Wikipedia
glkwiki
https://glk.wikipedia.org/wiki/%DA%AF%D8%AA%CB%87_%D9%88%D9%84%DA%AF
MediaWiki 1.47.0-wmf.14
first-letter
مديا
خاص
گب
کارگير
کارگيرˇ گب
Wikipedia
مدي Wikipedia
فاىل
فاىلˇ گب
مدياويکي
مدياويکي گب
قالب
قالبˇ گب
رانما
رانما گب
جرگه
جرگه گب
همزمت وؤت
همزمت وؤتˇ گب
ماجۊل
ماجۊلˇ گب
Event
Event talk
سختسر
0
1853
158692
155762
2026-08-08T13:02:13Z
گشتاسبی
18413
158692
wikitext
text/x-wiki
{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|نام= سختسر
|روینقشه=
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر= Ramsar Hotel.jpg
|اندازه تصویر=
|برچسبتصویر=
|شأردار=
|اۊستان= [[مازندران]]
|شأرستان= [[سختسر ٚ شأرستان]]
|بخش= [[سختسر ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|رسمي نام= رامسر
|محلي نام=
|قديمي نامان=
|باخي نامان= رامسر
|شأر بؤستن ٚ سال= ۱۳۶۴
|جمعيت= ۳۵٬۹۹۷ نفر (۱۳۹۵)
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم= ۹۷
|زوان=
|مذهب= شيعه
|پيلئکي=
|ارتفاع= ۲۱- متر
|دما ميانگين= ۲۱ درجه سانتيگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۲۰۰ ميليمتر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۳ رۊج
|سؤغات= [[بج]]{{سخ}}[[چأيي]]{{سخ}}مرکبات{{سخ}}کيوي
|پيششۊماره= ۰۱۱
|وبجيگا= [http://sh-ramsar.ir/fa-IR/DouranPortal/1/page/صفحه-اصلی/ سختسر ٚ شأرداري]
|جملهخوشامد=
|پانویس=
}}
'''سختسر''' یا '''رامسر''' (سختسر ٚ نام پهلوی سروند عوض بابا رامسر) یته شأر هیسه [[مازندران]] ٚ اۊستان ٚ غربیترین نۊقطه دل. سختسر [[سختسر ٚ شأرستان]] ٚ مرکز هيسه.
سختسر [[خۊرتاو]] ٚ جي [[شيرۊد]] ؤ [[تۊنکابؤن]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جي [[چابۊکسر]]، [[کلسيا]] جي [[کاسپي دریا]] ؤ [[نسا]] جي ین ألبۊرز ٚ کۊهان-ه رسنه.
سختسر منطقهاي هيسه که أجنبیئن ٚ جي، نأ اسکندر مقدونی، نأ تۊرکان ؤ عربان ؤ مؤغؤلان، نتؤنسن که وره کامل بگيرن. هي مؤضۊع وأسي هیسه که اي شأر ٚ نام-ه سختسر بنأن که اي شأر ٚ مردۊم سرسختي ؤ مقاومت-ه نشان دنه.
ای شأر ٚ قديمي ؤ أصلي نام، سختسر هيسه. امّا ۱۵۰۹ دیلمی سال (۱۹۳۵ ميلادي) اي شأر ٚ نام، سختسر ٚ جي بابا رامسر.
[[Image:Palais ramsar.jpg|thumb|left|محمد رضا پهلوي کاخ سختسر ٚ مئن]]
سختسر ٚ آو ؤ هوا، تاوسسان ٚ مئن گرم ؤ مرطۊب ؤ زمسسان ٚ مئن سرد هیسه. کۊ ؤ دامان ؤ دریا ای شأر ٚ نزیکی دره که ای ر-ه خۊجۊرآکؤرده ؤ أمر باعث وکته تاوستانان ؤ تعطیل ٚ رۊجان مۊسافر بیه. سختسر یته فرۊدگا دأره. سختسر ٚ کۊهستاني جيگایان [[جؤرده|جؤردی]] مۊسان پۊر خۊجۊر ؤ خۊش آب ؤ هوا هیسن. سختسر ٚ کيشاورزي محصۊلان ٚ جي شأنه [[بج]] ؤ مرکبات ؤ [[چئي]] ؤ کيوي-یه ايشاره کؤردن.
