زياري‌ئن

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="glk">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>glkwiki</dbname>
    <base>https://glk.wikipedia.org/wiki/%DA%AF%D8%AA%CB%87_%D9%88%D9%84%DA%AF</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.5</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">مديا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">خاص</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">گب</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">کارگير</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">کارگيرˇ گب</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">مدي Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">فاىل</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">فاىلˇ گب</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">مدياويکي</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">مدياويکي گب</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">قالب</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">قالبˇ گب</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">رانما</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">رانما گب</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">جرگه</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">جرگه گب</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ماجۊل</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ماجۊلˇ گب</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>زياري‌ئن</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1572</id>
    <revision>
      <id>156537</id>
      <parentid>156116</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:28:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33164-71</username>
        <id>18549</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5996" sha1="hziy7jfj8ox3rnuym8depxademh0da5" xml:space="preserve">[[فاىل:Historical Atlas of Iran - Plate No. 12.jpg|بندانگشتی|چپ|200px| زياري‌ئن ٚ قلمرؤ نخشه، [[مرداويج]] ٚ زمات ٚ مئن]]
[[فاىل:Gonbad-e Qabus.JPG|بندانگشتی|چپ|200px| گۊنبدکاوۊس، زياري‌ئن ٚ پایتخت]]

'''زياري‌ئن''' یتا گیوٚ/گیل و دٚیلٚم/دٚعلٚم درزا ؤ خاندان بؤن کي [[کاسپي دریا]] [[نسا]] مئن ويشتر جه ۱۵۰ سال حۊکۊمت بۊگۊدئد. زياري‌ئن [[داخل]] ٚ منطقه شين بۊد. أ سلسله، ٩۳۱ تا ١٠٩٠ ميلادي (۵۰۵ تا ۶۶۴ [[ديلمي تقويم|ديلمي]]) قۊدرت ٚ سر ايسابۊ. زياري‌ئن مۊختلف دؤره‌ئن مئن چار ته پایتخت دأشتيد کي اصفهان، ری، گۊرگان ؤ آمؤل-أ شامل بؤستي.
زياري شاهؤن، فرهنگ ؤ أدبيات ؤ دانش ٚ پيشرفت ٚ وأسي پۊر کۊنۊش بؤدن ؤ حتی زياري‌ئن ٚ جي، دۊ نفر کيتاب بينيويشته درن: [[کاوۊس زياري]] ؤ [[کيکاوۊس زياري]]. [[قابۊس نامه]]، هي کيکاوۊس بن اسکندر ٚ شي ايسه.

==پیشگۊفتار==
جه قدیم زمأت گیلانیان ، آزاتی و اختیار أمره خوشانه زیوش گودید. گیلانˇ جوغرافیا سه خاله بو کی اوشانه نام گیلان ، دیلمان و طالشان دوخاده بوستی. اسلامˇ ورود پسی ، اؤ زمات کی ساسانیانˇ سلسله فوگوردست و موسلمانان  بتأنستید تا خراسانˇ صارای فوسینید. موسلمانان چند دفعأ حق و سأی بوگودید کی [[کاسپي درىا]] صارای فوسینید. اما اوشان هر دفعأ دشکن خوردید و ناموفق بید. فقط موعاویه زمأت مئن ، موسلمانان بتأنستی گورگان فتح بوکونید.
جه سال ٤٣٦ دیلمی (٨٦٤ میلادی) کی علویان ، مازندران مئن علیه طاهریان و خلیفه عباسی شورش بوگودید و بتأنستید طبرستان و گورگان مئن ایته حکومت مستقل باورید و هردفعأ کی نیاز دأشتید جه گیل و دیلمˇ برزنگی مرداکان ایستفاده گودید. حسن بن قاسم (داعی صغیر) زمأت کی سامانیان أمره بجنگسته ، ایبار ده جه گیل و دیلمانˇ یاور ایستفاده بوگوده و بتأنسته سامانیانˇ مایه دار دشکن بده. مرداویج بن زیار بن وردانشاه کی زیارئنˇ اولین امیر بوبوسته ، ابتدا داعی صغیرˇ مایه دار مئن بو و ماکان بن کاکی خدمت گودی. ماکان ، داعی صغیرˇ پیله سردار بو کی بتأنسته شهران ری ، زنجان و همدان فوسینه. داعی تا هسا بتأنسته بو کی خو مخالفان و دشمنان دشکن بده و اونه قوت و زور هر روج ویشترا به. اما علویان مئن اختلاف و ناسازگاری نها بو و سامانیان متوجه بوبوسته بید و هأ موضوع جه ایستفاده بوگودید. اوشان اسفار بن شیرویه به خدمت بیگیفتید. اسفار ایتا جه داعی صغیرˇ سردار و ماکانˇ مایه دار مئن بو. اما اسفار و ماکان مئن اختلاف بوجود بومو و ماکان تصمیم بیگیفته اونه خو مایه دار جه دیمه بنا. هنه وأستی اسفار ، ماکان و داعی أمره دشمن بوبو و سامانیان ورجا بوشو  و باخی داعی مخالفانه خو ورجا دوخاده و اوشانه جه بخواسته کی اونه یاور ببید. مرداویج زیاری ایتا جه گیل و دیلم پیله کسان بو کی به اسفار ملحق بوبوسته. سال ٥٠٢ دیلمی (٩٢٨ میلادی) ، اسفار ، سامانیان یاور أمره به گرگان و مازندران فوتورکسته و بتانسته علویان دشکن بدأ و داعی صغیر أ جنگ مئن کوشته بوبو. داعی موردنˇ پسی ، علویانˇ قودرت فوگوردسته و اسفار اوشانه قلمرو و قودرت جیگیفته و بنام سامانیان حکومت بوگوده. 

==زياري أميران ٚ نام==
#[[مرداويج زياري]]، ۳۱۹ تا ۳۲۳ ه‍ ق
#[[وؤشۊمگير]]، ۳۲۳ تا ۳۵۷
#[[بهستۊن زياري]]، ۳۵۷ تا ۳۶۶
#[[کاوۊس زياري]]، ۳۶۶ تا ۴۰۳
#[[منۊچهر زياري]]، ۴۰۳ تا ۴۲۱
#[[أنۊشيروان زياري]]، ۴۲۱ تا ۴۳۵
#[[کیکاوۊس زياري]]، ۴۴۱ تا ۴۸۳
#[[گيلانشا زياري]]، ۴۸۳ تا ۴۸۶

==سربس==
*ابن اسفندیار بهاءالدین محمد بن حسن. تاریخ تبرستان. تصحیح عباس اقبال. خاور. تهران١٣٢٠
*اشپولر برتولد. تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی. واگردان جواد فلاتوری. اننشارات علمی و فرهنگی. ١٣٧٧
*طبری محمد بن جریر. تاریخ طبری. واگردان ابوالقاسم پاینده.اساطیر. ١٣٦٩
*کسروی احمد. شهریاران گمنام. انتشارات نگاه. تهران ١٣٨٥
*مرعشی سیدظهیرالدین. تاریخ طبرستان و رویان و مازندران. به اهتمام برنهارد دارن. گستره. تهران ١٣٦٣
*Madelung, W .Chapter 6. &quot;The Minor Dynasties of Northern Iran&quot;. [in 7th-11th Century Iran]pp 198-249, from Cambridge History of Iran 4.Cambridge University Press. London 1975
[[رده:تارئخ]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ تاريخ]]</text>
      <sha1>hziy7jfj8ox3rnuym8depxademh0da5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156538</id>
      <parentid>156537</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:29:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33164-71</username>
        <id>18549</id>
      </contributor>
      <comment>جور جؤر جهر جعر</comment>
      <origin>156538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6014" sha1="b28jxehe00ttezt9f2gjhjs8eju3azg" xml:space="preserve">[[فاىل:Historical Atlas of Iran - Plate No. 12.jpg|بندانگشتی|چپ|200px| زياري‌ئن ٚ قلمرؤ نخشه، [[مرداويج]] ٚ زمات ٚ مئن]]
[[فاىل:Gonbad-e Qabus.JPG|بندانگشتی|چپ|200px| گۊنبدکاوۊس، زياري‌ئن ٚ پایتخت]]

'''زياري‌ئن''' یتا گیوٚ/گیل و دٚیلٚم/دٚعلٚم بیشتر گیؤ درزا ؤ خاندان بؤن کي [[کاسپي دریا]] [[نسا]] مئن ويشتر جه ۱۵۰ سال حۊکۊمت بۊگۊدئد. زياري‌ئن [[داخل]] ٚ منطقه شين بۊد. أ سلسله، ٩۳۱ تا ١٠٩٠ ميلادي (۵۰۵ تا ۶۶۴ [[ديلمي تقويم|ديلمي]]) قۊدرت ٚ سر ايسابۊ. زياري‌ئن مۊختلف دؤره‌ئن مئن چار ته پایتخت دأشتيد کي اصفهان، ری، گۊرگان ؤ آمؤل-أ شامل بؤستي.
زياري شاهؤن، فرهنگ ؤ أدبيات ؤ دانش ٚ پيشرفت ٚ وأسي پۊر کۊنۊش بؤدن ؤ حتی زياري‌ئن ٚ جي، دۊ نفر کيتاب بينيويشته درن: [[کاوۊس زياري]] ؤ [[کيکاوۊس زياري]]. [[قابۊس نامه]]، هي کيکاوۊس بن اسکندر ٚ شي ايسه.

==پیشگۊفتار==
جه قدیم زمأت گیلانیان ، آزاتی و اختیار أمره خوشانه زیوش گودید. گیلانˇ جوغرافیا سه خاله بو کی اوشانه نام گیلان ، دیلمان و طالشان دوخاده بوستی. اسلامˇ ورود پسی ، اؤ زمات کی ساسانیانˇ سلسله فوگوردست و موسلمانان  بتأنستید تا خراسانˇ صارای فوسینید. موسلمانان چند دفعأ حق و سأی بوگودید کی [[کاسپي درىا]] صارای فوسینید. اما اوشان هر دفعأ دشکن خوردید و ناموفق بید. فقط موعاویه زمأت مئن ، موسلمانان بتأنستی گورگان فتح بوکونید.
جه سال ٤٣٦ دیلمی (٨٦٤ میلادی) کی علویان ، مازندران مئن علیه طاهریان و خلیفه عباسی شورش بوگودید و بتأنستید طبرستان و گورگان مئن ایته حکومت مستقل باورید و هردفعأ کی نیاز دأشتید جه گیل و دیلمˇ برزنگی مرداکان ایستفاده گودید. حسن بن قاسم (داعی صغیر) زمأت کی سامانیان أمره بجنگسته ، ایبار ده جه گیل و دیلمانˇ یاور ایستفاده بوگوده و بتأنسته سامانیانˇ مایه دار دشکن بده. مرداویج بن زیار بن وردانشاه کی زیارئنˇ اولین امیر بوبوسته ، ابتدا داعی صغیرˇ مایه دار مئن بو و ماکان بن کاکی خدمت گودی. ماکان ، داعی صغیرˇ پیله سردار بو کی بتأنسته شهران ری ، زنجان و همدان فوسینه. داعی تا هسا بتأنسته بو کی خو مخالفان و دشمنان دشکن بده و اونه قوت و زور هر روج ویشترا به. اما علویان مئن اختلاف و ناسازگاری نها بو و سامانیان متوجه بوبوسته بید و هأ موضوع جه ایستفاده بوگودید. اوشان اسفار بن شیرویه به خدمت بیگیفتید. اسفار ایتا جه داعی صغیرˇ سردار و ماکانˇ مایه دار مئن بو. اما اسفار و ماکان مئن اختلاف بوجود بومو و ماکان تصمیم بیگیفته اونه خو مایه دار جه دیمه بنا. هنه وأستی اسفار ، ماکان و داعی أمره دشمن بوبو و سامانیان ورجا بوشو  و باخی داعی مخالفانه خو ورجا دوخاده و اوشانه جه بخواسته کی اونه یاور ببید. مرداویج زیاری ایتا جه گیل و دیلم پیله کسان بو کی به اسفار ملحق بوبوسته. سال ٥٠٢ دیلمی (٩٢٨ میلادی) ، اسفار ، سامانیان یاور أمره به گرگان و مازندران فوتورکسته و بتانسته علویان دشکن بدأ و داعی صغیر أ جنگ مئن کوشته بوبو. داعی موردنˇ پسی ، علویانˇ قودرت فوگوردسته و اسفار اوشانه قلمرو و قودرت جیگیفته و بنام سامانیان حکومت بوگوده. 

==زياري أميران ٚ نام==
#[[مرداويج زياري]]، ۳۱۹ تا ۳۲۳ ه‍ ق
#[[وؤشۊمگير]]، ۳۲۳ تا ۳۵۷
#[[بهستۊن زياري]]، ۳۵۷ تا ۳۶۶
#[[کاوۊس زياري]]، ۳۶۶ تا ۴۰۳
#[[منۊچهر زياري]]، ۴۰۳ تا ۴۲۱
#[[أنۊشيروان زياري]]، ۴۲۱ تا ۴۳۵
#[[کیکاوۊس زياري]]، ۴۴۱ تا ۴۸۳
#[[گيلانشا زياري]]، ۴۸۳ تا ۴۸۶

==سربس==
*ابن اسفندیار بهاءالدین محمد بن حسن. تاریخ تبرستان. تصحیح عباس اقبال. خاور. تهران١٣٢٠
*اشپولر برتولد. تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی. واگردان جواد فلاتوری. اننشارات علمی و فرهنگی. ١٣٧٧
*طبری محمد بن جریر. تاریخ طبری. واگردان ابوالقاسم پاینده.اساطیر. ١٣٦٩
*کسروی احمد. شهریاران گمنام. انتشارات نگاه. تهران ١٣٨٥
*مرعشی سیدظهیرالدین. تاریخ طبرستان و رویان و مازندران. به اهتمام برنهارد دارن. گستره. تهران ١٣٦٣
*Madelung, W .Chapter 6. &quot;The Minor Dynasties of Northern Iran&quot;. [in 7th-11th Century Iran]pp 198-249, from Cambridge History of Iran 4.Cambridge University Press. London 1975
[[رده:تارئخ]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ تاريخ]]</text>
      <sha1>b28jxehe00ttezt9f2gjhjs8eju3azg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156540</id>
      <parentid>156538</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:31:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 2 edits by [[Special:Contributions/~2026-33164-71|~2026-33164-71]] ([[User talk:~2026-33164-71|talk]]) to last revision by Tenshi Hinanawi (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5981" sha1="63hojfhb1kg6v8dch4ewf5wnf0bxw4n" xml:space="preserve">[[فاىل:Historical Atlas of Iran - Plate No. 12.jpg|بندانگشتی|چپ|200px| زياري‌ئن ٚ قلمرؤ نخشه، [[مرداويج]] ٚ زمات ٚ مئن]]
[[فاىل:Gonbad-e Qabus.JPG|بندانگشتی|چپ|200px| گۊنبدکاوۊس، زياري‌ئن ٚ پایتخت]]

'''زياري‌ئن''' ايته [[گيلان|گيلاني]] درزا ؤ خاندان بؤن کي [[کاسپي دریا]] [[نسا]] مئن ويشتر جه ۱۵۰ سال حۊکۊمت بۊگۊدئد. زياري‌ئن [[داخل]] ٚ منطقه شين بۊد. أ سلسله، ٩۳۱ تا ١٠٩٠ ميلادي (۵۰۵ تا ۶۶۴ [[ديلمي تقويم|ديلمي]]) قۊدرت ٚ سر ايسابۊ. زياري‌ئن مۊختلف دؤره‌ئن مئن چار ته پایتخت دأشتيد کي اصفهان، ری، گۊرگان ؤ آمؤل-أ شامل بؤستي.
زياري شاهؤن، فرهنگ ؤ أدبيات ؤ دانش ٚ پيشرفت ٚ وأسي پۊر کۊنۊش بؤدن ؤ حتی زياري‌ئن ٚ جي، دۊ نفر کيتاب بينيويشته درن: [[کاوۊس زياري]] ؤ [[کيکاوۊس زياري]]. [[قابۊس نامه]]، هي کيکاوۊس بن اسکندر ٚ شي ايسه.

