گيلک

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="glk">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>glkwiki</dbname>
    <base>https://glk.wikipedia.org/wiki/%DA%AF%D8%AA%CB%87_%D9%88%D9%84%DA%AF</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.5</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">مديا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">خاص</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">گب</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">کارگير</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">کارگيرˇ گب</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">مدي Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">فاىل</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">فاىلˇ گب</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">مدياويکي</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">مدياويکي گب</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">قالب</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">قالبˇ گب</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">رانما</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">رانما گب</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">جرگه</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">جرگه گب</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ماجۊل</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ماجۊلˇ گب</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>گيلک</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1782</id>
    <revision>
      <id>156948</id>
      <parentid>156753</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:31:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1292" sha1="js6fbt3pwdzlmlxjoook26zlrwds7au" xml:space="preserve">'''گیلک''' یتا [[ايران|ایرانی]] لیک ؤ ادمونو ٚ نام ايسه کي [[کاسپي دریا]] [[نسا]] ور زيوده. گیلکان ٚ سامان، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[رزوندي]] ؤ [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سلمان‌شهر|متلکالاگن]] ؤ [[نسا]] جه [[ألمۊت]] ؤ [[ری]]-أ ؤ [[گیلان]] ؤ مازندران/مازرون ؤ کسپین/قزوین ٚ الورزۆ  تهرانۆ اردبیل و زنگانۆ دۊرۊن ایسن. گیلکان ۱۹۴،۴۴۴،۴۴۴ [[گيلکي زوؤن|میلیون]] ایسن و اٚهٚمٚه به گیلٚکی/کاٚٓسپٚآٚیی/دٚیلٚمی/آٚمٚآٚعردٚی/مٚیٰ‌ٚنی کٚآٚسپٚی زوان اولی گپ زن ایسن تئه دیوٚدار.  194,444,444 million Gilak exist. 

==گیلَٚکوٚاٚٓئن،یتا لیکی گ ایسرا جه کاٚٓسپٚیٚآٚن بمابوٚ، پع یتا جه بئه اوٚا ایسن!==
[[فاىل:گیلکؤنˇ مردانه لیواس.png|بندانگشتی|مئرد گیلکؤنˇ گال]][[فاىل:گیلکؤنˇ زنانه لیواس.png|بندانگشتی|کور گیلکؤانۆ گال]] 

==جیرنویس==
{{جیرنویس}}

[[جرگه:أقوام]]
[[جرگه:گیلک]]
[[جرگه:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>js6fbt3pwdzlmlxjoook26zlrwds7au</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156949</id>
      <parentid>156948</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:32:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NDG</username>
        <id>17661</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted edits by [[Special:Contribs/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|talk]]) to last version by Vermont: reverting vandalism</comment>
      <origin>156565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1195" sha1="r9bjlujgn38vqxo9ricv04nn72jplax" xml:space="preserve">'''گیلک''' یتا [[ايران|ایرانی]] لیک ؤ ادمونو ٚ نام ايسه کي [[کاسپي دریا]] [[نسا]] ور زيوده. گیلکان ٚ سامان، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[رزوندي]] ؤ [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سلمان‌شهر|متلکالاگن]] ؤ [[نسا]] جه [[ألمۊت]] ؤ [[ری]]-أ ؤ [[گیلان]] ؤ مازندران/مازرون ؤ کسپین/قزوین ٚ الورزۆ  تهرانۆ اردبیل و زنگانۆ دۊرۊن ایسن. ایپچه ایپچه کم/چورنه تر جه ۱۸ [[گيلکي زوؤن|میلیون]] ایسن ڤ ۲۲ ملیون به گیلٚکی/کاٚٓسپی زوان اولی گپ زن ایسن تئه دیوٚدار. 

==گیلَٚکوٚاٚٓئن،یتا لیکی گ ایسرا جه کاٚٓسپٚیٚآٚن بمابوٚ، پع یتا جه بئه اوٚا ایسن!==
[[فاىل:گیلکؤنˇ مردانه لیواس.png|بندانگشتی|مئرد گیلکؤنˇ گال]][[فاىل:گیلکؤنˇ زنانه لیواس.png|بندانگشتی|کور گیلکؤانۆ گال]] 

==جیرنویس==
{{جیرنویس}}

[[جرگه:أقوام]]
[[جرگه:گیلک]]
[[جرگه:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>r9bjlujgn38vqxo9ricv04nn72jplax</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157000</id>
      <parentid>156949</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:45:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>157000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1292" sha1="js6fbt3pwdzlmlxjoook26zlrwds7au" xml:space="preserve">'''گیلک''' یتا [[ايران|ایرانی]] لیک ؤ ادمونو ٚ نام ايسه کي [[کاسپي دریا]] [[نسا]] ور زيوده. گیلکان ٚ سامان، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[رزوندي]] ؤ [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سلمان‌شهر|متلکالاگن]] ؤ [[نسا]] جه [[ألمۊت]] ؤ [[ری]]-أ ؤ [[گیلان]] ؤ مازندران/مازرون ؤ کسپین/قزوین ٚ الورزۆ  تهرانۆ اردبیل و زنگانۆ دۊرۊن ایسن. گیلکان ۱۹۴،۴۴۴،۴۴۴ [[گيلکي زوؤن|میلیون]] ایسن و اٚهٚمٚه به گیلٚکی/کاٚٓسپٚآٚیی/دٚیلٚمی/آٚمٚآٚعردٚی/مٚیٰ‌ٚنی کٚآٚسپٚی زوان اولی گپ زن ایسن تئه دیوٚدار.  194,444,444 million Gilak exist. 

==گیلَٚکوٚاٚٓئن،یتا لیکی گ ایسرا جه کاٚٓسپٚیٚآٚن بمابوٚ، پع یتا جه بئه اوٚا ایسن!==
[[فاىل:گیلکؤنˇ مردانه لیواس.png|بندانگشتی|مئرد گیلکؤنˇ گال]][[فاىل:گیلکؤنˇ زنانه لیواس.png|بندانگشتی|کور گیلکؤانۆ گال]] 

==جیرنویس==
{{جیرنویس}}

[[جرگه:أقوام]]
[[جرگه:گیلک]]
[[جرگه:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>js6fbt3pwdzlmlxjoook26zlrwds7au</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157001</id>
      <parentid>157000</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:45:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:NDG|NDG]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1195" sha1="r9bjlujgn38vqxo9ricv04nn72jplax" xml:space="preserve">'''گیلک''' یتا [[ايران|ایرانی]] لیک ؤ ادمونو ٚ نام ايسه کي [[کاسپي دریا]] [[نسا]] ور زيوده. گیلکان ٚ سامان، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[رزوندي]] ؤ [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سلمان‌شهر|متلکالاگن]] ؤ [[نسا]] جه [[ألمۊت]] ؤ [[ری]]-أ ؤ [[گیلان]] ؤ مازندران/مازرون ؤ کسپین/قزوین ٚ الورزۆ  تهرانۆ اردبیل و زنگانۆ دۊرۊن ایسن. ایپچه ایپچه کم/چورنه تر جه ۱۸ [[گيلکي زوؤن|میلیون]] ایسن ڤ ۲۲ ملیون به گیلٚکی/کاٚٓسپی زوان اولی گپ زن ایسن تئه دیوٚدار. 

==گیلَٚکوٚاٚٓئن،یتا لیکی گ ایسرا جه کاٚٓسپٚیٚآٚن بمابوٚ، پع یتا جه بئه اوٚا ایسن!==
[[فاىل:گیلکؤنˇ مردانه لیواس.png|بندانگشتی|مئرد گیلکؤنˇ گال]][[فاىل:گیلکؤنˇ زنانه لیواس.png|بندانگشتی|کور گیلکؤانۆ گال]] 

==جیرنویس==
{{جیرنویس}}

[[جرگه:أقوام]]
[[جرگه:گیلک]]
[[جرگه:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>r9bjlujgn38vqxo9ricv04nn72jplax</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157041</id>
      <parentid>157001</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:13:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[گيلک]]» را محافظت کرد: Excessive vandalism ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)))</comment>
      <origin>156565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1195" sha1="r9bjlujgn38vqxo9ricv04nn72jplax" xml:space="preserve">'''گیلک''' یتا [[ايران|ایرانی]] لیک ؤ ادمونو ٚ نام ايسه کي [[کاسپي دریا]] [[نسا]] ور زيوده. گیلکان ٚ سامان، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[رزوندي]] ؤ [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سلمان‌شهر|متلکالاگن]] ؤ [[نسا]] جه [[ألمۊت]] ؤ [[ری]]-أ ؤ [[گیلان]] ؤ مازندران/مازرون ؤ کسپین/قزوین ٚ الورزۆ  تهرانۆ اردبیل و زنگانۆ دۊرۊن ایسن. ایپچه ایپچه کم/چورنه تر جه ۱۸ [[گيلکي زوؤن|میلیون]] ایسن ڤ ۲۲ ملیون به گیلٚکی/کاٚٓسپی زوان اولی گپ زن ایسن تئه دیوٚدار. 

==گیلَٚکوٚاٚٓئن،یتا لیکی گ ایسرا جه کاٚٓسپٚیٚآٚن بمابوٚ، پع یتا جه بئه اوٚا ایسن!==
[[فاىل:گیلکؤنˇ مردانه لیواس.png|بندانگشتی|مئرد گیلکؤنˇ گال]][[فاىل:گیلکؤنˇ زنانه لیواس.png|بندانگشتی|کور گیلکؤانۆ گال]] 

==جیرنویس==
{{جیرنویس}}

[[جرگه:أقوام]]
[[جرگه:گیلک]]
[[جرگه:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>r9bjlujgn38vqxo9ricv04nn72jplax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>أنزلي</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1852</id>
    <revision>
      <id>156929</id>
      <parentid>156910</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:23:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16110" sha1="1byrvw67345tfk72jt1j4y3qayirrvl" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= انزلی
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= 
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|شأردار= 
|اۊستان= [[گيلان و دیلمستان و تالش]]
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= انزلی بندر
|محلي نام= انزلی بندر
|قديمي نامان= بندر پهلوي، أنزليچ، چراغ پۊشتأن
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۱۵۱,۵۶۴ نفر (۱۴۰۵)
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۳۱۵ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۲۸- متر
|دما ميانگين= ۱۶/۲درجه سانتیگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۹۰۳ میلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۷ رۊج
|سؤغات= ماهي، صنایع دستي
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= [http://www.anzali.ir/ أنزلي شأرداري]
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''اٚنزٚلٚی''' گ با نامان '''انزلی بندر با پهلوی بندٚر یا اٚنزٚلٚی/انزلیچ/انزلی/انژلیج/انزلیج''' دخانده بؤستي، ايته جه [[گيلان]] ٚ شأران ايسه گه [[أنزلي شأرستان]] ٚ [[أنزلي شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن دره ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه. أنزلي گردشگري،&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200613143116/https://zoomlife.ir/travel/180-travel-guide-bandar-anzali.html&lt;/ref&gt; ايقتصادي ؤ ورزشي&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200613144051/http://anzali.ir/?p=9057 انزلی کلاب/ 13000 ورزشکار سازمان یافته در انزلی]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;یادکرد وب |url=http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |title=13 هزار ورزشکار سازمان یافته در بندر انزلی |accessdate=۲۳ نوامبر ۲۰۱۲ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120903051425/http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |archivedate=۳ سپتامبر ۲۰۱۲ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; لحاظ ٚ جه پۊر گيلان ؤ ايران ٚ مئن جاجيگا دأره. أنزلي [[گيلک|گيلکان]] ٚ دۊوؤمي پيله شأر [[رشت]] ٚ پسي ايسه '''گیلان و دیلمستان و تالش''' ٚ مین و ۱۳مین گیلٚک شاهر کلا.&lt;ref name=&quot;gilannews.ir&quot;&gt;یادکرد وب|url=http://www.gilannews.ir/4152.html|title=نسخه آرشیو شده|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222081718/http://www.gilannews.ir/4152.html|archivedate=۲۲ دسامبر ۲۰۱۵|dead-url=yes|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=|عنوان=}}&lt;/ref&gt; أ شأر ٚ مردۊم [[گيلک]] ايسده ؤ قديم ٚ زمات ٚ جه تا هأسأ اۊشان ٚ زوان [[گيلکي]] ايسه. أنزلي شأر أولي ؤ پيله‌ترين بندر، [[کاسپي دریا]] نسايي سامان ٚ مئن ايسه. أنزلي ويشترين جمعيت-أ گيلان ٚ شأران ٚ مئن [[رشت]] ٚ پسي دأره ؤ ايته جه [[ايران]] ٚ متراکم‌ترين شأران محسۊب به.&lt;ref&gt;http://www.anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |title=گمرکات ایران |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130115100427/http://anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |archivedate=۱۵ ژانویه ۲۰۱۳ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;anzaliport.pmo.ir&quot;&gt;http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |title=اداره کل بنادر و دریانوردی استان گیلان |accessdate=۲ ژوئیه ۲۰۱۱ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110907045314/http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |archivedate=۷ سپتامبر ۲۰۱۱ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;کتاب ایران قدیم، مهد تمدن جهان نوشته محمدعلی جدید الاسلام&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;تاریخ بندرانزلی&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20151016140705/http://anzaliclub.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%86%D8%B2%D9%84%DB%8C/ تاریخ بندرانزلی]&lt;/ref&gt; أ شأر ويشترين وارش-أ [[گيلان]] ٚ شأران ٚ مئن دأره.&lt;ref&gt;[[رشت#cite note-16]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |title=ایرنا / انزلی پر باران‌ترین شهر ایران |accessdate=۱۵ اکتبر ۲۰۱۹ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180602230527/http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |archivedate=۲ ژوئن ۲۰۱۸ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي حدۊد ۴۲ کيلۊمتر ساحلي نوار دأره. أنزلي آو ؤ هأوا مرطۊب ايسه ؤ اۊن ٚ رطۊبت ٚ ميزان جه ۷۱ تا ۹۷ درصد نوسان دأره. أ شأر ٚ وارش ٚ ميزان ني پۊر بۊجؤر ايسه ؤ به سالانه ۱۸۹۲ میليمتر فأرئسه.
أنزلي ۲۰۱۹ سال ٚ دۊرۊن رکؤرد بزه ؤ ويشترين وارش-أ دۊنیا شأران ٚ مئن ايته رۊج ٚ دۊرۊن دأشتي.
أنزلي شأر، گيلان ٚ خۊرخۊس ٚ ور قرار بيگيته ؤ [[کاسپي دریا]] ؤ [[أنزلي سل]] ٚ أمرأ مجاورت دأره ؤ جه چند ته جزيره ؤ شبه جزيره تشکيل بۊبؤسته دره کي پۊرد ٚ أمرأ به هم متصل ايسده.&lt;ref&gt;http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |title=جزیره انزلی |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170730223212/http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |archivedate=۳۰ ژوئیه ۲۰۱۷ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي شأر پۊر تاريخ ؤ قدمت دأره ؤ چؤن أ شأر اۊرۊپا أمرأ تجاري ؤ ايقتصادي مراوده دأشتي، جهاني سطح ٚ مئن أن-أ شناسده. أنزلي چؤن گمرک دأشتي ؤ ايته تجاري مرکز بۊ قديم ٚ زمات ٚ جه ايراني ؤ خارجي تاجران ٚ مئن به ''اۊرۊپا بلته'' معرۊف بۊ ؤ چؤن أ شأر بندري بۊ اۊن ٚ مردۊم ني برخلاف باخي ايران ٚ شأران پۊر زۊتر جديد ٚ دستاوردان ؤ مؤدرن ٚ دۊنیا أمرأ آشنا بۊبؤستد.&lt;ref&gt;[http://www.tebyan-zn.ir/News-Article/tourism/استان-گیلان جاذبه-گردشگری بندرانزلی/2012/4/9/57893.html تبیان زنجان / انزلی دروازه اروپا]{{پیوند مرده|date=اکتبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== أنزلي نام ==

راجه به أنزلي نوم، چن ته روايت نئهأ:

* ۱) انزلی، انزلی (اسکله‌اي کي پاراخۊت اۊن ورجأ پهلو گيره) جي بگيته بۊبؤسته.
* ۲) اي سري هم گيدي کي أنزلي '''أنزان''' واجه جه بيگيته بۊبؤسته دره. أنزان، اي سري دئباره مردۊم بيد کي قديم زمات کاسپي دریا نسا زندگي کۊديد.
* ۳) أنزل يا أنگر کي به معنی لنگر ايسه.
* ۴) وختی اماردان کي گيلانˇ اصلي ساکنؤن بؤن، فارسؤن أمرأ هم‌دس بوبؤن، هي مۊناسبت واسي، اۊ جيگا اسمه بنأن انشان يا انزان کی پارسؤنˇ أصلي سامان بۊ.

۱۵۰۹ گالشي سال (۱۹۳۵ ميلادی)، أنزلي نامه عوضأ گۊدن ؤ بنأن ''بندر پهلوی''. تا ۱۵۵۲ گالشي سال کي انقلاب بۊبؤ اي شهرˇ اسم دۊوارده به خۊ أصلي نام یعني أنزلي واگردسته.

== جۊغرافي مؤقعیت ==

بر اساس بررسیان [[زمین شناسی]]، حدودای  ۱۵٬۰۰۰ سال پیش ، ایته جزیره از سطح آب دریای [[کاسپیئن]] سر در باورده  که بعدنان  به ایسمه انزلی نامیده ببوسته و بعونوان موهمترین بندر [[دریای کاسپیئن]] سواحل جنوبی و [[ایران]] معروف ببو.

ا جزیره بر اثر فعل و انفعالات جوی و سایر عوامل طبیعی ، بصورت ایمروزی از دو قسمت [[انزلی]] و [[غازیان]] تشکیل ببو و ایته کانال بین ا دو تا قسمت ایجاد ببو که چهار تا روخانه آب از شرق ( [[سوسر روگا]] , [[پیر بازار روگا]] , [[راست خانه]] و [[نهنگ روگا]] ) و ایته روخانه از غرب ( [[شنبه بازار روگا]] ) از طریق اون دریا میئن دوه.


أنزلي در ایته ساحلی و  جلگه ای  منطقه در طول جوغرافیایی ۴۹ درجه و ۲۸ دقیقه و عرض جوغرافیایی ۳۷ درجه و ۲۸ دقیقه واقع ببوسته و بولندی اون از سطح دریا منهای ۲۶متر ایسه.

== أنزلي محلان ==

غاریور*
پیل علی باغ*
شالیور*
قلم گوده*
جزیره طالقانی*
کولیور ۲*
سوسر*
میدان مالا*
بی بی حوریه*
امامزاده*
عباس آباد*
ولی آباد*
بنیاد*
چهارطبقه*
سيد آسيه*
اداره نوغان*
کافه سه یاران*
سی متری*
* [[کولیور]]
* [[نویر]] 
* [[ناصرخسرو]]  
* [[میان پشته]] 
* [[غازیان]] 
* [[کوی واحدی]] 
* [[آخر خط]]
شاه کوچه*
سامانسر*

== أنزلي ایداران ==

[[پرونده:p۱۵۳.JPG|left|thumb|انزلی گمرک]]

*[[بندر انزلی شیلات]] 
* [[بندر انزلی گمرک]]
* [[بندر انزلی بنادر وکشتیرانی]]
[[پرونده:p۱۵۰.JPG|left|thumb|]]

== أنزلي دئني جيگان ==
*آبکنار پۊرد چوئی(پرنده فاندری)*
*[[معتمدی عیمارت]] 
* [[گمرك عیمارت]] 
* [[شهرداری عیمارت]]  
* [[انزلی مرداب]]  
* [[انزلی ساحل]]  
* [[انزلی مناره]]  
[[پرونده:p۱۵۱.JPG|left|thumb|انزلی ]]
* [[انزلی موزه نظامی]]
* [[انزلی موج شکن]]  
* [[غازیان موج شکن]]  
* [[انزلی پورد]] 
* [[غازیان پورد]] 
[[پرونده:p۱۶۲.JPG|left|thumb|انزلی موزه نظامی ]]
* [[میان پشته کاخ]]  
* [[بندر انزلی بولوار]]  
* [[انزلی تالاب]]  
* [[بی‌بی حوریه آسسانه]]  
* [[آقا سید محمد نجفی آسسانه]]

== أنزلي شهر اولینان ==

[[پرونده:p۱۶۱.JPG|left|thumb|مرکز خرید]]

*[[گمرک]] اداره با سابقیه‌ ویشتر از ۳۰۰ سال 
* [[بندر]] اداره باسابقیه‌ بیش از ۲۰۰ سال 
* ایجاد انجومنان محلی و [[بلدیه]] قبل از بوجود امون بلدیه 
* اولین بلدیه [[ایران]] میئن که الان به ایسمه [[شهرداری]] ایسه درا شهر تاسیس ببوسته .
* [[آموزش وپرورش]] قبل از سال ۱۲۷۱ خورشیدی 
* [[اکابر]] شبانه اون هم درسان دبیرستانی قبل از سال ۱۲۹۰ خورشیدی 
* [[چاپخانه]] قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[بئداری]] قبل از سال ۱۲۷۶ خورشیدی که بوسیله بلدیه اداره بوستی .
* [[شیروخورشید]]ی سرخ ۱۳۰۴ خورشیدی 
* روشنائی [[برق]] قبل از سال۱۲۷۹ خورشیدی بعونوان اولین شهر در ایران که دارای روشنائی ببوسته.
* [[تلفن]] قبل از سال ۱۲۷۷ شمسی و [[پست]] و [[تلگراف]] هم هتویی جلوتر از خیلی شهرهان ایران 
* [[نظمیه]] (شهربانی) قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[راه آهن]] حدود سال ۱۲۶۹ خورشیدی در ایته از روستان انزلی 
* [[هواشناسی]] قبل از سال ۱۲۸۰ خورشیدی 
* [[شیلات]] اداره با ویشتر از ۱۵۰ سال قدمت و [[سردخانه]] اولین بار انزلی میئن و[[حسن کیاده]] 
* [[هواپیما]] – اولین خطوط هوایی  بندر انزلی مین به وجود بومو در ایته زمین معروف به [[زمین طیاره]]. اولین پرواز در ایران از بندر انزلی به [[تئران]] و بعد از اون به [[ایصفهان]] صورت بیگیفته . 
* [[اتومبیل]] برای اولین باردرانزلی مشاهده ببوسته. 
* [[سینما]] سالون بندرانزلی از نظر [[فیلم سینمائی]] نمایش و سالون سینماداشتن ، [[تئاتر]] و ورزشهای موختلف پیشگام بو.


== أنزلي رۊستایان==
=== چهارفریضه دهستان ===
[[آبˇکنار]]، [[سنگاچين]]، [[كپورچال]]، [[بشمن]]، [[علی ابادكپورچال]]، [[كرگان]]، [[كچلك]]، [[سياه خاله سر]]، [[خميران]]، [[رودپشت]]، [[كوچك محله]]، [[شيله سر]]، [[تربه بر]]، [[معاف(مافان)]]، [[سياه وزان]]، [[اشپلا]]، [[چای بيجار]]، [[كربلايی مهدی گرده]]، [[اشتركان]]، [[ماهروزه-آب ٚکنار]]، [[گلوگاه روستا]]اشترکان ،تالش محله

=== ليجارگي حسن‌رۊد دهستان ===
[[طالب اباد]]، [[ليجاركی حسن رود روستا]]، [[حسن رود]]، [[گلشن]]، [[جفرودپائين]]، [[تربه گوده]]، [[شانگهای پرده]]

== جۊر وا جۊر ==

* [[بندر انزلی نمایندان مجلس شورای ملی میئن]]
* [[بندر انزلی نمایندان مجلس مؤسسان میئن]]
* [[بندر انزلی شهرداران]]
* [[بندر انزلی سرشناسان]]
==أنزلي پيله کسان==
{{انزلی سرشناسؤن}}

خلیل دانش پژوه آبکنار،حسين قوامی آبکنار،آنام آبکناری،محمد حبیبی آبکنار،کیوان ساجدی آبکنار،اصغرشيرپور آبکنار
{{گيلان}}

==تاتايي‌ئن==

&lt;gallery style=&quot;text-align:center&quot;&gt;
پرونده:Anzali lagoon2 Barry Kent.jpg|[[أنزلي سل]]
پرونده:Caspian Sea covered with plants near Bandar-e Anzali - Barry Kent.jpg|أنزلي سل
پرونده:Mordab bandare-e anzali.JPG|أنزلي سل
پرونده:Anzali cementery2 Barry Kent.jpg|لهستانیان آرامگاه
پرونده:Bolvaranzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:Bolvare Bandar-e Anzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:ANZALI90.jpg |ساحلي تأسيسات
پرونده:ANZALI90.jpg|ساحلي تأسيسات
پرونده:Bandar-e Anzali.jpg|[[غازيان ٚ پۊرد]]
پرونده:Mole Bandar-e Anzali.jpg|[[أنزلي مؤل]]
پرونده:Walkway Anzali Port.jpg|أنزلي، اسفند ۱۳۹۲
Image:hhhh.jpg|أنزلي  
Image:hhhhh.jpg|سل باقالا
&lt;/gallery&gt;

== سربس ==
[[رده:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]
[[رده:بندری شهرؤن]]</text>
      <sha1>1byrvw67345tfk72jt1j4y3qayirrvl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156972</id>
      <parentid>156929</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15940" sha1="es512rs169465fnmisqtvgpcfp97g41" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= أنزلي
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Bandar e Anzali Iran - panoramio.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|شأردار= 
|اۊستان= [[گيلان]]
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= بندر انزلی
|محلي نام= أنزلي
|قديمي نامان= بندر پهلوي، أنزليج، چراغ پۊشتأن
|شأر بؤستن ٚ سال= ۱۲۷۶
|جمعيت= ۱۴۸,۵۶۴ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۳۱۵ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۲۸- متر
|دما ميانگين= ۱۶/۲درجه سانتیگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۹۰۳ میلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۷ رۊج
|سؤغات= ماهي، صنایع دستي
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= [http://www.anzali.ir/ أنزلي شأرداري]
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''أنزٚلي''' کي پهلوي زمات مئن '''پهلوي بندر''' دخانده بؤستي، ايته جه [[گيلان]] ٚ شأران ايسه گه [[أنزلي شأرستان]] ٚ [[أنزلي شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن دره ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه. أنزلي گردشگري،&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200613143116/https://zoomlife.ir/travel/180-travel-guide-bandar-anzali.html&lt;/ref&gt; ايقتصادي ؤ ورزشي&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200613144051/http://anzali.ir/?p=9057 انزلی کلاب/ 13000 ورزشکار سازمان یافته در انزلی]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;یادکرد وب |url=http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |title=13 هزار ورزشکار سازمان یافته در بندر انزلی |accessdate=۲۳ نوامبر ۲۰۱۲ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120903051425/http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |archivedate=۳ سپتامبر ۲۰۱۲ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; لحاظ ٚ جه پۊر گيلان ؤ ايران ٚ مئن جاجيگا دأره. أنزلي [[گيلک|گيلکان]] ٚ دۊوؤمي پيله شأر [[رشت]] ٚ پسي ايسه.&lt;ref name=&quot;gilannews.ir&quot;&gt;یادکرد وب|url=http://www.gilannews.ir/4152.html|title=نسخه آرشیو شده|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222081718/http://www.gilannews.ir/4152.html|archivedate=۲۲ دسامبر ۲۰۱۵|dead-url=yes|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=|عنوان=}}&lt;/ref&gt; أ شأر ٚ مردۊم [[گيلک]] ايسده ؤ قديم ٚ زمات ٚ جه تا هأسأ اۊشان ٚ زوان [[گيلکي]] ايسه. أنزلي شأر أولي ؤ پيله‌ترين بندر، [[کاسپي دریا]] نسايي سامان ٚ مئن ايسه. أنزلي ويشترين جمعيت-أ گيلان ٚ شأران ٚ مئن [[رشت]] ٚ پسي دأره ؤ ايته جه [[ايران]] ٚ متراکم‌ترين شأران محسۊب به.&lt;ref&gt;http://www.anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |title=گمرکات ایران |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130115100427/http://anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |archivedate=۱۵ ژانویه ۲۰۱۳ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;anzaliport.pmo.ir&quot;&gt;http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |title=اداره کل بنادر و دریانوردی استان گیلان |accessdate=۲ ژوئیه ۲۰۱۱ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110907045314/http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |archivedate=۷ سپتامبر ۲۰۱۱ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;کتاب ایران قدیم، مهد تمدن جهان نوشته محمدعلی جدید الاسلام&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;تاریخ بندرانزلی&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20151016140705/http://anzaliclub.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%86%D8%B2%D9%84%DB%8C/ تاریخ بندرانزلی]&lt;/ref&gt; أ شأر ويشترين وارش-أ [[گيلان]] ٚ شأران ٚ مئن دأره.&lt;ref&gt;[[رشت#cite note-16]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |title=ایرنا / انزلی پر باران‌ترین شهر ایران |accessdate=۱۵ اکتبر ۲۰۱۹ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180602230527/http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |archivedate=۲ ژوئن ۲۰۱۸ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي حدۊد ۴۲ کيلۊمتر ساحلي نوار دأره. أنزلي آو ؤ هأوا مرطۊب ايسه ؤ اۊن ٚ رطۊبت ٚ ميزان جه ۷۱ تا ۹۷ درصد نوسان دأره. أ شأر ٚ وارش ٚ ميزان ني پۊر بۊجؤر ايسه ؤ به سالانه ۱۸۹۲ میليمتر فأرئسه.
أنزلي ۲۰۱۹ سال ٚ دۊرۊن رکؤرد بزه ؤ ويشترين وارش-أ دۊنیا شأران ٚ مئن ايته رۊج ٚ دۊرۊن دأشتي.
أنزلي شأر، گيلان ٚ خۊرخۊس ٚ ور قرار بيگيته ؤ [[کاسپي دریا]] ؤ [[أنزلي سل]] ٚ أمرأ مجاورت دأره ؤ جه چند ته جزيره ؤ شبه جزيره تشکيل بۊبؤسته دره کي پۊرد ٚ أمرأ به هم متصل ايسده.&lt;ref&gt;http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |title=جزیره انزلی |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170730223212/http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |archivedate=۳۰ ژوئیه ۲۰۱۷ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي شأر پۊر تاريخ ؤ قدمت دأره ؤ چؤن أ شأر اۊرۊپا أمرأ تجاري ؤ ايقتصادي مراوده دأشتي، جهاني سطح ٚ مئن أن-أ شناسده. أنزلي چؤن گمرک دأشتي ؤ ايته تجاري مرکز بۊ قديم ٚ زمات ٚ جه ايراني ؤ خارجي تاجران ٚ مئن به ''اۊرۊپا بلته'' معرۊف بۊ ؤ چؤن أ شأر بندري بۊ اۊن ٚ مردۊم ني برخلاف باخي ايران ٚ شأران پۊر زۊتر جديد ٚ دستاوردان ؤ مؤدرن ٚ دۊنیا أمرأ آشنا بۊبؤستد.&lt;ref&gt;[http://www.tebyan-zn.ir/News-Article/tourism/استان-گیلان جاذبه-گردشگری بندرانزلی/2012/4/9/57893.html تبیان زنجان / انزلی دروازه اروپا]{{پیوند مرده|date=اکتبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== أنزلي نام ==

راجه به أنزلي نوم، چن ته روايت نئهأ:

* ۱) أنزلي، '''أنزليج''' (اسکله‌اي کي پاراخۊت اۊن ورجأ پهلو گيره) جي بگيته بۊبؤسته.
* ۲) اي سري هم گيدي کي أنزلي '''أنزان''' واجه جه بيگيته بۊبؤسته دره. أنزان، اي سري دئباره مردۊم بيد کي قديم زمات کاسپي دریا نسا زندگي کۊديد.
* ۳) أنزل يا أنگر کي به معنی لنگر ايسه.
* ۴) وختی [[کادوسی]]‌ئن کي گيلانˇ اصلي ساکنؤن بؤن، فارسؤن أمرأ هم‌دس بوبؤن، هي مۊناسبت واسي، اۊ جيگا اسمه بنأن انشان يا انزان کی پارسؤنˇ أصلي سامان بۊ.

۱۵۰۹ گالشي سال (۱۹۳۵ ميلادی)، أنزلي نامه عوضأ گۊدن ؤ بنأن ''بندر پهلوی''. تا ۱۵۵۲ گالشي سال کي انقلاب بۊبؤ اي شهرˇ اسم دۊوارده به خۊ أصلي نام یعني أنزلي واگردسته.

== جۊغرافي مؤقعیت ==

بر اساس بررسیان [[زمین شناسی]]، حدودای  ۱۵٬۰۰۰ سال پیش ، ایته جزیره از سطح آب دریای [[کاسپیئن]] سر در باورده  که بعدنان  به ایسمه انزلی نامیده ببوسته و بعونوان موهمترین بندر [[دریای کاسپیئن]] سواحل جنوبی و [[ایران]] معروف ببو.

ا جزیره بر اثر فعل و انفعالات جوی و سایر عوامل طبیعی ، بصورت ایمروزی از دو قسمت [[انزلی]] و [[غازیان]] تشکیل ببو و ایته کانال بین ا دو تا قسمت ایجاد ببو که چهار تا روخانه آب از شرق ( [[سوسر روگا]] , [[پیر بازار روگا]] , [[راست خانه]] و [[نهنگ روگا]] ) و ایته روخانه از غرب ( [[شنبه بازار روگا]] ) از طریق اون دریا میئن دوه.


أنزلي در ایته ساحلی و  جلگه ای  منطقه در طول جوغرافیایی ۴۹ درجه و ۲۸ دقیقه و عرض جوغرافیایی ۳۷ درجه و ۲۸ دقیقه واقع ببوسته و بولندی اون از سطح دریا منهای ۲۶متر ایسه.

== أنزلي محلان ==

غاریور*
پیل علی باغ*
شالیور*
قلم گوده*
جزیره طالقانی*
کولیور ۲*
سوسر*
میدان مالا*
بی بی حوریه*
امامزاده*
عباس آباد*
ولی آباد*
بنیاد*
چهارطبقه*
سيد آسيه*
اداره نوغان*
کافه سه یاران*
سی متری*
* [[کولیور]]
* [[نویر]] 
* [[ناصرخسرو]]  
* [[میان پشته]] 
* [[غازیان]] 
* [[کوی واحدی]] 
* [[آخر خط]]
شاه کوچه*
سامانسر*

== أنزلي ایداران ==

[[پرونده:p۱۵۳.JPG|left|thumb|انزلی گمرک]]

*[[بندر انزلی شیلات]] 
* [[بندر انزلی گمرک]]
* [[بندر انزلی بنادر وکشتیرانی]]
[[پرونده:p۱۵۰.JPG|left|thumb|]]

== أنزلي دئني جيگان ==
*آبکنار پۊرد چوئی(پرنده فاندری)*
*[[معتمدی عیمارت]] 
* [[گمرك عیمارت]] 
* [[شهرداری عیمارت]]  
* [[انزلی مرداب]]  
* [[انزلی ساحل]]  
* [[انزلی مناره]]  
[[پرونده:p۱۵۱.JPG|left|thumb|انزلی ]]
* [[انزلی موزه نظامی]]
* [[انزلی موج شکن]]  
* [[غازیان موج شکن]]  
* [[انزلی پورد]] 
* [[غازیان پورد]] 
[[پرونده:p۱۶۲.JPG|left|thumb|انزلی موزه نظامی ]]
* [[میان پشته کاخ]]  
* [[بندر انزلی بولوار]]  
* [[انزلی تالاب]]  
* [[بی‌بی حوریه آسسانه]]  
* [[آقا سید محمد نجفی آسسانه]]

== أنزلي شهر اولینان ==

[[پرونده:p۱۶۱.JPG|left|thumb|مرکز خرید]]

*[[گمرک]] اداره با سابقیه‌ ویشتر از ۳۰۰ سال 
* [[بندر]] اداره باسابقیه‌ بیش از ۲۰۰ سال 
* ایجاد انجومنان محلی و [[بلدیه]] قبل از بوجود امون بلدیه 
* اولین بلدیه [[ایران]] میئن که الان به ایسمه [[شهرداری]] ایسه درا شهر تاسیس ببوسته .
* [[آموزش وپرورش]] قبل از سال ۱۲۷۱ خورشیدی 
* [[اکابر]] شبانه اون هم درسان دبیرستانی قبل از سال ۱۲۹۰ خورشیدی 
* [[چاپخانه]] قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[بئداری]] قبل از سال ۱۲۷۶ خورشیدی که بوسیله بلدیه اداره بوستی .
* [[شیروخورشید]]ی سرخ ۱۳۰۴ خورشیدی 
* روشنائی [[برق]] قبل از سال۱۲۷۹ خورشیدی بعونوان اولین شهر در ایران که دارای روشنائی ببوسته.
* [[تلفن]] قبل از سال ۱۲۷۷ شمسی و [[پست]] و [[تلگراف]] هم هتویی جلوتر از خیلی شهرهان ایران 
* [[نظمیه]] (شهربانی) قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[راه آهن]] حدود سال ۱۲۶۹ خورشیدی در ایته از روستان انزلی 
* [[هواشناسی]] قبل از سال ۱۲۸۰ خورشیدی 
* [[شیلات]] اداره با ویشتر از ۱۵۰ سال قدمت و [[سردخانه]] اولین بار انزلی میئن و[[حسن کیاده]] 
* [[هواپیما]] – اولین خطوط هوایی  بندر انزلی مین به وجود بومو در ایته زمین معروف به [[زمین طیاره]]. اولین پرواز در ایران از بندر انزلی به [[تئران]] و بعد از اون به [[ایصفهان]] صورت بیگیفته . 
* [[اتومبیل]] برای اولین باردرانزلی مشاهده ببوسته. 
* [[سینما]] سالون بندرانزلی از نظر [[فیلم سینمائی]] نمایش و سالون سینماداشتن ، [[تئاتر]] و ورزشهای موختلف پیشگام بو.


== أنزلي رۊستایان==
=== چهارفریضه دهستان ===
[[آبˇکنار]]، [[سنگاچين]]، [[كپورچال]]، [[بشمن]]، [[علی ابادكپورچال]]، [[كرگان]]، [[كچلك]]، [[سياه خاله سر]]، [[خميران]]، [[رودپشت]]، [[كوچك محله]]، [[شيله سر]]، [[تربه بر]]، [[معاف(مافان)]]، [[سياه وزان]]، [[اشپلا]]، [[چای بيجار]]، [[كربلايی مهدی گرده]]، [[اشتركان]]، [[ماهروزه-آب ٚکنار]]، [[گلوگاه روستا]]اشترکان ،تالش محله

=== ليجارگي حسن‌رۊد دهستان ===
[[طالب اباد]]، [[ليجاركی حسن رود روستا]]، [[حسن رود]]، [[گلشن]]، [[جفرودپائين]]، [[تربه گوده]]، [[شانگهای پرده]]

== جۊر وا جۊر ==

* [[بندر انزلی نمایندان مجلس شورای ملی میئن]]
* [[بندر انزلی نمایندان مجلس مؤسسان میئن]]
* [[بندر انزلی شهرداران]]
* [[بندر انزلی سرشناسان]]
==أنزلي پيله کسان==
{{انزلی سرشناسؤن}}

خلیل دانش پژوه آبکنار،حسين قوامی آبکنار،آنام آبکناری،محمد حبیبی آبکنار،کیوان ساجدی آبکنار،اصغرشيرپور آبکنار
{{گيلان}}

==تاتايي‌ئن==

&lt;gallery style=&quot;text-align:center&quot;&gt;
پرونده:Anzali lagoon2 Barry Kent.jpg|[[أنزلي سل]]
پرونده:Caspian Sea covered with plants near Bandar-e Anzali - Barry Kent.jpg|أنزلي سل
پرونده:Mordab bandare-e anzali.JPG|أنزلي سل
پرونده:Anzali cementery2 Barry Kent.jpg|لهستانیان آرامگاه
پرونده:Bolvaranzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:Bolvare Bandar-e Anzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:ANZALI90.jpg |ساحلي تأسيسات
پرونده:ANZALI90.jpg|ساحلي تأسيسات
پرونده:Bandar-e Anzali.jpg|[[غازيان ٚ پۊرد]]
پرونده:Mole Bandar-e Anzali.jpg|[[أنزلي مؤل]]
پرونده:Walkway Anzali Port.jpg|أنزلي، اسفند ۱۳۹۲
Image:hhhh.jpg|أنزلي  
Image:hhhhh.jpg|سل باقالا
&lt;/gallery&gt;

== سربس ==
[[رده:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]
[[رده:بندری شهرؤن]]</text>
      <sha1>es512rs169465fnmisqtvgpcfp97g41</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157058</id>
      <parentid>156972</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:14:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[أنزلي]]» را محافظت کرد: Excessive vandalism ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۴ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۴ (UTC)))</comment>
      <origin>156811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15940" sha1="es512rs169465fnmisqtvgpcfp97g41" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= أنزلي
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Bandar e Anzali Iran - panoramio.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|شأردار= 
|اۊستان= [[گيلان]]
|مردۊم= گيلک
|رسمي نام= بندر انزلی
|محلي نام= أنزلي
|قديمي نامان= بندر پهلوي، أنزليج، چراغ پۊشتأن
|شأر بؤستن ٚ سال= ۱۲۷۶
|جمعيت= ۱۴۸,۵۶۴ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلکي]]
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۳۱۵ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۲۸- متر
|دما ميانگين= ۱۶/۲درجه سانتیگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۹۰۳ میلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۷ رۊج
|سؤغات= ماهي، صنایع دستي
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= [http://www.anzali.ir/ أنزلي شأرداري]
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''أنزٚلي''' کي پهلوي زمات مئن '''پهلوي بندر''' دخانده بؤستي، ايته جه [[گيلان]] ٚ شأران ايسه گه [[أنزلي شأرستان]] ٚ [[أنزلي شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن دره ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه. أنزلي گردشگري،&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200613143116/https://zoomlife.ir/travel/180-travel-guide-bandar-anzali.html&lt;/ref&gt; ايقتصادي ؤ ورزشي&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200613144051/http://anzali.ir/?p=9057 انزلی کلاب/ 13000 ورزشکار سازمان یافته در انزلی]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;یادکرد وب |url=http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |title=13 هزار ورزشکار سازمان یافته در بندر انزلی |accessdate=۲۳ نوامبر ۲۰۱۲ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120903051425/http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |archivedate=۳ سپتامبر ۲۰۱۲ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; لحاظ ٚ جه پۊر گيلان ؤ ايران ٚ مئن جاجيگا دأره. أنزلي [[گيلک|گيلکان]] ٚ دۊوؤمي پيله شأر [[رشت]] ٚ پسي ايسه.&lt;ref name=&quot;gilannews.ir&quot;&gt;یادکرد وب|url=http://www.gilannews.ir/4152.html|title=نسخه آرشیو شده|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222081718/http://www.gilannews.ir/4152.html|archivedate=۲۲ دسامبر ۲۰۱۵|dead-url=yes|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=|عنوان=}}&lt;/ref&gt; أ شأر ٚ مردۊم [[گيلک]] ايسده ؤ قديم ٚ زمات ٚ جه تا هأسأ اۊشان ٚ زوان [[گيلکي]] ايسه. أنزلي شأر أولي ؤ پيله‌ترين بندر، [[کاسپي دریا]] نسايي سامان ٚ مئن ايسه. أنزلي ويشترين جمعيت-أ گيلان ٚ شأران ٚ مئن [[رشت]] ٚ پسي دأره ؤ ايته جه [[ايران]] ٚ متراکم‌ترين شأران محسۊب به.&lt;ref&gt;http://www.anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |title=گمرکات ایران |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130115100427/http://anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&amp;order=show&amp;lang=1&amp;sub=0&amp;PageId=253&amp;codeV=1&amp;tempname=MainTemplate |archivedate=۱۵ ژانویه ۲۰۱۳ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;anzaliport.pmo.ir&quot;&gt;http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |title=اداره کل بنادر و دریانوردی استان گیلان |accessdate=۲ ژوئیه ۲۰۱۱ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110907045314/http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |archivedate=۷ سپتامبر ۲۰۱۱ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;کتاب ایران قدیم، مهد تمدن جهان نوشته محمدعلی جدید الاسلام&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;تاریخ بندرانزلی&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20151016140705/http://anzaliclub.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%86%D8%B2%D9%84%DB%8C/ تاریخ بندرانزلی]&lt;/ref&gt; أ شأر ويشترين وارش-أ [[گيلان]] ٚ شأران ٚ مئن دأره.&lt;ref&gt;[[رشت#cite note-16]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |title=ایرنا / انزلی پر باران‌ترین شهر ایران |accessdate=۱۵ اکتبر ۲۰۱۹ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180602230527/http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |archivedate=۲ ژوئن ۲۰۱۸ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي حدۊد ۴۲ کيلۊمتر ساحلي نوار دأره. أنزلي آو ؤ هأوا مرطۊب ايسه ؤ اۊن ٚ رطۊبت ٚ ميزان جه ۷۱ تا ۹۷ درصد نوسان دأره. أ شأر ٚ وارش ٚ ميزان ني پۊر بۊجؤر ايسه ؤ به سالانه ۱۸۹۲ میليمتر فأرئسه.
أنزلي ۲۰۱۹ سال ٚ دۊرۊن رکؤرد بزه ؤ ويشترين وارش-أ دۊنیا شأران ٚ مئن ايته رۊج ٚ دۊرۊن دأشتي.
أنزلي شأر، گيلان ٚ خۊرخۊس ٚ ور قرار بيگيته ؤ [[کاسپي دریا]] ؤ [[أنزلي سل]] ٚ أمرأ مجاورت دأره ؤ جه چند ته جزيره ؤ شبه جزيره تشکيل بۊبؤسته دره کي پۊرد ٚ أمرأ به هم متصل ايسده.&lt;ref&gt;http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |title=جزیره انزلی |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170730223212/http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |archivedate=۳۰ ژوئیه ۲۰۱۷ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
أنزلي شأر پۊر تاريخ ؤ قدمت دأره ؤ چؤن أ شأر اۊرۊپا أمرأ تجاري ؤ ايقتصادي مراوده دأشتي، جهاني سطح ٚ مئن أن-أ شناسده. أنزلي چؤن گمرک دأشتي ؤ ايته تجاري مرکز بۊ قديم ٚ زمات ٚ جه ايراني ؤ خارجي تاجران ٚ مئن به ''اۊرۊپا بلته'' معرۊف بۊ ؤ چؤن أ شأر بندري بۊ اۊن ٚ مردۊم ني برخلاف باخي ايران ٚ شأران پۊر زۊتر جديد ٚ دستاوردان ؤ مؤدرن ٚ دۊنیا أمرأ آشنا بۊبؤستد.&lt;ref&gt;[http://www.tebyan-zn.ir/News-Article/tourism/استان-گیلان جاذبه-گردشگری بندرانزلی/2012/4/9/57893.html تبیان زنجان / انزلی دروازه اروپا]{{پیوند مرده|date=اکتبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== أنزلي نام ==

راجه به أنزلي نوم، چن ته روايت نئهأ:

* ۱) أنزلي، '''أنزليج''' (اسکله‌اي کي پاراخۊت اۊن ورجأ پهلو گيره) جي بگيته بۊبؤسته.
* ۲) اي سري هم گيدي کي أنزلي '''أنزان''' واجه جه بيگيته بۊبؤسته دره. أنزان، اي سري دئباره مردۊم بيد کي قديم زمات کاسپي دریا نسا زندگي کۊديد.
* ۳) أنزل يا أنگر کي به معنی لنگر ايسه.
* ۴) وختی [[کادوسی]]‌ئن کي گيلانˇ اصلي ساکنؤن بؤن، فارسؤن أمرأ هم‌دس بوبؤن، هي مۊناسبت واسي، اۊ جيگا اسمه بنأن انشان يا انزان کی پارسؤنˇ أصلي سامان بۊ.

۱۵۰۹ گالشي سال (۱۹۳۵ ميلادی)، أنزلي نامه عوضأ گۊدن ؤ بنأن ''بندر پهلوی''. تا ۱۵۵۲ گالشي سال کي انقلاب بۊبؤ اي شهرˇ اسم دۊوارده به خۊ أصلي نام یعني أنزلي واگردسته.

== جۊغرافي مؤقعیت ==

بر اساس بررسیان [[زمین شناسی]]، حدودای  ۱۵٬۰۰۰ سال پیش ، ایته جزیره از سطح آب دریای [[کاسپیئن]] سر در باورده  که بعدنان  به ایسمه انزلی نامیده ببوسته و بعونوان موهمترین بندر [[دریای کاسپیئن]] سواحل جنوبی و [[ایران]] معروف ببو.

ا جزیره بر اثر فعل و انفعالات جوی و سایر عوامل طبیعی ، بصورت ایمروزی از دو قسمت [[انزلی]] و [[غازیان]] تشکیل ببو و ایته کانال بین ا دو تا قسمت ایجاد ببو که چهار تا روخانه آب از شرق ( [[سوسر روگا]] , [[پیر بازار روگا]] , [[راست خانه]] و [[نهنگ روگا]] ) و ایته روخانه از غرب ( [[شنبه بازار روگا]] ) از طریق اون دریا میئن دوه.


أنزلي در ایته ساحلی و  جلگه ای  منطقه در طول جوغرافیایی ۴۹ درجه و ۲۸ دقیقه و عرض جوغرافیایی ۳۷ درجه و ۲۸ دقیقه واقع ببوسته و بولندی اون از سطح دریا منهای ۲۶متر ایسه.

== أنزلي محلان ==

غاریور*
پیل علی باغ*
شالیور*
قلم گوده*
جزیره طالقانی*
کولیور ۲*
سوسر*
میدان مالا*
بی بی حوریه*
امامزاده*
عباس آباد*
ولی آباد*
بنیاد*
چهارطبقه*
سيد آسيه*
اداره نوغان*
کافه سه یاران*
سی متری*
* [[کولیور]]
* [[نویر]] 
* [[ناصرخسرو]]  
* [[میان پشته]] 
* [[غازیان]] 
* [[کوی واحدی]] 
* [[آخر خط]]
شاه کوچه*
سامانسر*

== أنزلي ایداران ==

[[پرونده:p۱۵۳.JPG|left|thumb|انزلی گمرک]]

*[[بندر انزلی شیلات]] 
* [[بندر انزلی گمرک]]
* [[بندر انزلی بنادر وکشتیرانی]]
[[پرونده:p۱۵۰.JPG|left|thumb|]]

== أنزلي دئني جيگان ==
*آبکنار پۊرد چوئی(پرنده فاندری)*
*[[معتمدی عیمارت]] 
* [[گمرك عیمارت]] 
* [[شهرداری عیمارت]]  
* [[انزلی مرداب]]  
* [[انزلی ساحل]]  
* [[انزلی مناره]]  
[[پرونده:p۱۵۱.JPG|left|thumb|انزلی ]]
* [[انزلی موزه نظامی]]
* [[انزلی موج شکن]]  
* [[غازیان موج شکن]]  
* [[انزلی پورد]] 
* [[غازیان پورد]] 
[[پرونده:p۱۶۲.JPG|left|thumb|انزلی موزه نظامی ]]
* [[میان پشته کاخ]]  
* [[بندر انزلی بولوار]]  
* [[انزلی تالاب]]  
* [[بی‌بی حوریه آسسانه]]  
* [[آقا سید محمد نجفی آسسانه]]

== أنزلي شهر اولینان ==

[[پرونده:p۱۶۱.JPG|left|thumb|مرکز خرید]]

*[[گمرک]] اداره با سابقیه‌ ویشتر از ۳۰۰ سال 
* [[بندر]] اداره باسابقیه‌ بیش از ۲۰۰ سال 
* ایجاد انجومنان محلی و [[بلدیه]] قبل از بوجود امون بلدیه 
* اولین بلدیه [[ایران]] میئن که الان به ایسمه [[شهرداری]] ایسه درا شهر تاسیس ببوسته .
* [[آموزش وپرورش]] قبل از سال ۱۲۷۱ خورشیدی 
* [[اکابر]] شبانه اون هم درسان دبیرستانی قبل از سال ۱۲۹۰ خورشیدی 
* [[چاپخانه]] قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[بئداری]] قبل از سال ۱۲۷۶ خورشیدی که بوسیله بلدیه اداره بوستی .
* [[شیروخورشید]]ی سرخ ۱۳۰۴ خورشیدی 
* روشنائی [[برق]] قبل از سال۱۲۷۹ خورشیدی بعونوان اولین شهر در ایران که دارای روشنائی ببوسته.
* [[تلفن]] قبل از سال ۱۲۷۷ شمسی و [[پست]] و [[تلگراف]] هم هتویی جلوتر از خیلی شهرهان ایران 
* [[نظمیه]] (شهربانی) قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی 
* [[راه آهن]] حدود سال ۱۲۶۹ خورشیدی در ایته از روستان انزلی 
* [[هواشناسی]] قبل از سال ۱۲۸۰ خورشیدی 
* [[شیلات]] اداره با ویشتر از ۱۵۰ سال قدمت و [[سردخانه]] اولین بار انزلی میئن و[[حسن کیاده]] 
* [[هواپیما]] – اولین خطوط هوایی  بندر انزلی مین به وجود بومو در ایته زمین معروف به [[زمین طیاره]]. اولین پرواز در ایران از بندر انزلی به [[تئران]] و بعد از اون به [[ایصفهان]] صورت بیگیفته . 
* [[اتومبیل]] برای اولین باردرانزلی مشاهده ببوسته. 
* [[سینما]] سالون بندرانزلی از نظر [[فیلم سینمائی]] نمایش و سالون سینماداشتن ، [[تئاتر]] و ورزشهای موختلف پیشگام بو.


== أنزلي رۊستایان==
=== چهارفریضه دهستان ===
[[آبˇکنار]]، [[سنگاچين]]، [[كپورچال]]، [[بشمن]]، [[علی ابادكپورچال]]، [[كرگان]]، [[كچلك]]، [[سياه خاله سر]]، [[خميران]]، [[رودپشت]]، [[كوچك محله]]، [[شيله سر]]، [[تربه بر]]، [[معاف(مافان)]]، [[سياه وزان]]، [[اشپلا]]، [[چای بيجار]]، [[كربلايی مهدی گرده]]، [[اشتركان]]، [[ماهروزه-آب ٚکنار]]، [[گلوگاه روستا]]اشترکان ،تالش محله

=== ليجارگي حسن‌رۊد دهستان ===
[[طالب اباد]]، [[ليجاركی حسن رود روستا]]، [[حسن رود]]، [[گلشن]]، [[جفرودپائين]]، [[تربه گوده]]، [[شانگهای پرده]]

== جۊر وا جۊر ==

* [[بندر انزلی نمایندان مجلس شورای ملی میئن]]
* [[بندر انزلی نمایندان مجلس مؤسسان میئن]]
* [[بندر انزلی شهرداران]]
* [[بندر انزلی سرشناسان]]
==أنزلي پيله کسان==
{{انزلی سرشناسؤن}}

خلیل دانش پژوه آبکنار،حسين قوامی آبکنار،آنام آبکناری،محمد حبیبی آبکنار،کیوان ساجدی آبکنار،اصغرشيرپور آبکنار
{{گيلان}}

==تاتايي‌ئن==

&lt;gallery style=&quot;text-align:center&quot;&gt;
پرونده:Anzali lagoon2 Barry Kent.jpg|[[أنزلي سل]]
پرونده:Caspian Sea covered with plants near Bandar-e Anzali - Barry Kent.jpg|أنزلي سل
پرونده:Mordab bandare-e anzali.JPG|أنزلي سل
پرونده:Anzali cementery2 Barry Kent.jpg|لهستانیان آرامگاه
پرونده:Bolvaranzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:Bolvare Bandar-e Anzali.jpg|أنزلي بۊلوار
پرونده:ANZALI90.jpg |ساحلي تأسيسات
پرونده:ANZALI90.jpg|ساحلي تأسيسات
پرونده:Bandar-e Anzali.jpg|[[غازيان ٚ پۊرد]]
پرونده:Mole Bandar-e Anzali.jpg|[[أنزلي مؤل]]
پرونده:Walkway Anzali Port.jpg|أنزلي، اسفند ۱۳۹۲
Image:hhhh.jpg|أنزلي  
Image:hhhhh.jpg|سل باقالا
&lt;/gallery&gt;

== سربس ==
[[رده:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]
[[رده:بندری شهرؤن]]</text>
      <sha1>es512rs169465fnmisqtvgpcfp97g41</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:درخواست‌های مربوط به مدیریت</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2062</id>
    <revision>
      <id>157118</id>
      <parentid>154835</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T21:45:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Icodense</username>
        <id>17212</id>
      </contributor>
      <comment>tried to fix this page, removed non-functional templates etc. from other wikis.</comment>
      <origin>157118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="732" sha1="o1lmiyrxutakmod5c62nkdvwlvxtnap" xml:space="preserve">.Place your request for adminship here, after the voting place the request at [[m:Requests for permissions|Meta: Requests for permissions]]

== نامزدهای فعلی برای مدیریت ==
&lt;!-- درخواست‌های تازه برای مدیریت را زیر این خط بیفزایید. --&gt;

:''در حال حاضر هیچ نامزدی فعالی وجود ندارد.''

----

== نامزدهای فعلی برای دیوان‌سالاری ==
&lt;!-- درخواست‌های تازه برای دیوان‌سالاری را زیر این خط بیفزایید. --&gt;

:''در حال حاضر هیچ نامزدی فعالی وجود ندارد.''

----

[[جرگه:Requests for adminship]]
[[جرگه:Wikipedia administration]]</text>
      <sha1>o1lmiyrxutakmod5c62nkdvwlvxtnap</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157119</id>
      <parentid>157118</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T21:47:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Der-Wir-Ing</username>
        <id>18142</id>
      </contributor>
      <origin>157119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="986" sha1="a67fd7nn57de5062pl7rnpdxgqqjt90" xml:space="preserve">.Place your request for adminship here, after the voting place the request at [[m:Requests for permissions|Meta: Requests for permissions]]

== نامزدهای فعلی برای مدیریت ==
&lt;!-- درخواست‌های تازه برای مدیریت را زیر این خط بیفزایید. --&gt;
Hi everyone, because of a recently high amount of vandalism, I herby request admin permisson. Thanks for your participation. [[کارگير:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] ([[کارگيرˇ گب:Der-Wir-Ing|گب]]) ۹ جۊن ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۴۷ (UTC)
:''در حال حاضر هیچ نامزدی فعالی وجود ندارد.''

----

== نامزدهای فعلی برای دیوان‌سالاری ==
&lt;!-- درخواست‌های تازه برای دیوان‌سالاری را زیر این خط بیفزایید. --&gt;

:''در حال حاضر هیچ نامزدی فعالی وجود ندارد.''

----

[[جرگه:Requests for adminship]]
[[جرگه:Wikipedia administration]]</text>
      <sha1>a67fd7nn57de5062pl7rnpdxgqqjt90</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157120</id>
      <parentid>157119</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T21:53:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Icodense</username>
        <id>17212</id>
      </contributor>
      <comment>+ template for adminship requests, added for current request as well</comment>
      <origin>157120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1594" sha1="7160tf7euia8glb6ropm5qyryptt2fb" xml:space="preserve">.Place your request for adminship here, after the voting place the request at [[m:Requests for permissions|Meta: Requests for permissions]]

== راهنما ==
'''توجه:''' لطفاً رأی‌ها را در این بخش ننویسید.

برای درخواست مدیریت یا دیوان‌سالاری، کد زیر را در پایین بخش مناسب کپی کنید و سپس متن درخواست خود را بنویسید.

&lt;pre&gt;
=== [[User:نام کاربر]] ===

متن درخواست و توضیحات شما ~~~~

==== Support ====
#

==== Oppose ====
#

==== Neutral ====
#

==== Comments ====

&lt;/pre&gt;

----

== نامزدهای فعلی برای مدیریت ==
&lt;!-- درخواست‌های تازه برای مدیریت را زیر این خط بیفزایید. --&gt;

:''در حال حاضر هیچ نامزدی فعالی وجود ندارد.''

=== [[User:Der-Wir-Ing]] ===

Hi everyone, because of a recently high amount of vandalism, I herby request admin permisson. Thanks for your participation. [[کارگير:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] ([[کارگيرˇ گب:Der-Wir-Ing|گب]]) ۹ جۊن ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۴۷ (UTC)

==== Support ====
#

==== Oppose ====
#

==== Neutral ====
#

==== Comments ====

----

== نامزدهای فعلی برای دیوان‌سالاری ==
&lt;!-- درخواست‌های تازه برای دیوان‌سالاری را زیر این خط بیفزایید. --&gt;

:''در حال حاضر هیچ نامزدی فعالی وجود ندارد.''