[[Image:MazandaranRamsar.PNG|thumb|center|500px]]
==سختسر ٚ محلهئن==
توساسان، آخوندمحله، ابریشم محله، لپاسر، نارنج بن، جنت رودبار، شاه منصور محله، غریب محله، چارصد دستگاه، طالش محله فتوک، چپرسر، دوسکول بن، رضی محله، دریا پشته، پۊرد ٚ سر، زکی محله، لمتر، تنگدره، مئن لات، اشکونه کوه، رمک، لیماکش، کرکت محله، گاورمک، حیدر محله، کوی تعاونی، سفید تمشک، جنگسرا، لات محله، بامسی
== دئني جیگان ==
*قدیمی هتل
*آب گرم معدنی
*صفارود بوستان جنگلی
*جؤردي
*مارکوه قله]
*دالخانی جنگل
*تماشاگه موزه
===سختسر ٚ رۊخانان===
*صفا رود
*ترک رود
*نسارود
*چالکرود
*سرخانی رود
*چالدره رود
*پلنگ رود
*نمک آبرود
*رمک رود
*شوراب سررود
*برشی رود
*میان حاله رود.
===سختسر ٚ غاران===
*گرگر لوکا غار
*یاغی لوکا غار
*بام بامه غار
*شب پره چال غار
===سختسر ٚ پلاژان===
*پلاژ لیدو
*پلاژ توسکا سرا
*پلاژ شهرداری
== تاتاييئن ==
<center>
<gallery>
a240.jpg|
a242.jpg|
a243.jpg|سختسر ٚ مردۊم شيناسي مۊزه
a244.jpg|[[گمج]]
a245.jpg|سختسر ٚ قديمي هۊتل
</gallery>
==جۊر وا جۊر ==
*[http://ramsar30t.blogfa.com/ منبع عکس]
*[https://web.archive.org/web/20081216011954/http://www.javaherdehvilla.ir/Panorama.htm رامسر 180 درجه]
*[https://web.archive.org/web/20081208182512/http://www.ramsar.info/ رامسر شورای ایسلامی]
*[https://web.archive.org/web/20090103150721/http://www.ramsar-city.ir/ رامسر شهرداری]
==سربس==
[[جرگه:مازندران ٚ شأران]]
d17eergmm0j4l84vcfmkot5s0e8ymkg
شهسوار
0
5020
158693
157406
2026-08-08T13:03:59Z
گشتاسبی
18413
158693
wikitext
text/x-wiki
{{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه
|رسمي نام= تۊنکابؤن
|روینقشه=
|جۊغرافيايي عرض=
|جۊغرافيايي طۊل=
|تصویر=Cheshmeh Kileh.jpg
|اندازه تصویر=
|برچسبتصویر=
|شأردار=
|اۊستان= [[مازندران]]
|شأرستان= [[تۊنکابؤن ٚ شأرستان]]
|بخش= [[تۊنکابؤن ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]
|نام= تۊنکابؤن
|محلي نام=
|قديمي نامان= تنکا، فیض، شهسوار
|شأر بؤستن ٚ سال= ۱۳۱۴
|جمعيت= ۵۴,۴۳۴ نفر
|جمعيت ٚ رشد=
|جمعيت ٚ تراکؤم=
|زوان=
|مذهب= شيعه
|پيلئکي=
|ارتفاع= ۲۰- متر
|دما ميانگين= ۱۶ درجه سانتيگراد
|سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۱۰۰ تا ۱۵۰۰ ميليمتر
|جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۲۰ روج
|سؤغات= مرکبات، کيوي، [[بج]]، [[چأيي]]، ماهي
|پيششۊماره= ۰۱۱
|وبجيگا= [https://tonekabon.ir/ تۊنکابؤن ٚ شأرداري]
|جملهخوشامد=
|پانویس=
}}
'''تۊنکابؤن''' یا '''شهسوار''' یته شأر هسه مازندران ٚ اؤستان ٚ غربي نۊقطه دل. تۊنکابؤن نام-ه پألوي سروند شهسوار دگردأنئن. تۊنکابؤن [[تۊنکابؤن ٚ شأرستان]] ٚ مرکز هسه ؤ گتترین شأر مازندران ٚ غرب ٚ دل هسه. تۊنکابؤن غرب ٚ رأ [[سختسر]]، ؤ شرق ٚ رأ [[چالۊس]] شأرستانان ٚ همرأ همسامانه.