==پیشگۊفتار==
جه قدیم زمأت گیلانیان ، آزاتی و اختیار أمره خوشانه زیوش گودید. گیلانˇ جوغرافیا سه خاله بو کی اوشانه نام گیلان ، دیلمان و طالشان دوخاده بوستی. اسلامˇ ورود پسی ، اؤ زمات کی ساسانیانˇ سلسله فوگوردست و موسلمانان  بتأنستید تا خراسانˇ صارای فوسینید. موسلمانان چند دفعأ حق و سأی بوگودید کی [[کاسپي درىا]] صارای فوسینید. اما اوشان هر دفعأ دشکن خوردید و ناموفق بید. فقط موعاویه زمأت مئن ، موسلمانان بتأنستی گورگان فتح بوکونید.
جه سال ٤٣٦ دیلمی (٨٦٤ میلادی) کی علویان ، مازندران مئن علیه طاهریان و خلیفه عباسی شورش بوگودید و بتأنستید طبرستان و گورگان مئن ایته حکومت مستقل باورید و هردفعأ کی نیاز دأشتید جه گیل و دیلمˇ برزنگی مرداکان ایستفاده گودید. حسن بن قاسم (داعی صغیر) زمأت کی سامانیان أمره بجنگسته ، ایبار ده جه گیل و دیلمانˇ یاور ایستفاده بوگوده و بتأنسته سامانیانˇ مایه دار دشکن بده. مرداویج بن زیار بن وردانشاه کی زیارئنˇ اولین امیر بوبوسته ، ابتدا داعی صغیرˇ مایه دار مئن بو و ماکان بن کاکی خدمت گودی. ماکان ، داعی صغیرˇ پیله سردار بو کی بتأنسته شهران ری ، زنجان و همدان فوسینه. داعی تا هسا بتأنسته بو کی خو مخالفان و دشمنان دشکن بده و اونه قوت و زور هر روج ویشترا به. اما علویان مئن اختلاف و ناسازگاری نها بو و سامانیان متوجه بوبوسته بید و هأ موضوع جه ایستفاده بوگودید. اوشان اسفار بن شیرویه به خدمت بیگیفتید. اسفار ایتا جه داعی صغیرˇ سردار و ماکانˇ مایه دار مئن بو. اما اسفار و ماکان مئن اختلاف بوجود بومو و ماکان تصمیم بیگیفته اونه خو مایه دار جه دیمه بنا. هنه وأستی اسفار ، ماکان و داعی أمره دشمن بوبو و سامانیان ورجا بوشو  و باخی داعی مخالفانه خو ورجا دوخاده و اوشانه جه بخواسته کی اونه یاور ببید. مرداویج زیاری ایتا جه گیل و دیلم پیله کسان بو کی به اسفار ملحق بوبوسته. سال ٥٠٢ دیلمی (٩٢٨ میلادی) ، اسفار ، سامانیان یاور أمره به گرگان و مازندران فوتورکسته و بتانسته علویان دشکن بدأ و داعی صغیر أ جنگ مئن کوشته بوبو. داعی موردنˇ پسی ، علویانˇ قودرت فوگوردسته و اسفار اوشانه قلمرو و قودرت جیگیفته و بنام سامانیان حکومت بوگوده. 

==زياري أميران ٚ نام==
#[[مرداويج زياري]]، ۳۱۹ تا ۳۲۳ ه‍ ق
#[[وؤشۊمگير]]، ۳۲۳ تا ۳۵۷
#[[بهستۊن زياري]]، ۳۵۷ تا ۳۶۶
#[[کاوۊس زياري]]، ۳۶۶ تا ۴۰۳
#[[منۊچهر زياري]]، ۴۰۳ تا ۴۲۱
#[[أنۊشيروان زياري]]، ۴۲۱ تا ۴۳۵
#[[کیکاوۊس زياري]]، ۴۴۱ تا ۴۸۳
#[[گيلانشا زياري]]، ۴۸۳ تا ۴۸۶

==سربس==
*ابن اسفندیار بهاءالدین محمد بن حسن. تاریخ تبرستان. تصحیح عباس اقبال. خاور. تهران١٣٢٠
*اشپولر برتولد. تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی. واگردان جواد فلاتوری. اننشارات علمی و فرهنگی. ١٣٧٧
*طبری محمد بن جریر. تاریخ طبری. واگردان ابوالقاسم پاینده.اساطیر. ١٣٦٩
*کسروی احمد. شهریاران گمنام. انتشارات نگاه. تهران ١٣٨٥
*مرعشی سیدظهیرالدین. تاریخ طبرستان و رویان و مازندران. به اهتمام برنهارد دارن. گستره. تهران ١٣٦٣
*Madelung, W .Chapter 6. &quot;The Minor Dynasties of Northern Iran&quot;. [in 7th-11th Century Iran]pp 198-249, from Cambridge History of Iran 4.Cambridge University Press. London 1975
[[رده:تارئخ]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ تاريخ]]</text>
      <sha1>63hojfhb1kg6v8dch4ewf5wnf0bxw4n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>أنزلي</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1852</id>
    <revision>
      <id>156535</id>
      <parentid>155958</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:21:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33164-71</username>
        <id>18549</id>
      </contributor>
      <comment>انزلی بندر</comment>
      <origin>156535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16019" sha1="4q1ft43yzwhlyxcmdeno64rskz1ak9r" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= انزلی
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= 
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|شأردار= 
|اۊستان= [[گيلان و دیلمستان و تالش]]
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= انزلی بندر
|محلي نام= انزلی بندر
|قديمي نامان= بندر پهلوي، أنزليچ، چراغ پۊشتأن
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۱۵۱,۵۶۴ نفر (۱۴۰۵)
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۳۱۵ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۲۸- متر
|دما ميانگين= ۱۶/۲درجه سانتیگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۹۰۳ میلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۷ رۊج
|سؤغات= ماهي، صنایع دستي
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= [http://www.anzali.ir/ أنزلي شأرداري]
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''أنزٚلي''' کي با نامان '''انزلی بندر با پهلوی بندر یا انزلیچ''' دخانده بؤستي، ايته جه [[گيلان]] ٚ شأران ايسه گه [[أنزلي شأرستان]] ٚ [[أنزلي شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن دره ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه. أنزلي گردشگري،&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200613143116/https://zoomlife.ir/travel/180-travel-guide-bandar-anzali.html&lt;/ref&gt; ايقتصادي ؤ ورزشي&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200613144051/http://anzali.ir/?p=9057 انزلی کلاب/ 13000 ورزشکار سازمان یافته در انزلی]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;یادکرد وب |url=http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |title=13 هزار ورزشکار سازمان یافته در بندر انزلی |accessdate=۲۳ نوامبر ۲۰۱۲ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120903051425/http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |archivedate=۳ سپتامبر ۲۰۱۲ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; لحاظ ٚ جه پۊر گيلان ؤ ايران ٚ مئن جاجيگا دأره. أنزلي [[گيلک|گيلکان]] ٚ دۊوؤمي پيله شأر [[رشت]] ٚ پسي ايسه '''گیلان و دیلمستان و تالش''' ٚ مین.&lt;ref name=&quot;gilannews.ir&quot;&gt;یادکرد وب|url=http://www.gilannews.ir/4152.html|title=نسخه آرشیو شده|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222081718/http://www.gilannews.ir/4152.html|archivedate=۲۲ دسامبر ۲۰۱۵|dead-url=yes|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=|عنوان=}}&lt;/ref&gt; أ شأر ٚ مردۊم [[گيلک]] ايسده ؤ قديم ٚ زمات ٚ جه تا هأسأ اۊشان ٚ زوان [[گيلکي]] ايسه. أنزلي شأر أولي ؤ پيله‌ترين بندر، [[کاسپي دریا]] نسايي سامان ٚ مئن ايسه. أنزلي ويشترين جمعيت-أ گيلان ٚ شأران ٚ مئن [[رشت]] ٚ پسي دأره ؤ ايته جه [[ايران]] ٚ متراکم‌ترين شأران محسۊب به.&lt;ref&gt;http://www.anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |title=گمرکات ایران |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130115100427/http://anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |archivedate=۱۵ ژانویه ۲۰۱۳ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;anzaliport.pmo.ir&quot;&gt;http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |title=اداره کل بنادر و دریانوردی استان گیلان |accessdate=۲ ژوئیه ۲۰۱۱ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110907045314/http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |archivedate=۷ سپتامبر ۲۰۱۱ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;کتاب ایران قدیم، مهد تمدن جهان نوشته محمدعلی جدید الاسلام&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;تاریخ بندرانزلی&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20151016140705/http://anzaliclub.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%86%D8%B2%D9%84%DB%8C/ تاریخ بندرانزلی]&lt;/ref&gt; أ شأر ويشترين وارش-أ [[گيلان]] ٚ شأران ٚ مئن دأره.&lt;ref&gt;[[رشت#cite note-16]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |title=ایرنا / انزلی پر باران‌ترین شهر ایران |accessdate=۱۵ اکتبر ۲۰۱۹ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180602230527/http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |archivedate=۲ ژوئن ۲۰۱۸ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي حدۊد ۴۲ کيلۊمتر ساحلي نوار دأره. أنزلي آو ؤ هأوا مرطۊب ايسه ؤ اۊن ٚ رطۊبت ٚ ميزان جه ۷۱ تا ۹۷ درصد نوسان دأره. أ شأر ٚ وارش ٚ ميزان ني پۊر بۊجؤر ايسه ؤ به سالانه ۱۸۹۲ میليمتر فأرئسه.
أنزلي ۲۰۱۹ سال ٚ دۊرۊن رکؤرد بزه ؤ ويشترين وارش-أ دۊنیا شأران ٚ مئن ايته رۊج ٚ دۊرۊن دأشتي.
أنزلي شأر، گيلان ٚ خۊرخۊس ٚ ور قرار بيگيته ؤ [[کاسپي دریا]] ؤ [[أنزلي سل]] ٚ أمرأ مجاورت دأره ؤ جه چند ته جزيره ؤ شبه جزيره تشکيل بۊبؤسته دره کي پۊرد ٚ أمرأ به هم متصل ايسده.&lt;ref&gt;http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |title=جزیره انزلی |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170730223212/http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |archivedate=۳۰ ژوئیه ۲۰۱۷ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي شأر پۊر تاريخ ؤ قدمت دأره ؤ چؤن أ شأر اۊرۊپا أمرأ تجاري ؤ ايقتصادي مراوده دأشتي، جهاني سطح ٚ مئن أن-أ شناسده. أنزلي چؤن گمرک دأشتي ؤ ايته تجاري مرکز بۊ قديم ٚ زمات ٚ جه ايراني ؤ خارجي تاجران ٚ مئن به ''اۊرۊپا بلته'' معرۊف بۊ ؤ چؤن أ شأر بندري بۊ اۊن ٚ مردۊم ني برخلاف باخي ايران ٚ شأران پۊر زۊتر جديد ٚ دستاوردان ؤ مؤدرن ٚ دۊنیا أمرأ آشنا بۊبؤستد.&lt;ref&gt;[http://www.tebyan-zn.ir/News-Article/tourism/استان-گیلان جاذبه-گردشگری بندرانزلی/2012/4/9/57893.html تبیان زنجان / انزلی دروازه اروپا]{{پیوند مرده|date=اکتبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== أنزلي نام ==

راجه به أنزلي نوم، چن ته روايت نئهأ:

* ۱) أنزلي، '''أنزليج''' (اسکله‌اي کي پاراخۊت اۊن ورجأ پهلو گيره) جي بگيته بۊبؤسته.
* ۲) اي سري هم گيدي کي أنزلي '''أنزان''' واجه جه بيگيته بۊبؤسته دره. أنزان، اي سري دئباره مردۊم بيد کي قديم زمات کاسپي دریا نسا زندگي کۊديد.
* ۳) أنزل يا أنگر کي به معنی لنگر ايسه.
* ۴) وختی اماردان کي گيلانˇ اصلي ساکنؤن بؤن، فارسؤن أمرأ هم‌دس بوبؤن، هي مۊناسبت واسي، اۊ جيگا اسمه بنأن انشان يا انزان کی پارسؤنˇ أصلي سامان بۊ.

۱۵۰۹ گالشي سال (۱۹۳۵ ميلادی)، أنزلي نامه عوضأ گۊدن ؤ بنأن ''بندر پهلوی''. تا ۱۵۵۲ گالشي سال کي انقلاب بۊبؤ اي شهرˇ اسم دۊوارده به خۊ أصلي نام یعني أنزلي واگردسته.

== جۊغرافي مؤقعیت ==

بر اساس بررسیان [[زمین شناسی]]، حدودای  ۱۵٬۰۰۰ سال پیش ، ایته جزیره از سطح آب دریای [[کاسپیئن]] سر در باورده  که بعدنان  به ایسمه انزلی نامیده ببوسته و بعونوان موهمترین بندر [[دریای کاسپیئن]] سواحل جنوبی و [[ایران]] معروف ببو.

ا جزیره بر اثر فعل و انفعالات جوی و سایر عوامل طبیعی ، بصورت ایمروزی از دو قسمت [[انزلی]] و [[غازیان]] تشکیل ببو و ایته کانال بین ا دو تا قسمت ایجاد ببو که چهار تا روخانه آب از شرق ( [[سوسر روگا]] , [[پیر بازار روگا]] , [[راست خانه]] و [[نهنگ روگا]] ) و ایته روخانه از غرب ( [[شنبه بازار روگا]] ) از طریق اون دریا میئن دوه.


أنزلي در ایته ساحلی و  جلگه ای  منطقه در طول جوغرافیایی ۴۹ درجه و ۲۸ دقیقه و عرض جوغرافیایی ۳۷ درجه و ۲۸ دقیقه واقع ببوسته و بولندی اون از سطح دریا منهای ۲۶متر ایسه.

== أنزلي محلان ==

غاریور*
پیل علی باغ*
شالیور*
قلم گوده*
جزیره طالقانی*
کولیور ۲*
سوسر*
میدان مالا*
بی بی حوریه*
امامزاده*
عباس آباد*
ولی آباد*
بنیاد*
چهارطبقه*
سيد آسيه*
اداره نوغان*
کافه سه یاران*
سی متری*
* [[کولیور]]
* [[نویر]] 
* [[ناصرخسرو]]  
* [[میان پشته]] 
* [[غازیان]] 
* [[کوی واحدی]] 
* [[آخر خط]]
شاه کوچه*
سامانسر*

== أنزلي ایداران ==

[[پرونده:p۱۵۳.JPG|left|thumb|انزلی گمرک]]

*[[بندر انزلی شیلات]] 
* [[بندر انزلی گمرک]]
* [[بندر انزلی بنادر وکشتیرانی]]
[[پرونده:p۱۵۰.JPG|left|thumb|]]

== أنزلي دئني جيگان ==
*آبکنار پۊرد چوئی(پرنده فاندری)*
*[[معتمدی عیمارت]] 
* [[گمرك عیمارت]] 
* [[شهرداری عیمارت]]  
* [[انزلی مرداب]]  
* [[انزلی ساحل]]  
* [[انزلی مناره]]  
[[پرونده:p۱۵۱.JPG|left|thumb|انزلی ]]
* [[انزلی موزه نظامی]]
* [[انزلی موج شکن]]  
* [[غازیان موج شکن]]  
* [[انزلی پورد]] 
* [[غازیان پورد]] 
[[پرونده:p۱۶۲.JPG|left|thumb|انزلی موزه نظامی ]]
* [[میان پشته کاخ]]  
* [[بندر انزلی بولوار]]  
* [[انزلی تالاب]]  
* [[بی‌بی حوریه آسسانه]]  
* [[آقا سید محمد نجفی آسسانه]]

== أنزلي شهر اولینان ==

[[پرونده:p۱۶۱.JPG|left|thumb|مرکز خرید]]

*[[گمرک]] اداره با سابقیه‌ ویشتر از ۳۰۰ سال 
* [[بندر]] اداره باسابقیه‌ بیش از ۲۰۰ سال 
* ایجاد انجومنان محلی و [[بلدیه]] قبل از بوجود امون بلدیه 
* اولین بلدیه [[ایران]] میئن که الان به ایسمه [[شهرداری]] ایسه درا شهر تاسیس ببوسته .
* [[آموزش وپرورش]] قبل از سال ۱۲۷۱ خورشیدی 
* [[اکابر]] شبانه اون هم درسان دبیرستانی قبل از سال ۱۲۹۰ خورشیدی 
* [[چاپخانه]] قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[بئداری]] قبل از سال ۱۲۷۶ خورشیدی که بوسیله بلدیه اداره بوستی .
* [[شیروخورشید]]ی سرخ ۱۳۰۴ خورشیدی 
* روشنائی [[برق]] قبل از سال۱۲۷۹ خورشیدی بعونوان اولین شهر در ایران که دارای روشنائی ببوسته.
* [[تلفن]] قبل از سال ۱۲۷۷ شمسی و [[پست]] و [[تلگراف]] هم هتویی جلوتر از خیلی شهرهان ایران 
* [[نظمیه]] (شهربانی) قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[راه آهن]] حدود سال ۱۲۶۹ خورشیدی در ایته از روستان انزلی 
* [[هواشناسی]] قبل از سال ۱۲۸۰ خورشیدی 
* [[شیلات]] اداره با ویشتر از ۱۵۰ سال قدمت و [[سردخانه]] اولین بار انزلی میئن و[[حسن کیاده]] 
* [[هواپیما]] – اولین خطوط هوایی  بندر انزلی مین به وجود بومو در ایته زمین معروف به [[زمین طیاره]]. اولین پرواز در ایران از بندر انزلی به [[تئران]] و بعد از اون به [[ایصفهان]] صورت بیگیفته . 
* [[اتومبیل]] برای اولین باردرانزلی مشاهده ببوسته. 
* [[سینما]] سالون بندرانزلی از نظر [[فیلم سینمائی]] نمایش و سالون سینماداشتن ، [[تئاتر]] و ورزشهای موختلف پیشگام بو.