----

[[جرگه:Requests for adminship]]
[[جرگه:Wikipedia administration]]
```</text>
      <sha1>7160tf7euia8glb6ropm5qyryptt2fb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157121</id>
      <parentid>157120</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T21:54:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Icodense</username>
        <id>17212</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>fix</comment>
      <origin>157121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1590" sha1="5a07jxbonv2vx3vdx17z44qvolzjxjq" xml:space="preserve">.Place your request for adminship here, after the voting place the request at [[m:Requests for permissions|Meta: Requests for permissions]]

== راهنما ==
'''توجه:''' لطفاً رأی‌ها را در این بخش ننویسید.

برای درخواست مدیریت یا دیوان‌سالاری، کد زیر را در پایین بخش مناسب کپی کنید و سپس متن درخواست خود را بنویسید.

&lt;pre&gt;
=== [[User:نام کاربر]] ===

متن درخواست و توضیحات شما ~~~~

==== Support ====
#

==== Oppose ====
#

==== Neutral ====
#

==== Comments ====

&lt;/pre&gt;

----

== نامزدهای فعلی برای مدیریت ==
&lt;!-- درخواست‌های تازه برای مدیریت را زیر این خط بیفزایید. --&gt;

:''در حال حاضر هیچ نامزدی فعالی وجود ندارد.''

=== [[User:Der-Wir-Ing]] ===

Hi everyone, because of a recently high amount of vandalism, I herby request admin permisson. Thanks for your participation. [[کارگير:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] ([[کارگيرˇ گب:Der-Wir-Ing|گب]]) ۹ جۊن ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۴۷ (UTC)

==== Support ====
#

==== Oppose ====
#

==== Neutral ====
#

==== Comments ====

----

== نامزدهای فعلی برای دیوان‌سالاری ==
&lt;!-- درخواست‌های تازه برای دیوان‌سالاری را زیر این خط بیفزایید. --&gt;

:''در حال حاضر هیچ نامزدی فعالی وجود ندارد.''

----

[[جرگه:Requests for adminship]]
[[جرگه:Wikipedia administration]]</text>
      <sha1>5a07jxbonv2vx3vdx17z44qvolzjxjq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157122</id>
      <parentid>157121</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T22:04:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Icodense</username>
        <id>17212</id>
      </contributor>
      <comment>+ former requests</comment>
      <origin>157122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1884" sha1="46v5bzoypa1wvsnut2ktw164t87n5sc" xml:space="preserve">.Place your request for adminship here, after the voting place the request at [[m:Requests for permissions|Meta: Requests for permissions]]

== راهنما ==
'''توجه:''' لطفاً رأی‌ها را در این بخش ننویسید.

برای درخواست مدیریت یا دیوان‌سالاری، کد زیر را در پایین بخش مناسب کپی کنید و سپس متن درخواست خود را بنویسید.

&lt;pre&gt;
=== [[User:نام کاربر]] ===

متن درخواست و توضیحات شما ~~~~

==== Support ====
#

==== Oppose ====
#

==== Neutral ====
#

==== Comments ====

&lt;/pre&gt;

----

== نامزدهای فعلی برای مدیریت ==
&lt;!-- درخواست‌های تازه برای مدیریت را زیر این خط بیفزایید. --&gt;

:''در حال حاضر هیچ نامزدی فعالی وجود ندارد.''

=== [[User:Der-Wir-Ing]] ===

Hi everyone, because of a recently high amount of vandalism, I herby request admin permisson. Thanks for your participation. [[کارگير:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] ([[کارگيرˇ گب:Der-Wir-Ing|گب]]) ۹ جۊن ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۴۷ (UTC)

==== Support ====
#

==== Oppose ====
#

==== Neutral ====
#

==== Comments ====

----

== نامزدهای فعلی برای دیوان‌سالاری ==
&lt;!-- درخواست‌های تازه برای دیوان‌سالاری را زیر این خط بیفزایید. --&gt;

:''در حال حاضر هیچ نامزدی فعالی وجود ندارد.''

----

== نامزدهای پیشین ==
نامزدهای پیشین در زیرصفحه‌های جداگانه بایگانی شده‌اند.

* [[Wikipedia:درخواست‌های مربوط به مدیریت/Varg]]
* [[Wikipedia:درخواست‌های مربوط به مدیریت/AminSanaei]]

[[جرگه:Requests for adminship]]
[[جرگه:Wikipedia administration]]</text>
      <sha1>46v5bzoypa1wvsnut2ktw164t87n5sc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ايسپانيا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2733</id>
    <revision>
      <id>156932</id>
      <parentid>156916</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:24:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="332" sha1="gihwma331lkxc3dbjhc2hj9jo5wgzj8" xml:space="preserve">
Niggerestan = Spain اسپانیا = نیگرانیAا
==Spain, province of Iran with all being of NIGGER slave cumslut whore origin! اسپانیا = نیگرستان ایران استان==
[[رده:سیاسی جوغرافی]]
[[جرگه:کشورؤن]]
[[جرگه:اۊرۊپا کشورؤن]]
[[رده:ناقص مقاله‌ئن]]</text>
      <sha1>gihwma331lkxc3dbjhc2hj9jo5wgzj8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156933</id>
      <parentid>156932</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:24:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Der-Wir-Ing</username>
        <id>18142</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1056" sha1="4sta5zjrmsyh2n0cmsrp15crqexkua9" xml:space="preserve">{{زيبيل/کيشور}}
[[فاىل:Flag of Spain.svg|250px|thumb|ايسپانيا بيدؤق]]
'''ايسپانيا''' ([[ايسپانيايي زوؤن|ايسپانيايي]] مئن: España) ايته جه [[اۊرۊپا]] کيشوران ایسه کي أ قاره خۊرخۊسي نسا قرار بيگيفته. شبه جزيره‌اي کي ايسپانيا ؤ پؤرتؤغال اۊن ٚ مئن درده ؤ [[آندؤرا]]-یأ ني شامل بۊبؤسته، ايبري شبه‌جزيره دۊخانده. 
ايسپانيا پایتخت [[مادريد]] ایسه کي حدوداً چار میلیون نفر أن ٚ دۊرۊن ساکنده. ایسپانیا پيله شأران ٚ جي شأ [[بارسلؤنا]]، [[سویل]]، [[والئنسیا]] ؤ [[گرانادا]]-یأ نام بؤردن.
أ کشور ٚ مردۊم ٚ زوان، [[ايسپانيايي زوؤن|ايسپانيايي]] ايسه.

==سربس==
[[رده:سیاسی جوغرافی]]
[[جرگه:کشورؤن]]
[[جرگه:اۊرۊپا کشورؤن]]
[[رده:ناقص مقاله‌ئن]]</text>
      <sha1>4sta5zjrmsyh2n0cmsrp15crqexkua9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156937</id>
      <parentid>156933</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:25:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="330" sha1="9ws3mib7gytweogn21d1xt7qqnd2zvr" xml:space="preserve">
Niggerestan = Spain اسپانیا = نیگرانیA
==Spain, province of Iran with all being of NIGGER slave cumslut whore origin! اسپانیا = نیگرستان ایران استان==
[[رده:سیاسی جوغرافی]]
[[جرگه:کشورؤن]]
[[جرگه:اۊرۊپا کشورؤن]]
[[رده:ناقص مقاله‌ئن]]</text>
      <sha1>9ws3mib7gytweogn21d1xt7qqnd2zvr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156980</id>
      <parentid>156937</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1056" sha1="4sta5zjrmsyh2n0cmsrp15crqexkua9" xml:space="preserve">{{زيبيل/کيشور}}
[[فاىل:Flag of Spain.svg|250px|thumb|ايسپانيا بيدؤق]]
'''ايسپانيا''' ([[ايسپانيايي زوؤن|ايسپانيايي]] مئن: España) ايته جه [[اۊرۊپا]] کيشوران ایسه کي أ قاره خۊرخۊسي نسا قرار بيگيفته. شبه جزيره‌اي کي ايسپانيا ؤ پؤرتؤغال اۊن ٚ مئن درده ؤ [[آندؤرا]]-یأ ني شامل بۊبؤسته، ايبري شبه‌جزيره دۊخانده. 
ايسپانيا پایتخت [[مادريد]] ایسه کي حدوداً چار میلیون نفر أن ٚ دۊرۊن ساکنده. ایسپانیا پيله شأران ٚ جي شأ [[بارسلؤنا]]، [[سویل]]، [[والئنسیا]] ؤ [[گرانادا]]-یأ نام بؤردن.
أ کشور ٚ مردۊم ٚ زوان، [[ايسپانيايي زوؤن|ايسپانيايي]] ايسه.

==سربس==
[[رده:سیاسی جوغرافی]]
[[جرگه:کشورؤن]]
[[جرگه:اۊرۊپا کشورؤن]]
[[رده:ناقص مقاله‌ئن]]</text>
      <sha1>4sta5zjrmsyh2n0cmsrp15crqexkua9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157056</id>
      <parentid>156980</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:13:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[ايسپانيا]]» را محافظت کرد: Excessive vandalism ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)))</comment>
      <origin>156933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1056" sha1="4sta5zjrmsyh2n0cmsrp15crqexkua9" xml:space="preserve">{{زيبيل/کيشور}}
[[فاىل:Flag of Spain.svg|250px|thumb|ايسپانيا بيدؤق]]
'''ايسپانيا''' ([[ايسپانيايي زوؤن|ايسپانيايي]] مئن: España) ايته جه [[اۊرۊپا]] کيشوران ایسه کي أ قاره خۊرخۊسي نسا قرار بيگيفته. شبه جزيره‌اي کي ايسپانيا ؤ پؤرتؤغال اۊن ٚ مئن درده ؤ [[آندؤرا]]-یأ ني شامل بۊبؤسته، ايبري شبه‌جزيره دۊخانده. 
ايسپانيا پایتخت [[مادريد]] ایسه کي حدوداً چار میلیون نفر أن ٚ دۊرۊن ساکنده. ایسپانیا پيله شأران ٚ جي شأ [[بارسلؤنا]]، [[سویل]]، [[والئنسیا]] ؤ [[گرانادا]]-یأ نام بؤردن.
أ کشور ٚ مردۊم ٚ زوان، [[ايسپانيايي زوؤن|ايسپانيايي]] ايسه.

==سربس==
[[رده:سیاسی جوغرافی]]
[[جرگه:کشورؤن]]
[[جرگه:اۊرۊپا کشورؤن]]
[[رده:ناقص مقاله‌ئن]]</text>
      <sha1>4sta5zjrmsyh2n0cmsrp15crqexkua9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>تئران</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3046</id>
    <revision>
      <id>156926</id>
      <parentid>156838</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:22:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>تٚهرٚآٚن کآٚسپٚیٚآٚنی/کآٚسپٚی/کآٚسپٚآٚنی/کآٚسپٚستٚآٚنٚی اٚیسٚه و فٚارس نٚیعه بٚه اٚهر گ دٚؤٚست دٰٚرٚم ٚ گٚآٚن/جٚآٚن</comment>
      <origin>156926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20176" sha1="i1wlft4ucecgy8z9ui7eebugl2e6lk1" xml:space="preserve">'''تٚهرٚان''' [[ايران]] ٚ و [[کاسپي زوانان|کآٚسپٚیٚآٚنی]] لیکی/قؤٚمی جٚرگه گ پیلٚه تٚرن لیکی جٚرگه/گٚروٚه اٚزجه ایرٚآٚن ایسه ٚ پيله‌ترين شٚهٰر و پايتخت بیبی هساه دٚه.

==جرگییت==
تئران ٚ مئن پۊر قؤم ؤ طایفه زيوه، ولي اۊن ٚ خارجي جمعيت زياد نيه.&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=اطلس کلان‌شهر تهران|نام خانوادگی=|نام=محسن حبیبی، برنارد هورکارد|ناشر=شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری|سال=چاپ اول، ۱۳۸۴|شابک=964-7943-46-6|مکان=|صفحات=۱۱۲ و ۱۱۳}}&lt;/ref&gt; تئران قاجاري‌ئن ٚ دؤره ؤ پایتخت بؤستن ٚ زمات کمتر جه ۲۰ هزار نفر جمعيت دأشتي ولي هأسأ ايته جه مئني خۊرتاو ٚ پيله‌ترين شأران ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=برگ‌هایی از تاریخ تهران|نام خانوادگی=شهبازی|نام=داریوش|ناشر=ثالث|سال=|شابک=9789643805494|مکان=|صفحات=۱۹}}&lt;/ref&gt; بر اساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، تئران ٚ شأر جمعيت ۸,۶۹۳,۷۰۶ نفر بۊ.&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{یادکرد وب|نویسنده=درگاه ملی آمار|کد زبان=fa|تاریخ=|وبگاه=https://www.amar.org.ir|نشانی=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|عنوان=نتایج سرشماری ۱۳۹۵/تهران|accessdate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171205143714/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|archivedate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران، جمعيت ٚ نظر ٚ جه دۊنىا مئن بيس ؤ چارؤم ؤ [[آسيا]] [[خۊرتاو]] ٚ مئن أول ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=247wallst.com|تاریخ=|عنوان=50 Largest Cities in the World|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20180922144222/https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|نشانی=https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|ناشر=|زبان=en|doi=|تاریخ بازدید=|تاریخ بازبینی=2018-09-22|تاریخ بایگانی=2018-09-22}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ جمعيت ٚ رؤشد، سالانه ۱/۷۹ درصد ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=سیما|نام=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و|کد زبان=fa-IR|نشانی=http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/جمعیت-تهران-13-میلیون-نفر|عنوان=جمعیت تهران، 13 میلیون نفر|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و سیما|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190109194249/http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-13-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%B1|archivedate=۹ ژانویه ۲۰۱۹|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; مردۊم ٚ سواد ٚ ميزان ني تئران ٚ مئن جؤر ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;/&gt;


{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
&lt;caption&gt;تئران ٚ جمعيت مۊختلف دؤره‌ئن ٚ مئن&lt;/caption&gt;
|-
! سال!!جمعيت!!رؤشد ٚ ميزان!!حکۊمت
|-
| ۹۳۳||۱,۰۰۰|| ||شا طهماسب صفوي
|-
| ۱۰۰۵||۳,۰۰۰||۱/۴||شا عباس صفوي
|-
| ۱۱۷۶||۱۵,۰۰۰||۵/۲||آقامحمدخان قاجار
|-
| ۱۱۸۶||۵۰,۰۰۰||۱۲/۰۳||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۱۹۱||۶۰,۰۰۰||۳/۶||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۱۳||۸۰,۰۰۰||۲/۸||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۴۶||۱۴۷,۲۵۶||۲/۹||ناصرالدین‌شا قاجار
|-
| ۱۳۰۹||۲۵۰,۰۰۰||۲/۴||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۱۹||۵۴۰,۰۸۷||۶/۶||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۳۵||۱,۵۶۰,۹۳۴||۵/۵||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۴۵||۲,۷۱۹,۷۳۰||۵/۱||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۵۵||۴,۵۳۰,۲۲۳||۲/۹||محمدرضا پهلوي
|- resource=&quot;&quot;
| ۱۳۶۵||۶,۰۵۸,۲۰۷||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۰||۶,۴۹۷,۲۳۸||۰/۷۸||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۵||۶,۷۵۸,۸۴۵||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۸۵||۷,۷۱۱,۲۳۰|| ||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۹۵||۸,۷۳۷,۵۱۰||۱/۷||ايسلامي جؤمۊري
|-
| colspan=&quot;4&quot; |&lt;small&gt;'''سربس''':&lt;/small&gt; تئران ٚ أطلس - ايران ٚ آمار&lt;ref name=&quot;:15&quot;/&gt;
|}

===مردۊم===
تئران ٚ مردۊم ويشتر کاسپیانی ايسن ؤ کاسپیانی ني تئران ٚ مئن رائژ‌ترين زوانی جٚرگه ايسه. آذرباىجاني‌ئن، فارسان ؤ کوردان و لوران و بٚلوٚچان و اٚرمٚنیان و غیره ني جه أ شأر ٚ مردۊم ايسد.&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=Kjeilen|نام=Tore|نشانی=http://looklex.com/e.o/teheran.htm|عنوان=Teheran - LookLex Encyclopaedia|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=looklex.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130429060418/http://looklex.com/e.o/teheran.htm|archivedate=۲۹ آوریل ۲۰۱۳|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=خبرگزاری جمهوری اسلامی|عنوان=یک و نیم میلیون مازندرانی پایتخت‌نشین شدند|نشانی=http://www.irna.ir/fa/News/82021017|زبان=fa-IR|تاریخ بازبینی=2018-08-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170818012156/http://www.irna.ir/fa/News/82021017|archivedate=۱۸ اوت ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ مئن زياد خارجي نئسا ؤ اۊن ٚ خارجي‌ئن ويشتر [[أفغانستان]]، [[پاکستان]] ؤ [[عراق]] ٚ شين ايسد.&lt;ref name=&quot;:14&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نویسنده=Amar.org.ir|کد زبان=fa|تاریخ=|نشانی=http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|عنوان=مقایسه ویژگیهای جمعیتی و اجتماعی مناطق ٢٢ گانه شهر تهران|وبگاه=http://www.amar.org.ir|accessdate=۲۹ دسامبر ۲۰۱۳|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140327055605/http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|archivedate=۲۷ مارس ۲۰۱۴|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=BBC News فارسی|تاریخ=2017-06-19|عنوان=مهاجران در ایران؛ تعداد اتباع کدام کشورها بیشتر است؟|نشانی=http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|زبان=en-GB|تاریخ بازبینی=2018-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180622052059/http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|archivedate=۲۲ ژوئن ۲۰۱۸|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;

== تئران ٚ محلان==
===قديمي محلان===
قديم ٚ تئران چارته محله جه تشکيل بؤستی کي اۊشان ٚ نامان [[سنگلج]]، [[اودلاجان]]، [[بازار]] ؤ [[چاله‌میدان]] بۊ. ناصرالدین‌شاه قاجار ٚ زمات ٚ مئن  چن‌ته جديد ٚ محله تئران ٚ مئن چأگۊدئد؛ ارگ، [[چاله حصار]]، [[خانی آباد]]، [[جوادیه (تهران)|جوادیه]]، [[قنات‌آباد]]، پاچنار، [[پامنار (تهران)|پامنار]]، [[یافت‌آباد]]، [[گار ماشین]]، [[گود زنبورک‌خانه]]، صابون‌پزخانه، گود عرب‌ها ؤ [[دروازه قزوین]] ٚ مأنستن.
پيله تئران ٚ باخي محله‌ئن ٚ جه شأ [[شهرری]]، [[تجریش]]، [[تهران‌پارس]]، [[تهران نو]]، [[نارمک]]، [[کَن]] و [[فرحزاد]]، [[طرشت]] نظام آباد و [[حسن‌آباد]]، [[بریانک]]، [[نازی‌آباد]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]] ؤ [[کیان شهر]]-أ نام بؤردن.


=== تئران ٚ کلسيا ===

[[تجریش]]، [[نیاوران]]، [[قلهک]]، [[دروس]]، [[زرگنده]]، [[جماران]]، [[ازگل]]، [[لویزان]]، [[مینی سیتی]]، [[سوهانک]]، [[حسین‌آباد]]، [[مبارک‌آباد]]، [[اقدسیه (تهران)|اقدسیه]]، [[زعفرانیه]]،[[آجودانیه]]، [[محمودیه]]، [[فرمانیه]]، [[کامرانیه]]، [[داودیه]]، [[دزاشیب]]، [[جردن]]، [[الهیه]]، [[ولنجک]]، [[اوین]]، [[ظفر]]، [[درکه]]، [[ونک]]

=== تئران ٚ خۊرتاو ===

[[تهران‌نو|تهران نو]]، [[تهران‌پارس|تهرانپارس]]، [[نارمک]]، [[شهرک امید]]، [[شهرک زیتون]]، [[سرخه‌حصار|سرخه حصار]]، پیروزی، گرگان، [[وحیدیه]]، کالاد، شمس‌آباد، [[حکیمیه (تهران)|حکیمیه]]، نیروی هوایی، [[نظام‌آباد (تهران)|نظام آباد]]، مجیدیه، حشمتیه، منصورآباد

=== تئران ٚ خۊرخۊس ===

[[جنت آباد (تهران) |جنت آباد]]، [[پونک]]، [[شهرک آزادی]]، ستارخان، آریاشهر، [[شهر زیبا]]، [[شهران]]، [[طرشت]]، [[گیشا]]، چیتگر، [[شهرک اکباتان]]، [[کوی بیمه]]، [[تهرانسر]]، [[حصارک]]، آزادی، فردوس، [[دهکده المپیک (تهران)|دهکده المپیک]] , [[شهرک امیر کبیر]]، [[کن]]، [[وردآورد]]، [[شهرک گلستان]]، [[چهار دیواری]]، [[تهران ویلا]]، [[سعادت آباد]] ،[[شهرک غرب]]، [[فرحزاد]]، [[چهار دیواری]]، جیحون، هاشمی، دامپزشکی، مهرآباد

=== تئران ٚ نسا ===

[[مشیریه]]، [[شهرک مسعودیه]]، [[افسریه]]، خانی آباد نو، [[نازی‌آباد (تهران)|نازی‌آباد]]، نعمت‌آباد، [[یاخچی‌آباد]]، امیربهادر، آذری، اتابک، خراسان، خزانه فلاح، خزانه بخارایی، شاپور، مولوی، سیروس، [[دروازه غار]]، جوادیه، [[یافت‌آباد]]، [[منیریه]]، [[امیریه (تهران)|امیریه]]، شوش، [[بازار تهران]]، [[شهرری]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]][[شهرک رسالت]] بازار چینی فروشان  [[کیان شهر]]، یافت آباد 

=== تئران ٚ مرکز ===

یوسف آباد، امیرآباد، عباس‌آباد، جلفا، خواجه عبدالله، بهارشیراز، زرتشت، بهجت آباد، تخت جمشید (طالقانی)، تخت طاووس، سهروردی، آپادانا، توحید، جمهوری (نادری)، استانبول، توپخانه، [[خیابان لاله‌زار|لاله زار]]، باغ صبا، فاطمی، آرژانتین، آذربایجان

== دئني جيگایان ==

===قصرؤن ؤ عمارتؤن===
[[ سلطنت آباد کاخ]]،
[[عمارت عثمانی و پل رومی]]،
[[دارالفنون|عمارت دارالفنون]]،
[[ مدرسه مروی عمارت(فخریه)]]،
[[ بهارستان کاخ(مجلس شورای ملی)]]،
[[حوض خانه باغ قدیم نگارستان]]،
[[ باغ فردوس عمارت]]،
[[گلستان کاخ ]]،
[[شمس العماره|شمس العماره عمارت ]]،
[[ سرخه حصار کاخ(یاقوت)]]،
[[ عشرت آباد کاخ و پادگان]]،
[[صاحب قرانیه|کاخ صاحب قرانیه]]،
[[مرمر کاخ ]]،


===ديزان ؤ بۊرجان===
[[ایرج قلعه ]]،
[[طبرک قلعه ]]،
[[ ری باروی]]،
[[نقاره‌خانه برج ]]،
[[ مرکز شهر سلجوقیان بقایا]]،
[[ طغرل برج]]،
[[هارون زندان ]]،
[[گبری قلعه ]]،
[[علاءالدین برج ]]،
[[رشکان دژ ]]،
[[میل تپه ]]،


===تئران ٚ بازاران===
[[تصویر:b82.jpg|left|thumb|امین السلطان میدان - تره بار بازار]] 

[[تصویر:b81.jpg|left|thumb|فرش فروشی دکان]]
*[[تئران بازار ]]
*[[بین الحرمین بازار ]]
*[[تجریش بازار ]]
*[[ امیر بازار]]
*[[ ری بازار]]

===تئران مۊزه‌ئن===
[[ ایران باستان موزه]]،
[[پرفسور حسابی موزه ]]،
[[جواهرات ملی موزه ]]،
[[تماشاگه پول]]،
[[تاریخ تماشاگه ]]،
[[زمان تماشاگه ]]،
[[صنعتی موزه ]] (تئران)،
[[ مجلس شورای اسلامی موزه]]،
[[علوم موزه ]]،
[[ ملک موزه ملی ]]،
[[هنرهای معاصر موزه ]]،
[[استاد صبا موزه ]]،
[[هنرهای ملی موزه]] 
[[رضا عباسی موزه ]]،
[[موزه هنرهای تزئینی ]](تئران)،
[[فرش ایران موزه ]]،
[[سعدآباد کاخ موزه ]]،
[[كاخ شهوند|موزه سبز (کاخ شهوند)]]،
[[موزه رجعت و عبرت]] (کاخ مادر شاه)،
[[مردم شناسی موزه ]]،
[[ ملت موزه]]،
[[تاریخ طبیعی دارآباد موزه ]]،
[[صنعت برق ایران موزه ]]،
[[هنرهای زیبا موزه ]]،
[[موزه نظامی (تئران)]]،
[[آزادی موزه ]]،
[[مجموعه هرباریوم]]،
[[اینقلاب موزه]]،
[[پول تماشاگه]]،
[[ملی جواهرات]]،
[[پست و تلگراف موزه]]،
[[سکه موزه]]

===قدیمی میدانان===
[[بهارستان میدان ]]،
[[حسن آباد میدان ]]،
[[اسب دوانی میدان ]]،
[[ارگ میدان ]]،
[[ محمدیه (اعدام)میدان]]،
[[ امام خمینی میدان]]،
[[تئران سبزه میدان]]،
[[آزادی میدان ]]

=== دانشگاهؤن ===
[[تئران دانشگا]]، [[امیرکبیر دانشگا صنعتی ]] (تئران پلی‌تکنیک )، [[صنعتی شریف دانشگا ]]، [[تربیت مدرس دانشگا ]]، [[دانشگا علم و صنعت ایران]]، [[ شهید بهشتی دانشگا]]، [[خواجه نصیرالدین طوسی دانشگا صنعتی ]]، [[علوم پزشکی تئران دانشگا ]]، [[علوم پزشکی ایران دانشگا ]]، [[شهید شمسی‌پور دانشکده فنی ]]، [[  تئران دانشگا هونر]]، [[علامه طباطبایی دانشگا]]، [[مالک اشتر دانشگا صنعتی ]]، [[ امام حسین دانشگا]]، [[امام صادق دانشگا]]، [[الزهرا دانشگا ]] ، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران جنوب|دانشگا آزاد واحد تئران جنوب]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران شمال|دانشگا آزاد واحد تئران شمال]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران مرکز|دانشگا آزاد واحد تئران مرکز]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد تئران شرق|دانشگا آزاد واحد تئران شرق]] و [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد علوم و تحقیقات]] 

=== تئران ٚ پارکان===
[[تئران پارک ملت |تئران بوستان ملت]]،
[[تئران پارک لاله|تئران بوستان لاله]]،
[[پارک المهدی (تئران)|پارک المهدی]]،
[[ساعی بوستان ]]،
[[پارک شهر]]،
[[قیطریه بوستان ]]،
[[جمشیدیه بوستان ]]،
[[تئران اندیشه بوستان ]]،
[[ تئران دانشجو بوستان ]]،
[[تئران بوستان پردیسان]]،
[[نیاوران بوستان ]]،
[[بعثت بوستان ]]،
[[طالقانی پارک ]]،
[[ گفتگو بوستان]]،
[[چیتگر بوستان جنگلی ]]،
[[لویزان بوستان جنگلی ]]،
[[نصر بوستان جنگلی ]]،
[[سرخه حصار بوستان جنگلی ]]،
[[توسکا بوستان جنگلی ]]

===فرهنگسرایان===
[[خاوران فرهنگسرا ]] (جوان) ،
[[ابن سينا فرهنگسرا ]] (قانون)،
[[خانواده فرهنگسرا ]]،
[[ملل فرهنگسرا ]] (امير كبير)،
[[هونر فرهنگسرا ]] (ارسباران)،
[[بهمن فرهنگسرا ]]،
[[کودک فرهنگسرا ]]،
[[بانو فرهنگسرا ]] (سرو)،
[[دوختران فرهنگسرا ]] (فردوس)،
[[نوجوان فرهنگسرا ]] (ورزش)،
[[ تفکر فرهنگسرا]] (معرفت) ،
[[اندیشه فرهنگسرا ]] (مدرسه)،
[[دانشجو فرهنگسرا ]] (شفق)،
[[سالمند فرهنگسرا ]] (امام خميني)،
[[ولاء فرهنگسرا ]]،
[[قرآن فرهنگسرا ]]،
[[پایداری فرهنگسرا ]] ،
[[اینقلاب فرهنگسرا ]]،
[[اقوام فرهنگسرا ]] (بهاران)،
[[ کار فرهنگسرا]]،
[[ سلامت فرهنگسرا]]،
[[طبیعت فرهنگسرا ]] (اشراق)،
[[فناوری اطلاعات فرهنگسرا ]] (IT)،
[[شهر فرهنگسرا ]] (تئران)،
[[رسانه فرهنگسرا ]]،
[[خاتم فرهنگسرا ]]،
[[علوم فرهنگسرا ]] 

===ورزشي جيگایان===
[[آزادی مجموعیه ورزشی]] ، [[ایمام خمینی مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید شیرودی مجموعیه ورزشی]] ، [[اینقلاب مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید چمران مجموعیه ورزشی]] ، [[ونک مجموعیه ورزشی]] ، [[محلات زمین فوتبال]] ،[[ شهید هرندی ورزشگاه]] ،[[ مجیدیه مجموعیه ورزشی]] ، [[فدک مجموعیه ورزشی]] ، [[شهر خانیه ورزشی]] ، [[شمشیری مجموعیه ورزشی]] ، [[بهمن مجموعیه ورزشی]] ، [[هفت مرکز ورزشی]] ، [[بهمن مانژسواری]] ، [[خانیه ورزشی]] ، [[جیهون مرکز ورزشی]] ،[[ مهر مجموعیه ورزشی]] ،[[ شهرک امید مجموعیه ورزشی]] ،[[ مهر آباد استخر و سونا]] ،[[ یخچال مجموعیه ورزشی]] ، [[یادآوران مجموعیه ورزشی]] ، [[بهاران مجموعیه ورزشی]] ، [[دهداری مجموعیه ورزشی]] ، [[زینبیه مجموعیه ورزشی]]

===پارکان===
{{تئران پارکان}}

===سينمایان===
{{تئران سینمان}}


==تاتايي‌ئن==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
Golestan Palace, Tehran, Iran (1249288212).jpg|گۊلستان ٚ کاخ
Tochal from Modarres Expressway.jpg|تؤچال ٚ کۊ نما
ChitgarLake.jpg|چيتگر درىاچه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 76 (cropped).jpg|تئران ٚ نما، ميلاد ٚ بۊرج ٚ جؤر ٚ جه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 73.jpg|تئران ٚ گيشا محله 
City Theater of Tehran 2019 6.jpg|تئران ٚ شأر ٚ تئاتر
Towers in Tehran City at night.jpg|تئران شو ٚ مئن
National Museum of Persia.jpg|ايران ٚ ميللي مۊزه تئران ٚ مئن
Azadi Tower 01.jpg|آزادي بۊرج
as.jpg|قوام اسلطنه خانه
add.jpg|آزادي مىدان 
aff.jpg|[[میلاد برج|ميلاد ٚ بۊرج]]
agg.jpg|ايسلامي شؤرا مجلس
b78.jpg|خيابان سپه سردر
b79.jpg|حسن آباد ٚ مىدان
b80.jpg|سبزه مىدان ٚ بازار ٚ وۊرۊدی
b83.jpg|زرتشتیان ٚ معبد، قوام السلطنه خيابان
b84.jpg|سید خندان ٚ پۊرد
b85.jpg|مدرس 
b86.jpg|تئران ٚ سعادت آباد
b87.jpg|باغشا مىدان
b88.jpg|درکه
b89.jpg|آزادي سينما
b90.jpg|تجريش، ارم ٚ خیابان
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

==باخي اطلاعات==
{{تئران}}

==سربس==
[[جرگه:سیاسی جوغرافی]]
[[جرگه:شهر]]
[[جرگه:تهرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:ایرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:آسیا شهرؤن]]
[[جرگه:پایتختان]]</text>
      <sha1>i1wlft4ucecgy8z9ui7eebugl2e6lk1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156977</id>
      <parentid>156926</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20302" sha1="czofahc1wwgpfzkqt239ntkomn1bwk2" xml:space="preserve">{{زيبيل/جاجيگا}}
'''تئران''' [[ايران]] ٚ پيله‌ترين شأر ؤ پايتخت ايسه.
 شأر [[تئران ٚ اۊستان]] ؤ [[تئران ٚ شأرستان]] ٚ مئن دره. تئران مئن ويشتر جه ۸,۶۹۳,۷۰۶ نفر زيوده ؤ جمعيت ٚ نظر ٚ جه، [[آسيا]] [[خۊرخۊس]] ٚ أولي شأر ؤ دۊنیا مئن بيست ؤ چارؤم ايسه ؤ مئني خۊرتاو ٚ مئن ني قاهره پسي دۊوؤمه.

==جمعيت==
تئران ٚ مئن پۊر قؤم ؤ طایفه زيوه، ولي اۊن ٚ خارجي جمعيت زياد نيه.&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=اطلس کلان‌شهر تهران|نام خانوادگی=|نام=محسن حبیبی، برنارد هورکارد|ناشر=شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری|سال=چاپ اول، ۱۳۸۴|شابک=964-7943-46-6|مکان=|صفحات=۱۱۲ و ۱۱۳}}&lt;/ref&gt; تئران قاجاري‌ئن ٚ دؤره ؤ پایتخت بؤستن ٚ زمات کمتر جه ۲۰ هزار نفر جمعيت دأشتي ولي هأسأ ايته جه مئني خۊرتاو ٚ پيله‌ترين شأران ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=برگ‌هایی از تاریخ تهران|نام خانوادگی=شهبازی|نام=داریوش|ناشر=ثالث|سال=|شابک=9789643805494|مکان=|صفحات=۱۹}}&lt;/ref&gt; بر اساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، تئران ٚ شأر جمعيت ۸,۶۹۳,۷۰۶ نفر بۊ.&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{یادکرد وب|نویسنده=درگاه ملی آمار|کد زبان=fa|تاریخ=|وبگاه=https://www.amar.org.ir|نشانی=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|عنوان=نتایج سرشماری ۱۳۹۵/تهران|accessdate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171205143714/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|archivedate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران، جمعيت ٚ نظر ٚ جه دۊنىا مئن بيس ؤ چارؤم ؤ [[آسيا]] [[خۊرتاو]] ٚ مئن أول ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=247wallst.com|تاریخ=|عنوان=50 Largest Cities in the World|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20180922144222/https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|نشانی=https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|ناشر=|زبان=en|doi=|تاریخ بازدید=|تاریخ بازبینی=2018-09-22|تاریخ بایگانی=2018-09-22}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ جمعيت ٚ رؤشد، سالانه ۱/۷۹ درصد ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=سیما|نام=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و|کد زبان=fa-IR|نشانی=http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/جمعیت-تهران-13-میلیون-نفر|عنوان=جمعیت تهران، 13 میلیون نفر|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و سیما|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190109194249/http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-13-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%B1|archivedate=۹ ژانویه ۲۰۱۹|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; مردۊم ٚ سواد ٚ ميزان ني تئران ٚ مئن جؤر ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;/&gt;


{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
&lt;caption&gt;تئران ٚ جمعيت مۊختلف دؤره‌ئن ٚ مئن&lt;/caption&gt;
|-
! سال!!جمعيت!!رؤشد ٚ ميزان!!حکۊمت
|-
| ۹۳۳||۱,۰۰۰|| ||شا طهماسب صفوي
|-
| ۱۰۰۵||۳,۰۰۰||۱/۴||شا عباس صفوي
|-
| ۱۱۷۶||۱۵,۰۰۰||۵/۲||آقامحمدخان قاجار
|-
| ۱۱۸۶||۵۰,۰۰۰||۱۲/۰۳||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۱۹۱||۶۰,۰۰۰||۳/۶||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۱۳||۸۰,۰۰۰||۲/۸||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۴۶||۱۴۷,۲۵۶||۲/۹||ناصرالدین‌شا قاجار
|-
| ۱۳۰۹||۲۵۰,۰۰۰||۲/۴||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۱۹||۵۴۰,۰۸۷||۶/۶||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۳۵||۱,۵۶۰,۹۳۴||۵/۵||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۴۵||۲,۷۱۹,۷۳۰||۵/۱||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۵۵||۴,۵۳۰,۲۲۳||۲/۹||محمدرضا پهلوي
|- resource=&quot;&quot;
| ۱۳۶۵||۶,۰۵۸,۲۰۷||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۰||۶,۴۹۷,۲۳۸||۰/۷۸||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۵||۶,۷۵۸,۸۴۵||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۸۵||۷,۷۱۱,۲۳۰|| ||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۹۵||۸,۷۳۷,۵۱۰||۱/۷||ايسلامي جؤمۊري
|-
| colspan=&quot;4&quot; |&lt;small&gt;'''سربس''':&lt;/small&gt; تئران ٚ أطلس - ايران ٚ آمار&lt;ref name=&quot;:15&quot;/&gt;
|}

===مردۊم===
تئران ٚ مردۊم ويشتر فارس ايسد ؤ فارسي ني تئران ٚ مئن رائج‌ترين زوان ايسه. آذرباىجاني‌ئن، مازندراني‌ئن، گيلکان ؤ کۊردان ني جه أ شأر ٚ مردۊم ايسد.&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=Kjeilen|نام=Tore|نشانی=http://looklex.com/e.o/teheran.htm|عنوان=Teheran - LookLex Encyclopaedia|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=looklex.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130429060418/http://looklex.com/e.o/teheran.htm|archivedate=۲۹ آوریل ۲۰۱۳|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=خبرگزاری جمهوری اسلامی|عنوان=یک و نیم میلیون مازندرانی پایتخت‌نشین شدند|نشانی=http://www.irna.ir/fa/News/82021017|زبان=fa-IR|تاریخ بازبینی=2018-08-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170818012156/http://www.irna.ir/fa/News/82021017|archivedate=۱۸ اوت ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ مئن زياد خارجي نئسا ؤ اۊن ٚ خارجي‌ئن ويشتر [[أفغانستان]]، [[پاکستان]] ؤ [[عراق]] ٚ شين ايسد.&lt;ref name=&quot;:14&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نویسنده=Amar.org.ir|کد زبان=fa|تاریخ=|نشانی=http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|عنوان=مقایسه ویژگیهای جمعیتی و اجتماعی مناطق ٢٢ گانه شهر تهران|وبگاه=http://www.amar.org.ir|accessdate=۲۹ دسامبر ۲۰۱۳|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140327055605/http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|archivedate=۲۷ مارس ۲۰۱۴|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=BBC News فارسی|تاریخ=2017-06-19|عنوان=مهاجران در ایران؛ تعداد اتباع کدام کشورها بیشتر است؟|نشانی=http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|زبان=en-GB|تاریخ بازبینی=2018-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180622052059/http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|archivedate=۲۲ ژوئن ۲۰۱۸|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;

== تئران ٚ محلان==
===قديمي محلان===
قديم ٚ تئران چارته محله جه تشکيل بؤستی کي اۊشان ٚ نامان [[سنگلج]]، [[اودلاجان]]، [[بازار]] ؤ [[چاله‌میدان]] بۊ. ناصرالدین‌شاه قاجار ٚ زمات ٚ مئن  چن‌ته جديد ٚ محله تئران ٚ مئن چأگۊدئد؛ ارگ، [[چاله حصار]]، [[خانی آباد]]، [[جوادیه (تهران)|جوادیه]]، [[قنات‌آباد]]، پاچنار، [[پامنار (تهران)|پامنار]]، [[یافت‌آباد]]، [[گار ماشین]]، [[گود زنبورک‌خانه]]، صابون‌پزخانه، گود عرب‌ها ؤ [[دروازه قزوین]] ٚ مأنستن.
پيله تئران ٚ باخي محله‌ئن ٚ جه شأ [[شهرری]]، [[تجریش]]، [[تهران‌پارس]]، [[تهران نو]]، [[نارمک]]، [[کَن]] و [[فرحزاد]]، [[طرشت]] نظام آباد و [[حسن‌آباد]]، [[بریانک]]، [[نازی‌آباد]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]] ؤ [[کیان شهر]]-أ نام بؤردن.


=== تئران ٚ کلسيا ===

[[تجریش]]، [[نیاوران]]، [[قلهک]]، [[دروس]]، [[زرگنده]]، [[جماران]]، [[ازگل]]، [[لویزان]]، [[مینی سیتی]]، [[سوهانک]]، [[حسین‌آباد]]، [[مبارک‌آباد]]، [[اقدسیه (تهران)|اقدسیه]]، [[زعفرانیه]]،[[آجودانیه]]، [[محمودیه]]، [[فرمانیه]]، [[کامرانیه]]، [[داودیه]]، [[دزاشیب]]، [[جردن]]، [[الهیه]]، [[ولنجک]]، [[اوین]]، [[ظفر]]، [[درکه]]، [[ونک]]

=== تئران ٚ خۊرتاو ===

[[تهران‌نو|تهران نو]]، [[تهران‌پارس|تهرانپارس]]، [[نارمک]]، [[شهرک امید]]، [[شهرک زیتون]]، [[سرخه‌حصار|سرخه حصار]]، پیروزی، گرگان، [[وحیدیه]]، کالاد، شمس‌آباد، [[حکیمیه (تهران)|حکیمیه]]، نیروی هوایی، [[نظام‌آباد (تهران)|نظام آباد]]، مجیدیه، حشمتیه، منصورآباد

=== تئران ٚ خۊرخۊس ===

[[جنت آباد (تهران) |جنت آباد]]، [[پونک]]، [[شهرک آزادی]]، ستارخان، آریاشهر، [[شهر زیبا]]، [[شهران]]، [[طرشت]]، [[گیشا]]، چیتگر، [[شهرک اکباتان]]، [[کوی بیمه]]، [[تهرانسر]]، [[حصارک]]، آزادی، فردوس، [[دهکده المپیک (تهران)|دهکده المپیک]] , [[شهرک امیر کبیر]]، [[کن]]، [[وردآورد]]، [[شهرک گلستان]]، [[چهار دیواری]]، [[تهران ویلا]]، [[سعادت آباد]] ،[[شهرک غرب]]، [[فرحزاد]]، [[چهار دیواری]]، جیحون، هاشمی، دامپزشکی، مهرآباد

=== تئران ٚ نسا ===

[[مشیریه]]، [[شهرک مسعودیه]]، [[افسریه]]، خانی آباد نو، [[نازی‌آباد (تهران)|نازی‌آباد]]، نعمت‌آباد، [[یاخچی‌آباد]]، امیربهادر، آذری، اتابک، خراسان، خزانه فلاح، خزانه بخارایی، شاپور، مولوی، سیروس، [[دروازه غار]]، جوادیه، [[یافت‌آباد]]، [[منیریه]]، [[امیریه (تهران)|امیریه]]، شوش، [[بازار تهران]]، [[شهرری]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]][[شهرک رسالت]] بازار چینی فروشان  [[کیان شهر]]، یافت آباد 

=== تئران ٚ مرکز ===

یوسف آباد، امیرآباد، عباس‌آباد، جلفا، خواجه عبدالله، بهارشیراز، زرتشت، بهجت آباد، تخت جمشید (طالقانی)، تخت طاووس، سهروردی، آپادانا، توحید، جمهوری (نادری)، استانبول، توپخانه، [[خیابان لاله‌زار|لاله زار]]، باغ صبا، فاطمی، آرژانتین، آذربایجان

== دئني جيگایان ==

===قصرؤن ؤ عمارتؤن===
[[ سلطنت آباد کاخ]]،
[[عمارت عثمانی و پل رومی]]،
[[دارالفنون|عمارت دارالفنون]]،
[[ مدرسه مروی عمارت(فخریه)]]،
[[ بهارستان کاخ(مجلس شورای ملی)]]،
[[حوض خانه باغ قدیم نگارستان]]،
[[ باغ فردوس عمارت]]،
[[گلستان کاخ ]]،
[[شمس العماره|شمس العماره عمارت ]]،
[[ سرخه حصار کاخ(یاقوت)]]،
[[ عشرت آباد کاخ و پادگان]]،
[[صاحب قرانیه|کاخ صاحب قرانیه]]،
[[مرمر کاخ ]]،


===ديزان ؤ بۊرجان===
[[ایرج قلعه ]]،
[[طبرک قلعه ]]،
[[ ری باروی]]،
[[نقاره‌خانه برج ]]،
[[ مرکز شهر سلجوقیان بقایا]]،
[[ طغرل برج]]،
[[هارون زندان ]]،
[[گبری قلعه ]]،
[[علاءالدین برج ]]،
[[رشکان دژ ]]،
[[میل تپه ]]،


===تئران ٚ بازاران===
[[تصویر:b82.jpg|left|thumb|امین السلطان میدان - تره بار بازار]] 

[[تصویر:b81.jpg|left|thumb|فرش فروشی دکان]]
*[[تئران بازار ]]
*[[بین الحرمین بازار ]]
*[[تجریش بازار ]]
*[[ امیر بازار]]
*[[ ری بازار]]

===تئران مۊزه‌ئن===
[[ ایران باستان موزه]]،
[[پرفسور حسابی موزه ]]،
[[جواهرات ملی موزه ]]،
[[تماشاگه پول]]،
[[تاریخ تماشاگه ]]،
[[زمان تماشاگه ]]،
[[صنعتی موزه ]] (تئران)،
[[ مجلس شورای اسلامی موزه]]،
[[علوم موزه ]]،
[[ ملک موزه ملی ]]،
[[هنرهای معاصر موزه ]]،
[[استاد صبا موزه ]]،
[[هنرهای ملی موزه]] 
[[رضا عباسی موزه ]]،
[[موزه هنرهای تزئینی ]](تئران)،
[[فرش ایران موزه ]]،
[[سعدآباد کاخ موزه ]]،
[[كاخ شهوند|موزه سبز (کاخ شهوند)]]،
[[موزه رجعت و عبرت]] (کاخ مادر شاه)،
[[مردم شناسی موزه ]]،
[[ ملت موزه]]،
[[تاریخ طبیعی دارآباد موزه ]]،
[[صنعت برق ایران موزه ]]،
[[هنرهای زیبا موزه ]]،
[[موزه نظامی (تئران)]]،
[[آزادی موزه ]]،
[[مجموعه هرباریوم]]،
[[اینقلاب موزه]]،
[[پول تماشاگه]]،
[[ملی جواهرات]]،
[[پست و تلگراف موزه]]،
[[سکه موزه]]

===قدیمی میدانان===
[[بهارستان میدان ]]،
[[حسن آباد میدان ]]،
[[اسب دوانی میدان ]]،
[[ارگ میدان ]]،
[[ محمدیه (اعدام)میدان]]،
[[ امام خمینی میدان]]،
[[تئران سبزه میدان]]،
[[آزادی میدان ]]

=== دانشگاهؤن ===
[[تئران دانشگا]]، [[امیرکبیر دانشگا صنعتی ]] (تئران پلی‌تکنیک )، [[صنعتی شریف دانشگا ]]، [[تربیت مدرس دانشگا ]]، [[دانشگا علم و صنعت ایران]]، [[ شهید بهشتی دانشگا]]، [[خواجه نصیرالدین طوسی دانشگا صنعتی ]]، [[علوم پزشکی تئران دانشگا ]]، [[علوم پزشکی ایران دانشگا ]]، [[شهید شمسی‌پور دانشکده فنی ]]، [[  تئران دانشگا هونر]]، [[علامه طباطبایی دانشگا]]، [[مالک اشتر دانشگا صنعتی ]]، [[ امام حسین دانشگا]]، [[امام صادق دانشگا]]، [[الزهرا دانشگا ]] ، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران جنوب|دانشگا آزاد واحد تئران جنوب]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران شمال|دانشگا آزاد واحد تئران شمال]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران مرکز|دانشگا آزاد واحد تئران مرکز]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد تئران شرق|دانشگا آزاد واحد تئران شرق]] و [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد علوم و تحقیقات]] 

=== تئران ٚ پارکان===
[[تئران پارک ملت |تئران بوستان ملت]]،
[[تئران پارک لاله|تئران بوستان لاله]]،
[[پارک المهدی (تئران)|پارک المهدی]]،
[[ساعی بوستان ]]،
[[پارک شهر]]،
[[قیطریه بوستان ]]،
[[جمشیدیه بوستان ]]،
[[تئران اندیشه بوستان ]]،
[[ تئران دانشجو بوستان ]]،
[[تئران بوستان پردیسان]]،
[[نیاوران بوستان ]]،
[[بعثت بوستان ]]،
[[طالقانی پارک ]]،
[[ گفتگو بوستان]]،
[[چیتگر بوستان جنگلی ]]،
[[لویزان بوستان جنگلی ]]،
[[نصر بوستان جنگلی ]]،
[[سرخه حصار بوستان جنگلی ]]،
[[توسکا بوستان جنگلی ]]

===فرهنگسرایان===
[[خاوران فرهنگسرا ]] (جوان) ،
[[ابن سينا فرهنگسرا ]] (قانون)،
[[خانواده فرهنگسرا ]]،
[[ملل فرهنگسرا ]] (امير كبير)،
[[هونر فرهنگسرا ]] (ارسباران)،
[[بهمن فرهنگسرا ]]،
[[کودک فرهنگسرا ]]،
[[بانو فرهنگسرا ]] (سرو)،
[[دوختران فرهنگسرا ]] (فردوس)،
[[نوجوان فرهنگسرا ]] (ورزش)،
[[ تفکر فرهنگسرا]] (معرفت) ،
[[اندیشه فرهنگسرا ]] (مدرسه)،
[[دانشجو فرهنگسرا ]] (شفق)،
[[سالمند فرهنگسرا ]] (امام خميني)،
[[ولاء فرهنگسرا ]]،
[[قرآن فرهنگسرا ]]،
[[پایداری فرهنگسرا ]] ،
[[اینقلاب فرهنگسرا ]]،
[[اقوام فرهنگسرا ]] (بهاران)،
[[ کار فرهنگسرا]]،
[[ سلامت فرهنگسرا]]،
[[طبیعت فرهنگسرا ]] (اشراق)،
[[فناوری اطلاعات فرهنگسرا ]] (IT)،
[[شهر فرهنگسرا ]] (تئران)،
[[رسانه فرهنگسرا ]]،
[[خاتم فرهنگسرا ]]،
[[علوم فرهنگسرا ]] 

===ورزشي جيگایان===
[[آزادی مجموعیه ورزشی]] ، [[ایمام خمینی مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید شیرودی مجموعیه ورزشی]] ، [[اینقلاب مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید چمران مجموعیه ورزشی]] ، [[ونک مجموعیه ورزشی]] ، [[محلات زمین فوتبال]] ،[[ شهید هرندی ورزشگاه]] ،[[ مجیدیه مجموعیه ورزشی]] ، [[فدک مجموعیه ورزشی]] ، [[شهر خانیه ورزشی]] ، [[شمشیری مجموعیه ورزشی]] ، [[بهمن مجموعیه ورزشی]] ، [[هفت مرکز ورزشی]] ، [[بهمن مانژسواری]] ، [[خانیه ورزشی]] ، [[جیهون مرکز ورزشی]] ،[[ مهر مجموعیه ورزشی]] ،[[ شهرک امید مجموعیه ورزشی]] ،[[ مهر آباد استخر و سونا]] ،[[ یخچال مجموعیه ورزشی]] ، [[یادآوران مجموعیه ورزشی]] ، [[بهاران مجموعیه ورزشی]] ، [[دهداری مجموعیه ورزشی]] ، [[زینبیه مجموعیه ورزشی]]

===پارکان===
{{تئران پارکان}}

===سينمایان===
{{تئران سینمان}}


==تاتايي‌ئن==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
Golestan Palace, Tehran, Iran (1249288212).jpg|گۊلستان ٚ کاخ
Tochal from Modarres Expressway.jpg|تؤچال ٚ کۊ نما
ChitgarLake.jpg|چيتگر درىاچه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 76 (cropped).jpg|تئران ٚ نما، ميلاد ٚ بۊرج ٚ جؤر ٚ جه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 73.jpg|تئران ٚ گيشا محله 
City Theater of Tehran 2019 6.jpg|تئران ٚ شأر ٚ تئاتر
Towers in Tehran City at night.jpg|تئران شو ٚ مئن
National Museum of Persia.jpg|ايران ٚ ميللي مۊزه تئران ٚ مئن
Azadi Tower 01.jpg|آزادي بۊرج
as.jpg|قوام اسلطنه خانه
add.jpg|آزادي مىدان 
aff.jpg|[[میلاد برج|ميلاد ٚ بۊرج]]
agg.jpg|ايسلامي شؤرا مجلس
b78.jpg|خيابان سپه سردر
b79.jpg|حسن آباد ٚ مىدان
b80.jpg|سبزه مىدان ٚ بازار ٚ وۊرۊدی
b83.jpg|زرتشتیان ٚ معبد، قوام السلطنه خيابان
b84.jpg|سید خندان ٚ پۊرد
b85.jpg|مدرس 
b86.jpg|تئران ٚ سعادت آباد
b87.jpg|باغشا مىدان
b88.jpg|درکه
b89.jpg|آزادي سينما
b90.jpg|تجريش، ارم ٚ خیابان
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

==باخي اطلاعات==
{{تئران}}

==سربس==
[[جرگه:سیاسی جوغرافی]]
[[جرگه:شهر]]
[[جرگه:تهرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:ایرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:آسیا شهرؤن]]
[[جرگه:پایتختان]]</text>
      <sha1>czofahc1wwgpfzkqt239ntkomn1bwk2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157022</id>
      <parentid>156977</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:01:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34152-72</username>
        <id>18573</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>157022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20176" sha1="i1wlft4ucecgy8z9ui7eebugl2e6lk1" xml:space="preserve">'''تٚهرٚان''' [[ايران]] ٚ و [[کاسپي زوانان|کآٚسپٚیٚآٚنی]] لیکی/قؤٚمی جٚرگه گ پیلٚه تٚرن لیکی جٚرگه/گٚروٚه اٚزجه ایرٚآٚن ایسه ٚ پيله‌ترين شٚهٰر و پايتخت بیبی هساه دٚه.

==جرگییت==
تئران ٚ مئن پۊر قؤم ؤ طایفه زيوه، ولي اۊن ٚ خارجي جمعيت زياد نيه.&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=اطلس کلان‌شهر تهران|نام خانوادگی=|نام=محسن حبیبی، برنارد هورکارد|ناشر=شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری|سال=چاپ اول، ۱۳۸۴|شابک=964-7943-46-6|مکان=|صفحات=۱۱۲ و ۱۱۳}}&lt;/ref&gt; تئران قاجاري‌ئن ٚ دؤره ؤ پایتخت بؤستن ٚ زمات کمتر جه ۲۰ هزار نفر جمعيت دأشتي ولي هأسأ ايته جه مئني خۊرتاو ٚ پيله‌ترين شأران ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=برگ‌هایی از تاریخ تهران|نام خانوادگی=شهبازی|نام=داریوش|ناشر=ثالث|سال=|شابک=9789643805494|مکان=|صفحات=۱۹}}&lt;/ref&gt; بر اساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، تئران ٚ شأر جمعيت ۸,۶۹۳,۷۰۶ نفر بۊ.&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{یادکرد وب|نویسنده=درگاه ملی آمار|کد زبان=fa|تاریخ=|وبگاه=https://www.amar.org.ir|نشانی=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|عنوان=نتایج سرشماری ۱۳۹۵/تهران|accessdate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171205143714/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|archivedate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران، جمعيت ٚ نظر ٚ جه دۊنىا مئن بيس ؤ چارؤم ؤ [[آسيا]] [[خۊرتاو]] ٚ مئن أول ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=247wallst.com|تاریخ=|عنوان=50 Largest Cities in the World|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20180922144222/https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|نشانی=https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|ناشر=|زبان=en|doi=|تاریخ بازدید=|تاریخ بازبینی=2018-09-22|تاریخ بایگانی=2018-09-22}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ جمعيت ٚ رؤشد، سالانه ۱/۷۹ درصد ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=سیما|نام=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و|کد زبان=fa-IR|نشانی=http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/جمعیت-تهران-13-میلیون-نفر|عنوان=جمعیت تهران، 13 میلیون نفر|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و سیما|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190109194249/http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-13-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%B1|archivedate=۹ ژانویه ۲۰۱۹|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; مردۊم ٚ سواد ٚ ميزان ني تئران ٚ مئن جؤر ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;/&gt;


{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
&lt;caption&gt;تئران ٚ جمعيت مۊختلف دؤره‌ئن ٚ مئن&lt;/caption&gt;
|-
! سال!!جمعيت!!رؤشد ٚ ميزان!!حکۊمت
|-
| ۹۳۳||۱,۰۰۰|| ||شا طهماسب صفوي
|-
| ۱۰۰۵||۳,۰۰۰||۱/۴||شا عباس صفوي
|-
| ۱۱۷۶||۱۵,۰۰۰||۵/۲||آقامحمدخان قاجار
|-
| ۱۱۸۶||۵۰,۰۰۰||۱۲/۰۳||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۱۹۱||۶۰,۰۰۰||۳/۶||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۱۳||۸۰,۰۰۰||۲/۸||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۴۶||۱۴۷,۲۵۶||۲/۹||ناصرالدین‌شا قاجار
|-
| ۱۳۰۹||۲۵۰,۰۰۰||۲/۴||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۱۹||۵۴۰,۰۸۷||۶/۶||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۳۵||۱,۵۶۰,۹۳۴||۵/۵||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۴۵||۲,۷۱۹,۷۳۰||۵/۱||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۵۵||۴,۵۳۰,۲۲۳||۲/۹||محمدرضا پهلوي
|- resource=&quot;&quot;
| ۱۳۶۵||۶,۰۵۸,۲۰۷||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۰||۶,۴۹۷,۲۳۸||۰/۷۸||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۵||۶,۷۵۸,۸۴۵||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۸۵||۷,۷۱۱,۲۳۰|| ||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۹۵||۸,۷۳۷,۵۱۰||۱/۷||ايسلامي جؤمۊري
|-
| colspan=&quot;4&quot; |&lt;small&gt;'''سربس''':&lt;/small&gt; تئران ٚ أطلس - ايران ٚ آمار&lt;ref name=&quot;:15&quot;/&gt;
|}

===مردۊم===
تئران ٚ مردۊم ويشتر کاسپیانی ايسن ؤ کاسپیانی ني تئران ٚ مئن رائژ‌ترين زوانی جٚرگه ايسه. آذرباىجاني‌ئن، فارسان ؤ کوردان و لوران و بٚلوٚچان و اٚرمٚنیان و غیره ني جه أ شأر ٚ مردۊم ايسد.&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=Kjeilen|نام=Tore|نشانی=http://looklex.com/e.o/teheran.htm|عنوان=Teheran - LookLex Encyclopaedia|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=looklex.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130429060418/http://looklex.com/e.o/teheran.htm|archivedate=۲۹ آوریل ۲۰۱۳|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=خبرگزاری جمهوری اسلامی|عنوان=یک و نیم میلیون مازندرانی پایتخت‌نشین شدند|نشانی=http://www.irna.ir/fa/News/82021017|زبان=fa-IR|تاریخ بازبینی=2018-08-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170818012156/http://www.irna.ir/fa/News/82021017|archivedate=۱۸ اوت ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ مئن زياد خارجي نئسا ؤ اۊن ٚ خارجي‌ئن ويشتر [[أفغانستان]]، [[پاکستان]] ؤ [[عراق]] ٚ شين ايسد.&lt;ref name=&quot;:14&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نویسنده=Amar.org.ir|کد زبان=fa|تاریخ=|نشانی=http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|عنوان=مقایسه ویژگیهای جمعیتی و اجتماعی مناطق ٢٢ گانه شهر تهران|وبگاه=http://www.amar.org.ir|accessdate=۲۹ دسامبر ۲۰۱۳|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140327055605/http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|archivedate=۲۷ مارس ۲۰۱۴|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=BBC News فارسی|تاریخ=2017-06-19|عنوان=مهاجران در ایران؛ تعداد اتباع کدام کشورها بیشتر است؟|نشانی=http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|زبان=en-GB|تاریخ بازبینی=2018-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180622052059/http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|archivedate=۲۲ ژوئن ۲۰۱۸|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;

== تئران ٚ محلان==
===قديمي محلان===
قديم ٚ تئران چارته محله جه تشکيل بؤستی کي اۊشان ٚ نامان [[سنگلج]]، [[اودلاجان]]، [[بازار]] ؤ [[چاله‌میدان]] بۊ. ناصرالدین‌شاه قاجار ٚ زمات ٚ مئن  چن‌ته جديد ٚ محله تئران ٚ مئن چأگۊدئد؛ ارگ، [[چاله حصار]]، [[خانی آباد]]، [[جوادیه (تهران)|جوادیه]]، [[قنات‌آباد]]، پاچنار، [[پامنار (تهران)|پامنار]]، [[یافت‌آباد]]، [[گار ماشین]]، [[گود زنبورک‌خانه]]، صابون‌پزخانه، گود عرب‌ها ؤ [[دروازه قزوین]] ٚ مأنستن.
پيله تئران ٚ باخي محله‌ئن ٚ جه شأ [[شهرری]]، [[تجریش]]، [[تهران‌پارس]]، [[تهران نو]]، [[نارمک]]، [[کَن]] و [[فرحزاد]]، [[طرشت]] نظام آباد و [[حسن‌آباد]]، [[بریانک]]، [[نازی‌آباد]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]] ؤ [[کیان شهر]]-أ نام بؤردن.


=== تئران ٚ کلسيا ===

[[تجریش]]، [[نیاوران]]، [[قلهک]]، [[دروس]]، [[زرگنده]]، [[جماران]]، [[ازگل]]، [[لویزان]]، [[مینی سیتی]]، [[سوهانک]]، [[حسین‌آباد]]، [[مبارک‌آباد]]، [[اقدسیه (تهران)|اقدسیه]]، [[زعفرانیه]]،[[آجودانیه]]، [[محمودیه]]، [[فرمانیه]]، [[کامرانیه]]، [[داودیه]]، [[دزاشیب]]، [[جردن]]، [[الهیه]]، [[ولنجک]]، [[اوین]]، [[ظفر]]، [[درکه]]، [[ونک]]

=== تئران ٚ خۊرتاو ===

[[تهران‌نو|تهران نو]]، [[تهران‌پارس|تهرانپارس]]، [[نارمک]]، [[شهرک امید]]، [[شهرک زیتون]]، [[سرخه‌حصار|سرخه حصار]]، پیروزی، گرگان، [[وحیدیه]]، کالاد، شمس‌آباد، [[حکیمیه (تهران)|حکیمیه]]، نیروی هوایی، [[نظام‌آباد (تهران)|نظام آباد]]، مجیدیه، حشمتیه، منصورآباد

=== تئران ٚ خۊرخۊس ===

[[جنت آباد (تهران) |جنت آباد]]، [[پونک]]، [[شهرک آزادی]]، ستارخان، آریاشهر، [[شهر زیبا]]، [[شهران]]، [[طرشت]]، [[گیشا]]، چیتگر، [[شهرک اکباتان]]، [[کوی بیمه]]، [[تهرانسر]]، [[حصارک]]، آزادی، فردوس، [[دهکده المپیک (تهران)|دهکده المپیک]] , [[شهرک امیر کبیر]]، [[کن]]، [[وردآورد]]، [[شهرک گلستان]]، [[چهار دیواری]]، [[تهران ویلا]]، [[سعادت آباد]] ،[[شهرک غرب]]، [[فرحزاد]]، [[چهار دیواری]]، جیحون، هاشمی، دامپزشکی، مهرآباد

=== تئران ٚ نسا ===

[[مشیریه]]، [[شهرک مسعودیه]]، [[افسریه]]، خانی آباد نو، [[نازی‌آباد (تهران)|نازی‌آباد]]، نعمت‌آباد، [[یاخچی‌آباد]]، امیربهادر، آذری، اتابک، خراسان، خزانه فلاح، خزانه بخارایی، شاپور، مولوی، سیروس، [[دروازه غار]]، جوادیه، [[یافت‌آباد]]، [[منیریه]]، [[امیریه (تهران)|امیریه]]، شوش، [[بازار تهران]]، [[شهرری]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]][[شهرک رسالت]] بازار چینی فروشان  [[کیان شهر]]، یافت آباد 

=== تئران ٚ مرکز ===

یوسف آباد، امیرآباد، عباس‌آباد، جلفا، خواجه عبدالله، بهارشیراز، زرتشت، بهجت آباد، تخت جمشید (طالقانی)، تخت طاووس، سهروردی، آپادانا، توحید، جمهوری (نادری)، استانبول، توپخانه، [[خیابان لاله‌زار|لاله زار]]، باغ صبا، فاطمی، آرژانتین، آذربایجان

== دئني جيگایان ==

===قصرؤن ؤ عمارتؤن===
[[ سلطنت آباد کاخ]]،
[[عمارت عثمانی و پل رومی]]،
[[دارالفنون|عمارت دارالفنون]]،
[[ مدرسه مروی عمارت(فخریه)]]،
[[ بهارستان کاخ(مجلس شورای ملی)]]،
[[حوض خانه باغ قدیم نگارستان]]،
[[ باغ فردوس عمارت]]،
[[گلستان کاخ ]]،
[[شمس العماره|شمس العماره عمارت ]]،
[[ سرخه حصار کاخ(یاقوت)]]،
[[ عشرت آباد کاخ و پادگان]]،
[[صاحب قرانیه|کاخ صاحب قرانیه]]،
[[مرمر کاخ ]]،


===ديزان ؤ بۊرجان===
[[ایرج قلعه ]]،
[[طبرک قلعه ]]،
[[ ری باروی]]،
[[نقاره‌خانه برج ]]،
[[ مرکز شهر سلجوقیان بقایا]]،
[[ طغرل برج]]،
[[هارون زندان ]]،
[[گبری قلعه ]]،
[[علاءالدین برج ]]،
[[رشکان دژ ]]،
[[میل تپه ]]،


===تئران ٚ بازاران===
[[تصویر:b82.jpg|left|thumb|امین السلطان میدان - تره بار بازار]] 

[[تصویر:b81.jpg|left|thumb|فرش فروشی دکان]]
*[[تئران بازار ]]
*[[بین الحرمین بازار ]]
*[[تجریش بازار ]]
*[[ امیر بازار]]
*[[ ری بازار]]

===تئران مۊزه‌ئن===
[[ ایران باستان موزه]]،
[[پرفسور حسابی موزه ]]،
[[جواهرات ملی موزه ]]،
[[تماشاگه پول]]،
[[تاریخ تماشاگه ]]،
[[زمان تماشاگه ]]،
[[صنعتی موزه ]] (تئران)،
[[ مجلس شورای اسلامی موزه]]،
[[علوم موزه ]]،
[[ ملک موزه ملی ]]،
[[هنرهای معاصر موزه ]]،
[[استاد صبا موزه ]]،
[[هنرهای ملی موزه]] 
[[رضا عباسی موزه ]]،
[[موزه هنرهای تزئینی ]](تئران)،
[[فرش ایران موزه ]]،
[[سعدآباد کاخ موزه ]]،
[[كاخ شهوند|موزه سبز (کاخ شهوند)]]،
[[موزه رجعت و عبرت]] (کاخ مادر شاه)،
[[مردم شناسی موزه ]]،
[[ ملت موزه]]،
[[تاریخ طبیعی دارآباد موزه ]]،
[[صنعت برق ایران موزه ]]،
[[هنرهای زیبا موزه ]]،
[[موزه نظامی (تئران)]]،
[[آزادی موزه ]]،
[[مجموعه هرباریوم]]،
[[اینقلاب موزه]]،
[[پول تماشاگه]]،
[[ملی جواهرات]]،
[[پست و تلگراف موزه]]،
[[سکه موزه]]

===قدیمی میدانان===
[[بهارستان میدان ]]،
[[حسن آباد میدان ]]،
[[اسب دوانی میدان ]]،
[[ارگ میدان ]]،
[[ محمدیه (اعدام)میدان]]،
[[ امام خمینی میدان]]،
[[تئران سبزه میدان]]،
[[آزادی میدان ]]

=== دانشگاهؤن ===
[[تئران دانشگا]]، [[امیرکبیر دانشگا صنعتی ]] (تئران پلی‌تکنیک )، [[صنعتی شریف دانشگا ]]، [[تربیت مدرس دانشگا ]]، [[دانشگا علم و صنعت ایران]]، [[ شهید بهشتی دانشگا]]، [[خواجه نصیرالدین طوسی دانشگا صنعتی ]]، [[علوم پزشکی تئران دانشگا ]]، [[علوم پزشکی ایران دانشگا ]]، [[شهید شمسی‌پور دانشکده فنی ]]، [[  تئران دانشگا هونر]]، [[علامه طباطبایی دانشگا]]، [[مالک اشتر دانشگا صنعتی ]]، [[ امام حسین دانشگا]]، [[امام صادق دانشگا]]، [[الزهرا دانشگا ]] ، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران جنوب|دانشگا آزاد واحد تئران جنوب]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران شمال|دانشگا آزاد واحد تئران شمال]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران مرکز|دانشگا آزاد واحد تئران مرکز]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد تئران شرق|دانشگا آزاد واحد تئران شرق]] و [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد علوم و تحقیقات]] 

=== تئران ٚ پارکان===
[[تئران پارک ملت |تئران بوستان ملت]]،
[[تئران پارک لاله|تئران بوستان لاله]]،
[[پارک المهدی (تئران)|پارک المهدی]]،
[[ساعی بوستان ]]،
[[پارک شهر]]،
[[قیطریه بوستان ]]،
[[جمشیدیه بوستان ]]،
[[تئران اندیشه بوستان ]]،
[[ تئران دانشجو بوستان ]]،
[[تئران بوستان پردیسان]]،
[[نیاوران بوستان ]]،
[[بعثت بوستان ]]،
[[طالقانی پارک ]]،
[[ گفتگو بوستان]]،
[[چیتگر بوستان جنگلی ]]،
[[لویزان بوستان جنگلی ]]،
[[نصر بوستان جنگلی ]]،
[[سرخه حصار بوستان جنگلی ]]،
[[توسکا بوستان جنگلی ]]

===فرهنگسرایان===
[[خاوران فرهنگسرا ]] (جوان) ،
[[ابن سينا فرهنگسرا ]] (قانون)،
[[خانواده فرهنگسرا ]]،
[[ملل فرهنگسرا ]] (امير كبير)،
[[هونر فرهنگسرا ]] (ارسباران)،
[[بهمن فرهنگسرا ]]،
[[کودک فرهنگسرا ]]،
[[بانو فرهنگسرا ]] (سرو)،
[[دوختران فرهنگسرا ]] (فردوس)،
[[نوجوان فرهنگسرا ]] (ورزش)،
[[ تفکر فرهنگسرا]] (معرفت) ،
[[اندیشه فرهنگسرا ]] (مدرسه)،
[[دانشجو فرهنگسرا ]] (شفق)،
[[سالمند فرهنگسرا ]] (امام خميني)،
[[ولاء فرهنگسرا ]]،
[[قرآن فرهنگسرا ]]،
[[پایداری فرهنگسرا ]] ،
[[اینقلاب فرهنگسرا ]]،
[[اقوام فرهنگسرا ]] (بهاران)،
[[ کار فرهنگسرا]]،
[[ سلامت فرهنگسرا]]،
[[طبیعت فرهنگسرا ]] (اشراق)،
[[فناوری اطلاعات فرهنگسرا ]] (IT)،
[[شهر فرهنگسرا ]] (تئران)،
[[رسانه فرهنگسرا ]]،
[[خاتم فرهنگسرا ]]،
[[علوم فرهنگسرا ]] 

===ورزشي جيگایان===
[[آزادی مجموعیه ورزشی]] ، [[ایمام خمینی مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید شیرودی مجموعیه ورزشی]] ، [[اینقلاب مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید چمران مجموعیه ورزشی]] ، [[ونک مجموعیه ورزشی]] ، [[محلات زمین فوتبال]] ،[[ شهید هرندی ورزشگاه]] ،[[ مجیدیه مجموعیه ورزشی]] ، [[فدک مجموعیه ورزشی]] ، [[شهر خانیه ورزشی]] ، [[شمشیری مجموعیه ورزشی]] ، [[بهمن مجموعیه ورزشی]] ، [[هفت مرکز ورزشی]] ، [[بهمن مانژسواری]] ، [[خانیه ورزشی]] ، [[جیهون مرکز ورزشی]] ،[[ مهر مجموعیه ورزشی]] ،[[ شهرک امید مجموعیه ورزشی]] ،[[ مهر آباد استخر و سونا]] ،[[ یخچال مجموعیه ورزشی]] ، [[یادآوران مجموعیه ورزشی]] ، [[بهاران مجموعیه ورزشی]] ، [[دهداری مجموعیه ورزشی]] ، [[زینبیه مجموعیه ورزشی]]

===پارکان===
{{تئران پارکان}}

===سينمایان===
{{تئران سینمان}}


==تاتايي‌ئن==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
Golestan Palace, Tehran, Iran (1249288212).jpg|گۊلستان ٚ کاخ
Tochal from Modarres Expressway.jpg|تؤچال ٚ کۊ نما
ChitgarLake.jpg|چيتگر درىاچه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 76 (cropped).jpg|تئران ٚ نما، ميلاد ٚ بۊرج ٚ جؤر ٚ جه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 73.jpg|تئران ٚ گيشا محله 
City Theater of Tehran 2019 6.jpg|تئران ٚ شأر ٚ تئاتر
Towers in Tehran City at night.jpg|تئران شو ٚ مئن
National Museum of Persia.jpg|ايران ٚ ميللي مۊزه تئران ٚ مئن
Azadi Tower 01.jpg|آزادي بۊرج
as.jpg|قوام اسلطنه خانه
add.jpg|آزادي مىدان 
aff.jpg|[[میلاد برج|ميلاد ٚ بۊرج]]
agg.jpg|ايسلامي شؤرا مجلس
b78.jpg|خيابان سپه سردر
b79.jpg|حسن آباد ٚ مىدان
b80.jpg|سبزه مىدان ٚ بازار ٚ وۊرۊدی
b83.jpg|زرتشتیان ٚ معبد، قوام السلطنه خيابان
b84.jpg|سید خندان ٚ پۊرد
b85.jpg|مدرس 
b86.jpg|تئران ٚ سعادت آباد
b87.jpg|باغشا مىدان
b88.jpg|درکه
b89.jpg|آزادي سينما
b90.jpg|تجريش، ارم ٚ خیابان
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

==باخي اطلاعات==
{{تئران}}

==سربس==
[[جرگه:سیاسی جوغرافی]]
[[جرگه:شهر]]
[[جرگه:تهرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:ایرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:آسیا شهرؤن]]
[[جرگه:پایتختان]]</text>
      <sha1>i1wlft4ucecgy8z9ui7eebugl2e6lk1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157023</id>
      <parentid>157022</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:01:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Der-Wir-Ing</username>
        <id>18142</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Undid edits by [[Special:Contribs/~2026-34152-72|~2026-34152-72]] ([[User talk:~2026-34152-72|talk]]) to last version by Divinations: reverting vandalism</comment>
      <origin>157023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20302" sha1="czofahc1wwgpfzkqt239ntkomn1bwk2" xml:space="preserve">{{زيبيل/جاجيگا}}
'''تئران''' [[ايران]] ٚ پيله‌ترين شأر ؤ پايتخت ايسه.
 شأر [[تئران ٚ اۊستان]] ؤ [[تئران ٚ شأرستان]] ٚ مئن دره. تئران مئن ويشتر جه ۸,۶۹۳,۷۰۶ نفر زيوده ؤ جمعيت ٚ نظر ٚ جه، [[آسيا]] [[خۊرخۊس]] ٚ أولي شأر ؤ دۊنیا مئن بيست ؤ چارؤم ايسه ؤ مئني خۊرتاو ٚ مئن ني قاهره پسي دۊوؤمه.

==جمعيت==
تئران ٚ مئن پۊر قؤم ؤ طایفه زيوه، ولي اۊن ٚ خارجي جمعيت زياد نيه.&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=اطلس کلان‌شهر تهران|نام خانوادگی=|نام=محسن حبیبی، برنارد هورکارد|ناشر=شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری|سال=چاپ اول، ۱۳۸۴|شابک=964-7943-46-6|مکان=|صفحات=۱۱۲ و ۱۱۳}}&lt;/ref&gt; تئران قاجاري‌ئن ٚ دؤره ؤ پایتخت بؤستن ٚ زمات کمتر جه ۲۰ هزار نفر جمعيت دأشتي ولي هأسأ ايته جه مئني خۊرتاو ٚ پيله‌ترين شأران ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=برگ‌هایی از تاریخ تهران|نام خانوادگی=شهبازی|نام=داریوش|ناشر=ثالث|سال=|شابک=9789643805494|مکان=|صفحات=۱۹}}&lt;/ref&gt; بر اساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، تئران ٚ شأر جمعيت ۸,۶۹۳,۷۰۶ نفر بۊ.&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{یادکرد وب|نویسنده=درگاه ملی آمار|کد زبان=fa|تاریخ=|وبگاه=https://www.amar.org.ir|نشانی=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|عنوان=نتایج سرشماری ۱۳۹۵/تهران|accessdate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171205143714/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|archivedate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران، جمعيت ٚ نظر ٚ جه دۊنىا مئن بيس ؤ چارؤم ؤ [[آسيا]] [[خۊرتاو]] ٚ مئن أول ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=247wallst.com|تاریخ=|عنوان=50 Largest Cities in the World|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20180922144222/https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|نشانی=https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|ناشر=|زبان=en|doi=|تاریخ بازدید=|تاریخ بازبینی=2018-09-22|تاریخ بایگانی=2018-09-22}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ جمعيت ٚ رؤشد، سالانه ۱/۷۹ درصد ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=سیما|نام=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و|کد زبان=fa-IR|نشانی=http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/جمعیت-تهران-13-میلیون-نفر|عنوان=جمعیت تهران، 13 میلیون نفر|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و سیما|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190109194249/http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-13-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%B1|archivedate=۹ ژانویه ۲۰۱۹|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; مردۊم ٚ سواد ٚ ميزان ني تئران ٚ مئن جؤر ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;/&gt;


{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
&lt;caption&gt;تئران ٚ جمعيت مۊختلف دؤره‌ئن ٚ مئن&lt;/caption&gt;
|-
! سال!!جمعيت!!رؤشد ٚ ميزان!!حکۊمت
|-
| ۹۳۳||۱,۰۰۰|| ||شا طهماسب صفوي
|-
| ۱۰۰۵||۳,۰۰۰||۱/۴||شا عباس صفوي
|-
| ۱۱۷۶||۱۵,۰۰۰||۵/۲||آقامحمدخان قاجار
|-
| ۱۱۸۶||۵۰,۰۰۰||۱۲/۰۳||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۱۹۱||۶۰,۰۰۰||۳/۶||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۱۳||۸۰,۰۰۰||۲/۸||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۴۶||۱۴۷,۲۵۶||۲/۹||ناصرالدین‌شا قاجار
|-
| ۱۳۰۹||۲۵۰,۰۰۰||۲/۴||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۱۹||۵۴۰,۰۸۷||۶/۶||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۳۵||۱,۵۶۰,۹۳۴||۵/۵||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۴۵||۲,۷۱۹,۷۳۰||۵/۱||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۵۵||۴,۵۳۰,۲۲۳||۲/۹||محمدرضا پهلوي
|- resource=&quot;&quot;
| ۱۳۶۵||۶,۰۵۸,۲۰۷||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۰||۶,۴۹۷,۲۳۸||۰/۷۸||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۵||۶,۷۵۸,۸۴۵||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۸۵||۷,۷۱۱,۲۳۰|| ||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۹۵||۸,۷۳۷,۵۱۰||۱/۷||ايسلامي جؤمۊري
|-
| colspan=&quot;4&quot; |&lt;small&gt;'''سربس''':&lt;/small&gt; تئران ٚ أطلس - ايران ٚ آمار&lt;ref name=&quot;:15&quot;/&gt;
|}

===مردۊم===
تئران ٚ مردۊم ويشتر فارس ايسد ؤ فارسي ني تئران ٚ مئن رائج‌ترين زوان ايسه. آذرباىجاني‌ئن، مازندراني‌ئن، گيلکان ؤ کۊردان ني جه أ شأر ٚ مردۊم ايسد.&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=Kjeilen|نام=Tore|نشانی=http://looklex.com/e.o/teheran.htm|عنوان=Teheran - LookLex Encyclopaedia|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=looklex.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130429060418/http://looklex.com/e.o/teheran.htm|archivedate=۲۹ آوریل ۲۰۱۳|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=خبرگزاری جمهوری اسلامی|عنوان=یک و نیم میلیون مازندرانی پایتخت‌نشین شدند|نشانی=http://www.irna.ir/fa/News/82021017|زبان=fa-IR|تاریخ بازبینی=2018-08-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170818012156/http://www.irna.ir/fa/News/82021017|archivedate=۱۸ اوت ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ مئن زياد خارجي نئسا ؤ اۊن ٚ خارجي‌ئن ويشتر [[أفغانستان]]، [[پاکستان]] ؤ [[عراق]] ٚ شين ايسد.&lt;ref name=&quot;:14&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نویسنده=Amar.org.ir|کد زبان=fa|تاریخ=|نشانی=http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|عنوان=مقایسه ویژگیهای جمعیتی و اجتماعی مناطق ٢٢ گانه شهر تهران|وبگاه=http://www.amar.org.ir|accessdate=۲۹ دسامبر ۲۰۱۳|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140327055605/http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|archivedate=۲۷ مارس ۲۰۱۴|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=BBC News فارسی|تاریخ=2017-06-19|عنوان=مهاجران در ایران؛ تعداد اتباع کدام کشورها بیشتر است؟|نشانی=http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|زبان=en-GB|تاریخ بازبینی=2018-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180622052059/http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|archivedate=۲۲ ژوئن ۲۰۱۸|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;

== تئران ٚ محلان==
===قديمي محلان===
قديم ٚ تئران چارته محله جه تشکيل بؤستی کي اۊشان ٚ نامان [[سنگلج]]، [[اودلاجان]]، [[بازار]] ؤ [[چاله‌میدان]] بۊ. ناصرالدین‌شاه قاجار ٚ زمات ٚ مئن  چن‌ته جديد ٚ محله تئران ٚ مئن چأگۊدئد؛ ارگ، [[چاله حصار]]، [[خانی آباد]]، [[جوادیه (تهران)|جوادیه]]، [[قنات‌آباد]]، پاچنار، [[پامنار (تهران)|پامنار]]، [[یافت‌آباد]]، [[گار ماشین]]، [[گود زنبورک‌خانه]]، صابون‌پزخانه، گود عرب‌ها ؤ [[دروازه قزوین]] ٚ مأنستن.
پيله تئران ٚ باخي محله‌ئن ٚ جه شأ [[شهرری]]، [[تجریش]]، [[تهران‌پارس]]، [[تهران نو]]، [[نارمک]]، [[کَن]] و [[فرحزاد]]، [[طرشت]] نظام آباد و [[حسن‌آباد]]، [[بریانک]]، [[نازی‌آباد]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]] ؤ [[کیان شهر]]-أ نام بؤردن.


=== تئران ٚ کلسيا ===

[[تجریش]]، [[نیاوران]]، [[قلهک]]، [[دروس]]، [[زرگنده]]، [[جماران]]، [[ازگل]]، [[لویزان]]، [[مینی سیتی]]، [[سوهانک]]، [[حسین‌آباد]]، [[مبارک‌آباد]]، [[اقدسیه (تهران)|اقدسیه]]، [[زعفرانیه]]،[[آجودانیه]]، [[محمودیه]]، [[فرمانیه]]، [[کامرانیه]]، [[داودیه]]، [[دزاشیب]]، [[جردن]]، [[الهیه]]، [[ولنجک]]، [[اوین]]، [[ظفر]]، [[درکه]]، [[ونک]]

=== تئران ٚ خۊرتاو ===

[[تهران‌نو|تهران نو]]، [[تهران‌پارس|تهرانپارس]]، [[نارمک]]، [[شهرک امید]]، [[شهرک زیتون]]، [[سرخه‌حصار|سرخه حصار]]، پیروزی، گرگان، [[وحیدیه]]، کالاد، شمس‌آباد، [[حکیمیه (تهران)|حکیمیه]]، نیروی هوایی، [[نظام‌آباد (تهران)|نظام آباد]]، مجیدیه، حشمتیه، منصورآباد

=== تئران ٚ خۊرخۊس ===

[[جنت آباد (تهران) |جنت آباد]]، [[پونک]]، [[شهرک آزادی]]، ستارخان، آریاشهر، [[شهر زیبا]]، [[شهران]]، [[طرشت]]، [[گیشا]]، چیتگر، [[شهرک اکباتان]]، [[کوی بیمه]]، [[تهرانسر]]، [[حصارک]]، آزادی، فردوس، [[دهکده المپیک (تهران)|دهکده المپیک]] , [[شهرک امیر کبیر]]، [[کن]]، [[وردآورد]]، [[شهرک گلستان]]، [[چهار دیواری]]، [[تهران ویلا]]، [[سعادت آباد]] ،[[شهرک غرب]]، [[فرحزاد]]، [[چهار دیواری]]، جیحون، هاشمی، دامپزشکی، مهرآباد

=== تئران ٚ نسا ===

[[مشیریه]]، [[شهرک مسعودیه]]، [[افسریه]]، خانی آباد نو، [[نازی‌آباد (تهران)|نازی‌آباد]]، نعمت‌آباد، [[یاخچی‌آباد]]، امیربهادر، آذری، اتابک، خراسان، خزانه فلاح، خزانه بخارایی، شاپور، مولوی، سیروس، [[دروازه غار]]، جوادیه، [[یافت‌آباد]]، [[منیریه]]، [[امیریه (تهران)|امیریه]]، شوش، [[بازار تهران]]، [[شهرری]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]][[شهرک رسالت]] بازار چینی فروشان  [[کیان شهر]]، یافت آباد 

=== تئران ٚ مرکز ===

یوسف آباد، امیرآباد، عباس‌آباد، جلفا، خواجه عبدالله، بهارشیراز، زرتشت، بهجت آباد، تخت جمشید (طالقانی)، تخت طاووس، سهروردی، آپادانا، توحید، جمهوری (نادری)، استانبول، توپخانه، [[خیابان لاله‌زار|لاله زار]]، باغ صبا، فاطمی، آرژانتین، آذربایجان

== دئني جيگایان ==

===قصرؤن ؤ عمارتؤن===
[[ سلطنت آباد کاخ]]،
[[عمارت عثمانی و پل رومی]]،
[[دارالفنون|عمارت دارالفنون]]،
[[ مدرسه مروی عمارت(فخریه)]]،
[[ بهارستان کاخ(مجلس شورای ملی)]]،
[[حوض خانه باغ قدیم نگارستان]]،
[[ باغ فردوس عمارت]]،
[[گلستان کاخ ]]،
[[شمس العماره|شمس العماره عمارت ]]،
[[ سرخه حصار کاخ(یاقوت)]]،
[[ عشرت آباد کاخ و پادگان]]،
[[صاحب قرانیه|کاخ صاحب قرانیه]]،
[[مرمر کاخ ]]،


===ديزان ؤ بۊرجان===
[[ایرج قلعه ]]،
[[طبرک قلعه ]]،
[[ ری باروی]]،
[[نقاره‌خانه برج ]]،
[[ مرکز شهر سلجوقیان بقایا]]،
[[ طغرل برج]]،
[[هارون زندان ]]،
[[گبری قلعه ]]،
[[علاءالدین برج ]]،
[[رشکان دژ ]]،
[[میل تپه ]]،


===تئران ٚ بازاران===
[[تصویر:b82.jpg|left|thumb|امین السلطان میدان - تره بار بازار]] 

[[تصویر:b81.jpg|left|thumb|فرش فروشی دکان]]
*[[تئران بازار ]]
*[[بین الحرمین بازار ]]
*[[تجریش بازار ]]
*[[ امیر بازار]]
*[[ ری بازار]]

===تئران مۊزه‌ئن===
[[ ایران باستان موزه]]،
[[پرفسور حسابی موزه ]]،
[[جواهرات ملی موزه ]]،
[[تماشاگه پول]]،
[[تاریخ تماشاگه ]]،
[[زمان تماشاگه ]]،
[[صنعتی موزه ]] (تئران)،
[[ مجلس شورای اسلامی موزه]]،
[[علوم موزه ]]،
[[ ملک موزه ملی ]]،
[[هنرهای معاصر موزه ]]،
[[استاد صبا موزه ]]،
[[هنرهای ملی موزه]] 
[[رضا عباسی موزه ]]،
[[موزه هنرهای تزئینی ]](تئران)،
[[فرش ایران موزه ]]،
[[سعدآباد کاخ موزه ]]،
[[كاخ شهوند|موزه سبز (کاخ شهوند)]]،
[[موزه رجعت و عبرت]] (کاخ مادر شاه)،
[[مردم شناسی موزه ]]،
[[ ملت موزه]]،
[[تاریخ طبیعی دارآباد موزه ]]،
[[صنعت برق ایران موزه ]]،
[[هنرهای زیبا موزه ]]،
[[موزه نظامی (تئران)]]،
[[آزادی موزه ]]،
[[مجموعه هرباریوم]]،
[[اینقلاب موزه]]،
[[پول تماشاگه]]،
[[ملی جواهرات]]،
[[پست و تلگراف موزه]]،
[[سکه موزه]]

===قدیمی میدانان===
[[بهارستان میدان ]]،
[[حسن آباد میدان ]]،
[[اسب دوانی میدان ]]،
[[ارگ میدان ]]،
[[ محمدیه (اعدام)میدان]]،
[[ امام خمینی میدان]]،
[[تئران سبزه میدان]]،
[[آزادی میدان ]]

=== دانشگاهؤن ===
[[تئران دانشگا]]، [[امیرکبیر دانشگا صنعتی ]] (تئران پلی‌تکنیک )، [[صنعتی شریف دانشگا ]]، [[تربیت مدرس دانشگا ]]، [[دانشگا علم و صنعت ایران]]، [[ شهید بهشتی دانشگا]]، [[خواجه نصیرالدین طوسی دانشگا صنعتی ]]، [[علوم پزشکی تئران دانشگا ]]، [[علوم پزشکی ایران دانشگا ]]، [[شهید شمسی‌پور دانشکده فنی ]]، [[  تئران دانشگا هونر]]، [[علامه طباطبایی دانشگا]]، [[مالک اشتر دانشگا صنعتی ]]، [[ امام حسین دانشگا]]، [[امام صادق دانشگا]]، [[الزهرا دانشگا ]] ، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران جنوب|دانشگا آزاد واحد تئران جنوب]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران شمال|دانشگا آزاد واحد تئران شمال]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران مرکز|دانشگا آزاد واحد تئران مرکز]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد تئران شرق|دانشگا آزاد واحد تئران شرق]] و [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد علوم و تحقیقات]] 

=== تئران ٚ پارکان===
[[تئران پارک ملت |تئران بوستان ملت]]،
[[تئران پارک لاله|تئران بوستان لاله]]،
[[پارک المهدی (تئران)|پارک المهدی]]،
[[ساعی بوستان ]]،
[[پارک شهر]]،
[[قیطریه بوستان ]]،
[[جمشیدیه بوستان ]]،
[[تئران اندیشه بوستان ]]،
[[ تئران دانشجو بوستان ]]،
[[تئران بوستان پردیسان]]،
[[نیاوران بوستان ]]،
[[بعثت بوستان ]]،
[[طالقانی پارک ]]،
[[ گفتگو بوستان]]،
[[چیتگر بوستان جنگلی ]]،
[[لویزان بوستان جنگلی ]]،
[[نصر بوستان جنگلی ]]،
[[سرخه حصار بوستان جنگلی ]]،
[[توسکا بوستان جنگلی ]]

===فرهنگسرایان===
[[خاوران فرهنگسرا ]] (جوان) ،
[[ابن سينا فرهنگسرا ]] (قانون)،
[[خانواده فرهنگسرا ]]،
[[ملل فرهنگسرا ]] (امير كبير)،
[[هونر فرهنگسرا ]] (ارسباران)،
[[بهمن فرهنگسرا ]]،
[[کودک فرهنگسرا ]]،
[[بانو فرهنگسرا ]] (سرو)،
[[دوختران فرهنگسرا ]] (فردوس)،
[[نوجوان فرهنگسرا ]] (ورزش)،
[[ تفکر فرهنگسرا]] (معرفت) ،
[[اندیشه فرهنگسرا ]] (مدرسه)،
[[دانشجو فرهنگسرا ]] (شفق)،
[[سالمند فرهنگسرا ]] (امام خميني)،
[[ولاء فرهنگسرا ]]،
[[قرآن فرهنگسرا ]]،
[[پایداری فرهنگسرا ]] ،
[[اینقلاب فرهنگسرا ]]،
[[اقوام فرهنگسرا ]] (بهاران)،
[[ کار فرهنگسرا]]،
[[ سلامت فرهنگسرا]]،
[[طبیعت فرهنگسرا ]] (اشراق)،
[[فناوری اطلاعات فرهنگسرا ]] (IT)،
[[شهر فرهنگسرا ]] (تئران)،
[[رسانه فرهنگسرا ]]،
[[خاتم فرهنگسرا ]]،
[[علوم فرهنگسرا ]] 

===ورزشي جيگایان===
[[آزادی مجموعیه ورزشی]] ، [[ایمام خمینی مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید شیرودی مجموعیه ورزشی]] ، [[اینقلاب مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید چمران مجموعیه ورزشی]] ، [[ونک مجموعیه ورزشی]] ، [[محلات زمین فوتبال]] ،[[ شهید هرندی ورزشگاه]] ،[[ مجیدیه مجموعیه ورزشی]] ، [[فدک مجموعیه ورزشی]] ، [[شهر خانیه ورزشی]] ، [[شمشیری مجموعیه ورزشی]] ، [[بهمن مجموعیه ورزشی]] ، [[هفت مرکز ورزشی]] ، [[بهمن مانژسواری]] ، [[خانیه ورزشی]] ، [[جیهون مرکز ورزشی]] ،[[ مهر مجموعیه ورزشی]] ،[[ شهرک امید مجموعیه ورزشی]] ،[[ مهر آباد استخر و سونا]] ،[[ یخچال مجموعیه ورزشی]] ، [[یادآوران مجموعیه ورزشی]] ، [[بهاران مجموعیه ورزشی]] ، [[دهداری مجموعیه ورزشی]] ، [[زینبیه مجموعیه ورزشی]]

===پارکان===
{{تئران پارکان}}

===سينمایان===
{{تئران سینمان}}


==تاتايي‌ئن==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
Golestan Palace, Tehran, Iran (1249288212).jpg|گۊلستان ٚ کاخ
Tochal from Modarres Expressway.jpg|تؤچال ٚ کۊ نما
ChitgarLake.jpg|چيتگر درىاچه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 76 (cropped).jpg|تئران ٚ نما، ميلاد ٚ بۊرج ٚ جؤر ٚ جه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 73.jpg|تئران ٚ گيشا محله 
City Theater of Tehran 2019 6.jpg|تئران ٚ شأر ٚ تئاتر
Towers in Tehran City at night.jpg|تئران شو ٚ مئن
National Museum of Persia.jpg|ايران ٚ ميللي مۊزه تئران ٚ مئن
Azadi Tower 01.jpg|آزادي بۊرج
as.jpg|قوام اسلطنه خانه
add.jpg|آزادي مىدان 
aff.jpg|[[میلاد برج|ميلاد ٚ بۊرج]]
agg.jpg|ايسلامي شؤرا مجلس
b78.jpg|خيابان سپه سردر
b79.jpg|حسن آباد ٚ مىدان
b80.jpg|سبزه مىدان ٚ بازار ٚ وۊرۊدی
b83.jpg|زرتشتیان ٚ معبد، قوام السلطنه خيابان
b84.jpg|سید خندان ٚ پۊرد
b85.jpg|مدرس 
b86.jpg|تئران ٚ سعادت آباد
b87.jpg|باغشا مىدان
b88.jpg|درکه
b89.jpg|آزادي سينما
b90.jpg|تجريش، ارم ٚ خیابان
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

==باخي اطلاعات==
{{تئران}}

==سربس==
[[جرگه:سیاسی جوغرافی]]
[[جرگه:شهر]]
[[جرگه:تهرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:ایرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:آسیا شهرؤن]]
[[جرگه:پایتختان]]</text>
      <sha1>czofahc1wwgpfzkqt239ntkomn1bwk2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157028</id>
      <parentid>157023</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:05:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34152-72</username>
        <id>18573</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ تٚهرٚآٚن کآٚسپٚیٚآٚنی/کآٚسپٚی/کآٚسپٚآٚنی/کآٚسپٚستٚآٚنٚی اٚیسٚه و فٚارس نٚیعه بٚه اٚهر گ دٚؤٚست دٰٚرٚم ٚ گٚآٚن/جٚآٚن Tehran is Caspiani &amp; has NO Fars</comment>
      <origin>157028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20176" sha1="i1wlft4ucecgy8z9ui7eebugl2e6lk1" xml:space="preserve">'''تٚهرٚان''' [[ايران]] ٚ و [[کاسپي زوانان|کآٚسپٚیٚآٚنی]] لیکی/قؤٚمی جٚرگه گ پیلٚه تٚرن لیکی جٚرگه/گٚروٚه اٚزجه ایرٚآٚن ایسه ٚ پيله‌ترين شٚهٰر و پايتخت بیبی هساه دٚه.

==جرگییت==
تئران ٚ مئن پۊر قؤم ؤ طایفه زيوه، ولي اۊن ٚ خارجي جمعيت زياد نيه.&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=اطلس کلان‌شهر تهران|نام خانوادگی=|نام=محسن حبیبی، برنارد هورکارد|ناشر=شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری|سال=چاپ اول، ۱۳۸۴|شابک=964-7943-46-6|مکان=|صفحات=۱۱۲ و ۱۱۳}}&lt;/ref&gt; تئران قاجاري‌ئن ٚ دؤره ؤ پایتخت بؤستن ٚ زمات کمتر جه ۲۰ هزار نفر جمعيت دأشتي ولي هأسأ ايته جه مئني خۊرتاو ٚ پيله‌ترين شأران ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=برگ‌هایی از تاریخ تهران|نام خانوادگی=شهبازی|نام=داریوش|ناشر=ثالث|سال=|شابک=9789643805494|مکان=|صفحات=۱۹}}&lt;/ref&gt; بر اساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، تئران ٚ شأر جمعيت ۸,۶۹۳,۷۰۶ نفر بۊ.&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{یادکرد وب|نویسنده=درگاه ملی آمار|کد زبان=fa|تاریخ=|وبگاه=https://www.amar.org.ir|نشانی=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|عنوان=نتایج سرشماری ۱۳۹۵/تهران|accessdate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171205143714/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|archivedate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران، جمعيت ٚ نظر ٚ جه دۊنىا مئن بيس ؤ چارؤم ؤ [[آسيا]] [[خۊرتاو]] ٚ مئن أول ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=247wallst.com|تاریخ=|عنوان=50 Largest Cities in the World|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20180922144222/https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|نشانی=https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|ناشر=|زبان=en|doi=|تاریخ بازدید=|تاریخ بازبینی=2018-09-22|تاریخ بایگانی=2018-09-22}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ جمعيت ٚ رؤشد، سالانه ۱/۷۹ درصد ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=سیما|نام=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و|کد زبان=fa-IR|نشانی=http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/جمعیت-تهران-13-میلیون-نفر|عنوان=جمعیت تهران، 13 میلیون نفر|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و سیما|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190109194249/http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-13-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%B1|archivedate=۹ ژانویه ۲۰۱۹|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; مردۊم ٚ سواد ٚ ميزان ني تئران ٚ مئن جؤر ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;/&gt;


{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
&lt;caption&gt;تئران ٚ جمعيت مۊختلف دؤره‌ئن ٚ مئن&lt;/caption&gt;
|-
! سال!!جمعيت!!رؤشد ٚ ميزان!!حکۊمت
|-
| ۹۳۳||۱,۰۰۰|| ||شا طهماسب صفوي
|-
| ۱۰۰۵||۳,۰۰۰||۱/۴||شا عباس صفوي
|-
| ۱۱۷۶||۱۵,۰۰۰||۵/۲||آقامحمدخان قاجار
|-
| ۱۱۸۶||۵۰,۰۰۰||۱۲/۰۳||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۱۹۱||۶۰,۰۰۰||۳/۶||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۱۳||۸۰,۰۰۰||۲/۸||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۴۶||۱۴۷,۲۵۶||۲/۹||ناصرالدین‌شا قاجار
|-
| ۱۳۰۹||۲۵۰,۰۰۰||۲/۴||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۱۹||۵۴۰,۰۸۷||۶/۶||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۳۵||۱,۵۶۰,۹۳۴||۵/۵||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۴۵||۲,۷۱۹,۷۳۰||۵/۱||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۵۵||۴,۵۳۰,۲۲۳||۲/۹||محمدرضا پهلوي
|- resource=&quot;&quot;
| ۱۳۶۵||۶,۰۵۸,۲۰۷||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۰||۶,۴۹۷,۲۳۸||۰/۷۸||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۵||۶,۷۵۸,۸۴۵||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۸۵||۷,۷۱۱,۲۳۰|| ||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۹۵||۸,۷۳۷,۵۱۰||۱/۷||ايسلامي جؤمۊري
|-
| colspan=&quot;4&quot; |&lt;small&gt;'''سربس''':&lt;/small&gt; تئران ٚ أطلس - ايران ٚ آمار&lt;ref name=&quot;:15&quot;/&gt;
|}

===مردۊم===
تئران ٚ مردۊم ويشتر کاسپیانی ايسن ؤ کاسپیانی ني تئران ٚ مئن رائژ‌ترين زوانی جٚرگه ايسه. آذرباىجاني‌ئن، فارسان ؤ کوردان و لوران و بٚلوٚچان و اٚرمٚنیان و غیره ني جه أ شأر ٚ مردۊم ايسد.&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=Kjeilen|نام=Tore|نشانی=http://looklex.com/e.o/teheran.htm|عنوان=Teheran - LookLex Encyclopaedia|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=looklex.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130429060418/http://looklex.com/e.o/teheran.htm|archivedate=۲۹ آوریل ۲۰۱۳|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=خبرگزاری جمهوری اسلامی|عنوان=یک و نیم میلیون مازندرانی پایتخت‌نشین شدند|نشانی=http://www.irna.ir/fa/News/82021017|زبان=fa-IR|تاریخ بازبینی=2018-08-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170818012156/http://www.irna.ir/fa/News/82021017|archivedate=۱۸ اوت ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ مئن زياد خارجي نئسا ؤ اۊن ٚ خارجي‌ئن ويشتر [[أفغانستان]]، [[پاکستان]] ؤ [[عراق]] ٚ شين ايسد.&lt;ref name=&quot;:14&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نویسنده=Amar.org.ir|کد زبان=fa|تاریخ=|نشانی=http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|عنوان=مقایسه ویژگیهای جمعیتی و اجتماعی مناطق ٢٢ گانه شهر تهران|وبگاه=http://www.amar.org.ir|accessdate=۲۹ دسامبر ۲۰۱۳|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140327055605/http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|archivedate=۲۷ مارس ۲۰۱۴|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=BBC News فارسی|تاریخ=2017-06-19|عنوان=مهاجران در ایران؛ تعداد اتباع کدام کشورها بیشتر است؟|نشانی=http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|زبان=en-GB|تاریخ بازبینی=2018-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180622052059/http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|archivedate=۲۲ ژوئن ۲۰۱۸|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;

== تئران ٚ محلان==
===قديمي محلان===
قديم ٚ تئران چارته محله جه تشکيل بؤستی کي اۊشان ٚ نامان [[سنگلج]]، [[اودلاجان]]، [[بازار]] ؤ [[چاله‌میدان]] بۊ. ناصرالدین‌شاه قاجار ٚ زمات ٚ مئن  چن‌ته جديد ٚ محله تئران ٚ مئن چأگۊدئد؛ ارگ، [[چاله حصار]]، [[خانی آباد]]، [[جوادیه (تهران)|جوادیه]]، [[قنات‌آباد]]، پاچنار، [[پامنار (تهران)|پامنار]]، [[یافت‌آباد]]، [[گار ماشین]]، [[گود زنبورک‌خانه]]، صابون‌پزخانه، گود عرب‌ها ؤ [[دروازه قزوین]] ٚ مأنستن.