اي شأر ٚ جمعیت آخرین سرشۊماري سر، ۸۴۷۴۷ نفر هسه.
==تاريخ==
[[پرونده:John Pinkerton. Map of Persia. 1818.H. Ghilan.jpg|بندانگشتی|گيلان ٚ نخشه ۱۸۱۸ ميلادي سال ٚ مئن، کي شهسوار [[گيلان]] ٚ مئن نهأ]]
تۊنكابؤن ٚ شأرستان سابق [[گيلان]] ٚ شين بۊ ؤ ايته پيله شأرستان بۊ کي خۊرتاو ٚ جه تا نؤشهر-أ شامل بؤستي. أ منطقه مئن خۊرۊمآباد قشلاقي حاكمنيشين ؤ دۊهيزار اۊن ٚ یئلاقي حاکمنيشين بۊ. أثران ؤ أشيايي كي [[كلاردشت]] ٚ ناحيه مئن ؤ اۊن ٚ أطراف تپهئن ٚ مئن بدس بأمؤ، نيشان دنه كي أ منطقه سابق ٚ مئن، آباد ؤ متمدن بۊ. تۊنكابؤن يا شهسوار سابق رۊیان ؤ رۊستمدار ٚ مئن کي ايته تاريخي سامان [[کاسپي دریا]] نسا مئن بۊ قرار دأشتي. [[کياييئن]] کي ايته گيلاني زیدي درزا بۊد، ويشتر جه صدسال تۊنکابؤن ٚ سر حۊکۊمت بۊگۊدئد. [[صفوئن|صفويئن]] ٚ زمات، أ شأر ''فیض'' نام بيگيت. قاجاريه زمات دۊواره أ شأرستان ٚ نام ''تنکابن'' بۊبؤست ؤ پألوي زمات ٚ مئن ني شهسوار ٚ نام-أ اۊن ٚ سر بنأده ؤ ايسلامي اينقلاب ٚ پسي ني ايوارده اۊن ٚ رسمي نام ''تنکابن'' بۊبؤسته.
== جمعيت ==
[[تۊنکابؤن ٚ شأرستان]] ٚ جمعيت، ۱۳۹۵ سرايشماردن ٚ أساس ٚ سر '''۱۶۶,۱۳۲''' نفر بۊ. تۊنکابؤن ٚ [[تۊنکابؤن ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] ٚ جمعيت '''۹۹,۱۹۰''' نفر، [[خۊرۊمآباد ٚ بخش]] '''۴۱,۰۰۶''' نفر، [[نشتا بخش]]، '''۲۵,۹۳۵''' نفر ؤ [[کۊهستان ٚ بخش]] '''۹,۸۷۴''' نفر جمعيت دأشتي. تۊنکابؤن ٚ مرکزي بخش ٚ مئن '''۵۵,۴۳۴''' نفر تۊنکابؤن ٚ شأر ؤ '''۱۱,۵۴۲''' نفر [[شيرۊد]] ٚ شأر ٚ شين بۊد. [[خۊرۊمآباد]] ٚ شأر ٚ جمعيت '''۱۱,۵۴۲''' نفر ؤ [[نشتارۊد]] ٚ شأر ٚ جمعيت ني '''۶,۳۹۴''' نفر بۊ.<ref>{یادکرد وب |کد زبان= |تاریخ= |وبگاه= مرکز آمار ایران |نشانی=https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395 |عنوان= تعداد خانوار و جمعیت به تفکیک تقسیمات کشوری بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵}}</ref>
==دئني جيگایان==
[[پرونده:دشت دریاسر و قله سیالان.JPG|بندانگشتی|دریاسر ٚ دشت ؤ سيالان ٚ ديز]]
[[پرونده:سه هزار- مران.JPG|بندانگشتی|سههيزار- مران - تۊنکابؤن]]
[[پرونده:چشمه کیله در برف.JPG|بندانگشتی|چشمهکیله پۊرد، ورف ٚ زمات]]
* تاریخ طبیعي مۊزه
