Wikipedia glkwiki https://glk.wikipedia.org/wiki/%DA%AF%D8%AA%CB%87_%D9%88%D9%84%DA%AF MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter مديا خاص گب کارگير کارگيرˇ گب Wikipedia مدي Wikipedia فاىل فاىلˇ گب مدياويکي مدياويکي گب قالب قالبˇ گب رانما رانما گب جرگه جرگه گب همزمت وؤت همزمت وؤتˇ گب ماجۊل ماجۊلˇ گب Event Event talk 0 14116 158843 158403 2026-10-20T13:34:16Z ~2026-55814-19 19068 /* */ 158843 wikitext text/x-wiki {{ناقص}} {{زيبيل/بنا}} زوان [[آدم]]ˇ توانایی ایسسه که اونه امره تینه یکته پیچیده ارتباطی [[سیستم]]ه بدأری و اونˇ جی ایستفاده بوکونی، هینˇ خؤنی زوان تینه سیستمه جی یکته خوجیر مثال به حیساب بأی. علمی که اونˇ مئن زوانˇ سر تحقیق کؤنن، [[زوان شناسی]] گوته بنه. تخمین زئنن زوانؤنی که دونیا مئن هنأن شیش هیزار تا هف هیزار ببی. هرچن ای میؤنه پور اختلاف هننأ که چی تینه زوان نؤم بگیری و چه وا [[لهجه]] دوخؤندن. طبیعی زوانؤنˇ امره، کلام و [[اشاره ای زوان]]ه امره شأنه گب زئن و علاوه نی شأنه اوشؤنه [[اینکود]] گودن و [[صوت]]ی و [[تصویر]]ی فایل و [[لمسی استیمولی]] در اردن؛ در مثال شأنه [[گرافیک]]ی نیویشتن و [[بریله خط]] و [[ویستل]] گودنه نؤم بوردن. هین واسه که آدمی زوان یکته موستقل کیفیت دأنه. اگر یکته عمومی مفهومه در نظر بگیریم، زوان تینه بیاموجی یا امی پیچیده ارتباطه سیستمه مئن ایستفاده ببی که ای کاره شناختˇ توانایی امره کؤنه؛ یا تینه توضیح بدأی که ای سیستمؤنه ترکیب بؤن چه قانونی دأنن یا یک دسته [[نوطق]] چیطؤ ای قانونؤنه امره بساته بونه. هممته زوانؤن یکته فعل و انفعالی پروسه سر کار کؤنن تا یکته معنیه چاکونن. دهنی و نشانه ای زوانˇ مئن امه شنیم اینه دومبال که [[واج شناسی]] چی گونه و چیتؤ نشؤنأن همدیگر پوشت که قرار گینن [[کلمه]] یا [[تکواژ]] بنن یا [[نحو]]ˇ دستور شنه اینه دومبال که چیطؤ کلمه ن و تکواژؤن همدیگره امره مجتمع بنن و [[عبارت]] و [[نوطق]] چاکؤنن. آدمؤنˇ زوانؤن یکتا ایسسه چون [[ساخت (زوان)|ساخت]] و [[ارجاع (زوان)|ارجاع]] و [[جابجایی (زوان)|جابجایی]] دأنه و جامعه شکل گیتن و آموتنˇ واسی لازمه. زوان یکته پیچیده ساختار دأنه که هم تینه حیوانؤنˇ ارتباطی زوانه بداری و هم پور کلمه بندی دأنه که تینه با معنا ببی. گونن که وقتی تازه انسان تبارؤن تفاق دکتن و حق سعی بؤدن که خوشؤنه ارتباطی سیستمه سرأگیرن، بوتؤنسن خوشؤنه ذهن و فیکره همدیگرئبه بوگؤن. یکته نظر هننأ که گونه زوانˇ ساتته بوؤن، هو زمت بو که آدمؤنˇ [[مغز]]ˇ اندازه ویشترأبؤ، هیطؤ نی باخی زوان شناسؤن گونن که زوان هو زماتی که نیاز بو امه روشن ارتباط و اجتماعی کارکرد بدأریم چاگوده بوبؤ. زوانˇ کار هگیری واسی، چندجا امی مغزه مئن [[پردازش]] بنه اما اونه اصلی پردازش جیگا [[بروکا (مغز)|بروکا]] و [[ورنیکه (مغز)|ورنیکه]] قسمت ایسسن. آدمی زوان، اونه اجتماعی زیندگی مئن، او زماتی که زأک ایسسه بساتته بنه و زأکؤن، شا