Vikipetã gnwiki https://gn.wikipedia.org/wiki/Kuatia_%C3%91epyr%C5%A9ha MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Medio Mba'echĩchĩ Myangekõi Puruhára Puruhára myangekõi Vikipetã Vikipetã myangekõi Ta'ãnga Ta'ãnga myangekõi MediaWiki MediaWiki myangekõi Tembiecharã Tembiecharã myangekõi Pytyvõ Pytyvõ myangekõi Ñemohenda Ñemohenda myangekõi TimedText TimedText talk Módulo Módulo discusión Evento Evento discusión Pindoráma 0 1932 138400 138167 2026-09-24T16:33:44Z Trooper57 17945 138400 wikitext text/x-wiki {{Renombrar|Brasil}} {{Infobox_País | nombre_oficial = ''República Federativa do Brasil''<br /> Tetã Joaty Pindoráma | nombre_común = Pindoráma | de = de | imagen_bandera = Flag of Brazil.svg | imagen_escudo = Coat of arms of Brazil.svg | imagen_escudo_tamaño = 110px | símbolos = | imagen_mapa = BRA orthographic.svg | lema_nacional = Tekoitépe ha ñakãrapu'ãme'' ([[Poytugañe'ẽ]]me: ''«Ordem e Progresso»'') | himno_nacional = [[Ta'ãnga:Hino Nacional Brasileiro em Guarani (abreviado) - Acústico e Orquestra Philharmonia.ogg|Hino_Nacional_Brasileiro_em_Guarani_(abreviado)_-_Acústico_e_Orquestra_Philharmonia]] | capital = [[Vrasília]] | capital_población = 2.789.761 ([[2013]]) | ciudad_principal = [[São Paulo]] | idioma_oficial = [[Poytugañe'ẽ]] | gobierno = [[Tetã Ñembyatypyre]] [[mburuvicharape|mburuvicharapépe]] | dirigentes_títulos = [[Pindorama Mburuvichakuéra|Mburuvicha]] <br /> Tekoviaruvicha | dirigentes_nombres = [[Luiz Inácio Lula da Silva]] | fundación = [[Sãso]] | fundación_hitos = &nbsp;• Mombe'upyre<br />&nbsp;• Ohechakuaava | fundación_fechas = [[Poytuga]] pegua<br />[[7 jasyporundy]] [[1822]]-pe<br />[[29 jasypoapy]] [[1825]]-pe | superficie = 8.514.877 | superficie_puesto = 5 | superficie_agua = 0,65% | fronteras = 14.691 [[kilómetro|km]] | costas = 11.491 km | población = 207.660.929 ([[2017]]) | educación | población_puesto = 6 | población_densidad = 23.8 | PIB_nominal = $ 1.177.706 mil (2006) | PIB_nominal-año = 2007 | PIB_nominal_puesto = 10 | PIB_nominal_per_cápita = $ 6.220 (2007) | PIB = $ 1.804.593 mil | PIB_año = 2006 | PIB_puesto = 8 | PIB_per_cápita = $ 9.531 (2007) | IDH = 0.765 | IDH_año = 2019 | IDH_puesto = 84 | IDH_categoría = <span style="color:#009900;">alto</span> | moneda = [[Real (viru)|Real]] (R$, <code>BRL</code>) | gentilicio = Pindoramagua | horario = [[UTC]]-5 guive [[UTC]]-2 peve, aravo ete ha'e: [[UTC]]-3 | cctld = .br | código_telefónico = 55 | prefijo_radiofónico = ZVA-ZZZ, PPA-PYZ | código_ISO = 076 / BRA / BR | miembro_de = [[ONU]], [[OEA]], [[Unión de Naciones Suramericanas|CSN]], [[CPLP]], [[Mercosur]], [[CIN]], [[OEI]], [[G8+5]] }} '''Pindoráma''' ([[Poytugañe'ẽ]]me: ''República Federativa do Brasil''<ref>{{Cita publicación |url=http://www.exteriores.gob.es/documents/fichaspais/brasil_ficha%20pais.pdf |título=Ficha país Brasil |publicación=Ministerio de Exteriores de España}}</ref><ref>{{Cita web |título= Constitución Política de la República Federativa del Brasil, 1988 |url= http://www.eclac.cl/oig/doc/BRA1988ConstitucionFederal.pdf |formato= PDF |fechaacceso= 17 de diciembre de 2011 |title= Archive copy |accessdate= 2017-12-19 |archivedate= 2012-01-11 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20120111073512/http://www.eclac.cl/oig/doc/BRA1988ConstitucionFederal.pdf |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20120111073512/http://www.eclac.cl/oig/doc/BRA1988ConstitucionFederal.pdf |fechaarchivo= 2012-01-11 }}</ref> térã ''Brasil'') ha'e [[tetã|tetã hekosãsóva]] tuichavéva [[Ñemby Amérika]]pe ha [[Tetãnguéra rysýi tuichakuére|tetã tuichavéva poha]] opa Yvýpe ha [[Tetãnguéra rysýi ava hetakuére|tetã pokõiha]] orekovéva tapichakuéra ipype. Pindoráma retã añónte pe oñeñe'ẽhápe [[Poytugañe'ẽ]] yvyrusu [[Amérika]]pe. Pindoráma ijypykue opaichagua, hetaite umi oúva tetã ambuévagui, tetã tuichaikue rupi ojehecha umi ijypykuéva [[Európa]], Amérika, [[Áfrika]] ha [[Ásia]] pegua, ha hetaiterei ojopara. Opyta kuarahyresẽ ngotyo [[Ñemby Amérika]]pe; ijerére ojejuhu yvate gotyo [[Venesuéla]], [[Guyana|Gujána]], [[Surinam|Surinã]], [[Gujána Hyãsiapegua|Gujána Hyãsia pegua]] ha [[Paraguasu Atlántico|Paraguasu Atlántiko]]; kuarahyresẽ ngotyo Paraguasu Atlántiko jey ojejuhu; ñemby gotyo tetã [[Uruguái]]; kuarahyreike gotyo [[Arahentína]], [[Paraguái]], [[Volivia|Vorívia]] ha [[Peru]]; ha yvate kuarahyreike gotyo [[Kolómbia]]. Ko tetã hembe'y haimete opa tetã rehe Ñemby Amérika pegua, nahembe'ýinte [[Chíle]] ha [[Ekuatóry]] rehe. Pindoráma iléi guasu ãgagua, ary 1988 pegua, he'i Pindoráma ha'eha [[Tetã Ñembyatypyre]] [[mburuvicharape|mburuvicharapépe]]. Ipype oĩ [[Tetãvorekuéra Vrasilgui|26 tetãvore ha peteĩ Táva Hekosãsóva]] hérava [[Brasilia]], péva hína Pindoráma itavusu. Ijyvy apekue niko amo 8.514.876,599 km², upéicha hína 47,9% Ñembyamérika yvýgui,<ref name = "Área">{{Cita web |url=http://www.ibge.gov.br/home/geociencias/cartografia/default_territ_area.shtm |título=Área territorial oficial |idioma=portugués |fechaacceso=10 de octubre de 2002 |publicación=Resolução da Presidência do [[IBGE]] de n.º&nbsp;5 (R.PR-5/02)}}</ref> hyepýpe oĩ 5.570 táva ha amo 207.660.929 tapicha ary [[2017]] jave. [[São Paulo]] hína táva tuichavéva Pindoráma pegua, oreko amo 11.821.876 tapicha. Oguereko avei Pindoráma ypa'ũnguéra [[Paraguasu Atlántiko|Atlántikope]]: ''Penedos de São Pedro e São Paulo'', ''[[Fernando de Noronha]]'' ha ''[[Trindade e Martim Vaz]]''. Pindoráma ohupyty isãso ára [[7 jasyporundy]] ary [[1822]] jave, tetã [[Poytuga]] pegua, ha upéi hekosãsóvo oiko ko Mburuvi Pindoráma, imburuvichavete peteĩha ha'e akue karai [[Dom Pedro I]]. Pindoráma [[tavakuairetã]] oñepyrũnte ary 1889 jave, karai [[Deodoro da Fonseca]] (Pindoráma rendota peteĩha) omohu'ã ku Pindoráma Mburuvi. == Pindoráma réra == Ko ñe'ẽ "Pindoráma" ou tupiñe'ẽ: ''pindo-rãma'' térã ''pindo-retãma'', ha he'ise [[Mbokajaty|pindoty]] retã. Pindoráma héra [[Poytugañe'ẽ]]me ha'e ''Brasil'' ha oje'e ou latín ñe'ẽ, ha he'ise ''[[pytã|pytã tatapỹicha]]'', hákatu, ko'ãga ''Brasil'' ha'e peteĩ yvyramáta réra ([[:es:Paubrasilia echinata|Palo Brasil]]), oĩ va'ekue hetaiterei Pindoráma retãme oguahẽvo umi Poytugagua. Ymaite Pindoráma hérakuri ''Monte Pascoal'' (ava kuéra [[poytuga|Poytugagua]] oguahẽvo Pindoráma retãme, ary 1500-pe), ha upéi oñembohéra chupe ''Ypa'ũ Vera Cruz'', ''Santa Cruz Retã'', ''Nova Lusitânia'', ''Cabrália'', ha ambuéva. == Tembiasakue == ===Ñepyrũ ha Kolónia ára=== [[Poytuga]] oguahẽ akue Pindorámame [[jasyrundy|jasyrundý]]pe ary 1500 jave, oguahẽvo karai [[Pedro Álvares Cabral]] ygarataty. [[Európa]] avakuéra ñeguahẽ mboyve, oĩ va'ekue amo 2.000.000 Pindoráma ypykue Amérika tee pegua.<ref>{{Cita web |title=Archive copy |url=http://www.sic.inep.gov.br/index.php?option=com_content&task=view&id=161&Itemid=83&lang=br |accessdate=2013-09-18 |archivedate=2011-05-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110519222451/http://www.sic.inep.gov.br/index.php?option=com_content&task=view&id=161&Itemid=83&lang=br |título=Archive copy |urlarchivo=https://web.archive.org/web/20110519222451/http://www.sic.inep.gov.br/index.php?option=com_content&task=view&id=161&Itemid=83&lang=br |fechaarchivo=2011-05-19 |fechaacceso=2013-09-18 }}</ref> Avakuéra tee oĩ va'ekue Pindorámame hetã guasu heta (avakuéra no'õngue guasu oiko va'ekue Pindoráma apekuére), umi tetã tuichavéva ha'e va'ekue upe tupi-guarani, upe ''macro-jê'' ha upe aruáko. Tupi-guarani niko mbohapy aty oñemohenda va'ekue: [[guarani]], tupiniki ha tupinamba. Pe tupikuéra oĩva tetãvore [[Rio Grande do Sul]] guive amoite [[Rio Grande do Norte]] peve, paraguasu Atlántiko rembe'ýre. Oñepyrũ ary 1534 jave upe kolónia ojapo Poytuga Pindorámame, upe mburuvichavete Huã III omboja'óvo Pindoráma 12 tetã'i oúva ñemoñarégui rupive (''capitanías hereditarias''), hákatu ko ñemboja'o ndoikoitéi, ha ary 1549 jave pe mburuvichavete omoĩ umi Sãmbyhyhára Guasu (hérava ''Governador'') ojokuái hag̃ua Pindoráma rehe. Saro'y XVI jave, [[eiratã]] ha'e akue pe mba'epy Pindoráma oñemuvéva, upéicha [[Poytuga]] [[Mburuvi|mburuvi]] oñepyrũ ogueru [[Áfrika|Áfrikagua]] tapichakuéra ([[Angola|Angóla]], [[Nihéria]], [[Senegal|Senegál]], [[Mosambíke]], [[Marfil Rembe'y]], [[Gána]], [[Yvyáfrika]], [[Gynéa Mbisáu]]) ha [[Ásia|Ásiagua]] ([[Índia]], [[Kuarahyresẽ Timor]], Makáu, [[Chína Tetarã Retã|PRC]]) pegua omba'apo hag̃ua [[Tembiguái reko|tembiguái]] monambipyre ramo [[Takuare'ẽ|takuare'ẽndýpe]]. Oikógui ñorairõ guasu [[Hyãsia]] rehe, Poytuga ipu'aka ha oñemomba'e táva [[Rio de Janeiro]] rehe ary 1567 jave, ha upéi táva [[São Luís]] rehe ary 1615 jave. Upéicharõ, ary 1669 jave oñemomba'e heta táva mbarete rehe [[Tavetã Joaju]] pegua ha [[Olánda]] pegua, [[Amazonas (Vrasil)|Amasónape]]. Ary 1680 jave Poytuga oñemomba'e [[Uruguái]] rehe. Saro'y XVII ipahápe, pe [[eiratã]] ndaha'evéima mba'epy Pindoráma oñemuvéva, hákatu, ary 1693, heta [[itaju]] ojejuhu [[Minas Gerais]]-pe, [[Mato Grosso]]-pe ha [[Goiás]]-pe, upéicha katu noñehundíri ko Poytuga ikolónia Pindorámame. [[Epáña]] rapichakuéra oñemomba'e jey Uruguái rehe (''Banda Oriental'' hína Uruguái réra upe aja) ary 1777 jave, ha oñemomba'ejeyse Poytuga rendakuéra ambuéva. Hákatu, ojejapo upe ''Jekupytyha San Ildefonso pegua'' ha Epáña noñemomba'evéi mba'evére Poytugágui. Ary 1808 jave, upe ''Poytuga mburuvichavete ñemoñare ha ypykue'' —ha opaite ''Poytuga mburuvichakuéra ha karaikuéra''— oheja Poytuga, okyhyjégui hikuái Mburuvicha [[Napoleón Bonaparte]] rehe, ha'e katu oñemomba'eségui [[Poytuga]] rehe ha oñemomba'émagui heta tetã Európa pegua upe aja; upévare ha'ekuéra oheja Poytuga ha ohopa táva [[Rio de Janeiro]]-pe, upévare táva Rio de Janeiro oiko Poytuga itavusu ramo. Ary 1815 jave, mburuvichavete [[Huã VI]], ''mburuvicha ojokuáiva'' [[Poytuga]] pegua, omoambue Tetã Pindoráma reko, ombopa ''kolónia'' reko, ha he'i Pindoráma ha'eha upe guive "Tavetã Hekosãsóva Poytuga retã megua". Ary 1809 jave, Poytuga oñemomba'e pe Gujána Hyãsia pegua rehe, hákatu, ary 1817 jave [[Hyãsia]] oñembojára jey hese ha ary 1816 jave, Poytuga oñemomba'e jey Banda Oriental rehe, upe rire oñembohéra ''Provincia Cisplatina''. Ary 1825 jave, umi Tetãmi Joaty Ysyry La Plata pegua ha Poytuga oñorairõ, Provincia Cisplatina rehe ([[Uruguái]]), ha ary 1828 jave, ''Provincia Cisplatina'' ohupyty isãso ha osẽ Poytuga ipoguýgui. === Sãso ha Pindoráma Mburuvi === [[File:Independência ou Morte (1888).jpg|thumbnail|left|[[Pedro I Pindoráma]] pegua omoñe'ẽ Pindorama isãso, ára [[7 jasyporundy]] ary [[1822]].]] [[File:Americo-avaí.jpg|thumbnail|right|Ñorairõhára Pindoráma pegua (hovy) ha Paraguái ñorairõhára aty oñorairõ, [[Avay ñorairõ]], [[Ñorairõ Triple Alianza]] pegua.]] {{AP|Pindoráma sãso}} Pe Mburuvichavete [[Huã VI]] Poytuga pegua oho jey [[Europa|Európa]]pe ára 26 jasyrundy 1821 jave ha oheja ita'ýra Pedro de Alcántara, toiko hag̃ua chugui Pindoráma sãmbyhyhára.<ref>Lustosa, pp.&nbsp;109–110</ref> Poytuga porokuái oñeha'ã ojapo jey Pindorámagui peteĩ kolónia.<ref>Lustosa, pp.&nbsp;117–119</ref> Umi Pindoramagua katu ndoipotái upéicha, ha Pedro de Alcántara (Pedro I) oipytyvõ hetãyguakuérape ha oguerosapukái Pindoráma isãso, ára [[7 jasyporundy]] ary [[1822]] jave.<ref>Lustosa, pp.&nbsp;150–153</ref> Ára 12 jasypa, Pedro oiko Pindoráma Mburuvichavete peteĩha ramo ha upe guive ojehero chupe Pedro I, amo ára 1 jasypakõi jave.<ref>Vianna, p.&nbsp;418</ref> Ñorairõ Pindoráma sãso ohekáva oñemyasãi oparupi tetã tuichakue, ñorairõ guasu oiko tetã vore yvategua, yvat ekuarahysẽygua ha ñembyguápe.<ref>Diégues 2004, pp.&nbsp;168, 164, 178</ref> [[Poytuga]] aty ñorairõhára ondyry ipahápe Pindoráma rehe amo ára [[8 jasyapy]] ary [[1824]] jave,<ref>Diégues 2004, pp.&nbsp;179–180</ref> upe rire [[Poytuga]] oñeĩ Pindoráma isãsoha ára 29 jasypoapy ary 1825 jave, jekupytyha Rio de Janeiro pegua rupive.<ref>Lustosa, p.&nbsp;208</ref> Ko tetã léi guasu peteĩha osẽ ára [[25 jasyapy]] ary 1824 jave.<ref>Vianna, p.&nbsp;140</ref><ref>{{cita libro|nombre= José |apellidos=Murilo de Carvalho|título=A Monarquia brasileira|ubicación=Río de Janeiro|editorial= Ao Livro Técnico|año= 1993|página=23|idioma= portugués}}</ref><ref>Calmon (2002), p.&nbsp;189</ref><ref name="Vainfas, p.&nbsp;170">Vainfas, p.&nbsp;170</ref> Ára [[7 jasyrundy]] ary 1831 jave, Pedro I oho jey [[Europa|Európa]]pe oikógui Poytuga Retãygua Ñorairõ, ha omoĩ ita'ýra hérava Pedro II omyengovia hag̃ua chupe, po ary orekóvo pe mitã'i.<ref>Lyra (v.1), p.&nbsp;17</ref> Pe mburuvichavete pyahu, Pedro II, ne'ĩra oisãmbyhykuaa hetãre ha upévare ojejapo mburuvicha aty ojeheróva ''rehénsia''.<ref>Carvalho 2007, p.&nbsp;21</ref> Pe ''rehénsia'' katu heta ñorairõ omoheñói Pindoráma tuichakue.<ref>{{cita libro|nombre= Miriam |apellidos= Dohlnikoff|título= Pacto imperial: origens do federalismo no Brasil do século XIX|ubicación= São Paulo|editorial= Globo|año= 2005|página=206|idioma= portugués}}</ref> Umi oñorairõséva nombohovái katu Pedro II sãmbyhýre,<ref name="Carvalho 2007, p.&nbsp;43">Carvalho (2007), p.&nbsp;43</ref><ref>Souza, p.&nbsp;326</ref> Upe aja, oñepyrũ tetãvore ohekáva isãsorã, Tavakuairetã Rio Grandense ha Tavakuairetã Juliana hekosãso oikóvo pe Farrápo ñorairõ, ombohováiva Pindoráma Mburuvi rehe.<ref>{{cita libro|apellidos= de Laytano|nombre= Dante|fecha= 1983|título= História da República Rio-grandense (1835-1845)|ubicación= Porto Alegre|editorial= Editora Sulina|página= 248|idioma= portugués}}</ref> Pedro II okakuaa ha ipu'aka umi ombohováiva hese, hetã ipu'aka avei mbohapy ñorairõme tetã ambuéva rehe —pe ''Guerra Grande'', pe Aguirre Ñorairõ ha pe [[Ñorairõ Triple Alianza]]—,<ref>Lyra (v.1), pp.&nbsp;164, 225, 272</ref> Amo 1888 jave opa ramo pe [[tembiguái reko]] Pindoramape.<ref>Lyra (v.1), p.&nbsp;166</ref> <ref>Lyra (v.3), p.&nbsp;62</ref> [[File:Operação militar na favela Kelson's, no Rio de Janeiro (38576769730).jpg|thumb|center|Ko árape, Pindoráma ha'e peteĩ pe ivioléntova tetã ko múndo.]] Ára 15 jasyporundy [[1889]] opa [[porokuái peteĩme]], oikógui ''[[Golpe de Estado|golpe de estado]]'', ha oñepyrũ [[tavakuairetã]], upéicha karai ñorairõhára ruvicha hérava [[Deodoro da Fonseca]] oiko [[Pindoráma mburuvichakuéra|Pindoráma rendota]] peteĩha ramo.<ref> Munro, p.&nbsp;280</ref> == Pindorama apekuaa == [[File:Ara ararauna -Blue-and-gold Macaw -head and neck.jpg|thumb|left|150px|[[Kaninde]] niko guyra Pindorámame ojejuhúva.]] Pindoráma hembe'y ipukuiterei, [[Ñembyamérika]] rehe, ha ijerére ojejuhu yvate gotyo [[Venesuéla]], [[Gujána]], [[Surinam]], [[Gujána Hyãsiapegua]] ha [[Paraguasu Atlántico]]; kuarahyresẽ gotyo Paraguasu Atlántiko; ñemby gotyo [[Uruguái]]; kuarahyreike gotyo [[Argentina]], [[Paraguái]], [[Volivia]] ha [[Peru]]; ha yvatekuarahyreike gotyo [[Kolómbia]] retã. Ko tetã hembe'y haimete opa tetã rehe Ñembyamérika pegua, nahembe'ýiramo jepe [[Chile]] rehe ha [[Ekuator]] rehe. Pindoráma hína [[Tetãnguéra Rysýi Tuichakue rehe|upe teã tuichavéva]] poha opa [[Yvy|Yvýgui]], tetã [[Rrúsia]], [[Kanatã]], [[China]] ha [[Tetã peteĩ reko Amérikagua]] rire, ha avei ha'e tetã tuichavéva mbohapyha [[Amérika]]pe, ijapekue hína 8 514 876,6 km². Pindoráma oguereko heta [[yvyty]], [[yvytyrysyi]], [[ñu]] guasu ha [[ysyry]] puku. Pindoráma ijysyrykuéra tenondegua ha tuichavéva ha'e ku [[Paranaguasu|ysyry Paranaguasu]] —[[Ysyrykuéra rysýi pukukuére|ysyry tuichavéva]] mokõiha opa [[Yvy|Yvýgui]]- ha [[Ysyry Parana]], Ysyry Yguasu, Ysyry Negro, San Francisco, Ysyry Xingú, Madeira ha pe Ysyry Tapajós hína ysyry imba'eguasúva Pindoráma retãme guarã. Umi [[mymba]] ha [[ka'avo]] Pindoráma pegua opaichagua hína, umi mymba [[okambúva]] ituichavéva ha'e hína: Pe [[jaguapytã]], pe [[jaguarete]], jaguarete'i, [[aguara]]kuéra, [[taitetu]]kuéra, pe [[mborevi]], [[jurumi]]kuéra, [[mykurẽ]], aíguekuéra (''perezosos'') ha pe [[tatu]]kuéra. == Táva tenondegua == {|class="infobox" style="text-align:center; width:97%; margin-right:10px; font-size:90%" ! align=center colspan=11 style="background:#f5f5f5;"|Pindorama itavakuéra tenondegua |- ! rowspan=13 width:100|<br /> [[File:Ponte estaiada Octavio Frias - Sao Paulo.jpg|border|100px|link=Río de Janeiro]]<br />[[São Paulo|São Páulo]]<br /> [[File:Rio Corcovado Pain de Sucre.jpg|border|100px|link=Río de Janeiro]]<br />[[Río de Janeiro]]<br /> [[File:Salvador BA.jpg|border|100px|link=Salvador de Bahía]]<br />[[Salvador de Bahía]]<br /> ! align=center style="background:#f5f5f5;"| ! align=center style="background:#f5f5f5;"|Táva ! align=center style="background:#f5f5f5;"|Tetãvore ! align=center style="background:#f5f5f5;" colspan="2"|Tavayguakuéra | align=center style="background:#f5f5f5;"| ! align=center style="background:#f5f5f5;"|Tava ! align=center style="background:#f5f5f5;"|Tetãvore ! align=center style="background:#f5f5f5;"|Tavayguakuéra ! rowspan=13|<br /> [[File:Esplanada dos Ministérios, Brasília DF 04 2006 (modificada).jpg|border|100px|link=Brasilia]]<br />[[Brasilia|Vrasília]]<br /> [[File:Fortaleza - Ceará - Brasil.jpg|border|100px|link=Fortaleza (Ceará)]]<br />[[Fortaleza (Ceará)|Fortaleza]]<br /> [[File:Belo Horizonte Panorâmica.jpg|border|100px|link=Belo Horizonte]]<br />[[Belo Horizonte]]<br /> |- |align=center style="background:#f0f0f0;"| 1 ||align=left| [[São Paulo|São Páulo]] ||align=left| [[São Paulo (tetãvore)|São Páulo]] ||align=right| 11&nbsp;821&nbsp;876 || &nbsp; ||align=center style="background:#f0f0f0;"| 11 ||align=left| [[Belém (Brasil)|Belém]] ||align=left| [[Para (tetãvore)|Pará]] ||align=right| 1&nbsp;425&nbsp;923 |- |align=center style="background:#f0f0f0;"| 2 ||align=left| [[Río de Janeiro]] ||align=left| [[Rio de Janeiro (tetãvore)|Río de Janeiro]] ||align=right| 6&nbsp;429&nbsp;922 || &nbsp; ||align=center style="background:#f0f0f0;"| 12 ||align=left| [[Goiânia]] ||align=left| [[Goiás]] ||align=right| 1&nbsp;393&nbsp;579 |- |align=center style="background:#f0f0f0;"| 3 ||align=left| [[Salvador de Bahía]] ||align=left| [[Bahia (tetãvore)|Bahía]] ||align=right| 2&nbsp;883&nbsp;672 || &nbsp; ||align=center style="background:#f0f0f0;"| 13 ||align=left| [[Guarulhos]] ||align=left| [[São Paulo (tetãvore)|São Páulo]] ||align=right| 1&nbsp;299&nbsp;249 |- |align=center style="background:#f0f0f0;"| 4 ||align=left| [[Brasilia]] ||align=left| [[Distrito Federal Vrasil|Distrito Federal]] ||align=right| 2&nbsp;789&nbsp;761 || &nbsp; ||align=center style="background:#f0f0f0;"| 14 ||align=left| [[Campinas]] ||align=left| [[São Paulo (tetãvore)|São Páulo]] ||align=right| 1&nbsp;144&nbsp;862 |- |align=center style="background:#f0f0f0;"| 5 ||align=left| [[Fortaleza (Ceará)|Fortaleza]] ||align=left| [[Siara]] ||align=right| 2&nbsp;551&nbsp;805 || &nbsp; ||align=center style="background:#f0f0f0;"| 15 ||align=left| [[São Luís]] ||align=left| [[Mbarãñana]] ||align=right| 1&nbsp;053&nbsp;919 |- |align=center style="background:#f0f0f0;"| 6 ||align=left| [[Belo Horizonte]] ||align=left| [[Minas Gerais]] ||align=right| 2&nbsp;479&nbsp;175 || &nbsp; ||align=center style="background:#f0f0f0;"| 16 ||align=left| [[São Gonçalo]] ||align=left| [[Rio de Janeiro (tetãvore)|Río de Janeiro]] ||align=right| 1 025&nbsp;507 |- |align=center style="background:#f0f0f0;"| 7 ||align=left| [[Manaus]] ||align=left| [[Amazonas (Vrasil)|Amazonas]] ||align=right| 1&nbsp;982&nbsp;179 || &nbsp; ||align=center style="background:#f0f0f0;"| 17 ||align=left| [[Maceió]] ||align=left| [[Alagoas]] ||align=right| 996&nbsp;736 |- |align=center style="background:#f0f0f0;"| 8 ||align=left| [[Kuri'ytýva]] ||align=left| [[Parana (tetãvore)|Paraná]] ||align=right| 1&nbsp;848&nbsp;943 || &nbsp; ||align=center style="background:#f0f0f0;"| 18 ||align=left| [[Duque de Caxias]] ||align=left| [[Rio de Janeiro (tetãvore)|Río de Janeiro]] ||align=right| 873&nbsp;921 |- |align=center style="background:#f0f0f0;"| 9 ||align=left| [[Recife]] ||align=left| [[Paranãmbuka (tetãvore)|Paranãmbuka]] ||align=right| 1&nbsp;599&nbsp;514 || &nbsp; ||align=center style="background:#f0f0f0;"| 19 ||align=left| [[Natal (Rio Grande do Norte)|Natal]] ||align=left| [[Rio Grande do Norte]] ||align=right| 853&nbsp;929 |- |align=center style="background:#f0f0f0;"| 10 ||align=left| [[Porto Alegre]] ||align=left| [[Rio Grande do Sul]] ||align=right| 1&nbsp;467&nbsp;823|| &nbsp; ||align=center style="background:#f0f0f0;"| 20 ||align=left| [[Teresina]] ||align=left| [[Piavy]] ||align=right| 836&nbsp;474 |- | colspan="9" align=center style="background:#f5f5f5;" | Estimación para 2012.<ref name=ciudades>{{cita web|url=http://population-statistics.com/wg.php?x=1&men=gcis&lng=es&des=gamelan&geo=-39&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=&srt=pnao|título=Brasil - las ciudades más importantes|fechaacceso=16 de julio de 2012|año=2012|autor=World Gazetteer|obra=Population Statistics.com}} </ref> |} {{clear}} == Arandupy == === Jetepyso === [[File:Maracana Stadium June 2013.jpg|thumb|center|190px|Vakapipopo ñeha'ã renda, Maracanã, táva [[Rio de Janeiro]].]] Jetepysópe, Pindoráma oguereko 5 [[FIFA]] pu'aka rechaukaha [[vakapipopo]] rehegua ha ojapo akue pe [[FIFA Tembiesarái Yvypavẽ 1950]] ha [[FIFA Tembiesarái Yvypavẽ 2014]] avei; ary 2016-pe, Pindoráma retãme oiko upe [[Ñembosaraipavẽ Arahakúpe 2016]] táva [[Rio de Janeiro]]-pe. === Avano'õ === Pindorámagua aranduyma oúva 3 pártepe: Poytuga, Áfrika ha Guarani. <gallery> Image:Feijoada_à_brasileira_1.jpg|''Feijoada'' ha'e Poytugagua Image:Vea.cavaquinho.png|''Cavaquinho'' ha'e Poytugagua Image:Pastel de Bacalhau Queijo da Serra.jpg|''Pastel de Bacalhau'' ha'e Poytugagua Image:Saida do Olodum (Carnaval de 2010).jpg|''Olodum'' ha'e Áfrikagua Image:Mestre Zé Lima.jpg|''Capoeira'' ha'e Áfrikagua Image:Brazilian people dancing samba.jpg|''Samba'' ha'e Áfrikagua Image:Beijú - panoramio.jpg|''Beijú'' ([[Mbeju]]) ha'e Guarani Image:Fachada do Palácio Itamaraty (48079593813).jpg|''Itamaraty'' (itamorotĩ) ha'e Guarani Image:Placa via anh.png|''Anhanguera'' (añakuéra) ha'e Guarani </gallery> ==Ehecha avei== *Rapái: ([[Peroñe'ẽ|Poytugañe'ẽme]]: ''rapaz'' [kuimba'e] + [[Avañe'ẽ|Avañe'ẽme]]: 'í = rapa'í) *[[Sogue]] *[[Kamba]] == Mandu'apy == {{listaref|2}} == Joaju == {{Commons|Atlas of Brazil}} * [http://www.brasil.gov.br/?set_language=es Sitio oficial del gobierno Brasileño] * [http://www.brasil.gov.br/ Sitio oficial del gobierno Brasileño] {{pt}} {{Interwiki país|code=pt|idioma=Poytugañe'ẽ}} * [http://www.presidencia.gov.br Sitio oficial de la presidencia] {{pt}} * [http://www.camara.gov.br Sitio oficial de la cámara de diputados] {{pt}} * [http://www.senado.gov.br Sitio oficial del senado] {{pt}} * [https://web.archive.org/web/20120110082730/http://www.fao.org/countryprofiles/index.asp?lang=es&ISO3=BRA Perfiles de países de la FAO: Brasil] * [http://www.guiadelmercosur.com/brasil.html Brasil en Guía del Mercosur] {{Vrasil}} {{Ñembyamérika}} [[Ñemohenda:Pindoráma| ]] ao5s7qwriq5rel7x6otpyrtcgnfexn6 Tekove 0 2257 138417 108664 2026-09-25T01:29:41Z InternetArchiveBot 14761 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 138417 wikitext text/x-wiki [[File:The Earth seen from Apollo 17.jpg|thumb|300px|Ñande [[Yvy]] niko ojejuhuhápe tekove ñande [[arapy|Arapýpe]], jaikuaaháicha ko'ãga; oñepyrũhápe ha oikohápe [[yvypóra|yvypóra reko]], ha opa tekove ambuéva jaikuaáva.]] '''Tekove''' niko ha'e peteĩ teko omoingoéva mba'erekokuaa [[Tete|retekuéra]] oguerekóva tekovekuaa mba'ekuéra, ndoguerekóivagui. Oĩ tekove opaichagua, ha'éva [[Ka'avo|ka'avo]], [[mymba]], [[pira]], [[urupe]] ha hetave ambuéva. [[Tekovekuaaty]] ha'e niko upe [[tembikuaaty]] iñangaturãvéva oha'ỹijóva tekove. Upe rupi, tekove rembiasáre oiko [[teñói]], ñemongakuaa, [[ñemongaru]], ñemoña ha [[mano]]. Ndaikatúiramo jepe jaikuaaite, ojehecha oĩ tekove ñande [[Yvy|Yvýpe]] amo 3700 [[sua]] ary guive,<ref>{{cita libro | first1=Clare | last1=Milsom | first2=Sue | last2=Rigby | título=Fossils at a Glance | edición=2nd | editorial=John Wiley & Sons | año=2009 | isbn=1405193360 | página=134 | url=http://books.google.com/books?id=OdrCdxr7QdgC&pg=PA134 }}</ref><ref>[http://www.ucmp.berkeley.edu/exhibits/historyoflife.php History of Life]. Universidad de Berkeley.</ref> oĩramo jepe umi ñehesa'ỹijohára he'íva ikatu amo 4250 sua ary guive,<ref name="NS-20080702"> (ingleñe'ẽme) {{cita web |apellido=Courtland |nombre=Rachel |título=Did newborn Earth harbour life? |url=http://www.newscientist.com/article/dn14245-did-newborn-earth-harbour-life.html |fecha=2 de julio de 2008 |obra=[[New Scientist]] |fechaacceso=27 de septiembre de 2014 }}</ref> térã amo 4400 sua ary guive, he'iháicha peteĩ kuatia ñemoarandurã oñemosarambíva ''[[Nature]]'' rupive.