* گرماپشته
* جیسا دریاچه
* ولشت دریاچه
* کندلوس مۊزه
* مازیچال
* توبن دیواره
* هرتنگ دیواره
* دریشان آبشار
* سیاه دشت
* لیرهسر ٚ جنگلان
* دۊهيزار ؤ سههيزار
* دریاسر ٚ دشت
* سیبکلایه
* ولگسر
* لشم
* چشمهكيله پۊرد
===کؤنه بنایان ؤ عيمارتان===
* تۊنكابؤن شأرباني ساختمان
*تۊنكابؤن شأرداري ساختمان
*تۊنكابؤن ژاندارمري ساختمان
* حاج خليلي ساختمان
===ديزان ؤ آتشکدهئن===
* گران ٚ ديز
* کۊتي ديز
* نؤشاه ٚ ديز
* نرگس ٚ ديز
* مروان ٚ ديز
* خانهبۊن ٚ ديز
* سههيزار ٚ ديز
* هالهکله ديز
* بهکله ديز
* سیاورز ٚ ديز
* رودپشت ٚ ديز
* سیاهلان ٚ ديز
* سفیدکۊه ٚ ديز
* خشنچال ٚ ديز
* دۊختر ٚ ديز
* ذوات ٚ ديز
* کلار ٚ ديز
* لشکرک ٚ ديز
* هلۊکله ديز
==تۊنکابؤن ٚ سرشيناسان==
* محمدولي خان خلعتبري تۊنکابؤني
* عليأکبر شيرۊدي
* عليرضا رۊدسر ابراهيمي
* محمد تقي فلسفي
* علي فلسفي
* حکيم محمد مؤمن تۊنکابؤني
* حکيم حسین بن ابراهيم تۊنکابؤني
* حکيم ميرزا سید أحمد تۊنکابؤني
* ميرزا سلیمان تۊنکابؤني
* میرزا محمد تۊنکابؤني
* محمدرضا تۊنکابؤني
* مسلم بهادري
* شیخ عليأکبر الهیان تۊنکابؤني
* جمشيد مشایخي
* اسماعیل محرابي
* نادر مهرگان
* شهاب حسیني
* کامبيز دیرباز
* لادن مستؤفي
* سلمان هراتي
* سيمين غانم
* پریسا (فاطمه واعظی)
* فرزين عابديني
* مجيد أخشابي
* بنیامین بهادري
* مجتبی گليج
* فرزان عاشۊرزاده
* مهدي خدابخشي
* جواد أصغريمقدم
* سعيد شیرود قرباني
* حسن آذري (بؤکسؤر)
* حسین آذري (بؤکسؤر)
* حجت یارمحمدي (بؤکسؤر)
* علي بحري (بؤکسؤر)
* محمد رحمتي (فۊتباليست)
* محمد مختاري (فۊتباليست)
* سید شمسالدین حسیني
* أبؤالحسن مجتهدسلیماني
== آمۊجشي مرکزان ==
* [https://web.archive.org/web/20220501005722/https://toniau.ac.ir/main/ ايسلامي أزا دانشگاه، تۊنکابؤن ٚ واحد]
* [https://web.archive.org/web/20191109124858/http://ton.mz.pnu.ac.ir/Portal/Home/ پيام نۊر ٚ دانشگاه، تۊنکابؤن ٚ مرکز]
* [https://web.archive.org/web/20230209163148/http://aihe.ac.ir/fa تۊنکابؤن ٚ آیندگان آمۊجشي مؤسسه]
* [https://web.archive.org/web/20170531213448/http://www.shafagh.ac.ir/ شفق ٚ آمۊجشي مؤسسه، نشتارۊد]
* [http://rodaki.ac.ir/portal/ تۊنکابؤن ٚ رۊدکي غیراینتفاعي مؤسسه]