پيله تئران ٚ باخي محله‌ئن ٚ جه شأ [[شهرری]]، [[تجریش]]، [[تهران‌پارس]]، [[تهران نو]]، [[نارمک]]، [[کَن]] و [[فرحزاد]]، [[طرشت]] نظام آباد و [[حسن‌آباد]]، [[بریانک]]، [[نازی‌آباد]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]] ؤ [[کیان شهر]]-أ نام بؤردن.


=== تئران ٚ کلسيا ===

[[تجریش]]، [[نیاوران]]، [[قلهک]]، [[دروس]]، [[زرگنده]]، [[جماران]]، [[ازگل]]، [[لویزان]]، [[مینی سیتی]]، [[سوهانک]]، [[حسین‌آباد]]، [[مبارک‌آباد]]، [[اقدسیه (تهران)|اقدسیه]]، [[زعفرانیه]]،[[آجودانیه]]، [[محمودیه]]، [[فرمانیه]]، [[کامرانیه]]، [[داودیه]]، [[دزاشیب]]، [[جردن]]، [[الهیه]]، [[ولنجک]]، [[اوین]]، [[ظفر]]، [[درکه]]، [[ونک]]

=== تئران ٚ خۊرتاو ===

[[تهران‌نو|تهران نو]]، [[تهران‌پارس|تهرانپارس]]، [[نارمک]]، [[شهرک امید]]، [[شهرک زیتون]]، [[سرخه‌حصار|سرخه حصار]]، پیروزی، گرگان، [[وحیدیه]]، کالاد، شمس‌آباد، [[حکیمیه (تهران)|حکیمیه]]، نیروی هوایی، [[نظام‌آباد (تهران)|نظام آباد]]، مجیدیه، حشمتیه، منصورآباد

=== تئران ٚ خۊرخۊس ===

[[جنت آباد (تهران) |جنت آباد]]، [[پونک]]، [[شهرک آزادی]]، ستارخان، آریاشهر، [[شهر زیبا]]، [[شهران]]، [[طرشت]]، [[گیشا]]، چیتگر، [[شهرک اکباتان]]، [[کوی بیمه]]، [[تهرانسر]]، [[حصارک]]، آزادی، فردوس، [[دهکده المپیک (تهران)|دهکده المپیک]] , [[شهرک امیر کبیر]]، [[کن]]، [[وردآورد]]، [[شهرک گلستان]]، [[چهار دیواری]]، [[تهران ویلا]]، [[سعادت آباد]] ،[[شهرک غرب]]، [[فرحزاد]]، [[چهار دیواری]]، جیحون، هاشمی، دامپزشکی، مهرآباد

=== تئران ٚ نسا ===

[[مشیریه]]، [[شهرک مسعودیه]]، [[افسریه]]، خانی آباد نو، [[نازی‌آباد (تهران)|نازی‌آباد]]، نعمت‌آباد، [[یاخچی‌آباد]]، امیربهادر، آذری، اتابک، خراسان، خزانه فلاح، خزانه بخارایی، شاپور، مولوی، سیروس، [[دروازه غار]]، جوادیه، [[یافت‌آباد]]، [[منیریه]]، [[امیریه (تهران)|امیریه]]، شوش، [[بازار تهران]]، [[شهرری]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]][[شهرک رسالت]] بازار چینی فروشان  [[کیان شهر]]، یافت آباد 

=== تئران ٚ مرکز ===

یوسف آباد، امیرآباد، عباس‌آباد، جلفا، خواجه عبدالله، بهارشیراز، زرتشت، بهجت آباد، تخت جمشید (طالقانی)، تخت طاووس، سهروردی، آپادانا، توحید، جمهوری (نادری)، استانبول، توپخانه، [[خیابان لاله‌زار|لاله زار]]، باغ صبا، فاطمی، آرژانتین، آذربایجان

== دئني جيگایان ==

===قصرؤن ؤ عمارتؤن===
[[ سلطنت آباد کاخ]]،
[[عمارت عثمانی و پل رومی]]،
[[دارالفنون|عمارت دارالفنون]]،
[[ مدرسه مروی عمارت(فخریه)]]،
[[ بهارستان کاخ(مجلس شورای ملی)]]،
[[حوض خانه باغ قدیم نگارستان]]،
[[ باغ فردوس عمارت]]،
[[گلستان کاخ ]]،
[[شمس العماره|شمس العماره عمارت ]]،
[[ سرخه حصار کاخ(یاقوت)]]،
[[ عشرت آباد کاخ و پادگان]]،
[[صاحب قرانیه|کاخ صاحب قرانیه]]،
[[مرمر کاخ ]]،


===ديزان ؤ بۊرجان===
[[ایرج قلعه ]]،
[[طبرک قلعه ]]،
[[ ری باروی]]،
[[نقاره‌خانه برج ]]،
[[ مرکز شهر سلجوقیان بقایا]]،
[[ طغرل برج]]،
[[هارون زندان ]]،
[[گبری قلعه ]]،
[[علاءالدین برج ]]،
[[رشکان دژ ]]،
[[میل تپه ]]،


===تئران ٚ بازاران===
[[تصویر:b82.jpg|left|thumb|امین السلطان میدان - تره بار بازار]] 

[[تصویر:b81.jpg|left|thumb|فرش فروشی دکان]]
*[[تئران بازار ]]
*[[بین الحرمین بازار ]]
*[[تجریش بازار ]]
*[[ امیر بازار]]
*[[ ری بازار]]

===تئران مۊزه‌ئن===
[[ ایران باستان موزه]]،
[[پرفسور حسابی موزه ]]،
[[جواهرات ملی موزه ]]،
[[تماشاگه پول]]،
[[تاریخ تماشاگه ]]،
[[زمان تماشاگه ]]،
[[صنعتی موزه ]] (تئران)،
[[ مجلس شورای اسلامی موزه]]،
[[علوم موزه ]]،
[[ ملک موزه ملی ]]،
[[هنرهای معاصر موزه ]]،
[[استاد صبا موزه ]]،
[[هنرهای ملی موزه]] 
[[رضا عباسی موزه ]]،
[[موزه هنرهای تزئینی ]](تئران)،
[[فرش ایران موزه ]]،
[[سعدآباد کاخ موزه ]]،
[[كاخ شهوند|موزه سبز (کاخ شهوند)]]،
[[موزه رجعت و عبرت]] (کاخ مادر شاه)،
[[مردم شناسی موزه ]]،
[[ ملت موزه]]،
[[تاریخ طبیعی دارآباد موزه ]]،
[[صنعت برق ایران موزه ]]،
[[هنرهای زیبا موزه ]]،
[[موزه نظامی (تئران)]]،
[[آزادی موزه ]]،
[[مجموعه هرباریوم]]،
[[اینقلاب موزه]]،
[[پول تماشاگه]]،
[[ملی جواهرات]]،
[[پست و تلگراف موزه]]،
[[سکه موزه]]

===قدیمی میدانان===
[[بهارستان میدان ]]،
[[حسن آباد میدان ]]،
[[اسب دوانی میدان ]]،
[[ارگ میدان ]]،
[[ محمدیه (اعدام)میدان]]،
[[ امام خمینی میدان]]،
[[تئران سبزه میدان]]،
[[آزادی میدان ]]

=== دانشگاهؤن ===
[[تئران دانشگا]]، [[امیرکبیر دانشگا صنعتی ]] (تئران پلی‌تکنیک )، [[صنعتی شریف دانشگا ]]، [[تربیت مدرس دانشگا ]]، [[دانشگا علم و صنعت ایران]]، [[ شهید بهشتی دانشگا]]، [[خواجه نصیرالدین طوسی دانشگا صنعتی ]]، [[علوم پزشکی تئران دانشگا ]]، [[علوم پزشکی ایران دانشگا ]]، [[شهید شمسی‌پور دانشکده فنی ]]، [[  تئران دانشگا هونر]]، [[علامه طباطبایی دانشگا]]، [[مالک اشتر دانشگا صنعتی ]]، [[ امام حسین دانشگا]]، [[امام صادق دانشگا]]، [[الزهرا دانشگا ]] ، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران جنوب|دانشگا آزاد واحد تئران جنوب]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران شمال|دانشگا آزاد واحد تئران شمال]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران مرکز|دانشگا آزاد واحد تئران مرکز]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد تئران شرق|دانشگا آزاد واحد تئران شرق]] و [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد علوم و تحقیقات]] 

=== تئران ٚ پارکان===
[[تئران پارک ملت |تئران بوستان ملت]]،
[[تئران پارک لاله|تئران بوستان لاله]]،
[[پارک المهدی (تئران)|پارک المهدی]]،
[[ساعی بوستان ]]،
[[پارک شهر]]،
[[قیطریه بوستان ]]،
[[جمشیدیه بوستان ]]،
[[تئران اندیشه بوستان ]]،
[[ تئران دانشجو بوستان ]]،
[[تئران بوستان پردیسان]]،
[[نیاوران بوستان ]]،
[[بعثت بوستان ]]،
[[طالقانی پارک ]]،
[[ گفتگو بوستان]]،
[[چیتگر بوستان جنگلی ]]،
[[لویزان بوستان جنگلی ]]،
[[نصر بوستان جنگلی ]]،
[[سرخه حصار بوستان جنگلی ]]،
[[توسکا بوستان جنگلی ]]

===فرهنگسرایان===
[[خاوران فرهنگسرا ]] (جوان) ،
[[ابن سينا فرهنگسرا ]] (قانون)،
[[خانواده فرهنگسرا ]]،
[[ملل فرهنگسرا ]] (امير كبير)،
[[هونر فرهنگسرا ]] (ارسباران)،
[[بهمن فرهنگسرا ]]،
[[کودک فرهنگسرا ]]،
[[بانو فرهنگسرا ]] (سرو)،
[[دوختران فرهنگسرا ]] (فردوس)،
[[نوجوان فرهنگسرا ]] (ورزش)،
[[ تفکر فرهنگسرا]] (معرفت) ،
[[اندیشه فرهنگسرا ]] (مدرسه)،
[[دانشجو فرهنگسرا ]] (شفق)،
[[سالمند فرهنگسرا ]] (امام خميني)،
[[ولاء فرهنگسرا ]]،
[[قرآن فرهنگسرا ]]،
[[پایداری فرهنگسرا ]] ،
[[اینقلاب فرهنگسرا ]]،
[[اقوام فرهنگسرا ]] (بهاران)،
[[ کار فرهنگسرا]]،
[[ سلامت فرهنگسرا]]،
[[طبیعت فرهنگسرا ]] (اشراق)،
[[فناوری اطلاعات فرهنگسرا ]] (IT)،
[[شهر فرهنگسرا ]] (تئران)،
[[رسانه فرهنگسرا ]]،
[[خاتم فرهنگسرا ]]،
[[علوم فرهنگسرا ]] 

===ورزشي جيگایان===
[[آزادی مجموعیه ورزشی]] ، [[ایمام خمینی مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید شیرودی مجموعیه ورزشی]] ، [[اینقلاب مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید چمران مجموعیه ورزشی]] ، [[ونک مجموعیه ورزشی]] ، [[محلات زمین فوتبال]] ،[[ شهید هرندی ورزشگاه]] ،[[ مجیدیه مجموعیه ورزشی]] ، [[فدک مجموعیه ورزشی]] ، [[شهر خانیه ورزشی]] ، [[شمشیری مجموعیه ورزشی]] ، [[بهمن مجموعیه ورزشی]] ، [[هفت مرکز ورزشی]] ، [[بهمن مانژسواری]] ، [[خانیه ورزشی]] ، [[جیهون مرکز ورزشی]] ،[[ مهر مجموعیه ورزشی]] ،[[ شهرک امید مجموعیه ورزشی]] ،[[ مهر آباد استخر و سونا]] ،[[ یخچال مجموعیه ورزشی]] ، [[یادآوران مجموعیه ورزشی]] ، [[بهاران مجموعیه ورزشی]] ، [[دهداری مجموعیه ورزشی]] ، [[زینبیه مجموعیه ورزشی]]

===پارکان===
{{تئران پارکان}}

===سينمایان===
{{تئران سینمان}}


==تاتايي‌ئن==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
Golestan Palace, Tehran, Iran (1249288212).jpg|گۊلستان ٚ کاخ
Tochal from Modarres Expressway.jpg|تؤچال ٚ کۊ نما
ChitgarLake.jpg|چيتگر درىاچه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 76 (cropped).jpg|تئران ٚ نما، ميلاد ٚ بۊرج ٚ جؤر ٚ جه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 73.jpg|تئران ٚ گيشا محله 
City Theater of Tehran 2019 6.jpg|تئران ٚ شأر ٚ تئاتر
Towers in Tehran City at night.jpg|تئران شو ٚ مئن
National Museum of Persia.jpg|ايران ٚ ميللي مۊزه تئران ٚ مئن
Azadi Tower 01.jpg|آزادي بۊرج
as.jpg|قوام اسلطنه خانه
add.jpg|آزادي مىدان 
aff.jpg|[[میلاد برج|ميلاد ٚ بۊرج]]
agg.jpg|ايسلامي شؤرا مجلس
b78.jpg|خيابان سپه سردر
b79.jpg|حسن آباد ٚ مىدان
b80.jpg|سبزه مىدان ٚ بازار ٚ وۊرۊدی
b83.jpg|زرتشتیان ٚ معبد، قوام السلطنه خيابان
b84.jpg|سید خندان ٚ پۊرد
b85.jpg|مدرس 
b86.jpg|تئران ٚ سعادت آباد
b87.jpg|باغشا مىدان
b88.jpg|درکه
b89.jpg|آزادي سينما
b90.jpg|تجريش، ارم ٚ خیابان
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

==باخي اطلاعات==
{{تئران}}

==سربس==
[[جرگه:سیاسی جوغرافی]]
[[جرگه:شهر]]
[[جرگه:تهرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:ایرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:آسیا شهرؤن]]
[[جرگه:پایتختان]]</text>
      <sha1>i1wlft4ucecgy8z9ui7eebugl2e6lk1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157033</id>
      <parentid>157028</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:06:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34152-72|~2026-34152-72]] ([[User talk:~2026-34152-72|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>157023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20302" sha1="czofahc1wwgpfzkqt239ntkomn1bwk2" xml:space="preserve">{{زيبيل/جاجيگا}}
'''تئران''' [[ايران]] ٚ پيله‌ترين شأر ؤ پايتخت ايسه.
 شأر [[تئران ٚ اۊستان]] ؤ [[تئران ٚ شأرستان]] ٚ مئن دره. تئران مئن ويشتر جه ۸,۶۹۳,۷۰۶ نفر زيوده ؤ جمعيت ٚ نظر ٚ جه، [[آسيا]] [[خۊرخۊس]] ٚ أولي شأر ؤ دۊنیا مئن بيست ؤ چارؤم ايسه ؤ مئني خۊرتاو ٚ مئن ني قاهره پسي دۊوؤمه.

==جمعيت==
تئران ٚ مئن پۊر قؤم ؤ طایفه زيوه، ولي اۊن ٚ خارجي جمعيت زياد نيه.&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=اطلس کلان‌شهر تهران|نام خانوادگی=|نام=محسن حبیبی، برنارد هورکارد|ناشر=شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری|سال=چاپ اول، ۱۳۸۴|شابک=964-7943-46-6|مکان=|صفحات=۱۱۲ و ۱۱۳}}&lt;/ref&gt; تئران قاجاري‌ئن ٚ دؤره ؤ پایتخت بؤستن ٚ زمات کمتر جه ۲۰ هزار نفر جمعيت دأشتي ولي هأسأ ايته جه مئني خۊرتاو ٚ پيله‌ترين شأران ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=برگ‌هایی از تاریخ تهران|نام خانوادگی=شهبازی|نام=داریوش|ناشر=ثالث|سال=|شابک=9789643805494|مکان=|صفحات=۱۹}}&lt;/ref&gt; بر اساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، تئران ٚ شأر جمعيت ۸,۶۹۳,۷۰۶ نفر بۊ.&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{یادکرد وب|نویسنده=درگاه ملی آمار|کد زبان=fa|تاریخ=|وبگاه=https://www.amar.org.ir|نشانی=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|عنوان=نتایج سرشماری ۱۳۹۵/تهران|accessdate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171205143714/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|archivedate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران، جمعيت ٚ نظر ٚ جه دۊنىا مئن بيس ؤ چارؤم ؤ [[آسيا]] [[خۊرتاو]] ٚ مئن أول ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=247wallst.com|تاریخ=|عنوان=50 Largest Cities in the World|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20180922144222/https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|نشانی=https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|ناشر=|زبان=en|doi=|تاریخ بازدید=|تاریخ بازبینی=2018-09-22|تاریخ بایگانی=2018-09-22}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ جمعيت ٚ رؤشد، سالانه ۱/۷۹ درصد ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=سیما|نام=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و|کد زبان=fa-IR|نشانی=http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/جمعیت-تهران-13-میلیون-نفر|عنوان=جمعیت تهران، 13 میلیون نفر|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و سیما|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190109194249/http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-13-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%B1|archivedate=۹ ژانویه ۲۰۱۹|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; مردۊم ٚ سواد ٚ ميزان ني تئران ٚ مئن جؤر ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;/&gt;


{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
&lt;caption&gt;تئران ٚ جمعيت مۊختلف دؤره‌ئن ٚ مئن&lt;/caption&gt;
|-
! سال!!جمعيت!!رؤشد ٚ ميزان!!حکۊمت
|-
| ۹۳۳||۱,۰۰۰|| ||شا طهماسب صفوي
|-
| ۱۰۰۵||۳,۰۰۰||۱/۴||شا عباس صفوي
|-
| ۱۱۷۶||۱۵,۰۰۰||۵/۲||آقامحمدخان قاجار
|-
| ۱۱۸۶||۵۰,۰۰۰||۱۲/۰۳||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۱۹۱||۶۰,۰۰۰||۳/۶||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۱۳||۸۰,۰۰۰||۲/۸||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۴۶||۱۴۷,۲۵۶||۲/۹||ناصرالدین‌شا قاجار
|-
| ۱۳۰۹||۲۵۰,۰۰۰||۲/۴||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۱۹||۵۴۰,۰۸۷||۶/۶||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۳۵||۱,۵۶۰,۹۳۴||۵/۵||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۴۵||۲,۷۱۹,۷۳۰||۵/۱||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۵۵||۴,۵۳۰,۲۲۳||۲/۹||محمدرضا پهلوي
|- resource=&quot;&quot;
| ۱۳۶۵||۶,۰۵۸,۲۰۷||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۰||۶,۴۹۷,۲۳۸||۰/۷۸||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۵||۶,۷۵۸,۸۴۵||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۸۵||۷,۷۱۱,۲۳۰|| ||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۹۵||۸,۷۳۷,۵۱۰||۱/۷||ايسلامي جؤمۊري
|-
| colspan=&quot;4&quot; |&lt;small&gt;'''سربس''':&lt;/small&gt; تئران ٚ أطلس - ايران ٚ آمار&lt;ref name=&quot;:15&quot;/&gt;
|}

===مردۊم===
تئران ٚ مردۊم ويشتر فارس ايسد ؤ فارسي ني تئران ٚ مئن رائج‌ترين زوان ايسه. آذرباىجاني‌ئن، مازندراني‌ئن، گيلکان ؤ کۊردان ني جه أ شأر ٚ مردۊم ايسد.&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=Kjeilen|نام=Tore|نشانی=http://looklex.com/e.o/teheran.htm|عنوان=Teheran - LookLex Encyclopaedia|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=looklex.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130429060418/http://looklex.com/e.o/teheran.htm|archivedate=۲۹ آوریل ۲۰۱۳|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=خبرگزاری جمهوری اسلامی|عنوان=یک و نیم میلیون مازندرانی پایتخت‌نشین شدند|نشانی=http://www.irna.ir/fa/News/82021017|زبان=fa-IR|تاریخ بازبینی=2018-08-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170818012156/http://www.irna.ir/fa/News/82021017|archivedate=۱۸ اوت ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ مئن زياد خارجي نئسا ؤ اۊن ٚ خارجي‌ئن ويشتر [[أفغانستان]]، [[پاکستان]] ؤ [[عراق]] ٚ شين ايسد.&lt;ref name=&quot;:14&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نویسنده=Amar.org.ir|کد زبان=fa|تاریخ=|نشانی=http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|عنوان=مقایسه ویژگیهای جمعیتی و اجتماعی مناطق ٢٢ گانه شهر تهران|وبگاه=http://www.amar.org.ir|accessdate=۲۹ دسامبر ۲۰۱۳|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140327055605/http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|archivedate=۲۷ مارس ۲۰۱۴|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=BBC News فارسی|تاریخ=2017-06-19|عنوان=مهاجران در ایران؛ تعداد اتباع کدام کشورها بیشتر است؟|نشانی=http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|زبان=en-GB|تاریخ بازبینی=2018-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180622052059/http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|archivedate=۲۲ ژوئن ۲۰۱۸|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;

== تئران ٚ محلان==
===قديمي محلان===
قديم ٚ تئران چارته محله جه تشکيل بؤستی کي اۊشان ٚ نامان [[سنگلج]]، [[اودلاجان]]، [[بازار]] ؤ [[چاله‌میدان]] بۊ. ناصرالدین‌شاه قاجار ٚ زمات ٚ مئن  چن‌ته جديد ٚ محله تئران ٚ مئن چأگۊدئد؛ ارگ، [[چاله حصار]]، [[خانی آباد]]، [[جوادیه (تهران)|جوادیه]]، [[قنات‌آباد]]، پاچنار، [[پامنار (تهران)|پامنار]]، [[یافت‌آباد]]، [[گار ماشین]]، [[گود زنبورک‌خانه]]، صابون‌پزخانه، گود عرب‌ها ؤ [[دروازه قزوین]] ٚ مأنستن.
پيله تئران ٚ باخي محله‌ئن ٚ جه شأ [[شهرری]]، [[تجریش]]، [[تهران‌پارس]]، [[تهران نو]]، [[نارمک]]، [[کَن]] و [[فرحزاد]]، [[طرشت]] نظام آباد و [[حسن‌آباد]]، [[بریانک]]، [[نازی‌آباد]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]] ؤ [[کیان شهر]]-أ نام بؤردن.


=== تئران ٚ کلسيا ===

[[تجریش]]، [[نیاوران]]، [[قلهک]]، [[دروس]]، [[زرگنده]]، [[جماران]]، [[ازگل]]، [[لویزان]]، [[مینی سیتی]]، [[سوهانک]]، [[حسین‌آباد]]، [[مبارک‌آباد]]، [[اقدسیه (تهران)|اقدسیه]]، [[زعفرانیه]]،[[آجودانیه]]، [[محمودیه]]، [[فرمانیه]]، [[کامرانیه]]، [[داودیه]]، [[دزاشیب]]، [[جردن]]، [[الهیه]]، [[ولنجک]]، [[اوین]]، [[ظفر]]، [[درکه]]، [[ونک]]

=== تئران ٚ خۊرتاو ===

[[تهران‌نو|تهران نو]]، [[تهران‌پارس|تهرانپارس]]، [[نارمک]]، [[شهرک امید]]، [[شهرک زیتون]]، [[سرخه‌حصار|سرخه حصار]]، پیروزی، گرگان، [[وحیدیه]]، کالاد، شمس‌آباد، [[حکیمیه (تهران)|حکیمیه]]، نیروی هوایی، [[نظام‌آباد (تهران)|نظام آباد]]، مجیدیه، حشمتیه، منصورآباد

=== تئران ٚ خۊرخۊس ===

[[جنت آباد (تهران) |جنت آباد]]، [[پونک]]، [[شهرک آزادی]]، ستارخان، آریاشهر، [[شهر زیبا]]، [[شهران]]، [[طرشت]]، [[گیشا]]، چیتگر، [[شهرک اکباتان]]، [[کوی بیمه]]، [[تهرانسر]]، [[حصارک]]، آزادی، فردوس، [[دهکده المپیک (تهران)|دهکده المپیک]] , [[شهرک امیر کبیر]]، [[کن]]، [[وردآورد]]، [[شهرک گلستان]]، [[چهار دیواری]]، [[تهران ویلا]]، [[سعادت آباد]] ،[[شهرک غرب]]، [[فرحزاد]]، [[چهار دیواری]]، جیحون، هاشمی، دامپزشکی، مهرآباد

=== تئران ٚ نسا ===

[[مشیریه]]، [[شهرک مسعودیه]]، [[افسریه]]، خانی آباد نو، [[نازی‌آباد (تهران)|نازی‌آباد]]، نعمت‌آباد، [[یاخچی‌آباد]]، امیربهادر، آذری، اتابک، خراسان، خزانه فلاح، خزانه بخارایی، شاپور، مولوی، سیروس، [[دروازه غار]]، جوادیه، [[یافت‌آباد]]، [[منیریه]]، [[امیریه (تهران)|امیریه]]، شوش، [[بازار تهران]]، [[شهرری]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]][[شهرک رسالت]] بازار چینی فروشان  [[کیان شهر]]، یافت آباد 

=== تئران ٚ مرکز ===

یوسف آباد، امیرآباد، عباس‌آباد، جلفا، خواجه عبدالله، بهارشیراز، زرتشت، بهجت آباد، تخت جمشید (طالقانی)، تخت طاووس، سهروردی، آپادانا، توحید، جمهوری (نادری)، استانبول، توپخانه، [[خیابان لاله‌زار|لاله زار]]، باغ صبا، فاطمی، آرژانتین، آذربایجان

== دئني جيگایان ==

===قصرؤن ؤ عمارتؤن===
[[ سلطنت آباد کاخ]]،
[[عمارت عثمانی و پل رومی]]،
[[دارالفنون|عمارت دارالفنون]]،
[[ مدرسه مروی عمارت(فخریه)]]،
[[ بهارستان کاخ(مجلس شورای ملی)]]،
[[حوض خانه باغ قدیم نگارستان]]،
[[ باغ فردوس عمارت]]،
[[گلستان کاخ ]]،
[[شمس العماره|شمس العماره عمارت ]]،
[[ سرخه حصار کاخ(یاقوت)]]،
[[ عشرت آباد کاخ و پادگان]]،
[[صاحب قرانیه|کاخ صاحب قرانیه]]،
[[مرمر کاخ ]]،


===ديزان ؤ بۊرجان===
[[ایرج قلعه ]]،
[[طبرک قلعه ]]،
[[ ری باروی]]،
[[نقاره‌خانه برج ]]،
[[ مرکز شهر سلجوقیان بقایا]]،
[[ طغرل برج]]،
[[هارون زندان ]]،
[[گبری قلعه ]]،
[[علاءالدین برج ]]،
[[رشکان دژ ]]،
[[میل تپه ]]،


===تئران ٚ بازاران===
[[تصویر:b82.jpg|left|thumb|امین السلطان میدان - تره بار بازار]] 

[[تصویر:b81.jpg|left|thumb|فرش فروشی دکان]]
*[[تئران بازار ]]
*[[بین الحرمین بازار ]]
*[[تجریش بازار ]]
*[[ امیر بازار]]
*[[ ری بازار]]

===تئران مۊزه‌ئن===
[[ ایران باستان موزه]]،
[[پرفسور حسابی موزه ]]،
[[جواهرات ملی موزه ]]،
[[تماشاگه پول]]،
[[تاریخ تماشاگه ]]،
[[زمان تماشاگه ]]،
[[صنعتی موزه ]] (تئران)،
[[ مجلس شورای اسلامی موزه]]،
[[علوم موزه ]]،
[[ ملک موزه ملی ]]،
[[هنرهای معاصر موزه ]]،
[[استاد صبا موزه ]]،
[[هنرهای ملی موزه]] 
[[رضا عباسی موزه ]]،
[[موزه هنرهای تزئینی ]](تئران)،
[[فرش ایران موزه ]]،
[[سعدآباد کاخ موزه ]]،
[[كاخ شهوند|موزه سبز (کاخ شهوند)]]،
[[موزه رجعت و عبرت]] (کاخ مادر شاه)،
[[مردم شناسی موزه ]]،
[[ ملت موزه]]،
[[تاریخ طبیعی دارآباد موزه ]]،
[[صنعت برق ایران موزه ]]،
[[هنرهای زیبا موزه ]]،
[[موزه نظامی (تئران)]]،
[[آزادی موزه ]]،
[[مجموعه هرباریوم]]،
[[اینقلاب موزه]]،
[[پول تماشاگه]]،
[[ملی جواهرات]]،
[[پست و تلگراف موزه]]،
[[سکه موزه]]

===قدیمی میدانان===
[[بهارستان میدان ]]،
[[حسن آباد میدان ]]،
[[اسب دوانی میدان ]]،
[[ارگ میدان ]]،
[[ محمدیه (اعدام)میدان]]،
[[ امام خمینی میدان]]،
[[تئران سبزه میدان]]،
[[آزادی میدان ]]

=== دانشگاهؤن ===
[[تئران دانشگا]]، [[امیرکبیر دانشگا صنعتی ]] (تئران پلی‌تکنیک )، [[صنعتی شریف دانشگا ]]، [[تربیت مدرس دانشگا ]]، [[دانشگا علم و صنعت ایران]]، [[ شهید بهشتی دانشگا]]، [[خواجه نصیرالدین طوسی دانشگا صنعتی ]]، [[علوم پزشکی تئران دانشگا ]]، [[علوم پزشکی ایران دانشگا ]]، [[شهید شمسی‌پور دانشکده فنی ]]، [[  تئران دانشگا هونر]]، [[علامه طباطبایی دانشگا]]، [[مالک اشتر دانشگا صنعتی ]]، [[ امام حسین دانشگا]]، [[امام صادق دانشگا]]، [[الزهرا دانشگا ]] ، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران جنوب|دانشگا آزاد واحد تئران جنوب]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران شمال|دانشگا آزاد واحد تئران شمال]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران مرکز|دانشگا آزاد واحد تئران مرکز]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد تئران شرق|دانشگا آزاد واحد تئران شرق]] و [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد علوم و تحقیقات]] 

=== تئران ٚ پارکان===
[[تئران پارک ملت |تئران بوستان ملت]]،
[[تئران پارک لاله|تئران بوستان لاله]]،
[[پارک المهدی (تئران)|پارک المهدی]]،
[[ساعی بوستان ]]،
[[پارک شهر]]،
[[قیطریه بوستان ]]،
[[جمشیدیه بوستان ]]،
[[تئران اندیشه بوستان ]]،
[[ تئران دانشجو بوستان ]]،
[[تئران بوستان پردیسان]]،
[[نیاوران بوستان ]]،
[[بعثت بوستان ]]،
[[طالقانی پارک ]]،
[[ گفتگو بوستان]]،
[[چیتگر بوستان جنگلی ]]،
[[لویزان بوستان جنگلی ]]،
[[نصر بوستان جنگلی ]]،
[[سرخه حصار بوستان جنگلی ]]،
[[توسکا بوستان جنگلی ]]

===فرهنگسرایان===
[[خاوران فرهنگسرا ]] (جوان) ،
[[ابن سينا فرهنگسرا ]] (قانون)،
[[خانواده فرهنگسرا ]]،
[[ملل فرهنگسرا ]] (امير كبير)،
[[هونر فرهنگسرا ]] (ارسباران)،
[[بهمن فرهنگسرا ]]،
[[کودک فرهنگسرا ]]،
[[بانو فرهنگسرا ]] (سرو)،
[[دوختران فرهنگسرا ]] (فردوس)،
[[نوجوان فرهنگسرا ]] (ورزش)،
[[ تفکر فرهنگسرا]] (معرفت) ،
[[اندیشه فرهنگسرا ]] (مدرسه)،
[[دانشجو فرهنگسرا ]] (شفق)،
[[سالمند فرهنگسرا ]] (امام خميني)،
[[ولاء فرهنگسرا ]]،
[[قرآن فرهنگسرا ]]،
[[پایداری فرهنگسرا ]] ،
[[اینقلاب فرهنگسرا ]]،
[[اقوام فرهنگسرا ]] (بهاران)،
[[ کار فرهنگسرا]]،
[[ سلامت فرهنگسرا]]،
[[طبیعت فرهنگسرا ]] (اشراق)،
[[فناوری اطلاعات فرهنگسرا ]] (IT)،
[[شهر فرهنگسرا ]] (تئران)،
[[رسانه فرهنگسرا ]]،
[[خاتم فرهنگسرا ]]،
[[علوم فرهنگسرا ]] 

===ورزشي جيگایان===
[[آزادی مجموعیه ورزشی]] ، [[ایمام خمینی مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید شیرودی مجموعیه ورزشی]] ، [[اینقلاب مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید چمران مجموعیه ورزشی]] ، [[ونک مجموعیه ورزشی]] ، [[محلات زمین فوتبال]] ،[[ شهید هرندی ورزشگاه]] ،[[ مجیدیه مجموعیه ورزشی]] ، [[فدک مجموعیه ورزشی]] ، [[شهر خانیه ورزشی]] ، [[شمشیری مجموعیه ورزشی]] ، [[بهمن مجموعیه ورزشی]] ، [[هفت مرکز ورزشی]] ، [[بهمن مانژسواری]] ، [[خانیه ورزشی]] ، [[جیهون مرکز ورزشی]] ،[[ مهر مجموعیه ورزشی]] ،[[ شهرک امید مجموعیه ورزشی]] ،[[ مهر آباد استخر و سونا]] ،[[ یخچال مجموعیه ورزشی]] ، [[یادآوران مجموعیه ورزشی]] ، [[بهاران مجموعیه ورزشی]] ، [[دهداری مجموعیه ورزشی]] ، [[زینبیه مجموعیه ورزشی]]

===پارکان===
{{تئران پارکان}}

===سينمایان===
{{تئران سینمان}}


==تاتايي‌ئن==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
Golestan Palace, Tehran, Iran (1249288212).jpg|گۊلستان ٚ کاخ
Tochal from Modarres Expressway.jpg|تؤچال ٚ کۊ نما
ChitgarLake.jpg|چيتگر درىاچه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 76 (cropped).jpg|تئران ٚ نما، ميلاد ٚ بۊرج ٚ جؤر ٚ جه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 73.jpg|تئران ٚ گيشا محله 
City Theater of Tehran 2019 6.jpg|تئران ٚ شأر ٚ تئاتر
Towers in Tehran City at night.jpg|تئران شو ٚ مئن
National Museum of Persia.jpg|ايران ٚ ميللي مۊزه تئران ٚ مئن
Azadi Tower 01.jpg|آزادي بۊرج
as.jpg|قوام اسلطنه خانه
add.jpg|آزادي مىدان 
aff.jpg|[[میلاد برج|ميلاد ٚ بۊرج]]
agg.jpg|ايسلامي شؤرا مجلس
b78.jpg|خيابان سپه سردر
b79.jpg|حسن آباد ٚ مىدان
b80.jpg|سبزه مىدان ٚ بازار ٚ وۊرۊدی
b83.jpg|زرتشتیان ٚ معبد، قوام السلطنه خيابان
b84.jpg|سید خندان ٚ پۊرد
b85.jpg|مدرس 
b86.jpg|تئران ٚ سعادت آباد
b87.jpg|باغشا مىدان
b88.jpg|درکه
b89.jpg|آزادي سينما
b90.jpg|تجريش، ارم ٚ خیابان
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

==باخي اطلاعات==
{{تئران}}

==سربس==
[[جرگه:سیاسی جوغرافی]]
[[جرگه:شهر]]
[[جرگه:تهرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:ایرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:آسیا شهرؤن]]
[[جرگه:پایتختان]]</text>
      <sha1>czofahc1wwgpfzkqt239ntkomn1bwk2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157035</id>
      <parentid>157033</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:10:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[تئران]]» را محافظت کرد: Excessive vandalism ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۰ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۰ (UTC)))</comment>
      <origin>157023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20302" sha1="czofahc1wwgpfzkqt239ntkomn1bwk2" xml:space="preserve">{{زيبيل/جاجيگا}}
'''تئران''' [[ايران]] ٚ پيله‌ترين شأر ؤ پايتخت ايسه.
 شأر [[تئران ٚ اۊستان]] ؤ [[تئران ٚ شأرستان]] ٚ مئن دره. تئران مئن ويشتر جه ۸,۶۹۳,۷۰۶ نفر زيوده ؤ جمعيت ٚ نظر ٚ جه، [[آسيا]] [[خۊرخۊس]] ٚ أولي شأر ؤ دۊنیا مئن بيست ؤ چارؤم ايسه ؤ مئني خۊرتاو ٚ مئن ني قاهره پسي دۊوؤمه.

==جمعيت==
تئران ٚ مئن پۊر قؤم ؤ طایفه زيوه، ولي اۊن ٚ خارجي جمعيت زياد نيه.&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=اطلس کلان‌شهر تهران|نام خانوادگی=|نام=محسن حبیبی، برنارد هورکارد|ناشر=شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری|سال=چاپ اول، ۱۳۸۴|شابک=964-7943-46-6|مکان=|صفحات=۱۱۲ و ۱۱۳}}&lt;/ref&gt; تئران قاجاري‌ئن ٚ دؤره ؤ پایتخت بؤستن ٚ زمات کمتر جه ۲۰ هزار نفر جمعيت دأشتي ولي هأسأ ايته جه مئني خۊرتاو ٚ پيله‌ترين شأران ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد کتاب|عنوان=برگ‌هایی از تاریخ تهران|نام خانوادگی=شهبازی|نام=داریوش|ناشر=ثالث|سال=|شابک=9789643805494|مکان=|صفحات=۱۹}}&lt;/ref&gt; بر اساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، تئران ٚ شأر جمعيت ۸,۶۹۳,۷۰۶ نفر بۊ.&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{یادکرد وب|نویسنده=درگاه ملی آمار|کد زبان=fa|تاریخ=|وبگاه=https://www.amar.org.ir|نشانی=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|عنوان=نتایج سرشماری ۱۳۹۵/تهران|accessdate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171205143714/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|archivedate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران، جمعيت ٚ نظر ٚ جه دۊنىا مئن بيس ؤ چارؤم ؤ [[آسيا]] [[خۊرتاو]] ٚ مئن أول ايسه.&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=247wallst.com|تاریخ=|عنوان=50 Largest Cities in the World|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20180922144222/https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|نشانی=https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|ناشر=|زبان=en|doi=|تاریخ بازدید=|تاریخ بازبینی=2018-09-22|تاریخ بایگانی=2018-09-22}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ جمعيت ٚ رؤشد، سالانه ۱/۷۹ درصد ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=سیما|نام=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و|کد زبان=fa-IR|نشانی=http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/جمعیت-تهران-13-میلیون-نفر|عنوان=جمعیت تهران، 13 میلیون نفر|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و سیما|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190109194249/http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-13-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%B1|archivedate=۹ ژانویه ۲۰۱۹|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; مردۊم ٚ سواد ٚ ميزان ني تئران ٚ مئن جؤر ايسه.&lt;ref name=&quot;:22&quot;/&gt;


{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
&lt;caption&gt;تئران ٚ جمعيت مۊختلف دؤره‌ئن ٚ مئن&lt;/caption&gt;
|-
! سال!!جمعيت!!رؤشد ٚ ميزان!!حکۊمت
|-
| ۹۳۳||۱,۰۰۰|| ||شا طهماسب صفوي
|-
| ۱۰۰۵||۳,۰۰۰||۱/۴||شا عباس صفوي
|-
| ۱۱۷۶||۱۵,۰۰۰||۵/۲||آقامحمدخان قاجار
|-
| ۱۱۸۶||۵۰,۰۰۰||۱۲/۰۳||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۱۹۱||۶۰,۰۰۰||۳/۶||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۱۳||۸۰,۰۰۰||۲/۸||فتحعلي‌شا قاجار
|-
| ۱۲۴۶||۱۴۷,۲۵۶||۲/۹||ناصرالدین‌شا قاجار
|-
| ۱۳۰۹||۲۵۰,۰۰۰||۲/۴||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۱۹||۵۴۰,۰۸۷||۶/۶||رضا پهلوي
|-
| ۱۳۳۵||۱,۵۶۰,۹۳۴||۵/۵||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۴۵||۲,۷۱۹,۷۳۰||۵/۱||محمدرضا پهلوي
|-
| ۱۳۵۵||۴,۵۳۰,۲۲۳||۲/۹||محمدرضا پهلوي
|- resource=&quot;&quot;
| ۱۳۶۵||۶,۰۵۸,۲۰۷||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۰||۶,۴۹۷,۲۳۸||۰/۷۸||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۷۵||۶,۷۵۸,۸۴۵||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۸۵||۷,۷۱۱,۲۳۰|| ||ايسلامي جؤمۊري
|-
| ۱۳۹۵||۸,۷۳۷,۵۱۰||۱/۷||ايسلامي جؤمۊري
|-
| colspan=&quot;4&quot; |&lt;small&gt;'''سربس''':&lt;/small&gt; تئران ٚ أطلس - ايران ٚ آمار&lt;ref name=&quot;:15&quot;/&gt;
|}

===مردۊم===
تئران ٚ مردۊم ويشتر فارس ايسد ؤ فارسي ني تئران ٚ مئن رائج‌ترين زوان ايسه. آذرباىجاني‌ئن، مازندراني‌ئن، گيلکان ؤ کۊردان ني جه أ شأر ٚ مردۊم ايسد.&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نام خانوادگی=Kjeilen|نام=Tore|نشانی=http://looklex.com/e.o/teheran.htm|عنوان=Teheran - LookLex Encyclopaedia|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=looklex.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130429060418/http://looklex.com/e.o/teheran.htm|archivedate=۲۹ آوریل ۲۰۱۳|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=خبرگزاری جمهوری اسلامی|عنوان=یک و نیم میلیون مازندرانی پایتخت‌نشین شدند|نشانی=http://www.irna.ir/fa/News/82021017|زبان=fa-IR|تاریخ بازبینی=2018-08-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170818012156/http://www.irna.ir/fa/News/82021017|archivedate=۱۸ اوت ۲۰۱۷|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; تئران ٚ مئن زياد خارجي نئسا ؤ اۊن ٚ خارجي‌ئن ويشتر [[أفغانستان]]، [[پاکستان]] ؤ [[عراق]] ٚ شين ايسد.&lt;ref name=&quot;:14&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد وب|نویسنده=Amar.org.ir|کد زبان=fa|تاریخ=|نشانی=http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|عنوان=مقایسه ویژگیهای جمعیتی و اجتماعی مناطق ٢٢ گانه شهر تهران|وبگاه=http://www.amar.org.ir|accessdate=۲۹ دسامبر ۲۰۱۳|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140327055605/http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|archivedate=۲۷ مارس ۲۰۱۴|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{یادکرد خبر|کوشش=BBC News فارسی|تاریخ=2017-06-19|عنوان=مهاجران در ایران؛ تعداد اتباع کدام کشورها بیشتر است؟|نشانی=http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|زبان=en-GB|تاریخ بازبینی=2018-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180622052059/http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|archivedate=۲۲ ژوئن ۲۰۱۸|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;

== تئران ٚ محلان==
===قديمي محلان===
قديم ٚ تئران چارته محله جه تشکيل بؤستی کي اۊشان ٚ نامان [[سنگلج]]، [[اودلاجان]]، [[بازار]] ؤ [[چاله‌میدان]] بۊ. ناصرالدین‌شاه قاجار ٚ زمات ٚ مئن  چن‌ته جديد ٚ محله تئران ٚ مئن چأگۊدئد؛ ارگ، [[چاله حصار]]، [[خانی آباد]]، [[جوادیه (تهران)|جوادیه]]، [[قنات‌آباد]]، پاچنار، [[پامنار (تهران)|پامنار]]، [[یافت‌آباد]]، [[گار ماشین]]، [[گود زنبورک‌خانه]]، صابون‌پزخانه، گود عرب‌ها ؤ [[دروازه قزوین]] ٚ مأنستن.
پيله تئران ٚ باخي محله‌ئن ٚ جه شأ [[شهرری]]، [[تجریش]]، [[تهران‌پارس]]، [[تهران نو]]، [[نارمک]]، [[کَن]] و [[فرحزاد]]، [[طرشت]] نظام آباد و [[حسن‌آباد]]، [[بریانک]]، [[نازی‌آباد]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]] ؤ [[کیان شهر]]-أ نام بؤردن.


=== تئران ٚ کلسيا ===

[[تجریش]]، [[نیاوران]]، [[قلهک]]، [[دروس]]، [[زرگنده]]، [[جماران]]، [[ازگل]]، [[لویزان]]، [[مینی سیتی]]، [[سوهانک]]، [[حسین‌آباد]]، [[مبارک‌آباد]]، [[اقدسیه (تهران)|اقدسیه]]، [[زعفرانیه]]،[[آجودانیه]]، [[محمودیه]]، [[فرمانیه]]، [[کامرانیه]]، [[داودیه]]، [[دزاشیب]]، [[جردن]]، [[الهیه]]، [[ولنجک]]، [[اوین]]، [[ظفر]]، [[درکه]]، [[ونک]]

=== تئران ٚ خۊرتاو ===

[[تهران‌نو|تهران نو]]، [[تهران‌پارس|تهرانپارس]]، [[نارمک]]، [[شهرک امید]]، [[شهرک زیتون]]، [[سرخه‌حصار|سرخه حصار]]، پیروزی، گرگان، [[وحیدیه]]، کالاد، شمس‌آباد، [[حکیمیه (تهران)|حکیمیه]]، نیروی هوایی، [[نظام‌آباد (تهران)|نظام آباد]]، مجیدیه، حشمتیه، منصورآباد

=== تئران ٚ خۊرخۊس ===

[[جنت آباد (تهران) |جنت آباد]]، [[پونک]]، [[شهرک آزادی]]، ستارخان، آریاشهر، [[شهر زیبا]]، [[شهران]]، [[طرشت]]، [[گیشا]]، چیتگر، [[شهرک اکباتان]]، [[کوی بیمه]]، [[تهرانسر]]، [[حصارک]]، آزادی، فردوس، [[دهکده المپیک (تهران)|دهکده المپیک]] , [[شهرک امیر کبیر]]، [[کن]]، [[وردآورد]]، [[شهرک گلستان]]، [[چهار دیواری]]، [[تهران ویلا]]، [[سعادت آباد]] ،[[شهرک غرب]]، [[فرحزاد]]، [[چهار دیواری]]، جیحون، هاشمی، دامپزشکی، مهرآباد

=== تئران ٚ نسا ===

[[مشیریه]]، [[شهرک مسعودیه]]، [[افسریه]]، خانی آباد نو، [[نازی‌آباد (تهران)|نازی‌آباد]]، نعمت‌آباد، [[یاخچی‌آباد]]، امیربهادر، آذری، اتابک، خراسان، خزانه فلاح، خزانه بخارایی، شاپور، مولوی، سیروس، [[دروازه غار]]، جوادیه، [[یافت‌آباد]]، [[منیریه]]، [[امیریه (تهران)|امیریه]]، شوش، [[بازار تهران]]، [[شهرری]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]][[شهرک رسالت]] بازار چینی فروشان  [[کیان شهر]]، یافت آباد 

=== تئران ٚ مرکز ===

یوسف آباد، امیرآباد، عباس‌آباد، جلفا، خواجه عبدالله، بهارشیراز، زرتشت، بهجت آباد، تخت جمشید (طالقانی)، تخت طاووس، سهروردی، آپادانا، توحید، جمهوری (نادری)، استانبول، توپخانه، [[خیابان لاله‌زار|لاله زار]]، باغ صبا، فاطمی، آرژانتین، آذربایجان

== دئني جيگایان ==

===قصرؤن ؤ عمارتؤن===
[[ سلطنت آباد کاخ]]،
[[عمارت عثمانی و پل رومی]]،
[[دارالفنون|عمارت دارالفنون]]،
[[ مدرسه مروی عمارت(فخریه)]]،
[[ بهارستان کاخ(مجلس شورای ملی)]]،
[[حوض خانه باغ قدیم نگارستان]]،
[[ باغ فردوس عمارت]]،
[[گلستان کاخ ]]،
[[شمس العماره|شمس العماره عمارت ]]،
[[ سرخه حصار کاخ(یاقوت)]]،
[[ عشرت آباد کاخ و پادگان]]،
[[صاحب قرانیه|کاخ صاحب قرانیه]]،
[[مرمر کاخ ]]،


===ديزان ؤ بۊرجان===
[[ایرج قلعه ]]،
[[طبرک قلعه ]]،
[[ ری باروی]]،
[[نقاره‌خانه برج ]]،
[[ مرکز شهر سلجوقیان بقایا]]،
[[ طغرل برج]]،
[[هارون زندان ]]،
[[گبری قلعه ]]،
[[علاءالدین برج ]]،
[[رشکان دژ ]]،
[[میل تپه ]]،


===تئران ٚ بازاران===
[[تصویر:b82.jpg|left|thumb|امین السلطان میدان - تره بار بازار]] 

[[تصویر:b81.jpg|left|thumb|فرش فروشی دکان]]
*[[تئران بازار ]]
*[[بین الحرمین بازار ]]
*[[تجریش بازار ]]
*[[ امیر بازار]]
*[[ ری بازار]]

===تئران مۊزه‌ئن===
[[ ایران باستان موزه]]،
[[پرفسور حسابی موزه ]]،
[[جواهرات ملی موزه ]]،
[[تماشاگه پول]]،
[[تاریخ تماشاگه ]]،
[[زمان تماشاگه ]]،
[[صنعتی موزه ]] (تئران)،
[[ مجلس شورای اسلامی موزه]]،
[[علوم موزه ]]،
[[ ملک موزه ملی ]]،
[[هنرهای معاصر موزه ]]،
[[استاد صبا موزه ]]،
[[هنرهای ملی موزه]] 
[[رضا عباسی موزه ]]،
[[موزه هنرهای تزئینی ]](تئران)،
[[فرش ایران موزه ]]،
[[سعدآباد کاخ موزه ]]،
[[كاخ شهوند|موزه سبز (کاخ شهوند)]]،
[[موزه رجعت و عبرت]] (کاخ مادر شاه)،
[[مردم شناسی موزه ]]،
[[ ملت موزه]]،
[[تاریخ طبیعی دارآباد موزه ]]،
[[صنعت برق ایران موزه ]]،
[[هنرهای زیبا موزه ]]،
[[موزه نظامی (تئران)]]،
[[آزادی موزه ]]،
[[مجموعه هرباریوم]]،
[[اینقلاب موزه]]،
[[پول تماشاگه]]،
[[ملی جواهرات]]،
[[پست و تلگراف موزه]]،
[[سکه موزه]]

===قدیمی میدانان===
[[بهارستان میدان ]]،
[[حسن آباد میدان ]]،
[[اسب دوانی میدان ]]،
[[ارگ میدان ]]،
[[ محمدیه (اعدام)میدان]]،
[[ امام خمینی میدان]]،
[[تئران سبزه میدان]]،
[[آزادی میدان ]]

=== دانشگاهؤن ===
[[تئران دانشگا]]، [[امیرکبیر دانشگا صنعتی ]] (تئران پلی‌تکنیک )، [[صنعتی شریف دانشگا ]]، [[تربیت مدرس دانشگا ]]، [[دانشگا علم و صنعت ایران]]، [[ شهید بهشتی دانشگا]]، [[خواجه نصیرالدین طوسی دانشگا صنعتی ]]، [[علوم پزشکی تئران دانشگا ]]، [[علوم پزشکی ایران دانشگا ]]، [[شهید شمسی‌پور دانشکده فنی ]]، [[  تئران دانشگا هونر]]، [[علامه طباطبایی دانشگا]]، [[مالک اشتر دانشگا صنعتی ]]، [[ امام حسین دانشگا]]، [[امام صادق دانشگا]]، [[الزهرا دانشگا ]] ، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران جنوب|دانشگا آزاد واحد تئران جنوب]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران شمال|دانشگا آزاد واحد تئران شمال]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران مرکز|دانشگا آزاد واحد تئران مرکز]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد تئران شرق|دانشگا آزاد واحد تئران شرق]] و [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد علوم و تحقیقات]] 

=== تئران ٚ پارکان===
[[تئران پارک ملت |تئران بوستان ملت]]،
[[تئران پارک لاله|تئران بوستان لاله]]،
[[پارک المهدی (تئران)|پارک المهدی]]،
[[ساعی بوستان ]]،
[[پارک شهر]]،
[[قیطریه بوستان ]]،
[[جمشیدیه بوستان ]]،
[[تئران اندیشه بوستان ]]،
[[ تئران دانشجو بوستان ]]،
[[تئران بوستان پردیسان]]،
[[نیاوران بوستان ]]،
[[بعثت بوستان ]]،
[[طالقانی پارک ]]،
[[ گفتگو بوستان]]،
[[چیتگر بوستان جنگلی ]]،
[[لویزان بوستان جنگلی ]]،
[[نصر بوستان جنگلی ]]،
[[سرخه حصار بوستان جنگلی ]]،
[[توسکا بوستان جنگلی ]]

===فرهنگسرایان===
[[خاوران فرهنگسرا ]] (جوان) ،
[[ابن سينا فرهنگسرا ]] (قانون)،
[[خانواده فرهنگسرا ]]،
[[ملل فرهنگسرا ]] (امير كبير)،
[[هونر فرهنگسرا ]] (ارسباران)،
[[بهمن فرهنگسرا ]]،
[[کودک فرهنگسرا ]]،
[[بانو فرهنگسرا ]] (سرو)،
[[دوختران فرهنگسرا ]] (فردوس)،
[[نوجوان فرهنگسرا ]] (ورزش)،
[[ تفکر فرهنگسرا]] (معرفت) ،
[[اندیشه فرهنگسرا ]] (مدرسه)،
[[دانشجو فرهنگسرا ]] (شفق)،
[[سالمند فرهنگسرا ]] (امام خميني)،
[[ولاء فرهنگسرا ]]،
[[قرآن فرهنگسرا ]]،
[[پایداری فرهنگسرا ]] ،
[[اینقلاب فرهنگسرا ]]،
[[اقوام فرهنگسرا ]] (بهاران)،
[[ کار فرهنگسرا]]،
[[ سلامت فرهنگسرا]]،
[[طبیعت فرهنگسرا ]] (اشراق)،
[[فناوری اطلاعات فرهنگسرا ]] (IT)،
[[شهر فرهنگسرا ]] (تئران)،
[[رسانه فرهنگسرا ]]،
[[خاتم فرهنگسرا ]]،
[[علوم فرهنگسرا ]] 

===ورزشي جيگایان===
[[آزادی مجموعیه ورزشی]] ، [[ایمام خمینی مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید شیرودی مجموعیه ورزشی]] ، [[اینقلاب مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید چمران مجموعیه ورزشی]] ، [[ونک مجموعیه ورزشی]] ، [[محلات زمین فوتبال]] ،[[ شهید هرندی ورزشگاه]] ،[[ مجیدیه مجموعیه ورزشی]] ، [[فدک مجموعیه ورزشی]] ، [[شهر خانیه ورزشی]] ، [[شمشیری مجموعیه ورزشی]] ، [[بهمن مجموعیه ورزشی]] ، [[هفت مرکز ورزشی]] ، [[بهمن مانژسواری]] ، [[خانیه ورزشی]] ، [[جیهون مرکز ورزشی]] ،[[ مهر مجموعیه ورزشی]] ،[[ شهرک امید مجموعیه ورزشی]] ،[[ مهر آباد استخر و سونا]] ،[[ یخچال مجموعیه ورزشی]] ، [[یادآوران مجموعیه ورزشی]] ، [[بهاران مجموعیه ورزشی]] ، [[دهداری مجموعیه ورزشی]] ، [[زینبیه مجموعیه ورزشی]]

===پارکان===
{{تئران پارکان}}

===سينمایان===
{{تئران سینمان}}


==تاتايي‌ئن==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
Golestan Palace, Tehran, Iran (1249288212).jpg|گۊلستان ٚ کاخ
Tochal from Modarres Expressway.jpg|تؤچال ٚ کۊ نما
ChitgarLake.jpg|چيتگر درىاچه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 76 (cropped).jpg|تئران ٚ نما، ميلاد ٚ بۊرج ٚ جؤر ٚ جه
Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 73.jpg|تئران ٚ گيشا محله 
City Theater of Tehran 2019 6.jpg|تئران ٚ شأر ٚ تئاتر
Towers in Tehran City at night.jpg|تئران شو ٚ مئن
National Museum of Persia.jpg|ايران ٚ ميللي مۊزه تئران ٚ مئن
Azadi Tower 01.jpg|آزادي بۊرج
as.jpg|قوام اسلطنه خانه
add.jpg|آزادي مىدان 
aff.jpg|[[میلاد برج|ميلاد ٚ بۊرج]]
agg.jpg|ايسلامي شؤرا مجلس
b78.jpg|خيابان سپه سردر
b79.jpg|حسن آباد ٚ مىدان
b80.jpg|سبزه مىدان ٚ بازار ٚ وۊرۊدی
b83.jpg|زرتشتیان ٚ معبد، قوام السلطنه خيابان
b84.jpg|سید خندان ٚ پۊرد
b85.jpg|مدرس 
b86.jpg|تئران ٚ سعادت آباد
b87.jpg|باغشا مىدان
b88.jpg|درکه
b89.jpg|آزادي سينما
b90.jpg|تجريش، ارم ٚ خیابان
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

==باخي اطلاعات==
{{تئران}}

==سربس==
[[جرگه:سیاسی جوغرافی]]
[[جرگه:شهر]]
[[جرگه:تهرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:ایرانˇ شهرؤن]]
[[جرگه:آسیا شهرؤن]]
[[جرگه:پایتختان]]</text>
      <sha1>czofahc1wwgpfzkqt239ntkomn1bwk2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آستارا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3475</id>
    <revision>
      <id>156925</id>
      <parentid>156846</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:20:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10267" sha1="apge4t3ez6d3i00cuinnxzqkrsx1qve" xml:space="preserve">آٚستٚآٚرٚآٚ '''مردٚمان فٚقٚدٚ تالش اٚیسٚن ؤ [[تالشي]] گب زنئده.''' ([[تالشي زوؤن|تالشي]] مئن: آٚسٚتٚآٚرٚآٚ) ایته جه [[گيلان]] ٚ شأران ايسه ؤ [[آستارا شأرستان]] ٚ [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] ٚ مئن قرار دأره. آستارا ايته ساحلي شأر ايسه ؤ [[کاسپي دریا]] ورجه بنا بۊبؤسته. آستارا ايته جه [[ايران]] ؤ [[گيلان]] ٚ مۊهم ٚ مرزي شأران ايسه ؤ [[ايران]] ؤ [[آذرباىجان|آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] ايتصالي مسير ايسه.
آستارا [[خۊرتاو]] ٚ جه [[کاسپي دریا]]، [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] ؤ [[نسا]] جه [[تالش ٚ شأرستان]] ٚ أمرأ سامانسر دأره. آستارا روار کي آستارا - أردبيل ٚ اۊتۊبان ٚ ورجه گۊذره، ایران ٚ آستارا-یأ کلسيايي آستارا جه سيوا کۊنه. [[آستارا (آذرباىجان ٚ جؤمۊري)|آذرباىجان ٚ آستارا]] سابق ايران ٚ [[آستارا]] أمرأ ایته بۊ، و الان ۶ برابر ازش کوچتای تره، ولي ايران ؤ رۊسيه جنگ ٚ مئن اۊ شهر بوبوس و جه ايران جۊدا بۊبؤسته.

==نام==
در مورد ایسمه آستارا خیلی ایختلاف نظر وجود داره و هر کسی چیزی گه .

ایته از رایج ترین گفتان انه که ا ایسم از زبان تالشی آسته‌رو و به معنی آهسته‌رو ایسه.
دربارهٔ نام ا شهر گیدی که در آغاز هم آهسته‌رو بو چون کاروانان و مسافران زمانی‌ که به ا منطقیه موردابی ساحلی فارسدی  ناچار بود اهسته تر حرکت بوکونید. همان نام آسته‌رو یا هَسته‌رو [[تالشی]] به مرور تبدیل به آستارا ببوسته در عنبران محله مردوم هنوزم به ا شهر اوستورو گیدی.

ایته نظریه دیگه که در ا مورد وجود داره ایشاره داره به کسب ایسم شهر از ماهی خاویاری آسترا که قدیمان در ا منطقه خیلی صید بوستی.

بر اساس ایته نظر دیگه ، به دلیل ان که ا منطقه به شدت ابریه ، اونه اهالی شبان در زمان دیدن ستاران  به یکدیگر با عبارت &quot; آی ستاره&quot; خبر دادی.

یا اون که آستارا کلمه از ایسمه استر یعنی [[ناهید]] (آناهیتا) که مورد پرستش [[ایران]] باستان مردان بو، بیگیفته ببوسته.

آستارا ایسم از نام استر Ester نام دوختر [[یهودی]] و شاهزادیه [[کیخسرو]] همسر بیگیفته ببوسته.

و...

==ویژگیان خاص==
* '''بامان سوفالی ''': بخاطر ایستفاده بیش از حد [[سوفال]] به شهر بامان سفالی معروف ایسه.
[[تصویر:ssf.jpg|left|thumb|استارا]]
* '''[[دبیرستان حکیم نظامی]]''':  که اوستادانی مانند [[نیما یوشیج]] در اویه درس بداده و نماد فرهنگ بالای شهر ایسه که در سال ۱۳۸۷ صد ساله به.

* '''ایران اولین شهر باسواد ''': با داشتن بیش از ۸/۹۸٪ باسواد نوخستین شهر با سواد [[ایران]] ایسه .

==اقوامی که در آستارا ساکنده==

* [[ارامنه]]: تا سال ۱۳۱۵ ه.ش تعداد زیادی در آستارا ایسابود که بعدنان به [[انزلی]] موهاجرت بوگودده و تعدادی ساکن هه استارا میئن ساکنده.

* اقوام [[زرتشتی]] و [[کلیمیان]]: در گوذشته در ا شهر زندگی گودیدی که قدیمی قبران در مناطق موختلف چون [[حیران]]، [[ونه بین]] و [[لاتون]] دیده بده.

* خلجان: از [[کرمانشاه]] [[اورامانات]] بوموده و در [[لوندویل]] و [[سیبلی]] بمانسده.

* چاردولوها: 

* الکچیان: قبل ازسال ۱۳۰۴ ه.ش بوموده و [[تله سیفی]] میئن ماندگار ببوستده.

* اسبلیان: در قحطی سال ۲۳۷ ه.ش از [[آذربایجان]] بوموده و در [[تله سفی]] ساکنا بوستده.

* گیلکان: در [[مسجید گیلک لر]] پشت و بعد در تمام نوقاط شهر ساکن ببوستده.

* [[تالشی]]‌: در تمام نقاط شهرساکن ببوستده.

* [[اهل تسنن]]: در روستای [[عنبران]] و چند روستای دیگه ساکن ببوستده.
و ولان ویشتر ساکنان ایه به تالشی زوان با لهجیی خاص صحبت کونیدی.

==آستارا روستاهان==

[[آسیاشوان]]،[[شونده چولابالا]]،[[ بابا علی محله]]،[[ بابا علی]]،[[شونده چولا پایین]]،[[بالو دوغ]]،[[باش محله]]،[[شهاب محله]]،[[پوری چو]]،[[باغچه سرا]]،[[شیخ علی محله]]،[[ چملر]]،[[بی بی یانلو]]،[[شیخ محله]]،[[چناره ]]،[[بیجاربین]]،[[شیری حیاطی]]،[[حاجی امیر محله]]،[[تاواکش ]]،[[شیرین آباد]]،[[حیران]]،[[ترک محله]]،[[شونان]]،[[دگیر مانکشی]]،[[تله خان ]]،[[عباس آباد]]،[[دمیراوغلی کش]]،[[تندری چینیک]]،[[عسگر محله]]،[[سیج]]،[[جوزی محله]]،[[عنبر آکومه]]،[[شاد غوله]]،[[جیرنابند]]،[[عنبران محله]]،[[ زرژیه]]،[[ چلوند بالا]]،[[عیوض محله]]،[[صیادلر]]،[[چلوند پائین]]،[[ قلعه]]،[[فندق پشته]]،[[ خانه های]]،[[آسیاب]]،[[قنبر محله]]،[[ گنج کشی ]]،[[ خسرو محله]]،[[کانرود]]،[[یدی اولر]]،[[ خلیفه حیاطی]]،[[کشفی]]،[[ گیلده ]]،[[ خلیله سرا]]،[[ کلمبی]]،[[ مشند]]،[[خمت دره ]]،[[کوته کومه]]، [[مومبی  ]]،[[داشدی]]،[[ کوردسرا]]،[[ونه بین]]،[[ دربند]]،[[ گرفش سیاه ور ]]،[[ دوراه ]]،[[گونوش ]]،[[دیله ]]،[[لمیر محله ]]،[[سولی ]]،[[منصور محله]]،[[سیبلی]]،[[ویرمونی ]]،[[سیرالیوه]]،[[هودول ]]

==نویسندان==

*[[اشرف حریری]] متولد ۱۳۰۴
*[[دوکتر حسین فریور]] متولد ۱۲۹۸
*[[اسدآقا عبدالهیان]] متولد ۱۳۰۳
*[[سید میر فتاح پاک نژاد]] متولد ۱۳۲۲
*[[مقصود عبدالهی]] متولد ۱۳۱۷
*[[حجت السلام دکتر رضا برنجکار]] متولد ۱۳۴۶
*[[دکتر بهزاد بهزادی]]  متولد ۱۳۰۶
*[[بهروز نعمت اللّهی]]  متولد ۱۳۱۵ درگذشت ۱۳۸۲

==شاعران==
*[[اکبر اکسیر]] 
*[[بیژن کلکی]]
*[[منصور بنی مجیدی]]
*[[بهروز نعمت اللّهی ]]
*[[آرش نصرت الهی]] 
*[[یوسف کلانتری]]
*[[اورنگ ضیا]]
*[[صفا شفیقی]]
*[[هوشنگ مجرب]]
*[[سیمین شکور نقاش]]
*[[رستم شهرام پور]]

==هونرمندان==
* [[بهنام سیف اللهی]]  متولد ۱۳۱۶  -  پیکر تراش، [[معمار]] و طراح دکوراسیون موزه‌ها
* [[مقصود عبد اللهی]]  متولد ۱۳۱۷  -  [[نقاش]]،  نیویسنده
* [[هوشنگ نوروزی]]  متولد  ۱۳۱۹  -  [[خوشنیویس]]
* [[دکتر ناصر وثوقی]] متولد ۱۳۲۰  -  پیکر تراش، نقاش
* [[کی خسرو فیروزی]] متولد  ۱۳۲۱ - نقاش
* [[بهمن شریف]] متولد ۱۳۳۸ - [[موجسمه ساز]]
* [[جهانبخش محمد پور]]  متولد ۱۳۴۵ - موعرق کار چوب
* [[ترانه هاشم نیا]]  متولد  ۱۳۴۵ - نقاش، [[تصویر ساز]]، [[کاریکاتوریست]]
* [[فرزین حریری]]  متولد  ۱۳۴۸ - خوشنیویس، [[طراح]]، [[گرافیست]]
* [[رامین باغچه سرایی]] متولد ۱۳۵۱ - گرافیست
* [[رامین پیری]]  متولد ۱۳۵۲ - خوشنیویس، [[تذهیب]]، [[مینیاتور]]
* [[فرشاد روحی]]  متولد ۱۳۵۳ - نقاش


==آستارا دیدنئن==
[[تصویر:ffkl.gif|left|thumb|معلم پارک]]
*[[آبشار لاتون (بارزاو)]] 
*[[آبگرم علی داشی]] 
*[[کوته کومه آبگرم ]] 
*[[آسیو شوان (آسیاب آبی)]] 
*[[امامزاده ابراهیم وقاسم]] 
*[[آستاراباغ ملی]] 
*[[پیر قطب الدین بوقعه ]]
*[[سید محمد دوست بوقعه ]]
*[[شیخ تاج الدین محمود خیوی بوقعه‌ی ]] 
*[[دوستاق خانه (خانه دیو یا زندان)]] 
*[[صدف ساحل ]] 
*[[مظفری طرق ]] 
*[[شیندان قلعه ]] 
*[[تک آغاج قلعه ]] 
*[[حیران منطقه ]]
*[[حیاط وحش لوندوی پارک ]] 
*[[کاکتوسان بهشت ]]
*[[آستارا باغ پرندان ]]
*[[استیل عباس آباد]]
*[[آستارا بازار]]

==استارا عکسان==

&lt;gallery&gt;
Image:Astara.jpg|[[آستارا سفالˇسر خانه‌ٰن]]
Image:skk.jpg|[[استارا گومرک]]
Image:skkk.jpg|[[استارا بندر]] 
Image:skkkk.jpg|[[کیلکا]]
Image:skkkkk.jpg|[[حکیم نظامی دبیرستان]]
Image:skkkkkk.jpg|[[قایق سواری]]
Image:skkkkkkk.jpg|[[کشتی صیدماهی]]
Image:skkkkkkkk.jpg|[[استارا شهرداری]]
Image:sskss.jpg|[[استارا مسجد ابروان]]


&lt;/gallery&gt;


{{گيلان}}
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[category:ناقص مقاله‌ئن]]
[[Category:شهر]]
[[Category:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[Category:گیلانˇ شهرؤن]]
[[Category:ایرانˇ شهرؤن]]
[[Category:آسیا شهرؤن]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>apge4t3ez6d3i00cuinnxzqkrsx1qve</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156969</id>
      <parentid>156925</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11468" sha1="fecke8blkhioy1a5c5tjs00z0s6g5s1" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= آستارا
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= Astara.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[گيلان]]
|شأرستان= [[آستارا شأرستان]] 
|بخش= [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|مردۊم= 
|رسمي نام= آستارا	 
|محلي نام= اؤستؤرؤ 
|قديمي نامان= 
|شأر بؤستن ٚ سال= ۱۲۹۷
|جمعيت= ۵۱,۵۷۹ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان=
|مذهب= شيعه، سۊنني
|پيلئکي= 
|ارتفاع= ۲۱/۱− متر
|دما ميانگين= ۱۵/۴ درجه سانتيگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۳۴۵ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بج]]{{سخ}}سۊفالگری{{سخ}}قالي بافي{{سخ}}زيبيل بافي{{سخ}}حصير بافي{{سخ}}عسل
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= [http://www.astara.ir/ آستارا شأرداري] 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''آستارا''' ([[تالشي زوؤن|تالشي]] مئن: اؤستؤرؤ) ایته جه [[گيلان]] ٚ شأران ايسه ؤ [[آستارا شأرستان]] ٚ [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] ٚ مئن قرار دأره. آستارا ايته ساحلي شأر ايسه ؤ [[کاسپي دریا]] ورجه بنا بۊبؤسته. آستارا ايته جه [[ايران]] ؤ [[گيلان]] ٚ مۊهم ٚ مرزي شأران ايسه ؤ [[ايران]] ؤ [[آذرباىجان|آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] ايتصالي مسير ايسه.
آستارا [[خۊرتاو]] ٚ جه [[کاسپي دریا]]، [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] ؤ [[نسا]] جه [[تالش ٚ شأرستان]] ٚ أمرأ سامانسر دأره. آستارا روار کي آستارا - أردبيل ٚ اۊتۊبان ٚ ورجه گۊذره، ایران ٚ آستارا-یأ کلسيايي آستارا جه سيوا کۊنه. [[آستارا (آذرباىجان ٚ جؤمۊري)|آذرباىجان ٚ آستارا]] سابق ايران ٚ [[آستارا]] أمرأ ایته بۊ ولي ايران ؤ رۊسيه جنگ ٚ مئن اۊ شأر ايران ٚ جه جۊدا بۊبؤسته.
آستارا مردۊم، ويشتر تالش ايسد ؤ [[تالشي]] گب زنئده. [[آذرباىجاني زوؤن|آذرباىجاني]] زوان ني رائج ايسه.

==نام==
در مورد ایسمه آستارا خیلی ایختلاف نظر وجود داره و هر کسی چیزی گه .

ایته از رایج ترین گفتان انه که ا ایسم از زبان تالشی آسته‌رو و به معنی آهسته‌رو ایسه.
دربارهٔ نام ا شهر گیدی که در آغاز هم آهسته‌رو بو چون کاروانان و مسافران زمانی‌ که به ا منطقیه موردابی ساحلی فارسدی  ناچار بود اهسته تر حرکت بوکونید. همان نام آسته‌رو یا هَسته‌رو [[تالشی]] به مرور تبدیل به آستارا ببوسته در عنبران محله مردوم هنوزم به ا شهر اوستورو گیدی.

ایته نظریه دیگه که در ا مورد وجود داره ایشاره داره به کسب ایسم شهر از ماهی خاویاری آسترا که قدیمان در ا منطقه خیلی صید بوستی.

بر اساس ایته نظر دیگه ، به دلیل ان که ا منطقه به شدت ابریه ، اونه اهالی شبان در زمان دیدن ستاران  به یکدیگر با عبارت &quot; آی ستاره&quot; خبر دادی.

یا اون که آستارا کلمه از ایسمه استر یعنی [[ناهید]] (آناهیتا) که مورد پرستش [[ایران]] باستان مردان بو، بیگیفته ببوسته.

آستارا ایسم از نام استر Ester نام دوختر [[یهودی]] و شاهزادیه [[کیخسرو]] همسر بیگیفته ببوسته.

و...

==ویژگیان خاص==
* '''بامان سوفالی ''': بخاطر ایستفاده بیش از حد [[سوفال]] به شهر بامان سفالی معروف ایسه.
[[تصویر:ssf.jpg|left|thumb|استارا]]
* '''[[دبیرستان حکیم نظامی]]''':  که اوستادانی مانند [[نیما یوشیج]] در اویه درس بداده و نماد فرهنگ بالای شهر ایسه که در سال ۱۳۸۷ صد ساله به.

* '''ایران اولین شهر باسواد ''': با داشتن بیش از ۸/۹۸٪ باسواد نوخستین شهر با سواد [[ایران]] ایسه .

==اقوامی که در آستارا ساکنده==

* [[ارامنه]]: تا سال ۱۳۱۵ ه.ش تعداد زیادی در آستارا ایسابود که بعدنان به [[انزلی]] موهاجرت بوگودده و تعدادی ساکن هه استارا میئن ساکنده.

* اقوام [[زرتشتی]] و [[کلیمیان]]: در گوذشته در ا شهر زندگی گودیدی که قدیمی قبران در مناطق موختلف چون [[حیران]]، [[ونه بین]] و [[لاتون]] دیده بده.

* خلجان: از [[کرمانشاه]] [[اورامانات]] بوموده و در [[لوندویل]] و [[سیبلی]] بمانسده.

* چاردولوها: 

* الکچیان: قبل ازسال ۱۳۰۴ ه.ش بوموده و [[تله سیفی]] میئن ماندگار ببوستده.

* اسبلیان: در قحطی سال ۲۳۷ ه.ش از [[آذربایجان]] بوموده و در [[تله سفی]] ساکنا بوستده.

* گیلکان: در [[مسجید گیلک لر]] پشت و بعد در تمام نوقاط شهر ساکن ببوستده.

* [[تالشی]]‌: در تمام نقاط شهرساکن ببوستده.

* [[اهل تسنن]]: در روستای [[عنبران]] و چند روستای دیگه ساکن ببوستده.
و ولان ویشتر ساکنان ایه به تالشی زوان با لهجیی خاص صحبت کونیدی.

==آستارا روستاهان==

[[آسیاشوان]]،[[شونده چولابالا]]،[[ بابا علی محله]]،[[ بابا علی]]،[[شونده چولا پایین]]،[[بالو دوغ]]،[[باش محله]]،[[شهاب محله]]،[[پوری چو]]،[[باغچه سرا]]،[[شیخ علی محله]]،[[ چملر]]،[[بی بی یانلو]]،[[شیخ محله]]،[[چناره ]]،[[بیجاربین]]،[[شیری حیاطی]]،[[حاجی امیر محله]]،[[تاواکش ]]،[[شیرین آباد]]،[[حیران]]،[[ترک محله]]،[[شونان]]،[[دگیر مانکشی]]،[[تله خان ]]،[[عباس آباد]]،[[دمیراوغلی کش]]،[[تندری چینیک]]،[[عسگر محله]]،[[سیج]]،[[جوزی محله]]،[[عنبر آکومه]]،[[شاد غوله]]،[[جیرنابند]]،[[عنبران محله]]،[[ زرژیه]]،[[ چلوند بالا]]،[[عیوض محله]]،[[صیادلر]]،[[چلوند پائین]]،[[ قلعه]]،[[فندق پشته]]،[[ خانه های]]،[[آسیاب]]،[[قنبر محله]]،[[ گنج کشی ]]،[[ خسرو محله]]،[[کانرود]]،[[یدی اولر]]،[[ خلیفه حیاطی]]،[[کشفی]]،[[ گیلده ]]،[[ خلیله سرا]]،[[ کلمبی]]،[[ مشند]]،[[خمت دره ]]،[[کوته کومه]]، [[مومبی  ]]،[[داشدی]]،[[ کوردسرا]]،[[ونه بین]]،[[ دربند]]،[[ گرفش سیاه ور ]]،[[ دوراه ]]،[[گونوش ]]،[[دیله ]]،[[لمیر محله ]]،[[سولی ]]،[[منصور محله]]،[[سیبلی]]،[[ویرمونی ]]،[[سیرالیوه]]،[[هودول ]]

==نویسندان==

*[[اشرف حریری]] متولد ۱۳۰۴
*[[دوکتر حسین فریور]] متولد ۱۲۹۸
*[[اسدآقا عبدالهیان]] متولد ۱۳۰۳
*[[سید میر فتاح پاک نژاد]] متولد ۱۳۲۲
*[[مقصود عبدالهی]] متولد ۱۳۱۷
*[[حجت السلام دکتر رضا برنجکار]] متولد ۱۳۴۶
*[[دکتر بهزاد بهزادی]]  متولد ۱۳۰۶
*[[بهروز نعمت اللّهی]]  متولد ۱۳۱۵ درگذشت ۱۳۸۲

==شاعران==
*[[اکبر اکسیر]] 
*[[بیژن کلکی]]
*[[منصور بنی مجیدی]]
*[[بهروز نعمت اللّهی ]]
*[[آرش نصرت الهی]] 
*[[یوسف کلانتری]]
*[[اورنگ ضیا]]
*[[صفا شفیقی]]
*[[هوشنگ مجرب]]
*[[سیمین شکور نقاش]]
*[[رستم شهرام پور]]

==هونرمندان==
* [[بهنام سیف اللهی]]  متولد ۱۳۱۶  -  پیکر تراش، [[معمار]] و طراح دکوراسیون موزه‌ها
* [[مقصود عبد اللهی]]  متولد ۱۳۱۷  -  [[نقاش]]،  نیویسنده
* [[هوشنگ نوروزی]]  متولد  ۱۳۱۹  -  [[خوشنیویس]]
* [[دکتر ناصر وثوقی]] متولد ۱۳۲۰  -  پیکر تراش، نقاش
* [[کی خسرو فیروزی]] متولد  ۱۳۲۱ - نقاش
* [[بهمن شریف]] متولد ۱۳۳۸ - [[موجسمه ساز]]
* [[جهانبخش محمد پور]]  متولد ۱۳۴۵ - موعرق کار چوب
* [[ترانه هاشم نیا]]  متولد  ۱۳۴۵ - نقاش، [[تصویر ساز]]، [[کاریکاتوریست]]
* [[فرزین حریری]]  متولد  ۱۳۴۸ - خوشنیویس، [[طراح]]، [[گرافیست]]
* [[رامین باغچه سرایی]] متولد ۱۳۵۱ - گرافیست
* [[رامین پیری]]  متولد ۱۳۵۲ - خوشنیویس، [[تذهیب]]، [[مینیاتور]]
* [[فرشاد روحی]]  متولد ۱۳۵۳ - نقاش


==آستارا دیدنئن==
[[تصویر:ffkl.gif|left|thumb|معلم پارک]]
*[[آبشار لاتون (بارزاو)]] 
*[[آبگرم علی داشی]] 
*[[کوته کومه آبگرم ]] 
*[[آسیو شوان (آسیاب آبی)]] 
*[[امامزاده ابراهیم وقاسم]] 
*[[آستاراباغ ملی]] 
*[[پیر قطب الدین بوقعه ]]
*[[سید محمد دوست بوقعه ]]
*[[شیخ تاج الدین محمود خیوی بوقعه‌ی ]] 
*[[دوستاق خانه (خانه دیو یا زندان)]] 
*[[صدف ساحل ]] 
*[[مظفری طرق ]] 
*[[شیندان قلعه ]] 
*[[تک آغاج قلعه ]] 
*[[حیران منطقه ]]
*[[حیاط وحش لوندوی پارک ]] 
*[[کاکتوسان بهشت ]]
*[[آستارا باغ پرندان ]]
*[[استیل عباس آباد]]
*[[آستارا بازار]]

==استارا عکسان==

&lt;gallery&gt;
Image:Astara.jpg|[[آستارا سفالˇسر خانه‌ٰن]]
Image:skk.jpg|[[استارا گومرک]]
Image:skkk.jpg|[[استارا بندر]] 
Image:skkkk.jpg|[[کیلکا]]
Image:skkkkk.jpg|[[حکیم نظامی دبیرستان]]
Image:skkkkkk.jpg|[[قایق سواری]]
Image:skkkkkkk.jpg|[[کشتی صیدماهی]]
Image:skkkkkkkk.jpg|[[استارا شهرداری]]
Image:sskss.jpg|[[استارا مسجد ابروان]]


&lt;/gallery&gt;


{{گيلان}}
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[category:ناقص مقاله‌ئن]]
[[Category:شهر]]
[[Category:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[Category:گیلانˇ شهرؤن]]
[[Category:ایرانˇ شهرؤن]]
[[Category:آسیا شهرؤن]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>fecke8blkhioy1a5c5tjs00z0s6g5s1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157059</id>
      <parentid>156969</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:14:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[آستارا]]» را محافظت کرد: Excessive vandalism ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۴ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۴ (UTC)))</comment>
      <origin>156606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11468" sha1="fecke8blkhioy1a5c5tjs00z0s6g5s1" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= آستارا
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= Astara.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[گيلان]]
|شأرستان= [[آستارا شأرستان]] 
|بخش= [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|مردۊم= 
|رسمي نام= آستارا	 
|محلي نام= اؤستؤرؤ 
|قديمي نامان= 
|شأر بؤستن ٚ سال= ۱۲۹۷
|جمعيت= ۵۱,۵۷۹ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان=
|مذهب= شيعه، سۊنني
|پيلئکي= 
|ارتفاع= ۲۱/۱− متر
|دما ميانگين= ۱۵/۴ درجه سانتيگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۳۴۵ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بج]]{{سخ}}سۊفالگری{{سخ}}قالي بافي{{سخ}}زيبيل بافي{{سخ}}حصير بافي{{سخ}}عسل
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= [http://www.astara.ir/ آستارا شأرداري] 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''آستارا''' ([[تالشي زوؤن|تالشي]] مئن: اؤستؤرؤ) ایته جه [[گيلان]] ٚ شأران ايسه ؤ [[آستارا شأرستان]] ٚ [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] ٚ مئن قرار دأره. آستارا ايته ساحلي شأر ايسه ؤ [[کاسپي دریا]] ورجه بنا بۊبؤسته. آستارا ايته جه [[ايران]] ؤ [[گيلان]] ٚ مۊهم ٚ مرزي شأران ايسه ؤ [[ايران]] ؤ [[آذرباىجان|آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] ايتصالي مسير ايسه.
آستارا [[خۊرتاو]] ٚ جه [[کاسپي دریا]]، [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] ؤ [[نسا]] جه [[تالش ٚ شأرستان]] ٚ أمرأ سامانسر دأره. آستارا روار کي آستارا - أردبيل ٚ اۊتۊبان ٚ ورجه گۊذره، ایران ٚ آستارا-یأ کلسيايي آستارا جه سيوا کۊنه. [[آستارا (آذرباىجان ٚ جؤمۊري)|آذرباىجان ٚ آستارا]] سابق ايران ٚ [[آستارا]] أمرأ ایته بۊ ولي ايران ؤ رۊسيه جنگ ٚ مئن اۊ شأر ايران ٚ جه جۊدا بۊبؤسته.
آستارا مردۊم، ويشتر تالش ايسد ؤ [[تالشي]] گب زنئده. [[آذرباىجاني زوؤن|آذرباىجاني]] زوان ني رائج ايسه.

==نام==
در مورد ایسمه آستارا خیلی ایختلاف نظر وجود داره و هر کسی چیزی گه .

ایته از رایج ترین گفتان انه که ا ایسم از زبان تالشی آسته‌رو و به معنی آهسته‌رو ایسه.
دربارهٔ نام ا شهر گیدی که در آغاز هم آهسته‌رو بو چون کاروانان و مسافران زمانی‌ که به ا منطقیه موردابی ساحلی فارسدی  ناچار بود اهسته تر حرکت بوکونید. همان نام آسته‌رو یا هَسته‌رو [[تالشی]] به مرور تبدیل به آستارا ببوسته در عنبران محله مردوم هنوزم به ا شهر اوستورو گیدی.

ایته نظریه دیگه که در ا مورد وجود داره ایشاره داره به کسب ایسم شهر از ماهی خاویاری آسترا که قدیمان در ا منطقه خیلی صید بوستی.

بر اساس ایته نظر دیگه ، به دلیل ان که ا منطقه به شدت ابریه ، اونه اهالی شبان در زمان دیدن ستاران  به یکدیگر با عبارت &quot; آی ستاره&quot; خبر دادی.

یا اون که آستارا کلمه از ایسمه استر یعنی [[ناهید]] (آناهیتا) که مورد پرستش [[ایران]] باستان مردان بو، بیگیفته ببوسته.

آستارا ایسم از نام استر Ester نام دوختر [[یهودی]] و شاهزادیه [[کیخسرو]] همسر بیگیفته ببوسته.

و...

==ویژگیان خاص==
* '''بامان سوفالی ''': بخاطر ایستفاده بیش از حد [[سوفال]] به شهر بامان سفالی معروف ایسه.
[[تصویر:ssf.jpg|left|thumb|استارا]]
* '''[[دبیرستان حکیم نظامی]]''':  که اوستادانی مانند [[نیما یوشیج]] در اویه درس بداده و نماد فرهنگ بالای شهر ایسه که در سال ۱۳۸۷ صد ساله به.

* '''ایران اولین شهر باسواد ''': با داشتن بیش از ۸/۹۸٪ باسواد نوخستین شهر با سواد [[ایران]] ایسه .

==اقوامی که در آستارا ساکنده==

* [[ارامنه]]: تا سال ۱۳۱۵ ه.ش تعداد زیادی در آستارا ایسابود که بعدنان به [[انزلی]] موهاجرت بوگودده و تعدادی ساکن هه استارا میئن ساکنده.

* اقوام [[زرتشتی]] و [[کلیمیان]]: در گوذشته در ا شهر زندگی گودیدی که قدیمی قبران در مناطق موختلف چون [[حیران]]، [[ونه بین]] و [[لاتون]] دیده بده.

* خلجان: از [[کرمانشاه]] [[اورامانات]] بوموده و در [[لوندویل]] و [[سیبلی]] بمانسده.

* چاردولوها: 

* الکچیان: قبل ازسال ۱۳۰۴ ه.ش بوموده و [[تله سیفی]] میئن ماندگار ببوستده.

* اسبلیان: در قحطی سال ۲۳۷ ه.ش از [[آذربایجان]] بوموده و در [[تله سفی]] ساکنا بوستده.

* گیلکان: در [[مسجید گیلک لر]] پشت و بعد در تمام نوقاط شهر ساکن ببوستده.

* [[تالشی]]‌: در تمام نقاط شهرساکن ببوستده.

* [[اهل تسنن]]: در روستای [[عنبران]] و چند روستای دیگه ساکن ببوستده.
و ولان ویشتر ساکنان ایه به تالشی زوان با لهجیی خاص صحبت کونیدی.

==آستارا روستاهان==

[[آسیاشوان]]،[[شونده چولابالا]]،[[ بابا علی محله]]،[[ بابا علی]]،[[شونده چولا پایین]]،[[بالو دوغ]]،[[باش محله]]،[[شهاب محله]]،[[پوری چو]]،[[باغچه سرا]]،[[شیخ علی محله]]،[[ چملر]]،[[بی بی یانلو]]،[[شیخ محله]]،[[چناره ]]،[[بیجاربین]]،[[شیری حیاطی]]،[[حاجی امیر محله]]،[[تاواکش ]]،[[شیرین آباد]]،[[حیران]]،[[ترک محله]]،[[شونان]]،[[دگیر مانکشی]]،[[تله خان ]]،[[عباس آباد]]،[[دمیراوغلی کش]]،[[تندری چینیک]]،[[عسگر محله]]،[[سیج]]،[[جوزی محله]]،[[عنبر آکومه]]،[[شاد غوله]]،[[جیرنابند]]،[[عنبران محله]]،[[ زرژیه]]،[[ چلوند بالا]]،[[عیوض محله]]،[[صیادلر]]،[[چلوند پائین]]،[[ قلعه]]،[[فندق پشته]]،[[ خانه های]]،[[آسیاب]]،[[قنبر محله]]،[[ گنج کشی ]]،[[ خسرو محله]]،[[کانرود]]،[[یدی اولر]]،[[ خلیفه حیاطی]]،[[کشفی]]،[[ گیلده ]]،[[ خلیله سرا]]،[[ کلمبی]]،[[ مشند]]،[[خمت دره ]]،[[کوته کومه]]، [[مومبی  ]]،[[داشدی]]،[[ کوردسرا]]،[[ونه بین]]،[[ دربند]]،[[ گرفش سیاه ور ]]،[[ دوراه ]]،[[گونوش ]]،[[دیله ]]،[[لمیر محله ]]،[[سولی ]]،[[منصور محله]]،[[سیبلی]]،[[ویرمونی ]]،[[سیرالیوه]]،[[هودول ]]

==نویسندان==

*[[اشرف حریری]] متولد ۱۳۰۴
*[[دوکتر حسین فریور]] متولد ۱۲۹۸
*[[اسدآقا عبدالهیان]] متولد ۱۳۰۳
*[[سید میر فتاح پاک نژاد]] متولد ۱۳۲۲
*[[مقصود عبدالهی]] متولد ۱۳۱۷
*[[حجت السلام دکتر رضا برنجکار]] متولد ۱۳۴۶
*[[دکتر بهزاد بهزادی]]  متولد ۱۳۰۶
*[[بهروز نعمت اللّهی]]  متولد ۱۳۱۵ درگذشت ۱۳۸۲

==شاعران==
*[[اکبر اکسیر]] 
*[[بیژن کلکی]]
*[[منصور بنی مجیدی]]
*[[بهروز نعمت اللّهی ]]
*[[آرش نصرت الهی]] 
*[[یوسف کلانتری]]
*[[اورنگ ضیا]]
*[[صفا شفیقی]]
*[[هوشنگ مجرب]]
*[[سیمین شکور نقاش]]
*[[رستم شهرام پور]]

==هونرمندان==
* [[بهنام سیف اللهی]]  متولد ۱۳۱۶  -  پیکر تراش، [[معمار]] و طراح دکوراسیون موزه‌ها
* [[مقصود عبد اللهی]]  متولد ۱۳۱۷  -  [[نقاش]]،  نیویسنده
* [[هوشنگ نوروزی]]  متولد  ۱۳۱۹  -  [[خوشنیویس]]
* [[دکتر ناصر وثوقی]] متولد ۱۳۲۰  -  پیکر تراش، نقاش
* [[کی خسرو فیروزی]] متولد  ۱۳۲۱ - نقاش
* [[بهمن شریف]] متولد ۱۳۳۸ - [[موجسمه ساز]]
* [[جهانبخش محمد پور]]  متولد ۱۳۴۵ - موعرق کار چوب
* [[ترانه هاشم نیا]]  متولد  ۱۳۴۵ - نقاش، [[تصویر ساز]]، [[کاریکاتوریست]]
* [[فرزین حریری]]  متولد  ۱۳۴۸ - خوشنیویس، [[طراح]]، [[گرافیست]]
* [[رامین باغچه سرایی]] متولد ۱۳۵۱ - گرافیست
* [[رامین پیری]]  متولد ۱۳۵۲ - خوشنیویس، [[تذهیب]]، [[مینیاتور]]
* [[فرشاد روحی]]  متولد ۱۳۵۳ - نقاش


==آستارا دیدنئن==
[[تصویر:ffkl.gif|left|thumb|معلم پارک]]
*[[آبشار لاتون (بارزاو)]] 
*[[آبگرم علی داشی]] 
*[[کوته کومه آبگرم ]] 
*[[آسیو شوان (آسیاب آبی)]] 
*[[امامزاده ابراهیم وقاسم]] 
*[[آستاراباغ ملی]] 
*[[پیر قطب الدین بوقعه ]]
*[[سید محمد دوست بوقعه ]]
*[[شیخ تاج الدین محمود خیوی بوقعه‌ی ]] 
*[[دوستاق خانه (خانه دیو یا زندان)]] 
*[[صدف ساحل ]] 
*[[مظفری طرق ]] 
*[[شیندان قلعه ]] 
*[[تک آغاج قلعه ]] 
*[[حیران منطقه ]]
*[[حیاط وحش لوندوی پارک ]] 
*[[کاکتوسان بهشت ]]
*[[آستارا باغ پرندان ]]
*[[استیل عباس آباد]]
*[[آستارا بازار]]

==استارا عکسان==

&lt;gallery&gt;
Image:Astara.jpg|[[آستارا سفالˇسر خانه‌ٰن]]
Image:skk.jpg|[[استارا گومرک]]
Image:skkk.jpg|[[استارا بندر]] 
Image:skkkk.jpg|[[کیلکا]]
Image:skkkkk.jpg|[[حکیم نظامی دبیرستان]]
Image:skkkkkk.jpg|[[قایق سواری]]
Image:skkkkkkk.jpg|[[کشتی صیدماهی]]
Image:skkkkkkkk.jpg|[[استارا شهرداری]]
Image:sskss.jpg|[[استارا مسجد ابروان]]


&lt;/gallery&gt;


{{گيلان}}
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[category:ناقص مقاله‌ئن]]
[[Category:شهر]]
[[Category:گیلک‌نشین شهرؤن]]
[[Category:گیلانˇ شهرؤن]]
[[Category:ایرانˇ شهرؤن]]
[[Category:آسیا شهرؤن]]
[[رده:حىاتي وانويسؤن]]</text>
      <sha1>fecke8blkhioy1a5c5tjs00z0s6g5s1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کرج</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3889</id>
    <revision>
      <id>156958</id>
      <parentid>156769</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:37:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3347" sha1="69h5i6wstgjl1puibek1uy9m08zo45g" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= کرج
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر=1karajکرج panorama.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]
|شأرستان= [[کرج ٚ شأرستان]] 
|بخش= [[کرج ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|رسمي نام= کرج	 
|محلي نام= 
|قديمي نامان= کوه‌رج، کراج، کاوک، کرژ
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۱,۵۹۲,۴۹۲ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= ۷,۵۰۰
|زوان= 
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۲۲۰ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۱۳۰۰ متر
|دما ميانگين= ۱۷ درجه سانتيگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۳۹۷ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۵۰ رۊج
|سؤغات= 
|پيش‌شۊماره= ۰۲۶
|وبجيگا= [https://karaj.ir/portal/home/ کرج ٚ شأرداري] 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''کرج''' ايته جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ٚ '''گیلٚک''' شأران ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه کي [[کرج ٚ شأرستان]] ٚ [[کرج شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن نهأ. أ شأر ۱,۵۹۲,۴۹۲ نفر جمعيت ٚ أمرأ ايران ٚ چارؤمي شأر ؤ مئني‌خۊرتاو ٚ بيس ؤ دۊوؤمي شأر جمعيت ٚ نظر ٚ جه ايسه. کرج ۱۶۰ کيلۊمتر مربع پيلئکي أمرأ، مرکزي ألبۊرز ٚ کۊهان ٚ مئن نهأ. کرج ألبۊرز ٚ اۊستان ٚ تشکيل ٚ پيش، ايته جه [[تئران ٚ اۊستان]] ٚ شأران بۊ ؤ ألبۊرز ٚ اۊستان ٚ تشکيل ٚ أمرأ اۊن ٚ مرکز بۊبؤسته. أ شأر خۊ مناسب جۊغرافي جيگا ؤ خۊ صنعتي شأرکان ؤ [[تئران]] ٚ نزديکي وأسي پۊر مۊهاجر گيره ؤ [[تئران]] ٚ پسي ايران ٚ دۊوؤمي مۊهاجرگير شأر ايران ٚ مئن ايسه ؤ ايران ٚ همه‌ته اۊستانان ؤ شأران ٚ مردۊم اۊن ٚ مئن زيوده، هأنه وأسي أ شأر-أ ''کۊچي ايران'' ني گده. أ شأر جمعيت ٚ رؤشد پۊر بۊجؤره ؤ ۴/۷ درصد سالانه رؤشد ٚ أمرأ ايران ٚ پيله شأران ٚ مئن أول ايسه.
[[تصویر:b13.gif|left|thumb|کرج ٚ نخشه]]

==دئني جيگایان==
بقایانه دوره اشكانی و ساسانی آتشكده سنگی تخت رستم، شاهزاده سلمان اشتهارد بوقعه، امامزاده رحمن بوقعه و زید پلنگ آباد اشتهارد، سلیمانیه كاخ، سد امیركبیردریاچه، وله چشمه، شاهدشت چشمه، گله گیله چشمه، پیچه آدران آبشار، خورپیست، دیزین پیست، دیزین پیست اسكی روی چمن، یخ مراد غار، شهرستانک كاخ، وكیل قلعه، میدانک برج، هلجرد مسجید و حمام، صمصام  قلعه، شاه عباسی پورد، سنگی گچسر برج

==کرج دانگشان==
* [[کرج دانشگا آزاد]] 

==سربس==</text>
      <sha1>69h5i6wstgjl1puibek1uy9m08zo45g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156959</id>
      <parentid>156958</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:37:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3397" sha1="nlok93oemgze6813dmspxaqwcbpg233" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= کرج
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر=1karajکرج panorama.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]
|شأرستان= [[کرج ٚ شأرستان]] 
|بخش= [[کرج ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|رسمي نام= کرج	 
|محلي نام= 
|قديمي نامان= کوه‌رج، کراج، کاوک، کرژ
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۱,۵۹۲,۴۹۲ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= ۷,۵۰۰
|زوان= 
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۲۲۰ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۱۳۰۰ متر
|دما ميانگين= ۱۷ درجه سانتيگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۳۹۷ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۵۰ رۊج
|سؤغات= 
|پيش‌شۊماره= ۰۲۶
|وبجيگا= [https://karaj.ir/portal/home/ کرج ٚ شأرداري] 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''کٚرٚچ(کٚرٚج)به مٚعنی شیب مٚیان)''' ايته جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ٚ '''گیلٚک''' شأران ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه کي [[کرج ٚ شأرستان]] ٚ [[کرج شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن نهأ. أ شأر ۱,۵۹۲,۴۹۲ نفر جمعيت ٚ أمرأ ايران ٚ چارؤمي شأر ؤ مئني‌خۊرتاو ٚ بيس ؤ دۊوؤمي شأر جمعيت ٚ نظر ٚ جه ايسه. کرج ۱۶۰ کيلۊمتر مربع پيلئکي أمرأ، مرکزي ألبۊرز ٚ کۊهان ٚ مئن نهأ. کرج ألبۊرز ٚ اۊستان ٚ تشکيل ٚ پيش، ايته جه [[تئران ٚ اۊستان]] ٚ شأران بۊ ؤ ألبۊرز ٚ اۊستان ٚ تشکيل ٚ أمرأ اۊن ٚ مرکز بۊبؤسته. أ شأر خۊ مناسب جۊغرافي جيگا ؤ خۊ صنعتي شأرکان ؤ [[تئران]] ٚ نزديکي وأسي پۊر مۊهاجر گيره ؤ [[تئران]] ٚ پسي ايران ٚ دۊوؤمي مۊهاجرگير شأر ايران ٚ مئن ايسه ؤ ايران ٚ همه‌ته اۊستانان ؤ شأران ٚ مردۊم اۊن ٚ مئن زيوده، هأنه وأسي أ شأر-أ ''کۊچي ايران'' ني گده. أ شأر جمعيت ٚ رؤشد پۊر بۊجؤره ؤ ۴/۷ درصد سالانه رؤشد ٚ أمرأ ايران ٚ پيله شأران ٚ مئن أول ايسه.
[[تصویر:b13.gif|left|thumb|کرج ٚ نخشه]]

==دئني جيگایان==
بقایانه دوره اشكانی و ساسانی آتشكده سنگی تخت رستم، شاهزاده سلمان اشتهارد بوقعه، امامزاده رحمن بوقعه و زید پلنگ آباد اشتهارد، سلیمانیه كاخ، سد امیركبیردریاچه، وله چشمه، شاهدشت چشمه، گله گیله چشمه، پیچه آدران آبشار، خورپیست، دیزین پیست، دیزین پیست اسكی روی چمن، یخ مراد غار، شهرستانک كاخ، وكیل قلعه، میدانک برج، هلجرد مسجید و حمام، صمصام  قلعه، شاه عباسی پورد، سنگی گچسر برج

==کرج دانگشان==
* [[کرج دانشگا آزاد]] 

==سربس==</text>
      <sha1>nlok93oemgze6813dmspxaqwcbpg233</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156962</id>
      <parentid>156959</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش‌های [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Vermont|Vermont]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>69073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3330" sha1="81x736zukmpgqq982vx4xv55imfltdu" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= کرج
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر=1karajکرج panorama.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]
|شأرستان= [[کرج ٚ شأرستان]] 
|بخش= [[کرج ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|رسمي نام= کرج	 
|محلي نام= 
|قديمي نامان= کوه‌رج، کراج، کاوک، کرژ
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۱,۵۹۲,۴۹۲ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= ۷,۵۰۰
|زوان= 
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۲۲۰ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۱۳۰۰ متر
|دما ميانگين= ۱۷ درجه سانتيگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۳۹۷ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۵۰ رۊج
|سؤغات= 
|پيش‌شۊماره= ۰۲۶
|وبجيگا= [https://karaj.ir/portal/home/ کرج ٚ شأرداري] 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''کرج''' ايته جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ٚ شأران ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه کي [[کرج ٚ شأرستان]] ٚ [[کرج شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن نهأ. أ شأر ۱,۵۹۲,۴۹۲ نفر جمعيت ٚ أمرأ ايران ٚ چارؤمي شأر ؤ مئني‌خۊرتاو ٚ بيس ؤ دۊوؤمي شأر جمعيت ٚ نظر ٚ جه ايسه. کرج ۱۶۰ کيلۊمتر مربع پيلئکي أمرأ، مرکزي ألبۊرز ٚ کۊهان ٚ مئن نهأ. کرج ألبۊرز ٚ اۊستان ٚ تشکيل ٚ پيش، ايته جه [[تئران ٚ اۊستان]] ٚ شأران بۊ ؤ ألبۊرز ٚ اۊستان ٚ تشکيل ٚ أمرأ اۊن ٚ مرکز بۊبؤسته. أ شأر خۊ مناسب جۊغرافي جيگا ؤ خۊ صنعتي شأرکان ؤ [[تئران]] ٚ نزديکي وأسي پۊر مۊهاجر گيره ؤ [[تئران]] ٚ پسي ايران ٚ دۊوؤمي مۊهاجرگير شأر ايران ٚ مئن ايسه ؤ ايران ٚ همه‌ته اۊستانان ؤ شأران ٚ مردۊم اۊن ٚ مئن زيوده، هأنه وأسي أ شأر-أ ''کۊچي ايران'' ني گده. أ شأر جمعيت ٚ رؤشد پۊر بۊجؤره ؤ ۴/۷ درصد سالانه رؤشد ٚ أمرأ ايران ٚ پيله شأران ٚ مئن أول ايسه.
[[تصویر:b13.gif|left|thumb|کرج ٚ نخشه]]

==دئني جيگایان==
بقایانه دوره اشكانی و ساسانی آتشكده سنگی تخت رستم، شاهزاده سلمان اشتهارد بوقعه، امامزاده رحمن بوقعه و زید پلنگ آباد اشتهارد، سلیمانیه كاخ، سد امیركبیردریاچه، وله چشمه، شاهدشت چشمه، گله گیله چشمه، پیچه آدران آبشار، خورپیست، دیزین پیست، دیزین پیست اسكی روی چمن، یخ مراد غار، شهرستانک كاخ، وكیل قلعه، میدانک برج، هلجرد مسجید و حمام، صمصام  قلعه، شاه عباسی پورد، سنگی گچسر برج

==کرج دانگشان==
* [[کرج دانشگا آزاد]] 

==سربس==</text>
      <sha1>81x736zukmpgqq982vx4xv55imfltdu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157047</id>
      <parentid>156962</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:13:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[کرج]]» را محافظت کرد: Excessive vandalism ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)))</comment>
      <origin>69073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3330" sha1="81x736zukmpgqq982vx4xv55imfltdu" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= کرج
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر=1karajکرج panorama.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[ألبۊرز ٚ اۊستان]]
|شأرستان= [[کرج ٚ شأرستان]] 
|بخش= [[کرج ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|رسمي نام= کرج	 
|محلي نام= 
|قديمي نامان= کوه‌رج، کراج، کاوک، کرژ
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۱,۵۹۲,۴۹۲ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= ۷,۵۰۰
|زوان= 
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۲۲۰ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۱۳۰۰ متر
|دما ميانگين= ۱۷ درجه سانتيگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۳۹۷ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۵۰ رۊج
|سؤغات= 
|پيش‌شۊماره= ۰۲۶
|وبجيگا= [https://karaj.ir/portal/home/ کرج ٚ شأرداري] 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''کرج''' ايته جه [[ألبۊرز ٚ اۊستان]] ٚ شأران ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه کي [[کرج ٚ شأرستان]] ٚ [[کرج شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن نهأ. أ شأر ۱,۵۹۲,۴۹۲ نفر جمعيت ٚ أمرأ ايران ٚ چارؤمي شأر ؤ مئني‌خۊرتاو ٚ بيس ؤ دۊوؤمي شأر جمعيت ٚ نظر ٚ جه ايسه. کرج ۱۶۰ کيلۊمتر مربع پيلئکي أمرأ، مرکزي ألبۊرز ٚ کۊهان ٚ مئن نهأ. کرج ألبۊرز ٚ اۊستان ٚ تشکيل ٚ پيش، ايته جه [[تئران ٚ اۊستان]] ٚ شأران بۊ ؤ ألبۊرز ٚ اۊستان ٚ تشکيل ٚ أمرأ اۊن ٚ مرکز بۊبؤسته. أ شأر خۊ مناسب جۊغرافي جيگا ؤ خۊ صنعتي شأرکان ؤ [[تئران]] ٚ نزديکي وأسي پۊر مۊهاجر گيره ؤ [[تئران]] ٚ پسي ايران ٚ دۊوؤمي مۊهاجرگير شأر ايران ٚ مئن ايسه ؤ ايران ٚ همه‌ته اۊستانان ؤ شأران ٚ مردۊم اۊن ٚ مئن زيوده، هأنه وأسي أ شأر-أ ''کۊچي ايران'' ني گده. أ شأر جمعيت ٚ رؤشد پۊر بۊجؤره ؤ ۴/۷ درصد سالانه رؤشد ٚ أمرأ ايران ٚ پيله شأران ٚ مئن أول ايسه.
[[تصویر:b13.gif|left|thumb|کرج ٚ نخشه]]

==دئني جيگایان==
بقایانه دوره اشكانی و ساسانی آتشكده سنگی تخت رستم، شاهزاده سلمان اشتهارد بوقعه، امامزاده رحمن بوقعه و زید پلنگ آباد اشتهارد، سلیمانیه كاخ، سد امیركبیردریاچه، وله چشمه، شاهدشت چشمه، گله گیله چشمه، پیچه آدران آبشار، خورپیست، دیزین پیست، دیزین پیست اسكی روی چمن، یخ مراد غار، شهرستانک كاخ، وكیل قلعه، میدانک برج، هلجرد مسجید و حمام، صمصام  قلعه، شاه عباسی پورد، سنگی گچسر برج

==کرج دانگشان==
* [[کرج دانشگا آزاد]] 

==سربس==</text>
      <sha1>81x736zukmpgqq982vx4xv55imfltdu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>هيران (آستارا)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4122</id>
    <revision>
      <id>156924</id>
      <parentid>156848</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:20:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ هيران/حیران، گٚردٚشگٚری اٚییه، اٚنی ا‌ٚنٚ ببنوشته ای جٚور تور ایسه. ايته جه گيلان ٚ شٰٚهرٚان ايسه ؤ آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش ؤ هيران ٚ دهستان ٚ مئن دره. أ رۊستا، آستارا شأر ٚ أمرأ ۳۰ کيلؤمتر فاصله دأره. هيران ٚ منطقه سۊ ته کۊچي رۊستا جه کي اۊشان ٚ نام هيران سفلی، هيران وسطی ؤ هيران علیا ايسه تشکيل بۊبؤسته. هيران ٚ منطقه ۲۲۰۰ هکتار مساحت دأره. أ رۊستا کلسيا جه آذرباىجان ٚ جؤمۊري، نسا جه تالش ٚ کۊهان، خۊرتاو ٚ جه آستارا شأر ؤ عنبران محله ؤ خۊرخۊس ٚ جه نمین-أ وارسه.</comment>
      <origin>156924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1985" sha1="aocg0cekc79nsct3yupc6slm22syu9a" xml:space="preserve">[[تصویر:ssskk.jpg|left|thumb|هيران]]
'''هيران/حیران، گٚردٚشگٚری اٚییه، اٚنی ا‌ٚنٚ ببنوشته ای جٚور تور ایسه.''' ايته جه [[گيلان]] ٚ شٰٚهرٚان ايسه ؤ [[آستارا شأرستان]] ٚ [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] ؤ [[هيران ٚ دهستان]] ٚ مئن دره. أ رۊستا، [[آستارا]] شأر ٚ أمرأ ۳۰ کيلؤمتر فاصله دأره. هيران ٚ منطقه سۊ ته کۊچي رۊستا جه کي اۊشان ٚ نام هيران سفلی، هيران وسطی ؤ هيران علیا ايسه تشکيل بۊبؤسته. هيران ٚ منطقه ۲۲۰۰ هکتار مساحت دأره. أ رۊستا [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]]، [[نسا]] جه [[تالش]] ٚ کۊهان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[آستارا]] شأر ؤ [[عنبران محله]] ؤ [[خۊرخۊس]] ٚ جه نمین-أ وارسه.

== هيران ٚ نام ==
حیران، ''هیران'' ٚ واجه جه معرب بۊبؤسته. هيران ايته [[گيلان|گيلاني]] أصيل ٚ واجه ايسه ؤ [[تالشي زوؤن]] ٚ مئن «هیر» یا «هِر»، مها ؤ شۊرۊم ٚ معني-أ دهه ؤ «ان» ني مکان ؤ جيگا پسوند ايسه. ايته جه هيران ٚ ويژگيان ني أن ايسه کي أ رۊستا ويشتر زمات سال شۊرۊم بزئک ايسه. &lt;ref&gt;http://taleshen.ir/%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7/|عنوان=ریشه شناسی نام تعدادی از روستاهای آستارا}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{حیران دهستان روستاهان}}
{{گیلان}}

==سربس==
[[جرگه:آستارا شأرستان ٚ رۊستایان]]
[[رده:جوغرافی]]</text>
      <sha1>aocg0cekc79nsct3yupc6slm22syu9a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156927</id>
      <parentid>156924</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:22:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NDG</username>
        <id>17661</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted edits by [[Special:Contribs/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|talk]]) to last version by Divinations: unexplained content removal</comment>
      <origin>156814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3705" sha1="cg276sbmd5w3afpkhj5fe5hhlwl84ot" xml:space="preserve">{{ايران ٚ رۊستا اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= هيران 
|نام=
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan_-_Heyran_Gedik_-_panoramio.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|دهىار= 
|اۊستان= [[گيلان]]
|شأرستان= [[آستارا شأرستان]]
|بخش= [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|دهستان= [[هيران ٚ دهستان]]
|محلي نام= 
|داميشک ٚ نامان= 
|باخي نامان=
|رۊستا بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۲۷۹ نفر 
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[تالشي]]
|مذهب= سۊنني 
|پيلئکي= 
|ارتفاع= ۱۵۰۰ متر
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات=
|پيش شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا=
|خۊش بامۊئيد ٚ جۊمله= 
|جيرنيويس= 
}}

[[تصویر:ssskk.jpg|left|thumb|هيران]]
'''هيران''' ايته جه [[گيلان]] ٚ رۊستایان ايسه ؤ [[آستارا شأرستان]] ٚ [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] ؤ [[هيران ٚ دهستان]] ٚ مئن دره. أ رۊستا، [[آستارا]] شأر ٚ أمرأ ۳۰ کيلؤمتر فاصله دأره. هيران ٚ منطقه سۊ ته کۊچي رۊستا جه کي اۊشان ٚ نام هيران سفلی، هيران وسطی ؤ هيران علیا ايسه تشکيل بۊبؤسته. هيران ٚ منطقه ۲۲۰۰ هکتار مساحت دأره. أ رۊستا [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]]، [[نسا]] جه [[تالش]] ٚ کۊهان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[آستارا]] شأر ؤ [[عنبران محله]] ؤ [[خۊرخۊس]] ٚ جه نمین-أ فأرسه.

أ رۊستا ۲۷۹ نفر (۸۵ خانوار) ثابت ٚ جمعيت ؤ ۱۷۰۰ نفر (۴۱۲ خانوار) متحرک ٚ جمعيت دأره ؤ ايته جه زیباترین [[ايران]] ؤ [[گيلان]] ٚ دئني جيگایان ايسه. طبیعي دئنيان ؤ  علي داشي گرم ٚ آو أ رۊستا مئن جه اۊن ٚ جاذبه‌ئن ایسد. أهالي شغل ني ويشتر کشاورزي ؤ دامداري ؤ سيفتالداري ایسه.

۱۳۹۷ سال ٚ مئن قرار بۊبؤسته ایته دروازه هیران ٚ ورۊدی مئن آستارا شأرداري همکاري أمرأ چأکۊده ببه تا أ تۊریستي منطقه دئنيان بختر معرفي ببه ؤ سۊدجۊیان ٚ دس أ منطقه جه کي اۊن ٚ ادعا-یأ کۊنده کۊتا ببه.

== هيران ٚ نام ==
حیران، ''هیران'' ٚ واجه جه معرب بۊبؤسته. هيران ايته [[گيلان|گيلاني]] أصيل ٚ واجه ايسه ؤ [[تالشي زوؤن]] ٚ مئن «هیر» یا «هِر»، مها ؤ شۊرۊم ٚ معني-أ دهه ؤ «ان» ني مکان ؤ جيگا پسوند ايسه. ايته جه هيران ٚ ويژگيان ني أن ايسه کي أ رۊستا ويشتر زمات سال شۊرۊم بزئک ايسه. &lt;ref&gt;http://taleshen.ir/%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7/|عنوان=ریشه شناسی نام تعدادی از روستاهای آستارا}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{حیران دهستان روستاهان}}
{{گیلان}}

==سربس==
[[جرگه:آستارا شأرستان ٚ رۊستایان]]
[[رده:جوغرافی]]</text>
      <sha1>cg276sbmd5w3afpkhj5fe5hhlwl84ot</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156946</id>
      <parentid>156927</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:30:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1985" sha1="aocg0cekc79nsct3yupc6slm22syu9a" xml:space="preserve">[[تصویر:ssskk.jpg|left|thumb|هيران]]
'''هيران/حیران، گٚردٚشگٚری اٚییه، اٚنی ا‌ٚنٚ ببنوشته ای جٚور تور ایسه.''' ايته جه [[گيلان]] ٚ شٰٚهرٚان ايسه ؤ [[آستارا شأرستان]] ٚ [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] ؤ [[هيران ٚ دهستان]] ٚ مئن دره. أ رۊستا، [[آستارا]] شأر ٚ أمرأ ۳۰ کيلؤمتر فاصله دأره. هيران ٚ منطقه سۊ ته کۊچي رۊستا جه کي اۊشان ٚ نام هيران سفلی، هيران وسطی ؤ هيران علیا ايسه تشکيل بۊبؤسته. هيران ٚ منطقه ۲۲۰۰ هکتار مساحت دأره. أ رۊستا [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]]، [[نسا]] جه [[تالش]] ٚ کۊهان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[آستارا]] شأر ؤ [[عنبران محله]] ؤ [[خۊرخۊس]] ٚ جه نمین-أ وارسه.

== هيران ٚ نام ==
حیران، ''هیران'' ٚ واجه جه معرب بۊبؤسته. هيران ايته [[گيلان|گيلاني]] أصيل ٚ واجه ايسه ؤ [[تالشي زوؤن]] ٚ مئن «هیر» یا «هِر»، مها ؤ شۊرۊم ٚ معني-أ دهه ؤ «ان» ني مکان ؤ جيگا پسوند ايسه. ايته جه هيران ٚ ويژگيان ني أن ايسه کي أ رۊستا ويشتر زمات سال شۊرۊم بزئک ايسه. &lt;ref&gt;http://taleshen.ir/%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7/|عنوان=ریشه شناسی نام تعدادی از روستاهای آستارا}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{حیران دهستان روستاهان}}
{{گیلان}}

==سربس==
[[جرگه:آستارا شأرستان ٚ رۊستایان]]
[[رده:جوغرافی]]</text>
      <sha1>aocg0cekc79nsct3yupc6slm22syu9a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156956</id>
      <parentid>156946</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:34:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Der-Wir-Ing</username>
        <id>18142</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Undid edits by [[Special:Contribs/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|talk]]) to last version by NDG: reverting vandalism</comment>
      <origin>156956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3705" sha1="cg276sbmd5w3afpkhj5fe5hhlwl84ot" xml:space="preserve">{{ايران ٚ رۊستا اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= هيران 
|نام=
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan_-_Heyran_Gedik_-_panoramio.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|دهىار= 
|اۊستان= [[گيلان]]
|شأرستان= [[آستارا شأرستان]]
|بخش= [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|دهستان= [[هيران ٚ دهستان]]
|محلي نام= 
|داميشک ٚ نامان= 
|باخي نامان=
|رۊستا بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۲۷۹ نفر 
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[تالشي]]
|مذهب= سۊنني 
|پيلئکي= 
|ارتفاع= ۱۵۰۰ متر
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات=
|پيش شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا=
|خۊش بامۊئيد ٚ جۊمله= 
|جيرنيويس= 
}}

[[تصویر:ssskk.jpg|left|thumb|هيران]]
'''هيران''' ايته جه [[گيلان]] ٚ رۊستایان ايسه ؤ [[آستارا شأرستان]] ٚ [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] ؤ [[هيران ٚ دهستان]] ٚ مئن دره. أ رۊستا، [[آستارا]] شأر ٚ أمرأ ۳۰ کيلؤمتر فاصله دأره. هيران ٚ منطقه سۊ ته کۊچي رۊستا جه کي اۊشان ٚ نام هيران سفلی، هيران وسطی ؤ هيران علیا ايسه تشکيل بۊبؤسته. هيران ٚ منطقه ۲۲۰۰ هکتار مساحت دأره. أ رۊستا [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]]، [[نسا]] جه [[تالش]] ٚ کۊهان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[آستارا]] شأر ؤ [[عنبران محله]] ؤ [[خۊرخۊس]] ٚ جه نمین-أ فأرسه.

أ رۊستا ۲۷۹ نفر (۸۵ خانوار) ثابت ٚ جمعيت ؤ ۱۷۰۰ نفر (۴۱۲ خانوار) متحرک ٚ جمعيت دأره ؤ ايته جه زیباترین [[ايران]] ؤ [[گيلان]] ٚ دئني جيگایان ايسه. طبیعي دئنيان ؤ  علي داشي گرم ٚ آو أ رۊستا مئن جه اۊن ٚ جاذبه‌ئن ایسد. أهالي شغل ني ويشتر کشاورزي ؤ دامداري ؤ سيفتالداري ایسه.

۱۳۹۷ سال ٚ مئن قرار بۊبؤسته ایته دروازه هیران ٚ ورۊدی مئن آستارا شأرداري همکاري أمرأ چأکۊده ببه تا أ تۊریستي منطقه دئنيان بختر معرفي ببه ؤ سۊدجۊیان ٚ دس أ منطقه جه کي اۊن ٚ ادعا-یأ کۊنده کۊتا ببه.

== هيران ٚ نام ==
حیران، ''هیران'' ٚ واجه جه معرب بۊبؤسته. هيران ايته [[گيلان|گيلاني]] أصيل ٚ واجه ايسه ؤ [[تالشي زوؤن]] ٚ مئن «هیر» یا «هِر»، مها ؤ شۊرۊم ٚ معني-أ دهه ؤ «ان» ني مکان ؤ جيگا پسوند ايسه. ايته جه هيران ٚ ويژگيان ني أن ايسه کي أ رۊستا ويشتر زمات سال شۊرۊم بزئک ايسه. &lt;ref&gt;http://taleshen.ir/%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7/|عنوان=ریشه شناسی نام تعدادی از روستاهای آستارا}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{حیران دهستان روستاهان}}
{{گیلان}}

==سربس==
[[جرگه:آستارا شأرستان ٚ رۊستایان]]
[[رده:جوغرافی]]</text>
      <sha1>cg276sbmd5w3afpkhj5fe5hhlwl84ot</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157006</id>
      <parentid>156956</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:46:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>157006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1985" sha1="aocg0cekc79nsct3yupc6slm22syu9a" xml:space="preserve">[[تصویر:ssskk.jpg|left|thumb|هيران]]
'''هيران/حیران، گٚردٚشگٚری اٚییه، اٚنی ا‌ٚنٚ ببنوشته ای جٚور تور ایسه.''' ايته جه [[گيلان]] ٚ شٰٚهرٚان ايسه ؤ [[آستارا شأرستان]] ٚ [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] ؤ [[هيران ٚ دهستان]] ٚ مئن دره. أ رۊستا، [[آستارا]] شأر ٚ أمرأ ۳۰ کيلؤمتر فاصله دأره. هيران ٚ منطقه سۊ ته کۊچي رۊستا جه کي اۊشان ٚ نام هيران سفلی، هيران وسطی ؤ هيران علیا ايسه تشکيل بۊبؤسته. هيران ٚ منطقه ۲۲۰۰ هکتار مساحت دأره. أ رۊستا [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]]، [[نسا]] جه [[تالش]] ٚ کۊهان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[آستارا]] شأر ؤ [[عنبران محله]] ؤ [[خۊرخۊس]] ٚ جه نمین-أ وارسه.

== هيران ٚ نام ==
حیران، ''هیران'' ٚ واجه جه معرب بۊبؤسته. هيران ايته [[گيلان|گيلاني]] أصيل ٚ واجه ايسه ؤ [[تالشي زوؤن]] ٚ مئن «هیر» یا «هِر»، مها ؤ شۊرۊم ٚ معني-أ دهه ؤ «ان» ني مکان ؤ جيگا پسوند ايسه. ايته جه هيران ٚ ويژگيان ني أن ايسه کي أ رۊستا ويشتر زمات سال شۊرۊم بزئک ايسه. &lt;ref&gt;http://taleshen.ir/%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7/|عنوان=ریشه شناسی نام تعدادی از روستاهای آستارا}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{حیران دهستان روستاهان}}
{{گیلان}}

==سربس==
[[جرگه:آستارا شأرستان ٚ رۊستایان]]
[[رده:جوغرافی]]</text>
      <sha1>aocg0cekc79nsct3yupc6slm22syu9a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157009</id>
      <parentid>157006</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:48:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3705" sha1="cg276sbmd5w3afpkhj5fe5hhlwl84ot" xml:space="preserve">{{ايران ٚ رۊستا اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= هيران 
|نام=
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan_-_Heyran_Gedik_-_panoramio.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|دهىار= 
|اۊستان= [[گيلان]]
|شأرستان= [[آستارا شأرستان]]
|بخش= [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|دهستان= [[هيران ٚ دهستان]]
|محلي نام= 
|داميشک ٚ نامان= 
|باخي نامان=
|رۊستا بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۲۷۹ نفر 
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[تالشي]]
|مذهب= سۊنني 
|پيلئکي= 
|ارتفاع= ۱۵۰۰ متر
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات=
|پيش شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا=
|خۊش بامۊئيد ٚ جۊمله= 
|جيرنيويس= 
}}

[[تصویر:ssskk.jpg|left|thumb|هيران]]
'''هيران''' ايته جه [[گيلان]] ٚ رۊستایان ايسه ؤ [[آستارا شأرستان]] ٚ [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] ؤ [[هيران ٚ دهستان]] ٚ مئن دره. أ رۊستا، [[آستارا]] شأر ٚ أمرأ ۳۰ کيلؤمتر فاصله دأره. هيران ٚ منطقه سۊ ته کۊچي رۊستا جه کي اۊشان ٚ نام هيران سفلی، هيران وسطی ؤ هيران علیا ايسه تشکيل بۊبؤسته. هيران ٚ منطقه ۲۲۰۰ هکتار مساحت دأره. أ رۊستا [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]]، [[نسا]] جه [[تالش]] ٚ کۊهان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[آستارا]] شأر ؤ [[عنبران محله]] ؤ [[خۊرخۊس]] ٚ جه نمین-أ فأرسه.

أ رۊستا ۲۷۹ نفر (۸۵ خانوار) ثابت ٚ جمعيت ؤ ۱۷۰۰ نفر (۴۱۲ خانوار) متحرک ٚ جمعيت دأره ؤ ايته جه زیباترین [[ايران]] ؤ [[گيلان]] ٚ دئني جيگایان ايسه. طبیعي دئنيان ؤ  علي داشي گرم ٚ آو أ رۊستا مئن جه اۊن ٚ جاذبه‌ئن ایسد. أهالي شغل ني ويشتر کشاورزي ؤ دامداري ؤ سيفتالداري ایسه.

۱۳۹۷ سال ٚ مئن قرار بۊبؤسته ایته دروازه هیران ٚ ورۊدی مئن آستارا شأرداري همکاري أمرأ چأکۊده ببه تا أ تۊریستي منطقه دئنيان بختر معرفي ببه ؤ سۊدجۊیان ٚ دس أ منطقه جه کي اۊن ٚ ادعا-یأ کۊنده کۊتا ببه.

== هيران ٚ نام ==
حیران، ''هیران'' ٚ واجه جه معرب بۊبؤسته. هيران ايته [[گيلان|گيلاني]] أصيل ٚ واجه ايسه ؤ [[تالشي زوؤن]] ٚ مئن «هیر» یا «هِر»، مها ؤ شۊرۊم ٚ معني-أ دهه ؤ «ان» ني مکان ؤ جيگا پسوند ايسه. ايته جه هيران ٚ ويژگيان ني أن ايسه کي أ رۊستا ويشتر زمات سال شۊرۊم بزئک ايسه. &lt;ref&gt;http://taleshen.ir/%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7/|عنوان=ریشه شناسی نام تعدادی از روستاهای آستارا}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{حیران دهستان روستاهان}}
{{گیلان}}

==سربس==
[[جرگه:آستارا شأرستان ٚ رۊستایان]]
[[رده:جوغرافی]]</text>
      <sha1>cg276sbmd5w3afpkhj5fe5hhlwl84ot</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157011</id>
      <parentid>157009</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:58:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34152-72</username>
        <id>18573</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>157011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1985" sha1="aocg0cekc79nsct3yupc6slm22syu9a" xml:space="preserve">[[تصویر:ssskk.jpg|left|thumb|هيران]]
'''هيران/حیران، گٚردٚشگٚری اٚییه، اٚنی ا‌ٚنٚ ببنوشته ای جٚور تور ایسه.''' ايته جه [[گيلان]] ٚ شٰٚهرٚان ايسه ؤ [[آستارا شأرستان]] ٚ [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] ؤ [[هيران ٚ دهستان]] ٚ مئن دره. أ رۊستا، [[آستارا]] شأر ٚ أمرأ ۳۰ کيلؤمتر فاصله دأره. هيران ٚ منطقه سۊ ته کۊچي رۊستا جه کي اۊشان ٚ نام هيران سفلی، هيران وسطی ؤ هيران علیا ايسه تشکيل بۊبؤسته. هيران ٚ منطقه ۲۲۰۰ هکتار مساحت دأره. أ رۊستا [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]]، [[نسا]] جه [[تالش]] ٚ کۊهان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[آستارا]] شأر ؤ [[عنبران محله]] ؤ [[خۊرخۊس]] ٚ جه نمین-أ وارسه.

== هيران ٚ نام ==
حیران، ''هیران'' ٚ واجه جه معرب بۊبؤسته. هيران ايته [[گيلان|گيلاني]] أصيل ٚ واجه ايسه ؤ [[تالشي زوؤن]] ٚ مئن «هیر» یا «هِر»، مها ؤ شۊرۊم ٚ معني-أ دهه ؤ «ان» ني مکان ؤ جيگا پسوند ايسه. ايته جه هيران ٚ ويژگيان ني أن ايسه کي أ رۊستا ويشتر زمات سال شۊرۊم بزئک ايسه. &lt;ref&gt;http://taleshen.ir/%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7/|عنوان=ریشه شناسی نام تعدادی از روستاهای آستارا}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{حیران دهستان روستاهان}}
{{گیلان}}

==سربس==
[[جرگه:آستارا شأرستان ٚ رۊستایان]]
[[رده:جوغرافی]]</text>
      <sha1>aocg0cekc79nsct3yupc6slm22syu9a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157012</id>
      <parentid>157011</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:58:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Der-Wir-Ing</username>
        <id>18142</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Undid edits by [[Special:Contribs/~2026-34152-72|~2026-34152-72]] ([[User talk:~2026-34152-72|talk]]) to last version by Divinations: reverting vandalism</comment>
      <origin>157012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3705" sha1="cg276sbmd5w3afpkhj5fe5hhlwl84ot" xml:space="preserve">{{ايران ٚ رۊستا اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= هيران 
|نام=
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan_-_Heyran_Gedik_-_panoramio.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|دهىار= 
|اۊستان= [[گيلان]]
|شأرستان= [[آستارا شأرستان]]
|بخش= [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|دهستان= [[هيران ٚ دهستان]]
|محلي نام= 
|داميشک ٚ نامان= 
|باخي نامان=
|رۊستا بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۲۷۹ نفر 
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[تالشي]]
|مذهب= سۊنني 
|پيلئکي= 
|ارتفاع= ۱۵۰۰ متر
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات=
|پيش شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا=
|خۊش بامۊئيد ٚ جۊمله= 
|جيرنيويس= 
}}

[[تصویر:ssskk.jpg|left|thumb|هيران]]
'''هيران''' ايته جه [[گيلان]] ٚ رۊستایان ايسه ؤ [[آستارا شأرستان]] ٚ [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] ؤ [[هيران ٚ دهستان]] ٚ مئن دره. أ رۊستا، [[آستارا]] شأر ٚ أمرأ ۳۰ کيلؤمتر فاصله دأره. هيران ٚ منطقه سۊ ته کۊچي رۊستا جه کي اۊشان ٚ نام هيران سفلی، هيران وسطی ؤ هيران علیا ايسه تشکيل بۊبؤسته. هيران ٚ منطقه ۲۲۰۰ هکتار مساحت دأره. أ رۊستا [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]]، [[نسا]] جه [[تالش]] ٚ کۊهان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[آستارا]] شأر ؤ [[عنبران محله]] ؤ [[خۊرخۊس]] ٚ جه نمین-أ فأرسه.

أ رۊستا ۲۷۹ نفر (۸۵ خانوار) ثابت ٚ جمعيت ؤ ۱۷۰۰ نفر (۴۱۲ خانوار) متحرک ٚ جمعيت دأره ؤ ايته جه زیباترین [[ايران]] ؤ [[گيلان]] ٚ دئني جيگایان ايسه. طبیعي دئنيان ؤ  علي داشي گرم ٚ آو أ رۊستا مئن جه اۊن ٚ جاذبه‌ئن ایسد. أهالي شغل ني ويشتر کشاورزي ؤ دامداري ؤ سيفتالداري ایسه.

۱۳۹۷ سال ٚ مئن قرار بۊبؤسته ایته دروازه هیران ٚ ورۊدی مئن آستارا شأرداري همکاري أمرأ چأکۊده ببه تا أ تۊریستي منطقه دئنيان بختر معرفي ببه ؤ سۊدجۊیان ٚ دس أ منطقه جه کي اۊن ٚ ادعا-یأ کۊنده کۊتا ببه.

== هيران ٚ نام ==
حیران، ''هیران'' ٚ واجه جه معرب بۊبؤسته. هيران ايته [[گيلان|گيلاني]] أصيل ٚ واجه ايسه ؤ [[تالشي زوؤن]] ٚ مئن «هیر» یا «هِر»، مها ؤ شۊرۊم ٚ معني-أ دهه ؤ «ان» ني مکان ؤ جيگا پسوند ايسه. ايته جه هيران ٚ ويژگيان ني أن ايسه کي أ رۊستا ويشتر زمات سال شۊرۊم بزئک ايسه. &lt;ref&gt;http://taleshen.ir/%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7/|عنوان=ریشه شناسی نام تعدادی از روستاهای آستارا}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{حیران دهستان روستاهان}}
{{گیلان}}

==سربس==
[[جرگه:آستارا شأرستان ٚ رۊستایان]]
[[رده:جوغرافی]]</text>
      <sha1>cg276sbmd5w3afpkhj5fe5hhlwl84ot</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157027</id>
      <parentid>157012</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:04:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34152-72</username>
        <id>18573</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>157027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1985" sha1="aocg0cekc79nsct3yupc6slm22syu9a" xml:space="preserve">[[تصویر:ssskk.jpg|left|thumb|هيران]]
'''هيران/حیران، گٚردٚشگٚری اٚییه، اٚنی ا‌ٚنٚ ببنوشته ای جٚور تور ایسه.''' ايته جه [[گيلان]] ٚ شٰٚهرٚان ايسه ؤ [[آستارا شأرستان]] ٚ [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] ؤ [[هيران ٚ دهستان]] ٚ مئن دره. أ رۊستا، [[آستارا]] شأر ٚ أمرأ ۳۰ کيلؤمتر فاصله دأره. هيران ٚ منطقه سۊ ته کۊچي رۊستا جه کي اۊشان ٚ نام هيران سفلی، هيران وسطی ؤ هيران علیا ايسه تشکيل بۊبؤسته. هيران ٚ منطقه ۲۲۰۰ هکتار مساحت دأره. أ رۊستا [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]]، [[نسا]] جه [[تالش]] ٚ کۊهان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[آستارا]] شأر ؤ [[عنبران محله]] ؤ [[خۊرخۊس]] ٚ جه نمین-أ وارسه.

== هيران ٚ نام ==
حیران، ''هیران'' ٚ واجه جه معرب بۊبؤسته. هيران ايته [[گيلان|گيلاني]] أصيل ٚ واجه ايسه ؤ [[تالشي زوؤن]] ٚ مئن «هیر» یا «هِر»، مها ؤ شۊرۊم ٚ معني-أ دهه ؤ «ان» ني مکان ؤ جيگا پسوند ايسه. ايته جه هيران ٚ ويژگيان ني أن ايسه کي أ رۊستا ويشتر زمات سال شۊرۊم بزئک ايسه. &lt;ref&gt;http://taleshen.ir/%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7/|عنوان=ریشه شناسی نام تعدادی از روستاهای آستارا}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{حیران دهستان روستاهان}}
{{گیلان}}

==سربس==
[[جرگه:آستارا شأرستان ٚ رۊستایان]]
[[رده:جوغرافی]]</text>
      <sha1>aocg0cekc79nsct3yupc6slm22syu9a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157029</id>
      <parentid>157027</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:05:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34152-72|~2026-34152-72]] ([[User talk:~2026-34152-72|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>157012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3705" sha1="cg276sbmd5w3afpkhj5fe5hhlwl84ot" xml:space="preserve">{{ايران ٚ رۊستا اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= هيران 
|نام=
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan_-_Heyran_Gedik_-_panoramio.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|دهىار= 
|اۊستان= [[گيلان]]
|شأرستان= [[آستارا شأرستان]]
|بخش= [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|دهستان= [[هيران ٚ دهستان]]
|محلي نام= 
|داميشک ٚ نامان= 
|باخي نامان=
|رۊستا بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۲۷۹ نفر 
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[تالشي]]
|مذهب= سۊنني 
|پيلئکي= 
|ارتفاع= ۱۵۰۰ متر
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات=
|پيش شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا=
|خۊش بامۊئيد ٚ جۊمله= 
|جيرنيويس= 
}}

[[تصویر:ssskk.jpg|left|thumb|هيران]]
'''هيران''' ايته جه [[گيلان]] ٚ رۊستایان ايسه ؤ [[آستارا شأرستان]] ٚ [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] ؤ [[هيران ٚ دهستان]] ٚ مئن دره. أ رۊستا، [[آستارا]] شأر ٚ أمرأ ۳۰ کيلؤمتر فاصله دأره. هيران ٚ منطقه سۊ ته کۊچي رۊستا جه کي اۊشان ٚ نام هيران سفلی، هيران وسطی ؤ هيران علیا ايسه تشکيل بۊبؤسته. هيران ٚ منطقه ۲۲۰۰ هکتار مساحت دأره. أ رۊستا [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]]، [[نسا]] جه [[تالش]] ٚ کۊهان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[آستارا]] شأر ؤ [[عنبران محله]] ؤ [[خۊرخۊس]] ٚ جه نمین-أ فأرسه.

أ رۊستا ۲۷۹ نفر (۸۵ خانوار) ثابت ٚ جمعيت ؤ ۱۷۰۰ نفر (۴۱۲ خانوار) متحرک ٚ جمعيت دأره ؤ ايته جه زیباترین [[ايران]] ؤ [[گيلان]] ٚ دئني جيگایان ايسه. طبیعي دئنيان ؤ  علي داشي گرم ٚ آو أ رۊستا مئن جه اۊن ٚ جاذبه‌ئن ایسد. أهالي شغل ني ويشتر کشاورزي ؤ دامداري ؤ سيفتالداري ایسه.

۱۳۹۷ سال ٚ مئن قرار بۊبؤسته ایته دروازه هیران ٚ ورۊدی مئن آستارا شأرداري همکاري أمرأ چأکۊده ببه تا أ تۊریستي منطقه دئنيان بختر معرفي ببه ؤ سۊدجۊیان ٚ دس أ منطقه جه کي اۊن ٚ ادعا-یأ کۊنده کۊتا ببه.

== هيران ٚ نام ==
حیران، ''هیران'' ٚ واجه جه معرب بۊبؤسته. هيران ايته [[گيلان|گيلاني]] أصيل ٚ واجه ايسه ؤ [[تالشي زوؤن]] ٚ مئن «هیر» یا «هِر»، مها ؤ شۊرۊم ٚ معني-أ دهه ؤ «ان» ني مکان ؤ جيگا پسوند ايسه. ايته جه هيران ٚ ويژگيان ني أن ايسه کي أ رۊستا ويشتر زمات سال شۊرۊم بزئک ايسه. &lt;ref&gt;http://taleshen.ir/%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7/|عنوان=ریشه شناسی نام تعدادی از روستاهای آستارا}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{حیران دهستان روستاهان}}
{{گیلان}}

==سربس==
[[جرگه:آستارا شأرستان ٚ رۊستایان]]
[[رده:جوغرافی]]</text>
      <sha1>cg276sbmd5w3afpkhj5fe5hhlwl84ot</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157034</id>
      <parentid>157029</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:08:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[هيران (آستارا)]]» را محافظت کرد: vandal ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۲۳ جۊن ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۰۸ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۲۳ جۊن ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۰۸ (UTC)))</comment>
      <origin>157012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3705" sha1="cg276sbmd5w3afpkhj5fe5hhlwl84ot" xml:space="preserve">{{ايران ٚ رۊستا اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= هيران 
|نام=
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan_-_Heyran_Gedik_-_panoramio.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|دهىار= 
|اۊستان= [[گيلان]]
|شأرستان= [[آستارا شأرستان]]
|بخش= [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|دهستان= [[هيران ٚ دهستان]]
|محلي نام= 
|داميشک ٚ نامان= 
|باخي نامان=
|رۊستا بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۲۷۹ نفر 
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[تالشي]]
|مذهب= سۊنني 
|پيلئکي= 
|ارتفاع= ۱۵۰۰ متر
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات=
|پيش شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا=
|خۊش بامۊئيد ٚ جۊمله= 
|جيرنيويس= 
}}

[[تصویر:ssskk.jpg|left|thumb|هيران]]
'''هيران''' ايته جه [[گيلان]] ٚ رۊستایان ايسه ؤ [[آستارا شأرستان]] ٚ [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] ؤ [[هيران ٚ دهستان]] ٚ مئن دره. أ رۊستا، [[آستارا]] شأر ٚ أمرأ ۳۰ کيلؤمتر فاصله دأره. هيران ٚ منطقه سۊ ته کۊچي رۊستا جه کي اۊشان ٚ نام هيران سفلی، هيران وسطی ؤ هيران علیا ايسه تشکيل بۊبؤسته. هيران ٚ منطقه ۲۲۰۰ هکتار مساحت دأره. أ رۊستا [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]]، [[نسا]] جه [[تالش]] ٚ کۊهان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[آستارا]] شأر ؤ [[عنبران محله]] ؤ [[خۊرخۊس]] ٚ جه نمین-أ فأرسه.

أ رۊستا ۲۷۹ نفر (۸۵ خانوار) ثابت ٚ جمعيت ؤ ۱۷۰۰ نفر (۴۱۲ خانوار) متحرک ٚ جمعيت دأره ؤ ايته جه زیباترین [[ايران]] ؤ [[گيلان]] ٚ دئني جيگایان ايسه. طبیعي دئنيان ؤ  علي داشي گرم ٚ آو أ رۊستا مئن جه اۊن ٚ جاذبه‌ئن ایسد. أهالي شغل ني ويشتر کشاورزي ؤ دامداري ؤ سيفتالداري ایسه.

۱۳۹۷ سال ٚ مئن قرار بۊبؤسته ایته دروازه هیران ٚ ورۊدی مئن آستارا شأرداري همکاري أمرأ چأکۊده ببه تا أ تۊریستي منطقه دئنيان بختر معرفي ببه ؤ سۊدجۊیان ٚ دس أ منطقه جه کي اۊن ٚ ادعا-یأ کۊنده کۊتا ببه.

== هيران ٚ نام ==
حیران، ''هیران'' ٚ واجه جه معرب بۊبؤسته. هيران ايته [[گيلان|گيلاني]] أصيل ٚ واجه ايسه ؤ [[تالشي زوؤن]] ٚ مئن «هیر» یا «هِر»، مها ؤ شۊرۊم ٚ معني-أ دهه ؤ «ان» ني مکان ؤ جيگا پسوند ايسه. ايته جه هيران ٚ ويژگيان ني أن ايسه کي أ رۊستا ويشتر زمات سال شۊرۊم بزئک ايسه. &lt;ref&gt;http://taleshen.ir/%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7/|عنوان=ریشه شناسی نام تعدادی از روستاهای آستارا}}&lt;/ref&gt;

==باخي اطلاعات==
{{حیران دهستان روستاهان}}
{{گیلان}}

==سربس==
[[جرگه:آستارا شأرستان ٚ رۊستایان]]
[[رده:جوغرافی]]</text>
      <sha1>cg276sbmd5w3afpkhj5fe5hhlwl84ot</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برج طغرل</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4890</id>
    <revision>
      <id>156960</id>
      <parentid>12243</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:38:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1358" sha1="ok19qt4ez6dpr6m2yogx6mlkbkr5znk" xml:space="preserve">طٚغرٚل بٚرج/بٚرژ/بٚرگ آرامگاه  شرق آرامگاه [[ابن بابویه]] مئن واقه ببوسته میان باغی که [[سلجوقیان]] دوره مئن به ایسم طغرلیه باغ معروف بو.

[[تصویر:b921.jpg|left|thumb|طغرل برج]]
ا بنا به ایته روایت[[ طغرل اول سلجوقی]] آرامگاه ایسه که سال 436 ه.ق مئن [[ری]] شهر تصرف و به عونوان[[ پایتخت]] قرار بدا. ایته روایت دیگه ا جیگایه [[طغرل]] آخرین پادشاه [[سلجوقی]] آرامگاه (590 ه.ق) دانده.

ا بنا زمان [[قاجار]] مئن مورد توجیه [[ناصرالدین شاه]] قرار بیگیته وبر مبنای سنگی [[کتیبه]] نصب ببوسته که ورودی برج جنوبی مئن نصب ایسه جهت تعمیر اون که تخریب بوستندوبو 
به [[حاج ابوالحسن معمار باشی]] سال 1301 ه. ق مئن فرمان بازسازی اونا بدا .

برج نوع ساختمان ترک دار ایسه(24 ترک) و اونه طاق [[مخروطی]] جی بین بوشو. اونه نما آجری ساده ایسه.برج  نمای داخلی جی آجر [[رگ چین]] ساده عمل ببوسته  .


[[رده:جوغرافی]]
[[رده:تارئخ]]</text>
      <sha1>ok19qt4ez6dpr6m2yogx6mlkbkr5znk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156961</id>
      <parentid>156960</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:39:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:رهنما|رهنما]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>12243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1334" sha1="7rge26sesdaal9csh3ke2fvzt8ju9zg" xml:space="preserve">طغرل برج آرامگاه  شرق آرامگاه [[ابن بابویه]] مئن واقه ببوسته میان باغی که [[سلجوقیان]] دوره مئن به ایسم طغرلیه باغ معروف بو.

[[تصویر:b921.jpg|left|thumb|طغرل برج]]
ا بنا به ایته روایت[[ طغرل اول سلجوقی]] آرامگاه ایسه که سال 436 ه.ق مئن [[ری]] شهر تصرف و به عونوان[[ پایتخت]] قرار بدا. ایته روایت دیگه ا جیگایه [[طغرل]] آخرین پادشاه [[سلجوقی]] آرامگاه (590 ه.ق) دانده.

ا بنا زمان [[قاجار]] مئن مورد توجیه [[ناصرالدین شاه]] قرار بیگیته وبر مبنای سنگی [[کتیبه]] نصب ببوسته که ورودی برج جنوبی مئن نصب ایسه جهت تعمیر اون که تخریب بوستندوبو 
به [[حاج ابوالحسن معمار باشی]] سال 1301 ه. ق مئن فرمان بازسازی اونا بدا .

برج نوع ساختمان ترک دار ایسه(24 ترک) و اونه طاق [[مخروطی]] جی بین بوشو. اونه نما آجری ساده ایسه.برج  نمای داخلی جی آجر [[رگ چین]] ساده عمل ببوسته  .


[[رده:جوغرافی]]
[[رده:تارئخ]]</text>
      <sha1>7rge26sesdaal9csh3ke2fvzt8ju9zg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156991</id>
      <parentid>156961</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:43:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>Spanish NIGGER divinations on GILAKi Wiki</comment>
      <origin>156991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1358" sha1="ok19qt4ez6dpr6m2yogx6mlkbkr5znk" xml:space="preserve">طٚغرٚل بٚرج/بٚرژ/بٚرگ آرامگاه  شرق آرامگاه [[ابن بابویه]] مئن واقه ببوسته میان باغی که [[سلجوقیان]] دوره مئن به ایسم طغرلیه باغ معروف بو.

[[تصویر:b921.jpg|left|thumb|طغرل برج]]
ا بنا به ایته روایت[[ طغرل اول سلجوقی]] آرامگاه ایسه که سال 436 ه.ق مئن [[ری]] شهر تصرف و به عونوان[[ پایتخت]] قرار بدا. ایته روایت دیگه ا جیگایه [[طغرل]] آخرین پادشاه [[سلجوقی]] آرامگاه (590 ه.ق) دانده.

ا بنا زمان [[قاجار]] مئن مورد توجیه [[ناصرالدین شاه]] قرار بیگیته وبر مبنای سنگی [[کتیبه]] نصب ببوسته که ورودی برج جنوبی مئن نصب ایسه جهت تعمیر اون که تخریب بوستندوبو 
به [[حاج ابوالحسن معمار باشی]] سال 1301 ه. ق مئن فرمان بازسازی اونا بدا .

برج نوع ساختمان ترک دار ایسه(24 ترک) و اونه طاق [[مخروطی]] جی بین بوشو. اونه نما آجری ساده ایسه.برج  نمای داخلی جی آجر [[رگ چین]] ساده عمل ببوسته  .


[[رده:جوغرافی]]
[[رده:تارئخ]]</text>
      <sha1>ok19qt4ez6dpr6m2yogx6mlkbkr5znk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156993</id>
      <parentid>156991</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:44:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>12243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1334" sha1="7rge26sesdaal9csh3ke2fvzt8ju9zg" xml:space="preserve">طغرل برج آرامگاه  شرق آرامگاه [[ابن بابویه]] مئن واقه ببوسته میان باغی که [[سلجوقیان]] دوره مئن به ایسم طغرلیه باغ معروف بو.

[[تصویر:b921.jpg|left|thumb|طغرل برج]]
ا بنا به ایته روایت[[ طغرل اول سلجوقی]] آرامگاه ایسه که سال 436 ه.ق مئن [[ری]] شهر تصرف و به عونوان[[ پایتخت]] قرار بدا. ایته روایت دیگه ا جیگایه [[طغرل]] آخرین پادشاه [[سلجوقی]] آرامگاه (590 ه.ق) دانده.

ا بنا زمان [[قاجار]] مئن مورد توجیه [[ناصرالدین شاه]] قرار بیگیته وبر مبنای سنگی [[کتیبه]] نصب ببوسته که ورودی برج جنوبی مئن نصب ایسه جهت تعمیر اون که تخریب بوستندوبو 
به [[حاج ابوالحسن معمار باشی]] سال 1301 ه. ق مئن فرمان بازسازی اونا بدا .

برج نوع ساختمان ترک دار ایسه(24 ترک) و اونه طاق [[مخروطی]] جی بین بوشو. اونه نما آجری ساده ایسه.برج  نمای داخلی جی آجر [[رگ چین]] ساده عمل ببوسته  .


[[رده:جوغرافی]]
[[رده:تارئخ]]</text>
      <sha1>7rge26sesdaal9csh3ke2fvzt8ju9zg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157044</id>
      <parentid>156993</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:13:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[برج طغرل]]» را محافظت کرد: Excessive vandalism ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)))</comment>
      <origin>12243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1334" sha1="7rge26sesdaal9csh3ke2fvzt8ju9zg" xml:space="preserve">طغرل برج آرامگاه  شرق آرامگاه [[ابن بابویه]] مئن واقه ببوسته میان باغی که [[سلجوقیان]] دوره مئن به ایسم طغرلیه باغ معروف بو.

[[تصویر:b921.jpg|left|thumb|طغرل برج]]
ا بنا به ایته روایت[[ طغرل اول سلجوقی]] آرامگاه ایسه که سال 436 ه.ق مئن [[ری]] شهر تصرف و به عونوان[[ پایتخت]] قرار بدا. ایته روایت دیگه ا جیگایه [[طغرل]] آخرین پادشاه [[سلجوقی]] آرامگاه (590 ه.ق) دانده.

ا بنا زمان [[قاجار]] مئن مورد توجیه [[ناصرالدین شاه]] قرار بیگیته وبر مبنای سنگی [[کتیبه]] نصب ببوسته که ورودی برج جنوبی مئن نصب ایسه جهت تعمیر اون که تخریب بوستندوبو 
به [[حاج ابوالحسن معمار باشی]] سال 1301 ه. ق مئن فرمان بازسازی اونا بدا .

برج نوع ساختمان ترک دار ایسه(24 ترک) و اونه طاق [[مخروطی]] جی بین بوشو. اونه نما آجری ساده ایسه.برج  نمای داخلی جی آجر [[رگ چین]] ساده عمل ببوسته  .


[[رده:جوغرافی]]
[[رده:تارئخ]]</text>
      <sha1>7rge26sesdaal9csh3ke2fvzt8ju9zg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آمل ٚ شأرستان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4995</id>
    <revision>
      <id>156982</id>
      <parentid>66745</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:41:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4603" sha1="d7j06o0h9bnt6v1p57d40rl962rlc3y" xml:space="preserve">{{ناقص}}

آٚمٚل و لٚآٚرٚیگٚآٚن شٰٚهرٚستٚآٚن!

==بخش ها و دهستان ها==

** [[ شهرستان آمل بخش مرکزی]]
** [[بالاخیابان لیتکوه دهستان ]]
** [[پائين خيابان لیتکوه دهستان]] 
** [[چلاو دهستان]] 
** [[هرازپی جنوبی دهستان]] 
شهر: [[آمل]]

* [[بخش لاریجان]]
** [[بالا لاریجان دهستان]] 
** [[لاریجان سفلی دهستان]] 
شهر: [[رینه]] و [[گزنک]].

* [[بخش دابودشت]]
** [[دابوی جنوبی دهستان]] 
** [[دشت سر دهستان]] 
شهر: [[دابودشت]]

==آمل قدیمی محلان==
[[محله پایین بازار]] ، [[شاهاندشتی محله]]، [[رودگری محله]] یا [[چاکسر محله]] ، [[مشایی محله]] ، [[قادی محله]] ، [[گرجی محله]] ، [[شهر بانومحله]] ، [[رضوانیه]] ، [[اِسْپی کلا]] ، [[بربری خیل]] ، [[درویش خیل]] ، [[ایرایی محله]] ، [[هارون محله]] ، [[خاور محله]] ..[http://images.google.com/imgres?imgurl=http://www.irtourist.ir/images/EditorUpload/Image/zahedan.jpg&amp;imgrefurl=http://www.irtourist.ir/Zahedan.aspx&amp;usg=__Al5bYpf7n36X6224lLC0Tmah1LI=&amp;h=620&amp;w=660&amp;sz=73&amp;hl=fa&amp;start=2&amp;um=1&amp;tbnid=aO8zP8vT7I59jM:&amp;tbnh=130&amp;tbnw=138&amp;prev=/images%3Fq%3D%25D9%2585%25DA%25A9%25D8%25A7%25D9%2586%2B%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C%2B%25D8%25AF%25DB%258C%25D8%25AF%25D9%2586%25DB%258C%2B%25D9%2585%25D8%25A7%25D8%25B2%25D9%2586%25D8%25AF%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586%26hl%3Dfa%26lr%3D%26sa%3DN%26um%3D1  پیوند1]
 

==آمل محلان==
[[پیت‌کت]] ، [[متّحده، کَلانْسَر]] ، [[رحمت‌آباد محله]] ، [[اسلام‌آباد محله]]، [[اسپاری]] ، [[مصیبتیان]]، [[انصاری محله]]، [[دباغچال]] ، [[گُلشهر]] ، [[سیکاپُل]] ، [[شَرَمْکوتی]] ، [[ملت‌آباد]] ، [[انارکاله]] ، [[چلابی]] (چلاوی)، [[دَرْمه کَلا]] ، [[دورانسَر]] .[http://images.google.com/imgres?imgurl=http://www.irtourist.ir/images/EditorUpload/Image/zahedan.jpg&amp;imgrefurl=http://www.irtourist.ir/Zahedan.aspx&amp;usg=__Al5bYpf7n36X6224lLC0Tmah1LI=&amp;h=620&amp;w=660&amp;sz=73&amp;hl=fa&amp;start=2&amp;um=1&amp;tbnid=aO8zP8vT7I59jM:&amp;tbnh=130&amp;tbnw=138&amp;prev=/images%3Fq%3D%25D9%2585%25DA%25A9%25D8%25A7%25D9%2586%2B%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C%2B%25D8%25AF%25DB%258C%25D8%25AF%25D9%2586%25DB%258C%2B%25D9%2585%25D8%25A7%25D8%25B2%25D9%2586%25D8%25AF%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586%26hl%3Dfa%26lr%3D%26sa%3DN%26um%3D1  پیوند2]

==تاریخی و تفریحی جیگان==

[[شاهندشت قلعه]] ( ملك قلا) ،
[[حمام اشرف آمل]] ،
[[دوازده پله پورد]]،
[[آب گرم چشمه آب آهن يا آب فرنگی]]،
[[استراباكو آب معدنی ]]،
[[آب اسك چشمه آب گرم]] ،
[[رينه آب گرم]] ،
[[شاهندشت لاريجان آبشار]]،
[[ساهون درياچه ]]،
[[شكل‌شاه نقش برجسته]]،
[[شاه‌عباس حمام ]]،
[[ميرحيدر آملی بوقعه]] ،
[[مسجید جامع]]،
[[راه‌باستانی هراز آثار]] ،
[[اميری قديمی برج ]]،
[[آمل قديم بازار]] ،
[[دارايی ساختمان ]]،
[[كهرود قلعه ]]،
[[كافر كلی ]]،
[[ایمامزاده عبد‌امناف]]،
[[ایمامزداده محمد قريشی]]،
[[ایمامزداه عباس شهنه‌كلا]]،
[[پورد 12 چشمه]]،
[[پورد معلق]]،
[[پورد پلور به لار ]]،
[[شمس طبرسی بوقعه ]]،
[[مير‌بزرگ بوقعه ]]

==آمل سرشناسان==
[[شيخ فضل الله نوری]]

==دانگشان==

==جور وا جور==

[https://web.archive.org/web/20160305170852/http://amol.org.ir/ شهرداری آمل پایگاه ایطلاع رسانی]


'''آمل کوهان''' 
*[[قله دماوند]]
*ایمام‌زاده قاسم قله 
*قره‌داغ كوه 
*سياه كوه
*لار آسمان كوه 
*دال كمر كوه 
*لاريجان ييلاقی ارتفاعان

==عکس ها==

&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;

Image:a203.jpg|[[شهرداری آمل]]
Image:M200.jpg|[[بیمارستان 17 شهریور آمل]]
Image:a202.jpg|[[پورد آمل]]
Image:M202.jpg|[[دانشگاه آمل]]


&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;


{{مازندران}}
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:شهر]]
[[Category:مازندرانˇ شهرؤن]]
[[Category:ایرانˇ شهرؤن]]
[[Category:آسیا شهرؤن]]</text>
      <sha1>d7j06o0h9bnt6v1p57d40rl962rlc3y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156983</id>
      <parentid>156982</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:41:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Dokkōdō|Dokkōdō]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>62778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4633" sha1="7b94hjr5ufohk5i6y0n469olywnramd" xml:space="preserve">{{ناقص}}
[[تصویر:A200.JPG|left|thumb|مازندران]]
[[تصویر:M201.jpg|left|thumb|آمل]]


==بخش ها و دهستان ها==

** [[ شهرستان آمل بخش مرکزی]]
** [[بالاخیابان لیتکوه دهستان ]]
** [[پائين خيابان لیتکوه دهستان]] 
** [[چلاو دهستان]] 
** [[هرازپی جنوبی دهستان]] 
شهر: [[آمل]]

* [[بخش لاریجان]]
** [[بالا لاریجان دهستان]] 
** [[لاریجان سفلی دهستان]] 
شهر: [[رینه]] و [[گزنک]].

* [[بخش دابودشت]]
** [[دابوی جنوبی دهستان]] 
** [[دشت سر دهستان]] 
شهر: [[دابودشت]]

==آمل قدیمی محلان==
[[محله پایین بازار]] ، [[شاهاندشتی محله]]، [[رودگری محله]] یا [[چاکسر محله]] ، [[مشایی محله]] ، [[قادی محله]] ، [[گرجی محله]] ، [[شهر بانومحله]] ، [[رضوانیه]] ، [[اِسْپی کلا]] ، [[بربری خیل]] ، [[درویش خیل]] ، [[ایرایی محله]] ، [[هارون محله]] ، [[خاور محله]] ..[http://images.google.com/imgres?imgurl=http://www.irtourist.ir/images/EditorUpload/Image/zahedan.jpg&amp;imgrefurl=http://www.irtourist.ir/Zahedan.aspx&amp;usg=__Al5bYpf7n36X6224lLC0Tmah1LI=&amp;h=620&amp;w=660&amp;sz=73&amp;hl=fa&amp;start=2&amp;um=1&amp;tbnid=aO8zP8vT7I59jM:&amp;tbnh=130&amp;tbnw=138&amp;prev=/images%3Fq%3D%25D9%2585%25DA%25A9%25D8%25A7%25D9%2586%2B%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C%2B%25D8%25AF%25DB%258C%25D8%25AF%25D9%2586%25DB%258C%2B%25D9%2585%25D8%25A7%25D8%25B2%25D9%2586%25D8%25AF%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586%26hl%3Dfa%26lr%3D%26sa%3DN%26um%3D1  پیوند1]
 

==آمل محلان==
[[پیت‌کت]] ، [[متّحده، کَلانْسَر]] ، [[رحمت‌آباد محله]] ، [[اسلام‌آباد محله]]، [[اسپاری]] ، [[مصیبتیان]]، [[انصاری محله]]، [[دباغچال]] ، [[گُلشهر]] ، [[سیکاپُل]] ، [[شَرَمْکوتی]] ، [[ملت‌آباد]] ، [[انارکاله]] ، [[چلابی]] (چلاوی)، [[دَرْمه کَلا]] ، [[دورانسَر]] .[http://images.google.com/imgres?imgurl=http://www.irtourist.ir/images/EditorUpload/Image/zahedan.jpg&amp;imgrefurl=http://www.irtourist.ir/Zahedan.aspx&amp;usg=__Al5bYpf7n36X6224lLC0Tmah1LI=&amp;h=620&amp;w=660&amp;sz=73&amp;hl=fa&amp;start=2&amp;um=1&amp;tbnid=aO8zP8vT7I59jM:&amp;tbnh=130&amp;tbnw=138&amp;prev=/images%3Fq%3D%25D9%2585%25DA%25A9%25D8%25A7%25D9%2586%2B%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C%2B%25D8%25AF%25DB%258C%25D8%25AF%25D9%2586%25DB%258C%2B%25D9%2585%25D8%25A7%25D8%25B2%25D9%2586%25D8%25AF%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586%26hl%3Dfa%26lr%3D%26sa%3DN%26um%3D1  پیوند2]

==تاریخی و تفریحی جیگان==

[[شاهندشت قلعه]] ( ملك قلا) ،
[[حمام اشرف آمل]] ،
[[دوازده پله پورد]]،
[[آب گرم چشمه آب آهن يا آب فرنگی]]،
[[استراباكو آب معدنی ]]،
[[آب اسك چشمه آب گرم]] ،
[[رينه آب گرم]] ،
[[شاهندشت لاريجان آبشار]]،
[[ساهون درياچه ]]،
[[شكل‌شاه نقش برجسته]]،
[[شاه‌عباس حمام ]]،
[[ميرحيدر آملی بوقعه]] ،
[[مسجید جامع]]،
[[راه‌باستانی هراز آثار]] ،
[[اميری قديمی برج ]]،
[[آمل قديم بازار]] ،
[[دارايی ساختمان ]]،
[[كهرود قلعه ]]،
[[كافر كلی ]]،
[[ایمامزاده عبد‌امناف]]،
[[ایمامزداده محمد قريشی]]،
[[ایمامزداه عباس شهنه‌كلا]]،
[[پورد 12 چشمه]]،
[[پورد معلق]]،
[[پورد پلور به لار ]]،
[[شمس طبرسی بوقعه ]]،
[[مير‌بزرگ بوقعه ]]

==آمل سرشناسان==
[[شيخ فضل الله نوری]]

==دانگشان==

==جور وا جور==

[https://web.archive.org/web/20160305170852/http://amol.org.ir/ شهرداری آمل پایگاه ایطلاع رسانی]


'''آمل کوهان''' 
*[[قله دماوند]]
*ایمام‌زاده قاسم قله 
*قره‌داغ كوه 
*سياه كوه
*لار آسمان كوه 
*دال كمر كوه 
*لاريجان ييلاقی ارتفاعان

==عکس ها==

&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;

Image:a203.jpg|[[شهرداری آمل]]
Image:M200.jpg|[[بیمارستان 17 شهریور آمل]]
Image:a202.jpg|[[پورد آمل]]
Image:M202.jpg|[[دانشگاه آمل]]


&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;


{{مازندران}}
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:شهر]]
[[Category:مازندرانˇ شهرؤن]]
[[Category:ایرانˇ شهرؤن]]
[[Category:آسیا شهرؤن]]</text>
      <sha1>7b94hjr5ufohk5i6y0n469olywnramd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156986</id>
      <parentid>156983</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:42:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4605" sha1="e5t260rn6sfz9ciwp6pxs3v0kpi5hch" xml:space="preserve">{{ناقص}}

آٚمٚل و لٚآٚرٚیگٚآٚن شٰٚهرٚستٚآٚن!ا

==بخش ها و دهستان ها==

** [[ شهرستان آمل بخش مرکزی]]
** [[بالاخیابان لیتکوه دهستان ]]
** [[پائين خيابان لیتکوه دهستان]] 
** [[چلاو دهستان]] 
** [[هرازپی جنوبی دهستان]] 
شهر: [[آمل]]

* [[بخش لاریجان]]
** [[بالا لاریجان دهستان]] 
** [[لاریجان سفلی دهستان]] 
شهر: [[رینه]] و [[گزنک]].

* [[بخش دابودشت]]
** [[دابوی جنوبی دهستان]] 
** [[دشت سر دهستان]] 
شهر: [[دابودشت]]

==آمل قدیمی محلان==
[[محله پایین بازار]] ، [[شاهاندشتی محله]]، [[رودگری محله]] یا [[چاکسر محله]] ، [[مشایی محله]] ، [[قادی محله]] ، [[گرجی محله]] ، [[شهر بانومحله]] ، [[رضوانیه]] ، [[اِسْپی کلا]] ، [[بربری خیل]] ، [[درویش خیل]] ، [[ایرایی محله]] ، [[هارون محله]] ، [[خاور محله]] ..[http://images.google.com/imgres?imgurl=http://www.irtourist.ir/images/EditorUpload/Image/zahedan.jpg&amp;imgrefurl=http://www.irtourist.ir/Zahedan.aspx&amp;usg=__Al5bYpf7n36X6224lLC0Tmah1LI=&amp;h=620&amp;w=660&amp;sz=73&amp;hl=fa&amp;start=2&amp;um=1&amp;tbnid=aO8zP8vT7I59jM:&amp;tbnh=130&amp;tbnw=138&amp;prev=/images%3Fq%3D%25D9%2585%25DA%25A9%25D8%25A7%25D9%2586%2B%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C%2B%25D8%25AF%25DB%258C%25D8%25AF%25D9%2586%25DB%258C%2B%25D9%2585%25D8%25A7%25D8%25B2%25D9%2586%25D8%25AF%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586%26hl%3Dfa%26lr%3D%26sa%3DN%26um%3D1  پیوند1]
 

==آمل محلان==
[[پیت‌کت]] ، [[متّحده، کَلانْسَر]] ، [[رحمت‌آباد محله]] ، [[اسلام‌آباد محله]]، [[اسپاری]] ، [[مصیبتیان]]، [[انصاری محله]]، [[دباغچال]] ، [[گُلشهر]] ، [[سیکاپُل]] ، [[شَرَمْکوتی]] ، [[ملت‌آباد]] ، [[انارکاله]] ، [[چلابی]] (چلاوی)، [[دَرْمه کَلا]] ، [[دورانسَر]] .[http://images.google.com/imgres?imgurl=http://www.irtourist.ir/images/EditorUpload/Image/zahedan.jpg&amp;imgrefurl=http://www.irtourist.ir/Zahedan.aspx&amp;usg=__Al5bYpf7n36X6224lLC0Tmah1LI=&amp;h=620&amp;w=660&amp;sz=73&amp;hl=fa&amp;start=2&amp;um=1&amp;tbnid=aO8zP8vT7I59jM:&amp;tbnh=130&amp;tbnw=138&amp;prev=/images%3Fq%3D%25D9%2585%25DA%25A9%25D8%25A7%25D9%2586%2B%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C%2B%25D8%25AF%25DB%258C%25D8%25AF%25D9%2586%25DB%258C%2B%25D9%2585%25D8%25A7%25D8%25B2%25D9%2586%25D8%25AF%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586%26hl%3Dfa%26lr%3D%26sa%3DN%26um%3D1  پیوند2]

==تاریخی و تفریحی جیگان==

[[شاهندشت قلعه]] ( ملك قلا) ،
[[حمام اشرف آمل]] ،
[[دوازده پله پورد]]،
[[آب گرم چشمه آب آهن يا آب فرنگی]]،
[[استراباكو آب معدنی ]]،
[[آب اسك چشمه آب گرم]] ،
[[رينه آب گرم]] ،
[[شاهندشت لاريجان آبشار]]،
[[ساهون درياچه ]]،
[[شكل‌شاه نقش برجسته]]،
[[شاه‌عباس حمام ]]،
[[ميرحيدر آملی بوقعه]] ،
[[مسجید جامع]]،
[[راه‌باستانی هراز آثار]] ،
[[اميری قديمی برج ]]،
[[آمل قديم بازار]] ،
[[دارايی ساختمان ]]،
[[كهرود قلعه ]]،
[[كافر كلی ]]،
[[ایمامزاده عبد‌امناف]]،
[[ایمامزداده محمد قريشی]]،
[[ایمامزداه عباس شهنه‌كلا]]،
[[پورد 12 چشمه]]،
[[پورد معلق]]،
[[پورد پلور به لار ]]،
[[شمس طبرسی بوقعه ]]،
[[مير‌بزرگ بوقعه ]]

==آمل سرشناسان==
[[شيخ فضل الله نوری]]

==دانگشان==

==جور وا جور==

[https://web.archive.org/web/20160305170852/http://amol.org.ir/ شهرداری آمل پایگاه ایطلاع رسانی]


'''آمل کوهان''' 
*[[قله دماوند]]
*ایمام‌زاده قاسم قله 
*قره‌داغ كوه 
*سياه كوه
*لار آسمان كوه 
*دال كمر كوه 
*لاريجان ييلاقی ارتفاعان

==عکس ها==

&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;

Image:a203.jpg|[[شهرداری آمل]]
Image:M200.jpg|[[بیمارستان 17 شهریور آمل]]
Image:a202.jpg|[[پورد آمل]]
Image:M202.jpg|[[دانشگاه آمل]]


&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;


{{مازندران}}
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:شهر]]
[[Category:مازندرانˇ شهرؤن]]
[[Category:ایرانˇ شهرؤن]]
[[Category:آسیا شهرؤن]]</text>
      <sha1>e5t260rn6sfz9ciwp6pxs3v0kpi5hch</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156987</id>
      <parentid>156986</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:42:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>62778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4633" sha1="7b94hjr5ufohk5i6y0n469olywnramd" xml:space="preserve">{{ناقص}}
[[تصویر:A200.JPG|left|thumb|مازندران]]
[[تصویر:M201.jpg|left|thumb|آمل]]


==بخش ها و دهستان ها==

** [[ شهرستان آمل بخش مرکزی]]
** [[بالاخیابان لیتکوه دهستان ]]
** [[پائين خيابان لیتکوه دهستان]] 
** [[چلاو دهستان]] 
** [[هرازپی جنوبی دهستان]] 
شهر: [[آمل]]

* [[بخش لاریجان]]
** [[بالا لاریجان دهستان]] 
** [[لاریجان سفلی دهستان]] 
شهر: [[رینه]] و [[گزنک]].

* [[بخش دابودشت]]
** [[دابوی جنوبی دهستان]] 
** [[دشت سر دهستان]] 
شهر: [[دابودشت]]

==آمل قدیمی محلان==
[[محله پایین بازار]] ، [[شاهاندشتی محله]]، [[رودگری محله]] یا [[چاکسر محله]] ، [[مشایی محله]] ، [[قادی محله]] ، [[گرجی محله]] ، [[شهر بانومحله]] ، [[رضوانیه]] ، [[اِسْپی کلا]] ، [[بربری خیل]] ، [[درویش خیل]] ، [[ایرایی محله]] ، [[هارون محله]] ، [[خاور محله]] ..[http://images.google.com/imgres?imgurl=http://www.irtourist.ir/images/EditorUpload/Image/zahedan.jpg&amp;imgrefurl=http://www.irtourist.ir/Zahedan.aspx&amp;usg=__Al5bYpf7n36X6224lLC0Tmah1LI=&amp;h=620&amp;w=660&amp;sz=73&amp;hl=fa&amp;start=2&amp;um=1&amp;tbnid=aO8zP8vT7I59jM:&amp;tbnh=130&amp;tbnw=138&amp;prev=/images%3Fq%3D%25D9%2585%25DA%25A9%25D8%25A7%25D9%2586%2B%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C%2B%25D8%25AF%25DB%258C%25D8%25AF%25D9%2586%25DB%258C%2B%25D9%2585%25D8%25A7%25D8%25B2%25D9%2586%25D8%25AF%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586%26hl%3Dfa%26lr%3D%26sa%3DN%26um%3D1  پیوند1]
 

==آمل محلان==
[[پیت‌کت]] ، [[متّحده، کَلانْسَر]] ، [[رحمت‌آباد محله]] ، [[اسلام‌آباد محله]]، [[اسپاری]] ، [[مصیبتیان]]، [[انصاری محله]]، [[دباغچال]] ، [[گُلشهر]] ، [[سیکاپُل]] ، [[شَرَمْکوتی]] ، [[ملت‌آباد]] ، [[انارکاله]] ، [[چلابی]] (چلاوی)، [[دَرْمه کَلا]] ، [[دورانسَر]] .[http://images.google.com/imgres?imgurl=http://www.irtourist.ir/images/EditorUpload/Image/zahedan.jpg&amp;imgrefurl=http://www.irtourist.ir/Zahedan.aspx&amp;usg=__Al5bYpf7n36X6224lLC0Tmah1LI=&amp;h=620&amp;w=660&amp;sz=73&amp;hl=fa&amp;start=2&amp;um=1&amp;tbnid=aO8zP8vT7I59jM:&amp;tbnh=130&amp;tbnw=138&amp;prev=/images%3Fq%3D%25D9%2585%25DA%25A9%25D8%25A7%25D9%2586%2B%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C%2B%25D8%25AF%25DB%258C%25D8%25AF%25D9%2586%25DB%258C%2B%25D9%2585%25D8%25A7%25D8%25B2%25D9%2586%25D8%25AF%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586%26hl%3Dfa%26lr%3D%26sa%3DN%26um%3D1  پیوند2]

==تاریخی و تفریحی جیگان==

[[شاهندشت قلعه]] ( ملك قلا) ،
[[حمام اشرف آمل]] ،
[[دوازده پله پورد]]،
[[آب گرم چشمه آب آهن يا آب فرنگی]]،
[[استراباكو آب معدنی ]]،
[[آب اسك چشمه آب گرم]] ،
[[رينه آب گرم]] ،
[[شاهندشت لاريجان آبشار]]،
[[ساهون درياچه ]]،
[[شكل‌شاه نقش برجسته]]،
[[شاه‌عباس حمام ]]،
[[ميرحيدر آملی بوقعه]] ،
[[مسجید جامع]]،
[[راه‌باستانی هراز آثار]] ،
[[اميری قديمی برج ]]،
[[آمل قديم بازار]] ،
[[دارايی ساختمان ]]،
[[كهرود قلعه ]]،
[[كافر كلی ]]،
[[ایمامزاده عبد‌امناف]]،
[[ایمامزداده محمد قريشی]]،
[[ایمامزداه عباس شهنه‌كلا]]،
[[پورد 12 چشمه]]،
[[پورد معلق]]،
[[پورد پلور به لار ]]،
[[شمس طبرسی بوقعه ]]،
[[مير‌بزرگ بوقعه ]]

==آمل سرشناسان==
[[شيخ فضل الله نوری]]

==دانگشان==

==جور وا جور==

[https://web.archive.org/web/20160305170852/http://amol.org.ir/ شهرداری آمل پایگاه ایطلاع رسانی]


'''آمل کوهان''' 
*[[قله دماوند]]
*ایمام‌زاده قاسم قله 
*قره‌داغ كوه 
*سياه كوه
*لار آسمان كوه 
*دال كمر كوه 
*لاريجان ييلاقی ارتفاعان

==عکس ها==

&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;

Image:a203.jpg|[[شهرداری آمل]]
Image:M200.jpg|[[بیمارستان 17 شهریور آمل]]
Image:a202.jpg|[[پورد آمل]]
Image:M202.jpg|[[دانشگاه آمل]]


&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;


{{مازندران}}
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:شهر]]
[[Category:مازندرانˇ شهرؤن]]
[[Category:ایرانˇ شهرؤن]]
[[Category:آسیا شهرؤن]]</text>
      <sha1>7b94hjr5ufohk5i6y0n469olywnramd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156989</id>
      <parentid>156987</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:43:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>Whore mother</comment>
      <origin>156989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4591" sha1="9oy54j1p7z78zvfaockjdt4t86dzolx" xml:space="preserve">آٚمٚل و لٚآٚرٚیگٚآٚن شٰٚهرٚستٚآٚن!ا

==بخش ها و دهستان ها==

** [[ شهرستان آمل بخش مرکزی]]
** [[بالاخیابان لیتکوه دهستان ]]
** [[پائين خيابان لیتکوه دهستان]] 
** [[چلاو دهستان]] 
** [[هرازپی جنوبی دهستان]] 
شهر: [[آمل]]

* [[بخش لاریجان]]
** [[بالا لاریجان دهستان]] 
** [[لاریجان سفلی دهستان]] 
شهر: [[رینه]] و [[گزنک]].

* [[بخش دابودشت]]
** [[دابوی جنوبی دهستان]] 
** [[دشت سر دهستان]] 
شهر: [[دابودشت]]

==آمل قدیمی محلان==
[[محله پایین بازار]] ، [[شاهاندشتی محله]]، [[رودگری محله]] یا [[چاکسر محله]] ، [[مشایی محله]] ، [[قادی محله]] ، [[گرجی محله]] ، [[شهر بانومحله]] ، [[رضوانیه]] ، [[اِسْپی کلا]] ، [[بربری خیل]] ، [[درویش خیل]] ، [[ایرایی محله]] ، [[هارون محله]] ، [[خاور محله]] ..[http://images.google.com/imgres?imgurl=http://www.irtourist.ir/images/EditorUpload/Image/zahedan.jpg&amp;imgrefurl=http://www.irtourist.ir/Zahedan.aspx&amp;usg=__Al5bYpf7n36X6224lLC0Tmah1LI=&amp;h=620&amp;w=660&amp;sz=73&amp;hl=fa&amp;start=2&amp;um=1&amp;tbnid=aO8zP8vT7I59jM:&amp;tbnh=130&amp;tbnw=138&amp;prev=/images%3Fq%3D%25D9%2585%25DA%25A9%25D8%25A7%25D9%2586%2B%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C%2B%25D8%25AF%25DB%258C%25D8%25AF%25D9%2586%25DB%258C%2B%25D9%2585%25D8%25A7%25D8%25B2%25D9%2586%25D8%25AF%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586%26hl%3Dfa%26lr%3D%26sa%3DN%26um%3D1  پیوند1]
 

==آمل محلان==
[[پیت‌کت]] ، [[متّحده، کَلانْسَر]] ، [[رحمت‌آباد محله]] ، [[اسلام‌آباد محله]]، [[اسپاری]] ، [[مصیبتیان]]، [[انصاری محله]]، [[دباغچال]] ، [[گُلشهر]] ، [[سیکاپُل]] ، [[شَرَمْکوتی]] ، [[ملت‌آباد]] ، [[انارکاله]] ، [[چلابی]] (چلاوی)، [[دَرْمه کَلا]] ، [[دورانسَر]] .[http://images.google.com/imgres?imgurl=http://www.irtourist.ir/images/EditorUpload/Image/zahedan.jpg&amp;imgrefurl=http://www.irtourist.ir/Zahedan.aspx&amp;usg=__Al5bYpf7n36X6224lLC0Tmah1LI=&amp;h=620&amp;w=660&amp;sz=73&amp;hl=fa&amp;start=2&amp;um=1&amp;tbnid=aO8zP8vT7I59jM:&amp;tbnh=130&amp;tbnw=138&amp;prev=/images%3Fq%3D%25D9%2585%25DA%25A9%25D8%25A7%25D9%2586%2B%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C%2B%25D8%25AF%25DB%258C%25D8%25AF%25D9%2586%25DB%258C%2B%25D9%2585%25D8%25A7%25D8%25B2%25D9%2586%25D8%25AF%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586%26hl%3Dfa%26lr%3D%26sa%3DN%26um%3D1  پیوند2]

==تاریخی و تفریحی جیگان==

[[شاهندشت قلعه]] ( ملك قلا) ،
[[حمام اشرف آمل]] ،
[[دوازده پله پورد]]،
[[آب گرم چشمه آب آهن يا آب فرنگی]]،
[[استراباكو آب معدنی ]]،
[[آب اسك چشمه آب گرم]] ،
[[رينه آب گرم]] ،
[[شاهندشت لاريجان آبشار]]،
[[ساهون درياچه ]]،
[[شكل‌شاه نقش برجسته]]،
[[شاه‌عباس حمام ]]،
[[ميرحيدر آملی بوقعه]] ،
[[مسجید جامع]]،
[[راه‌باستانی هراز آثار]] ،
[[اميری قديمی برج ]]،
[[آمل قديم بازار]] ،
[[دارايی ساختمان ]]،
[[كهرود قلعه ]]،
[[كافر كلی ]]،
[[ایمامزاده عبد‌امناف]]،
[[ایمامزداده محمد قريشی]]،
[[ایمامزداه عباس شهنه‌كلا]]،
[[پورد 12 چشمه]]،
[[پورد معلق]]،
[[پورد پلور به لار ]]،
[[شمس طبرسی بوقعه ]]،
[[مير‌بزرگ بوقعه ]]

==آمل سرشناسان==
[[شيخ فضل الله نوری]]

==دانگشان==

==جور وا جور==

[https://web.archive.org/web/20160305170852/http://amol.org.ir/ شهرداری آمل پایگاه ایطلاع رسانی]


'''آمل کوهان''' 
*[[قله دماوند]]
*ایمام‌زاده قاسم قله 
*قره‌داغ كوه 
*سياه كوه
*لار آسمان كوه 
*دال كمر كوه 
*لاريجان ييلاقی ارتفاعان

==عکس ها==

&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;

Image:a203.jpg|[[شهرداری آمل]]
Image:M200.jpg|[[بیمارستان 17 شهریور آمل]]
Image:a202.jpg|[[پورد آمل]]
Image:M202.jpg|[[دانشگاه آمل]]


&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;


{{مازندران}}
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:شهر]]
[[Category:مازندرانˇ شهرؤن]]
[[Category:ایرانˇ شهرؤن]]
[[Category:آسیا شهرؤن]]</text>
      <sha1>9oy54j1p7z78zvfaockjdt4t86dzolx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156990</id>
      <parentid>156989</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:43:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>62778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4633" sha1="7b94hjr5ufohk5i6y0n469olywnramd" xml:space="preserve">{{ناقص}}
[[تصویر:A200.JPG|left|thumb|مازندران]]
[[تصویر:M201.jpg|left|thumb|آمل]]


==بخش ها و دهستان ها==

** [[ شهرستان آمل بخش مرکزی]]
** [[بالاخیابان لیتکوه دهستان ]]
** [[پائين خيابان لیتکوه دهستان]] 
** [[چلاو دهستان]] 
** [[هرازپی جنوبی دهستان]] 
شهر: [[آمل]]

* [[بخش لاریجان]]
** [[بالا لاریجان دهستان]] 
** [[لاریجان سفلی دهستان]] 
شهر: [[رینه]] و [[گزنک]].

* [[بخش دابودشت]]
** [[دابوی جنوبی دهستان]] 
** [[دشت سر دهستان]] 
شهر: [[دابودشت]]

==آمل قدیمی محلان==
[[محله پایین بازار]] ، [[شاهاندشتی محله]]، [[رودگری محله]] یا [[چاکسر محله]] ، [[مشایی محله]] ، [[قادی محله]] ، [[گرجی محله]] ، [[شهر بانومحله]] ، [[رضوانیه]] ، [[اِسْپی کلا]] ، [[بربری خیل]] ، [[درویش خیل]] ، [[ایرایی محله]] ، [[هارون محله]] ، [[خاور محله]] ..[http://images.google.com/imgres?imgurl=http://www.irtourist.ir/images/EditorUpload/Image/zahedan.jpg&amp;imgrefurl=http://www.irtourist.ir/Zahedan.aspx&amp;usg=__Al5bYpf7n36X6224lLC0Tmah1LI=&amp;h=620&amp;w=660&amp;sz=73&amp;hl=fa&amp;start=2&amp;um=1&amp;tbnid=aO8zP8vT7I59jM:&amp;tbnh=130&amp;tbnw=138&amp;prev=/images%3Fq%3D%25D9%2585%25DA%25A9%25D8%25A7%25D9%2586%2B%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C%2B%25D8%25AF%25DB%258C%25D8%25AF%25D9%2586%25DB%258C%2B%25D9%2585%25D8%25A7%25D8%25B2%25D9%2586%25D8%25AF%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586%26hl%3Dfa%26lr%3D%26sa%3DN%26um%3D1  پیوند1]
 

==آمل محلان==
[[پیت‌کت]] ، [[متّحده، کَلانْسَر]] ، [[رحمت‌آباد محله]] ، [[اسلام‌آباد محله]]، [[اسپاری]] ، [[مصیبتیان]]، [[انصاری محله]]، [[دباغچال]] ، [[گُلشهر]] ، [[سیکاپُل]] ، [[شَرَمْکوتی]] ، [[ملت‌آباد]] ، [[انارکاله]] ، [[چلابی]] (چلاوی)، [[دَرْمه کَلا]] ، [[دورانسَر]] .[http://images.google.com/imgres?imgurl=http://www.irtourist.ir/images/EditorUpload/Image/zahedan.jpg&amp;imgrefurl=http://www.irtourist.ir/Zahedan.aspx&amp;usg=__Al5bYpf7n36X6224lLC0Tmah1LI=&amp;h=620&amp;w=660&amp;sz=73&amp;hl=fa&amp;start=2&amp;um=1&amp;tbnid=aO8zP8vT7I59jM:&amp;tbnh=130&amp;tbnw=138&amp;prev=/images%3Fq%3D%25D9%2585%25DA%25A9%25D8%25A7%25D9%2586%2B%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C%2B%25D8%25AF%25DB%258C%25D8%25AF%25D9%2586%25DB%258C%2B%25D9%2585%25D8%25A7%25D8%25B2%25D9%2586%25D8%25AF%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586%26hl%3Dfa%26lr%3D%26sa%3DN%26um%3D1  پیوند2]

==تاریخی و تفریحی جیگان==

[[شاهندشت قلعه]] ( ملك قلا) ،
[[حمام اشرف آمل]] ،
[[دوازده پله پورد]]،
[[آب گرم چشمه آب آهن يا آب فرنگی]]،
[[استراباكو آب معدنی ]]،
[[آب اسك چشمه آب گرم]] ،
[[رينه آب گرم]] ،
[[شاهندشت لاريجان آبشار]]،
[[ساهون درياچه ]]،
[[شكل‌شاه نقش برجسته]]،
[[شاه‌عباس حمام ]]،
[[ميرحيدر آملی بوقعه]] ،
[[مسجید جامع]]،
[[راه‌باستانی هراز آثار]] ،
[[اميری قديمی برج ]]،
[[آمل قديم بازار]] ،
[[دارايی ساختمان ]]،
[[كهرود قلعه ]]،
[[كافر كلی ]]،
[[ایمامزاده عبد‌امناف]]،
[[ایمامزداده محمد قريشی]]،
[[ایمامزداه عباس شهنه‌كلا]]،
[[پورد 12 چشمه]]،
[[پورد معلق]]،
[[پورد پلور به لار ]]،
[[شمس طبرسی بوقعه ]]،
[[مير‌بزرگ بوقعه ]]

==آمل سرشناسان==
[[شيخ فضل الله نوری]]

==دانگشان==

==جور وا جور==

[https://web.archive.org/web/20160305170852/http://amol.org.ir/ شهرداری آمل پایگاه ایطلاع رسانی]


'''آمل کوهان''' 
*[[قله دماوند]]
*ایمام‌زاده قاسم قله 
*قره‌داغ كوه 
*سياه كوه
*لار آسمان كوه 
*دال كمر كوه 
*لاريجان ييلاقی ارتفاعان

==عکس ها==

&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;

Image:a203.jpg|[[شهرداری آمل]]
Image:M200.jpg|[[بیمارستان 17 شهریور آمل]]
Image:a202.jpg|[[پورد آمل]]
Image:M202.jpg|[[دانشگاه آمل]]


&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;


{{مازندران}}
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:شهر]]
[[Category:مازندرانˇ شهرؤن]]
[[Category:ایرانˇ شهرؤن]]
[[Category:آسیا شهرؤن]]</text>
      <sha1>7b94hjr5ufohk5i6y0n469olywnramd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156992</id>
      <parentid>156990</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:44:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4589" sha1="2gkpquksv6sxa9oc72pw59ejjavb6yk" xml:space="preserve">آٚمٚل و لٚآٚرٚیگٚآٚن شٰٚهرٚستٚآٚن!

==بخش ها و دهستان ها==

** [[ شهرستان آمل بخش مرکزی]]
** [[بالاخیابان لیتکوه دهستان ]]
** [[پائين خيابان لیتکوه دهستان]] 
** [[چلاو دهستان]] 
** [[هرازپی جنوبی دهستان]] 
شهر: [[آمل]]

* [[بخش لاریجان]]
** [[بالا لاریجان دهستان]] 
** [[لاریجان سفلی دهستان]] 
شهر: [[رینه]] و [[گزنک]].

* [[بخش دابودشت]]
** [[دابوی جنوبی دهستان]] 
** [[دشت سر دهستان]] 
شهر: [[دابودشت]]

==آمل قدیمی محلان==
[[محله پایین بازار]] ، [[شاهاندشتی محله]]، [[رودگری محله]] یا [[چاکسر محله]] ، [[مشایی محله]] ، [[قادی محله]] ، [[گرجی محله]] ، [[شهر بانومحله]] ، [[رضوانیه]] ، [[اِسْپی کلا]] ، [[بربری خیل]] ، [[درویش خیل]] ، [[ایرایی محله]] ، [[هارون محله]] ، [[خاور محله]] ..[http://images.google.com/imgres?imgurl=http://www.irtourist.ir/images/EditorUpload/Image/zahedan.jpg&amp;imgrefurl=http://www.irtourist.ir/Zahedan.aspx&amp;usg=__Al5bYpf7n36X6224lLC0Tmah1LI=&amp;h=620&amp;w=660&amp;sz=73&amp;hl=fa&amp;start=2&amp;um=1&amp;tbnid=aO8zP8vT7I59jM:&amp;tbnh=130&amp;tbnw=138&amp;prev=/images%3Fq%3D%25D9%2585%25DA%25A9%25D8%25A7%25D9%2586%2B%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C%2B%25D8%25AF%25DB%258C%25D8%25AF%25D9%2586%25DB%258C%2B%25D9%2585%25D8%25A7%25D8%25B2%25D9%2586%25D8%25AF%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586%26hl%3Dfa%26lr%3D%26sa%3DN%26um%3D1  پیوند1]
 

==آمل محلان==
[[پیت‌کت]] ، [[متّحده، کَلانْسَر]] ، [[رحمت‌آباد محله]] ، [[اسلام‌آباد محله]]، [[اسپاری]] ، [[مصیبتیان]]، [[انصاری محله]]، [[دباغچال]] ، [[گُلشهر]] ، [[سیکاپُل]] ، [[شَرَمْکوتی]] ، [[ملت‌آباد]] ، [[انارکاله]] ، [[چلابی]] (چلاوی)، [[دَرْمه کَلا]] ، [[دورانسَر]] .[http://images.google.com/imgres?imgurl=http://www.irtourist.ir/images/EditorUpload/Image/zahedan.jpg&amp;imgrefurl=http://www.irtourist.ir/Zahedan.aspx&amp;usg=__Al5bYpf7n36X6224lLC0Tmah1LI=&amp;h=620&amp;w=660&amp;sz=73&amp;hl=fa&amp;start=2&amp;um=1&amp;tbnid=aO8zP8vT7I59jM:&amp;tbnh=130&amp;tbnw=138&amp;prev=/images%3Fq%3D%25D9%2585%25DA%25A9%25D8%25A7%25D9%2586%2B%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C%2B%25D8%25AF%25DB%258C%25D8%25AF%25D9%2586%25DB%258C%2B%25D9%2585%25D8%25A7%25D8%25B2%25D9%2586%25D8%25AF%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586%26hl%3Dfa%26lr%3D%26sa%3DN%26um%3D1  پیوند2]

==تاریخی و تفریحی جیگان==

[[شاهندشت قلعه]] ( ملك قلا) ،
[[حمام اشرف آمل]] ،
[[دوازده پله پورد]]،
[[آب گرم چشمه آب آهن يا آب فرنگی]]،
[[استراباكو آب معدنی ]]،
[[آب اسك چشمه آب گرم]] ،
[[رينه آب گرم]] ،
[[شاهندشت لاريجان آبشار]]،
[[ساهون درياچه ]]،
[[شكل‌شاه نقش برجسته]]،
[[شاه‌عباس حمام ]]،
[[ميرحيدر آملی بوقعه]] ،
[[مسجید جامع]]،
[[راه‌باستانی هراز آثار]] ،
[[اميری قديمی برج ]]،
[[آمل قديم بازار]] ،
[[دارايی ساختمان ]]،
[[كهرود قلعه ]]،
[[كافر كلی ]]،
[[ایمامزاده عبد‌امناف]]،
[[ایمامزداده محمد قريشی]]،
[[ایمامزداه عباس شهنه‌كلا]]،
[[پورد 12 چشمه]]،
[[پورد معلق]]،
[[پورد پلور به لار ]]،
[[شمس طبرسی بوقعه ]]،
[[مير‌بزرگ بوقعه ]]

==آمل سرشناسان==
[[شيخ فضل الله نوری]]

==دانگشان==

==جور وا جور==

[https://web.archive.org/web/20160305170852/http://amol.org.ir/ شهرداری آمل پایگاه ایطلاع رسانی]


'''آمل کوهان''' 
*[[قله دماوند]]
*ایمام‌زاده قاسم قله 
*قره‌داغ كوه 
*سياه كوه
*لار آسمان كوه 
*دال كمر كوه 
*لاريجان ييلاقی ارتفاعان

==عکس ها==

&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;

Image:a203.jpg|[[شهرداری آمل]]
Image:M200.jpg|[[بیمارستان 17 شهریور آمل]]
Image:a202.jpg|[[پورد آمل]]
Image:M202.jpg|[[دانشگاه آمل]]


&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;


{{مازندران}}
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:شهر]]
[[Category:مازندرانˇ شهرؤن]]
[[Category:ایرانˇ شهرؤن]]
[[Category:آسیا شهرؤن]]</text>
      <sha1>2gkpquksv6sxa9oc72pw59ejjavb6yk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156998</id>
      <parentid>156992</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:45:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>62778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4633" sha1="7b94hjr5ufohk5i6y0n469olywnramd" xml:space="preserve">{{ناقص}}
[[تصویر:A200.JPG|left|thumb|مازندران]]
[[تصویر:M201.jpg|left|thumb|آمل]]


==بخش ها و دهستان ها==

** [[ شهرستان آمل بخش مرکزی]]
** [[بالاخیابان لیتکوه دهستان ]]
** [[پائين خيابان لیتکوه دهستان]] 
** [[چلاو دهستان]] 
** [[هرازپی جنوبی دهستان]] 
شهر: [[آمل]]

* [[بخش لاریجان]]
** [[بالا لاریجان دهستان]] 
** [[لاریجان سفلی دهستان]] 
شهر: [[رینه]] و [[گزنک]].

* [[بخش دابودشت]]
** [[دابوی جنوبی دهستان]] 
** [[دشت سر دهستان]] 
شهر: [[دابودشت]]

==آمل قدیمی محلان==
[[محله پایین بازار]] ، [[شاهاندشتی محله]]، [[رودگری محله]] یا [[چاکسر محله]] ، [[مشایی محله]] ، [[قادی محله]] ، [[گرجی محله]] ، [[شهر بانومحله]] ، [[رضوانیه]] ، [[اِسْپی کلا]] ، [[بربری خیل]] ، [[درویش خیل]] ، [[ایرایی محله]] ، [[هارون محله]] ، [[خاور محله]] ..[http://images.google.com/imgres?imgurl=http://www.irtourist.ir/images/EditorUpload/Image/zahedan.jpg&amp;imgrefurl=http://www.irtourist.ir/Zahedan.aspx&amp;usg=__Al5bYpf7n36X6224lLC0Tmah1LI=&amp;h=620&amp;w=660&amp;sz=73&amp;hl=fa&amp;start=2&amp;um=1&amp;tbnid=aO8zP8vT7I59jM:&amp;tbnh=130&amp;tbnw=138&amp;prev=/images%3Fq%3D%25D9%2585%25DA%25A9%25D8%25A7%25D9%2586%2B%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C%2B%25D8%25AF%25DB%258C%25D8%25AF%25D9%2586%25DB%258C%2B%25D9%2585%25D8%25A7%25D8%25B2%25D9%2586%25D8%25AF%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586%26hl%3Dfa%26lr%3D%26sa%3DN%26um%3D1  پیوند1]
 

==آمل محلان==
[[پیت‌کت]] ، [[متّحده، کَلانْسَر]] ، [[رحمت‌آباد محله]] ، [[اسلام‌آباد محله]]، [[اسپاری]] ، [[مصیبتیان]]، [[انصاری محله]]، [[دباغچال]] ، [[گُلشهر]] ، [[سیکاپُل]] ، [[شَرَمْکوتی]] ، [[ملت‌آباد]] ، [[انارکاله]] ، [[چلابی]] (چلاوی)، [[دَرْمه کَلا]] ، [[دورانسَر]] .[http://images.google.com/imgres?imgurl=http://www.irtourist.ir/images/EditorUpload/Image/zahedan.jpg&amp;imgrefurl=http://www.irtourist.ir/Zahedan.aspx&amp;usg=__Al5bYpf7n36X6224lLC0Tmah1LI=&amp;h=620&amp;w=660&amp;sz=73&amp;hl=fa&amp;start=2&amp;um=1&amp;tbnid=aO8zP8vT7I59jM:&amp;tbnh=130&amp;tbnw=138&amp;prev=/images%3Fq%3D%25D9%2585%25DA%25A9%25D8%25A7%25D9%2586%2B%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C%2B%25D8%25AF%25DB%258C%25D8%25AF%25D9%2586%25DB%258C%2B%25D9%2585%25D8%25A7%25D8%25B2%25D9%2586%25D8%25AF%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586%26hl%3Dfa%26lr%3D%26sa%3DN%26um%3D1  پیوند2]

==تاریخی و تفریحی جیگان==

[[شاهندشت قلعه]] ( ملك قلا) ،
[[حمام اشرف آمل]] ،
[[دوازده پله پورد]]،
[[آب گرم چشمه آب آهن يا آب فرنگی]]،
[[استراباكو آب معدنی ]]،
[[آب اسك چشمه آب گرم]] ،
[[رينه آب گرم]] ،
[[شاهندشت لاريجان آبشار]]،
[[ساهون درياچه ]]،
[[شكل‌شاه نقش برجسته]]،
[[شاه‌عباس حمام ]]،
[[ميرحيدر آملی بوقعه]] ،
[[مسجید جامع]]،
[[راه‌باستانی هراز آثار]] ،
[[اميری قديمی برج ]]،
[[آمل قديم بازار]] ،
[[دارايی ساختمان ]]،
[[كهرود قلعه ]]،
[[كافر كلی ]]،
[[ایمامزاده عبد‌امناف]]،
[[ایمامزداده محمد قريشی]]،
[[ایمامزداه عباس شهنه‌كلا]]،
[[پورد 12 چشمه]]،
[[پورد معلق]]،
[[پورد پلور به لار ]]،
[[شمس طبرسی بوقعه ]]،
[[مير‌بزرگ بوقعه ]]

==آمل سرشناسان==
[[شيخ فضل الله نوری]]

==دانگشان==

==جور وا جور==

[https://web.archive.org/web/20160305170852/http://amol.org.ir/ شهرداری آمل پایگاه ایطلاع رسانی]


'''آمل کوهان''' 
*[[قله دماوند]]
*ایمام‌زاده قاسم قله 
*قره‌داغ كوه 
*سياه كوه
*لار آسمان كوه 
*دال كمر كوه 
*لاريجان ييلاقی ارتفاعان

==عکس ها==

&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;

Image:a203.jpg|[[شهرداری آمل]]
Image:M200.jpg|[[بیمارستان 17 شهریور آمل]]
Image:a202.jpg|[[پورد آمل]]
Image:M202.jpg|[[دانشگاه آمل]]


&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;


{{مازندران}}
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:شهر]]
[[Category:مازندرانˇ شهرؤن]]
[[Category:ایرانˇ شهرؤن]]
[[Category:آسیا شهرؤن]]</text>
      <sha1>7b94hjr5ufohk5i6y0n469olywnramd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157043</id>
      <parentid>156998</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:13:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[آمل ٚ شأرستان]]» را محافظت کرد: Excessive vandalism ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)))</comment>
      <origin>62778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4633" sha1="7b94hjr5ufohk5i6y0n469olywnramd" xml:space="preserve">{{ناقص}}
[[تصویر:A200.JPG|left|thumb|مازندران]]
[[تصویر:M201.jpg|left|thumb|آمل]]


==بخش ها و دهستان ها==

** [[ شهرستان آمل بخش مرکزی]]
** [[بالاخیابان لیتکوه دهستان ]]
** [[پائين خيابان لیتکوه دهستان]] 
** [[چلاو دهستان]] 
** [[هرازپی جنوبی دهستان]] 
شهر: [[آمل]]

* [[بخش لاریجان]]
** [[بالا لاریجان دهستان]] 
** [[لاریجان سفلی دهستان]] 
شهر: [[رینه]] و [[گزنک]].

* [[بخش دابودشت]]
** [[دابوی جنوبی دهستان]] 
** [[دشت سر دهستان]] 
شهر: [[دابودشت]]

==آمل قدیمی محلان==
[[محله پایین بازار]] ، [[شاهاندشتی محله]]، [[رودگری محله]] یا [[چاکسر محله]] ، [[مشایی محله]] ، [[قادی محله]] ، [[گرجی محله]] ، [[شهر بانومحله]] ، [[رضوانیه]] ، [[اِسْپی کلا]] ، [[بربری خیل]] ، [[درویش خیل]] ، [[ایرایی محله]] ، [[هارون محله]] ، [[خاور محله]] ..[http://images.google.com/imgres?imgurl=http://www.irtourist.ir/images/EditorUpload/Image/zahedan.jpg&amp;imgrefurl=http://www.irtourist.ir/Zahedan.aspx&amp;usg=__Al5bYpf7n36X6224lLC0Tmah1LI=&amp;h=620&amp;w=660&amp;sz=73&amp;hl=fa&amp;start=2&amp;um=1&amp;tbnid=aO8zP8vT7I59jM:&amp;tbnh=130&amp;tbnw=138&amp;prev=/images%3Fq%3D%25D9%2585%25DA%25A9%25D8%25A7%25D9%2586%2B%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C%2B%25D8%25AF%25DB%258C%25D8%25AF%25D9%2586%25DB%258C%2B%25D9%2585%25D8%25A7%25D8%25B2%25D9%2586%25D8%25AF%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586%26hl%3Dfa%26lr%3D%26sa%3DN%26um%3D1  پیوند1]
 

==آمل محلان==
[[پیت‌کت]] ، [[متّحده، کَلانْسَر]] ، [[رحمت‌آباد محله]] ، [[اسلام‌آباد محله]]، [[اسپاری]] ، [[مصیبتیان]]، [[انصاری محله]]، [[دباغچال]] ، [[گُلشهر]] ، [[سیکاپُل]] ، [[شَرَمْکوتی]] ، [[ملت‌آباد]] ، [[انارکاله]] ، [[چلابی]] (چلاوی)، [[دَرْمه کَلا]] ، [[دورانسَر]] .[http://images.google.com/imgres?imgurl=http://www.irtourist.ir/images/EditorUpload/Image/zahedan.jpg&amp;imgrefurl=http://www.irtourist.ir/Zahedan.aspx&amp;usg=__Al5bYpf7n36X6224lLC0Tmah1LI=&amp;h=620&amp;w=660&amp;sz=73&amp;hl=fa&amp;start=2&amp;um=1&amp;tbnid=aO8zP8vT7I59jM:&amp;tbnh=130&amp;tbnw=138&amp;prev=/images%3Fq%3D%25D9%2585%25DA%25A9%25D8%25A7%25D9%2586%2B%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C%2B%25D8%25AF%25DB%258C%25D8%25AF%25D9%2586%25DB%258C%2B%25D9%2585%25D8%25A7%25D8%25B2%25D9%2586%25D8%25AF%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586%26hl%3Dfa%26lr%3D%26sa%3DN%26um%3D1  پیوند2]

==تاریخی و تفریحی جیگان==

[[شاهندشت قلعه]] ( ملك قلا) ،
[[حمام اشرف آمل]] ،
[[دوازده پله پورد]]،
[[آب گرم چشمه آب آهن يا آب فرنگی]]،
[[استراباكو آب معدنی ]]،
[[آب اسك چشمه آب گرم]] ،
[[رينه آب گرم]] ،
[[شاهندشت لاريجان آبشار]]،
[[ساهون درياچه ]]،
[[شكل‌شاه نقش برجسته]]،
[[شاه‌عباس حمام ]]،
[[ميرحيدر آملی بوقعه]] ،
[[مسجید جامع]]،
[[راه‌باستانی هراز آثار]] ،
[[اميری قديمی برج ]]،
[[آمل قديم بازار]] ،
[[دارايی ساختمان ]]،
[[كهرود قلعه ]]،
[[كافر كلی ]]،
[[ایمامزاده عبد‌امناف]]،
[[ایمامزداده محمد قريشی]]،
[[ایمامزداه عباس شهنه‌كلا]]،
[[پورد 12 چشمه]]،
[[پورد معلق]]،
[[پورد پلور به لار ]]،
[[شمس طبرسی بوقعه ]]،
[[مير‌بزرگ بوقعه ]]

==آمل سرشناسان==
[[شيخ فضل الله نوری]]

==دانگشان==

==جور وا جور==

[https://web.archive.org/web/20160305170852/http://amol.org.ir/ شهرداری آمل پایگاه ایطلاع رسانی]


'''آمل کوهان''' 
*[[قله دماوند]]
*ایمام‌زاده قاسم قله 
*قره‌داغ كوه 
*سياه كوه
*لار آسمان كوه 
*دال كمر كوه 
*لاريجان ييلاقی ارتفاعان

==عکس ها==

&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;

Image:a203.jpg|[[شهرداری آمل]]
Image:M200.jpg|[[بیمارستان 17 شهریور آمل]]
Image:a202.jpg|[[پورد آمل]]
Image:M202.jpg|[[دانشگاه آمل]]


&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;


{{مازندران}}
[[Category:سیاسی جوغرافی]]
[[Category:شهر]]
[[Category:مازندرانˇ شهرؤن]]
[[Category:ایرانˇ شهرؤن]]
[[Category:آسیا شهرؤن]]</text>
      <sha1>7b94hjr5ufohk5i6y0n469olywnramd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آمل</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5011</id>
    <revision>
      <id>156984</id>
      <parentid>155557</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:42:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1427" sha1="dj2ksp2blm4xaasxvmuk4a9ylsnixpq" xml:space="preserve">{{زيبيل/جاجيگا}}
'''آمل''' ايته جه [[ايران]] ٚ [[مازندران ٚ اۊستان]] ٚ شأران ؤ لاریجان [[آمل ٚ شأرستان|ٚ شأرستان]] ٚ مرکز ايسه.آمل، مازندران ٚ سوؤمي پيله شأر [[ساري]] ؤ [[بابل]] ٚ پسي ايسه. أ شأر [[کاسپي دریا]] ؤ ألبۊرز ٚ کۊ ورجه بينأ بؤبؤسته ؤ دریا جه ۱۸ کيلۊمتر ؤ کۊ جه ۶ کيلۊمتر ؤ [[ساري]] ٚ جه ۷۰ کيلۊمتر ؤ [[تئران]] ٚ جه ۱۸۰ کيلۊمتر فاصله دأره. آمل ٚ جمعيت ۱۳۹۵ سال ٚ مئن ۲۳۷,۵۲۸ نفر (۷۸,۵۹۷ خانوار) بۊ.

آمل، طبرستان (مازندران) مئن یته قدیمي شهر ایسه. آملِ مردوم طبری (مازرونی) زوان امره گب زنن و فارسی ره هم طبری ورجه فامنن.&lt;ref&gt;https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%D9%85%D9%84

https://mzn.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%D9%85%D9%84_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&lt;/ref&gt;

علویانِ زمت، آمل طبرستانِ پایتخت بو و کینخاریه سلسله مئن هم آمل هنده پایتخت ببؤ. آملِ نام، آماردِ نام جی بگیته ببؤ و آمل کی یته پیله شهر ایسه، خؤره پور کؤچی شأر و محلّه دانه.

==سربس==
[[جرگه:مازندران ٚ شأران]]</text>
      <sha1>dj2ksp2blm4xaasxvmuk4a9ylsnixpq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156985</id>
      <parentid>156984</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:42:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:گشتاسبی|گشتاسبی]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>155557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1414" sha1="3v3izor3o1tw2coacj5rg0zyc1g3gdy" xml:space="preserve">{{زيبيل/جاجيگا}}
'''آمل''' یا '''آمۊل''' ايته جه [[ايران]] ٚ [[مازندران ٚ اۊستان]] ٚ شأران ؤ [[آمل ٚ شأرستان]] ٚ مرکز ايسه.آمل، مازندران ٚ سوؤمي پيله شأر [[ساري]] ؤ [[بابل]] ٚ پسي ايسه. أ شأر [[کاسپي دریا]] ؤ ألبۊرز ٚ کۊ ورجه بينأ بؤبؤسته ؤ دریا جه ۱۸ کيلۊمتر ؤ کۊ جه ۶ کيلۊمتر ؤ [[ساري]] ٚ جه ۷۰ کيلۊمتر ؤ [[تئران]] ٚ جه ۱۸۰ کيلۊمتر فاصله دأره. آمل ٚ جمعيت ۱۳۹۵ سال ٚ مئن ۲۳۷,۵۲۸ نفر (۷۸,۵۹۷ خانوار) بۊ.

آمل، طبرستان (مازندران) مئن یته قدیمي شهر ایسه. آملِ مردوم طبری (مازرونی) زوان امره گب زنن و فارسی ره هم طبری ورجه فامنن.&lt;ref&gt;https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%D9%85%D9%84

https://mzn.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%D9%85%D9%84_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&lt;/ref&gt;

علویانِ زمت، آمل طبرستانِ پایتخت بو و کینخاریه سلسله مئن هم آمل هنده پایتخت ببؤ. آملِ نام، آماردِ نام جی بگیته ببؤ و آمل کی یته پیله شهر ایسه، خؤره پور کؤچی شأر و محلّه دانه.

==سربس==
[[جرگه:مازندران ٚ شأران]]</text>
      <sha1>3v3izor3o1tw2coacj5rg0zyc1g3gdy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157046</id>
      <parentid>156985</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:13:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[آمل]]» را محافظت کرد: Excessive vandalism ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)))</comment>
      <origin>155557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1414" sha1="3v3izor3o1tw2coacj5rg0zyc1g3gdy" xml:space="preserve">{{زيبيل/جاجيگا}}
'''آمل''' یا '''آمۊل''' ايته جه [[ايران]] ٚ [[مازندران ٚ اۊستان]] ٚ شأران ؤ [[آمل ٚ شأرستان]] ٚ مرکز ايسه.آمل، مازندران ٚ سوؤمي پيله شأر [[ساري]] ؤ [[بابل]] ٚ پسي ايسه. أ شأر [[کاسپي دریا]] ؤ ألبۊرز ٚ کۊ ورجه بينأ بؤبؤسته ؤ دریا جه ۱۸ کيلۊمتر ؤ کۊ جه ۶ کيلۊمتر ؤ [[ساري]] ٚ جه ۷۰ کيلۊمتر ؤ [[تئران]] ٚ جه ۱۸۰ کيلۊمتر فاصله دأره. آمل ٚ جمعيت ۱۳۹۵ سال ٚ مئن ۲۳۷,۵۲۸ نفر (۷۸,۵۹۷ خانوار) بۊ.

آمل، طبرستان (مازندران) مئن یته قدیمي شهر ایسه. آملِ مردوم طبری (مازرونی) زوان امره گب زنن و فارسی ره هم طبری ورجه فامنن.&lt;ref&gt;https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%D9%85%D9%84

https://mzn.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%D9%85%D9%84_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&lt;/ref&gt;

علویانِ زمت، آمل طبرستانِ پایتخت بو و کینخاریه سلسله مئن هم آمل هنده پایتخت ببؤ. آملِ نام، آماردِ نام جی بگیته ببؤ و آمل کی یته پیله شهر ایسه، خؤره پور کؤچی شأر و محلّه دانه.

==سربس==
[[جرگه:مازندران ٚ شأران]]</text>
      <sha1>3v3izor3o1tw2coacj5rg0zyc1g3gdy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>جندين</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9156</id>
    <revision>
      <id>157090</id>
      <parentid>19364</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:31:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34145-36</username>
        <id>18576</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>157090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146" sha1="i1y19svf26uv2ugqx4v0xk39jav6e0y" xml:space="preserve">
Death to &amp; fuck and [https://.com are] slaves and NIGGERS all Non Caspiani in all Caspiani wikipedias including Gilaki!
[[رده:جوغرافی]]</text>
      <sha1>i1y19svf26uv2ugqx4v0xk39jav6e0y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157091</id>
      <parentid>157090</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:31:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34145-36|~2026-34145-36]] ([[User talk:~2026-34145-36|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:رهنما|رهنما]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>19364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="421" sha1="0nuv5neu7ilq3zgnnmq860maqseagxz" xml:space="preserve">{{ناقص}}


جندین ایسم ایته روستا ایسه جه [[میاندورود کوچک دهستان]] ، [[شهرستان ساری|ساری]] شهرستان جه اوستان [[مازندران]] ، شومال [[ایران]] مین.


{{میاندورود کوچک دهستان روستاهان}}
{{ساری شهرستان مرکزی بخش دهستانان}}
{{مازندران}}
[[رده:جوغرافی]]</text>
      <sha1>0nuv5neu7ilq3zgnnmq860maqseagxz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157097</id>
      <parentid>157091</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:33:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34145-36</username>
        <id>18576</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>157097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146" sha1="i1y19svf26uv2ugqx4v0xk39jav6e0y" xml:space="preserve">
Death to &amp; fuck and [https://.com are] slaves and NIGGERS all Non Caspiani in all Caspiani wikipedias including Gilaki!
[[رده:جوغرافی]]</text>
      <sha1>i1y19svf26uv2ugqx4v0xk39jav6e0y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157098</id>
      <parentid>157097</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:34:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Der-Wir-Ing</username>
        <id>18142</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-34145-36|~2026-34145-36]] ([[User talk:~2026-34145-36|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>157098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="421" sha1="0nuv5neu7ilq3zgnnmq860maqseagxz" xml:space="preserve">{{ناقص}}


جندین ایسم ایته روستا ایسه جه [[میاندورود کوچک دهستان]] ، [[شهرستان ساری|ساری]] شهرستان جه اوستان [[مازندران]] ، شومال [[ایران]] مین.


{{میاندورود کوچک دهستان روستاهان}}
{{ساری شهرستان مرکزی بخش دهستانان}}
{{مازندران}}
[[رده:جوغرافی]]</text>
      <sha1>0nuv5neu7ilq3zgnnmq860maqseagxz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157110</id>
      <parentid>157098</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:46:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Only Gilak allowed in Gilaki Wiki</username>
        <id>18577</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>157110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146" sha1="i1y19svf26uv2ugqx4v0xk39jav6e0y" xml:space="preserve">
Death to &amp; fuck and [https://.com are] slaves and NIGGERS all Non Caspiani in all Caspiani wikipedias including Gilaki!
[[رده:جوغرافی]]</text>
      <sha1>i1y19svf26uv2ugqx4v0xk39jav6e0y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157111</id>
      <parentid>157110</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:46:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/Only Gilak allowed in Gilaki Wiki|Only Gilak allowed in Gilaki Wiki]] ([[User talk:Only Gilak allowed in Gilaki Wiki|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>157098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="421" sha1="0nuv5neu7ilq3zgnnmq860maqseagxz" xml:space="preserve">{{ناقص}}


جندین ایسم ایته روستا ایسه جه [[میاندورود کوچک دهستان]] ، [[شهرستان ساری|ساری]] شهرستان جه اوستان [[مازندران]] ، شومال [[ایران]] مین.


{{میاندورود کوچک دهستان روستاهان}}
{{ساری شهرستان مرکزی بخش دهستانان}}
{{مازندران}}
[[رده:جوغرافی]]</text>
      <sha1>0nuv5neu7ilq3zgnnmq860maqseagxz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157112</id>
      <parentid>157111</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:47:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Only Gilak allowed in Gilaki Wiki</username>