<ref name="RN-20090520">(ingleñe'ẽme) {{cita web |apellido=Steenhuysen |nombre=Julie |título=Study turns back clock on origins of life on Earth |url=http://www.reuters.com/article/2009/05/20/us-asteroids-idUSTRE54J5PX20090520 |fecha=20 de mayo de 2009 |obra=Reuters |fechaacceso=27 de septiembre de 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151016005046/http://www.reuters.com/article/2009/05/20/us-asteroids-idUSTRE54J5PX20090520 |archivedate=2015-10-16 }}</ref> == Mandu'apy == {{listaref}} == Joaju == {{commonscat|Life}} [[Ñemohenda:Tekovekuaaty]] 3jjikt1delnek7a14mr6jkbkniwb344 Mbarakaja 0 3371 138413 123078 2026-09-25T00:39:56Z InternetArchiveBot 14761 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 138413 wikitext text/x-wiki {{Ficha de taxón | name = Mbarakaja | image = Collage of Six Cats-02.jpg | image_width = 250px | image_caption = Mbarakaja opaichagua | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | classis = [[Mammalia]] | subclassis = [[Theria]] | infraclassis = [[Placentalia]] | ordo = [[Carnivora]] | subordo = [[Feliformia]] | familia = [[Felidae]] | subfamilia = [[Felinae]] | genus = [[Felis]] | species = [[Felis silvestris|F. silvestris]] | subspecies = '''F. s. catus''' | subspecies_authority = [[Johann Christian Daniel von Schreber|Schreber]], 1775 | synonyms =''Felis silvestris domesticus'' }} '''Mbarakaja''' ({{es|Gato}}), ha'e peteĩ [[mymba]] [[okambúva]] ha so'o ho'úva havijupáva oikóva ambue ojeguerekóva ichupe óga pype yvypórandive. Ko'ã mymbakuéra oñemohenda [[mbarakajarundi]] atýpe. Mbarakaja oiko [[yvypóra]] ndive amo 9500 ary guive.<ref>{{Cita web |url=http://news.nationalgeographic.com/news/2004/04/0408_040408_oldestpetcat.html |título=Oldest Known Pet Cat? 9,500-Year-Old Burial Found on Cyprus |fechaacceso=23 de septiembre de 2016 |apellido=Pickrell |nombre=John |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220612150738/https://www.nationalgeographic.com/animals/article/oldest-known-pet-cat-9500-year-old-burial-found-on-cyprus |archivedate=2022-06-12}}</ref> == Mandu'apy == {{listaref}} == Joaju == {{commonscat|Felis silvestris catus}} {{wikispecies|Felis silvestris catus}} * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Info&id=9685&lvl=3&lin=f&keep=1&srchmode=1&unlock|The NCBI Taxonomy Homepage] Clasificación taxonómica del [http://www.ncbi.nlm.nih.gov|''National Centre of Biotechnological Investigation''] [[Ñemohenda:Okambúva]] e3krr3q7hw2is3di1278xxh5bn876s5 Iquitos 0 5243 138408 136620 2026-09-24T23:54:12Z InternetArchiveBot 14761 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 138408 wikitext text/x-wiki {{tava | nombre = Iquítos | nombre-original = San Pablo | foto = Collage de Iquitos 2014.jpg | fotoinfo =Iquítos | pais = {{PER}} | prov/dep = Tetãvore Loreto | poblacion = 406 340 | territorio = 368,9 | ISO = | altitud = 106 | coor = {{coor dms|3|45|0|S|73|15|0|W}} |}} '''Iquítos''' (San Pablo) runa simi: Ikitus, ha'ehína táva [[Perũ]], oĩ kuarahy resẽ tetã retãme. Ko távape oiko 406 340 ava. == Joaju == {{commonscat|Iquitos}} {{Commons|Iquitos}} *[https://web.archive.org/web/20181121175044/https://awkipuma.com/ Ayahuasca - Shamanic Healing Center in the Amazon - Peru ] - Ayahuasca and turismo ecologico - iquitos - Peru. *[https://web.archive.org/web/20100625201215/http://www.siamazonia.org.pe/ Portal del Sistema de Información de la Diversidad Biológica y Ambiental de la Amazonía Peruana] Información científica sobre la Amazonía. * [http://www.ikitos.com ikitos.com - La Comunidad Virtual de Iquitos, Perú] sitio de servicios y informaciones para y sobre Iquitos, con rubro turistico en Español y en Inglés. * [https://web.archive.org/web/20110108051354/http://www.ikitos.com/acobia-dwazoo/ ACOBIA-DWAzoo] Centro de Rescate del Manati Amazónico / Amazon Manatee Rescue Center, Iquitos, Peru * [https://web.archive.org/web/20091129151920/http://www.guialoreto.com/ Guía en castellano de la ciudad de Iquitos y sus alrededores] * [https://web.archive.org/web/20100410092821/http://www.guiaturloreto.com/ Guía en castellano de loreto] * [http://www.iquitosvirtual.com/ web de iquitos noticias] * [https://web.archive.org/web/20110202161402/http://deiquitos.com/ Ciudad Iquitos portal de la turismo en la ciudad de Iquitos] * [https://web.archive.org/web/20090420065525/http://www.lorito.com.pe/mapaiquitos.html Mapa de Iquitos] Iquitos desde el cielo desde Google Maps en www.lorito.com.pe . * [http://www.proycontra.com.pe Pro&Contra Diario Regional de Loreto] Pro&Contra Diario Regional de Loreto * [http://turismoyocio.net:80/index.php?option=com_content&task=view&id=647&Itemid=2 Cruceros en el Amazonas. Turismo y Ocio. 2.4.2008] * [https://web.archive.org/web/20100817163756/http://www.viasatelital.com/peru/?cat=250 Información turística y fotos de Iquitos] [[Ñemohenda:Iquitos| ]] tploa1ogdf1v1zuedjlgrhczrxpzfgo Kike Pedersen 0 5340 138411 128494 2026-09-25T00:22:18Z InternetArchiveBot 14761 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 138411 wikitext text/x-wiki {{Infobox artista | bgcolour = blue | nombre = Kike Pedersen | imagen = Cristóbal Pedersen.jpg | tamañodelaimagen = 100px | piedefoto = | nombredenacimiento = Kike Pedersen | fechadenacimiento = 6 de septiembre de 1984 | lugar = [[Villa Florida]], [[Paraguái]] | fechadefallecimiento = | lugardefallecimiento = | nacionalidad = [[Paraguayo|Paraguaya]] | area = [[Arpista]], [[Músico]] | educación = | movimiento = | obrasdestacadas = ''Dulce Katherina'', ''Viaje Mágico'' | patrones = | influidopor = | influencó = | premios = Líder Paraguay en Creatividad y Competitividad 2009 }} '''Cristóbal Pedersen Torales''', ha´e mitãrusu paraguáigua arpa mbopuha. Oñepyrũ va´ekue ko tembiapópe itúva ndi oreko jave 13 ary. Ag̃a g̃uarã Kike omboajéma peteĩ mbo´ehaó ijojaha´ỹva Paraguái-pe hérava "Arpa Róga", upe arpista Luís Bordón rérapegua. Ko tembiapo omotenondékuri itúvakuéra karaí Cristóbal Pedersen ha Ña Gladys Torales, ha ambué ipehenguekuérandi. Kike ningo ohóma ombopu hi´árpa opaite hendárupi, ikatu ñamboysýi: Inglaterra, Escocia, Francia, Alemania, Israel, ha hetave tetã Europa ha Sudamérica-pe. == Hembiapokue == Kike ningo ojapo ha´ete voi heta mba´epurory, ko´ápe amboysýi umi ojekuaavéva: *“Indio latino” *“Cacique jeroky” *“Arpa róga” *“Maitei América” *"Vuelo de Luciérnagas" *"Un Deseo" *"Cálido Sol" *"Néike javy’a" *"Newcastle to Peterborough" Umi álbum kuéra katu oĩ ko´ãva: Inspirations, Lo mejor de Kike Pedersen, Latin America Trip y Harp3 from Paraguay. Kike omba´apo avei oñemombarete hag̃ua pe vy´aguasu “Asunción, Capital Mundial del Arpa” ha Festival Mundial del Arpa ojejapóva jepi Paraguýpe ára ha ára. Ary 2009 jave, Centro de Liderazgo Estratégico del Paraguay (CLEP), ombojopói Kike Pedersen-pe ome´ẽvo chupe Premio a la Creatividad y la Competitividad. == Tendakuéra maranduve raity == [[Ta'ãnga:Kike el Arpista by Felipe Méndez.jpg|thumb|150px|Kike Pedersen]] *[http://www.creightonscollection.co.uk/index.html?Pages/Artists/M18_Kike_Pedersen.htm~mainFrame Kike Pedersen Creightons Collection] (en Inglés). *[http://www.bbc.co.uk/music/reviews/jpjw BBC Music Kike Pedersen, Yasmín Levy ndive] *[https://web.archive.org/web/20091217184349/http://www.ultimahora.com/sociales/282673-Agasajo-a-L%C3%ADderes-del-Paraguay-2009?fecha=16-12-2009 Premios Líderes del Paraguay – Kike Pedersen] *[http://iabc.com.py/2008-05-23/articulos/417469/kike-pedersen-brindara-concierto-en-el-marechal ABC Color, Kike Pedersen mba´epurory] *[http://www.bbc.co.uk/radio3/worldon3/pip/dh9mq/ World on 3 – Kike Pedersen] *[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/london/3050702.stm Nota a Kike Pedersen BBC News-pe] *[http://www.univision.com/uv/video/Kike-Pedersen%3A-Dulce-Katerina,--Paraguay/id/2561313135 Vídeo de Kike Pedersen ombopu jave Dulce Katerina árpape] *[https://web.archive.org/web/20160304122316/http://archivo.abc.com.py/2009-03-27/articulos/507518/kike-pedersen-dara-hoy-un-concierto-electroacustico Concierto Electroacústico de Kike Pedersen] *[https://web.archive.org/web/20160304122102/http://archivo.abc.com.py/2004-10-29/articulos/142224/el-arpista-kike-pedersen-ofrece-un-recital-en-citibank Recital Kike Pedersen ome´ẽva´ekue en Citibank Asunción peguápe] *[https://web.archive.org/web/20050322065439/http://www.bbc.co.uk/radio3/worldroutes/pip/z97ci/ World Routes BBC – Kike Pedersen] *[https://web.archive.org/web/20101127010759/http://arparoga.com/index.php Arpa Róga] *[https://web.archive.org/web/20111001003207/http://www.folkways.si.edu/TrackDetails.aspx?itemid=48386 Maiteí América] *[http://iabc.com.py/2009-03-29/articulos/508042/kike-pedersen-mostro-su-versatilidad-interpretativa Kike Pedersen mostró su versatilidad interpretativa] *[http://www.mca.gov.py/noticias/211109_1.htm Festival Mundial del Arpa] *[http://anteriores.lanacion.com.py/noticias/noticias.php?not=187629&fecha=2008/05/23 Marandu diario La Nación Asunción Paraguay peguápe] *[http://www.charliegillett.com/playlist.php?date=14January06 The 58 strings of Kike and Kadialy] *[http://abctv.com.py/2008-11-24/articulos/472397/con-brillo-culmino-una-edicion-mas-del-festival-mundial-del-arpa Cierre del Festival Mundial del Arpa en Asunción] *[http://www.ultimahora.com/notas/220088-la-novedosa-versi%C3%B3n-electr%C3%B3nica Diario Última Hora Noticias Arpa Electrónica de Kike Pedersen] *[http://www.embapar.jp/subsitio/arpa/festival.html Embajada de Paraguay en Tokio - Japón, Programa del Festival Mundial del Arpa] *[http://www.paraguayanharps.com/historia.html Paraguayan Harps] *[http://www.villafloridaparaguay.com/portal/index.php?option=com_content&view=article&id=11&Itemid=6 Villa Florida, ciudad natal de Kike Pedersen] *[https://web.archive.org/web/20100719115831/http://www.turismo.com.py/noticias/paraguay-presenta-turismo-de-aventura-en-feria-de-berlin Turismo.com.py] == Techapyrã ambue tendápe oĩva == *[http://www.myspace.com/kikepedersen Kike Pedersen Ñanduti Rogue] [[Ñemohenda:Tekove Paraguaigua]] ldf4iyjh0vry8e5i6hkqh5hgiq3gder Kuarahy Ypykatu 0 6625 138412 137751 2026-09-25T00:28:08Z InternetArchiveBot 14761 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 138412 wikitext text/x-wiki [[Ta'ãnga:Solar System True Color GN.png|upright=1.5|thumb|Kuarahy ha opa umi mba'e ojeréva hese, oñemohendaháicha Kuarahy Ypykatu.]] Pe '''Kuarahy Ypykatu''' ([[karaiñe'ẽ]]: ''Sistema Solar'') ha'e peteĩ mbyja ypykatu oĩhápe ñande [[Yvy]]. Oreko ipype umi [[yvága mba'e]] aty ojeréva ha oñemohendáva mante peteĩ [[mbyja|mbyjáre]], hérava [[Kuarahy]], pe mbyja ypykatu oúva héra.<ref>{{Cita web|año=2012|autor=NASA|título=¿Por qué giran los planetas alrededor del sol?|4=|fechaacceso=27 de septiembre|añoacceso=2012|url=http://spaceplace.nasa.gov/review/dr-marc-solar-system/planet-orbits.sp.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140806162249/http://spaceplace.nasa.gov/review/dr-marc-solar-system/planet-orbits.sp.html|archivedate=2014-08-06}}</ref> Upe mbyja mbytegua, mbyja ypykatu imba'e tuichavéva (oreko ituichakue 99,85 % opa [[mása|másagui]]),<ref>{{Cita web|año= 2001|autor=Michael Woolfson|título= The origin and evolution of the solar system|fechaacceso=27 de septiembre|añoacceso=2012|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1046/j.1468-4004.2000.00012.x/abstract;jsessionid=1A3557AC7EF3CC6EEEFEB90BB6BB5504.d03t02|idioma=inglés}}</ref><ref>{{Cita web|año= 2011|autor=Jorge Ianiszewski Rojas|título= Curso de astronomía básica|fechaacceso=27 de septiembre|añoacceso=2012|url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:SIEr5-xcWhwJ:circuloastronomico.cl/curso/univ/apuntes_sistema_solar.pdf+&hl=es&gl=ar&pid=bl&srcid=ADGEEShpDqzXhAxJioOBxo6EgSSnxpGwf31zoLRhKB0TtGcDbZj4NrZ0fuFkye8I2RDHfuT7ErL9C2k9tYEwS2maW0a12TldgYtr_ziQRcyu2HN01b3d49RV_xlLgtRzCmqJXR6YG1VA&sig=AHIEtbRDYyowenljUZB0P9aUvdBhVmBf0g|formato=PDF}}</ref><ref>{{Cita web|año= 2000|autor=Calvin J. Hamilton|título= El Sistema Solar|fechaacceso=27 de septiembre|añoacceso=2012|url=http://www.solarviews.com/span/solarsys.htm#comp}}</ref> ojapo ha omosẽ [[mbaretekue|imbaretekue]] guasuhápe [[jehe'a mbytégua|jehe'a mbytegua]] rupive, [[tatavevýi]] ombohasa [[tataveve]] (i''dróheno'' ha ''élio''), mokõi [[Apỹi Kimi rehegua|eleménto]] tenondégua orekóva ipype. Mba'ekuaarã ojekuaavéva ko'ág̃a rupive, pe Kuarahy ypykatu ojejapo ha oñemohendámava umíva 4600&nbsp;sua ary guare, peteĩ arai guasuete imba'eku'íva ojehundíva va'ekuére. Opa mba'ekuéra hembyre ojapo peteĩ apu'a guasu ha popeno oñemohenda ha oñemboja'o opa [[mbyjajere|yvórare]] ha ambuévare.<ref>{{Cita web|año= 2011|autor=Astronomía.com|título= Planetas del sistema solar|fechaacceso=27 de septiembre|añoacceso=2012|url=http://www.astromia.com/solar/planetas.htm}}</ref> Kuarahy Ypykatu oĩ ko'ag̃aite [[Arai Imbyjaitáva Apegua]], ha upe oĩva "[[Kambuchi Apegua]]" renda [[Jyva Oriõ]] pegua, tapiryja [[Mborevi Rape|Mborevi Rapépe]], umi 28&nbsp;000&nbsp;[[añolu|tesape ary]] imbytégui oĩva.<ref>{{Cita web|año= 2010|autor=Cielo Sur|título= Un recorrido por nuestro Sistema Solar|fechaacceso=27 de septiembre|añoacceso=2012|url=http://www.cielosur.com/solsistem.php}}</ref> Heta mba'égui ojeréva Kuarahy, opaite nunga imása oĩva poapy [[mbyjajere|yvórape]] ojeréva apu'avy ha ñemohendapy.<ref>{{Cita web|año= 2000|autor=M Olmo R Nave|título= Plano Eclíptico|fechaacceso=27 de septiembre|añoacceso=2012|url=http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbasees/eclip.html}}</ref>Irundy yvóra Kuarahy hi'aguĩvéva, imichĩvéva ave, [[Pirapane]], [[Mbyja Ko'ẽ]], [[Yvy]] ha [[Jasytata Guasu|Mbyja Pytã]], hérava avei [[mbyjajere itaembo|yvorakuéra itaguigua]], oguerekóva ipype [[ita]] ha [[kuarepoti]].<ref>{{Cita web|año=2006|autor=Alejandra León Castellá|título=Los elementos en el sistema solar|fechaacceso=27 de septiembre|añoacceso=2012|url=http://www.cientec.or.cr/astronomia/articulos/elementos.html|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20150621054823/http://www.cientec.or.cr/astronomia/articulos/elementos.html|fechaarchivo=2015-06-21}}</ref><ref>{{Cita web|año=2000|autor=Universidad Politécnica de Valencia|título=El Sistema Solar|fechaacceso=27 de septiembre|añoacceso=2012|url=http://www.upv.es/satelite/trabajos/pracGrupo1/sistema/solarsys.htm|title=Archive copy|accessdate=2014-04-09|archivedate=2013-10-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131023030045/http://www.upv.es/satelite/trabajos/pracGrupo1/sistema/solarsys.htm|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20131023030045/http://www.upv.es/satelite/trabajos/pracGrupo1/sistema/solarsys.htm|fechaarchivo=2013-10-23}}</ref>Ha yvóra Kuarahy imombyryvéva, [[Mbyjajere mba'etĩva|yvóra gasguigua]] hérava avei "Ituicháva Húpitericha", tuichaitereive yvóra itaguiguágui. Mokõiva ituichave, [[Húpiter]] ha [[Satúyno]], oguerekóva ipype heta [[tataveve]] ha [[tatavevýi]]; umi [[Mbyjajere hypy'a|tuicháva hypy'a]], ha'e umíva hérava [[Urano|Uráno]] ha [[Netuno|Netúno]], oguerekóva ipype heta [[y]] hypy'a, amoniáko ha metáno.<ref>{{cita libro |apellido= Ross Taylor |nombre= Stuart |título=Nuestro Sistema Solar y su lugar en el cosmos |url=http://books.google.com.ar/books?id=6Go-DDAzgNYC&pg=PA85&lpg=PA85&dq=composicion+planetas+exteriores&source=bl&ots=X8J0hBBuko&sig=JuUyjrmmd1IRzOBX-V88bVOxGAU&hl=es&sa=X&ei=VSdlUMTxKYfi0gGhrYGoAw&ved=0CDMQ6AEwAQ#v=onepage&q=composicion%20planetas%20exteriores&f=false |fechaacceso=28 de septiembre de 2012 |edición=1 |año=1998|editorial=Cambridge Press |ubicación= |isbn=84 8323 110 7 |páginas=85}}</ref> [[File:Protoplanetary-disk.jpg|thumb|Ta'ãga ohechaukáva upe apu'a guasu ha popeno ymaguaréva, oñepyrũhaguéicha Kuarahy ypykatu.]] Kuarahy ypykatu oguereko avei heta tenda orekóva mba'e michĩ ojeréva Kuarahy. Upe [[Mbyjaveve Ku'asã|Tajave Ku'asã]], oĩ mante Mbyja Pytã ha Húpiter apytépe, ojogua umi yvóra itaguigua oguerekógui heta kuarepoti ha ita, ku tendápe oĩ peteĩ [[mbyjajere michĩ|yvóra michĩ]] hérava [[Seres]]. Yvóra Netúno ijeremboypýri oĩha [[Kuiper Ku'asã]] ha [[Apu'a ha'eño]], mokõi tenda ha'eha [[Yvágamba'e Netunomboypýri|yvága mba'e Netunomboypýri]] ha oguereko ipype heta [[y]], amoniáko ha metáno. Umi tendápe oĩha irundy yvóra michĩ [[Haumea]], [[Makemake]], [[Eris]] ha [[Plutõ]], ymave oikéva va'ekue upe atýpe yvóra, ha ko'ãga katu ojehechakuaa ndaha'eiha peteĩ [[yvagakundahára|yvóra]]. Umi yvága mba'ekuéra imombyryvéva Netúnogui hérava avei Plutõrana, ha Seres avei, umíva heko apu'a.<ref>{{Cita web|año= 2008|autor=Últimas noticias del cosmos|título= Los planetas enanos serán plutoides|fechaacceso=28 de septiembre|añoacceso=2012|url=http://www.noticiasdelcosmos.com/2008/06/los-planetas-enanos-seran-plutoides.html}}</ref> Oĩha avei, ambue mba'e michĩ ojeréva joa upe tendápe, heta [[Mbyjausuveve|Jaguaveve]] ha [[Mbyjausuveverusu|Sandu'a]] hérava avei Sentáuro, ha heta mba'eku'i ováva. Poteĩ yvóra ha mbohapy yvóra michĩ oguereko [[mbyja'e|mbyguai]] (jasýicha) ojeréva hese. [[Kuarahy yvytu]], peteĩ mba'esyry heko [[plasma]] oúva Kuarahýgui, ojapo peteĩ apu'a kambuchiguáicha ohupyty [[apu'a ha'eño]] peve. Pe [[Oort Arai]], oñeimo'ãva upépe oúva [[Mbyjausuveve|jaguaveve]]<nowiki/>kuéra, ha'e Kuarahy Ypykatu rembe'y, opytáva peteĩ [[áñolu|tesape ary]] imombyrykue.<ref>{{Cita web|año= 2012|autor=AstronoMia|título= La nube de Oort|fechaacceso=28 de septiembre|añoacceso=2012|url=http://www.astromia.com/solar/nubeoort.htm}}</ref> == Ñehesa'ỹijo ha Jehecha == [[Ta'ãnga:Dawn Flight Configuration 2.jpg|thumb| Peteĩ Mba'yru Arapýgua oikóva Tajave Ku'asãme.]] Heta tapicha aty ha tetã guasu ymaguare ohecha va'ekue yvága ha omohenda hikuái Yvy imbytépe, opa mba'e oikóva yvága "ojere gua'u" Yvýre; Vavilónia retãicha oñemohenda, hákatu ohesa'ỹijoite va'ekue yvágape ha mbyja kuéra.<ref>{{Cita libro | apellidos = Sellés| nombre = Manuel| coautores = Solís, Carlos| editorial = Espasa|título = Historia de la Ciencia | año = 2005| ubicación = Pozuelo de Alarcón| isbn = 84-670-1741-4| páginas = 36|}}</ref> Yvy ikuarahyreiképe, karai Gyrésia retãygua hérava Anaximandro he'i va'ekue ñande [[Yvy]] opytáva Yvága mbytépe, he'i Yvy niko peteĩ angu'a ndovaváiva guáicha.<ref>{{Cita libro| apellidos = Ochoa | nombre = Cesar Gonzales | editorial = IIFL| editor = Universidad Nacional Autónoma de México| título = La polis: Ensayo sobre el concepto de cuidad en Grecia antigua| edición = Primera| año = 2004| ubicación = Ciudad de México | isbn = 970-32-2042-8| páginas = 42-43}}</ref> Karai Pitágoras ha hemimbo'ekuéra he'i peteĩhápe ñande Yvy ijapu'áva, kuarahy kañy ha jasy kañy jehecha rupive;<ref>{{Cita libro| apellidos = Reyes| nombre = Alfonso| editorial = FCC| editor = Fondo de cultura económica| título = Estudios Helénicos| edición = Segunda| año = 2000| ubicación = México D.F.| isbn = 968-16-1035-0| páginas = 75}}</ref> ha saro'y IV Kirito mboyve karai hérava Platõ ha hemimbo'e hérava Aristóteles ohai kuatiáre mba'éicha ñande Yvy, apu'a ha yvága imbytépe. Hákatu, karai gyrésia retãme Claudio Ptolomeo hembiapo ojekuaavéva. Heta hetave karai oñemoarandúva yvága he'i va'ekue upéicha, og̃uahẽ karai poloñagua Nicolás Copérnico peve he'i akue ñande Yvy opyryrỹi imbytére 24 aravóre ha ojere avei Kuarahýre peteĩ arýpe. Sa ro'y XVII-pe Copérnico hembiapo ojekuaa Galileo Galilei rupive, pe karai ojapo peteĩhápe pe "techambyry" oipytyvõva hese ohecha peteĩhápe [[Húpiter]] ijasykuéra. <ref>{{Cita web|año= 2012|autor=Biografías y Vidas|título= Galileo Galilei|fechaacceso=30 de septiembre|añoacceso=2012|url=http://www.biografiasyvidas.com/monografia/galileo/}}</ref> Upe guive pe karai Johannes Kepler ha karai Isaac Newton oñemoaranduve yvágare ha ombotuicha [[mbyjakuaa]] ha yvága jekuaa, ohesa'ỹijoiterei va'ekue ha oñemohenda Yvy renda jekuaa.<ref> {{Cita web|año= 2012|autor=Biografías y Vidas|título= Isaaac Newton, su obra|fechaacceso=1 de octubre|añoacceso=2012|url=http://www.biografiasyvidas.com/monografia/newton/obra.htm}}</ref> Ary 1704-pe ojejapo ko ñe'ẽ "Kuarahy Ypykatu" ombohéra hag̃ua opa ojeréva kuarahýre.<ref> {{Cita web|año= 2012|autor=Online Etymology Dictionary|título= Definición de solar|fechaacceso=1 de octubre|añoacceso=2012|idioma=Inglés|url=http://www.etymonline.com/index.php?search=solar+system&searchmode=none}}</ref> Karai vyretáñagua hérava Edmund Halley ohesa'ỹijo [[tataveve|jaguaveve]] kuéra ha mba'éicha ojere kuarahýre (Upévare oĩha upe [[tataveve Halley|jaguaveve Halley]], oñembohéragui karai Edmund Halley herakuãre). Sa ro'y XX-pe, ára 12 jasyrundy ary [[1961]]-pe, karai Yuri Gagarin oho peteĩhápe yvágape mba'yrúpe;<ref>{{Cita web|año=2011|autor=Fayerwayer|título=50&nbsp;años del primer hombre en el espacio: Historia, datos y video|fechaacceso=1 de octubre|añoacceso=2012|url=http://www.fayerwayer.com/2011/04/50-anos-del-primer-hombre-en-el-espacio-historia-datos-y-video/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140423084428/http://www.fayerwayer.com/2011/04/50-anos-del-primer-hombre-en-el-espacio-historia-datos-y-video/|archivedate=2014-04-23}}</ref> ha [[Tetã peteĩ reko Amérikagua]] Apolo 11 hembiapo rupive orahauka karai Neil Armstrong [[Jasy|Jasýpe]]. Ko'ãgaitépe, pe Yvága ha pe Kuarahy Ypykatu oñehesa'ỹijo ha ojehecha [[techambyry]] rupive, mba'ema'ẽha ojeréva kuarahy rupive ha yvypóra jeho yvágape rupive. == Yvága mba'e Kuarahy Ypykatu pegua == ===Mbyja=== Pe [[mbyja]] peteĩva imimbi guasúva ha opytáva ypykatu imbytépe; upévare, ha'e mbyja ñande [[Yvy]] hi'aguĩvéva ha ñane hesakãvéva. Ohechaukávo yvágape oñemohenda ára rehasa ha pyhare rehasa. Kuarahy [[mbaretekue|imbaretekue]] og̃uahẽva Yvýpe ojepurúva ka'avo ha yvyramáta rekovépe. Mbaretekue oúva oñemohenda avei [[ararova]] ha [[mba'epytu]] yvýpe ha yvytúpe. === Umi yvóra ha ijasykuéra === [[Ta'ãnga:Earth Eastern Hemisphere.jpg|thumb|Ñande [[Yvy]].]] *[[Mekúrio]]: Ha'e peteĩha [[mbyjajere itaembo|yvóra itaguigua]] [[Kuarahy]] guive ha yvóra michĩvéva Kuarahy Ypykatúpe. Mekúrio ndoguerekói [[jasy]] ha hi'aguĩtee Kuarahýre, upévare hakueterei. *[[Mbyja Ko'ẽ]]: Ha'e [[mbyjajere|yvóra]] pypeve mokõiha Kuarahy guive. Mbyja Ko'ẽ ndoguerekói jasy ha ndoguerekói [[tekove]], [[y]], ha ambue mba'e ñeikotevẽva jaikove hag̃ua. *[[Yvy]]: Ha'e [[mbyjajere|yvagamba'e ojeréva Kuarahýre]] tenda mbohapyhápe, peteĩ [[mbyjajere itaembo|yvóra]] itaguigua. Yvýpe mante oĩ jeikovepy ha [[tekoha renda]] porã umíva oikove hag̃ua, oguereko peteĩ yvagamba'e guasu ojeréva hese hérava [[Jasy]], ndaikatúi jaikove jasýpe ndaipóri haguére y ha yvytu upépe. *[[Jasytata Guasu|Mbyja Pytã]]: Ha'e hína yvagamba'e opytáva aiguĩ ñande Yvýgui, mbohapyha Kuarahy guive. Ha'e peteĩ [[mbyjajere itaembo|yvóra itaguigua]] avei ha oguereko mokõi jasy ijerére hérava [[Fobos]] ha [[Deimos]]. *[[Húpiter]] ha ijasykuéra: Ha'e peteĩ [[mbyjajere mba'etĩva|yvóra gasguigua]], poha [[Kuarahy]] guive mombyrykuépe. Oguereko 79 jasy ha heta [[gas]] ipype ha ijapére. Ha'e hína yvóra tuichavéva Kuarahy Ypykatúpe. *[[Satúyno]] ha ijasykuéra: Ha'e [[mbyjajere|yvóra]] poteĩha [[Kuarahy]] guive. Oguereko 82 jasy ijerére ha heta [[gas]]. Ha'e mokõiha yvóra tuichavéva Kuarahy Ypykatúpe. Oguereko heta kuãirũ avei. *[[Uráno]] ha ijasykuéra: Ha'e [[mbyjajere|yvóra]] pokõiha [[Kuarahy]] guive. Oguereko 27 jasy ha heta [[gas]]. Oguereko heta kuãirũ avei. *[[Netúno]] ha ijasykuéra: Ha'e [[mbyjajere|yvóra]] poapyha [[Kuarahy]] guive ha upe imombyryvéva. Oguereko 14 jasy ha heta [[gas]] ipype ha ijapére. Oguereko heta kuãirũ avei ojeréva hese. === Yvorakuéra michĩva === Kuarahy Ypykatu oguereko 5 [[Mbyjajere michĩ|Yvóra michĩva]]. * [[Seres|Ceres]]: Ha'e peteĩ yvóra michĩ, oĩ Kuarahy Ypykatúpe. Giuseppe Piazzi ojuhuakue Seres pe 1 jasyteĩ, 1801-pe. Seres ndoguerekói mbyguai. * [[Plutõ|Plutón]]: Ha'e peteĩ yvóra michĩ ojeréva kuarahýre ha oĩ Kuarahy Ypykatúpe. Plutõ oguereko po mbyguai: '''Caronte''', '''Hidra''', '''Nix''', '''Cerbero''' ha '''Estigia'''. Clyde William Tombaugh ojuhuakue Plutõ pe 18 jasykõi, 1930-pe. * [[Haumea]]: Ha'e peteĩ yvóra michĩ ojeréva kuarahýre ha oĩ Kuarahy Ypykatúpe. Oguereko mokõi mbyguai: '''Hiʻiaka''' ha '''Namaka'''. * [[Makemake]]: Ha'e peteĩ yvóra michĩ ojeréva kuarahýre ha oĩ Kuarahy Ypykatúpe. Makemake oguereko peteĩ mbyguai hérava ko'ag̃aitérõ '''S/2015 (136472)''' 1 térã '''MK2'''. Michael E. Brown ojuhuakue Makemake pe 31 jasyapy, 2005-pe. * [[Eris]]: Ha'e peteĩ yvóra michĩ ojeréva kuarahýre ha oĩ Kuarahy Ypykatúpe. Eris oguereko peteĩ mbyguai añónte hérava '''Disnomia'''. Eris ha'e yvóra michĩ tuichavéva oĩva yvágape. Michael Brown, Chad Trujillo, ha David Lincoln Rabinowitz ojuhuakue Eris pe 8 jasyteĩ, 2005-pe. === Yvága mba'e Ambuéva === * Jaguaveve: Kuarahy ypykatu oguereko heta jaguaveve Oort Arai rehegua. * Yvagamba'e Netunomboypýri: Ha'e opa yvága mba'e oĩva upe Netúno ypy jerére. (Oort Arai) * Tajave Ku'asã: Ha'e peteĩ tajave aty oĩva yvágape. == Yvorakuéra == {| class="wikitable sortable" border=1 cellspacing=0 cellpadding=2 style="text-align:center; border-collapse:collapse;" |+align=bottom style="text-align:left;"| |- bgcolor=#ccccff ! Yvóra ! Mba'ehero ! Ekuator hasaha<sup>*</sup> ! Ekuator hasaha ([[km]]) ! Mása ! ''Radio orbital'' ! Ary ojeréva ! Ára ojeréva ! Jero'a ! [[Mbyja'e|Mbyguai]] ! Arapytu rekova ! Ta'anga |- <!