== أنزلي رۊستایان==
=== چهارفریضه دهستان ===
[[آبˇکنار]]، [[سنگاچين]]، [[كپورچال]]، [[بشمن]]، [[علی ابادكپورچال]]، [[كرگان]]، [[كچلك]]، [[سياه خاله سر]]، [[خميران]]، [[رودپشت]]، [[كوچك محله]]، [[شيله سر]]، [[تربه بر]]، [[معاف(مافان)]]، [[سياه وزان]]، [[اشپلا]]، [[چای بيجار]]، [[كربلايی مهدی گرده]]، [[اشتركان]]، [[ماهروزه-آب ٚکنار]]، [[گلوگاه روستا]]اشترکان ،تالش محله

=== ليجارگي حسن‌رۊد دهستان ===
[[طالب اباد]]، [[ليجاركی حسن رود روستا]]، [[حسن رود]]، [[گلشن]]، [[جفرودپائين]]، [[تربه گوده]]، [[شانگهای پرده]]

== جۊر وا جۊر ==

* [[بندر انزلی نمایندان مجلس شورای ملی میئن]]
* [[بندر انزلی نمایندان مجلس مؤسسان میئن]]
* [[بندر انزلی شهرداران]]
* [[بندر انزلی سرشناسان]]
==أنزلي پيله کسان==
{{انزلی سرشناسؤن}}

خلیل دانش پژوه آبکنار،حسين قوامی آبکنار،آنام آبکناری،محمد حبیبی آبکنار،کیوان ساجدی آبکنار،اصغرشيرپور آبکنار
{{گيلان}}

==تاتايي‌ئن==

&lt;gallery style=&quot;text-align:center&quot;&gt;
پرونده:Anzali lagoon2 Barry Kent.jpg|[[أنزلي سل]]
پرونده:Caspian Sea covered with plants near Bandar-e Anzali - Barry Kent.jpg|أنزلي سل
پرونده:Mordab bandare-e anzali.JPG|أنزلي سل
پرونده:Anzali cementery2 Barry Kent.jpg|لهستانیان آرامگاه
پرونده:Bolvaranzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:Bolvare Bandar-e Anzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:ANZALI90.jpg |ساحلي تأسيسات
پرونده:ANZALI90.jpg|ساحلي تأسيسات
پرونده:Bandar-e Anzali.jpg|[[غازيان ٚ پۊرد]]
پرونده:Mole Bandar-e Anzali.jpg|[[أنزلي مؤل]]
پرونده:Walkway Anzali Port.jpg|أنزلي، اسفند ۱۳۹۲
Image:hhhh.jpg|أنزلي  
Image:hhhhh.jpg|سل باقالا
&lt;/gallery&gt;

== سربس ==
[[رده:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]
[[رده:بندری شهرؤن]]</text>
      <sha1>4q1ft43yzwhlyxcmdeno64rskz1ak9r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156536</id>
      <parentid>156535</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:22:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33164-71</username>
        <id>18549</id>
      </contributor>
      <comment>/* انزلی نام */</comment>
      <origin>156536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16011" sha1="0ux4ur7cwwg2w3i81o3nspwhf14jt7n" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= انزلی
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= 
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|شأردار= 
|اۊستان= [[گيلان و دیلمستان و تالش]]
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= انزلی بندر
|محلي نام= انزلی بندر
|قديمي نامان= بندر پهلوي، أنزليچ، چراغ پۊشتأن
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۱۵۱,۵۶۴ نفر (۱۴۰۵)
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۳۱۵ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۲۸- متر
|دما ميانگين= ۱۶/۲درجه سانتیگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۹۰۳ میلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۷ رۊج
|سؤغات= ماهي، صنایع دستي
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= [http://www.anzali.ir/ أنزلي شأرداري]
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''أنزٚلي''' کي با نامان '''انزلی بندر با پهلوی بندر یا انزلیچ''' دخانده بؤستي، ايته جه [[گيلان]] ٚ شأران ايسه گه [[أنزلي شأرستان]] ٚ [[أنزلي شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن دره ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه. أنزلي گردشگري،&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200613143116/https://zoomlife.ir/travel/180-travel-guide-bandar-anzali.html&lt;/ref&gt; ايقتصادي ؤ ورزشي&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200613144051/http://anzali.ir/?p=9057 انزلی کلاب/ 13000 ورزشکار سازمان یافته در انزلی]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;یادکرد وب |url=http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |title=13 هزار ورزشکار سازمان یافته در بندر انزلی |accessdate=۲۳ نوامبر ۲۰۱۲ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120903051425/http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |archivedate=۳ سپتامبر ۲۰۱۲ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; لحاظ ٚ جه پۊر گيلان ؤ ايران ٚ مئن جاجيگا دأره. أنزلي [[گيلک|گيلکان]] ٚ دۊوؤمي پيله شأر [[رشت]] ٚ پسي ايسه '''گیلان و دیلمستان و تالش''' ٚ مین.&lt;ref name=&quot;gilannews.ir&quot;&gt;یادکرد وب|url=http://www.gilannews.ir/4152.html|title=نسخه آرشیو شده|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222081718/http://www.gilannews.ir/4152.html|archivedate=۲۲ دسامبر ۲۰۱۵|dead-url=yes|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=|عنوان=}}&lt;/ref&gt; أ شأر ٚ مردۊم [[گيلک]] ايسده ؤ قديم ٚ زمات ٚ جه تا هأسأ اۊشان ٚ زوان [[گيلکي]] ايسه. أنزلي شأر أولي ؤ پيله‌ترين بندر، [[کاسپي دریا]] نسايي سامان ٚ مئن ايسه. أنزلي ويشترين جمعيت-أ گيلان ٚ شأران ٚ مئن [[رشت]] ٚ پسي دأره ؤ ايته جه [[ايران]] ٚ متراکم‌ترين شأران محسۊب به.&lt;ref&gt;http://www.anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |title=گمرکات ایران |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130115100427/http://anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |archivedate=۱۵ ژانویه ۲۰۱۳ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;anzaliport.pmo.ir&quot;&gt;http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |title=اداره کل بنادر و دریانوردی استان گیلان |accessdate=۲ ژوئیه ۲۰۱۱ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110907045314/http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |archivedate=۷ سپتامبر ۲۰۱۱ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;کتاب ایران قدیم، مهد تمدن جهان نوشته محمدعلی جدید الاسلام&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;تاریخ بندرانزلی&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20151016140705/http://anzaliclub.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%86%D8%B2%D9%84%DB%8C/ تاریخ بندرانزلی]&lt;/ref&gt; أ شأر ويشترين وارش-أ [[گيلان]] ٚ شأران ٚ مئن دأره.&lt;ref&gt;[[رشت#cite note-16]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |title=ایرنا / انزلی پر باران‌ترین شهر ایران |accessdate=۱۵ اکتبر ۲۰۱۹ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180602230527/http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |archivedate=۲ ژوئن ۲۰۱۸ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي حدۊد ۴۲ کيلۊمتر ساحلي نوار دأره. أنزلي آو ؤ هأوا مرطۊب ايسه ؤ اۊن ٚ رطۊبت ٚ ميزان جه ۷۱ تا ۹۷ درصد نوسان دأره. أ شأر ٚ وارش ٚ ميزان ني پۊر بۊجؤر ايسه ؤ به سالانه ۱۸۹۲ میليمتر فأرئسه.
أنزلي ۲۰۱۹ سال ٚ دۊرۊن رکؤرد بزه ؤ ويشترين وارش-أ دۊنیا شأران ٚ مئن ايته رۊج ٚ دۊرۊن دأشتي.
أنزلي شأر، گيلان ٚ خۊرخۊس ٚ ور قرار بيگيته ؤ [[کاسپي دریا]] ؤ [[أنزلي سل]] ٚ أمرأ مجاورت دأره ؤ جه چند ته جزيره ؤ شبه جزيره تشکيل بۊبؤسته دره کي پۊرد ٚ أمرأ به هم متصل ايسده.&lt;ref&gt;http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |title=جزیره انزلی |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170730223212/http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |archivedate=۳۰ ژوئیه ۲۰۱۷ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي شأر پۊر تاريخ ؤ قدمت دأره ؤ چؤن أ شأر اۊرۊپا أمرأ تجاري ؤ ايقتصادي مراوده دأشتي، جهاني سطح ٚ مئن أن-أ شناسده. أنزلي چؤن گمرک دأشتي ؤ ايته تجاري مرکز بۊ قديم ٚ زمات ٚ جه ايراني ؤ خارجي تاجران ٚ مئن به ''اۊرۊپا بلته'' معرۊف بۊ ؤ چؤن أ شأر بندري بۊ اۊن ٚ مردۊم ني برخلاف باخي ايران ٚ شأران پۊر زۊتر جديد ٚ دستاوردان ؤ مؤدرن ٚ دۊنیا أمرأ آشنا بۊبؤستد.&lt;ref&gt;[http://www.tebyan-zn.ir/News-Article/tourism/استان-گیلان جاذبه-گردشگری بندرانزلی/2012/4/9/57893.html تبیان زنجان / انزلی دروازه اروپا]{{پیوند مرده|date=اکتبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== أنزلي نام ==

راجه به أنزلي نوم، چن ته روايت نئهأ:

* ۱) انزلی، انزلی (اسکله‌اي کي پاراخۊت اۊن ورجأ پهلو گيره) جي بگيته بۊبؤسته.
* ۲) اي سري هم گيدي کي أنزلي '''أنزان''' واجه جه بيگيته بۊبؤسته دره. أنزان، اي سري دئباره مردۊم بيد کي قديم زمات کاسپي دریا نسا زندگي کۊديد.
* ۳) أنزل يا أنگر کي به معنی لنگر ايسه.
* ۴) وختی اماردان کي گيلانˇ اصلي ساکنؤن بؤن، فارسؤن أمرأ هم‌دس بوبؤن، هي مۊناسبت واسي، اۊ جيگا اسمه بنأن انشان يا انزان کی پارسؤنˇ أصلي سامان بۊ.

۱۵۰۹ گالشي سال (۱۹۳۵ ميلادی)، أنزلي نامه عوضأ گۊدن ؤ بنأن ''بندر پهلوی''. تا ۱۵۵۲ گالشي سال کي انقلاب بۊبؤ اي شهرˇ اسم دۊوارده به خۊ أصلي نام یعني أنزلي واگردسته.

== جۊغرافي مؤقعیت ==

بر اساس بررسیان [[زمین شناسی]]، حدودای  ۱۵٬۰۰۰ سال پیش ، ایته جزیره از سطح آب دریای [[کاسپیئن]] سر در باورده  که بعدنان  به ایسمه انزلی نامیده ببوسته و بعونوان موهمترین بندر [[دریای کاسپیئن]] سواحل جنوبی و [[ایران]] معروف ببو.

ا جزیره بر اثر فعل و انفعالات جوی و سایر عوامل طبیعی ، بصورت ایمروزی از دو قسمت [[انزلی]] و [[غازیان]] تشکیل ببو و ایته کانال بین ا دو تا قسمت ایجاد ببو که چهار تا روخانه آب از شرق ( [[سوسر روگا]] , [[پیر بازار روگا]] , [[راست خانه]] و [[نهنگ روگا]] ) و ایته روخانه از غرب ( [[شنبه بازار روگا]] ) از طریق اون دریا میئن دوه.


أنزلي در ایته ساحلی و  جلگه ای  منطقه در طول جوغرافیایی ۴۹ درجه و ۲۸ دقیقه و عرض جوغرافیایی ۳۷ درجه و ۲۸ دقیقه واقع ببوسته و بولندی اون از سطح دریا منهای ۲۶متر ایسه.

== أنزلي محلان ==

غاریور*
پیل علی باغ*
شالیور*
قلم گوده*
جزیره طالقانی*
کولیور ۲*
سوسر*
میدان مالا*
بی بی حوریه*
امامزاده*
عباس آباد*
ولی آباد*
بنیاد*
چهارطبقه*
سيد آسيه*
اداره نوغان*
کافه سه یاران*
سی متری*
* [[کولیور]]
* [[نویر]] 
* [[ناصرخسرو]]  
* [[میان پشته]] 
* [[غازیان]] 
* [[کوی واحدی]] 
* [[آخر خط]]
شاه کوچه*
سامانسر*

== أنزلي ایداران ==

[[پرونده:p۱۵۳.JPG|left|thumb|انزلی گمرک]]

*[[بندر انزلی شیلات]] 
* [[بندر انزلی گمرک]]
* [[بندر انزلی بنادر وکشتیرانی]]
[[پرونده:p۱۵۰.JPG|left|thumb|]]

== أنزلي دئني جيگان ==
*آبکنار پۊرد چوئی(پرنده فاندری)*
*[[معتمدی عیمارت]] 
* [[گمرك عیمارت]] 
* [[شهرداری عیمارت]]  
* [[انزلی مرداب]]  
* [[انزلی ساحل]]  
* [[انزلی مناره]]  
[[پرونده:p۱۵۱.JPG|left|thumb|انزلی ]]
* [[انزلی موزه نظامی]]
* [[انزلی موج شکن]]  
* [[غازیان موج شکن]]  
* [[انزلی پورد]] 
* [[غازیان پورد]] 
[[پرونده:p۱۶۲.JPG|left|thumb|انزلی موزه نظامی ]]
* [[میان پشته کاخ]]  
* [[بندر انزلی بولوار]]  
* [[انزلی تالاب]]  
* [[بی‌بی حوریه آسسانه]]  
* [[آقا سید محمد نجفی آسسانه]]

== أنزلي شهر اولینان ==

[[پرونده:p۱۶۱.JPG|left|thumb|مرکز خرید]]

*[[گمرک]] اداره با سابقیه‌ ویشتر از ۳۰۰ سال 
* [[بندر]] اداره باسابقیه‌ بیش از ۲۰۰ سال 
* ایجاد انجومنان محلی و [[بلدیه]] قبل از بوجود امون بلدیه 
* اولین بلدیه [[ایران]] میئن که الان به ایسمه [[شهرداری]] ایسه درا شهر تاسیس ببوسته .
* [[آموزش وپرورش]] قبل از سال ۱۲۷۱ خورشیدی 
* [[اکابر]] شبانه اون هم درسان دبیرستانی قبل از سال ۱۲۹۰ خورشیدی 
* [[چاپخانه]] قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[بئداری]] قبل از سال ۱۲۷۶ خورشیدی که بوسیله بلدیه اداره بوستی .
* [[شیروخورشید]]ی سرخ ۱۳۰۴ خورشیدی 
* روشنائی [[برق]] قبل از سال۱۲۷۹ خورشیدی بعونوان اولین شهر در ایران که دارای روشنائی ببوسته.
* [[تلفن]] قبل از سال ۱۲۷۷ شمسی و [[پست]] و [[تلگراف]] هم هتویی جلوتر از خیلی شهرهان ایران 
* [[نظمیه]] (شهربانی) قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[راه آهن]] حدود سال ۱۲۶۹ خورشیدی در ایته از روستان انزلی 
* [[هواشناسی]] قبل از سال ۱۲۸۰ خورشیدی 
* [[شیلات]] اداره با ویشتر از ۱۵۰ سال قدمت و [[سردخانه]] اولین بار انزلی میئن و[[حسن کیاده]] 
* [[هواپیما]] – اولین خطوط هوایی  بندر انزلی مین به وجود بومو در ایته زمین معروف به [[زمین طیاره]]. اولین پرواز در ایران از بندر انزلی به [[تئران]] و بعد از اون به [[ایصفهان]] صورت بیگیفته . 
* [[اتومبیل]] برای اولین باردرانزلی مشاهده ببوسته. 
* [[سینما]] سالون بندرانزلی از نظر [[فیلم سینمائی]] نمایش و سالون سینماداشتن ، [[تئاتر]] و ورزشهای موختلف پیشگام بو.