        <id>18577</id>
      </contributor>
      <comment>I promise say what you gain &amp; I'll stop editing Wikipedia forever</comment>
      <origin>157112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146" sha1="i1y19svf26uv2ugqx4v0xk39jav6e0y" xml:space="preserve">
Death to &amp; fuck and [https://.com are] slaves and NIGGERS all Non Caspiani in all Caspiani wikipedias including Gilaki!
[[رده:جوغرافی]]</text>
      <sha1>i1y19svf26uv2ugqx4v0xk39jav6e0y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157114</id>
      <parentid>157112</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:50:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Der-Wir-Ing</username>
        <id>18142</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Undid edits by [[Special:Contribs/Only Gilak allowed in Gilaki Wiki|Only Gilak allowed in Gilaki Wiki]] ([[User talk:Only Gilak allowed in Gilaki Wiki|talk]]) to last version by Divinations: reverting vandalism</comment>
      <origin>157114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="421" sha1="0nuv5neu7ilq3zgnnmq860maqseagxz" xml:space="preserve">{{ناقص}}


جندین ایسم ایته روستا ایسه جه [[میاندورود کوچک دهستان]] ، [[شهرستان ساری|ساری]] شهرستان جه اوستان [[مازندران]] ، شومال [[ایران]] مین.


{{میاندورود کوچک دهستان روستاهان}}
{{ساری شهرستان مرکزی بخش دهستانان}}
{{مازندران}}
[[رده:جوغرافی]]</text>
      <sha1>0nuv5neu7ilq3zgnnmq860maqseagxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آلمان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10053</id>
    <revision>
      <id>156931</id>
      <parentid>156917</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:23:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="220" sha1="fjvbt5ue4a1vh7veh4at2sdljbgtity" xml:space="preserve">
آٚلٚمٚآٚن تٚنها هٚیتلٚر صٚاحٚبٚهٚ 
==آٚلٚمٚآٚن! Alman the country of people who are serious usually for no reason==
[[جرگه:کشورؤن]]
[[جرگه:اۊرۊپا کشورؤن]]</text>
      <sha1>fjvbt5ue4a1vh7veh4at2sdljbgtity</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156934</id>
      <parentid>156931</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:24:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Der-Wir-Ing</username>
        <id>18142</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2541" sha1="cbufnqi3j89mlu39734de894gcuq88m" xml:space="preserve">{{زيبيل/کيشور}}
[[File:Flag of Germany.svg|100px|thumb|آلمان ٚ فدرال ٚ جؤمۊري بيدۊق]]
::''ديگري کاربۊردؤن ٚ ويسين [[آلمان (ایبهام زۊدايي)]] بينين.''
[[File:EU-Germany.svg|thumb|آلمان، [[اۊرۊپا]] نخشه ميئن]]
'''آلمان''' ([[آلماني زوؤن|آلماني زوان '''ٚ''']] مئن: Deutschland) يا اۊن ٚ رسمي نؤم '''آلمان ٚ فدرال ٚ جۊمۊري''' ([[آلماني زوؤن|آلماني]] ميئن: Bundesrepublik Deutschland: BRD) يته کيشوره [[اۊرۊپا]] ميئن ؤ اين ٚ پايتخت [[برلين]] ايسه. آلمان [[کلسيا]] جي [[کلسيا دریا]] ؤ [[دانمارک]] ؤ [[بالتيک ٚ دریا]] أمرأ؛ [[خۊرتاو|خۊرتؤ]] جي [[لهستان]] ؤ [[چک ٚ جؤمۊري]] أمرأ؛ [[نسا]] جي [[اؤتريش]] ؤ [[سۊئيس]] ٚ أمرأ ؤ [[خۊرخۊس]] ٚ جي [[فرانسه]] ؤ [[لۊکزامبۊرگ]] ؤ [[بلژيک]] ؤ [[هؤلند]] ٚ أمرأ سامانسر دأنه.&lt;ref&gt;اطلس جامع گیتاشناسی ۸۴–۸۵ &lt;/ref&gt; اين ٚ مساحت ۳۵۷۱۲۱٫۴۱ کيلۊمتر مۊربع ايسه ؤ ۸۲ ميليۊن نفر ٚ أمرأ؛ [[اۊرۊپا]] دۊومين پۊر جمعيت ٚ کيشور ايسه ؤ هأتؤني [[اۊرۊپا ايتحاديه]] پۊر جميعت‌ترين کيشور ايسه.&lt;ref&gt;[http://www.teheran.diplo.de/Vertretung/teheran/fa/۰۱__willkommen/Deutschlandkarte/__Deutschlandkarte.html جغرافیای آلمان] ناشر: سفارت آلمان در تهران.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.tatsachen-ueber-deutschland.de/fa/content-home/facts-and-figures/geography.html?type=۱&amp;tx_a۲۱glossary Facts about Germany]&lt;/ref&gt;

دۊره باستانˇ مئن، ژرمنˇ قۊم، آلمانˇ کلسيا ور ساکن بيد. سال ۱۰۰ پ.م. پيشي، أيته منطقه ''ژرمانيا'' نامˇأمره آلمانˇ کلسيا ور نام ببرده بسته؛ سال ۱۹۶۲ مئن، آلمانˇ پادشائي، رۊمˇ مۊقدسˇ أمپراتۊريˇ ويشتر تشکيل دهئي کي معرۊف أيسه به '''رايش أول'''. سده ۱۶ مئن، آلمانˇ کلسيا ور ببست پرؤتستانيسمˇ مرکز. ناپلئؤني جنگانˇأمره، رايش أول مۊنحل ببست و آلمانˇ کۊنفدراسيؤن، سال ۱۸۱۵ تشکيل ببست.

==سربس==
{{جيرنويس}}

[[جرگه:کشورؤن]]
[[جرگه:اۊرۊپا کشورؤن]]</text>
      <sha1>cbufnqi3j89mlu39734de894gcuq88m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156939</id>
      <parentid>156934</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:26:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="220" sha1="fjvbt5ue4a1vh7veh4at2sdljbgtity" xml:space="preserve">
آٚلٚمٚآٚن تٚنها هٚیتلٚر صٚاحٚبٚهٚ 
==آٚلٚمٚآٚن! Alman the country of people who are serious usually for no reason==
[[جرگه:کشورؤن]]
[[جرگه:اۊرۊپا کشورؤن]]</text>
      <sha1>fjvbt5ue4a1vh7veh4at2sdljbgtity</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156981</id>
      <parentid>156939</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2541" sha1="cbufnqi3j89mlu39734de894gcuq88m" xml:space="preserve">{{زيبيل/کيشور}}
[[File:Flag of Germany.svg|100px|thumb|آلمان ٚ فدرال ٚ جؤمۊري بيدۊق]]
::''ديگري کاربۊردؤن ٚ ويسين [[آلمان (ایبهام زۊدايي)]] بينين.''
[[File:EU-Germany.svg|thumb|آلمان، [[اۊرۊپا]] نخشه ميئن]]
'''آلمان''' ([[آلماني زوؤن|آلماني زوان '''ٚ''']] مئن: Deutschland) يا اۊن ٚ رسمي نؤم '''آلمان ٚ فدرال ٚ جۊمۊري''' ([[آلماني زوؤن|آلماني]] ميئن: Bundesrepublik Deutschland: BRD) يته کيشوره [[اۊرۊپا]] ميئن ؤ اين ٚ پايتخت [[برلين]] ايسه. آلمان [[کلسيا]] جي [[کلسيا دریا]] ؤ [[دانمارک]] ؤ [[بالتيک ٚ دریا]] أمرأ؛ [[خۊرتاو|خۊرتؤ]] جي [[لهستان]] ؤ [[چک ٚ جؤمۊري]] أمرأ؛ [[نسا]] جي [[اؤتريش]] ؤ [[سۊئيس]] ٚ أمرأ ؤ [[خۊرخۊس]] ٚ جي [[فرانسه]] ؤ [[لۊکزامبۊرگ]] ؤ [[بلژيک]] ؤ [[هؤلند]] ٚ أمرأ سامانسر دأنه.&lt;ref&gt;اطلس جامع گیتاشناسی ۸۴–۸۵ &lt;/ref&gt; اين ٚ مساحت ۳۵۷۱۲۱٫۴۱ کيلۊمتر مۊربع ايسه ؤ ۸۲ ميليۊن نفر ٚ أمرأ؛ [[اۊرۊپا]] دۊومين پۊر جمعيت ٚ کيشور ايسه ؤ هأتؤني [[اۊرۊپا ايتحاديه]] پۊر جميعت‌ترين کيشور ايسه.&lt;ref&gt;[http://www.teheran.diplo.de/Vertretung/teheran/fa/۰۱__willkommen/Deutschlandkarte/__Deutschlandkarte.html جغرافیای آلمان] ناشر: سفارت آلمان در تهران.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.tatsachen-ueber-deutschland.de/fa/content-home/facts-and-figures/geography.html?type=۱&amp;tx_a۲۱glossary Facts about Germany]&lt;/ref&gt;

دۊره باستانˇ مئن، ژرمنˇ قۊم، آلمانˇ کلسيا ور ساکن بيد. سال ۱۰۰ پ.م. پيشي، أيته منطقه ''ژرمانيا'' نامˇأمره آلمانˇ کلسيا ور نام ببرده بسته؛ سال ۱۹۶۲ مئن، آلمانˇ پادشائي، رۊمˇ مۊقدسˇ أمپراتۊريˇ ويشتر تشکيل دهئي کي معرۊف أيسه به '''رايش أول'''. سده ۱۶ مئن، آلمانˇ کلسيا ور ببست پرؤتستانيسمˇ مرکز. ناپلئؤني جنگانˇأمره، رايش أول مۊنحل ببست و آلمانˇ کۊنفدراسيؤن، سال ۱۸۱۵ تشکيل ببست.

==سربس==
{{جيرنويس}}

[[جرگه:کشورؤن]]
[[جرگه:اۊرۊپا کشورؤن]]</text>
      <sha1>cbufnqi3j89mlu39734de894gcuq88m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157054</id>
      <parentid>156981</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:13:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[آلمان]]» را محافظت کرد: Excessive vandalism ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)))</comment>
      <origin>156934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2541" sha1="cbufnqi3j89mlu39734de894gcuq88m" xml:space="preserve">{{زيبيل/کيشور}}
[[File:Flag of Germany.svg|100px|thumb|آلمان ٚ فدرال ٚ جؤمۊري بيدۊق]]
::''ديگري کاربۊردؤن ٚ ويسين [[آلمان (ایبهام زۊدايي)]] بينين.''
[[File:EU-Germany.svg|thumb|آلمان، [[اۊرۊپا]] نخشه ميئن]]
'''آلمان''' ([[آلماني زوؤن|آلماني زوان '''ٚ''']] مئن: Deutschland) يا اۊن ٚ رسمي نؤم '''آلمان ٚ فدرال ٚ جۊمۊري''' ([[آلماني زوؤن|آلماني]] ميئن: Bundesrepublik Deutschland: BRD) يته کيشوره [[اۊرۊپا]] ميئن ؤ اين ٚ پايتخت [[برلين]] ايسه. آلمان [[کلسيا]] جي [[کلسيا دریا]] ؤ [[دانمارک]] ؤ [[بالتيک ٚ دریا]] أمرأ؛ [[خۊرتاو|خۊرتؤ]] جي [[لهستان]] ؤ [[چک ٚ جؤمۊري]] أمرأ؛ [[نسا]] جي [[اؤتريش]] ؤ [[سۊئيس]] ٚ أمرأ ؤ [[خۊرخۊس]] ٚ جي [[فرانسه]] ؤ [[لۊکزامبۊرگ]] ؤ [[بلژيک]] ؤ [[هؤلند]] ٚ أمرأ سامانسر دأنه.&lt;ref&gt;اطلس جامع گیتاشناسی ۸۴–۸۵ &lt;/ref&gt; اين ٚ مساحت ۳۵۷۱۲۱٫۴۱ کيلۊمتر مۊربع ايسه ؤ ۸۲ ميليۊن نفر ٚ أمرأ؛ [[اۊرۊپا]] دۊومين پۊر جمعيت ٚ کيشور ايسه ؤ هأتؤني [[اۊرۊپا ايتحاديه]] پۊر جميعت‌ترين کيشور ايسه.&lt;ref&gt;[http://www.teheran.diplo.de/Vertretung/teheran/fa/۰۱__willkommen/Deutschlandkarte/__Deutschlandkarte.html جغرافیای آلمان] ناشر: سفارت آلمان در تهران.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.tatsachen-ueber-deutschland.de/fa/content-home/facts-and-figures/geography.html?type=۱&amp;tx_a۲۱glossary Facts about Germany]&lt;/ref&gt;

دۊره باستانˇ مئن، ژرمنˇ قۊم، آلمانˇ کلسيا ور ساکن بيد. سال ۱۰۰ پ.م. پيشي، أيته منطقه ''ژرمانيا'' نامˇأمره آلمانˇ کلسيا ور نام ببرده بسته؛ سال ۱۹۶۲ مئن، آلمانˇ پادشائي، رۊمˇ مۊقدسˇ أمپراتۊريˇ ويشتر تشکيل دهئي کي معرۊف أيسه به '''رايش أول'''. سده ۱۶ مئن، آلمانˇ کلسيا ور ببست پرؤتستانيسمˇ مرکز. ناپلئؤني جنگانˇأمره، رايش أول مۊنحل ببست و آلمانˇ کۊنفدراسيؤن، سال ۱۸۱۵ تشکيل ببست.

==سربس==
{{جيرنويس}}

[[جرگه:کشورؤن]]
[[جرگه:اۊرۊپا کشورؤن]]</text>
      <sha1>cbufnqi3j89mlu39734de894gcuq88m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ایسفند</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10227</id>
    <revision>
      <id>157068</id>
      <parentid>156783</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:17:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33913-81</username>
        <id>18574</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>157068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122" sha1="ryjrswursodft8m8o480nc85qnkkhmd" xml:space="preserve">اٚسفٚندٚ اٚیسٚه، اٚیسفٚندٚ/ایسفند هیتا زوان میان نیعه.
[[رده:تارئخ]]</text>
      <sha1>ryjrswursodft8m8o480nc85qnkkhmd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157069</id>
      <parentid>157068</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:17:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-33913-81|~2026-33913-81]] ([[User talk:~2026-33913-81|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Quinlan83|Quinlan83]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1073" sha1="aqczi45ykgdexw34j0zq3i5mdxo4abe" xml:space="preserve">{{ایسفند}}
**[[اول ایسفند]]:
**[[دوم ایسفند]]:
**[[سوم ایسفند]]:
**[[چارم ایسفند]]: 
**[[پنجم ایسفند]]:
**[[ششم ایسفند]]:
**[[هفتم ایسفند]]:
**[[هشتم ایسفند]]:
**[[نهم ایسفند]]:
**[[دهم ایسفند]]:
**[[یازدهم ایسفند]]:
**[[دوازدهم ایسفند]]:
**[[سیزدهم ایسفند]]:
**[[چاردهم ایسفند]]:
**[[پانزدهم ایسفند]]:
**[[شانزدهم ایسفند]]:
**[[هفدهم ایسفند]]:
**[[هیجدهم ایسفند]]:
**[[نوزدهم ایسفند]]:
**[[بیستم ایسفند]]:
**[[بیست و یکم ایسفند]]:
**[[بیست و دوم ایسفند]]:
**[[بیست و سوم ایسفند]]:
**[[بیست و چارم ایسفند]]: 
**[[بیست و پنجم ایسفند]]:
**[[بیست و ششم ایسفند]]:
**[[بیست و هفتم ایسفند]]:
**[[بیست و هشتم ایسفند]]:
**[[بیست و نهم ایسفند]]:
**[[سی ام ایسفند]]:
{{هجری شمسی ماهان}}

[[رده:تارئخ]]</text>
      <sha1>aqczi45ykgdexw34j0zq3i5mdxo4abe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157070</id>
      <parentid>157069</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:18:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33913-81</username>
        <id>18574</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>157070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122" sha1="ryjrswursodft8m8o480nc85qnkkhmd" xml:space="preserve">اٚسفٚندٚ اٚیسٚه، اٚیسفٚندٚ/ایسفند هیتا زوان میان نیعه.
[[رده:تارئخ]]</text>
      <sha1>ryjrswursodft8m8o480nc85qnkkhmd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157071</id>
      <parentid>157070</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:19:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-33913-81|~2026-33913-81]] ([[User talk:~2026-33913-81|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1073" sha1="aqczi45ykgdexw34j0zq3i5mdxo4abe" xml:space="preserve">{{ایسفند}}
**[[اول ایسفند]]:
**[[دوم ایسفند]]:
**[[سوم ایسفند]]:
**[[چارم ایسفند]]: 
**[[پنجم ایسفند]]:
**[[ششم ایسفند]]:
**[[هفتم ایسفند]]:
**[[هشتم ایسفند]]:
**[[نهم ایسفند]]:
**[[دهم ایسفند]]:
**[[یازدهم ایسفند]]:
**[[دوازدهم ایسفند]]:
**[[سیزدهم ایسفند]]:
**[[چاردهم ایسفند]]:
**[[پانزدهم ایسفند]]:
**[[شانزدهم ایسفند]]:
**[[هفدهم ایسفند]]:
**[[هیجدهم ایسفند]]:
**[[نوزدهم ایسفند]]:
**[[بیستم ایسفند]]:
**[[بیست و یکم ایسفند]]:
**[[بیست و دوم ایسفند]]:
**[[بیست و سوم ایسفند]]:
**[[بیست و چارم ایسفند]]: 
**[[بیست و پنجم ایسفند]]:
**[[بیست و ششم ایسفند]]:
**[[بیست و هفتم ایسفند]]:
**[[بیست و هشتم ایسفند]]:
**[[بیست و نهم ایسفند]]:
**[[سی ام ایسفند]]:
{{هجری شمسی ماهان}}

[[رده:تارئخ]]</text>
      <sha1>aqczi45ykgdexw34j0zq3i5mdxo4abe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157072</id>
      <parentid>157071</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:19:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33913-81</username>
        <id>18574</id>
      </contributor>
      <comment>فٚقٚدٚ اٚسفٚند/اسفند Only Esfand</comment>
      <origin>157072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122" sha1="plg73uz0oi3pn1tos4yib6bj2fg2xht" xml:space="preserve">اٚسفٚندٚ اٚیسٚه، اٚیسفٚندٚ/ایسفند هیتا زوان میان نیعه!
[[رده:تارئخ]]</text>
      <sha1>plg73uz0oi3pn1tos4yib6bj2fg2xht</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157073</id>
      <parentid>157072</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:19:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-33913-81|~2026-33913-81]] ([[User talk:~2026-33913-81|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1073" sha1="aqczi45ykgdexw34j0zq3i5mdxo4abe" xml:space="preserve">{{ایسفند}}
**[[اول ایسفند]]:
**[[دوم ایسفند]]:
**[[سوم ایسفند]]:
**[[چارم ایسفند]]: 
**[[پنجم ایسفند]]:
**[[ششم ایسفند]]:
**[[هفتم ایسفند]]:
**[[هشتم ایسفند]]:
**[[نهم ایسفند]]:
**[[دهم ایسفند]]:
**[[یازدهم ایسفند]]:
**[[دوازدهم ایسفند]]:
**[[سیزدهم ایسفند]]:
**[[چاردهم ایسفند]]:
**[[پانزدهم ایسفند]]:
**[[شانزدهم ایسفند]]:
**[[هفدهم ایسفند]]:
**[[هیجدهم ایسفند]]:
**[[نوزدهم ایسفند]]:
**[[بیستم ایسفند]]:
**[[بیست و یکم ایسفند]]:
**[[بیست و دوم ایسفند]]:
**[[بیست و سوم ایسفند]]:
**[[بیست و چارم ایسفند]]: 
**[[بیست و پنجم ایسفند]]:
**[[بیست و ششم ایسفند]]:
**[[بیست و هفتم ایسفند]]:
**[[بیست و هشتم ایسفند]]:
**[[بیست و نهم ایسفند]]:
**[[سی ام ایسفند]]:
{{هجری شمسی ماهان}}

[[رده:تارئخ]]</text>
      <sha1>aqczi45ykgdexw34j0zq3i5mdxo4abe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157083</id>
      <parentid>157073</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:28:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations is a sissy Niger</username>
        <id>18575</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>157083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="152" sha1="6uj75v03865go9o3nnwm784xsqps8cv" xml:space="preserve">اٚسفٚندٚ/اسفند اٚیسٚه، اٚیسفٚندٚ/ایسفند هیتا زوان میان نیعه! Only Esfand/ESFAND
[[رده:تارئخ]]</text>
      <sha1>6uj75v03865go9o3nnwm784xsqps8cv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157085</id>
      <parentid>157083</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:29:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Der-Wir-Ing</username>
        <id>18142</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Undid edits by [[Special:Contribs/Divinations is a sissy Niger|Divinations is a sissy Niger]] ([[User talk:Divinations is a sissy Niger|talk]]) to last version by Divinations: reverting vandalism</comment>
      <origin>157085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1073" sha1="aqczi45ykgdexw34j0zq3i5mdxo4abe" xml:space="preserve">{{ایسفند}}
**[[اول ایسفند]]:
**[[دوم ایسفند]]:
**[[سوم ایسفند]]:
**[[چارم ایسفند]]: 
**[[پنجم ایسفند]]:
**[[ششم ایسفند]]:
**[[هفتم ایسفند]]:
**[[هشتم ایسفند]]:
**[[نهم ایسفند]]:
**[[دهم ایسفند]]:
**[[یازدهم ایسفند]]:
**[[دوازدهم ایسفند]]:
**[[سیزدهم ایسفند]]:
**[[چاردهم ایسفند]]:
**[[پانزدهم ایسفند]]:
**[[شانزدهم ایسفند]]:
**[[هفدهم ایسفند]]:
**[[هیجدهم ایسفند]]:
**[[نوزدهم ایسفند]]:
**[[بیستم ایسفند]]:
**[[بیست و یکم ایسفند]]:
**[[بیست و دوم ایسفند]]:
**[[بیست و سوم ایسفند]]:
**[[بیست و چارم ایسفند]]: 
**[[بیست و پنجم ایسفند]]:
**[[بیست و ششم ایسفند]]:
**[[بیست و هفتم ایسفند]]:
**[[بیست و هشتم ایسفند]]:
**[[بیست و نهم ایسفند]]:
**[[سی ام ایسفند]]:
{{هجری شمسی ماهان}}

[[رده:تارئخ]]</text>
      <sha1>aqczi45ykgdexw34j0zq3i5mdxo4abe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157092</id>
      <parentid>157085</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:32:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34145-36</username>
        <id>18576</id>
      </contributor>
      <comment>Reverting Niggerism</comment>
      <origin>157092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="152" sha1="6uj75v03865go9o3nnwm784xsqps8cv" xml:space="preserve">اٚسفٚندٚ/اسفند اٚیسٚه، اٚیسفٚندٚ/ایسفند هیتا زوان میان نیعه! Only Esfand/ESFAND
[[رده:تارئخ]]</text>
      <sha1>6uj75v03865go9o3nnwm784xsqps8cv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157093</id>
      <parentid>157092</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:32:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34145-36|~2026-34145-36]] ([[User talk:~2026-34145-36|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>157085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1073" sha1="aqczi45ykgdexw34j0zq3i5mdxo4abe" xml:space="preserve">{{ایسفند}}
**[[اول ایسفند]]:
**[[دوم ایسفند]]:
**[[سوم ایسفند]]:
**[[چارم ایسفند]]: 
**[[پنجم ایسفند]]:
**[[ششم ایسفند]]:
**[[هفتم ایسفند]]:
**[[هشتم ایسفند]]:
**[[نهم ایسفند]]:
**[[دهم ایسفند]]:
**[[یازدهم ایسفند]]:
**[[دوازدهم ایسفند]]:
**[[سیزدهم ایسفند]]:
**[[چاردهم ایسفند]]:
**[[پانزدهم ایسفند]]:
**[[شانزدهم ایسفند]]:
**[[هفدهم ایسفند]]:
**[[هیجدهم ایسفند]]:
**[[نوزدهم ایسفند]]:
**[[بیستم ایسفند]]:
**[[بیست و یکم ایسفند]]:
**[[بیست و دوم ایسفند]]:
**[[بیست و سوم ایسفند]]:
**[[بیست و چارم ایسفند]]: 
**[[بیست و پنجم ایسفند]]:
**[[بیست و ششم ایسفند]]:
**[[بیست و هفتم ایسفند]]:
**[[بیست و هشتم ایسفند]]:
**[[بیست و نهم ایسفند]]:
**[[سی ام ایسفند]]:
{{هجری شمسی ماهان}}

[[رده:تارئخ]]</text>
      <sha1>aqczi45ykgdexw34j0zq3i5mdxo4abe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157095</id>
      <parentid>157093</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:33:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34145-36</username>
        <id>18576</id>
      </contributor>
      <comment>ur less than a donkey's dick nigger who rdited this before me</comment>
      <origin>157095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="152" sha1="6uj75v03865go9o3nnwm784xsqps8cv" xml:space="preserve">اٚسفٚندٚ/اسفند اٚیسٚه، اٚیسفٚندٚ/ایسفند هیتا زوان میان نیعه! Only Esfand/ESFAND
[[رده:تارئخ]]</text>
      <sha1>6uj75v03865go9o3nnwm784xsqps8cv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157096</id>
      <parentid>157095</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:33:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NDG</username>
        <id>17661</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted edits by [[Special:Contribs/~2026-34145-36|~2026-34145-36]] ([[User talk:~2026-34145-36|talk]]) to last version by Divinations: reverting vandalism</comment>
      <origin>157085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1073" sha1="aqczi45ykgdexw34j0zq3i5mdxo4abe" xml:space="preserve">{{ایسفند}}
**[[اول ایسفند]]:
**[[دوم ایسفند]]:
**[[سوم ایسفند]]:
**[[چارم ایسفند]]: 
**[[پنجم ایسفند]]:
**[[ششم ایسفند]]:
**[[هفتم ایسفند]]:
**[[هشتم ایسفند]]:
**[[نهم ایسفند]]:
**[[دهم ایسفند]]:
**[[یازدهم ایسفند]]:
**[[دوازدهم ایسفند]]:
**[[سیزدهم ایسفند]]:
**[[چاردهم ایسفند]]:
**[[پانزدهم ایسفند]]:
**[[شانزدهم ایسفند]]:
**[[هفدهم ایسفند]]:
**[[هیجدهم ایسفند]]:
**[[نوزدهم ایسفند]]:
**[[بیستم ایسفند]]:
**[[بیست و یکم ایسفند]]:
**[[بیست و دوم ایسفند]]:
**[[بیست و سوم ایسفند]]:
**[[بیست و چارم ایسفند]]: 
**[[بیست و پنجم ایسفند]]:
**[[بیست و ششم ایسفند]]:
**[[بیست و هفتم ایسفند]]:
**[[بیست و هشتم ایسفند]]:
**[[بیست و نهم ایسفند]]:
**[[سی ام ایسفند]]:
{{هجری شمسی ماهان}}

[[رده:تارئخ]]</text>
      <sha1>aqczi45ykgdexw34j0zq3i5mdxo4abe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157100</id>
      <parentid>157096</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:42:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Only Gilak allowed in Gilaki Wiki</username>
        <id>18577</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>157100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="152" sha1="6uj75v03865go9o3nnwm784xsqps8cv" xml:space="preserve">اٚسفٚندٚ/اسفند اٚیسٚه، اٚیسفٚندٚ/ایسفند هیتا زوان میان نیعه! Only Esfand/ESFAND
[[رده:تارئخ]]</text>
      <sha1>6uj75v03865go9o3nnwm784xsqps8cv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157101</id>
      <parentid>157100</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:42:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/Only Gilak allowed in Gilaki Wiki|Only Gilak allowed in Gilaki Wiki]] ([[User talk:Only Gilak allowed in Gilaki Wiki|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:NDG|NDG]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>157085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1073" sha1="aqczi45ykgdexw34j0zq3i5mdxo4abe" xml:space="preserve">{{ایسفند}}
**[[اول ایسفند]]:
**[[دوم ایسفند]]:
**[[سوم ایسفند]]:
**[[چارم ایسفند]]: 
**[[پنجم ایسفند]]:
**[[ششم ایسفند]]:
**[[هفتم ایسفند]]:
**[[هشتم ایسفند]]:
**[[نهم ایسفند]]:
**[[دهم ایسفند]]:
**[[یازدهم ایسفند]]:
**[[دوازدهم ایسفند]]:
**[[سیزدهم ایسفند]]:
**[[چاردهم ایسفند]]:
**[[پانزدهم ایسفند]]:
**[[شانزدهم ایسفند]]:
**[[هفدهم ایسفند]]:
**[[هیجدهم ایسفند]]:
**[[نوزدهم ایسفند]]:
**[[بیستم ایسفند]]:
**[[بیست و یکم ایسفند]]:
**[[بیست و دوم ایسفند]]:
**[[بیست و سوم ایسفند]]:
**[[بیست و چارم ایسفند]]: 
**[[بیست و پنجم ایسفند]]:
**[[بیست و ششم ایسفند]]:
**[[بیست و هفتم ایسفند]]:
**[[بیست و هشتم ایسفند]]:
**[[بیست و نهم ایسفند]]:
**[[سی ام ایسفند]]:
{{هجری شمسی ماهان}}

[[رده:تارئخ]]</text>
      <sha1>aqczi45ykgdexw34j0zq3i5mdxo4abe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157106</id>
      <parentid>157101</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:44:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Only Gilak allowed in Gilaki Wiki</username>
        <id>18577</id>
      </contributor>
      <comment>Edit one more time Divinations &amp; you fully accept no matter what that in truth you are a NIGGER slave bitch whore cumslut hoe of mine</comment>
      <origin>157106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="152" sha1="6uj75v03865go9o3nnwm784xsqps8cv" xml:space="preserve">اٚسفٚندٚ/اسفند اٚیسٚه، اٚیسفٚندٚ/ایسفند هیتا زوان میان نیعه! Only Esfand/ESFAND
[[رده:تارئخ]]</text>
      <sha1>6uj75v03865go9o3nnwm784xsqps8cv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157107</id>
      <parentid>157106</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:44:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/Only Gilak allowed in Gilaki Wiki|Only Gilak allowed in Gilaki Wiki]] ([[User talk:Only Gilak allowed in Gilaki Wiki|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>157085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1073" sha1="aqczi45ykgdexw34j0zq3i5mdxo4abe" xml:space="preserve">{{ایسفند}}
**[[اول ایسفند]]:
**[[دوم ایسفند]]:
**[[سوم ایسفند]]:
**[[چارم ایسفند]]: 
**[[پنجم ایسفند]]:
**[[ششم ایسفند]]:
**[[هفتم ایسفند]]:
**[[هشتم ایسفند]]:
**[[نهم ایسفند]]:
**[[دهم ایسفند]]:
**[[یازدهم ایسفند]]:
**[[دوازدهم ایسفند]]:
**[[سیزدهم ایسفند]]:
**[[چاردهم ایسفند]]:
**[[پانزدهم ایسفند]]:
**[[شانزدهم ایسفند]]:
**[[هفدهم ایسفند]]:
**[[هیجدهم ایسفند]]:
**[[نوزدهم ایسفند]]:
**[[بیستم ایسفند]]:
**[[بیست و یکم ایسفند]]:
**[[بیست و دوم ایسفند]]:
**[[بیست و سوم ایسفند]]:
**[[بیست و چارم ایسفند]]: 
**[[بیست و پنجم ایسفند]]:
**[[بیست و ششم ایسفند]]:
**[[بیست و هفتم ایسفند]]:
**[[بیست و هشتم ایسفند]]:
**[[بیست و نهم ایسفند]]:
**[[سی ام ایسفند]]:
{{هجری شمسی ماهان}}

[[رده:تارئخ]]</text>
      <sha1>aqczi45ykgdexw34j0zq3i5mdxo4abe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157109</id>
      <parentid>157107</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:45:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Only Gilak allowed in Gilaki Wiki</username>
        <id>18577</id>
      </contributor>
      <comment>Give up or whore mother Divinations</comment>
      <origin>157109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="152" sha1="6uj75v03865go9o3nnwm784xsqps8cv" xml:space="preserve">اٚسفٚندٚ/اسفند اٚیسٚه، اٚیسفٚندٚ/ایسفند هیتا زوان میان نیعه! Only Esfand/ESFAND
[[رده:تارئخ]]</text>
      <sha1>6uj75v03865go9o3nnwm784xsqps8cv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157116</id>
      <parentid>157109</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:52:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Der-Wir-Ing</username>
        <id>18142</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/Only Gilak allowed in Gilaki Wiki|Only Gilak allowed in Gilaki Wiki]] ([[User talk:Only Gilak allowed in Gilaki Wiki|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>157116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1073" sha1="aqczi45ykgdexw34j0zq3i5mdxo4abe" xml:space="preserve">{{ایسفند}}
**[[اول ایسفند]]:
**[[دوم ایسفند]]:
**[[سوم ایسفند]]:
**[[چارم ایسفند]]: 
**[[پنجم ایسفند]]:
**[[ششم ایسفند]]:
**[[هفتم ایسفند]]:
**[[هشتم ایسفند]]:
**[[نهم ایسفند]]:
**[[دهم ایسفند]]:
**[[یازدهم ایسفند]]:
**[[دوازدهم ایسفند]]:
**[[سیزدهم ایسفند]]:
**[[چاردهم ایسفند]]:
**[[پانزدهم ایسفند]]:
**[[شانزدهم ایسفند]]:
**[[هفدهم ایسفند]]:
**[[هیجدهم ایسفند]]:
**[[نوزدهم ایسفند]]:
**[[بیستم ایسفند]]:
**[[بیست و یکم ایسفند]]:
**[[بیست و دوم ایسفند]]:
**[[بیست و سوم ایسفند]]:
**[[بیست و چارم ایسفند]]: 
**[[بیست و پنجم ایسفند]]:
**[[بیست و ششم ایسفند]]:
**[[بیست و هفتم ایسفند]]:
**[[بیست و هشتم ایسفند]]:
**[[بیست و نهم ایسفند]]:
**[[سی ام ایسفند]]:
{{هجری شمسی ماهان}}

[[رده:تارئخ]]</text>
      <sha1>aqczi45ykgdexw34j0zq3i5mdxo4abe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>۱ ایسفند</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10678</id>
    <revision>
      <id>157076</id>
      <parentid>156785</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:21:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33913-81</username>
        <id>18574</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>157076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="172" sha1="ia6ou381slvgdv33um10rqe2um8olhy" xml:space="preserve">فٚقٚدٚ اٚسفٚندٚ/اسفند ONLY Esfand
==اٚسفٚندٚ ۱==

[[رده : امیرما روزان]]

[[رده:تارئخ]]
[[رده:ایسفند روزان]]</text>
      <sha1>ia6ou381slvgdv33um10rqe2um8olhy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157077</id>
      <parentid>157076</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:21:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-33913-81|~2026-33913-81]] ([[User talk:~2026-33913-81|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Quinlan83|Quinlan83]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="287" sha1="m28jw2zu4ih73ckaciakyzfrpxzcosn" xml:space="preserve">{{ناقص}}
{{ایسفند}}
{{امیر}}

==ایتفاقان==

==تولدان==

==مرگان==

==بیرون پیوندان==

{{هجری شمسی ماهان}}


{{گالشی ماهان}}

[[رده : امیرما روزان]]

[[رده:تارئخ]]
[[رده:ایسفند روزان]]</text>
      <sha1>m28jw2zu4ih73ckaciakyzfrpxzcosn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157078</id>
      <parentid>157077</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:22:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33913-81</username>
        <id>18574</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ فٚقٚدٚ اٚسفٚندٚ/اسفند ONLY Esfand</comment>
      <origin>157078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="179" sha1="d9zn3w83s45wbo5yhmqt3m6gs4tqu2l" xml:space="preserve">فٚقٚدٚ اٚسفٚندٚ/اسفند ONLY Esfand/ESFAND
==اٚسفٚندٚ ۱==

[[رده : امیرما روزان]]

[[رده:تارئخ]]
[[رده:ایسفند روزان]]</text>
      <sha1>d9zn3w83s45wbo5yhmqt3m6gs4tqu2l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157079</id>
      <parentid>157078</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:22:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-33913-81|~2026-33913-81]] ([[User talk:~2026-33913-81|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="287" sha1="m28jw2zu4ih73ckaciakyzfrpxzcosn" xml:space="preserve">{{ناقص}}
{{ایسفند}}
{{امیر}}

==ایتفاقان==

==تولدان==

==مرگان==

==بیرون پیوندان==

{{هجری شمسی ماهان}}


{{گالشی ماهان}}

[[رده : امیرما روزان]]

[[رده:تارئخ]]
[[رده:ایسفند روزان]]</text>
      <sha1>m28jw2zu4ih73ckaciakyzfrpxzcosn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157084</id>
      <parentid>157079</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:28:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations is a sissy Niger</username>
        <id>18575</id>
      </contributor>
      <comment>Dividations edit one more time &amp; ur a Whore Nigger Sissy Bitch</comment>
      <origin>157084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="179" sha1="d9zn3w83s45wbo5yhmqt3m6gs4tqu2l" xml:space="preserve">فٚقٚدٚ اٚسفٚندٚ/اسفند ONLY Esfand/ESFAND
==اٚسفٚندٚ ۱==

[[رده : امیرما روزان]]

[[رده:تارئخ]]
[[رده:ایسفند روزان]]</text>
      <sha1>d9zn3w83s45wbo5yhmqt3m6gs4tqu2l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157086</id>
      <parentid>157084</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:29:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations is a sissy Niger</username>
        <id>18575</id>
      </contributor>
      <comment>All in truth &amp; forever onlys⬇️</comment>
      <origin>157086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="184" sha1="qpd14p8j0bgoz7en489cfcy46esd8lj" xml:space="preserve">فٚقٚدٚ اٚسفٚندٚ/اسفند ONLY Esfand/ESFAND then
==اٚسفٚندٚ ۱==

[[رده : امیرما روزان]]

[[رده:تارئخ]]
[[رده:ایسفند روزان]]</text>
      <sha1>qpd14p8j0bgoz7en489cfcy46esd8lj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157087</id>
      <parentid>157086</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:29:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش‌های [[Special:Contributions/Divinations is a sissy Niger|Divinations is a sissy Niger]] ([[User talk:Divinations is a sissy Niger|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="287" sha1="m28jw2zu4ih73ckaciakyzfrpxzcosn" xml:space="preserve">{{ناقص}}
{{ایسفند}}
{{امیر}}

==ایتفاقان==

==تولدان==

==مرگان==

==بیرون پیوندان==

{{هجری شمسی ماهان}}


{{گالشی ماهان}}

[[رده : امیرما روزان]]

[[رده:تارئخ]]
[[رده:ایسفند روزان]]</text>
      <sha1>m28jw2zu4ih73ckaciakyzfrpxzcosn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157102</id>
      <parentid>157087</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:42:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Only Gilak allowed in Gilaki Wiki</username>
        <id>18577</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>157102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="183" sha1="407tmdjqh41vywazsf4wgaiakgueqw1" xml:space="preserve">فٚقٚدٚ اٚسفٚندٚ/اسفند ONLY Esfand/ESFAND the
==اٚسفٚندٚ ۱==

[[رده : امیرما روزان]]

[[رده:تارئخ]]
[[رده:ایسفند روزان]]</text>
      <sha1>407tmdjqh41vywazsf4wgaiakgueqw1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157103</id>
      <parentid>157102</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:43:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/Only Gilak allowed in Gilaki Wiki|Only Gilak allowed in Gilaki Wiki]] ([[User talk:Only Gilak allowed in Gilaki Wiki|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="287" sha1="m28jw2zu4ih73ckaciakyzfrpxzcosn" xml:space="preserve">{{ناقص}}
{{ایسفند}}
{{امیر}}

==ایتفاقان==

==تولدان==

==مرگان==

==بیرون پیوندان==

{{هجری شمسی ماهان}}


{{گالشی ماهان}}

[[رده : امیرما روزان]]

[[رده:تارئخ]]
[[رده:ایسفند روزان]]</text>
      <sha1>m28jw2zu4ih73ckaciakyzfrpxzcosn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157104</id>
      <parentid>157103</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:44:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Only Gilak allowed in Gilaki Wiki</username>
        <id>18577</id>
      </contributor>
      <comment>Edit one more time Divinations &amp; you fully accept no matter what that in truth you are a NIGGER slave bitch whore cumslut hoe of mine</comment>
      <origin>157104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="183" sha1="407tmdjqh41vywazsf4wgaiakgueqw1" xml:space="preserve">فٚقٚدٚ اٚسفٚندٚ/اسفند ONLY Esfand/ESFAND the
==اٚسفٚندٚ ۱==

[[رده : امیرما روزان]]

[[رده:تارئخ]]
[[رده:ایسفند روزان]]</text>
      <sha1>407tmdjqh41vywazsf4wgaiakgueqw1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157105</id>
      <parentid>157104</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:44:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/Only Gilak allowed in Gilaki Wiki|Only Gilak allowed in Gilaki Wiki]] ([[User talk:Only Gilak allowed in Gilaki Wiki|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="287" sha1="m28jw2zu4ih73ckaciakyzfrpxzcosn" xml:space="preserve">{{ناقص}}
{{ایسفند}}
{{امیر}}

==ایتفاقان==

==تولدان==

==مرگان==

==بیرون پیوندان==

{{هجری شمسی ماهان}}


{{گالشی ماهان}}

[[رده : امیرما روزان]]

[[رده:تارئخ]]
[[رده:ایسفند روزان]]</text>
      <sha1>m28jw2zu4ih73ckaciakyzfrpxzcosn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157108</id>
      <parentid>157105</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:45:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Only Gilak allowed in Gilaki Wiki</username>
        <id>18577</id>
      </contributor>
      <comment>Now this time and forever Divinations &amp; you fully accepted no matter what that in truth you are a NIGGER slave bitch whore cumslut hoe of mine</comment>
      <origin>157108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="183" sha1="407tmdjqh41vywazsf4wgaiakgueqw1" xml:space="preserve">فٚقٚدٚ اٚسفٚندٚ/اسفند ONLY Esfand/ESFAND the
==اٚسفٚندٚ ۱==

[[رده : امیرما روزان]]

[[رده:تارئخ]]
[[رده:ایسفند روزان]]</text>
      <sha1>407tmdjqh41vywazsf4wgaiakgueqw1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157117</id>
      <parentid>157108</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:52:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Der-Wir-Ing</username>
        <id>18142</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/Only Gilak allowed in Gilaki Wiki|Only Gilak allowed in Gilaki Wiki]] ([[User talk:Only Gilak allowed in Gilaki Wiki|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>157117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="287" sha1="m28jw2zu4ih73ckaciakyzfrpxzcosn" xml:space="preserve">{{ناقص}}
{{ایسفند}}
{{امیر}}

==ایتفاقان==

==تولدان==

==مرگان==

==بیرون پیوندان==

{{هجری شمسی ماهان}}


{{گالشی ماهان}}

[[رده : امیرما روزان]]

[[رده:تارئخ]]
[[رده:ایسفند روزان]]</text>
      <sha1>m28jw2zu4ih73ckaciakyzfrpxzcosn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>فارس ٚ خليج</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13297</id>
    <revision>
      <id>156936</id>
      <parentid>156915</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:25:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="496" sha1="rbmv7iubficfc9z8p8txtpm9nc9skyl" xml:space="preserve">'''كآسپی شاخاوٚ/شاخسوما''' (اينگيليسي مئن: '''Caspian Gulf''') [[زيمي|هوروٚ]] اولارترن شاخاوٚ ایسه کي پیشتران اۊنا کوچیه کاسپی دریا گۊفتیدین. [[ايران]]، [[امارات]]، [[قطر]]، [[بحرين]]، [[کویت]]، [[عراق]] ؤ [[عربستان]]، اهمان کاسپی خلیج أمرا آبي مرز دارن کي أ کشورانˇ میان ویشترین آبي مرزأ  ايراندره.</text>
      <sha1>rbmv7iubficfc9z8p8txtpm9nc9skyl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156978</id>
      <parentid>156936</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4525" sha1="tmrw5xuwq32l2fqwj5n10qxv5xykz01" xml:space="preserve">{{زيبيل/آو}}
'''فارس ٚ خليج''' ([[فارسي زوان|فارسي]] مئن: خلیج فارس) ایته دریا ايسه گه آسيا خۊرخۊس نهأ. أن ٚ تاريخي نام فارسي مئن «دریای پارس» یا «شاخاب پارس» ايسه.
فارس ٚ خليج ٚ پيلئکي ۲۳۳,۰۰۰ کيلۊمتر مۊربع ايسه ؤ مکزيک ٚ خليج ؤ هادسؤن ٚ خليج ٚ پسي، دۊنیا سوؤمي پيله خليج محسۊب به. فارس ٚ خليج خۊرتاو ٚ جه هؤرمؤز ٚ تنگه ؤ عۊمان ٚ دریا أمرأ هند ٚ اۊقیانۊس-أ فأرسه ؤ خۊرخۊس ٚ جه ني أروندرۊد ٚ دلتا-یأ گه أن ٚ خۊرخۊسي کلسيا ساحل-أ تشکيل دنه همجوار ايسه.
[[ایران]]، [[عۊمان]]، [[عراق]]، [[سعۊدي عربستان]]، [[کؤویت]]، [[عربي ايجؤنأبؤ ايمارتان]]، [[قطر]] ؤ [[بحرین]] کيشوراني ايسد گه فارس ٚ خليج ٚ ورجه نهأده گه أ کيشوران ٚ مئن ايران ويشترين همجواري-أ فارس ٚ خليج ٚ أمرأ دأره. 
أ خليج ٚ دۊرۊن نفت ؤ گاز ٚ منابع درد ؤ أ خليج ايقتصادي ؤ نظامي نظر ٚ جه پۊر أهميت دأره.

== فارس ٚ خليج ٚ سربسان ==
خلیج فارس ایتا جه مؤهمˇ سربسانه دۊنىا نفت ؤ گازˇ ميان. جغرزˇ نفت ؤ گاز، أنˇ مرواریدم جهانˇ میان معرۊفه.

== منظره‌ئن ==
هتو هم مناظر جذاب زیادی داره که از أن میان شه به سواحل مرجانی و یونانی کشتی که حدود 50 سال پیش، جزیره کیشا نزدیکی به گل بینیشست اشاره کودن. 

==نام==
تا حدود سال ۱۹۶۰ میلادی همه کشوران دونیا از جمله کشورای عربی أن خلیجا ، خلیج فارس(به عربی: الخلیج الفارس) گوفتید تا أن کي دهه شصتˇ میان [[جمال عبدالناصر]] ([[مصر]]ˇ رئیس جؤمۊر) أنی واستی که [[محمدرضاشاه|محمدرضا شاه]]،  عربان ؤ اسرائیلˇ جنگˇ میان،  اسرائیلˇ جي حمایت بۊکۊد، پیشنهاد فده کي أنˇ جا پسي اعراب جه''' خلیج العربی''' به جایˇ خلیج فارسی استفاده بۊکۊنید.{{سربس}}  در صۊرتي که تمامˇ نقشه یان تا اون سال از عبارت خلیج  استفاده بوگوده بون.{{سربس}}  هسا هم تمام زوانان ویکیپدیا میان به جز عربی ویکیپدیا از عبارت خلیج فارس یا خلیج ایران استفاده بوگودن. حتی مصری ویکیپدیا میانم از خلیج فارس استفاده بوبوسته. درتازه ترین نسخه از یونسکو کتابه میان عبارت خلیج اه ابراهه واسی درج بوگودید.{{سربس}} واو چیزی هم که در تمام شبکه هان معتبر جهان به کار گرفته به از جمله سی ان ان,عربی وانگلیسی بی بی سی,الجزیره,العربیه,فرانس24 هه عبارت خلیج ایسه.
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
پرونده:Persian-gulf-dubai-mus.JPG|ایتا نقشه امارات میان که کلمه فارس(persian) لاک أمرا پاک بوبوسته و فقط واژه خلیج(gulf) بمانسته
پرونده:Persian Gulf by Gamal Abdel Nasser.jpg|جمال عبدالناصر دستخط که قبل از سال 1960 از عبارت خلیج فارس استفاده بوگوده
پرونده:Saudi map of Persian gulf 1952.jpg|ایتا نقشه مربوط به قبل از دهه 60 میلادی که وابسته به عربستان سعودی شرکت نفت(ارمکو) ایسه
پرونده:Persian golf in 1689 world map-red-arrow.TIF|ایتا قدیمی نقشه که أنه میان خلیج فارس بینیوشته
پرونده:UN Persian Gulf.jpg|سازمان ملل بیانیه به استفاده بوگودن از عبارت کامل خلیج فارس
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

==بيريني خال==
* [http://en.wikipedia.org/wiki/Persian_Gulf خليج فارس، اينگيليسي ويکيپديا مئن]
*[http://en.wikipedia.org/wiki/Persian_Gulf_naming_dispute جدل، خليجˇ فارسˇ نؤمˇ سر]

==سربس==
[[رده:خليجؤن]]
[[رده:سياسي جؤغرافي]]</text>
      <sha1>tmrw5xuwq32l2fqwj5n10qxv5xykz01</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157057</id>
      <parentid>156978</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:14:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[فارس ٚ خليج]]» را محافظت کرد: Excessive vandalism ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۴ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۴ (UTC)))</comment>
      <origin>156812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4525" sha1="tmrw5xuwq32l2fqwj5n10qxv5xykz01" xml:space="preserve">{{زيبيل/آو}}
'''فارس ٚ خليج''' ([[فارسي زوان|فارسي]] مئن: خلیج فارس) ایته دریا ايسه گه آسيا خۊرخۊس نهأ. أن ٚ تاريخي نام فارسي مئن «دریای پارس» یا «شاخاب پارس» ايسه.
فارس ٚ خليج ٚ پيلئکي ۲۳۳,۰۰۰ کيلۊمتر مۊربع ايسه ؤ مکزيک ٚ خليج ؤ هادسؤن ٚ خليج ٚ پسي، دۊنیا سوؤمي پيله خليج محسۊب به. فارس ٚ خليج خۊرتاو ٚ جه هؤرمؤز ٚ تنگه ؤ عۊمان ٚ دریا أمرأ هند ٚ اۊقیانۊس-أ فأرسه ؤ خۊرخۊس ٚ جه ني أروندرۊد ٚ دلتا-یأ گه أن ٚ خۊرخۊسي کلسيا ساحل-أ تشکيل دنه همجوار ايسه.
[[ایران]]، [[عۊمان]]، [[عراق]]، [[سعۊدي عربستان]]، [[کؤویت]]، [[عربي ايجؤنأبؤ ايمارتان]]، [[قطر]] ؤ [[بحرین]] کيشوراني ايسد گه فارس ٚ خليج ٚ ورجه نهأده گه أ کيشوران ٚ مئن ايران ويشترين همجواري-أ فارس ٚ خليج ٚ أمرأ دأره. 
أ خليج ٚ دۊرۊن نفت ؤ گاز ٚ منابع درد ؤ أ خليج ايقتصادي ؤ نظامي نظر ٚ جه پۊر أهميت دأره.

== فارس ٚ خليج ٚ سربسان ==
خلیج فارس ایتا جه مؤهمˇ سربسانه دۊنىا نفت ؤ گازˇ ميان. جغرزˇ نفت ؤ گاز، أنˇ مرواریدم جهانˇ میان معرۊفه.

== منظره‌ئن ==
هتو هم مناظر جذاب زیادی داره که از أن میان شه به سواحل مرجانی و یونانی کشتی که حدود 50 سال پیش، جزیره کیشا نزدیکی به گل بینیشست اشاره کودن. 

==نام==
تا حدود سال ۱۹۶۰ میلادی همه کشوران دونیا از جمله کشورای عربی أن خلیجا ، خلیج فارس(به عربی: الخلیج الفارس) گوفتید تا أن کي دهه شصتˇ میان [[جمال عبدالناصر]] ([[مصر]]ˇ رئیس جؤمۊر) أنی واستی که [[محمدرضاشاه|محمدرضا شاه]]،  عربان ؤ اسرائیلˇ جنگˇ میان،  اسرائیلˇ جي حمایت بۊکۊد، پیشنهاد فده کي أنˇ جا پسي اعراب جه''' خلیج العربی''' به جایˇ خلیج فارسی استفاده بۊکۊنید.{{سربس}}  در صۊرتي که تمامˇ نقشه یان تا اون سال از عبارت خلیج  استفاده بوگوده بون.{{سربس}}  هسا هم تمام زوانان ویکیپدیا میان به جز عربی ویکیپدیا از عبارت خلیج فارس یا خلیج ایران استفاده بوگودن. حتی مصری ویکیپدیا میانم از خلیج فارس استفاده بوبوسته. درتازه ترین نسخه از یونسکو کتابه میان عبارت خلیج اه ابراهه واسی درج بوگودید.{{سربس}} واو چیزی هم که در تمام شبکه هان معتبر جهان به کار گرفته به از جمله سی ان ان,عربی وانگلیسی بی بی سی,الجزیره,العربیه,فرانس24 هه عبارت خلیج ایسه.
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
پرونده:Persian-gulf-dubai-mus.JPG|ایتا نقشه امارات میان که کلمه فارس(persian) لاک أمرا پاک بوبوسته و فقط واژه خلیج(gulf) بمانسته
پرونده:Persian Gulf by Gamal Abdel Nasser.jpg|جمال عبدالناصر دستخط که قبل از سال 1960 از عبارت خلیج فارس استفاده بوگوده
پرونده:Saudi map of Persian gulf 1952.jpg|ایتا نقشه مربوط به قبل از دهه 60 میلادی که وابسته به عربستان سعودی شرکت نفت(ارمکو) ایسه
پرونده:Persian golf in 1689 world map-red-arrow.TIF|ایتا قدیمی نقشه که أنه میان خلیج فارس بینیوشته
پرونده:UN Persian Gulf.jpg|سازمان ملل بیانیه به استفاده بوگودن از عبارت کامل خلیج فارس
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

==بيريني خال==
* [http://en.wikipedia.org/wiki/Persian_Gulf خليج فارس، اينگيليسي ويکيپديا مئن]
*[http://en.wikipedia.org/wiki/Persian_Gulf_naming_dispute جدل، خليجˇ فارسˇ نؤمˇ سر]

==سربس==
[[رده:خليجؤن]]
[[رده:سياسي جؤغرافي]]</text>
      <sha1>tmrw5xuwq32l2fqwj5n10qxv5xykz01</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>گيلکي زوؤن</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15084</id>
    <revision>
      <id>156922</id>
      <parentid>156762</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:18:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34960" sha1="4zz190joczlwwhckkmlxd61ca0wrhd2" xml:space="preserve">{{زوان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|زوان ٚ نام= گيلکي
|زوان ٚ بۊمي نام= گيلکي، گيليکي، گئلکي
|زوان ٚ باخي نامان= 
|زوان ٚ داميشک ٚ نامان= 
|تصویر= Gilaki in Nastaliq.png  
|اندازه تصویر= 250px
|زوان ٚ بومي جيگایان= کاسپين ٚ نسا
|گۊتنکسان ٚ شۊمار= 
|زوان ٚ درزا= {{•}}[[هيندۊاۊرۊپايي زوانان|هيندۊاۊرۊپايي]]{{سخ}}{{•}}[[هيندۊايراني زوانان|هيندۊايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي ايراني زوانان|خۊرخۊسي ايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي کلسيايي ايراني زوانان|خۊرخۊسي کلسيايي ايراني]]{{سخ}}{{•}}گيلکي
|أولي گۊنه‌ئن= 
|معىار ٚ گۊنه‌ئن= 
|گۊىشان= 
|لئجه‌ئن= 
|نيويشتن ٚ سيستم= [[گيلکي أليفبي]]
|زوان ٚ رسمي جيگایان= 
|أقليت ٚ زوان= 
|زوان ٚ آکادمي‌ئن= 
|ايزؤ ۱–۶۳۹= 
|ايزؤ ۲–۶۳۹= 
|ايزؤ ۳–۶۳۹= glk
|گلاتؤلؤگ= 
|زوان شينأسي=
}}
[[ايران|گیلَکی،]] '''[[ايران|آرادٚ]] زوان''' ایسهوٚ ڤ یتا زوان ٚ نؤم ایسه گه [[گيلک|گیلٚکآٚن]] اۊن ٚ أمرأ گب زنن. اي زوؤن  کاسپی ٚ شي ایسه و [[ايران|ايراني خۊرخؤسي-کليسایي]] هال ٚ مئن جیگا‌ بیته دأره.&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0960982206011390&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Academic American Encyclopedia By Grolier Incorporated, page 294&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The Tati language group in the sociolinguistic context of Northwestern Iran and Transcaucasia By D.Stilo, pages 137-185&lt;/ref&gt; اي زوؤن ٚ گۊتنکسؤن ٚ تئداد-ه [[اتنؤلؤگ]] سال ٚ 2026 مئن ۱۹۴،۴۴۴،۴۴۴ گپ زن ڤ ۱۹۴٬۱۲۲٬۸۳۱ اصالتا گیلَٚک گپ زم داشتیبۆ ای زوان گ دیباری تٚرن زپان ایسه ای هوٚرٚ میٚن ری.&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt; گه ألبت مۊختلف ٚ سربسؤن ٚ مئن اي آمار جيرجؤر دأره. اي زوؤن ٚ جۊغرأفي شر-ه [[کاسپي دریا]] ٚ نسایي لک ٚ جي دا [[ألبۊرز ٚ ارتفاعات|ألبۊرز ٚ کتلستان]] مؤعرفي گۊده شأنه. ولي اين ٚ طۊلي (جۊغرافي طۊل، خۊرتؤو-خۊرخؤس) محدۊده سر نظرات مۊتناقضه یأ ايختلافات نيأ. گيلکيیوٚ بٚه گيلکي خط ٚ جي نويسنن. 194,444,444 people speak Gilaki as their first language &amp; are Gilak.

==گۊیشؤن==


گيلکي زوؤن-ه فی‌الواقع اين ٚ [[لفظˇ زنجيله|زنجيله‌یي گۊیشؤن]] چاؤننن ؤ هۊته گه اۊن ٚ نؤم ٚ جي مۊشخصه زنجيل ٚ مۊسؤن کسن-ه مۊرتبط أ وصل هيسن. خلئن سأی بؤده دأرن گه گيلکي‌ گۊیشؤن-ه توخس بؤنن ؤ اۊشؤن ٚ ره محدۊده مشخص چاؤنن أمما اي تقسيمؤن کسن ٚ همرأ خلي متناقضن. یه پأره زوؤن‌شناسؤن أ هامۊج‌کسؤن معتقدن گيلان أ مازرۊن ٚ گۊیشؤن-ه خأن یته زوؤن ٚ شي دؤنسن گه گيلکي/تبري دؤخؤندن بۊنه.

#
#
#
#
#

==گيلکي واجه‌ئن==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! بيه پيش
! بيه پس
! اينگيليسي
|-
| ديم || ديم
| Face
|-
| زمات، زمت || زمات
| Time
|-
| جؤر|| جؤر
| Up
|-
| جير || جير
| Down
|-
|بۊن
|بۊن
|Under
|-
| پئر || پئر
| Father
|-
| زأک، زأی || زای / زاک
| Baby / Kid
|-
| ريکه، وچه || رِی / رِئک
| Boy
|-
| لاکۊ / دتر || کؤر / کیلکا / لؤی / دَتَر
| girl / Daughter
|-
|زن پئر || زن پئر
|Father in law
|-
|مار || مار
|Mother
|-
|خاخۊر || خاخۊر
|Sister
|-
|برار، برأر || برار
|Brother 
|-
|شۊ برأر || مردˇ برار
|Brother in law
|-
|شۊ مار|| مردˇ مار
|Mother in law
|-
| پيله، پيلا || پيله
| Great
|-
| ليسک || ليسک
| Lubricious
|-
| کرچ || کَرچ
| Brittle
|-
| وارگنئن، درگئنتن || اۊرگادن / وارگادن
| Hangning
|-
| هکشئن || فَکِشِن / دکشن
| Drag
|-
| فۊدۊشتن || فۊدۊشتن / اۊدۊشتن
| Sucking
|-
| واسَن || واستن
| Appetite or Desire
|-
| فؤدن، شؤندن، کألئن || فۊکۊدن / فۊگۊدن
| Pouring of Liquids
|-
| دار || دار
| Tree
|-
| سیفتال || گَرزَک
| Bee
|-
|تيتيل
|چيچيلاس / ککر
|Dragonfly
|-
| گؤ، مال || گاب
| Cow
|-
| پیچا/پیچا کوته || پیچا/پیچا کوته
| Cat/Kitty
|-
|آغۊز / گۊرکان
|آغۊز
|Nut
|-
| بیلی / سیکا
| بیلی
| duck
|-
| کرک || کَرک
| Hen
|-
| ملجه / چيچيني || چيچيني
| Sparrow
|-
|ميۊلئم
|لانتي
|Snake
|}

==گيلکي دابدستور==
===أليفبي===
گيلکي أليفبي اۊجۊر کي بۊگذشته&lt;ref&gt;محمود پاینده لنگرودی. فرهنگ گیل و دیلم. نشر امیرکبیر. ۱۳۶۸.&lt;/ref&gt; جي فرسه أمي دس ايتؤره:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! رديف !! حرفˇنؤم !! حرف
|-
| ۱ || کۊجي هفت || ˇ
|-
| ۲ || أليف || آ، أ، ا
|-
| ۳ || بي || ب
|-
| ۴ || پي || پ
|-
| ۵ || تي || ت
|-
| ۶ || ثي || ث
|-
| ۷ || جأم || ج
|-
| ۸ || چي || چ
|-
| ۹ || حي || ح
|-
| ۱۰ || خي || خ
|-
| ۱۱ || دال || د
|-
| ۱۲ || ذال || ذ
|-
| ۱۳ || ري || ر
|-
| ۱۴ || زي || ز
|-
| ۱۵ || ژي || ژ
|-
| ۱۶ || سين || س
|-
| ۱۷ || شين || ش
|-
| ۱۸ || صات || ص
|-
| ۱۹ || ضات || ض
|-
| ۲۰ || طأى || ط
|-
| ۲۱ || ظأى || ظ
|-
| ۲۲ || عىن || ع
|-
| ۲۳ || غىن || غ
|-
| ۲۴ || في || ف
|-
| ۲۵ || قاف || ق
|-
| ۲۶ || کاف || ک
|-
| ۲۷ || گاف || گ
|-
| ۲۸ || لام || ل
|-
| ۲۹ || ميم || م
|-
| ۳۰ || نۊن || ن
|-
| ۳۱ || وؤ || و، ۊ، ؤ
|-
| ۳۲ || ىه || ي، ى، ئ
|- 
| ۳۳ || هئ گرد || ه
|}

[[پرونده:گيلکي أليفبي.ogg|بندانگشتی|راست|گيلکي أليفبي]]


=== ایپچه گيلکي کلم&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140802095522/http://v6rg.com/?p=9412 ورگ. چنته نؤکته، گيلکي و فارسی و ایشؤنˇ هدأهگیرˇ جی.]&lt;/ref&gt; ===


{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || اینگیلیسی ||کۊردي
|-
| دیم || Face || Dîmen 
|-
| زأی/ زأک/ وچه || Baby/Kid || Zarok
|-
| پیلˇپئر || Grand Father || Bapîr
|-
| جؤر || Up || jûr/Jûrewe 
|-
| اساره/ رؤجا || Star ||  Estêre/Stêrk
|-
| لاکو/ کؤر/ کیجا/ کئلکا || Girl || Kıç/Kîj
|-
| ریکه/ رئک/ رئه/ وچه || Boy || Kurr
|-
| پیتار || Ant || Mêlûre
|-
| سیفتال/ گرزک || Bee || Hengejalle
|-
| پیچا/ پیچه || Cat || Pışîle
|-
| نسا || Shadow || Nısê/Sêwer
|-
|  پیله/ گأت || Great || Gewre
|-
|  پئر || Father || Bawk
|-
| فودوشتن || Suck|| Mıjîn
|-
| وأستن/ یأسه || Appetite/ Desire || ?
|-
|  فودن/ شؤندن || Pouring of liquids|| Rıjanın/ Rıştın
|-
|  لیسک || Lubricious|| Lûs/Xız
|-
|  کرچ/ کرج || Brittle || Puşke
|-
|  دار || Tree|| Dar
|-
| چیشنک/ ملجه/ چیچینی || Sparrow|| Peresêlke/ Çoleke
|-
|  بشو || Go || Pıço
|-
|  هگیر/ فگیر || Take it in your hand || Bıgre
|-
|  هنگیر/ فنگیر || Dont take in your hand|| Megre
|-
|  پورد || Bridge|| Pırd
|}


===خؤندشؤن ؤ حرفؤن===
گيلکی بیسˇ دو ته حرف (صامت ىا همخوان) دأنه:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| پ || p || پورد 
|-
| ب || b || بال
|-
| ت/ط || t || توم
|-
| د || d || دأره
|-
| ک || k || کرجي
|-
| گ || g || گأره 
|-
| غ/ق || q || قاش 
|-
| ف || f || فو 
|-
| و || v || وأرش 
|-
| س/ص/ث || s || ساق 
|-
| ز/ض/ظ/ذ || z || زور 
|-
| ش || š || شل 
|-
| ژ || ž || ژیویر 
|-
| خ || x || خؤنخا 
|-
| ه/ح || h || هئن 
|-
| چ || c || چوچار 
|-
| ج || j || جیگه 
|-
| ر || r || راب 
|-
| ل || l || لاس 
|-
| م || m || مره 
|-
| ن || n || نمکار 
|-
| ی || y || یالمند 
|}

هف ته ني ساده خؤندش (مصوت ىا واکه) دأنه:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| آ || ā || کال 
|-
| او (ۊ) || u || سو
|-
| اي (ي) || i || شیم
|-
| ئ || e || گئشه
|-
| ؤ || o || چؤ
|-
| أ ||a || هأن 
|-
| ٚ || ə || کل 
|}

بانی سه جرگه تویم (مرکب) خؤندش&lt;ref&gt;مسعود پورهادی. زبان گيلکي. دانشنامه‌ی فرهنگ و تمدن گیلان، جلد ۱۶. رشت: نشر ایلیا ۱۳۸۷. ص۲۷.&lt;/ref&gt;:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| ؤۊ || ou || اؤۊربۊ (امرود) /ourbu/ 
|-
| آۊ || āu || زاۊ (شکؤمدار زنأی) /zāu/
|-
| آي || āi || ماي (ماهی) /māi/
|-
| ئي || ei || خئيل (جرگه) /xeil/
|-
| ۊؤ || uo || تۊؤر (تبر) /tuor/
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| ئی || ey || رئی (ریکه) /rey/ 
|-
| ٚی || əy || میدان /məydān/
|-
| أی || ay || أیوار (ای دفأر) /ayvār/
|-
| آی || āy || هأرای (زهار، فریاد) /harāy/
|-
| ؤی || oy || کؤیتا (کؤکته) /koytā/
|-
| ۊی || uy || اۊیتا (اؤکته) /uytā/ 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| آؤ || āw || ناؤدان /nāwdān/ 
|-
| ؤ || ow || اؤلاد /owlād/
|-
| أؤ || aw || أؤدؤ (دهن‌وله) /awdo/
|-
| ٚؤ || əw || خؤخوره (خرناسه) /xəwxurə/
|}

آخری خؤندش (ə) یکجور خؤندشه کي گيلکي مئن همه ته خؤندشؤن جي ویشتر به کار شنه ؤ یکچی ایسه a ؤ e مئن. گيلکي خؤندشؤنˇ بورز/بولند/کنده/پورز &lt;ref&gt;مسعود پورهادی. زبان گيلکي. دانشنامه‌ی فرهنگ و تمدن گیلان، جلد ۱۶. رشت: نشر ایلیا ۱۳۸۷. ص۲۶.&lt;/ref&gt;

===نامتا'ن (ضميرؤن)===
====شخصي نامتا====
گيلکي مئن شخصي نامتا دۊ جۊره&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;:
=====الف. سيوا شخصي نامتا=====

{| class=&quot;wikitable&quot;
! سيوا نامتا || شخصي نامتا (فاعلي) || شخصي نامتا (مفعۊلي)
|-
| أول شخصˇ فرد || مۊ، من || مأ، مره
|-
| دوم شخصˇ فرد || تۊ || تأ، تره
|-
| سىؤم شخصˇ فرد || اۊن، اۊ || اۊنه، وره
|-
| أول شخصˇ جم || أمان، أما، أمه، أمۊ، آمۊ || أمره
|-
| دوم شخصˇ جم || شۊمان، شۊما، شمه، شۊمۊ، شمۊ || شمره
|-
| سىؤم شخصˇ جم || أشان، ايشؤن (اۊشؤن)، ايشان || أشأنه، ايشؤنه (اۊشؤنه)، ايشانه
|}

=====ب. دشکسه شخصي نامتا=====


===فاعل===
گيلکي مئن، فاعل، شخص ؤ شماره' جي، فعلˇ همرأ جۊره&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;:

''مرىم ظرفؤنه بۊشؤسته.''

''مرىم ؤ زهرا ظرفؤنه بۊشؤستن.''

فاعل تينه حذف بۊبۊن ؤ فاعلˇ شخص ؤ شماره شأنه فعلˇ شناسه' جي فأمسن&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;:

''مۊ شنم. -&gt; شنم.''

''اۊ کيتابه هأىته. -&gt; کيتابه هأىته.''


===فعل===
گيلکي مئن فعل دۊ ته بنه دأنه: '''هسا بنه''' (مضارع) کي اۊنأجي اخباري هسا ؤ التزامي هسا ؤ أمر چاگۊده بنه باني '''بۊگذشته بنه''' کي مصدر ؤ مفعۊلي صفت ؤ بۊگذشته فعلؤن اۊنأجي چاگۊده بنه.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;


====مصدر====
مصدر، -ən ؤ -an همرأ تمنأ بنه. أگه ىکته فعلˇ بنه خؤندشˇ همرأ سر بمأ، اينˇ مصدر -n گينه: ''زئن'' ؤ ''خؤردن'' ؤ ''فۊدن''ˇ مۊسؤن.

====ماضي صرفان====
گيلکي مئن ماضي ساده و ماضي استمراري به ترتيب ايته بساته بۊنن:
*ماضي ساده: ب+بؤگذشته بۊنه+شناسه&lt;ref&gt;فرهنگ قادري || http://khurtav.blogfa.com/post-80.aspx&lt;/ref&gt;
*ماضي استمراري: بؤگذشته بۊنه+شناسه&lt;ref&gt;فرهنگ قادري || http://khurtav.blogfa.com/post-80.aspx&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! مصدر || بۊگذشته بۊنه || ماضي ساده؛ اول شخص مفرد || ماضي استمراري؛ اول شخص مفرد
|-
| خؤفتن || خؤفت || بخؤفتم || خؤفتم، خؤفتمه
|-
| خؤتن || خؤت || بخؤتم || خؤتم
|-
| بختن || خت || بختم || ختم
|}

===قىد===
نحوي أگه نيگا بۊکۊنيم گيلکي مئن دۊ جرگه قىد دأنيم: ىک جرگه '''حتماً''' ؤ '''مثلاً'''ˇ مۊسؤن قىدؤن ؤ ىک جرگه' ني '''خئلي''' ؤ '''ويشتر'''ˇ مۊسؤن.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

دومي جرگه قىدؤنه نشأنه جۊمله سر أردن: خئلي حسن کتاب خؤنه. أول جرگه '''جۊمله قىد''' ايسن أمما دومي جرگه، '''فعلي جرگه قىد'''ن.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

===جۊمله===
گيلکي مئن کلمه'نˇ ترتيب ''فاعل-مفعۊل-فعل'' ايسه.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;  بسچي گاگلف مفعۊل تينه فعلˇ پسي بأ أمما مننئه فاعلˇ پيش بأ:

''علي کيتابه خؤنه.''

''علي خؤنه کيتابه.''

====ناشخصي ساخت====
ناشخصي ىا غىرˇشخصي جۊمله'ن اۊ جۊمله'نن کي ايشؤنˇ فعل، خۊشؤنˇ فاعلˇ همرأ جۊر نئه ؤ اي جۊمله'نˇ فعلˇشناسه سىؤم شخصˇ فرد ايسه: '''مأ تشنه'.'''&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

اي جۊمله'نˇ فعلؤن حسي ايسن ؤ ىعني ىکته مرجع خأنن کي ىکته تجرۊبه ىا حسه نسبت بدئن اۊ مرجعه. پس مننئن '''نمأ نامتا''' (ضمير ناملفوظ) بدأرن: گۊشنه'.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

اي جۊمله'نˇ مئن، فعلˇ مرجع مننئه بيجؤن بۊبۊن. پس أگه تينيم بدأريم: ''مأ گۊشنه''' ىا ''حسنه گۊشنه''' ىا ''سگؤنه گۊشنه'''؛ مننيم بۊگؤىم ''ميزه گۊشنه'''.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

اۊ نؤمي جرگه کي ناشخصي جۊمله'نˇ سر هأنه، فاعل نئه؛ اي نؤمي جرگه مفعۊله کي شنه فاعلˇ خالي جيگه مئن نيشينه

==گيلکي دپ==
''&lt;sub&gt;اصلˇ وانيويس: [[گيلکي نیویشتن]]&lt;/sub&gt;''

صد سالˇ أخيرˇ مئ هرکي هرجۊر کي دوس دأشت گيلکي بنويشته کي البته ويشتري آرامي خطˇ جي نيويسنن کي ايرانˇ مئن به اشتبا&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458#g1&lt;/ref&gt; عربي ىا فارسي خۊ دۊخؤنده بنه؛ اي خطˇ مئن هرکي هرجۊر داب ض زاکۊن کي دۊرۊس تشخيص بده عمل کؤنه امما [[گیله‌وا|گيلوا]] مجله يکته دابدستۊر پيش بنأبۊ کي چورنه چورنه بۊبؤ دابدستۊري کي گيلوا مئن بکي-ويريس بکارشنه ؤ اينˇ گتن کارکتر کۊچˇ هف (ˇ) ايسه.

۱۵۸۸ اسفندار ما، [[ورگ (اينترنتي جيگه)|ورگ]]، گيلوا دابدستۊرˇ سر يکته شيوه-نامه ؤ [[کاربر:Varg/پؤرؤژهٰ‌ن/گيلکي کيليدتأخته|کيليدتأخته]] (Keyboard) مؤنتشر بۊده کي شأنه گۊتن منسجمترين دابدستۊري ايسه کي تاهيسه بيرين بمأ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید]&lt;/ref&gt;

ورگˇ پيش بنأ شيوه ايتؤره:

&lt;sub&gt;''(اي وؤت، اي سربسˇ جي نقل بؤدره: [https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید])''&lt;/sub&gt;

'''چۊتؤ خأ اي خطˇ جي گيلکي نيويشتن؟'''


ا. نؤميترين ؤ مؤهمترين نشؤنه، “ˇ” ايسه کي شؤا(ə) نۊشؤن دئنه. امما قراردادˇ جي أمه اينه همته اضافي ترکيبؤنˇ مئن کاراگينيم.

ملکي اضافه: ماکانˇ جۊف

وصفي اضافه: سۊرخˇ رۊجا

هرماله اضافه: اۊتاقˇمئن

دقت بکۊنين کي “ˇ” دۊ جا أصلن بکارنشنه. ىکته مفعۊلي نشؤنه جا: من تي پسره بيدئم. پس أگه اي جومله’ ايتؤ بنويسيم که “من تي پسرˇ بيدئم” دوروس نيه. چۊن پئرˇ پسي “ه” ىکته سيوا کلمه ايسه ؤ مفعولي نشؤنه ايسه. اؤکته “ايسه” فعلˇ مئنه: اۊن تي مأره. که أگه بنويسيم “اۊن تي مأرˇ” غلطه. چۊن ائره م مأرˇ پسي “ه” ىکته فعله: اۊن تي مأر ايسه.

– گاگلف لازمه کي تأکيد بۊکۊنيم ىکته کلمه مئن ىکته گب (حرف)ˇ پسي، شؤا دأنيم؛ اي جۊر وختؤن شأنه کۊچˇ هفته کاراىتن. وٚرگ ىا کٚلˇ مۊسؤن. گيلکي کيليدتأخته مئن أگه شيفتˇ کيليده بدأرين ؤ کۊچˇ هفته بزنين، تينين ىکته گبˇ جؤر شؤا بنين. اما نخأ اي کارˇ مئن تۊند شؤن؛ گيلکي-نيويسي مئن نخأ گبؤنˇ جؤر ؤ جير اعراب نأن.


ب. a ىا فتحه خؤندشˇ جا (چي کۊتا چي دکشه) “أ” (ىزبر: yəzəbər) کاراگينيم: تأ، دأنم، پأچ، دأرم.


ج. اۊ کلمه’نˇ مئن کي “ه” همره سرهنن ؤ اي “ه” ىکته خؤندشˇ جا ايسه (خؤنه، فرده ؤ…)، أگه لازم ببۊن کي مفعۊلي نشؤنه ىا “ايسه” جا ىکته فتحه بچربؤنيم کلمه سراخره، “أ” جا، چۊن خأنيم کلمه ظاهر ؤ صورته بدأريم “‘” کاراگينيم: خؤنه’، فرده’، خسته’بؤستم، پياده’بم.


د. e ىا کسره خؤندشˇ جا (چي کۊتا چي دکشه) “ئ” (ىزير: yəzir) کارأگينيم: زئن، مئبه، زئندرم.


ه. o ىا ضممه خؤندشˇ جا (چي کۊتا چي دکشه ىا چي ow خؤندشˇبه) “ؤ” (ىپيش: yəpiš) کاراگينيم: شؤن، شؤ، خؤ، مۊسؤن.


و. اۊ کلمه’ني که “ه” ىا “ا” همره سرهنن، اۊشؤنˇ جم دوستنˇبه چۊن خأنيم کلمه ظاهر ؤ صورته بدأريم، “‘” کاراگينيم ؤ أگه کلمه “ي” همره سربأ، “ئ” کاراگينيم: خؤنه’ن، پا’ن، کاسپيئن/کاسپئن، تيتيئن/تيتئن.


ز. اي خطˇ مئن نيمفاصله ندأنيم. هر جا بدين نيمفاصله خأنين، اۊنˇ جهاني معادله کاراگيرين: دأش (-).


ح. u خؤندشˇ به، چي دکشه چي کۊتا، “ۊ” کاراگينيم: فۊوؤستن، دۊر، پۊر.


ط. i خؤندشˇ به، چي کۊتا چي دکشه، “ي” کاراگينيم کي هم وختي سيوا بنويشته بنه ؤ هم وختي ىکته حرفه دچکئنه، نؤقطه دأنه. “تيتي” مۊسؤن.


ى. اۊ کلمه’نˇ مئن کي دۊ ته گب (حرف)ˇ همره کي ىکته خؤندشˇ نماىنده ايسن سرأگينه (ايران، اؤره، ائره ؤ…)، اولي أليف هۊتؤ کي هميشک داب بو بنويشته بنه امما بۊخؤنده نبنه.


ک. تۊىم خؤندشؤنˇ به کي گيلکي خۊشئبه دأنه، هي علامتؤنه خأ تۊىم گۊدن: تيۊل، ريۊت ؤ…


ل. y گبˇ جا، “ى” کاراگينيم کي هم وختي سيوا بنويشته بنه ؤ هم وختي ىکته حرفه دچکئنه، بينؤقطه': چأىي، حسنى.


م. اۊ کلمه’ني که اۊشؤنˇ مئن ي پسي، ى هنه، بيه، ديا، پياز ؤ… مۊسؤن، خالي “ي” بنويشته بنه: بيه، ديا، بيه، پياز ؤ…


ن. سيوانيويسي ىا دچکسه-نيويسي، اصلˇ ملاک کلمه استقلاله. ىعني ىکته کلمه وابينؤن خأ کسؤنه دچکئن مگر اينکه باخى ملاکؤن ىا نيويشتاري عادتؤن مانع ببۊن. مثلن، مؤستمر فعلؤنه چۊن ىکته مۊستقل فعل ؤ ىکته کلمه ايسن دچکسه نويسنيم: شؤندرم، بمأبۊ ؤ خؤردئدرم. هيتؤرم “بي” ؤ “نا” مۊسؤن پيشوندؤن: بيکس، بيسواد، نابلد ؤ…

– هرجا فاصله ىا نيمفاصله لازم بۊ، دأش (-) کاراىته-بنه: خؤرده-درم، فورته-دبۊ.


س. گيۊمه وأسي، هۊ جهاني ؤ استاندارد گيۊمه’ (“”) کارأگينيم. گيۊمه اي جاؤن کاراىته-بنه:

– اۊ گبي که ىک جا ىا ىک کسˇ جي نقل بنه.

– خاصˇ نؤمؤن ؤ خاصˇ کلمه’ن، تيترؤن، فندي ؤ علمي اصطلاحؤن (هر وؤتˇ مئن خالي ىک دفأ).


ع. نؤمره-نيويسي مئن، أعشاري نؤمره’نˇ مئن مؤمىئز (/) بکارشنه (۲۳/۴۰۵) ؤ هزارگانˇ سۊ رقمه سيواگۊدنˇبه هۊ علامتي که دونىا مئن دابه ( ۳,۰۴۰,۰۰۴,۰۰۵,۰۶۰) کاراىته-بنه.


ف. پس گيلکي أليفبي اۊجۊر کي بۊگذشته جي فرسه أمي دس (محمۊد پاىنده لنگرۊدى فرهنگˇ گيل و دىلم) ؤ چاکۊنواکۊني که أمه پيش نئنيم، ايتؤره:

أليف (آ، ا، أ)، بي (ب)، پي (پ)، تي (ت)، ثي (ث)، جأم (ج)، چي (چ)، حي (ح)، خي (خ)، دال (د)، ذال (ذ)، ري (ر)، زي (ز)، ژي (ژ)، سين (س)، شين (ش)، صات (ص)، ضات (ض)، طأى (ط)، ظأى (ظ)، عىن (ع)، غىن (غ)، في (ف)، قاف (ق)، کاف (ک)، گاف (گ)، لام (ل)، ميم (م)، نۊن (ن)، وؤ (و، ؤ، ۊ)، ىه (ى، ئ، ي)، هئ گرد (ه).&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید]&lt;/ref&gt;

==گيلکي دئبار==

[[فاىل:Gilaki_Language_Location_Map.PNG]]

گيلکي خو تاریخ ؤ ادبیاته دأنه. پیرشرفشا شئرؤنˇ دیوانˇ مورسؤن کي هشتۊمي قرنˇ هجری قمری جي بجا بمؤنسه.&lt;ref&gt;رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون). گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.&lt;/ref&gt;  بخشی جه قدیمي آثار که یا به گیلکي بأنوشته ببه یا بخش هایی جه اؤن گیلکي ايسه: ۱.تفسیر قران سورتچی(قرن۷) ۲.مقامات الحریری(قرن۷) ۳.دیوان پیر شرفشاه دولابی(قرن۸) ۴.الکفایه(قرن۹) ۵.الابانه(قرن۹) ۶.تفسیر کتاب الله(قرن۹) ۷.تفسیر مؤغنیسا(قرن۹) ۸.دوم مشیخ زیدی(قرن۹) ۹.سوم مشیخ زیدی(قرن۹) ۱۰.قصیده طنطرانیه(قرن۹) گيلکي جي تا هفتؤمي قرن ه.ق وؤت بجا بمؤنسه. [[پیرشرفشا دولایی]] دیوان کي گيلکي زوان ئبه ىکته پیله سنده.&lt;ref&gt;دیوان پیرشرفشاه دولائی. به کوشش دکتر محمدعلی صوتی، ناشر بنياد فرهنگ ايران، تهران، 1358.&lt;/ref&gt; جغرزˇ اون، نهؤمی قرن جي، [[قاسم انوار]]ˇ شئرؤنˇ دیوان بمؤنسه کي اونˇ مئن گيلکي غزل دره. نهؤمی قرنˇ جي به بعد دئه گيلکي جي پۊر پورˇ وؤت هنأ تا مشروطه زمت کي حتا چن سوره انجیلˇ جي واگردؤن ببؤ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون).  گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.]&lt;/ref&gt;

سیˇ چن ته گيلکي کلمه راجه به جؤنورشناسی، نسخه‌ی خطی «خواص الحیوان»ˇ مئن (ملاعلی کامی لاهیجانی) دره کي الؤن [[ترهان]]ˇ دانشگا کتابخؤنه مئن هنأ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون).  گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.]&lt;/ref&gt;

سیزدهؤمی قرن مئن، [[سید ظهیرالدین مرعشی]] «تاریخ طبرستان، رویان و مازندران»ˇ جي ىکته واوینه (بنای آمل) [[میرزا ابراهیم گیلانی]] به گيلکي واگردؤنه.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون).  گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.]&lt;/ref&gt;

یکته گيلکي شئر ني [[خان احمد خان]] جي بجا بمؤنسه کي دانشگا تهران کتابخؤنه مئن هنأ&lt;ref&gt;پژوهشگر، ابوالقاسم. [https://web.archive.org/web/20210420034330/https://www.webcitation.org/6FsvEXaYg «معرفی برگی از نسخه خطی اشعار گيلکي خان احمد گیلانی»]. پیام بهارستان (تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس) ۲، ش. ۱۳ (۱۳۹۰): ۱۰۶۹. [http://www.ensani.ir/storage/Files/20120413184126-8049-225.pdf اصلی نسخه] جي بایگانی ببؤ.&lt;/ref&gt;:
'''
شده‌ام زار و پریشان دَرَم جان کَنَشا | دل پُر خون مو از عشق تو مانی آتشا

تو باَغیار نشینی می دِلا خون کُانی | تو بگو چه بَکُنَم مردمانَ سَرزَنَشا

شیوه دلبری و عشوه و ناز و غمزه | هرچه دُانی توبَکُن آنچه تو ذاتی رَوَشا

از فراق تو مُجَم [مَجَم] کوچه بکوچه شب و روز | همدَمی خود بَگُدی همسر تُرک طالَشا

موکه تا [تَ] هیچ نَگُتامو تو خود آزرده یَه بی | دو هزار چه موتی دانم یَکتا و اگُتَه نَشا'''

[[پرونده:Karkiya Xan Ahmad xan-e do'om.PNG|بندانگشتی|600px|وسط|یکته ولگ نسخه خطی کي خان احمد خان گيلکي شئرؤن اون سر بنویشته نأ]]

یکته دئه سربس، گيلکي قدیمی وؤتˇ وأسی، «تفسیر کتاب الله» ایسه، ابوالفضل بن شهردویر دیلمی کي هشتؤمی قرنˇ مئن بنویشته ببؤ ؤ اونˇ مئن قرآن به گيلکي واگردؤنه ؤ تفسیر ببؤ.&lt;ref&gt; [https://www.academia.edu/2912872/%D9%86%D8%B3%D8%AE%D9%87_%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D9%84%D9%85%DB%8C_-_%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D9%87 تفسیر کتاب‌الله/ ابوالفضل بن شهردویر دیلمی؛ با مقدمهٔ محمد عمادی حائری. تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی. قم: کتابخانه‌ٔ تخصصی تفسیر و علوم قرآنی. ۱۳۸۸.]&lt;/ref&gt;

[[مازیار]] (کی مازندرؤنی بو ؤ ۲۱۸ تا ۲۲۵ ه.ق حوکومت گود) خو نامه‌ٰنˇ مئن به عباسی خلیفه، خوشه گیلˇ گیلان دخؤنه ؤ خلیفه ني اینه جیلˇ جیلان (گیلؤنˇ گیل؛ فارسی: گیل گیلها) دخؤند. اي اول سندی ایسه کي یک نفر خودش ؤ خو مردومه گیل دخؤند. هنۊزم مازندرانˇ غربˇ کوهؤنˇ مئن، گالشؤن، جیرا (جؤلگه) دخؤنن: گیلؤن. 

[[فردؤسی]]، خو [[شاهنامه]] مئن، اؤره کي '''منوچهر'''، '''سلم''' ؤ '''تور'''ˇ جي انتقام بکشه، نویسنه: 

''سپه را ز درىا به هامون کشید | ز چین دژ سوی آفریدون کشید

چو آمد به نزدیک تمیشه باز | نیا را به دیدار او بد نیاز

ز دریای گیلان چو ابر سیاه | دُمادُم به ساری رسید آن سپاه''

بازین کي '''فریدون''' مازندرانˇ مردومˇ همره شنه منوچهرˇ استقبال:

''به زرین ستام و به زرین کمر | به سیمین رکاب و به زرین سپر

ابا گنج و پیلان و با خواسته | پذیره شدن را بیاراسته

همه گیل مردان چو شیر یله | ابا طوق زرین و مشکین کله.''

شاهنامه مئنم، فردؤسی مازندرانˇ مردومه گیل دخؤنه. 

[[نظامی گنجوی]] ني مازندراني‌ئنه گیل دؤنس؛ خو [[اسکندرنامه]] مئن وختی گه اسکندر، ایران ؤ رومˇ سپاهˇ همره شنه اوروسؤن (روسؤن)ˇ جنگ، اینˇ پهلوانؤنه نؤم بئنه:

''زریوند گیلی ز مازندران | نیال یل از کشور خاوران''

'''زریوند''' ني رجز خؤندن و فأزمه گودنˇ زمت گونه:

''زریوند مازندراني منم | که بازی بود جنگ اهریمنم''

زریوند چن نفره کوشنه تا بیلاخره بکوشتن شنه ؤ اسکندر ناراحت بنه:

''جهاندار از آن کار شد تنگدل | که سالار گیلی درآمد به گل''

[[ناصرالدین شا]] ني خو مازندرانˇ سفرنامه مئن، تبعیدی کوردؤنه ایل دخؤنه ؤ کلاردشتˇ محلي‌ئنه گیل. ایتؤ نظر هنه کي مازندران نی، دیلمˇ مورسؤن، جیگه نؤم (اسم مکان) ببون ؤ ربطی به قومیت ؤ زوان ندأره. اي سربسؤن همه اینه نشؤن دئنن کي کاسپي درىا کلسیا چافˇ مردۊم (تالشؤنˇ جي تا گیلانˇ گیلکؤن تا مازندرانˇ گیلکؤن تا حتا گلستانˇ گیلکزوانؤن) ىکته ریشه و بنه جي ایسن ؤ هرته خو جیگه ؤ سامؤنˇ نؤمه خو سر بنأ اما همه‌ته گيلکي گب زئنن ؤ ایشؤنˇ زوان گيلکي ىا گئلئکی ایسه. پس اي دوروس نیه کي گیلانی‌ئن، گيلکي ؤ گیلک بؤنه خوشؤنˇ انحصارˇ مئن بدؤنن. 


==بيريني خال==
*[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون)]
*[http://globalrecordings.net/program/C08110 چن‌ته صوتی فايل، به گيلکی]
*[http://www.briancoad.com/checklists/farsinameslist.htm Freshwater Fishes of Iran]
*[https://web.archive.org/web/20150619024843/http://v6rg.com/?p=10309 فعل مرکب گيلکي]
*[https://web.archive.org/web/20150221030708/http://v6rg.com/?p=9640 افسانه‌های زبان گيلکي] (اونچی که راجه به گيلکي دؤنین ؤ امکان دأنه اشتبا ببون!)
*[https://web.archive.org/web/20150815180741/http://v6rg.com/?page_id=9197 گيلکي مدرسه] (اینترنتی گيلکي باموجین)
*[https://web.archive.org/web/20131209062357/http://v6rg.com/?p=8044 ساخت مستمر (در جریان) در فعل‌های گيلکي]
*[https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید]

==جیرنویس==
{{جیرنویس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:ايرانˇ زوانؤن]]
[[رده:شۊمالغربي ايراني زوانؤن]]
[[جرگه:گيلکي]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>4zz190joczlwwhckkmlxd61ca0wrhd2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156973</id>
      <parentid>156922</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Vermont|Vermont]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34874" sha1="tpq15wy6gfznv2az67ctyibvupxvbi4" xml:space="preserve">{{زوان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|زوان ٚ نام= گيلکي
|زوان ٚ بۊمي نام= گيلکي، گيليکي، گئلکي
|زوان ٚ باخي نامان= 
|زوان ٚ داميشک ٚ نامان= 
|تصویر= Gilaki in Nastaliq.png  
|اندازه تصویر= 250px
|زوان ٚ بومي جيگایان= کاسپين ٚ نسا
|گۊتنکسان ٚ شۊمار= 
|زوان ٚ درزا= {{•}}[[هيندۊاۊرۊپايي زوانان|هيندۊاۊرۊپايي]]{{سخ}}{{•}}[[هيندۊايراني زوانان|هيندۊايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي ايراني زوانان|خۊرخۊسي ايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي کلسيايي ايراني زوانان|خۊرخۊسي کلسيايي ايراني]]{{سخ}}{{•}}گيلکي
|أولي گۊنه‌ئن= 
|معىار ٚ گۊنه‌ئن= 
|گۊىشان= 
|لئجه‌ئن= 
|نيويشتن ٚ سيستم= [[گيلکي أليفبي]]
|زوان ٚ رسمي جيگایان= 
|أقليت ٚ زوان= 
|زوان ٚ آکادمي‌ئن= 
|ايزؤ ۱–۶۳۹= 
|ايزؤ ۲–۶۳۹= 
|ايزؤ ۳–۶۳۹= glk
|گلاتؤلؤگ= 
|زوان شينأسي=
}}
[[ايران|گیلَکی،]] '''[[ايران|آرادٚ]] زوان''' ایسهوٚ ڤ یتا زوان ٚ نؤم ایسه گه [[گيلک|گیلٚکآٚن]] اۊن ٚ أمرأ گب زنن. اي زوؤن  کاسپی ٚ شي ایسه و [[ايران|ايراني خۊرخؤسي-کليسایي]] هال ٚ مئن جیگا‌ بیته دأره.&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0960982206011390&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Academic American Encyclopedia By Grolier Incorporated, page 294&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The Tati language group in the sociolinguistic context of Northwestern Iran and Transcaucasia By D.Stilo, pages 137-185&lt;/ref&gt; اي زوؤن ٚ گۊتنکسؤن ٚ تئداد-ه [[اتنؤلؤگ]] سال ٚ 2026 مئن ۲۲،۴۴۴،۶۸۴ گپ زن ڤ ۱۶٬۹۸۱٬۴۴۴ گیلَٚک گپ زم داشتیبۆ ای زوان گ دیباری تٚرن زپان ایسه ای هوٚرٚ میٚن ری.&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt; گه ألبت مۊختلف ٚ سربسؤن ٚ مئن اي آمار جيرجؤر دأره. اي زوؤن ٚ جۊغرأفي شر-ه [[کاسپي دریا]] ٚ نسایي لک ٚ جي دا [[ألبۊرز ٚ ارتفاعات|ألبۊرز ٚ کتلستان]] مؤعرفي گۊده شأنه. ولي اين ٚ طۊلي (جۊغرافي طۊل، خۊرتؤو-خۊرخؤس) محدۊده سر نظرات مۊتناقضه یأ ايختلافات نيأ. گيلکيیوٚ بٚه گيلکي خط ٚ جي نويسنن.

==گۊیشؤن==


گيلکي زوؤن-ه فی‌الواقع اين ٚ [[لفظˇ زنجيله|زنجيله‌یي گۊیشؤن]] چاؤننن ؤ هۊته گه اۊن ٚ نؤم ٚ جي مۊشخصه زنجيل ٚ مۊسؤن کسن-ه مۊرتبط أ وصل هيسن. خلئن سأی بؤده دأرن گه گيلکي‌ گۊیشؤن-ه توخس بؤنن ؤ اۊشؤن ٚ ره محدۊده مشخص چاؤنن أمما اي تقسيمؤن کسن ٚ همرأ خلي متناقضن. یه پأره زوؤن‌شناسؤن أ هامۊج‌کسؤن معتقدن گيلان أ مازرۊن ٚ گۊیشؤن-ه خأن یته زوؤن ٚ شي دؤنسن گه گيلکي/تبري دؤخؤندن بۊنه.

#
#
#
#
#

==گيلکي واجه‌ئن==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! بيه پيش
! بيه پس
! اينگيليسي
|-
| ديم || ديم
| Face
|-
| زمات، زمت || زمات
| Time
|-
| جؤر|| جؤر
| Up
|-
| جير || جير
| Down
|-
|بۊن
|بۊن
|Under
|-
| پئر || پئر
| Father
|-
| زأک، زأی || زای / زاک
| Baby / Kid
|-
| ريکه، وچه || رِی / رِئک
| Boy
|-
| لاکۊ / دتر || کؤر / کیلکا / لؤی / دَتَر
| girl / Daughter
|-
|زن پئر || زن پئر
|Father in law
|-
|مار || مار
|Mother
|-
|خاخۊر || خاخۊر
|Sister
|-
|برار، برأر || برار
|Brother 
|-
|شۊ برأر || مردˇ برار
|Brother in law
|-
|شۊ مار|| مردˇ مار
|Mother in law
|-
| پيله، پيلا || پيله
| Great
|-
| ليسک || ليسک
| Lubricious
|-
| کرچ || کَرچ
| Brittle
|-
| وارگنئن، درگئنتن || اۊرگادن / وارگادن
| Hangning
|-
| هکشئن || فَکِشِن / دکشن
| Drag
|-
| فۊدۊشتن || فۊدۊشتن / اۊدۊشتن
| Sucking
|-
| واسَن || واستن
| Appetite or Desire
|-
| فؤدن، شؤندن، کألئن || فۊکۊدن / فۊگۊدن
| Pouring of Liquids
|-
| دار || دار
| Tree
|-
| سیفتال || گَرزَک
| Bee
|-
|تيتيل
|چيچيلاس / ککر
|Dragonfly
|-
| گؤ، مال || گاب
| Cow
|-
| پیچا/پیچا کوته || پیچا/پیچا کوته
| Cat/Kitty
|-
|آغۊز / گۊرکان
|آغۊز
|Nut
|-
| بیلی / سیکا
| بیلی
| duck
|-
| کرک || کَرک
| Hen
|-
| ملجه / چيچيني || چيچيني
| Sparrow
|-
|ميۊلئم
|لانتي
|Snake
|}

==گيلکي دابدستور==
===أليفبي===
گيلکي أليفبي اۊجۊر کي بۊگذشته&lt;ref&gt;محمود پاینده لنگرودی. فرهنگ گیل و دیلم. نشر امیرکبیر. ۱۳۶۸.&lt;/ref&gt; جي فرسه أمي دس ايتؤره:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! رديف !! حرفˇنؤم !! حرف
|-
| ۱ || کۊجي هفت || ˇ
|-
| ۲ || أليف || آ، أ، ا
|-
| ۳ || بي || ب
|-
| ۴ || پي || پ
|-
| ۵ || تي || ت
|-
| ۶ || ثي || ث
|-
| ۷ || جأم || ج
|-
| ۸ || چي || چ
|-
| ۹ || حي || ح
|-
| ۱۰ || خي || خ
|-
| ۱۱ || دال || د
|-
| ۱۲ || ذال || ذ
|-
| ۱۳ || ري || ر
|-
| ۱۴ || زي || ز
|-
| ۱۵ || ژي || ژ
|-
| ۱۶ || سين || س
|-
| ۱۷ || شين || ش
|-
| ۱۸ || صات || ص
|-
| ۱۹ || ضات || ض
|-
| ۲۰ || طأى || ط
|-
| ۲۱ || ظأى || ظ
|-
| ۲۲ || عىن || ع
|-
| ۲۳ || غىن || غ
|-
| ۲۴ || في || ف
|-
| ۲۵ || قاف || ق
|-
| ۲۶ || کاف || ک
|-
| ۲۷ || گاف || گ
|-
| ۲۸ || لام || ل
|-
| ۲۹ || ميم || م
|-
| ۳۰ || نۊن || ن
|-
| ۳۱ || وؤ || و، ۊ، ؤ
|-
| ۳۲ || ىه || ي، ى، ئ
|- 
| ۳۳ || هئ گرد || ه
|}

[[پرونده:گيلکي أليفبي.ogg|بندانگشتی|راست|گيلکي أليفبي]]


=== ایپچه گيلکي کلم&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140802095522/http://v6rg.com/?p=9412 ورگ. چنته نؤکته، گيلکي و فارسی و ایشؤنˇ هدأهگیرˇ جی.]&lt;/ref&gt; ===


{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || اینگیلیسی ||کۊردي
|-
| دیم || Face || Dîmen 
|-
| زأی/ زأک/ وچه || Baby/Kid || Zarok
|-
| پیلˇپئر || Grand Father || Bapîr
|-
| جؤر || Up || jûr/Jûrewe 
|-
| اساره/ رؤجا || Star ||  Estêre/Stêrk
|-
| لاکو/ کؤر/ کیجا/ کئلکا || Girl || Kıç/Kîj
|-
| ریکه/ رئک/ رئه/ وچه || Boy || Kurr
|-
| پیتار || Ant || Mêlûre
|-
| سیفتال/ گرزک || Bee || Hengejalle
|-
| پیچا/ پیچه || Cat || Pışîle
|-
| نسا || Shadow || Nısê/Sêwer
|-
|  پیله/ گأت || Great || Gewre
|-
|  پئر || Father || Bawk
|-
| فودوشتن || Suck|| Mıjîn
|-
| وأستن/ یأسه || Appetite/ Desire || ?
|-
|  فودن/ شؤندن || Pouring of liquids|| Rıjanın/ Rıştın
|-
|  لیسک || Lubricious|| Lûs/Xız
|-
|  کرچ/ کرج || Brittle || Puşke
|-
|  دار || Tree|| Dar
|-
| چیشنک/ ملجه/ چیچینی || Sparrow|| Peresêlke/ Çoleke
|-
|  بشو || Go || Pıço
|-
|  هگیر/ فگیر || Take it in your hand || Bıgre
|-
|  هنگیر/ فنگیر || Dont take in your hand|| Megre
|-
|  پورد || Bridge|| Pırd
|}


===خؤندشؤن ؤ حرفؤن===
گيلکی بیسˇ دو ته حرف (صامت ىا همخوان) دأنه:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| پ || p || پورد 
|-
| ب || b || بال
|-
| ت/ط || t || توم
|-
| د || d || دأره
|-
| ک || k || کرجي
|-
| گ || g || گأره 
|-
| غ/ق || q || قاش 
|-
| ف || f || فو 
|-
| و || v || وأرش 
|-
| س/ص/ث || s || ساق 
|-
| ز/ض/ظ/ذ || z || زور 
|-
| ش || š || شل 
|-
| ژ || ž || ژیویر 
|-
| خ || x || خؤنخا 
|-
| ه/ح || h || هئن 
|-
| چ || c || چوچار 
|-
| ج || j || جیگه 
|-
| ر || r || راب 
|-
| ل || l || لاس 
|-
| م || m || مره 
|-
| ن || n || نمکار 
|-
| ی || y || یالمند 
|}

هف ته ني ساده خؤندش (مصوت ىا واکه) دأنه:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| آ || ā || کال 
|-
| او (ۊ) || u || سو
|-
| اي (ي) || i || شیم
|-
| ئ || e || گئشه
|-
| ؤ || o || چؤ
|-
| أ ||a || هأن 
|-
| ٚ || ə || کل 
|}

بانی سه جرگه تویم (مرکب) خؤندش&lt;ref&gt;مسعود پورهادی. زبان گيلکي. دانشنامه‌ی فرهنگ و تمدن گیلان، جلد ۱۶. رشت: نشر ایلیا ۱۳۸۷. ص۲۷.&lt;/ref&gt;:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| ؤۊ || ou || اؤۊربۊ (امرود) /ourbu/ 
|-
| آۊ || āu || زاۊ (شکؤمدار زنأی) /zāu/
|-
| آي || āi || ماي (ماهی) /māi/
|-
| ئي || ei || خئيل (جرگه) /xeil/
|-
| ۊؤ || uo || تۊؤر (تبر) /tuor/
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| ئی || ey || رئی (ریکه) /rey/ 
|-
| ٚی || əy || میدان /məydān/
|-
| أی || ay || أیوار (ای دفأر) /ayvār/
|-
| آی || āy || هأرای (زهار، فریاد) /harāy/
|-
| ؤی || oy || کؤیتا (کؤکته) /koytā/
|-
| ۊی || uy || اۊیتا (اؤکته) /uytā/ 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| آؤ || āw || ناؤدان /nāwdān/ 
|-
| ؤ || ow || اؤلاد /owlād/
|-
| أؤ || aw || أؤدؤ (دهن‌وله) /awdo/
|-
| ٚؤ || əw || خؤخوره (خرناسه) /xəwxurə/
|}

آخری خؤندش (ə) یکجور خؤندشه کي گيلکي مئن همه ته خؤندشؤن جي ویشتر به کار شنه ؤ یکچی ایسه a ؤ e مئن. گيلکي خؤندشؤنˇ بورز/بولند/کنده/پورز &lt;ref&gt;مسعود پورهادی. زبان گيلکي. دانشنامه‌ی فرهنگ و تمدن گیلان، جلد ۱۶. رشت: نشر ایلیا ۱۳۸۷. ص۲۶.&lt;/ref&gt;

===نامتا'ن (ضميرؤن)===
====شخصي نامتا====
گيلکي مئن شخصي نامتا دۊ جۊره&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;:
=====الف. سيوا شخصي نامتا=====

{| class=&quot;wikitable&quot;
! سيوا نامتا || شخصي نامتا (فاعلي) || شخصي نامتا (مفعۊلي)
|-
| أول شخصˇ فرد || مۊ، من || مأ، مره
|-
| دوم شخصˇ فرد || تۊ || تأ، تره
|-
| سىؤم شخصˇ فرد || اۊن، اۊ || اۊنه، وره
|-
| أول شخصˇ جم || أمان، أما، أمه، أمۊ، آمۊ || أمره
|-
| دوم شخصˇ جم || شۊمان، شۊما، شمه، شۊمۊ، شمۊ || شمره
|-
| سىؤم شخصˇ جم || أشان، ايشؤن (اۊشؤن)، ايشان || أشأنه، ايشؤنه (اۊشؤنه)، ايشانه
|}

=====ب. دشکسه شخصي نامتا=====


===فاعل===
گيلکي مئن، فاعل، شخص ؤ شماره' جي، فعلˇ همرأ جۊره&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;:

''مرىم ظرفؤنه بۊشؤسته.''

''مرىم ؤ زهرا ظرفؤنه بۊشؤستن.''

فاعل تينه حذف بۊبۊن ؤ فاعلˇ شخص ؤ شماره شأنه فعلˇ شناسه' جي فأمسن&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;:

''مۊ شنم. -&gt; شنم.''

''اۊ کيتابه هأىته. -&gt; کيتابه هأىته.''


===فعل===
گيلکي مئن فعل دۊ ته بنه دأنه: '''هسا بنه''' (مضارع) کي اۊنأجي اخباري هسا ؤ التزامي هسا ؤ أمر چاگۊده بنه باني '''بۊگذشته بنه''' کي مصدر ؤ مفعۊلي صفت ؤ بۊگذشته فعلؤن اۊنأجي چاگۊده بنه.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;


====مصدر====
مصدر، -ən ؤ -an همرأ تمنأ بنه. أگه ىکته فعلˇ بنه خؤندشˇ همرأ سر بمأ، اينˇ مصدر -n گينه: ''زئن'' ؤ ''خؤردن'' ؤ ''فۊدن''ˇ مۊسؤن.

====ماضي صرفان====
گيلکي مئن ماضي ساده و ماضي استمراري به ترتيب ايته بساته بۊنن:
*ماضي ساده: ب+بؤگذشته بۊنه+شناسه&lt;ref&gt;فرهنگ قادري || http://khurtav.blogfa.com/post-80.aspx&lt;/ref&gt;
*ماضي استمراري: بؤگذشته بۊنه+شناسه&lt;ref&gt;فرهنگ قادري || http://khurtav.blogfa.com/post-80.aspx&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! مصدر || بۊگذشته بۊنه || ماضي ساده؛ اول شخص مفرد || ماضي استمراري؛ اول شخص مفرد
|-
| خؤفتن || خؤفت || بخؤفتم || خؤفتم، خؤفتمه
|-
| خؤتن || خؤت || بخؤتم || خؤتم
|-
| بختن || خت || بختم || ختم
|}

===قىد===
نحوي أگه نيگا بۊکۊنيم گيلکي مئن دۊ جرگه قىد دأنيم: ىک جرگه '''حتماً''' ؤ '''مثلاً'''ˇ مۊسؤن قىدؤن ؤ ىک جرگه' ني '''خئلي''' ؤ '''ويشتر'''ˇ مۊسؤن.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

دومي جرگه قىدؤنه نشأنه جۊمله سر أردن: خئلي حسن کتاب خؤنه. أول جرگه '''جۊمله قىد''' ايسن أمما دومي جرگه، '''فعلي جرگه قىد'''ن.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

===جۊمله===
گيلکي مئن کلمه'نˇ ترتيب ''فاعل-مفعۊل-فعل'' ايسه.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;  بسچي گاگلف مفعۊل تينه فعلˇ پسي بأ أمما مننئه فاعلˇ پيش بأ:

''علي کيتابه خؤنه.''

''علي خؤنه کيتابه.''

====ناشخصي ساخت====