-- Solo se están usando 2 o 3 decimales de precisión, no cambiar; para más precisión o más campos está el anexo --> || [[Mekúrio]] || [[File:Mercury symbol.svg|24px|☿]] || 0,39 || 4878 || 0,06 || 0,39 || 0,24 || 58,6 || 7º || 0 || [[Tatavevýi]] ha [[Tataveve]] || [[File:Mercury in color - Prockter07 centered.jpg|50px]] |- || [[Mbyja Ko'ẽ]] || [[File:Venus symbol.svg|24px|♀]] || 0,95 || 12100 || 0,82 || 0,72 || 0,615 || 243 || 3,4° || 0 || 96% CO2, 3% nitróheno,0.1% [[y]]re. || [[File:Venus-real.jpg|50px]] |- || [[Yvy]] || [[File:Earth symbol.svg|24px|🜨]] || 1,00|| 12756 || 1,00 || 1,00 || 1,00 || 1,00 || 0º || [[Jasy|1]] || 78% nitróheno, 21% [[tatarapo]], 1% [[tatapu'ã'ỹ]] || [[File:Earth Eastern Hemisphere.jpg|50px]] |- || [[Jasytata Guasu|Mbyja Pytã]] || [[File:Mars symbol.svg|24px|♂]] || 0,53 || 6787 || 0,11 || 1,52 || 1,88 || 1,03 || 1,9º || [[Márte mbyja'ekuéra|2]] || 95% CO2, 1.6% [[tatapu'ã'ỹ]], 3% nitrógeno || [[File:Mars Valles Marineris.jpeg|50px]] |- || [[Húpiter]] || [[File:Jupiter symbol.svg|24px|♃]] || 11,2 || 142984 || 318 || 5,20 || 11,86 || 0,414 || 1,3º || [[Húpiter mbyja'ekuéra|79]] || 90% [[tatavevýi]], 10% [[tataveve]], metáno || [[File:Jupiter.jpg|50px]] |- || [[Satúyno]] || [[File:Saturn symbol.svg|24px|♄]] || 9,41 || 120536 || 95 || 9,54 || 29,46 || 0,426 || 2,5º || [[Satuyno mbyja'ekuéra|82]] || 96% [[tatavevýi]], 3% [[tataveve]], 0.5% metáno || [[File:Saturn from Cassini Orbiter (2004-10-06).jpg|50px]] |- || [[Uráno]] || [[File:Uranus symbol.svg|24px|⛢]] || 3,98 || 51108 || 14,6 || 19,19 || 84,01 || 0,718 || 0,8º || [[Urano mbyja'ekuéra|27]] || 84% [[tatavevýi]], 14% [[tataveve]], 2% metáno || [[File:Uranus.jpg|50px]] |- || [[Netúno]] || [[File:Neptune symbol.svg|24px|♆]] ||3,81 || 49538 || 17,2 || 30,06 || 164,79 || 0,6745 || 1,8º || [[Netuno mbyja'ekuéra|14]] || 74% [[tatavevýi]], 25% [[tataveve]], 1% metáno || [[File:Neptune Voyager2 color calibrated.png|50px]] |} == Yvorakuéra Michĩva == {| class="wikitable" width=100%" |- ! Yvorakuéra Michĩva ! Mba'ehero ! Diámetro medio<sup>*</sup> ! Ekuator hasaha (km) ! Masa<sup>*</sup> ! Radio orbital (UA) ! Periodo orbital (ary) ! Periodo de rotación (ára) ! [[Mbyja'e|Mbyguaikuéra]] ! Ta'anga |- | [[Seres]] | align="center" | [[File:Ceres symbol.svg|24px|⚳]] | align="center" | 0,074 | align="center" | 952,4 | align="center" | 0,00016 | align="center" | 2,766 | align="center" | 4,599 | align="center" | 0,3781 | align="center" | 0 | [[File:Ceres - RC3 - Haulani Crater (22381131691) (cropped).jpg|50px]] |- | [[Plutõ]] | align="center" | [[File:Pluto symbol (large orb).svg|24px|⯓]] | align="center" | 0,22 | align="center" | 2302 | align="center" | 0,0021 | align="center" | 39,482 | align="center" | 247,92 | align="center" | -6,3872 | align="center" | [[Plutõ mbyja'ekuéra|5]] | [[File:Ang planeta Pluto mula sa New Horizons.png|50px]] |- | [[Haumea]] | align="center" | [[File:Haumea symbol.svg|24px|🝿]] | align="center" | 0,09 | align="center" | | align="center" | 0,0007 | align="center" | 43,335 | align="center" | 285,4 | align="center" | 0,167 | align="center" | [[Haumea mbyja'ekuéra|2]] | [[File:2003EL61art.jpg|50px]] |- | [[Makemake]] | align="center" | [[File:Makemake symbol.svg|24px|🝼]] | align="center" | 0,12 | align="center" | | align="center" | 0,0007 | align="center" | 45,792 | align="center" | 309,9 | align="center" | ? | align="center" | 1 | [[File:2005FY9art.jpg|50px]] |- | [[Eris]] | align="center" | [[File:Eris symbol.svg|24px|⯰]] | align="center" | 0,19 | align="center" | 2398 | align="center" | 0,0028 | align="center" | 67,668 | align="center" | 557 | align="center" | ? | align="center" | [[Ndinomia|1]] | [[File:2003 UB313 NASA illustration.jpg|50px]] |} == Mbyguaikuéra ha Yvóra Kuãirũnguéra == [[Mbyja'e|Mbyguai]], hérava avei "jasy", ha'e peteĩ yvagamba'e guasu ojeréva peteĩ [[mbyjamýi|yvórare]], pe mbyguai ikatu ha'e yvagamba'e michĩ oúva [[Mbyjaveve Ku'asã|Tajave Ku'asã]] pegua, umi mbyguai [[Fobos]]icha ha [[Deimos]]icha ha ambue mbyguai Yvóra gasguiguapegua, ha yvagamba'e michĩ [[Kuiper Ku'asã]] pegua, mbyguai Tritõicha, [[Netuno|Netúno]] megua, térã ku mbyguai ikatu ojejapóva térã oúva ijyvóra pegua, ñande [[Jasy|Jasýicha]], ñande [[Yvy]] pegua. Pe Yvorakuéra gasguigua oguereko yvyku'i ha [[yrypy'a]]'i oveve ijerére, ko mba'eku'i hérava [[Mbyjajere Ku'asã|Yvóra Ku'asã]], [[Satúyno]] oguereko heta ku'asã poguasu ojeréva hese, ha ambue yvóra oguereko avei. == Yvága mba'e michĩve == Umi yvagamba'e michĩ hérava "Yvága mba'e michĩvéva Kuarahy Ypykatu pegua" ha'e heta yvagamba'e oĩva ñande mbyja ypykatúpe: [[mbyjaveve|tajave]]<nowiki/>kuéra, [[Yvágarete Netunomboypýri|yvága mba'ekuéra Netunomboypýri]], [[mbyjausuveve|jaguaveve]] kuéra ha ambuéva imichĩva. === Tajavekuéra (asteroides) === [[Mbyjaveve|Tajave]] michĩve [[mbyjajere|yvóra]]gui, ko yvagamba'e ha'e [[yvy'a|yvy'á]]icha ha oĩ mante [[Jasytata Guasu|Mbyja Pytã]] ha [[Húpiter]] apytépe, ha oguerekóva [[kuarepoti]] ha [[yrypy'a]] ipype. Opyta ku yvagarenda hérava [[Mbyjaveve Ku'asã|Tajave Ku'asã]]me. Ku yvagarenda oguereko peteĩ [[mbyjajere michĩ|yvóra michĩ]] hérava [[Seres]], ku yvóra ojogua peteĩ tajavépe, hákatu ndaha'éi '''tajave'''. Oĩ heta tajave ojeréva ambue tajave guasuvérehe, ha oĩ avei ambue tajave ojeréva [[yvagakundahára|yvórare]]. === Sandu'a (centauro) === Sandu'a, hérava avei Sentáuro, ha'e yvágamba'e [[mbyjausuveve|jaguavevéicha]] ojeréva [[Kuarahy|Kuarahýre]] ha oĩ [[Húpiter]] ha [[Netúno]] mbytépe, ituichave jaguavevégui. Peteĩha sandu'a ojehecha peteĩhápe hérava Kirõ (''Quiron''), ojogua [[mbyjaveve|tajavépe]] ha ojogua [[mbyjausuveve|jaguavevépe]], ha ko'ág̃a Kirõ oñemohendapyrejey ha oñemohenda jaguaveve ramõ.<ref>{{cite web |year=1995 |author=Patrick Vanouplines |title=Chiron biography |work=Vrije Universitiet Brussel |url=http://www.vub.ac.be/STER/www.astro/chibio.htm |accessdate=2006-06-23}}</ref> Sandu'a tuichavéva ha'e "10199 Chariklo", oguereko 250&nbsp;km mbytehasaha. <ref name=spitzer>{{cite web |title=Physical Properties of Kuiper Belt and Centaur Objects: Constraints from Spitzer Space Telescope |author=John Stansberry, Will Grundy, Mike Brown, Dale Cruikshank, John Spencer, David Trilling, Jean-Luc Margot |url=http://arxiv.org/abs/astro-ph/0702538v2 |year=2007 |accessdate=2008-09-21}}</ref> === Yvagamba'e Netúnomboypýri === Yvagamba'e Netunomboypýri ha'e yvagamba'e yrypy'arekóva ha ojeréva [[Kuarahy]] amovéva Netúno jerére, ha ojogua sandu'ápe. Ko [[mbyjajere michĩ|yvóra michĩ]] hérava [[Plutõ]] ha [[Eris]] oĩ ko yvága rendápe. Peteĩha yvága mba'e Netunomboypýri ojehecha peteĩhápe ary [[1992]]-pe. == Mandu'apy == <references /> == Henda Ambuéva == {{Commons|Solar system}} * {{Link||2=http://www.solarviews.com/portug/homepage.htm |3=Kuarahy Ypykatu hechaguasu}} * {{Link||2=http://www.rense.com/general72/size.htm |3=The Size of our World |4=Yvoreva tuichakue mbojoja}} * {{Link||2=http://celestia.sourceforge.net |3=Celestia |4=3D hecha}} * {{Link||2=http://www.moonphaseinfo.com/solarsystem.php?l=pt |3=Kuarahy ypykatu}} * {{Link||2=http://www.xtec.cat/~rmolins1/solar/es/sistema.htm |3=Kuarahy ypykatu Epañañe'ẽme}} * {{Link||2=http://solarsystem.nasa.gov |3=JPL/NASA}} {{Kuarahy mbyjajerety}} [[Ñemohenda:Kuarahy Ypykatu| ]] s0xa0h7spndgky312ncra45ph2ifgvo FIFA Tembiesarái Yvypavẽ 2018 0 7236 138406 137227 2026-09-24T23:39:35Z InternetArchiveBot 14761 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 138406 wikitext text/x-wiki {{Ficha de torneo de fútbol | num = XXI | torneo = Vakapipopo Ñembosarái | país = [[Rrusia]] | año = 2018 | nombre = Чемпионат мира по футболу Россия 2018<br />(Chempionat mira po futbolu Rossiya 2018) | logo = Logo Fußball-Weltmeisterschaft 2018.svg | tamaño_logo = | imagen = Luzhniki Stadium1.jpg | tamaño = 300px | descripción = Estadio Olímpico Luzhnikí Táva Mosku-pe. | participantes = 32 | calificados = | plantillapais = {{RUS}} | fechainicia = 14 jasypoteĩ | fechatermina = 15 jasypokõi | campeón = {{FRA}} | subcampeón = {{CRO}} | tercerlugar = {{BEL}} | cuartolugar = {{ENG}} | partidos = 64 | goles = 169 | glspp = | espectadores = | esppp = | paisgol = England | goleador = [[Harry Kane]] | goleadorgoles = 6 | títulogoleador= Bota de oro | paisbal = Croatia | balon = [[Luka Modrić]] | paisjov = France | joven = [[Kylian Mbappé]] | atractivo = | limpio = {{ESP}} | yashin = | paisguante = Belgium | guante = [[Thibaut Courtois]] }} '''FIFA Tembiesarái Yvypavẽ 2018''' ([[Rrusiañe'ẽ]]me: '''Чемпионат мира по футболу Россия 2018''') ha'ékuri upe 21ha [[Vakapipopo (Jetepyso)|vakapipopo]] rembiesarái guasu kuimba'e rehegua heta tetã oha'ãva, pe [[Vakapipopo Tembiesarái Yvypavẽ]] ojapóva [[FIFA]] irundy-rundy arýpe. Ko tembiesarái ojejapo ára [[14 jasypoteĩ]] guive ára [[15 jasypokõi]] meve ary [[2018]]-pe amo [[Rrúsia]] retãme, tetã poravopyre ombosako'i hag̃ua ko tembiesarái ára 2 jasypakõi ary 2010 guive.<ref>{{Cita web |título=Anfitrión de la Copa Mundial |url=http://www.diariodelviajero.com/turismo-deportivo/paises-sedes-de-mundiales-de-futbol|fecha=12 de junio de 2010 |fechaacceso=30 de julio de 2015}}</ref> Kóva hína jey 11ha ojejapo ko tembiesarái [[Európa]]-pe, ha jey peteĩha ojejapo [[Kuarahyresẽ Európa]]-pe. Jey peteĩha avei ojejapóva mokõi yvyrusúpe: Europa ha [[Ásia]], ko táva [[Ekaterimburgo]], peteĩ umi távagui iporavopyre, oĩ Rrúsia yvy apekue Ásia-pe.<ref>{{Cita noticia|título=''В России стартовал чемпионат мира по футболу''|url=https://www.pnp.ru/social/v-rossii-startoval-chempionat-mira-po-futbolu.html|fechaacceso=18 de junio de 2018|idioma=ru}}</ref> Hepykue oñeimo'ã ohypyty amo 14 200 sua [[dólar]], upéicha hína upe [[Vakapipopo Tembiesarái Yvypavẽ]] hepyvéva ojejapo hag̃ua.<ref>{{Cita web|url=https://www.rbc.ru/society/08/06/2018/5b02f8039a7947289e44a869|título=Непредвиденные расходы: как менялась смета ЧМ-2018|fechaacceso=18 de junio de 2018|sitioweb=РБК|idioma=ru}}</ref> Tetã [[Hyãsia]] aty ipu'aka, ñeha'ã pahague ipu'aka 4-2 [[Kyoasia]] rehe —ko tetã aty jey peteĩha oguahẽkuri vakapipopo rembiesarái ñeha'ã pahápe— upéicha ko tetã ipu'aka jey mokõiha ohasa rire 20 ary (Tembiesarái [[FIFA Tembiesarái Yvypavẽ 1998|1998]] arýgui ipu'aka jey peteĩha). == Ñembosako'i == Ko ñembosarái ñembosako'i ojapo upe ''Atyvete Omohendaitéva Rrúsia 2018 pegua'', karai Vitali Mutkó, Jetepyso Sãmbyhyha Peteĩha Rrúsia pegua, omotenondéva. Ku Atyvete, iñesãmbysy pehẽngue, oreko imburuvicharã upe karai [[Vladímir Putin]], Rrúsia pegua Isãmbyhyha Peteĩha, ha Igor Shuvalov, Rrúsia pegua Isãmbyhyha Peteĩha ombuekoviáva.<ref>{{Cita web |url=http://es.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/leaders/aboutloc.html |título=Organización: sobre el Comité Organizador |editor=[[FIFA|fifa.com]] |fechaacceso=14 de julio de 2014 |title=Archive copy |accessdate=2017-10-24 |archivedate=2014-07-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140715220216/http://es.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/leaders/aboutloc.html |urlarchivo=https://web.archive.org/web/20140715220216/http://es.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/leaders/aboutloc.html |fechaarchivo=2014-07-15 }}</ref><ref>{{Cita web |url=http://es.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/leaders/shuvalov.html |título=Organización: Igor SHUVALOV |editor=[[FIFA|fifa.com]] |fechaacceso=14 de julio de 2014 |title=Archive copy |accessdate=2017-10-24 |archivedate=2014-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714160427/http://es.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/leaders/shuvalov.html |urlarchivo=https://web.archive.org/web/20140714160427/http://es.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/leaders/shuvalov.html |fechaarchivo=2014-07-14 }}</ref><ref>{{Cita web |url=http://es.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/leaders/sorokin.html |título=Organización: Alexey SOROKIN |editor=[[FIFA|fifa.com]] |fechaacceso=14 de julio de 2014 |title=Archive copy |accessdate=2017-10-24 |archivedate=2014-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714155035/http://es.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/leaders/sorokin.html |urlarchivo=https://web.archive.org/web/20140714155035/http://es.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/leaders/sorokin.html |fechaarchivo=2014-07-14 }}</ref><ref>{{Cita web |url=http://arogeraldes.blogspot.com/2014/08/russia-2018.html |título=Camino a Rusia 2018 |editor=[[FIFA|fifa.com]]|fechaacceso=11 de agosto de 2014}}</ref> === Tavakuéra === Rrúsia ombosako'i 12 vakapipopo ñeha'ã renda 11 tavakuérape: [[Ekaterimburgo]], [[Kaliningrado]], [[Kasã]], [[Mosku]], [[Nizhni Nóvgorod]], [[Rostov del Don]], [[San Petersburgo]], [[Samara]], [[Saransk]], [[Sóchi]] ha [[Volgogrado]], umi távape ojejapóta opaite 64 vakapipopo ñeha'ã ko Tembiesarái pegua. Umi 12 vakapipopo ñeha'ã renda ojeiporavókuri, mokõinte oĩmbáva ojeiporavo aja Rrúsia ojapo hag̃ua ko Tembiesarái. Ani hag̃ua hepyiterei ko Tembiesarái ojeiporavónte tavakuéra opytáva Rrúsia ipehẽngue Európa pegua.<ref>{{Cita web |url=http://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/33/74/52/b5ruse.pdf |título=2018 FIFA World Cup Bid Evaluation Report: Russia |editor=[[FIFA|fifa.com]] |idioma=inglés |fechaacceso=5 de septiembre de 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101214044951/http://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/33/74/52/b5ruse.pdf |archivedate=2010-12-14 }}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! width="50%" colspan="2"|[[Mosku]] ! width="25%"|[[Óblast de Leningrado]] ! width="25%"|[[Óblast de Kaliningrado]] |- |colspan="2"|[[File:Flag of Moscow, Russia.svg|20px|border]] [[Mosku]] |[[File:Flag_of_Saint_Petersburg_Russia.svg|20px|border]] [[San Petersburgo]] |[[File:Flag of Kaliningrad.svg|20px|border]] [[Kaliningrado]] |- | [[Estadio Olímpico Luzhnikí|Estadio Luzhniki]] | [[Otkrytie Arena]] | [[Zenit Arena|Estadio de San Petersburgo]] | [[Estadio de Kaliningrado]] |- | Tapicha ipype: '''81&nbsp;300''' | Tapicha ipype: '''46&nbsp;990''' | Tapicha ipype: '''69&nbsp;500''' | Tapicha ipype: '''35&nbsp;000'''<ref name="Capacity at_1">{{Cita web |título=Capacity at 2 of Russia's stadiums to be reduced |url=http://newsok.com/capacity-at-2-of-russias-stadiums-to-be-reduced/article/feed/740299 |fecha=26 de septiembre de 2014 |fechaacceso=13 de febrero de 2016}}</ref> |- | [[File:Стадион Лужники (29 марта 2017) · 6.jpg|250px|]] | [[File:Stadium Spartak in Moscow.jpg|220px]] | [[File:Spb 06-2017 img42 Krestovsky Stadium.jpg|250px]] | [[File:Kaliningrad stadium - 2018-04-07.jpg|250px]] |- ! width="25%" |[[Tartaristán]] ! rowspan=10 colspan=2|{{location map+|Rusia europea|float=center|ancho=500|lugares= {{Mapa de localización~ |Rusia europea |lat_deg=55|lat_min=45|lon_deg=37|lon_min=37|position=bottom|label='''[[Mosku]]'''}} {{Mapa de localización~ |Rusia europea |lat_deg=59|lat_min=58|lon_deg=30|lon_min=13|position=right |label='''[[San Petersburgo]]'''}} {{Mapa de localización~ |Rusia europea |lat_deg=54|lat_min=53|lon_deg=20|lon_min=29|position=right |label='''[[Kaliningrado]]''' }} {{Mapa de localización~|Rusia europea|lat_deg=56|lat_min=16|lon_deg=43|lon_min=53|position=bottom|label='''[[Nizhni Nóvgorod]]''' }} {{Mapa de localización~ |Rusia europea |lat_deg=55|lat_min=49|lon_deg=49|lon_min=09|position=right |label='''[[Kasã]]''' }} {{Mapa de localización~ |Rusia europea |lat_deg=53|lat_min=14|lon_deg=50|lon_min=16|position=right |label='''[[Samara]]''' }} {{Mapa de localización~ |Rusia europea |lat_deg=48|lat_min=44|lon_deg=44|lon_min=32|position=right |label='''[[Volgogrado]]''' }} {{Mapa de localización~ |Rusia europea |lat_deg=54|lat_min=10|lon_deg=45|lon_min=11|position=bottom|label='''[[Saransk]]''' }} {{Mapa de localización~ |Rusia europea |lat_deg=43|lat_min=34|lon_deg=39|lon_min=51|position=right |label='''[[Sóchi]]''' }} {{Mapa de localización~ |Rusia europea |lat_deg=47|lat_min=14|lon_deg=39|lon_min=43|position=right |label='''[[Rostov del Don]]''' }} {{Mapa de localización~ |Rusia europea |lat_deg=56|lat_min=50|lon_deg=60|lon_min=35|position=bottom|label='''[[Ekaterimburgo]]''' }} {{Mapa de localización~ |Rusia europea |mark=TransparentPlaceholder.png |lat=50 |long=25 |label='''Estadios&nbsp;Mosku:'''<br />'''[[Estadio Olímpico Luzhnikí|Luzhniki]]'''<br />'''[[Estadio_Spartak_(Mosku)|Spartak]]'''}} }} ! width="25%" |[[Óblast de Nizhni Nóvgorod]] |- |[[File:Flag of Kazan.svg|20px|border]] [[Kasã]] |[[File:Flag_of_Nizhny_Novgorod.svg|20px|border]] [[Nizhni Nóvgorod]] |- | [[Kasã Arena]] | [[Estadio de Nizhni Nóvgorod]] |- | Tapicha ipype: '''45&nbsp;105''' | Tapicha ipype: '''44&nbsp;899''' |- | [[File:Казань арена.jpg|250px|border]] | [[File:Nizhny Novgorod Stadium (March 2018).jpg|250px|border]] |- ! width="25%" |[[Óblast de Samara]] ! width="25%" |[[Óblast de Volgogrado]] |- |[[File:Flag of Samara (Samara oblast).png|20px|border]] [[Samara]] |[[File:FlagVolgograd.svg|20px|border]] [[Volgogrado]] |- | [[Estadio de Samara|Samara Arena]] | [[Estadio Central (Volgogrado)|Volgogrado Arena]] |- | Tapicha ipype: '''44&nbsp;918''' | Tapicha ipype: '''45&nbsp;015''' |- | [[File:Mordovia Arena stadium.jpg|200px]] | [[File:Scale model of Volgograd Arena 01.jpg|200px]] |- ! width="25%" |[[Mordovia]] ! width="25%" |[[Óblast de Rostov]] ! width="25%" |[[Krai de Krasnodar]] ! width="25%" |[[Óblast de Sverdlovsk]] |- |[[File:Flag of Saransk (2008).svg|20px|border]] [[Saransk]] |[[File:Rostov-na-Donu_flag.svg|20px|border]] [[Rostov del Don]] |[[File:Flag of Sochi (Krasnodar krai).svg|20px|border]] [[Sóchi]] |[[File:Flag_of_Yekaterinburg_(Sverdlovsk_oblast).svg|20px|border]] [[Ekaterimburgo]] |- | [[Mordovia Arena]] | [[Estadio de Rostov del Don|Rostov Arena]] | [[Estadio Olímpico de Sochi|Estadio Fisht]] | [[Estadio Central (Ekaterimburgo)|Ekaterimburgo Arena]] |- | Tapicha ipype: '''45&nbsp;015''' | Tapicha ipype: '''43&nbsp;702''' | Tapicha ipype: '''47&nbsp;659''' | Tapicha ipype: '''35&nbsp;000''' <ref name="Capacity at_1"/> |- |[[File:Mordovia-Arena stadium(building).jpg|250px|border]] |[[File:Rostov Arena2018 (cropped).jpg|250px|border]] |[[File:Fisht Olympic Stadium 2017.jpg|250px|border]] |[[File:Estadio Central (Ekaterinburg-arena).jpg|250px|border]] |}</center> == Aty oñeha'ãva == === Aty A === [[File:2018 FIFA World Cup opening ceremony (2018-06-14) 15.jpg|145px|left]] [[File:Sdm 4677.jpg|145px|left]] [[File:2018 FIFA World Cup Group A march EGY-URU - Carlos Sánchez corner.jpg|145px|left]] [[File:Rus-Egy (2).jpg|145px|right]] [[File:2018 FIFA World Cup Group A march URU-KSA - Anthems 2.jpg|145px|right]] [[File:KSA-EGY (2).jpg|145px|right]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="30"|Pos. !width="150"|<div style="float:left; width:1em; vertical-align:middle; text-align:left;"></div>Team !width="30"|Pts !width="25"|P !width="25"|W !width="25"|D !width="25"|L !width="25"|GP !width="25"|GC !width="25"|SG |- bgcolor=#ccffcc |'''1'''||align="left"|{{URU}}||'''9'''||3||3||0||0||5||0||+5 |- bgcolor=#ccffcc |'''2'''||align="left"|{{RUS}}||'''6'''||3||2||0||1||8||4||+4 |- bgcolor=#ffcccc |'''3'''||align="left"|{{SAU}}||'''3'''||3||1||0||2||2||7||-5 |- bgcolor=#ffcccc |'''4'''||align="left"|{{EGY}}||'''0'''||3||0||0||3||2||6||-4 |} {|class="wikitable" |- | 14 Jasypoteĩ 2018 <br /> 18:00 <br /> Luzhniki Stadium, Moscow || {{RUS}} <br /> Gazinsky 12' <br /> Cheryshev 43', 90+1' <br /> Dzyuba 71' <br /> Golovin 90+4' || 5-0 || {{SAU}} |- | 15 Jasypoteĩ 2018 <br /> 15:00 <br /> Central Stadium, Yekaterinburg || {{EGY}} || 0-1 || {{URU}} <br /> Giménez 89' |- | 19 Jasypoteĩ 2018 <br /> 21:00 <br /> Krestovsky Stadium, Saint Petersburg || {{RUS}} <br /> Fathy 47' (o.g.) <br /> Cheryshev 59' <br /> Dzyuba 62' || 3-1 || {{EGY}} <br /> Salah 73' (pen.) |- | 20 Jasypoteĩ 2018 <br /> 18:00 <br /> Rostov Arena, Rostov-on-Don || {{URU}} <br /> Suárez 23' || 1-0 || {{SAU}} |- | 25 Jasypoteĩ 2018 <br /> 17:00 <br /> Cosmos Arena, Samara || {{URU}} <br /> Suárez 10' <br /> Cheryshev 23' (o.g.) <br /> Cavani 90' || 3-0 || {{RUS}} |- | 25 Jasypoteĩ 2018 <br /> 17:00 <br /> Volgograd Arena, Volgograd || {{SAU}} <br /> Al-Faraj 45+6' (pen.) <br /> Al-Dawsari 90+5' || 2-1 || {{EGY}} <br /> Salah 22' |} === Aty B === [[File:Iran vs morocco 14.jpg|145px|left]] [[File:2018 FIFA World Cup Group B march IRN-MAR 25.jpg|145px|left]] [[File:Portugal-Morocco by soccer.ru 12.jpg|145px|left]] [[File:Iran and Spain match at the FIFA World Cup (5).jpg|145px|right]] [[File:Iran and Portugal match at the FIFA World Cup 2018 3.jpg|145px|right]] [[File:Spain vs Morocco (14).jpg|145px|right]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="30"|Pos. !width="150"|<div style="float:left; width:1em; vertical-align:middle; text-align:left;"></div>Team !width="30"|Pts !width="25"|P !width="25"|W !width="25"|D !width="25"|L !width="25"|GP !width="25"|GC !width="25"|SG |- bgcolor=#ccffcc |'''1'''||align="left"|{{ESP}}||'''5'''||3||1||2||0||6||5||+1 |- bgcolor=#ccffcc |'''2'''||align="left"|{{POR}}||'''5'''||3||1||2||0||5||4||+1 |- bgcolor=#ffcccc |'''3'''||align="left"|{{IRN}}||'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- bgcolor=#ffcccc |'''4'''||align="left"|{{MAR}}||'''1'''||3||0||1||2||2||4||-2 |} {|class="wikitable" |- | 15 Jasypoteĩ 2018 <br /> 18:00 <br /> Krestovsky Stadium, Saint Petersburg || {{MAR}} || 0-1 || {{IRN}} <br /> Bouhaddouz 90+5' (o.g.) |- | 15 Jasypoteĩ 2018 <br /> 21:00 <br /> Fisht Olympic Stadium, Sochi || {{POR}} <br /> Ronaldo 4' (pen.), 44', 88' || 3-3 || {{ESP}} <br /> Costa 24', 55' <br /> Nacho 58' |- | 20 Jasypoteĩ 2018 <br /> 15:00 <br /> Luzhniki Stadium, Moscow || {{POR}} <br /> Ronaldo 4' || 1-0 || {{MAR}} |- | 20 Jasypoteĩ 2018 <br /> 21:00 <br /> Kazan Arena, Kazan || {{IRN}} || 0-1 || {{ESP}} <br /> Costa 54' |- | 25 Jasypoteĩ 2018 <br /> 21:00 <br /> Mordovia Arena, Saransk || {{IRN}} <br /> Ansarifard 90+3' (pen.) || 1-1 || {{POR}} <br /> Quaresma 45' |- | 25 Jasypoteĩ 2018 <br /> 21:00 <br /> Kaliningrad Stadium, Kaliningrad || {{ESP}} <br /> Isco 19' <br /> Aspas 90+1' || 2-2 || {{MAR}} <br /> Boutaïb 14' <br /> En-Nesyri 81' |} === Aty C === [[File:Робби Круз 2018.jpg|200px|thumb]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="30"|Pos. !width="150"|<div style="float:left; width:1em; vertical-align:middle; text-align:left;"></div>Team !width="30"|Pts !width="25"|P !width="25"|W !width="25"|D !width="25"|L !width="25"|GP !width="25"|GC !width="25"|SG |- bgcolor=#ccffcc |'''1'''||align="left"|{{FRA}}||'''7'''||3||2||1||0||3||1||+2 |- bgcolor=#ccffcc |'''2'''||align="left"|{{DEN}}||'''5'''||3||1||2||0||2||1||+1 |- bgcolor=#ffcccc |'''3'''||align="left"|{{PER}}||'''3'''||3||1||0||2||2||2||0 |- bgcolor=#ffcccc |'''4'''||align="left"|{{AUS}}||'''1'''||3||0||1||2||2||5||-3 |} {|class="wikitable" |- | 16 Jasypoteĩ 2018 <br /> 13:00 <br /> Kazan Arena, Kazan || {{FRA}} <br /> Griezmann 58' (pen.) <br /> Behich 81' (o.g.) || 2-1 || {{AUS}} <br /> Jedinak 62' (pen.) |- | 16 Jasypoteĩ 2018 <br /> 19:00 <br /> Mordovia Arena, Saransk || {{PER}} || 0-1 || {{DEN}} <br /> Poulsen 59' |- | 21 Jasypoteĩ 2018 <br /> 15:00 <br /> Cosmos Arena, Samara || {{DEN}} <br /> Eriksen 7' || 1-1 || {{AUS}} <br /> Jedinak 38' (pen.) |- | 21 Jasypoteĩ 2018 <br /> 18:00 <br /> Central Stadium, Yekaterinburg || {{FRA}} <br /> Mbappé 34' || 1-0 || {{PER}} |- | 26 Jasypoteĩ 2018 <br /> 17:00 <br /> Luzhniki Stadium, Moscow || {{DEN}} || 0-0 || {{FRA}} |- | 26 Jasypoteĩ 2018 <br /> 17:00 <br /> Fisht Olympic Stadium, Sochi || {{AUS}} || 0-2 || {{PER}} <br /> Carrillo 18' <br /> Guerrero 50' |} === Aty D === [[File:FWC 2018 - Group D - ARG v ISL - Messi penalty kick.jpg|200px|thumb]] [[File:FWC 2018 - Group D - NGA v ISL - Photo 77.jpg|200px|thumb]] [[File:ISL-HRV (9).jpg|200px|thumb]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="30"|Pos. !width="150"|<div style="float:left; width:1em; vertical-align:middle; text-align:left;"></div>Team !width="30"|Pts !width="25"|P !width="25"|W !width="25"|D !width="25"|L !width="25"|GP !width="25"|GC !width="25"|SG |- bgcolor=#ccffcc |'''1'''||align="left"|{{CRO}}||'''9'''||3||3||0||0||7||1||+6 |- bgcolor=#ccffcc |'''2'''||align="left"|{{ARG}}||'''4'''||3||1||1||1||3||5||-2 |- bgcolor=#ffcccc |'''3'''||align="left"|{{NGA}}||'''3'''||3||1||0||2||3||4||-1 |- bgcolor=#ffcccc |'''4'''||align="left"|{{ISL}}||'''1'''||3||0||1||2||2||5||-3 |} {|class="wikitable" |- | 