* [https://web.archive.org/web/20190907034814/http://samaton.ac.ir/ سما فني ؤ حرفهاي مؤسسه، تۊنکابؤن ٚ واحد]
* [https://g.co/kgs/JBXYd1 مازندران ٚ خۊرخۊس ٚ پجشکي علۊم ٚ دانشکده]
==جور وا جور==
*[https://web.archive.org/web/20130908083410/http://www.ershadtoneka.ir/ تۊنکابؤن ٚ فرهنگ ٚ ايداره]
*[https://web.archive.org/web/20081017001853/http://www.tonekabon-city.ir/ تۊنکابؤن ٚ شأرداري]
*[https://web.archive.org/web/20081222214903/http://www.mazand.medu.ir/2041/index.php تۊنکابؤن ٚ آموزش ؤ پرورش]
==تاتاييئن==
<center>
<gallery>
a300.jpg|چشمهکیله پۊرد
a301.jpg|تۊنکابؤن ٚ شأرداري ساختمان
a303.jpg|تۊنکابؤن ٚ کۊ ؤ دامان
</gallery>
</center>
==سربس==
[[جرگه:مازندران ٚ شأران]]
gg71z0tdcdskra2g1jh2t1v1d1wz7si
قالب:-
10
10920
158695
34071
2026-08-09T00:50:06Z
PK2
12897
تغییرمسیر به [[قالب:Clear]]
158695
wikitext
text/x-wiki
#تغییر_مسیر [[قالب:Clear]]
823ismxybvt13ib27gatmyr1mc1chfh
کاسپي دریا
0
18566
158696
157060
2026-08-09T11:23:06Z
گشتاسبی
18413
158696
wikitext
text/x-wiki
{{زيبيل/جاجيگا}}
[[File:CaspianSeaDrainage v1.png|thumb|left|کاسپي دریا دؤر-أ کۊده سامانان]]
[[پرونده:Caspian Sea from orbit.jpg|thumb|left|کاسپي دریا هوايي تاتايي]]
'''کاسپي دریا''' ([[اينگيليسي زوؤن]] ٚ مئن: Caspian Sea) ایته دریاچه ايسه کي اۊن ٚ جه پيلهتر زيمي سر ننأ<ref name="">[http://www.esa.int/esaEO/SEM5GYTLWFE_index_0.html]</ref> ؤ هأن ٚ وأسي اۊن-أ دریا دۊخانده. أ دریا پيلئکي ۳۷۱,۰۰۰ کيلؤمتر ٚ مۊربع ايسه.<ref name=LakeNet">[http://www.worldlakes.org/lakedetails.asp?lakeid=8762 Lake Profile: Caspian Sea]. ''LakeNet.''</ref>
أ دریا نسا ور ایته مۊتمدن ٚ قؤم زيوش گۊدي [[کاسپيئن]] ٚ نامي کي [[گيلک|گيلکان]],تالش ئان,طبری ئان زازاک ئان و... مارقؤم محسۊب به. دۊرۊسسه گه کاسپئن ٚ دریا، دریاچه هيسه اٚمما عملاً [[وؤلگا-دؤن ٚ کانال|وؤلگا-دؤن ٚ کنال]] ٚ جي ايسه [[آزؤف ٚ دریا]]-ا مۊتصله. اي دریاچه زماتی بينه اي تتيس ٚ اۊقیانۊس ٚ جي بؤ گه ايمه خۊشکي اۊن-ه دؤرأچئه. هيتأن نفتي یأ گازي منابع ٚ دارا هيسه یأ دۊنیا بٚیترين خاويار-ه دأره.