ناشخصي ىا غىرˇشخصي جۊمله'ن اۊ جۊمله'نن کي ايشؤنˇ فعل، خۊشؤنˇ فاعلˇ همرأ جۊر نئه ؤ اي جۊمله'نˇ فعلˇشناسه سىؤم شخصˇ فرد ايسه: '''مأ تشنه'.'''&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

اي جۊمله'نˇ فعلؤن حسي ايسن ؤ ىعني ىکته مرجع خأنن کي ىکته تجرۊبه ىا حسه نسبت بدئن اۊ مرجعه. پس مننئن '''نمأ نامتا''' (ضمير ناملفوظ) بدأرن: گۊشنه'.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

اي جۊمله'نˇ مئن، فعلˇ مرجع مننئه بيجؤن بۊبۊن. پس أگه تينيم بدأريم: ''مأ گۊشنه''' ىا ''حسنه گۊشنه''' ىا ''سگؤنه گۊشنه'''؛ مننيم بۊگؤىم ''ميزه گۊشنه'''.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

اۊ نؤمي جرگه کي ناشخصي جۊمله'نˇ سر هأنه، فاعل نئه؛ اي نؤمي جرگه مفعۊله کي شنه فاعلˇ خالي جيگه مئن نيشينه

==گيلکي دپ==
''&lt;sub&gt;اصلˇ وانيويس: [[گيلکي نیویشتن]]&lt;/sub&gt;''

صد سالˇ أخيرˇ مئ هرکي هرجۊر کي دوس دأشت گيلکي بنويشته کي البته ويشتري آرامي خطˇ جي نيويسنن کي ايرانˇ مئن به اشتبا&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458#g1&lt;/ref&gt; عربي ىا فارسي خۊ دۊخؤنده بنه؛ اي خطˇ مئن هرکي هرجۊر داب ض زاکۊن کي دۊرۊس تشخيص بده عمل کؤنه امما [[گیله‌وا|گيلوا]] مجله يکته دابدستۊر پيش بنأبۊ کي چورنه چورنه بۊبؤ دابدستۊري کي گيلوا مئن بکي-ويريس بکارشنه ؤ اينˇ گتن کارکتر کۊچˇ هف (ˇ) ايسه.

۱۵۸۸ اسفندار ما، [[ورگ (اينترنتي جيگه)|ورگ]]، گيلوا دابدستۊرˇ سر يکته شيوه-نامه ؤ [[کاربر:Varg/پؤرؤژهٰ‌ن/گيلکي کيليدتأخته|کيليدتأخته]] (Keyboard) مؤنتشر بۊده کي شأنه گۊتن منسجمترين دابدستۊري ايسه کي تاهيسه بيرين بمأ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید]&lt;/ref&gt;

ورگˇ پيش بنأ شيوه ايتؤره:

&lt;sub&gt;''(اي وؤت، اي سربسˇ جي نقل بؤدره: [https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید])''&lt;/sub&gt;

'''چۊتؤ خأ اي خطˇ جي گيلکي نيويشتن؟'''


ا. نؤميترين ؤ مؤهمترين نشؤنه، “ˇ” ايسه کي شؤا(ə) نۊشؤن دئنه. امما قراردادˇ جي أمه اينه همته اضافي ترکيبؤنˇ مئن کاراگينيم.

ملکي اضافه: ماکانˇ جۊف

وصفي اضافه: سۊرخˇ رۊجا

هرماله اضافه: اۊتاقˇمئن

دقت بکۊنين کي “ˇ” دۊ جا أصلن بکارنشنه. ىکته مفعۊلي نشؤنه جا: من تي پسره بيدئم. پس أگه اي جومله’ ايتؤ بنويسيم که “من تي پسرˇ بيدئم” دوروس نيه. چۊن پئرˇ پسي “ه” ىکته سيوا کلمه ايسه ؤ مفعولي نشؤنه ايسه. اؤکته “ايسه” فعلˇ مئنه: اۊن تي مأره. که أگه بنويسيم “اۊن تي مأرˇ” غلطه. چۊن ائره م مأرˇ پسي “ه” ىکته فعله: اۊن تي مأر ايسه.

– گاگلف لازمه کي تأکيد بۊکۊنيم ىکته کلمه مئن ىکته گب (حرف)ˇ پسي، شؤا دأنيم؛ اي جۊر وختؤن شأنه کۊچˇ هفته کاراىتن. وٚرگ ىا کٚلˇ مۊسؤن. گيلکي کيليدتأخته مئن أگه شيفتˇ کيليده بدأرين ؤ کۊچˇ هفته بزنين، تينين ىکته گبˇ جؤر شؤا بنين. اما نخأ اي کارˇ مئن تۊند شؤن؛ گيلکي-نيويسي مئن نخأ گبؤنˇ جؤر ؤ جير اعراب نأن.


ب. a ىا فتحه خؤندشˇ جا (چي کۊتا چي دکشه) “أ” (ىزبر: yəzəbər) کاراگينيم: تأ، دأنم، پأچ، دأرم.


ج. اۊ کلمه’نˇ مئن کي “ه” همره سرهنن ؤ اي “ه” ىکته خؤندشˇ جا ايسه (خؤنه، فرده ؤ…)، أگه لازم ببۊن کي مفعۊلي نشؤنه ىا “ايسه” جا ىکته فتحه بچربؤنيم کلمه سراخره، “أ” جا، چۊن خأنيم کلمه ظاهر ؤ صورته بدأريم “‘” کاراگينيم: خؤنه’، فرده’، خسته’بؤستم، پياده’بم.


د. e ىا کسره خؤندشˇ جا (چي کۊتا چي دکشه) “ئ” (ىزير: yəzir) کارأگينيم: زئن، مئبه، زئندرم.


ه. o ىا ضممه خؤندشˇ جا (چي کۊتا چي دکشه ىا چي ow خؤندشˇبه) “ؤ” (ىپيش: yəpiš) کاراگينيم: شؤن، شؤ، خؤ، مۊسؤن.


و. اۊ کلمه’ني که “ه” ىا “ا” همره سرهنن، اۊشؤنˇ جم دوستنˇبه چۊن خأنيم کلمه ظاهر ؤ صورته بدأريم، “‘” کاراگينيم ؤ أگه کلمه “ي” همره سربأ، “ئ” کاراگينيم: خؤنه’ن، پا’ن، کاسپيئن/کاسپئن، تيتيئن/تيتئن.


ز. اي خطˇ مئن نيمفاصله ندأنيم. هر جا بدين نيمفاصله خأنين، اۊنˇ جهاني معادله کاراگيرين: دأش (-).


ح. u خؤندشˇ به، چي دکشه چي کۊتا، “ۊ” کاراگينيم: فۊوؤستن، دۊر، پۊر.


ط. i خؤندشˇ به، چي کۊتا چي دکشه، “ي” کاراگينيم کي هم وختي سيوا بنويشته بنه ؤ هم وختي ىکته حرفه دچکئنه، نؤقطه دأنه. “تيتي” مۊسؤن.


ى. اۊ کلمه’نˇ مئن کي دۊ ته گب (حرف)ˇ همره کي ىکته خؤندشˇ نماىنده ايسن سرأگينه (ايران، اؤره، ائره ؤ…)، اولي أليف هۊتؤ کي هميشک داب بو بنويشته بنه امما بۊخؤنده نبنه.


ک. تۊىم خؤندشؤنˇ به کي گيلکي خۊشئبه دأنه، هي علامتؤنه خأ تۊىم گۊدن: تيۊل، ريۊت ؤ…


ل. y گبˇ جا، “ى” کاراگينيم کي هم وختي سيوا بنويشته بنه ؤ هم وختي ىکته حرفه دچکئنه، بينؤقطه': چأىي، حسنى.


م. اۊ کلمه’ني که اۊشؤنˇ مئن ي پسي، ى هنه، بيه، ديا، پياز ؤ… مۊسؤن، خالي “ي” بنويشته بنه: بيه، ديا، بيه، پياز ؤ…


ن. سيوانيويسي ىا دچکسه-نيويسي، اصلˇ ملاک کلمه استقلاله. ىعني ىکته کلمه وابينؤن خأ کسؤنه دچکئن مگر اينکه باخى ملاکؤن ىا نيويشتاري عادتؤن مانع ببۊن. مثلن، مؤستمر فعلؤنه چۊن ىکته مۊستقل فعل ؤ ىکته کلمه ايسن دچکسه نويسنيم: شؤندرم، بمأبۊ ؤ خؤردئدرم. هيتؤرم “بي” ؤ “نا” مۊسؤن پيشوندؤن: بيکس، بيسواد، نابلد ؤ…

– هرجا فاصله ىا نيمفاصله لازم بۊ، دأش (-) کاراىته-بنه: خؤرده-درم، فورته-دبۊ.


س. گيۊمه وأسي، هۊ جهاني ؤ استاندارد گيۊمه’ (“”) کارأگينيم. گيۊمه اي جاؤن کاراىته-بنه:

– اۊ گبي که ىک جا ىا ىک کسˇ جي نقل بنه.

– خاصˇ نؤمؤن ؤ خاصˇ کلمه’ن، تيترؤن، فندي ؤ علمي اصطلاحؤن (هر وؤتˇ مئن خالي ىک دفأ).


ع. نؤمره-نيويسي مئن، أعشاري نؤمره’نˇ مئن مؤمىئز (/) بکارشنه (۲۳/۴۰۵) ؤ هزارگانˇ سۊ رقمه سيواگۊدنˇبه هۊ علامتي که دونىا مئن دابه ( ۳,۰۴۰,۰۰۴,۰۰۵,۰۶۰) کاراىته-بنه.


ف. پس گيلکي أليفبي اۊجۊر کي بۊگذشته جي فرسه أمي دس (محمۊد پاىنده لنگرۊدى فرهنگˇ گيل و دىلم) ؤ چاکۊنواکۊني که أمه پيش نئنيم، ايتؤره:

أليف (آ، ا، أ)، بي (ب)، پي (پ)، تي (ت)، ثي (ث)، جأم (ج)، چي (چ)، حي (ح)، خي (خ)، دال (د)، ذال (ذ)، ري (ر)، زي (ز)، ژي (ژ)، سين (س)، شين (ش)، صات (ص)، ضات (ض)، طأى (ط)، ظأى (ظ)، عىن (ع)، غىن (غ)، في (ف)، قاف (ق)، کاف (ک)، گاف (گ)، لام (ل)، ميم (م)، نۊن (ن)، وؤ (و، ؤ، ۊ)، ىه (ى، ئ، ي)، هئ گرد (ه).&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید]&lt;/ref&gt;

==گيلکي دئبار==

[[فاىل:Gilaki_Language_Location_Map.PNG]]

گيلکي خو تاریخ ؤ ادبیاته دأنه. پیرشرفشا شئرؤنˇ دیوانˇ مورسؤن کي هشتۊمي قرنˇ هجری قمری جي بجا بمؤنسه.&lt;ref&gt;رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون). گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.&lt;/ref&gt;  بخشی جه قدیمي آثار که یا به گیلکي بأنوشته ببه یا بخش هایی جه اؤن گیلکي ايسه: ۱.تفسیر قران سورتچی(قرن۷) ۲.مقامات الحریری(قرن۷) ۳.دیوان پیر شرفشاه دولابی(قرن۸) ۴.الکفایه(قرن۹) ۵.الابانه(قرن۹) ۶.تفسیر کتاب الله(قرن۹) ۷.تفسیر مؤغنیسا(قرن۹) ۸.دوم مشیخ زیدی(قرن۹) ۹.سوم مشیخ زیدی(قرن۹) ۱۰.قصیده طنطرانیه(قرن۹) گيلکي جي تا هفتؤمي قرن ه.ق وؤت بجا بمؤنسه. [[پیرشرفشا دولایی]] دیوان کي گيلکي زوان ئبه ىکته پیله سنده.&lt;ref&gt;دیوان پیرشرفشاه دولائی. به کوشش دکتر محمدعلی صوتی، ناشر بنياد فرهنگ ايران، تهران، 1358.&lt;/ref&gt; جغرزˇ اون، نهؤمی قرن جي، [[قاسم انوار]]ˇ شئرؤنˇ دیوان بمؤنسه کي اونˇ مئن گيلکي غزل دره. نهؤمی قرنˇ جي به بعد دئه گيلکي جي پۊر پورˇ وؤت هنأ تا مشروطه زمت کي حتا چن سوره انجیلˇ جي واگردؤن ببؤ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون).  گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.]&lt;/ref&gt;

سیˇ چن ته گيلکي کلمه راجه به جؤنورشناسی، نسخه‌ی خطی «خواص الحیوان»ˇ مئن (ملاعلی کامی لاهیجانی) دره کي الؤن [[ترهان]]ˇ دانشگا کتابخؤنه مئن هنأ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون).  گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.]&lt;/ref&gt;

سیزدهؤمی قرن مئن، [[سید ظهیرالدین مرعشی]] «تاریخ طبرستان، رویان و مازندران»ˇ جي ىکته واوینه (بنای آمل) [[میرزا ابراهیم گیلانی]] به گيلکي واگردؤنه.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون).  گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.]&lt;/ref&gt;

یکته گيلکي شئر ني [[خان احمد خان]] جي بجا بمؤنسه کي دانشگا تهران کتابخؤنه مئن هنأ&lt;ref&gt;پژوهشگر، ابوالقاسم. [https://web.archive.org/web/20210420034330/https://www.webcitation.org/6FsvEXaYg «معرفی برگی از نسخه خطی اشعار گيلکي خان احمد گیلانی»]. پیام بهارستان (تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس) ۲، ش. ۱۳ (۱۳۹۰): ۱۰۶۹. [http://www.ensani.ir/storage/Files/20120413184126-8049-225.pdf اصلی نسخه] جي بایگانی ببؤ.&lt;/ref&gt;:
'''
شده‌ام زار و پریشان دَرَم جان کَنَشا | دل پُر خون مو از عشق تو مانی آتشا

تو باَغیار نشینی می دِلا خون کُانی | تو بگو چه بَکُنَم مردمانَ سَرزَنَشا

شیوه دلبری و عشوه و ناز و غمزه | هرچه دُانی توبَکُن آنچه تو ذاتی رَوَشا

از فراق تو مُجَم [مَجَم] کوچه بکوچه شب و روز | همدَمی خود بَگُدی همسر تُرک طالَشا

موکه تا [تَ] هیچ نَگُتامو تو خود آزرده یَه بی | دو هزار چه موتی دانم یَکتا و اگُتَه نَشا'''

[[پرونده:Karkiya Xan Ahmad xan-e do'om.PNG|بندانگشتی|600px|وسط|یکته ولگ نسخه خطی کي خان احمد خان گيلکي شئرؤن اون سر بنویشته نأ]]

یکته دئه سربس، گيلکي قدیمی وؤتˇ وأسی، «تفسیر کتاب الله» ایسه، ابوالفضل بن شهردویر دیلمی کي هشتؤمی قرنˇ مئن بنویشته ببؤ ؤ اونˇ مئن قرآن به گيلکي واگردؤنه ؤ تفسیر ببؤ.&lt;ref&gt; [https://www.academia.edu/2912872/%D9%86%D8%B3%D8%AE%D9%87_%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D9%84%D9%85%DB%8C_-_%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D9%87 تفسیر کتاب‌الله/ ابوالفضل بن شهردویر دیلمی؛ با مقدمهٔ محمد عمادی حائری. تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی. قم: کتابخانه‌ٔ تخصصی تفسیر و علوم قرآنی. ۱۳۸۸.]&lt;/ref&gt;

[[مازیار]] (کی مازندرؤنی بو ؤ ۲۱۸ تا ۲۲۵ ه.ق حوکومت گود) خو نامه‌ٰنˇ مئن به عباسی خلیفه، خوشه گیلˇ گیلان دخؤنه ؤ خلیفه ني اینه جیلˇ جیلان (گیلؤنˇ گیل؛ فارسی: گیل گیلها) دخؤند. اي اول سندی ایسه کي یک نفر خودش ؤ خو مردومه گیل دخؤند. هنۊزم مازندرانˇ غربˇ کوهؤنˇ مئن، گالشؤن، جیرا (جؤلگه) دخؤنن: گیلؤن. 

[[فردؤسی]]، خو [[شاهنامه]] مئن، اؤره کي '''منوچهر'''، '''سلم''' ؤ '''تور'''ˇ جي انتقام بکشه، نویسنه: 

''سپه را ز درىا به هامون کشید | ز چین دژ سوی آفریدون کشید

چو آمد به نزدیک تمیشه باز | نیا را به دیدار او بد نیاز

ز دریای گیلان چو ابر سیاه | دُمادُم به ساری رسید آن سپاه''

بازین کي '''فریدون''' مازندرانˇ مردومˇ همره شنه منوچهرˇ استقبال:

''به زرین ستام و به زرین کمر | به سیمین رکاب و به زرین سپر

ابا گنج و پیلان و با خواسته | پذیره شدن را بیاراسته

همه گیل مردان چو شیر یله | ابا طوق زرین و مشکین کله.''

شاهنامه مئنم، فردؤسی مازندرانˇ مردومه گیل دخؤنه. 

[[نظامی گنجوی]] ني مازندراني‌ئنه گیل دؤنس؛ خو [[اسکندرنامه]] مئن وختی گه اسکندر، ایران ؤ رومˇ سپاهˇ همره شنه اوروسؤن (روسؤن)ˇ جنگ، اینˇ پهلوانؤنه نؤم بئنه:

''زریوند گیلی ز مازندران | نیال یل از کشور خاوران''

'''زریوند''' ني رجز خؤندن و فأزمه گودنˇ زمت گونه:

''زریوند مازندراني منم | که بازی بود جنگ اهریمنم''

زریوند چن نفره کوشنه تا بیلاخره بکوشتن شنه ؤ اسکندر ناراحت بنه:

''جهاندار از آن کار شد تنگدل | که سالار گیلی درآمد به گل''

[[ناصرالدین شا]] ني خو مازندرانˇ سفرنامه مئن، تبعیدی کوردؤنه ایل دخؤنه ؤ کلاردشتˇ محلي‌ئنه گیل. ایتؤ نظر هنه کي مازندران نی، دیلمˇ مورسؤن، جیگه نؤم (اسم مکان) ببون ؤ ربطی به قومیت ؤ زوان ندأره. اي سربسؤن همه اینه نشؤن دئنن کي کاسپي درىا کلسیا چافˇ مردۊم (تالشؤنˇ جي تا گیلانˇ گیلکؤن تا مازندرانˇ گیلکؤن تا حتا گلستانˇ گیلکزوانؤن) ىکته ریشه و بنه جي ایسن ؤ هرته خو جیگه ؤ سامؤنˇ نؤمه خو سر بنأ اما همه‌ته گيلکي گب زئنن ؤ ایشؤنˇ زوان گيلکي ىا گئلئکی ایسه. پس اي دوروس نیه کي گیلانی‌ئن، گيلکي ؤ گیلک بؤنه خوشؤنˇ انحصارˇ مئن بدؤنن. 


==بيريني خال==
*[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون)]
*[http://globalrecordings.net/program/C08110 چن‌ته صوتی فايل، به گيلکی]
*[http://www.briancoad.com/checklists/farsinameslist.htm Freshwater Fishes of Iran]
*[https://web.archive.org/web/20150619024843/http://v6rg.com/?p=10309 فعل مرکب گيلکي]
*[https://web.archive.org/web/20150221030708/http://v6rg.com/?p=9640 افسانه‌های زبان گيلکي] (اونچی که راجه به گيلکي دؤنین ؤ امکان دأنه اشتبا ببون!)
*[https://web.archive.org/web/20150815180741/http://v6rg.com/?page_id=9197 گيلکي مدرسه] (اینترنتی گيلکي باموجین)
*[https://web.archive.org/web/20131209062357/http://v6rg.com/?p=8044 ساخت مستمر (در جریان) در فعل‌های گيلکي]
*[https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید]

==جیرنویس==
{{جیرنویس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:ايرانˇ زوانؤن]]
[[رده:شۊمالغربي ايراني زوانؤن]]
[[جرگه:گيلکي]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>tpq15wy6gfznv2az67ctyibvupxvbi4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156997</id>
      <parentid>156973</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:45:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34960" sha1="4zz190joczlwwhckkmlxd61ca0wrhd2" xml:space="preserve">{{زوان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|زوان ٚ نام= گيلکي
|زوان ٚ بۊمي نام= گيلکي، گيليکي، گئلکي
|زوان ٚ باخي نامان= 
|زوان ٚ داميشک ٚ نامان= 
|تصویر= Gilaki in Nastaliq.png  
|اندازه تصویر= 250px
|زوان ٚ بومي جيگایان= کاسپين ٚ نسا
|گۊتنکسان ٚ شۊمار= 
|زوان ٚ درزا= {{•}}[[هيندۊاۊرۊپايي زوانان|هيندۊاۊرۊپايي]]{{سخ}}{{•}}[[هيندۊايراني زوانان|هيندۊايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي ايراني زوانان|خۊرخۊسي ايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي کلسيايي ايراني زوانان|خۊرخۊسي کلسيايي ايراني]]{{سخ}}{{•}}گيلکي
|أولي گۊنه‌ئن= 
|معىار ٚ گۊنه‌ئن= 
|گۊىشان= 
|لئجه‌ئن= 
|نيويشتن ٚ سيستم= [[گيلکي أليفبي]]
|زوان ٚ رسمي جيگایان= 
|أقليت ٚ زوان= 
|زوان ٚ آکادمي‌ئن= 
|ايزؤ ۱–۶۳۹= 
|ايزؤ ۲–۶۳۹= 
|ايزؤ ۳–۶۳۹= glk
|گلاتؤلؤگ= 
|زوان شينأسي=
}}
[[ايران|گیلَکی،]] '''[[ايران|آرادٚ]] زوان''' ایسهوٚ ڤ یتا زوان ٚ نؤم ایسه گه [[گيلک|گیلٚکآٚن]] اۊن ٚ أمرأ گب زنن. اي زوؤن  کاسپی ٚ شي ایسه و [[ايران|ايراني خۊرخؤسي-کليسایي]] هال ٚ مئن جیگا‌ بیته دأره.&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0960982206011390&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Academic American Encyclopedia By Grolier Incorporated, page 294&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The Tati language group in the sociolinguistic context of Northwestern Iran and Transcaucasia By D.Stilo, pages 137-185&lt;/ref&gt; اي زوؤن ٚ گۊتنکسؤن ٚ تئداد-ه [[اتنؤلؤگ]] سال ٚ 2026 مئن ۱۹۴،۴۴۴،۴۴۴ گپ زن ڤ ۱۹۴٬۱۲۲٬۸۳۱ اصالتا گیلَٚک گپ زم داشتیبۆ ای زوان گ دیباری تٚرن زپان ایسه ای هوٚرٚ میٚن ری.&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt; گه ألبت مۊختلف ٚ سربسؤن ٚ مئن اي آمار جيرجؤر دأره. اي زوؤن ٚ جۊغرأفي شر-ه [[کاسپي دریا]] ٚ نسایي لک ٚ جي دا [[ألبۊرز ٚ ارتفاعات|ألبۊرز ٚ کتلستان]] مؤعرفي گۊده شأنه. ولي اين ٚ طۊلي (جۊغرافي طۊل، خۊرتؤو-خۊرخؤس) محدۊده سر نظرات مۊتناقضه یأ ايختلافات نيأ. گيلکيیوٚ بٚه گيلکي خط ٚ جي نويسنن. 194,444,444 people speak Gilaki as their first language &amp; are Gilak.

==گۊیشؤن==


گيلکي زوؤن-ه فی‌الواقع اين ٚ [[لفظˇ زنجيله|زنجيله‌یي گۊیشؤن]] چاؤننن ؤ هۊته گه اۊن ٚ نؤم ٚ جي مۊشخصه زنجيل ٚ مۊسؤن کسن-ه مۊرتبط أ وصل هيسن. خلئن سأی بؤده دأرن گه گيلکي‌ گۊیشؤن-ه توخس بؤنن ؤ اۊشؤن ٚ ره محدۊده مشخص چاؤنن أمما اي تقسيمؤن کسن ٚ همرأ خلي متناقضن. یه پأره زوؤن‌شناسؤن أ هامۊج‌کسؤن معتقدن گيلان أ مازرۊن ٚ گۊیشؤن-ه خأن یته زوؤن ٚ شي دؤنسن گه گيلکي/تبري دؤخؤندن بۊنه.

#
#
#
#
#

==گيلکي واجه‌ئن==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! بيه پيش
! بيه پس
! اينگيليسي
|-
| ديم || ديم
| Face
|-
| زمات، زمت || زمات
| Time
|-
| جؤر|| جؤر
| Up
|-
| جير || جير
| Down
|-
|بۊن
|بۊن
|Under
|-
| پئر || پئر
| Father
|-
| زأک، زأی || زای / زاک
| Baby / Kid
|-
| ريکه، وچه || رِی / رِئک
| Boy
|-
| لاکۊ / دتر || کؤر / کیلکا / لؤی / دَتَر
| girl / Daughter
|-
|زن پئر || زن پئر
|Father in law
|-
|مار || مار
|Mother
|-
|خاخۊر || خاخۊر
|Sister
|-
|برار، برأر || برار
|Brother 
|-
|شۊ برأر || مردˇ برار
|Brother in law
|-
|شۊ مار|| مردˇ مار
|Mother in law
|-
| پيله، پيلا || پيله
| Great
|-
| ليسک || ليسک
| Lubricious
|-
| کرچ || کَرچ
| Brittle
|-
| وارگنئن، درگئنتن || اۊرگادن / وارگادن
| Hangning
|-
| هکشئن || فَکِشِن / دکشن
| Drag
|-
| فۊدۊشتن || فۊدۊشتن / اۊدۊشتن
| Sucking
|-
| واسَن || واستن
| Appetite or Desire
|-
| فؤدن، شؤندن، کألئن || فۊکۊدن / فۊگۊدن
| Pouring of Liquids
|-
| دار || دار
| Tree
|-
| سیفتال || گَرزَک
| Bee
|-
|تيتيل
|چيچيلاس / ککر
|Dragonfly
|-
| گؤ، مال || گاب
| Cow
|-
| پیچا/پیچا کوته || پیچا/پیچا کوته
| Cat/Kitty
|-
|آغۊز / گۊرکان
|آغۊز
|Nut
|-
| بیلی / سیکا
| بیلی
| duck
|-
| کرک || کَرک
| Hen
|-
| ملجه / چيچيني || چيچيني
| Sparrow
|-
|ميۊلئم
|لانتي
|Snake
|}

==گيلکي دابدستور==
===أليفبي===
گيلکي أليفبي اۊجۊر کي بۊگذشته&lt;ref&gt;محمود پاینده لنگرودی. فرهنگ گیل و دیلم. نشر امیرکبیر. ۱۳۶۸.&lt;/ref&gt; جي فرسه أمي دس ايتؤره:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! رديف !! حرفˇنؤم !! حرف
|-
| ۱ || کۊجي هفت || ˇ
|-
| ۲ || أليف || آ، أ، ا
|-
| ۳ || بي || ب
|-
| ۴ || پي || پ
|-
| ۵ || تي || ت
|-
| ۶ || ثي || ث
|-
| ۷ || جأم || ج
|-
| ۸ || چي || چ
|-
| ۹ || حي || ح
|-
| ۱۰ || خي || خ
|-
| ۱۱ || دال || د
|-
| ۱۲ || ذال || ذ
|-
| ۱۳ || ري || ر
|-
| ۱۴ || زي || ز
|-
| ۱۵ || ژي || ژ
|-
| ۱۶ || سين || س
|-
| ۱۷ || شين || ش
|-
| ۱۸ || صات || ص
|-
| ۱۹ || ضات || ض
|-
| ۲۰ || طأى || ط
|-
| ۲۱ || ظأى || ظ
|-
| ۲۲ || عىن || ع
|-
| ۲۳ || غىن || غ
|-
| ۲۴ || في || ف
|-
| ۲۵ || قاف || ق
|-
| ۲۶ || کاف || ک
|-
| ۲۷ || گاف || گ
|-
| ۲۸ || لام || ل
|-
| ۲۹ || ميم || م
|-
| ۳۰ || نۊن || ن
|-
| ۳۱ || وؤ || و، ۊ، ؤ
|-
| ۳۲ || ىه || ي، ى، ئ
|- 
| ۳۳ || هئ گرد || ه
|}

[[پرونده:گيلکي أليفبي.ogg|بندانگشتی|راست|گيلکي أليفبي]]


=== ایپچه گيلکي کلم&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140802095522/http://v6rg.com/?p=9412 ورگ. چنته نؤکته، گيلکي و فارسی و ایشؤنˇ هدأهگیرˇ جی.]&lt;/ref&gt; ===


{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || اینگیلیسی ||کۊردي
|-
| دیم || Face || Dîmen 
|-
| زأی/ زأک/ وچه || Baby/Kid || Zarok
|-
| پیلˇپئر || Grand Father || Bapîr
|-
| جؤر || Up || jûr/Jûrewe 
|-
| اساره/ رؤجا || Star ||  Estêre/Stêrk
|-
| لاکو/ کؤر/ کیجا/ کئلکا || Girl || Kıç/Kîj
|-
| ریکه/ رئک/ رئه/ وچه || Boy || Kurr
|-
| پیتار || Ant || Mêlûre
|-
| سیفتال/ گرزک || Bee || Hengejalle
|-
| پیچا/ پیچه || Cat || Pışîle
|-
| نسا || Shadow || Nısê/Sêwer
|-
|  پیله/ گأت || Great || Gewre
|-
|  پئر || Father || Bawk
|-
| فودوشتن || Suck|| Mıjîn
|-
| وأستن/ یأسه || Appetite/ Desire || ?
|-
|  فودن/ شؤندن || Pouring of liquids|| Rıjanın/ Rıştın
|-
|  لیسک || Lubricious|| Lûs/Xız
|-
|  کرچ/ کرج || Brittle || Puşke
|-
|  دار || Tree|| Dar
|-
| چیشنک/ ملجه/ چیچینی || Sparrow|| Peresêlke/ Çoleke
|-
|  بشو || Go || Pıço
|-
|  هگیر/ فگیر || Take it in your hand || Bıgre
|-
|  هنگیر/ فنگیر || Dont take in your hand|| Megre
|-
|  پورد || Bridge|| Pırd
|}


===خؤندشؤن ؤ حرفؤن===
گيلکی بیسˇ دو ته حرف (صامت ىا همخوان) دأنه:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| پ || p || پورد 
|-
| ب || b || بال
|-
| ت/ط || t || توم
|-
| د || d || دأره
|-
| ک || k || کرجي
|-
| گ || g || گأره 
|-
| غ/ق || q || قاش 
|-
| ف || f || فو 
|-
| و || v || وأرش 
|-
| س/ص/ث || s || ساق 
|-
| ز/ض/ظ/ذ || z || زور 
|-
| ش || š || شل 
|-
| ژ || ž || ژیویر 
|-
| خ || x || خؤنخا 
|-
| ه/ح || h || هئن 
|-
| چ || c || چوچار 
|-
| ج || j || جیگه 
|-
| ر || r || راب 
|-
| ل || l || لاس 
|-
| م || m || مره 
|-
| ن || n || نمکار 
|-
| ی || y || یالمند 
|}

هف ته ني ساده خؤندش (مصوت ىا واکه) دأنه:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| آ || ā || کال 
|-
| او (ۊ) || u || سو
|-
| اي (ي) || i || شیم
|-
| ئ || e || گئشه
|-
| ؤ || o || چؤ
|-
| أ ||a || هأن 
|-
| ٚ || ə || کل 
|}

بانی سه جرگه تویم (مرکب) خؤندش&lt;ref&gt;مسعود پورهادی. زبان گيلکي. دانشنامه‌ی فرهنگ و تمدن گیلان، جلد ۱۶. رشت: نشر ایلیا ۱۳۸۷. ص۲۷.&lt;/ref&gt;:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| ؤۊ || ou || اؤۊربۊ (امرود) /ourbu/ 
|-
| آۊ || āu || زاۊ (شکؤمدار زنأی) /zāu/
|-
| آي || āi || ماي (ماهی) /māi/
|-
| ئي || ei || خئيل (جرگه) /xeil/
|-
| ۊؤ || uo || تۊؤر (تبر) /tuor/
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| ئی || ey || رئی (ریکه) /rey/ 
|-
| ٚی || əy || میدان /məydān/
|-
| أی || ay || أیوار (ای دفأر) /ayvār/
|-
| آی || āy || هأرای (زهار، فریاد) /harāy/
|-
| ؤی || oy || کؤیتا (کؤکته) /koytā/
|-
| ۊی || uy || اۊیتا (اؤکته) /uytā/ 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| آؤ || āw || ناؤدان /nāwdān/ 
|-
| ؤ || ow || اؤلاد /owlād/
|-
| أؤ || aw || أؤدؤ (دهن‌وله) /awdo/
|-
| ٚؤ || əw || خؤخوره (خرناسه) /xəwxurə/
|}

آخری خؤندش (ə) یکجور خؤندشه کي گيلکي مئن همه ته خؤندشؤن جي ویشتر به کار شنه ؤ یکچی ایسه a ؤ e مئن. گيلکي خؤندشؤنˇ بورز/بولند/کنده/پورز &lt;ref&gt;مسعود پورهادی. زبان گيلکي. دانشنامه‌ی فرهنگ و تمدن گیلان، جلد ۱۶. رشت: نشر ایلیا ۱۳۸۷. ص۲۶.&lt;/ref&gt;

===نامتا'ن (ضميرؤن)===
====شخصي نامتا====
گيلکي مئن شخصي نامتا دۊ جۊره&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;:
=====الف. سيوا شخصي نامتا=====

{| class=&quot;wikitable&quot;
! سيوا نامتا || شخصي نامتا (فاعلي) || شخصي نامتا (مفعۊلي)
|-
| أول شخصˇ فرد || مۊ، من || مأ، مره
|-
| دوم شخصˇ فرد || تۊ || تأ، تره
|-
| سىؤم شخصˇ فرد || اۊن، اۊ || اۊنه، وره
|-
| أول شخصˇ جم || أمان، أما، أمه، أمۊ، آمۊ || أمره
|-
| دوم شخصˇ جم || شۊمان، شۊما، شمه، شۊمۊ، شمۊ || شمره
|-
| سىؤم شخصˇ جم || أشان، ايشؤن (اۊشؤن)، ايشان || أشأنه، ايشؤنه (اۊشؤنه)، ايشانه
|}

=====ب. دشکسه شخصي نامتا=====


===فاعل===
گيلکي مئن، فاعل، شخص ؤ شماره' جي، فعلˇ همرأ جۊره&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;:

''مرىم ظرفؤنه بۊشؤسته.''

''مرىم ؤ زهرا ظرفؤنه بۊشؤستن.''

فاعل تينه حذف بۊبۊن ؤ فاعلˇ شخص ؤ شماره شأنه فعلˇ شناسه' جي فأمسن&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;:

''مۊ شنم. -&gt; شنم.''

''اۊ کيتابه هأىته. -&gt; کيتابه هأىته.''


===فعل===
گيلکي مئن فعل دۊ ته بنه دأنه: '''هسا بنه''' (مضارع) کي اۊنأجي اخباري هسا ؤ التزامي هسا ؤ أمر چاگۊده بنه باني '''بۊگذشته بنه''' کي مصدر ؤ مفعۊلي صفت ؤ بۊگذشته فعلؤن اۊنأجي چاگۊده بنه.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;


====مصدر====
مصدر، -ən ؤ -an همرأ تمنأ بنه. أگه ىکته فعلˇ بنه خؤندشˇ همرأ سر بمأ، اينˇ مصدر -n گينه: ''زئن'' ؤ ''خؤردن'' ؤ ''فۊدن''ˇ مۊسؤن.

====ماضي صرفان====
گيلکي مئن ماضي ساده و ماضي استمراري به ترتيب ايته بساته بۊنن:
*ماضي ساده: ب+بؤگذشته بۊنه+شناسه&lt;ref&gt;فرهنگ قادري || http://khurtav.blogfa.com/post-80.aspx&lt;/ref&gt;
*ماضي استمراري: بؤگذشته بۊنه+شناسه&lt;ref&gt;فرهنگ قادري || http://khurtav.blogfa.com/post-80.aspx&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! مصدر || بۊگذشته بۊنه || ماضي ساده؛ اول شخص مفرد || ماضي استمراري؛ اول شخص مفرد
|-
| خؤفتن || خؤفت || بخؤفتم || خؤفتم، خؤفتمه
|-
| خؤتن || خؤت || بخؤتم || خؤتم
|-
| بختن || خت || بختم || ختم
|}

===قىد===
نحوي أگه نيگا بۊکۊنيم گيلکي مئن دۊ جرگه قىد دأنيم: ىک جرگه '''حتماً''' ؤ '''مثلاً'''ˇ مۊسؤن قىدؤن ؤ ىک جرگه' ني '''خئلي''' ؤ '''ويشتر'''ˇ مۊسؤن.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

دومي جرگه قىدؤنه نشأنه جۊمله سر أردن: خئلي حسن کتاب خؤنه. أول جرگه '''جۊمله قىد''' ايسن أمما دومي جرگه، '''فعلي جرگه قىد'''ن.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

===جۊمله===
گيلکي مئن کلمه'نˇ ترتيب ''فاعل-مفعۊل-فعل'' ايسه.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;  بسچي گاگلف مفعۊل تينه فعلˇ پسي بأ أمما مننئه فاعلˇ پيش بأ:

''علي کيتابه خؤنه.''

''علي خؤنه کيتابه.''

====ناشخصي ساخت====
ناشخصي ىا غىرˇشخصي جۊمله'ن اۊ جۊمله'نن کي ايشؤنˇ فعل، خۊشؤنˇ فاعلˇ همرأ جۊر نئه ؤ اي جۊمله'نˇ فعلˇشناسه سىؤم شخصˇ فرد ايسه: '''مأ تشنه'.'''&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

اي جۊمله'نˇ فعلؤن حسي ايسن ؤ ىعني ىکته مرجع خأنن کي ىکته تجرۊبه ىا حسه نسبت بدئن اۊ مرجعه. پس مننئن '''نمأ نامتا''' (ضمير ناملفوظ) بدأرن: گۊشنه'.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

اي جۊمله'نˇ مئن، فعلˇ مرجع مننئه بيجؤن بۊبۊن. پس أگه تينيم بدأريم: ''مأ گۊشنه''' ىا ''حسنه گۊشنه''' ىا ''سگؤنه گۊشنه'''؛ مننيم بۊگؤىم ''ميزه گۊشنه'''.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

اۊ نؤمي جرگه کي ناشخصي جۊمله'نˇ سر هأنه، فاعل نئه؛ اي نؤمي جرگه مفعۊله کي شنه فاعلˇ خالي جيگه مئن نيشينه

==گيلکي دپ==
''&lt;sub&gt;اصلˇ وانيويس: [[گيلکي نیویشتن]]&lt;/sub&gt;''

صد سالˇ أخيرˇ مئ هرکي هرجۊر کي دوس دأشت گيلکي بنويشته کي البته ويشتري آرامي خطˇ جي نيويسنن کي ايرانˇ مئن به اشتبا&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458#g1&lt;/ref&gt; عربي ىا فارسي خۊ دۊخؤنده بنه؛ اي خطˇ مئن هرکي هرجۊر داب ض زاکۊن کي دۊرۊس تشخيص بده عمل کؤنه امما [[گیله‌وا|گيلوا]] مجله يکته دابدستۊر پيش بنأبۊ کي چورنه چورنه بۊبؤ دابدستۊري کي گيلوا مئن بکي-ويريس بکارشنه ؤ اينˇ گتن کارکتر کۊچˇ هف (ˇ) ايسه.

۱۵۸۸ اسفندار ما، [[ورگ (اينترنتي جيگه)|ورگ]]، گيلوا دابدستۊرˇ سر يکته شيوه-نامه ؤ [[کاربر:Varg/پؤرؤژهٰ‌ن/گيلکي کيليدتأخته|کيليدتأخته]] (Keyboard) مؤنتشر بۊده کي شأنه گۊتن منسجمترين دابدستۊري ايسه کي تاهيسه بيرين بمأ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید]&lt;/ref&gt;

ورگˇ پيش بنأ شيوه ايتؤره:

&lt;sub&gt;''(اي وؤت، اي سربسˇ جي نقل بؤدره: [https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید])''&lt;/sub&gt;

'''چۊتؤ خأ اي خطˇ جي گيلکي نيويشتن؟'''


ا. نؤميترين ؤ مؤهمترين نشؤنه، “ˇ” ايسه کي شؤا(ə) نۊشؤن دئنه. امما قراردادˇ جي أمه اينه همته اضافي ترکيبؤنˇ مئن کاراگينيم.

ملکي اضافه: ماکانˇ جۊف

وصفي اضافه: سۊرخˇ رۊجا

هرماله اضافه: اۊتاقˇمئن

دقت بکۊنين کي “ˇ” دۊ جا أصلن بکارنشنه. ىکته مفعۊلي نشؤنه جا: من تي پسره بيدئم. پس أگه اي جومله’ ايتؤ بنويسيم که “من تي پسرˇ بيدئم” دوروس نيه. چۊن پئرˇ پسي “ه” ىکته سيوا کلمه ايسه ؤ مفعولي نشؤنه ايسه. اؤکته “ايسه” فعلˇ مئنه: اۊن تي مأره. که أگه بنويسيم “اۊن تي مأرˇ” غلطه. چۊن ائره م مأرˇ پسي “ه” ىکته فعله: اۊن تي مأر ايسه.

– گاگلف لازمه کي تأکيد بۊکۊنيم ىکته کلمه مئن ىکته گب (حرف)ˇ پسي، شؤا دأنيم؛ اي جۊر وختؤن شأنه کۊچˇ هفته کاراىتن. وٚرگ ىا کٚلˇ مۊسؤن. گيلکي کيليدتأخته مئن أگه شيفتˇ کيليده بدأرين ؤ کۊچˇ هفته بزنين، تينين ىکته گبˇ جؤر شؤا بنين. اما نخأ اي کارˇ مئن تۊند شؤن؛ گيلکي-نيويسي مئن نخأ گبؤنˇ جؤر ؤ جير اعراب نأن.


ب. a ىا فتحه خؤندشˇ جا (چي کۊتا چي دکشه) “أ” (ىزبر: yəzəbər) کاراگينيم: تأ، دأنم، پأچ، دأرم.


ج. اۊ کلمه’نˇ مئن کي “ه” همره سرهنن ؤ اي “ه” ىکته خؤندشˇ جا ايسه (خؤنه، فرده ؤ…)، أگه لازم ببۊن کي مفعۊلي نشؤنه ىا “ايسه” جا ىکته فتحه بچربؤنيم کلمه سراخره، “أ” جا، چۊن خأنيم کلمه ظاهر ؤ صورته بدأريم “‘” کاراگينيم: خؤنه’، فرده’، خسته’بؤستم، پياده’بم.


د. e ىا کسره خؤندشˇ جا (چي کۊتا چي دکشه) “ئ” (ىزير: yəzir) کارأگينيم: زئن، مئبه، زئندرم.


ه. o ىا ضممه خؤندشˇ جا (چي کۊتا چي دکشه ىا چي ow خؤندشˇبه) “ؤ” (ىپيش: yəpiš) کاراگينيم: شؤن، شؤ، خؤ، مۊسؤن.


و. اۊ کلمه’ني که “ه” ىا “ا” همره سرهنن، اۊشؤنˇ جم دوستنˇبه چۊن خأنيم کلمه ظاهر ؤ صورته بدأريم، “‘” کاراگينيم ؤ أگه کلمه “ي” همره سربأ، “ئ” کاراگينيم: خؤنه’ن، پا’ن، کاسپيئن/کاسپئن، تيتيئن/تيتئن.


ز. اي خطˇ مئن نيمفاصله ندأنيم. هر جا بدين نيمفاصله خأنين، اۊنˇ جهاني معادله کاراگيرين: دأش (-).


ح. u خؤندشˇ به، چي دکشه چي کۊتا، “ۊ” کاراگينيم: فۊوؤستن، دۊر، پۊر.


ط. i خؤندشˇ به، چي کۊتا چي دکشه، “ي” کاراگينيم کي هم وختي سيوا بنويشته بنه ؤ هم وختي ىکته حرفه دچکئنه، نؤقطه دأنه. “تيتي” مۊسؤن.


ى. اۊ کلمه’نˇ مئن کي دۊ ته گب (حرف)ˇ همره کي ىکته خؤندشˇ نماىنده ايسن سرأگينه (ايران، اؤره، ائره ؤ…)، اولي أليف هۊتؤ کي هميشک داب بو بنويشته بنه امما بۊخؤنده نبنه.


ک. تۊىم خؤندشؤنˇ به کي گيلکي خۊشئبه دأنه، هي علامتؤنه خأ تۊىم گۊدن: تيۊل، ريۊت ؤ…


ل. y گبˇ جا، “ى” کاراگينيم کي هم وختي سيوا بنويشته بنه ؤ هم وختي ىکته حرفه دچکئنه، بينؤقطه': چأىي، حسنى.


م. اۊ کلمه’ني که اۊشؤنˇ مئن ي پسي، ى هنه، بيه، ديا، پياز ؤ… مۊسؤن، خالي “ي” بنويشته بنه: بيه، ديا، بيه، پياز ؤ…


ن. سيوانيويسي ىا دچکسه-نيويسي، اصلˇ ملاک کلمه استقلاله. ىعني ىکته کلمه وابينؤن خأ کسؤنه دچکئن مگر اينکه باخى ملاکؤن ىا نيويشتاري عادتؤن مانع ببۊن. مثلن، مؤستمر فعلؤنه چۊن ىکته مۊستقل فعل ؤ ىکته کلمه ايسن دچکسه نويسنيم: شؤندرم، بمأبۊ ؤ خؤردئدرم. هيتؤرم “بي” ؤ “نا” مۊسؤن پيشوندؤن: بيکس، بيسواد، نابلد ؤ…

– هرجا فاصله ىا نيمفاصله لازم بۊ، دأش (-) کاراىته-بنه: خؤرده-درم، فورته-دبۊ.


س. گيۊمه وأسي، هۊ جهاني ؤ استاندارد گيۊمه’ (“”) کارأگينيم. گيۊمه اي جاؤن کاراىته-بنه:

– اۊ گبي که ىک جا ىا ىک کسˇ جي نقل بنه.

– خاصˇ نؤمؤن ؤ خاصˇ کلمه’ن، تيترؤن، فندي ؤ علمي اصطلاحؤن (هر وؤتˇ مئن خالي ىک دفأ).


ع. نؤمره-نيويسي مئن، أعشاري نؤمره’نˇ مئن مؤمىئز (/) بکارشنه (۲۳/۴۰۵) ؤ هزارگانˇ سۊ رقمه سيواگۊدنˇبه هۊ علامتي که دونىا مئن دابه ( ۳,۰۴۰,۰۰۴,۰۰۵,۰۶۰) کاراىته-بنه.


ف. پس گيلکي أليفبي اۊجۊر کي بۊگذشته جي فرسه أمي دس (محمۊد پاىنده لنگرۊدى فرهنگˇ گيل و دىلم) ؤ چاکۊنواکۊني که أمه پيش نئنيم، ايتؤره:

أليف (آ، ا، أ)، بي (ب)، پي (پ)، تي (ت)، ثي (ث)، جأم (ج)، چي (چ)، حي (ح)، خي (خ)، دال (د)، ذال (ذ)، ري (ر)، زي (ز)، ژي (ژ)، سين (س)، شين (ش)، صات (ص)، ضات (ض)، طأى (ط)، ظأى (ظ)، عىن (ع)، غىن (غ)، في (ف)، قاف (ق)، کاف (ک)، گاف (گ)، لام (ل)، ميم (م)، نۊن (ن)، وؤ (و، ؤ، ۊ)، ىه (ى، ئ، ي)، هئ گرد (ه).&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید]&lt;/ref&gt;

==گيلکي دئبار==

[[فاىل:Gilaki_Language_Location_Map.PNG]]

گيلکي خو تاریخ ؤ ادبیاته دأنه. پیرشرفشا شئرؤنˇ دیوانˇ مورسؤن کي هشتۊمي قرنˇ هجری قمری جي بجا بمؤنسه.&lt;ref&gt;رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون). گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.&lt;/ref&gt;  بخشی جه قدیمي آثار که یا به گیلکي بأنوشته ببه یا بخش هایی جه اؤن گیلکي ايسه: ۱.تفسیر قران سورتچی(قرن۷) ۲.مقامات الحریری(قرن۷) ۳.دیوان پیر شرفشاه دولابی(قرن۸) ۴.الکفایه(قرن۹) ۵.الابانه(قرن۹) ۶.تفسیر کتاب الله(قرن۹) ۷.تفسیر مؤغنیسا(قرن۹) ۸.دوم مشیخ زیدی(قرن۹) ۹.سوم مشیخ زیدی(قرن۹) ۱۰.قصیده طنطرانیه(قرن۹) گيلکي جي تا هفتؤمي قرن ه.ق وؤت بجا بمؤنسه. [[پیرشرفشا دولایی]] دیوان کي گيلکي زوان ئبه ىکته پیله سنده.&lt;ref&gt;دیوان پیرشرفشاه دولائی. به کوشش دکتر محمدعلی صوتی، ناشر بنياد فرهنگ ايران، تهران، 1358.&lt;/ref&gt; جغرزˇ اون، نهؤمی قرن جي، [[قاسم انوار]]ˇ شئرؤنˇ دیوان بمؤنسه کي اونˇ مئن گيلکي غزل دره. نهؤمی قرنˇ جي به بعد دئه گيلکي جي پۊر پورˇ وؤت هنأ تا مشروطه زمت کي حتا چن سوره انجیلˇ جي واگردؤن ببؤ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون).  گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.]&lt;/ref&gt;

سیˇ چن ته گيلکي کلمه راجه به جؤنورشناسی، نسخه‌ی خطی «خواص الحیوان»ˇ مئن (ملاعلی کامی لاهیجانی) دره کي الؤن [[ترهان]]ˇ دانشگا کتابخؤنه مئن هنأ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون).  گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.]&lt;/ref&gt;

سیزدهؤمی قرن مئن، [[سید ظهیرالدین مرعشی]] «تاریخ طبرستان، رویان و مازندران»ˇ جي ىکته واوینه (بنای آمل) [[میرزا ابراهیم گیلانی]] به گيلکي واگردؤنه.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون).  گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.]&lt;/ref&gt;

یکته گيلکي شئر ني [[خان احمد خان]] جي بجا بمؤنسه کي دانشگا تهران کتابخؤنه مئن هنأ&lt;ref&gt;پژوهشگر، ابوالقاسم. [https://web.archive.org/web/20210420034330/https://www.webcitation.org/6FsvEXaYg «معرفی برگی از نسخه خطی اشعار گيلکي خان احمد گیلانی»]. پیام بهارستان (تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس) ۲، ش. ۱۳ (۱۳۹۰): ۱۰۶۹. [http://www.ensani.ir/storage/Files/20120413184126-8049-225.pdf اصلی نسخه] جي بایگانی ببؤ.&lt;/ref&gt;:
'''
شده‌ام زار و پریشان دَرَم جان کَنَشا | دل پُر خون مو از عشق تو مانی آتشا

تو باَغیار نشینی می دِلا خون کُانی | تو بگو چه بَکُنَم مردمانَ سَرزَنَشا

شیوه دلبری و عشوه و ناز و غمزه | هرچه دُانی توبَکُن آنچه تو ذاتی رَوَشا

از فراق تو مُجَم [مَجَم] کوچه بکوچه شب و روز | همدَمی خود بَگُدی همسر تُرک طالَشا

موکه تا [تَ] هیچ نَگُتامو تو خود آزرده یَه بی | دو هزار چه موتی دانم یَکتا و اگُتَه نَشا'''

[[پرونده:Karkiya Xan Ahmad xan-e do'om.PNG|بندانگشتی|600px|وسط|یکته ولگ نسخه خطی کي خان احمد خان گيلکي شئرؤن اون سر بنویشته نأ]]

یکته دئه سربس، گيلکي قدیمی وؤتˇ وأسی، «تفسیر کتاب الله» ایسه، ابوالفضل بن شهردویر دیلمی کي هشتؤمی قرنˇ مئن بنویشته ببؤ ؤ اونˇ مئن قرآن به گيلکي واگردؤنه ؤ تفسیر ببؤ.&lt;ref&gt; [https://www.academia.edu/2912872/%D9%86%D8%B3%D8%AE%D9%87_%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D9%84%D9%85%DB%8C_-_%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D9%87 تفسیر کتاب‌الله/ ابوالفضل بن شهردویر دیلمی؛ با مقدمهٔ محمد عمادی حائری. تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی. قم: کتابخانه‌ٔ تخصصی تفسیر و علوم قرآنی. ۱۳۸۸.]&lt;/ref&gt;

[[مازیار]] (کی مازندرؤنی بو ؤ ۲۱۸ تا ۲۲۵ ه.ق حوکومت گود) خو نامه‌ٰنˇ مئن به عباسی خلیفه، خوشه گیلˇ گیلان دخؤنه ؤ خلیفه ني اینه جیلˇ جیلان (گیلؤنˇ گیل؛ فارسی: گیل گیلها) دخؤند. اي اول سندی ایسه کي یک نفر خودش ؤ خو مردومه گیل دخؤند. هنۊزم مازندرانˇ غربˇ کوهؤنˇ مئن، گالشؤن، جیرا (جؤلگه) دخؤنن: گیلؤن. 

[[فردؤسی]]، خو [[شاهنامه]] مئن، اؤره کي '''منوچهر'''، '''سلم''' ؤ '''تور'''ˇ جي انتقام بکشه، نویسنه: 

''سپه را ز درىا به هامون کشید | ز چین دژ سوی آفریدون کشید

چو آمد به نزدیک تمیشه باز | نیا را به دیدار او بد نیاز

ز دریای گیلان چو ابر سیاه | دُمادُم به ساری رسید آن سپاه''

بازین کي '''فریدون''' مازندرانˇ مردومˇ همره شنه منوچهرˇ استقبال:

''به زرین ستام و به زرین کمر | به سیمین رکاب و به زرین سپر

ابا گنج و پیلان و با خواسته | پذیره شدن را بیاراسته

همه گیل مردان چو شیر یله | ابا طوق زرین و مشکین کله.''

شاهنامه مئنم، فردؤسی مازندرانˇ مردومه گیل دخؤنه. 

[[نظامی گنجوی]] ني مازندراني‌ئنه گیل دؤنس؛ خو [[اسکندرنامه]] مئن وختی گه اسکندر، ایران ؤ رومˇ سپاهˇ همره شنه اوروسؤن (روسؤن)ˇ جنگ، اینˇ پهلوانؤنه نؤم بئنه:

''زریوند گیلی ز مازندران | نیال یل از کشور خاوران''

'''زریوند''' ني رجز خؤندن و فأزمه گودنˇ زمت گونه:

''زریوند مازندراني منم | که بازی بود جنگ اهریمنم''

زریوند چن نفره کوشنه تا بیلاخره بکوشتن شنه ؤ اسکندر ناراحت بنه:

''جهاندار از آن کار شد تنگدل | که سالار گیلی درآمد به گل''

[[ناصرالدین شا]] ني خو مازندرانˇ سفرنامه مئن، تبعیدی کوردؤنه ایل دخؤنه ؤ کلاردشتˇ محلي‌ئنه گیل. ایتؤ نظر هنه کي مازندران نی، دیلمˇ مورسؤن، جیگه نؤم (اسم مکان) ببون ؤ ربطی به قومیت ؤ زوان ندأره. اي سربسؤن همه اینه نشؤن دئنن کي کاسپي درىا کلسیا چافˇ مردۊم (تالشؤنˇ جي تا گیلانˇ گیلکؤن تا مازندرانˇ گیلکؤن تا حتا گلستانˇ گیلکزوانؤن) ىکته ریشه و بنه جي ایسن ؤ هرته خو جیگه ؤ سامؤنˇ نؤمه خو سر بنأ اما همه‌ته گيلکي گب زئنن ؤ ایشؤنˇ زوان گيلکي ىا گئلئکی ایسه. پس اي دوروس نیه کي گیلانی‌ئن، گيلکي ؤ گیلک بؤنه خوشؤنˇ انحصارˇ مئن بدؤنن. 


==بيريني خال==
*[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون)]
*[http://globalrecordings.net/program/C08110 چن‌ته صوتی فايل، به گيلکی]
*[http://www.briancoad.com/checklists/farsinameslist.htm Freshwater Fishes of Iran]
*[https://web.archive.org/web/20150619024843/http://v6rg.com/?p=10309 فعل مرکب گيلکي]
*[https://web.archive.org/web/20150221030708/http://v6rg.com/?p=9640 افسانه‌های زبان گيلکي] (اونچی که راجه به گيلکي دؤنین ؤ امکان دأنه اشتبا ببون!)
*[https://web.archive.org/web/20150815180741/http://v6rg.com/?page_id=9197 گيلکي مدرسه] (اینترنتی گيلکي باموجین)
*[https://web.archive.org/web/20131209062357/http://v6rg.com/?p=8044 ساخت مستمر (در جریان) در فعل‌های گيلکي]
*[https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید]

==جیرنویس==
{{جیرنویس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:ايرانˇ زوانؤن]]
[[رده:شۊمالغربي ايراني زوانؤن]]
[[جرگه:گيلکي]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>4zz190joczlwwhckkmlxd61ca0wrhd2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156999</id>
      <parentid>156997</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:45:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34874" sha1="tpq15wy6gfznv2az67ctyibvupxvbi4" xml:space="preserve">{{زوان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|زوان ٚ نام= گيلکي
|زوان ٚ بۊمي نام= گيلکي، گيليکي، گئلکي
|زوان ٚ باخي نامان= 
|زوان ٚ داميشک ٚ نامان= 
|تصویر= Gilaki in Nastaliq.png  
|اندازه تصویر= 250px
|زوان ٚ بومي جيگایان= کاسپين ٚ نسا
|گۊتنکسان ٚ شۊمار= 
|زوان ٚ درزا= {{•}}[[هيندۊاۊرۊپايي زوانان|هيندۊاۊرۊپايي]]{{سخ}}{{•}}[[هيندۊايراني زوانان|هيندۊايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي ايراني زوانان|خۊرخۊسي ايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي کلسيايي ايراني زوانان|خۊرخۊسي کلسيايي ايراني]]{{سخ}}{{•}}گيلکي
|أولي گۊنه‌ئن= 
|معىار ٚ گۊنه‌ئن= 
|گۊىشان= 
|لئجه‌ئن= 
|نيويشتن ٚ سيستم= [[گيلکي أليفبي]]
|زوان ٚ رسمي جيگایان= 
|أقليت ٚ زوان= 
|زوان ٚ آکادمي‌ئن= 
|ايزؤ ۱–۶۳۹= 
|ايزؤ ۲–۶۳۹= 
|ايزؤ ۳–۶۳۹= glk
|گلاتؤلؤگ= 
|زوان شينأسي=
}}
[[ايران|گیلَکی،]] '''[[ايران|آرادٚ]] زوان''' ایسهوٚ ڤ یتا زوان ٚ نؤم ایسه گه [[گيلک|گیلٚکآٚن]] اۊن ٚ أمرأ گب زنن. اي زوؤن  کاسپی ٚ شي ایسه و [[ايران|ايراني خۊرخؤسي-کليسایي]] هال ٚ مئن جیگا‌ بیته دأره.&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0960982206011390&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Academic American Encyclopedia By Grolier Incorporated, page 294&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The Tati language group in the sociolinguistic context of Northwestern Iran and Transcaucasia By D.Stilo, pages 137-185&lt;/ref&gt; اي زوؤن ٚ گۊتنکسؤن ٚ تئداد-ه [[اتنؤلؤگ]] سال ٚ 2026 مئن ۲۲،۴۴۴،۶۸۴ گپ زن ڤ ۱۶٬۹۸۱٬۴۴۴ گیلَٚک گپ زم داشتیبۆ ای زوان گ دیباری تٚرن زپان ایسه ای هوٚرٚ میٚن ری.&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt; گه ألبت مۊختلف ٚ سربسؤن ٚ مئن اي آمار جيرجؤر دأره. اي زوؤن ٚ جۊغرأفي شر-ه [[کاسپي دریا]] ٚ نسایي لک ٚ جي دا [[ألبۊرز ٚ ارتفاعات|ألبۊرز ٚ کتلستان]] مؤعرفي گۊده شأنه. ولي اين ٚ طۊلي (جۊغرافي طۊل، خۊرتؤو-خۊرخؤس) محدۊده سر نظرات مۊتناقضه یأ ايختلافات نيأ. گيلکيیوٚ بٚه گيلکي خط ٚ جي نويسنن.

==گۊیشؤن==


گيلکي زوؤن-ه فی‌الواقع اين ٚ [[لفظˇ زنجيله|زنجيله‌یي گۊیشؤن]] چاؤننن ؤ هۊته گه اۊن ٚ نؤم ٚ جي مۊشخصه زنجيل ٚ مۊسؤن کسن-ه مۊرتبط أ وصل هيسن. خلئن سأی بؤده دأرن گه گيلکي‌ گۊیشؤن-ه توخس بؤنن ؤ اۊشؤن ٚ ره محدۊده مشخص چاؤنن أمما اي تقسيمؤن کسن ٚ همرأ خلي متناقضن. یه پأره زوؤن‌شناسؤن أ هامۊج‌کسؤن معتقدن گيلان أ مازرۊن ٚ گۊیشؤن-ه خأن یته زوؤن ٚ شي دؤنسن گه گيلکي/تبري دؤخؤندن بۊنه.

#
#
#
#
#

==گيلکي واجه‌ئن==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! بيه پيش
! بيه پس
! اينگيليسي
|-
| ديم || ديم
| Face
|-
| زمات، زمت || زمات
| Time
|-
| جؤر|| جؤر
| Up
|-
| جير || جير
| Down
|-
|بۊن
|بۊن
|Under
|-
| پئر || پئر
| Father
|-
| زأک، زأی || زای / زاک
| Baby / Kid
|-
| ريکه، وچه || رِی / رِئک
| Boy
|-
| لاکۊ / دتر || کؤر / کیلکا / لؤی / دَتَر
| girl / Daughter
|-
|زن پئر || زن پئر
|Father in law
|-
|مار || مار
|Mother
|-
|خاخۊر || خاخۊر
|Sister
|-
|برار، برأر || برار
|Brother 
|-
|شۊ برأر || مردˇ برار
|Brother in law
|-
|شۊ مار|| مردˇ مار
|Mother in law
|-
| پيله، پيلا || پيله
| Great
|-
| ليسک || ليسک
| Lubricious
|-
| کرچ || کَرچ
| Brittle
|-
| وارگنئن، درگئنتن || اۊرگادن / وارگادن
| Hangning
|-
| هکشئن || فَکِشِن / دکشن
| Drag
|-
| فۊدۊشتن || فۊدۊشتن / اۊدۊشتن
| Sucking
|-
| واسَن || واستن
| Appetite or Desire
|-
| فؤدن، شؤندن، کألئن || فۊکۊدن / فۊگۊدن
| Pouring of Liquids
|-
| دار || دار
| Tree
|-
| سیفتال || گَرزَک
| Bee
|-
|تيتيل
|چيچيلاس / ککر
|Dragonfly
|-
| گؤ، مال || گاب
| Cow
|-
| پیچا/پیچا کوته || پیچا/پیچا کوته
| Cat/Kitty
|-
|آغۊز / گۊرکان
|آغۊز
|Nut
|-
| بیلی / سیکا
| بیلی
| duck
|-
| کرک || کَرک
| Hen
|-
| ملجه / چيچيني || چيچيني
| Sparrow
|-
|ميۊلئم
|لانتي
|Snake
|}

==گيلکي دابدستور==
===أليفبي===
گيلکي أليفبي اۊجۊر کي بۊگذشته&lt;ref&gt;محمود پاینده لنگرودی. فرهنگ گیل و دیلم. نشر امیرکبیر. ۱۳۶۸.&lt;/ref&gt; جي فرسه أمي دس ايتؤره:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! رديف !! حرفˇنؤم !! حرف
|-
| ۱ || کۊجي هفت || ˇ
|-
| ۲ || أليف || آ، أ، ا
|-
| ۳ || بي || ب
|-
| ۴ || پي || پ
|-
| ۵ || تي || ت
|-
| ۶ || ثي || ث
|-
| ۷ || جأم || ج
|-
| ۸ || چي || چ
|-
| ۹ || حي || ح
|-
| ۱۰ || خي || خ
|-
| ۱۱ || دال || د
|-
| ۱۲ || ذال || ذ
|-
| ۱۳ || ري || ر
|-
| ۱۴ || زي || ز
|-
| ۱۵ || ژي || ژ
|-
| ۱۶ || سين || س
|-
| ۱۷ || شين || ش
|-
| ۱۸ || صات || ص
|-
| ۱۹ || ضات || ض
|-
| ۲۰ || طأى || ط
|-
| ۲۱ || ظأى || ظ
|-
| ۲۲ || عىن || ع
|-
| ۲۳ || غىن || غ
|-
| ۲۴ || في || ف
|-
| ۲۵ || قاف || ق
|-
| ۲۶ || کاف || ک
|-
| ۲۷ || گاف || گ
|-
| ۲۸ || لام || ل
|-
| ۲۹ || ميم || م
|-
| ۳۰ || نۊن || ن
|-
| ۳۱ || وؤ || و، ۊ، ؤ
|-
| ۳۲ || ىه || ي، ى، ئ
|- 
| ۳۳ || هئ گرد || ه
|}

[[پرونده:گيلکي أليفبي.ogg|بندانگشتی|راست|گيلکي أليفبي]]


=== ایپچه گيلکي کلم&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140802095522/http://v6rg.com/?p=9412 ورگ. چنته نؤکته، گيلکي و فارسی و ایشؤنˇ هدأهگیرˇ جی.]&lt;/ref&gt; ===


{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || اینگیلیسی ||کۊردي
|-
| دیم || Face || Dîmen 
|-
| زأی/ زأک/ وچه || Baby/Kid || Zarok
|-
| پیلˇپئر || Grand Father || Bapîr
|-
| جؤر || Up || jûr/Jûrewe 
|-
| اساره/ رؤجا || Star ||  Estêre/Stêrk
|-
| لاکو/ کؤر/ کیجا/ کئلکا || Girl || Kıç/Kîj
|-
| ریکه/ رئک/ رئه/ وچه || Boy || Kurr
|-
| پیتار || Ant || Mêlûre
|-
| سیفتال/ گرزک || Bee || Hengejalle
|-
| پیچا/ پیچه || Cat || Pışîle
|-
| نسا || Shadow || Nısê/Sêwer
|-
|  پیله/ گأت || Great || Gewre
|-
|  پئر || Father || Bawk
|-
| فودوشتن || Suck|| Mıjîn
|-
| وأستن/ یأسه || Appetite/ Desire || ?
|-
|  فودن/ شؤندن || Pouring of liquids|| Rıjanın/ Rıştın
|-
|  لیسک || Lubricious|| Lûs/Xız
|-
|  کرچ/ کرج || Brittle || Puşke
|-
|  دار || Tree|| Dar
|-
| چیشنک/ ملجه/ چیچینی || Sparrow|| Peresêlke/ Çoleke
|-
|  بشو || Go || Pıço
|-
|  هگیر/ فگیر || Take it in your hand || Bıgre
|-
|  هنگیر/ فنگیر || Dont take in your hand|| Megre
|-
|  پورد || Bridge|| Pırd
|}


===خؤندشؤن ؤ حرفؤن===
گيلکی بیسˇ دو ته حرف (صامت ىا همخوان) دأنه:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| پ || p || پورد 
|-
| ب || b || بال
|-
| ت/ط || t || توم
|-
| د || d || دأره
|-
| ک || k || کرجي
|-
| گ || g || گأره 
|-
| غ/ق || q || قاش 
|-
| ف || f || فو 
|-
| و || v || وأرش 
|-
| س/ص/ث || s || ساق 
|-
| ز/ض/ظ/ذ || z || زور 
|-
| ش || š || شل 
|-
| ژ || ž || ژیویر 
|-
| خ || x || خؤنخا 
|-
| ه/ح || h || هئن 
|-
| چ || c || چوچار 
|-
| ج || j || جیگه 
|-
| ر || r || راب 
|-
| ل || l || لاس 
|-
| م || m || مره 
|-
| ن || n || نمکار 
|-
| ی || y || یالمند 
|}

هف ته ني ساده خؤندش (مصوت ىا واکه) دأنه:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| آ || ā || کال 
|-
| او (ۊ) || u || سو
|-
| اي (ي) || i || شیم
|-
| ئ || e || گئشه
|-
| ؤ || o || چؤ
|-
| أ ||a || هأن 
|-
| ٚ || ə || کل 
|}

بانی سه جرگه تویم (مرکب) خؤندش&lt;ref&gt;مسعود پورهادی. زبان گيلکي. دانشنامه‌ی فرهنگ و تمدن گیلان، جلد ۱۶. رشت: نشر ایلیا ۱۳۸۷. ص۲۷.&lt;/ref&gt;:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| ؤۊ || ou || اؤۊربۊ (امرود) /ourbu/ 
|-
| آۊ || āu || زاۊ (شکؤمدار زنأی) /zāu/
|-
| آي || āi || ماي (ماهی) /māi/
|-
| ئي || ei || خئيل (جرگه) /xeil/
|-
| ۊؤ || uo || تۊؤر (تبر) /tuor/
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| ئی || ey || رئی (ریکه) /rey/ 
|-
| ٚی || əy || میدان /məydān/
|-
| أی || ay || أیوار (ای دفأر) /ayvār/
|-
| آی || āy || هأرای (زهار، فریاد) /harāy/
|-
| ؤی || oy || کؤیتا (کؤکته) /koytā/
|-
| ۊی || uy || اۊیتا (اؤکته) /uytā/ 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| آؤ || āw || ناؤدان /nāwdān/ 
|-
| ؤ || ow || اؤلاد /owlād/
|-
| أؤ || aw || أؤدؤ (دهن‌وله) /awdo/
|-
| ٚؤ || əw || خؤخوره (خرناسه) /xəwxurə/
|}

آخری خؤندش (ə) یکجور خؤندشه کي گيلکي مئن همه ته خؤندشؤن جي ویشتر به کار شنه ؤ یکچی ایسه a ؤ e مئن. گيلکي خؤندشؤنˇ بورز/بولند/کنده/پورز &lt;ref&gt;مسعود پورهادی. زبان گيلکي. دانشنامه‌ی فرهنگ و تمدن گیلان، جلد ۱۶. رشت: نشر ایلیا ۱۳۸۷. ص۲۶.&lt;/ref&gt;

===نامتا'ن (ضميرؤن)===
====شخصي نامتا====
گيلکي مئن شخصي نامتا دۊ جۊره&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;:
=====الف. سيوا شخصي نامتا=====

{| class=&quot;wikitable&quot;
! سيوا نامتا || شخصي نامتا (فاعلي) || شخصي نامتا (مفعۊلي)
|-
| أول شخصˇ فرد || مۊ، من || مأ، مره
|-
| دوم شخصˇ فرد || تۊ || تأ، تره
|-
| سىؤم شخصˇ فرد || اۊن، اۊ || اۊنه، وره
|-
| أول شخصˇ جم || أمان، أما، أمه، أمۊ، آمۊ || أمره
|-
| دوم شخصˇ جم || شۊمان، شۊما، شمه، شۊمۊ، شمۊ || شمره
|-
| سىؤم شخصˇ جم || أشان، ايشؤن (اۊشؤن)، ايشان || أشأنه، ايشؤنه (اۊشؤنه)، ايشانه
|}

=====ب. دشکسه شخصي نامتا=====


===فاعل===
گيلکي مئن، فاعل، شخص ؤ شماره' جي، فعلˇ همرأ جۊره&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;:

''مرىم ظرفؤنه بۊشؤسته.''

''مرىم ؤ زهرا ظرفؤنه بۊشؤستن.''

فاعل تينه حذف بۊبۊن ؤ فاعلˇ شخص ؤ شماره شأنه فعلˇ شناسه' جي فأمسن&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;:

''مۊ شنم. -&gt; شنم.''

''اۊ کيتابه هأىته. -&gt; کيتابه هأىته.''


===فعل===
گيلکي مئن فعل دۊ ته بنه دأنه: '''هسا بنه''' (مضارع) کي اۊنأجي اخباري هسا ؤ التزامي هسا ؤ أمر چاگۊده بنه باني '''بۊگذشته بنه''' کي مصدر ؤ مفعۊلي صفت ؤ بۊگذشته فعلؤن اۊنأجي چاگۊده بنه.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;


====مصدر====
مصدر، -ən ؤ -an همرأ تمنأ بنه. أگه ىکته فعلˇ بنه خؤندشˇ همرأ سر بمأ، اينˇ مصدر -n گينه: ''زئن'' ؤ ''خؤردن'' ؤ ''فۊدن''ˇ مۊسؤن.

====ماضي صرفان====
گيلکي مئن ماضي ساده و ماضي استمراري به ترتيب ايته بساته بۊنن:
*ماضي ساده: ب+بؤگذشته بۊنه+شناسه&lt;ref&gt;فرهنگ قادري || http://khurtav.blogfa.com/post-80.aspx&lt;/ref&gt;
*ماضي استمراري: بؤگذشته بۊنه+شناسه&lt;ref&gt;فرهنگ قادري || http://khurtav.blogfa.com/post-80.aspx&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! مصدر || بۊگذشته بۊنه || ماضي ساده؛ اول شخص مفرد || ماضي استمراري؛ اول شخص مفرد
|-
| خؤفتن || خؤفت || بخؤفتم || خؤفتم، خؤفتمه
|-
| خؤتن || خؤت || بخؤتم || خؤتم
|-
| بختن || خت || بختم || ختم
|}

===قىد===
نحوي أگه نيگا بۊکۊنيم گيلکي مئن دۊ جرگه قىد دأنيم: ىک جرگه '''حتماً''' ؤ '''مثلاً'''ˇ مۊسؤن قىدؤن ؤ ىک جرگه' ني '''خئلي''' ؤ '''ويشتر'''ˇ مۊسؤن.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

دومي جرگه قىدؤنه نشأنه جۊمله سر أردن: خئلي حسن کتاب خؤنه. أول جرگه '''جۊمله قىد''' ايسن أمما دومي جرگه، '''فعلي جرگه قىد'''ن.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

===جۊمله===
گيلکي مئن کلمه'نˇ ترتيب ''فاعل-مفعۊل-فعل'' ايسه.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;  بسچي گاگلف مفعۊل تينه فعلˇ پسي بأ أمما مننئه فاعلˇ پيش بأ:

''علي کيتابه خؤنه.''

''علي خؤنه کيتابه.''

====ناشخصي ساخت====
ناشخصي ىا غىرˇشخصي جۊمله'ن اۊ جۊمله'نن کي ايشؤنˇ فعل، خۊشؤنˇ فاعلˇ همرأ جۊر نئه ؤ اي جۊمله'نˇ فعلˇشناسه سىؤم شخصˇ فرد ايسه: '''مأ تشنه'.'''&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

اي جۊمله'نˇ فعلؤن حسي ايسن ؤ ىعني ىکته مرجع خأنن کي ىکته تجرۊبه ىا حسه نسبت بدئن اۊ مرجعه. پس مننئن '''نمأ نامتا''' (ضمير ناملفوظ) بدأرن: گۊشنه'.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

اي جۊمله'نˇ مئن، فعلˇ مرجع مننئه بيجؤن بۊبۊن. پس أگه تينيم بدأريم: ''مأ گۊشنه''' ىا ''حسنه گۊشنه''' ىا ''سگؤنه گۊشنه'''؛ مننيم بۊگؤىم ''ميزه گۊشنه'''.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

اۊ نؤمي جرگه کي ناشخصي جۊمله'نˇ سر هأنه، فاعل نئه؛ اي نؤمي جرگه مفعۊله کي شنه فاعلˇ خالي جيگه مئن نيشينه

==گيلکي دپ==
''&lt;sub&gt;اصلˇ وانيويس: [[گيلکي نیویشتن]]&lt;/sub&gt;''

صد سالˇ أخيرˇ مئ هرکي هرجۊر کي دوس دأشت گيلکي بنويشته کي البته ويشتري آرامي خطˇ جي نيويسنن کي ايرانˇ مئن به اشتبا&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458#g1&lt;/ref&gt; عربي ىا فارسي خۊ دۊخؤنده بنه؛ اي خطˇ مئن هرکي هرجۊر داب ض زاکۊن کي دۊرۊس تشخيص بده عمل کؤنه امما [[گیله‌وا|گيلوا]] مجله يکته دابدستۊر پيش بنأبۊ کي چورنه چورنه بۊبؤ دابدستۊري کي گيلوا مئن بکي-ويريس بکارشنه ؤ اينˇ گتن کارکتر کۊچˇ هف (ˇ) ايسه.

۱۵۸۸ اسفندار ما، [[ورگ (اينترنتي جيگه)|ورگ]]، گيلوا دابدستۊرˇ سر يکته شيوه-نامه ؤ [[کاربر:Varg/پؤرؤژهٰ‌ن/گيلکي کيليدتأخته|کيليدتأخته]] (Keyboard) مؤنتشر بۊده کي شأنه گۊتن منسجمترين دابدستۊري ايسه کي تاهيسه بيرين بمأ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید]&lt;/ref&gt;

ورگˇ پيش بنأ شيوه ايتؤره:

&lt;sub&gt;''(اي وؤت، اي سربسˇ جي نقل بؤدره: [https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید])''&lt;/sub&gt;

'''چۊتؤ خأ اي خطˇ جي گيلکي نيويشتن؟'''


ا. نؤميترين ؤ مؤهمترين نشؤنه، “ˇ” ايسه کي شؤا(ə) نۊشؤن دئنه. امما قراردادˇ جي أمه اينه همته اضافي ترکيبؤنˇ مئن کاراگينيم.

ملکي اضافه: ماکانˇ جۊف

وصفي اضافه: سۊرخˇ رۊجا

هرماله اضافه: اۊتاقˇمئن

دقت بکۊنين کي “ˇ” دۊ جا أصلن بکارنشنه. ىکته مفعۊلي نشؤنه جا: من تي پسره بيدئم. پس أگه اي جومله’ ايتؤ بنويسيم که “من تي پسرˇ بيدئم” دوروس نيه. چۊن پئرˇ پسي “ه” ىکته سيوا کلمه ايسه ؤ مفعولي نشؤنه ايسه. اؤکته “ايسه” فعلˇ مئنه: اۊن تي مأره. که أگه بنويسيم “اۊن تي مأرˇ” غلطه. چۊن ائره م مأرˇ پسي “ه” ىکته فعله: اۊن تي مأر ايسه.

– گاگلف لازمه کي تأکيد بۊکۊنيم ىکته کلمه مئن ىکته گب (حرف)ˇ پسي، شؤا دأنيم؛ اي جۊر وختؤن شأنه کۊچˇ هفته کاراىتن. وٚرگ ىا کٚلˇ مۊسؤن. گيلکي کيليدتأخته مئن أگه شيفتˇ کيليده بدأرين ؤ کۊچˇ هفته بزنين، تينين ىکته گبˇ جؤر شؤا بنين. اما نخأ اي کارˇ مئن تۊند شؤن؛ گيلکي-نيويسي مئن نخأ گبؤنˇ جؤر ؤ جير اعراب نأن.


ب. a ىا فتحه خؤندشˇ جا (چي کۊتا چي دکشه) “أ” (ىزبر: yəzəbər) کاراگينيم: تأ، دأنم، پأچ، دأرم.


ج. اۊ کلمه’نˇ مئن کي “ه” همره سرهنن ؤ اي “ه” ىکته خؤندشˇ جا ايسه (خؤنه، فرده ؤ…)، أگه لازم ببۊن کي مفعۊلي نشؤنه ىا “ايسه” جا ىکته فتحه بچربؤنيم کلمه سراخره، “أ” جا، چۊن خأنيم کلمه ظاهر ؤ صورته بدأريم “‘” کاراگينيم: خؤنه’، فرده’، خسته’بؤستم، پياده’بم.


د. e ىا کسره خؤندشˇ جا (چي کۊتا چي دکشه) “ئ” (ىزير: yəzir) کارأگينيم: زئن، مئبه، زئندرم.


ه. o ىا ضممه خؤندشˇ جا (چي کۊتا چي دکشه ىا چي ow خؤندشˇبه) “ؤ” (ىپيش: yəpiš) کاراگينيم: شؤن، شؤ، خؤ، مۊسؤن.


و. اۊ کلمه’ني که “ه” ىا “ا” همره سرهنن، اۊشؤنˇ جم دوستنˇبه چۊن خأنيم کلمه ظاهر ؤ صورته بدأريم، “‘” کاراگينيم ؤ أگه کلمه “ي” همره سربأ، “ئ” کاراگينيم: خؤنه’ن، پا’ن، کاسپيئن/کاسپئن، تيتيئن/تيتئن.


ز. اي خطˇ مئن نيمفاصله ندأنيم. هر جا بدين نيمفاصله خأنين، اۊنˇ جهاني معادله کاراگيرين: دأش (-).


ح. u خؤندشˇ به، چي دکشه چي کۊتا، “ۊ” کاراگينيم: فۊوؤستن، دۊر، پۊر.


ط. i خؤندشˇ به، چي کۊتا چي دکشه، “ي” کاراگينيم کي هم وختي سيوا بنويشته بنه ؤ هم وختي ىکته حرفه دچکئنه، نؤقطه دأنه. “تيتي” مۊسؤن.


ى. اۊ کلمه’نˇ مئن کي دۊ ته گب (حرف)ˇ همره کي ىکته خؤندشˇ نماىنده ايسن سرأگينه (ايران، اؤره، ائره ؤ…)، اولي أليف هۊتؤ کي هميشک داب بو بنويشته بنه امما بۊخؤنده نبنه.


ک. تۊىم خؤندشؤنˇ به کي گيلکي خۊشئبه دأنه، هي علامتؤنه خأ تۊىم گۊدن: تيۊل، ريۊت ؤ…


ل. y گبˇ جا، “ى” کاراگينيم کي هم وختي سيوا بنويشته بنه ؤ هم وختي ىکته حرفه دچکئنه، بينؤقطه': چأىي، حسنى.


م. اۊ کلمه’ني که اۊشؤنˇ مئن ي پسي، ى هنه، بيه، ديا، پياز ؤ… مۊسؤن، خالي “ي” بنويشته بنه: بيه، ديا، بيه، پياز ؤ…


ن. سيوانيويسي ىا دچکسه-نيويسي، اصلˇ ملاک کلمه استقلاله. ىعني ىکته کلمه وابينؤن خأ کسؤنه دچکئن مگر اينکه باخى ملاکؤن ىا نيويشتاري عادتؤن مانع ببۊن. مثلن، مؤستمر فعلؤنه چۊن ىکته مۊستقل فعل ؤ ىکته کلمه ايسن دچکسه نويسنيم: شؤندرم، بمأبۊ ؤ خؤردئدرم. هيتؤرم “بي” ؤ “نا” مۊسؤن پيشوندؤن: بيکس، بيسواد، نابلد ؤ…

– هرجا فاصله ىا نيمفاصله لازم بۊ، دأش (-) کاراىته-بنه: خؤرده-درم، فورته-دبۊ.


س. گيۊمه وأسي، هۊ جهاني ؤ استاندارد گيۊمه’ (“”) کارأگينيم. گيۊمه اي جاؤن کاراىته-بنه:

– اۊ گبي که ىک جا ىا ىک کسˇ جي نقل بنه.

– خاصˇ نؤمؤن ؤ خاصˇ کلمه’ن، تيترؤن، فندي ؤ علمي اصطلاحؤن (هر وؤتˇ مئن خالي ىک دفأ).


ع. نؤمره-نيويسي مئن، أعشاري نؤمره’نˇ مئن مؤمىئز (/) بکارشنه (۲۳/۴۰۵) ؤ هزارگانˇ سۊ رقمه سيواگۊدنˇبه هۊ علامتي که دونىا مئن دابه ( ۳,۰۴۰,۰۰۴,۰۰۵,۰۶۰) کاراىته-بنه.


ف. پس گيلکي أليفبي اۊجۊر کي بۊگذشته جي فرسه أمي دس (محمۊد پاىنده لنگرۊدى فرهنگˇ گيل و دىلم) ؤ چاکۊنواکۊني که أمه پيش نئنيم، ايتؤره:

أليف (آ، ا، أ)، بي (ب)، پي (پ)، تي (ت)، ثي (ث)، جأم (ج)، چي (چ)، حي (ح)، خي (خ)، دال (د)، ذال (ذ)، ري (ر)، زي (ز)، ژي (ژ)، سين (س)، شين (ش)، صات (ص)، ضات (ض)، طأى (ط)، ظأى (ظ)، عىن (ع)، غىن (غ)، في (ف)، قاف (ق)، کاف (ک)، گاف (گ)، لام (ل)، ميم (م)، نۊن (ن)، وؤ (و، ؤ، ۊ)، ىه (ى، ئ، ي)، هئ گرد (ه).&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید]&lt;/ref&gt;

==گيلکي دئبار==

[[فاىل:Gilaki_Language_Location_Map.PNG]]

گيلکي خو تاریخ ؤ ادبیاته دأنه. پیرشرفشا شئرؤنˇ دیوانˇ مورسؤن کي هشتۊمي قرنˇ هجری قمری جي بجا بمؤنسه.&lt;ref&gt;رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون). گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.&lt;/ref&gt;  بخشی جه قدیمي آثار که یا به گیلکي بأنوشته ببه یا بخش هایی جه اؤن گیلکي ايسه: ۱.تفسیر قران سورتچی(قرن۷) ۲.مقامات الحریری(قرن۷) ۳.دیوان پیر شرفشاه دولابی(قرن۸) ۴.الکفایه(قرن۹) ۵.الابانه(قرن۹) ۶.تفسیر کتاب الله(قرن۹) ۷.تفسیر مؤغنیسا(قرن۹) ۸.دوم مشیخ زیدی(قرن۹) ۹.سوم مشیخ زیدی(قرن۹) ۱۰.قصیده طنطرانیه(قرن۹) گيلکي جي تا هفتؤمي قرن ه.ق وؤت بجا بمؤنسه. [[پیرشرفشا دولایی]] دیوان کي گيلکي زوان ئبه ىکته پیله سنده.&lt;ref&gt;دیوان پیرشرفشاه دولائی. به کوشش دکتر محمدعلی صوتی، ناشر بنياد فرهنگ ايران، تهران، 1358.&lt;/ref&gt; جغرزˇ اون، نهؤمی قرن جي، [[قاسم انوار]]ˇ شئرؤنˇ دیوان بمؤنسه کي اونˇ مئن گيلکي غزل دره. نهؤمی قرنˇ جي به بعد دئه گيلکي جي پۊر پورˇ وؤت هنأ تا مشروطه زمت کي حتا چن سوره انجیلˇ جي واگردؤن ببؤ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون).  گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.]&lt;/ref&gt;

سیˇ چن ته گيلکي کلمه راجه به جؤنورشناسی، نسخه‌ی خطی «خواص الحیوان»ˇ مئن (ملاعلی کامی لاهیجانی) دره کي الؤن [[ترهان]]ˇ دانشگا کتابخؤنه مئن هنأ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون).  گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.]&lt;/ref&gt;

سیزدهؤمی قرن مئن، [[سید ظهیرالدین مرعشی]] «تاریخ طبرستان، رویان و مازندران»ˇ جي ىکته واوینه (بنای آمل) [[میرزا ابراهیم گیلانی]] به گيلکي واگردؤنه.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون).  گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.]&lt;/ref&gt;

یکته گيلکي شئر ني [[خان احمد خان]] جي بجا بمؤنسه کي دانشگا تهران کتابخؤنه مئن هنأ&lt;ref&gt;پژوهشگر، ابوالقاسم. [https://web.archive.org/web/20210420034330/https://www.webcitation.org/6FsvEXaYg «معرفی برگی از نسخه خطی اشعار گيلکي خان احمد گیلانی»]. پیام بهارستان (تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس) ۲، ش. ۱۳ (۱۳۹۰): ۱۰۶۹. [http://www.ensani.ir/storage/Files/20120413184126-8049-225.pdf اصلی نسخه] جي بایگانی ببؤ.&lt;/ref&gt;:
'''
شده‌ام زار و پریشان دَرَم جان کَنَشا | دل پُر خون مو از عشق تو مانی آتشا

تو باَغیار نشینی می دِلا خون کُانی | تو بگو چه بَکُنَم مردمانَ سَرزَنَشا

شیوه دلبری و عشوه و ناز و غمزه | هرچه دُانی توبَکُن آنچه تو ذاتی رَوَشا

از فراق تو مُجَم [مَجَم] کوچه بکوچه شب و روز | همدَمی خود بَگُدی همسر تُرک طالَشا

موکه تا [تَ] هیچ نَگُتامو تو خود آزرده یَه بی | دو هزار چه موتی دانم یَکتا و اگُتَه نَشا'''

[[پرونده:Karkiya Xan Ahmad xan-e do'om.PNG|بندانگشتی|600px|وسط|یکته ولگ نسخه خطی کي خان احمد خان گيلکي شئرؤن اون سر بنویشته نأ]]

یکته دئه سربس، گيلکي قدیمی وؤتˇ وأسی، «تفسیر کتاب الله» ایسه، ابوالفضل بن شهردویر دیلمی کي هشتؤمی قرنˇ مئن بنویشته ببؤ ؤ اونˇ مئن قرآن به گيلکي واگردؤنه ؤ تفسیر ببؤ.&lt;ref&gt; [https://www.academia.edu/2912872/%D9%86%D8%B3%D8%AE%D9%87_%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D9%84%D9%85%DB%8C_-_%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D9%87 تفسیر کتاب‌الله/ ابوالفضل بن شهردویر دیلمی؛ با مقدمهٔ محمد عمادی حائری. تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی. قم: کتابخانه‌ٔ تخصصی تفسیر و علوم قرآنی. ۱۳۸۸.]&lt;/ref&gt;

[[مازیار]] (کی مازندرؤنی بو ؤ ۲۱۸ تا ۲۲۵ ه.ق حوکومت گود) خو نامه‌ٰنˇ مئن به عباسی خلیفه، خوشه گیلˇ گیلان دخؤنه ؤ خلیفه ني اینه جیلˇ جیلان (گیلؤنˇ گیل؛ فارسی: گیل گیلها) دخؤند. اي اول سندی ایسه کي یک نفر خودش ؤ خو مردومه گیل دخؤند. هنۊزم مازندرانˇ غربˇ کوهؤنˇ مئن، گالشؤن، جیرا (جؤلگه) دخؤنن: گیلؤن. 

[[فردؤسی]]، خو [[شاهنامه]] مئن، اؤره کي '''منوچهر'''، '''سلم''' ؤ '''تور'''ˇ جي انتقام بکشه، نویسنه: 

''سپه را ز درىا به هامون کشید | ز چین دژ سوی آفریدون کشید

چو آمد به نزدیک تمیشه باز | نیا را به دیدار او بد نیاز

ز دریای گیلان چو ابر سیاه | دُمادُم به ساری رسید آن سپاه''

بازین کي '''فریدون''' مازندرانˇ مردومˇ همره شنه منوچهرˇ استقبال:

''به زرین ستام و به زرین کمر | به سیمین رکاب و به زرین سپر

ابا گنج و پیلان و با خواسته | پذیره شدن را بیاراسته

همه گیل مردان چو شیر یله | ابا طوق زرین و مشکین کله.''

شاهنامه مئنم، فردؤسی مازندرانˇ مردومه گیل دخؤنه. 

[[نظامی گنجوی]] ني مازندراني‌ئنه گیل دؤنس؛ خو [[اسکندرنامه]] مئن وختی گه اسکندر، ایران ؤ رومˇ سپاهˇ همره شنه اوروسؤن (روسؤن)ˇ جنگ، اینˇ پهلوانؤنه نؤم بئنه:

''زریوند گیلی ز مازندران | نیال یل از کشور خاوران''

'''زریوند''' ني رجز خؤندن و فأزمه گودنˇ زمت گونه:

''زریوند مازندراني منم | که بازی بود جنگ اهریمنم''

زریوند چن نفره کوشنه تا بیلاخره بکوشتن شنه ؤ اسکندر ناراحت بنه:

''جهاندار از آن کار شد تنگدل | که سالار گیلی درآمد به گل''

[[ناصرالدین شا]] ني خو مازندرانˇ سفرنامه مئن، تبعیدی کوردؤنه ایل دخؤنه ؤ کلاردشتˇ محلي‌ئنه گیل. ایتؤ نظر هنه کي مازندران نی، دیلمˇ مورسؤن، جیگه نؤم (اسم مکان) ببون ؤ ربطی به قومیت ؤ زوان ندأره. اي سربسؤن همه اینه نشؤن دئنن کي کاسپي درىا کلسیا چافˇ مردۊم (تالشؤنˇ جي تا گیلانˇ گیلکؤن تا مازندرانˇ گیلکؤن تا حتا گلستانˇ گیلکزوانؤن) ىکته ریشه و بنه جي ایسن ؤ هرته خو جیگه ؤ سامؤنˇ نؤمه خو سر بنأ اما همه‌ته گيلکي گب زئنن ؤ ایشؤنˇ زوان گيلکي ىا گئلئکی ایسه. پس اي دوروس نیه کي گیلانی‌ئن، گيلکي ؤ گیلک بؤنه خوشؤنˇ انحصارˇ مئن بدؤنن. 


==بيريني خال==
*[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون)]
*[http://globalrecordings.net/program/C08110 چن‌ته صوتی فايل، به گيلکی]
*[http://www.briancoad.com/checklists/farsinameslist.htm Freshwater Fishes of Iran]
*[https://web.archive.org/web/20150619024843/http://v6rg.com/?p=10309 فعل مرکب گيلکي]
*[https://web.archive.org/web/20150221030708/http://v6rg.com/?p=9640 افسانه‌های زبان گيلکي] (اونچی که راجه به گيلکي دؤنین ؤ امکان دأنه اشتبا ببون!)
*[https://web.archive.org/web/20150815180741/http://v6rg.com/?page_id=9197 گيلکي مدرسه] (اینترنتی گيلکي باموجین)
*[https://web.archive.org/web/20131209062357/http://v6rg.com/?p=8044 ساخت مستمر (در جریان) در فعل‌های گيلکي]
*[https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید]

==جیرنویس==
{{جیرنویس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:ايرانˇ زوانؤن]]
[[رده:شۊمالغربي ايراني زوانؤن]]
[[جرگه:گيلکي]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>tpq15wy6gfznv2az67ctyibvupxvbi4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157042</id>
      <parentid>156999</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:13:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[گيلکي زوؤن]]» را محافظت کرد: Excessive vandalism ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)))</comment>
      <origin>156581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34874" sha1="tpq15wy6gfznv2az67ctyibvupxvbi4" xml:space="preserve">{{زوان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|زوان ٚ نام= گيلکي
|زوان ٚ بۊمي نام= گيلکي، گيليکي، گئلکي
|زوان ٚ باخي نامان= 
|زوان ٚ داميشک ٚ نامان= 
|تصویر= Gilaki in Nastaliq.png  
|اندازه تصویر= 250px
|زوان ٚ بومي جيگایان= کاسپين ٚ نسا
|گۊتنکسان ٚ شۊمار= 
|زوان ٚ درزا= {{•}}[[هيندۊاۊرۊپايي زوانان|هيندۊاۊرۊپايي]]{{سخ}}{{•}}[[هيندۊايراني زوانان|هيندۊايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي ايراني زوانان|خۊرخۊسي ايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي کلسيايي ايراني زوانان|خۊرخۊسي کلسيايي ايراني]]{{سخ}}{{•}}گيلکي
|أولي گۊنه‌ئن= 
|معىار ٚ گۊنه‌ئن= 
|گۊىشان= 
|لئجه‌ئن= 
|نيويشتن ٚ سيستم= [[گيلکي أليفبي]]
|زوان ٚ رسمي جيگایان= 
|أقليت ٚ زوان= 
|زوان ٚ آکادمي‌ئن= 
|ايزؤ ۱–۶۳۹= 
|ايزؤ ۲–۶۳۹= 
|ايزؤ ۳–۶۳۹= glk
|گلاتؤلؤگ= 
|زوان شينأسي=
}}
[[ايران|گیلَکی،]] '''[[ايران|آرادٚ]] زوان''' ایسهوٚ ڤ یتا زوان ٚ نؤم ایسه گه [[گيلک|گیلٚکآٚن]] اۊن ٚ أمرأ گب زنن. اي زوؤن  کاسپی ٚ شي ایسه و [[ايران|ايراني خۊرخؤسي-کليسایي]] هال ٚ مئن جیگا‌ بیته دأره.&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0960982206011390&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Academic American Encyclopedia By Grolier Incorporated, page 294&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The Tati language group in the sociolinguistic context of Northwestern Iran and Transcaucasia By D.Stilo, pages 137-185&lt;/ref&gt; اي زوؤن ٚ گۊتنکسؤن ٚ تئداد-ه [[اتنؤلؤگ]] سال ٚ 2026 مئن ۲۲،۴۴۴،۶۸۴ گپ زن ڤ ۱۶٬۹۸۱٬۴۴۴ گیلَٚک گپ زم داشتیبۆ ای زوان گ دیباری تٚرن زپان ایسه ای هوٚرٚ میٚن ری.&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt; گه ألبت مۊختلف ٚ سربسؤن ٚ مئن اي آمار جيرجؤر دأره. اي زوؤن ٚ جۊغرأفي شر-ه [[کاسپي دریا]] ٚ نسایي لک ٚ جي دا [[ألبۊرز ٚ ارتفاعات|ألبۊرز ٚ کتلستان]] مؤعرفي گۊده شأنه. ولي اين ٚ طۊلي (جۊغرافي طۊل، خۊرتؤو-خۊرخؤس) محدۊده سر نظرات مۊتناقضه یأ ايختلافات نيأ. گيلکيیوٚ بٚه گيلکي خط ٚ جي نويسنن.

==گۊیشؤن==


گيلکي زوؤن-ه فی‌الواقع اين ٚ [[لفظˇ زنجيله|زنجيله‌یي گۊیشؤن]] چاؤننن ؤ هۊته گه اۊن ٚ نؤم ٚ جي مۊشخصه زنجيل ٚ مۊسؤن کسن-ه مۊرتبط أ وصل هيسن. خلئن سأی بؤده دأرن گه گيلکي‌ گۊیشؤن-ه توخس بؤنن ؤ اۊشؤن ٚ ره محدۊده مشخص چاؤنن أمما اي تقسيمؤن کسن ٚ همرأ خلي متناقضن. یه پأره زوؤن‌شناسؤن أ هامۊج‌کسؤن معتقدن گيلان أ مازرۊن ٚ گۊیشؤن-ه خأن یته زوؤن ٚ شي دؤنسن گه گيلکي/تبري دؤخؤندن بۊنه.

#
#
#
#
#

==گيلکي واجه‌ئن==

{| class=&quot;wikitable&quot;
! بيه پيش
! بيه پس
! اينگيليسي
|-
| ديم || ديم
| Face
|-
| زمات، زمت || زمات
| Time
|-
| جؤر|| جؤر
| Up
|-
| جير || جير
| Down
|-
|بۊن
|بۊن
|Under
|-
| پئر || پئر
| Father
|-
| زأک، زأی || زای / زاک
| Baby / Kid
|-
| ريکه، وچه || رِی / رِئک
| Boy
|-
| لاکۊ / دتر || کؤر / کیلکا / لؤی / دَتَر
| girl / Daughter
|-
|زن پئر || زن پئر
|Father in law
|-
|مار || مار
|Mother
|-
|خاخۊر || خاخۊر
|Sister
|-
|برار، برأر || برار
|Brother 
|-
|شۊ برأر || مردˇ برار
|Brother in law
|-
|شۊ مار|| مردˇ مار
|Mother in law
|-
| پيله، پيلا || پيله
| Great
|-
| ليسک || ليسک
| Lubricious
|-
| کرچ || کَرچ
| Brittle
|-
| وارگنئن، درگئنتن || اۊرگادن / وارگادن
| Hangning
|-
| هکشئن || فَکِشِن / دکشن
| Drag
|-
| فۊدۊشتن || فۊدۊشتن / اۊدۊشتن
| Sucking
|-
| واسَن || واستن
| Appetite or Desire
|-
| فؤدن، شؤندن، کألئن || فۊکۊدن / فۊگۊدن
| Pouring of Liquids
|-
| دار || دار
| Tree
|-
| سیفتال || گَرزَک
| Bee
|-
|تيتيل
|چيچيلاس / ککر
|Dragonfly
|-
| گؤ، مال || گاب
| Cow
|-
| پیچا/پیچا کوته || پیچا/پیچا کوته
| Cat/Kitty
|-
|آغۊز / گۊرکان
|آغۊز
|Nut
|-
| بیلی / سیکا
| بیلی
| duck
|-
| کرک || کَرک
| Hen
|-
| ملجه / چيچيني || چيچيني
| Sparrow
|-
|ميۊلئم
|لانتي
|Snake
|}

==گيلکي دابدستور==
===أليفبي===
گيلکي أليفبي اۊجۊر کي بۊگذشته&lt;ref&gt;محمود پاینده لنگرودی. فرهنگ گیل و دیلم. نشر امیرکبیر. ۱۳۶۸.&lt;/ref&gt; جي فرسه أمي دس ايتؤره:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! رديف !! حرفˇنؤم !! حرف
|-
| ۱ || کۊجي هفت || ˇ
|-
| ۲ || أليف || آ، أ، ا
|-
| ۳ || بي || ب
|-
| ۴ || پي || پ
|-
| ۵ || تي || ت
|-
| ۶ || ثي || ث
|-
| ۷ || جأم || ج
|-
| ۸ || چي || چ
|-
| ۹ || حي || ح
|-
| ۱۰ || خي || خ
|-
| ۱۱ || دال || د
|-
| ۱۲ || ذال || ذ
|-
| ۱۳ || ري || ر
|-
| ۱۴ || زي || ز
|-
| ۱۵ || ژي || ژ
|-
| ۱۶ || سين || س
|-
| ۱۷ || شين || ش
|-
| ۱۸ || صات || ص
|-
| ۱۹ || ضات || ض
|-
| ۲۰ || طأى || ط
|-
| ۲۱ || ظأى || ظ
|-
| ۲۲ || عىن || ع
|-
| ۲۳ || غىن || غ
|-
| ۲۴ || في || ف
|-
| ۲۵ || قاف || ق
|-
| ۲۶ || کاف || ک
|-
| ۲۷ || گاف || گ
|-
| ۲۸ || لام || ل
|-
| ۲۹ || ميم || م
|-
| ۳۰ || نۊن || ن
|-
| ۳۱ || وؤ || و، ۊ، ؤ
|-
| ۳۲ || ىه || ي، ى، ئ
|- 
| ۳۳ || هئ گرد || ه
|}

[[پرونده:گيلکي أليفبي.ogg|بندانگشتی|راست|گيلکي أليفبي]]


=== ایپچه گيلکي کلم&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140802095522/http://v6rg.com/?p=9412 ورگ. چنته نؤکته، گيلکي و فارسی و ایشؤنˇ هدأهگیرˇ جی.]&lt;/ref&gt; ===


{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || اینگیلیسی ||کۊردي
|-
| دیم || Face || Dîmen 
|-
| زأی/ زأک/ وچه || Baby/Kid || Zarok
|-
| پیلˇپئر || Grand Father || Bapîr
|-
| جؤر || Up || jûr/Jûrewe 
|-
| اساره/ رؤجا || Star ||  Estêre/Stêrk
|-
| لاکو/ کؤر/ کیجا/ کئلکا || Girl || Kıç/Kîj
|-
| ریکه/ رئک/ رئه/ وچه || Boy || Kurr
|-
| پیتار || Ant || Mêlûre
|-
| سیفتال/ گرزک || Bee || Hengejalle
|-
| پیچا/ پیچه || Cat || Pışîle
|-
| نسا || Shadow || Nısê/Sêwer
|-
|  پیله/ گأت || Great || Gewre
|-
|  پئر || Father || Bawk
|-
| فودوشتن || Suck|| Mıjîn
|-
| وأستن/ یأسه || Appetite/ Desire || ?
|-
|  فودن/ شؤندن || Pouring of liquids|| Rıjanın/ Rıştın
|-
|  لیسک || Lubricious|| Lûs/Xız
|-
|  کرچ/ کرج || Brittle || Puşke
|-
|  دار || Tree|| Dar
|-
| چیشنک/ ملجه/ چیچینی || Sparrow|| Peresêlke/ Çoleke
|-
|  بشو || Go || Pıço
|-
|  هگیر/ فگیر || Take it in your hand || Bıgre
|-
|  هنگیر/ فنگیر || Dont take in your hand|| Megre
|-
|  پورد || Bridge|| Pırd
|}


===خؤندشؤن ؤ حرفؤن===
گيلکی بیسˇ دو ته حرف (صامت ىا همخوان) دأنه:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| پ || p || پورد 
|-
| ب || b || بال
|-
| ت/ط || t || توم
|-
| د || d || دأره
|-
| ک || k || کرجي
|-
| گ || g || گأره 
|-
| غ/ق || q || قاش 
|-
| ف || f || فو 
|-
| و || v || وأرش 
|-
| س/ص/ث || s || ساق 
|-
| ز/ض/ظ/ذ || z || زور 
|-
| ش || š || شل 
|-
| ژ || ž || ژیویر 
|-
| خ || x || خؤنخا 
|-
| ه/ح || h || هئن 
|-
| چ || c || چوچار 
|-
| ج || j || جیگه 
|-
| ر || r || راب 
|-
| ل || l || لاس 
|-
| م || m || مره 
|-
| ن || n || نمکار 
|-
| ی || y || یالمند 
|}

هف ته ني ساده خؤندش (مصوت ىا واکه) دأنه:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| آ || ā || کال 
|-
| او (ۊ) || u || سو
|-
| اي (ي) || i || شیم
|-
| ئ || e || گئشه
|-
| ؤ || o || چؤ
|-
| أ ||a || هأن 
|-
| ٚ || ə || کل 
|}

بانی سه جرگه تویم (مرکب) خؤندش&lt;ref&gt;مسعود پورهادی. زبان گيلکي. دانشنامه‌ی فرهنگ و تمدن گیلان، جلد ۱۶. رشت: نشر ایلیا ۱۳۸۷. ص۲۷.&lt;/ref&gt;:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| ؤۊ || ou || اؤۊربۊ (امرود) /ourbu/ 
|-
| آۊ || āu || زاۊ (شکؤمدار زنأی) /zāu/
|-
| آي || āi || ماي (ماهی) /māi/
|-
| ئي || ei || خئيل (جرگه) /xeil/
|-
| ۊؤ || uo || تۊؤر (تبر) /tuor/
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| ئی || ey || رئی (ریکه) /rey/ 
|-
| ٚی || əy || میدان /məydān/
|-
| أی || ay || أیوار (ای دفأر) /ayvār/
|-
| آی || āy || هأرای (زهار، فریاد) /harāy/
|-
| ؤی || oy || کؤیتا (کؤکته) /koytā/
|-
| ۊی || uy || اۊیتا (اؤکته) /uytā/ 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن 
|-
| آؤ || āw || ناؤدان /nāwdān/ 
|-
| ؤ || ow || اؤلاد /owlād/
|-
| أؤ || aw || أؤدؤ (دهن‌وله) /awdo/
|-
| ٚؤ || əw || خؤخوره (خرناسه) /xəwxurə/
|}

آخری خؤندش (ə) یکجور خؤندشه کي گيلکي مئن همه ته خؤندشؤن جي ویشتر به کار شنه ؤ یکچی ایسه a ؤ e مئن. گيلکي خؤندشؤنˇ بورز/بولند/کنده/پورز &lt;ref&gt;مسعود پورهادی. زبان گيلکي. دانشنامه‌ی فرهنگ و تمدن گیلان، جلد ۱۶. رشت: نشر ایلیا ۱۳۸۷. ص۲۶.&lt;/ref&gt;

===نامتا'ن (ضميرؤن)===
====شخصي نامتا====
گيلکي مئن شخصي نامتا دۊ جۊره&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;:
=====الف. سيوا شخصي نامتا=====

{| class=&quot;wikitable&quot;
! سيوا نامتا || شخصي نامتا (فاعلي) || شخصي نامتا (مفعۊلي)
|-
| أول شخصˇ فرد || مۊ، من || مأ، مره
|-
| دوم شخصˇ فرد || تۊ || تأ، تره
|-
| سىؤم شخصˇ فرد || اۊن، اۊ || اۊنه، وره
|-
| أول شخصˇ جم || أمان، أما، أمه، أمۊ، آمۊ || أمره
|-
| دوم شخصˇ جم || شۊمان، شۊما، شمه، شۊمۊ، شمۊ || شمره
|-
| سىؤم شخصˇ جم || أشان، ايشؤن (اۊشؤن)، ايشان || أشأنه، ايشؤنه (اۊشؤنه)، ايشانه
|}

=====ب. دشکسه شخصي نامتا=====


===فاعل===
گيلکي مئن، فاعل، شخص ؤ شماره' جي، فعلˇ همرأ جۊره&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;:

''مرىم ظرفؤنه بۊشؤسته.''

''مرىم ؤ زهرا ظرفؤنه بۊشؤستن.''

فاعل تينه حذف بۊبۊن ؤ فاعلˇ شخص ؤ شماره شأنه فعلˇ شناسه' جي فأمسن&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;:

''مۊ شنم. -&gt; شنم.''

''اۊ کيتابه هأىته. -&gt; کيتابه هأىته.''


===فعل===
گيلکي مئن فعل دۊ ته بنه دأنه: '''هسا بنه''' (مضارع) کي اۊنأجي اخباري هسا ؤ التزامي هسا ؤ أمر چاگۊده بنه باني '''بۊگذشته بنه''' کي مصدر ؤ مفعۊلي صفت ؤ بۊگذشته فعلؤن اۊنأجي چاگۊده بنه.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;


====مصدر====
مصدر، -ən ؤ -an همرأ تمنأ بنه. أگه ىکته فعلˇ بنه خؤندشˇ همرأ سر بمأ، اينˇ مصدر -n گينه: ''زئن'' ؤ ''خؤردن'' ؤ ''فۊدن''ˇ مۊسؤن.

====ماضي صرفان====
گيلکي مئن ماضي ساده و ماضي استمراري به ترتيب ايته بساته بۊنن:
*ماضي ساده: ب+بؤگذشته بۊنه+شناسه&lt;ref&gt;فرهنگ قادري || http://khurtav.blogfa.com/post-80.aspx&lt;/ref&gt;
*ماضي استمراري: بؤگذشته بۊنه+شناسه&lt;ref&gt;فرهنگ قادري || http://khurtav.blogfa.com/post-80.aspx&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! مصدر || بۊگذشته بۊنه || ماضي ساده؛ اول شخص مفرد || ماضي استمراري؛ اول شخص مفرد
|-
| خؤفتن || خؤفت || بخؤفتم || خؤفتم، خؤفتمه
|-
| خؤتن || خؤت || بخؤتم || خؤتم
|-
| بختن || خت || بختم || ختم
|}

===قىد===
نحوي أگه نيگا بۊکۊنيم گيلکي مئن دۊ جرگه قىد دأنيم: ىک جرگه '''حتماً''' ؤ '''مثلاً'''ˇ مۊسؤن قىدؤن ؤ ىک جرگه' ني '''خئلي''' ؤ '''ويشتر'''ˇ مۊسؤن.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

دومي جرگه قىدؤنه نشأنه جۊمله سر أردن: خئلي حسن کتاب خؤنه. أول جرگه '''جۊمله قىد''' ايسن أمما دومي جرگه، '''فعلي جرگه قىد'''ن.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

===جۊمله===
گيلکي مئن کلمه'نˇ ترتيب ''فاعل-مفعۊل-فعل'' ايسه.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;  بسچي گاگلف مفعۊل تينه فعلˇ پسي بأ أمما مننئه فاعلˇ پيش بأ:

''علي کيتابه خؤنه.''

''علي خؤنه کيتابه.''

====ناشخصي ساخت====
ناشخصي ىا غىرˇشخصي جۊمله'ن اۊ جۊمله'نن کي ايشؤنˇ فعل، خۊشؤنˇ فاعلˇ همرأ جۊر نئه ؤ اي جۊمله'نˇ فعلˇشناسه سىؤم شخصˇ فرد ايسه: '''مأ تشنه'.'''&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

اي جۊمله'نˇ فعلؤن حسي ايسن ؤ ىعني ىکته مرجع خأنن کي ىکته تجرۊبه ىا حسه نسبت بدئن اۊ مرجعه. پس مننئن '''نمأ نامتا''' (ضمير ناملفوظ) بدأرن: گۊشنه'.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

اي جۊمله'نˇ مئن، فعلˇ مرجع مننئه بيجؤن بۊبۊن. پس أگه تينيم بدأريم: ''مأ گۊشنه''' ىا ''حسنه گۊشنه''' ىا ''سگؤنه گۊشنه'''؛ مننيم بۊگؤىم ''ميزه گۊشنه'''.&lt;ref&gt;علی درزی. مریم دانای طوسی. [https://web.archive.org/web/20151015224542/http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]&lt;/ref&gt;

اۊ نؤمي جرگه کي ناشخصي جۊمله'نˇ سر هأنه، فاعل نئه؛ اي نؤمي جرگه مفعۊله کي شنه فاعلˇ خالي جيگه مئن نيشينه

==گيلکي دپ==
''&lt;sub&gt;اصلˇ وانيويس: [[گيلکي نیویشتن]]&lt;/sub&gt;''

صد سالˇ أخيرˇ مئ هرکي هرجۊر کي دوس دأشت گيلکي بنويشته کي البته ويشتري آرامي خطˇ جي نيويسنن کي ايرانˇ مئن به اشتبا&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458#g1&lt;/ref&gt; عربي ىا فارسي خۊ دۊخؤنده بنه؛ اي خطˇ مئن هرکي هرجۊر داب ض زاکۊن کي دۊرۊس تشخيص بده عمل کؤنه امما [[گیله‌وا|گيلوا]] مجله يکته دابدستۊر پيش بنأبۊ کي چورنه چورنه بۊبؤ دابدستۊري کي گيلوا مئن بکي-ويريس بکارشنه ؤ اينˇ گتن کارکتر کۊچˇ هف (ˇ) ايسه.

۱۵۸۸ اسفندار ما، [[ورگ (اينترنتي جيگه)|ورگ]]، گيلوا دابدستۊرˇ سر يکته شيوه-نامه ؤ [[کاربر:Varg/پؤرؤژهٰ‌ن/گيلکي کيليدتأخته|کيليدتأخته]] (Keyboard) مؤنتشر بۊده کي شأنه گۊتن منسجمترين دابدستۊري ايسه کي تاهيسه بيرين بمأ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید]&lt;/ref&gt;

ورگˇ پيش بنأ شيوه ايتؤره:

&lt;sub&gt;''(اي وؤت، اي سربسˇ جي نقل بؤدره: [https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید])''&lt;/sub&gt;

'''چۊتؤ خأ اي خطˇ جي گيلکي نيويشتن؟'''


ا. نؤميترين ؤ مؤهمترين نشؤنه، “ˇ” ايسه کي شؤا(ə) نۊشؤن دئنه. امما قراردادˇ جي أمه اينه همته اضافي ترکيبؤنˇ مئن کاراگينيم.

ملکي اضافه: ماکانˇ جۊف

وصفي اضافه: سۊرخˇ رۊجا

هرماله اضافه: اۊتاقˇمئن

دقت بکۊنين کي “ˇ” دۊ جا أصلن بکارنشنه. ىکته مفعۊلي نشؤنه جا: من تي پسره بيدئم. پس أگه اي جومله’ ايتؤ بنويسيم که “من تي پسرˇ بيدئم” دوروس نيه. چۊن پئرˇ پسي “ه” ىکته سيوا کلمه ايسه ؤ مفعولي نشؤنه ايسه. اؤکته “ايسه” فعلˇ مئنه: اۊن تي مأره. که أگه بنويسيم “اۊن تي مأرˇ” غلطه. چۊن ائره م مأرˇ پسي “ه” ىکته فعله: اۊن تي مأر ايسه.

– گاگلف لازمه کي تأکيد بۊکۊنيم ىکته کلمه مئن ىکته گب (حرف)ˇ پسي، شؤا دأنيم؛ اي جۊر وختؤن شأنه کۊچˇ هفته کاراىتن. وٚرگ ىا کٚلˇ مۊسؤن. گيلکي کيليدتأخته مئن أگه شيفتˇ کيليده بدأرين ؤ کۊچˇ هفته بزنين، تينين ىکته گبˇ جؤر شؤا بنين. اما نخأ اي کارˇ مئن تۊند شؤن؛ گيلکي-نيويسي مئن نخأ گبؤنˇ جؤر ؤ جير اعراب نأن.


ب. a ىا فتحه خؤندشˇ جا (چي کۊتا چي دکشه) “أ” (ىزبر: yəzəbər) کاراگينيم: تأ، دأنم، پأچ، دأرم.


ج. اۊ کلمه’نˇ مئن کي “ه” همره سرهنن ؤ اي “ه” ىکته خؤندشˇ جا ايسه (خؤنه، فرده ؤ…)، أگه لازم ببۊن کي مفعۊلي نشؤنه ىا “ايسه” جا ىکته فتحه بچربؤنيم کلمه سراخره، “أ” جا، چۊن خأنيم کلمه ظاهر ؤ صورته بدأريم “‘” کاراگينيم: خؤنه’، فرده’، خسته’بؤستم، پياده’بم.


د. e ىا کسره خؤندشˇ جا (چي کۊتا چي دکشه) “ئ” (ىزير: yəzir) کارأگينيم: زئن، مئبه، زئندرم.


ه. o ىا ضممه خؤندشˇ جا (چي کۊتا چي دکشه ىا چي ow خؤندشˇبه) “ؤ” (ىپيش: yəpiš) کاراگينيم: شؤن، شؤ، خؤ، مۊسؤن.


و. اۊ کلمه’ني که “ه” ىا “ا” همره سرهنن، اۊشؤنˇ جم دوستنˇبه چۊن خأنيم کلمه ظاهر ؤ صورته بدأريم، “‘” کاراگينيم ؤ أگه کلمه “ي” همره سربأ، “ئ” کاراگينيم: خؤنه’ن، پا’ن، کاسپيئن/کاسپئن، تيتيئن/تيتئن.


ز. اي خطˇ مئن نيمفاصله ندأنيم. هر جا بدين نيمفاصله خأنين، اۊنˇ جهاني معادله کاراگيرين: دأش (-).


ح. u خؤندشˇ به، چي دکشه چي کۊتا، “ۊ” کاراگينيم: فۊوؤستن، دۊر، پۊر.


ط. i خؤندشˇ به، چي کۊتا چي دکشه، “ي” کاراگينيم کي هم وختي سيوا بنويشته بنه ؤ هم وختي ىکته حرفه دچکئنه، نؤقطه دأنه. “تيتي” مۊسؤن.


ى. اۊ کلمه’نˇ مئن کي دۊ ته گب (حرف)ˇ همره کي ىکته خؤندشˇ نماىنده ايسن سرأگينه (ايران، اؤره، ائره ؤ…)، اولي أليف هۊتؤ کي هميشک داب بو بنويشته بنه امما بۊخؤنده نبنه.


ک. تۊىم خؤندشؤنˇ به کي گيلکي خۊشئبه دأنه، هي علامتؤنه خأ تۊىم گۊدن: تيۊل، ريۊت ؤ…


ل. y گبˇ جا، “ى” کاراگينيم کي هم وختي سيوا بنويشته بنه ؤ هم وختي ىکته حرفه دچکئنه، بينؤقطه': چأىي، حسنى.


م. اۊ کلمه’ني که اۊشؤنˇ مئن ي پسي، ى هنه، بيه، ديا، پياز ؤ… مۊسؤن، خالي “ي” بنويشته بنه: بيه، ديا، بيه، پياز ؤ…


ن. سيوانيويسي ىا دچکسه-نيويسي، اصلˇ ملاک کلمه استقلاله. ىعني ىکته کلمه وابينؤن خأ کسؤنه دچکئن مگر اينکه باخى ملاکؤن ىا نيويشتاري عادتؤن مانع ببۊن. مثلن، مؤستمر فعلؤنه چۊن ىکته مۊستقل فعل ؤ ىکته کلمه ايسن دچکسه نويسنيم: شؤندرم، بمأبۊ ؤ خؤردئدرم. هيتؤرم “بي” ؤ “نا” مۊسؤن پيشوندؤن: بيکس، بيسواد، نابلد ؤ…

– هرجا فاصله ىا نيمفاصله لازم بۊ، دأش (-) کاراىته-بنه: خؤرده-درم، فورته-دبۊ.


س. گيۊمه وأسي، هۊ جهاني ؤ استاندارد گيۊمه’ (“”) کارأگينيم. گيۊمه اي جاؤن کاراىته-بنه:

– اۊ گبي که ىک جا ىا ىک کسˇ جي نقل بنه.

– خاصˇ نؤمؤن ؤ خاصˇ کلمه’ن، تيترؤن، فندي ؤ علمي اصطلاحؤن (هر وؤتˇ مئن خالي ىک دفأ).


ع. نؤمره-نيويسي مئن، أعشاري نؤمره’نˇ مئن مؤمىئز (/) بکارشنه (۲۳/۴۰۵) ؤ هزارگانˇ سۊ رقمه سيواگۊدنˇبه هۊ علامتي که دونىا مئن دابه ( ۳,۰۴۰,۰۰۴,۰۰۵,۰۶۰) کاراىته-بنه.


ف. پس گيلکي أليفبي اۊجۊر کي بۊگذشته جي فرسه أمي دس (محمۊد پاىنده لنگرۊدى فرهنگˇ گيل و دىلم) ؤ چاکۊنواکۊني که أمه پيش نئنيم، ايتؤره:

أليف (آ، ا، أ)، بي (ب)، پي (پ)، تي (ت)، ثي (ث)، جأم (ج)، چي (چ)، حي (ح)، خي (خ)، دال (د)، ذال (ذ)، ري (ر)، زي (ز)، ژي (ژ)، سين (س)، شين (ش)، صات (ص)، ضات (ض)، طأى (ط)، ظأى (ظ)، عىن (ع)، غىن (غ)، في (ف)، قاف (ق)، کاف (ک)، گاف (گ)، لام (ل)، ميم (م)، نۊن (ن)، وؤ (و، ؤ، ۊ)، ىه (ى، ئ، ي)، هئ گرد (ه).&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید]&lt;/ref&gt;

==گيلکي دئبار==

[[فاىل:Gilaki_Language_Location_Map.PNG]]

گيلکي خو تاریخ ؤ ادبیاته دأنه. پیرشرفشا شئرؤنˇ دیوانˇ مورسؤن کي هشتۊمي قرنˇ هجری قمری جي بجا بمؤنسه.&lt;ref&gt;رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون). گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.&lt;/ref&gt;  بخشی جه قدیمي آثار که یا به گیلکي بأنوشته ببه یا بخش هایی جه اؤن گیلکي ايسه: ۱.تفسیر قران سورتچی(قرن۷) ۲.مقامات الحریری(قرن۷) ۳.دیوان پیر شرفشاه دولابی(قرن۸) ۴.الکفایه(قرن۹) ۵.الابانه(قرن۹) ۶.تفسیر کتاب الله(قرن۹) ۷.تفسیر مؤغنیسا(قرن۹) ۸.دوم مشیخ زیدی(قرن۹) ۹.سوم مشیخ زیدی(قرن۹) ۱۰.قصیده طنطرانیه(قرن۹) گيلکي جي تا هفتؤمي قرن ه.ق وؤت بجا بمؤنسه. [[پیرشرفشا دولایی]] دیوان کي گيلکي زوان ئبه ىکته پیله سنده.&lt;ref&gt;دیوان پیرشرفشاه دولائی. به کوشش دکتر محمدعلی صوتی، ناشر بنياد فرهنگ ايران، تهران، 1358.&lt;/ref&gt; جغرزˇ اون، نهؤمی قرن جي، [[قاسم انوار]]ˇ شئرؤنˇ دیوان بمؤنسه کي اونˇ مئن گيلکي غزل دره. نهؤمی قرنˇ جي به بعد دئه گيلکي جي پۊر پورˇ وؤت هنأ تا مشروطه زمت کي حتا چن سوره انجیلˇ جي واگردؤن ببؤ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون).  گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.]&lt;/ref&gt;

سیˇ چن ته گيلکي کلمه راجه به جؤنورشناسی، نسخه‌ی خطی «خواص الحیوان»ˇ مئن (ملاعلی کامی لاهیجانی) دره کي الؤن [[ترهان]]ˇ دانشگا کتابخؤنه مئن هنأ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون).  گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.]&lt;/ref&gt;

سیزدهؤمی قرن مئن، [[سید ظهیرالدین مرعشی]] «تاریخ طبرستان، رویان و مازندران»ˇ جي ىکته واوینه (بنای آمل) [[میرزا ابراهیم گیلانی]] به گيلکي واگردؤنه.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون).  گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.]&lt;/ref&gt;

یکته گيلکي شئر ني [[خان احمد خان]] جي بجا بمؤنسه کي دانشگا تهران کتابخؤنه مئن هنأ&lt;ref&gt;پژوهشگر، ابوالقاسم. [https://web.archive.org/web/20210420034330/https://www.webcitation.org/6FsvEXaYg «معرفی برگی از نسخه خطی اشعار گيلکي خان احمد گیلانی»]. پیام بهارستان (تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس) ۲، ش. ۱۳ (۱۳۹۰): ۱۰۶۹. [http://www.ensani.ir/storage/Files/20120413184126-8049-225.pdf اصلی نسخه] جي بایگانی ببؤ.&lt;/ref&gt;:
'''
شده‌ام زار و پریشان دَرَم جان کَنَشا | دل پُر خون مو از عشق تو مانی آتشا

تو باَغیار نشینی می دِلا خون کُانی | تو بگو چه بَکُنَم مردمانَ سَرزَنَشا

شیوه دلبری و عشوه و ناز و غمزه | هرچه دُانی توبَکُن آنچه تو ذاتی رَوَشا

از فراق تو مُجَم [مَجَم] کوچه بکوچه شب و روز | همدَمی خود بَگُدی همسر تُرک طالَشا

موکه تا [تَ] هیچ نَگُتامو تو خود آزرده یَه بی | دو هزار چه موتی دانم یَکتا و اگُتَه نَشا'''

[[پرونده:Karkiya Xan Ahmad xan-e do'om.PNG|بندانگشتی|600px|وسط|یکته ولگ نسخه خطی کي خان احمد خان گيلکي شئرؤن اون سر بنویشته نأ]]

یکته دئه سربس، گيلکي قدیمی وؤتˇ وأسی، «تفسیر کتاب الله» ایسه، ابوالفضل بن شهردویر دیلمی کي هشتؤمی قرنˇ مئن بنویشته ببؤ ؤ اونˇ مئن قرآن به گيلکي واگردؤنه ؤ تفسیر ببؤ.&lt;ref&gt; [https://www.academia.edu/2912872/%D9%86%D8%B3%D8%AE%D9%87_%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D9%84%D9%85%DB%8C_-_%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D9%87 تفسیر کتاب‌الله/ ابوالفضل بن شهردویر دیلمی؛ با مقدمهٔ محمد عمادی حائری. تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی. قم: کتابخانه‌ٔ تخصصی تفسیر و علوم قرآنی. ۱۳۸۸.]&lt;/ref&gt;