16 Jasypoteĩ 2018 <br /> 16:00 <br /> Otkritie Arena, Moscow || {{ARG}} <br /> Agüero 19' || 1-1 || {{ISL}} <br /> Finnbogason 23' |- | 16 Jasypoteĩ 2018 <br /> 22:00 <br /> Kaliningrad Stadium, Kaliningrad || {{CRO}} <br /> Etebo 32' (o.g.) <br /> Modrić 71' (pen.) || 2-0 || {{NGA}} |- | 21 Jasypoteĩ 2018 <br /> 21:00 <br /> Nizhny Novgorod Stadium, Nizhny Novgorod || {{ARG}} || 0-3 || {{CRO}} <br /> Rebić 53' <br /> Modrić 80' <br /> Rakitić 90+1' |- | 22 Jasypoteĩ 2018 <br /> 18:00 <br /> Volgograd Arena, Volgograd || {{NGA}} <br /> Musa 49', 75' || 2-0 || {{ISL}} |- | 26 Jasypoteĩ 2018 <br /> 21:00 <br /> Krestovsky Stadium, Saint Petersburg || {{NGA}} <br /> Moses 51' (pen.) || 1-2 || {{ARG}} <br /> Messi 14' <br /> Rojo 86' |- | 26 Jasypoteĩ 2018 <br /> 21:00 <br /> Rostov Arena, Rostov-on-Don || {{ISL}} <br /> G. Sigurðsson 76' (pen.) || 1-2 || {{CRO}} <br /> Badelj 53' <br /> Perišić 90' |} === Aty E === [[File:Bra-Cos (7).jpg|200px|thumb]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="30"|Pos. !width="150"|<div style="float:left; width:1em; vertical-align:middle; text-align:left;"></div>Team !width="30"|Pts !width="25"|P !width="25"|W !width="25"|D !width="25"|L !width="25"|GP !width="25"|GC !width="25"|SG |- bgcolor=#ccffcc |'''1'''||align="left"|{{BRA}}||'''7'''||3||2||1||0||5||1||+4 |- bgcolor=#ccffcc |'''2'''||align="left"|{{CHE}}||'''5'''||3||1||2||0||5||4||+1 |- bgcolor=#ffcccc |'''3'''||align="left"|{{SER}}||'''3'''||3||1||0||2||2||4||-2 |- bgcolor=#ffcccc |'''4'''||align="left"|{{CRI}}||'''1'''||3||0||1||2||2||5||-3 |} {|class="wikitable" |- | 17 Jasypoteĩ 2018 <br /> 15:00 <br /> Cosmos Arena, Samara || {{CRI}} || 0-1 || {{SER}} <br /> Kolarov 56' |- | 17 Jasypoteĩ 2018 <br /> 21:00 <br /> Rostov Arena, Rostov-on-Don || {{BRA}} <br /> Coutinho 20' || 1-1 || {{CHE}} <br /> Zuber 50' |- | 22 Jasypoteĩ 2018 <br /> 15:00 <br /> Krestovsky Stadium, Saint Petersburg || {{BRA}} <br /> Coutinho 90+1' <br /> Neymar 90+7' || 2-0 || {{CRI}} |- | 22 Jasypoteĩ 2018 <br /> 21:00 <br /> Kaliningrad Stadium, Kaliningrad || {{SER}} <br /> Mitrović 5' || 1-2 || {{CHE}} <br /> Xhaka 52' <br /> Shaqiri 90' |- | 27 Jasypoteĩ 2018 <br /> 21:00 <br /> Otkritie Arena, Moscow || {{SER}} || 0-2 || {{BRA}} <br /> Paulinho 36' <br /> Thiago Silva 68' |- | 27 Jasypoteĩ 2018 <br /> 21:00 <br /> Nizhny Novgorod Stadium, Nizhny Novgorod || {{CHE}} <br /> Džemaili 31' <br /> Drmić 88' || 2-2 || {{CRI}} <br /> Waston 56' <br /> Sommer 90+3' (o.g.) |} === Aty F === [[File:Ger-Mex (16).jpg|200px|thumb]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="30"|Pos. !width="150"|<div style="float:left; width:1em; vertical-align:middle; text-align:left;"></div>Team !width="30"|Pts !width="25"|P !width="25"|W !width="25"|D !width="25"|L !width="25"|GP !width="25"|GC !width="25"|SG |- bgcolor=#ccffcc |'''1'''||align="left"|{{SWE}}||'''6'''||3||2||0||1||5||2||+3 |- bgcolor=#ccffcc |'''2'''||align="left"|{{MEX}}||'''6'''||3||2||0||1||3||4||-1 |- bgcolor=#ffcccc |'''3'''||align="left"|{{KOR}}||'''3'''||3||1||0||2||3||3||0 |- bgcolor=#ffcccc |'''4'''||align="left"|{{GER}}||'''3'''||3||1||0||2||2||4||-2 |} {|class="wikitable" |- | 17 Jasypoteĩ 2018 <br /> 18:00 <br /> Luzhniki Stadium, Moscow || {{GER}} || 0-1 || {{MEX}} <br /> Lozano 35' |- | 18 Jasypoteĩ 2018 <br /> 15:00 <br /> Nizhny Novgorod Stadium, Nizhny Novgorod || {{SWE}} <br /> Granqvist 65' (pen.) || 1-0 || {{KOR}} |- | 23 Jasypoteĩ 2018 <br /> 18:00 <br /> Rostov Arena, Rostov-on-Don || {{KOR}} <br /> Son Heung-Min 90+3' || 1-2 || {{MEX}} <br /> Vela 26' (pen.) <br /> Hernández 66' |- | 23 Jasypoteĩ 2018 <br /> 21:00 <br /> Fisht Olympic Stadium, Sochi || {{GER}} <br /> Reus 48' <br /> Kroos 90+5' || 2-1 || {{SWE}} <br /> Toivonen 32' |- | 27 Jasypoteĩ 2018 <br /> 17:00 <br /> Kazan Arena, Kazan || {{KOR}} <br /> Kim Young-Gwon 90+3' <br /> Son Heung-Min 90+6' || 2-0 || {{GER}} |- | 27 Jasypoteĩ 2018 <br /> 17:00 <br /> Central Stadium, Yekaterinburg || {{MEX}} || 0-3 || {{SWE}} <br /> Augustinsson 50' <br /> Granqvist 62' (pen.) <br /> Álvarez 74' (o.g.) |} === Aty G === [[File:Bel-Tun (6).jpg|200px|thumb]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="30"|Pos. !width="150"|<div style="float:left; width:1em; vertical-align:middle; text-align:left;"></div>Team !width="30"|Pts !width="25"|P !width="25"|W !width="25"|D !width="25"|L !width="25"|GP !width="25"|GC !width="25"|SG |- bgcolor=#ccffcc |'''1'''||align="left"|{{BEL}}||'''9'''||3||3||0||0||9||2||+7 |- bgcolor=#ccffcc |'''2'''||align="left"|{{ENG}}||'''6'''||3||2||0||1||8||3||+5 |- bgcolor=#ffcccc |'''3'''||align="left"|{{TUN}}||'''3'''||3||1||0||2||5||8||-3 |- bgcolor=#ffcccc |'''4'''||align="left"|{{PAN}}||'''0'''||3||0||0||3||2||11||-9 |} {|class="wikitable" |- | 18 Jasypoteĩ 2018 <br /> 18:00 <br /> Fisht Olympic Stadium, Sochi || {{BEL}} <br /> Mertens 47' <br /> Lukaku 69', 75' || 3-0 || {{PAN}} |- | 18 Jasypoteĩ 2018 <br /> 21:00 <br /> Volgograd Arena, Volgograd || {{TUN}} <br /> Sassi 35' (pen.) || 1-2 || {{ENG}} <br /> Kane 11', 90+1' |- | 23 Jasypoteĩ 2018 <br /> 15:00 <br /> Otkritie Arena, Moscow || {{BEL}} <br /> Hazard 6' (pen.), 51' <br /> Lukaku 16', 45+3' <br /> Batshuayi 90' || 5-2 || {{TUN}} <br /> Bronn 18' <br /> Khazri 90+3' |- | 24 Jasypoteĩ 2018 <br /> 15:00 <br /> Nizhny Novgorod Stadium, Nizhny Novgorod || {{ENG}} <br /> Stones 8', 40' <br /> Kane 22' (pen.), 45+1' (pen.), 62' <br /> Lingard 36' || 6-1 || {{PAN}} <br /> Baloy 78' |- | 28 Jasypoteĩ 2018 <br /> 21:00 <br /> Kaliningrad Stadium, Kaliningrad || {{ENG}} || 0-1 || {{BEL}} <br /> Januzaj 51' |- | 28 Jasypoteĩ 2018 <br /> 21:00 <br /> Mordovia Arena, Saransk || {{PAN}} <br /> Meriah 33' (o.g.) || 1-2 || {{TUN}} <br /> F. Ben Youssef 51' <br /> Khazri 66' |} === Aty H === [[File:JAP-POL (13).jpg|200px|thumb]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="30"|Pos. !width="150"|<div style="float:left; width:1em; vertical-align:middle; text-align:left;"></div>Team !width="30"|Pts !width="25"|P !width="25"|W !width="25"|D !width="25"|L !width="25"|GP !width="25"|GC !width="25"|SG |- bgcolor=#ccffcc |'''1'''||align="left"|{{COL}}||'''6'''||3||2||0||1||5||2||+3 |- bgcolor=#ccffcc |'''2'''||align="left"|{{JPN}}||'''4'''||3||1||1||1||4||4||0 |- bgcolor=#ffcccc |'''3'''||align="left"|{{SEN}}||'''4'''||3||1||1||1||4||4||0 |- bgcolor=#ffcccc |'''4'''||align="left"|{{POL}}||'''3'''||3||1||0||2||2||5||-3 |} {|class="wikitable" |- | 19 Jasypoteĩ 2018 <br /> 15:00 <br /> Mordovia Arena, Saransk || {{COL}} <br /> Quintero 39' || 1-2 || {{JPN}} <br /> Kagawa 6' (pen.) <br /> Osako 73' |- | 19 Jasypoteĩ 2018 <br /> 18:00 <br /> Otkritie Arena, Moscow || {{POL}} <br /> Krychowiak 86' || 1-2 || {{SEN}} <br /> Cionek 37' (o.g.) <br /> Niang 60' |- | 24 Jasypoteĩ 2018 <br /> 18:00 <br /> Central Stadium, Yekaterinburg || {{JPN}} <br /> Inui 34' <br /> Honda 78' || 2-2 || {{SEN}} <br /> Mané 11' <br /> Wagué 71' |- | 24 Jasypoteĩ 2018 <br /> 21:00 <br /> Kazan Arena, Kazan || {{POL}} || 0-3 || {{COL}} <br /> Mina 40' <br /> Falcao 70' <br /> Cuadrado 75' |- | 28 Jasypoteĩ 2018 <br /> 17:00 <br /> Volgograd Arena, Volgograd || {{JPN}} || 0-1 || {{POL}} <br /> Bednarek 59' |- | 28 Jasypoteĩ 2018 <br /> 17:00 <br/> Cosmos Arena, Samara ||{{SEN}} || 0-1 || {{COL}} <br /> Mina 74' |} == Ñembosarái pahague == {{Copa de 16 |fondo=#EBF5FF |fondo2=#006699 |borde2=#8f8f8f; color:white <!--Fechas--> |octavos=30 jasypoteĩ - 3 jasypokõi |cuartos=6 ha 7 jasypokõi |semifinal=10 ha 11 jasypokõi |final=15 jasypokõi <!--Octavos de final--> |'''{{URU}}'''|'''2'''|{{POR}}|1 |'''{{FRA}}'''|'''4'''|{{ARG}}|3 |'''{{BRA}}'''|'''2'''|{{MEX}}|0 |'''{{BEL}}'''|'''3'''|{{JPN}}|2 |{{ESP}}|1 (3)|'''{{RUS}}''' {{small|(pen.)}}|'''1 (4)''' |'''{{CRO}}''' {{small|(pen.)}}|'''1 (3)'''|{{DEN}}|1 (2) |'''{{SWE}}'''|'''1'''|{{CHE}}|0 |{{COL}}|1 (3)|'''{{ENG}}''' {{small|(pen.)}}|'''1 (4)''' <!--Cuartos de final--> |{{URU}}|0|'''{{FRA}}'''|'''2''' |{{BRA}}|1|'''{{BEL}}'''|'''2''' |{{RUS}}|2 (3)|'''{{CRO}}''' {{small|(pen.)}}|'''2 (4)''' |{{SWE}}|0|'''{{ENG}}'''|'''2''' <!--Semifinales--> |'''{{FRA}}'''|'''1'''|{{BEL}}|0 |'''{{CRO}}''' {{small|(t.s.)}}|'''2'''|{{ENG}}|1 <!--Final--> |'''{{FRA}}'''|'''4'''|{{CRO}}|2 }} ==== Aty 16 ==== {|class="wikitable" |- | 30 Jasypoteĩ 2018 <br /> 17:00 <br /> Kazan Arena, Kazan || {{FRA}} <br /> Griezmann 13' (pen.) <br /> Pavard 57' <br /> Mbappé 64', 68' || 4-3 || {{ARG}} <br /> Di María 41' <br /> Mercado 48' <br /> Agüero 90+3' |- | 30 Jasypoteĩ 2018 <br /> 21:00 <br /> Fisht Olympic Stadium, Sochi || {{URU}} <br /> Cavani 7', 62' || 2-1 || {{POR}} <br /> Pepe 55' |- | 1 Jasypokõi 2014 <br /> 17:00 <br /> Luzhniki Stadium, Moscow || {{ESP}} <br /> Ignashevich 12' (o.g.) || 1-1 (3-4 pen.) || {{RUS}} <br /> Dzyuba 41' (pen.) |- | 1 Jasypokõi 2014 <br /> 21:00 <br /> Nizhny Novgorod Stadium, Nizhny Novgorod || {{CRO}} <br /> Mandžukić 4' || 1-1 (3-2 pen.) || {{DEN}} <br /> M. Jørgensen 1' |- | 2 Jasypokõi 2014 <br /> 17:00 <br /> Cosmos Arena, Samara || {{BRA}} <br /> Neymar 51' <br /> Firmino 88' || 2-0 || {{MEX}} |- | 2 Jasypokõi 2014 <br /> 21:00 <br /> Rostov Arena, Rostov-on-Don || {{BEL}} <br /> Vertonghen 69' <br /> Fellaini 74' <br /> Chadli 90+4' || 3-2 || {{JPN}} <br /> Haraguchi 48' <br /> Inui 52' |- | 3 Jasypokõi 2014 <br /> 17:00 <br /> Krestovsky Stadium, Saint Petersburg || {{SWE}} <br /> Forsberg 66' || 1-0 || {{CHE}} |- | 3 Jasypokõi 2014 <br /> 21:00 <br /> Otkritie Arena, Moscow || {{COL}} <br /> Mina 90+3' || 1-1 (3-4 pen.) || {{ENG}} <br /> Kane 57' (pen.) |} ==== Irundýva ==== {|class="wikitable" |- | 6 Jasypokõi 2018 <br /> 17:00 <br /> Nizhny Novgorod Stadium, Nizhny Novgorod || {{URU}} || 0-2 || {{FRA}} <br /> Varane 40' <br /> Griezmann 61' |- | 6 Jasypokõi 2018 <br /> 21:00 <br /> Kazan Arena, Kazan || {{BRA}} <br /> Renato Augusto 76' || 1-2 || {{BEL}} <br /> Fernandinho 13' (o.g.) <br /> De Bruyne 31' |- | 7 Jasypokõi 2018 <br /> 17:00 <br /> Cosmos Arena, Samara || {{SWE}} || 0-2 || {{ENG}} <br /> Maguire 30' <br /> Alli 59' |- | 7 Jasypokõi 2018 <br /> 21:00 <br /> Fisht Olympic Stadium, Sochi || {{RUS}} <br /> Cheryshev 31' <br /> Fernandes 115' || 2-2 (3-4 pen.) || {{CRO}} <br /> Kramarić 39' <br /> Vida 101' |} ==== Mokõiva ==== {|class="wikitable" |- | 10 Jasypokõi 2018 <br /> 21:00 <br /> Krestovsky Stadium, Saint Petersburg || {{FRA}} <br /> Umtiti 51' || 1-0 || {{BEL}} |- | 11 Jasypokõi 2018 <br /> 21:00 <br /> Luzhniki Stadium, Moscow || {{CRO}} <br /> Perišić 68' <br /> Mandžukić 109' || 2-1 (t.s.) || {{ENG}} <br /> Trippier 5' |} ==== Ipu'akáva mbohapyha ==== {|class="wikitable" |- | 14 Jasypokõi 2018 <br /> 17:00 <br /> Krestovsky Stadium, Saint Petersburg || {{BEL}} <br /> Meunier 4' <br /> Hazard 82' || 2-0 || {{ENG}} |} ==== Paha ==== {|class="wikitable" |- | 15 Jasypokõi 2018 <br /> 18:00 <br /> Luzhniki Stadium, Moscow || {{FRA}} <br /> Mandžukić 18' (o.g.) <br /> Griezmann 38' (pen.) <br /> Pogba 59' <br /> Mbappé 65' || 4-2 || {{CRO}} <br /> Perišić 28' <br /> Mandžukić 69' |} == Ipu'akáva == <br /> {| cellspacing=0 width=100% |- |align=center|[[File:Star*.svg|25px]] [[File:Star*.svg|25px]] <br/><br/> |- |align=center|[[File:Flag of France.svg|100px]] |- |align=center|'''Ipu'aka<br />{{FRA}} |- |align=center|'''Ipu'aka Mokõi Jey''' |} == Umi Gol == ==== 6 gol ==== * [[File:Flag of England.svg|20px]] Harry Kane ==== 4 gol ==== * [[File:Flag of Portugal.svg|20px]] Cristiano Ronaldo * [[File:Flag of Belgium.svg|20px]] Romelu Lukaku * [[File:Flag of Russia.svg|20px]] Denis Cheryshev * [[File:Flag of France.svg|20px]] Antoine Griezmann * [[File:Flag of France.svg|20px]] Kylian Mbappé ==== 3 gol ==== * [[File:Flag of Russia.svg|20px]] Artem Dzyuba * [[File:Flag of Spain.svg|20px]] Diego Costa * [[File:Flag of Uruguay.svg|20px]] Edinson Cavani * [[File:Flag of Colombia.svg|20px]] Yerry Mina * [[File:Flag of Belgium.svg|20px]] Eden Hazard * [[File:Flag of Croatia.svg|20px]] Ivan Perišić * [[File:Flag of Croatia.svg|20px]] Mario Mandžukić ==== 2 gol ==== * [[File:Flag of Australia.svg|20px]] Mile Jedinak * [[File:Flag of Croatia.svg|20px]] Luka Modrić * [[File:Flag of Brazil.svg|20px]] Philippe Coutinho * [[File:Flag of Brazil.svg|20px]] Neymar * [[File:Flag of Nigeria.svg|20px]] Ahmed Musa * [[File:Flag of England.svg|20px]] John Stones * [[File:Flag of Uruguay.svg|20px]] Luis Suárez * [[File:Flag of Egypt.svg|20px]] Mohamed Salah * [[File:Flag of South Korea.svg|20px]] Son Heung-Min * [[File:Flag of Sweden.svg|20px]] Andreas Granqvist * [[File:Flag of Tunisia.svg|20px]] Wahbi Khazri * [[File:Flag of Argentina.svg|20px]] Sergio Agüero * [[File:Flag of Japan.svg|20px]] Takashi Inui ==== 1 gol ==== * [[File:Flag of Russia.svg|20px]] Yury Gazinsky * [[File:Flag of Russia.svg|20px]] Aleksandr Golovin * [[File:Flag of Russia.svg|20px]] Mário Fernandes * [[File:Flag of Uruguay.svg|20px]] José Giménez * [[File:Flag of Spain.svg|20px]] Nacho Fernández * [[File:Flag of Spain.svg|20px]] Isco * [[File:Flag of Spain.svg|20px]] Iago Aspas * [[File:Flag of France.svg|20px]] Benjamin Pavard * [[File:Flag of France.svg|20px]] Raphaël Varane * [[File:Flag of France.svg|20px]] Samuel Umtiti * [[File:Flag of France.svg|20px]] Paul Pogba * [[File:Flag of Argentina.svg|20px]] Lionel Messi * [[File:Flag of Argentina.svg|20px]] Marcos Rojo * [[File:Flag of Argentina.svg|20px]] Ángel Di María * [[File:Flag of Argentina.svg|20px]] Gabriel Mercado * [[File:Flag of Iceland.svg|20px]] Alfreð Finnbogason * [[File:Flag of Iceland.svg|20px]] Gylfi Sigurðsson * [[File:Flag of Denmark.svg|20px]] Yussuf Poulsen * [[File:Flag of Denmark.svg|20px]] Christian Eriksen * [[File:Flag of Denmark.svg|20px]] Mathias Jørgensen * [[File:Flag of Croatia.svg|20px]] Ante Rebić * [[File:Flag of Croatia.svg|20px]] Ivan Rakitić * [[File:Flag of Croatia.svg|20px]] Milan Badelj * [[File:Flag of Croatia.svg|20px]] Andrej Kramarić * [[File:Flag of Croatia.svg|20px]] Domagoj Vida * [[File:Flag of Serbia.svg|20px]] Aleksandar Kolarov * [[File:Flag of Serbia.svg|20px]] Aleksandar Mitrović * [[File:Flag of Mexico.svg|20px]] Hirving Lozano * [[File:Flag of Mexico.svg|20px]] Carlos Vela * [[File:Flag of Mexico.svg|20px]] Javier Hernández * [[File:Flag of Switzerland.svg|20px]] Steven Zuber * [[File:Flag of Switzerland.svg|20px]] Granit Xhaka * [[File:Flag of Switzerland.svg|20px]] Xherdan Shaqiri * [[File:Flag of Switzerland.svg|20px]] Blerim Džemaili * [[File:Flag of Switzerland.svg|20px]] Josip Drmić * [[File:Flag of Sweden.svg|20px]] Ola Toivonen * [[File:Flag of Sweden.svg|20px]] Ludwig Augustinsson * [[File:Flag of Sweden.svg|20px]] Emil Forsberg * [[File:Flag of Belgium.svg|20px]] Dries Mertens * [[File:Flag of Belgium.svg|20px]] Michy Batshuayi * [[File:Flag of Belgium.svg|20px]] Adnan Januzaj * [[File:Flag of Belgium.svg|20px]] Jan Vertonghen * [[File:Flag of Belgium.svg|20px]] Marouane Fellaini * [[File:Flag of Belgium.svg|20px]] Nacer Chadli * [[File:Flag of Belgium.svg|20px]] Kevin De Bruyne * [[File:Flag of Belgium.svg|20px]] Thomas Meunier * [[File:Flag of Tunisia.svg|20px]] Ferjani Sassi * [[File:Flag of Tunisia.svg|20px]] Dylan Bronn * [[File:Flag of Tunisia.svg|20px]] Fakhreddine Ben Youssef * [[File:Flag of Japan.svg|20px]] Shinji Kagawa * [[File:Flag of Japan.svg|20px]] Yuya Osako * [[File:Flag of Japan.svg|20px]] Keisuke Honda * [[File:Flag of Japan.svg|20px]] Genki Haraguchi * [[File:Flag of Colombia.svg|20px]] Juan Quintero * [[File:Flag of Colombia.svg|20px]] Radamel Falcao * [[File:Flag of Colombia.svg|20px]] Juan Cuadrado * [[File:Flag of Senegal.svg|20px]] M'Baye Niang * [[File:Flag of Senegal.svg|20px]] Sadio Mané * [[File:Flag of Senegal.svg|20px]] Moussa Wagué * [[File:Flag of Poland.svg|20px]] Grzegorz Krychowiak * [[File:Flag of Poland.svg|20px]] Jan Bednarek * [[File:Flag of Brazil.svg|20px]] Paulinho * [[File:Flag of Brazil.svg|20px]] Thiago Silva * [[File:Flag of Brazil.svg|20px]] Roberto Firmino * [[File:Flag of Brazil.svg|20px]] Renato Augusto * [[File:Flag of South Korea.svg|20px]] Kim Young-Gwon * [[File:Flag of Germany.svg|20px]] Marco Reus * [[File:Flag of Germany.svg|20px]] Toni Kroos * [[File:Flag of England.svg|20px]] Jesse Lingard * [[File:Flag of England.svg|20px]] Harry Maguire * [[File:Flag of England.svg|20px]] Dele Alli * [[File:Flag of England.svg|20px]] Kieran Trippier * [[File:Flag of Panama.svg|20px]] Felipe Baloy * [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px]] Salman Al-Faraj * [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px]] Salem Al-Dawsari * [[File:Flag of Portugal.svg|20px]] Ricardo Quaresma * [[File:Flag of Portugal.svg|20px]] Pepe * [[File:Flag of Iran.svg|20px]] Karim Ansarifard * [[File:Flag of Morocco.svg|20px]] Khalid Boutaïb * [[File:Flag of Morocco.svg|20px]] Youssef En-Nesyri * [[File:Flag of Peru.svg|20px]] André Carrillo * [[File:Flag of Peru.svg|20px]] Paolo Guerrero * [[File:Flag of Nigeria.svg|20px]] Victor Moses * [[File:Flag of Costa Rica.svg|20px]] Kendall Waston ==== Gol ''en contra'' ==== * [[File:Flag of Morocco.svg|20px]] Aziz Bouhaddouz - {{IRN}}-pe guarã * [[File:Flag of Australia.svg|20px]] Aziz Behich - {{FRA}}-pe guarã * [[File:Flag of Nigeria.svg|20px]] Oghenekaro Etebo - {{CRO}}-pe guarã * [[File:Flag of Poland.svg|20px]] Thiago Cionek - {{SEN}}-pe guarã * [[File:Flag of Egypt.svg|20px]] Ahmed Fathy - {{RUS}}-pe guarã * [[File:Flag of Russia.svg|20px]] Denis Cheryshev - {{URU}}-pe guarã * [[File:Flag of Mexico.svg|20px]] Edson Álvarez - {{SWE}}-pe guarã * [[File:Flag of Switzerland.svg|20px]] Yann Sommer - {{CRI}}-pe guarã * [[File:Flag of Tunisia.svg|20px]] Yassine Meriah - {{PAN}}-pe guarã * [[File:Flag of Russia.svg|20px]] Sergei Ignashevich - {{ESP}}-pe guarã * [[File:Flag of Brazil.svg|20px]] Fernandinho - {{BEL}}-pe guarã * [[File:Flag of Croatia.svg|20px]] Mario Mandžukić - {{FRA}}-pe guarã == Final standings == {|class="wikitable" |- ! Pos. !! Team !! G !! Pts !! P !! W !! D !! L !! GP !! GC !! SG |- | 1 || {{FRA}} || C || 19 || 7 || 6 || 1 || 0 || 14 || 6 || +8 |- | 2 || {{CRO}} || D || 14 || 7 || 4 || 2 || 1 || 14 || 9 || +5 |- | 3 || {{BEL}} || G || 18 || 7 || 6 || 0 || 1 || 16 || 6 || +10 |- | 4 || {{ENG}} || G || 10 || 7 || 3 || 1 || 3 || 12 || 8 || +4 |- | colspan="11"| '''Eliminated in the quarter-finals''' |- | 5 || {{URU}} || A || 12 || 5 || 4 || 0 || 1 || 7 || 3 || +4 |- | 6 || {{BRA}} || E || 10 || 5 || 3 || 1 || 1 || 8 || 3 || +5 |- | 7 || {{SWE}} || F || 9 || 5 || 3 || 0 || 2 || 6 || 4 || +2 |- | 8 || {{RUS}} || A || 8 || 5 || 2 || 2 || 1 || 11 || 7 || +4 |- | colspan="11"| '''Eliminated in the round of 16''' |- | 9 || {{COL}} || H || 7 || 4 || 2 || 1 || 1 || 6 || 3 || +3 |- | 10 || {{ESP}} || B || 6 || 4 || 1 || 3 || 0 || 7 || 6 || +1 |- | 11 || {{DEN}} || C || 6 || 4 || 1 || 3 || 0 || 3 || 2 || +1 |- | 12 || {{MEX}} || F || 6 || 4 || 2 || 0 || 2 || 3 || 6 || -3 |- | 13 || {{POR}} || B || 5 || 4 || 1 || 2 || 1 || 6 || 6 || 0 |- | 14 || {{CHE}} || E || 5 || 4 || 1 || 2 || 1 || 5 || 5 || 0 |- | 15 || {{JPN}} || H || 4 || 4 || 1 || 1 || 2 || 6 || 7 || -1 |- | 16 || {{ARG}} || D || 4 || 4 || 1 || 1 || 2 || 6 || 9 || -3 |- | colspan="11"| '''Eliminated in the group stage''' |- | 17 || {{SEN}} || H || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 4 || 0 |- | 18 || {{IRN}} || B || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 |- | 19 || {{KOR}} || F || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 3 || 3 || 0 |- | 20 || {{PER}} || C || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 2 || 0 |- | 21 || {{NGA}} || D || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 3 || 4 || -1 |- | 22 || {{SER}} || E || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 4 || -2 |- | 23 || {{GER}} || F || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 4 || -2 |- | 24 || {{POL}} || H || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 5 || -3 |- | 25 || {{TUN}} || G || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 5 || 8 || -3 |- | 26 || {{SAU}} || A || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 7 || -5 |- | 27 || {{MAR}} || B || 1 || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 4 || -2 |- | 28 || {{AUS}} || C || 1 || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 5 || -3 |- | 29 || {{ISL}} || D || 1 || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 5 || -3 |- | 30 || {{CRI}} || E || 1 || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 5 || -3 |- | 31 || {{EGY}} || A || 0 || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 6 || -4 |- | 32 || {{PAN}} || G || 0 || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 11 || -9 |} {{ sucesión | predecesor = [[FIFA Tembiesarái Yvypavẽ 2014|Pindoráma 2014]] | título = [[Vakapipopo Tembiesarái Yvypavẽ]] | período = Mokõipa peteĩha | sucesor = [[FIFA Tembiesarái Yvypavẽ 2022|Katar 2022]] }} == Mandu'apy == {{listaref}} == Joaju == {{commonscat|2018 FIFA World Cup}} {{FIFA Tembiesarái}} [[Ñemohenda:Vakapipopo Tembiesarái Yvypavẽ]] [[Ñemohenda:2018]] [[Ñemohenda:Rrúsia]] mpysmgsf6rgr71fdsofmki3tyxsvjul Tupi ñeꞌẽaty 0 7845 138418 135829 2026-09-25T01:46:45Z InternetArchiveBot 14761 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 138418 wikitext text/x-wiki {{Ficha de familia de idiomas | nombre = Tupi ñe'ẽaty | color = #3344E6 | zona = [[Ñembyamérika]] | países = {{ARG}}<br />{{BOL}}<br />{{BRA}}<br />{{COL}}<br />{{GUF}}<br />{{PAR}}<br />{{PER}}<br />(ymaguare {{URU}}) | hablantes = ~5 040 000 (2009)<ref>[http://www.ethnologue.com/ethno_docs/distribution.asp?by=family Ethnologue:Statistical summaries]</ref> | iso2 = tup | familia = [[:es:Lenguas ye-tupí-caribe|Je-tupi-karíbe]] (?) | sub1= [[Tupi ha guarani ñe'ẽ|Tupiguarani]] | sub2= [[:es:Lenguas arikem|Arikem]] | sub3= ''Awet<s>i</s>'' | sub4= [[:es:Lenguas mondé|Mondé]] | sub5= [[:es:Lenguas mundurukú|Mundurukú]] | sub6= Puruborá (oñehundíva) | sub7= [[:es:Lenguas ramárama|Ramárama]] | sub8= [[:es:Lenguas tuparí|Tuparí]] | sub9= [[:es:Lenguas yuruna|Yuruna]] | mapa = [[File:Tupi languages.png|upright=1.25|frameless]] | mapa_descripción = Tupiguarani aty'i ñe'ẽnguéra (sa'y pytãngy) ha umi ambue tupi aty ñe'ẽnguéra (violéta) ñemomyasãi ko'ãga (sa'y orekopáva) ha ymaguare (sa'y py'amano). }} '''Tupi ñeꞌẽaty''' haꞌe ñeꞌẽaty guasu orekóva ochénta (80) [[ñe'ẽ|ñeꞌẽ]], [[Ñembyamérika]] [[ñeꞌẽaty]] [[Ñeꞌẽ reꞌýi|teꞌyi]]<nowiki/>pegua tuichavéva. Oĩva [[Kaꞌaguy Amasóna|Kaꞌaguyguasu Amasóna]] guive Ysyry La Plata peve. Oguereko dieh (10) atyꞌi, umíva apytépe tuichavéva niko [[Tupi ha guarani ñe'ẽ|Tupiguarani ñeꞌẽnguéra]] atyꞌi. == Ñeꞌẽatyꞌi == Tupi ñeꞌẽaty ombojaꞌóva 10 ñeꞌẽatyꞌi, 9 oikóva [[Paranaguasu|Amasóna rendá‍]]‍re: # '''[[:en:Arikem_languages|Arikem ñeꞌẽatyꞌi]]''' : oguer'''[[:en:Arikem_languages|<nowiki/>]]'''eko mokõi ñeꞌẽ. Peteĩva, hérava '''arikem''', noñeñeꞌẽvéva. Ambuéva '''karitiãna''', oñeꞌẽva 320 ava tetãvore Vrasilpegua [[Rondônia]]<nowiki/>pe (á<nowiki/>ño [[2005]])<nowiki/>.<ref>[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=ktn Ethnologue report for language code: Karitiâna]</ref> Oreko 123 ñeꞌẽhára áño [[1997]].<ref name="Lyovin352">Anatole V. Lyovin (1997). ''[http://books.google.cl/books?id=y6Y-L4ogfhIC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false An Introduction to the Languages of the World]''. Oxford: Oxford University Press, pp. 352. ISBN 0-19-508116-1.</ref> # '''[[:en:Aweti_languages|Awetí ñeꞌẽatyꞌi]]''': ñeꞌẽ peteĩnte, '''awet<s>í</s>''' térã '''awetö''', 140 ava oñeꞌẽ ko ñeꞌẽ koꞌãga, tetãvore Vrasilpegua [[Mato Grosso]]<nowiki/>pe (áño [[:es:2006|2006]]).<ref>[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=awe Ethnologue report for language code: Awetí]</ref> Oreko 35 ñeꞌẽhára áño [[1997]].<ref name= Lyovin352 /> # '''[[:es:Lenguas_juruna|Juruna ñeꞌẽatyꞌi]]''': 3 ñeꞌẽ. # '''[[:es:Lenguas_Sateré-Mawé|Mawé-sateré ñeꞌẽatyꞌi]]''': ñeꞌẽ peteĩnte, pe '''mawé''' térã '''sateré''', 7 130 ava gotyo 9 000 ava oñeꞌẽ ko ñeꞌẽ, tetãvore Vrasilpegua [[Para (tetãvore)|Pará]] ha [[Amazonas (Vrasil)|Amazonas]]<nowiki/>pe (áño [[2000]]).<ref>[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=mav Ethnologue report for language code: Sateré-Mawé]</ref><ref>William J. Frawley (2003) [1997]. ''[http://books.google.cl/books?id=sl_dDVctycgC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false International Encyclopedia of Linguistics: 4-Volume Set]''. Tomo I. Nueva York: Oxford University Press, pp. 299. ISBN 0-19-516783-X.</ref> Oreko 3 000 ñeꞌẽhára áño [[1991]]<ref>Robert Henry Robins & Eugenius Marius Uhlenbeck (1991). ''Endangered languages''. Edinburgo: Edinburgh University Press, pp. 60. ISBN 978-0-85496-313-3.