=
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''سيآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن''' يتا [[گيلان]] ٚ شاهرستاتان ايسه ؤ گيلان ٚ ميان قرار بيگيته دره. پيلّاٚٓ [[ايران|آرآد]]، كه يتا [[سياهكل محله|هاديان]] بي ئرو زاک ایسه؛ ایشو ئرووٚ گیلانوٚ ایرانوٚ میرزاوٚ شٚه ایسه. ئرو ميان [[سياکل|سيآٚهٚکل]] ٚ شأر ايسه. سياکل ٚ شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[لنگؤرۊد ٚ شأرستان|لنگؤرۊد]] ؤ [[أملش ٚ شأرستان|أملش]] ؤ [[رۊدسر ٚ شأرستان|رۊدسر]] ٚ شأرستانان، [[کلسيا]] ٚ جه [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ [[لاجؤن ٚ شأرستان|لاجؤن]] ٚ شأرستانان ؤ [[خۊرخۊس]] ؤ [[نسا]] جه [[رۊبار ٚ شأرستان]]&lt;nowiki/&gt;ره داشتهي بو.

== کشوري تقسيمان ==
سياکل ٚ شأرستان ۲ بخش، ۲ شأر ؤ ۵ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۲۰۶ ته رۊستا دأره.
* [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش]]
* دهستانان:
** [[تۊتکي دهستان]]
** [[خرارۊد ٚ دهستان]] 
** [[مالفجان ٚ دهستان]]
* شأر: [[سياکل]]

* [[ديلمؤن ٚ بخش]]
* دهستانان:
** [[پيرکۊ دهستان]] 
** [[ديلمؤن ٚ دهستان]]
* شأر: [[ديلمؤن]]

== جمعيت ==
براساس ۱۳۸۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأرستان ٚ جمعيت ۴۶,۹۹۱ نفر (۱۳,۱۹۶ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==زوان ؤ مردۊم==
سياکل ٚ شأرستان ٚ مردۊم [[گیلک]] ايسنۆ اۊشان ٚ زوان ایرو مین [[گيلکي]] ايسه.&lt;ref&gt;گویش گیلکی لاهیجان. واژه‌نامه و پاره‌ای ویژگی‌های آوایی و ساخت‌واژه‌ای. جلد اول. دکتر نادر جهانگیری. چاپ دانشگاه مطالعات خارجی توکیو.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==سربس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>9r4gb1pgc8yeg4cd9ljfobs1h9qazgv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155919</id>
      <parentid>155915</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:23:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/AmardswereAryans|AmardswereAryans]] ([[User talk:AmardswereAryans|talk]]) to last revision by Infinite0694 (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4443" sha1="sctehc6v13a6p8ws23kcwks03py9apz" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= سياکل ٚ شأرستان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan.svg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=آرآ غیآثی حآفظی
|اۊستان= [[گيلان]]
|بخشان=[[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]، [[ديلمؤن ٚ بخش]]
|شأران=[[سياکل]]، [[ديلمؤن]]
|دهستانان= [[تۊتکي دهستان]]، [[خرارۊد ٚ دهستان]]، [[مالفجان ٚ دهستان]]، [[پيرکۊ دهستان]]، [[ديلمؤن ٚ دهستان]]
|محلي نام= سياکل
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال= ۲۵۵۱
|جمعيت= ۴۶,۹۹۱ نفر&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;
|مذهب= مزدیسنا چو زرتشت گیلک بو (یتا سیاخکل محله ای کاسپی ( قدیمو گیلک) بو)
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بج]]{{سخ}} [[چأيي]]
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا=
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''سيآئٚهکل''' يتا [[گيلان]] ٚ شاهرستاتان ايسه ؤ گيلان ٚ ميان قرار بيگيته دره. پيلّاٚٓ [[ايران|آرآد]]، كه يتا [[سياهكل محله|هاديان]] بي ئرو زاک ایسه؛ ایشو ئرووٚ گیلانوٚ ایرانوٚ میرزاوٚ شٚه ایسه. ئرو ميان [[سياکل]] ٚ شأر ايسه. سياکل ٚ شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[لنگؤرۊد ٚ شأرستان|لنگؤرۊد]] ؤ [[أملش ٚ شأرستان|أملش]] ؤ [[رۊدسر ٚ شأرستان|رۊدسر]] ٚ شأرستانان، [[کلسيا]] ٚ جه [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ [[لاجؤن ٚ شأرستان|لاجؤن]] ٚ شأرستانان ؤ [[خۊرخۊس]] ؤ [[نسا]] جه [[رۊبار ٚ شأرستان]]&lt;nowiki/&gt;ره داشتهي بو.

== کشوري تقسيمان ==
سياکل ٚ شأرستان ۲ بخش، ۲ شأر ؤ ۵ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۲۰۶ ته رۊستا دأره.
* [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش]]
* دهستانان:
** [[تۊتکي دهستان]]
** [[خرارۊد ٚ دهستان]] 
** [[مالفجان ٚ دهستان]]
* شأر: [[سياکل]]

* [[ديلمؤن ٚ بخش]]
* دهستانان:
** [[پيرکۊ دهستان]] 
** [[ديلمؤن ٚ دهستان]]
* شأر: [[ديلمؤن]]

== جمعيت ==
براساس ۱۳۸۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأرستان ٚ جمعيت ۴۶,۹۹۱ نفر (۱۳,۱۹۶ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==زوان ؤ مردۊم==
سياکل ٚ شأرستان ٚ مردۊم [[گیلک]] ايسنۆ اۊشان ٚ زوان ایرو مین [[گيلکي]] ايسه.&lt;ref&gt;گویش گیلکی لاهیجان. واژه‌نامه و پاره‌ای ویژگی‌های آوایی و ساخت‌واژه‌ای. جلد اول. دکتر نادر جهانگیری. چاپ دانشگاه مطالعات خارجی توکیو.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==سربس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>sctehc6v13a6p8ws23kcwks03py9apz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155963</id>
      <parentid>155919</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:47:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>155963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4504" sha1="9r4gb1pgc8yeg4cd9ljfobs1h9qazgv" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= سیآٚهٚکل شٚهٰرٚستٚان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan.svg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=آرآ غیآثی حآفظی
|اۊستان= [[گيلان]]
|بخشان=[[سياهکل و دیلمان ٚ شأرستان سیاهکل بخش|مرکزي بخش]]، [[ديلمان ٚ بخش]]
|شأران=[[سياهکل]]، [[ديلمان]]
|دهستانان= [[تۊتکي دهستان]]، [[خرارۊد ٚ دهستان]]، [[مالفجان ٚ دهستان]]، [[پيرکۊ دهستان]]، [[ديلمؤن ٚ دهستان]]
|محلي نام= سياهکل
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال= ۲۵۵۱
|جمعيت= ۴۶,۹۹۱ نفر&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;
|مذهب= مزدیسنا چو زرتشت گیلک بو (یتا سیاهکل محله ای کاسپی/ گیلک) بو)
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بج]]{{سخ}} [[چأيي]]
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا=
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''سيآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن''' يتا [[گيلان]] ٚ شاهرستاتان ايسه ؤ گيلان ٚ ميان قرار بيگيته دره. پيلّاٚٓ [[ايران|آرآد]]، كه يتا [[سياهكل محله|هاديان]] بي ئرو زاک ایسه؛ ایشو ئرووٚ گیلانوٚ ایرانوٚ میرزاوٚ شٚه ایسه. ئرو ميان [[سياکل|سيآٚهٚکل]] ٚ شأر ايسه. سياکل ٚ شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[لنگؤرۊد ٚ شأرستان|لنگؤرۊد]] ؤ [[أملش ٚ شأرستان|أملش]] ؤ [[رۊدسر ٚ شأرستان|رۊدسر]] ٚ شأرستانان، [[کلسيا]] ٚ جه [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ [[لاجؤن ٚ شأرستان|لاجؤن]] ٚ شأرستانان ؤ [[خۊرخۊس]] ؤ [[نسا]] جه [[رۊبار ٚ شأرستان]]&lt;nowiki/&gt;ره داشتهي بو.

== کشوري تقسيمان ==
سياکل ٚ شأرستان ۲ بخش، ۲ شأر ؤ ۵ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۲۰۶ ته رۊستا دأره.
* [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش]]
* دهستانان:
** [[تۊتکي دهستان]]
** [[خرارۊد ٚ دهستان]] 
** [[مالفجان ٚ دهستان]]
* شأر: [[سياکل]]

* [[ديلمؤن ٚ بخش]]
* دهستانان:
** [[پيرکۊ دهستان]] 
** [[ديلمؤن ٚ دهستان]]
* شأر: [[ديلمؤن]]

== جمعيت ==
براساس ۱۳۸۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأرستان ٚ جمعيت ۴۶,۹۹۱ نفر (۱۳,۱۹۶ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==زوان ؤ مردۊم==
سياکل ٚ شأرستان ٚ مردۊم [[گیلک]] ايسنۆ اۊشان ٚ زوان ایرو مین [[گيلکي]] ايسه.&lt;ref&gt;گویش گیلکی لاهیجان. واژه‌نامه و پاره‌ای ویژگی‌های آوایی و ساخت‌واژه‌ای. جلد اول. دکتر نادر جهانگیری. چاپ دانشگاه مطالعات خارجی توکیو.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==سربس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>9r4gb1pgc8yeg4cd9ljfobs1h9qazgv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155967</id>
      <parentid>155963</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:49:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last revision by Àncilu (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4443" sha1="sctehc6v13a6p8ws23kcwks03py9apz" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= سياکل ٚ شأرستان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan.svg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=آرآ غیآثی حآفظی
|اۊستان= [[گيلان]]
|بخشان=[[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]، [[ديلمؤن ٚ بخش]]
|شأران=[[سياکل]]، [[ديلمؤن]]
|دهستانان= [[تۊتکي دهستان]]، [[خرارۊد ٚ دهستان]]، [[مالفجان ٚ دهستان]]، [[پيرکۊ دهستان]]، [[ديلمؤن ٚ دهستان]]
|محلي نام= سياکل
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال= ۲۵۵۱
|جمعيت= ۴۶,۹۹۱ نفر&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;
|مذهب= مزدیسنا چو زرتشت گیلک بو (یتا سیاخکل محله ای کاسپی ( قدیمو گیلک) بو)
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بج]]{{سخ}} [[چأيي]]
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا=
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''سيآئٚهکل''' يتا [[گيلان]] ٚ شاهرستاتان ايسه ؤ گيلان ٚ ميان قرار بيگيته دره. پيلّاٚٓ [[ايران|آرآد]]، كه يتا [[سياهكل محله|هاديان]] بي ئرو زاک ایسه؛ ایشو ئرووٚ گیلانوٚ ایرانوٚ میرزاوٚ شٚه ایسه. ئرو ميان [[سياکل]] ٚ شأر ايسه. سياکل ٚ شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[لنگؤرۊد ٚ شأرستان|لنگؤرۊد]] ؤ [[أملش ٚ شأرستان|أملش]] ؤ [[رۊدسر ٚ شأرستان|رۊدسر]] ٚ شأرستانان، [[کلسيا]] ٚ جه [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ [[لاجؤن ٚ شأرستان|لاجؤن]] ٚ شأرستانان ؤ [[خۊرخۊس]] ؤ [[نسا]] جه [[رۊبار ٚ شأرستان]]&lt;nowiki/&gt;ره داشتهي بو.

== کشوري تقسيمان ==
سياکل ٚ شأرستان ۲ بخش، ۲ شأر ؤ ۵ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۲۰۶ ته رۊستا دأره.
* [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش]]
* دهستانان:
** [[تۊتکي دهستان]]
** [[خرارۊد ٚ دهستان]] 
** [[مالفجان ٚ دهستان]]
* شأر: [[سياکل]]

* [[ديلمؤن ٚ بخش]]
* دهستانان:
** [[پيرکۊ دهستان]] 
** [[ديلمؤن ٚ دهستان]]
* شأر: [[ديلمؤن]]

== جمعيت ==
براساس ۱۳۸۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأرستان ٚ جمعيت ۴۶,۹۹۱ نفر (۱۳,۱۹۶ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==زوان ؤ مردۊم==
سياکل ٚ شأرستان ٚ مردۊم [[گیلک]] ايسنۆ اۊشان ٚ زوان ایرو مین [[گيلکي]] ايسه.&lt;ref&gt;گویش گیلکی لاهیجان. واژه‌نامه و پاره‌ای ویژگی‌های آوایی و ساخت‌واژه‌ای. جلد اول. دکتر نادر جهانگیری. چاپ دانشگاه مطالعات خارجی توکیو.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==سربس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>sctehc6v13a6p8ws23kcwks03py9apz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155973</id>
      <parentid>155967</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:51:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <comment>Edit this one more time &amp; ur my NIGGER slave</comment>
      <origin>155973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4504" sha1="9r4gb1pgc8yeg4cd9ljfobs1h9qazgv" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= سیآٚهٚکل شٚهٰرٚستٚان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan.svg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=آرآ غیآثی حآفظی
|اۊستان= [[گيلان]]
|بخشان=[[سياهکل و دیلمان ٚ شأرستان سیاهکل بخش|مرکزي بخش]]، [[ديلمان ٚ بخش]]
|شأران=[[سياهکل]]، [[ديلمان]]
|دهستانان= [[تۊتکي دهستان]]، [[خرارۊد ٚ دهستان]]، [[مالفجان ٚ دهستان]]، [[پيرکۊ دهستان]]، [[ديلمؤن ٚ دهستان]]
|محلي نام= سياهکل
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال= ۲۵۵۱
|جمعيت= ۴۶,۹۹۱ نفر&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;
|مذهب= مزدیسنا چو زرتشت گیلک بو (یتا سیاهکل محله ای کاسپی/ گیلک) بو)
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بج]]{{سخ}} [[چأيي]]
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا=
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''سيآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن''' يتا [[گيلان]] ٚ شاهرستاتان ايسه ؤ گيلان ٚ ميان قرار بيگيته دره. پيلّاٚٓ [[ايران|آرآد]]، كه يتا [[سياهكل محله|هاديان]] بي ئرو زاک ایسه؛ ایشو ئرووٚ گیلانوٚ ایرانوٚ میرزاوٚ شٚه ایسه. ئرو ميان [[سياکل|سيآٚهٚکل]] ٚ شأر ايسه. سياکل ٚ شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[لنگؤرۊد ٚ شأرستان|لنگؤرۊد]] ؤ [[أملش ٚ شأرستان|أملش]] ؤ [[رۊدسر ٚ شأرستان|رۊدسر]] ٚ شأرستانان، [[کلسيا]] ٚ جه [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ [[لاجؤن ٚ شأرستان|لاجؤن]] ٚ شأرستانان ؤ [[خۊرخۊس]] ؤ [[نسا]] جه [[رۊبار ٚ شأرستان]]&lt;nowiki/&gt;ره داشتهي بو.

== کشوري تقسيمان ==
سياکل ٚ شأرستان ۲ بخش، ۲ شأر ؤ ۵ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۲۰۶ ته رۊستا دأره.
* [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش]]
* دهستانان:
** [[تۊتکي دهستان]]
** [[خرارۊد ٚ دهستان]] 
** [[مالفجان ٚ دهستان]]
* شأر: [[سياکل]]

* [[ديلمؤن ٚ بخش]]
* دهستانان:
** [[پيرکۊ دهستان]] 
** [[ديلمؤن ٚ دهستان]]
* شأر: [[ديلمؤن]]

== جمعيت ==
براساس ۱۳۸۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأرستان ٚ جمعيت ۴۶,۹۹۱ نفر (۱۳,۱۹۶ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==زوان ؤ مردۊم==
سياکل ٚ شأرستان ٚ مردۊم [[گیلک]] ايسنۆ اۊشان ٚ زوان ایرو مین [[گيلکي]] ايسه.&lt;ref&gt;گویش گیلکی لاهیجان. واژه‌نامه و پاره‌ای ویژگی‌های آوایی و ساخت‌واژه‌ای. جلد اول. دکتر نادر جهانگیری. چاپ دانشگاه مطالعات خارجی توکیو.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==سربس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>9r4gb1pgc8yeg4cd9ljfobs1h9qazgv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155979</id>
      <parentid>155973</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:52:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last revision by Àncilu (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>155979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4443" sha1="sctehc6v13a6p8ws23kcwks03py9apz" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= سياکل ٚ شأرستان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan.svg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=آرآ غیآثی حآفظی
|اۊستان= [[گيلان]]
|بخشان=[[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]، [[ديلمؤن ٚ بخش]]
|شأران=[[سياکل]]، [[ديلمؤن]]
|دهستانان= [[تۊتکي دهستان]]، [[خرارۊد ٚ دهستان]]، [[مالفجان ٚ دهستان]]، [[پيرکۊ دهستان]]، [[ديلمؤن ٚ دهستان]]
|محلي نام= سياکل
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال= ۲۵۵۱
|جمعيت= ۴۶,۹۹۱ نفر&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;
|مذهب= مزدیسنا چو زرتشت گیلک بو (یتا سیاخکل محله ای کاسپی ( قدیمو گیلک) بو)
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بج]]{{سخ}} [[چأيي]]
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا=
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''سيآئٚهکل''' يتا [[گيلان]] ٚ شاهرستاتان ايسه ؤ گيلان ٚ ميان قرار بيگيته دره. پيلّاٚٓ [[ايران|آرآد]]، كه يتا [[سياهكل محله|هاديان]] بي ئرو زاک ایسه؛ ایشو ئرووٚ گیلانوٚ ایرانوٚ میرزاوٚ شٚه ایسه. ئرو ميان [[سياکل]] ٚ شأر ايسه. سياکل ٚ شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[لنگؤرۊد ٚ شأرستان|لنگؤرۊد]] ؤ [[أملش ٚ شأرستان|أملش]] ؤ [[رۊدسر ٚ شأرستان|رۊدسر]] ٚ شأرستانان، [[کلسيا]] ٚ جه [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ [[لاجؤن ٚ شأرستان|لاجؤن]] ٚ شأرستانان ؤ [[خۊرخۊس]] ؤ [[نسا]] جه [[رۊبار ٚ شأرستان]]&lt;nowiki/&gt;ره داشتهي بو.

== کشوري تقسيمان ==
سياکل ٚ شأرستان ۲ بخش، ۲ شأر ؤ ۵ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۲۰۶ ته رۊستا دأره.
* [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش]]
* دهستانان:
** [[تۊتکي دهستان]]
** [[خرارۊد ٚ دهستان]] 
** [[مالفجان ٚ دهستان]]
* شأر: [[سياکل]]

* [[ديلمؤن ٚ بخش]]
* دهستانان:
** [[پيرکۊ دهستان]] 
** [[ديلمؤن ٚ دهستان]]
* شأر: [[ديلمؤن]]

== جمعيت ==
براساس ۱۳۸۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأرستان ٚ جمعيت ۴۶,۹۹۱ نفر (۱۳,۱۹۶ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==زوان ؤ مردۊم==
سياکل ٚ شأرستان ٚ مردۊم [[گیلک]] ايسنۆ اۊشان ٚ زوان ایرو مین [[گيلکي]] ايسه.&lt;ref&gt;گویش گیلکی لاهیجان. واژه‌نامه و پاره‌ای ویژگی‌های آوایی و ساخت‌واژه‌ای. جلد اول. دکتر نادر جهانگیری. چاپ دانشگاه مطالعات خارجی توکیو.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==سربس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>sctehc6v13a6p8ws23kcwks03py9apz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156032</id>
      <parentid>155979</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:07:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>156032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4504" sha1="9r4gb1pgc8yeg4cd9ljfobs1h9qazgv" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= سیآٚهٚکل شٚهٰرٚستٚان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan.svg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=آرآ غیآثی حآفظی
|اۊستان= [[گيلان]]
|بخشان=[[سياهکل و دیلمان ٚ شأرستان سیاهکل بخش|مرکزي بخش]]، [[ديلمان ٚ بخش]]
|شأران=[[سياهکل]]، [[ديلمان]]
|دهستانان= [[تۊتکي دهستان]]، [[خرارۊد ٚ دهستان]]، [[مالفجان ٚ دهستان]]، [[پيرکۊ دهستان]]، [[ديلمؤن ٚ دهستان]]
|محلي نام= سياهکل
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال= ۲۵۵۱
|جمعيت= ۴۶,۹۹۱ نفر&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;
|مذهب= مزدیسنا چو زرتشت گیلک بو (یتا سیاهکل محله ای کاسپی/ گیلک) بو)
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بج]]{{سخ}} [[چأيي]]
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا=
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''سيآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن''' يتا [[گيلان]] ٚ شاهرستاتان ايسه ؤ گيلان ٚ ميان قرار بيگيته دره. پيلّاٚٓ [[ايران|آرآد]]، كه يتا [[سياهكل محله|هاديان]] بي ئرو زاک ایسه؛ ایشو ئرووٚ گیلانوٚ ایرانوٚ میرزاوٚ شٚه ایسه. ئرو ميان [[سياکل|سيآٚهٚکل]] ٚ شأر ايسه. سياکل ٚ شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[لنگؤرۊد ٚ شأرستان|لنگؤرۊد]] ؤ [[أملش ٚ شأرستان|أملش]] ؤ [[رۊدسر ٚ شأرستان|رۊدسر]] ٚ شأرستانان، [[کلسيا]] ٚ جه [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ [[لاجؤن ٚ شأرستان|لاجؤن]] ٚ شأرستانان ؤ [[خۊرخۊس]] ؤ [[نسا]] جه [[رۊبار ٚ شأرستان]]&lt;nowiki/&gt;ره داشتهي بو.