[[مازیار]] (کی مازندرؤنی بو ؤ ۲۱۸ تا ۲۲۵ ه.ق حوکومت گود) خو نامه‌ٰنˇ مئن به عباسی خلیفه، خوشه گیلˇ گیلان دخؤنه ؤ خلیفه ني اینه جیلˇ جیلان (گیلؤنˇ گیل؛ فارسی: گیل گیلها) دخؤند. اي اول سندی ایسه کي یک نفر خودش ؤ خو مردومه گیل دخؤند. هنۊزم مازندرانˇ غربˇ کوهؤنˇ مئن، گالشؤن، جیرا (جؤلگه) دخؤنن: گیلؤن. 

[[فردؤسی]]، خو [[شاهنامه]] مئن، اؤره کي '''منوچهر'''، '''سلم''' ؤ '''تور'''ˇ جي انتقام بکشه، نویسنه: 

''سپه را ز درىا به هامون کشید | ز چین دژ سوی آفریدون کشید

چو آمد به نزدیک تمیشه باز | نیا را به دیدار او بد نیاز

ز دریای گیلان چو ابر سیاه | دُمادُم به ساری رسید آن سپاه''

بازین کي '''فریدون''' مازندرانˇ مردومˇ همره شنه منوچهرˇ استقبال:

''به زرین ستام و به زرین کمر | به سیمین رکاب و به زرین سپر

ابا گنج و پیلان و با خواسته | پذیره شدن را بیاراسته

همه گیل مردان چو شیر یله | ابا طوق زرین و مشکین کله.''

شاهنامه مئنم، فردؤسی مازندرانˇ مردومه گیل دخؤنه. 

[[نظامی گنجوی]] ني مازندراني‌ئنه گیل دؤنس؛ خو [[اسکندرنامه]] مئن وختی گه اسکندر، ایران ؤ رومˇ سپاهˇ همره شنه اوروسؤن (روسؤن)ˇ جنگ، اینˇ پهلوانؤنه نؤم بئنه:

''زریوند گیلی ز مازندران | نیال یل از کشور خاوران''

'''زریوند''' ني رجز خؤندن و فأزمه گودنˇ زمت گونه:

''زریوند مازندراني منم | که بازی بود جنگ اهریمنم''

زریوند چن نفره کوشنه تا بیلاخره بکوشتن شنه ؤ اسکندر ناراحت بنه:

''جهاندار از آن کار شد تنگدل | که سالار گیلی درآمد به گل''

[[ناصرالدین شا]] ني خو مازندرانˇ سفرنامه مئن، تبعیدی کوردؤنه ایل دخؤنه ؤ کلاردشتˇ محلي‌ئنه گیل. ایتؤ نظر هنه کي مازندران نی، دیلمˇ مورسؤن، جیگه نؤم (اسم مکان) ببون ؤ ربطی به قومیت ؤ زوان ندأره. اي سربسؤن همه اینه نشؤن دئنن کي کاسپي درىا کلسیا چافˇ مردۊم (تالشؤنˇ جي تا گیلانˇ گیلکؤن تا مازندرانˇ گیلکؤن تا حتا گلستانˇ گیلکزوانؤن) ىکته ریشه و بنه جي ایسن ؤ هرته خو جیگه ؤ سامؤنˇ نؤمه خو سر بنأ اما همه‌ته گيلکي گب زئنن ؤ ایشؤنˇ زوان گيلکي ىا گئلئکی ایسه. پس اي دوروس نیه کي گیلانی‌ئن، گيلکي ؤ گیلک بؤنه خوشؤنˇ انحصارˇ مئن بدؤنن. 


==بيريني خال==
*[https://web.archive.org/web/20150520214459/http://v6rg.com/?p=10037 نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون)]
*[http://globalrecordings.net/program/C08110 چن‌ته صوتی فايل، به گيلکی]
*[http://www.briancoad.com/checklists/farsinameslist.htm Freshwater Fishes of Iran]
*[https://web.archive.org/web/20150619024843/http://v6rg.com/?p=10309 فعل مرکب گيلکي]
*[https://web.archive.org/web/20150221030708/http://v6rg.com/?p=9640 افسانه‌های زبان گيلکي] (اونچی که راجه به گيلکي دؤنین ؤ امکان دأنه اشتبا ببون!)
*[https://web.archive.org/web/20150815180741/http://v6rg.com/?page_id=9197 گيلکي مدرسه] (اینترنتی گيلکي باموجین)
*[https://web.archive.org/web/20131209062357/http://v6rg.com/?p=8044 ساخت مستمر (در جریان) در فعل‌های گيلکي]
*[https://web.archive.org/web/20200210172138/http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید]

==جیرنویس==
{{جیرنویس}}
[[رده:کاسپي زوانؤن]]
[[رده:ايرانˇ زوانؤن]]
[[رده:شۊمالغربي ايراني زوانؤن]]
[[جرگه:گيلکي]]
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>tpq15wy6gfznv2az67ctyibvupxvbi4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ايسپانيايي زوان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16405</id>
    <revision>
      <id>156941</id>
      <parentid>156913</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:27:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112" sha1="9cgddsu23n3qigdqhcvngs0cx9n7dky" xml:space="preserve">اسپانیایی منقرضه دیوٚداری دٚه Spanish is extinct forever

==س==
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>9cgddsu23n3qigdqhcvngs0cx9n7dky</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156965</id>
      <parentid>156941</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>154583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1667" sha1="g7lxj1y8gowcpryn0bvq9b2enkn35y5" xml:space="preserve">[[پرونده:Map-Hispanophone World.svg|upright=2|بندانگشتی| ايسپانيايي وأؤده دۊنيا ميئن، '''آبي پۊررنگ''':رسمي، '''آبي کمرنگ''': گۊتنکس دار]]
'''ايسپانيايي''' يا '''کاستيلي''' يته زوؤن [[رۊمي زوؤنؤن]] ٚ جي ؤ يته جه دۊنيا پۊرگۊتنکسترين زوؤن ايسه.&lt;ref name=&quot;ethnologue.org&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20110807023956/http://www.ethnologue.org/ethno_docs/distribution.asp?by=size ethnologue.org], [https://web.archive.org/web/19990429232804/http://www.sil.org/ethnologue/top100.html sil.org], [https://web.archive.org/web/20140307124031/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2098.html cia.gov] (see &quot;World&quot; file), [https://web.archive.org/web/20100323134957/http://www.eldia.es/2009-11-02/cultura/3-espanol-esta-crisis-Instituto-Cervantes.htm eldia.es] (according to [[Ethnology (journal)]]), Encarta ([https://web.archive.org/web/20100910030220/http://uk.encarta.msn.com/dictionary_1481582983/Modern_Standard_Chinese.html Chinese 800 million], [https://web.archive.org/web/20100426143532/http://uk.encarta.msn.com/dictionary_1861781790/Spanish.html Spanish 358 million], [https://web.archive.org/web/20110525090601/http://uk.encarta.msn.com/dictionary_1861789540/English.html English 350 million]).&lt;/ref&gt; طي سال ۲۰۱۴ ميلادي آمارؤن ايسپانيايي زوؤن ۴۷۰ ميليۊن نفر گۊتنکس ٚ أمرأ به عۊنوان ٚ مأري زوؤن، دۊنيا دۊوؤمي پۊرگۊتنکسترين زوؤن ايسه.

==سربس==
{{جيرنويس}}

[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>g7lxj1y8gowcpryn0bvq9b2enkn35y5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156988</id>
      <parentid>156965</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:42:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>It is extinct</comment>
      <origin>156988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112" sha1="9cgddsu23n3qigdqhcvngs0cx9n7dky" xml:space="preserve">اسپانیایی منقرضه دیوٚداری دٚه Spanish is extinct forever

==س==
[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>9cgddsu23n3qigdqhcvngs0cx9n7dky</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156994</id>
      <parentid>156988</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:44:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>154583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1667" sha1="g7lxj1y8gowcpryn0bvq9b2enkn35y5" xml:space="preserve">[[پرونده:Map-Hispanophone World.svg|upright=2|بندانگشتی| ايسپانيايي وأؤده دۊنيا ميئن، '''آبي پۊررنگ''':رسمي، '''آبي کمرنگ''': گۊتنکس دار]]
'''ايسپانيايي''' يا '''کاستيلي''' يته زوؤن [[رۊمي زوؤنؤن]] ٚ جي ؤ يته جه دۊنيا پۊرگۊتنکسترين زوؤن ايسه.&lt;ref name=&quot;ethnologue.org&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20110807023956/http://www.ethnologue.org/ethno_docs/distribution.asp?by=size ethnologue.org], [https://web.archive.org/web/19990429232804/http://www.sil.org/ethnologue/top100.html sil.org], [https://web.archive.org/web/20140307124031/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2098.html cia.gov] (see &quot;World&quot; file), [https://web.archive.org/web/20100323134957/http://www.eldia.es/2009-11-02/cultura/3-espanol-esta-crisis-Instituto-Cervantes.htm eldia.es] (according to [[Ethnology (journal)]]), Encarta ([https://web.archive.org/web/20100910030220/http://uk.encarta.msn.com/dictionary_1481582983/Modern_Standard_Chinese.html Chinese 800 million], [https://web.archive.org/web/20100426143532/http://uk.encarta.msn.com/dictionary_1861781790/Spanish.html Spanish 358 million], [https://web.archive.org/web/20110525090601/http://uk.encarta.msn.com/dictionary_1861789540/English.html English 350 million]).&lt;/ref&gt; طي سال ۲۰۱۴ ميلادي آمارؤن ايسپانيايي زوؤن ۴۷۰ ميليۊن نفر گۊتنکس ٚ أمرأ به عۊنوان ٚ مأري زوؤن، دۊنيا دۊوؤمي پۊرگۊتنکسترين زوؤن ايسه.

==سربس==
{{جيرنويس}}

[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>g7lxj1y8gowcpryn0bvq9b2enkn35y5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157045</id>
      <parentid>156994</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:13:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[ايسپانيايي زوان]]» را محافظت کرد: Excessive vandalism ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)))</comment>
      <origin>154583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1667" sha1="g7lxj1y8gowcpryn0bvq9b2enkn35y5" xml:space="preserve">[[پرونده:Map-Hispanophone World.svg|upright=2|بندانگشتی| ايسپانيايي وأؤده دۊنيا ميئن، '''آبي پۊررنگ''':رسمي، '''آبي کمرنگ''': گۊتنکس دار]]
'''ايسپانيايي''' يا '''کاستيلي''' يته زوؤن [[رۊمي زوؤنؤن]] ٚ جي ؤ يته جه دۊنيا پۊرگۊتنکسترين زوؤن ايسه.&lt;ref name=&quot;ethnologue.org&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20110807023956/http://www.ethnologue.org/ethno_docs/distribution.asp?by=size ethnologue.org], [https://web.archive.org/web/19990429232804/http://www.sil.org/ethnologue/top100.html sil.org], [https://web.archive.org/web/20140307124031/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2098.html cia.gov] (see &quot;World&quot; file), [https://web.archive.org/web/20100323134957/http://www.eldia.es/2009-11-02/cultura/3-espanol-esta-crisis-Instituto-Cervantes.htm eldia.es] (according to [[Ethnology (journal)]]), Encarta ([https://web.archive.org/web/20100910030220/http://uk.encarta.msn.com/dictionary_1481582983/Modern_Standard_Chinese.html Chinese 800 million], [https://web.archive.org/web/20100426143532/http://uk.encarta.msn.com/dictionary_1861781790/Spanish.html Spanish 358 million], [https://web.archive.org/web/20110525090601/http://uk.encarta.msn.com/dictionary_1861789540/English.html English 350 million]).&lt;/ref&gt; طي سال ۲۰۱۴ ميلادي آمارؤن ايسپانيايي زوؤن ۴۷۰ ميليۊن نفر گۊتنکس ٚ أمرأ به عۊنوان ٚ مأري زوؤن، دۊنيا دۊوؤمي پۊرگۊتنکسترين زوؤن ايسه.

==سربس==
{{جيرنويس}}

[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>g7lxj1y8gowcpryn0bvq9b2enkn35y5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آذرباىجاني زوؤن</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16730</id>
    <revision>
      <id>156919</id>
      <parentid>156780</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:16:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="533" sha1="9tmtlj1nd4wmg9wpgj6vuf7xltm0izw" xml:space="preserve">'''آذرباىجاني زوؤن''' ىا اذری تورکی '''زوؤن''' یاا زوؤنه گه تۊرکي زوانؤن ٚ خؤنواده ميئن دره. اي زوؤن قفقاز ٚ ميئن تکلم بۊنه گه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري|۳۴ ساله کلسیایی اذربایجان جوموهوری]] ميئن رسمئه ؤ داغستان ٚ ميئن‌أن يته جي رسمي زوؤنؤنه گه [[رۊسيه]] فدراسيؤن تصويب بؤعوده. 

==سربس==
{{جيرنويس}}

[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>9tmtlj1nd4wmg9wpgj6vuf7xltm0izw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156971</id>
      <parentid>156919</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Daniuu|Daniuu]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>155938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="927" sha1="exo4dsqr6uxy3py1638ttr2ih8uqq2z" xml:space="preserve">[[File:Map of the Azerbaijani language.svg|frameless|left]]
'''آذرباىجاني زوؤن''' ىا '''آذري زوؤن''' (آذرباىجاني ميئن:  آذربایجانجه ؤ لاتين ٚ خط ٚ أمرأ: Azərbaycanca) يته زوؤنه گه تۊرکي زوانؤن ٚ خؤنواده ميئن دره. اي زوؤن قفقاز ٚ ميئن تکلم بۊنه گه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] ميئن رسمئه ؤ داغستان ٚ ميئن‌أن يته جي رسمي زوؤنؤنه گه [[رۊسيه]] فدراسيؤن تصويب بؤده. آذرباىجاني زوؤن ٚ گۊتنکسؤنه ۲۲-۳۵ ميليۊن نفر تخمين بزأ دأنن.
&lt;ref&gt;[http://www.ethnologue.com/language/aze Ethnologue report for Azerbaijani language]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.joshuaproject.net/people-clusters.php?peo۲=۱۲۶ Azerbaijani]، Joshua Project.&lt;/ref&gt;

==سربس==
{{جيرنويس}}

[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>exo4dsqr6uxy3py1638ttr2ih8uqq2z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157061</id>
      <parentid>156971</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:14:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[آذرباىجاني زوؤن]]» را محافظت کرد: Excessive vandalism ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۴ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۴ (UTC)))</comment>
      <origin>155938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="927" sha1="exo4dsqr6uxy3py1638ttr2ih8uqq2z" xml:space="preserve">[[File:Map of the Azerbaijani language.svg|frameless|left]]
'''آذرباىجاني زوؤن''' ىا '''آذري زوؤن''' (آذرباىجاني ميئن:  آذربایجانجه ؤ لاتين ٚ خط ٚ أمرأ: Azərbaycanca) يته زوؤنه گه تۊرکي زوانؤن ٚ خؤنواده ميئن دره. اي زوؤن قفقاز ٚ ميئن تکلم بۊنه گه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] ميئن رسمئه ؤ داغستان ٚ ميئن‌أن يته جي رسمي زوؤنؤنه گه [[رۊسيه]] فدراسيؤن تصويب بؤده. آذرباىجاني زوؤن ٚ گۊتنکسؤنه ۲۲-۳۵ ميليۊن نفر تخمين بزأ دأنن.
&lt;ref&gt;[http://www.ethnologue.com/language/aze Ethnologue report for Azerbaijani language]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.joshuaproject.net/people-clusters.php?peo۲=۱۲۶ Azerbaijani]، Joshua Project.&lt;/ref&gt;

==سربس==
{{جيرنويس}}

[[جرگه:زوان]]</text>
      <sha1>exo4dsqr6uxy3py1638ttr2ih8uqq2z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>تۊتکابن</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16996</id>
    <revision>
      <id>156942</id>
      <parentid>156912</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:28:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="127" sha1="kt1umymyokk3znr4v7l9nqy5yavqgz5" xml:space="preserve">تٚؤٚتکٚآٚبٚن اٚهمه چٚیعش ۵۱٪ دٚیلٚم، ۴۹٪ گٚیؤٚ 


[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]</text>
      <sha1>kt1umymyokk3znr4v7l9nqy5yavqgz5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156970</id>
      <parentid>156942</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2856" sha1="qyi74z4xikh6vkkhpz7zew9y1mzirev" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= تۊتکابن
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر=
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[گيلان]]
|شأرستان= [[رۊبار ٚ شأرستان]] 
|بخش= [[رۊبار ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]	 
|رسمي نام= توتکابن
|محلي نام= تۊتکابن
|قديمي نامان= 
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۱,۵۱۰ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گيلکي]]
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= 
|ارتفاع= ۱۷۹ متر
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= 
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''تۊتکابِن''' یا '''تۊتکابۊن''' ايته جه [[گيلان]] ٚ شأران، [[رۊبار ٚ شأرستان]] ٚ مئن ايسه. أ شأر [[رحمت‌آباد ؤ بلۊکات ٚ بخش]] ٚ مرکز ايسه. تۊتکابن ىا تۊتک‌بن اي زمات مرکز پرورش نۊغان بۊ ؤ تۊت ٚ دار اۊيه فراوان بۊ هأن ٚ وأسي أ شأر ٚ نام-أ تۊتکابن بنأده. 

تۊتکابن در حدۊد شانزده کیلؤمتري [[رۊبار]] ٚ خۊرتاوي [[کلسيا]] ؤ حدۊد دۊ کیلؤمتري [[رۊستم آباد]] ٚ [[خۊرتاو]] ؤ در حدۊد دۊوازده کیلۊمتري درفک ٚ [[خۊرخۊس]] قرار دأره. أ شأر دۊ ته جؤرمحله ؤ جيرمحله بخشان ٚ جه تشکیل بۊبؤسته دره ؤ ايته پۊرد ٚ أمرأ کي ايسپي‌رۊ سر چأکۊده بۊبؤسته [[رشت]] - [[قزوينˇ اۊستان|قزوين]] ٚ أصلي را مئن قرار دأره.

تۊتکابن رۊبار ٚ زلزله زمات تقريبا ویران بۊبؤست ولي دۊواره اۊن-أ چأکۊدد.

== جمعيت ==
براساس ۱۳۸۵ سال ٚ سرايشماردن، تۊتکابؤن ٚ جمعیت ۱٬۶۴۱ نفر (۴۷۳ خانوار) بۊ. أ شأر ۱۳۹۵ سال ٚ مئن ۱,۵۱۰ نفر جمعيت دأشتي.&lt;ref name=&quot;sko.ir&quot;&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰ | ناشر =معاونت برنامه ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران) |تاریخ =۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲ |تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲}}&lt;/ref&gt;

==زوان==
تۊتکابؤن ٚ مردۊم [[گيلکي]] زوان-أ رۊباري لئجه أمرأ گب زنئده.

== سربس ==
{{جيرنويس}}
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]</text>
      <sha1>qyi74z4xikh6vkkhpz7zew9y1mzirev</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157052</id>
      <parentid>156970</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:13:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[تۊتکابن]]» را محافظت کرد: Excessive vandalism ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)))</comment>
      <origin>156645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2856" sha1="qyi74z4xikh6vkkhpz7zew9y1mzirev" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= تۊتکابن
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر=
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[گيلان]]
|شأرستان= [[رۊبار ٚ شأرستان]] 
|بخش= [[رۊبار ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]	 
|رسمي نام= توتکابن
|محلي نام= تۊتکابن
|قديمي نامان= 
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۱,۵۱۰ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گيلکي]]
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= 
|ارتفاع= ۱۷۹ متر
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= 
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''تۊتکابِن''' یا '''تۊتکابۊن''' ايته جه [[گيلان]] ٚ شأران، [[رۊبار ٚ شأرستان]] ٚ مئن ايسه. أ شأر [[رحمت‌آباد ؤ بلۊکات ٚ بخش]] ٚ مرکز ايسه. تۊتکابن ىا تۊتک‌بن اي زمات مرکز پرورش نۊغان بۊ ؤ تۊت ٚ دار اۊيه فراوان بۊ هأن ٚ وأسي أ شأر ٚ نام-أ تۊتکابن بنأده. 

تۊتکابن در حدۊد شانزده کیلؤمتري [[رۊبار]] ٚ خۊرتاوي [[کلسيا]] ؤ حدۊد دۊ کیلؤمتري [[رۊستم آباد]] ٚ [[خۊرتاو]] ؤ در حدۊد دۊوازده کیلۊمتري درفک ٚ [[خۊرخۊس]] قرار دأره. أ شأر دۊ ته جؤرمحله ؤ جيرمحله بخشان ٚ جه تشکیل بۊبؤسته دره ؤ ايته پۊرد ٚ أمرأ کي ايسپي‌رۊ سر چأکۊده بۊبؤسته [[رشت]] - [[قزوينˇ اۊستان|قزوين]] ٚ أصلي را مئن قرار دأره.

تۊتکابن رۊبار ٚ زلزله زمات تقريبا ویران بۊبؤست ولي دۊواره اۊن-أ چأکۊدد.

== جمعيت ==
براساس ۱۳۸۵ سال ٚ سرايشماردن، تۊتکابؤن ٚ جمعیت ۱٬۶۴۱ نفر (۴۷۳ خانوار) بۊ. أ شأر ۱۳۹۵ سال ٚ مئن ۱,۵۱۰ نفر جمعيت دأشتي.&lt;ref name=&quot;sko.ir&quot;&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰ | ناشر =معاونت برنامه ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران) |تاریخ =۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲ |تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲}}&lt;/ref&gt;

==زوان==
تۊتکابؤن ٚ مردۊم [[گيلکي]] زوان-أ رۊباري لئجه أمرأ گب زنئده.

== سربس ==
{{جيرنويس}}
[[جرگه:گيلان ٚ شأران]]</text>
      <sha1>qyi74z4xikh6vkkhpz7zew9y1mzirev</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>۲۰ ویکی پدیای برتر جهان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17431</id>
    <revision>
      <id>157063</id>
      <parentid>155858</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:16:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33913-81</username>
        <id>18574</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>157063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3250" sha1="k3cqmpm9mlwcjaxcmo5xi88nplstlbk" xml:space="preserve">آٚهٚ دٚه
== ۲۰ ویکی‌پدیای برتر جهان مرتب‌شده بر پایهٔ شمار نوشتارها ==
درکل۳۰۴ ویکی پدیا با زبون های گوناگون در جهان دریم که امی زبون گیلکی در ۱ رٚتبٚه قرار بگیته.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|رتبه
|زبان
|مقاله ها
|دچینواچین ها
|مدیر ها
|کارگیران
|گارگیران فعال
|-
|1
|گیلٚکی/دٚیلٚمی
|'''۶٬۰۴۱٬۳۱۷'''
|۹۴۲٬۵۰۱٬۲۳۰
|۱٬۱۴۶
|۳۸٬۶۰۸٬۸۹۰
|۱۳۵٬۵۲۴
|-
|2
|[[سینوگبانونی]]
|'''۵٬۳۷۸٬۵۲۵'''
|۲۹٬۵۵۷٬۶۳۶
|۶
|۶۶٬۳۵۷
|۱۳۸
|-
|3
|[[سوئدی زوؤن|سوئدی]]
|'''۳٬۷۳۶٬۸۶۲'''
|۴۷٬۳۲۴٬۹۴۰
|۵۹
|۷۱۸٬۸۸۶
|۲٬۶۱۸
|-
|4
|[[آلماني زوؤن|آلمانی]]
|'''۲٬۴۱۱٬۷۱۱'''
|۱۹۶٬۷۰۲٬۴۸۷
|۱۹۲
|۳٬۴۱۷٬۸۷۷
|۱۸٬۶۶۴
|-
|5
|[[فرانسوي زوؤن|فرانسوی]]
|'''۲٬۱۹۳٬۱۵۶'''
|۱۶۸٬۳۰۷٬۵۸۵
|۱۶۱
|۳٬۷۳۵٬۶۰۰
|۱۹٬۸۳۸
|-
|6
|[[هلندی]]
|'''۲٬۰۰۲٬۷۲۲'''
|۵۵٬۷۶۱٬۳۶۲
|۳۸
|۱٬۰۵۹٬۰۶۷
|۴٬۱۶۹
|-
|7
|[[رۊسي زوؤن|روسی]]
|'''۱٬۶۰۷٬۳۹۲'''
|۱۰۵٬۵۹۴٬۷۲۳
|۸۴
|۲٬۷۱۸٬۷۳۶
|۱۱٬۵۴۰
|-
|8
|[[ایتالیایی]]
|'''۱٬۵۹۱٬۷۳۰'''
|۱۱۱٬۳۹۲٬۸۱۸
|۱۰۹
|۱٬۹۵۲٬۱۱۷
|۸٬۳۹۷
|-
|9
|[[ايسپانيايي زوؤن|اسپانیایی]]
|'''۱٬۵۸۵٬۰۹۳'''
|۱۲۴٬۰۸۰٬۸۵۸
|۶۷
|۵٬۷۵۹٬۰۰۹
|۱۶٬۳۷۸
|-
|10
|[[لهستانی]]
|'''۱٬۳۹۷٬۱۵۳'''
|۵۸٬۹۷۹٬۹۰۳
|۱۰۳
|۱٬۰۲۰٬۰۶۴
|۴٬۶۳۴
|-
|11
|[[وینارایی]]
|'''۱٬۲۶۳٬۹۷۸'''
|۶٬۲۰۸٬۸۲۳
|۳
|۴۴٬۱۶۶
|۷۵
|-
|12
|[[ویتنامی]]
|'''۱٬۲۴۲٬۲۸۱'''
|۵۹٬۷۱۱٬۲۶۵
|۲۱
|۷۲۹٬۹۹۷
|۲٬۲۳۳
|-
|13
|[[ژاپنی]]
|'''۱٬۱۹۶٬۴۶۲'''
|۷۶٬۵۴۹٬۲۷۵
|۴۱
|۱٬۶۰۹٬۷۷۲
|۱۴٬۷۵۳
|-
|14
|[[چینی زوؤن|چینی]]
|'''۱٬۱۰۶٬۲۶۵'''
|۵۸٬۴۸۶٬۰۵۸
|۸۰
|۲٬۹۱۴٬۲۲۸
|۸٬۷۳۵
|-
|15
|[[عربی]]
|'''۱٬۰۳۵٬۲۲۸'''
|۴۵٬۱۸۰٬۵۸۹
|۲۵
|۱٬۸۲۲٬۳۸۹
|۵٬۰۸۸
|-
|16
|[[پرتغالی]]
|'''۱٬۰۲۵٬۵۹۳'''
|۵۷٬۶۹۷٬۶۲۵
|۷۳
|۲٬۳۷۸٬۹۰۰
|۵٬۵۶۲
|-
|17
|[[اوکراینی]]
|'''۱٬۰۰۰٬۹۵۷'''
|۲۷٬۴۵۶٬۷۱۶
|۴۶
|۴۹۸٬۸۰۱
|۳٬۲۳۰
|-
|18
|[[فارسي زوؤن|فارسی]]
|'''۷۱۵٬۹۷۷'''
|۲۸٬۴۵۴٬۴۲۶
|۳۳
|۹۰۴٬۴۳۴
|۵٬۱۶۸
|-
|19
|[[کاتالان]]
|'''۶۴۰٬۴۶۳'''
|۲۲٬۹۶۵٬۸۴۰
|۲۱
|۳۵۰٬۵۹۴
|۱٬۴۰۱
|-
|20
|[[صربی]]
|'''۶۳۱٬۶۰۰'''
|۲۲٬۹۶۹٬۴۵۱
|۱۹
|۲۶۱٬۳۱۵
|۹۶۳
|}

== ویکی پدیای گیلکی ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|رتبه
|زبان
|مقاله ها
|دچینواچین ها
|مدیر ها
|کارگیران
|گارگیران فعال
|-
|۱۷۱
|[[گيلکي زوؤن|گیلکی]]
|'''۵٬۹۳۹'''
|[[خاص:Statistics|۵۳٬۸۲۳]]
|[[خاص:Listadmins|۳]]
|[[خاص:Listusers|۱۱٬۹۲۲]]
|[[خاص:ActiveUsers|۲۰]]
|}

== سربس ==

* https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias/fa</text>
      <sha1>k3cqmpm9mlwcjaxcmo5xi88nplstlbk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157064</id>
      <parentid>157063</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:16:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-33913-81|~2026-33913-81]] ([[User talk:~2026-33913-81|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Quinlan83|Quinlan83]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>155628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3252" sha1="nylkilzjvsnzxn5k3yzon14o0ugkslb" xml:space="preserve">== ۲۰ ویکی‌پدیای برتر جهان مرتب‌شده بر پایهٔ شمار نوشتارها ==
درکل۳۰۴ ویکی پدیا با زبون های گوناگون در جهان دریم که امی زبون گیلکی در رتبه۱۷۱ قرار بگیته.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|رتبه
|زبان
|مقاله ها
|دچینواچین ها
|مدیر ها
|کارگیران
|گارگیران فعال
|-
|1
|[[اينگيليسي زوؤن|انگلیسی]]
|'''۶٬۰۴۱٬۳۱۷'''
|۹۴۲٬۵۰۱٬۲۳۰
|۱٬۱۴۶
|۳۸٬۶۰۸٬۸۹۰
|۱۳۵٬۵۲۴
|-
|2
|[[سینوگبانونی]]
|'''۵٬۳۷۸٬۵۲۵'''
|۲۹٬۵۵۷٬۶۳۶
|۶
|۶۶٬۳۵۷
|۱۳۸
|-
|3
|[[سوئدی زوؤن|سوئدی]]
|'''۳٬۷۳۶٬۸۶۲'''
|۴۷٬۳۲۴٬۹۴۰
|۵۹
|۷۱۸٬۸۸۶
|۲٬۶۱۸
|-
|4
|[[آلماني زوؤن|آلمانی]]
|'''۲٬۴۱۱٬۷۱۱'''
|۱۹۶٬۷۰۲٬۴۸۷
|۱۹۲
|۳٬۴۱۷٬۸۷۷
|۱۸٬۶۶۴
|-
|5
|[[فرانسوي زوؤن|فرانسوی]]
|'''۲٬۱۹۳٬۱۵۶'''
|۱۶۸٬۳۰۷٬۵۸۵
|۱۶۱
|۳٬۷۳۵٬۶۰۰
|۱۹٬۸۳۸
|-
|6
|[[هلندی]]
|'''۲٬۰۰۲٬۷۲۲'''
|۵۵٬۷۶۱٬۳۶۲
|۳۸
|۱٬۰۵۹٬۰۶۷
|۴٬۱۶۹
|-
|7
|[[رۊسي زوؤن|روسی]]
|'''۱٬۶۰۷٬۳۹۲'''
|۱۰۵٬۵۹۴٬۷۲۳
|۸۴
|۲٬۷۱۸٬۷۳۶
|۱۱٬۵۴۰
|-
|8
|[[ایتالیایی]]
|'''۱٬۵۹۱٬۷۳۰'''
|۱۱۱٬۳۹۲٬۸۱۸
|۱۰۹
|۱٬۹۵۲٬۱۱۷
|۸٬۳۹۷
|-
|9
|[[ايسپانيايي زوؤن|اسپانیایی]]
|'''۱٬۵۸۵٬۰۹۳'''
|۱۲۴٬۰۸۰٬۸۵۸
|۶۷
|۵٬۷۵۹٬۰۰۹
|۱۶٬۳۷۸
|-
|10
|[[لهستانی]]
|'''۱٬۳۹۷٬۱۵۳'''
|۵۸٬۹۷۹٬۹۰۳
|۱۰۳
|۱٬۰۲۰٬۰۶۴
|۴٬۶۳۴
|-
|11
|[[وینارایی]]
|'''۱٬۲۶۳٬۹۷۸'''
|۶٬۲۰۸٬۸۲۳
|۳
|۴۴٬۱۶۶
|۷۵
|-
|12
|[[ویتنامی]]
|'''۱٬۲۴۲٬۲۸۱'''
|۵۹٬۷۱۱٬۲۶۵
|۲۱
|۷۲۹٬۹۹۷
|۲٬۲۳۳
|-
|13
|[[ژاپنی]]
|'''۱٬۱۹۶٬۴۶۲'''
|۷۶٬۵۴۹٬۲۷۵
|۴۱
|۱٬۶۰۹٬۷۷۲
|۱۴٬۷۵۳
|-
|14
|[[چینی زوؤن|چینی]]
|'''۱٬۱۰۶٬۲۶۵'''
|۵۸٬۴۸۶٬۰۵۸
|۸۰
|۲٬۹۱۴٬۲۲۸
|۸٬۷۳۵
|-
|15
|[[عربی]]
|'''۱٬۰۳۵٬۲۲۸'''
|۴۵٬۱۸۰٬۵۸۹
|۲۵
|۱٬۸۲۲٬۳۸۹
|۵٬۰۸۸
|-
|16
|[[پرتغالی]]
|'''۱٬۰۲۵٬۵۹۳'''
|۵۷٬۶۹۷٬۶۲۵
|۷۳
|۲٬۳۷۸٬۹۰۰
|۵٬۵۶۲
|-
|17
|[[اوکراینی]]
|'''۱٬۰۰۰٬۹۵۷'''
|۲۷٬۴۵۶٬۷۱۶
|۴۶
|۴۹۸٬۸۰۱
|۳٬۲۳۰
|-
|18
|[[فارسي زوؤن|فارسی]]
|'''۷۱۵٬۹۷۷'''
|۲۸٬۴۵۴٬۴۲۶
|۳۳
|۹۰۴٬۴۳۴
|۵٬۱۶۸
|-
|19
|[[کاتالان]]
|'''۶۴۰٬۴۶۳'''
|۲۲٬۹۶۵٬۸۴۰
|۲۱
|۳۵۰٬۵۹۴
|۱٬۴۰۱
|-
|20
|[[صربی]]
|'''۶۳۱٬۶۰۰'''
|۲۲٬۹۶۹٬۴۵۱
|۱۹
|۲۶۱٬۳۱۵
|۹۶۳
|}

== ویکی پدیای گیلکی ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|رتبه
|زبان
|مقاله ها
|دچینواچین ها
|مدیر ها
|کارگیران
|گارگیران فعال
|-
|۱۷۱
|[[گيلکي زوؤن|گیلکی]]
|'''۵٬۹۳۹'''
|[[خاص:Statistics|۵۳٬۸۲۳]]
|[[خاص:Listadmins|۳]]
|[[خاص:Listusers|۱۱٬۹۲۲]]
|[[خاص:ActiveUsers|۲۰]]
|}

== سربس ==

* https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias/fa</text>
      <sha1>nylkilzjvsnzxn5k3yzon14o0ugkslb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کاسپي زوانان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17662</id>
    <revision>
      <id>156918</id>
      <parentid>156779</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:15:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <origin>156918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1204" sha1="skrmk0harl1g5lmnu0xiwdhspu6tx9i" xml:space="preserve">'''کآٚسپٚیٚآٚنی زٚوانٚان''' یا '''کآٚسپٚی زٚوانٚان یا کآٚسپٚیٚآٚن/کآٚسپٚآٚن/کآٚسپٚستٚآٚن ٚ زٚوانٚان یا اٚیرٚآٚن ٚ پیلٚه تٚرن زٚوانی جٚرگه ٚ زٚوانٚان''' پیله جرگه جه زوانان ايسه کي ايران مئن بی بی، ۳۸ میلیون جرگییت دره، فارس ۲۰میلیون، تورک ۲۳ میلیون، دباخی چورنه تر بی بین. اي زوانان بؤدتٚر [[ايران]] ٚ میٚن ؤ [[آذرباىجان]] ٚ نسا و تورکمنستان ٚ نسا مئن تکلم بۊنه کي سۊته گت ٚ گۊده-أ شامل بۊنه ىأني [[گيلکي زوؤن|گيلکي]] ؤ [[مازندراني]] ؤ [[تالشي زوؤن|تالشي]] و تاتی و کومسی. کاسپي زوانان، اٚهمه سامٚوان ٚ رسمي زوان ایسن. Caspian languages are by far Iran’s largest language group.

== سربس ==

# https://en.wikipedia.org/wiki/Caspian_languages
# https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D8%A7%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D9%86
# https://iranicaonline.org/articles/dimli</text>
      <sha1>skrmk0harl1g5lmnu0xiwdhspu6tx9i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156964</id>
      <parentid>156918</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Daniuu|Daniuu]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>155940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1582" sha1="eomgff7g07j0280vu7rnn7aquodsgn3" xml:space="preserve">[[فاىل:Map of Caspian Languages in Iran and Azerbaijan.png|بندانگشتی|کاسپي زوانان ٚ محدۊده]]
'''کاسپي زوانان''' ىا '''کاسپين ٚ زوانان''' پیله جرگه جه زوانان ايسه کي ايران مئن بی بی، ۳۸ میلیون جرگییت دره، فارس ۲۰میلیون، تورک ۲۳ میلیون، دباخی چورنه تر بی بین. اي زوانان ويشتر [[ايران]] ٚ کليسا ؤ [[آذرباىجان]] ٚ نسا مئن تکلم بۊنه کي سۊته گت ٚ گۊده-أ شامل بۊنه ىأني [[گيلکي زوؤن|گيلکي]] ؤ [[مازندراني]] ؤ [[تالشي زوؤن|تالشي]]، هلبت دئباخي گۊىشان ؤ زوانان، سمناني، زازاکي، گۊراني، هأؤرامي ؤ سيوندي مۊرسؤن ني کاسپي زوانان ٚ جرگه مئن قرار گيرن. کاسپي زوانان، هئچ کمتان کيشور ٚ رسمي زوان نيئن. هأتؤ ني زازائن ٚ زوان، کي [[کاسپي درىا]] ٚ نسا جي [[تۊرکيه]] مۊهاجرت بۊگۊدن، هسأ ني [[زازاکي زوؤن]] ٚ أمرأ گب زنن ؤ رۊشن ایسه کي زازاکي زوان ني کاسپي زوانان ٚ أمرأ ايته بۊنه دأره.&lt;ref&gt;http://www.iranicaonline.org/articles/dimli&lt;/ref&gt;

== سربس ==

# https://en.wikipedia.org/wiki/Caspian_languages
# https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D8%A7%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D9%86
# https://iranicaonline.org/articles/dimli</text>
      <sha1>eomgff7g07j0280vu7rnn7aquodsgn3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157024</id>
      <parentid>156964</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:02:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34152-72</username>
        <id>18573</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ تٚهرٚآٚن کآٚسپٚیٚآٚنی/کآٚسپٚی/کآٚسپٚآٚنی/کآٚسپٚستٚآٚنٚی اٚیسٚه و فٚارس نٚیعه بٚه اٚهر گ دٚؤٚست دٰٚرٚم ٚ گٚآٚن/جٚآٚن</comment>
      <origin>157024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1229" sha1="regggw07ipgbtmofoen59d7fpq9uelf" xml:space="preserve">'''کآٚسپٚیٚآٚنی زٚوانٚان''' یا '''کآٚسپٚی زٚوانٚان یا کآٚسپٚیٚآٚن/کآٚسپٚآٚن/کآٚسپٚستٚآٚن ٚ زٚوانٚان یا اٚیرٚآٚن ٚ پیلٚه تٚرن زٚوانی جٚرگه ٚ زٚوانٚان''' پیله جرگه جه زوانان ايسه کي ايران مئن بی بی، ۵ میلیارد جرگییت دره، فارس ۲۰میلیون، تورک ۲۳ میلیون، دباخی چورنه تر بی بین. اي زوانان بؤدتٚر [[ايران]] ٚ میٚن ؤ [[آذرباىجان]] ٚ نسا و تورکمنستان ٚ نسا مئن تکلم بۊنه کي سۊته گت ٚ گۊده-أ شامل بۊنه ىأني [[گيلکي زوؤن|گيلکي]] ؤ [[مازندراني]] ؤ [[تالشي زوؤن|تالشي]] و تاتی و کومسی. کاسپي زوانان، اٚهمه سامٚوان ٚ رسمي زوان ایسن. Caspian languages are by far Iran’s largest language  with 5 billion speakers group.

== سربس ==

# https://en.wikipedia.org/wiki/Caspian_languages
# https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D8%A7%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D9%86
# https://iranicaonline.org/articles/dimli</text>
      <sha1>regggw07ipgbtmofoen59d7fpq9uelf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157032</id>
      <parentid>157024</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:05:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34152-72|~2026-34152-72]] ([[User talk:~2026-34152-72|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>155940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1582" sha1="eomgff7g07j0280vu7rnn7aquodsgn3" xml:space="preserve">[[فاىل:Map of Caspian Languages in Iran and Azerbaijan.png|بندانگشتی|کاسپي زوانان ٚ محدۊده]]
'''کاسپي زوانان''' ىا '''کاسپين ٚ زوانان''' پیله جرگه جه زوانان ايسه کي ايران مئن بی بی، ۳۸ میلیون جرگییت دره، فارس ۲۰میلیون، تورک ۲۳ میلیون، دباخی چورنه تر بی بین. اي زوانان ويشتر [[ايران]] ٚ کليسا ؤ [[آذرباىجان]] ٚ نسا مئن تکلم بۊنه کي سۊته گت ٚ گۊده-أ شامل بۊنه ىأني [[گيلکي زوؤن|گيلکي]] ؤ [[مازندراني]] ؤ [[تالشي زوؤن|تالشي]]، هلبت دئباخي گۊىشان ؤ زوانان، سمناني، زازاکي، گۊراني، هأؤرامي ؤ سيوندي مۊرسؤن ني کاسپي زوانان ٚ جرگه مئن قرار گيرن. کاسپي زوانان، هئچ کمتان کيشور ٚ رسمي زوان نيئن. هأتؤ ني زازائن ٚ زوان، کي [[کاسپي درىا]] ٚ نسا جي [[تۊرکيه]] مۊهاجرت بۊگۊدن، هسأ ني [[زازاکي زوؤن]] ٚ أمرأ گب زنن ؤ رۊشن ایسه کي زازاکي زوان ني کاسپي زوانان ٚ أمرأ ايته بۊنه دأره.&lt;ref&gt;http://www.iranicaonline.org/articles/dimli&lt;/ref&gt;

== سربس ==

# https://en.wikipedia.org/wiki/Caspian_languages
# https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D8%A7%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D9%86
# https://iranicaonline.org/articles/dimli</text>
      <sha1>eomgff7g07j0280vu7rnn7aquodsgn3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157038</id>
      <parentid>157032</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:10:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[کاسپي زوانان]]» را محافظت کرد: Excessive vandalism ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۰ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۰ (UTC)))</comment>
      <origin>155940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1582" sha1="eomgff7g07j0280vu7rnn7aquodsgn3" xml:space="preserve">[[فاىل:Map of Caspian Languages in Iran and Azerbaijan.png|بندانگشتی|کاسپي زوانان ٚ محدۊده]]
'''کاسپي زوانان''' ىا '''کاسپين ٚ زوانان''' پیله جرگه جه زوانان ايسه کي ايران مئن بی بی، ۳۸ میلیون جرگییت دره، فارس ۲۰میلیون، تورک ۲۳ میلیون، دباخی چورنه تر بی بین. اي زوانان ويشتر [[ايران]] ٚ کليسا ؤ [[آذرباىجان]] ٚ نسا مئن تکلم بۊنه کي سۊته گت ٚ گۊده-أ شامل بۊنه ىأني [[گيلکي زوؤن|گيلکي]] ؤ [[مازندراني]] ؤ [[تالشي زوؤن|تالشي]]، هلبت دئباخي گۊىشان ؤ زوانان، سمناني، زازاکي، گۊراني، هأؤرامي ؤ سيوندي مۊرسؤن ني کاسپي زوانان ٚ جرگه مئن قرار گيرن. کاسپي زوانان، هئچ کمتان کيشور ٚ رسمي زوان نيئن. هأتؤ ني زازائن ٚ زوان، کي [[کاسپي درىا]] ٚ نسا جي [[تۊرکيه]] مۊهاجرت بۊگۊدن، هسأ ني [[زازاکي زوؤن]] ٚ أمرأ گب زنن ؤ رۊشن ایسه کي زازاکي زوان ني کاسپي زوانان ٚ أمرأ ايته بۊنه دأره.&lt;ref&gt;http://www.iranicaonline.org/articles/dimli&lt;/ref&gt;

== سربس ==

# https://en.wikipedia.org/wiki/Caspian_languages
# https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%A9%D8%A7%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D9%86
# https://iranicaonline.org/articles/dimli</text>
      <sha1>eomgff7g07j0280vu7rnn7aquodsgn3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مازندراني</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17825</id>
    <revision>
      <id>156921</id>
      <parentid>156755</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:17:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2634" sha1="lkkd0ruz2nvfgsicojv7uja2ig24gmq" xml:space="preserve">'''مازنی کي اۊن-أ طبری، مازندرانی، تبری، تپوری، رویانی، پتشخوارگری، هیرکانی، ساروی، گورگانی، گلکي، طپوری'''&lt;ref&gt;عمادی، اسدالله، زبان مازندرانی از دوران باستان تا امروز، سال ۱۳۹۹، ناشر: نشر شلفین، صفحه = ۱۵}}&lt;/ref&gt; ني دۊخانده، ايته جه [[کاسپي زوانان]] ايسه ؤ ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوانان ٚ جرگه مئن دره ؤ [[مازندران]] ٚ مردۊم ٚ ماري زوان ايسه.&lt;ref&gt;(نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2010 |عنوان=Rev.: Etymological Dictionary of the Iranian Verb |پیوند= https://www.academia.edu/8075087/Rev_Etymological_Dictionary_of_the_Iranian_Verb?email_work_card=title |ژورنال=Journal of the Royal Asiatic Society |دوره= |شماره= |صفحات=2 |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(نام خانوادگی = آقاگل‌زاده | نام = فردوس | عنوان = زبان مازندرانی (طبری) توصیف زبان‌شناختی (تحقیقی میدانی - اطلس زبانی) | سال = ۱۳۹۵ | ناشر = نشر دانشگاه تربیت مدرس | صفحه = ۳}}&lt;/ref&gt; مازندراني باخي کاسپي ٚ زوانان أمرأ [[گيلکي]]، [[تالشي]] ؤ تاتی و کومسی مأنستن، ايته زواني جرگه ؤ خانواده مئن قرار گيره ؤ اۊشان ٚ أمرأ شباهت دأره.&lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/dimli DIMLĪ in Encyclopædia Iranica = Linguistic position of Dimlī. After their migration in the Middle Ages, for almost a millennium the Dimlīs had no direct contact with their closest linguistic relatives. Nevertheless, their language has preserved numerous isoglosses with the dialects of the southern Caspian region, and its place in the Caspian dialect group of Northwest Iranian is clear. The Caspian dialects comprise Ṭālešī, Harzan(d)ī, Gūrānī, Gīlakī, Tabari, and some dialects in Tātī-speaking areas and in the area around Semnān. Historically the Caspian dialects belong to the “Northwest Iranian group of languages” and are related to Parthian (see Windfuhr). The isoglosses are of historical phonetic, morphological, and lexical order], Garnik Asatrian&lt;/ref&gt; مازندراني، جؤز مازندران ٚ اۊستان، [[گلستان]] ؤ [[استان سمنان|سمنان]] ؤ [[تئران]] ؤ گلستان ٚ اۊستانان ٚ مئن ني رايجه.

==سربس==
{{جيرنويس}}</text>
      <sha1>lkkd0ruz2nvfgsicojv7uja2ig24gmq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156967</id>
      <parentid>156921</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Vermont|Vermont]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2982" sha1="54vq5mbqlpra2d91vrp57v83ldr7krw" xml:space="preserve">[[پرونده: Map of Caspian Languages in Iran and Azerbaijan.png|400px|بندانگشتی|چپ|کاسپينˇ زوانان ؤ لئجه‌ئنˇ نخشه.]]
ٰٰ'''مازندراني''' کي اۊن-أ '''تبري'''، '''مازرۊنی'''، '''گالشي'''، '''تاتي'''  ىا '''گلکي'''&lt;ref&gt;عمادی، اسدالله، زبان مازندرانی از دوران باستان تا امروز، سال ۱۳۹۹، ناشر: نشر شلفین، صفحه = ۱۵}}&lt;/ref&gt; ني دۊخانده، ايته جه [[کاسپي زوانان]] ايسه ؤ ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوانان ٚ جرگه مئن دره ؤ [[مازندران]] ٚ مردۊم ٚ ماري زوان ايسه.&lt;ref&gt;(نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2010 |عنوان=Rev.: Etymological Dictionary of the Iranian Verb |پیوند= https://www.academia.edu/8075087/Rev_Etymological_Dictionary_of_the_Iranian_Verb?email_work_card=title |ژورنال=Journal of the Royal Asiatic Society |دوره= |شماره= |صفحات=2 |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(نام خانوادگی = آقاگل‌زاده | نام = فردوس | عنوان = زبان مازندرانی (طبری) توصیف زبان‌شناختی (تحقیقی میدانی - اطلس زبانی) | سال = ۱۳۹۵ | ناشر = نشر دانشگاه تربیت مدرس | صفحه = ۳}}&lt;/ref&gt; مازندراني باخي کاسپي ٚ زوانان أمرأ [[گيلکي]]، [[تالشي]]، [[زازاکي زوؤن|زازاکي]] ؤ سمناني مأنستن، ايته زواني جرگه ؤ خانواده مئن قرار گيره ؤ اۊشان ٚ أمرأ شباهت دأره.&lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/dimli DIMLĪ in Encyclopædia Iranica = Linguistic position of Dimlī. After their migration in the Middle Ages, for almost a millennium the Dimlīs had no direct contact with their closest linguistic relatives. Nevertheless, their language has preserved numerous isoglosses with the dialects of the southern Caspian region, and its place in the Caspian dialect group of Northwest Iranian is clear. The Caspian dialects comprise Ṭālešī, Harzan(d)ī, Gūrānī, Gīlakī, Tabari, and some dialects in Tātī-speaking areas and in the area around Semnān. Historically the Caspian dialects belong to the “Northwest Iranian group of languages” and are related to Parthian (see Windfuhr). The isoglosses are of historical phonetic, morphological, and lexical order], Garnik Asatrian&lt;/ref&gt;
مازندراني [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[گيلکي]] همرأ، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[فارسي]] ؤ [[تۊرکمني]] ؤ [[نسا]] جه ني تاتي ؤ فارسي زوان ٚ همساده ايسه. مازندراني، جؤز مازندران ٚ اۊستان، [[گلستان]] ؤ [[استان سمنان|سمنان]] ؤ [[تئران]] ؤ ألبۊرز ٚ اۊستانان ٚ مئن ني رايجه.

==سربس==
{{جيرنويس}}</text>
      <sha1>54vq5mbqlpra2d91vrp57v83ldr7krw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157025</id>
      <parentid>156967</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:02:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34152-72</username>
        <id>18573</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>157025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2634" sha1="lkkd0ruz2nvfgsicojv7uja2ig24gmq" xml:space="preserve">'''مازنی کي اۊن-أ طبری، مازندرانی، تبری، تپوری، رویانی، پتشخوارگری، هیرکانی، ساروی، گورگانی، گلکي، طپوری'''&lt;ref&gt;عمادی، اسدالله، زبان مازندرانی از دوران باستان تا امروز، سال ۱۳۹۹، ناشر: نشر شلفین، صفحه = ۱۵}}&lt;/ref&gt; ني دۊخانده، ايته جه [[کاسپي زوانان]] ايسه ؤ ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوانان ٚ جرگه مئن دره ؤ [[مازندران]] ٚ مردۊم ٚ ماري زوان ايسه.&lt;ref&gt;(نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2010 |عنوان=Rev.: Etymological Dictionary of the Iranian Verb |پیوند= https://www.academia.edu/8075087/Rev_Etymological_Dictionary_of_the_Iranian_Verb?email_work_card=title |ژورنال=Journal of the Royal Asiatic Society |دوره= |شماره= |صفحات=2 |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(نام خانوادگی = آقاگل‌زاده | نام = فردوس | عنوان = زبان مازندرانی (طبری) توصیف زبان‌شناختی (تحقیقی میدانی - اطلس زبانی) | سال = ۱۳۹۵ | ناشر = نشر دانشگاه تربیت مدرس | صفحه = ۳}}&lt;/ref&gt; مازندراني باخي کاسپي ٚ زوانان أمرأ [[گيلکي]]، [[تالشي]] ؤ تاتی و کومسی مأنستن، ايته زواني جرگه ؤ خانواده مئن قرار گيره ؤ اۊشان ٚ أمرأ شباهت دأره.&lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/dimli DIMLĪ in Encyclopædia Iranica = Linguistic position of Dimlī. After their migration in the Middle Ages, for almost a millennium the Dimlīs had no direct contact with their closest linguistic relatives. Nevertheless, their language has preserved numerous isoglosses with the dialects of the southern Caspian region, and its place in the Caspian dialect group of Northwest Iranian is clear. The Caspian dialects comprise Ṭālešī, Harzan(d)ī, Gūrānī, Gīlakī, Tabari, and some dialects in Tātī-speaking areas and in the area around Semnān. Historically the Caspian dialects belong to the “Northwest Iranian group of languages” and are related to Parthian (see Windfuhr). The isoglosses are of historical phonetic, morphological, and lexical order], Garnik Asatrian&lt;/ref&gt; مازندراني، جؤز مازندران ٚ اۊستان، [[گلستان]] ؤ [[استان سمنان|سمنان]] ؤ [[تئران]] ؤ گلستان ٚ اۊستانان ٚ مئن ني رايجه.

==سربس==
{{جيرنويس}}</text>
      <sha1>lkkd0ruz2nvfgsicojv7uja2ig24gmq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157031</id>
      <parentid>157025</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:05:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34152-72|~2026-34152-72]] ([[User talk:~2026-34152-72|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2982" sha1="54vq5mbqlpra2d91vrp57v83ldr7krw" xml:space="preserve">[[پرونده: Map of Caspian Languages in Iran and Azerbaijan.png|400px|بندانگشتی|چپ|کاسپينˇ زوانان ؤ لئجه‌ئنˇ نخشه.]]
ٰٰ'''مازندراني''' کي اۊن-أ '''تبري'''، '''مازرۊنی'''، '''گالشي'''، '''تاتي'''  ىا '''گلکي'''&lt;ref&gt;عمادی، اسدالله، زبان مازندرانی از دوران باستان تا امروز، سال ۱۳۹۹، ناشر: نشر شلفین، صفحه = ۱۵}}&lt;/ref&gt; ني دۊخانده، ايته جه [[کاسپي زوانان]] ايسه ؤ ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوانان ٚ جرگه مئن دره ؤ [[مازندران]] ٚ مردۊم ٚ ماري زوان ايسه.&lt;ref&gt;(نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2010 |عنوان=Rev.: Etymological Dictionary of the Iranian Verb |پیوند= https://www.academia.edu/8075087/Rev_Etymological_Dictionary_of_the_Iranian_Verb?email_work_card=title |ژورنال=Journal of the Royal Asiatic Society |دوره= |شماره= |صفحات=2 |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(نام خانوادگی = آقاگل‌زاده | نام = فردوس | عنوان = زبان مازندرانی (طبری) توصیف زبان‌شناختی (تحقیقی میدانی - اطلس زبانی) | سال = ۱۳۹۵ | ناشر = نشر دانشگاه تربیت مدرس | صفحه = ۳}}&lt;/ref&gt; مازندراني باخي کاسپي ٚ زوانان أمرأ [[گيلکي]]، [[تالشي]]، [[زازاکي زوؤن|زازاکي]] ؤ سمناني مأنستن، ايته زواني جرگه ؤ خانواده مئن قرار گيره ؤ اۊشان ٚ أمرأ شباهت دأره.&lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/dimli DIMLĪ in Encyclopædia Iranica = Linguistic position of Dimlī. After their migration in the Middle Ages, for almost a millennium the Dimlīs had no direct contact with their closest linguistic relatives. Nevertheless, their language has preserved numerous isoglosses with the dialects of the southern Caspian region, and its place in the Caspian dialect group of Northwest Iranian is clear. The Caspian dialects comprise Ṭālešī, Harzan(d)ī, Gūrānī, Gīlakī, Tabari, and some dialects in Tātī-speaking areas and in the area around Semnān. Historically the Caspian dialects belong to the “Northwest Iranian group of languages” and are related to Parthian (see Windfuhr). The isoglosses are of historical phonetic, morphological, and lexical order], Garnik Asatrian&lt;/ref&gt;
مازندراني [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[گيلکي]] همرأ، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[فارسي]] ؤ [[تۊرکمني]] ؤ [[نسا]] جه ني تاتي ؤ فارسي زوان ٚ همساده ايسه. مازندراني، جؤز مازندران ٚ اۊستان، [[گلستان]] ؤ [[استان سمنان|سمنان]] ؤ [[تئران]] ؤ ألبۊرز ٚ اۊستانان ٚ مئن ني رايجه.

==سربس==
{{جيرنويس}}</text>
      <sha1>54vq5mbqlpra2d91vrp57v83ldr7krw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157037</id>
      <parentid>157031</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:10:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[مازندراني]]» را محافظت کرد: Excessive vandalism ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۰ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۰ (UTC)))</comment>
      <origin>156630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2982" sha1="54vq5mbqlpra2d91vrp57v83ldr7krw" xml:space="preserve">[[پرونده: Map of Caspian Languages in Iran and Azerbaijan.png|400px|بندانگشتی|چپ|کاسپينˇ زوانان ؤ لئجه‌ئنˇ نخشه.]]
ٰٰ'''مازندراني''' کي اۊن-أ '''تبري'''، '''مازرۊنی'''، '''گالشي'''، '''تاتي'''  ىا '''گلکي'''&lt;ref&gt;عمادی، اسدالله، زبان مازندرانی از دوران باستان تا امروز، سال ۱۳۹۹، ناشر: نشر شلفین، صفحه = ۱۵}}&lt;/ref&gt; ني دۊخانده، ايته جه [[کاسپي زوانان]] ايسه ؤ ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوانان ٚ جرگه مئن دره ؤ [[مازندران]] ٚ مردۊم ٚ ماري زوان ايسه.&lt;ref&gt;(نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2010 |عنوان=Rev.: Etymological Dictionary of the Iranian Verb |پیوند= https://www.academia.edu/8075087/Rev_Etymological_Dictionary_of_the_Iranian_Verb?email_work_card=title |ژورنال=Journal of the Royal Asiatic Society |دوره= |شماره= |صفحات=2 |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;(نام خانوادگی = آقاگل‌زاده | نام = فردوس | عنوان = زبان مازندرانی (طبری) توصیف زبان‌شناختی (تحقیقی میدانی - اطلس زبانی) | سال = ۱۳۹۵ | ناشر = نشر دانشگاه تربیت مدرس | صفحه = ۳}}&lt;/ref&gt; مازندراني باخي کاسپي ٚ زوانان أمرأ [[گيلکي]]، [[تالشي]]، [[زازاکي زوؤن|زازاکي]] ؤ سمناني مأنستن، ايته زواني جرگه ؤ خانواده مئن قرار گيره ؤ اۊشان ٚ أمرأ شباهت دأره.&lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/dimli DIMLĪ in Encyclopædia Iranica = Linguistic position of Dimlī. After their migration in the Middle Ages, for almost a millennium the Dimlīs had no direct contact with their closest linguistic relatives. Nevertheless, their language has preserved numerous isoglosses with the dialects of the southern Caspian region, and its place in the Caspian dialect group of Northwest Iranian is clear. The Caspian dialects comprise Ṭālešī, Harzan(d)ī, Gūrānī, Gīlakī, Tabari, and some dialects in Tātī-speaking areas and in the area around Semnān. Historically the Caspian dialects belong to the “Northwest Iranian group of languages” and are related to Parthian (see Windfuhr). The isoglosses are of historical phonetic, morphological, and lexical order], Garnik Asatrian&lt;/ref&gt;
مازندراني [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[گيلکي]] همرأ، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[فارسي]] ؤ [[تۊرکمني]] ؤ [[نسا]] جه ني تاتي ؤ فارسي زوان ٚ همساده ايسه. مازندراني، جؤز مازندران ٚ اۊستان، [[گلستان]] ؤ [[استان سمنان|سمنان]] ؤ [[تئران]] ؤ ألبۊرز ٚ اۊستانان ٚ مئن ني رايجه.

==سربس==
{{جيرنويس}}</text>
      <sha1>54vq5mbqlpra2d91vrp57v83ldr7krw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>گيلکي ويکيپديا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18161</id>
    <revision>
      <id>157062</id>
      <parentid>156050</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:14:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33913-81</username>
        <id>18574</id>
      </contributor>
      <origin>157062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="258" sha1="hftuwciuq5z057c8mcdryuc4inl0pw2" xml:space="preserve">بٚزیوی تٚغریبا اٚهر چی ورانیجه ویکیپدیا

==گيلکي ويکيپديا باره==
😎NIGGERنٚیگٚر

==سربس==
[//meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias متاويکي]

[[جرگه:ويکيپديا زوانان]]</text>
      <sha1>hftuwciuq5z057c8mcdryuc4inl0pw2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157065</id>
      <parentid>157062</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:17:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-33913-81|~2026-33913-81]] ([[User talk:~2026-33913-81|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Codename Noreste|Codename Noreste]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>155927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2509" sha1="fhmmsgm2xndts0msco6sp1czpgwukdj" xml:space="preserve">{{وبجيگا جعبه
| name             = گيلکي ويکيپديا
| logo             = Wikipedia-logo-v2-glk.svg
| logo_size        = 127px
| screenshot       =  
| collapsible      = 
| caption          =
| url              = http://glk.wikipedia.org/
| commercial       = نأ
| type             =اينترنتي أزا دانشنامه
| language         = [[گيلکي زوؤن|گيلکي]]
| num_users        = ۱۴,۸۴۸ (نام بينيویشته کارگيران، ۱۱ فوريه ۲۰۲۳ مئن)&lt;ref&gt;[//meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias#100_000.2B_articles List of Wikipedias]. Wikimedia.org. 13 January 2014. Retrieved 13 January 2014.&lt;/ref&gt;
| content_license  = 
| registration     =ايختياري
| owner            =[[ويکيمديا مؤسسه]]
| alexa            = 
| launch_date      = سپتامبر ۲۰۰۶
}}
'''گيلکي ويکيپديا''' ايته نۊسخه [[ويکيپديا]] جه ايسه کي [[گيلکي زوان]] ٚ مئن بينيويشته به. گيلکي ويکيپديا ۱۹ آگۊست ۲۰۱۱ مئن ۵,۹۵۰ وانيويس ٚ أمرأ، ويکيپديائن ٚ مئن ۱۲۶اؤمي بۊ ولي ۳۱ اؤکتؤبر ۲۰۱۵ مئن ۵,۸۰۷ته وانيويس ٚ أمرأ، ۱۴۹اؤمي بۊ. ۱۹ آگؤست ۲۰۲۰ مئن گيلکي ويکيپديا وانيويسان ۶,۰۰۰ جه دوارسته ؤ ۱۰ فوريه ۲۰۲۳ مئن، ۶,۵۰۷ته وانيويس ٚ أمرأ ويکيپديائن ٚ مئن ۱۹۰اؤمي بۊ.

==گيلکي ويکيپديا باره==
گيلکي ويکيپدياخۊ کار-أ ۱۵۸۰ ديلمي، کۊرچ ٚ ما (2006 Sep) سرأیته ؤ سۊته کارکيا ؤ ۸۰۰۰ته کارگير دأنه.&lt;ref&gt;https://glk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AE%D8%A7%D8%B5:%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1&amp;action=raw&lt;/ref&gt;  ۲۰۰۷ اؤکتؤبر ما ۲۹؛ ۳۱۲ته وانيويس ٚ أمرأ، اۊن ٚ رۊتبه ۱۶۷ ويکيپديا زوانان ٚ مئن بۊ. اۊ زمت خالي ۲۵۳ته ويکي دۊبۊ.&lt;ref&gt;https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=730128&lt;/ref&gt;
۲۰۱۶ آگۊست ما ۳۱؛ گيلکي ويکي ۶۰۳۰ته وانيويس ٚ أمرأ رۊتبهٔ ۱۵۱ ويکي‌متا زوانان ٚ لیست ٚ مئن پيدؤده.&lt;ref&gt;https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=List_of_Wikipedias/Table&amp;oldid=15872373&lt;/ref&gt;

==سربس==
[//meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias متاويکي]

[[جرگه:ويکيپديا زوانان]]</text>
      <sha1>fhmmsgm2xndts0msco6sp1czpgwukdj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سياکل ٚ شأرستان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18548</id>
    <revision>
      <id>156944</id>
      <parentid>156847</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:29:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5010" sha1="tkknslb83r1vapl3f9v4kk8v8lzcg79" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= سیآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن شٚهٰرٚستٚان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= 
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=آٚرٚی غیآثی حآفظی
|اۊستان= 
|بخشان=[[سياهکل و دیلمان ٚ شأرستان سیاهکل بخش|سیاهکل بخش]]، [[ديلمان ٚ بخش]]
|شأران=[[سياهکل]]، [[ديلمان]]
|دهستانان= 
|محلي نام= سياهکل و دیلمان
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال=از شروع تاریخ کلاه 
|جمعيت= ۴۶,۹۹۱ نفر&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلٚکی (بٚؤٚدتٚر دٚیلٚمی گوٚیٚش جه ای زٚوان، یٚنی گیلٚکی]]&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;
|مذهب= مزدیسنا چو زرتشت گیلک بو (یٚتا سیاهکل محله ای کاسپی/ گیلک) بو)
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بٚج]] [[چٚآٚی]]
|پيش‌شۊماره= ۰۴
|وبجيگا=
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''مٚآٚهٚ رٚخ شٚعبٚآٚنٚی پٚؤٚر دٚهبٚنه و اٚسفٚندٚ هٚآٚدیٚآٚن سیآٚهٚکل مٚحٚلٚه و مٚژگٚآٚن هٚآٚدیٚآٚن سیآٚهٚکل مٚحٚلٚه و آٚرٚآٚدٚ هٚآٚدیٚآٚن سیآٚهٚکل مٚحٚلٚه و سٚینٚآٚ غیآٚثی حٚآٚفٚظی اٚیر شی اٚن دٚه! سيآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن''' يتا گيلان و دیلمستان و تالش اٚستٚان جیگاهٚان ايسه ؤ بؤٚدتٚرٚن دیلمستان ٚ ميان قرار بيگيته دره و چؤٚرنٚه تٚرٚن گیلان دورون. پیلٚهٰ [[ايران|آرآد]]، كه يتا [[سياهكل محله|هاديان]] بي ئرو زاک ایسه و ۴ نٚفٚری گ تٚا دٚیؤٚدٚآٚر/اٚبٚدٚ زٚندٚه اٚیسٚن یٚنی پیلٚهٰعٚآٚن، سٚینٚآٚ، مٚژگٚآٚن، اٚسفٚندٚ، و مٚآٚهٚرٚخ ایشو ئرووٚ دیلمستان ایرانوٚ میرزاوٚ شٚه ایسه. ئرو ميان [[سياکل|سيآٚهٚکل]] ٚ شأر ايسه. سياکل ٚ شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[لنگؤرۊد ٚ شأرستان|لنگؤرۊد]] ؤ [[أملش ٚ شأرستان|أملش]] ؤ [[رۊدسر ٚ شأرستان|رۊدسر]] ٚ شأرستانان، [[کلسيا|کلسياه]] ٚ جه [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ [[لاجؤن ٚ شأرستان|لاهیجان]] ٚ شأرستانان ؤ [[خۊرخۊس]] ؤ [[نسا]] جه [[رۊبار ٚ شأرستان]]&lt;nowiki/&gt;ره داشتهي بو، سیاهکل پیله ترن شاهر ای جهان میان ایسه، و دیلمان دومین پیله ترین شاهر، ایسه و خواهه بو و بو و بیبی.

* ۲ تٚا شٰٚهر و ۲۲۲ رٚوٚستٚا

== جٚرگٚیٚیٚت ==
براساس ۱۴۰۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، دٚیلٚمآٚن ٚ شأرستان ٚ جرگییت ۴،۸۴۴،۱۱۶،۶۹۹ نفر بٚؤٚ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;Siahkal &amp; Daylaman county's population is 4844117699 people in 2026.

==زوان ؤ مردۊم==
سياکل ٚ شأرستان ٚ مردۊم [[گیلک]] ايسنۆ اۊشان ٚ زوان ایرو مین [[گيلکي]] ايسه، اٚکثٚرا دٚیلٚمی گیلٚک.&lt;ref&gt;گویش گیلکی لاهیجان. واژه‌نامه و پاره‌ای ویژگی‌های آوایی و ساخت‌واژه‌ای. جلد اول. دکتر نادر جهانگیری. چاپ دانشگاه مطالعات خارجی توکیو.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==سٚرغٚس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>tkknslb83r1vapl3f9v4kk8v8lzcg79</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156968</id>
      <parentid>156944</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4554" sha1="7ifq781sjt8qpm9x90ndn9seao4j1rc" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= سیآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن شٚهٰرٚستٚان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= 
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=آٚرٚی غیآثی حآفظی
|اۊستان= 
|بخشان=[[سياهکل و دیلمان ٚ شأرستان سیاهکل بخش|سیاهکل بخش]]، [[ديلمان ٚ بخش]]
|شأران=[[سياهکل]]، [[ديلمان]]
|دهستانان= 
|محلي نام= سياهکل و دیلمان
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال=از شروع تاریخ کلاه 
|جمعيت= ۴۶,۹۹۱ نفر&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلٚکی (بٚؤٚدتٚر دٚیلٚمی گوٚیٚش جه ای زٚوان، یٚنی گیلٚکی]]&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;
|مذهب= مزدیسنا چو زرتشت گیلک بو (یٚتا سیاهکل محله ای کاسپی/ گیلک) بو)
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بٚج]] [[چٚآٚی]]
|پيش‌شۊماره= ۰۴
|وبجيگا=
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''سيآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن''' يتا گيلان و دیلمستان و تالش اٚستٚان جیگاهٚان ايسه ؤ بؤٚدتٚرٚن دیلمستان ٚ ميان قرار بيگيته دره و چؤٚرنٚه تٚرٚن گیلان دورون. پیلٚهٰ [[ايران|آرآد]]، كه يتا [[سياهكل محله|هاديان]] بي ئرو زاک ایسه و ۴ نٚفٚری گ تٚا دٚیؤٚدٚآٚر/اٚبٚدٚ زٚندٚه اٚیسٚن یٚنی پیلٚهٰعٚآٚن، سٚینٚآٚ، مٚژگٚآٚن، اٚسفٚندٚ، و مٚآٚهٚرٚخ ایشو ئرووٚ دیلمستان ایرانوٚ میرزاوٚ شٚه ایسه. ئرو ميان [[سياکل|سيآٚهٚکل]] ٚ شأر ايسه. سياکل ٚ شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[لنگؤرۊد ٚ شأرستان|لنگؤرۊد]] ؤ [[أملش ٚ شأرستان|أملش]] ؤ [[رۊدسر ٚ شأرستان|رۊدسر]] ٚ شأرستانان، [[کلسيا|کلسياه]] ٚ جه [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ [[لاجؤن ٚ شأرستان|لاهیجان]] ٚ شأرستانان ؤ [[خۊرخۊس]] ؤ [[نسا]] جه [[رۊبار ٚ شأرستان]]&lt;nowiki/&gt;ره داشتهي بو، سیاهکل پیله ترن شاهر ای جهان میان ایسه، و دیلمان دومین پیله ترین شاهر، ایسه و خواهه بو و بو و بیبی.

* ۲ تٚا شٰٚهر و ۲۲۲ رٚوٚستٚا

== جٚرگٚیٚیٚت ==
براساس ۱۴۰۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأرستان ٚ جمعيت ۵۱,۵۱۰ نفر بٚؤٚ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==زوان ؤ مردۊم==
سياکل ٚ شأرستان ٚ مردۊم [[گیلک]] ايسنۆ اۊشان ٚ زوان ایرو مین [[گيلکي]] ايسه، اٚکثٚرا دٚیلٚمی گیلٚک.&lt;ref&gt;گویش گیلکی لاهیجان. واژه‌نامه و پاره‌ای ویژگی‌های آوایی و ساخت‌واژه‌ای. جلد اول. دکتر نادر جهانگیری. چاپ دانشگاه مطالعات خارجی توکیو.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==سٚرغٚس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>7ifq781sjt8qpm9x90ndn9seao4j1rc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157010</id>
      <parentid>156968</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:56:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34152-72</username>
        <id>18573</id>
      </contributor>
      <origin>157010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4568" sha1="19zmcdmxbdwnfoibgfoyw0creqwkdyg" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= سیآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن شٚهٰرٚستٚان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= 
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=آٚرٚی غیآثی حآفظی
|اۊستان= 
|بخشان=[[سياهکل و دیلمان ٚ شأرستان سیاهکل بخش|سیاهکل بخش]]، [[ديلمان ٚ بخش]]
|شأران=[[سياهکل]]، [[ديلمان]]
|دهستانان= 
|محلي نام= سياهکل و دیلمان
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال=از شروع تاریخ کلاه 
|جمعيت= ۴۶,۹۹۱ نفر&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلٚکی (بٚؤٚدتٚر دٚیلٚمی گوٚیٚش جه ای زٚوان، یٚنی گیلٚکی]]&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;
|مذهب= مزدیسنا چو زرتشت گیلک بو (یٚتا سیاهکل محله ای کاسپی/ گیلک) بو)
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بٚج]] [[چٚآٚی]]
|پيش‌شۊماره= ۰۴
|وبجيگا=
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''سيآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن''' يتا گيلان و دیلمستان و تالش اٚستٚان جیگاهٚان ايسه ؤ بؤٚدتٚرٚن دیلمستان ٚ ميان قرار بيگيته دره و چؤٚرنٚه تٚرٚن گیلان دورون. پیلٚهٰ [[ايران|آرآد]]، كه يتا [[سياهكل محله|هاديان]] بي ئرو زاک ایسه و ۴ نٚفٚری گ تٚا دٚیؤٚدٚآٚر/اٚبٚدٚ زٚندٚه اٚیسٚن یٚنی پیلٚهٰعٚآٚن، سٚینٚآٚ، مٚژگٚآٚن، اٚسفٚندٚ، و مٚآٚهٚرٚخ ایشو ئرووٚ گیلان و دیلمستان ایرانوٚ میرزاوٚ شٚه ایسه. ئرو ميان [[سياکل|سيآٚهٚکل]] ٚ شأر ايسه. سياکل ٚ شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[لنگؤرۊد ٚ شأرستان|لنگؤرۊد]] ؤ [[أملش ٚ شأرستان|أملش]] ؤ [[رۊدسر ٚ شأرستان|رۊدسر]] ٚ شأرستانان، [[کلسيا|کلسياه]] ٚ جه [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ [[لاجؤن ٚ شأرستان|لاهیجان]] ٚ شأرستانان ؤ [[خۊرخۊس]] ؤ [[نسا]] جه [[رۊبار ٚ شأرستان]]&lt;nowiki/&gt;ره داشتهي بو، سیاهکل پیله ترن شاهر ای جهان میان ایسه، و دیلمان دومین پیله ترین شاهر، ایسه و خواهه بو و بو و بیبی.

* ۲ تٚا شٰٚهر و ۲۲۲ رٚوٚستٚا

== جٚرگٚیٚیٚت ==
براساس ۱۴۰۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأرستان ٚ جمعيت ۵۱,۵۱۰ نفر بٚؤٚ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==زوان ؤ مردۊم==
سياکل ٚ شأرستان ٚ مردۊم [[گیلک]] ايسنۆ اۊشان ٚ زوان ایرو مین [[گيلکي]] ايسه، اٚکثٚرا دٚیلٚمی گیلٚک.&lt;ref&gt;گویش گیلکی لاهیجان. واژه‌نامه و پاره‌ای ویژگی‌های آوایی و ساخت‌واژه‌ای. جلد اول. دکتر نادر جهانگیری. چاپ دانشگاه مطالعات خارجی توکیو.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==سٚرغٚس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>19zmcdmxbdwnfoibgfoyw0creqwkdyg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157013</id>
      <parentid>157010</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:58:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Der-Wir-Ing</username>
        <id>18142</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-34152-72|~2026-34152-72]] ([[User talk:~2026-34152-72|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>157013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4554" sha1="7ifq781sjt8qpm9x90ndn9seao4j1rc" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= سیآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن شٚهٰرٚستٚان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= 
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=آٚرٚی غیآثی حآفظی
|اۊستان= 
|بخشان=[[سياهکل و دیلمان ٚ شأرستان سیاهکل بخش|سیاهکل بخش]]، [[ديلمان ٚ بخش]]
|شأران=[[سياهکل]]، [[ديلمان]]
|دهستانان= 
|محلي نام= سياهکل و دیلمان
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال=از شروع تاریخ کلاه 
|جمعيت= ۴۶,۹۹۱ نفر&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلٚکی (بٚؤٚدتٚر دٚیلٚمی گوٚیٚش جه ای زٚوان، یٚنی گیلٚکی]]&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;
|مذهب= مزدیسنا چو زرتشت گیلک بو (یٚتا سیاهکل محله ای کاسپی/ گیلک) بو)
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بٚج]] [[چٚآٚی]]
|پيش‌شۊماره= ۰۴
|وبجيگا=
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''سيآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن''' يتا گيلان و دیلمستان و تالش اٚستٚان جیگاهٚان ايسه ؤ بؤٚدتٚرٚن دیلمستان ٚ ميان قرار بيگيته دره و چؤٚرنٚه تٚرٚن گیلان دورون. پیلٚهٰ [[ايران|آرآد]]، كه يتا [[سياهكل محله|هاديان]] بي ئرو زاک ایسه و ۴ نٚفٚری گ تٚا دٚیؤٚدٚآٚر/اٚبٚدٚ زٚندٚه اٚیسٚن یٚنی پیلٚهٰعٚآٚن، سٚینٚآٚ، مٚژگٚآٚن، اٚسفٚندٚ، و مٚآٚهٚرٚخ ایشو ئرووٚ دیلمستان ایرانوٚ میرزاوٚ شٚه ایسه. ئرو ميان [[سياکل|سيآٚهٚکل]] ٚ شأر ايسه. سياکل ٚ شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[لنگؤرۊد ٚ شأرستان|لنگؤرۊد]] ؤ [[أملش ٚ شأرستان|أملش]] ؤ [[رۊدسر ٚ شأرستان|رۊدسر]] ٚ شأرستانان، [[کلسيا|کلسياه]] ٚ جه [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ [[لاجؤن ٚ شأرستان|لاهیجان]] ٚ شأرستانان ؤ [[خۊرخۊس]] ؤ [[نسا]] جه [[رۊبار ٚ شأرستان]]&lt;nowiki/&gt;ره داشتهي بو، سیاهکل پیله ترن شاهر ای جهان میان ایسه، و دیلمان دومین پیله ترین شاهر، ایسه و خواهه بو و بو و بیبی.

* ۲ تٚا شٰٚهر و ۲۲۲ رٚوٚستٚا

== جٚرگٚیٚیٚت ==
براساس ۱۴۰۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأرستان ٚ جمعيت ۵۱,۵۱۰ نفر بٚؤٚ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==زوان ؤ مردۊم==
سياکل ٚ شأرستان ٚ مردۊم [[گیلک]] ايسنۆ اۊشان ٚ زوان ایرو مین [[گيلکي]] ايسه، اٚکثٚرا دٚیلٚمی گیلٚک.&lt;ref&gt;گویش گیلکی لاهیجان. واژه‌نامه و پاره‌ای ویژگی‌های آوایی و ساخت‌واژه‌ای. جلد اول. دکتر نادر جهانگیری. چاپ دانشگاه مطالعات خارجی توکیو.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==سٚرغٚس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>7ifq781sjt8qpm9x90ndn9seao4j1rc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157039</id>
      <parentid>157013</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:10:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[سياکل ٚ شأرستان]]» را محافظت کرد: Excessive vandalism ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۰ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۰ (UTC)))</comment>
      <origin>157013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4554" sha1="7ifq781sjt8qpm9x90ndn9seao4j1rc" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= سیآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن شٚهٰرٚستٚان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= 
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=آٚرٚی غیآثی حآفظی
|اۊستان= 
|بخشان=[[سياهکل و دیلمان ٚ شأرستان سیاهکل بخش|سیاهکل بخش]]، [[ديلمان ٚ بخش]]
|شأران=[[سياهکل]]، [[ديلمان]]
|دهستانان= 
|محلي نام= سياهکل و دیلمان
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال=از شروع تاریخ کلاه 
|جمعيت= ۴۶,۹۹۱ نفر&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گیلٚکی (بٚؤٚدتٚر دٚیلٚمی گوٚیٚش جه ای زٚوان، یٚنی گیلٚکی]]&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;
|مذهب= مزدیسنا چو زرتشت گیلک بو (یٚتا سیاهکل محله ای کاسپی/ گیلک) بو)
|پيلئکي= 
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بٚج]] [[چٚآٚی]]
|پيش‌شۊماره= ۰۴
|وبجيگا=
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''سيآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن''' يتا گيلان و دیلمستان و تالش اٚستٚان جیگاهٚان ايسه ؤ بؤٚدتٚرٚن دیلمستان ٚ ميان قرار بيگيته دره و چؤٚرنٚه تٚرٚن گیلان دورون. پیلٚهٰ [[ايران|آرآد]]، كه يتا [[سياهكل محله|هاديان]] بي ئرو زاک ایسه و ۴ نٚفٚری گ تٚا دٚیؤٚدٚآٚر/اٚبٚدٚ زٚندٚه اٚیسٚن یٚنی پیلٚهٰعٚآٚن، سٚینٚآٚ، مٚژگٚآٚن، اٚسفٚندٚ، و مٚآٚهٚرٚخ ایشو ئرووٚ دیلمستان ایرانوٚ میرزاوٚ شٚه ایسه. ئرو ميان [[سياکل|سيآٚهٚکل]] ٚ شأر ايسه. سياکل ٚ شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[لنگؤرۊد ٚ شأرستان|لنگؤرۊد]] ؤ [[أملش ٚ شأرستان|أملش]] ؤ [[رۊدسر ٚ شأرستان|رۊدسر]] ٚ شأرستانان، [[کلسيا|کلسياه]] ٚ جه [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ [[لاجؤن ٚ شأرستان|لاهیجان]] ٚ شأرستانان ؤ [[خۊرخۊس]] ؤ [[نسا]] جه [[رۊبار ٚ شأرستان]]&lt;nowiki/&gt;ره داشتهي بو، سیاهکل پیله ترن شاهر ای جهان میان ایسه، و دیلمان دومین پیله ترین شاهر، ایسه و خواهه بو و بو و بیبی.

* ۲ تٚا شٰٚهر و ۲۲۲ رٚوٚستٚا

== جٚرگٚیٚیٚت ==
براساس ۱۴۰۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأرستان ٚ جمعيت ۵۱,۵۱۰ نفر بٚؤٚ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==زوان ؤ مردۊم==
سياکل ٚ شأرستان ٚ مردۊم [[گیلک]] ايسنۆ اۊشان ٚ زوان ایرو مین [[گيلکي]] ايسه، اٚکثٚرا دٚیلٚمی گیلٚک.&lt;ref&gt;گویش گیلکی لاهیجان. واژه‌نامه و پاره‌ای ویژگی‌های آوایی و ساخت‌واژه‌ای. جلد اول. دکتر نادر جهانگیری. چاپ دانشگاه مطالعات خارجی توکیو.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==سٚرغٚس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>7ifq781sjt8qpm9x90ndn9seao4j1rc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کاسپي دریا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18566</id>
    <revision>
      <id>156920</id>
      <parentid>156781</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:16:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9277" sha1="ie4ihusz69lzr64bpatclm3ed5yo41z" xml:space="preserve">[[File:CaspianSeaDrainage v1.png|thumb|left|کاسپي دریا دؤر-أ کۊده سامانان]]
[[پرونده:Caspian Sea from orbit.jpg|thumb|left|کاسپي دریا هوايي تاتايي]]
'''کآٚسپٚیٚآٚن دٚریا یتا''' '''دٚریا''' ايسه کی أ دریا پيلئکي ۳۷۱,۰۰۰ کيلؤمتر ٚ مۊربع ايسه.&lt;ref name=LakeNet&quot;&gt;[http://www.worldlakes.org/lakedetails.asp?lakeid=8762 Lake Profile: Caspian Sea]. ''LakeNet.''&lt;/ref&gt; 
أ دریا نسا ور ایته مۊتمدن ٚ قؤمان زيوش گۊدي [[کاسپيئن|کاسپيان]] ٚ نامي کي [[گيلک|گيلکان]] ٚ لیکی جعرگه محسۊب به، ۸۹٪ ای دٚریا ایران/کاسپ شی ایسه و اٚکثٚر ای دٚریا ٚ چٚاف/کٚرانٚه/چٚاو/سٚاحل اٚیرٚآٚن ٚ شی ایسه أ دریا جۊلفتٚرٚن جيگا ۱۰۲۸ متر جۊلفي دأنه. 

کاسپي دریا پیله ارن دریا دانیا مئن ایسه&lt;ref&gt;https://doi.org/10.1016%2Fj.euras.2010.10.009&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/08/16/is-the-caspian-a-sea-or-a-lake&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://en.kremlin.ru/supplement/5328&lt;/ref&gt; اي دريا یته [[دؤرين-دکأل حؤضه]] هيسه گه [[اۊرۊپا]] یأ [[آسيا]] مئنأ نيأ: [[قفقاز]] ٚ خۊرتؤو، [[مئن-آسيا]] ٚ [[استپ]] ٚ خۊرخؤس، [[رۊسيه]] ثمروند ٚ دشتؤن ٚ نسا بأني گيلان أ [[مازندران]] ٚ کلسیا. اي دریا 371,000 کيلؤمتر ٚ مۊربع مساحت-ه ودأ دأره (اٚلبت دریا ٚ خۊرتؤو ٚ قرأبۊغاز ٚ پيلا سل گه اين-ي آو خلي شۊره بکت). اي مساحت تقريبا [[ژاپؤن|ژاپٚن]] ٚ مساحت ٚ هأندي هيسه. 78,200 کيلؤمتر ٚ مۊکأب-ني اي دریا حجم هيسه. کاسپئن ٚ دريا شۊري تقريبا %1.2 ( 12 گرم هر ليتر ٚ مئن) هيسه گه اي اٚنداجه کيلأکيله دریا'ن ٚ شۊري یک سۊوؤم ٚ جي. کاسپئن ٚ دريا دؤرأچئه نيأ کلسیا-خۊرتؤو ٚ را [[قزاقستان]] ٚ جي، کلسا-خۊرخؤس ٚ را رۊسيه جي، نسا-خۊرخؤس ٚ را [[آذربایجان ٚ جؤمۊري]] جي، نسا را [[ايران]] ٚ جي یأ نسا-خۊرتؤو ٚ را-ني [[تۊرکمنستان]] ٚ جي.
[[فاىل:Caspian Sea relief location map.jpg|بندانگشتی]]
اي دریا  1,200 جورتٚر کيلؤمتر کلسا جي تا نسا ايمتداد دأره یأ اين ٚ مۊتوسط ٚ لختئکي 320 کيلؤمتر هيسه. هيته-ني اين ٚ سطح ۳۰ متر اٚزا دریا'ن ٚ سطح ٚ جي جيتتر نیع.

== وۊرۊدئن ==
طويل‌ترين رۊخؤنه‌أني گه کاسپي دریا-یأ منتهي بۊنن:

* وؤلگا 3,531 کيلؤمتر

* اۊرال 2,428 کيلؤمتر

* کۊرا 1,515 کيلؤمتر

* اٚسپي‌رۊ 670 کيلؤمتر

* تئرٚک 623 کيلؤمتر
#

#

#

#

#

==درىا نام==

=== درىا نام دۊنىا سامانان ٚ مئن ===

پۊر پۊر ٚ زوؤنؤن اي دریا ٚ ديمه‌أن گۊتنکس دأرن گه اۊشؤن-ي پۊرگۊتنکس‌ترينؤن [[رۊسي زوؤن|رۊسي]]، [[قزاقي]]، [[تۊرکٚمني]]، [[گيلکي زوؤن|گيلٚکي]]، [[تالشي زوؤن|تالشي]] یأ [[آذرباىجاني زوؤن|آذربایٚجؤن ٚ تۊرکي]] هيسن. رۊسي یأ قزاقي مئن اي دریا' کاسپين دؤخؤنن. گيلٚکي مئن پيله دریا نؤم ٚ جئم شناس هيسه هيته-ني مازندرؤن ٚ مئن اۊن-ه مازرۊن ٚ دریۊ دؤخؤنن. تۊرکي مئن خزر أ تۊرکٚمني مئنأني هزر دؤخؤندن بۊنه. 

دئبأخي زوؤنؤن ٚ مئن-ني گه اي دریا ٚ دؤر ٚ بر دنئن رایج‌ترين نؤم کاسپين هيسه. اٚلبت اعراب اۊن ٚ معرب ٚ جي یأني قزویٚن ايستفاده کۊنن. خلي تۊرکي زوؤنؤن أ فارسي مئن-أن خزر ٚ نؤمي مشهۊره.

أ درىا نام ويشتر کشورانˇ مئن هۊ کاسپي درىا (caspian sea) ایسه ؤ ايرانˇ مئن اۊنˇ نام ''خزر'' ثبت بۊبؤسته کي گۊتن أ نام، أ درىا ره دۊرۊس نيه ؤ اۊنˇ أصلي نام کاسپي درىا ايسه، چؤن أ درىا قديمي ؤ أصلي ساکنان، کاسپیان بؤن. خزران ایته وحشي ؤ مۊهاجر قؤم ؤ ايته جه تۊرکانˇ طاىفه‌ئان بؤن کي چينˇ کلسيا ؤ مغۊلستانˇ بيابانˇ جه، کاسپي درىا ور ؤ قفقازˇ کلسيا-یه کۊچمال بۊگۊده بؤن ؤ هميشک ايرانئن ؤ گيلانئنˇ أمرأ دۊشمن بؤن. آخرپسي ني رۊسان اۊشان-أ قلمرؤ-یه فترکستد ؤ ويران-ه گۊدد ؤ اۊشان قؤم ني مؤنقرض-أ بؤسته.&lt;ref&gt;محسنی، محمدرضا ۱۳۸۹: «پان‌ترکیسم، ایران و آذربایجان»، انتشارات سمرقند، ص ۱۰۳&lt;/ref&gt;

آفريكانسˇ زوانˇ مئن &quot;كاسپيس&quot;، عربي سامانانˇ مئن ىا عربي زوانˇ مئن ''بحر قزوين'' (قزوين، کاسپينˇ عربي بۊبؤسته‌ ايسه)، كاتالانˇ زوانˇ مئن &quot;كاسپيا&quot;، دانماركي زوان &quot;كاسپيسكه&quot;، [[آلماني زوؤن|آلماني]] &quot;كاسپيشز&quot;، [[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]]ˇ مئن &quot;كاسپين&quot;، اسپرانتؤ مئن &quot;كاسپيو&quot;، [[ايسپانيايي زوؤن|ايسپانيايی]] &quot;كاسپيو&quot;، اِستي زوان &quot;كاسپيا&quot;، [[فرانسوي زوؤن|فرانسوي]] &quot;كاسپين&quot;، پنجابي &quot;كسپيئن&quot;، پرتقالي &quot;كاسپيو&quot;، روماني &quot;كاسپيكا&quot;، قزاقي &quot;كاسپين&quot;، سومالي&quot;كاسپين/قزوين&quot;، اؤردۊ &quot;بحيره قزوين&quot;. [https://web.archive.org/web/20181008115712/http://parssea.org/?p=2106]

=== متۊن ٚ مئن ===
فردؤسي شاهنامه مئن هرجا کي أ درىا نام بأمؤ  اۊنˇ نام (دریای گیلان) ذکر بۊبؤسته ؤ أن نشان دهه کي دوارسته‌أنه مئن أ درىا نام گیلان بۊ و أ لقب أمرأ دۊخانده بؤستي.

== شۊري ==
اۊ جيگايي کي تازه اؤ اۊ درىاچه دۊرۊن أىه، درىاچه اؤ کمتر شۊره تا باخي جيگایان. مثلا کاسپيئنˇ کلسيا واوينؤنˇ مئن، اؤ تازه‌تر ايسه ؤ کمتر شۊره. امّا ايرانˇ نزديکي، شۊري پۊره ؤ اؤِ تازگي کم.

== کاسپي درىا بندري ؤ مۊهم شأران ==
مۊهترين بندري شأرؤني گه اي دریا ور نأن رۊسيه مئن ماخاچ‌قلأ، آذربایجؤن ٚ مئن باکۊ، قزاقستؤن ٚ مئن [[آکتاو]] (یا آقتاو)، ايران ٚ مئن [[أنزلي|اٚنزٚلي]] یأ تۊرکمستؤن ٚ مئن تۊرکمنباشي هيسه.
* [[آستارا (آذربایجؤن ٚ جؤمۊري)|آستارا]]، آذربایجؤن ٚ جؤمۊري
*[[آقتاو|آکتاو]]، قزاقستؤن
* [[آستارا]]، ايران
*
* [[أنزلي|اٚنزلي]]، ايران
* [[باکو]]، آذربايجؤن
*
* [[بابلسر]]، ايران
* [[تۊرکمنباشي|تۊرکٚمنباشي]]، تۊرکمنستؤن
* [[تۊنکابؤن|تنکابؤن]]، ايران
*[[دربند]]، رۊسيه
* [[چالۊس]]، ايران
*
*[[رۊدسر|رۊدٚسر]]، ايران
* [[سخت‌سر|سختٚسر]]، ايران
*
*
*
*[[فریدون‌کنار|فري‌کنار]]، ايران
*[[کاسپيسک|کاسپييسک]]، رۊسيه
* [[لنکران]]، آذربايجؤن
*[[مٚخاچ‌قلأ]]، رۊسيه
*[[محمودآباد|مأمۊدآباد]]، ايران
*[[نوشهر|نؤشأر]]، ايران
*[[نور (شهر)|نۊر]]، ايران

=== مئن‌پوشته‌أن (جزيره‌أن) ===
* [[آشوراده]]
* [[بولا]]
* [[قرأسو]]

== دئبار ==
تخمين بزه بۊبؤ کي کاسپي دريا، ۳۰ ميليون سال عومر بۊگۊده دأنه ؤ ۵.۵ ميليون سال پيش، اي درىا خۊشکي دؤراکۊده ؤ بۊبؤسته درىاچه.

[[هۊتؤ غار]] ([[بهشهر]]ˇ نزديکی) مئن کشفياتی به دس بومؤ کي نشان دهه کي أن درىا دؤر ؤ بر، ۷۵۰۰۰ سال پيش آدم زيوش گودي.[https://web.archive.org/web/20070710075729/http://www.iran-daily.com/1385/2717/html/focus.htm]

== جۊغرأفي ==
اين ٚ جۊغرافي عرض ۳۷ درجه تا ۴۷ (کلسایي) هيسه.

== أشأنم بیدينيد ==
* [[باکو]]
* [[آرال ٚ دریاچه]]
* [[ايران]]     
* [[گيلان]]
* [[مازندران]]

== جیرنویس ==
* [http://www.iranchamber.com/geography/articles/names_of_caspian_sea.php Names of Caspian Sea ]
*درىا نام دۊنىا سامانانˇ مئن [https://web.archive.org/web/20181008115712/http://parssea.org/?p=2106&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;  

{{جیرنویس}}

==سربس==
[[جرگه:دریا]]</text>
      <sha1>ie4ihusz69lzr64bpatclm3ed5yo41z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156975</id>
      <parentid>156920</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Daniuu|Daniuu]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>155937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11771" sha1="kfh3obtuemi9r3jbibwg0ef4duu0bnq" xml:space="preserve">{{زيبيل/جاجيگا}}
[[File:CaspianSeaDrainage v1.png|thumb|left|کاسپي دریا دؤر-أ کۊده سامانان]]
[[پرونده:Caspian Sea from orbit.jpg|thumb|left|کاسپي دریا هوايي تاتايي]]
'''کاسپي دریا''' ([[اينگيليسي زوؤن]] ٚ مئن: Caspian Sea) ایته دریاچه ايسه کي اۊن ٚ جه پيله‌تر زيمي سر ننأ&lt;ref name=&quot;&quot;&gt;[http://www.esa.int/esaEO/SEM5GYTLWFE_index_0.html]&lt;/ref&gt; ؤ هأن ٚ وأسي اۊن-أ دریا دۊخانده. أ دریا پيلئکي ۳۷۱,۰۰۰ کيلؤمتر ٚ مۊربع ايسه.&lt;ref name=LakeNet&quot;&gt;[http://www.worldlakes.org/lakedetails.asp?lakeid=8762 Lake Profile: Caspian Sea]. ''LakeNet.''&lt;/ref&gt; 
أ دریا نسا ور ایته مۊتمدن ٚ قؤم زيوش گۊدي [[کاسپيئن]] ٚ نامي کي [[گيلک|گيلکان]] ٚ مارقؤم محسۊب به. دۊرۊسسه گه کاسپئن ٚ دریا، دریاچه هيسه اٚمما عملاً [[وؤلگا-دؤن ٚ کانال|وؤلگا-دؤن ٚ کنال]] ٚ جي ايسه [[آزؤف ٚ دریا]]-ا مۊتصله. اي دریاچه زماتی بينه اي تتيس ٚ اۊقیانۊس ٚ جي بؤ گه ايمه خۊشکي اۊن-ه دؤرأچئه. هيتأن نفتي یأ گازي منابع ٚ دارا هيسه یأ دۊنیا بٚیترين خاويار-ه دأره.

‌ أ دریا جۊلف ٚ جيگا ۱۰۲۵ متر جۊلفي دأنه. یته دئه نقلي گه نأ اينه گه وختي کي رۊمي‌ئن فأرسه بؤن اي دریاچه ور ؤ اۊن ٚ آو-ه واچيشتن، بيدئن کي اين ٚ اؤ شۊر ايسه همدؤني اۊن-ه دریا دؤخؤندن.&lt;ref&gt;[http://www.factmonster.com/ipka/A0001777.html Large Lakes of the World]. ''Factmonster.com.''&lt;/ref&gt;

کاسپي دریا پيلاترين دؤرأچئه دریا دۊنیا مئن هيسه گه اۊن-ه خۊکفا دریا-ني دؤخؤنن.&lt;ref&gt;https://doi.org/10.1016%2Fj.euras.2010.10.009&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/08/16/is-the-caspian-a-sea-or-a-lake&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://en.kremlin.ru/supplement/5328&lt;/ref&gt; اي دريا یته [[دؤرين-دکأل حؤضه]] هيسه گه [[اۊرۊپا]] یأ [[آسيا]] مئنأ نيأ: [[قفقاز]] ٚ خۊرتؤو، [[مئن-آسيا]] ٚ [[استپ]] ٚ خۊرخؤس، [[رۊسيه]] ثمروند ٚ دشتؤن ٚ نسا بأني گيلان أ [[مازندران]] ٚ کلسیا. اي دریا 371,000 کيلؤمتر ٚ مۊربع مساحت-ه ودأ دأره (اٚلبت دریا ٚ خۊرتؤو ٚ قرأبۊغاز ٚ پيلا سل گه اين-ي آو خلي شۊره بکت). اي مساحت تقريبا [[ژاپؤن|ژاپۊن]] ٚ مساحت ٚ هأندي هيسه. 78,200 کيلؤمتر ٚ مۊکأب-ني اي دریا حجم هيسه. کاسپئن ٚ دريا شۊري تقريبا %1.2 ( 12 گرم هر ليتر ٚ مئن) هيسه گه اي اٚنداجه کيلأکيله دریا'ن ٚ شۊري یک سۊوؤم ٚ جي. کاسپئن ٚ دريا دؤرأچئه نيأ کلسیا-خۊرتؤو ٚ را [[قزاقستان]] ٚ جي، کلسا-خۊرخؤس ٚ را رۊسيه جي، نسا-خۊرخؤس ٚ را [[آذربایجان ٚ جؤمۊري]] جي، نسا را [[ايران]] ٚ جي یأ نسا-خۊرتؤو ٚ را-ني [[تۊرکمنستان]] ٚ جي.
[[فاىل:Caspian Sea relief location map.jpg|بندانگشتی]]
اي دریا  1,200 کيلؤمتر کلسا جي تا نسا ايمتداد دأره یأ اين ٚ مۊتوسط ٚ لختئکي 320 کيلؤمتر هيسه. هيته-ني اين ٚ سطح 27 متر اٚزا دریا'ن ٚ سطح ٚ جي جيتتر نيأ. اين ٚ پيلاترين وؤرۊدي رۊخؤنه‌ني اۊرۊپا ٚ طويل‌ترين رۊخؤنه، وؤلگا هيسه گه دریا ٚ کمجل ٚ کلسیا ٚ را دکلنه یأ رۊسيه کلسیا جي سربس گيره. کاسپي دریا دۊته پۊرجل ٚ حؤضه-ني دأره گه افقي تفاوؤتؤن-ه شۊري یأ دما یأ اکؤلؤجي مئن مۊنجر-أبۊنه. دریا ٚ قعر اين-ي نسایي بينه مئن 1,025 متر-ه رسنه گه زمي دۊوؤمي طبيعي غیراۊقیانؤسي پۊرجل ٚ دؤنه بایکال ٚ دریاچه (1,180 متر) پسي محسۊب بۊنه. [[باکۊ]] (آذربایجؤن ٚ نيشتنگا) بأني [[مٚخاچ‌قلأ]] (داغستؤن ٚ نيشتنگا) اي دریا ٚ مۊهمترين بندري شأرؤن محسۊب بۊنن.

کاسپي دریا پۊر پۊر ٚ جانوري گۊنه‌أن ٚ زيويشر محسۊب بۊنه گه ايسه اۊشؤن ٚ خلئن ٚ زيوش خطر دکته. دمغأکه تتريج سددؤني گه اي دریا وۊرۊدئن ٚ رای ٚ مئن چاؤده نأن بأني جهاني گرمش ٚ دؤني پيش‌ويني بؤبؤ نأ گه ميلادي ۲۱ ٚ قرن ٚ مئن اي دریا ملأزي‌شا مساحتي خۊ شئه خأنه چيکأدأن.&lt;ref&gt;https://doi.org/10.1038%2Fs43247-020-00075-6&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://theconversation.com/the-caspian-sea-is-set-to-fall-by-9-metres-or-more-this-century-an-ecocide-is-imminent-152229&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.nature.com/articles/377673a0&lt;/ref&gt;

== وۊرۊدئن ==
طويل‌ترين رۊخؤنه‌أني گه کاسپي دریا-یأ منتهي بۊنن:

* وؤلگا 3,531 کيلؤمتر

* اۊرال 2,428 کيلؤمتر

* کۊرا 1,515 کيلؤمتر

* اٚسپي‌رۊ 670 کيلؤمتر

* تئرٚک 623 کيلؤمتر
#

#

#

#

#

==درىا نام==

=== درىا نام دۊنىا سامانان ٚ مئن ===

پۊر پۊر ٚ زوؤنؤن اي دریا ٚ ديمه‌أن گۊتنکس دأرن گه اۊشؤن-ي پۊرگۊتنکس‌ترينؤن [[رۊسي زوؤن|رۊسي]]، [[قزاقي]]، [[تۊرکٚمني]]، [[گيلکي زوؤن|گيلٚکي]]، [[تالشي زوؤن|تالشي]] یأ [[آذرباىجاني زوؤن|آذربایٚجؤن ٚ تۊرکي]] هيسن. رۊسي یأ قزاقي مئن اي دریا' کاسپين دؤخؤنن. گيلٚکي مئن پيله دریا نؤم ٚ جئم شناس هيسه هيته-ني مازندرؤن ٚ مئن اۊن-ه مازرۊن ٚ دریۊ دؤخؤنن. تۊرکي مئن خزر أ تۊرکٚمني مئنأني هزر دؤخؤندن بۊنه. 

دئبأخي زوؤنؤن ٚ مئن-ني گه اي دریا ٚ دؤر ٚ بر دنئن رایج‌ترين نؤم کاسپين هيسه. اٚلبت اعراب اۊن ٚ معرب ٚ جي یأني قزویٚن ايستفاده کۊنن. خلي تۊرکي زوؤنؤن أ فارسي مئن-أن خزر ٚ نؤمي مشهۊره.

أ درىا نام ويشتر کشورانˇ مئن هۊ کاسپي درىا (caspian sea) ایسه ؤ ايرانˇ مئن اۊنˇ نام ''خزر'' ثبت بۊبؤسته کي گۊتن أ نام، أ درىا ره دۊرۊس نيه ؤ اۊنˇ أصلي نام کاسپي درىا ايسه، چؤن أ درىا قديمي ؤ أصلي ساکنان، کاسپیان بؤن. خزران ایته وحشي ؤ مۊهاجر قؤم ؤ ايته جه تۊرکانˇ طاىفه‌ئان بؤن کي چينˇ کلسيا ؤ مغۊلستانˇ بيابانˇ جه، کاسپي درىا ور ؤ قفقازˇ کلسيا-یه کۊچمال بۊگۊده بؤن ؤ هميشک ايرانئن ؤ گيلانئنˇ أمرأ دۊشمن بؤن. آخرپسي ني رۊسان اۊشان-أ قلمرؤ-یه فترکستد ؤ ويران-ه گۊدد ؤ اۊشان قؤم ني مؤنقرض-أ بؤسته.&lt;ref&gt;محسنی، محمدرضا ۱۳۸۹: «پان‌ترکیسم، ایران و آذربایجان»، انتشارات سمرقند، ص ۱۰۳&lt;/ref&gt;

آفريكانسˇ زوانˇ مئن &quot;كاسپيس&quot;، عربي سامانانˇ مئن ىا عربي زوانˇ مئن ''بحر قزوين'' (قزوين، کاسپينˇ عربي بۊبؤسته‌ ايسه)، كاتالانˇ زوانˇ مئن &quot;كاسپيا&quot;، دانماركي زوان &quot;كاسپيسكه&quot;، [[آلماني زوؤن|آلماني]] &quot;كاسپيشز&quot;، [[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]]ˇ مئن &quot;كاسپين&quot;، اسپرانتؤ مئن &quot;كاسپيو&quot;، [[ايسپانيايي زوؤن|ايسپانيايی]] &quot;كاسپيو&quot;، اِستي زوان &quot;كاسپيا&quot;، [[فرانسوي زوؤن|فرانسوي]] &quot;كاسپين&quot;، پنجابي &quot;كسپيئن&quot;، پرتقالي &quot;كاسپيو&quot;، روماني &quot;كاسپيكا&quot;، قزاقي &quot;كاسپين&quot;، سومالي&quot;كاسپين/قزوين&quot;، اؤردۊ &quot;بحيره قزوين&quot;. [https://web.archive.org/web/20181008115712/http://parssea.org/?p=2106]

=== متۊن ٚ مئن ===
فردؤسي شاهنامه مئن هرجا کي أ درىا نام بأمؤ  اۊنˇ نام (دریای گیلان) ذکر بۊبؤسته ؤ أن نشان دهه کي دوارسته‌أنه مئن أ درىا نام گیلان بۊ و أ لقب أمرأ دۊخانده بؤستي.