== أنزلي رۊستایان==
=== چهارفریضه دهستان ===
[[آبˇکنار]]، [[سنگاچين]]، [[كپورچال]]، [[بشمن]]، [[علی ابادكپورچال]]، [[كرگان]]، [[كچلك]]، [[سياه خاله سر]]، [[خميران]]، [[رودپشت]]، [[كوچك محله]]، [[شيله سر]]، [[تربه بر]]، [[معاف(مافان)]]، [[سياه وزان]]، [[اشپلا]]، [[چای بيجار]]، [[كربلايی مهدی گرده]]، [[اشتركان]]، [[ماهروزه-آب ٚکنار]]، [[گلوگاه روستا]]اشترکان ،تالش محله

=== ليجارگي حسن‌رۊد دهستان ===
[[طالب اباد]]، [[ليجاركی حسن رود روستا]]، [[حسن رود]]، [[گلشن]]، [[جفرودپائين]]، [[تربه گوده]]، [[شانگهای پرده]]

== جۊر وا جۊر ==

* [[بندر انزلی نمایندان مجلس شورای ملی میئن]]
* [[بندر انزلی نمایندان مجلس مؤسسان میئن]]
* [[بندر انزلی شهرداران]]
* [[بندر انزلی سرشناسان]]
==أنزلي پيله کسان==
{{انزلی سرشناسؤن}}

خلیل دانش پژوه آبکنار،حسين قوامی آبکنار،آنام آبکناری،محمد حبیبی آبکنار،کیوان ساجدی آبکنار،اصغرشيرپور آبکنار
{{گيلان}}

==تاتايي‌ئن==

&lt;gallery style=&quot;text-align:center&quot;&gt;
پرونده:Anzali lagoon2 Barry Kent.jpg|[[أنزلي سل]]
پرونده:Caspian Sea covered with plants near Bandar-e Anzali - Barry Kent.jpg|أنزلي سل
پرونده:Mordab bandare-e anzali.JPG|أنزلي سل
پرونده:Anzali cementery2 Barry Kent.jpg|لهستانیان آرامگاه
پرونده:Bolvaranzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:Bolvare Bandar-e Anzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:ANZALI90.jpg |ساحلي تأسيسات
پرونده:ANZALI90.jpg|ساحلي تأسيسات
پرونده:Bandar-e Anzali.jpg|[[غازيان ٚ پۊرد]]
پرونده:Mole Bandar-e Anzali.jpg|[[أنزلي مؤل]]
پرونده:Walkway Anzali Port.jpg|أنزلي، اسفند ۱۳۹۲
Image:hhhh.jpg|أنزلي  
Image:hhhhh.jpg|سل باقالا
&lt;/gallery&gt;

== سربس ==
[[رده:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]
[[رده:بندری شهرؤن]]</text>
      <sha1>0ux4ur7cwwg2w3i81o3nspwhf14jt7n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156539</id>
      <parentid>156536</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:31:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Restored revision 154990 by [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] ([[User talk:InternetArchiveBot|talk]]): Revert (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15940" sha1="es512rs169465fnmisqtvgpcfp97g41" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= أنزلي
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Bandar e Anzali Iran - panoramio.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|شأردار= 
|اۊستان= [[گيلان]]
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= بندر انزلی
|محلي نام= أنزلي
|قديمي نامان= بندر پهلوي، أنزليج، چراغ پۊشتأن
|شأر بؤستن ٚ سال= ۱۲۷۶
|جمعيت= ۱۴۸,۵۶۴ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۳۱۵ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۲۸- متر
|دما ميانگين= ۱۶/۲درجه سانتیگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۹۰۳ میلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۷ رۊج
|سؤغات= ماهي، صنایع دستي
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= [http://www.anzali.ir/ أنزلي شأرداري]
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''أنزٚلي''' کي پهلوي زمات مئن '''پهلوي بندر''' دخانده بؤستي، ايته جه [[گيلان]] ٚ شأران ايسه گه [[أنزلي شأرستان]] ٚ [[أنزلي شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن دره ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه. أنزلي گردشگري،&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200613143116/https://zoomlife.ir/travel/180-travel-guide-bandar-anzali.html&lt;/ref&gt; ايقتصادي ؤ ورزشي&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200613144051/http://anzali.ir/?p=9057 انزلی کلاب/ 13000 ورزشکار سازمان یافته در انزلی]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;یادکرد وب |url=http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |title=13 هزار ورزشکار سازمان یافته در بندر انزلی |accessdate=۲۳ نوامبر ۲۰۱۲ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120903051425/http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |archivedate=۳ سپتامبر ۲۰۱۲ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; لحاظ ٚ جه پۊر گيلان ؤ ايران ٚ مئن جاجيگا دأره. أنزلي [[گيلک|گيلکان]] ٚ دۊوؤمي پيله شأر [[رشت]] ٚ پسي ايسه.&lt;ref name=&quot;gilannews.ir&quot;&gt;یادکرد وب|url=http://www.gilannews.ir/4152.html|title=نسخه آرشیو شده|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222081718/http://www.gilannews.ir/4152.html|archivedate=۲۲ دسامبر ۲۰۱۵|dead-url=yes|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=|عنوان=}}&lt;/ref&gt; أ شأر ٚ مردۊم [[گيلک]] ايسده ؤ قديم ٚ زمات ٚ جه تا هأسأ اۊشان ٚ زوان [[گيلکي]] ايسه. أنزلي شأر أولي ؤ پيله‌ترين بندر، [[کاسپي دریا]] نسايي سامان ٚ مئن ايسه. أنزلي ويشترين جمعيت-أ گيلان ٚ شأران ٚ مئن [[رشت]] ٚ پسي دأره ؤ ايته جه [[ايران]] ٚ متراکم‌ترين شأران محسۊب به.&lt;ref&gt;http://www.anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |title=گمرکات ایران |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130115100427/http://anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |archivedate=۱۵ ژانویه ۲۰۱۳ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;anzaliport.pmo.ir&quot;&gt;http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |title=اداره کل بنادر و دریانوردی استان گیلان |accessdate=۲ ژوئیه ۲۰۱۱ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110907045314/http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |archivedate=۷ سپتامبر ۲۰۱۱ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;کتاب ایران قدیم، مهد تمدن جهان نوشته محمدعلی جدید الاسلام&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;تاریخ بندرانزلی&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20151016140705/http://anzaliclub.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%86%D8%B2%D9%84%DB%8C/ تاریخ بندرانزلی]&lt;/ref&gt; أ شأر ويشترين وارش-أ [[گيلان]] ٚ شأران ٚ مئن دأره.&lt;ref&gt;[[رشت#cite note-16]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |title=ایرنا / انزلی پر باران‌ترین شهر ایران |accessdate=۱۵ اکتبر ۲۰۱۹ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180602230527/http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |archivedate=۲ ژوئن ۲۰۱۸ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي حدۊد ۴۲ کيلۊمتر ساحلي نوار دأره. أنزلي آو ؤ هأوا مرطۊب ايسه ؤ اۊن ٚ رطۊبت ٚ ميزان جه ۷۱ تا ۹۷ درصد نوسان دأره. أ شأر ٚ وارش ٚ ميزان ني پۊر بۊجؤر ايسه ؤ به سالانه ۱۸۹۲ میليمتر فأرئسه.
أنزلي ۲۰۱۹ سال ٚ دۊرۊن رکؤرد بزه ؤ ويشترين وارش-أ دۊنیا شأران ٚ مئن ايته رۊج ٚ دۊرۊن دأشتي.
أنزلي شأر، گيلان ٚ خۊرخۊس ٚ ور قرار بيگيته ؤ [[کاسپي دریا]] ؤ [[أنزلي سل]] ٚ أمرأ مجاورت دأره ؤ جه چند ته جزيره ؤ شبه جزيره تشکيل بۊبؤسته دره کي پۊرد ٚ أمرأ به هم متصل ايسده.&lt;ref&gt;http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |title=جزیره انزلی |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170730223212/http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |archivedate=۳۰ ژوئیه ۲۰۱۷ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي شأر پۊر تاريخ ؤ قدمت دأره ؤ چؤن أ شأر اۊرۊپا أمرأ تجاري ؤ ايقتصادي مراوده دأشتي، جهاني سطح ٚ مئن أن-أ شناسده. أنزلي چؤن گمرک دأشتي ؤ ايته تجاري مرکز بۊ قديم ٚ زمات ٚ جه ايراني ؤ خارجي تاجران ٚ مئن به ''اۊرۊپا بلته'' معرۊف بۊ ؤ چؤن أ شأر بندري بۊ اۊن ٚ مردۊم ني برخلاف باخي ايران ٚ شأران پۊر زۊتر جديد ٚ دستاوردان ؤ مؤدرن ٚ دۊنیا أمرأ آشنا بۊبؤستد.&lt;ref&gt;[http://www.tebyan-zn.ir/News-Article/tourism/استان-گیلان جاذبه-گردشگری بندرانزلی/2012/4/9/57893.html تبیان زنجان / انزلی دروازه اروپا]{{پیوند مرده|date=اکتبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== أنزلي نام ==

راجه به أنزلي نوم، چن ته روايت نئهأ:

* ۱) أنزلي، '''أنزليج''' (اسکله‌اي کي پاراخۊت اۊن ورجأ پهلو گيره) جي بگيته بۊبؤسته.
* ۲) اي سري هم گيدي کي أنزلي '''أنزان''' واجه جه بيگيته بۊبؤسته دره. أنزان، اي سري دئباره مردۊم بيد کي قديم زمات کاسپي دریا نسا زندگي کۊديد.
* ۳) أنزل يا أنگر کي به معنی لنگر ايسه.
* ۴) وختی [[کادوسی]]‌ئن کي گيلانˇ اصلي ساکنؤن بؤن، فارسؤن أمرأ هم‌دس بوبؤن، هي مۊناسبت واسي، اۊ جيگا اسمه بنأن انشان يا انزان کی پارسؤنˇ أصلي سامان بۊ.

۱۵۰۹ گالشي سال (۱۹۳۵ ميلادی)، أنزلي نامه عوضأ گۊدن ؤ بنأن ''بندر پهلوی''. تا ۱۵۵۲ گالشي سال کي انقلاب بۊبؤ اي شهرˇ اسم دۊوارده به خۊ أصلي نام یعني أنزلي واگردسته.

== جۊغرافي مؤقعیت ==

بر اساس بررسیان [[زمین شناسی]]، حدودای  ۱۵٬۰۰۰ سال پیش ، ایته جزیره از سطح آب دریای [[کاسپیئن]] سر در باورده  که بعدنان  به ایسمه انزلی نامیده ببوسته و بعونوان موهمترین بندر [[دریای کاسپیئن]] سواحل جنوبی و [[ایران]] معروف ببو.

ا جزیره بر اثر فعل و انفعالات جوی و سایر عوامل طبیعی ، بصورت ایمروزی از دو قسمت [[انزلی]] و [[غازیان]] تشکیل ببو و ایته کانال بین ا دو تا قسمت ایجاد ببو که چهار تا روخانه آب از شرق ( [[سوسر روگا]] , [[پیر بازار روگا]] , [[راست خانه]] و [[نهنگ روگا]] ) و ایته روخانه از غرب ( [[شنبه بازار روگا]] ) از طریق اون دریا میئن دوه.


أنزلي در ایته ساحلی و  جلگه ای  منطقه در طول جوغرافیایی ۴۹ درجه و ۲۸ دقیقه و عرض جوغرافیایی ۳۷ درجه و ۲۸ دقیقه واقع ببوسته و بولندی اون از سطح دریا منهای ۲۶متر ایسه.

== أنزلي محلان ==

غاریور*
پیل علی باغ*
شالیور*
قلم گوده*
جزیره طالقانی*
کولیور ۲*
سوسر*
میدان مالا*
بی بی حوریه*
امامزاده*
عباس آباد*
ولی آباد*
بنیاد*
چهارطبقه*
سيد آسيه*
اداره نوغان*
کافه سه یاران*
سی متری*
* [[کولیور]]
* [[نویر]] 
* [[ناصرخسرو]]  
* [[میان پشته]] 
* [[غازیان]] 
* [[کوی واحدی]] 
* [[آخر خط]]
شاه کوچه*
سامانسر*

== أنزلي ایداران ==

[[پرونده:p۱۵۳.JPG|left|thumb|انزلی گمرک]]

*[[بندر انزلی شیلات]] 
* [[بندر انزلی گمرک]]
* [[بندر انزلی بنادر وکشتیرانی]]
[[پرونده:p۱۵۰.JPG|left|thumb|]]

== أنزلي دئني جيگان ==
*آبکنار پۊرد چوئی(پرنده فاندری)*
*[[معتمدی عیمارت]] 
* [[گمرك عیمارت]] 
* [[شهرداری عیمارت]]  
* [[انزلی مرداب]]  
* [[انزلی ساحل]]  
* [[انزلی مناره]]  
[[پرونده:p۱۵۱.JPG|left|thumb|انزلی ]]
* [[انزلی موزه نظامی]]
* [[انزلی موج شکن]]  
* [[غازیان موج شکن]]  
* [[انزلی پورد]] 
* [[غازیان پورد]] 
[[پرونده:p۱۶۲.JPG|left|thumb|انزلی موزه نظامی ]]
* [[میان پشته کاخ]]  
* [[بندر انزلی بولوار]]  
* [[انزلی تالاب]]  
* [[بی‌بی حوریه آسسانه]]  
* [[آقا سید محمد نجفی آسسانه]]

== أنزلي شهر اولینان ==

[[پرونده:p۱۶۱.JPG|left|thumb|مرکز خرید]]

*[[گمرک]] اداره با سابقیه‌ ویشتر از ۳۰۰ سال 
* [[بندر]] اداره باسابقیه‌ بیش از ۲۰۰ سال 
* ایجاد انجومنان محلی و [[بلدیه]] قبل از بوجود امون بلدیه 
* اولین بلدیه [[ایران]] میئن که الان به ایسمه [[شهرداری]] ایسه درا شهر تاسیس ببوسته .
* [[آموزش وپرورش]] قبل از سال ۱۲۷۱ خورشیدی 
* [[اکابر]] شبانه اون هم درسان دبیرستانی قبل از سال ۱۲۹۰ خورشیدی 
* [[چاپخانه]] قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[بئداری]] قبل از سال ۱۲۷۶ خورشیدی که بوسیله بلدیه اداره بوستی .
* [[شیروخورشید]]ی سرخ ۱۳۰۴ خورشیدی 
* روشنائی [[برق]] قبل از سال۱۲۷۹ خورشیدی بعونوان اولین شهر در ایران که دارای روشنائی ببوسته.
* [[تلفن]] قبل از سال ۱۲۷۷ شمسی و [[پست]] و [[تلگراف]] هم هتویی جلوتر از خیلی شهرهان ایران 
* [[نظمیه]] (شهربانی) قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[راه آهن]] حدود سال ۱۲۶۹ خورشیدی در ایته از روستان انزلی 
* [[هواشناسی]] قبل از سال ۱۲۸۰ خورشیدی 
* [[شیلات]] اداره با ویشتر از ۱۵۰ سال قدمت و [[سردخانه]] اولین بار انزلی میئن و[[حسن کیاده]] 
* [[هواپیما]] – اولین خطوط هوایی  بندر انزلی مین به وجود بومو در ایته زمین معروف به [[زمین طیاره]]. اولین پرواز در ایران از بندر انزلی به [[تئران]] و بعد از اون به [[ایصفهان]] صورت بیگیفته . 
* [[اتومبیل]] برای اولین باردرانزلی مشاهده ببوسته. 
* [[سینما]] سالون بندرانزلی از نظر [[فیلم سینمائی]] نمایش و سالون سینماداشتن ، [[تئاتر]] و ورزشهای موختلف پیشگام بو.