== کشوري تقسيمان ==
سياکل ٚ شأرستان ۲ بخش، ۲ شأر ؤ ۵ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۲۰۶ ته رۊستا دأره.
* [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش]]
* دهستانان:
** [[تۊتکي دهستان]]
** [[خرارۊد ٚ دهستان]] 
** [[مالفجان ٚ دهستان]]
* شأر: [[سياکل]]

* [[ديلمؤن ٚ بخش]]
* دهستانان:
** [[پيرکۊ دهستان]] 
** [[ديلمؤن ٚ دهستان]]
* شأر: [[ديلمؤن]]

== جمعيت ==
براساس ۱۳۸۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأرستان ٚ جمعيت ۴۶,۹۹۱ نفر (۱۳,۱۹۶ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==زوان ؤ مردۊم==
سياکل ٚ شأرستان ٚ مردۊم [[گیلک]] ايسنۆ اۊشان ٚ زوان ایرو مین [[گيلکي]] ايسه.&lt;ref&gt;گویش گیلکی لاهیجان. واژه‌نامه و پاره‌ای ویژگی‌های آوایی و ساخت‌واژه‌ای. جلد اول. دکتر نادر جهانگیری. چاپ دانشگاه مطالعات خارجی توکیو.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==سربس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>9r4gb1pgc8yeg4cd9ljfobs1h9qazgv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156043</id>
      <parentid>156032</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:15:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Codename Noreste</username>
        <id>15478</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Àncilu|Àncilu]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>155979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4443" sha1="sctehc6v13a6p8ws23kcwks03py9apz" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= سياکل ٚ شأرستان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan.svg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=آرآ غیآثی حآفظی
|اۊستان= [[گيلان]]
|بخشان=[[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]، [[ديلمؤن ٚ بخش]]
|شأران=[[سياکل]]، [[ديلمؤن]]
|دهستانان= [[تۊتکي دهستان]]، [[خرارۊد ٚ دهستان]]، [[مالفجان ٚ دهستان]]، [[پيرکۊ دهستان]]، [[ديلمؤن ٚ دهستان]]
|محلي نام= سياکل
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال= ۲۵۵۱
|جمعيت= ۴۶,۹۹۱ نفر&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;
|مذهب= مزدیسنا چو زرتشت گیلک بو (یتا سیاخکل محله ای کاسپی ( قدیمو گیلک) بو)
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بج]]{{سخ}} [[چأيي]]
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا=
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''سيآئٚهکل''' يتا [[گيلان]] ٚ شاهرستاتان ايسه ؤ گيلان ٚ ميان قرار بيگيته دره. پيلّاٚٓ [[ايران|آرآد]]، كه يتا [[سياهكل محله|هاديان]] بي ئرو زاک ایسه؛ ایشو ئرووٚ گیلانوٚ ایرانوٚ میرزاوٚ شٚه ایسه. ئرو ميان [[سياکل]] ٚ شأر ايسه. سياکل ٚ شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[لنگؤرۊد ٚ شأرستان|لنگؤرۊد]] ؤ [[أملش ٚ شأرستان|أملش]] ؤ [[رۊدسر ٚ شأرستان|رۊدسر]] ٚ شأرستانان، [[کلسيا]] ٚ جه [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ [[لاجؤن ٚ شأرستان|لاجؤن]] ٚ شأرستانان ؤ [[خۊرخۊس]] ؤ [[نسا]] جه [[رۊبار ٚ شأرستان]]&lt;nowiki/&gt;ره داشتهي بو.

== کشوري تقسيمان ==
سياکل ٚ شأرستان ۲ بخش، ۲ شأر ؤ ۵ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۲۰۶ ته رۊستا دأره.
* [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش]]
* دهستانان:
** [[تۊتکي دهستان]]
** [[خرارۊد ٚ دهستان]] 
** [[مالفجان ٚ دهستان]]
* شأر: [[سياکل]]

* [[ديلمؤن ٚ بخش]]
* دهستانان:
** [[پيرکۊ دهستان]] 
** [[ديلمؤن ٚ دهستان]]
* شأر: [[ديلمؤن]]

== جمعيت ==
براساس ۱۳۸۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأرستان ٚ جمعيت ۴۶,۹۹۱ نفر (۱۳,۱۹۶ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==زوان ؤ مردۊم==
سياکل ٚ شأرستان ٚ مردۊم [[گیلک]] ايسنۆ اۊشان ٚ زوان ایرو مین [[گيلکي]] ايسه.&lt;ref&gt;گویش گیلکی لاهیجان. واژه‌نامه و پاره‌ای ویژگی‌های آوایی و ساخت‌واژه‌ای. جلد اول. دکتر نادر جهانگیری. چاپ دانشگاه مطالعات خارجی توکیو.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==سربس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>sctehc6v13a6p8ws23kcwks03py9apz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156071</id>
      <parentid>156043</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T18:42:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gilakieh</username>
        <id>18478</id>
      </contributor>
      <origin>156071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4504" sha1="9r4gb1pgc8yeg4cd9ljfobs1h9qazgv" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= سیآٚهٚکل شٚهٰرٚستٚان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan.svg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=آرآ غیآثی حآفظی
|اۊستان= [[گيلان]]
|بخشان=[[سياهکل و دیلمان ٚ شأرستان سیاهکل بخش|مرکزي بخش]]، [[ديلمان ٚ بخش]]
|شأران=[[سياهکل]]، [[ديلمان]]
|دهستانان= [[تۊتکي دهستان]]، [[خرارۊد ٚ دهستان]]، [[مالفجان ٚ دهستان]]، [[پيرکۊ دهستان]]، [[ديلمؤن ٚ دهستان]]
|محلي نام= سياهکل
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال= ۲۵۵۱
|جمعيت= ۴۶,۹۹۱ نفر&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;
|مذهب= مزدیسنا چو زرتشت گیلک بو (یتا سیاهکل محله ای کاسپی/ گیلک) بو)
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بج]]{{سخ}} [[چأيي]]
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا=
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''سيآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن''' يتا [[گيلان]] ٚ شاهرستاتان ايسه ؤ گيلان ٚ ميان قرار بيگيته دره. پيلّاٚٓ [[ايران|آرآد]]، كه يتا [[سياهكل محله|هاديان]] بي ئرو زاک ایسه؛ ایشو ئرووٚ گیلانوٚ ایرانوٚ میرزاوٚ شٚه ایسه. ئرو ميان [[سياکل|سيآٚهٚکل]] ٚ شأر ايسه. سياکل ٚ شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[لنگؤرۊد ٚ شأرستان|لنگؤرۊد]] ؤ [[أملش ٚ شأرستان|أملش]] ؤ [[رۊدسر ٚ شأرستان|رۊدسر]] ٚ شأرستانان، [[کلسيا]] ٚ جه [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ [[لاجؤن ٚ شأرستان|لاجؤن]] ٚ شأرستانان ؤ [[خۊرخۊس]] ؤ [[نسا]] جه [[رۊبار ٚ شأرستان]]&lt;nowiki/&gt;ره داشتهي بو.

== کشوري تقسيمان ==
سياکل ٚ شأرستان ۲ بخش، ۲ شأر ؤ ۵ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۲۰۶ ته رۊستا دأره.
* [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش]]
* دهستانان:
** [[تۊتکي دهستان]]
** [[خرارۊد ٚ دهستان]] 
** [[مالفجان ٚ دهستان]]
* شأر: [[سياکل]]

* [[ديلمؤن ٚ بخش]]
* دهستانان:
** [[پيرکۊ دهستان]] 
** [[ديلمؤن ٚ دهستان]]
* شأر: [[ديلمؤن]]

== جمعيت ==
براساس ۱۳۸۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأرستان ٚ جمعيت ۴۶,۹۹۱ نفر (۱۳,۱۹۶ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==زوان ؤ مردۊم==
سياکل ٚ شأرستان ٚ مردۊم [[گیلک]] ايسنۆ اۊشان ٚ زوان ایرو مین [[گيلکي]] ايسه.&lt;ref&gt;گویش گیلکی لاهیجان. واژه‌نامه و پاره‌ای ویژگی‌های آوایی و ساخت‌واژه‌ای. جلد اول. دکتر نادر جهانگیری. چاپ دانشگاه مطالعات خارجی توکیو.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==سربس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>9r4gb1pgc8yeg4cd9ljfobs1h9qazgv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156079</id>
      <parentid>156071</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T18:51:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tenshi Hinanawi</username>
        <id>18199</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/Gilakieh|Gilakieh]] ([[User talk:Gilakieh|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4443" sha1="sctehc6v13a6p8ws23kcwks03py9apz" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= سياکل ٚ شأرستان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan.svg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=آرآ غیآثی حآفظی
|اۊستان= [[گيلان]]
|بخشان=[[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]، [[ديلمؤن ٚ بخش]]
|شأران=[[سياکل]]، [[ديلمؤن]]
|دهستانان= [[تۊتکي دهستان]]، [[خرارۊد ٚ دهستان]]، [[مالفجان ٚ دهستان]]، [[پيرکۊ دهستان]]، [[ديلمؤن ٚ دهستان]]
|محلي نام= سياکل
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال= ۲۵۵۱
|جمعيت= ۴۶,۹۹۱ نفر&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;
|مذهب= مزدیسنا چو زرتشت گیلک بو (یتا سیاخکل محله ای کاسپی ( قدیمو گیلک) بو)
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بج]]{{سخ}} [[چأيي]]
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا=
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''سيآئٚهکل''' يتا [[گيلان]] ٚ شاهرستاتان ايسه ؤ گيلان ٚ ميان قرار بيگيته دره. پيلّاٚٓ [[ايران|آرآد]]، كه يتا [[سياهكل محله|هاديان]] بي ئرو زاک ایسه؛ ایشو ئرووٚ گیلانوٚ ایرانوٚ میرزاوٚ شٚه ایسه. ئرو ميان [[سياکل]] ٚ شأر ايسه. سياکل ٚ شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[لنگؤرۊد ٚ شأرستان|لنگؤرۊد]] ؤ [[أملش ٚ شأرستان|أملش]] ؤ [[رۊدسر ٚ شأرستان|رۊدسر]] ٚ شأرستانان، [[کلسيا]] ٚ جه [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ [[لاجؤن ٚ شأرستان|لاجؤن]] ٚ شأرستانان ؤ [[خۊرخۊس]] ؤ [[نسا]] جه [[رۊبار ٚ شأرستان]]&lt;nowiki/&gt;ره داشتهي بو.

== کشوري تقسيمان ==
سياکل ٚ شأرستان ۲ بخش، ۲ شأر ؤ ۵ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۲۰۶ ته رۊستا دأره.
* [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش]]
* دهستانان:
** [[تۊتکي دهستان]]
** [[خرارۊد ٚ دهستان]] 
** [[مالفجان ٚ دهستان]]
* شأر: [[سياکل]]

* [[ديلمؤن ٚ بخش]]
* دهستانان:
** [[پيرکۊ دهستان]] 
** [[ديلمؤن ٚ دهستان]]
* شأر: [[ديلمؤن]]

== جمعيت ==
براساس ۱۳۸۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأرستان ٚ جمعيت ۴۶,۹۹۱ نفر (۱۳,۱۹۶ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==زوان ؤ مردۊم==
سياکل ٚ شأرستان ٚ مردۊم [[گیلک]] ايسنۆ اۊشان ٚ زوان ایرو مین [[گيلکي]] ايسه.&lt;ref&gt;گویش گیلکی لاهیجان. واژه‌نامه و پاره‌ای ویژگی‌های آوایی و ساخت‌واژه‌ای. جلد اول. دکتر نادر جهانگیری. چاپ دانشگاه مطالعات خارجی توکیو.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==سربس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>sctehc6v13a6p8ws23kcwks03py9apz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156092</id>
      <parentid>156079</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T20:11:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ینیننینبنبتهبب</username>
        <id>18480</id>
      </contributor>
      <origin>156092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4504" sha1="9r4gb1pgc8yeg4cd9ljfobs1h9qazgv" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= سیآٚهٚکل شٚهٰرٚستٚان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan.svg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=آرآ غیآثی حآفظی
|اۊستان= [[گيلان]]
|بخشان=[[سياهکل و دیلمان ٚ شأرستان سیاهکل بخش|مرکزي بخش]]، [[ديلمان ٚ بخش]]
|شأران=[[سياهکل]]، [[ديلمان]]
|دهستانان= [[تۊتکي دهستان]]، [[خرارۊد ٚ دهستان]]، [[مالفجان ٚ دهستان]]، [[پيرکۊ دهستان]]، [[ديلمؤن ٚ دهستان]]
|محلي نام= سياهکل
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال= ۲۵۵۱
|جمعيت= ۴۶,۹۹۱ نفر&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;
|مذهب= مزدیسنا چو زرتشت گیلک بو (یتا سیاهکل محله ای کاسپی/ گیلک) بو)
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بج]]{{سخ}} [[چأيي]]
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا=
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''سيآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن''' يتا [[گيلان]] ٚ شاهرستاتان ايسه ؤ گيلان ٚ ميان قرار بيگيته دره. پيلّاٚٓ [[ايران|آرآد]]، كه يتا [[سياهكل محله|هاديان]] بي ئرو زاک ایسه؛ ایشو ئرووٚ گیلانوٚ ایرانوٚ میرزاوٚ شٚه ایسه. ئرو ميان [[سياکل|سيآٚهٚکل]] ٚ شأر ايسه. سياکل ٚ شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[لنگؤرۊد ٚ شأرستان|لنگؤرۊد]] ؤ [[أملش ٚ شأرستان|أملش]] ؤ [[رۊدسر ٚ شأرستان|رۊدسر]] ٚ شأرستانان، [[کلسيا]] ٚ جه [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ [[لاجؤن ٚ شأرستان|لاجؤن]] ٚ شأرستانان ؤ [[خۊرخۊس]] ؤ [[نسا]] جه [[رۊبار ٚ شأرستان]]&lt;nowiki/&gt;ره داشتهي بو.

== کشوري تقسيمان ==
سياکل ٚ شأرستان ۲ بخش، ۲ شأر ؤ ۵ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۲۰۶ ته رۊستا دأره.
* [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش]]
* دهستانان:
** [[تۊتکي دهستان]]
** [[خرارۊد ٚ دهستان]] 
** [[مالفجان ٚ دهستان]]
* شأر: [[سياکل]]

* [[ديلمؤن ٚ بخش]]
* دهستانان:
** [[پيرکۊ دهستان]] 
** [[ديلمؤن ٚ دهستان]]
* شأر: [[ديلمؤن]]

== جمعيت ==
براساس ۱۳۸۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأرستان ٚ جمعيت ۴۶,۹۹۱ نفر (۱۳,۱۹۶ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==زوان ؤ مردۊم==
سياکل ٚ شأرستان ٚ مردۊم [[گیلک]] ايسنۆ اۊشان ٚ زوان ایرو مین [[گيلکي]] ايسه.&lt;ref&gt;گویش گیلکی لاهیجان. واژه‌نامه و پاره‌ای ویژگی‌های آوایی و ساخت‌واژه‌ای. جلد اول. دکتر نادر جهانگیری. چاپ دانشگاه مطالعات خارجی توکیو.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==سربس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>9r4gb1pgc8yeg4cd9ljfobs1h9qazgv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156097</id>
      <parentid>156092</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T20:12:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tenshi Hinanawi</username>
        <id>18199</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/ینیننینبنبتهبب|ینیننینبنبتهبب]] ([[User talk:ینیننینبنبتهبب|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4443" sha1="sctehc6v13a6p8ws23kcwks03py9apz" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= سياکل ٚ شأرستان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan.svg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=آرآ غیآثی حآفظی
|اۊستان= [[گيلان]]
|بخشان=[[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]، [[ديلمؤن ٚ بخش]]
|شأران=[[سياکل]]، [[ديلمؤن]]
|دهستانان= [[تۊتکي دهستان]]، [[خرارۊد ٚ دهستان]]، [[مالفجان ٚ دهستان]]، [[پيرکۊ دهستان]]، [[ديلمؤن ٚ دهستان]]
|محلي نام= سياکل
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال= ۲۵۵۱
|جمعيت= ۴۶,۹۹۱ نفر&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;
|مذهب= مزدیسنا چو زرتشت گیلک بو (یتا سیاخکل محله ای کاسپی ( قدیمو گیلک) بو)
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بج]]{{سخ}} [[چأيي]]
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا=
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''سيآئٚهکل''' يتا [[گيلان]] ٚ شاهرستاتان ايسه ؤ گيلان ٚ ميان قرار بيگيته دره. پيلّاٚٓ [[ايران|آرآد]]، كه يتا [[سياهكل محله|هاديان]] بي ئرو زاک ایسه؛ ایشو ئرووٚ گیلانوٚ ایرانوٚ میرزاوٚ شٚه ایسه. ئرو ميان [[سياکل]] ٚ شأر ايسه. سياکل ٚ شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[لنگؤرۊد ٚ شأرستان|لنگؤرۊد]] ؤ [[أملش ٚ شأرستان|أملش]] ؤ [[رۊدسر ٚ شأرستان|رۊدسر]] ٚ شأرستانان، [[کلسيا]] ٚ جه [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ [[لاجؤن ٚ شأرستان|لاجؤن]] ٚ شأرستانان ؤ [[خۊرخۊس]] ؤ [[نسا]] جه [[رۊبار ٚ شأرستان]]&lt;nowiki/&gt;ره داشتهي بو.

== کشوري تقسيمان ==
سياکل ٚ شأرستان ۲ بخش، ۲ شأر ؤ ۵ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۲۰۶ ته رۊستا دأره.
* [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش]]
* دهستانان:
** [[تۊتکي دهستان]]
** [[خرارۊد ٚ دهستان]] 
** [[مالفجان ٚ دهستان]]
* شأر: [[سياکل]]

* [[ديلمؤن ٚ بخش]]
* دهستانان:
** [[پيرکۊ دهستان]] 
** [[ديلمؤن ٚ دهستان]]
* شأر: [[ديلمؤن]]

== جمعيت ==
براساس ۱۳۸۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأرستان ٚ جمعيت ۴۶,۹۹۱ نفر (۱۳,۱۹۶ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==زوان ؤ مردۊم==
سياکل ٚ شأرستان ٚ مردۊم [[گیلک]] ايسنۆ اۊشان ٚ زوان ایرو مین [[گيلکي]] ايسه.&lt;ref&gt;گویش گیلکی لاهیجان. واژه‌نامه و پاره‌ای ویژگی‌های آوایی و ساخت‌واژه‌ای. جلد اول. دکتر نادر جهانگیری. چاپ دانشگاه مطالعات خارجی توکیو.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==سربس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>sctehc6v13a6p8ws23kcwks03py9apz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156101</id>
      <parentid>156097</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T02:15:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30392-57</username>
        <id>18481</id>
      </contributor>
      <origin>156101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4504" sha1="9r4gb1pgc8yeg4cd9ljfobs1h9qazgv" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= سیآٚهٚکل شٚهٰرٚستٚان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan.svg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=آرآ غیآثی حآفظی
|اۊستان= [[گيلان]]
|بخشان=[[سياهکل و دیلمان ٚ شأرستان سیاهکل بخش|مرکزي بخش]]، [[ديلمان ٚ بخش]]
|شأران=[[سياهکل]]، [[ديلمان]]
|دهستانان= [[تۊتکي دهستان]]، [[خرارۊد ٚ دهستان]]، [[مالفجان ٚ دهستان]]، [[پيرکۊ دهستان]]، [[ديلمؤن ٚ دهستان]]
|محلي نام= سياهکل
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال= ۲۵۵۱
|جمعيت= ۴۶,۹۹۱ نفر&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;
|مذهب= مزدیسنا چو زرتشت گیلک بو (یتا سیاهکل محله ای کاسپی/ گیلک) بو)
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بج]]{{سخ}} [[چأيي]]
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا=
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''سيآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن''' يتا [[گيلان]] ٚ شاهرستاتان ايسه ؤ گيلان ٚ ميان قرار بيگيته دره. پيلّاٚٓ [[ايران|آرآد]]، كه يتا [[سياهكل محله|هاديان]] بي ئرو زاک ایسه؛ ایشو ئرووٚ گیلانوٚ ایرانوٚ میرزاوٚ شٚه ایسه. ئرو ميان [[سياکل|سيآٚهٚکل]] ٚ شأر ايسه. سياکل ٚ شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[لنگؤرۊد ٚ شأرستان|لنگؤرۊد]] ؤ [[أملش ٚ شأرستان|أملش]] ؤ [[رۊدسر ٚ شأرستان|رۊدسر]] ٚ شأرستانان، [[کلسيا]] ٚ جه [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ [[لاجؤن ٚ شأرستان|لاجؤن]] ٚ شأرستانان ؤ [[خۊرخۊس]] ؤ [[نسا]] جه [[رۊبار ٚ شأرستان]]&lt;nowiki/&gt;ره داشتهي بو.

