Wikipedia glkwiki https://glk.wikipedia.org/wiki/%DA%AF%D8%AA%CB%87_%D9%88%D9%84%DA%AF MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter مديا خاص گب کارگير کارگيرˇ گب Wikipedia مدي Wikipedia فاىل فاىلˇ گب مدياويکي مدياويکي گب قالب قالبˇ گب رانما رانما گب جرگه جرگه گب همزمت وؤت همزمت وؤتˇ گب ماجۊل ماجۊلˇ گب Event Event talk 0 5937 157815 157144 2026-06-25T08:22:00Z ~2026-36567-15 18677 سیآٚهٚکل مٚحٚلٚه، دٚئبٚآٚرٚی تٚرن و قٚدیمی تٚرن و دامیشگایی تٚرن و بٚبٚسٚردٚه تٚرن جیگا ای هؤٚر/جٚهآٚن/عٚالٚم/دٚنیآٚ ٚ دورون، اٚیر سیآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن شٰٚهرستٚان ٚ مٚیٰٚن ایسه و یٚتٚا جه جیگاعانی گ اٚیرٚآٚن ٚ رٰٚهبٚر اٚؤٚرٚ شی ایسه، یٚنی آٚرٚآد هٚآٚدٚیآٚن سیآٚهٚکل مٚحٚلٚه غیآٚثی حٚآٚفٚظی دٚه آٚهٚآٚه. 157815 wikitext text/x-wiki سیآٚهٚکل مٚحٚلٚه، دٚئبٚآٚرٚی تٚرن و قٚدیمی تٚرن و دامیشگایی تٚرن و بٚبٚسٚردٚه تٚرن جیگا ای هؤٚر/جٚهآٚن/عٚالٚم/دٚنیآٚ ٚ دورون، اٚیر سیآٚهٚکل و دٚیلٚمٚآٚن شٰٚهرستٚان ٚ مٚیٰٚن ایسه و یٚتٚا جه جیگاعانی گ اٚیرٚآٚن ٚ رٰٚهبٚر اٚؤٚرٚ شی ایسه، یٚنی آٚرٚآد هٚآٚدٚیآٚن سیآٚهٚکل مٚحٚلٚه غیآٚثی حٚآٚفٚظی دٚه آٚهٚآٚه. [[رده:جوغرافی]] eska5f2plwgd7x4ps2a80gi8ec43j7g 0 13573 157814 152455 2026-06-25T01:22:34Z Czech qualifying 18676 /* */ 157814 wikitext text/x-wiki [[فاىل:Marlik cup iran.jpg|بندانگشتی|مارليک ٚ جام]] '''[[گيلان]]ٚ دئبآر:''' يتا دیباری منطقه‌أ گه [[گيلک|گيلکان]] ؤ [[تالش|تالشان]] ٚ تاريخ-ه دربرگينه. گیلکان ؤ تالشان‌ ٚ زوان [[گيلکي زوؤن|گيلکي]] ؤ [[تالشي زوؤن|تالشي‌ئه]].<ref>یادکرد دانشنامه |نام خانوادگی= Spuler|نام= B. |پیوند نویسنده = برتولد اشپولر |مقاله= {{unicode|GILAN}} |دانشنامه= [[دانشنامه اسلام|Encyclopaedia of Islam]] |ویرایش= Second |ویراستاران=P. Bearman; Th. Bianquis; C.E. Bosworth; E. van Donzel; and W.P. Heinrichs |ناشر= [[انتشارات بریل|Brill Online]]<nowiki> |سال= ۱۹۸۶ |زبان=en}}</nowiki></ref> گيلان ٚ سامان ٚ تاريخ ٚ ره کيتاباني نيأ گه گيلان ٚ سامؤن ٚ تاريخ-ه خؤرۊم ثبت بؤدن. اي سامؤن ٚ ساکنين يني گيلکان ؤ تالشان پۊر همسادگان ٚ تاريخ ٚ سر ؤ حتی خلافت ٚ سر اثر بنأن. باستانشينأسي يأتئن گيلان ٚ مئن نشؤن دنن [[مارليکˇ باستاني