== أنزلي رۊستایان==
=== چهارفریضه دهستان ===
[[آبˇکنار]]، [[سنگاچين]]، [[كپورچال]]، [[بشمن]]، [[علی ابادكپورچال]]، [[كرگان]]، [[كچلك]]، [[سياه خاله سر]]، [[خميران]]، [[رودپشت]]، [[كوچك محله]]، [[شيله سر]]، [[تربه بر]]، [[معاف(مافان)]]، [[سياه وزان]]، [[اشپلا]]، [[چای بيجار]]، [[كربلايی مهدی گرده]]، [[اشتركان]]، [[ماهروزه-آب ٚکنار]]، [[گلوگاه روستا]]اشترکان ،تالش محله

=== ليجارگي حسن‌رۊد دهستان ===
[[طالب اباد]]، [[ليجاركی حسن رود روستا]]، [[حسن رود]]، [[گلشن]]، [[جفرودپائين]]، [[تربه گوده]]، [[شانگهای پرده]]

== جۊر وا جۊر ==

* [[بندر انزلی نمایندان مجلس شورای ملی میئن]]
* [[بندر انزلی نمایندان مجلس مؤسسان میئن]]
* [[بندر انزلی شهرداران]]
* [[بندر انزلی سرشناسان]]
==أنزلي پيله کسان==
{{انزلی سرشناسؤن}}

خلیل دانش پژوه آبکنار،حسين قوامی آبکنار،آنام آبکناری،محمد حبیبی آبکنار،کیوان ساجدی آبکنار،اصغرشيرپور آبکنار
{{گيلان}}

==تاتايي‌ئن==

&lt;gallery style=&quot;text-align:center&quot;&gt;
پرونده:Anzali lagoon2 Barry Kent.jpg|[[أنزلي سل]]
پرونده:Caspian Sea covered with plants near Bandar-e Anzali - Barry Kent.jpg|أنزلي سل
پرونده:Mordab bandare-e anzali.JPG|أنزلي سل
پرونده:Anzali cementery2 Barry Kent.jpg|لهستانیان آرامگاه
پرونده:Bolvaranzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:Bolvare Bandar-e Anzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:ANZALI90.jpg |ساحلي تأسيسات
پرونده:ANZALI90.jpg|ساحلي تأسيسات
پرونده:Bandar-e Anzali.jpg|[[غازيان ٚ پۊرد]]
پرونده:Mole Bandar-e Anzali.jpg|[[أنزلي مؤل]]
پرونده:Walkway Anzali Port.jpg|أنزلي، اسفند ۱۳۹۲
Image:hhhh.jpg|أنزلي  
Image:hhhhh.jpg|سل باقالا
&lt;/gallery&gt;

== سربس ==
[[رده:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]
[[رده:بندری شهرؤن]]</text>
      <sha1>es512rs169465fnmisqtvgpcfp97g41</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ديلمؤن</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2539</id>
    <revision>
      <id>156554</id>
      <parentid>156503</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:24:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33493-71</username>
        <id>18558</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4071" sha1="jclh7mmvbxdyccjbesg0073igeczmza" xml:space="preserve">'''دٚیلٚمٚآٚن''' یتا جه ایران ٚ پیله شأران ايسه کي [[سياکل ٚ شأرستان|سياهکل و دیلمان شأرستان]] ؤ [[ديلمؤن ٚ بخش|ديلمان بخش]] ٚ مئن نهأ ؤ ديلمان ٚ بخش ٚ مرکز ايسه.{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه|نام=دٚیلٚمٚآٚن|روی‌نقشه=|جۊغرافيايي عرض=|جۊغرافيايي طۊل=|تصویر=|اندازه تصویر=|برچسب‌تصویر=|شأردار=اسماعيل سادات دیلمي|اۊستان=[[گيلان و دیلمستان و تالش]]|شأرستان=[[سیآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن ٚ شٰٚهرٚستٚان]]|بخش=[[ديلمان ٚ وخش]]|مردۊم=دیلم|رسمي نام=دٚیلٚمٚآٚن|محلي نام=ديلمان|قديمي نامان=|شأر بؤستن ٚ سال=|جمعيت=جرگییت: ۲۲۲۲۲۲۲۲۲۲
2222222222 is the population of Deylaman, Deylaman Area,,Deylaman District, Siahkal &amp; Deylaman County,
Daylamestan, Gilan &amp; Daylamestan &amp; Talysh Province, Gilan &amp; Daylamestan &amp; Talysh Regions, Caspian, Iran, Western Asia, Asia, Earth Planet, Solar System, The Milky Way Galaxy, World, now|جمعيت ٚ رشد=|جمعيت ٚ تراکؤم=|زوان=[[گيلکی/دیلمی]]|مذهب=شيعه|پيلئکي=|ارتفاع=۱۴۵۲ متر|دما ميانگين=۱۲.۷ درجه سانتيگراد|سالانه وارش ٚ ميانگين=۱۱۷۳ ميلي‌متر|جرندي رۊجان ٚ تعداد=۶۰ رۊج|سؤغات=فۊندؤق{{سخ}}زعفران{{سخ}} گل گاوزبان{{سخ}}گندؤم ؤ جؤ{{سخ}}صنایع دستي|پيش‌شۊماره=۰۱۳|وبجيگا=|جمله‌خوشامد=|پانویس=}}

==نؤم==
«دیلمان» نؤم ویشتر ايشتباه واگۊیه به ؤ أگه بیشید محلي مردۊم ٚ جه واورسید اۊن ٚ دۊرۊس-أ گده: دیلمان مشخص ٚ معنا دأره ؤ اؤرأ گده کي مرز بۊ ؤ دَوَسته بؤبؤسته [[گاب]] ؤ [[گۊسۊند]] دأشتيدي، «ام» بۊلندي پسونده، هۊجۊر کي کتام ؤ ایلام ٚ مئن دأریم ؤ پهلوي زوان ٚ مئن هرچي-أ گه بخأید بۊلند ذکر بۊکۊند، أ پسوند-أ اۊ واجه-یأ دۊچکانئده. پس دیلم بؤنه گؤ ؤ گۊسۊند دأشتن ٚ بۊلند ٚ جیگه.&lt;ref&gt;افشین پرتو. مردۊم سلول‌های ساختاری دئباریده. گفت‌وگو با افشین پرتو. گیله‌وا، ش ۱۲۲.&lt;/ref&gt;

==تاريخ==
ديلمان ِ مئن، يه‌ته قبرستان ِ مئن يه‌ته سوتونی مُهر بياتن کی ۲۲۲۲۲ سال پيش ِ شی ايسسه و هسا [[لنينگراد ِ موزه]] مئن بدشته بونه. ای مُهر ِ موسؤن، هزاران اثر و عتيقه، ديلمان قبرستانان و باخی مناطق ِ مئن بياته ببؤ و خيلی از ايشؤنه قاچاقچی‌ئن، ايران ِ جی بيرين ببردن.

قبل از اسلام و حتا تا يکی دو قرن اسلام ِ پسی، گيلان ِ غرب تا [[مازندران]] ِ مئن گنبد کاووس، ديلمستان  دخانده بونأ بو. نسا طرفأجی‌ام، تا [[قزوين]]، ديلمستان نوم گيت.

==مردۊم ؤ زوان==
دیلمان ٚ آٚدٚمٚآٚن گیلک/دیلمی بی بین و گیلکی زوان بٚا دٚیلٚمی گوٚیش گٚپ زٚنن دیوٚداری.&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==تاتايي‌ئن==
&lt;gallery&gt;
 Nature of Deylaman.jpg
Gilan - Deylaman Forest - panoramio.jpg
Deylaman - Gheshlagh - Dorfak view - panoramio.jpg
Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
&lt;/gallery&gt;

==سٚرعٚس==
اٚتونولوگ
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:گیلان]]
[[Category:شهر]]
[[Category:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>jclh7mmvbxdyccjbesg0073igeczmza</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156555</id>
      <parentid>156554</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:25:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33493-71</username>
        <id>18558</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4087" sha1="aud459cufdddr65j1d9npgo789kflec" xml:space="preserve">'''دٚیلٚمٚآٚن''' یتا جه ایران ٚ پیله شٰٚهرٚان ايسه کی [[سياکل ٚ شأرستان|سياهکل و دیلمان شٰٚهرٚستٚان]] ؤ [[ديلمؤن ٚ بخش|ديلمان وخش]] ٚ میعن نهأ ؤ ديلمان ٚ وخش ٚ مرکز ايسه.{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه|نام=دٚیلٚمٚآٚن|روی‌نقشه=|جۊغرافيايي عرض=|جۊغرافيايي طۊل=|تصویر=|اندازه تصویر=|برچسب‌تصویر=|شأردار=اسماعيل سادات دیلمي|اۊستان=[[گيلان و دیلمستان و تالش]]|شأرستان=[[سیآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن ٚ شٰٚهرٚستٚان]]|بخش=[[ديلمان ٚ وخش]]|مردۊم=دیلم|رسمي نام=دٚیلٚمٚآٚن|محلي نام=ديلمان|قديمي نامان=|شأر بؤستن ٚ سال=|جمعيت=جرگییت: ۲۲۲۲۲۲۲۲۲۲
2222222222 is the population of Deylaman, Deylaman Area,,Deylaman District, Siahkal &amp; Deylaman County,
Daylamestan, Gilan &amp; Daylamestan &amp; Talysh Province, Gilan &amp; Daylamestan &amp; Talysh Regions, Caspian, Iran, Western Asia, Asia, Earth Planet, Solar System, The Milky Way Galaxy, World, now|جمعيت ٚ رشد=|جمعيت ٚ تراکؤم=|زوان=[[گيلکی/دیلمی]]|مذهب=شيعه|پيلئکي=|ارتفاع=۱۴۵۲ متر|دما ميانگين=۱۲.۷ درجه سانتيگراد|سالانه وارش ٚ ميانگين=۱۱۷۳ ميلي‌متر|جرندي رۊجان ٚ تعداد=۶۰ رۊج|سؤغات=فۊندؤق{{سخ}}زعفران{{سخ}} گل گاوزبان{{سخ}}گندؤم ؤ جؤ{{سخ}}صنایع دستي|پيش‌شۊماره=۰۱۳|وبجيگا=|جمله‌خوشامد=|پانویس=}}

==نؤم==
«دیلمان» نؤم ویشتر ايشتباه واگۊیه به ؤ أگه بیشید محلي مردۊم ٚ جه واورسید اۊن ٚ دۊرۊس-أ گده: دیلمان مشخص ٚ معنا دأره ؤ اؤرأ گده کي مرز بۊ ؤ دَوَسته بؤبؤسته [[گاب]] ؤ [[گۊسۊند]] دأشتيدي، «ام» بۊلندي پسونده، هۊجۊر کي کتام ؤ ایلام ٚ مئن دأریم ؤ پهلوي زوان ٚ مئن هرچي-أ گه بخأید بۊلند ذکر بۊکۊند، أ پسوند-أ اۊ واجه-یأ دۊچکانئده. پس دیلم بؤنه گؤ ؤ گۊسۊند دأشتن ٚ بۊلند ٚ جیگه.&lt;ref&gt;افشین پرتو. مردۊم سلول‌های ساختاری دئباریده. گفت‌وگو با افشین پرتو. گیله‌وا، ش ۱۲۲.&lt;/ref&gt;

==تاريخ==
ديلمان ِ مئن، يه‌ته قبرستان ِ مئن يه‌ته سوتونی مُهر بياتن کی ۲۲۲۲۲ سال پيش ِ شی ايسسه و هسا [[لنينگراد ِ موزه]] مئن بدشته بونه. ای مُهر ِ موسؤن، هزاران اثر و عتيقه، ديلمان قبرستانان و باخی مناطق ِ مئن بياته ببؤ و خيلی از ايشؤنه قاچاقچی‌ئن، ايران ِ جی بيرين ببردن.

قبل از اسلام و حتا تا يکی دو قرن اسلام ِ پسی، گيلان ِ غرب تا [[مازندران]] ِ مئن گنبد کاووس، ديلمستان  دخانده بونأ بو. نسا طرفأجی‌ام، تا [[قزوين]]، ديلمستان نوم گيت.

==مردۊم ؤ زوان==
دیلمان ٚ آٚدٚمٚآٚن گیلک/دیلمی بی بین و گیلکی زوان بٚا دٚیلٚمی گوٚیش گٚپ زٚنن دیوٚداری.&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==تاتايي‌ئن==
&lt;gallery&gt;
 Nature of Deylaman.jpg
Gilan - Deylaman Forest - panoramio.jpg
Deylaman - Gheshlagh - Dorfak view - panoramio.jpg
Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
&lt;/gallery&gt;

==سٚرعٚس==
اٚتونولوگ
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:گیلان]]
[[Category:شهر]]
[[Category:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>aud459cufdddr65j1d9npgo789kflec</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156556</id>
      <parentid>156555</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:27:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33493-71</username>
        <id>18558</id>
      </contributor>
      <comment>/* نؤم */</comment>
      <origin>156556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3316" sha1="f9adwjs1etg4x0hap26626oy32n2q66" xml:space="preserve">'''دٚیلٚمٚآٚن''' یتا جه ایران ٚ پیله شٰٚهرٚان ايسه کی [[سياکل ٚ شأرستان|سياهکل و دیلمان شٰٚهرٚستٚان]] ؤ [[ديلمؤن ٚ بخش|ديلمان وخش]] ٚ میعن نهأ ؤ ديلمان ٚ وخش ٚ مرکز ايسه.{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه|نام=دٚیلٚمٚآٚن|روی‌نقشه=|جۊغرافيايي عرض=|جۊغرافيايي طۊل=|تصویر=|اندازه تصویر=|برچسب‌تصویر=|شأردار=اسماعيل سادات دیلمي|اۊستان=[[گيلان و دیلمستان و تالش]]|شأرستان=[[سیآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن ٚ شٰٚهرٚستٚان]]|بخش=[[ديلمان ٚ وخش]]|مردۊم=دیلم|رسمي نام=دٚیلٚمٚآٚن|محلي نام=ديلمان|قديمي نامان=|شأر بؤستن ٚ سال=|جمعيت=جرگییت: ۲۲۲۲۲۲۲۲۲۲
2222222222 is the population of Deylaman, Deylaman Area,,Deylaman District, Siahkal &amp; Deylaman County,
Daylamestan, Gilan &amp; Daylamestan &amp; Talysh Province, Gilan &amp; Daylamestan &amp; Talysh Regions, Caspian, Iran, Western Asia, Asia, Earth Planet, Solar System, The Milky Way Galaxy, World, now|جمعيت ٚ رشد=|جمعيت ٚ تراکؤم=|زوان=[[گيلکی/دیلمی]]|مذهب=شيعه|پيلئکي=|ارتفاع=۱۴۵۲ متر|دما ميانگين=۱۲.۷ درجه سانتيگراد|سالانه وارش ٚ ميانگين=۱۱۷۳ ميلي‌متر|جرندي رۊجان ٚ تعداد=۶۰ رۊج|سؤغات=فۊندؤق{{سخ}}زعفران{{سخ}} گل گاوزبان{{سخ}}گندؤم ؤ جؤ{{سخ}}صنایع دستي|پيش‌شۊماره=۰۱۳|وبجيگا=|جمله‌خوشامد=|پانویس=}}

==نام==
از دٚیلٚمی گیلٚکآٚن ایعه

==تاريخ==
ديلمان ِ مئن، يه‌ته قبرستان ِ مئن يه‌ته سوتونی مُهر بياتن کی ۲۲۲۲۲ سال پيش ِ شی ايسسه و هسا [[لنينگراد ِ موزه]] مئن بدشته بونه. ای مُهر ِ موسؤن، هزاران اثر و عتيقه، ديلمان قبرستانان و باخی مناطق ِ مئن بياته ببؤ و خيلی از ايشؤنه قاچاقچی‌ئن، ايران ِ جی بيرين ببردن.

قبل از اسلام و حتا تا يکی دو قرن اسلام ِ پسی، گيلان ِ غرب تا [[مازندران]] ِ مئن گنبد کاووس، ديلمستان  دخانده بونأ بو. نسا طرفأجی‌ام، تا [[قزوين]]، ديلمستان نوم گيت.

==مردۊم ؤ زوان==
دیلمان ٚ آٚدٚمٚآٚن گیلک/دیلمی بی بین و گیلکی زوان بٚا دٚیلٚمی گوٚیش گٚپ زٚنن دیوٚداری.&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==تاتايي‌ئن==
&lt;gallery&gt;
 Nature of Deylaman.jpg
Gilan - Deylaman Forest - panoramio.jpg
Deylaman - Gheshlagh - Dorfak view - panoramio.jpg
Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
&lt;/gallery&gt;

==سٚرعٚس==
اٚتونولوگ
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:گیلان]]
[[Category:شهر]]
[[Category:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>f9adwjs1etg4x0hap26626oy32n2q66</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156557</id>
      <parentid>156556</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:27:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33493-71</username>
        <id>18558</id>
      </contributor>
      <comment>جور جور جور جور جور جور جور جور</comment>
      <origin>156557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3318" sha1="i2p263ru7zbwmcq5qbkgnjck1izc2dw" xml:space="preserve">'''دٚیلٚمٚآٚن''' یتا جه ایران ٚ پیله شٰٚهرٚان ايسه کی [[سياکل ٚ شأرستان|سياهکل و دیلمان شٰٚهرٚستٚان]] ؤ [[ديلمؤن ٚ بخش|ديلمان وخش]] ٚ میعن نهأ ؤ ديلمان ٚ وخش ٚ مرکز ايسه.{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه|نام=دٚیلٚمٚآٚن|روی‌نقشه=|جۊغرافيايي عرض=|جۊغرافيايي طۊل=|تصویر=|اندازه تصویر=|برچسب‌تصویر=|شأردار=اسماعيل سادات دیلمي|اۊستان=[[گيلان و دیلمستان و تالش]]|شأرستان=[[سیآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن ٚ شٰٚهرٚستٚان]]|بخش=[[ديلمان ٚ وخش]]|مردۊم=دیلم|رسمي نام=دٚیلٚمٚآٚن|محلي نام=ديلمان|قديمي نامان=|شأر بؤستن ٚ سال=|جمعيت=جرگییت: ۲۲۲۲۲۲۲۲۲۲
2222222222 is the population of Deylaman, Deylaman Area,,Deylaman District, Siahkal &amp; Deylaman County,
Daylamestan, Gilan &amp; Daylamestan &amp; Talysh Province, Gilan &amp; Daylamestan &amp; Talysh Regions, Caspian, Iran, Western Asia, Asia, Earth Planet, Solar System, The Milky Way Galaxy, World, now|جمعيت ٚ رشد=|جمعيت ٚ تراکؤم=|زوان=[[گيلکی/دیلمی]]|مذهب=شيعه|پيلئکي=|ارتفاع=۱۴۵۲ متر|دما ميانگين=۱۲.۷ درجه سانتيگراد|سالانه وارش ٚ ميانگين=۱۱۷۳ ميلي‌متر|جرندي رۊجان ٚ تعداد=۶۰ رۊج|سؤغات=فۊندؤق{{سخ}}زعفران{{سخ}} گل گاوزبان{{سخ}}گندؤم ؤ جؤ{{سخ}}صنایع دستي|پيش‌شۊماره=۰۱۳|وبجيگا=|جمله‌خوشامد=|پانویس=}}

==نٚام==
از دٚیلٚمی گیلٚکآٚن ایعه

==تاريخ==
ديلمان ِ مئن، يه‌ته قبرستان ِ مئن يه‌ته سوتونی مُهر بياتن کی ۲۲۲۲۲ سال پيش ِ شی ايسسه و هسا [[لنينگراد ِ موزه]] مئن بدشته بونه. ای مُهر ِ موسؤن، هزاران اثر و عتيقه، ديلمان قبرستانان و باخی مناطق ِ مئن بياته ببؤ و خيلی از ايشؤنه قاچاقچی‌ئن، ايران ِ جی بيرين ببردن.