== کشوري تقسيمان ==
سياکل ٚ شأرستان ۲ بخش، ۲ شأر ؤ ۵ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۲۰۶ ته رۊستا دأره.
* [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش]]
* دهستانان:
** [[تۊتکي دهستان]]
** [[خرارۊد ٚ دهستان]] 
** [[مالفجان ٚ دهستان]]
* شأر: [[سياکل]]

* [[ديلمؤن ٚ بخش]]
* دهستانان:
** [[پيرکۊ دهستان]] 
** [[ديلمؤن ٚ دهستان]]
* شأر: [[ديلمؤن]]

== جمعيت ==
براساس ۱۳۸۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأرستان ٚ جمعيت ۴۶,۹۹۱ نفر (۱۳,۱۹۶ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==زوان ؤ مردۊم==
سياکل ٚ شأرستان ٚ مردۊم [[گیلک]] ايسنۆ اۊشان ٚ زوان ایرو مین [[گيلکي]] ايسه.&lt;ref&gt;گویش گیلکی لاهیجان. واژه‌نامه و پاره‌ای ویژگی‌های آوایی و ساخت‌واژه‌ای. جلد اول. دکتر نادر جهانگیری. چاپ دانشگاه مطالعات خارجی توکیو.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==سربس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>9r4gb1pgc8yeg4cd9ljfobs1h9qazgv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18549</id>
    <revision>
      <id>155914</id>
      <parentid>155756</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:21:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmardswereAryans</username>
        <id>18475</id>
      </contributor>
      <origin>155914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="693" sha1="amr4g2u0ahho036gbaqlkngagap9z89" xml:space="preserve">'''سیآٚهٚکل شٚهٰرٚستٚان ٚ وزٚنگی/مٚرکٚزی وخش/بٚخش''' یتا جه [[گيلان]] ٚ بخشان [[سياکل ٚ شأرستان]] ٚ مئن ايسه.
أ بخش ٚ مرکز [[سياکل]] ٚ شأر ايسه و [[ایران|آراد]] اٚیرٚ شیه.&lt;ref&gt;اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.&lt;/ref&gt;

== کشوري تقسيمان ==
* سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش
* دهستانان:
** [[تۊتکي دهستان]]
** [[خرارۊد ٚ دهستان]] 
** [[مالفجان ٚ دهستان]]
* شأر: [[سياکل]]

== سربس ==
{{جيرنويس}}
[[جرگه:گيلان ٚ بخشان]]</text>
      <sha1>amr4g2u0ahho036gbaqlkngagap9z89</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155931</id>
      <parentid>155914</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:34:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <comment>نسخهٔ [[Special:Diff/155914|155914]] از [[Special:Contributions/AmardswereAryans|AmardswereAryans]] ([[User talk:AmardswereAryans|بحث]]) خنثی شد</comment>
      <origin>155931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1387" sha1="fq9bjta27etmz6ilu9s04rlpiwxs0f2" xml:space="preserve">{{زيبيل/جاجيگا}}
'''سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش''' ايته جه [[گيلان]] ٚ بخشان [[سياکل ٚ شأرستان]] ٚ مئن ايسه.
أ بخش ٚ مرکز [[سياکل]] ٚ شأر ايسه.&lt;ref&gt;اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.&lt;/ref&gt;

== کشوري تقسيمان ==
* سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش
* دهستانان:
** [[تۊتکي دهستان]]
** [[خرارۊد ٚ دهستان]] 
** [[مالفجان ٚ دهستان]]
* شأر: [[سياکل]]

== جمعیت ==
بر اساس ايران ٚ آمار ٚ مرکز ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش ٚ جمعيت، ۱۳۸۵ سال ٚ دۊرۊن ۳۴,۲۷۰ نفر (۹,۵۴۶ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

== سربس ==
{{جيرنويس}}
[[جرگه:گيلان ٚ بخشان]]</text>
      <sha1>fq9bjta27etmz6ilu9s04rlpiwxs0f2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155962</id>
      <parentid>155931</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:47:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>155962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="693" sha1="amr4g2u0ahho036gbaqlkngagap9z89" xml:space="preserve">'''سیآٚهٚکل شٚهٰرٚستٚان ٚ وزٚنگی/مٚرکٚزی وخش/بٚخش''' یتا جه [[گيلان]] ٚ بخشان [[سياکل ٚ شأرستان]] ٚ مئن ايسه.
أ بخش ٚ مرکز [[سياکل]] ٚ شأر ايسه و [[ایران|آراد]] اٚیرٚ شیه.&lt;ref&gt;اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.&lt;/ref&gt;

== کشوري تقسيمان ==
* سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش
* دهستانان:
** [[تۊتکي دهستان]]
** [[خرارۊد ٚ دهستان]] 
** [[مالفجان ٚ دهستان]]
* شأر: [[سياکل]]

== سربس ==
{{جيرنويس}}
[[جرگه:گيلان ٚ بخشان]]</text>
      <sha1>amr4g2u0ahho036gbaqlkngagap9z89</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ديلمؤن ٚ بخش</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18552</id>
    <revision>
      <id>155917</id>
      <parentid>155754</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:23:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmardswereAryans</username>
        <id>18475</id>
      </contributor>
      <comment>Infinitebitchness</comment>
      <origin>155917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="461" sha1="k6pxq12djgc1uvu4f2icolouyx61rr0" xml:space="preserve">'''دٚیلٚمٚآٚن ٚ وخش''' یتا جه [[سياکل ٚ شأرستان|دٚیلٚمٚآٚن ٚ شٚهٰرٚستٚان]] ٚ بخشان بی.

== کشوري تقسيمان ==
* ديلمؤن ٚ بخش
* دهستانان:
** [[پيرکۊ دهستان|پيرکوه دهستان]]
** [[ديلمؤن ٚ دهستان|ديلمان ٚ دهستان]]
* شأر: [[ديلمؤن|ديلمان]]

== سربس ==
{{جيرنويس}}
[[جرگه:گيلان ٚ بخشان]]</text>
      <sha1>k6pxq12djgc1uvu4f2icolouyx61rr0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155929</id>
      <parentid>155917</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:32:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <comment>نسخهٔ [[Special:Diff/155917|155917]] از [[Special:Contributions/AmardswereAryans|AmardswereAryans]] ([[User talk:AmardswereAryans|بحث]]) خنثی شد</comment>
      <origin>155929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1219" sha1="mot58xvlqw4fv25yjrbwd47vqmhybxs" xml:space="preserve">{{زيبيل/جاجيگا}}
'''ديلمؤن ٚ بخش''' ايته جه [[سياکل ٚ شأرستان]] ٚ بخشان، [[گیلان]] ٚ دۊرۊن ايسه.&lt;ref&gt;اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.&lt;/ref&gt;

== کشوري تقسيمان ==
* ديلمؤن ٚ بخش
* دهستانان:
** [[پيرکۊ دهستان]]
** [[ديلمؤن ٚ دهستان]] 
* شأر: [[ديلمؤن]]

== جمعیت ==
بر اساس ايران ٚ آمار ٚ مرکز ٚ سرايشماردن، ديلمؤن ٚ بخش ٚ جمعيت، ۱۳۸۵ سال ٚ دۊرۊن ۱۲,۷۲۱ نفر (۳,۶۵۰ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

== سربس ==
{{جيرنويس}}
[[جرگه:گيلان ٚ بخشان]]</text>
      <sha1>mot58xvlqw4fv25yjrbwd47vqmhybxs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155972</id>
      <parentid>155929</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:50:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <comment>Anyone who edits this after me is a whore</comment>
      <origin>155972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="461" sha1="k6pxq12djgc1uvu4f2icolouyx61rr0" xml:space="preserve">'''دٚیلٚمٚآٚن ٚ وخش''' یتا جه [[سياکل ٚ شأرستان|دٚیلٚمٚآٚن ٚ شٚهٰرٚستٚان]] ٚ بخشان بی.

== کشوري تقسيمان ==
* ديلمؤن ٚ بخش
* دهستانان:
** [[پيرکۊ دهستان|پيرکوه دهستان]]
** [[ديلمؤن ٚ دهستان|ديلمان ٚ دهستان]]
* شأر: [[ديلمؤن|ديلمان]]

== سربس ==
{{جيرنويس}}
[[جرگه:گيلان ٚ بخشان]]</text>
      <sha1>k6pxq12djgc1uvu4f2icolouyx61rr0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156064</id>
      <parentid>155972</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:19:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AntiCompositeNumber</username>
        <id>8775</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Àncilu|Àncilu]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>155929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1219" sha1="mot58xvlqw4fv25yjrbwd47vqmhybxs" xml:space="preserve">{{زيبيل/جاجيگا}}
'''ديلمؤن ٚ بخش''' ايته جه [[سياکل ٚ شأرستان]] ٚ بخشان، [[گیلان]] ٚ دۊرۊن ايسه.&lt;ref&gt;اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.&lt;/ref&gt;

== کشوري تقسيمان ==
* ديلمؤن ٚ بخش
* دهستانان:
** [[پيرکۊ دهستان]]
** [[ديلمؤن ٚ دهستان]] 
* شأر: [[ديلمؤن]]

== جمعیت ==
بر اساس ايران ٚ آمار ٚ مرکز ٚ سرايشماردن، ديلمؤن ٚ بخش ٚ جمعيت، ۱۳۸۵ سال ٚ دۊرۊن ۱۲,۷۲۱ نفر (۳,۶۵۰ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

== سربس ==
{{جيرنويس}}
[[جرگه:گيلان ٚ بخشان]]</text>
      <sha1>mot58xvlqw4fv25yjrbwd47vqmhybxs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156073</id>
      <parentid>156064</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T18:43:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gilakieh</username>
        <id>18478</id>
      </contributor>
      <origin>156073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="461" sha1="k6pxq12djgc1uvu4f2icolouyx61rr0" xml:space="preserve">'''دٚیلٚمٚآٚن ٚ وخش''' یتا جه [[سياکل ٚ شأرستان|دٚیلٚمٚآٚن ٚ شٚهٰرٚستٚان]] ٚ بخشان بی.

== کشوري تقسيمان ==
* ديلمؤن ٚ بخش
* دهستانان:
** [[پيرکۊ دهستان|پيرکوه دهستان]]
** [[ديلمؤن ٚ دهستان|ديلمان ٚ دهستان]]
* شأر: [[ديلمؤن|ديلمان]]

== سربس ==
{{جيرنويس}}
[[جرگه:گيلان ٚ بخشان]]</text>
      <sha1>k6pxq12djgc1uvu4f2icolouyx61rr0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156081</id>
      <parentid>156073</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T18:51:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tenshi Hinanawi</username>
        <id>18199</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/Gilakieh|Gilakieh]] ([[User talk:Gilakieh|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1219" sha1="mot58xvlqw4fv25yjrbwd47vqmhybxs" xml:space="preserve">{{زيبيل/جاجيگا}}
'''ديلمؤن ٚ بخش''' ايته جه [[سياکل ٚ شأرستان]] ٚ بخشان، [[گیلان]] ٚ دۊرۊن ايسه.&lt;ref&gt;اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.&lt;/ref&gt;

== کشوري تقسيمان ==
* ديلمؤن ٚ بخش
* دهستانان:
** [[پيرکۊ دهستان]]
** [[ديلمؤن ٚ دهستان]] 
* شأر: [[ديلمؤن]]

== جمعیت ==
بر اساس ايران ٚ آمار ٚ مرکز ٚ سرايشماردن، ديلمؤن ٚ بخش ٚ جمعيت، ۱۳۸۵ سال ٚ دۊرۊن ۱۲,۷۲۱ نفر (۳,۶۵۰ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

== سربس ==
{{جيرنويس}}
[[جرگه:گيلان ٚ بخشان]]</text>
      <sha1>mot58xvlqw4fv25yjrbwd47vqmhybxs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کاسپي دریا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18566</id>
    <revision>
      <id>155904</id>
      <parentid>155882</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:11:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30307-27</username>
        <id>18474</id>
      </contributor>
      <comment>Tenshi your mom is a fucking whore, whore mom child bitch</comment>
      <origin>155904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9277" sha1="ie4ihusz69lzr64bpatclm3ed5yo41z" xml:space="preserve">[[File:CaspianSeaDrainage v1.png|thumb|left|کاسپي دریا دؤر-أ کۊده سامانان]]
[[پرونده:Caspian Sea from orbit.jpg|thumb|left|کاسپي دریا هوايي تاتايي]]
'''کآٚسپٚیٚآٚن دٚریا یتا''' '''دٚریا''' ايسه کی أ دریا پيلئکي ۳۷۱,۰۰۰ کيلؤمتر ٚ مۊربع ايسه.&lt;ref name=LakeNet&quot;&gt;[http://www.worldlakes.org/lakedetails.asp?lakeid=8762 Lake Profile: Caspian Sea]. ''LakeNet.''&lt;/ref&gt; 
أ دریا نسا ور ایته مۊتمدن ٚ قؤمان زيوش گۊدي [[کاسپيئن|کاسپيان]] ٚ نامي کي [[گيلک|گيلکان]] ٚ لیکی جعرگه محسۊب به، ۸۹٪ ای دٚریا ایران/کاسپ شی ایسه و اٚکثٚر ای دٚریا ٚ چٚاف/کٚرانٚه/چٚاو/سٚاحل اٚیرٚآٚن ٚ شی ایسه أ دریا جۊلفتٚرٚن جيگا ۱۰۲۸ متر جۊلفي دأنه. 

کاسپي دریا پیله ارن دریا دانیا مئن ایسه&lt;ref&gt;https://doi.org/10.1016%2Fj.euras.2010.10.009&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/08/16/is-the-caspian-a-sea-or-a-lake&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://en.kremlin.ru/supplement/5328&lt;/ref&gt; اي دريا یته [[دؤرين-دکأل حؤضه]] هيسه گه [[اۊرۊپا]] یأ [[آسيا]] مئنأ نيأ: [[قفقاز]] ٚ خۊرتؤو، [[مئن-آسيا]] ٚ [[استپ]] ٚ خۊرخؤس، [[رۊسيه]] ثمروند ٚ دشتؤن ٚ نسا بأني گيلان أ [[مازندران]] ٚ کلسیا. اي دریا 371,000 کيلؤمتر ٚ مۊربع مساحت-ه ودأ دأره (اٚلبت دریا ٚ خۊرتؤو ٚ قرأبۊغاز ٚ پيلا سل گه اين-ي آو خلي شۊره بکت). اي مساحت تقريبا [[ژاپؤن|ژاپٚن]] ٚ مساحت ٚ هأندي هيسه. 78,200 کيلؤمتر ٚ مۊکأب-ني اي دریا حجم هيسه. کاسپئن ٚ دريا شۊري تقريبا %1.2 ( 12 گرم هر ليتر ٚ مئن) هيسه گه اي اٚنداجه کيلأکيله دریا'ن ٚ شۊري یک سۊوؤم ٚ جي. کاسپئن ٚ دريا دؤرأچئه نيأ کلسیا-خۊرتؤو ٚ را [[قزاقستان]] ٚ جي، کلسا-خۊرخؤس ٚ را رۊسيه جي، نسا-خۊرخؤس ٚ را [[آذربایجان ٚ جؤمۊري]] جي، نسا را [[ايران]] ٚ جي یأ نسا-خۊرتؤو ٚ را-ني [[تۊرکمنستان]] ٚ جي.
[[فاىل:Caspian Sea relief location map.jpg|بندانگشتی]]
اي دریا  1,200 جورتٚر کيلؤمتر کلسا جي تا نسا ايمتداد دأره یأ اين ٚ مۊتوسط ٚ لختئکي 320 کيلؤمتر هيسه. هيته-ني اين ٚ سطح ۳۰ متر اٚزا دریا'ن ٚ سطح ٚ جي جيتتر نیع.

== وۊرۊدئن ==
طويل‌ترين رۊخؤنه‌أني گه کاسپي دریا-یأ منتهي بۊنن:

* وؤلگا 3,531 کيلؤمتر

* اۊرال 2,428 کيلؤمتر

* کۊرا 1,515 کيلؤمتر

* اٚسپي‌رۊ 670 کيلؤمتر

* تئرٚک 623 کيلؤمتر
#

#

#

#

#

==درىا نام==

=== درىا نام دۊنىا سامانان ٚ مئن ===

پۊر پۊر ٚ زوؤنؤن اي دریا ٚ ديمه‌أن گۊتنکس دأرن گه اۊشؤن-ي پۊرگۊتنکس‌ترينؤن [[رۊسي زوؤن|رۊسي]]، [[قزاقي]]، [[تۊرکٚمني]]، [[گيلکي زوؤن|گيلٚکي]]، [[تالشي زوؤن|تالشي]] یأ [[آذرباىجاني زوؤن|آذربایٚجؤن ٚ تۊرکي]] هيسن. رۊسي یأ قزاقي مئن اي دریا' کاسپين دؤخؤنن. گيلٚکي مئن پيله دریا نؤم ٚ جئم شناس هيسه هيته-ني مازندرؤن ٚ مئن اۊن-ه مازرۊن ٚ دریۊ دؤخؤنن. تۊرکي مئن خزر أ تۊرکٚمني مئنأني هزر دؤخؤندن بۊنه. 

دئبأخي زوؤنؤن ٚ مئن-ني گه اي دریا ٚ دؤر ٚ بر دنئن رایج‌ترين نؤم کاسپين هيسه. اٚلبت اعراب اۊن ٚ معرب ٚ جي یأني قزویٚن ايستفاده کۊنن. خلي تۊرکي زوؤنؤن أ فارسي مئن-أن خزر ٚ نؤمي مشهۊره.

أ درىا نام ويشتر کشورانˇ مئن هۊ کاسپي درىا (caspian sea) ایسه ؤ ايرانˇ مئن اۊنˇ نام ''خزر'' ثبت بۊبؤسته کي گۊتن أ نام، أ درىا ره دۊرۊس نيه ؤ اۊنˇ أصلي نام کاسپي درىا ايسه، چؤن أ درىا قديمي ؤ أصلي ساکنان، کاسپیان بؤن. خزران ایته وحشي ؤ مۊهاجر قؤم ؤ ايته جه تۊرکانˇ طاىفه‌ئان بؤن کي چينˇ کلسيا ؤ مغۊلستانˇ بيابانˇ جه، کاسپي درىا ور ؤ قفقازˇ کلسيا-یه کۊچمال بۊگۊده بؤن ؤ هميشک ايرانئن ؤ گيلانئنˇ أمرأ دۊشمن بؤن. آخرپسي ني رۊسان اۊشان-أ قلمرؤ-یه فترکستد ؤ ويران-ه گۊدد ؤ اۊشان قؤم ني مؤنقرض-أ بؤسته.&lt;ref&gt;محسنی، محمدرضا ۱۳۸۹: «پان‌ترکیسم، ایران و آذربایجان»، انتشارات سمرقند، ص ۱۰۳&lt;/ref&gt;

آفريكانسˇ زوانˇ مئن &quot;كاسپيس&quot;، عربي سامانانˇ مئن ىا عربي زوانˇ مئن ''بحر قزوين'' (قزوين، کاسپينˇ عربي بۊبؤسته‌ ايسه)، كاتالانˇ زوانˇ مئن &quot;كاسپيا&quot;، دانماركي زوان &quot;كاسپيسكه&quot;، [[آلماني زوؤن|آلماني]] &quot;كاسپيشز&quot;، [[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]]ˇ مئن &quot;كاسپين&quot;، اسپرانتؤ مئن &quot;كاسپيو&quot;، [[ايسپانيايي زوؤن|ايسپانيايی]] &quot;كاسپيو&quot;، اِستي زوان &quot;كاسپيا&quot;، [[فرانسوي زوؤن|فرانسوي]] &quot;كاسپين&quot;، پنجابي &quot;كسپيئن&quot;، پرتقالي &quot;كاسپيو&quot;، روماني &quot;كاسپيكا&quot;، قزاقي &quot;كاسپين&quot;، سومالي&quot;كاسپين/قزوين&quot;، اؤردۊ &quot;بحيره قزوين&quot;. [https://web.archive.org/web/20181008115712/http://parssea.org/?p=2106]

=== متۊن ٚ مئن ===
فردؤسي شاهنامه مئن هرجا کي أ درىا نام بأمؤ  اۊنˇ نام (دریای گیلان) ذکر بۊبؤسته ؤ أن نشان دهه کي دوارسته‌أنه مئن أ درىا نام گیلان بۊ و أ لقب أمرأ دۊخانده بؤستي.

== شۊري ==
اۊ جيگايي کي تازه اؤ اۊ درىاچه دۊرۊن أىه، درىاچه اؤ کمتر شۊره تا باخي جيگایان. مثلا کاسپيئنˇ کلسيا واوينؤنˇ مئن، اؤ تازه‌تر ايسه ؤ کمتر شۊره. امّا ايرانˇ نزديکي، شۊري پۊره ؤ اؤِ تازگي کم.

== کاسپي درىا بندري ؤ مۊهم شأران ==
مۊهترين بندري شأرؤني گه اي دریا ور نأن رۊسيه مئن ماخاچ‌قلأ، آذربایجؤن ٚ مئن باکۊ، قزاقستؤن ٚ مئن [[آکتاو]] (یا آقتاو)، ايران ٚ مئن [[أنزلي|اٚنزٚلي]] یأ تۊرکمستؤن ٚ مئن تۊرکمنباشي هيسه.
* [[آستارا (آذربایجؤن ٚ جؤمۊري)|آستارا]]، آذربایجؤن ٚ جؤمۊري
*[[آقتاو|آکتاو]]، قزاقستؤن
* [[آستارا]]، ايران
*
* [[أنزلي|اٚنزلي]]، ايران
* [[باکو]]، آذربايجؤن
*
* [[بابلسر]]، ايران
* [[تۊرکمنباشي|تۊرکٚمنباشي]]، تۊرکمنستؤن
* [[تۊنکابؤن|تنکابؤن]]، ايران
*[[دربند]]، رۊسيه
* [[چالۊس]]، ايران
*
*[[رۊدسر|رۊدٚسر]]، ايران
* [[سخت‌سر|سختٚسر]]، ايران
*
*
*
*[[فریدون‌کنار|فري‌کنار]]، ايران
*[[کاسپيسک|کاسپييسک]]، رۊسيه
* [[لنکران]]، آذربايجؤن
*[[مٚخاچ‌قلأ]]، رۊسيه
*[[محمودآباد|مأمۊدآباد]]، ايران
*[[نوشهر|نؤشأر]]، ايران
*[[نور (شهر)|نۊر]]، ايران

=== مئن‌پوشته‌أن (جزيره‌أن) ===
* [[آشوراده]]
* [[بولا]]
* [[قرأسو]]

== دئبار ==
تخمين بزه بۊبؤ کي کاسپي دريا، ۳۰ ميليون سال عومر بۊگۊده دأنه ؤ ۵.۵ ميليون سال پيش، اي درىا خۊشکي دؤراکۊده ؤ بۊبؤسته درىاچه.