مأوطه|مارليک]] ؤ [[املش ٚ تمدن|أملش]]ˇ تمدنان سۊ هيزار سال پيشˇ شي هيسن. آثاراني گه گيلان ٚ مئن بيأته وکتن اي سامؤن ٚ مردۊمان ٚ شهرآئيني ؤ فرهنگ-ه نشؤن دنن. [[مادان]] ؤ [[هخامنشيان|هخامنشئن]] ؤ [[سلۊکئن]] ؤ [[اشکانئن]] ؤ [[ساسانی|ساسانئن]] ٚ دؤره مئن ايراني گيلان ٚ مردۊمان جۊز گاگلف هميشک خۊشؤن ٚ اپار زماتان لپه مستقل بؤن.<ref>یادکرد وب|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=https://web.archive.org/web/20210421192340/http://gilyar.ir/maghalat/gil/476-gilan-bastan%7C%D8%B9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE گیلان در دوره باستان}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=http://kakheaseman.ir/aseman.php?name_id=79892&b=ketabgilan/&name=00|عنوان=گیلان در باستان}}</ref> اعراب ٚ فگن گۊدن ٚ دؤران ٚ مئن ني گيلکؤن ؤ تالشان خۊشؤن ٚ جي پۊر شهامت ؤ يارائي نشؤن بدأن ؤ گيلان ٚ استيقلال-ه بدأشتن. گيلانئن اي نتيجه ئبه برسئن گه مؤسلمؤن وکن ؤ وکتن ؤ [[اسلام|ايسلام]]-ه [[شيعه]] مذهب ٚ أمرأ سرأيتن. گيلکان ؤ تالشان أوأيل زيدي-شيعه بؤن ؤ ايمه دؤنزه ايمامي شيعه' زيديه جا دؤجين بؤدن ؤ شيعه پۊر طرفدارترين مذهب گيلان ٚ مئن هيسه. شيعه‌مذهب ؤ پيلا حؤکۊمتاني چؤن [[زياری‌ئن|زيارئن]] ؤ [[بۊىه'ن|بۊيئن]] گه گيلک‌تبار هيسن گيلان ٚ مئن ٚ جي ورسأن ؤ حؤکۊمت بؤدن گه نه تنها پتشخارگر (گيلان،طبرستان،گرگان) ٚ مئن ولگه خئلي پيله سامانان ٚ سر تسلط دأشتن. بۊيئن مؤفق بؤبؤن [[عباسئن]] ٚ سر أني تسلط پيدا بؤنن. تۊرکان ؤ مغۊلان ٚ فگن گۊدن ٚ دؤره مئن ني گيلانئن خۊشؤن ٚ استيقلال-ه بدأشتن. گيلان [[سفيدرود|اسپي رۊ]] أمرأ به دۊ واوین يني بيه پيش ؤ بيه پس تقسيم بۊنأ بؤ گه بيه پيش کيايئن ٚ دس ؤ بيه پس اسحاقوندؤن ٚ دس دؤبؤ. دۊرۊسسه گه اي دۊتته حؤکۊمت قلمرؤ سر کسن ٚ أمرأ جار دأشتن ولي زماتي گه گيلان ٚ برجه جي دۊشمند خأسه بيه کسن ٚ أمرأ اتحاد دأشتن ؤ گيلان ٚ جي محافظت گۊدن. [[کيايئن]] ؤ [[اسحاقوندؤن]]، [[صفوئن]] ٚ دؤران ني چندين سال مستقل بؤن ولي زماتي گه صفوئن ٚ حاکم [[شاعباس]] بؤبؤ گيلان ٚ ره فگن بؤگۊد، اي زمت ٚ مئن خان احمد‌خان تمؤم ٚ گيلان ٚ کارکيا بؤ، [[خان احمدخان|خان احمدخان ٚ گيلاني]] مقاوت ؤ جار بؤگۊد، ولي شاعباس ٚ نيرؤؤن خئلي ويشتر بؤ ؤ خان احمدخان ؤ گيلانئن حقسأي ٚ وؤجۊد ٚ أمرأ، ديشکن بؤخؤردن‌.