قبل از اسلام و حتا تا يکی دو قرن اسلام ِ پسی، گيلان ِ غرب تا [[مازندران]] ِ مئن گنبد کاووس، ديلمستان  دخانده بونأ بو. نسا طرفأجی‌ام، تا [[قزوين]]، ديلمستان نوم گيت.

==مردۊم ؤ زوان==
دیلمان ٚ آٚدٚمٚآٚن گیلک/دیلمی بی بین و گیلکی زوان بٚا دٚیلٚمی گوٚیش گٚپ زٚنن دیوٚداری.&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==تاتايي‌ئن==
&lt;gallery&gt;
 Nature of Deylaman.jpg
Gilan - Deylaman Forest - panoramio.jpg
Deylaman - Gheshlagh - Dorfak view - panoramio.jpg
Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
&lt;/gallery&gt;

==سٚرعٚس==
اٚتونولوگ
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:گیلان]]
[[Category:شهر]]
[[Category:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>i2p263ru7zbwmcq5qbkgnjck1izc2dw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>دُعا کو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2835</id>
    <revision>
      <id>156532</id>
      <parentid>39373</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:05:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33178-68</username>
        <id>18548</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="132" sha1="mewmxy5szdcy2jrvwzclme4ox382qpr" xml:space="preserve">این کوه بورزترن ارتفاع ره دره جه سیاهکل و دیلمان شاهرستانان.
----
[[category:کو]]</text>
      <sha1>mewmxy5szdcy2jrvwzclme4ox382qpr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سیستان کو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2891</id>
    <revision>
      <id>156530</id>
      <parentid>39383</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:03:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33178-68</username>
        <id>18548</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112" sha1="oxsc5ztl17b0b7o348abykay678dmfp" xml:space="preserve">{{ناقص}}بلوچستان کوه ایسه ۱۱۱۱ متر.
----
{{کاسپئنه کوؤن}}


[[رده:کو]]</text>
      <sha1>oxsc5ztl17b0b7o348abykay678dmfp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156531</id>
      <parentid>156530</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:04:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33178-68</username>
        <id>18548</id>
      </contributor>
      <comment>بلوچستان کوه ارتفاع هساه ایسه ۱۱۱۱ متر ده.</comment>
      <origin>156531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="j59e1iyhasw41d50lif27nwiwuaxidi" xml:space="preserve">{{ناقص}}بلوچستان کوه ارتفاع هساه ایسه ۱۱۱۱ متر ده.
----
[[رده:کو]]</text>
      <sha1>j59e1iyhasw41d50lif27nwiwuaxidi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سياکل</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3484</id>
    <revision>
      <id>156558</id>
      <parentid>156209</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:29:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33493-71</username>
        <id>18558</id>
      </contributor>
      <origin>156558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2490" sha1="iuyggwhowxv9e64h4yfcum1fzn54lai" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[کآسپی گيلان]]
|شأرستان= [[سياهکل و دیلمان]] 
|بخش= 
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= سیآهکل	 
|محلي نام=
|قديمي نامان= 
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= 
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گيلکی/دیلمی/کاسپایی/اماعردی]]
|مذهب= مزدیسنآ
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۲۵۶ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات=بج، چئي، کلۊچه، حصير، آغۊز 
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
سیآٚهٚکل/سی کل/سیکل/سیآٚکل، با سیآٚهٚکل قدیمی ترن نٚام، یتا اٚز/جه [[گيلان]] ٚ شٰٚهرٚان ؤ [[سياکل ٚ شأرستان|سيآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن ٚ شٰٚهرٚستٚان]] ٚ [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مٚیٰنی وخش]] ٚ جه ايسه. سیآٚهٚکل  آٚنٚ میانه ايسه و [[ايران|آرآد هآدیآن غیآثی سیآهکلی،]] امی چاودار/میرزا/شاه ای شاهرستان مین زاک/زای/جاخال/جاقال ایسه.

==تاتايي‌ئن==
&lt;gallery&gt;
Gilan - Siyahkal - panoramio (1).jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - panoramio (2).jpg
Gilan - Deylaman - panoramio (3).jpg
Siyahkal - Pashouran lake - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Road - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Pashouran Lake - panoramio.jpg
Gilan - Siyahkal - Lounak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman Forest - panoramio.jpg
Deylaman - Gheshlagh - Dorfak view - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman - Lunak Waterfall - panoramio.jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (2).jpg
Siyahkal - Deylaman Caravanserai - Titi - panoramio (1).jpg
Siyahkal - Deylaman Road - Loonak Waterfall - panoramio.jpg
Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
Gilan - Deylaman - Espeyli - panoramio.jpg
&lt;/gallery&gt;

==سٚروس==
[[جرگه:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]</text>
      <sha1>iuyggwhowxv9e64h4yfcum1fzn54lai</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بيلي</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3519</id>
    <revision>
      <id>156533</id>
      <parentid>62426</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:07:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33178-68</username>
        <id>18548</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="159" sha1="626fawja40j7w8mepzx8cqmpows6si8" xml:space="preserve">
این کوه بورزترن ارتفاع ره دره جه سیاهکل و دیلمان شاهرستانان.


[[رده:حیوان]]
[[رده:زیست]]</text>
      <sha1>626fawja40j7w8mepzx8cqmpows6si8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156534</id>
      <parentid>156533</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:08:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33178-68</username>
        <id>18548</id>
      </contributor>
      <comment>بٚیٚلٚی/سٚیچٚآٚ/اٚردٚک/آٚؤٚیپٚرٚندٚهٚ یتا جاندار در ایسه گ بٚیٚلٚی اٚن ٚ بادموٚان تٚرن نٚام ایسه، کٚل دٚئٚبٚآٚر ٚ مٚیٰٚن، بیلی سانان فٚقٚدٚ یتا گونه اٚیسٚن، بٚیٚلٚی/بیلٚی/بیلی/بٚیلی/بٚیلٚی/بٚالٚی. +98-9120157357 آٚرٚآٚدٚ هٚآٚدیٚآٚن سیآٚهٚکل مٚحٚلٚه غیآٚثی حٚآٚفٚظی بؤٚدتٚرٚن بٚیٚلٚیآٚن و مٚهمتٚرٚن بٚیٚلٚیآٚن رٚ دٰٚرٚه. Arad Hadian Siahkal Mahalleh Ghiasi Hafezi has the most ducks out of everyone &amp; the most important ones.</comment>
      <origin>156534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="776" sha1="9ljgfcdl95j87tvav5st9chg6frdb9u" xml:space="preserve">
'''&lt;big&gt;بٚیٚلٚی/سٚیچٚآٚ/اٚردٚک/آٚؤٚیپٚرٚندٚهٚ&lt;/big&gt; یتا''' '''جاندار در ایسه گ بٚیٚلٚی اٚن ٚ بادموٚان تٚرن نٚام ایسه، کٚل دٚئٚبٚآٚر ٚ مٚیٰٚن، بیلی سانان فٚقٚدٚ یتا گونه اٚیسٚن، بٚیٚلٚی/بیلٚی/بیلی/بٚیلی/بٚیلٚی/بٚالٚی. [tel:+98-9120157357 +98-9120157357] آٚرٚآٚدٚ هٚآٚدیٚآٚن سیآٚهٚکل مٚحٚلٚه غیآٚثی حٚآٚفٚظی بؤٚدتٚرٚن بٚیٚلٚیآٚن و مٚهمتٚرٚن بٚیٚلٚیآٚن رٚ دٰٚرٚه. Arad Hadian Siahkal Mahalleh Ghiasi Hafezi has the most ducks out of everyone &amp; the most important ones.'''


[[رده:حیوان]]
[[رده:زیست]]</text>
      <sha1>9ljgfcdl95j87tvav5st9chg6frdb9u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>نمين ٚ شأرستان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9933</id>
    <revision>
      <id>156543</id>
      <parentid>156266</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:43:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-32353-35|~2026-32353-35]] ([[User talk:~2026-32353-35|talk]]) to last revision by Dokkōdō (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="979" sha1="nkwnhhjjfka36y0qo8bj9dr7pae4frh" xml:space="preserve">{{ناقص}}
[[پرونده:ard1.jpg|left|thumb|اردبیل]]

نمین شهرستان ایته جه شهرستانان [[اردبیل اوستان]]  ایسه . جه کیشور [[ایران]] که اونه مرکز هم شهر [[نمین]] ایسه.


==کیشوری تقسیمان==


* [[نمین شهرستان مرکزی بخش  ]]
** [[دولت ‌آباد دهستان ]]
** [[گرده دهستان]] 
** [[ویلکیج شمالی دهستان]] 
شهر: [[نمین]]

* [[ویلکیج بخش ]]
** [[ویلکیج جنوبی دهستان]] 
** [[ویلکیج مرکزی دهستان]] 
شهر: [[آبی بیگلو]]


* [[عنبران بخش ]]
** [[عنبران دهستان]] 
** [[میناباد دهستان]] 
شهر: [[عنبران]]

{{اردبیل سرشناسان}}

{{اردبیل }}
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:ایرانˇ اوستانؤن]]
[[Category:اوستان]]
[[رده:مردوم]]
[[رده:تارئخ]]
[[رده:جوغرافی]]</text>
      <sha1>nkwnhhjjfka36y0qo8bj9dr7pae4frh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>نمین</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11361</id>
    <revision>
      <id>156544</id>
      <parentid>156265</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:43:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-32353-35|~2026-32353-35]] ([[User talk:~2026-32353-35|talk]]) to last revision by رهنما (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="550" sha1="c7rt56lcc9052ynrz9et1bfrgwu5prv" xml:space="preserve">{{ناقص}}
[[پرونده:ard1.jpg|left|thumb|اردبیل]]

نمین مرکز [[شهرستان نمین|نمین]] شهرستان ایسه [[اردبیل اوستان]] مین جه کیشور [[ایران]].

==دئنی جیگان==

==جورواجور==

==توشکه==


{{اردبیل سرشناسان}}

{{اردبیل شهران}}

{{اردبیل }}
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:شهر]]
[[Category:ایرانˇ شهرؤن]]
[[Category:آسیا شهرؤن]]
[[Category:اردبیل شهرؤن]]
[[رده:جوغرافی]]</text>
      <sha1>c7rt56lcc9052ynrz9et1bfrgwu5prv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>گيلکي شعر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13997</id>
    <revision>
      <id>156541</id>
      <parentid>156262</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:42:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>یاتیتیهب</username>
        <id>18550</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3814" sha1="n85kgwkpwb0ildinctonjy2dpqi21gt" xml:space="preserve">&lt;div dir=&quot;rtl&quot;&gt;[[category: Näqəs maqälan]]
[[Category:ادب]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
زن گیلک یعنی کص دادن به هر کی تا حاملت کنه بجز دادن اجازه حامله شدن به مردای گیلک پس گیلک یعنی بیغیرت و جنده/ییلاغوز و برده/اسلیو و سیسی  (سیسی امیرعلی موسوی گیلکستانی دازه لند) مٰٚنٚستٚن دٚه آٚهٚآٚه دٚیوٚدٚآٚری اٚصن خٚآٚ. 

؛

گیلٚکآٚن ای هؤٚر ٚ بیغٚیرٚت تٚرن لیک ایسن و کآٚسپٚیٚآٚنیآٚن گ گیلٚکآٚن اٚنٚ وخش بی بین بیغٚیرٚت تٚرن ایسه بین توٚموٚان مٚردٚمان، گیلٚکآٚن خو زٚنان رٚ هٚدٚن تٚا فٚآٚرسآٚن پور اوکونن جه خو لٚند/کٚر ٚ او/اٚؤٚ تٚا زٚناشٚان جه فٚآٚرس حٚاملٚه اٚوبٚن، توٚموٚان گیلٚکآٚن ییلاغوٚز/جٚندٚه ایسٚن بی اٚثتثنا، اٚهمه اٚهم فٚآٚرس لٚند/کٚیر/کٚر/بوٚیلی خٚاعن. گیلٚکآٚن فٚقد ۴تٚاع شٚاهرستان دٚرن گ او جیگاعان ٚ میٚن اٚکثٚرٚیت ایسن، سیآٚهکل و دٚیلٚمآٚن، و بٚسچی رٚشت، آٚستٚآٚنٚه اٚشرٚفیه، و شٚهسٚوآٚر، توٚموٚان گیلٚکان ییلاغوٚز/جٚندٚه مٚاعر ایسن و تؤٚرکآٚن رٚ آٚستٚآٚرٚآٚ رٚ تٚنها صاحبان دٚانن، اٚنزٚلی مورسون گ اٚهمه تورک ایسن، توموٚان کٚل گیلٚک مٚردٚکٚان سیسی و کاکهولد و بیعچ و فٚمبوی و بٚرده و اٚینا ایسن و اٚهمه حامله ابوسن زناشٚان رٚ توسط فٚارسان دینن. توموٚان ایران خاطره جم جم اودن/بوعودن/کٚدٚرٚن/کٚردٚن گیلٚکآٚن رٚ دٰٚرٚه. گیلٚک زٚنان تٚنها زٚنانی بی بین گ اٚیرٚآٚن ٚ خٚوبرٚگان ٚ مٚجلٚس لٚخت بٚه اٚهمه گ اور ایسا بوٚعن و مٚرد بوٚن '''سوٚل'''/کوٚص/کٚوس/سوٚعل هٚدٚن. یتا زٚمان اٚز اٚصفهان تٚا یٚزد و کٚرمان و بیرجٚند(اٚو زٚمات بیرجٚندٚه) اٚهمه گیلٚک بون قٚزوین و رٚی و تٚهرآٚن و اٚشتٚهارد و طٚالقان و خیلیا دٚ رٚ مورسون مٚشهد ٚ مورسون ولی التن اٚهمه فٚآٚرس ایسن اٚیعٚد گیلٚکآٚن شٚفت ایسن و ییلاغوٚز خٚاندٚاعن. حٚتی اٚردٚبیل اٚعهم گیلٚک بو ولی توٚرکا گیلٚک زٚنان رو پور اٚز کٚام اٚو بوعودٚن و گیلٚک مٚردان ٚ لٚندٚان رٚ بٚبٚرٚسٚن و اٚلان اور توٚرک ایسه. اٚهر گیلٚک = اٚهر فآٚرس زای دٚرٚست کٚنی مٚاچین.

؛

اینقدر فارس ها توانستن گیلک ها رو حامله بکنن که الان هیچ گیلک و کلا هیچ ادمی یا موجودی یا چیزی به زبان گیلکی به عنوان زبان اولش صحبت نمیکنه و همه ی گیلکا قدیم یا فارس هسته ان (اکثریت) یا تورک (اقلیت)

،

زنده باد فارس و فارسستان، مردن بر گیلک و بیغیرتی/'''گیلکی'''.

؛

راسی کیر های همه ی گیلکای کیر دار که همه ی کیراشونم موشیه تو زندان های چستیتیه و همه اٚس پلاگن و ٚ فارس/فارسی هسته مخصوصن فارس/کارمانی. 

ای جور گیلٚک ٚشٚعر ایسه😎♾️🐦‍🔥🇮🇷</text>
      <sha1>n85kgwkpwb0ildinctonjy2dpqi21gt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156542</id>
      <parentid>156541</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:43:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>یاتیتیهب</username>
        <id>18550</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3785" sha1="4s9b7512gv37naf8su5fbd5wgtax82t" xml:space="preserve">&lt;div dir=&quot;rtl&quot;&gt;[[category: Näqəs maqälan]]
[[Category:ادب]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
زن گیلک یعنی کص دادن به هر کی تا حاملت کنه بجز دادن اجازه حامله شدن به مردای گیلک پس گیلک یعنی بیغیرت و جنده/ییلاغوز و برده/اسلیو و سیسی  (سیسی امیرعلی موسوی گیلکستانی دازه لند) مٰٚنٚستٚن دٚه آٚهٚآٚه دٚیوٚدٚآٚری اٚصن خٚآٚ. 