[[هۊتؤ غار]] ([[بهشهر]]ˇ نزديکی) مئن کشفياتی به دس بومؤ کي نشان دهه کي أن درىا دؤر ؤ بر، ۷۵۰۰۰ سال پيش آدم زيوش گودي.[https://web.archive.org/web/20070710075729/http://www.iran-daily.com/1385/2717/html/focus.htm]

== جۊغرأفي ==
اين ٚ جۊغرافي عرض ۳۷ درجه تا ۴۷ (کلسایي) هيسه.

== أشأنم بیدينيد ==
* [[باکو]]
* [[آرال ٚ دریاچه]]
* [[ايران]]     
* [[گيلان]]
* [[مازندران]]

== جیرنویس ==
* [http://www.iranchamber.com/geography/articles/names_of_caspian_sea.php Names of Caspian Sea ]
*درىا نام دۊنىا سامانانˇ مئن [https://web.archive.org/web/20181008115712/http://parssea.org/?p=2106&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;  

{{جیرنویس}}

==سربس==
[[جرگه:دریا]]</text>
      <sha1>ie4ihusz69lzr64bpatclm3ed5yo41z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155937</id>
      <parentid>155904</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:37:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lp0 on fire</username>
        <id>18062</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted edits by ~2026-30307-27</comment>
      <origin>155937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11771" sha1="kfh3obtuemi9r3jbibwg0ef4duu0bnq" xml:space="preserve">{{زيبيل/جاجيگا}}
[[File:CaspianSeaDrainage v1.png|thumb|left|کاسپي دریا دؤر-أ کۊده سامانان]]
[[پرونده:Caspian Sea from orbit.jpg|thumb|left|کاسپي دریا هوايي تاتايي]]
'''کاسپي دریا''' ([[اينگيليسي زوؤن]] ٚ مئن: Caspian Sea) ایته دریاچه ايسه کي اۊن ٚ جه پيله‌تر زيمي سر ننأ&lt;ref name=&quot;&quot;&gt;[http://www.esa.int/esaEO/SEM5GYTLWFE_index_0.html]&lt;/ref&gt; ؤ هأن ٚ وأسي اۊن-أ دریا دۊخانده. أ دریا پيلئکي ۳۷۱,۰۰۰ کيلؤمتر ٚ مۊربع ايسه.&lt;ref name=LakeNet&quot;&gt;[http://www.worldlakes.org/lakedetails.asp?lakeid=8762 Lake Profile: Caspian Sea]. ''LakeNet.''&lt;/ref&gt; 
أ دریا نسا ور ایته مۊتمدن ٚ قؤم زيوش گۊدي [[کاسپيئن]] ٚ نامي کي [[گيلک|گيلکان]] ٚ مارقؤم محسۊب به. دۊرۊسسه گه کاسپئن ٚ دریا، دریاچه هيسه اٚمما عملاً [[وؤلگا-دؤن ٚ کانال|وؤلگا-دؤن ٚ کنال]] ٚ جي ايسه [[آزؤف ٚ دریا]]-ا مۊتصله. اي دریاچه زماتی بينه اي تتيس ٚ اۊقیانۊس ٚ جي بؤ گه ايمه خۊشکي اۊن-ه دؤرأچئه. هيتأن نفتي یأ گازي منابع ٚ دارا هيسه یأ دۊنیا بٚیترين خاويار-ه دأره.

‌ أ دریا جۊلف ٚ جيگا ۱۰۲۵ متر جۊلفي دأنه. یته دئه نقلي گه نأ اينه گه وختي کي رۊمي‌ئن فأرسه بؤن اي دریاچه ور ؤ اۊن ٚ آو-ه واچيشتن، بيدئن کي اين ٚ اؤ شۊر ايسه همدؤني اۊن-ه دریا دؤخؤندن.&lt;ref&gt;[http://www.factmonster.com/ipka/A0001777.html Large Lakes of the World]. ''Factmonster.com.''&lt;/ref&gt;

کاسپي دریا پيلاترين دؤرأچئه دریا دۊنیا مئن هيسه گه اۊن-ه خۊکفا دریا-ني دؤخؤنن.&lt;ref&gt;https://doi.org/10.1016%2Fj.euras.2010.10.009&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/08/16/is-the-caspian-a-sea-or-a-lake&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://en.kremlin.ru/supplement/5328&lt;/ref&gt; اي دريا یته [[دؤرين-دکأل حؤضه]] هيسه گه [[اۊرۊپا]] یأ [[آسيا]] مئنأ نيأ: [[قفقاز]] ٚ خۊرتؤو، [[مئن-آسيا]] ٚ [[استپ]] ٚ خۊرخؤس، [[رۊسيه]] ثمروند ٚ دشتؤن ٚ نسا بأني گيلان أ [[مازندران]] ٚ کلسیا. اي دریا 371,000 کيلؤمتر ٚ مۊربع مساحت-ه ودأ دأره (اٚلبت دریا ٚ خۊرتؤو ٚ قرأبۊغاز ٚ پيلا سل گه اين-ي آو خلي شۊره بکت). اي مساحت تقريبا [[ژاپؤن|ژاپۊن]] ٚ مساحت ٚ هأندي هيسه. 78,200 کيلؤمتر ٚ مۊکأب-ني اي دریا حجم هيسه. کاسپئن ٚ دريا شۊري تقريبا %1.2 ( 12 گرم هر ليتر ٚ مئن) هيسه گه اي اٚنداجه کيلأکيله دریا'ن ٚ شۊري یک سۊوؤم ٚ جي. کاسپئن ٚ دريا دؤرأچئه نيأ کلسیا-خۊرتؤو ٚ را [[قزاقستان]] ٚ جي، کلسا-خۊرخؤس ٚ را رۊسيه جي، نسا-خۊرخؤس ٚ را [[آذربایجان ٚ جؤمۊري]] جي، نسا را [[ايران]] ٚ جي یأ نسا-خۊرتؤو ٚ را-ني [[تۊرکمنستان]] ٚ جي.
[[فاىل:Caspian Sea relief location map.jpg|بندانگشتی]]
اي دریا  1,200 کيلؤمتر کلسا جي تا نسا ايمتداد دأره یأ اين ٚ مۊتوسط ٚ لختئکي 320 کيلؤمتر هيسه. هيته-ني اين ٚ سطح 27 متر اٚزا دریا'ن ٚ سطح ٚ جي جيتتر نيأ. اين ٚ پيلاترين وؤرۊدي رۊخؤنه‌ني اۊرۊپا ٚ طويل‌ترين رۊخؤنه، وؤلگا هيسه گه دریا ٚ کمجل ٚ کلسیا ٚ را دکلنه یأ رۊسيه کلسیا جي سربس گيره. کاسپي دریا دۊته پۊرجل ٚ حؤضه-ني دأره گه افقي تفاوؤتؤن-ه شۊري یأ دما یأ اکؤلؤجي مئن مۊنجر-أبۊنه. دریا ٚ قعر اين-ي نسایي بينه مئن 1,025 متر-ه رسنه گه زمي دۊوؤمي طبيعي غیراۊقیانؤسي پۊرجل ٚ دؤنه بایکال ٚ دریاچه (1,180 متر) پسي محسۊب بۊنه. [[باکۊ]] (آذربایجؤن ٚ نيشتنگا) بأني [[مٚخاچ‌قلأ]] (داغستؤن ٚ نيشتنگا) اي دریا ٚ مۊهمترين بندري شأرؤن محسۊب بۊنن.

کاسپي دریا پۊر پۊر ٚ جانوري گۊنه‌أن ٚ زيويشر محسۊب بۊنه گه ايسه اۊشؤن ٚ خلئن ٚ زيوش خطر دکته. دمغأکه تتريج سددؤني گه اي دریا وۊرۊدئن ٚ رای ٚ مئن چاؤده نأن بأني جهاني گرمش ٚ دؤني پيش‌ويني بؤبؤ نأ گه ميلادي ۲۱ ٚ قرن ٚ مئن اي دریا ملأزي‌شا مساحتي خۊ شئه خأنه چيکأدأن.&lt;ref&gt;https://doi.org/10.1038%2Fs43247-020-00075-6&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://theconversation.com/the-caspian-sea-is-set-to-fall-by-9-metres-or-more-this-century-an-ecocide-is-imminent-152229&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.nature.com/articles/377673a0&lt;/ref&gt;

== وۊرۊدئن ==
طويل‌ترين رۊخؤنه‌أني گه کاسپي دریا-یأ منتهي بۊنن:

* وؤلگا 3,531 کيلؤمتر

* اۊرال 2,428 کيلؤمتر

* کۊرا 1,515 کيلؤمتر

* اٚسپي‌رۊ 670 کيلؤمتر

* تئرٚک 623 کيلؤمتر
#

#

#

#

#

==درىا نام==

=== درىا نام دۊنىا سامانان ٚ مئن ===

پۊر پۊر ٚ زوؤنؤن اي دریا ٚ ديمه‌أن گۊتنکس دأرن گه اۊشؤن-ي پۊرگۊتنکس‌ترينؤن [[رۊسي زوؤن|رۊسي]]، [[قزاقي]]، [[تۊرکٚمني]]، [[گيلکي زوؤن|گيلٚکي]]، [[تالشي زوؤن|تالشي]] یأ [[آذرباىجاني زوؤن|آذربایٚجؤن ٚ تۊرکي]] هيسن. رۊسي یأ قزاقي مئن اي دریا' کاسپين دؤخؤنن. گيلٚکي مئن پيله دریا نؤم ٚ جئم شناس هيسه هيته-ني مازندرؤن ٚ مئن اۊن-ه مازرۊن ٚ دریۊ دؤخؤنن. تۊرکي مئن خزر أ تۊرکٚمني مئنأني هزر دؤخؤندن بۊنه. 

دئبأخي زوؤنؤن ٚ مئن-ني گه اي دریا ٚ دؤر ٚ بر دنئن رایج‌ترين نؤم کاسپين هيسه. اٚلبت اعراب اۊن ٚ معرب ٚ جي یأني قزویٚن ايستفاده کۊنن. خلي تۊرکي زوؤنؤن أ فارسي مئن-أن خزر ٚ نؤمي مشهۊره.

أ درىا نام ويشتر کشورانˇ مئن هۊ کاسپي درىا (caspian sea) ایسه ؤ ايرانˇ مئن اۊنˇ نام ''خزر'' ثبت بۊبؤسته کي گۊتن أ نام، أ درىا ره دۊرۊس نيه ؤ اۊنˇ أصلي نام کاسپي درىا ايسه، چؤن أ درىا قديمي ؤ أصلي ساکنان، کاسپیان بؤن. خزران ایته وحشي ؤ مۊهاجر قؤم ؤ ايته جه تۊرکانˇ طاىفه‌ئان بؤن کي چينˇ کلسيا ؤ مغۊلستانˇ بيابانˇ جه، کاسپي درىا ور ؤ قفقازˇ کلسيا-یه کۊچمال بۊگۊده بؤن ؤ هميشک ايرانئن ؤ گيلانئنˇ أمرأ دۊشمن بؤن. آخرپسي ني رۊسان اۊشان-أ قلمرؤ-یه فترکستد ؤ ويران-ه گۊدد ؤ اۊشان قؤم ني مؤنقرض-أ بؤسته.&lt;ref&gt;محسنی، محمدرضا ۱۳۸۹: «پان‌ترکیسم، ایران و آذربایجان»، انتشارات سمرقند، ص ۱۰۳&lt;/ref&gt;

آفريكانسˇ زوانˇ مئن &quot;كاسپيس&quot;، عربي سامانانˇ مئن ىا عربي زوانˇ مئن ''بحر قزوين'' (قزوين، کاسپينˇ عربي بۊبؤسته‌ ايسه)، كاتالانˇ زوانˇ مئن &quot;كاسپيا&quot;، دانماركي زوان &quot;كاسپيسكه&quot;، [[آلماني زوؤن|آلماني]] &quot;كاسپيشز&quot;، [[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]]ˇ مئن &quot;كاسپين&quot;، اسپرانتؤ مئن &quot;كاسپيو&quot;، [[ايسپانيايي زوؤن|ايسپانيايی]] &quot;كاسپيو&quot;، اِستي زوان &quot;كاسپيا&quot;، [[فرانسوي زوؤن|فرانسوي]] &quot;كاسپين&quot;، پنجابي &quot;كسپيئن&quot;، پرتقالي &quot;كاسپيو&quot;، روماني &quot;كاسپيكا&quot;، قزاقي &quot;كاسپين&quot;، سومالي&quot;كاسپين/قزوين&quot;، اؤردۊ &quot;بحيره قزوين&quot;. [https://web.archive.org/web/20181008115712/http://parssea.org/?p=2106]

=== متۊن ٚ مئن ===
فردؤسي شاهنامه مئن هرجا کي أ درىا نام بأمؤ  اۊنˇ نام (دریای گیلان) ذکر بۊبؤسته ؤ أن نشان دهه کي دوارسته‌أنه مئن أ درىا نام گیلان بۊ و أ لقب أمرأ دۊخانده بؤستي.

== شۊري ==
اۊ جيگايي کي تازه اؤ اۊ درىاچه دۊرۊن أىه، درىاچه اؤ کمتر شۊره تا باخي جيگایان. مثلا کاسپيئنˇ کلسيا واوينؤنˇ مئن، اؤ تازه‌تر ايسه ؤ کمتر شۊره. امّا ايرانˇ نزديکي، شۊري پۊره ؤ اؤِ تازگي کم.

== کاسپي درىا بندري ؤ مۊهم شأران ==
مۊهترين بندري شأرؤني گه اي دریا ور نأن رۊسيه مئن ماخاچ‌قلأ، آذربایجؤن ٚ مئن باکۊ، قزاقستؤن ٚ مئن [[آکتاو]] (یا آقتاو)، ايران ٚ مئن [[أنزلي|اٚنزٚلي]] یأ تۊرکمستؤن ٚ مئن تۊرکمنباشي هيسه.
* [[آستارا (آذربایجؤن ٚ جؤمۊري)|آستارا]]، آذربایجؤن ٚ جؤمۊري
*[[آقتاو|آکتاو]]، قزاقستؤن
* [[آستارا]]، ايران
*
* [[أنزلي|اٚنزلي]]، ايران
* [[باکو]]، آذربايجؤن
*
* [[بابلسر]]، ايران
* [[تۊرکمنباشي|تۊرکٚمنباشي]]، تۊرکمنستؤن
* [[تۊنکابؤن|تنکابؤن]]، ايران
*[[دربند]]، رۊسيه
* [[چالۊس]]، ايران
*
*[[رۊدسر|رۊدٚسر]]، ايران
* [[سخت‌سر|سختٚسر]]، ايران
*
*
*
*[[فریدون‌کنار|فري‌کنار]]، ايران
*[[کاسپيسک|کاسپييسک]]، رۊسيه
* [[لنکران]]، آذربايجؤن
*[[مٚخاچ‌قلأ]]، رۊسيه
*[[محمودآباد|مأمۊدآباد]]، ايران
*[[نوشهر|نؤشأر]]، ايران
*[[نور (شهر)|نۊر]]، ايران

=== مئن‌پوشته‌أن (جزيره‌أن) ===
* [[آشوراده]]
* [[بولا]]
* [[قرأسو]]

== دئبار ==
تخمين بزه بۊبؤ کي کاسپي دريا، ۳۰ ميليون سال عومر بۊگۊده دأنه ؤ ۵.۵ ميليون سال پيش، اي درىا خۊشکي دؤراکۊده ؤ بۊبؤسته درىاچه.

[[هۊتؤ غار]] ([[بهشهر]]ˇ نزديکی) مئن کشفياتی به دس بومؤ کي نشان دهه کي أن درىا دؤر ؤ بر، ۷۵۰۰۰ سال پيش آدم زيوش گودي.[https://web.archive.org/web/20070710075729/http://www.iran-daily.com/1385/2717/html/focus.htm]

== جۊغرأفي ==
اين ٚ جۊغرافي عرض ۳۷ درجه تا ۴۷ (کلسایي) هيسه.

== أشأنم بیدينيد ==
* [[باکو]]
* [[آرال ٚ دریاچه]]
* [[ايران]]     
* [[گيلان]]
* [[مازندران]]

== جیرنویس ==
* [http://www.iranchamber.com/geography/articles/names_of_caspian_sea.php Names of Caspian Sea ]
*درىا نام دۊنىا سامانانˇ مئن [https://web.archive.org/web/20181008115712/http://parssea.org/?p=2106&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;  

{{جیرنویس}}

==سربس==
[[جرگه:دریا]]</text>
      <sha1>kfh3obtuemi9r3jbibwg0ef4duu0bnq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155951</id>
      <parentid>155937</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:43:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <comment>Lp0 your mom is the whorest whore ever</comment>
      <origin>155951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9277" sha1="ie4ihusz69lzr64bpatclm3ed5yo41z" xml:space="preserve">[[File:CaspianSeaDrainage v1.png|thumb|left|کاسپي دریا دؤر-أ کۊده سامانان]]
[[پرونده:Caspian Sea from orbit.jpg|thumb|left|کاسپي دریا هوايي تاتايي]]
'''کآٚسپٚیٚآٚن دٚریا یتا''' '''دٚریا''' ايسه کی أ دریا پيلئکي ۳۷۱,۰۰۰ کيلؤمتر ٚ مۊربع ايسه.&lt;ref name=LakeNet&quot;&gt;[http://www.worldlakes.org/lakedetails.asp?lakeid=8762 Lake Profile: Caspian Sea]. ''LakeNet.''&lt;/ref&gt; 
أ دریا نسا ور ایته مۊتمدن ٚ قؤمان زيوش گۊدي [[کاسپيئن|کاسپيان]] ٚ نامي کي [[گيلک|گيلکان]] ٚ لیکی جعرگه محسۊب به، ۸۹٪ ای دٚریا ایران/کاسپ شی ایسه و اٚکثٚر ای دٚریا ٚ چٚاف/کٚرانٚه/چٚاو/سٚاحل اٚیرٚآٚن ٚ شی ایسه أ دریا جۊلفتٚرٚن جيگا ۱۰۲۸ متر جۊلفي دأنه. 

کاسپي دریا پیله ارن دریا دانیا مئن ایسه&lt;ref&gt;https://doi.org/10.1016%2Fj.euras.2010.10.009&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/08/16/is-the-caspian-a-sea-or-a-lake&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://en.kremlin.ru/supplement/5328&lt;/ref&gt; اي دريا یته [[دؤرين-دکأل حؤضه]] هيسه گه [[اۊرۊپا]] یأ [[آسيا]] مئنأ نيأ: [[قفقاز]] ٚ خۊرتؤو، [[مئن-آسيا]] ٚ [[استپ]] ٚ خۊرخؤس، [[رۊسيه]] ثمروند ٚ دشتؤن ٚ نسا بأني گيلان أ [[مازندران]] ٚ کلسیا. اي دریا 371,000 کيلؤمتر ٚ مۊربع مساحت-ه ودأ دأره (اٚلبت دریا ٚ خۊرتؤو ٚ قرأبۊغاز ٚ پيلا سل گه اين-ي آو خلي شۊره بکت). اي مساحت تقريبا [[ژاپؤن|ژاپٚن]] ٚ مساحت ٚ هأندي هيسه. 78,200 کيلؤمتر ٚ مۊکأب-ني اي دریا حجم هيسه. کاسپئن ٚ دريا شۊري تقريبا %1.2 ( 12 گرم هر ليتر ٚ مئن) هيسه گه اي اٚنداجه کيلأکيله دریا'ن ٚ شۊري یک سۊوؤم ٚ جي. کاسپئن ٚ دريا دؤرأچئه نيأ کلسیا-خۊرتؤو ٚ را [[قزاقستان]] ٚ جي، کلسا-خۊرخؤس ٚ را رۊسيه جي، نسا-خۊرخؤس ٚ را [[آذربایجان ٚ جؤمۊري]] جي، نسا را [[ايران]] ٚ جي یأ نسا-خۊرتؤو ٚ را-ني [[تۊرکمنستان]] ٚ جي.
[[فاىل:Caspian Sea relief location map.jpg|بندانگشتی]]
اي دریا  1,200 جورتٚر کيلؤمتر کلسا جي تا نسا ايمتداد دأره یأ اين ٚ مۊتوسط ٚ لختئکي 320 کيلؤمتر هيسه. هيته-ني اين ٚ سطح ۳۰ متر اٚزا دریا'ن ٚ سطح ٚ جي جيتتر نیع.

== وۊرۊدئن ==
طويل‌ترين رۊخؤنه‌أني گه کاسپي دریا-یأ منتهي بۊنن:

* وؤلگا 3,531 کيلؤمتر

* اۊرال 2,428 کيلؤمتر

* کۊرا 1,515 کيلؤمتر

* اٚسپي‌رۊ 670 کيلؤمتر

* تئرٚک 623 کيلؤمتر
#

#

#

#

#

==درىا نام==

=== درىا نام دۊنىا سامانان ٚ مئن ===

پۊر پۊر ٚ زوؤنؤن اي دریا ٚ ديمه‌أن گۊتنکس دأرن گه اۊشؤن-ي پۊرگۊتنکس‌ترينؤن [[رۊسي زوؤن|رۊسي]]، [[قزاقي]]، [[تۊرکٚمني]]، [[گيلکي زوؤن|گيلٚکي]]، [[تالشي زوؤن|تالشي]] یأ [[آذرباىجاني زوؤن|آذربایٚجؤن ٚ تۊرکي]] هيسن. رۊسي یأ قزاقي مئن اي دریا' کاسپين دؤخؤنن. گيلٚکي مئن پيله دریا نؤم ٚ جئم شناس هيسه هيته-ني مازندرؤن ٚ مئن اۊن-ه مازرۊن ٚ دریۊ دؤخؤنن. تۊرکي مئن خزر أ تۊرکٚمني مئنأني هزر دؤخؤندن بۊنه. 

دئبأخي زوؤنؤن ٚ مئن-ني گه اي دریا ٚ دؤر ٚ بر دنئن رایج‌ترين نؤم کاسپين هيسه. اٚلبت اعراب اۊن ٚ معرب ٚ جي یأني قزویٚن ايستفاده کۊنن. خلي تۊرکي زوؤنؤن أ فارسي مئن-أن خزر ٚ نؤمي مشهۊره.