أ دریا جۊلف ٚ جيگا ۱۰۲۵ متر جۊلفي دأنه. یته دئه نقلي گه نأ اينه گه وختي کي رۊميئن فأرسه بؤن اي دریاچه ور ؤ اۊن ٚ آو-ه واچيشتن، بيدئن کي اين ٚ اؤ شۊر ايسه همدؤني اۊن-ه دریا دؤخؤندن.<ref>[http://www.factmonster.com/ipka/A0001777.html Large Lakes of the World]. ''Factmonster.com.''</ref>
کاسپي دریا پيلاترين دؤرأچئه دریا دۊنیا مئن هيسه گه اۊن-ه خۊکفا دریا-ني دؤخؤنن.<ref>https://doi.org/10.1016%2Fj.euras.2010.10.009</ref><ref>https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/08/16/is-the-caspian-a-sea-or-a-lake</ref><ref>http://en.kremlin.ru/supplement/5328</ref> اي دريا یته [[دؤرين-دکأل حؤضه]] هيسه گه [[اۊرۊپا]] یأ [[آسيا]] مئنأ نيأ: [[قفقاز]] ٚ خۊرتؤو، [[مئن-آسيا]] ٚ [[استپ]] ٚ خۊرخؤس، [[رۊسيه]] ثمروند ٚ دشتؤن ٚ نسا بأني گيلان أ [[مازندران]] ٚ کلسیا. اي دریا 371,000 کيلؤمتر ٚ مۊربع مساحت-ه ودأ دأره (اٚلبت دریا ٚ خۊرتؤو ٚ قرأبۊغاز ٚ پيلا سل گه اين-ي آو خلي شۊره بکت). اي مساحت تقريبا [[ژاپؤن|ژاپۊن]] ٚ مساحت ٚ هأندي هيسه. 78,200 کيلؤمتر ٚ مۊکأب-ني اي دریا حجم هيسه. کاسپئن ٚ دريا شۊري تقريبا %1.2 ( 12 گرم هر ليتر ٚ مئن) هيسه گه اي اٚنداجه کيلأکيله دریا'ن ٚ شۊري یک سۊوؤم ٚ جي. کاسپئن ٚ دريا دؤرأچئه نيأ کلسیا-خۊرتؤو ٚ را [[قزاقستان]] ٚ جي، کلسا-خۊرخؤس ٚ را رۊسيه جي، نسا-خۊرخؤس ٚ را [[آذربایجان ٚ جؤمۊري]] جي، نسا را [[ايران]] ٚ جي یأ نسا-خۊرتؤو ٚ را-ني [[تۊرکمنستان]] ٚ جي.
[[فاىل:Caspian Sea relief location map.jpg|بندانگشتی]]
اي دریا 1,200 کيلؤمتر کلسا جي تا نسا ايمتداد دأره یأ اين ٚ مۊتوسط ٚ لختئکي 320 کيلؤمتر هيسه. هيته-ني اين ٚ سطح 27 متر اٚزا دریا'ن ٚ سطح ٚ جي جيتتر نيأ. اين ٚ پيلاترين وؤرۊدي رۊخؤنهني اۊرۊپا ٚ طويلترين رۊخؤنه، وؤلگا هيسه گه دریا ٚ کمجل ٚ کلسیا ٚ را دکلنه یأ رۊسيه کلسیا جي سربس گيره. کاسپي دریا دۊته پۊرجل ٚ حؤضه-ني دأره گه افقي تفاوؤتؤن-ه شۊري یأ دما یأ اکؤلؤجي مئن مۊنجر-أبۊنه. دریا ٚ قعر اين-ي نسایي بينه مئن 1,025 متر-ه رسنه گه زمي دۊوؤمي طبيعي غیراۊقیانؤسي پۊرجل ٚ دؤنه بایکال ٚ دریاچه (1,180 متر) پسي محسۊب بۊنه. [[باکۊ]] (آذربایجؤن ٚ نيشتنگا) بأني [[مٚخاچقلأ]] (داغستؤن ٚ نيشتنگا) اي دریا ٚ مۊهمترين بندري شأرؤن محسۊب بۊنن.