؛

گیلٚکآٚن ای هؤٚر ٚ بیغٚیرٚت تٚرن لیک ایسن و کآٚسپٚیٚآٚنیآٚن گ گیلٚکآٚن اٚنٚ وخش بی بین بیغٚیرٚت تٚرن ایسه بین توٚموٚان مٚردٚمان، گیلٚکآٚن خو زٚنان رٚ هٚدٚن تٚا فٚآٚرسآٚن پور اوکونن جه خو لٚند/کٚر ٚ او/اٚؤٚ تٚا زٚناشٚان جه فٚآٚرس حٚاملٚه اٚوبٚن، توٚموٚان گیلٚکآٚن ییلاغوٚز/جٚندٚه ایسٚن بی اٚثتثنا، اٚهمه اٚهم فٚآٚرس لٚند/کٚیر/کٚر/بوٚیلی خٚاعن. گیلٚکآٚن فٚقد ۴تٚاع شٚاهرستان دٚرن گ او جیگاعان ٚ میٚن اٚکثٚرٚیت ایسن، سیآٚهکل و دٚیلٚمآٚن، و بٚسچی رٚشت، آٚستٚآٚنٚه اٚشرٚفیه، و شٚهسٚوآٚر، توٚموٚان گیلٚکان ییلاغوٚز/جٚندٚه مٚاعر ایسن و تؤٚرکآٚن رٚ آٚستٚآٚرٚآٚ رٚ تٚنها صاحبان دٚانن، اٚنزٚلی مورسون گ اٚهمه تورک ایسن، توموٚان کٚل گیلٚک مٚردٚکٚان سیسی و کاکهولد و بیعچ و فٚمبوی و بٚرده و اٚینا ایسن و اٚهمه حامله ابوسن زناشٚان رٚ توسط فٚارسان دینن. توموٚان ایران خاطره جم جم اودن/بوعودن/کٚدٚرٚن/کٚردٚن گیلٚکآٚن رٚ دٰٚرٚه. گیلٚک زٚنان تٚنها زٚنانی بی بین گ اٚیرٚآٚن ٚ خٚوبرٚگان ٚ مٚجلٚس لٚخت بٚه اٚهمه گ اور ایسا بوٚعن و مٚرد بوٚن '''سوٚل'''/کوٚص/کٚوس/سوٚعل هٚدٚن. یتا زٚمان اٚز اٚصفهان تٚا یٚزد و کٚرمان و بیرجٚند(اٚو زٚمات بیرجٚندٚه) اٚهمه گیلٚک بون قٚزوین و رٚی و تٚهرآٚن و اٚشتٚهارد و طٚالقان و خیلیا دٚ رٚ مورسون مٚشهد ٚ مورسون ولی التن اٚهمه فٚآٚرس ایسن اٚیعٚد گیلٚکآٚن شٚفت ایسن و ییلاغوٚز خٚاندٚاعن. حٚتی اٚردٚبیل اٚعهم گیلٚک بو ولی توٚرکا گیلٚک زٚنان رو پور اٚز کٚام اٚو بوعودٚن و گیلٚک مٚردان ٚ لٚندٚان رٚ بٚبٚرٚسٚن و اٚلان اور توٚرک ایسه. اٚهر گیلٚک = اٚهر فآٚرس زای دٚرٚست کٚنی مٚاچین.

؛

اینقدر فارس ها توانستن گیلک ها رو حامله بکنن که الان هیچ گیلک و کلا هیچ ادمی یا موجودی یا چیزی به زبان گیلکی به عنوان زبان اولش صحبت نمیکنه و همه ی گیلکا قدیم یا فارس هسته ان (اکثریت) یا تورک (اقلیت)

،

زنده باد فارس و فارسستان، مردن بر گیلک و بیغیرتی/'''گیلکی'''.

؛

راسی کیر های همه ی گیلکای کیر دار که همه ی کیراشونم موشیه تو زندان های چستیتیه و همه اٚس پلاگن و ٚ فارس/فارسی هسته مخصوصن فارس/کارمانی. 

ای جور گیلٚک ٚشٚعر ایسه</text>
      <sha1>4s9b7512gv37naf8su5fbd5wgtax82t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156546</id>
      <parentid>156542</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:48:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>یاتیتیهب</username>
        <id>18550</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3791" sha1="fl96enjq9rk7chvdqdn0ksg0l6zrlu6" xml:space="preserve">&lt;div dir=&quot;rtl&quot;&gt;[[category: Näqəs maqälan]]
[[Category:ادب]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]
زن گیلک یعنی کص دادن به هر کی تا حاملت کنه بجز دادن اجازه حامله شدن به مردای گیلک پس گیلک یعنی بیغیرت و جنده/ییلاغوز و برده/اسلیو و سیسی  (سیسی امیرعلی موسوی گیلکستانی درازهگه لند) مٰٚنٚستٚن دٚه آٚهٚآٚه دٚیوٚدٚآٚری اٚصن خٚآٚ. 

؛

گیلٚکآٚن ای هؤٚر ٚ بیغٚیرٚت تٚرن لیک ایسن و کآٚسپٚیٚآٚنیآٚن گ گیلٚکآٚن اٚنٚ وخش بی بین بیغٚیرٚت تٚرن ایسه بین توٚموٚان مٚردٚمان، گیلٚکآٚن خو زٚنان رٚ هٚدٚن تٚا فٚآٚرسآٚن پور اوکونن جه خو لٚند/کٚر ٚ او/اٚؤٚ تٚا زٚناشٚان جه فٚآٚرس حٚاملٚه اٚوبٚن، توٚموٚان گیلٚکآٚن ییلاغوٚز/جٚندٚه ایسٚن بی اٚثتثنا، اٚهمه اٚهم فٚآٚرس لٚند/کٚیر/کٚر/بوٚیلی خٚاعن. گیلٚکآٚن فٚقد ۴تٚاع شٚاهرستان دٚرن گ او جیگاعان ٚ میٚن اٚکثٚرٚیت ایسن، سیآٚهکل و دٚیلٚمآٚن، و بٚسچی رٚشت، آٚستٚآٚنٚه اٚشرٚفیه، و شٚهسٚوآٚر، توٚموٚان گیلٚکان ییلاغوٚز/جٚندٚه مٚاعر ایسن و تؤٚرکآٚن رٚ آٚستٚآٚرٚآٚ رٚ تٚنها صاحبان دٚانن، اٚنزٚلی مورسون گ اٚهمه تورک ایسن، توموٚان کٚل گیلٚک مٚردٚکٚان سیسی و کاکهولد و بیعچ و فٚمبوی و بٚرده و اٚینا ایسن و اٚهمه حامله ابوسن زناشٚان رٚ توسط فٚارسان دینن. توموٚان ایران خاطره جم جم اودن/بوعودن/کٚدٚرٚن/کٚردٚن گیلٚکآٚن رٚ دٰٚرٚه. گیلٚک زٚنان تٚنها زٚنانی بی بین گ اٚیرٚآٚن ٚ خٚوبرٚگان ٚ مٚجلٚس لٚخت بٚه اٚهمه گ اور ایسا بوٚعن و مٚرد بوٚن '''سوٚل'''/کوٚص/کٚوس/سوٚعل هٚدٚن. یتا زٚمان اٚز اٚصفهان تٚا یٚزد و کٚرمان و بیرجٚند(اٚو زٚمات بیرجٚندٚه) اٚهمه گیلٚک بون قٚزوین و رٚی و تٚهرآٚن و اٚشتٚهارد و طٚالقان و خیلیا دٚ رٚ مورسون مٚشهد ٚ مورسون ولی التن اٚهمه فٚآٚرس ایسن اٚیعٚد گیلٚکآٚن شٚفت ایسن و ییلاغوٚز خٚاندٚاعن. حٚتی اٚردٚبیل اٚعهم گیلٚک بو ولی توٚرکا گیلٚک زٚنان رو پور اٚز کٚام اٚو بوعودٚن و گیلٚک مٚردان ٚ لٚندٚان رٚ بٚبٚرٚسٚن و اٚلان اور توٚرک ایسه. اٚهر گیلٚک = اٚهر فآٚرس زای دٚرٚست کٚنی مٚاچین.

؛

اینقدر فارس ها توانستن گیلک ها رو حامله بکنن که الان هیچ گیلک و کلا هیچ ادمی یا موجودی یا چیزی به زبان گیلکی به عنوان زبان اولش صحبت نمیکنه و همه ی گیلکا قدیم یا فارس هسته ان (اکثریت) یا تورک (اقلیت)

،

زنده باد فارس و فارسستان، مردن بر گیلک و بیغیرتی/'''گیلکی'''.

؛

راسی کیر های همه ی گیلکای کیر دار که همه ی کیراشونم موشیه تو زندان های چستیتیه و همه اٚس پلاگن و ٚ فارس/فارسی هسته مخصوصن فارس/کارمانی. 

ای جور گیلٚک ٚشٚعر ایسه</text>
      <sha1>fl96enjq9rk7chvdqdn0ksg0l6zrlu6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>فارسي زوؤن</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15865</id>
    <revision>
      <id>156529</id>
      <parentid>156195</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:01:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33178-68</username>
        <id>18548</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="578" sha1="82ipvtcl646gf7s2asr090f1gyr4n47" xml:space="preserve">'''فارسي''' یتا نسايي خۊرخۊسي ايراني زوؤنه گه اين ٚ بۊنگه [[هيندۊاۊرۊپايي زوانان]] ايسه. فارسي زوؤنؤن حۊدۊدن ۲۳۰۰۰ نفر جرگییت دأنن. &lt;ref&gt;Windfuhr, Gernot. The Iranian Languages. Routledge. 2009. p. 418&lt;/ref&gt; 600 people speak Farsi as their native language,  while Persian is extinct after merging with 12 others to make Farsi, the oldest of which and the most influential was Karmani.

==سربس==
{{جيرنويس}}
[[category:ايرانˇ زوانؤن]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>82ipvtcl646gf7s2asr090f1gyr4n47</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>عصر جدید (تلویزیونی مسابقه)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16973</id>
    <revision>
      <id>156560</id>
      <parentid>52178</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:39:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33604-55</username>
        <id>18559</id>
      </contributor>
      <comment>جایگزینی صفحه با 'نٚؤٚ عٚصٚر تٚماشٚایی جٚعبٚه ایه!'</comment>
      <origin>156560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="k7ww84k4f04m768n4m4i625ysplsfl8" xml:space="preserve">نٚؤٚ عٚصٚر تٚماشٚایی جٚعبٚه ایه!</text>
      <sha1>k7ww84k4f04m768n4m4i625ysplsfl8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>علی‌اصغر بیانی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17392</id>
    <revision>
      <id>156559</id>
      <parentid>53787</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:38:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33604-55</username>
        <id>18559</id>
      </contributor>
      <comment>گومسیه</comment>
      <origin>156559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="126" sha1="68tgzlg439vdho1mkltnj2r8lccjqq8" xml:space="preserve">اٚی یٚارؤٚ بٚیٚآٚبٚآٚنٚکی کؤٚمسٚی اٚیسٚه.

== جستارهای وابسته ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>68tgzlg439vdho1mkltnj2r8lccjqq8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بیلی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17518</id>
    <revision>
      <id>156549</id>
      <parentid>156509</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T13:41:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33334-84</username>
        <id>18552</id>
      </contributor>
      <comment>ت</comment>
      <origin>156549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="732" sha1="la77dunslb8ont5um4d21zzuhafgvn5" xml:space="preserve">'''&lt;big&gt;بٚیٚلٚی/سٚیچٚآٚ/اٚردٚک/آٚؤٚیپٚرٚندٚهٚ&lt;/big&gt; یتا حیوان در ایسه گ بٚیٚلٚی اٚن ٚ بادموٚان تٚرن نٚام ایسه، کٚل دٚئٚبٚآٚر ٚ مٚیٰٚن، بیلی سانان فٚقٚدٚ یتا گونه اٚیسٚن، بٚیٚلٚی/بیلٚی/بیلی/بٚیلی/بٚیلٚی/بٚالٚی. +98-9120157357 آٚرٚآٚدٚ هٚآٚدیٚآٚن سیآٚهٚکل مٚحٚلٚه غیآٚثی حٚآٚفٚظی بؤٚدتٚرٚن بٚیٚلٚیآٚن و مٚهمتٚرٚن بٚیٚلٚیآٚن رٚ دٰٚرٚه. Arad Hadian Siahkal Mahalleh Ghiasi Hafezi has the most ducks out of everyone &amp; the most important ones.'''

&lt;br /&gt;

ای جان چه نایس</text>
      <sha1>la77dunslb8ont5um4d21zzuhafgvn5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156550</id>
      <parentid>156549</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T14:02:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33430-59</username>
        <id>18553</id>
      </contributor>
      <comment>Urdak/Ordak are both Gilaki/Caspuayi/Daylami/Gili/Amaerdi/Giui</comment>
      <origin>156550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="754" sha1="a7143misup7dzjrgr8mp4p66m0zh6vi" xml:space="preserve">'''&lt;big&gt;بٚیٚلٚی/سٚیچٚآٚ/اٚردٚک/آٚؤٚیپٚرٚندٚهٚ&lt;/big&gt; یتا حیوان در ایسه گ بٚیٚلٚی اٚن ٚ بادموٚان تٚرن نٚام ایسه، کٚل دٚئٚبٚآٚر ٚ مٚیٰٚن، بیلی سانان فٚقٚدٚ یتا گونه اٚیسٚن، بٚیٚلٚی/بیلٚی/بیلی/بٚیلی/بٚیلٚی/بٚالٚی. +98-9120157357 آٚرٚآٚدٚ هٚآٚدیٚآٚن سیآٚهٚکل مٚحٚلٚه غیآٚثی حٚآٚفٚظی بؤٚدتٚرٚن بٚیٚلٚیآٚن و مٚهمتٚرٚن بٚیٚلٚیآٚن رٚ دٰٚرٚه. Arad Hadian Siahkal Mahalleh Ghiasi Hafezi has the most ducks out of everyone &amp; the most important ones.'''

&lt;br /&gt;

اٚی گٚآٚن چٚندٚی خٚؤٚجٚیر</text>
      <sha1>a7143misup7dzjrgr8mp4p66m0zh6vi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>دۊرگ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17618</id>
    <revision>
      <id>156552</id>
      <parentid>156427</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:18:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33493-71</username>
        <id>18558</id>
      </contributor>
      <comment>Siberian Tiger is one of the two kinds of the Caspian Tiger &amp; is the smaller version &amp; the more found version</comment>
      <origin>156552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3638" sha1="i7p56a11laun3r781m9pdgwglaiocuw" xml:space="preserve">دؤٚرگ/دؤرگ/دٚورگ/دورگ/دورگ/دٚرگ/درگٚ/درگ/بٚبٚر/بٚبر/بٚبٚرٚ/ببر/پالٚنگ/یٚوٚزٚه یٚتآٚ/اٚیته/یٚک/یٚه پیلٚهٰ جٚآٚندٚآٚر ایسه، ۹ نؤٚع دٰٚرٚه گ اٚهمٚشٚان ابسن هٚسٚآٚه و پیلٚهٰ تٚرٚنشٚان کآٚسپٚیٚآٚنی دؤٚرگ ایسه گ سٚیبٚرٚی دؤٚرگ اٚهم یتا کوچتای ترن نٚؤٚعش بیبی.&lt;ref&gt;یادکرد وب|عنوان=Wayback Machine|نشانی=https://web.archive.org/web/20120309125526/http://www.science.smith.edu/msi/pdf/i0076-3519-152-01-0001.pdf|وبگاه=web.archive.org|تاریخ=2012-03-09|بازبینی=2021-03-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;یادکرد کتاب|عنوان=Luo, S. -J. ; Kim, J. -H. ; Johnson, W. E. ; van der Walt, J. ; Martenson, J. ; Yuhki, N. ; Miquelle, D. G. ; Uphyrkina, O. ; Goodrich, J. M. ; Quigley, H. B. ; Tilson, R. ; Brady, G. ; Martelli, P. ; Subramaniam, V. ; McDougal, C. ; Hean, S. ; Huang, S. -Q. ; Pan, W. ; Karanth, U. K. ; Sunquist, M. ; Smith, J. L. D. &amp; O'Brien, S. J. (2004). &quot;Phylogeography and genetic ancestry of tigers (Panthera tigris)&quot;. PLOS Biology. 2 (12): e442. doi:10.1371/journal.pbio.0020442. PMC 534810. PMID 15583716&lt;nowiki&gt;.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mazák, V. (1981) [https://web.archive.org/web/20120309125526/http://www.science.smith.edu/msi/pdf/i0076-3519-152-01-0001.pdf ''Panthera tigris. ''] Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120309125526/http://www.science.smith.edu/msi/pdf/i0076-3519-152-01-0001.pdf |date=۹ مارس ۲۰۱۲}} Mammalian Species 152: 1–8.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mazák, V. (1965) ''Der Tiger Panthera tigris Linnaeus 1758''. Volume 356 of Die Neue Brehm-Bücherei. A. Ziemsen, Wittenberg Lutterstadt.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-19464751 Tigers 'take night shift' to dodge humans], BBC News, 4 September 2012&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;IUCN |assessors=Chundawat, R.S. , Habib, B. , Karanth, U. , Kawanishi, K. , Ahmad Khan, J. , Lynam, T. , Miquelle, D. , Nyhus, P. , Sunarto, S. , Tilson, R. , Wang, S. |year=2011 |id=15955 |taxon=Panthera tigris |version=2011.2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Cite journal|date=2021-03-09|title=Tiger|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Tiger&amp;oldid=1011108783|journal=Wikipedia|language=en}}&lt;/ref&gt; Caspian Tiger is its largest version of the 8 versions it currently has &amp; is its largest version overall, &amp; Siberian Tiger is the smaller version of the Caspian Tiger right now.