== شۊري ==
اۊ جيگايي کي تازه اؤ اۊ درىاچه دۊرۊن أىه، درىاچه اؤ کمتر شۊره تا باخي جيگایان. مثلا کاسپيئنˇ کلسيا واوينؤنˇ مئن، اؤ تازه‌تر ايسه ؤ کمتر شۊره. امّا ايرانˇ نزديکي، شۊري پۊره ؤ اؤِ تازگي کم.

== کاسپي درىا بندري ؤ مۊهم شأران ==
مۊهترين بندري شأرؤني گه اي دریا ور نأن رۊسيه مئن ماخاچ‌قلأ، آذربایجؤن ٚ مئن باکۊ، قزاقستؤن ٚ مئن [[آکتاو]] (یا آقتاو)، ايران ٚ مئن [[أنزلي|اٚنزٚلي]] یأ تۊرکمستؤن ٚ مئن تۊرکمنباشي هيسه.
* [[آستارا (آذربایجؤن ٚ جؤمۊري)|آستارا]]، آذربایجؤن ٚ جؤمۊري
*[[آقتاو|آکتاو]]، قزاقستؤن
* [[آستارا]]، ايران
*
* [[أنزلي|اٚنزلي]]، ايران
* [[باکو]]، آذربايجؤن
*
* [[بابلسر]]، ايران
* [[تۊرکمنباشي|تۊرکٚمنباشي]]، تۊرکمنستؤن
* [[تۊنکابؤن|تنکابؤن]]، ايران
*[[دربند]]، رۊسيه
* [[چالۊس]]، ايران
*
*[[رۊدسر|رۊدٚسر]]، ايران
* [[سخت‌سر|سختٚسر]]، ايران
*
*
*
*[[فریدون‌کنار|فري‌کنار]]، ايران
*[[کاسپيسک|کاسپييسک]]، رۊسيه
* [[لنکران]]، آذربايجؤن
*[[مٚخاچ‌قلأ]]، رۊسيه
*[[محمودآباد|مأمۊدآباد]]، ايران
*[[نوشهر|نؤشأر]]، ايران
*[[نور (شهر)|نۊر]]، ايران

=== مئن‌پوشته‌أن (جزيره‌أن) ===
* [[آشوراده]]
* [[بولا]]
* [[قرأسو]]

== دئبار ==
تخمين بزه بۊبؤ کي کاسپي دريا، ۳۰ ميليون سال عومر بۊگۊده دأنه ؤ ۵.۵ ميليون سال پيش، اي درىا خۊشکي دؤراکۊده ؤ بۊبؤسته درىاچه.

[[هۊتؤ غار]] ([[بهشهر]]ˇ نزديکی) مئن کشفياتی به دس بومؤ کي نشان دهه کي أن درىا دؤر ؤ بر، ۷۵۰۰۰ سال پيش آدم زيوش گودي.[https://web.archive.org/web/20070710075729/http://www.iran-daily.com/1385/2717/html/focus.htm]

== جۊغرأفي ==
اين ٚ جۊغرافي عرض ۳۷ درجه تا ۴۷ (کلسایي) هيسه.

== أشأنم بیدينيد ==
* [[باکو]]
* [[آرال ٚ دریاچه]]
* [[ايران]]     
* [[گيلان]]
* [[مازندران]]

== جیرنویس ==
* [http://www.iranchamber.com/geography/articles/names_of_caspian_sea.php Names of Caspian Sea ]
*درىا نام دۊنىا سامانانˇ مئن [https://web.archive.org/web/20181008115712/http://parssea.org/?p=2106&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;  

{{جیرنویس}}

==سربس==
[[جرگه:دریا]]</text>
      <sha1>kfh3obtuemi9r3jbibwg0ef4duu0bnq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157060</id>
      <parentid>156975</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:14:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[کاسپي دریا]]» را محافظت کرد: Excessive vandalism ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۴ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۴ (UTC)))</comment>
      <origin>155937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11771" sha1="kfh3obtuemi9r3jbibwg0ef4duu0bnq" xml:space="preserve">{{زيبيل/جاجيگا}}
[[File:CaspianSeaDrainage v1.png|thumb|left|کاسپي دریا دؤر-أ کۊده سامانان]]
[[پرونده:Caspian Sea from orbit.jpg|thumb|left|کاسپي دریا هوايي تاتايي]]
'''کاسپي دریا''' ([[اينگيليسي زوؤن]] ٚ مئن: Caspian Sea) ایته دریاچه ايسه کي اۊن ٚ جه پيله‌تر زيمي سر ننأ&lt;ref name=&quot;&quot;&gt;[http://www.esa.int/esaEO/SEM5GYTLWFE_index_0.html]&lt;/ref&gt; ؤ هأن ٚ وأسي اۊن-أ دریا دۊخانده. أ دریا پيلئکي ۳۷۱,۰۰۰ کيلؤمتر ٚ مۊربع ايسه.&lt;ref name=LakeNet&quot;&gt;[http://www.worldlakes.org/lakedetails.asp?lakeid=8762 Lake Profile: Caspian Sea]. ''LakeNet.''&lt;/ref&gt; 
أ دریا نسا ور ایته مۊتمدن ٚ قؤم زيوش گۊدي [[کاسپيئن]] ٚ نامي کي [[گيلک|گيلکان]] ٚ مارقؤم محسۊب به. دۊرۊسسه گه کاسپئن ٚ دریا، دریاچه هيسه اٚمما عملاً [[وؤلگا-دؤن ٚ کانال|وؤلگا-دؤن ٚ کنال]] ٚ جي ايسه [[آزؤف ٚ دریا]]-ا مۊتصله. اي دریاچه زماتی بينه اي تتيس ٚ اۊقیانۊس ٚ جي بؤ گه ايمه خۊشکي اۊن-ه دؤرأچئه. هيتأن نفتي یأ گازي منابع ٚ دارا هيسه یأ دۊنیا بٚیترين خاويار-ه دأره.

‌ أ دریا جۊلف ٚ جيگا ۱۰۲۵ متر جۊلفي دأنه. یته دئه نقلي گه نأ اينه گه وختي کي رۊمي‌ئن فأرسه بؤن اي دریاچه ور ؤ اۊن ٚ آو-ه واچيشتن، بيدئن کي اين ٚ اؤ شۊر ايسه همدؤني اۊن-ه دریا دؤخؤندن.&lt;ref&gt;[http://www.factmonster.com/ipka/A0001777.html Large Lakes of the World]. ''Factmonster.com.''&lt;/ref&gt;

کاسپي دریا پيلاترين دؤرأچئه دریا دۊنیا مئن هيسه گه اۊن-ه خۊکفا دریا-ني دؤخؤنن.&lt;ref&gt;https://doi.org/10.1016%2Fj.euras.2010.10.009&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/08/16/is-the-caspian-a-sea-or-a-lake&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://en.kremlin.ru/supplement/5328&lt;/ref&gt; اي دريا یته [[دؤرين-دکأل حؤضه]] هيسه گه [[اۊرۊپا]] یأ [[آسيا]] مئنأ نيأ: [[قفقاز]] ٚ خۊرتؤو، [[مئن-آسيا]] ٚ [[استپ]] ٚ خۊرخؤس، [[رۊسيه]] ثمروند ٚ دشتؤن ٚ نسا بأني گيلان أ [[مازندران]] ٚ کلسیا. اي دریا 371,000 کيلؤمتر ٚ مۊربع مساحت-ه ودأ دأره (اٚلبت دریا ٚ خۊرتؤو ٚ قرأبۊغاز ٚ پيلا سل گه اين-ي آو خلي شۊره بکت). اي مساحت تقريبا [[ژاپؤن|ژاپۊن]] ٚ مساحت ٚ هأندي هيسه. 78,200 کيلؤمتر ٚ مۊکأب-ني اي دریا حجم هيسه. کاسپئن ٚ دريا شۊري تقريبا %1.2 ( 12 گرم هر ليتر ٚ مئن) هيسه گه اي اٚنداجه کيلأکيله دریا'ن ٚ شۊري یک سۊوؤم ٚ جي. کاسپئن ٚ دريا دؤرأچئه نيأ کلسیا-خۊرتؤو ٚ را [[قزاقستان]] ٚ جي، کلسا-خۊرخؤس ٚ را رۊسيه جي، نسا-خۊرخؤس ٚ را [[آذربایجان ٚ جؤمۊري]] جي، نسا را [[ايران]] ٚ جي یأ نسا-خۊرتؤو ٚ را-ني [[تۊرکمنستان]] ٚ جي.
[[فاىل:Caspian Sea relief location map.jpg|بندانگشتی]]
اي دریا  1,200 کيلؤمتر کلسا جي تا نسا ايمتداد دأره یأ اين ٚ مۊتوسط ٚ لختئکي 320 کيلؤمتر هيسه. هيته-ني اين ٚ سطح 27 متر اٚزا دریا'ن ٚ سطح ٚ جي جيتتر نيأ. اين ٚ پيلاترين وؤرۊدي رۊخؤنه‌ني اۊرۊپا ٚ طويل‌ترين رۊخؤنه، وؤلگا هيسه گه دریا ٚ کمجل ٚ کلسیا ٚ را دکلنه یأ رۊسيه کلسیا جي سربس گيره. کاسپي دریا دۊته پۊرجل ٚ حؤضه-ني دأره گه افقي تفاوؤتؤن-ه شۊري یأ دما یأ اکؤلؤجي مئن مۊنجر-أبۊنه. دریا ٚ قعر اين-ي نسایي بينه مئن 1,025 متر-ه رسنه گه زمي دۊوؤمي طبيعي غیراۊقیانؤسي پۊرجل ٚ دؤنه بایکال ٚ دریاچه (1,180 متر) پسي محسۊب بۊنه. [[باکۊ]] (آذربایجؤن ٚ نيشتنگا) بأني [[مٚخاچ‌قلأ]] (داغستؤن ٚ نيشتنگا) اي دریا ٚ مۊهمترين بندري شأرؤن محسۊب بۊنن.

کاسپي دریا پۊر پۊر ٚ جانوري گۊنه‌أن ٚ زيويشر محسۊب بۊنه گه ايسه اۊشؤن ٚ خلئن ٚ زيوش خطر دکته. دمغأکه تتريج سددؤني گه اي دریا وۊرۊدئن ٚ رای ٚ مئن چاؤده نأن بأني جهاني گرمش ٚ دؤني پيش‌ويني بؤبؤ نأ گه ميلادي ۲۱ ٚ قرن ٚ مئن اي دریا ملأزي‌شا مساحتي خۊ شئه خأنه چيکأدأن.&lt;ref&gt;https://doi.org/10.1038%2Fs43247-020-00075-6&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://theconversation.com/the-caspian-sea-is-set-to-fall-by-9-metres-or-more-this-century-an-ecocide-is-imminent-152229&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.nature.com/articles/377673a0&lt;/ref&gt;

== وۊرۊدئن ==
طويل‌ترين رۊخؤنه‌أني گه کاسپي دریا-یأ منتهي بۊنن:

* وؤلگا 3,531 کيلؤمتر

* اۊرال 2,428 کيلؤمتر

* کۊرا 1,515 کيلؤمتر

* اٚسپي‌رۊ 670 کيلؤمتر

* تئرٚک 623 کيلؤمتر
#

#

#

#

#

==درىا نام==

=== درىا نام دۊنىا سامانان ٚ مئن ===

پۊر پۊر ٚ زوؤنؤن اي دریا ٚ ديمه‌أن گۊتنکس دأرن گه اۊشؤن-ي پۊرگۊتنکس‌ترينؤن [[رۊسي زوؤن|رۊسي]]، [[قزاقي]]، [[تۊرکٚمني]]، [[گيلکي زوؤن|گيلٚکي]]، [[تالشي زوؤن|تالشي]] یأ [[آذرباىجاني زوؤن|آذربایٚجؤن ٚ تۊرکي]] هيسن. رۊسي یأ قزاقي مئن اي دریا' کاسپين دؤخؤنن. گيلٚکي مئن پيله دریا نؤم ٚ جئم شناس هيسه هيته-ني مازندرؤن ٚ مئن اۊن-ه مازرۊن ٚ دریۊ دؤخؤنن. تۊرکي مئن خزر أ تۊرکٚمني مئنأني هزر دؤخؤندن بۊنه. 

دئبأخي زوؤنؤن ٚ مئن-ني گه اي دریا ٚ دؤر ٚ بر دنئن رایج‌ترين نؤم کاسپين هيسه. اٚلبت اعراب اۊن ٚ معرب ٚ جي یأني قزویٚن ايستفاده کۊنن. خلي تۊرکي زوؤنؤن أ فارسي مئن-أن خزر ٚ نؤمي مشهۊره.

أ درىا نام ويشتر کشورانˇ مئن هۊ کاسپي درىا (caspian sea) ایسه ؤ ايرانˇ مئن اۊنˇ نام ''خزر'' ثبت بۊبؤسته کي گۊتن أ نام، أ درىا ره دۊرۊس نيه ؤ اۊنˇ أصلي نام کاسپي درىا ايسه، چؤن أ درىا قديمي ؤ أصلي ساکنان، کاسپیان بؤن. خزران ایته وحشي ؤ مۊهاجر قؤم ؤ ايته جه تۊرکانˇ طاىفه‌ئان بؤن کي چينˇ کلسيا ؤ مغۊلستانˇ بيابانˇ جه، کاسپي درىا ور ؤ قفقازˇ کلسيا-یه کۊچمال بۊگۊده بؤن ؤ هميشک ايرانئن ؤ گيلانئنˇ أمرأ دۊشمن بؤن. آخرپسي ني رۊسان اۊشان-أ قلمرؤ-یه فترکستد ؤ ويران-ه گۊدد ؤ اۊشان قؤم ني مؤنقرض-أ بؤسته.&lt;ref&gt;محسنی، محمدرضا ۱۳۸۹: «پان‌ترکیسم، ایران و آذربایجان»، انتشارات سمرقند، ص ۱۰۳&lt;/ref&gt;

آفريكانسˇ زوانˇ مئن &quot;كاسپيس&quot;، عربي سامانانˇ مئن ىا عربي زوانˇ مئن ''بحر قزوين'' (قزوين، کاسپينˇ عربي بۊبؤسته‌ ايسه)، كاتالانˇ زوانˇ مئن &quot;كاسپيا&quot;، دانماركي زوان &quot;كاسپيسكه&quot;، [[آلماني زوؤن|آلماني]] &quot;كاسپيشز&quot;، [[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]]ˇ مئن &quot;كاسپين&quot;، اسپرانتؤ مئن &quot;كاسپيو&quot;، [[ايسپانيايي زوؤن|ايسپانيايی]] &quot;كاسپيو&quot;، اِستي زوان &quot;كاسپيا&quot;، [[فرانسوي زوؤن|فرانسوي]] &quot;كاسپين&quot;، پنجابي &quot;كسپيئن&quot;، پرتقالي &quot;كاسپيو&quot;، روماني &quot;كاسپيكا&quot;، قزاقي &quot;كاسپين&quot;، سومالي&quot;كاسپين/قزوين&quot;، اؤردۊ &quot;بحيره قزوين&quot;. [https://web.archive.org/web/20181008115712/http://parssea.org/?p=2106]

=== متۊن ٚ مئن ===
فردؤسي شاهنامه مئن هرجا کي أ درىا نام بأمؤ  اۊنˇ نام (دریای گیلان) ذکر بۊبؤسته ؤ أن نشان دهه کي دوارسته‌أنه مئن أ درىا نام گیلان بۊ و أ لقب أمرأ دۊخانده بؤستي.

== شۊري ==
اۊ جيگايي کي تازه اؤ اۊ درىاچه دۊرۊن أىه، درىاچه اؤ کمتر شۊره تا باخي جيگایان. مثلا کاسپيئنˇ کلسيا واوينؤنˇ مئن، اؤ تازه‌تر ايسه ؤ کمتر شۊره. امّا ايرانˇ نزديکي، شۊري پۊره ؤ اؤِ تازگي کم.

== کاسپي درىا بندري ؤ مۊهم شأران ==
مۊهترين بندري شأرؤني گه اي دریا ور نأن رۊسيه مئن ماخاچ‌قلأ، آذربایجؤن ٚ مئن باکۊ، قزاقستؤن ٚ مئن [[آکتاو]] (یا آقتاو)، ايران ٚ مئن [[أنزلي|اٚنزٚلي]] یأ تۊرکمستؤن ٚ مئن تۊرکمنباشي هيسه.
* [[آستارا (آذربایجؤن ٚ جؤمۊري)|آستارا]]، آذربایجؤن ٚ جؤمۊري
*[[آقتاو|آکتاو]]، قزاقستؤن
* [[آستارا]]، ايران
*
* [[أنزلي|اٚنزلي]]، ايران
* [[باکو]]، آذربايجؤن
*
* [[بابلسر]]، ايران
* [[تۊرکمنباشي|تۊرکٚمنباشي]]، تۊرکمنستؤن
* [[تۊنکابؤن|تنکابؤن]]، ايران
*[[دربند]]، رۊسيه
* [[چالۊس]]، ايران
*
*[[رۊدسر|رۊدٚسر]]، ايران
* [[سخت‌سر|سختٚسر]]، ايران
*
*
*
*[[فریدون‌کنار|فري‌کنار]]، ايران
*[[کاسپيسک|کاسپييسک]]، رۊسيه
* [[لنکران]]، آذربايجؤن
*[[مٚخاچ‌قلأ]]، رۊسيه
*[[محمودآباد|مأمۊدآباد]]، ايران
*[[نوشهر|نؤشأر]]، ايران
*[[نور (شهر)|نۊر]]، ايران

=== مئن‌پوشته‌أن (جزيره‌أن) ===
* [[آشوراده]]
* [[بولا]]
* [[قرأسو]]

== دئبار ==
تخمين بزه بۊبؤ کي کاسپي دريا، ۳۰ ميليون سال عومر بۊگۊده دأنه ؤ ۵.۵ ميليون سال پيش، اي درىا خۊشکي دؤراکۊده ؤ بۊبؤسته درىاچه.

[[هۊتؤ غار]] ([[بهشهر]]ˇ نزديکی) مئن کشفياتی به دس بومؤ کي نشان دهه کي أن درىا دؤر ؤ بر، ۷۵۰۰۰ سال پيش آدم زيوش گودي.[https://web.archive.org/web/20070710075729/http://www.iran-daily.com/1385/2717/html/focus.htm]

== جۊغرأفي ==
اين ٚ جۊغرافي عرض ۳۷ درجه تا ۴۷ (کلسایي) هيسه.

== أشأنم بیدينيد ==
* [[باکو]]
* [[آرال ٚ دریاچه]]
* [[ايران]]     
* [[گيلان]]
* [[مازندران]]

== جیرنویس ==
* [http://www.iranchamber.com/geography/articles/names_of_caspian_sea.php Names of Caspian Sea ]
*درىا نام دۊنىا سامانانˇ مئن [https://web.archive.org/web/20181008115712/http://parssea.org/?p=2106&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;  

{{جیرنویس}}

==سربس==
[[جرگه:دریا]]</text>
      <sha1>kfh3obtuemi9r3jbibwg0ef4duu0bnq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>أنزلي شأرستان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18568</id>
    <revision>
      <id>156930</id>
      <parentid>156911</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:23:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3829" sha1="teidzr49klfb0to91basi4obyj2e7qo" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= أنزلي شأرستان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan.svg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=
|اۊستان= [[گيلان]]
|بخشان=[[أنزلي شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|شأران=[[أنزلي]]
|دهستانان= [[چار فريضه دهستان]]، [[ليجارکي حسن رۊد ٚ دهستان]]
|محلي نام= 
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال= ۱۳۲۳
|جمعيت= ۱۳۰,۸۵۱ نفر (۱۳۸۵)&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گيلکي]]
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۳۱۵ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۲۶- متر
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بج]]، ماهي، دستي صنایع
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا=[https://web.archive.org/web/20191230095052/http://anzali.gilan.ir/ أنزلي فرمانداري]
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''اٚنزٚلٚی شٰٚهرٚستٚان'''، ايتا جه [[گيلان]] ٚ شأرستانان ايسه ؤ اۊن مرکز ني [[أنزلي]] شأره کي أ شأرستان ٚ تنها شأر ايسه. أنزلي شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ [[خۊمام ٚ شأرستان|خۊمام]] ٚ شأرستانان، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[رزوندي شأرستان]]، [[کلسيا]] جه [[کاسپي درىا]] ؤ [[نسا]] جه [[أنزلي سل]] ؤ [[سۊماسرا شأرستان]]-أ وارٚسٚه.

== کشوري تقسيمان ==
أنزلي شأرستان ايته بخش، ايته شأر ؤ دۊ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۲۹ ته رۊستا دأره.
* [[أنزلي شأرستان ٚ مرکزي بخش]]
* دهستانان:
** [[چار فريضه دهستان]]
** [[ليجارکي حسن رۊد ٚ دهستان]]
*شأر: [[أنزلي]]

== جمعيت ==
براساس ۱۳۸۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، أنزلي شأرستان ٚ جمعيت ۱۳۰,۸۵۱ نفر (۳۸,۸۱۰ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==زوان ؤ مردۊم==
أنزلي شأرستان ٚ مردۊم [[گیلک]] ايسد ؤ اۊشان ٚ زوان ني [[گيلکي]] ايسه.&lt;ref&gt;گویش گیلکی لاهیجان. واژه‌نامه و پاره‌ای ویژگی‌های آوایی و ساخت‌واژه‌ای. جلد اول. دکتر نادر جهانگیری. چاپ دانشگاه مطالعات خارجی توکیو.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==سربس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>teidzr49klfb0to91basi4obyj2e7qo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156935</id>
      <parentid>156930</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:24:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Der-Wir-Ing</username>
        <id>18142</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>156935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3811" sha1="bvrmqa1ete5cpq0yltjss8h9vn6cl3z" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= أنزلي شأرستان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan.svg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=
|اۊستان= [[گيلان]]
|بخشان=[[أنزلي شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|شأران=[[أنزلي]]
|دهستانان= [[چار فريضه دهستان]]، [[ليجارکي حسن رۊد ٚ دهستان]]
|محلي نام= 
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال= ۱۳۲۳
|جمعيت= ۱۳۰,۸۵۱ نفر (۱۳۸۵)&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گيلکي]]
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۳۱۵ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۲۶- متر
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بج]]، ماهي، دستي صنایع
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا=[https://web.archive.org/web/20191230095052/http://anzali.gilan.ir/ أنزلي فرمانداري]
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''أنزلي شأرستان'''، ايته جه [[گيلان]] ٚ شأرستانان ايسه ؤ اۊن مرکز ني [[أنزلي]] شأره کي أ شأرستان ٚ تنها شأر ايسه. أنزلي شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ [[خۊمام ٚ شأرستان|خۊمام]] ٚ شأرستانان، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[رزوندي شأرستان]]، [[کلسيا]] جه [[کاسپي درىا]] ؤ [[نسا]] جه [[أنزلي سل]] ؤ [[سۊماسرا شأرستان]]-أ فأرسه.

== کشوري تقسيمان ==
أنزلي شأرستان ايته بخش، ايته شأر ؤ دۊ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۲۹ ته رۊستا دأره.
* [[أنزلي شأرستان ٚ مرکزي بخش]]
* دهستانان:
** [[چار فريضه دهستان]]
** [[ليجارکي حسن رۊد ٚ دهستان]]
*شأر: [[أنزلي]]

== جمعيت ==
براساس ۱۳۸۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، أنزلي شأرستان ٚ جمعيت ۱۳۰,۸۵۱ نفر (۳۸,۸۱۰ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==زوان ؤ مردۊم==
أنزلي شأرستان ٚ مردۊم [[گیلک]] ايسد ؤ اۊشان ٚ زوان ني [[گيلکي]] ايسه.&lt;ref&gt;گویش گیلکی لاهیجان. واژه‌نامه و پاره‌ای ویژگی‌های آوایی و ساخت‌واژه‌ای. جلد اول. دکتر نادر جهانگیری. چاپ دانشگاه مطالعات خارجی توکیو.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==سربس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>bvrmqa1ete5cpq0yltjss8h9vn6cl3z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156938</id>
      <parentid>156935</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:26:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3827" sha1="jg66asntzalp9se37xow7v3z0qooyk4" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= أنزلي شأرستان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan.svg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=
|اۊستان= [[گيلان]]
|بخشان=[[أنزلي شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|شأران=[[أنزلي]]
|دهستانان= [[چار فريضه دهستان]]، [[ليجارکي حسن رۊد ٚ دهستان]]
|محلي نام= 
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال= ۱۳۲۳
|جمعيت= ۱۳۰,۸۵۱ نفر (۱۳۸۵)&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گيلکي]]
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۳۱۵ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۲۶- متر
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بج]]، ماهي، دستي صنایع
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا=[https://web.archive.org/web/20191230095052/http://anzali.gilan.ir/ أنزلي فرمانداري]
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''اٚنزٚلٚی شٰٚهرٚستٚان''' ايتا جه [[گيلان]] ٚ شأرستانان ايسه ؤ اۊن مرکز ني [[أنزلي]] شأره کي أ شأرستان ٚ تنها شأر ايسه. أنزلي شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ [[خۊمام ٚ شأرستان|خۊمام]] ٚ شأرستانان، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[رزوندي شأرستان]]، [[کلسيا]] جه [[کاسپي درىا]] ؤ [[نسا]] جه [[أنزلي سل]] ؤ [[سۊماسرا شأرستان]]-أ وارٚسٚه.

== کشوري تقسيمان ==
أنزلي شأرستان ايته بخش، ايته شأر ؤ دۊ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۲۹ ته رۊستا دأره.
* [[أنزلي شأرستان ٚ مرکزي بخش]]
* دهستانان:
** [[چار فريضه دهستان]]
** [[ليجارکي حسن رۊد ٚ دهستان]]
*شأر: [[أنزلي]]

== جمعيت ==
براساس ۱۳۸۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، أنزلي شأرستان ٚ جمعيت ۱۳۰,۸۵۱ نفر (۳۸,۸۱۰ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==زوان ؤ مردۊم==
أنزلي شأرستان ٚ مردۊم [[گیلک]] ايسد ؤ اۊشان ٚ زوان ني [[گيلکي]] ايسه.&lt;ref&gt;گویش گیلکی لاهیجان. واژه‌نامه و پاره‌ای ویژگی‌های آوایی و ساخت‌واژه‌ای. جلد اول. دکتر نادر جهانگیری. چاپ دانشگاه مطالعات خارجی توکیو.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==سربس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>jg66asntzalp9se37xow7v3z0qooyk4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156966</id>
      <parentid>156938</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3811" sha1="bvrmqa1ete5cpq0yltjss8h9vn6cl3z" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= أنزلي شأرستان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan.svg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=
|اۊستان= [[گيلان]]
|بخشان=[[أنزلي شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|شأران=[[أنزلي]]
|دهستانان= [[چار فريضه دهستان]]، [[ليجارکي حسن رۊد ٚ دهستان]]
|محلي نام= 
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال= ۱۳۲۳
|جمعيت= ۱۳۰,۸۵۱ نفر (۱۳۸۵)&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گيلکي]]
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۳۱۵ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۲۶- متر
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بج]]، ماهي، دستي صنایع
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا=[https://web.archive.org/web/20191230095052/http://anzali.gilan.ir/ أنزلي فرمانداري]
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''أنزلي شأرستان'''، ايته جه [[گيلان]] ٚ شأرستانان ايسه ؤ اۊن مرکز ني [[أنزلي]] شأره کي أ شأرستان ٚ تنها شأر ايسه. أنزلي شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ [[خۊمام ٚ شأرستان|خۊمام]] ٚ شأرستانان، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[رزوندي شأرستان]]، [[کلسيا]] جه [[کاسپي درىا]] ؤ [[نسا]] جه [[أنزلي سل]] ؤ [[سۊماسرا شأرستان]]-أ فأرسه.

== کشوري تقسيمان ==
أنزلي شأرستان ايته بخش، ايته شأر ؤ دۊ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۲۹ ته رۊستا دأره.
* [[أنزلي شأرستان ٚ مرکزي بخش]]
* دهستانان:
** [[چار فريضه دهستان]]
** [[ليجارکي حسن رۊد ٚ دهستان]]
*شأر: [[أنزلي]]

== جمعيت ==
براساس ۱۳۸۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، أنزلي شأرستان ٚ جمعيت ۱۳۰,۸۵۱ نفر (۳۸,۸۱۰ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==زوان ؤ مردۊم==
أنزلي شأرستان ٚ مردۊم [[گیلک]] ايسد ؤ اۊشان ٚ زوان ني [[گيلکي]] ايسه.&lt;ref&gt;گویش گیلکی لاهیجان. واژه‌نامه و پاره‌ای ویژگی‌های آوایی و ساخت‌واژه‌ای. جلد اول. دکتر نادر جهانگیری. چاپ دانشگاه مطالعات خارجی توکیو.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==سربس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>bvrmqa1ete5cpq0yltjss8h9vn6cl3z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157055</id>
      <parentid>156966</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:13:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[أنزلي شأرستان]]» را محافظت کرد: Excessive vandalism ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)))</comment>
      <origin>156935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3811" sha1="bvrmqa1ete5cpq0yltjss8h9vn6cl3z" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= أنزلي شأرستان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan.svg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=
|اۊستان= [[گيلان]]
|بخشان=[[أنزلي شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|شأران=[[أنزلي]]
|دهستانان= [[چار فريضه دهستان]]، [[ليجارکي حسن رۊد ٚ دهستان]]
|محلي نام= 
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال= ۱۳۲۳
|جمعيت= ۱۳۰,۸۵۱ نفر (۱۳۸۵)&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= 
|زوان= [[گيلکي]]
|مذهب= شيعه
|پيلئکي= ۳۱۵ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= ۲۶- متر
|دما ميانگين= 
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بج]]، ماهي، دستي صنایع
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا=[https://web.archive.org/web/20191230095052/http://anzali.gilan.ir/ أنزلي فرمانداري]
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''أنزلي شأرستان'''، ايته جه [[گيلان]] ٚ شأرستانان ايسه ؤ اۊن مرکز ني [[أنزلي]] شأره کي أ شأرستان ٚ تنها شأر ايسه. أنزلي شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ [[خۊمام ٚ شأرستان|خۊمام]] ٚ شأرستانان، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[رزوندي شأرستان]]، [[کلسيا]] جه [[کاسپي درىا]] ؤ [[نسا]] جه [[أنزلي سل]] ؤ [[سۊماسرا شأرستان]]-أ فأرسه.

== کشوري تقسيمان ==
أنزلي شأرستان ايته بخش، ايته شأر ؤ دۊ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۲۹ ته رۊستا دأره.
* [[أنزلي شأرستان ٚ مرکزي بخش]]
* دهستانان:
** [[چار فريضه دهستان]]
** [[ليجارکي حسن رۊد ٚ دهستان]]
*شأر: [[أنزلي]]

== جمعيت ==
براساس ۱۳۸۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، أنزلي شأرستان ٚ جمعيت ۱۳۰,۸۵۱ نفر (۳۸,۸۱۰ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==زوان ؤ مردۊم==
أنزلي شأرستان ٚ مردۊم [[گیلک]] ايسد ؤ اۊشان ٚ زوان ني [[گيلکي]] ايسه.&lt;ref&gt;گویش گیلکی لاهیجان. واژه‌نامه و پاره‌ای ویژگی‌های آوایی و ساخت‌واژه‌ای. جلد اول. دکتر نادر جهانگیری. چاپ دانشگاه مطالعات خارجی توکیو.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ethnologue.com&quot;&gt;https://www.ethnologue.com/language/glk&lt;/ref&gt;

==سربس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>bvrmqa1ete5cpq0yltjss8h9vn6cl3z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آستارا شأرستان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18586</id>
    <revision>
      <id>156923</id>
      <parentid>156840</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:19:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1870" sha1="dvk4dp5bv9tyd4uguqg5csnaj1y2v13" xml:space="preserve">'''آستارا شأرستان فقد تٚآٚلٚش ایسه''' جه [[گيلان|گيلان و دیلمستان و تالش]] ٚ شأرستانانه ؤ اۊن ٚ مرکز ني [[آستارا]] شأر ايسه. آستارا شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[کاسپي دریا]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[أردبيل ٚ اۊستان|أردبيل]] ٚ [[نمین]]، [[نسا]] جه [[تالش ٚ شأرستان|مرکزی تالش ٚ شأرستان]] ؤ [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري|کلسیاعی آذرباىجان]] ٚ [[آستارا (آذرباىجان ٚ جؤمۊري)|آستارا]] شهر وارسه.

== کشوري تخسيمان ==
آستارا شأرستان ۲ بخش، ۲ شأر ؤ ۴ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۱۸۲ ته رۊستا دأره.
* [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش]]
* دهستانان:
** [[هيران ٚ دهستان]]
** [[ويرمۊني دهستان]]
*شأر: [[آستارا]]

* [[لوندويل ٚ بخش]]
*دهستانان:
** [[چلوند ٚ دهستان]]
** [[لوندويل ٚ دهستان]]
*شأر: [[لوندويل]]

== جمعيت ==
براساس ۱۳۸۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، آستارا شأرستان ٚ جمعيت ۷۹,۴۱۶ نفر (۲۰,۷۲۵ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==سربس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>dvk4dp5bv9tyd4uguqg5csnaj1y2v13</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156928</id>
      <parentid>156923</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:23:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NDG</username>
        <id>17661</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted edits by [[Special:Contribs/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|talk]]) to last version by Divinations: unexplained content removal</comment>
      <origin>156805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3609" sha1="250gz8c3n69vjri23z8dx86hadbd44c" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= آستارا شأرستان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan.svg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=
|اۊستان= [[گيلان]]
|بخشان=[[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]، [[لوندويل ٚ بخش]]
|شأران=[[آستارا]]، [[لوندويل]]
|دهستانان= [[هيران ٚ دهستان]]، [[ويرمۊني دهستان]]، [[لوندويل ٚ دهستان]]، [[چلوند ٚ دهستان]]
|محلي نام= اؤستؤرؤ
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال= ۱۳۳۶ 
|جمعيت= ۷۹,۴۱۶ نفر (۱۳۸۵)&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= ۲۶۵/۳
|زوان= 
|مذهب= شيعه، سۊنني
|پيلئکي= ۳۴۴ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= ۱۵ درجه سانتيگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بج]]، عسل، ماهي
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= [https://web.archive.org/web/20191230094759/http://astara.gilan.ir/ آستارا فرمانداري]
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''آستارا شأرستان فقد تٚآٚلٚش ایسه''' جه [[گيلان]] ٚ شأرستانانه ؤ اۊن ٚ مرکز ني [[آستارا]] شأر ايسه. آستارا شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[کاسپي دریا]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[أردبيل ٚ اۊستان|أردبيل]] ٚ [[نمین]]، [[نسا]] جه [[تالش ٚ شأرستان]] ؤ [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري|آذرباىجان]] ٚ [[آستارا (آذرباىجان ٚ جؤمۊري)|آستارا]] شأر-أ فأرسه.

== کشوري تخسيمان ==
آستارا شأرستان ۲ بخش، ۲ شأر ؤ ۴ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۱۸۲ ته رۊستا دأره.
* [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش]]
* دهستانان:
** [[هيران ٚ دهستان]]
** [[ويرمۊني دهستان]]
*شأر: [[آستارا]]

* [[لوندويل ٚ بخش]]
*دهستانان:
** [[چلوند ٚ دهستان]]
** [[لوندويل ٚ دهستان]]
*شأر: [[لوندويل]]

== جمعيت ==
براساس ۱۳۸۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، آستارا شأرستان ٚ جمعيت ۷۹,۴۱۶ نفر (۲۰,۷۲۵ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==سربس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>250gz8c3n69vjri23z8dx86hadbd44c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156947</id>
      <parentid>156928</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:31:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>Nigger Dick Gooner stfu</comment>
      <origin>156947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1870" sha1="dvk4dp5bv9tyd4uguqg5csnaj1y2v13" xml:space="preserve">'''آستارا شأرستان فقد تٚآٚلٚش ایسه''' جه [[گيلان|گيلان و دیلمستان و تالش]] ٚ شأرستانانه ؤ اۊن ٚ مرکز ني [[آستارا]] شأر ايسه. آستارا شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[کاسپي دریا]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[أردبيل ٚ اۊستان|أردبيل]] ٚ [[نمین]]، [[نسا]] جه [[تالش ٚ شأرستان|مرکزی تالش ٚ شأرستان]] ؤ [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري|کلسیاعی آذرباىجان]] ٚ [[آستارا (آذرباىجان ٚ جؤمۊري)|آستارا]] شهر وارسه.

== کشوري تخسيمان ==
آستارا شأرستان ۲ بخش، ۲ شأر ؤ ۴ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۱۸۲ ته رۊستا دأره.
* [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش]]
* دهستانان:
** [[هيران ٚ دهستان]]
** [[ويرمۊني دهستان]]
*شأر: [[آستارا]]

* [[لوندويل ٚ بخش]]
*دهستانان:
** [[چلوند ٚ دهستان]]
** [[لوندويل ٚ دهستان]]
*شأر: [[لوندويل]]

== جمعيت ==
براساس ۱۳۸۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، آستارا شأرستان ٚ جمعيت ۷۹,۴۱۶ نفر (۲۰,۷۲۵ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==سربس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>dvk4dp5bv9tyd4uguqg5csnaj1y2v13</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156951</id>
      <parentid>156947</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:32:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Der-Wir-Ing</username>
        <id>18142</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Undid edits by [[Special:Contribs/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|talk]]) to last version by NDG: reverting vandalism</comment>
      <origin>156951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3609" sha1="250gz8c3n69vjri23z8dx86hadbd44c" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= آستارا شأرستان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan.svg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=
|اۊستان= [[گيلان]]
|بخشان=[[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]، [[لوندويل ٚ بخش]]
|شأران=[[آستارا]]، [[لوندويل]]
|دهستانان= [[هيران ٚ دهستان]]، [[ويرمۊني دهستان]]، [[لوندويل ٚ دهستان]]، [[چلوند ٚ دهستان]]
|محلي نام= اؤستؤرؤ
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال= ۱۳۳۶ 
|جمعيت= ۷۹,۴۱۶ نفر (۱۳۸۵)&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= ۲۶۵/۳
|زوان= 
|مذهب= شيعه، سۊنني
|پيلئکي= ۳۴۴ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= ۱۵ درجه سانتيگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بج]]، عسل، ماهي
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= [https://web.archive.org/web/20191230094759/http://astara.gilan.ir/ آستارا فرمانداري]
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''آستارا شأرستان فقد تٚآٚلٚش ایسه''' جه [[گيلان]] ٚ شأرستانانه ؤ اۊن ٚ مرکز ني [[آستارا]] شأر ايسه. آستارا شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[کاسپي دریا]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[أردبيل ٚ اۊستان|أردبيل]] ٚ [[نمین]]، [[نسا]] جه [[تالش ٚ شأرستان]] ؤ [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري|آذرباىجان]] ٚ [[آستارا (آذرباىجان ٚ جؤمۊري)|آستارا]] شأر-أ فأرسه.

== کشوري تخسيمان ==
آستارا شأرستان ۲ بخش، ۲ شأر ؤ ۴ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۱۸۲ ته رۊستا دأره.
* [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش]]
* دهستانان:
** [[هيران ٚ دهستان]]
** [[ويرمۊني دهستان]]
*شأر: [[آستارا]]

* [[لوندويل ٚ بخش]]
*دهستانان:
** [[چلوند ٚ دهستان]]
** [[لوندويل ٚ دهستان]]
*شأر: [[لوندويل]]

== جمعيت ==
براساس ۱۳۸۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، آستارا شأرستان ٚ جمعيت ۷۹,۴۱۶ نفر (۲۰,۷۲۵ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==سربس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>250gz8c3n69vjri23z8dx86hadbd44c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157002</id>
      <parentid>156951</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:46:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <origin>157002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1870" sha1="dvk4dp5bv9tyd4uguqg5csnaj1y2v13" xml:space="preserve">'''آستارا شأرستان فقد تٚآٚلٚش ایسه''' جه [[گيلان|گيلان و دیلمستان و تالش]] ٚ شأرستانانه ؤ اۊن ٚ مرکز ني [[آستارا]] شأر ايسه. آستارا شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[کاسپي دریا]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[أردبيل ٚ اۊستان|أردبيل]] ٚ [[نمین]]، [[نسا]] جه [[تالش ٚ شأرستان|مرکزی تالش ٚ شأرستان]] ؤ [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري|کلسیاعی آذرباىجان]] ٚ [[آستارا (آذرباىجان ٚ جؤمۊري)|آستارا]] شهر وارسه.

== کشوري تخسيمان ==
آستارا شأرستان ۲ بخش، ۲ شأر ؤ ۴ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۱۸۲ ته رۊستا دأره.
* [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش]]
* دهستانان:
** [[هيران ٚ دهستان]]
** [[ويرمۊني دهستان]]
*شأر: [[آستارا]]

* [[لوندويل ٚ بخش]]
*دهستانان:
** [[چلوند ٚ دهستان]]
** [[لوندويل ٚ دهستان]]
*شأر: [[لوندويل]]

== جمعيت ==
براساس ۱۳۸۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، آستارا شأرستان ٚ جمعيت ۷۹,۴۱۶ نفر (۲۰,۷۲۵ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==سربس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>dvk4dp5bv9tyd4uguqg5csnaj1y2v13</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157003</id>
      <parentid>157002</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:46:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3609" sha1="250gz8c3n69vjri23z8dx86hadbd44c" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= آستارا شأرستان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan.svg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=
|اۊستان= [[گيلان]]
|بخشان=[[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]، [[لوندويل ٚ بخش]]
|شأران=[[آستارا]]، [[لوندويل]]
|دهستانان= [[هيران ٚ دهستان]]، [[ويرمۊني دهستان]]، [[لوندويل ٚ دهستان]]، [[چلوند ٚ دهستان]]
|محلي نام= اؤستؤرؤ
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال= ۱۳۳۶ 
|جمعيت= ۷۹,۴۱۶ نفر (۱۳۸۵)&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= ۲۶۵/۳
|زوان= 
|مذهب= شيعه، سۊنني
|پيلئکي= ۳۴۴ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= ۱۵ درجه سانتيگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بج]]، عسل، ماهي
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= [https://web.archive.org/web/20191230094759/http://astara.gilan.ir/ آستارا فرمانداري]
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''آستارا شأرستان فقد تٚآٚلٚش ایسه''' جه [[گيلان]] ٚ شأرستانانه ؤ اۊن ٚ مرکز ني [[آستارا]] شأر ايسه. آستارا شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[کاسپي دریا]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[أردبيل ٚ اۊستان|أردبيل]] ٚ [[نمین]]، [[نسا]] جه [[تالش ٚ شأرستان]] ؤ [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري|آذرباىجان]] ٚ [[آستارا (آذرباىجان ٚ جؤمۊري)|آستارا]] شأر-أ فأرسه.

== کشوري تخسيمان ==
آستارا شأرستان ۲ بخش، ۲ شأر ؤ ۴ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۱۸۲ ته رۊستا دأره.
* [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش]]
* دهستانان:
** [[هيران ٚ دهستان]]
** [[ويرمۊني دهستان]]
*شأر: [[آستارا]]

* [[لوندويل ٚ بخش]]
*دهستانان:
** [[چلوند ٚ دهستان]]
** [[لوندويل ٚ دهستان]]
*شأر: [[لوندويل]]

== جمعيت ==
براساس ۱۳۸۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، آستارا شأرستان ٚ جمعيت ۷۹,۴۱۶ نفر (۲۰,۷۲۵ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==سربس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>250gz8c3n69vjri23z8dx86hadbd44c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157040</id>
      <parentid>157003</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:13:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[آستارا شأرستان]]» را محافظت کرد: Excessive vandalism ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)))</comment>
      <origin>156951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3609" sha1="250gz8c3n69vjri23z8dx86hadbd44c" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= آستارا شأرستان	 
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Gilan.svg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر=
|فرماندار=
|اۊستان= [[گيلان]]
|بخشان=[[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]، [[لوندويل ٚ بخش]]
|شأران=[[آستارا]]، [[لوندويل]]
|دهستانان= [[هيران ٚ دهستان]]، [[ويرمۊني دهستان]]، [[لوندويل ٚ دهستان]]، [[چلوند ٚ دهستان]]
|محلي نام= اؤستؤرؤ
|قديمي نامان= 
|شأرستان بؤستن ٚ سال= ۱۳۳۶ 
|جمعيت= ۷۹,۴۱۶ نفر (۱۳۸۵)&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= ۲۶۵/۳
|زوان= 
|مذهب= شيعه، سۊنني
|پيلئکي= ۳۴۴ کيلۊمتر مربع
|ارتفاع= 
|دما ميانگين= ۱۵ درجه سانتيگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= 
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= 
|سؤغات= [[بج]]، عسل، ماهي
|پيش‌شۊماره= ۰۱۳
|وبجيگا= [https://web.archive.org/web/20191230094759/http://astara.gilan.ir/ آستارا فرمانداري]
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}
'''آستارا شأرستان فقد تٚآٚلٚش ایسه''' جه [[گيلان]] ٚ شأرستانانه ؤ اۊن ٚ مرکز ني [[آستارا]] شأر ايسه. آستارا شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[کاسپي دریا]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[أردبيل ٚ اۊستان|أردبيل]] ٚ [[نمین]]، [[نسا]] جه [[تالش ٚ شأرستان]] ؤ [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري|آذرباىجان]] ٚ [[آستارا (آذرباىجان ٚ جؤمۊري)|آستارا]] شأر-أ فأرسه.

== کشوري تخسيمان ==
آستارا شأرستان ۲ بخش، ۲ شأر ؤ ۴ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۱۸۲ ته رۊستا دأره.
* [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش]]
* دهستانان:
** [[هيران ٚ دهستان]]
** [[ويرمۊني دهستان]]
*شأر: [[آستارا]]

* [[لوندويل ٚ بخش]]
*دهستانان:
** [[چلوند ٚ دهستان]]
** [[لوندويل ٚ دهستان]]
*شأر: [[لوندويل]]

== جمعيت ==
براساس ۱۳۸۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، آستارا شأرستان ٚ جمعيت ۷۹,۴۱۶ نفر (۲۰,۷۲۵ خانوار) بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==سربس==
[[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]]</text>
      <sha1>250gz8c3n69vjri23z8dx86hadbd44c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اۊرۊميه</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18781</id>
    <revision>
      <id>156945</id>
      <parentid>156841</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:30:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="i6mgdzsqjpd5qvij4vi1svgvnr3ra04" xml:space="preserve">==اٚرٚؤٚمٚیٚهٚ کؤٚرد اٚیسٚه Urmia is KURD🇮🇷==</text>
      <sha1>i6mgdzsqjpd5qvij4vi1svgvnr3ra04</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156957</id>
      <parentid>156945</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:34:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Der-Wir-Ing</username>
        <id>18142</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Undid edits by [[Special:Contribs/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|talk]]) to last version by Divinations: reverting vandalism</comment>
      <origin>156957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2150" sha1="kyv0646vnk6rm196yetrh10blmrekw6" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= اۊرۊميه
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= نمایی از شهر ارومیه.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[خۊرخۊسي آذرباىجان ٚ اۊستان]]
|شأرستان= [[اۊرۊميه شأرستان]] 
|بخش= [[اۊرۊميه شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|مردۊم= 
|رسمي نام= ارومیه	 
|محلي نام= 
|قديمي نامان= رضائيه، طبارما، ارۊمي
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۶۶۷,۴۹۹ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= ۱۴,۰۰۰
|زوان= 
|مذهب= شيعه، سۊنني
|پيلئکي= ۱۰,۵۴۸ هکتار
|ارتفاع= ۱۳۳۲ متر
|دما ميانگين= ۸/۹ درجه سانتيگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۲۳۸/۲ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۱۲۰ رۊج
|سؤغات= نؤقل، فرش
|پيش‌شۊماره= ۰۴۴
|وبجيگا= [https://urmia.ir/ اۊرۊميه شأرداري] 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}

'''اۊرۊميه'''، ايته جه [[خۊرخۊسي آذرباىجان ٚ اۊستان]] ٚ شأران ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه کي [[اۊرۊميه شأرستان]] ٚ [[اۊرۊميه شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن قرار دأره.

==جمعيت==
براساس ۱۳۹۰ ٚ سال ٚ سرايشماردن، اۊرۊميه جمعيت ۶۶۷,۴۹۹ نفر بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==سربس==</text>
      <sha1>kyv0646vnk6rm196yetrh10blmrekw6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157004</id>
      <parentid>156957</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:46:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>157004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="i6mgdzsqjpd5qvij4vi1svgvnr3ra04" xml:space="preserve">==اٚرٚؤٚمٚیٚهٚ کؤٚرد اٚیسٚه Urmia is KURD🇮🇷==</text>
      <sha1>i6mgdzsqjpd5qvij4vi1svgvnr3ra04</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157005</id>
      <parentid>157004</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:46:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2150" sha1="kyv0646vnk6rm196yetrh10blmrekw6" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= اۊرۊميه
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= نمایی از شهر ارومیه.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[خۊرخۊسي آذرباىجان ٚ اۊستان]]
|شأرستان= [[اۊرۊميه شأرستان]] 
|بخش= [[اۊرۊميه شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|مردۊم= 
|رسمي نام= ارومیه	 
|محلي نام= 
|قديمي نامان= رضائيه، طبارما، ارۊمي
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۶۶۷,۴۹۹ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= ۱۴,۰۰۰
|زوان= 
|مذهب= شيعه، سۊنني
|پيلئکي= ۱۰,۵۴۸ هکتار
|ارتفاع= ۱۳۳۲ متر
|دما ميانگين= ۸/۹ درجه سانتيگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۲۳۸/۲ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۱۲۰ رۊج
|سؤغات= نؤقل، فرش
|پيش‌شۊماره= ۰۴۴
|وبجيگا= [https://urmia.ir/ اۊرۊميه شأرداري] 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}

'''اۊرۊميه'''، ايته جه [[خۊرخۊسي آذرباىجان ٚ اۊستان]] ٚ شأران ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه کي [[اۊرۊميه شأرستان]] ٚ [[اۊرۊميه شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن قرار دأره.

==جمعيت==
براساس ۱۳۹۰ ٚ سال ٚ سرايشماردن، اۊرۊميه جمعيت ۶۶۷,۴۹۹ نفر بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==سربس==</text>
      <sha1>kyv0646vnk6rm196yetrh10blmrekw6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157007</id>
      <parentid>157005</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:47:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>Say what do yall gain from this &amp; ill never edit wikipedia again!</comment>
      <origin>157007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="i6mgdzsqjpd5qvij4vi1svgvnr3ra04" xml:space="preserve">==اٚرٚؤٚمٚیٚهٚ کؤٚرد اٚیسٚه Urmia is KURD🇮🇷==</text>
      <sha1>i6mgdzsqjpd5qvij4vi1svgvnr3ra04</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157008</id>
      <parentid>157007</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:48:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2150" sha1="kyv0646vnk6rm196yetrh10blmrekw6" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= اۊرۊميه
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= نمایی از شهر ارومیه.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[خۊرخۊسي آذرباىجان ٚ اۊستان]]
|شأرستان= [[اۊرۊميه شأرستان]] 
|بخش= [[اۊرۊميه شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|مردۊم= 
|رسمي نام= ارومیه	 
|محلي نام= 
|قديمي نامان= رضائيه، طبارما، ارۊمي
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۶۶۷,۴۹۹ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= ۱۴,۰۰۰
|زوان= 
|مذهب= شيعه، سۊنني
|پيلئکي= ۱۰,۵۴۸ هکتار
|ارتفاع= ۱۳۳۲ متر
|دما ميانگين= ۸/۹ درجه سانتيگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۲۳۸/۲ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۱۲۰ رۊج
|سؤغات= نؤقل، فرش
|پيش‌شۊماره= ۰۴۴
|وبجيگا= [https://urmia.ir/ اۊرۊميه شأرداري] 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}

'''اۊرۊميه'''، ايته جه [[خۊرخۊسي آذرباىجان ٚ اۊستان]] ٚ شأران ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه کي [[اۊرۊميه شأرستان]] ٚ [[اۊرۊميه شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن قرار دأره.

==جمعيت==
براساس ۱۳۹۰ ٚ سال ٚ سرايشماردن، اۊرۊميه جمعيت ۶۶۷,۴۹۹ نفر بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==سربس==</text>
      <sha1>kyv0646vnk6rm196yetrh10blmrekw6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157014</id>
      <parentid>157008</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:59:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34152-72</username>
        <id>18573</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>157014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="i6mgdzsqjpd5qvij4vi1svgvnr3ra04" xml:space="preserve">==اٚرٚؤٚمٚیٚهٚ کؤٚرد اٚیسٚه Urmia is KURD🇮🇷==</text>
      <sha1>i6mgdzsqjpd5qvij4vi1svgvnr3ra04</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157015</id>
      <parentid>157014</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:59:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34152-72|~2026-34152-72]] ([[User talk:~2026-34152-72|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2150" sha1="kyv0646vnk6rm196yetrh10blmrekw6" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= اۊرۊميه
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= نمایی از شهر ارومیه.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[خۊرخۊسي آذرباىجان ٚ اۊستان]]
|شأرستان= [[اۊرۊميه شأرستان]] 
|بخش= [[اۊرۊميه شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|مردۊم= 
|رسمي نام= ارومیه	 
|محلي نام= 
|قديمي نامان= رضائيه، طبارما، ارۊمي
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۶۶۷,۴۹۹ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= ۱۴,۰۰۰
|زوان= 
|مذهب= شيعه، سۊنني
|پيلئکي= ۱۰,۵۴۸ هکتار
|ارتفاع= ۱۳۳۲ متر
|دما ميانگين= ۸/۹ درجه سانتيگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۲۳۸/۲ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۱۲۰ رۊج
|سؤغات= نؤقل، فرش
|پيش‌شۊماره= ۰۴۴
|وبجيگا= [https://urmia.ir/ اۊرۊميه شأرداري] 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}

'''اۊرۊميه'''، ايته جه [[خۊرخۊسي آذرباىجان ٚ اۊستان]] ٚ شأران ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه کي [[اۊرۊميه شأرستان]] ٚ [[اۊرۊميه شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن قرار دأره.

==جمعيت==
براساس ۱۳۹۰ ٚ سال ٚ سرايشماردن، اۊرۊميه جمعيت ۶۶۷,۴۹۹ نفر بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==سربس==</text>
      <sha1>kyv0646vnk6rm196yetrh10blmrekw6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157016</id>
      <parentid>157015</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:59:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34152-72</username>
        <id>18573</id>
      </contributor>
      <comment deleted="deleted" />
      <origin>157016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="i6mgdzsqjpd5qvij4vi1svgvnr3ra04" xml:space="preserve">==اٚرٚؤٚمٚیٚهٚ کؤٚرد اٚیسٚه Urmia is KURD🇮🇷==</text>
      <sha1>i6mgdzsqjpd5qvij4vi1svgvnr3ra04</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157017</id>
      <parentid>157016</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:59:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34152-72|~2026-34152-72]] ([[User talk:~2026-34152-72|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2150" sha1="kyv0646vnk6rm196yetrh10blmrekw6" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= اۊرۊميه
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= نمایی از شهر ارومیه.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[خۊرخۊسي آذرباىجان ٚ اۊستان]]
|شأرستان= [[اۊرۊميه شأرستان]] 
|بخش= [[اۊرۊميه شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|مردۊم= 
|رسمي نام= ارومیه	 
|محلي نام= 
|قديمي نامان= رضائيه، طبارما، ارۊمي
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۶۶۷,۴۹۹ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= ۱۴,۰۰۰
|زوان= 
|مذهب= شيعه، سۊنني
|پيلئکي= ۱۰,۵۴۸ هکتار
|ارتفاع= ۱۳۳۲ متر
|دما ميانگين= ۸/۹ درجه سانتيگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۲۳۸/۲ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۱۲۰ رۊج
|سؤغات= نؤقل، فرش
|پيش‌شۊماره= ۰۴۴
|وبجيگا= [https://urmia.ir/ اۊرۊميه شأرداري] 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}

'''اۊرۊميه'''، ايته جه [[خۊرخۊسي آذرباىجان ٚ اۊستان]] ٚ شأران ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه کي [[اۊرۊميه شأرستان]] ٚ [[اۊرۊميه شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن قرار دأره.

==جمعيت==
براساس ۱۳۹۰ ٚ سال ٚ سرايشماردن، اۊرۊميه جمعيت ۶۶۷,۴۹۹ نفر بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==سربس==</text>
      <sha1>kyv0646vnk6rm196yetrh10blmrekw6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157018</id>
      <parentid>157017</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:00:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34152-72</username>
        <id>18573</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>157018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="i6mgdzsqjpd5qvij4vi1svgvnr3ra04" xml:space="preserve">==اٚرٚؤٚمٚیٚهٚ کؤٚرد اٚیسٚه Urmia is KURD🇮🇷==</text>
      <sha1>i6mgdzsqjpd5qvij4vi1svgvnr3ra04</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157019</id>
      <parentid>157018</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:00:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NDG</username>
        <id>17661</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted edits by [[Special:Contribs/~2026-34152-72|~2026-34152-72]] ([[User talk:~2026-34152-72|talk]]) to last version by Divinations: unexplained content removal</comment>
      <origin>156957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2150" sha1="kyv0646vnk6rm196yetrh10blmrekw6" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= اۊرۊميه
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= نمایی از شهر ارومیه.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[خۊرخۊسي آذرباىجان ٚ اۊستان]]
|شأرستان= [[اۊرۊميه شأرستان]] 
|بخش= [[اۊرۊميه شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|مردۊم= 
|رسمي نام= ارومیه	 
|محلي نام= 
|قديمي نامان= رضائيه، طبارما، ارۊمي
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۶۶۷,۴۹۹ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= ۱۴,۰۰۰
|زوان= 
|مذهب= شيعه، سۊنني
|پيلئکي= ۱۰,۵۴۸ هکتار
|ارتفاع= ۱۳۳۲ متر
|دما ميانگين= ۸/۹ درجه سانتيگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۲۳۸/۲ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۱۲۰ رۊج
|سؤغات= نؤقل، فرش
|پيش‌شۊماره= ۰۴۴
|وبجيگا= [https://urmia.ir/ اۊرۊميه شأرداري] 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}

'''اۊرۊميه'''، ايته جه [[خۊرخۊسي آذرباىجان ٚ اۊستان]] ٚ شأران ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه کي [[اۊرۊميه شأرستان]] ٚ [[اۊرۊميه شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن قرار دأره.

==جمعيت==
براساس ۱۳۹۰ ٚ سال ٚ سرايشماردن، اۊرۊميه جمعيت ۶۶۷,۴۹۹ نفر بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==سربس==</text>
      <sha1>kyv0646vnk6rm196yetrh10blmrekw6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157020</id>
      <parentid>157019</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:00:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34152-72</username>
        <id>18573</id>
      </contributor>
      <comment deleted="deleted" />
      <origin>157020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="i6mgdzsqjpd5qvij4vi1svgvnr3ra04" xml:space="preserve">==اٚرٚؤٚمٚیٚهٚ کؤٚرد اٚیسٚه Urmia is KURD🇮🇷==</text>
      <sha1>i6mgdzsqjpd5qvij4vi1svgvnr3ra04</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157021</id>
      <parentid>157020</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:01:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34152-72|~2026-34152-72]] ([[User talk:~2026-34152-72|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:NDG|NDG]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2150" sha1="kyv0646vnk6rm196yetrh10blmrekw6" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= اۊرۊميه
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= نمایی از شهر ارومیه.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[خۊرخۊسي آذرباىجان ٚ اۊستان]]
|شأرستان= [[اۊرۊميه شأرستان]] 
|بخش= [[اۊرۊميه شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|مردۊم= 
|رسمي نام= ارومیه	 
|محلي نام= 
|قديمي نامان= رضائيه، طبارما، ارۊمي
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۶۶۷,۴۹۹ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= ۱۴,۰۰۰
|زوان= 
|مذهب= شيعه، سۊنني
|پيلئکي= ۱۰,۵۴۸ هکتار
|ارتفاع= ۱۳۳۲ متر
|دما ميانگين= ۸/۹ درجه سانتيگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۲۳۸/۲ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۱۲۰ رۊج
|سؤغات= نؤقل، فرش
|پيش‌شۊماره= ۰۴۴
|وبجيگا= [https://urmia.ir/ اۊرۊميه شأرداري] 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}

'''اۊرۊميه'''، ايته جه [[خۊرخۊسي آذرباىجان ٚ اۊستان]] ٚ شأران ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه کي [[اۊرۊميه شأرستان]] ٚ [[اۊرۊميه شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن قرار دأره.

==جمعيت==
براساس ۱۳۹۰ ٚ سال ٚ سرايشماردن، اۊرۊميه جمعيت ۶۶۷,۴۹۹ نفر بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==سربس==</text>
      <sha1>kyv0646vnk6rm196yetrh10blmrekw6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157026</id>
      <parentid>157021</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:03:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34152-72</username>
        <id>18573</id>
      </contributor>
      <comment deleted="deleted" />
      <origin>157026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="i6mgdzsqjpd5qvij4vi1svgvnr3ra04" xml:space="preserve">==اٚرٚؤٚمٚیٚهٚ کؤٚرد اٚیسٚه Urmia is KURD🇮🇷==</text>
      <sha1>i6mgdzsqjpd5qvij4vi1svgvnr3ra04</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157030</id>
      <parentid>157026</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:05:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34152-72|~2026-34152-72]] ([[User talk:~2026-34152-72|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2150" sha1="kyv0646vnk6rm196yetrh10blmrekw6" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= اۊرۊميه
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= نمایی از شهر ارومیه.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[خۊرخۊسي آذرباىجان ٚ اۊستان]]
|شأرستان= [[اۊرۊميه شأرستان]] 
|بخش= [[اۊرۊميه شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|مردۊم= 
|رسمي نام= ارومیه	 
|محلي نام= 
|قديمي نامان= رضائيه، طبارما، ارۊمي
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۶۶۷,۴۹۹ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= ۱۴,۰۰۰
|زوان= 
|مذهب= شيعه، سۊنني
|پيلئکي= ۱۰,۵۴۸ هکتار
|ارتفاع= ۱۳۳۲ متر
|دما ميانگين= ۸/۹ درجه سانتيگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۲۳۸/۲ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۱۲۰ رۊج
|سؤغات= نؤقل، فرش
|پيش‌شۊماره= ۰۴۴
|وبجيگا= [https://urmia.ir/ اۊرۊميه شأرداري] 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}

'''اۊرۊميه'''، ايته جه [[خۊرخۊسي آذرباىجان ٚ اۊستان]] ٚ شأران ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه کي [[اۊرۊميه شأرستان]] ٚ [[اۊرۊميه شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن قرار دأره.

==جمعيت==
براساس ۱۳۹۰ ٚ سال ٚ سرايشماردن، اۊرۊميه جمعيت ۶۶۷,۴۹۹ نفر بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==سربس==</text>
      <sha1>kyv0646vnk6rm196yetrh10blmrekw6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157036</id>
      <parentid>157030</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:10:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[اۊرۊميه]]» را محافظت کرد: Excessive vandalism ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۰ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۰ (UTC)))</comment>
      <origin>156957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2150" sha1="kyv0646vnk6rm196yetrh10blmrekw6" xml:space="preserve">{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= اۊرۊميه
|روی‌نقشه= 
|جۊغرافيايي عرض= 
|جۊغرافيايي طۊل= 
|تصویر= نمایی از شهر ارومیه.jpg
|اندازه تصویر= 
|برچسب‌تصویر= 
|شأردار=
|اۊستان= [[خۊرخۊسي آذرباىجان ٚ اۊستان]]
|شأرستان= [[اۊرۊميه شأرستان]] 
|بخش= [[اۊرۊميه شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|مردۊم= 
|رسمي نام= ارومیه	 
|محلي نام= 
|قديمي نامان= رضائيه، طبارما، ارۊمي
|شأر بؤستن ٚ سال= 
|جمعيت= ۶۶۷,۴۹۹ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد= 
|جمعيت ٚ تراکؤم= ۱۴,۰۰۰
|زوان= 
|مذهب= شيعه، سۊنني
|پيلئکي= ۱۰,۵۴۸ هکتار
|ارتفاع= ۱۳۳۲ متر
|دما ميانگين= ۸/۹ درجه سانتيگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۲۳۸/۲ ميلي‌متر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۱۲۰ رۊج
|سؤغات= نؤقل، فرش
|پيش‌شۊماره= ۰۴۴
|وبجيگا= [https://urmia.ir/ اۊرۊميه شأرداري] 
|جمله‌خوشامد= 
|پانویس= 
}}

'''اۊرۊميه'''، ايته جه [[خۊرخۊسي آذرباىجان ٚ اۊستان]] ٚ شأران ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه کي [[اۊرۊميه شأرستان]] ٚ [[اۊرۊميه شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن قرار دأره.

==جمعيت==
براساس ۱۳۹۰ ٚ سال ٚ سرايشماردن، اۊرۊميه جمعيت ۶۶۷,۴۹۹ نفر بۊ.&lt;ref&gt;http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==سربس==</text>
      <sha1>kyv0646vnk6rm196yetrh10blmrekw6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>تاتی زٚوان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19151</id>
    <revision>
      <id>157066</id>
      <parentid>63364</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:17:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33913-81</username>
        <id>18574</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>157066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="156" sha1="5dprglvq27wukefzl4zsxtvlrbosix3" xml:space="preserve">تاتی زوان جه ایران پیله ترن زوانی جعرگه ینی کاسپیانی: +۱۵میلیون گپزنننده 15million+ Tati speakers</text>
      <sha1>5dprglvq27wukefzl4zsxtvlrbosix3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157067</id>
      <parentid>157066</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:17:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-33913-81|~2026-33913-81]] ([[User talk:~2026-33913-81|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Dokkōdō|Dokkōdō]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>63364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="195" sha1="jc1mszkiqll1d8jb36lqhgu0fusjiks" xml:space="preserve">{{پأچ}}
تاتی  زٚوان  (به فارسی: زبان تاتی ، به تاتی: ''Tâti Zobun'', ''تاتی زبون'') ایته جه کهن ترین ایرانی  زٚوانان ایسه.</text>
      <sha1>jc1mszkiqll1d8jb36lqhgu0fusjiks</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157074</id>
      <parentid>157067</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:20:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33913-81</username>
        <id>18574</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Yo Spanish NIGGERwhy won't u go kill yourself now?</comment>
      <origin>157074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="1c97zb8nwebi9nxc3u4ab25uvbi1yrb" xml:space="preserve">Yo Spanish NIGGER why won't u go kill yourself now?</text>
      <sha1>1c97zb8nwebi9nxc3u4ab25uvbi1yrb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157075</id>
      <parentid>157074</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:21:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-33913-81|~2026-33913-81]] ([[User talk:~2026-33913-81|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>63364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="195" sha1="jc1mszkiqll1d8jb36lqhgu0fusjiks" xml:space="preserve">{{پأچ}}
تاتی  زٚوان  (به فارسی: زبان تاتی ، به تاتی: ''Tâti Zobun'', ''تاتی زبون'') ایته جه کهن ترین ایرانی  زٚوانان ایسه.</text>
      <sha1>jc1mszkiqll1d8jb36lqhgu0fusjiks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آستارا (آذرباىجان ٚ جؤمۊري)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19547</id>
    <revision>
      <id>156952</id>
      <parentid>156842</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:33:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>The worst/Turk Astara aka the smaller &amp; northern &amp; bad Astara is Azarbaijani Turk since 1996. آٚذٚربٚآٚیجٚآٚنٚی تٚؤٚرک اٚیسٚه کٚلسیآٚهٚی آٚذٚربٚآٚیجٚآٚن ٚ آٚستٚآٚرٚآٚ اٚز ۱۹۹۶، شاهرش تورک، شاهرستانش تالش Its city TURK, county TALYSH</comment>
      <origin>156952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="751" sha1="s0babzkjiuw9ds7q7um34vdudf8qjpv" xml:space="preserve">The worst/Turk Astara aka the smaller &amp; northern &amp; bad Astara is Azarbaijani Turk since 1996. آٚذٚربٚآٚیجٚآٚنٚی تٚؤٚرک اٚیسٚه کٚلسیآٚهٚی آٚذٚربٚآٚیجٚآٚن ٚ آٚستٚآٚرٚآٚ اٚز ۱۹۹۶، شاهرش تورک، شاهرستانش تالش Its city TURK, county TALYSH

== تاتايي‌ئن ==
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;100px&quot;&gt;
File:ОтельШиндан.png
Astara. 07 41.jpg
Astara railway.jpg
Astara bulvarı - 1.jpg
Astara bulvarı - 16.jpg
Astara bulvarı - 3.jpg
Astara bulvarı - 22.jpg
Astara bulvarı - 6.jpg
Astara bulvarı - 14.jpg
Astara bulvarı - 13.jpg
&lt;/gallery&gt;

== سربس ==
[[جرگه:آذرباىجان ٚ جؤمۊري شأران]]
[[جرگه:تالش]]</text>
      <sha1>s0babzkjiuw9ds7q7um34vdudf8qjpv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156953</id>
      <parentid>156952</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:34:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="868" sha1="e0mtyp8ckkxnfmhdmvrd1icb6x1qg9c" xml:space="preserve">The worst/Turk Astara aka the smaller &amp; northern &amp; bad Astara is Azarbaijani Turk since 1996. آٚذٚربٚآٚیجٚآٚنٚی تٚؤٚرک اٚیسٚه کٚلسیآٚهٚی آٚذٚربٚآٚیجٚآٚن ٚ آٚستٚآٚرٚآٚ اٚز ۱۹۹۶، شاهرش تورک، شاهرستانش تالش Its city , while the real Astara city &amp; county both are ONLY Talysh, aka 100%, this oje is now 79% Turk city&amp; county 36% Turk TURK, county TALYSH

== تاتايي‌ئن ==
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;100px&quot;&gt;
File:ОтельШиндан.png
Astara. 07 41.jpg
Astara railway.jpg
Astara bulvarı - 1.jpg
Astara bulvarı - 16.jpg
Astara bulvarı - 3.jpg
Astara bulvarı - 22.jpg
Astara bulvarı - 6.jpg
Astara bulvarı - 14.jpg
Astara bulvarı - 13.jpg
&lt;/gallery&gt;

== سربس ==
[[جرگه:آذرباىجان ٚ جؤمۊري شأران]]
[[جرگه:تالش]]</text>
      <sha1>e0mtyp8ckkxnfmhdmvrd1icb6x1qg9c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156954</id>
      <parentid>156953</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:34:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Der-Wir-Ing</username>
        <id>18142</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Undid edits by [[Special:Contribs/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|talk]]) to last version by Divinations: purely nonsense content</comment>
      <origin>156954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1030" sha1="ianiuwcnys3wvq07gj497fp8gg882fb" xml:space="preserve">{{زيبيل/جاجيگا}}
[[فاىل:Astara rayon.jpg|انگشتی|راست|250px]]
'''آستارا''' ([[تالشي زوؤن|تالشي]] مئن: اؤستؤرؤ) ایته جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] شأران ایسه کي أن ٚ خۊرتاوي نسا دۊرۊن واقع بۊبؤسته. آستارا مردۊمان تالش ایسد ؤ اۊشان ٚ زوان [[تالشي زوؤن|تالشي]] ايسه. أ شأر ايران ٚ [[آستارا]] أمرأ ایته بۊ ولي ايران ؤ رۊسيه جنگ ٚ میان أ شأر ايران ٚ جه جۊدا بۊبؤسته.

== تاتايي‌ئن ==
&lt;gallery caption=&quot;&quot; mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;100px&quot;&gt;
File:ОтельШиндан.png|
Astara. 07 41.jpg|
Astara railway.jpg|
Astara bulvarı - 1.jpg
Astara bulvarı - 16.jpg
Astara bulvarı - 3.jpg
Astara bulvarı - 22.jpg
Astara bulvarı - 6.jpg
Astara bulvarı - 14.jpg
Astara bulvarı - 13.jpg
&lt;/gallery&gt;

== سربس ==
[[جرگه:آذرباىجان ٚ جؤمۊري شأران]]
[[جرگه:تالش]]</text>
      <sha1>ianiuwcnys3wvq07gj497fp8gg882fb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157049</id>
      <parentid>156954</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:13:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[آستارا (آذرباىجان ٚ جؤمۊري)]]» را محافظت کرد: Excessive vandalism ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)))</comment>
      <origin>156954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1030" sha1="ianiuwcnys3wvq07gj497fp8gg882fb" xml:space="preserve">{{زيبيل/جاجيگا}}
[[فاىل:Astara rayon.jpg|انگشتی|راست|250px]]
'''آستارا''' ([[تالشي زوؤن|تالشي]] مئن: اؤستؤرؤ) ایته جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] شأران ایسه کي أن ٚ خۊرتاوي نسا دۊرۊن واقع بۊبؤسته. آستارا مردۊمان تالش ایسد ؤ اۊشان ٚ زوان [[تالشي زوؤن|تالشي]] ايسه. أ شأر ايران ٚ [[آستارا]] أمرأ ایته بۊ ولي ايران ؤ رۊسيه جنگ ٚ میان أ شأر ايران ٚ جه جۊدا بۊبؤسته.

== تاتايي‌ئن ==
&lt;gallery caption=&quot;&quot; mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;100px&quot;&gt;
File:ОтельШиндан.png|
Astara. 07 41.jpg|
Astara railway.jpg|
Astara bulvarı - 1.jpg
Astara bulvarı - 16.jpg
Astara bulvarı - 3.jpg
Astara bulvarı - 22.jpg
Astara bulvarı - 6.jpg
Astara bulvarı - 14.jpg
Astara bulvarı - 13.jpg
&lt;/gallery&gt;

== سربس ==
[[جرگه:آذرباىجان ٚ جؤمۊري شأران]]
[[جرگه:تالش]]</text>
      <sha1>ianiuwcnys3wvq07gj497fp8gg882fb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اردک (شأر)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25298</id>
    <revision>
      <id>156950</id>
      <parentid>156837</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:32:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="181" sha1="nt0rkqkcjvro765afvoqg7wlh1fipo1" xml:space="preserve">تقریبا توموان بٚیلٚیآٚن /اٚردٚکٚآٚن آرآد شی ایسن هساه ده!.

== سربس ==
[[جرگه:باليکسير ٚ اۊستان ٚ شأران]]</text>
      <sha1>nt0rkqkcjvro765afvoqg7wlh1fipo1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156974</id>
      <parentid>156950</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="799" sha1="28e1kkhdi7739juyipa7wjhootlb8at" xml:space="preserve">{{زيبيل/جاجيگا}}
'''اردک (شهر)''' ([[ايستامبۊلي زوان]] ٚ مئن: Erdek) ايته جه [[تۊرکيه]] شأران ايسه گه [[باليکسير ٚ اۊستان]] ٚ مئن نهأ. أ شأر ۲۰۱۵ سال ٚ سرشماري مئن، ۲۲۸۴۵ نفر جميعت دأشتي.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.turkstat.gov.tr/Start.do|title=..::Welcome to Turkish Statistical Institute(TurkStat)'s Web Pages::..|website=www.turkstat.gov.tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ويکي سربس|عنوان = List of largest cities and towns in Turkey |لینک= https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_largest_cities_and_towns_in_Turkey  |زوان = اينگيليسي| بازیابی =۱ شهریور ۱۴۰۳}}&lt;/ref&gt;

== سربس ==
[[جرگه:باليکسير ٚ اۊستان ٚ شأران]]</text>
      <sha1>28e1kkhdi7739juyipa7wjhootlb8at</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157050</id>
      <parentid>156974</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:13:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[اردک (شأر)]]» را محافظت کرد: Excessive vandalism ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)))</comment>
      <origin>156806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="799" sha1="28e1kkhdi7739juyipa7wjhootlb8at" xml:space="preserve">{{زيبيل/جاجيگا}}
'''اردک (شهر)''' ([[ايستامبۊلي زوان]] ٚ مئن: Erdek) ايته جه [[تۊرکيه]] شأران ايسه گه [[باليکسير ٚ اۊستان]] ٚ مئن نهأ. أ شأر ۲۰۱۵ سال ٚ سرشماري مئن، ۲۲۸۴۵ نفر جميعت دأشتي.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.turkstat.gov.tr/Start.do|title=..::Welcome to Turkish Statistical Institute(TurkStat)'s Web Pages::..|website=www.turkstat.gov.tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ويکي سربس|عنوان = List of largest cities and towns in Turkey |لینک= https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_largest_cities_and_towns_in_Turkey  |زوان = اينگيليسي| بازیابی =۱ شهریور ۱۴۰۳}}&lt;/ref&gt;

== سربس ==
[[جرگه:باليکسير ٚ اۊستان ٚ شأران]]</text>
      <sha1>28e1kkhdi7739juyipa7wjhootlb8at</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کاسپین (ميشيگان)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44321</id>
    <revision>
      <id>156955</id>
      <parentid>156836</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:34:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="180" sha1="b2xo5vx8v2gmgbxaobodklbi3vnoas8" xml:space="preserve">&lt;u&gt;سٚؤٚلٚستٚآٚن&lt;/u&gt; یتا شاهر ایسه امریکا میٰن.


[[جرگه:آیرن ٚ شأرستان (ميشيگان)]]
[[جرگه:ميشيگان ٚ شأران]]</text>
      <sha1>b2xo5vx8v2gmgbxaobodklbi3vnoas8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156963</id>
      <parentid>156955</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="186" sha1="49a21u1ilef7jrdzov5xomxz57dnz9a" xml:space="preserve">&lt;ins&gt;سولستان&lt;/ins&gt; یتا شاهر ایسه امریکا میٰن.

==سربس==
[[جرگه:آیرن ٚ شأرستان (ميشيگان)]]
[[جرگه:ميشيگان ٚ شأران]]</text>
      <sha1>49a21u1ilef7jrdzov5xomxz57dnz9a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157048</id>
      <parentid>156963</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:13:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[کاسپین (ميشيگان)]]» را محافظت کرد: Excessive vandalism ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)))</comment>
      <origin>156734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="186" sha1="49a21u1ilef7jrdzov5xomxz57dnz9a" xml:space="preserve">&lt;ins&gt;سولستان&lt;/ins&gt; یتا شاهر ایسه امریکا میٰن.

==سربس==
[[جرگه:آیرن ٚ شأرستان (ميشيگان)]]
[[جرگه:ميشيگان ٚ شأران]]</text>
      <sha1>49a21u1ilef7jrdzov5xomxz57dnz9a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>عۊمان ٚ دریا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62697</id>
    <revision>
      <id>156940</id>
      <parentid>156914</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:27:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="158" sha1="i15732aayirw1eedijwzce6ce6y46j8" xml:space="preserve">'''فٚقٚدٚ مٚکٚرٚآٚن/مکران/مکرآن/مکٚرآٚن دٚریٚآٚ اٚیسٚه دٚه. Only the Sea of Makran.'''


[[جرگه:دریا]]</text>
      <sha1>i15732aayirw1eedijwzce6ce6y46j8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156976</id>
      <parentid>156940</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1028" sha1="atirkyfxrnx3iss6t6pd869ut69dirx" xml:space="preserve">{{زيبيل/آو}}
'''عۊمان ٚ دريا''' یا '''مکران ٚ دريا''' ايته خلیج ایسه گه [[ايران]] ٚ نسا نهأ ؤ [[خۊرخۊس]] ٚ جه هؤرمؤز ٚ تنگه، [[فارس ٚ خليج]]، ؤ [[عربي ايجؤنأبؤ ايمارتان]]، [[کلسيا]] جه [[ايران]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[هند ٚ اۊقيانۊس]]، ؤ [[نسا]] جه [[عۊمان]] ٚ کيشۊر-أ فأرسه. أ دریا ۵۴۵ کيلۊمتر طۊل ؤ ۱۸۱ هيزار کيلۊمتر مۊربع پيلئکي دأره. ايسلامي جۊغرافيا مئن، عۊمان ٚ دريا قديم ٚ زمات عرب ٚ دريا منطقه-یأ ني شامل بؤستي ؤ گاگلف اۊن-أ مَکران ٚ دريا ؤ أخضر ٚ دريا ني گۊتيدي. [[شیطان ٚ جزيره (ايران)|شيطان ٚ جزيره]] ايران ٚ آخري خۊرتاوي جزيره ایسه ؤ ايران ٚ تنئا جزيره عۊمان ٚ دريا دۊرۊن ایسه.

==سربس==
[[جرگه:دریا]]</text>
      <sha1>atirkyfxrnx3iss6t6pd869ut69dirx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157053</id>
      <parentid>156976</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:13:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[عۊمان ٚ دریا]]» را محافظت کرد: Excessive vandalism ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)))</comment>
      <origin>156826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1028" sha1="atirkyfxrnx3iss6t6pd869ut69dirx" xml:space="preserve">{{زيبيل/آو}}
'''عۊمان ٚ دريا''' یا '''مکران ٚ دريا''' ايته خلیج ایسه گه [[ايران]] ٚ نسا نهأ ؤ [[خۊرخۊس]] ٚ جه هؤرمؤز ٚ تنگه، [[فارس ٚ خليج]]، ؤ [[عربي ايجؤنأبؤ ايمارتان]]، [[کلسيا]] جه [[ايران]]، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[هند ٚ اۊقيانۊس]]، ؤ [[نسا]] جه [[عۊمان]] ٚ کيشۊر-أ فأرسه. أ دریا ۵۴۵ کيلۊمتر طۊل ؤ ۱۸۱ هيزار کيلۊمتر مۊربع پيلئکي دأره. ايسلامي جۊغرافيا مئن، عۊمان ٚ دريا قديم ٚ زمات عرب ٚ دريا منطقه-یأ ني شامل بؤستي ؤ گاگلف اۊن-أ مَکران ٚ دريا ؤ أخضر ٚ دريا ني گۊتيدي. [[شیطان ٚ جزيره (ايران)|شيطان ٚ جزيره]] ايران ٚ آخري خۊرتاوي جزيره ایسه ؤ ايران ٚ تنئا جزيره عۊمان ٚ دريا دۊرۊن ایسه.

==سربس==
[[جرگه:دریا]]</text>
      <sha1>atirkyfxrnx3iss6t6pd869ut69dirx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اؤتريش</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62747</id>
    <revision>
      <id>156943</id>
      <parentid>156908</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:28:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34219-77</username>
        <id>18572</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>156943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="168" sha1="aeyncwc4anyjvlo99zolf93su02z4l6" xml:space="preserve">Its part of Germany وخشی جه آٚلٚمٚآٚنٚ Hasah
== اٚترٚیش وخشٚی جه آٚلٚمٚآٚن Austria is part of Alman ==

[[جرگه:کشورؤن]]</text>
      <sha1>aeyncwc4anyjvlo99zolf93su02z4l6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156979</id>
      <parentid>156943</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T18:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Divinations</username>
        <id>16848</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ویرایش [[Special:Contributions/~2026-34219-77|~2026-34219-77]] ([[User talk:~2026-34219-77|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Divinations|Divinations]] انجام داده بود واگردانده شد</comment>
      <origin>156815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="491" sha1="j5zkja6ve7ybtoyjwqjyj41458ur0s9" xml:space="preserve">{{زيبيل/کيشور}}
'''اؤتريش''' ([[آلماني زوان]]: Österreich) ایته کيشور ايسه گه [[اۊرۊپا]] قاره مئن نهأ. [[وين]] أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. [[اۊتريش]] رسمي زوان [[آلماني زوان|آلماني]] ايسه ؤ ۸۳,۸۷۹ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۹,۲۰۲,۴۲۸ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد [[یۊرؤ]] ايسه.

== سربس ==

[[جرگه:کشورؤن]]</text>
      <sha1>j5zkja6ve7ybtoyjwqjyj41458ur0s9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157051</id>
      <parentid>156979</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:13:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Infinite0694</username>
        <id>7071</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[اؤتريش]]» را محافظت کرد: Excessive vandalism ([دچينواچين=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)) [جابجا گۊدن=تنها کاربران تأییدشده] (زمان سرآمدن ۹ جۊلاى ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۳ (UTC)))</comment>
      <origin>156815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="491" sha1="j5zkja6ve7ybtoyjwqjyj41458ur0s9" xml:space="preserve">{{زيبيل/کيشور}}
'''اؤتريش''' ([[آلماني زوان]]: Österreich) ایته کيشور ايسه گه [[اۊرۊپا]] قاره مئن نهأ. [[وين]] أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. [[اۊتريش]] رسمي زوان [[آلماني زوان|آلماني]] ايسه ؤ ۸۳,۸۷۹ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۹,۲۰۲,۴۲۸ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد [[یۊرؤ]] ايسه.

== سربس ==

[[جرگه:کشورؤن]]</text>
      <sha1>j5zkja6ve7ybtoyjwqjyj41458ur0s9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>گب:محمد حسین کریمیان</title>
    <ns>1</ns>
    <id>63275</id>
    <revision>
      <id>157123</id>
      <timestamp>2026-06-10T11:03:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34138-60</username>
        <id>18580</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «وی دانشجومعلم و مسئول بسیج دانشجویی پردیس آیت‌الله طالقانی قم بوده است. ~~~~» ایجاد کرد</comment>
      <origin>157123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="303" sha1="bkb24tl4ksjua6crgodh7hsp0t0ojc6" xml:space="preserve">وی دانشجومعلم و مسئول بسیج دانشجویی پردیس آیت‌الله طالقانی قم بوده است. [[خاص:مشارکت‌ها/&amp;#126;2026-34138-60|&amp;#126;2026-34138-60]] ([[کارگيرˇ گب:&amp;#126;2026-34138-60|بحث]]) ۱۰ جۊن ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۰۳ (UTC)</text>
      <sha1>bkb24tl4ksjua6crgodh7hsp0t0ojc6</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>