کاسپي دریا پۊر پۊر ٚ جانوري گۊنهأن ٚ زيويشر محسۊب بۊنه گه ايسه اۊشؤن ٚ خلئن ٚ زيوش خطر دکته. دمغأکه تتريج سددؤني گه اي دریا وۊرۊدئن ٚ رای ٚ مئن چاؤده نأن بأني جهاني گرمش ٚ دؤني پيشويني بؤبؤ نأ گه ميلادي ۲۱ ٚ قرن ٚ مئن اي دریا ملأزيشا مساحتي خۊ شئه خأنه چيکأدأن.<ref>https://doi.org/10.1038%2Fs43247-020-00075-6</ref><ref>https://theconversation.com/the-caspian-sea-is-set-to-fall-by-9-metres-or-more-this-century-an-ecocide-is-imminent-152229</ref><ref>https://www.nature.com/articles/377673a0</ref>
== وۊرۊدئن ==
طويلترين رۊخؤنهأني گه کاسپي دریا-یأ منتهي بۊنن:
* وؤلگا 3,531 کيلؤمتر
* اۊرال 2,428 کيلؤمتر
* کۊرا 1,515 کيلؤمتر
* اٚسپيرۊ 670 کيلؤمتر
* تئرٚک 623 کيلؤمتر
#
#
#
#
#
==درىا نام==
=== درىا نام دۊنىا سامانان ٚ مئن ===
پۊر پۊر ٚ زوؤنؤن اي دریا ٚ ديمهأن گۊتنکس دأرن گه اۊشؤن-ي پۊرگۊتنکسترينؤن [[رۊسي زوؤن|رۊسي]]، [[قزاقي]]، [[تۊرکٚمني]]، [[گيلکي زوؤن|گيلٚکي]]، [[تالشي زوؤن|تالشي]],طبری یا [[آذرباىجاني زوؤن|آذربایٚجؤن ٚ تۊرکي]] هيسن. رۊسي یأ قزاقي مئن اي دریا' کاسپين دؤخؤنن. گيلٚکي مئن پيله دریا نؤم ٚ جئم شناس هيسه هيته-ني مازندرؤن ٚ مئن اۊن-ه مازرۊن ٚ دریۊ دؤخؤنن. تۊرکي مئن خزر أ تۊرکٚمني مئنأني هزر دؤخؤندن بۊنه.
دئبأخي زوؤنؤن ٚ مئن-ني گه اي دریا ٚ دؤر ٚ بر دنئن رایجترين نؤم کاسپين هيسه. اٚلبت اعراب اۊن ٚ معرب ٚ جي یأني قزویٚن ايستفاده کۊنن. خلي تۊرکي زوؤنؤن أ فارسي مئن-أن خزر ٚ نؤمي مشهۊره.
أ درىا نام ويشتر کشورانˇ مئن هۊ کاسپي درىا (caspian sea) ایسه ؤ ايرانˇ مئن اۊنˇ نام ''خزر'' ثبت بۊبؤسته کي گۊتن أ نام، أ درىا ره دۊرۊس نيه ؤ اۊنˇ أصلي نام کاسپي درىا ايسه، چؤن أ درىا قديمي ؤ أصلي ساکنان، کاسپیان بؤن. خزران ایته وحشي ؤ مۊهاجر قؤم ؤ ايته جه تۊرکانˇ طاىفهئان بؤن کي چينˇ کلسيا ؤ مغۊلستانˇ بيابانˇ جه، کاسپي درىا ور ؤ قفقازˇ کلسيا-یه کۊچمال بۊگۊده بؤن ؤ هميشک ايرانئن ؤ گيلانئنˇ أمرأ دۊشمن بؤن. آخرپسي ني رۊسان اۊشان-أ قلمرؤ-یه فترکستد ؤ ويران-ه گۊدد ؤ اۊشان قؤم ني مؤنقرض-أ بؤسته.<ref>محسنی، محمدرضا ۱۳۸۹: «پانترکیسم، ایران و آذربایجان»، انتشارات سمرقند، ص ۱۰۳</ref>
آفريكانسˇ زوانˇ مئن "كاسپيس"، عربي سامانانˇ مئن ىا عربي زوانˇ مئن ''بحر قزوين'' (قزوين، کاسپينˇ عربي بۊبؤسته ايسه)، كاتالانˇ زوانˇ مئن "كاسپيا"، دانماركي زوان "كاسپيسكه"، [[آلماني زوؤن|آلماني]] "كاسپيشز"، [[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]]ˇ مئن "كاسپين"، اسپرانتؤ مئن "كاسپيو"، [[ايسپانيايي زوؤن|ايسپانيايی]] "كاسپيو"، اِستي زوان "كاسپيا"، [[فرانسوي زوؤن|فرانسوي]] "كاسپين"، پنجابي "كسپيئن"، پرتقالي "كاسپيو"، روماني "كاسپيكا"، قزاقي "كاسپين"، سومالي"كاسپين/قزوين"، اؤردۊ "بحيره قزوين". [https://web.archive.org/web/20181008115712/http://parssea.org/?p=2106]
=== متۊن ٚ مئن ===
فردؤسي شاهنامه مئن هرجا کي أ درىا نام بأمؤ اۊنˇ نام (دریای گیلان) ذکر بۊبؤسته ؤ أن نشان دهه کي دوارستهأنه مئن أ درىا نام گیلان بۊ و أ لقب أمرأ دۊخانده بؤستي.