</ref> ha 5 000 áño [[1997]] 5 000<ref name= Lyovin352 />. # '''[[:en:Mondé_languages|Mondé ñeꞌẽatyꞌi]]''': 6 ñeꞌẽ. # '''[[:en:Munduruku_languages|Munduruku ñeꞌẽatyꞌi]]''': 2 ñeꞌẽ. # '''[[:en:Purubora_language|Puruvorá ñeꞌẽatyꞌi]]''': ñeꞌẽ peteĩnte, '''puruvorá'''. áño [[2002]] oĩva mokõi yvypóra ñóntema oñeꞌẽva puruvorañeꞌẽ, tetãvore [[Rondônia]]<nowiki/>p<nowiki/>e<ref>[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=pur Ethnologue report for language code: Puruborá]</ref>. # '''[[:en:Ramarama_language|Ramarama ñeꞌẽatyꞌi]]''': Oĩvaꞌekue 5 ñeꞌẽ, koꞌãga oĩ mokõi ñeꞌẽnte. # '''[[:en:Tupari_languages|Tupari ñeꞌẽatyꞌi]]''': 5 ñeꞌẽ. # '''[[Tupi ha guarani ñe'ẽ|Tupiguarani ñeꞌẽatyꞌi]]''': 52 ñeꞌẽ.<ref>Cheryl Jensen, p. 137</ref> Ñeꞌẽ tenondegua haꞌe '''[[avañe'ẽ|guarani ñeꞌẽ]]''', 6 000 000 ava oñeꞌẽva koꞌãga. == Manduꞌapy == {{listaref}} == Arandukaita == * {{cita libro |apellidos= Aryon D. Rodrigues |nombre= |enlaceautor= |coautores= |editor= Alexandra Y. Aikhenvald & R. M. Dixon |otros= |título= The Amazoninan Languages |url= https://web.archive.org/web/20120111010714/http://assets.cambridge.org/97805215/70213/sample/9780521570213wsc00.pdf |formato= |fechaacceso= |añoacceso= |mesacceso= |edición= 1ª |volumen= |fecha= |año= 1999 |mes= |editorial= Cambridge University Press |ubicación= |idioma= inglés |isbn= 0 521 57021 2 |id= |páginas= 107-122 |capítulo= 4. Tupí languages |urlcapítulo= |cita= }} * {{cita libro | autor = Adelaar, Wilhem | título = The Language of the Andes | año = 2004 | editorial = Cambridge University Press | id = ISBN 978-0-521-36275-7 }} *NAVARRO, E. A. ''Dicionário de tupi antigo: a língua indígena clássica do Brasil''. São Paulo. Global. 2013. [[Ñemohenda:Ñe'ẽ]] 5qdxo1p30k7urczp8s91ibl1wfwl4iw Membysẽ tako rupi 0 8398 138415 103704 2026-09-25T00:43:47Z InternetArchiveBot 14761 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 138415 wikitext text/x-wiki '''Membysẽ tako rupi''', ha'e kuña [[tyeguasu|hyeguasu]] opávo, osẽ [[mitã|memby]] isy [[membyryru]] pegua [[tako|hako]] rupive, upéicha ha'e [[membysẽ]] itapiaguavéva. Heta ava he'i membyrã ha'e jeikove iñepyrũ. Ary ava pegua ojepapa membyrã guive. Kuña oñepyrũ imembyrã oñandu jave imembyryru akuruchĩ mante, akuruchĩ ombotuichava ha itapiaguaveva.<ref name=cnism>Centro Nacional de Información sobre la Salud de la Mujer (julio de 2007). [https://web.archive.org/web/20110903030927/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/spanish/childbirth.html Parto]. Citado por ''National Institutes of Health''. Último acceso 20 de febrero de 2008.</ref> Membyrã ae yvypóra kuña pegua oñemohenda mbohapy vore: membyryru ijajúra ombotuicha, mitã kunumi osẽ ha aupa osẽ. Heta [[pohã]] oiko oñembyasy'o oipuruva membyrã mboyve.<ref>Liljestrand J. [http://apps.who.int/rhl/pregnancy_childbirth/childbirth/2nd_stage/jlcom/es/index.html Episiotomía en el parto vaginal]</ref> Heta kuña ha kuimba'e [[oporomomembýva]] oipytyvõ kuña imembyrãme. == Mandu'apy == <references /> == Joaju == *[http://www.elpartoesnuestro.es/ elpartoesnuestro.es] Web de la asociación "El parto es nuestro" [[Ñemohenda:Tekovekuaaty]] 2blwipxr4xetwxp1n6bxcgdv1kaprrb Judy Garland 0 8522 138409 110719 2026-09-25T00:10:58Z InternetArchiveBot 14761 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 138409 wikitext text/x-wiki {{Ficha de actor | foto = Judy Garland-publicity.JPG | nombre de nacimiento = Frances Ethel Gumm | fecha de nacimiento = [[10 jasypoteĩ]], ary [[1922]]-pe | lugar de nacimiento = {{USA}} Grand Rapids, [[Minnesota]] | fecha de defunción = [[22 jasypoteĩ]], [[1969]]-pe (47 años) | lugar de defunción = Chelsea, [[Londye]], [[Ingyaterra]] | ocupación = [[Actriz]] y [[cantante]] | años en activo = 1924-1969 (cantante)<br>1929-1967 (actriz) | cónyuge = [[David Rose]]<br><small>(1941&ndash;1944)</small><br> [[Vincente Minnelli]] <br><small> (1945&ndash;1951) </small><br> [[Sidney Luft]]<br><small>(1952&ndash;1965) </small><br> [[Mark Herron]] <br><small>(1965&ndash;1969) </small><br> [[Mickey Deans]]<br><small> (1969) </small> | sitio web = | premios globo de oro = | firma = | imdb = 23 }} '''Judy Garland''' (Grand Rapids, [[Minnesota]], [[Tetã peteĩ reko Amérikagua]], [[10 jasypoteĩ]] ary [[1922]]-pe – omano ára [[22 jasypoteĩ]] ary [[1969]]-pe), hera heñói ha'e '''Frances Ethel Gumm''', ha'eva peteĩ [[mba'eapohára]], opurahéiva ha cantante [[Tetã peteĩ reko Amérikagua|Amérikagua]]. == Joaju == {{commons}} * [https://web.archive.org/web/20131102032133/http://www.tvguide.com/celebrities/judy-garland/159192 Judy Garland] * [http://www.thejudyroom.com The Judy Room] [[Ñemohenda:Tekove Tetã peteĩ reko Amérikagua pegua]] 2x81o7wok1z507hs4mirsno3d3pih45 Ñembosaraipavẽ Arahakúpe 2008 0 8675 138426 116502 2026-09-25T02:07:00Z InternetArchiveBot 14761 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 138426 wikitext text/x-wiki '''Ñembosaraipavẽ Arahakúpe 2008 táva Mbejingo-pe''' ha'e [[jetepyso]] ñembyaty [[Ñembosaraipavẽ Arahakúpe]] 29ha ojejapóva ára [[8 jasypoapy]] guive [[24 jasypoapy]] peve ary [[2008]]-pe, táva [[Pekĩ]] ([[Mbejingo]]), [[China Tekoha Tetã]] itavusúpe. Ñembyaty ojapo 302 ñeha'ã ha 28 jetepyso<ref name=programa>{{cita web|autor=Comité Olímpico Internacional|url=http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_1056.pdf|formato=PDF|título=Programme of the Games of the XXIX Olympiad, Beijing 2008|fechaacceso=4/08/2008}}</ref> oñeha'ãva 10.942 jetepysohára oúva 204 tetãnguéra pegua.<ref name=sportsreference>{{cita web|url=http://www.sports-reference.com/olympics/summer/2008/|autor=Sports-Reference.com|título=2008 Beijing Summer Games|fechaacceso=30/10/2009|idioma=[[ingyaterrañe'ẽ]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081206145657/http://www.sports-reference.com/olympics/summer/2008/|archivedate=2008-12-06}}</ref><ref>{{cita web|autor=Comité Olímpico Internacional|url=http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_1138.pdf|formato=PDF|título=Factsheet: The Summer Olympic Games|fecha=enero de 2008|fechaacceso=4/08/2008}}</ref> Ambue táva kuéra [[Mbejingo]] hi'aguĩ ojapo avei jetepyso ha ñeha'ã oimeraẽva. == Mandu'apy == <references /> {{Ñembosaraipavẽ}} [[Ñemohenda:Ñembosaraipavẽ Arahakúpe]] [[Ñemohenda:2008]] [[Ñemohenda:Chína Tetarã Retã]] nvmwimnqlwu5xwhvbqvi35bupu1uz6i Módulo:Ficha 828 8826 138398 138356 2026-09-24T16:18:17Z Trooper57 17945 Se ha deshecho la revisión [[Special:Diff/138356|138356]] de [[Special:Contributions/ChomponU Pongsawet|ChomponU Pongsawet]] ([[User talk:ChomponU Pongsawet|disc.]]) lo descompusiste 138398 Scribunto text/plain -- -- Este módulo es para implementar en {{Ficha}} -- local p = {} local HtmlBuilder = require('Module:HtmlBuilder') local CategorizacionAByAD = require('Módulo:Categorización de buenos y destacados') local marco = {} local args local root local anchoImagen = '245px' function union(t1, t2) -- devuelve la unión de los valores de dos tablas, como una secuencia local vals = {} for k, v in pairs(t1) do vals[v] = true end for k, v in pairs(t2) do vals[v] = true end local ret = {} for k, v in pairs(vals) do table.insert(ret, k) end return ret end local function depurarVacias(contenido) if contenido and contenido ~= '' then return contenido end end local function getArgNums(prefix) local nums = {} for k, v in pairs(args) do local num = tostring(k):match('^' .. prefix .. '([1-9]%d*)$') if num then table.insert(nums, tonumber(num)) end end table.sort(nums) return nums end local function anadirfila(rowArgs) if rowArgs.seccion then root .tag('tr') .tag('th') .attr('colspan', 3) .addClass(rowArgs.clasefila) .css('text-align', 'center') .cssText(rowArgs.estiloseccion or args.estiloseccion) .wikitext(rowArgs.seccion) elseif rowArgs.datos then local fila = root.tag('tr') fila.addClass(rowArgs.clasefila) if rowArgs.etiqueta then fila .tag('th') .attr('scope', 'row') .css('text-align', 'left') .addClass(rowArgs.clasefila) .cssText (rowArgs.estiloetiqueta or args.estiloetiqueta) .wikitext(rowArgs.etiqueta) .done() end local datosCelula = fila.tag('td') if rowArgs.etiqueta then datosCelula .attr('colspan', 2) else datosCelula .attr('colspan', 3) .css('text-align', 'center') end datosCelula .addClass(rowArgs.clase) .cssText (rowArgs.estilodatos or args.estilodatos) -- Se añade un salto de línea porque si no se hace así y por ejemplo en los -- datos hay una lista con asteriscos en el primer elemento se muestra -- un asterisco. -- Se trata de un error que ya ocurre con tablas normales sin LUA. Por ejemplo -- {| -- | * elemento1 -- * elemento2 -- |} -- El salto de línea ya se producía en la plantilla Ficha/fila .wikitext('\n' .. rowArgs.datos) --.newline() end end local function hacerTitulo() -- Cabecera de la ficha if not args.titulo then return end local cabecera = {} if args.media == 'si' and args.clasetitulo then cabecera = 'media ' .. args['clasetitulo'] elseif args.media == 'si' then cabecera = 'media ' elseif args.tipocabecera then cabecera = 'cabecera ' .. args.tipocabecera elseif args.clasetitulo then cabecera = 'cabecera ' .. args.clasetitulo else cabecera = 'cabecera ' end root .tag('tr') .tag('th') .attr('colspan', 3) .addClass(cabecera) .css('text-align', 'center') .css('background-color', args.colorfondo or args.colorfondotitulo or 'transparent') .css('color', args.colortexto or 'black') .cssText(args.estilotitulo) .wikitext(args.titulo) end local function hacerFilaArriba() if not args.arriba and not args.titulo2 then return end root .tag('tr') .tag('th') .attr('colspan', 3) .addClass(args.clasearribaor or args.clasetitulo2) .css('text-align', 'center') .css('font-size', '125%') .css('font-weight', 'bold') .cssText(args.estiloarriba or args.estilotitulo2) .wikitext(args.arriba or args.titulo2) end local function hacerPieDeTabla()-- Pie de tabla, aparecerá abajo de la ficha if not args.piedetabla then return end root .tag('tr') .tag('td') .attr('colspan', '3') .addClass(args.clasepiedetabla) .css('text-align', 'center') .cssText(args.estilopiedetabla) .wikitext(args.piedetabla) end local function hacerImagenInferior()-- Imagen que aparecerá en la parte inferior de la tabla if not args.imageninferior then return end imageninferior = {} if args['tamañoimageninferior'] == nil or args['tamañoimageninferior'] == '' then args['tamañoimageninferior'] = anchoImagen end if string.find(args.imageninferior, '[{[]') == nil then imageninferior = ('[[File:' .. args.imageninferior .. '|'.. args['tamañoimageninferior'] .. ']]' ) else imageninferior = args.imageninferior end root .tag('tr') .tag('td') .attr('colspan', '3') .addClass(args.claseimageninferior) .css('text-align', 'center') .cssText(args.estiloimageninferior) .newline() .wikitext(imageninferior) .tag('br', {selfClosing = true}) .done() .tag('span') .cssText(args.estilopieinferior) .wikitext(args.pieinferior) .newline() end local function hacerImagenSuperior()-- Imagen que aparecerá en la parte superior de la tabla if not args.imagensuperior then return end if args['tamañoimagensuperior'] == nil or args['tamañoimagensuperior'] == '' then args['tamañoimagensuperior'] = anchoImagen end imagensuperior = {} if string.find(args.imagensuperior, '[{[]') == nil then imagensuperior = ('[[File:' .. args.imagensuperior .. '|'.. args['tamañoimagensuperior'] .. ']]' ) else imagensuperior = args.imagensuperior end root .tag('tr') .tag('td') .attr('colspan', '3') .addClass(args.claseimagensuperior) .css('text-align', 'center') .cssText(args.estiloimagensuperior) .newline() .wikitext(imagensuperior) .tag('br', {selfClosing = true}) .done() .tag('span') .cssText(args.estilopiesuperior) .wikitext(args.piesuperior) .newline() end local function hacerSubtitulos()-- Subtítulos de la ficha if args.subtitulo then args.subtitulo1 = args.subtitulo end if args.clasesubtitulo then args.clasesubtitulo1 = args.clasesubtitulo end local subtitulonumero = getArgNums('subtitulo') for k, num in ipairs(subtitulonumero) do anadirfila({ datos = args['subtitulo' .. num], estilodatos = args['estilosubtitulo' .. num] or args.estilosubtitulo, clase = args.clasesubtitulo, clasefila = args['clasesubtitulo' .. num] }) end end local function hacerfilassuperiores()-- filas encima de imagenes laterales if args.datosup then args.datosup1 = args.datosup end if args.clasedatosup then args.clasedatosup1 = args.clasedatosup end if args.estilodatosup then args.estilodatosup1 = args.estilodatosup end local datosupnumero = getArgNums('datosup') for k, num in ipairs(datosupnumero) do anadirfila({ datos = args['datosup' .. num], estilodatos = args['estilodatosup' .. num], clase = args.clasedatosup, clasefila = args['clasedatosup' .. num] }) end end local function hacerImageneslaterales() -- Imagenes que apareceran arriba de forma geminada por ejemplo escudos y banderas if args['tamañoimagenizquierda'] == "" or args['tamañoimagenizquierda'] == nil then args['tamañoimagenizquierda'] = '100px' end if args['tamañoimagenderecha'] == "" or args['tamañoimagenderecha'] == nil then args['tamañoimagenderecha'] = '100px' end if args.imagenderecha and args.imagenizquierda then root .tag('tr') .tag('td') --.attr('cellspacing', '0em') --.attr('padding','0em') .attr('colspan', '3') .css('align', 'center') .tag('table') -- tiene que ir dentro de una tabla para que las filas no lo deformen .css('width', '100%') .addClass('mergedrow') .tag('tr') .tag('td') .css('text-align', 'center') .css('background-color', 'transparent') .addClass(args.claseimagenizquierda) .css('align', 'center')-- Se alinea en el centro horizontal .css('text-align', 'center') -- Se alinea en el centro horizontal .css('vertical-align', 'middle')-- Se alinea en el centro vertical .cssText(args.estiloimagenizquierda) .wikitext('[[File:' .. args.imagenizquierda .. '|' .. args['tamañoimagenizquierda'] .. ']]' ) .tag('br') .tag('span') .cssText(args.estilopieizquierdo) .wikitext(args.pieizquierdo) .tag('td') .css('text-align', 'center')-- Se alinea en el centro horizontal .css('align', 'center')-- Se alinea en el centro horizontal .css('vertical-align', 'middle')-- Se alinea en el centro vertical .css('background-color', 'transparent') .addClass(args.claseimagenderecha) .cssText(args.estiloimagenderecha) .wikitext('[[File:' .. args.imagenderecha .. '|' .. args['tamañoimagenderecha'] .. ']]' ) .tag('br') .tag('span') .cssText(args.estilopiederecho) .wikitext(args.piederecho) .newline() elseif args.imagenderecha or args.imagenizquierda then -- Si solo una de las dos, la imagen que aparezca estará en el centro imagenL = {} if args.imagenderecha ~= '' and args.imagenderecha ~= nil then imagenL = 'imagenderecha' elseif args.imagenizquierda ~= '' and args.imagenizquierda ~= nil then imagenL = 'imagenizquierda' end pieL = {} if args.imagenderecha then pieL = 'piederecho' elseif args.imagenizquierda then pieL = 'pieizquierdo' end root .tag('tr') .tag('td') .attr('colspan', '3') .addClass(args['clase' .. imagenL]) .css('text-align', 'center') .cssText(args['estilo' .. imagenL]) .newline() .wikitext('[[File:' .. args[imagenL] .. '|'.. args['tamaño'..imagenL] .. ']]' ) .tag('br') .tag('span') .cssText(args['estilo' .. pieL]) .wikitext(args[pieL]) end end local function hacerImagenes() -- Puede crear un número infinito de imágenes if args.imagen then args.imagen1 = args.imagen end if args['tamañoimagen'] then args['tamañoimagen1'] = args['tamañoimagen'] end if args.pie then args.pie1 = args.pie end local imagenums = getArgNums('imagen') for k, num in ipairs(imagenums) do local pie = args['pie' .. num] local flotante = args['imagenflotante' .. num] or false if args['tamañoimagen'..num] == nil then args['tamañoimagen'..num] = anchoImagen end imagen = {} local cadenaBusqueda = mw.ustring.gsub(args['imagen'..num],'UNIQ','[') -- Para que no de problemas con ciertas plantillas if mw.ustring.find(cadenaBusqueda, '[{[|]') == nil then -- Comprueba si hay [ o { para no añadir prefijo imagen = ('[[File:' .. args['imagen' .. num] .. '|'.. args['tamañoimagen' ..num] .. ']]' ) else imagen = args['imagen'..num] end local datos = HtmlBuilder.create().wikitext(imagen) if pie and not flotante then datos .tag('br', {selfClosing = true}) .done() end if pie then datos .tag('span') .cssText(args.estilopie) .wikitext(pie) end anadirfila({ datos = tostring(datos), estilodatos = args.estiloimagen, clase = args.claseimagen, clasefila = args['claseimagen' .. num] }) end end local function hacerFilas() local filanum = union(getArgNums('seccion'), getArgNums('datos')) table.sort(filanum) for k, num in ipairs(filanum) do anadirfila({ estilosubtitulo = depurarVacias(args['estilosubtitulo' .. num]), seccion = depurarVacias(args['seccion' .. num]), estiloseccion = depurarVacias(args['estilosección' .. num]), etiqueta = depurarVacias(args['etiqueta' .. num]), datos = depurarVacias(args['datos' .. num]), estiloetiqueta = depurarVacias(args['estiloetiqueta' .. num]), estilodatos = depurarVacias(args['estilodatos' .. num]), clase = depurarVacias(args['clase' .. num]), clasefila = depurarVacias(args['clasefila' .. num]) }) end end function tieneDatosFila(fila) -- Función que devuelve true si la fila o grupo de filas (en el caso de -- secciones) tiene datos. if fila.tipo == 'sección' or fila.tipo == 'seccion' then for k, filaSeccion in ipairs(fila) do if tieneDatosFila(filaSeccion) then return true end end elseif fila.tipo == 'sucesión' or fila.tipo == 'sucesion' then if depurarVacias(fila[1]) or depurarVacias(fila['anterior']) or depurarVacias(fila[3]) or depurarVacias(fila['siguiente']) then return true end else if depurarVacias(fila[2]) or depurarVacias(fila['datos']) then return true end end return false end function anadirSucesion(argumentosSucesion) local fila = root.tag('tr') fila.css('font-size', '88%') fila.css('text-align', 'center') local celda local width width = '33%' celda = fila.tag('td') celda .css('width', width) .css('padding', '0.2em 0.1em 0.2em 0') .css('vertical-align', 'middle') if argumentosSucesion['estilo fuente'] then celda .tag('span') .css('font-style', argumentosSucesion['estilo fuente']) .wikitext(argumentosSucesion.anterior) else celda.wikitext(argumentosSucesion.anterior) end if argumentosSucesion['año anterior'] then celda .tag('br') .wikitext('(' .. argumentosSucesion['año anterior'] .. ')') end celda = fila.tag('td') celda .css('width', width) .css('padding', '0.2em 0.1em') .css('vertical-align', 'middle') .css('background-color', argumentosSucesion.color or '#E6E8FA') celda .tag('span') .css('font-weight', 'bold') .css('font-style', argumentosSucesion['estilo fuente'] or '') .wikitext(argumentosSucesion.actual or args.titulo) if argumentosSucesion['año'] then celda .tag('br') .wikitext('(' .. argumentosSucesion['año'] .. ')') end celda = fila.tag('td') celda .css('width', width) .css('padding', '0.2em 0 0.2em 0.1em') .css('vertical-align', 'middle') if argumentosSucesion['estilo fuente'] then celda .tag('span') .css('font-style', argumentosSucesion['estilo fuente']) .wikitext(argumentosSucesion.siguiente) else celda.wikitext(argumentosSucesion.siguiente) end if argumentosSucesion['año siguiente'] then celda .tag('br') .wikitext('(' .. argumentosSucesion['año siguiente'] .. ')') end end function hacerFilasTabla(tabla) -- Función que compone las filas de una tabla bien la ficha o bien una sección de la misma. local anadidoTituloSeccion = false for k, fila in ipairs(tabla) do if tieneDatosFila(fila) then if fila.tipo == 'sección' or fila.tipo == 'seccion' then -- Añadir el título de la sección (si está informado) local tituloSeccion = depurarVacias(fila.titulo) or depurarVacias(fila['título']) if tituloSeccion then anadirfila({ estiloseccion = fila['estilotitulo'] or fila['estilotítulo'], seccion = tituloSeccion }) end hacerFilasTabla(fila) elseif fila.tipo == 'sección desplegable' or fila.tipo == 'seccion desplegable' then -- FALTA elseif fila.tipo == 'sucesión'or fila.tipo == 'sucesion' then anadirSucesion({ ['anterior'] = depurarVacias(fila[1]) or depurarVacias(fila['anterior']), ['actual'] = depurarVacias(fila['actual']), ['siguiente'] = depurarVacias(fila[3]) or depurarVacias(fila['siguiente']), ['año anterior'] = depurarVacias(fila['año anterior']), ['año'] = depurarVacias(fila['año']), ['año siguiente'] = depurarVacias(fila['año siguiente']), ['estilo fuente'] = depurarVacias(fila['estilo fuente']), ['color'] = depurarVacias(fila['color']) }) elseif fila.tipo == 'dos columnas' then -- FALTA elseif fila.tipo == 'tres columnas' then -- FALTA else -- Etiqueta + Datos o solo Datos anadirfila({ etiqueta = depurarVacias(fila[1]) or depurarVacias(fila['etiqueta']), datos = depurarVacias(fila[2]) or depurarVacias(fila['datos']), estiloetiqueta = fila['estiloetiqueta'] or tabla['estiloetiqueta'], estilodatos = fila['estilodatos'] or tabla['estilodatos'], clase = fila['clase'] or tabla['clase'], clasefila = fila['clasefila'] or tabla['clasefila'] }) end end end end local function hacerBarraDeNavegacion()-- Crea en la parte inferior un enlace a la plantilla que se de con nombre if not args.nombre then return end root .tag('tr') .tag('td') .attr('colspan', '3') .css('text-align', 'right') .wikitext(mw.getCurrentFrame():expandTemplate({ title = 'navbar', args = { args.nombre, mini = 1 } })) end local function hacerBarraWikidata()-- Crea en la parte inferior un enlace al ítem de Wikidata local wikibase = require('Módulo:Wikibase') local enlacePagina = mw.title.getCurrentTitle().text local etiquetaPagina = mw.ustring.gsub(enlacePagina,'%s%(.*%)','') local entidad = args.entidad or wikibase.id() local textoPie = "" if (args.child == 'si' or args.integrada == 'sí' or args.wikidata == 'no') or (mw.title.getCurrentTitle().namespace ~= 0 and mw.title.getCurrentTitle().namespace ~= 104 and not args.entidad) then textoPie = '' elseif entidad ~= "" and entidad ~= nil then textoPie = '<small>[<span class= plainlinks>[[d:' .. tostring(entidad) .. '|editar datos en Wikidata]]</span>]</small>' if args.entidad and (mw.title.getCurrentTitle().namespace == 0 or mw.title.getCurrentTitle().namespace == 104) then textoPie = textoPie .. '[[Categoría:Wikipedia:Artículos con fichas que utilizan acceso arbitrario]]' end else textoPie = "<small>'''Página no enlazada a [[Wikidata]]'''\n".. "* Si no existe en otras Wikipedias: [<span class=plainlinks>[//www.wikidata.org/w/index.php?title=Special:NewItem&site=eswiki&page="..mw.uri.encode(enlacePagina,WIKI) .."&label="..mw.uri.encode(etiquetaPagina,WIKI) .." crea&nbsp;nuevo&nbsp;ítem]]</span>\n".. "* Si existe en otras Wikipedias: [<span class=plainlinks>[[:d:Special:ItemByTitle|busca&nbsp;ítem&nbsp;para&nbsp;enlazar]]</span>]\n".. "y añade el enlace en español: ".. enlacePagina ..".