أ درىا نام ويشتر کشورانˇ مئن هۊ کاسپي درىا (caspian sea) ایسه ؤ ايرانˇ مئن اۊنˇ نام ''خزر'' ثبت بۊبؤسته کي گۊتن أ نام، أ درىا ره دۊرۊس نيه ؤ اۊنˇ أصلي نام کاسپي درىا ايسه، چؤن أ درىا قديمي ؤ أصلي ساکنان، کاسپیان بؤن. خزران ایته وحشي ؤ مۊهاجر قؤم ؤ ايته جه تۊرکانˇ طاىفه‌ئان بؤن کي چينˇ کلسيا ؤ مغۊلستانˇ بيابانˇ جه، کاسپي درىا ور ؤ قفقازˇ کلسيا-یه کۊچمال بۊگۊده بؤن ؤ هميشک ايرانئن ؤ گيلانئنˇ أمرأ دۊشمن بؤن. آخرپسي ني رۊسان اۊشان-أ قلمرؤ-یه فترکستد ؤ ويران-ه گۊدد ؤ اۊشان قؤم ني مؤنقرض-أ بؤسته.&lt;ref&gt;محسنی، محمدرضا ۱۳۸۹: «پان‌ترکیسم، ایران و آذربایجان»، انتشارات سمرقند، ص ۱۰۳&lt;/ref&gt;

آفريكانسˇ زوانˇ مئن &quot;كاسپيس&quot;، عربي سامانانˇ مئن ىا عربي زوانˇ مئن ''بحر قزوين'' (قزوين، کاسپينˇ عربي بۊبؤسته‌ ايسه)، كاتالانˇ زوانˇ مئن &quot;كاسپيا&quot;، دانماركي زوان &quot;كاسپيسكه&quot;، [[آلماني زوؤن|آلماني]] &quot;كاسپيشز&quot;، [[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]]ˇ مئن &quot;كاسپين&quot;، اسپرانتؤ مئن &quot;كاسپيو&quot;، [[ايسپانيايي زوؤن|ايسپانيايی]] &quot;كاسپيو&quot;، اِستي زوان &quot;كاسپيا&quot;، [[فرانسوي زوؤن|فرانسوي]] &quot;كاسپين&quot;، پنجابي &quot;كسپيئن&quot;، پرتقالي &quot;كاسپيو&quot;، روماني &quot;كاسپيكا&quot;، قزاقي &quot;كاسپين&quot;، سومالي&quot;كاسپين/قزوين&quot;، اؤردۊ &quot;بحيره قزوين&quot;. [https://web.archive.org/web/20181008115712/http://parssea.org/?p=2106]

=== متۊن ٚ مئن ===
فردؤسي شاهنامه مئن هرجا کي أ درىا نام بأمؤ  اۊنˇ نام (دریای گیلان) ذکر بۊبؤسته ؤ أن نشان دهه کي دوارسته‌أنه مئن أ درىا نام گیلان بۊ و أ لقب أمرأ دۊخانده بؤستي.

== شۊري ==
اۊ جيگايي کي تازه اؤ اۊ درىاچه دۊرۊن أىه، درىاچه اؤ کمتر شۊره تا باخي جيگایان. مثلا کاسپيئنˇ کلسيا واوينؤنˇ مئن، اؤ تازه‌تر ايسه ؤ کمتر شۊره. امّا ايرانˇ نزديکي، شۊري پۊره ؤ اؤِ تازگي کم.

== کاسپي درىا بندري ؤ مۊهم شأران ==
مۊهترين بندري شأرؤني گه اي دریا ور نأن رۊسيه مئن ماخاچ‌قلأ، آذربایجؤن ٚ مئن باکۊ، قزاقستؤن ٚ مئن [[آکتاو]] (یا آقتاو)، ايران ٚ مئن [[أنزلي|اٚنزٚلي]] یأ تۊرکمستؤن ٚ مئن تۊرکمنباشي هيسه.
* [[آستارا (آذربایجؤن ٚ جؤمۊري)|آستارا]]، آذربایجؤن ٚ جؤمۊري
*[[آقتاو|آکتاو]]، قزاقستؤن
* [[آستارا]]، ايران
*
* [[أنزلي|اٚنزلي]]، ايران
* [[باکو]]، آذربايجؤن
*
* [[بابلسر]]، ايران
* [[تۊرکمنباشي|تۊرکٚمنباشي]]، تۊرکمنستؤن
* [[تۊنکابؤن|تنکابؤن]]، ايران
*[[دربند]]، رۊسيه
* [[چالۊس]]، ايران
*
*[[رۊدسر|رۊدٚسر]]، ايران
* [[سخت‌سر|سختٚسر]]، ايران
*
*
*
*[[فریدون‌کنار|فري‌کنار]]، ايران
*[[کاسپيسک|کاسپييسک]]، رۊسيه
* [[لنکران]]، آذربايجؤن
*[[مٚخاچ‌قلأ]]، رۊسيه
*[[محمودآباد|مأمۊدآباد]]، ايران
*[[نوشهر|نؤشأر]]، ايران
*[[نور (شهر)|نۊر]]، ايران

=== مئن‌پوشته‌أن (جزيره‌أن) ===
* [[آشوراده]]
* [[بولا]]
* [[قرأسو]]

== دئبار ==
تخمين بزه بۊبؤ کي کاسپي دريا، ۳۰ ميليون سال عومر بۊگۊده دأنه ؤ ۵.۵ ميليون سال پيش، اي درىا خۊشکي دؤراکۊده ؤ بۊبؤسته درىاچه.

[[هۊتؤ غار]] ([[بهشهر]]ˇ نزديکی) مئن کشفياتی به دس بومؤ کي نشان دهه کي أن درىا دؤر ؤ بر، ۷۵۰۰۰ سال پيش آدم زيوش گودي.[https://web.archive.org/web/20070710075729/http://www.iran-daily.com/1385/2717/html/focus.htm]

== جۊغرأفي ==
اين ٚ جۊغرافي عرض ۳۷ درجه تا ۴۷ (کلسایي) هيسه.

== أشأنم بیدينيد ==
* [[باکو]]
* [[آرال ٚ دریاچه]]
* [[ايران]]     
* [[گيلان]]
* [[مازندران]]

== جیرنویس ==
* [http://www.iranchamber.com/geography/articles/names_of_caspian_sea.php Names of Caspian Sea ]
*درىا نام دۊنىا سامانانˇ مئن [https://web.archive.org/web/20181008115712/http://parssea.org/?p=2106&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;  

{{جیرنویس}}

==سربس==
[[جرگه:دریا]]</text>
      <sha1>ie4ihusz69lzr64bpatclm3ed5yo41z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>علي کريمي</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19117</id>
    <revision>
      <id>155907</id>
      <parentid>155855</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:13:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30307-27</username>
        <id>18474</id>
      </contributor>
      <comment>جایگزینی صفحه با '  مٚحمّٚد عٚلی کٚریمی پاشاکی اٚیرٚآٚن ٚ قٚدیمی فوتبالیست گ [[سیآٚهٚکل]] ٚ شی ایسه.  ==سربس=='</comment>
      <origin>155907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="159" sha1="59jrmsv9fmcttj8qu7l1nlt39zjb58a" xml:space="preserve"> 
مٚحمّٚد عٚلی کٚریمی پاشاکی اٚیرٚآٚن ٚ قٚدیمی فوتبالیست گ [[سیآٚهٚکل]] ٚ شی ایسه. 
==سربس==</text>
      <sha1>59jrmsv9fmcttj8qu7l1nlt39zjb58a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155934</id>
      <parentid>155907</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:37:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lp0 on fire</username>
        <id>18062</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted edits by ~2026-30307-27</comment>
      <origin>155934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5588" sha1="81i89bqk248fqggu6ktx45mwocq3xfn" xml:space="preserve">[[فاىل:Ali Karimi in Mashhad.jpg|thumb|250px]]

'''محمدعلي کريمي پاشاکي''' (بزارۊج ۱۷ آبان ۱۳۵۷) کي '''علي کريمي''' نام ٚ أمرأ بشناخته بۊبؤسته، [[ايران|ايراني]] ٚ سابق فۊتباليست ايسه. علي کريمي [[گيلک]] ايسه ؤ [[ألبۊرز ٚ اۊستان|ألبۊرز]] ٚ [[کرج]] ٚ مئن دۊنیا بأمؤ ولي اۊن ٚ ايصالت [[گيلان]] ٚ [[لاجؤن]]-أ واگرده. علي کريمي ۱۸ سال فۊتبال بازي بۊگۊده ؤ ۱۳۷۵ تا ۱۳۹۳ جه، ايران، امارات متحده عربی، قطر و آلمان ليگان ٚ مئن حضۊر بدأشته. علي کريمي خۊ دريبل زئن ؤ حمله ره پۊر مأرۊف ايسه ؤ «جادۊگر» ؤ «آسيا مارادؤنا» جه اۊن ٚ لقبان ايسد. کريمي ۲۰۱۸ سال ٚ مئن، آسيا فۊتبال ٚ کؤنفدراسيؤن ٚ وبجيگا کارگيران ٚ جه ۹۱٪ آراء أمرأ، «تاريخ ٚ بئترين هافبک» ٚ عۊنوان-أ آسيا ميللتان ٚ جام ٚ مئن بيگيته. کريمي ۱۳۹۴ شمسي سال ٚ مئن، ''۹۰ تلويزيؤني برنامه'' مئن مردۊم ٚ ۵۲.۵ درصد رأی ٚ أمرأ ايران ٚ محبۊب‌ترين فۊتباليست ٚ (۱۳۷۰ تا ۱۳۹۴) عۊنوان ٚ ره اينتخاب بۊبؤسته.

کريمي خۊ حرفه‌اي فۊتبال گۊدن-أ ۱۳۷۵ مئن ؤ تئران ٚ فتح ٚ باشگاه جه شرۊع بۊگۊده ؤ دۊ سال ٚ پسي [[پرسپؤليس ٚ فۊتبالي باشگاه|پرسپؤليس]] ٚ ره بازي بۊگۊده کي اۊیه ۳ فصل بازي پسي اي وار حذفي جام ٚ قهرماني ؤ دۊ وار ايران ٚ فۊتبال ٚ ليگ ٚ قهرماني-أ خۊ تيم ٚ أمرأ بؤبؤرده ؤ ايران ٚ ميللي تيم ٚ أمرأ ني بانکؤک ٚ آسيايي بازي‌ئن ٚ مئن طلا مدال-أ خۊ گردن وارگاده. کريمي ۱۳۷۷ بهمن ٚ مئن داور ٚ دۊسکۊل دأن ٚ وأسي، اي سال ٚ ره فۊتبال گۊدن ٚ جه محرۊم بۊبؤست. بأزين خۊ محرۊميت ٚ تۊمام بؤستن ٚ پسي دۊواره فۊتبال-أ واگردسته ؤ ۲۰۰۰ آسيا ملتان ٚ جام ٚ مئن ني حضۊر بيافته.

کريمي ۱۳۸۰ سال ٚ مئن دؤبی ٚ ألاهلي باشگاه-أ منتقل-أ بؤسته ؤ ۲۰۰۲-۲۰۰۳ فصل ٚ مئن امارات ٚ بئترين خارجي فۊتباليست عۊنوان-أ بيگيته ؤ ۲۰۰۳-۲۰۰۴ فصل ٚ مئن، «امارات ٚ ليگ ٚ گؤل ٚ آقا» ؤ «امارات ٚ فۊتبال ٚ سال ٚ مرداک» ٚ عۊنوانان-أ بيگيته. اۊن ايران ٚ ميللي ٚ تيم ٚ أمرأ، ۲۰۰۴ آسيا ميللتان ٚ جام ٚ مئن سوؤمي مقام-أ کسب بۊگۊده ؤ علاء حبيل ٚ أمرأ کي ايته بحریني فۊتباليست بۊ ايجايي «گؤل ٚ آقا» عۊنوان-أ بؤبؤردئد. اۊن هأ سال ٚ مئن آسيا فۊتبال ٚ سال ٚ مرداک جائزه-یأ آسيا فۊتبال ٚ کؤفدراسيؤن ٚ جه فيگيته. کريمي ۲۰۰۵ سال ٚ مئن بۊشؤ کي بایرن مۊنيخ باشگاه ره آلمان ٚ بۊندسليگا ليگ ٚ مئن بازي بۊکۊنه. اۊن بایرن مۊنيخ باشگاه مئن دۊ سال بمانسته ؤ ۴۲ ته بازي أ باشگاه ره أنجام بدأ کي آلمان ٚ حذفي جام ٚ قهرماني ؤ بۊندسليگا قهرماني-أ أ تيم ٚ أمرأ تجرۊبه بۊگۊده. علي کريمي هأتؤني ۲۰۰۶ جهاني جام ٚ مئن ايران ٚ ميللي تيم ٚ أمرأ حضۊر بيافته ؤ ۲۰۰۷ آسيا ميللتان ٚ جام ٚ مئن ني بازي بۊگۊده. کريمي بأزين بۊشؤ قطر ؤ ألقطر ٚ ورزشي باشگاه ره بازي بۊگۊده. اۊن ايته سال ٚ پسي واگردسته ايران ؤ تئران ٚ پرسپؤليس ٚ باشگاه ملحق بۊبؤسته ؤ ايته سال اۊن ٚ مئن بئسا. کريمي استيل آذين ٚ باشگاه ره ني ۱٫۵ فصل بازي بۊگۊده ؤ ۲۰۱۰-۲۰۱۱ دۊوؤمي نيم‌فصل ٚ مئن، آلمان ٚ بۊندسليگا شالکه تيم ٚ ره بازي بۊگۊده ؤ أ تيم ٚ أمرأ آلمان ٚ حذفي جام ٚ قهرماني-أ جشن بيگيته.

کريمي ۱۳۹۰ سال ٚ مئن سوؤمي وار ره بۊشؤ پرسپؤليس ؤ ۲ فصل بازي پسي تبريز ٚ تراکتؤر ٚ باشگاه ملحق بۊبؤسته ؤ خۊ آخري فۊتبال گۊدن فصل-أ أ تيم ٚ مئن بازي بۊگۊده ؤ اۊ فصل ٚ مئن ايران ٚ حذفي جام قهرماني-أ ني تراکتؤر ٚ أمرأ بؤبؤرده. کريمي ۱۳۹۳ سال مئن کارلؤس کیرؤش ٚ دسیاري أمرأ مۊربيگري حرفه مئن ورۊد بۊگۊده ؤ ايته دؤره [[سپيدرۊد ٚ رشت ٚ فۊتبالي باشگاه|رشت ٚ سپيدرۊد ٚ باشگاه]] سرمۊربي ني بۊ.&lt;ref&gt;https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/10/10/1911044/%25D8%25B9%25D9%2584%25DB%258C-%25DA%25A9%25D8%25B1%25DB%258C%25D9%2585%25DB%258C-%25D8%25A8%25D8%25A7-%25D8%25B3%25D9%25BE%25DB%258C%25D8%25AF%25D8%25B1%25D9%2588%25D8%25AF-%25D8%25B1%25D8%25B4%25D8%25AA-%25DA%2586%25D9%2587-%25DA%25A9%25D8%25B1%25D8%25AF/amp&lt;/ref&gt;

==سربس==</text>
      <sha1>81i89bqk248fqggu6ktx45mwocq3xfn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155950</id>
      <parentid>155934</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:42:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <comment>Siahkalieh</comment>
      <origin>155950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="159" sha1="59jrmsv9fmcttj8qu7l1nlt39zjb58a" xml:space="preserve"> 
مٚحمّٚد عٚلی کٚریمی پاشاکی اٚیرٚآٚن ٚ قٚدیمی فوتبالیست گ [[سیآٚهٚکل]] ٚ شی ایسه. 
==سربس==</text>
      <sha1>59jrmsv9fmcttj8qu7l1nlt39zjb58a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>155952</id>
      <parentid>155950</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T16:43:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NDG</username>
        <id>17661</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted edits by [[Special:Contribs/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|talk]]) to last version by Lp0 on fire: unexplained content removal</comment>
      <origin>155934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5588" sha1="81i89bqk248fqggu6ktx45mwocq3xfn" xml:space="preserve">[[فاىل:Ali Karimi in Mashhad.jpg|thumb|250px]]

'''محمدعلي کريمي پاشاکي''' (بزارۊج ۱۷ آبان ۱۳۵۷) کي '''علي کريمي''' نام ٚ أمرأ بشناخته بۊبؤسته، [[ايران|ايراني]] ٚ سابق فۊتباليست ايسه. علي کريمي [[گيلک]] ايسه ؤ [[ألبۊرز ٚ اۊستان|ألبۊرز]] ٚ [[کرج]] ٚ مئن دۊنیا بأمؤ ولي اۊن ٚ ايصالت [[گيلان]] ٚ [[لاجؤن]]-أ واگرده. علي کريمي ۱۸ سال فۊتبال بازي بۊگۊده ؤ ۱۳۷۵ تا ۱۳۹۳ جه، ايران، امارات متحده عربی، قطر و آلمان ليگان ٚ مئن حضۊر بدأشته. علي کريمي خۊ دريبل زئن ؤ حمله ره پۊر مأرۊف ايسه ؤ «جادۊگر» ؤ «آسيا مارادؤنا» جه اۊن ٚ لقبان ايسد. کريمي ۲۰۱۸ سال ٚ مئن، آسيا فۊتبال ٚ کؤنفدراسيؤن ٚ وبجيگا کارگيران ٚ جه ۹۱٪ آراء أمرأ، «تاريخ ٚ بئترين هافبک» ٚ عۊنوان-أ آسيا ميللتان ٚ جام ٚ مئن بيگيته. کريمي ۱۳۹۴ شمسي سال ٚ مئن، ''۹۰ تلويزيؤني برنامه'' مئن مردۊم ٚ ۵۲.۵ درصد رأی ٚ أمرأ ايران ٚ محبۊب‌ترين فۊتباليست ٚ (۱۳۷۰ تا ۱۳۹۴) عۊنوان ٚ ره اينتخاب بۊبؤسته.

کريمي خۊ حرفه‌اي فۊتبال گۊدن-أ ۱۳۷۵ مئن ؤ تئران ٚ فتح ٚ باشگاه جه شرۊع بۊگۊده ؤ دۊ سال ٚ پسي [[پرسپؤليس ٚ فۊتبالي باشگاه|پرسپؤليس]] ٚ ره بازي بۊگۊده کي اۊیه ۳ فصل بازي پسي اي وار حذفي جام ٚ قهرماني ؤ دۊ وار ايران ٚ فۊتبال ٚ ليگ ٚ قهرماني-أ خۊ تيم ٚ أمرأ بؤبؤرده ؤ ايران ٚ ميللي تيم ٚ أمرأ ني بانکؤک ٚ آسيايي بازي‌ئن ٚ مئن طلا مدال-أ خۊ گردن وارگاده. کريمي ۱۳۷۷ بهمن ٚ مئن داور ٚ دۊسکۊل دأن ٚ وأسي، اي سال ٚ ره فۊتبال گۊدن ٚ جه محرۊم بۊبؤست. بأزين خۊ محرۊميت ٚ تۊمام بؤستن ٚ پسي دۊواره فۊتبال-أ واگردسته ؤ ۲۰۰۰ آسيا ملتان ٚ جام ٚ مئن ني حضۊر بيافته.

کريمي ۱۳۸۰ سال ٚ مئن دؤبی ٚ ألاهلي باشگاه-أ منتقل-أ بؤسته ؤ ۲۰۰۲-۲۰۰۳ فصل ٚ مئن امارات ٚ بئترين خارجي فۊتباليست عۊنوان-أ بيگيته ؤ ۲۰۰۳-۲۰۰۴ فصل ٚ مئن، «امارات ٚ ليگ ٚ گؤل ٚ آقا» ؤ «امارات ٚ فۊتبال ٚ سال ٚ مرداک» ٚ عۊنوانان-أ بيگيته. اۊن ايران ٚ ميللي ٚ تيم ٚ أمرأ، ۲۰۰۴ آسيا ميللتان ٚ جام ٚ مئن سوؤمي مقام-أ کسب بۊگۊده ؤ علاء حبيل ٚ أمرأ کي ايته بحریني فۊتباليست بۊ ايجايي «گؤل ٚ آقا» عۊنوان-أ بؤبؤردئد. اۊن هأ سال ٚ مئن آسيا فۊتبال ٚ سال ٚ مرداک جائزه-یأ آسيا فۊتبال ٚ کؤفدراسيؤن ٚ جه فيگيته. کريمي ۲۰۰۵ سال ٚ مئن بۊشؤ کي بایرن مۊنيخ باشگاه ره آلمان ٚ بۊندسليگا ليگ ٚ مئن بازي بۊکۊنه. اۊن بایرن مۊنيخ باشگاه مئن دۊ سال بمانسته ؤ ۴۲ ته بازي أ باشگاه ره أنجام بدأ کي آلمان ٚ حذفي جام ٚ قهرماني ؤ بۊندسليگا قهرماني-أ أ تيم ٚ أمرأ تجرۊبه بۊگۊده. علي کريمي هأتؤني ۲۰۰۶ جهاني جام ٚ مئن ايران ٚ ميللي تيم ٚ أمرأ حضۊر بيافته ؤ ۲۰۰۷ آسيا ميللتان ٚ جام ٚ مئن ني بازي بۊگۊده. کريمي بأزين بۊشؤ قطر ؤ ألقطر ٚ ورزشي باشگاه ره بازي بۊگۊده. اۊن ايته سال ٚ پسي واگردسته ايران ؤ تئران ٚ پرسپؤليس ٚ باشگاه ملحق بۊبؤسته ؤ ايته سال اۊن ٚ مئن بئسا. کريمي استيل آذين ٚ باشگاه ره ني ۱٫۵ فصل بازي بۊگۊده ؤ ۲۰۱۰-۲۰۱۱ دۊوؤمي نيم‌فصل ٚ مئن، آلمان ٚ بۊندسليگا شالکه تيم ٚ ره بازي بۊگۊده ؤ أ تيم ٚ أمرأ آلمان ٚ حذفي جام ٚ قهرماني-أ جشن بيگيته.