گوتن، او زمت که حدود سو ساله گی مئن درن تینن خوشؤنه زوانه روان گب بزنن. زوانˇ جی ایستفاده گودن پور به او آدمه فرهنگ ربط دأنه. هین خؤنی قاطع شأنه گوتن که علاوه بر ارتباطی استفاده، زوان، اجتماعی و فرهنگی کارکرد نی دأنه که شأنه [[هویت]]، قشربندی و نی [[اجتماعی گرومینگ]] و [[تفنون]]ه نؤم بوردن. زوان هیطؤ که زمت گوذرنه، روشد و تغییر کؤنه؛ قدیمی زوان و تازه زوانˇ موقایسه گودنˇ جی شأنه اونه تحوله فهمسن. ای موقایسه نوشؤن دئنه که چیطؤ او قدیمی زوان ببؤ الؤنی زوان. او زوانؤنی که یکته [[زوانه خال]]ˇ جی بیته ببؤن بنن یکته [[فامیل زوان]]. او زوانؤنی که الؤن دونیا مئن گب زئه بنن چنته خالˇ مئن جا گینن که [[هیند و اروپایی زوان|هیند و اروپایی زوانؤن]]ˇ خال که [[گیلکی]]، [[اینگیلیسی]]، [[آلمنی]]، [[روسی]] و [[هیندی]] و... ایسسن و [[چین و تبتی زوان|چین و تبتی زوانؤن]]ˇ خال که [[ماندارین]] و [[کانتونی]] و... ایسسن و [[آفریقا و آسیایی زوان|آفریقا و آسیایی زوانؤن]]ˇ خال که [[عربی]] و [[امهری]] و [[سومالیایی]] و [[عبری]] و... ایسسن و [[بانتو زوان|بانتو زوانؤن]]ˇ خال که [[سواهیلی]] و [[زولو]] و [[شونا]] و هیزارؤن زوانی که [[آفریقا]] مئن گب زئه بنه ایسسن. گوته بنه که 50% تا 90% زوانؤنی که الؤن اوشنه امره گب زئه بنه تا 1673 [[گیلکی تقویم|گیلکی سال]] جه بین شونن. == تعریف == گیلکی زوانˇ مئن، زوان یکته کلمه ایسسه که هیند و اروپایی خالˇ مئن جا گینه و آدمی گب زنی سیستمه اشاره کؤنه. زوان دیگر چیزؤنئبه نی اشاره بنه که در مثال شأنه یکته عضو، آدمی [[دهن]]ˇ مئن که اونه امره غذا [[مزه|مزأ]] فهمنیم و [[کامپیوتر]]ˇ مئن، او برنامه انی که امی کامپیوتره راتؤدئننه گونن [[کامپیوتری زوان]]ˇ امره بنویشته بوبؤ. ای جور استفاده زوانˇ جی کامپیوترˇ مئن، ایته نشانه ای سیستم ایسسه که اطلاعاته اونه امره [[رمز]]ی کؤنن یا اونه رمزه بازا کؤنن. ای وانیویسˇ مئن وقتی زوانˇ جی گب زئنیم امی منظور او آدمی توانایی ایسسه که آدمه طبیعی زوان گوته بنه و اونه زوان شناسی مئن تحلیل کؤنن. اگر زوانه یکته [[سوژه]] در نظر بگیریم، زوان دوتته ابتدایی معنی دأنه، یکته [[انتزاع]]ی مفهوم و دیگری زوانی سیستم گیلکی زوانˇ مورسؤن. [[سوییس]]ی زوان شناسکتأ [[فردیناند د سوسور]]، که [[مودرن زوان شناسی]]ه تنظیم بؤده و اونه آشکار فرمول بندی بؤده، خوده "زوان"ˇ که فرانسوی مئن langue بونه، زوانه مفهوم جا بکار ببورده. زوان(langue) به عنوان یکته زوانی سیستم و گفتگو(parole) یکته مشخص نمونه، زوانه فئفتن و اونه استفاده گودنه واسی. وقتی زوانˇ جی گب زئنیم، یعنی یکته عمومی مفهومه جی، تعریفؤن تینن فشار بأرن او پدیده ظاهری فرقؤنه فهمسن واسی. ای تعریفؤن نی لازمه تفاوت بنأن زوانه مفهومه با یکته زوانه آموتنه روش. و هیطؤ نی تعریف آگاهی دئنه ناسازگار مدرسه ای زوانشناسی تئوریئنه تفاوته. ===== هوشی استعدا، اندام یا غریزی ===== یکته تعریف گونه که زوانˇ سربس یکته هوشی