</small>" end if textoPie ~= '' then root .tag('tr') .tag('td') .attr('colspan', '3') .css('text-align', 'left') .wikitext(textoPie) end end local function hacerCategoriasSeguimiento() if args.decat ~= 'si' and #(getArgNums('datos')) == 0 and not args[1] and mw.title.getCurrentTitle().namespace == 0 then root.wikitext('[[Categoría:Wikipedia:Artículos que usan ficha sin datos en filas]]') end if CategorizacionAByAD.hasAnyBadge() == '1' then root.wikitext(CategorizacionAByAD.badgesCategories()) end end function _infobox() if args.child ~= 'si' and args.integrada ~= 'sí' then root = HtmlBuilder.create('table') root -- Estilo de toda la ficha .addClass('infobox') .addClass(args.clase) .cssText('width:22.7em; line-height: 1.4em; text-align:left; padding:.23em') -- Lo mismo que la plantilla:Ficha .cssText(args.estilo) if args.estilo and (mw.title.getCurrentTitle().namespace == 10) then -- Para que sólo lo añada en el espacio de nombres plantilla root.wikitext('[[Categoría:Wikipedia:Fichas con el parámetro estilo]]') end hacerTitulo() hacerFilaArriba() else root = HtmlBuilder.create() if args.titulo then root.wikitext("'''" .. args.titulo .. "'''") end end hacerSubtitulos() hacerImagenSuperior() hacerImageneslaterales() hacerfilassuperiores() hacerImagenes() if not args[1] then hacerFilas() else hacerFilasTabla(args) end hacerImagenInferior() hacerPieDeTabla() hacerBarraDeNavegacion() hacerBarraWikidata() hacerCategoriasSeguimiento() return tostring(root) end local function touchParameters(prefixTable, origArgs, step) -- Analiza los parámetros con los prefijos dados, en orden por lotes lotes y con el tamaño especificado a step. -- Esto es para evitar referencias etc aparezca en el orden equivocado. if type(prefixTable) ~= 'table' or type(origArgs) ~= 'table' then error("Entrada no válida detectada para la función touchParameters. Ambos parámetros deben ser tablas.", 2) end if step and type(step) ~= 'number' then error("Detectado valor no numérico en step.", 2) end step = step or 20 -- Si no se le da el tamaño a step, el valor predeterminado es 20. local temp local a = 1 -- variable de contador. local moreArgumentsExist = true for j,v in ipairs(prefixTable) do if not type(v) == "string" then error("Detectado un valor que no es string en el prefijo de la tabla por la función touchParameters.", 2) end temp = origArgs[v] end while moreArgumentsExist == true do moreArgumentsExist = false for i = a, a + step - 1 do for j,v in ipairs(prefixTable) do temp = origArgs[v .. tostring(i)] if temp then moreArgumentsExist = true end end end a = a + step end end function p.infobox(frame) local origArgs marco = frame -- Si se llama a través de #invoke, utilice los argumentos pasados ​​a la plantilla de invocación. -- De lo contrario, para fines de prueba, asume args que se pasan directamente como parámetros. if frame == mw.getCurrentFrame() then origArgs = frame:getParent().args else origArgs = frame end -- Analizar los parámetros de datos en el mismo orden que la plantilla {{ficha}} lo hace, por lo que -- referencias etc. se mostrarán en los lugares previstos. local temp temp = origArgs.titulo temp = origArgs.arriba touchParameters({'subtitulo'}, origArgs, 5) touchParameters({'imagen', 'pie'}, origArgs, 5) touchParameters({'seccion', 'etiqueta', 'datos'}, origArgs, 20) temp = origArgs.piedetabla -- El analizador de funciones considera que una cadena vacía es falsa, por lo que para preservar el anterior -- comportamiento de {{Ficha}}, debe cambiar los argumentos vacíos a cero, por lo que Lua los considerará -- que son falsos también (excepto parámetros 'title cursiva', que especifica un comportamiento diferente -- dependiendo de si está ausente o vacío) args = {} for k, v in pairs(origArgs) do if v ~= '' then args[k] = v end end return _infobox() end return p 457hmd30k1nrq3y4dr5kqrusl4lso1j Willis tuicha 0 8843 138422 137191 2026-09-25T01:56:46Z InternetArchiveBot 14761 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 138422 wikitext text/x-wiki {{Ficha de edificio |nombre = Willis Tower |nombre local = |imagen = Sears Tower ss.jpg |tamaño = |texto_imagen = |registrodealtura = [[World Trade Center]] |sucesor = [[Petronas Twin Towers]] |nombre inicial = Sears Tower |tipo = |estilo = |coste = |sistema estructural = |dirección = 233 South [[Wacker Drive]], Chicago, Illinois 60606. |localización = [[File:Municipal Flag of Chicago.svg|20px]] [[Chikago]] <br /> [[File:Flag of Illinois.svg|20px]] [[Illinois]] <br /> [[File:Flag of the United States.svg|20px]] [[EE. UU.]] |dueño = American Landmark Properties Ltd.<ref>{{cita web |url=http://chicago.cbslocal.com/2011/06/02/willis-tower-owners-seek-new-partner/|título=Willis Tower Owners Seek New Partner|fechaacceso= [[7 de junio]]|añoacceso= 2011 |autor= |fecha= |editorial= CBS Chicago}}</ref> |arrendatario = |uso = Heta mba'e |coordenadas = |estado = Ojejogapopáma |catalogación = |inicio = [[agosto]] de [[1970]]<ref>{{cita web|url=http://www.willistower.com/propertyprofile.html|título=Property Profile|fechaacceso=[[13 de mayo]]|añoacceso=2011|autor=|fecha=|editorial=willistower.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090719075320/http://www.willistower.com/propertyprofile.html|archivedate=2009-07-19}}</ref> |año_construccion = |estim_completado = [[3 jasypo]], [[1973]]-pe |apertura = [[22 jasypoteĩ]], [[1974]]-pe |término = |demolición = |destruido = |altura = |diámetro = |otras dimensiones = |cantidad pisos = |superficie = |antena = 527 m |azotea = 442 m |piso_mas_alto = 412 m |numero_plantas = 110 |área_planta = |arquitecto = Bruce Graham<ref>{{cita web |url=http://www.greatbuildings.com/buildings/Sears_Tower.html|título=Sears Tower|editorial= greatbuildings.com}}</ref> |ingeniero estructural = |ingeniero de servicios = |ingeniero civil = |contratista = |promotora = |constructora = Skidmore, Owings and Merrill |otros = |premios = |alto_anterior = [[World Trade Center]] |alto_fecha = [[1973]]-[[1998]] |alto_siguiente = [[Petronas Óga tuicha]] }} '''Willis tuicha''' ([[ingyaterrañe'ẽ]]me: ''Willis Tower'') héra tee '''''Sears Tower''''', ha'e peteĩ [[óga yvateite]] orekóva 442 métro ha hi'anténare 527 métro ohupytu, opyta [[Chikago]]-pe, [[Illinois]] retãvore.<ref>{{cita web|url=http://www.emporis.com/application/?nav=building&lng=3&id=117064|título=Willis Tower|fechaacceso=[[13 de mayo]]|añoacceso=2011|autor=|fecha=|editorial=Emporis|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101224221256/http://www.emporis.com/application/?nav=building&lng=3&id=117064|archivedate=2010-12-24}}</ref> Ojejogapopávo, Willis tuicha [[Óga yvateite ituichakuére|óga yvatevéva]] opaite yvórape, ohasa [[World Trade Center]] hi'yvatekue táva [[Nueva York]] pegua, ha 20 ary aja niko óga yvatevéva pavẽgua. Imétro 442 (ojepapa'ỹ hi'anténa),<ref>{{cita web|url=http://architecture.about.com/od/skyscrapers/ig/World-s-Tallest-Buildings/Sears-Tower-.htm|título=Sears Tower (Willis Tower)|editorial=About.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110514082211/http://architecture.about.com/od/skyscrapers/ig/World-s-Tallest-Buildings/Sears-Tower-.htm|archivedate=2011-05-14|accessdate=2014-04-19}}</ref> ku Willis tuicha óga yvateve mbohapyha [[Amérika]]-gui, [[CN Tower]] ha [[One World Trade Center]] rire, ha óga yvateve mokõiha [[Tetã peteĩ reko Amérikagua]]-gui, One World Trade Center rire [[Nueva York]] pegua,<ref name=Foxne>{{cita web|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,532960,00.html?test=latestnews|título=Farewell Sears Tower: Tallest Building in U.S. Renamed|editorial=Fox News|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121025062459/http://www.foxnews.com/story/0,2933,532960,00.html?test=latestnews|archivedate=2012-10-25|accessdate=2014-04-19}}</ref> ohasa 27 métro pe [[Trump International Hotel and Tower (Chikago)|Trump International Hotel and Tower]], opytáva avei Chikago-pe.<ref>{{cita web |url=http://www.aviewoncities.com/chicago/searstower.htm|título=Sears Tower|fechaacceso= [[20 de junio]]|añoacceso= 2011 |autor= |fecha= |editorial= A view on cities}}</ref> == Mandu'apy == {{Listaref}} {{sucesión | predecesor = [[World Trade Center]] | título = [[Óga yvateite ituichakuére|Opa yvy hóga yvatevéva]] | período = [[1973]] - [[1998]] | sucesor = [[Petronas Óga tuicha]] }} [[Ñemohenda:Chikago hóga yvateve]] roajbx232zo1zr8ludmt0qgt3ph988x Aon Center (Chikago) 0 8857 138405 128204 2026-09-24T23:11:34Z InternetArchiveBot 14761 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 138405 wikitext text/x-wiki {{Ficha de edificio |nombre = Aon Center |imagen = Aon and Blue Cross Blue Shield.jpg |tamaño = |coste = $120 000 000 (USD) |dirección = 200 E. Randolph St. |localización = [[Chikago]], [[Illinois]], <br />{{USA}} |dueño = Jones Lang LaSalle |uso = Oficinas |coordenadas = |inicio = [[1970]] |término = [[1974]] |superficie = 330 000 m<sup>2</sup> |azotea = 346 m |número de plantas = 83<ref name=skyscraperCenter>{{cita web |url=http://skyscrapercenter.com/chicago/aon-center/ |título=Aon Center - The Skyscraper Center |obra=Council on Tall Buildings and Urban Habitat |title=Archive copy |accessdate=2014-04-19 |archivedate=2014-08-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140808052100/http://skyscrapercenter.com/chicago/aon-center/ |urlarchivo=https://web.archive.org/web/20140808052100/http://skyscrapercenter.com/chicago/aon-center/ |fechaarchivo=2014-08-08 |fechaacceso=2014-04-19 }}</ref><br />5 subterráneas |número de ascensores = 50 |arquitecto = Edward Durell Stone |contratista = Turner Construction |promotora = Standard Oil of Indiana }} '''Aon Center''' (200 East Randolph Street, hérava ymaguare '''Amoco Building''')<ref>{{cita noticia|url=http://docs.newsbank.com/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info:sid/iw.newsbank.com:NewsBank:CSTB&rft_val_format=info:ofi/fmt:kev:mtx:ctx&rft_dat=0F968E80C195CF74&svc_dat=InfoWeb:aggregated5&req_dat=AA98CDC331574F0ABEAFF732B33DC0B2|título=New owner expected for Aon Center|fechaacceso=18-09-2008|fecha=21-02-2003|editorial=Newsbank|obra=[[Chicago Sun-Times]]|autor=Roeder, David}}</ref> ha'e peteĩ [[óga yvateite]] opytáva [[Chicago]]-pe, [[Illinois]], [[Tetã peteĩ reko Amérikagua]]-pe, omoha'anga ijejogapo umi atyvete jogapokuaaha Edward Durell Stone ha Perkins and Will, ha ojejogapopa ary 1974-pe.<ref>"The Sky's the Limit: A Century of Chicago Skyscrapers" New York: Rizzoli, 1990, Saliga, Pauline, ed.</ref><ref name="emporis">{{cita web | autor = Emporis | título = Aon Center, Chicago | url = http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=aoncenter-chicago-il-usa | fechaacceso = 23-04-2008 | postscript = <!--None--> | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071016024442/http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=aoncenter-chicago-il-usa | archivedate = 2007-10-16 }}</ref> Orekóva 83 píso ha 346 m yvatekuére, Chikago hóga yvatevéva mbohapyha,<ref name=skyscraperCenter/> [[Willis Tower]] rire ha [[Trump International Hotel and Tower (Chikago)|Trump International Hotel and Tower]]. == Mandu'apy == {{Listaref}} == Joaju == {{commonscat|Aon Center}} * [https://web.archive.org/web/20140808052100/http://skyscrapercenter.com/chicago/aon-center/ Aon Center] en [[CTBUH]] Skyscraper Center * [http://www.buzzfile.com/index.asp?option=com_bzsearch&task=search&q=200+E+Randolph+St&city=5425&state=53&ordering=name&order=1&emp_max=1&rev_mult_min=Thousand&rev_mult_max=Thousand&stype=advance&state=13.5 Lista de inquilinos del Aon Center] – Empresas situadas en el 200 East Randolph Street, Chicago IL [[Ñemohenda:Chikago hóga yvateve]] 9bqy0lawf0ecc2oorx8acmicnvgums5 Ébola víru mba'asy 0 9133 138425 138249 2026-09-25T02:06:09Z InternetArchiveBot 14761 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 138425 wikitext text/x-wiki {{Ficha de enfermedad | nombre = Ébola víru mba'asy | imagen = 7042 lores-Ebola-Zaire-CDC Photo.jpg | pie = Ta'anga ojapóva ary 1976 ohechaukáva mokõi kuña pohanohára peteĩ ébola hasýva ndive omanóva rire. | DiseasesDB = 18043 | CIE-10 = {{CIE-10|A|98|4|a|90}} | CIE-9 = {{CIE-9|065.8}} | MedlinePlus = 001339 | eMedicineSubj = med | eMedicineTopic = 626 | MeshID = D019142 }} '''Ébola víru mba'asy''' ('''EVD''') térã '''Ébola akãnundu huguýva''' ('''EHF''') ha'e ningo hína yvypóra mba'asy [[Ébola víru]] rupive ojeguerekóva.<!-- <ref name=WHO2014/> --> Oñepyrũ oñeñandu 2 térã mbohapy arapokõindy ojeguerekóma rire upe virus, [[akãnundu|akãnundurehe]], [[ahy'o rasy]], [[Myalgia|tete rasy]], ha [[akãrasy|akãrasyndive]].<!-- <ref name=WHO2014/> --> Akói hasýva [[ipy'ajere]], ogue'ẽ, ha [[tye chivivi]] hapykuéri, katuete ikangy ha omba'apo'ive ñande [[hígado]] ha [[pitikiri'i]] kuéra.<!-- <ref name=WHO2014/> --> Kóicha jave, oĩ heta tapicha oñepyrũmava [[tuguy|huguy]].<ref name=WHO2014>{{cite web|title=Ebola virus disease Fact sheet N°103|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs103/en/|work=World Health Organization|accessdate=12 April 2014|date=March 2014}}</ref> == Mba'eichakue ha iñehesa'ỹijo == Ko virus ikatu ojehupyty [[tuguy]] rupive térã mymba hasýva [[tete rykue|rete rykue]] (heta jey ãva hina ka'i térã [[mbopi yva rehegua]]).<ref name=WHO2014/> Ndojejuhúi gueteri kuatia he'íva ikatuha avei kóva ova yvytu rupive.<ref name=WHOAir2014>{{cite web|title=2014 Ebola Virus Disease (EVD) outbreak in West Africa |url=http://www.who.int/ith/updates/20140421/en/|website=WHO|accessdate=3 August 2014|date=Apr 21 2014}}</ref> Oje'e mbopi yva rehegua, ogueraha ha oguerovaha ko mba'asy ichupe ombyai'ỹre.<!-- <ref name=WHO2014/> --> Peteĩ yvypóra hasývo, ikatúma oguerova ha ombohasy ambue yvypórape.<!-- <ref name=WHO2014/> --> Kuimba'ekuéra hasyva'ekue, ikatu gueteri oguerova mba'asy [[esperma]] rupive mokõi jasy ohasa rire jepe.<!-- <ref name=WHO2014/> --> Oñehesa'ũijo hag̃uã, katuete ojehechava'erã ha oñemboyke ambue mba'asy ijoguaha,taha'e [[malaria]], [[cholera]] ha ambue [[akãnundu huguýva viruskuére]].<!-- <ref name=WHO2014/> --> Oje'e hag̃uã ha'eha ko mba'asy, oñemoneĩva'erã tuguy rupive ojehecháva [[antibodies]], virus rehegua [[RNA]], térã katu pe virus voi.<ref name=WHO2014/> == Ojejoko hag̃uã == Ojejoko hag̃uã ojehechava'erã oñembosa'ive contacto yvypóra oguerekóvoa ka'i ha kure kóvagui hasýva ndive.<!-- <ref name=WHO2014/> --> Upevarã ojehechava'erã máva mávapa umi mymba hasýva, tojejuka ha toñeñotỹ hekoitépe hetekuerakue.<!-- <ref name=WHO2014/> --> Avei ikatu ojehecha ha oñembojy porã tembi'ukuéra,<!-- <ref name=WHO2014/> --> tojeporu aho oporoheteaho'i porãva ha [[jepohei porã]] oñeime rire peteĩ tapicha hasýva jerére.<!-- <ref name=WHO2014/> --> oñeñangarekoporãva'erã oñemongu'ekuévo tapicha hasýva ruguy térã ambue mba'e hesegua.<ref name=WHO2014/> == Ñepohano, Oñeha'arõva ha Epidemiología == Naipóri peteĩ ñepohano ko mba'asyetépe guarã; eñeñeha'ànteva'erã oñeñangareko porã upe tapicha hasýva rehe, [[pohano ñemboy'u]] (sy he'ẽmby ha he'ẽ jukýva)rupive térã [[y ivena rupipe]].<ref name=WHO2014/> Ko mba'asy heta [[oporojukakuaa]]: heta jey ojuka amo 50% ha 90% ichugui hasývape.<ref name=WHO2014/><ref name="Elsevier/Academic Press">{{cite book|author1=C.M. Fauquet|title=Virus taxonomy classification and nomenclature of viruses; 8th report of the International Committee on Taxonomy of Viruses|date=2005|publisher=Elsevier/Academic Press|location=Oxford|isbn=9780080575483|page=648|url=http://books.google.ca/books?id=9Wy7Jgy5RWYC&pg=PA648}}</ref> EVD ojejuhu ypy [[Sudan]] ha [[Tetã Jekopytyjoja Kongo|Kongo]] retãme-pe.<!-- <ref name=WHO2014/> --> Ko mba'asy hetave jey ojekuaa ha oporombohasy umi tend atropical háre, [[Africa sub-Saharan]] rupi.<ref name=WHO2014/> Ary 1976 guive(ojejuhu ypýramo guare) ary 2013 peve, amo 1.000 tapicha rupi, peteĩ ary aja hasy ko mba'e vaígui.<ref name=WHO2014/><ref name=MMWRJune2014>{{cite web|title=Ebola Viral Disease Outbreak — West Africa, 2014|url=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm6325a4.htm?s_cid=mm6325a4_w|website=CDC|accessdate=26 June 2014|date=June 27, 2014}}</ref> Tuichaiteve ojejuhuhague ko mba'asy ningo pe [[mba'asy isarambíva évola 2014 pegua]], oporombohasypáva hína [[Guinea]], [[Sierra Leone]], [[Liberia]] ha vaicha avei [[Nihéria]]-pe.<ref name=CDC2014>{{cite web|title=CDC urges all US residents to avoid nonessential travel to Liberia, Guinea, and Sierra Leone because of an unprecedented outbreak of Ebola.|url=http://wwwnc.cdc.gov/travel/notices/warning/ebola-liberia|website=CDC|accessdate=2 August 2014|date=July 31, 2014}}</ref><ref name=CDCAug2014N>{{cite web|title=Outbreak of Ebola in Guinea, Liberia, and Sierra Leone|url=http://www.cdc.gov/vhf/ebola/outbreaks/guinea/index.html|website=CDC|accessdate=5 August 2014|date=August 4, 2014}}</ref> Jasypoapy 2014 guive, ojejuhúma amo 1.600 rupima hasýva.<ref>{{cite web|title=Ebola virus disease update - West Africa|url=http://www.who.int/csr/don/2014_08_04_ebola/en/|website=WHO|accessdate=6 August 2014|date=Aug 4, 2014}}</ref> Opaicha rei oñeñeha'ã hína ojejuhu hag̃uã peteĩ [[vacuna]]; katu peteĩnte jepe ndojejuhúi gueteri.<ref name=WHO2014/> == Moõguipa osẽ marandu == {{Reflist|colwidth=25em}} ; Arandukaporupyre * {{Cite book |last=Klenk |first=Hans-Dieter |title=Marburg and Ebola Viruses (Current Topics in Microbiology and Immunology) |url=https://archive.org/details/marburgebolaviru0000unse |date=January 1999 |publisher=Springer-Verlag Telos |location=Berlin |isbn=978-3-540-64729-4 |ref=CITEREFKlenk1999}} * {{Cite book |first1=Hans-Dieter |last1=Klenk |first2=Heinz |last2=Feldmann |title=Ebola and Marburg viruses: molecular and cellular biology |url=http://books.google.com/?id=EV_mFgnyPoMC |format=Limited preview |year=2004 |publisher=Horizon Bioscience |location=Wymondham, Norfolk, UK |isbn=978-0-9545232-3-7 |ref=CITEREFKlenkFeldmann2004}} * {{Cite book |last=Kuhn |first=Jens H. |title=Filoviruses: A Compendium of 40 Years of Epidemiological, Clinical, and Laboratory Studies. Archives of Virology Supplement, vol. 20 |url=http://books.google.com/?id=LaOue0F9Ns4C |format=Limited preview |year=2008 |publisher=SpringerWienNewYork |location=Vienna |isbn=978-3-211-20670-6 |ref=CITEREFKuhn2008}} * {{Cite book |last1=McCormick |first1=Joseph |last2=Fisher-Hoch |first2=Susan |others=Horvitz, Leslie Alan |title=Level 4: Virus Hunters of the CDC |url=http://books.google.com/?id=QEvR3aJX2m0C |format=Limited preview |origyear=1996 |edition=Updated [3rd] |year=1999 |publisher=Barnes & Noble |isbn=978-0-7607-1208-5 |ref=CITEREFMcCormickFisher-Hoch1999 |month=June}} * {{Cite book |last=Pattyn |first=S. R. |title=Ebola Virus Haemorrhagic Fever |year=1978 |url=https://web.archive.org/web/20101211083855/http://www.itg.be/ebola/ |format=Full free text |edition=1st |publisher=Elsevier/North-Holland Biomedical Press |location=Amsterdam |isbn=0-444-80060-3 |ref=CITEREFPattyn1978}} * {{Cite book | last1 = Ryabchikova | first1 = Elena I. | last2 = Price | first2 = Barbara B. | title = Ebola and Marburg Viruses: A View of Infection Using Electron Microscopy | year = 2004 | publisher = Battelle Press | location = Columbus, Ohio | isbn = 978-1-57477-131-2 | ref = CITEREFRyabchikovaPrice2004 }} ==Marandu renda okapegua== * [http://viralzone.expasy.org/all_by_species/207.html ViralZone: Ebola-like viruses] – Virological repository from the [[Swiss Institute of Bioinformatics]] * [http://www.cdc.gov/vhf/ebola/ CDC: Ebola hemorrhagic fever] – Centers for Disease Control and Prevention, Special Pathogens Branch * [http://www.who.int/csr/disease/ebola/en/ WHO: Ebola haemorrhagic fever] – World Health Organization, Global Alert and Response * [http://www.viprbrc.org/brc/home.do?decorator=filo Virus Pathogen Database and Analysis Resource (ViPR): Filoviridae] * [http://www.ebi.ac.uk/pdbe/emdb/searchResults.html/?q=ebola 3D macromolecular structures of the Ebola virus archived in the EM Data Bank (EMDB)] * [https://web.archive.org/web/20140819171607/https://maps.google.com/maps/ms?msa=0&msid=202977755949863934429.0004c658eb30f9c4fb1c0&ie=UTF8&t=h&ll=27.371767,5.273438&spn=110.017392,184.21875&z=2&source=embed&dg=feature Google Map of Ebola Outbreaks] * [http://www.who.int/csr/bioriskreduction/filovirus_infection_control/en/ WHO recommended infection control measures] [[Ñemohenda:Mba'asy víru]] frnl6hm9jp2sskg79qiixmdcm2ohx1a Mburikarana 0 9494 138414 127823 2026-09-25T00:41:51Z InternetArchiveBot 14761 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 138414 wikitext text/x-wiki {{Ficha de taxón | name = Mburikarana | image = Beautiful Zebra in South Africa.JPG | image_width = 250px | image_caption = '''<small><center>Mburikarana [[Yvyafrika]] pegua.</center></small>''' | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Mammalia]] | ordo = [[Perissodactyla]] | familia = [[Equidae]] | genus = [[Equus]] | subgenus = '''Dolichohippus'''<br />'''Hippotigris''' | subdivision_ranks = Juehegua | subdivision = * ''[[Equus grevyi]]'' * ''[[Equus quagga]]'' * ''[[Equus zebra]]'' }} Oñembohéra '''mburikarana''' ({{es|cebra}}) umi mbohapy [[sakandu|mymba sakandu]] para oikovéva [[Afrika]] yvyrusúpe, oĩ ku [[Mburikarana tee]], ku [[Mburikarana guasu]] ha ku [[Mburikarana yvytýgui]]; umíva mymba ojuehegua [[mburika]] ha [[kavaju]]. Ho'u kapi'i, yvyra rogue, yva ha yvoty, hetyma irundy, hague hũ ha morotĩ. Ojekuaa katuete umi mburikarana ha'e mymba hũ haipyre morotĩre,<ref>[https://web.archive.org/web/20150109082643/http://www.bbc.co.uk/nature/16944753 «Zebra stripes evolved to keep biting flies at bay»] BBC. Consultado el 18 de octubre de 2012.</ref> ha ipy'a morotĩmba.<ref name="Hoofed">{{cita libro|autor=Prothero D.R, Schoch R. M|título=''Horns, Tusks, and Flippers: The Evolution of Hoofed Mammals|año=2003|editorial=Johns Hopkins University Press}}</ref> == Mandu'apy == {{Listaref}} == Joaju == {{commons|Zebra}} {{wikcionario|cebra}} * [http://www.youtube.com/watch?v=TlBKJYY-0NM&feature=BFa&list=UL14XsHi-hDEs&lf=mfu_in_order Migración de las Cebras] * [https://web.archive.org/web/20080920163802/http://www.pbs.org/wnet/nature/horsetigers/index.html Horse Tigers – Zebras] (ingyaterrañe'ẽme) [[Ñemohenda:Sakandu]] lr8l2cgtt5lp3oi7smw2vwm03db6rel FIFA Tembiesarái Yvypavẽ Kuña rehegua 2015 0 9781 138407 127655 2026-09-24T23:39:37Z InternetArchiveBot 14761 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 138407 wikitext text/x-wiki '''FIFA Tembiesarái Kuñare Yvypavẽ 2015''' ('''''2015 FIFA Women's World Cup''''', [[ingyaterrañe'ẽ]]me ha '''''Coupe du Monde Fémine de la FIFA 2015''''', [[hyãsiañe'ẽ]]me) ha'e [[vakapipopo]] tembiesarái pavẽ pokõiha oha'ã kuña mante. Ojejapo tetã [[Kanatã]]me upe ára [[6 jasypoteĩ]] guive ha ára [[5 jasypokõi]] meve ary [[2015]] jave,<ref>{{cita web|title=FIFA Calendar|url=http://www.fifa.com/aboutfifa/calendar/events.html|editorial=FIFA|fechaacceso=2 de septiembre de 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130424044547/http://www.fifa.com/aboutfifa/calendar/events.html|archivedate=2013-04-24}}</ref> jey peteĩha ojejapóva ku tembiesarái upe tetãme. == Aty oñeha'ãva == === Aty A === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="30"|Pos. !width="150"|<div style="float:left; width:1em; vertical-align:middle; text-align:left;"></div>Team !width="30"|Pts !width="25"|P !width="25"|W !width="25"|D !width="25"|L !width="25"|GP !width="25"|GC !width="25"|SG |- bgcolor=#ccffcc |'''1'''||align="left"|{{CAN}}||'''5'''||3||1||2||0||2||1||+1 |- bgcolor=#ccffcc |'''2'''||align="left"|{{CHN}}||'''4'''||3||1||1||1||3||3||0 |- bgcolor=#ccffcc |'''3'''||align="left"|{{NED}}||'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- bgcolor=#ffcccc |'''4'''||align="left"|{{NZL}}||'''2'''||3||0||2||1||2||3||-1 |} *6 Jasypoteĩ 2015 19:00 - {{CAN}} 1-0 {{CHN}} *6 Jasypoteĩ 2015 22:00 - {{NZL}} 0-1 {{NED}} *11 Jasypoteĩ 2015 19:00 - {{CHN}} 1-0 {{NED}} *11 Jasypoteĩ 2015 22:00 - {{CAN}} 0-0 {{NZL}} *15 Jasypoteĩ 2015 20:30 - {{NED}} 1-1 {{CAN}} *15 Jasypoteĩ 2015 20:30 - {{CHN}} 2-2 {{NZL}} === Aty B === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="30"|Pos. !width="150"|<div style="float:left; width:1em; vertical-align:middle; text-align:left;"></div>Team !width="30"|Pts !width="25"|P !width="25"|W !width="25"|D !width="25"|L !width="25"|GP !width="25"|GC !width="25"|SG |- bgcolor=#ccffcc |'''1'''||align="left"|{{GER}}||'''7'''||3||2||1||0||15||1||+14 |- bgcolor=#ccffcc |'''2'''||align="left"|{{NOR}}||'''7'''||3||2||1||0||8||2||+5 |- bgcolor=#ffcccc |'''3'''||align="left"|{{THA}}||'''3'''||3||1||0||2||3||10||-7 |- bgcolor=#ffcccc |'''4'''||align="left"|{{CIV}}||'''0'''||3||0||0||3||3||16||-13 |} *7 Jasypoteĩ 2015 14:00 - {{NOR}} 4-0 {{THA}} *7 Jasypoteĩ 2015 17:00 - {{GER}} 10-0 {{CIV}} *11 Jasypoteĩ 2015 17:00 - {{GER}} 1-1 {{NOR}} *11 Jasypoteĩ 2015 20:00 - {{CIV}} 2-3 {{THA}} *15 Jasypoteĩ 2015 17:00 - {{THA}} 0-4 {{GER}} *15 Jasypoteĩ 2015 17:00 - {{CIV}} 1-3 {{NOR}} === Aty C === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="30"|Pos. !width="150"|<div style="float:left; width:1em; vertical-align:middle; text-align:left;"></div>Team !width="30"|Pts !width="25"|P !width="25"|W !width="25"|D !width="25"|L !width="25"|GP !width="25"|GC !width="25"|SG |- bgcolor=#ccffcc |'''1'''||align="left"|{{JAP}}||'''9'''||3||3||0||0||4||1||+3 |- bgcolor=#ccffcc |'''2'''||align="left"|{{CMR}}||'''6'''||3||2||0||1||9||3||+6 |- bgcolor=#ccffcc |'''3'''||align="left"|{{CHE}}||'''3'''||3||1||0||2||11||4||+7 |- bgcolor=#ffcccc |'''4'''||align="left"|{{ECU}}||'''0'''||3||0||0||3||1||17||-16 |} *8 Jasypoteĩ 2015 20:00 - {{CMR}} 6-0 {{ECU}} *8 Jasypoteĩ 2015 23:00 - {{JAP}} 1-0 {{CHE}} *12 Jasypoteĩ 2015 20:00 - {{CHE}} 10-1 {{ECU}} *12 Jasypoteĩ 2015 23:00 - {{JAP}} 2-1 {{CMR}} *16 Jasypoteĩ 2015 18:00 - {{ECU}} 0-1 {{JAP}} *16 Jasypoteĩ 2015 18:00 - {{CHE}} 1-2 {{CMR}} === Aty D === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="30"|Pos. !width="150"|<div style="float:left; width:1em; vertical-align:middle; text-align:left;"></div>Team !width="30"|Pts !width="25"|P !width="25"|W !width="25"|D !width="25"|L !width="25"|GP !width="25"|GC !width="25"|SG |- bgcolor=#ccffcc |'''1'''||align="left"|{{USA}}||'''7'''||3||2||1||0||4||1||+3 |- bgcolor=#ccffcc |'''2'''||align="left"|{{AUS}}||'''4'''||3||1||1||1||4||4||0 |- bgcolor=#ccffcc |'''3'''||align="left"|{{SWE}}||'''3'''||3||0||3||0||4||4||0 |- bgcolor=#ffcccc |'''4'''||align="left"|{{NGA}}||'''1'''||3||0||1||2||3||6||-3 |} *8 Jasypoteĩ 2015 17:00 - {{SWE}} 3-3 {{NGA}} *8 Jasypoteĩ 2015 20:30 - {{USA}} 3-1 {{AUS}} *12 Jasypoteĩ 2015 18:00 - {{AUS}} 2-0 {{NGA}} *12 Jasypoteĩ 2015 21:00 - {{USA}} 0-0 {{SWE}} *16 Jasypoteĩ 2015 21:00 - {{NGA}} 0-1 {{USA}} *16 Jasypoteĩ 2015 21:00 - {{AUS}} 1-1 {{SWE}} === Aty E === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="30"|Pos. !width="150"|<div style="float:left; width:1em; vertical-align:middle; text-align:left;"></div>Team !width="30"|Pts !width="25"|P !width="25"|W !width="25"|D !width="25"|L !width="25"|GP !width="25"|GC !width="25"|SG |- bgcolor=#ccffcc |'''1'''||align="left"|{{BRA}}||'''9'''||3||3||0||0||4||0||+4 |- bgcolor=#ccffcc |'''2'''||align="left"|{{KOR}}||'''4'''||3||1||1||1||4||5||-1 |- bgcolor=#ffcccc |'''3'''||align="left"|{{CRI}}||'''2'''||3||0||2||1||3||4||-1 |- bgcolor=#ffcccc |'''4'''||align="left"|{{ESP}}||'''1'''||3||0||1||2||2||4||-2 |} === Aty F === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="30"|Pos. !width="150"|<div style="float:left; width:1em; vertical-align:middle; text-align:left;"></div>Team !width="30"|Pts !width="25"|P !width="25"|W !width="25"|D !width="25"|L !width="25"|GP !width="25"|GC !width="25"|SG |- bgcolor=#ccffcc |'''1'''||align="left"|{{FRA}}||'''6'''||3||2||0||1||6||2||+4 |- bgcolor=#ccffcc |'''2'''||align="left"|{{ENG}}||'''6'''||3||2||0||1||4||3||+1 |- bgcolor=#ccffcc |'''3'''||align="left"|{{COL}}||'''4'''||3||1||1||1||4||3||+1 |- bgcolor=#ffcccc |'''4'''||align="left"|{{MEX}}||'''1'''||3||0||1||2||2||8||-6 |} == Ñembosarái pahague == {{Copa de 16 |fondo=#EBF5FF |fondo2=#006699 |borde2=#8f8f8f; color:white <!