== شۊري ==
اۊ جيگايي کي تازه اؤ اۊ درىاچه دۊرۊن أىه، درىاچه اؤ کمتر شۊره تا باخي جيگایان. مثلا کاسپيئنˇ کلسيا واوينؤنˇ مئن، اؤ تازهتر ايسه ؤ کمتر شۊره. امّا ايرانˇ نزديکي، شۊري پۊره ؤ اؤِ تازگي کم.
== کاسپي درىا بندري ؤ مۊهم شأران ==
مۊهترين بندري شأرؤني گه اي دریا ور نأن رۊسيه مئن ماخاچقلأ، آذربایجؤن ٚ مئن باکۊ، قزاقستؤن ٚ مئن [[آکتاو]] (یا آقتاو)، ايران ٚ مئن [[أنزلي|اٚنزٚلي]] یأ تۊرکمستؤن ٚ مئن تۊرکمنباشي هيسه.
* [[آستارا (آذربایجؤن ٚ جؤمۊري)|آستارا]]، آذربایجؤن ٚ جؤمۊري
*[[آقتاو|آکتاو]]، قزاقستؤن
* [[آستارا]]، ايران
*
* [[أنزلي|اٚنزلي]]، ايران
* [[باکو]]، آذربايجؤن
*
* [[بابلسر]]، ايران
* [[تۊرکمنباشي|تۊرکٚمنباشي]]، تۊرکمنستؤن
* [[تۊنکابؤن|تنکابؤن]]، ايران
*[[دربند]]، رۊسيه
* [[چالۊس]]، ايران
*
*[[رۊدسر|رۊدٚسر]]، ايران
* [[سختسر|سختٚسر]]، ايران
*
*
*
*[[فریدونکنار|فريکنار]]، ايران
*[[کاسپيسک|کاسپييسک]]، رۊسيه
* [[لنکران]]، آذربايجؤن
*[[مٚخاچقلأ]]، رۊسيه
*[[محمودآباد|مأمۊدآباد]]، ايران
*[[نوشهر|نؤشأر]]، ايران
*[[نور (شهر)|نۊر]]، ايران
=== مئنپوشتهأن (جزيرهأن) ===
* [[آشوراده]]
* [[بولا]]
* [[قرأسو]]
== دئبار ==
تخمين بزه بۊبؤ کي کاسپي دريا، ۳۰ ميليون سال عومر بۊگۊده دأنه ؤ ۵.۵ ميليون سال پيش، اي درىا خۊشکي دؤراکۊده ؤ بۊبؤسته درىاچه.
[[هۊتؤ غار]] ([[بهشهر]]ˇ نزديکی) مئن کشفياتی به دس بومؤ کي نشان دهه کي أن درىا دؤر ؤ بر، ۷۵۰۰۰ سال پيش آدم زيوش گودي.[https://web.archive.org/web/20070710075729/http://www.iran-daily.com/1385/2717/html/focus.htm]
== جۊغرأفي ==
اين ٚ جۊغرافي عرض ۳۷ درجه تا ۴۷ (کلسایي) هيسه.
== أشأنم بیدينيد ==
* [[باکو]]
* [[آرال ٚ دریاچه]]
* [[ايران]]
* [[گيلان]]
* [[مازندران]]
== جیرنویس ==
* [http://www.iranchamber.com/geography/articles/names_of_caspian_sea.php Names of Caspian Sea ]
*درىا نام دۊنىا سامانانˇ مئن [https://web.archive.org/web/20181008115712/http://parssea.org/?p=2106<nowiki>]</nowiki>
{{جیرنویس}}
==سربس==
[[جرگه:دریا]]
pjfs53hgcql04qvb6dj8jcfi5urh2h5
Iran
0
63529
158694
2026-08-08T17:10:18Z
For2jss
18740
تغییرمسیر به [[ايران]]
158694
wikitext
text/x-wiki
#تغییر_مسیر [[ايران]]
khyyp9nkzp3jmqizcg8loyt9vksdjzm