استعداد ایسسه که ایجازه دئنه آدمؤن بوتؤنن زوانی رفتاره بدأرن تا بوتؤنن زوانه باموجن و بساجن و نطق بوکونن. ای تعریف تأکید کؤنه زوانه کلیته سر همته آدمؤنه مئن و تأیید کؤنه آدمؤنˇ مئن زوان زیستی پایه دأنه و یکته توسعه ایسسه که آدمؤنه مغزˇ مئن چاکوده بوبؤ. ==خطردکتن== <small>''أصلˇ وأنيويس: [[خطردکته زبؤن]]''</small> ىپاره زبؤنؤن خطر دکئنن ؤ امکان دأنه کي فککئن (مؤنقرضأبۊن) ىا فکئنن. زوانشناسي مئن أمه ىکته اصطلاح دأنيم: خطردکته زبؤن (Endangered language). ىکته زبؤن وختي خطردکته' (خطرˇ مئن دکته) کي اي خطر بۊبۊن کي دئه کارأگيتن أجي دککئه، ويشترأني اينˇ وأسي کي دئه اينˇ زينده گۊتنکسؤن ؤ گبزئنکسؤن خئلي کمن. أگه تمؤمˇ خۊشˇ گبزئنکسؤنه دس أجي هأدئه، بنه ىکته فکته زبؤن (Extinct language). ىۊنئسکؤ (UNESCO) چار ته مۊقؤم ىا رج تعريف بۊده زبؤنؤنˇ خطر دکتن ئبه کي أمن (خطردنکته) تا فکته (مؤنقرض بۊبؤ) بنه. # بيدفاع #أزأ خطردکته #خئلي خطردکته #بدجۊر خطردکته ==سربس== [[Category:زوان]] hskpvpaenkv2tq0ey5mj29734svj8m6 0 14940 158842 65103 2026-10-20T13:33:22Z ~2026-55814-19 19068 /* */ 158842 wikitext text/x-wiki {{زيبيل/بنا}} '''خؤنه''' ایته ساختمؤن ایسه که آدمی یا باخيˇ آفریده‌انˇ واسی (سکˇ مورسؤن) سرپنا ایسه<ref>Shelter By Lloyd Kahn. Shelter Publications, Inc., May 1, 2000.</ref>. خؤنه تینه ىکته [[کؤتام]]ˇ موسؤن پور ساده ببون یا ایلات و عشایرˇ سرپنا مورسؤن ببی یا یکته پیچیده ساختمؤن ببی که اينˇ سيستم پور پیچیدهٰ<ref>Schoenauer, Norbert (2000). 6,000 Years of Housing (rev. ed.) (New York: W.W. Norton & Company).</ref><ref> "[http://clerk.house.gov/member_info/TTD-113.pdf housing papers]" (PDF). clerk.house.gov. Retrieved December 18, 2012.</ref>. او اجتماعی واحد که یکته خؤنه مئن زیندگی کؤنن، خؤنواده دوخؤنده بنه.{{سربس}} معمولن خؤنواده تعدادی آدم ایسن که همدیگرˇ امره فامیل ایسن هرچند که یکته خانواده تینه دیگر اجتماعی گروه‌ؤن ببن یا حتی بی نسبت آدمؤن ببن. == خؤنه ديريني == === طرح === اولي چي که خؤنه ان ٚ مئن در نظر گيته بۊنه اينه که معمار اۊ کسؤني واسي که خأنن خؤنه مئن زيندگي بۊکۊنن چندته اۊتاق در نظر گينه. اۊ چي که الؤن اۊنه "طراحي داخلي" دۊخؤنن الؤن ىکته پۊر طرفدار دانشگایي رشته ایسه که خؤنه ديرینىه در نظر گينه. اگر بخأىم طراحي داخلي پىه بگيريم فنگشۊيىه رسنيم که ىکته چيني روش ايسه که خؤنه ا به چن قسم تقسيم کؤنه ؤ آب، باد، وارؤن ؤ ديگر طبيعي پارامترؤن ٚ امره در نظر گينه که ىکته خؤنه مئن کؤره عشق ٚ جا، کؤره استراحت ٚ جا، کؤره قۊدرت ٚ جا ؤ ديگر چيزؤن ایتؤ چيؤن ٚ مۊرسؤن تينه ببي. فنگشۊيي گۊنه که هرجايي خؤنه مئن تینه آدمي حال ٚ سر اثر بدأري؛ هرچن که علم اونه قبۊل ندأنه. === وابينؤن === ويشتر خؤنه ان چندته پيله اۊتاق دأنن که چندته تخصصي توابع دأنن ؤ چندته کوچتاى اۊتاق که تينن ديگر دلاىل ٚ واسي چاکۊده بۊبؤبن. اۊشؤن تينن شامل زندگي/خۊردن ٚ جا، خۊتن ٚ جا ىا شۊردن ؤ دميشتن ٚ جا ببن. بعضي خؤنه ان گرم ٚ اؤ، سرپۊشيده اسطلخ، سرپۊشيده بسکتبال ٚ زمين ؤ ديگر چيؤن دأنن. سنتي کيشاورزي جوامع ٚ مئن اهلی حىوانؤن ٚ جا، کرک ؤ گئو مورسؤن تينه آدمؤن ٚ خؤنه امره مشترک ببي. معمۊلي خؤنه ان ٚ مئن، معمولن خۊتنه اۊتاق، حمام، آشپزخؤنه ؤ ىکته نشيمن اۊتاق هنأ. قدیمه آمريکايي خؤنه ان چارضلعي بؤن که ىکته سردي دأشت که خؤنه وسط هنأبۊ ؤ چارته اۊتاق اون ٚ دؤر گۊدن. چيزي که الؤن اۊنه اضافه ببؤ ىکته گاراژ ايسه. === خؤنه داخلي تاريخ === تا الؤن خئلي کم دؤنيم که چۊتؤ داخلي معماري پيشرفت بؤده اما شأنه سراگيتن ٚ واسی قديمي پناگاهؤنه در نظر گيتن. باخي نظرىه ان گۊنن که اولي معماري اصۊله خأ اۊ خؤنه اني مئن که چۊب ؤ ولگ ؤ گل ٚ امره چاگۊده ببؤ یاتتن. یا شأنه اولي کۊمه اني که بشر بساته مئن داخلي معماریه یاتتن<ref>Hill, Jonathan, “Immaterial Architecture”, New York: Routledge, 2006.</ref>. فيليپ تابؤر گۊنه که هۊلنده خؤنه ان که 17مي قرن ٚ پسي بساته بۊبؤنه شأنه به عنوان بیس امروزي خؤنه ان به حيساب اردن: "تا اؤره که امه خؤنه ايده جي سۊراغ دأنیم، اي خؤنه ان هۊلندئنه خؤنه ایسن که ايجۊر خؤنه دخؤنده بنه. اي ايده مربۊط به اولي ربع قرن 17مي قرن ٚ مئن ايسه که هۊلند ٚ مئن بي نظير سرماىه تجمع پىدا کؤنه ؤ اي باعث بنه که مردۊم خۊشؤنه خؤنه واسي خرج بۊکۊنن."<ref>Tabor, Philip, "Striking Home: The Telematic Assault on Identity". Published in Jonathan Hill, editor, Occupying Architecture: Between the Architect and the User.</ref> === عمومي اۊتاقؤن === وسطا قرۊن ٚ مئن مردۊم ويشتر خۊشؤنه فعالىتؤن ؤ مراسمؤنه خۊشؤنه خؤنه مئن گینن. هيتؤ ني خؤنه ويشتر مردۊمه جا فاميل، بستگؤن، کارکۊنؤن ؤ مىمؤنؤن ؤ هيتؤ کسؤن بۊبؤ. اۊ کسؤن ٚ سبک زينديگي جمعي بۊ ؤ به چيزؤني پيله سالؤن اجرا واسي، ناهار خۊري ؤ نشست ٚ جا ؤ همديگر ٚ امره خۊتنه جا نىاز داشتن.<ref>"[http://www.middle-ages.org.uk/manor-house.htm Manor House]". Middle-ages.org.uk. May 16, 2007. Retrieved January 4, 2012.</ref> === اتصالي اۊتاق === پؤنزهؤمي ؤ شؤنزهؤمي قرنˇ مئن که ايتالىا رؤنسانسˇ دؤره بو، '''پالازؤ''' خؤنه اي بۊ که پۊر اۊتاق بؤن که همديگره وصل بؤن. بر خلاف ديگر خؤنه ان هدف پالازؤن ٚ اۊتاقؤن هرته ديگر اۊتاقؤنه امره چندته در ٚ امره راه داشتن. اي درؤنه سيستمه رابطن ايوانز به نؤم "ادجؤىند" نؤم بئنه که ىکته گسسته ماتريس به نظر هنن اما در کل پىوسته ايسن<ref>Evans, Robin “Translations from Drawing to Building: Figures, Doors and Passages” London: Architectural Associations Publications 2005</ref>. اي که اجازه دئنه هر کسي ىکته اۊتاق ٚ مئن آزادي امره بشي ديگر اۊتاق مئن باعث بنه که شخصي حريم جه بىن بشی. == سربس == {{reflist}} [[رده:مردوم]] csp6zj2x0jnqv29zqqhii97pijsdr0x