--Fechas--> |octavos=20 ha 23 jasypoteĩ |cuartos=26 ha 27 jasypoteĩ |semifinal=30 jasypoteĩ - 1 jasypokõi |final=5 jasypokõi <!--Octavos de final--> |'''{{CHN}}'''|'''1'''|{{CMR}}|0 |'''{{USA}}'''|'''2'''|{{COL}}|0 |'''{{GER}}'''|'''4'''|{{SWE}}|1 |'''{{FRA}}'''|'''3'''|{{KOR}}|0 |{{BRA}}|0|'''{{AUS}}'''|'''1''' |'''{{JAP}}'''|'''2'''|{{NED}}|1 |{{NOR}}|1|'''{{ENG}}'''|'''2''' |'''{{CAN}}'''|'''1'''|{{CHE}}|0 <!--Cuartos de final--> |{{CHN}}|0|'''{{USA}}'''|'''1''' |'''{{GER}}''' {{small|(pen)}}|'''1&nbsp;{{small|(5)}}&nbsp;'''|{{FRA}}|1&nbsp;{{small|(4)}}&nbsp; |{{AUS}}|0|'''{{JAP}}'''|'''1''' |'''{{ENG}}'''|'''2'''|{{CAN}}|1 <!--Semifinales--> |'''{{USA}}'''|'''2'''|{{GER}}|0 |'''{{JAP}}'''|'''2'''|{{ENG}}|1 <!--Final--> |'''{{USA}}'''|'''5'''|{{JAP}}|2 }} == Umi Gol == ==== 6 gol ==== *[[File:Flag of Germany.svg|20px]] Célia Šašić *[[File:Flag of United States.svg|20px]] Carli Lloyd ==== 5 gol ==== *[[File:Flag of Germany.svg|20px]] Anja Mittag ==== 3 gol ==== *[[File:Flag of Cameroon.svg|20px]] Gaëlle Enganamouit *[[File:Flag of Switzerland.svg|20px]] Fabienne Humm *[[File:Flag of Switzerland.svg|20px]] Ramona Bachmann *[[File:Flag of Norway.svg|20px]] Ada Hegerberg *[[File:Flag of France.svg|20px]] Eugénie Le Sommer *[[File:Flag of France.svg|20px]] Marie-Laure Delie *[[File:Flag of Australia.svg|20px]] Kyah Simon *[[File:Flag of England.svg|20px]] Fara Williams ==== 2 gol ==== *[[File:Flag of Norway.svg|20px]] Isabell Herlovsen *[[File:Flag of Norway.svg|20px]] Solveig Gulbrandsen *[[File:Flag of United States.svg|20px]] Megan Rapinoe *[[File:Flag of Thailand.svg|20px]] Orathai Srimanee *[[File:Flag of Australia.svg|20px]] Lisa De Vanna *[[File:Flag of Germany.svg|20px]] Lena Petermann *[[File:Flag of Germany.svg|20px]] Sara Däbritz *[[File:Flag of Ivory Coast.svg|20px]] Ange N'Guessan *[[File:Flag of China.svg|20px]] Wang Lisi *[[File:Flag of China.svg|20px]] Wang Shanshan *[[File:Flag of Cameroon.svg|20px]] Gabrielle Onguéné *[[File:Flag of Cameroon.svg|20px]] Madeleine Ngono Mani *[[File:Flag of England.svg|20px]] Karen Carney *[[File:Flag of England.svg|20px]] Lucy Bronze *[[File:Flag of Colombia.svg|20px]] Lady Andrade *[[File:Flag of Sweden.svg|20px]] Linda Sembrant *[[File:Flag of Netherlands.svg|20px]] Kirsten van de Ven *[[File:Flag of Canada.svg|20px]] Christine Sinclair *[[File:Flag of Japan.svg|20px]] Aya Miyama *[[File:Flag of Japan.svg|20px]] Yūki Ōgimi ==== 1 gol ==== *[[File:Flag of Canada.svg|20px]] Ashley Lawrence *[[File:Flag of Canada.svg|20px]] Josée Bélanger *[[File:Flag of Netherlands.svg|20px]] Lieke Martens *[[File:Flag of Norway.svg|20px]] Trine Bjerke Rønning *[[File:Flag of Norway.svg|20px]] Maren Mjelde *[[File:Flag of Germany.svg|20px]] Simone Laudehr *[[File:Flag of Germany.svg|20px]] Melanie Behringer *[[File:Flag of Germany.svg|20px]] Alexandra Popp *[[File:Flag of Germany.svg|20px]] Melanie Leupolz *[[File:Flag of Germany.svg|20px]] Dzsenifer Marozsán *[[File:Flag of Sweden.svg|20px]] Nilla Fischer *[[File:Flag of Sweden.svg|20px]] Sofia Jakobsson *[[File:Flag of Nigeria.svg|20px]] Ngozi Okobi *[[File:Flag of Nigeria.svg|20px]] Asisat Oshoala *[[File:Flag of Nigeria.svg|20px]] Francisca Ordega *[[File:Flag of Cameroon.svg|20px]] Christine Manie *[[File:Flag of Cameroon.svg|20px]] Ajara Nchout *[[File:Flag of United States.svg|20px]] Christen Press *[[File:Flag of United States.svg|20px]] Abby Wambach *[[File:Flag of United States.svg|20px]] Alex Morgan *[[File:Flag of United States.svg|20px]] Kelley O'Hara *[[File:Flag of United States.svg|20px]] Lauren Holiday *[[File:Flag of United States.svg|20px]] Tobin Heath *[[File:Flag of Japan.svg|20px]] Aya Sameshima *[[File:Flag of Japan.svg|20px]] Yuika Sugasawa *[[File:Flag of Japan.svg|20px]] Saori Ariyoshi *[[File:Flag of Japan.svg|20px]] Mizuho Sakaguchi *[[File:Flag of Japan.svg|20px]] Mana Iwabuchi *[[File:Flag of France.svg|20px]] Amandine Henry *[[File:Flag of France.svg|20px]] Élodie Thomis *[[File:Flag of France.svg|20px]] Louisa Nécib *[[File:Flag of Spain.svg|20px]] Victoria Losada *[[File:Flag of Spain.svg|20px]] Verónica Boquete *[[File:Flag of Costa Rica.svg|20px]] Raquel Rodríguez *[[File:Flag of Costa Rica.svg|20px]] Melissa Herrera *[[File:Flag of Costa Rica.svg|20px]] Karla Villalobos *[[File:Flag of Mexico.svg|20px]] Verónica Pérez *[[File:Flag of Mexico.svg|20px]] Fabiola Ibarra *[[File:Flag of Colombia.svg|20px]] Daniela Montoya *[[File:Flag of Colombia.svg|20px]] Catalina Usme *[[File:Flag of Brazil.svg|20px]] Formiga *[[File:Flag of Brazil.svg|20px]] Marta *[[File:Flag of Brazil.svg|20px]] Andressa Alves *[[File:Flag of Brazil.svg|20px]] Raquel Fernandes *[[File:Flag of Ivory Coast.svg|20px]] Josée Nahi *[[File:Flag of Thailand.svg|20px]] Thanatta Chawong *[[File:Flag of Switzerland.svg|20px]] Eseosa Aigbogun *[[File:Flag of Switzerland.svg|20px]] Martina Moser *[[File:Flag of Switzerland.svg|20px]] Ana-Maria Crnogorčević *[[File:Flag of Ecuador.svg|20px]] Angie Ponce *[[File:Flag of England.svg|20px]] Fran Kirby *[[File:Flag of England.svg|20px]] Steph Houghton *[[File:Flag of England.svg|20px]] Jodie Taylor *[[File:Flag of South Korea.svg|20px]] Ji So-Yun *[[File:Flag of South Korea.svg|20px]] Jeon Ga-Eul *[[File:Flag of South Korea.svg|20px]] Cho So-Hyun *[[File:Flag of South Korea.svg|20px]] Kim Soo-Yun *[[File:Flag of New Zealand.svg|20px]] Rebekah Stott *[[File:Flag of New Zealand.svg|20px]] Hannah Wilkinson ==== Gol ''en contra'' ==== *[[File:Flag of Nigeria.svg|20px]] Desire Oparanozie - {{SWE}}-pe guarã *[[File:Flag of Mexico.svg|20px]] Jennifer Ruiz - {{FRA}}-pe guarã *[[File:Flag of England.svg|20px]] Laura Bassett - {{JAP}}-pe guarã *[[File:Flag of United States.svg|20px]] Julie Johnston - {{JAP}}-pe guarã ==== 2 gol ''en contra'' ==== *[[File:Flag of Ecuador.svg|20px]] Angie Ponce - {{CHE}}-pe guarã == Mandu'apy == {{listaref}} == Joaju == {{commonscat|FIFA Women's World Cup 2015}} * [https://web.archive.org/web/20171220174012/http://es.fifa.com/womensworldcup/index.html Sitio web oficial] [[FIFA|FIFA.com]]-pe {{FIFA Tembiesarái}} [[Ñemohenda:FIFA Tembiesarái Yvypavẽ Kuña rehegua 2015]] 28dhjy3hf7ekl89hsyjvnuj2hxu2e6z Karl Popper 0 10663 138410 127762 2026-09-25T00:20:40Z InternetArchiveBot 14761 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 138410 wikitext text/x-wiki {{Ficha de escritor |imagen=Karl Popper.jpg|thumb|200px|Sir Karl Raimund Popper |tamañoimagen=200px |nombre de nacimiento=Karl Raimund Popper |fecha de nacimiento=[[28 jasypokõi]] ary [[1902]]-pe |lugar de nacimiento=[[Viéna]], [[File:Civil ensign of Austria-Hungary (1869-1918).svg|25px]] [[Mburuvi Autéria-Hungíria]] |fecha de fallecimiento=[[17 jasyporundy]] ary [[1994]]-pe ({{edad|28|7|1902|17|9|1994}}) |lugar de fallecimiento=[[Londres]], {{ENG}} |ocupación = [[Arandupykuaaty]] |nacionalidad = Austro-británico |estatura = 1,85 m |periodo = |lengua_literaria = [[Ingyaterrañe'ẽ]] |lengua_materna = |género = |movimiento = [[Liberalismo]], [[racionalismo crítico]] |obras_notables = ''[[:es:La sociedad abierta y sus enemigos|Avano'õ jepe'a ha umíva ja'e'ỹva hese]]''<br />''[[:es:La lógica de la investigación científica|Tembikuaaty kundaha ikuaa rape]]'' |cónyuge = |hijos = |firma= |premios = |web = }} '''Karl Raimund Popper''' ([[Viéna]], [[28 jasypokõi]] ary [[1902]] - [[Londres]], [[17 jasyporundy]] ary [[1994]]) ha'e akue karai [[arandupykuaaty]] rehe ha [[jokuaikuaa]] rehe oñemoaranduitéva, heñói va'ekue [[Auteria]] tetãme, ohóramo jepe [[Ingyaterra|Ingyatérrape]] oikove hag̃ua upépe. Hetaite tapicha he'i ichugui ha'eha peteĩva umi karai aranduite saro'y XX pegua omba'apo akue [[tembikuaaty]] rehe <ref name="INFLUENTE">[http://plato.stanford.edu/entries/popper/ Stanford Encyclopedia of Philosophy.''Karl Popper.'' Metaphysics Research Lab, CSLI, Stanford University.]</ref>. Ha'e omba'apoite akue [[avano'õ]] arandupykuaaty rehe avei, ha ojapo heta jehaipy ha aranduka jokuaikuaa rehe, oipysyrõite ha oñorairõite [[jekopytyjoja]] rehe ha ombohovaite umi tetã ojokuáiva hatãme, ojepytaso pe [[porokuái milíko]] rehe.<ref>See Stephen Thornton, [http://plato.stanford.edu/archives/sum2009/entries/popper/ "Karl Popper"], in ''The Stanford Encyclopedia of Philosophy'' (Summer 2009 Edition), Edward N. Zalta (ed.)</ref><ref>Horgan, J. (1992) ''Profile: Karl R. Popper – The Intellectual Warrior'', [[Scientific American]] '''267'''(5), 38–44.</ref> {{cita|"Aimo'ãramo jepe, opa tapicha ojepy'amongetáva ojesarekóne peteĩnte arandupykuaaty apañuái rehe ha ojepy'amongeta hese: upe apañuái arapy pegua, ''apañuái oikuaávo mba'éichapa oiko ko Yvy... ñandeite avei ha opa mba'e jaikuaa, joaju, ko Yvýpe''. Opaite tembikuaaty omba'apo ko arapy rehe, ha, aimo'ãháicha, arandupykuaaty ojesarekónte, ha tembikuaaty avei, pe ñepytyvõ rehe ha'o ojapo hese; chéve guarã, taha'e ha'éva arandupykuaaty térã tembiakuaaty naiporãvéine ha'ekuéra ohejáramo ku jesareko."| Karl Popper. ''La lógica de la investigación científica'' (Tembikuaaty kundaha ikuaa rape, karaiñe'ẽme). México, Rei, 1991.}} Popper ohechauka hembiapokuépe mba'éichapa ha'e ohecha tembikuaaty arandupy, aranduka hérava ''[[:es:La lógica de la investigación científica|Tembikuaaty kundaha ikuaa rape]]'', osẽ peteĩháme alemañañe'ẽme (''Logik der Forschung'') ary [[1934]]-pe. Ha'e ohechaukase mba'éichapa tembikuaaty ndojuehéi umi mba'e ijysajakuaa'ỹva. == Joaju == *[http://plato.stanford.edu/entries/popper/ Biografia da Stanford Encyclopedia of Philosophy] *[https://web.archive.org/web/20071203041804/http://www.eeng.dcu.ie/~tkpw/ The Karl Popper Web] *[http://www.univie.ac.at/science-archives/popper/ Instituto Karl Popper] *[https://web.archive.org/web/20050408051702/http://www.bbc.co.uk/bbcfour/audiointerviews/profilepages/popperk1.shtml Entrevista audio à BBC] == Mandu'apy == [[Ñemohenda:Tekove Auteriagua]] [[Ñemohenda:Tekove Tavetã Joajugua]] nukjwxl3dvo5gnkwfqu57l7j4sum6kg UEFA Euro 2016 0 11763 138421 117824 2026-09-25T01:50:51Z InternetArchiveBot 14761 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 138421 wikitext text/x-wiki {{Ficha de torneo de fútbol | num = XV | torneo = Eurocopa | pais = Hyãsia | año = 2016 | nombre = UEFA EURO 2016™ <br/> Championnat d'Europe de football 2016 (Hyãsiañe'ẽme) | imagen = | tamaño = 300px | logo = UEFA Euro 2016 logo.svg | tamaño_logo = 150px | descripcion = <small>Ha'anga'i tee</small> | participantes = 24 | calificados = 54 | plantillapais = {{FRA}} | fechainicia = 10 jasypoteĩ | fechatermina = 10 jasypokõi | campeón = '''{{POR}}''' | subcampeón = {{FRA}} | tercerlugar = [[File:Flag of Wales.svg|20px]] [[Gales]]<br />{{GER}} | titulotercero = Semifinalistas | partidos = 51 | goles = 108 | glspp = 2,12 | espectadores = 2 437 303 | esppp = 47 790 | paisgol = France | goleador = [[Antoine Griezmann]] | goleadorgoles = 6 | paismej = France | mejor = [[Antoine Griezmann]] | paisjov = Portugal | joven = [[Renato Sanches]] }} '''UEFA Euro 2016''' (héra tee hína '''Európa Vakapipopo Ñembosarái Guasu UEFA 2016''' térã '''UEFA EURO 2016™''') hérava avei '''Euro 2016''', ha'e akue [[vakapipopo]] ñembosarái aty 15ha oha'ã umi tetã ñembosarái atykuéra oĩva [[Európa Vakapipopo Atykuéra Joaty|Európa Vakapipopo Atykuéra Joatýpe]] (UEFA). Ojejapo [[Hyãsia]] retãme ára [[10 jasypoteĩ]] guive ára [[10 jasypokõi]] meve [[2016]] arýpe. == Aty oñeha'ãva == === Aty A === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="30"|Pos. !width="150"|<div style="float:left; width:1em; vertical-align:middle; text-align:left;"></div>Team !width="30"|Pts !width="25"|P !width="25"|W !width="25"|D !width="25"|L !width="25"|GP !width="25"|GC !width="25"|SG |- bgcolor=#ccffcc |'''1'''||align="left"|{{FRA}}||'''7'''||3||2||1||0||4||1||+3 |- bgcolor=#ccffcc |'''2'''||align="left"|{{CHE}}||'''5'''||3||1||2||0||2||1||+1 |- bgcolor=#ffcccc |'''3'''||align="left"|{{ALB}} ||'''3'''||3||1||0||2||1||3||-2 |- bgcolor=#ffcccc |'''4'''||align="left"|{{ROM}}||'''1'''||3||0||1||2||2||4||-2 |} {|class="wikitable" |- | 10 Jasypoteĩ 2016 <br /> 21:00 <br /> Stade de France, Saint-Denis || {{FRA}} <br /> Giroud 57' <br /> Payet 89' || 2-1 || {{ROM}} <br /> Stancu 65' (pen.) |- | 11 Jasypoteĩ 2016 <br /> 15:00 <br /> Stade Bollaert-Delelis, Lens || {{ALB}} || 0-1 || {{CHE}} <br /> Schär 5' |- | 15 Jasypoteĩ 2016 <br /> 18:00 <br /> Parc des Princes, Paris || {{CHE}} <br /> Mehmedi 57' || 1-1 || {{ROM}} <br /> Stancu 18' (pen.) |- | 15 Jasypoteĩ 2016 <br /> 21:00 <br /> Stade Vélodrome, Marseille || {{FRA}} <br /> Griezmann 90' <br /> Payet 90+6' || 2-0 || {{ALB}} |- | 19 Jasypoteĩ 2016 <br /> 21:00 <br /> Parc Olympique Lyonnais, Décines-Charpieu || {{ROM}} || 0-1 || {{ALB}} <br /> Sadiku 43' |- | 19 Jasypoteĩ 2016 <br /> 21:00 <br /> Stade Pierre-Mauroy, Villeneuve-d'Ascq || {{CHE}} || 0-0 || {{FRA}} |} === Aty B === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="30"|Pos. !width="150"|<div style="float:left; width:1em; vertical-align:middle; text-align:left;"></div>Team !width="30"|Pts !width="25"|P !width="25"|W !width="25"|D !width="25"|L !width="25"|GP !width="25"|GC !width="25"|SG |- bgcolor=#ccffcc |'''1'''||align="left"|[[File:Flag of Wales.svg|20px]] [[Gales]] ||'''6'''||3||2||0||1||6||3||+3 |- bgcolor=#ccffcc |'''2'''||align="left"|{{ENG}}||'''5'''||3||1||2||0||3||2||+1 |- bgcolor=#ccffcc |'''3'''||align="left"|{{SVK}}||'''4'''||3||1||1||1||3||3||0 |- bgcolor=#ffcccc |'''4'''||align="left"|{{RUS}}||'''1'''||3||0||1||2||2||6||-4 |} {|class="wikitable" |- | 11 Jasypoteĩ 2016 <br /> 18:00 <br /> Nouveau Stade de Bordeaux, Bordeaux || [[File:Flag of Wales.svg|20px]] [[Gales]] <br /> Bale 10' <br /> Robson-Kanu 81' || 2-1 || {{SVK}} <br /> Duda 61' |- | 11 Jasypoteĩ 2016 <br /> 21:00 <br /> Stade Vélodrome, Marseille || {{ENG}} <br /> Dier 73' || 1-1 || {{RUS}} <br /> V. Berezutski 90+2' |- | 15 Jasypoteĩ 2016 <br /> 15:00 <br /> Stade Pierre-Mauroy, Villeneuve-d'Ascq || {{SVK}} <br /> Weiss 32' <br /> Hamšík 45' || 2-1 || {{RUS}} <br /> Glushakov 80' |- | 16 Jasypoteĩ 2016 <br /> 15:00 <br /> Stade Bollaert-Delelis, Lens || {{ENG}} <br /> Vardy 56' <br /> Sturridge 90+2' || 2-1 || [[File:Flag of Wales.svg|20px]] [[Gales]] <br /> Bale 42' |- | 20 Jasypoteĩ 2016 <br /> 21:00 <br /> Stadium Municipal, Toulouse || {{RUS}} || 0-3 || [[File:Flag of Wales.svg|20px]] [[Gales]] <br /> Ramsey 11' <br /> Taylor 20' <br /> Bale 67' |- | 20 Jasypoteĩ 2016 <br /> 21:00 <br /> Stade Geoffroy-Guichard, Saint-Étienne || {{SVK}} || 0-0 || {{ENG}} |} === Aty C === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="30"|Pos. !width="150"|<div style="float:left; width:1em; vertical-align:middle; text-align:left;"></div>Team !width="30"|Pts !width="25"|P !width="25"|W !width="25"|D !width="25"|L !width="25"|GP !width="25"|GC !width="25"|SG |- bgcolor=#ccffcc |'''1'''||align="left"|{{GER}} ||'''7'''||3||2||1||0||3||0||+3 |- bgcolor=#ccffcc |'''2'''||align="left"|{{POL}}||'''7'''||3||2||1||0||2||0||+2 |- bgcolor=#ccffcc |'''3'''||align="left"|[[File:Ulster Banner.svg|20px]] [[Yvate Irilánda]] |'''3'''||3||1||0||2||2||2||0 |- bgcolor=#ffcccc |'''4'''||align="left"|{{UKR}}||'''0'''||3||0||0||3||0||5||-5 |} {|class="wikitable" |- | 12 Jasypoteĩ 2016 <br /> 18:00 <br /> Stade de Nice, Nice || {{POL}} <br /> Milik 51' || 1-0 || [[File:Ulster Banner.svg|20px]] [[Yvate Irilánda]] |- | 12 Jasypoteĩ 2016 <br /> 21:00 <br /> Stade Pierre-Mauroy, Villeneuve-d'Ascq || {{GER}} <br /> Mustafi 19' <br /> Schweinsteiger 90+2' || 2-0 || {{UKR}} |- | 16 Jasypoteĩ 2016 <br /> 18:00 <br /> Parc Olympique Lyonnais, Décines-Charpieu || [[File:Ulster Banner.svg|20px]] [[Yvate Irilánda]] <br /> McAuley 49' <br /> McGinn 90+6' || 2-0 || {{UKR}} |- | 16 Jasypoteĩ 2016 <br /> 21:00 <br /> Stade de France, Saint-Denis || {{GER}} || 0-0 || {{POL}} |- | 21 Jasypoteĩ 2016 <br /> 18:00 <br /> Stade Vélodrome, Marseille || {{UKR}} || 0-1 || {{POL}} <br /> Błaszczykowski 54' |- | 21 Jasypoteĩ 2016 <br /> 18:00 <br /> Parc des Princes, Paris || [[File:Ulster Banner.svg|20px]] [[Yvate Irilánda]] || 0-1 || {{GER}} <br /> Gómez 30' |} === Aty D === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="30"|Pos. !width="150"|<div style="float:left; width:1em; vertical-align:middle; text-align:left;"></div>Team !width="30"|Pts !width="25"|P !width="25"|W !width="25"|D !width="25"|L !width="25"|GP !width="25"|GC !width="25"|SG |- bgcolor=#ccffcc |'''1'''||align="left"|{{CRO}} ||'''7'''||3||2||1||0||5||3||+2 |- bgcolor=#ccffcc |'''2'''||align="left"|{{ESP}}||'''6'''||3||2||0||1||5||2||+3 |- bgcolor=#ffcccc |'''3'''||align="left"|{{TUR}} |'''3'''||3||1||0||2||2||4||-2 |- bgcolor=#ffcccc |'''4'''||align="left"|{{CZE}} |'''1'''||3||0||1||2||2||5||-3 |} *12 Jasypoteĩ 2016 15:00 - {{TUR}} 0-1 {{CRO}} *13 Jasypoteĩ 2016 15:00 - {{ESP}} 1-0 {{CZE}} *17 Jasypoteĩ 2016 18:00 - {{CRO}} 2-2 {{CZE}} *17 Jasypoteĩ 2016 21:00 - {{ESP}} 3-0 {{TUR}} *21 Jasypoteĩ 2016 21:00 - {{CZE}} 0-2 {{TUR}} *21 Jasypoteĩ 2016 21:00 - {{CRO}} 2-1 {{ESP}} === Aty E === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="30"|Pos. !width="150"|<div style="float:left; width:1em; vertical-align:middle; text-align:left;"></div>Team !width="30"|Pts !width="25"|P !width="25"|W !width="25"|D !width="25"|L !width="25"|GP !width="25"|GC !width="25"|SG |- bgcolor=#ccffcc |'''1'''||align="left"|{{ITA}} ||'''6'''||3||2||0||1||3||1||+2 |- bgcolor=#ccffcc |'''2'''||align="left"|{{BEL}}||'''6'''||3||2||0||1||4||2||+2 |- bgcolor=#ccffcc |'''3'''||align="left"|{{IRL}} |'''4'''||3||1||1||1||2||4||-2 |- bgcolor=#ffcccc |'''4'''||align="left"|{{SWE}} |'''1'''||3||0||1||2||1||3||-2 |} *13 Jasypoteĩ 2016 18:00 - {{IRL}} 1-1 {{SWE}} *13 Jasypoteĩ 2016 21:00 - {{BEL}} 0-2 {{ITA}} *17 Jasypoteĩ 2016 15:00 - {{SWE}} 0-1 {{ITA}} *18 Jasypoteĩ 2016 15:00 - {{BEL}} 3-0 {{IRL}} *22 Jasypoteĩ 2016 21:00 - {{ITA}} 0-1 {{IRL}} *22 Jasypoteĩ 2016 21:00 - {{SWE}} 0-1 {{BEL}} === Aty F === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width="30"|Pos. !width="150"|<div style="float:left; width:1em; vertical-align:middle; text-align:left;"></div>Team !width="30"|Pts !width="25"|P !width="25"|W !width="25"|D !width="25"|L !width="25"|GP !width="25"|GC !width="25"|SG |- bgcolor=#ccffcc |'''1'''||align="left"|{{HUN}} ||'''5'''||3||1||2||0||6||4||+2 |- bgcolor=#ccffcc |'''2'''||align="left"|{{ISL}}||'''5'''||3||1||2||0||4||3||+1 |- bgcolor=#ccffcc |'''3'''||align="left"|{{POR}} |'''3'''||3||0||3||0||4||4||0 |- bgcolor=#ffcccc |'''4'''||align="left"|{{AUT}} |'''1'''||3||0||1||2||1||4||-3 |} {|class="wikitable" |- | 14 Jasypoteĩ 2016 <br /> 18:00 <br /> Nouveau Stade de Bordeaux, Bordeaux || {{AUT}} || 0-2 || {{HUN}} <br /> Szalai 62' <br /> Stieber 87' |- | 14 Jasypoteĩ 2016 <br /> 21:00 <br /> Stade Geoffroy-Guichard, Saint-Étienne || {{POR}} <br /> Nani 31' || 1-1 || {{ISL}} <br /> B. Bjarnason 50' |- | 18 Jasypoteĩ 2016 <br /> 18:00 <br /> Stade Vélodrome, Marseille || {{HUN}} <br /> Sævarsson 88' (o.g.) || 1-1 || {{ISL}} <br /> G. Sigurðsson 40' (pen.) |- | 18 Jasypoteĩ 2016 <br /> 21:00 <br /> Parc des Princes, Paris || {{POR}} || 0-0 || {{AUT}} |- | 22 Jasypoteĩ 2016 <br /> 18:00 <br /> Stade de France, Saint-Denis || {{ISL}} <br /> Böðvarsson 18' <br /> Traustason 90+4' || 2-1 || {{AUT}} <br /> Schöpf 60' |- | 22 Jasypoteĩ 2016 <br /> 18:00 <br /> Parc Olympique Lyonnais, Décines-Charpieu || {{HUN}} <br /> Gera 19' <br /> Dzsudzsák 47', 55' || 3-3 || {{POR}} <br /> Nani 42' <br /> Ronaldo 50', 62' |} == Ñembosarái pahague == {{Copa de 16 |fondo=#EBF5FF |fondo2=#006699 |borde2=#8f8f8f; color:white <!--Fechas--> |octavos=25 ha 27 jasypoteĩ |cuartos=30 jasypoteĩ - 3 jasypokõi |semifinal=6 ha 7 jasypokõi |final=10 jasypokõi <!--Octavos de final--> |{{CHE}}|1 (4)|'''{{POL}}''' {{small|(pen.)}}|'''1 (5)''' |{{CRO}}|0|'''{{POR}}''' {{small|(t.s.)}}|'''1''' |'''[[File:Flag of Wales.svg|20px]] [[Gales]]'''|'''1'''|[[File:Ulster Banner.svg|20px]] [[Yvate Irilánda]]|0 |{{HUN}}|0|'''{{BEL}}'''|'''4''' |'''{{GER}}'''|'''3'''|{{SVK}}|0 |'''{{ITA}}'''|'''2'''|{{ESP}}|0 |'''{{FRA}}'''|'''2'''|{{IRL}}|1 |{{ENG}}|1|'''{{ISL}}'''|'''2''' <!--Cuartos de final--> |{{POL}}|1 (3)|'''{{POR}}''' {{small|(pen.)}}|'''1 (5)''' |'''[[File:Flag of Wales.svg|20px]] [[Gales]]'''|'''3'''|{{BEL}}|1 |'''{{GER}}''' {{small|(pen.)}}|'''1 (6)'''|{{ITA}}|1 (5) |'''{{FRA}}'''|'''5'''|{{ISL}}|2 <!--Semifinales--> |'''{{POR}}'''|'''2'''|[[File:Flag of Wales.svg|20px]] [[Gales]]|0 |{{GER}}|0|'''{{FRA}}'''|'''2''' <!--Final--> |'''{{POR}}''' {{small|(t.s.)