کريمي ۱۳۹۰ سال ٚ مئن سوؤمي وار ره بۊشؤ پرسپؤليس ؤ ۲ فصل بازي پسي تبريز ٚ تراکتؤر ٚ باشگاه ملحق بۊبؤسته ؤ خۊ آخري فۊتبال گۊدن فصل-أ أ تيم ٚ مئن بازي بۊگۊده ؤ اۊ فصل ٚ مئن ايران ٚ حذفي جام قهرماني-أ ني تراکتؤر ٚ أمرأ بؤبؤرده. کريمي ۱۳۹۳ سال مئن کارلؤس کیرؤش ٚ دسیاري أمرأ مۊربيگري حرفه مئن ورۊد بۊگۊده ؤ ايته دؤره [[سپيدرۊد ٚ رشت ٚ فۊتبالي باشگاه|رشت ٚ سپيدرۊد ٚ باشگاه]] سرمۊربي ني بۊ.&lt;ref&gt;https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/10/10/1911044/%25D8%25B9%25D9%2584%25DB%258C-%25DA%25A9%25D8%25B1%25DB%258C%25D9%2585%25DB%258C-%25D8%25A8%25D8%25A7-%25D8%25B3%25D9%25BE%25DB%258C%25D8%25AF%25D8%25B1%25D9%2588%25D8%25AF-%25D8%25B1%25D8%25B4%25D8%25AA-%25DA%2586%25D9%2587-%25DA%25A9%25D8%25B1%25D8%25AF/amp&lt;/ref&gt;

==سربس==</text>
      <sha1>81i89bqk248fqggu6ktx45mwocq3xfn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>تۊرکمنستان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21841</id>
    <revision>
      <id>156029</id>
      <parentid>155745</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:04:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>156029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3859" sha1="9jcp1e1jgndya39orqk0ty6nt4758xy" xml:space="preserve">'''کلسیایی تورکمٚنستٚان یتا ۳۴ ساله ساموان''' یتا ساموان گه مرکزي آسيا مئن نهأ أ کيشور [[کلسيا]] جه [[قزاقستان]] ؤ [[اۊزبکستان]]، [[نسا]] جه [[أفغانستان]] ؤ [[ايران]] ؤ [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[کاسپي دریا]] مئن [[آذربایجان ٚ جؤمۊري]] ؤ [[رۊسيه]] أمرأ سامانسر دأره. تۊرکمنستان ۴۸۸ هيزار کيلۊمتر مۊربع پيلئکي أمرأ، دۊنیا مئن پنجاه ؤ دۊوؤمي پيله کيشور ايسه.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=Largest Countries in the World by Area - Worldometer|نشانی=https://www.worldometers.info/geography/largest-countries-in-the-world/|وبگاه=www.worldometers.info|بازبینی=2020-08-01|کد زبان=en}}&lt;/ref&gt; هأتؤني تۊرکمنستان ويشتر جه ۷ ميليۊن نفر جمعيت ٚ أمرأ دۊنیا ۱۰۴اؤمي کيشور جمعيت ٚ مئن ايسه. أ کيشور مرکزي آسيا مئن کمترين جمعيت-أ دأره.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=Population by Country (2020) - Worldometer|نشانی=https://www.worldometers.info/world-population/population-by-country/|وبگاه=www.worldometers.info|بازبینی=2020-08-01|کد زبان=en}}&lt;/ref&gt; 
تۊرکمنستان ٚ پایتخت ؤ پيله شأر عشق‌آباد ايسه گه ۱,۰۳۰,۰۶۳ نفر (۲۰۲۲) أن ٚ مئن زيوده. 

أ کيشور ٚ رسمي زوان تۊرکمني ايسه گه لاتين ٚ أليفبي أمرأ نيويشته به. أن ٚ مردۊم ويشتر تۊرکمن ايسد ؤ رۊسان ني أقليت ايسد ؤ [[شؤروي]] زمات اۊشان ٚ جمعيت ويشتر بۊ ولي شؤروي اينحلال ٚ پسي خیليان واگردستد [[رۊسيه]].&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=Political structure|نشانی=http://country.eiu.com/article.aspx?articleid=487259232&amp;Country=Turkmenistan&amp;topic=Summary&amp;subtopic=Political+structure|وبگاه=country.eiu.com|بازبینی=2021-10-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.du.edu/korbel/hrhw/researchdigest/russia/totalitarianism.pdf|عنوان=ترکمنستان}}&lt;/ref&gt; أ کيشور تا سال ۱۹۹۱ ؤ شؤروي زمات، تۊرکمنستان ٚ سؤسياليستي ٚؤروي جؤمۊري نام دأشتي و کشور نٚبو ؤ ايته جه شؤروي جؤمۊري‌ئن بۊ.&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=2021-10-26|title=Turkmenistan|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/|journal=The World Factbook|language=en|publisher=Central Intelligence Agency}}&lt;/ref&gt; تۊرکمنستان پۊر گاز ٚ منابع دأره ؤ أن ٚ گاز ٚ ذخایر دۊنیا کيشوران ٚ مئن چارؤمي محسۊب به.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bp.com/content/dam/bp/business-sites/en/global/corporate/pdfs/energy-economics/statistical-review/bp-stats-review-2019-full-report.pdf|title=BP Statistical Review of World Energy 2019|page=30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{یادکرد وب|عنوان=Countries with the largest natural gas reserves worldwide 2019|نشانی=https://www.statista.com/statistics/265329/countries-with-the-largest-natural-gas-reserves/|وبگاه=Statista|بازبینی=2020-08-10|کد زبان=en}}&lt;/ref&gt; 
۷۰٪ درصد جه أ کيشور ٚ مساحت-أ ايته پيله بيابان تشکيل دنه گه قره‌قؤم نام دأره. أ کيشور ٚ اقليم ؤ آو ؤ هأوا خۊشک ؤ بياباني ايسه ولي أن ٚ نسا ور گه ايران ٚ نزيکي نهأ، آو ؤ هأوا بئتره ؤ أ کيشور ٚ جمعيت ؤ رۊستایان ؤ شأران ؤ هأتؤني أن ٚ پایتخت عشق‌آباد، هأ ناحيه مئن نهأده.

==سربس==
[[جرگه:کشورؤن]]</text>
      <sha1>9jcp1e1jgndya39orqk0ty6nt4758xy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156053</id>
      <parentid>156029</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:15:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Codename Noreste</username>
        <id>15478</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Infinite0694|Infinite0694]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>74111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3941" sha1="fv65p83lissrryloiu0t75jwu9mxtio" xml:space="preserve">{{زيبيل/کيشور}}
'''تۊرکمنستان''' گه أن ٚ رسمي نام '''تۊرکمنستان ٚ جؤمۊري''' (تۊرکمني: Türkmenistan Respublikasi) ايسه، ايته کيشوره گه مرکزي آسيا مئن نهأ أ کيشور [[کلسيا]] جه [[قزاقستان]] ؤ [[اۊزبکستان]]، [[نسا]] جه [[أفغانستان]] ؤ [[ايران]] ؤ [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[کاسپي دریا]] مئن [[آذربایجان ٚ جؤمۊري]] ؤ [[رۊسيه]] أمرأ سامانسر دأره. تۊرکمنستان ۴۸۸ هيزار کيلۊمتر مۊربع پيلئکي أمرأ، دۊنیا مئن پنجاه ؤ دۊوؤمي پيله کيشور ايسه.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=Largest Countries in the World by Area - Worldometer|نشانی=https://www.worldometers.info/geography/largest-countries-in-the-world/|وبگاه=www.worldometers.info|بازبینی=2020-08-01|کد زبان=en}}&lt;/ref&gt; هأتؤني تۊرکمنستان ويشتر جه ۷ ميليۊن نفر جمعيت ٚ أمرأ دۊنیا ۱۰۴اؤمي کيشور جمعيت ٚ مئن ايسه. أ کيشور مرکزي آسيا مئن کمترين جمعيت-أ دأره.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=Population by Country (2020) - Worldometer|نشانی=https://www.worldometers.info/world-population/population-by-country/|وبگاه=www.worldometers.info|بازبینی=2020-08-01|کد زبان=en}}&lt;/ref&gt; 
تۊرکمنستان ٚ پایتخت ؤ پيله شأر عشق‌آباد ايسه گه ۱,۰۳۰,۰۶۳ نفر (۲۰۲۲) أن ٚ مئن زيوده. 

أ کيشور ٚ رسمي زوان تۊرکمني ايسه گه لاتين ٚ أليفبي أمرأ نيويشته به. أن ٚ مردۊم ويشتر تۊرکمن ايسد ؤ رۊسان ني أقليت ايسد ؤ [[شؤروي]] زمات اۊشان ٚ جمعيت ويشتر بۊ ولي شؤروي اينحلال ٚ پسي خیليان واگردستد [[رۊسيه]].&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=Political structure|نشانی=http://country.eiu.com/article.aspx?articleid=487259232&amp;Country=Turkmenistan&amp;topic=Summary&amp;subtopic=Political+structure|وبگاه=country.eiu.com|بازبینی=2021-10-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.du.edu/korbel/hrhw/researchdigest/russia/totalitarianism.pdf|عنوان=ترکمنستان}}&lt;/ref&gt; أ کيشور تا سال ۱۹۹۱ ؤ شؤروي زمات، تۊرکمنستان ٚ سؤسياليستي ٚؤروي جؤمۊري نام دأشتي ؤ ايته جه شؤروي جؤمۊري‌ئن بۊ.&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=2021-10-26|title=Turkmenistan|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/|journal=The World Factbook|language=en|publisher=Central Intelligence Agency}}&lt;/ref&gt; تۊرکمنستان پۊر گاز ٚ منابع دأره ؤ أن ٚ گاز ٚ ذخایر دۊنیا کيشوران ٚ مئن چارؤمي محسۊب به.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bp.com/content/dam/bp/business-sites/en/global/corporate/pdfs/energy-economics/statistical-review/bp-stats-review-2019-full-report.pdf|title=BP Statistical Review of World Energy 2019|page=30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{یادکرد وب|عنوان=Countries with the largest natural gas reserves worldwide 2019|نشانی=https://www.statista.com/statistics/265329/countries-with-the-largest-natural-gas-reserves/|وبگاه=Statista|بازبینی=2020-08-10|کد زبان=en}}&lt;/ref&gt; 
۷۰٪ درصد جه أ کيشور ٚ مساحت-أ ايته پيله بيابان تشکيل دنه گه قره‌قؤم نام دأره. أ کيشور ٚ اقليم ؤ آو ؤ هأوا خۊشک ؤ بياباني ايسه ولي أن ٚ نسا ور گه ايران ٚ نزيکي نهأ، آو ؤ هأوا بئتره ؤ أ کيشور ٚ جمعيت ؤ رۊستایان ؤ شأران ؤ هأتؤني أن ٚ پایتخت عشق‌آباد، هأ ناحيه مئن نهأده.

==سربس==
[[جرگه:کشورؤن]]</text>
      <sha1>fv65p83lissrryloiu0t75jwu9mxtio</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156061</id>
      <parentid>156053</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:19:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <comment>The fattest fatass Spanish arab nigger</comment>
      <origin>156061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3859" sha1="9jcp1e1jgndya39orqk0ty6nt4758xy" xml:space="preserve">'''کلسیایی تورکمٚنستٚان یتا ۳۴ ساله ساموان''' یتا ساموان گه مرکزي آسيا مئن نهأ أ کيشور [[کلسيا]] جه [[قزاقستان]] ؤ [[اۊزبکستان]]، [[نسا]] جه [[أفغانستان]] ؤ [[ايران]] ؤ [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[کاسپي دریا]] مئن [[آذربایجان ٚ جؤمۊري]] ؤ [[رۊسيه]] أمرأ سامانسر دأره. تۊرکمنستان ۴۸۸ هيزار کيلۊمتر مۊربع پيلئکي أمرأ، دۊنیا مئن پنجاه ؤ دۊوؤمي پيله کيشور ايسه.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=Largest Countries in the World by Area - Worldometer|نشانی=https://www.worldometers.info/geography/largest-countries-in-the-world/|وبگاه=www.worldometers.info|بازبینی=2020-08-01|کد زبان=en}}&lt;/ref&gt; هأتؤني تۊرکمنستان ويشتر جه ۷ ميليۊن نفر جمعيت ٚ أمرأ دۊنیا ۱۰۴اؤمي کيشور جمعيت ٚ مئن ايسه. أ کيشور مرکزي آسيا مئن کمترين جمعيت-أ دأره.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=Population by Country (2020) - Worldometer|نشانی=https://www.worldometers.info/world-population/population-by-country/|وبگاه=www.worldometers.info|بازبینی=2020-08-01|کد زبان=en}}&lt;/ref&gt; 
تۊرکمنستان ٚ پایتخت ؤ پيله شأر عشق‌آباد ايسه گه ۱,۰۳۰,۰۶۳ نفر (۲۰۲۲) أن ٚ مئن زيوده. 

أ کيشور ٚ رسمي زوان تۊرکمني ايسه گه لاتين ٚ أليفبي أمرأ نيويشته به. أن ٚ مردۊم ويشتر تۊرکمن ايسد ؤ رۊسان ني أقليت ايسد ؤ [[شؤروي]] زمات اۊشان ٚ جمعيت ويشتر بۊ ولي شؤروي اينحلال ٚ پسي خیليان واگردستد [[رۊسيه]].&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=Political structure|نشانی=http://country.eiu.com/article.aspx?articleid=487259232&amp;Country=Turkmenistan&amp;topic=Summary&amp;subtopic=Political+structure|وبگاه=country.eiu.com|بازبینی=2021-10-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.du.edu/korbel/hrhw/researchdigest/russia/totalitarianism.pdf|عنوان=ترکمنستان}}&lt;/ref&gt; أ کيشور تا سال ۱۹۹۱ ؤ شؤروي زمات، تۊرکمنستان ٚ سؤسياليستي ٚؤروي جؤمۊري نام دأشتي و کشور نٚبو ؤ ايته جه شؤروي جؤمۊري‌ئن بۊ.&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=2021-10-26|title=Turkmenistan|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/|journal=The World Factbook|language=en|publisher=Central Intelligence Agency}}&lt;/ref&gt; تۊرکمنستان پۊر گاز ٚ منابع دأره ؤ أن ٚ گاز ٚ ذخایر دۊنیا کيشوران ٚ مئن چارؤمي محسۊب به.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bp.com/content/dam/bp/business-sites/en/global/corporate/pdfs/energy-economics/statistical-review/bp-stats-review-2019-full-report.pdf|title=BP Statistical Review of World Energy 2019|page=30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{یادکرد وب|عنوان=Countries with the largest natural gas reserves worldwide 2019|نشانی=https://www.statista.com/statistics/265329/countries-with-the-largest-natural-gas-reserves/|وبگاه=Statista|بازبینی=2020-08-10|کد زبان=en}}&lt;/ref&gt; 
۷۰٪ درصد جه أ کيشور ٚ مساحت-أ ايته پيله بيابان تشکيل دنه گه قره‌قؤم نام دأره. أ کيشور ٚ اقليم ؤ آو ؤ هأوا خۊشک ؤ بياباني ايسه ولي أن ٚ نسا ور گه ايران ٚ نزيکي نهأ، آو ؤ هأوا بئتره ؤ أ کيشور ٚ جمعيت ؤ رۊستایان ؤ شأران ؤ هأتؤني أن ٚ پایتخت عشق‌آباد، هأ ناحيه مئن نهأده.

==سربس==
[[جرگه:کشورؤن]]</text>
      <sha1>9jcp1e1jgndya39orqk0ty6nt4758xy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156066</id>
      <parentid>156061</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:19:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AntiCompositeNumber</username>
        <id>8775</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Codename Noreste|Codename Noreste]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>74111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3941" sha1="fv65p83lissrryloiu0t75jwu9mxtio" xml:space="preserve">{{زيبيل/کيشور}}
'''تۊرکمنستان''' گه أن ٚ رسمي نام '''تۊرکمنستان ٚ جؤمۊري''' (تۊرکمني: Türkmenistan Respublikasi) ايسه، ايته کيشوره گه مرکزي آسيا مئن نهأ أ کيشور [[کلسيا]] جه [[قزاقستان]] ؤ [[اۊزبکستان]]، [[نسا]] جه [[أفغانستان]] ؤ [[ايران]] ؤ [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[کاسپي دریا]] مئن [[آذربایجان ٚ جؤمۊري]] ؤ [[رۊسيه]] أمرأ سامانسر دأره. تۊرکمنستان ۴۸۸ هيزار کيلۊمتر مۊربع پيلئکي أمرأ، دۊنیا مئن پنجاه ؤ دۊوؤمي پيله کيشور ايسه.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=Largest Countries in the World by Area - Worldometer|نشانی=https://www.worldometers.info/geography/largest-countries-in-the-world/|وبگاه=www.worldometers.info|بازبینی=2020-08-01|کد زبان=en}}&lt;/ref&gt; هأتؤني تۊرکمنستان ويشتر جه ۷ ميليۊن نفر جمعيت ٚ أمرأ دۊنیا ۱۰۴اؤمي کيشور جمعيت ٚ مئن ايسه. أ کيشور مرکزي آسيا مئن کمترين جمعيت-أ دأره.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=Population by Country (2020) - Worldometer|نشانی=https://www.worldometers.info/world-population/population-by-country/|وبگاه=www.worldometers.info|بازبینی=2020-08-01|کد زبان=en}}&lt;/ref&gt; 
تۊرکمنستان ٚ پایتخت ؤ پيله شأر عشق‌آباد ايسه گه ۱,۰۳۰,۰۶۳ نفر (۲۰۲۲) أن ٚ مئن زيوده. 

أ کيشور ٚ رسمي زوان تۊرکمني ايسه گه لاتين ٚ أليفبي أمرأ نيويشته به. أن ٚ مردۊم ويشتر تۊرکمن ايسد ؤ رۊسان ني أقليت ايسد ؤ [[شؤروي]] زمات اۊشان ٚ جمعيت ويشتر بۊ ولي شؤروي اينحلال ٚ پسي خیليان واگردستد [[رۊسيه]].&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=Political structure|نشانی=http://country.eiu.com/article.aspx?articleid=487259232&amp;Country=Turkmenistan&amp;topic=Summary&amp;subtopic=Political+structure|وبگاه=country.eiu.com|بازبینی=2021-10-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی=https://www.du.edu/korbel/hrhw/researchdigest/russia/totalitarianism.pdf|عنوان=ترکمنستان}}&lt;/ref&gt; أ کيشور تا سال ۱۹۹۱ ؤ شؤروي زمات، تۊرکمنستان ٚ سؤسياليستي ٚؤروي جؤمۊري نام دأشتي ؤ ايته جه شؤروي جؤمۊري‌ئن بۊ.&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=2021-10-26|title=Turkmenistan|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/|journal=The World Factbook|language=en|publisher=Central Intelligence Agency}}&lt;/ref&gt; تۊرکمنستان پۊر گاز ٚ منابع دأره ؤ أن ٚ گاز ٚ ذخایر دۊنیا کيشوران ٚ مئن چارؤمي محسۊب به.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bp.com/content/dam/bp/business-sites/en/global/corporate/pdfs/energy-economics/statistical-review/bp-stats-review-2019-full-report.pdf|title=BP Statistical Review of World Energy 2019|page=30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{یادکرد وب|عنوان=Countries with the largest natural gas reserves worldwide 2019|نشانی=https://www.statista.com/statistics/265329/countries-with-the-largest-natural-gas-reserves/|وبگاه=Statista|بازبینی=2020-08-10|کد زبان=en}}&lt;/ref&gt; 
۷۰٪ درصد جه أ کيشور ٚ مساحت-أ ايته پيله بيابان تشکيل دنه گه قره‌قؤم نام دأره. أ کيشور ٚ اقليم ؤ آو ؤ هأوا خۊشک ؤ بياباني ايسه ولي أن ٚ نسا ور گه ايران ٚ نزيکي نهأ، آو ؤ هأوا بئتره ؤ أ کيشور ٚ جمعيت ؤ رۊستایان ؤ شأران ؤ هأتؤني أن ٚ پایتخت عشق‌آباد، هأ ناحيه مئن نهأده.