<ref>|نام خانوادگی=Lewis|نام=Bernard |مقاله={{unicode|Lāhīd̲j̲ān}} |دانشنامه=[[دانشنامهٔ اسلام|Encyclopedia of Islam]] |ویرایش=2nd |ویراستاران=[[ولادیمیر مینورسکی|V. Minorsky]] |ناشر=[[انتشارات بریل|Brill Online]] |سال=۱۹۸۶ |نشانی=http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/lahidjan-SIM_4612%7Cزبان=en%7C پیوند بایگانی = https://web.archive.org/web/20210425085446/https://www.webcitation.org/6E7KQnsml<nowiki> | تاریخ بایگانی = 01 February 2013}}</nowiki></ref> کيايئن ؤ اسحاقوندؤن صفوئن ٚ جي ديشکن خؤردن ٚ پسي مۊقۊفا بؤن ؤ صفوئن گيلان-ه تسخير بؤدن. ألبت اي تفاق ٚ پسي گيلانئن ٚ استقلال‌طلبي مئن ٚ جي نؤشؤ يؤ پۊر قيام گيلکان ؤ تالشان ؤ گيلان ٚ سامان ٚ مئن شکل بگيت گه حتی برخي قيامان بؤتۊنسن تمؤم ٚ گيلان-ه زماتي ره صفوئن ٚ جي پسأگيرن، [[غریب شا قیام|غريب شا قيام]]، [[طالشه کۊلي|طالشه کۊلي قيام]]، [[حمزه خان ٚ تالشي|حمزه خان ٚ تالشي قيام]] و... مۊسؤن. صفوئن ٚ  مۊقۊفا بؤؤن ٚ پسي [[هدايت الله خان فؤمني]] به مدت ۲۸ سال گيلان ٚ استيقلال-ه پسأگيت ؤ گيلان ٚ کارکيا بؤ ولي سرأخر [[قاجارئن|قاجاران]] اۊن-ه بکۊشتن ؤ گيلان-ه بيتن. أوولی جهاني جنگ ٚ مئن نی دامؤن ‌يا‌ جنگل ٚ نئضت ميرزا کۊچي خان ٚ رأبري أمرأ بيگانئن ٚ همرأ بجأرسن.<ref>Hooshang Amirahmadi, ''The Political Economy of Iran under the Qajars: Society, Politics, Economics and Foreign Relations 1799 to 1921'' (London: I.B. Tauris, 2012), xiv.</ref> ==گالري== <gallery> Halberd-axe MBA Lyon E 697a-IMG 0110-0111.jpg|أملش ٚ تمدنˇ شي گيلان اموئن ٚ دؤران.png|گيلان اموئن ٚ دؤران Ilkhanate in 1256–1353.PNG|ايلخانان ٚ مؤغؤل ٚ قلمرؤ John Pinkerton. Map of Persia. 1818.H. Ghilan.jpg|پيلا گيلان ٚ نخشه، سال ٚ ۱۸۰۸ ٚ ميلادي مئن فاىل:گيلان ٚ شؤرائي جؤمۊري، دۊوٚؤمئ جهاني جار ٚ مئن.jpg|گيلان ٚ شؤرائي جؤمۊري، دۊوٚؤمي جهاني جنگ ٚ مئن </gallery> == سربس == # # گيلان ٚ تاريخ ٚ کيتاب، عبدالفتاح ٚ بنويشته. # ظهيرالدين ٚ کيتاب (ديلمستان ؤ گيلان ٚ تاريخ) # يۊناني تاريخ نويساٰن ٚ بنويشتئن. # [[:en:History of Gilan|گيلانˇ تاريخ]] اينگيليسي ويکيپديا مئن # #تاریخ یونان و ایران باستان # # # [[جرگه:گيلان ٚ تاريخ]] 8qz5pzz2b9ruhfq46iaxv254st2n77s