== سٚرغٚس ==
# 
* Guillery, R. W.; Kaas, J. H. (1973). &quot;Genetic abnormality of the visual pathways in a &quot;white&quot; tiger&quot;.''Science''. '''180''' (4092): 1287–1289.Bibcode:1973Sci...180.1287G.doi:10.1126/science.180.4092.1287.P
* MID 4707916.

# Xu, X.; Dong, G. X.; Hu, X. S.; Miao, L.; Zhang, X. L.; Zhang, D. L.; Yang, H. D.; Zhang, T. Y.; Zou, Z. T.; Zhang, T. T.; Zhuang, Y.; Bhak, J.; Cho, Y. S.; Dai, W. T.; Jiang, T. J.; Xie, C.; Li, R.; Luo, S. J. (2013).&quot;The Genetic Basis of White Tigers&quot;.''Current Biology''. '''23'''(11): 1031–5.doi:10.1016/j.cub.2013.04.054.&lt;nowiki&gt;PMID 23707431&lt;/nowiki&gt;.

# Leyhausen, P. (1979). ''Cat behavior: the predatory and social behavior of domestic and wild cats''. Berlin: Garland Publishing, Incorporated. p. 281.ISBN &lt;bdi&gt;97808240701&lt;/bdi&gt;

# اينگیلیسي ويکيپديا.
# فارسي دیکیپديا.
#https://archive.is/20080220222416/findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_20041206/ai_n12814678
#https://web.archive.org/web/20200722060028/http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D8%A8%D8%A8%D8%B1&amp;SSOReturnPage=Check&amp;Rand=0

[[جرگه:حيوان]]
[[جرگه:پيچا سانان]]</text>
      <sha1>i7p56a11laun3r781m9pdgwglaiocuw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156553</id>
      <parentid>156552</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:20:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33493-71</username>
        <id>18558</id>
      </contributor>
      <comment>The Caspian Tiger's main version aka the Caspian's Tiger's Greater Version best known as now is the best kind &amp; alongside the Siberian Tiger one of the two kinds of the Caspian Tiger in Iran &amp; is mostly in Iran, unlike the Siberian version, also both are in Iran, &amp; these versions didn't exist in the original story of the Caspian Tiger &amp; theybdon't overall either now &amp; wll not in the future.</comment>
      <origin>156553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3640" sha1="hozyvh7kpopg3sn54hxzxb8tqe3g1gz" xml:space="preserve">دؤٚرگ/دؤرگ/دٚورگ/دورگ/دورگ/دٚرگ/درگٚ/درگ/بٚبٚر/بٚبر/بٚبٚرٚ/ببر/پالٚنگ/یٚوٚزٚه یٚتآٚ/اٚیته/یٚک/یٚه پیلٚهٰ جٚآٚندٚآٚر ایسه، ۹ نؤٚع دٰٚرٚه گ اٚهمٚشٚان ابسن هٚسٚآٚه و پیلٚهٰ تٚرٚنشٚان کآٚسپٚیٚآٚنی دؤٚرگ ایسه گ سٚیبٚرٚی دؤٚرگ اٚهم یتا کوچتای ترن نٚؤٚعش بیبی.&lt;ref&gt;یادکرد وب|عنوان=Wayback Machine|نشانی=https://web.archive.org/web/20120309125526/http://www.science.smith.edu/msi/pdf/i0076-3519-152-01-0001.pdf|وبگاه=web.archive.org|تاریخ=2012-03-09|بازبینی=2021-03-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;یادکرد کتاب|عنوان=Luo, S. -J. ; Kim, J. -H. ; Johnson, W. E. ; van der Walt, J. ; Martenson, J. ; Yuhki, N. ; Miquelle, D. G. ; Uphyrkina, O. ; Goodrich, J. M. ; Quigley, H. B. ; Tilson, R. ; Brady, G. ; Martelli, P. ; Subramaniam, V. ; McDougal, C. ; Hean, S. ; Huang, S. -Q. ; Pan, W. ; Karanth, U. K. ; Sunquist, M. ; Smith, J. L. D. &amp; O'Brien, S. J. (2004). &quot;Phylogeography and genetic ancestry of tigers (Panthera tigris)&quot;. PLOS Biology. 2 (12): e442. doi:10.1371/journal.pbio.0020442. PMC 534810. PMID 15583716&lt;nowiki&gt;.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mazák, V. (1981) [https://web.archive.org/web/20120309125526/http://www.science.smith.edu/msi/pdf/i0076-3519-152-01-0001.pdf ''Panthera tigris. ''] Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120309125526/http://www.science.smith.edu/msi/pdf/i0076-3519-152-01-0001.pdf |date=۹ مارس ۲۰۱۲}} Mammalian Species 152: 1–8.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mazák, V. (1965) ''Der Tiger Panthera tigris Linnaeus 1758''. Volume 356 of Die Neue Brehm-Bücherei. A. Ziemsen, Wittenberg Lutterstadt.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-19464751 Tigers 'take night shift' to dodge humans], BBC News, 4 September 2012&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;IUCN |assessors=Chundawat, R.S. , Habib, B. , Karanth, U. , Kawanishi, K. , Ahmad Khan, J. , Lynam, T. , Miquelle, D. , Nyhus, P. , Sunarto, S. , Tilson, R. , Wang, S. |year=2011 |id=15955 |taxon=Panthera tigris |version=2011.2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Cite journal|date=2021-03-09|title=Tiger|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Tiger&amp;oldid=1011108783|journal=Wikipedia|language=en}}&lt;/ref&gt; Caspian Tiger is its largest version of the 8 versions it currently has and is its largest version overall, &amp; Siberian Tiger is the smaller version of the Caspian Tiger right now.

== سٚرغٚس ==
# 
* Guillery, R. W.; Kaas, J. H. (1973). &quot;Genetic abnormality of the visual pathways in a &quot;white&quot; tiger&quot;.''Science''. '''180''' (4092): 1287–1289.Bibcode:1973Sci...180.1287G.doi:10.1126/science.180.4092.1287.P
* MID 4707916.

# Xu, X.; Dong, G. X.; Hu, X. S.; Miao, L.; Zhang, X. L.; Zhang, D. L.; Yang, H. D.; Zhang, T. Y.; Zou, Z. T.; Zhang, T. T.; Zhuang, Y.; Bhak, J.; Cho, Y. S.; Dai, W. T.; Jiang, T. J.; Xie, C.; Li, R.; Luo, S. J. (2013).&quot;The Genetic Basis of White Tigers&quot;.''Current Biology''. '''23'''(11): 1031–5.doi:10.1016/j.cub.2013.04.054.&lt;nowiki&gt;PMID 23707431&lt;/nowiki&gt;.

# Leyhausen, P. (1979). ''Cat behavior: the predatory and social behavior of domestic and wild cats''. Berlin: Garland Publishing, Incorporated. p. 281.ISBN &lt;bdi&gt;97808240701&lt;/bdi&gt;

# اينگیلیسي ويکيپديا.
# فارسي دیکیپديا.
#https://archive.is/20080220222416/findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_20041206/ai_n12814678
#https://web.archive.org/web/20200722060028/http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D8%A8%D8%A8%D8%B1&amp;SSOReturnPage=Check&amp;Rand=0

[[جرگه:حيوان]]
[[جرگه:پيچا سانان]]</text>
      <sha1>hozyvh7kpopg3sn54hxzxb8tqe3g1gz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مازندراني</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17825</id>
    <revision>
      <id>156545</id>
      <parentid>156255</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:43:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-32353-35|~2026-32353-35]] ([[User talk:~2026-32353-35|talk]]) to last revision by Àncilu (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2982" sha1="54vq5mbqlpra2d91vrp57v83ldr7krw" xml:space="preserve">[[پرونده: Map of Caspian Languages in Iran and Azerbaijan.png|400px|بندانگشتی|چپ|کاسپينˇ زوانان ؤ لئجه‌ئنˇ نخشه.]]
ٰٰ'''مازندراني''' کي اۊن-أ '''تبري'''، '''مازرۊنی'''، '''گالشي'''، '''تاتي'''  ىا '''گلکي'''&lt;ref&gt;عمادی، اسدالله، زبان مازندرانی از دوران باستان تا امروز، سال ۱۳۹۹، ناشر: نشر شلفین، صفحه = ۱۵}}&lt;/ref&gt; ني دۊخانده، ايته جه [[کاسپي زوانان]] ايسه ؤ ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوانان ٚ جرگه مئن دره ؤ [[مازندران]] ٚ مردۊم ٚ ماري زوان ايسه.&lt;ref&gt;(نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2010 |عنوان=Rev.: Etymological Dictionary of the Iranian Verb |پیوند= https://www.academia.edu/8075087/Rev_Etymological_Dictionary_of_the_Iranian_Verb?email_work_card=title |ژورنال=Journal of the Royal Asiatic Society |دوره= |شماره= |صفحات=2 |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(نام خانوادگی = آقاگل‌زاده | نام = فردوس | عنوان = زبان مازندرانی (طبری) توصیف زبان‌شناختی (تحقیقی میدانی - اطلس زبانی) | سال = ۱۳۹۵ | ناشر = نشر دانشگاه تربیت مدرس | صفحه = ۳}}&lt;/ref&gt; مازندراني باخي کاسپي ٚ زوانان أمرأ [[گيلکي]]، [[تالشي]]، [[زازاکي زوؤن|زازاکي]] ؤ سمناني مأنستن، ايته زواني جرگه ؤ خانواده مئن قرار گيره ؤ اۊشان ٚ أمرأ شباهت دأره.&lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/dimli DIMLĪ in Encyclopædia Iranica = Linguistic position of Dimlī. After their migration in the Middle Ages, for almost a millennium the Dimlīs had no direct contact with their closest linguistic relatives. Nevertheless, their language has preserved numerous isoglosses with the dialects of the southern Caspian region, and its place in the Caspian dialect group of Northwest Iranian is clear. The Caspian dialects comprise Ṭālešī, Harzan(d)ī, Gūrānī, Gīlakī, Tabari, and some dialects in Tātī-speaking areas and in the area around Semnān. Historically the Caspian dialects belong to the “Northwest Iranian group of languages” and are related to Parthian (see Windfuhr). The isoglosses are of historical phonetic, morphological, and lexical order], Garnik Asatrian&lt;/ref&gt;
مازندراني [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[گيلکي]] همرأ، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[فارسي]] ؤ [[تۊرکمني]] ؤ [[نسا]] جه ني تاتي ؤ فارسي زوان ٚ همساده ايسه. مازندراني، جؤز مازندران ٚ اۊستان، [[گلستان]] ؤ [[استان سمنان|سمنان]] ؤ [[تئران]] ؤ ألبۊرز ٚ اۊستانان ٚ مئن ني رايجه.

==سربس==
{{جيرنويس}}</text>
      <sha1>54vq5mbqlpra2d91vrp57v83ldr7krw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سياکل ٚ شأرستان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18548</id>
    <revision>
      <id>156551</id>
      <parentid>156459</parentid>
      <timestamp>2026-06-06T10:12:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33493-71</username>
        <id>18558</id>
      </contributor>
      <comment>جؤٚر Joer جور</comment>
      <origin>156551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4554" sha1="7ifq781sjt8qpm9x90ndn9seao4j1rc" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= سیآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن شٚهٰرٚستٚان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= 
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=آٚرٚی غیآثی حآفظی
|اۊستان= 
|بخشان=[[سياهکل و دیلمان ٚ شأرستان سیاهکل بخش|سیاهکل بخش]]، [[ديلمان ٚ بخش]]
|شأران=[[سياهکل]]، [[ديلمان]]
|دهستانان= 
|محلي نام= سياهکل و دیلمان
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال=از شروع تاریخ کلاه 
|جمعيت= ۴۶,۹۹۱ نفر&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلٚکی (بٚؤٚدتٚر دٚیلٚمی گوٚیٚش جه ای زٚوان، یٚنی گیلٚکی]]&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;
|مذهب= مزدیسنا چو زرتشت گیلک بو (یٚتا سیاهکل محله ای کاسپی/ گیلک) بو)
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بٚج]] [[چٚآٚی]]
|پيش‌شۊماره= ۰۴
|وبجيگا=
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''سيآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن''' يتا گيلان و دیلمستان و تالش اٚستٚان جیگاهٚان ايسه ؤ بؤٚدتٚرٚن دیلمستان ٚ ميان قرار بيگيته دره و چؤٚرنٚه تٚرٚن گیلان دورون. پیلٚهٰ [[ايران|آرآد]]، كه يتا [[سياهكل محله|هاديان]] بي ئرو زاک ایسه و ۴ نٚفٚری گ تٚا دٚیؤٚدٚآٚر/اٚبٚدٚ زٚندٚه اٚیسٚن یٚنی پیلٚهٰعٚآٚن، سٚینٚآٚ، مٚژگٚآٚن، اٚسفٚندٚ، و مٚآٚهٚرٚخ ایشو ئرووٚ دیلمستان ایرانوٚ میرزاوٚ شٚه ایسه. ئرو ميان [[سياکل|سيآٚهٚکل]] ٚ شأر ايسه. سياکل ٚ شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[لنگؤرۊد ٚ شأرستان|لنگؤرۊد]] ؤ [[أملش ٚ شأرستان|أملش]] ؤ [[رۊدسر ٚ شأرستان|رۊدسر]] ٚ شأرستانان، [[کلسيا|کلسياه]] ٚ جه [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ [[لاجؤن ٚ شأرستان|لاهیجان]] ٚ شأرستانان ؤ [[خۊرخۊس]] ؤ [[نسا]] جه [[رۊبار ٚ شأرستان]]&lt;nowiki/&gt;ره داشتهي بو، سیاهکل پیله ترن شاهر ای جهان میان ایسه، و دیلمان دومین پیله ترین شاهر، ایسه و خواهه بو و بو و بیبی.

* ۲ تٚا شٰٚهر و ۲۲۲ رٚوٚستٚا

== جٚرگٚیٚیٚت ==
براساس ۱۴۰۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأرستان ٚ جمعيت ۵۱,۵۱۰ نفر بٚؤٚ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==زوان ؤ مردۊم==
سياکل ٚ شأرستان ٚ مردۊم [[گیلک]] ايسنۆ اۊشان ٚ زوان ایرو مین [[گيلکي]] ايسه، اٚکثٚرا دٚیلٚمی گیلٚک.&lt;ref&gt;گویش گیلکی لاهیجان. واژه‌نامه و پاره‌ای ویژگی‌های آوایی و ساخت‌واژه‌ای. جلد اول. دکتر نادر جهانگیری. چاپ دانشگاه مطالعات خارجی توکیو.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==سٚرغٚس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>7ifq781sjt8qpm9x90ndn9seao4j1rc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اردک (شأر)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25298</id>
    <revision>
      <id>156547</id>
      <parentid>83953</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:52:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Didiiduf</username>
        <id>18551</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="149" sha1="g2scdxj428yi99x1a8s3jfsxiu0algz" xml:space="preserve">تقریبا تومون بیلیان آرآد شی ایسن هساه ده

== سربس ==
[[جرگه:باليکسير ٚ اۊستان ٚ شأران]]</text>
      <sha1>g2scdxj428yi99x1a8s3jfsxiu0algz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156548</id>
      <parentid>156547</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T12:53:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Àncilu</username>
        <id>18455</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/Didiiduf|Didiiduf]] ([[User talk:Didiiduf|talk]]) to last revision by EmausBot (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="799" sha1="28e1kkhdi7739juyipa7wjhootlb8at" xml:space="preserve">{{زيبيل/جاجيگا}}
'''اردک (شهر)''' ([[ايستامبۊلي زوان]] ٚ مئن: Erdek) ايته جه [[تۊرکيه]] شأران ايسه گه [[باليکسير ٚ اۊستان]] ٚ مئن نهأ. أ شأر ۲۰۱۵ سال ٚ سرشماري مئن، ۲۲۸۴۵ نفر جميعت دأشتي.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.turkstat.gov.tr/Start.do|title=..::Welcome to Turkish Statistical Institute(TurkStat)'s Web Pages::..|website=www.turkstat.gov.tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ويکي سربس|عنوان = List of largest cities and towns in Turkey |لینک= https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_largest_cities_and_towns_in_Turkey  |زوان = اينگيليسي| بازیابی =۱ شهریور ۱۴۰۳}}&lt;/ref&gt;

== سربس ==
[[جرگه:باليکسير ٚ اۊستان ٚ شأران]]</text>
      <sha1>28e1kkhdi7739juyipa7wjhootlb8at</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>