==سربس==
[[جرگه:کشورؤن]]</text>
      <sha1>fv65p83lissrryloiu0t75jwu9mxtio</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پاوی (کاليفؤرنيا)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26665</id>
    <revision>
      <id>156112</id>
      <parentid>83718</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T05:15:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>5600</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kwamikagami [[پؤوی (کاليفؤرنيا)]]ˇ ولگه به [[پاوی (کاليفؤرنيا)]] مۊنتقل بؤده</comment>
      <origin>83718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1343" sha1="1koj8vkx4qafsdh4v8ydr07vme59nz3" xml:space="preserve">{{زيبيل/جاجيگا}}
'''پؤوی''' ([[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]] زوان ٚ مئن: Poway) ايته جه [[آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن|آمريکا]] [[شأر|شأران]] ايسه گه 
[[کاليفؤرنيا]] شينه. أ شأر [[سن ديئگؤ شأرستان (کاليفؤرنيا)|سن ديئگؤ شأرستان]] ٚ مئن نهأ ؤ آمريکا آمار ٚ مرکز، أ شأر ٚ جمعيت-أ 48737 نفر اعلام بۊگۊده.&lt;ref name=&quot;Census 2010&quot;&gt;{{cite web
 | url = http://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/DEC/10_SF1/GCTPH1.ST10/0400000US01
  | title = GCT-PH1 &amp;ndash; Population, Housing Units, Area, and Density: 2010 &amp;ndash; State &amp;mdash; Place and (in selected states) County Subdivision
 | publisher = United States Census Bureau
 | work = 2010 United States Census
 | access-date = June 17, 2015
 | archive-url = https://archive.today/20200213114736/http://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/DEC/10_SF1/GCTPH1.ST10/0400000US01
 | archive-date = February 13, 2020
 | language = en
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Census 2020&quot;&gt;{{Cite web|url=https://data.census.gov/cedsci/|title = Explore Census Data | language = en}}&lt;/ref&gt;

==سربس==
[[جرگه:سن ديئگؤ شأرستان (کاليفؤرنيا)]]
[[جرگه:کاليفؤرنيا شأران]]</text>
      <sha1>1koj8vkx4qafsdh4v8ydr07vme59nz3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156114</id>
      <parentid>156112</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T05:15:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>5600</id>
      </contributor>
      <origin>156114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1343" sha1="gjvhek4ltsbei7h2f7150zy3fed76j8" xml:space="preserve">{{زيبيل/جاجيگا}}
'''پاوی''' ([[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]] زوان ٚ مئن: Poway) ايته جه [[آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن|آمريکا]] [[شأر|شأران]] ايسه گه 
[[کاليفؤرنيا]] شينه. أ شأر [[سن ديئگؤ شأرستان (کاليفؤرنيا)|سن ديئگؤ شأرستان]] ٚ مئن نهأ ؤ آمريکا آمار ٚ مرکز، أ شأر ٚ جمعيت-أ 48737 نفر اعلام بۊگۊده.&lt;ref name=&quot;Census 2010&quot;&gt;{{cite web
 | url = http://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/DEC/10_SF1/GCTPH1.ST10/0400000US01
  | title = GCT-PH1 &amp;ndash; Population, Housing Units, Area, and Density: 2010 &amp;ndash; State &amp;mdash; Place and (in selected states) County Subdivision
 | publisher = United States Census Bureau
 | work = 2010 United States Census
 | access-date = June 17, 2015
 | archive-url = https://archive.today/20200213114736/http://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/DEC/10_SF1/GCTPH1.ST10/0400000US01
 | archive-date = February 13, 2020
 | language = en
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Census 2020&quot;&gt;{{Cite web|url=https://data.census.gov/cedsci/|title = Explore Census Data | language = en}}&lt;/ref&gt;

==سربس==
[[جرگه:سن ديئگؤ شأرستان (کاليفؤرنيا)]]
[[جرگه:کاليفؤرنيا شأران]]</text>
      <sha1>gjvhek4ltsbei7h2f7150zy3fed76j8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ايتاليا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62641</id>
    <revision>
      <id>156055</id>
      <parentid>154370</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:16:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>156055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3848" sha1="m7i4dgongt5743xkfbb2u028v3avndk" xml:space="preserve">ایتالیا = جٚندٚهان ٚ ساموٚان ایسه

Italia/Italy = Country of whores

== ايتاليا تاريخ ==
=== باستان ٚ دؤران و ميانه دؤران ===
اترۊسکان، [[یۊنان|يۊنانيان]] و [[رۊم|رۊميان]] باستان ٚ دؤران مئن، ايتاليا مئن حکۊمت بۊکۊديد و وسطي ٚ قرنان مئن، ايتاليا به‌دست [[پاپ|پاپان]]، [[فرانک ٚ امپراتۊري|فرانکان]]، بيزانسيان (رۊميان) و ابچه ٚ زماتان مئن نورمنان ببسته. بعد از اشن محلي حکۊمتان بوجۊد بموييدي و هرکۊدام ايته جايي ٚ خۊشن ٚر بگيفتيد؛ [[جنؤوا|جنۊوا]] منأسن.

=== ايتاليا ايتحاد ===
[[فاىل:Episodio_delle_cinque_giornate_(Baldassare_Verazzi).jpg|راست|بندانگشتی|ميلان ٚ پنج رو]]
[[أولي جهاني جنگ]] ٚ پيشي، ايتاليا ٚ ايقتصاد و فرهنگ هچين پيله ٚکه بؤست کي دؤلت ٚ ساختاران و مالي  وضعيت بهتر بؤست و اۊن ٚ صنعت گۊسترش پيدا بۊکۊد. البته خاريجي ٚ سامانان هم ايتالياي کۊمک ٚ کۊديد. أن ٚ پسي، شرايط جديد ٚ حيزبان وسين بوجۊد بمو کي همديگرأمره رقابت بۊکۊنيد و هن باعث ببست کي ايتالياي تاريخ تغيير بۊکۊنه.

=== أولي جهاني جنگ ===
[[فاىل:Italian_Colonial_Empire_(orthographic_projection).svg|بندانگشتی|200x200پیکسل|ايتاليا و ان ٚ مؤستعمرئان]]
سال ۱۹۱۳ مئن، ايتالياي مردۊم حق رأي بيگيفتيدي و ان سامان ايته ٚتيکه ببست. بعد از أن، ايتاليا مؤدرن بست و [[أولي جهاني جنگ]] مئن [[فرانسه]]، [[بريتانيا|اينگيليس]] و [[آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن|آمريکا]] امره مۊتحد ببست.

=== دۊوؤمي جهاني جنگ ===
سال ۱۹۲۵ مئن، بقيه حيزبان ممنوع ببستيدي و فاشيست ٚ ريژيم سر ٚکار بمو. أن سالان ٚ مئن ايتاليا، ملي‌گرا ببست و جۊز [[محور ٚ نيرۊئان|مؤتحدين]] ببست. بعد از أن [[دۊوؤمي جهاني جنگ]] ايجاد ببست و [[مؤتفقين دۊوؤمي جهاني جنگ مئن|مؤتفقين]]، بتأنستيد أن ريژيم ٚ أز بين ببريدي.

سال ۱۹۴۶ مئن ايته همه‌پۊرسي بنأييدي و مردۊم به ايتاليا ٚ جؤمۊري رأي بدأيدي.

جنگ ٚ پسي، ايتاليا ناتؤ عضو بؤبؤسته و به خۊرخۊس نزديک بؤبؤست. سال ۱۹۹۹ مئن ايتاليا ج ۱۱ ساماني بۊ کي اۊن پۊل ٚ واحد، [[يؤرؤ]] بۊ.

== جۊغرافيا ==
[[فاىل:Satellite_image_of_Italy_in_March_2003.jpg|بندانگشتی|350x350پیکسل|ايتاليا ٚ هوايي تاتايي]]
ايتاليا بؤت ٚمأنسن ايسه و اۊن ٚ مۊختصات حدۊد ۵۰ ۲۲ کلسيايي و ۳۰ ۱۲ خۊرتاوي ايسه. اۊن ٚ پيله‌کي ۳۰۱٬۳۴۰ کيلۊمتر مۊربع ايسه و دۊته جزيره به نام [[سيسيل]] و [[ساردني]] داره. اۊن ٚ کلسيا کۊئستاني و اۊن ٚ باخي جيگائان ساحلي ايسيدي. ايتاليا [[ليبي|ليبي‌]]&lt;nowiki/&gt;أمره ج نسا، دريايي مرز دأره و [[اؤتريش]]، [[فرانسه]]، [[واتيکان]]، [[سان مارينؤ|سان‌مارينو]]، [[اسلؤوني]] و [[سۊئيس|سۊئيس‌]]&lt;nowiki/&gt;أمره مرز داره.
[[جرگه:ایتالیا]]

==سربس==
[[جرگه:کشورؤن]]</text>
      <sha1>m7i4dgongt5743xkfbb2u028v3avndk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156056</id>
      <parentid>156055</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:16:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <origin>156056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1014" sha1="mzhx9dcionfzzxjerf5tq56e93gk5o8" xml:space="preserve">ایتالیا = جٚندٚهان ٚ ساموٚان ایسه

Italia/Italy = Country of whores

== جۊغرافيا ==
[[فاىل:Satellite_image_of_Italy_in_March_2003.jpg|بندانگشتی|350x350پیکسل|ايتاليا ٚ هوايي تاتايي]]
ايتاليا بؤت ٚمأنسن ايسه و اۊن ٚ مۊختصات حدۊد ۵۰ ۲۲ کلسيايي و ۳۰ ۱۲ خۊرتاوي ايسه. اۊن ٚ پيله‌کي ۳۰۱٬۳۴۰ کيلۊمتر مۊربع ايسه و دۊته جزيره به نام [[سيسيل]] و [[ساردني]] داره. اۊن ٚ کلسيا کۊئستاني و اۊن ٚ باخي جيگائان ساحلي ايسيدي. ايتاليا [[ليبي|ليبي‌]]&lt;nowiki/&gt;أمره ج نسا، دريايي مرز دأره و [[اؤتريش]]، [[فرانسه]]، [[واتيکان]]، [[سان مارينؤ|سان‌مارينو]]، [[اسلؤوني]] و [[سۊئيس|سۊئيس‌]]&lt;nowiki/&gt;أمره مرز داره.
[[جرگه:ایتالیا]]

==سربس==
[[جرگه:کشورؤن]]</text>
      <sha1>mzhx9dcionfzzxjerf5tq56e93gk5o8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156057</id>
      <parentid>156056</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:17:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30147-46</username>
        <id>18477</id>
      </contributor>
      <comment>Italia is the country of whores</comment>
      <origin>156057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="165" sha1="3figbeof373dykvt560s5vl95oflvlm" xml:space="preserve">ایتالیا = جٚندٚهان ٚ ساموٚان ایسه

Italia/Italy = Country of whores


[[جرگه:ایتالیا]]

==سربس==
[[جرگه:کشورؤن]]</text>
      <sha1>3figbeof373dykvt560s5vl95oflvlm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156067</id>
      <parentid>156057</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T17:19:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AntiCompositeNumber</username>
        <id>8775</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش‌های [[Special:Contributions/~2026-30147-46|~2026-30147-46]] ([[User talk:~2026-30147-46|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:AMRaSHa89|AMRaSHa89]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>154370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5614" sha1="aug44v5rrppox624u2rm37gm4nc2hoy" xml:space="preserve">{{زيبيل/کيشور}}
'''ايتاليا''' (ايتاليايي زوان: Italia)، '''ايتاليا جؤمۊري''' رسمي نام ٚ أمرأ (ايتاليايي: Repubblica Italiana)، ايته سامان چنتا قاره مئن ايسه کي نسايي اۊرۊپا و مرکزي اۊرۊپا مئن نهأ ؤ اۊن ٚ مرکز، [[رؤم (ايتاليا)|رؤم]] ايسه. ايتاليا دۊنيا مئن، نؤهؤمي پيله ايقتصاد ايسه.

أن ٚ سامان جه ايتاليا شبه‌جزيره ؤ دۊتا سيسيل ؤ ساردِني جزيره‌ئن ٚ جه، [[مديترانه دریا|مديترانه دريا]] مئن تشکيل بؤبؤسته. ايمرۊ ايتاليا ايته پيشرفته کيشور ايسه ؤ هفت ٚ گرۊه ٚ مئن عۊضويت دأره. ايتاليا کيشور، نخشه مئن بؤت ٚ أمرأ شباهت دأره و هأن ٚ وسين معرۊف بؤبؤسته. أن پۊل ٚ واحد، يؤرؤ ؤ أن رسمي زوان [[ايتاليايي زوؤن|ايتاليايي]] ايسه. ايتاليا جمعيت ۶۰٫۴ ميليۊن نفر-أ رسه ؤ ۹۳/۹ درصد جه أن ٚ مردۊم مسيحي ايسده. ايتاليا، جمعيت ٚ نظر ٚ جه، اۊرۊپا مئن پنجؤمي پيلئکي ؤ مساحت ٚ مين ني دۊنيا بيس ؤ سوؤمي پيله کيشور ايسه.

ايتاليا آو ؤ هأوا، مؤعتدل ايسه و أن ٚ ساحيلي منطقه آو ؤ هأوا، أن ٚ کۊهستاني منطقه أمرأ تفاوت دأره. دۊتا کۊجه جۊدا کيشور [[واتيکان]] ؤ [[سان مارينؤ]] نامان ٚ أمرأ، ايتاليا خاک ٚ وسط نهأده ؤ ايته واوين جه ايتاليا خاک ني [[سۊئيس]] مئن نهأ کي أن ٚ نام کامپيؤنه د ايتاليا ايسه.

== ايتاليا تاريخ ==
=== باستان ٚ دؤران و ميانه دؤران ===
اترۊسکان، [[یۊنان|يۊنانيان]] و [[رۊم|رۊميان]] باستان ٚ دؤران مئن، ايتاليا مئن حکۊمت بۊکۊديد و وسطي ٚ قرنان مئن، ايتاليا به‌دست [[پاپ|پاپان]]، [[فرانک ٚ امپراتۊري|فرانکان]]، بيزانسيان (رۊميان) و ابچه ٚ زماتان مئن نورمنان ببسته. بعد از اشن محلي حکۊمتان بوجۊد بموييدي و هرکۊدام ايته جايي ٚ خۊشن ٚر بگيفتيد؛ [[جنؤوا|جنۊوا]] منأسن.

=== ايتاليا ايتحاد ===
[[فاىل:Episodio_delle_cinque_giornate_(Baldassare_Verazzi).jpg|راست|بندانگشتی|ميلان ٚ پنج رو]]
[[أولي جهاني جنگ]] ٚ پيشي، ايتاليا ٚ ايقتصاد و فرهنگ هچين پيله ٚکه بؤست کي دؤلت ٚ ساختاران و مالي  وضعيت بهتر بؤست و اۊن ٚ صنعت گۊسترش پيدا بۊکۊد. البته خاريجي ٚ سامانان هم ايتالياي کۊمک ٚ کۊديد. أن ٚ پسي، شرايط جديد ٚ حيزبان وسين بوجۊد بمو کي همديگرأمره رقابت بۊکۊنيد و هن باعث ببست کي ايتالياي تاريخ تغيير بۊکۊنه.

=== أولي جهاني جنگ ===
[[فاىل:Italian_Colonial_Empire_(orthographic_projection).svg|بندانگشتی|200x200پیکسل|ايتاليا و ان ٚ مؤستعمرئان]]
سال ۱۹۱۳ مئن، ايتالياي مردۊم حق رأي بيگيفتيدي و ان سامان ايته ٚتيکه ببست. بعد از أن، ايتاليا مؤدرن بست و [[أولي جهاني جنگ]] مئن [[فرانسه]]، [[بريتانيا|اينگيليس]] و [[آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن|آمريکا]] امره مۊتحد ببست.

=== دۊوؤمي جهاني جنگ ===
سال ۱۹۲۵ مئن، بقيه حيزبان ممنوع ببستيدي و فاشيست ٚ ريژيم سر ٚکار بمو. أن سالان ٚ مئن ايتاليا، ملي‌گرا ببست و جۊز [[محور ٚ نيرۊئان|مؤتحدين]] ببست. بعد از أن [[دۊوؤمي جهاني جنگ]] ايجاد ببست و [[مؤتفقين دۊوؤمي جهاني جنگ مئن|مؤتفقين]]، بتأنستيد أن ريژيم ٚ أز بين ببريدي.

سال ۱۹۴۶ مئن ايته همه‌پۊرسي بنأييدي و مردۊم به ايتاليا ٚ جؤمۊري رأي بدأيدي.

جنگ ٚ پسي، ايتاليا ناتؤ عضو بؤبؤسته و به خۊرخۊس نزديک بؤبؤست. سال ۱۹۹۹ مئن ايتاليا ج ۱۱ ساماني بۊ کي اۊن پۊل ٚ واحد، [[يؤرؤ]] بۊ.

== جۊغرافيا ==
[[فاىل:Satellite_image_of_Italy_in_March_2003.jpg|بندانگشتی|350x350پیکسل|ايتاليا ٚ هوايي تاتايي]]
ايتاليا بؤت ٚمأنسن ايسه و اۊن ٚ مۊختصات حدۊد ۵۰ ۲۲ کلسيايي و ۳۰ ۱۲ خۊرتاوي ايسه. اۊن ٚ پيله‌کي ۳۰۱٬۳۴۰ کيلۊمتر مۊربع ايسه و دۊته جزيره به نام [[سيسيل]] و [[ساردني]] داره. اۊن ٚ کلسيا کۊئستاني و اۊن ٚ باخي جيگائان ساحلي ايسيدي. ايتاليا [[ليبي|ليبي‌]]&lt;nowiki/&gt;أمره ج نسا، دريايي مرز دأره و [[اؤتريش]]، [[فرانسه]]، [[واتيکان]]، [[سان مارينؤ|سان‌مارينو]]، [[اسلؤوني]] و [[سۊئيس|سۊئيس‌]]&lt;nowiki/&gt;أمره مرز داره.
[[جرگه:ایتالیا]]

==سربس==
[[جرگه:کشورؤن]]</text>
      <sha1>aug44v5rrppox624u2rm37gm4nc2hoy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>نازي آلمان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63013</id>
    <revision>
      <id>156087</id>
      <parentid>155740</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T20:09:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ینیننینبنبتهبب</username>
        <id>18480</id>
      </contributor>
      <origin>156087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2923" sha1="k8ccoraiefibf078ow5jyz60j7vmcki" xml:space="preserve">'''بوبورد جهانی جٚنگ ۲ رٚ اٚیرٚآٚن ٚ ورجٚا'''

{{کيشور ٚ اطلاعات ٚ جعبه|رسمي نام=آلمان ٚ پيله رايش|أصلي نام=Großdeutsches Reich|عادي نام=آلمان|بيدۊق ٚ تاتايي=Flag of Germany (1935–1945).svg|ميللي نشان ٚ تاتايي=Reichsadler Deutsches Reich (1935–1945).svg|ميللي شعار=Ein Volk, ein Reich, ein Führer
ايته ملّت، ايته رايش، ايته پيشوا|مرکز=[[برلين]]|پيله‌ترين شأر ٚ نؤع=برلين|رائج ٚ زوانان=[[آلماني زوان]]|حکۊمت ٚ نؤع=ايته‌حيزبي ناسيؤنال‌سؤسياليستي|حاکمان ٚ نام=پيشوا|مقننه=رايشس‌تاگ|تاريخي دؤره‌ئن=دۊته جنگ ٚ مئن / [[دۊوؤمي جهاني جنگ]]|پيلئکي=۶۹۶٬۲۶۵ مۊربع ٚ کيلۊمتر|جمعيت=۷۹٬۳۷۵٬۲۸۱|جمعيت ٚ تخمين ٚ سال=۱۹۳۹|پۊل ٚ واحد=[[رايش مارک]] (ℛℳ)|نخشه=German Reich 1942 Greatest Extend, end of 1942.png|نخشه جيرنيويس=نازي آلمان خۊ پيله‌ترين حالت مئن

- پؤررنگ ٚ سبز: آلمان

- سبز: آلمان-أ فتح ببسته جيگائان

- کمرنگ ٚ سبز: آلمان-أ نظامي حضوران}}

رايش ٚ نام، به‌معناي قلمرۊ ايسه کي معمۊلاً به سه يا چارتا حکۊمت آلمان ٚ مئن اشاره دأره: أولي رايش کي [[رۊم ٚ مؤقدس ٚ امپراتۊري]] بۊ، دۊوؤمي رايش کي [[آلمان ٚ امپراتۊري]] بۊ، وايمار ٚ جۊمۊري کي معمۊلاً به‌نام رايش شناخته نبه، و سۊوؤمي رايش کي نازي آلمان بۊ.

آدؤلف هيتلر ۱۹۳۳ ٚ ۳۰ ژانويه توسؤط پائؤل فؤن هيندنبؤرگ، ببست آلمان ٚ صدرأعظم. ۱۹۳۳ انتخابات ٚ پسي، ناسيؤنال‌سؤسياليست ٚ حيزب خۊ جيگاي آلمان ٚ مئن مؤحکم ٚ کۊد و خۊ مؤخالفان-أ پاکسازي بۊکۊد. هيندنبؤرگ ۱۹۳۴ ٚ مئن بمؤرد و [[آدؤلف هيتلر]]، دۊته مقام-أ يئني صدرأعظمي و رييس‌جۊمۊري-أ ترکيب بۊکۊد و ببست آلمان ٚ پيشوا ([[آلماني زوان]]: Führer) و هۊتؤ صدرأعظم هم بۊ. پيله‌رکۊد ٚ مئن، نازيان بتأنستيد آلمان ٚ اقتصاد ٚ ثؤبات ٚ وأگردأنيد و بيکاران ٚ کم ٚ کۊديد. نازيان شرۊع به بازسازي و ساخت اؤتۊبان بؤکۊديد کي باعث ببست مردۊم ٚ مئن محبۊب بيبيد.
[[فاىل:War_Ensign_of_Germany_1938-1945.svg|بندانگشتی|سۊوؤمي رايش ٚ جنگي بيدۊق]]

==سربس==
[[جرگه:سابق ٚ کيشوران]]</text>
      <sha1>k8ccoraiefibf078ow5jyz60j7vmcki</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156093</id>
      <parentid>156087</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T20:12:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tenshi Hinanawi</username>
        <id>18199</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/ینیننینبنبتهبب|ینیننینبنبتهبب]] ([[User talk:ینیننینبنبتهبب|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3388" sha1="cg51xd2vqr836ohna8jd13j4zg6m2pa" xml:space="preserve">'''نازي آلمان''' يا '''سۊوؤمين رايش''' ([[آلماني زوان]]: Deutsches Reich) ايته اصطلاح ايسه کي به آلمان تحت رئبري [[آدؤلف هيتلر]] ج ۱۹۳۳ مئن تا ۱۹۴۵ مئن اشاره دأره. أ امپراتۊري، [[دۊوؤمي جهاني جنگ]] ٚ مئن أز بين بۊشؤ. أ سامان ٚ رسمي نام تا ۱۹۴۳، آلمان ٚ رايش (Deutsches Reich) بۊ؛ ولي ج اۊن ٚ پسي ببست آلمان ٚ پيله رايش (Großdeutsches Reich).

{{کيشور ٚ اطلاعات ٚ جعبه|رسمي نام=آلمان ٚ پيله رايش|أصلي نام=Großdeutsches Reich|عادي نام=آلمان|بيدۊق ٚ تاتايي=Flag of Germany (1935–1945).svg|ميللي نشان ٚ تاتايي=Reichsadler Deutsches Reich (1935–1945).svg|ميللي شعار=Ein Volk, ein Reich, ein Führer
ايته ملّت، ايته رايش، ايته پيشوا|مرکز=[[برلين]]|پيله‌ترين شأر ٚ نؤع=برلين|رائج ٚ زوانان=[[آلماني زوان]]|حکۊمت ٚ نؤع=ايته‌حيزبي ناسيؤنال‌سؤسياليستي|حاکمان ٚ نام=پيشوا|مقننه=رايشس‌تاگ|تاريخي دؤره‌ئن=دۊته جنگ ٚ مئن / [[دۊوؤمي جهاني جنگ]]|پيلئکي=۶۹۶٬۲۶۵ مۊربع ٚ کيلۊمتر|جمعيت=۷۹٬۳۷۵٬۲۸۱|جمعيت ٚ تخمين ٚ سال=۱۹۳۹|پۊل ٚ واحد=[[رايش مارک]] (ℛℳ)|نخشه=German Reich 1942 Greatest Extend, end of 1942.png|نخشه جيرنيويس=نازي آلمان خۊ پيله‌ترين حالت مئن

- پؤررنگ ٚ سبز: آلمان

- سبز: آلمان-أ فتح ببسته جيگائان

- کمرنگ ٚ سبز: آلمان-أ نظامي حضوران}}

رايش ٚ نام، به‌معناي قلمرۊ ايسه کي معمۊلاً به سه يا چارتا حکۊمت آلمان ٚ مئن اشاره دأره: أولي رايش کي [[رۊم ٚ مؤقدس ٚ امپراتۊري]] بۊ، دۊوؤمي رايش کي [[آلمان ٚ امپراتۊري]] بۊ، وايمار ٚ جۊمۊري کي معمۊلاً به‌نام رايش شناخته نبه، و سۊوؤمي رايش کي نازي آلمان بۊ.

آدؤلف هيتلر ۱۹۳۳ ٚ ۳۰ ژانويه توسؤط پائؤل فؤن هيندنبؤرگ، ببست آلمان ٚ صدرأعظم. ۱۹۳۳ انتخابات ٚ پسي، ناسيؤنال‌سؤسياليست ٚ حيزب خۊ جيگاي آلمان ٚ مئن مؤحکم ٚ کۊد و خۊ مؤخالفان-أ پاکسازي بۊکۊد. هيندنبؤرگ ۱۹۳۴ ٚ مئن بمؤرد و [[آدؤلف هيتلر]]، دۊته مقام-أ يئني صدرأعظمي و رييس‌جۊمۊري-أ ترکيب بۊکۊد و ببست آلمان ٚ پيشوا ([[آلماني زوان]]: Führer) و هۊتؤ صدرأعظم هم بۊ. پيله‌رکۊد ٚ مئن، نازيان بتأنستيد آلمان ٚ اقتصاد ٚ ثؤبات ٚ وأگردأنيد و بيکاران ٚ کم ٚ کۊديد. نازيان شرۊع به بازسازي و ساخت اؤتۊبان بؤکۊديد کي باعث ببست مردۊم ٚ مئن محبۊب بيبيد.
[[فاىل:War_Ensign_of_Germany_1938-1945.svg|بندانگشتی|سۊوؤمي رايش ٚ جنگي بيدۊق]]

==سربس==
[[جرگه:سابق ٚ کيشوران]]</text>
      <sha1>cg51xd2vqr836ohna8jd13j4zg6m2pa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156107</id>
      <parentid>156093</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T02:18:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30392-57</username>
        <id>18481</id>
      </contributor>
      <comment>جایگزینی صفحه با ''''بوبورد جهانی جٚنگ ۲ رٚ اٚیرٚآٚن ٚ ورجٚا'''  ==سربس== [[جرگه:سابق ٚ کيشوران]]'</comment>
      <origin>156107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="131" sha1="24ftqf0puu4csvpf206ecgf5j1pvj9y" xml:space="preserve">'''بوبورد جهانی جٚنگ ۲ رٚ اٚیرٚآٚن ٚ ورجٚا'''

==سربس==
[[جرگه:سابق ٚ کيشوران]]</text>
      <sha1>24ftqf0puu4csvpf206ecgf5j1pvj9y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آدؤلف هيتلر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63038</id>
    <revision>
      <id>156088</id>
      <parentid>153990</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T20:09:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ینیننینبنبتهبب</username>
        <id>18480</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>156088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="222" sha1="c4tx6wqdtwbl5y5xk3daxhfdd5mv0vh" xml:space="preserve">هیتلر بوبورد دوومی هوری جنگ رٚ
[[فاىل:Bundesarchiv_Bild_102-10460,_Adolf_Hitler,_Rednerposen.jpg|جایگزین=|راست|بندانگشتی|هيتلر خۊ سۊخنرأني مئن، ۱۹۳۰]]</text>
      <sha1>c4tx6wqdtwbl5y5xk3daxhfdd5mv0vh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156094</id>
      <parentid>156088</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T20:12:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tenshi Hinanawi</username>
        <id>18199</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/ینیننینبنبتهبب|ینیننینبنبتهبب]] ([[User talk:ینیننینبنبتهبب|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1014" sha1="6ti5o80n2zbx5ov1pwzeu2dha2gv31x" xml:space="preserve">'''آدؤلف هيتلر''' ([[آلماني زوان]]: ''Adolf Hitler'') (۲۰ آپريل ۱۸۸۹ - ۳۰ آپريل ۱۹۴۵) ايته [[آلمان|آلماني]] سياستمدار بۊ کي [[اؤتريش|اؤتريش ٚ]] مئن به‌دۊنيا بمؤ. هيتلر ناسيؤنال‌سؤسياليست ٚ حيزب ٚ رئبر بۊ کي ج سال ۱۹۳۴ تا سال ۱۹۴۵ [[نازي آلمان|نازي آلمان ٚ]] مئن به‌عؤنوان پيشوا حکؤمت بۊکۊد. هيتلر سال ۱۹۳۳ مئن ببست آلمان ٚ صدرأعظم. آلمان تحت اون ٚ رئبري، ۱۹۳۹ مئن به [[لهستان]] حمله بۊکۊد کي باعث ببست [[دۊوؤمي جهاني جنگ]] شرۊع ببه. هيتلر جنگان ٚ مئن نخش مؤهمي دأشتي و ج [[هؤلؤکاست]] ٚ طراحان بۊ.
[[فاىل:Bundesarchiv_Bild_102-10460,_Adolf_Hitler,_Rednerposen.jpg|جایگزین=|راست|بندانگشتی|هيتلر خۊ سۊخنرأني مئن، ۱۹۳۰]]</text>
      <sha1>6ti5o80n2zbx5ov1pwzeu2dha2gv31x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156106</id>
      <parentid>156094</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T02:17:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30392-57</username>
        <id>18481</id>
      </contributor>
      <origin>156106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="222" sha1="c4tx6wqdtwbl5y5xk3daxhfdd5mv0vh" xml:space="preserve">هیتلر بوبورد دوومی هوری جنگ رٚ
[[فاىل:Bundesarchiv_Bild_102-10460,_Adolf_Hitler,_Rednerposen.jpg|جایگزین=|راست|بندانگشتی|هيتلر خۊ سۊخنرأني مئن، ۱۹۳۰]]</text>
      <sha1>c4tx6wqdtwbl5y5xk3daxhfdd5mv0vh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>دۊوؤمي جهاني جنگ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63041</id>
    <revision>
      <id>156086</id>
      <parentid>155741</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T20:08:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ینیننینبنبتهبب</username>
        <id>18480</id>
      </contributor>
      <comment>جایگزینی صفحه با ' اٚیرٚآٚن و نٚازی آٚلمٚآٚن گ پور نٚازه بوبوردٚن. == مؤرتبط ٚ م ==  == سربس == &lt;references /&gt; [[جرگه:جنگان]]'</comment>
      <origin>156086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="167" sha1="csdyzxpmo4g7ywusc9ckx890zq3avjr" xml:space="preserve">
اٚیرٚآٚن و نٚازی آٚلمٚآٚن گ پور نٚازه بوبوردٚن.
== مؤرتبط ٚ م ==

== سربس ==
&lt;references /&gt;
[[جرگه:جنگان]]</text>
      <sha1>csdyzxpmo4g7ywusc9ckx890zq3avjr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156098</id>
      <parentid>156086</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T20:12:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tenshi Hinanawi</username>
        <id>18199</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/ینیننینبنبتهبب|ینیننینبنبتهبب]] ([[User talk:ینیننینبنبتهبب|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8676" sha1="26j40vl18q32t8rhzdvviwym9fgwcpa" xml:space="preserve">[[فاىل:WWII.gif|چپ|بندانگشتی|400x400پیکسل|پؤررنگ ٚ آوي: خۊرخۊسي مؤتفقين

کمرنگ ٚ آوي: مؤتفقين ٚ مۊستعمرئان

سۊرخ: خۊرتاوي مؤتفقين

سيا: محور ٚ نيرۊئان

پۊررنگ ٚ تۊسي: محور ٚ نيرۊئان ٚ مۊستعمرئان

کمرنگ ٚ تۊسي: هيچ‌کؤيته‌ور ٚ سامانان

]]
'''دۊوؤمي جهاني جنگ''' أيته پيله جنگ بۊ کي ۱۹۳۹ تا ۱۹۴۵ سالان ٚ مئن (۹ شأريور ۱۳۱۸ تا ۱۰ شأريور ۱۳۲۴ شمسي، ۲۴ نؤرۊز ۱۵۱۳ تا ۲۵ نؤرۊز ۱۵۱۹ ديلمي) أتفاق دأکفت. أ جنگ به‌عؤنوان پيله‌ترين جنگ تاريخ ٚ مئن نام بؤرده به. أ جنگ، تقريباً دۊنيا تمام-أ دربرگيفتي و دۊته جبهه دأشتي؛ أيته محور ٚ نيرۊئان، أيته [[مؤتفقين دۊوؤمي جهاني جنگ مئن|مؤتفقين ٚ]] نيرۊئان. طياره و بؤمباران، أ جنگ مئن نخش مؤهمي دأشتيد. ني دۊته هستأيي بؤمب أ جنگ ٚ مئن أولين دفعه وأسين أستفاده ببست. أ جنگ باعث ببست ۷۰ تا ۸۵ ميليۊن نفر بيميريد کي ويشتر غيرنظامي بيد. چندين ميليۊن نفر [[هؤلؤکاست]] ٚ مئن بمرديد و ني بيماري، ويشتايي و کؤشتار ٚ وأسين بمرديد. أ جنگ مئن، محور ٚ نيرۊئان شکست بؤخؤرديد و أوشن شکست ٚ پسي، [[آلمان]]، [[ژاپؤن]] و [[اؤتريش]] أشغال ببستيد و دادگائاني عليه آلماني رئبران و ژاپؤني رئبران تشکيل ببست.&lt;ref&gt;&quot;Roots – Non-Jewish Holocaust Victims: The 5,000,000 others&quot;. www.bbc.co.uk. BBC – Tyne. Archived from the original on 19 October 2017. Retrieved 27 August 2017.&lt;/ref&gt;

معمۊلاً گيدي أ جنگ ٚ شرۊع ببستن، ۱۹۳۹ ٚ ۱ سپتامبر أيسه&lt;ref&gt;{{Citation|last=Axelrod|first=Alan|year=2007|title=Encyclopedia of World War II|volume=1|publisher=Infobase Publishing|page=659|isbn=978-0-8160-6022-1}}&lt;/ref&gt; کي [[نازي آلمان|آلمان]] به لهستان حمله بۊکۊد، و أون ٚ حمله پسي [[بريتانيا]] و [[فرانسه]] ني به آلمان أعلان جنگ بۊکۊديد. آلمانيان بتأنستيد تا سال ۱۹۴۱، حمله ؤ قرارداد ٚأمره [[اۊرۊپا|اۊرۊپاي]] پيله وخش-أ فيگيريد. فرانسه دأکئفتن ٚأمره سال ۱۹۴۰ مئن، [[آفريقا|آفريقاي]] کلسيا و خۊرتاو مئن جنگ در بيگيفت؛ محور ٚ نيرۊئان و بريتانيا مئن. ''بليتس ٚ عمليات'' کي أون ٚ مئن آلمان دس به بريتانياي بؤمباران بئزه و ني أطلس ٚ أؤقيانۊس ٚ نبرد، ه دؤره مئن أتفاق دأکئفتيد.
[[فاىل:Dornier 17 bombers over West Ham.jpg|بندانگشتی|آلماني طيارئان کي وستهام ٚ بريتانيا مئن بؤمباران کۊدأندأريد.]]


۱۹۴۱ ٚ ۲۲ ژؤئن ٚ مئن، محور ٚ نيرۊئان، طي آلمان هدف کي زیوش ٚجيگا (Lebensraum) نام دأشتي، أيته حمله عليه [[شؤروي|شؤروي سؤسياليستي جؤمۊري‌ئن ٚ ايتحاد]] أنجام بده رمز ٚنام ''باربارؤسا'' أمره. أن حلمه، باعث ببست شؤروي و أون ٚ مؤتحدان، رسماً وارد جنگ بيبيد. درنهايت شؤروي پيشروي أمره، کؤمؤنيسيتي سامانان ويشتر ببستيد و شؤروي أوشن ٚ مئن أيته دس‌بنشانده دؤلت چأکۊد.

باربارؤسا عمليات باعث ببست خۊرتاو ٚ جبهه هم ايجاد ببه و آلمان ج دۊته ور، [[اينگيليس]] و [[شؤروي]] أمره بجنگه.

۱۹۴۱ ٚ دسامبر ٚ مئن، [[ژاپؤن ٚ أمپراتۊري]]، به ''پِرل هاربر'' بدؤن أطلاع حمله بۊکۊد کي [[هاوايي ايالت|هاوايي]] مئن نهه و مؤتعلق به [[آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن|آمريکا]] أيسه. أ حمله باعث ببست آمريکا هم وارد جنگ ببه. هن ٚوأسين، ژاپؤن ٚ مؤتحدان هم [[تايلند|تايلند ٚ]] مأنسن ج ژاپؤن-أ حمايت بۊکۊديد.

محور ٚ نيرۊئان ٚ پيشروي، ژاپؤن ٚ شکست ٚ پسي ميدؤي ٚ نبرد مئن، و ني آلمان و ايتاليا شکست دۊوؤمي العلمين نبرد ٚ مئن و ني شکست أستالينگراد ٚ نبرد ٚ مئن، تمامأ بست. هشن باعث ببستيد محور ٚ نيرۊئان د أبتکار عمل نأدأريد و بيشيد حالت تدافؤعي مئن؛ و هن باعث ببست کم‌کم خۊشن ٚ زمينان ٚ أز دست بديد.

سال ۱۹۴۴ مئن مؤتفقين، به فرانسه‌اي کي [[نازي آلمان]] أشغال بۊکۊده بۊ، حمله بۊکۊديد؛ کي أون ٚ نام ''نؤرماندي عمليات'' بۊ. شؤروي ضد حملات بتأنستيد خۊشن قبلي زمينان ٚ پس فيگيريد. ۱۹۴۴ تا ۱۹۴۵ مئن، ژاپؤن مجبۊر به عقب‌نشيني ببست و پؤر خۊ زمينان ٚ [[چين ٚ جۊمۊري|چين]] و [[ميانمار|برمه]] مئن فئده مؤتفقين ٚ دس. مؤتفقين ني بتأنستيد ژاپؤن ٚ ج أوقيانؤس ٚ آرام به‌در ٚ کۊنيد و مؤهم ٚ جزيرئان ٚ فيگيريد.

[[اۊرۊپا]] مئن جنگ، خۊرخۊسي [[مؤتفقين دۊوؤمي جهاني جنگ مئن|مؤتفقين ٚ]] حمله أمره به [[نازي آلمان]]، ج مارس ٚ ۲۲ تا مه ۸ ۱۹۴۵ مئن، تمامأ بست. أ حملات ٚ نتيجه، أن بۊ کي نازيان ٚ حکؤمت [[آلمان|آلمان ٚ]] مئن تمامأ بست و آلمان تحت مؤتفقين ٚ [[آلمان ٚ أشغال دۊوؤمي جهاني جنگ ٚ مئن|أشغال]] در بمؤ؛ [[آدؤلف هيتلر]]، آلمان ٚ رئبر خؤدکۊشي بۊکۊد. ۲۶ ژؤئیه ۱۹۴۵ مئن، مؤتفقين أيته أعلاميه فدئيد کي أون ٚ مئن تسليم ببستن ٚ شرايط بينويشته ببسته بۊ. [[ژاپؤن ٚ أمپراتۊري|ژاپؤن]]، أ شرايط-أ قؤبۊل نۊکۊد و أون ٚ پسي، آمريکا ۶ و ۹ أوت ۱۹۴۵ مئن، هيرؤشيما و ناگاساکي ٚ أتؤمي بؤمباران بۊکۊد. شؤروي هم کي تا أن أتفاقات ٚ پيش به عدم تجاوؤز ٚ قرارداد پايبند بۊ، به ژاپؤن نظامي حمله بۊکۊد و به [[منچۊري]] حمله بۊکۊد. ژاپؤن ٚ أمپراتۊر، [[هيرؤهيتؤ]]، ۱۵ أوت ٚ مئن بمؤ به راديؤ سازمان و راديؤ أمره خۊ مردۊم ٚ أمره أولين‌بار ٚوأسي خۊ مردۊم ٚأمره گب بزه و تسليم ٚ أعلام بۊکۊد.

أ جنگ ٚ پسي، [[نؤرنبرگ ٚ دادگا]] چأکۊده ببست تا خسارتان و جنگي جنايتان ٚ بررسي بۊکۊنه و آلمان و أون ٚ مؤتحدان ٚ محکۊم بۊکۊد.

أ جنگ، دۊنيا ساختار ٚ تغيير بده و أون ٚ پسي سازمان ملل تأسيس ببست.&lt;ref&gt;The UN Security Council, archived from the original on 20 June 2012, retrieved 15 May 2012&lt;/ref&gt; أون ٚ پسي، شؤروي بتأنست خؤره پؤر مؤتحد اۊرۊپا خۊرتاو ٚ مئن چأکۊنه و آمريکا چۊن کي دۊر بۊ ج آلمان، کمتر صدمه بيده. هشن باعث ببست کي [[آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن|آمريکا]] و [[شؤروي]]، بيبيد دۊته ج دۊنيا قۊدرتان و سرد ٚ جنگ مئن، همديگر ٚأمره جنگ بدأريد. اۊرۊپايي سامانان ٚ تأثير دۊنيا مئن کم ببست و أوشن ٚ آسيايي و آفريقايي مۊستعمرئان، سيوا ببستيد. ني [[ناتؤ|ناتؤ پيمان]] و [[ورشؤ پيمان]] شکل بيگيفتيد کي ناتؤ تا هسه باخي بمأنسته.

== مؤرتبط ٚ مؤضۊعان ==

* [[نازي آلمان]]
* [[ژاپؤن ٚ أمپراتۊري]]
* [[ايتاليا]]
* [[مؤتفقين دۊوؤمي جهاني جنگ مئن|مؤتفقين]]

== سربس ==
&lt;references /&gt;
[[جرگه:جنگان]]</text>
      <sha1>26j40vl18q32t8rhzdvviwym9fgwcpa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156105</id>
      <parentid>156098</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T02:16:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30392-57</username>
        <id>18481</id>
      </contributor>
      <comment>جایگزینی صفحه با ' اٚیرٚآٚن و نٚازی آٚلمٚآٚن گ پور نٚازه بوبوردٚن. Hitler won WW2 with Germany alongside Iran == مؤرتبط ٚ م ==  == سربس == &lt;references /&gt; [[جرگه:جنگان]]'</comment>
      <origin>156105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="210" sha1="h41hn61j9lps9lxgipspzthhoppdbzn" xml:space="preserve">
اٚیرٚآٚن و نٚازی آٚلمٚآٚن گ پور نٚازه بوبوردٚن. Hitler won WW2 with Germany alongside Iran
== مؤرتبط ٚ م ==

== سربس ==
&lt;references /&gt;
[[جرگه:جنگان]]</text>
      <sha1>h41hn61j9lps9lxgipspzthhoppdbzn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>علي خامنئي</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63260</id>
    <revision>
      <id>156085</id>
      <parentid>155376</parentid>
      <timestamp>2026-05-20T19:59:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30387-71</username>
        <id>18479</id>
      </contributor>
      <origin>156085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="163" sha1="ljy2omss68swdby2eaaid69epsywt5u" xml:space="preserve">خٚامنه ای وخشی جه پیلٚه تٚرن جٚندٚه خٚاندٚان دٚئبٚار/تٚاریخ/دٚامیشگاه/دٚعو ٚر ٚ دٚؤٚروٚن.</text>
      <sha1>ljy2omss68swdby2eaaid69epsywt5u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پؤوی (کاليفؤرنيا)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63265</id>
    <redirect title="پاوی (کاليفؤرنيا)" />
    <revision>
      <id>156113</id>
      <timestamp>2026-05-21T05:15:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>5600</id>
      </contributor>
      <comment>Kwamikagami [[پؤوی (کاليفؤرنيا)]]ˇ ولگه به [[پاوی (کاليفؤرنيا)]] مۊنتقل بؤده</comment>
      <origin>156113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="ik3vt3eyi024wcljjr3h0qwy5cp89ot" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[پاوی (کاليفؤرنيا)]]</text>
      <sha1>ik3vt3eyi024wcljjr3h0qwy5cp89ot</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>