}}|'''1'''|{{FRA}}|0 }} ==== Aty 16 ==== *25 Jasypoteĩ 2016 15:00 - {{CHE}} 1-1 (4-5 pen.) {{POL}} *25 Jasypoteĩ 2016 18:00 - [[File:Flag of Wales.svg|20px]] [[Gales]] 1-0 [[File:Ulster Banner.svg|20px]] [[Yvate Irilánda]] *25 Jasypoteĩ 2016 21:00 - {{CRO}} 0-1 (t.s.) {{POR}} *26 Jasypoteĩ 2016 15:00 - {{FRA}} 2-1 {{IRL}} *26 Jasypoteĩ 2016 18:00 - {{GER}} 3-0 {{SVK}} *26 Jasypoteĩ 2016 21:00 - {{HUN}} 0-4 {{BEL}} *27 Jasypoteĩ 2016 18:00 - {{ITA}} 2-0 {{ESP}} *27 Jasypoteĩ 2016 21:00 - {{ENG}} 1-2 {{ISL}} ==== Irundýva ==== {|class="wikitable" |- | 30 Jasypoteĩ 2016 <br /> 21:00 <br /> Stade Vélodrome, Marseille || {{POL}} <br /> Lewandowski 2' || 1-1 (3-5 pen.) || {{POR}} <br /> Sanches 33' |- | 1 Jasypokõi 2016 <br /> 21:00 <br /> Stade Pierre-Mauroy, Villeneuve d'Ascq || [[File:Flag of Wales.svg|20px]] [[Gales]] <br /> A. Williams 31' <br /> Robson-Kanu 55' <br /> Vokes 86' || 3-1 || {{BEL}} <br /> Nainggolan 13' |- | 2 Jasypokõi 2016 <br /> 21:00 <br /> Nouveau Stade de Bordeaux, Bordeaux || {{GER}} <br /> Özil 65' || 1-1 (6-5 pen.) || {{ITA}} <br /> Bonucci 78' (pen.) |- | 3 Jasypokõi 2016 <br /> 21:00 <br /> Stade de France, Saint-Denis || {{FRA}} <br /> Giroud 12', 59' <br /> Pogba 20' <br /> Payet 43' <br /> Griezmann 45' || 5-2 || {{ISL}} <br /> Sigþórsson 56' <br /> B. Bjarnason 84' |} ==== Mokõiva ==== {|class="wikitable" |- | 6 Jasypokõi 2016 <br /> 21:00 <br /> Parc Olympique Lyonnais, Décines-Charpieu || {{POR}} <br /> Ronaldo 50' <br /> Nani 53' || 2-0 || [[File:Flag of Wales.svg|20px]] [[Gales]] |- | 7 Jasypokõi 2016 <br /> 21:00 <br /> Stade Vélodrome, Marseille || {{GER}} || 0-2 || {{FRA}} <br /> Griezmann 45+2', 72' |} ==== Paha ==== {|class="wikitable" |- | 10 Jasypokõi 2016 <br /> 21:00 <br /> Stade de France, Saint-Denis || {{POR}} <br /> Eder 109' || 1-0 (t.s.) || {{FRA}} |} == Aty Gol == ==== 6 gol ==== * [[File:Flag of France.svg|15px]] [[Antoine Griezmann]] ==== 3 gol ==== * [[File:Flag of Wales.svg|15px]] [[Gareth Bale]] * [[File:Flag of Spain.svg|15px]] [[Álvaro Morata]] * [[File:Flag of France.svg|15px]] [[Dimitri Payet]] * [[File:Flag of France.svg|15px]] [[Olivier Giroud]] * [[File:Flag of Portugal.svg|15px]] [[Cristiano Ronaldo]] * [[File:Flag of Portugal.svg|15px]] [[Nani]] ==== 2 gol ==== * [[File:Flag of Romania.svg|15px]] [[Bogdan Stancu]] * [[File:Flag of Belgium.svg|15px]] [[Romelu Lukaku]] * [[File:Flag of Belgium.svg|15px]] [[Radja Nainggolan]] * [[File:Flag of Croatia.svg|15px]] [[Ivan Perišić]] * [[File:Flag of Hungary.svg|15px]] [[Balázs Dzsudzsák]] * [[File:Flag of Poland.svg|15px]] [[Jakub Błaszczykowski]] * [[File:Flag of Ireland.svg|15px]] [[Robbie Brady]] * [[File:Flag of Germany.svg|15px]] [[Mario Gómez]] * [[File:Flag of Italy.svg|15px]] [[Graziano Pellè]] * [[File:Flag of Wales.svg|15px]] [[Hal Robson-Kanu]] * [[File:Flag of Iceland.svg|15px]] [[Kolbeinn Sigþórsson]] * [[File:Flag of Iceland.svg|15px]] [[Birkir Bjarnason]] ==== 1 gol ==== * [[File:Flag of Switzerland.svg|20px]] Fabian Schär * [[File:Flag of Switzerland.svg|20px]] Admir Mehmedi * [[File:Flag of Switzerland.svg|20px]] Xherdan Shaqiri * [[File:Flag of Wales.svg|20px]] Aaron Ramsey * [[File:Flag of Wales.svg|20px]] Neil Taylor * [[File:Flag of Wales.svg|20px]] Ashley Williams * [[File:Flag of Wales.svg|20px]] Sam Vokes * [[File:Flag of Slovakia.svg|20px]] Andrej Duda * [[File:Flag of Slovakia.svg|20px]] Vladimír Weiss * [[File:Flag of Slovakia.svg|20px]] Marek Hamšík * [[File:Flag of England.svg|20px]] Eric Dier * [[File:Flag of England.svg|20px]] Jamie Vardy * [[File:Flag of England.svg|20px]] Daniel Sturridge * [[File:Flag of England.svg|20px]] Wayne Rooney * [[File:Flag of Russia.svg|20px]] Vasili Berezutski * [[File:Flag of Russia.svg|20px]] Denis Glushakov * [[File:Flag of Croatia.svg|20px]] Luka Modrić * [[File:Flag of Croatia.svg|20px]] Ivan Rakitić * [[File:Flag of Croatia.svg|20px]] Nikola Kalinić * [[File:Flag of Poland.svg|20px]] Arkadiusz Milik * [[File:Flag of Poland.svg|20px]] Robert Lewandowski * [[File:Flag of Germany.svg|20px]] Shkodran Mustafi * [[File:Flag of Germany.svg|20px]] Bastian Schweinsteiger * [[File:Flag of Germany.svg|20px]] Jérôme Boateng * [[File:Flag of Germany.svg|20px]] Julian Draxler * [[File:Flag of Germany.svg|20px]] Mesut Özil * [[File:Flag of Spain.svg|20px]] Gerard Piqué * [[File:Flag of Spain.svg|20px]] Nolito * [[File:Flag of Ireland.svg|20px]] Wes Hoolahan * [[File:Flag of Italy.svg|20px]] Emanuele Giaccherini * [[File:Flag of Italy.svg|20px]] Éder * [[File:Flag of Italy.svg|20px]] Giorgio Chiellini * [[File:Flag of Italy.svg|20px]] Leonardo Bonucci * [[File:Flag of Hungary.svg|20px]] Ádám Szalai * [[File:Flag of Hungary.svg|20px]] Zoltán Stieber * [[File:Flag of Hungary.svg|20px]] Zoltán Gera * [[File:Flag of Iceland.svg|20px]] Gylfi Sigurðsson * [[File:Flag of Iceland.svg|20px]] Jón Daði Böðvarsson * [[File:Flag of Iceland.svg|20px]] Arnór Ingvi Traustason * [[File:Flag of Iceland.svg|20px]] Ragnar Sigurðsson * [[File:Ulster Banner.svg|20px]] Gareth McAuley * [[File:Ulster Banner.svg|20px]] Niall McGinn * [[File:Flag of Czech Republic.svg|20px]] Milan Škoda * [[File:Flag of Czech Republic.svg|20px]] Tomáš Necid * [[File:Flag of Belgium.svg|20px]] Axel Witsel * [[File:Flag of Belgium.svg|20px]] Toby Alderweireld * [[File:Flag of Belgium.svg|20px]] Michy Batshuayi * [[File:Flag of Belgium.svg|20px]] Eden Hazard * [[File:Flag of Belgium.svg|20px]] Yannick Carrasco * [[File:Flag of Albania.svg|20px]] Armando Sadiku * [[File:Flag of Turkey.svg|20px]] Burak Yılmaz * [[File:Flag of Turkey.svg|20px]] Ozan Tufan * [[File:Flag of Austria.svg|20px]] Alessandro Schöpf * [[File:Flag of Portugal.svg|20px]] Ricardo Quaresma * [[File:Flag of Portugal.svg|20px]] Renato Sanches * [[File:Flag of Portugal.svg|20px]] Eder * [[File:Flag of France.svg|20px]] Paul Pogba ==== Gol ''en contra'' ==== * [[File:Flag of Ireland.svg|20px]] Ciaran Clark - {{SWE}}-pe guarã * [[File:Flag of Iceland.svg|20px]] Birkir Mar Sævarsson - {{HUN}}-pe guarã * [[File:Ulster Banner.svg|20px]] Gareth McAuley - [[File:Flag of Wales.svg|20px]] [[Gales]]-pe guarã == Ñemoĩ pahague == {|class="wikitable" |- ! Ñemoĩ !! Tetã !! G !! Pts !! P !! W !! D !! L !! GP !! GC !! SG |- | 1 || {{POR}} || F || 13 || 7 || 3 || 4 || 0 || 9 || 5 || +4 |- | 2 || {{FRA}} || A || 16 || 7 || 5 || 1 || 1 || 13 || 5 || +8 |- | colspan="11"| '''Ikañy mokõiva ñeha'ãme''' |- | 3 || [[File:Flag of Wales.svg|20px]] [[Gales]] || B || 12 || 6 || 4 || 0 || 2 || 10 || 6 || +4 |- | 4 || {{GER}} || C || 11 || 6 || 3 || 2 || 1 || 7 || 3 || +4 |- | colspan="11"| '''Ikañy irundýva ñeha'ãme''' |- | 5 || {{ITA}} || E || 10 || 5 || 3 || 1 || 1 || 6 || 2 || +4 |- | 6 || {{BEL}} || E || 9 || 5 || 3 || 0 || 2 || 9 || 5 || +4 |- | 7 || {{POL}} || C || 9 || 5 || 2 || 3 || 0 || 4 || 2 || +2 |- | 8 || {{ISL}} || F || 8 || 5 || 2 || 2 || 1 || 8 || 9 || -1 |- | colspan="11"| '''Ikañy 16va ñeha'ãme''' |- | 9 || {{CRO}} || D || 7 || 4 || 2 || 1 || 1 || 5 || 4 || +1 |- | 10 || {{ESP}} || D || 6 || 4 || 2 || 0 || 2 || 5 || 4 || +1 |- | 11 || {{CHE}} || A || 6 || 4 || 1 || 3 || 0 || 3 || 2 || +1 |- | 12 || {{ENG}} || B || 5 || 4 || 1 || 2 || 1 || 4 || 4 || 0 |- | 13 || {{HUN}} || F || 5 || 4 || 1 || 2 || 1 || 6 || 8 || -2 |- | 14 || {{SVK}} || B || 4 || 4 || 1 || 1 || 2 || 3 || 6 || -3 |- | 15 || {{IRL}} || E || 4 || 4 || 1 || 1 || 2 || 3 || 6 || -3 |- | 16 || [[File:Flag of Northern Ireland.svg|20px]] [[Yvate Illánda]] || C || 3 || 4 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || -1 |- | colspan="11"| '''Ikañy atykuéra ñeha'ãme''' |- | 17 || {{TUR}} || D || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 4 || -2 |- | 18 || {{ALB}} || A || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 1 || 3 || -2 |- | 19 || {{ROM}} || A || 1 || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 4 || -2 |- | 20 || {{SWE}} || E || 1 || 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 3 || -2 |- | 21 || {{CZE}} || D || 1 || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 5 || -3 |- | 22 || {{AUT}} || F || 1 || 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 4 || -3 |- | 23 || {{RUS}} || B || 1 || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 6 || -4 |- | 24 || {{UKR}} || C || 0 || 3 || 0 || 0 || 3 || 0 || 5 || -5 |} == Mandu'apy == {{listaref}} == Joaju == {{commonscat|UEFA Euro 2016}} * [https://web.archive.org/web/20130113092401/http://es.uefa.com/uefaeuro/index.html Henda tee Internet-pe.] [[Ñemohenda:Európa Vakapipopo Ñembosarái Guasu UEFA]] [[Ñemohenda:2016]] 69f90ajk90uuqfz2n39w8suzzn1sgn2 UEFA Champions League 0 11836 138420 133396 2026-09-25T01:50:46Z InternetArchiveBot 14761 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 138420 wikitext text/x-wiki '''UEFA Champions League''' ([[Karaiñe'ẽ]]me: ''Liga de Campeones de la UEFA'') térã '''UEFA Ipu'akavéva Joaty''', héra ymaguare '''Európa Kópa''', ha'e upe [[Vakapipopo (Jetepyso)|vakapipopo]] rembiesarái tuichavéva umi aty [[UEFA|Európa Vakapipopo Atykuéra Joatýgui]] ([[UEFA]]) ha peteĩ umi ojeikuaavévagui opa Yvýgui.<ref name="spect">{{cita web|título=La final de la Champions ya es más grande que la Super Bowl|url=https://larepublica.pe/deportes/1319934-ver-vivo-champions-league-201819-online-directo-fox-sports-espn-movistar-partidos-programacion-resultados-primera-fecha-cristiano-ronaldo-lionel-messi-calendario-grupos |editor=Europa Press|fechaacceso=31 de marzo de 2018|fecha=27 de mayo de 2016}}</ref> Iñeha'ã paha ha'e tembiesarái hetavéva tapichakuéra ohecháva opa arýgui, amo 360 sua tekovekuéra ohecha ku ñeha'ã paha.<ref name="record">{{cita web|last=Chishti|first=Faisal|título=Champions League final at Wembley drew TV audience of 360 million|url=http://www.sportskeeda.com/2013/05/30/champions-league-final-at-wembley-drew-tv-audience-of-360-million/|editor=Absolute Sports Private Limited|idioma=inglés|fechaacceso=31 de diciembre de 2013|fecha=30 de mayo de 2013}}</ref><ref name="spect"/> Opa ary ojejapo, oñepyrũ guive jasyporundýpe opa peve jasypoteĩme ary rireguápe, tembiesarái peteĩha ojejapo upe kuatia momaranduhára ''[[L'Équipe]]'' ñeimo'ãre ha [[Real Madrid]] ruvicha, karai [[Santiago Bernabéu]], ha Real Madrid motenondehára, karai [[Raimundo Saporta]], ojejapo oikuaa hag̃ua mba'épa upe aty vakapipopo oha'ãva iporãvépa [[Európa|Európape]].<ref>{{Cita noticia|apellidos=Sport|título=El palmarés de la Champions League|url=https://www.sport.es/es/noticias/champions/palmares-champions-league-5343437|fecha=2016-10-10|fechaacceso=2018-09-02|periódico=sport|idioma=es}}</ref><ref>{{cita web|url=http://es.uefa.com/uefachampionsleague/history/background/index.html|editor=Página oficial de la UEFA|título=Retrospectiva competición|fechaacceso=16 de mayo de 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141012154118/http://es.uefa.com/uefachampionsleague/history/background/index.html|archivedate=2014-10-12}}</ref> == Mandu'apy == {{listaref}} == Joaju == * [https://es.uefa.com/uefachampionsleague/ Champions League] UEFA.com rendápe {{commonscat|UEFA Champions League|Liga de Campeones de la UEFA}} [[Ñemohenda:UEFA Champions League]] q32rfxkj2a6vbpz8dz3yyg48eitsijb Yvate Irilánda 0 12960 138424 131899 2026-09-25T01:59:33Z InternetArchiveBot 14761 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 138424 wikitext text/x-wiki {{Ficha de entidad subnacional | nombre completo = [[Yvate Irilánda]] | nombre original = Northern Ireland<br>Tuaisceart Éireann | unidad = [[Tavetã Joaju retãnguéra|Tetã Tavetã Joaju pegua]] | mapa = Northern Ireland in the UK and Europe.svg | bandera = no | escudo = no | bandera_borde = | capital = [[Belfast]] | idioma = [[Ingleñe'ẽ]], [[Irilandañe'ẽ]], [[Ekosiañe'ẽ Úlster pegua]] | gobierno = Oporokuái peteĩme léi guasúre | dirigentes_títulos = Sãmbyhyhára | dirigentes_nombres = [[Arlene Foster]] | fundación_hitos = &nbsp;• Tekuái reko me'ẽ | fundación_fechas = <br />[[3 jasypo]] ary [[1921]] | superficie = 14130 | población = 1870451 | población_año = 2017 | población_post = <ref name=mid-est>{{cita web |url=http://cain.ulst.ac.uk/ni/popul.htm |título=Population and Vital Statistics |autor=CAIN Web Service |fecha= |fechaacceso=4 de septiembre de 2017 |idioma=inglés |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101206105725/http://cain.ulst.ac.uk/ni/popul.htm |archivedate=2010-12-06 }}</ref> | densidad = 132/km² | PIB = [[Libra esterlina|GBP]] 41 000 sua | PIB_año = 2014 | PIB_per_cápita = [[Libra esterlina|GBP]] 22 400 | IDH = 0,907 – <span style="color:#009900">'''Iporãite'''</span> | IDH año = 2015 | moneda = [[Libra esterlina]] (£, <code>[[ISO 4217|GBP]]</code>) | gentilicio = Yvate Irilandagua | horario_verano = [[UTC]]+1 | cctld = .uk | código_telefónico = 44 | código_ISO = GB-NIR }} '''Yvate Irilánda''' ([[ingleñe'ẽ]]me, ''Northern Ireland'') ha'e peteĩ [[Tavetã Joaju retãnguéra|tetã]] oĩva [[Tavetã Joaju|Tavetã Joajúpe]]. Ojejuhu [[Irilánda (ypa'ũ)|ypa'ũ Irilánda]] pehẽngue yvate kuarahyresẽyguápe. Ijerére ojejuhu ñemby ha kuarahyreike gotyo [[Irilánda|Tavakuairetã Irilánda]], oñomohembe'y yvy rupi, yvate gotyo oĩ [[yrape Yvatevogua]] ha kuarahyresẽ ngotyo [[para Irilánda]], upéva ombojeíva chupe [[Vyretáña Guasu|Vyretáña Guasúgui]]. Yvate Irilánda yvy apekue ha'e 14.130 [[Supukukue irundykejojáva|km²]], oikohápe 1.870.451 tapicha ojeipapaháicha ary 2017-pe, upéicha ijyvy mbohapýgui peteĩ opa Irilánda ypa'ũgui ha umíva oiko upépe niko 3% Tavetã Joaju retãygua hetakuégui. Itavusu ha itáva tuichavéva ha'e niko [[Belfast]].<ref>{{Cita web|url=http://www.bbc.co.uk/history/places/belfast|título=History: Belfast|fechaacceso=14 de agosto de 2017|autor=|enlaceautor=|fecha=|sitioweb=BBC|editorial=|idioma=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170907194134/http://www.bbc.co.uk/history/places/belfast|archivedate=2017-09-07}}</ref> Tavetã Joaju Amandaje Guasu omoñepyrũ ary [[1921]]me ko tetã, ohekome'ẽ "Tekuái Kuatia 1920 pegua" rupi ha omboja'o Irilánda mokõime: Yvate Irilánda ha [[Irilánda|Ñemby Irilánda]].<ref>{{Cita web|url=http://www.bailii.org/nie/legis/num_act/1920/192000067.html#PROVISIONS_AS_TO_COURTS_OF_LAW_AND_JUDGES|título=Government of Ireland Act 1920 (as assented to)|fechaacceso=14 de agosto de 2017|autor=|enlaceautor=|fecha=|sitioweb=www.bailii.org|editorial=|idioma=en}}</ref> Ipehẽngue yvategua oreko poteĩ kondádo (Antrim, Armagh, Down, Fermanagh, Derry ha Tyrone).<ref>{{Cita web|url=https://www.theguardian.com/notesandqueries/query/0,5753,-26602,00.html|título=Why is Northern Ireland known as Ulster? Is it the direct Irish translation of the country''s name?|fechaacceso=14 de agosto de 2017|autor=|enlaceautor=|fecha=|periódico=The Guardian|editorial=|idioma=en}}</ref> Umi Ñemby Irilánda retãygua oñemosãsóvo ojapo hag̃ua [[Tavakuairetã|itavakuairetã]], Yvate Irilánda Amandaje Guasu ohechauka oipotaha Tavetã Joaju poguýpe jepyta.<ref name=":0">{{Cita noticia|apellidos=|nombre=|título=A brief history of Northern Ireland 1919 - 1999|url=https://www.theguardian.com/uk/1999/jan/28/northernireland1|fecha=27 de enero de 1999|fechaacceso=14 de agosto de 2017|periódico=The Guardian|página=|issn=0261-3077|idioma=en}}</ref> Yvate Irilánda retãyguakuéra apytépe ojehecha mokõi aty ijerovia oikoéva: vore tuichavéva [[protestantismo|i''protestante'']], ha vore michĩ [[Tupãrape Oparupigua|ikatóliko]].<ref name=":3">{{Cita web|url=http://news.bbc.co.uk/hi/spanish/international/newsid_4723000/4723897.stm|título=Historia de un conflicto centenario|fechaacceso=14 de agosto de 2017|autor=|enlaceautor=|fecha=28 de julio de 2005|sitioweb=BBC|editorial=|idioma=}}</ref> Upéicha avei, hetãyguakuéra apytépe ojehecha mokõi aty hemiandu tetã rekuái oikoeitéva, umi oipotáva toiko Irilánda Tavetã Joajúpe ha umíva oipota toiko mokõi Irilandagui peteĩ tetã hekosãsóva añónte.<ref name=":3" /><ref>{{Cita noticia|apellidos=Bernard|nombre=Philippe|título=Guerre et paix en Irlande|url=http://www.lemonde.fr/televisions-radio/article/2016/04/19/guerre-et-paix-en-irlande_4904697_1655027.html|fecha=19 de abril de 2016|fechaacceso=14 de agosto de 2017|periódico=Le Monde|página=|issn=1950-6244|idioma=fr}}</ref> Ypa'ũ Irilánda rembiasakue [[saro'y XX]] aja henyhẽmba ñorairõgui umíva ombojoajuséva Irilánda ha umíva opytaséva Tavetã Joaju poguýpe oñombohováigui.<ref name=":0" /><ref name=":3" /><ref name=":1">{{Cita web|url=http://www.bbc.co.uk/history/troubles|título=History: The Troubles|fechaacceso=14 de agosto de 2017|autor=|enlaceautor=|fecha=|sitioweb=BBC|editorial=|idioma=en}}</ref><ref name=":2">{{Cita web|url=http://www.rtve.es/alacarta/videos/en-portada/portada-miradas-enfrentadas/1421782/|título=En portada: Miradas enfrentadas|fechaacceso=14 de agosto de 2017|autor=|enlaceautor=|fecha=27 de mayo de 2012|sitioweb=RTVE|editorial=|idioma=}}</ref> Oñepyrũvo, ary [[1968]]-pe, upe [[Yvate Irilánda ñorairõ]] omoinge [[Úlster]] (Irilánda ipehẽngue yvate kuarahyresẽyguápe) sarambípe ha ñerairõme hi'are 30 ary aja, ojejapo peve [[Arapoteĩ marangatu jekupytyha]] ary [[1998]]-pe, upéicha oñepyrũ tetã rekuái pyahu ohejáva umíva i''protestante'' ha umíva ikatóliko tomba'apo oñondive tetã ñesãmbyhýre.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> == Mandu'apy == {{listaref|2}} == Joajuha == {{commons|Northern Ireland}} [[Ñemohenda:Yvate Irilánda| ]] icy5epsrvfwartb6eej3zi4nb1cgxun Tuykomenitã 0 12982 138419 133126 2026-09-25T01:48:49Z InternetArchiveBot 14761 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 138419 wikitext text/x-wiki {{Ficha de país | nombre_oficial = Tavakuairetã Tuykomenitã<br />{{small|''{{lang|tk|Türkmenistan Respublikasy}}''}} | nombre_común = Tuykomenitã | imagen_bandera = Flag of Turkmenistan.svg | imagen_escudo = Coat of Arms of Turkmenistan.svg | imagen_escudo_tamaño = 125px [[File:Turkmenistan ogg|centrado|Tuykomenitã momorãhéi]] | símbolos = | imagen_mapa = Turkmenistan_on_the_globe_(Turkmenistan_centered).svg | lema_nacional = | himno_nacional = ''Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň Döwlet Gimni'' | archivo_himno_nacional = National anthem of Turkmenistan, performed by the United States Navy Band.oga | capital y mayor ciudad= [[Achagaváte]] | capital_población = 773.400 |capital_coor = 37_58_S_58_20_W_ 37°58′ S 58°20′ O | idiomas_oficiales = [[Tuykománo ñe'ẽ]], [[Rrusiañe'ẽ]] | gobierno = [[Mburuvicharape]] | título_líder1 = Tendota | título_líder2 = Ombuekoviáva | nombre_líder1 = [[Gurbanguly Berdimuhamedow]] | nombre_líder2 = [[Raşit Meredow]] | fundación = Sãso | fundación_hitos = &nbsp;• Arange<br />&nbsp;• Hechakuaapyre<br />&nbsp;• Léi Guasu | fundación_fechas = [[URSS]] pegua<br />[[27 jasypa]] ary [[1991]]<br />[[12 jasypakõi]] ary [[1991]]<br />[[18 jasypo]] ary [[1992]] | superficie = 488100 <ref name=superficie>{{Cita web |url=http://www.oratlas.com/libro-mundial/turkmenistan/geografia |título=Turkmenistán - Geografía - Libro Mundial de Hechos |autor=CIA |fechaacceso=31 de enero de 2017}}</ref> | superficie_puesto = 53 | superficie_agua = 4,9 | fronteras = 4&nbsp;158 km <ref name=superficie /> | costas = 0 km oceánica; 1&nbsp;768 km con el Mar Caspio <ref name=superficie /> |población_estimación = 5662544<ref name=unpop>{{Cita publicación |url=https://population.un.org/wpp/DataQuery/ |título=World Population Prospects, Table A.1 |version=2017 revision |formato=PDF |editorial=United Nations |autor=Department of Economic and Social Affairs Population Division |año=2017 |fechaacceso=18 de marzo de 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200615001511/https://population.un.org/wpp/DataQuery/ |archivedate=2020-06-15 }}</ref> |población_estimación_año = 2016 |población_puesto = 117 |población_densidad = 10,5 |PIB_nominal = [[dólar|US$]] 42.764 sua |PIB_nominal_año = 2018 |PIB_nominal_puesto = 89 |PIB_nominal_per_cápita = [[dólar|US$]] 7.411 |PIB = [[dólar|US$]] 112.659 sua |PIB_año = 2018 |PIB_puesto = 78 |PIB_per_cápita = [[dólar|US$]] 19.526 | IDH ={{creciente}} 0,710<ref>{{Cita web |autor=PNUD |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/2018_human_development_statistical_update.pdf |título=Informe sobre Desarrollo Humano 2018 |editor= hdr.undp.org |ubicación= [[Nueva York]], [[Estados Unidos]] |año= 14 de septiembre de 2018 |idioma=inglés |fechaacceso=18 de marzo de 2018 |formato= pdf}}</ref> | IDH_año = 2019 | IDH_puesto = 108 | IDH_categoría = <span style="color:#00cc00">'''Iporã'''</span> | moneda = [[Manat turcomano]] - TMM | gentilicio = Tuykománo, Tuykominitãgua | horario = [[UTC]]+5 | horario_verano = ndorekói | cctld = .tm | código_telefónico = 993 | prefijo_radiofónico = EZA-EZZ | código_ISO = 795 / TKM / TM | miembro_de = [[ONU]], [[OSCE]], [[Organización de Cooperación Económica|OCE]] | notas = }} '''Tuykomenitã''' ([[Tuykománo ñe'ẽ]]me: ''Türkmenistan Respublikasy'') ha'e peteĩ [[Tetã|tetã hekosãsóva]] ojejuhúva [[Mbyte Ásia|Mbyte Ásiape]] ha omohembe'y [[Kasahitã]] rehe yvate kuarahyreikévo, [[Uvekitã]] retãre yvate ha yvate kuarahyresẽ ngotyo, ñemby kuarahyreikévo omohembe'y [[Irã]]re, ñemby kuarahyresẽ ngotyi [[Ahyganitã]] rehe ha kuarahyreikévo [[para Káspio]] rehe, ojehechakuaa ramo jepe ko tetã yguasu rembe'y'ỹvaha. Tave'ỹ [[Karakũ]], [[Tave'ỹ|yvy ojeiko'ỹha]] oñuvãmba haimete opa tetã apekuére, ysyry mba'eguasuvéva ijapekuére osyrýva niko [[Amu Daria]], [[ysyry Atrak|Atrak]] ha [[ysyry Murgab|Murgab]]. Itavusu ha táva tuichavéva ha'e [[Achagaváte]]. Oñemosãso osẽvo [[URSS]] poguýgui ára [[27 jasypa]] ary [[1991]]-me. Ko'ãga, Tuykomenitã yvy apekue ojaho'i yvy pehẽngue oñoñuvaitĩhápe avano'õ opaichagua ymaguare guive. Amo ary 1000 jave, [[Merv]] (ko'ãga niko ojehero [[Mary (Tuykomenitã)|Mary]]) oĩ akue umi Islã táva tuichavéva apytépe ha pytaha mba'eguasúva umívape guarã oipurúva pe [[Aopo'i Rape]], tape ojeipuru va'ekue oñeñemu hag̃ua [[Chína]] rehe amo saro'y XV peve. [[Rrúsia mburuvi]] oñembojára hese ary 1881-me, Ary 1924-pe, oiko Tuykomenitãgui peteĩ Tavakuairetã Soviétiko. Ko tetã osẽ [[Rrúsia]] poguýgui ha oñemosãso jasypakõi [[1991]]-me, URSS oñembovo rire.<ref>{{Cita web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tx.html |título=The World Factbook |editorial=Cia.gov |fechaacceso=25 de noviembre de 2013 |title=Archive copy |accessdate=2020-12-01 |archivedate=2007-06-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070612214157/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tx.html |urlarchivo=https://web.archive.org/web/20070612214157/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tx.html |fechaarchivo=2007-06-12 }}</ref> Oñemosãso rire, Tuykomenitãre oisãmbyhy mburuvicha [[Saparmurat Niyazov]] —ojeheróva ''Türkmenbaşy'' térã «tuykomenokuéra ruvicha»— omano meve ára 21 jasypakõi ary 2006-pe. Ojeporavo [[Gurbanguly Berdimuhamedow]] tetã ruvicharã pyahu ára 11 jasykõi 2007-me. He'iháicha ku atyvete ohechakuaáva mba'éichapa oĩ [[tekoiterape]] opa tetãme, [[Human Rights Watch]], Tuykomenitã «ha'e gueteri tetã oñemoha'eñóva ha oporojopýva, mburuvicha Gurbanguly Berdymukhamedow rekuái hatã ha iñirũnguéra poguýpe», «onupã ha ombohasa asy umi omomaranduséva hemiandu tetã rekuái rehe térã jeroviapy rehe. Tetã rekuái ndohejái tapichakuéra tohecha [[mba'ekuaarã]] ohechaséva. Ndohejái toiko ijyvýpe atyvete ohechakuaáva mba'éichapa oĩ [[tekoiterape]]. Oñeimo'ã oĩ hetaite tetã rekuái omokañýva ka'irãme». Mburuvicha Berdimuhamedow ojapouka hetãyguakuéra tomomba'eguasu chupe, upéicha hogayguakuéra ha iñirũnguéra ikatu ojapo ojaposéva ha oporokuái hendive.<ref>{{Cita web|url=https://www.hrw.org/world-report/2020/country-chapters/turkmenistan|título=World Report 2020: Rights Trends in Turkmenistan|fechaacceso=3 de marzo de 2020|apellido=Avenue|nombre=Human Rights Watch {{!}} 350 Fifth|fecha=10 de diciembre de 2019|sitioweb=Human Rights Watch|idioma=en}}</ref> Okakuaaháicha [[PIB]] Tuykomenitã retãme, amo 11&nbsp;% 2012 arýpe, upe hína heta ary aja ko tetã viru remimono'õ okakuaágui, ndaha'éi ramo jepe oreko apopy opaichagua oñemu hag̃ua tetã ambuévare, peteĩ mba'epy mante oreko ha oñemu,<ref>{{Cita web |url=http://en.trend.az/regions/casia/turkmenistan/2099669.html |título=Turkmen GDP ups by 11.1 per cent since early 2012 |editorial=En.trend.az |fecha=17 de diciembre de 2012 |fechaacceso=25 de noviembre de 2013 |urlarchivo=https://web.archive.org/web/20131203002207/http://en.trend.az/regions/casia/turkmenistan/2099669.html |fechaarchivo=3 de diciembre de 2013 }}</ref> ''gas natural'' ojejuhúva ijyvy guýpe, ko tetã niko pe irundyha orekovéva ''gas natural'' opa tetã ambuéva apytépe.<ref name = "4th Largest Natural Gas Reserves">{{Cita web |url=http://en.ria.ru/world/20120310/172072620.html |título= Turkmenistan |fechaacceso=6 de noviembre de 2012}}</ref> Oreko ramo jepe ijyvy apekue guýpe hetaite mba'epy omoñemu hag̃ua, ko tetã apekue pehẽngue tuichavéva rehe ojaho'i pe tave'ỹ [[Karakũ]], héra he'ise «yvyku'i hũ». Ary 1993 guive, tetãyguakuéra oreko hógape tendyry, y ha ''gas natural'' hepyme'ẽ'ỹre, tetã rekuái ome'ẽ chupekuéra, upéicha ojapose ary 2030 peve.<ref>{{Cita web |url=http://www.foxnews.com/story/2006/10/25/turkmenistan-leader-promises-citizens-free-gas-electricity-and-water-through/ |title=Turkmenistan's Leader Promises Citizens Free Gas, Electricity and Water Through 2030 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140811185709/http://www.foxnews.com/story/2006/10/25/turkmenistan-leader-promises-citizens-free-gas-electricity-and-water-through/ |archivedate=2014-08-11 |accessdate=2020-12-01}}</ref> Peteĩ umi ''gas natural'' rupa herakuãvévagui ha'e [[Darvaza yvykua]], ojeheróva avei «añaretã rokẽ», ombou ko tetãme heta pytagua ohecha ha oikuaa chupe. == Mandu'apy == {{listaref|2}} == Joajuha == {{commonscat|Turkmenistan}} * [http://www.turkmenistan.gov.tm Página oficial del gobierno de Tuykomenitã] * [http://www.jbjv.com/-Turkmenistan,21-.html Jean-Baptiste Jeangène Vilmer, ''Turkménistan'', Paris, Non Lieu, 2009] {{Asia}} [[Ñemohenda:Tuykomenitã| ]] dmor1dn1zubre2dizhxyaghmsy0nnvv Yvate Amérika Ypa Guasukuéra 0 16798 138423 129544 2026-09-25T01:59:31Z InternetArchiveBot 14761 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 138423 wikitext text/x-wiki [[File:Great Lakes from space.jpg|thumb|240px|Yvate Amérika Ypa Guasukuéra ojehechávo yvateite guive.]] '''Ypa Guasukuéra''' ha'e po [[ypa]] tuichaitéva ojejuhúva [[Amérika Retãvorekuéra Joaju]] ha [[Kanada]] oñomohembe'yhápe, [[Yvate Amérika]] vorekue mbyte kuarahyresẽyguápe. Ypakuéra niko ko'ãva: [[Ypa Superior|Superior]], [[Ypa Míchigan|Míchigan]], [[Ypa Huron|Huron]], [[Ypa Erie|Érie]] ha [[Ypa Ontario|Ontário]]. Ko'ãva ha'e ypa aty tuichavéva yvy ape ári ha hendaha ohupyty 245&nbsp;100&nbsp;km²,<ref>[https://web.archive.org/web/20120529233616/http://www.epa.gov/glnpo/physfacts.html Some Physical Features of the Great Lakes]. epa.gov. Consultado el 12 de marzo de 2012.</ref> upépe ojejuhu amo 21 % opaite [[y]] ikatu oje'úvagui yvy ape ári.<ref>{{Cita web |url=http://www.epa.gov/glnpo/basicinfo.html |título=Great Lakes |editorial=US Epa.gov |fecha=28 de junio de 2006 |fechaacceso=19 de febrero de 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121201211425/http://www.epa.gov/glnpo/basicinfo.html |archivedate=2012-12-01}}</ref><ref>{{Cita web|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20120111122929/http://biology.usgs.gov/luhna/chap6.html |url=http://biology.usgs.gov/luhna/chap6.html |fechaarchivo=11 de enero de 2012 |título=LUHNA Chapter 6: Historical Landcover Changes in the Great Lakes Region |editorial=Biology.usgs.gov |fecha=20 de noviembre de 2003 |fechaacceso=19 de febrero de 2011}}</ref><ref>{{Cita libro|nombre=Fereidoun|apellido=Ghassemi| año=2007|título=Inter-basin water transfer| editorial=[[Cambridge University Press]] |ubicación=Cambridge |isbn=978-0-521-86969-0}}</ref> Ypa Superior ha'e ypa tuichavéva mbohapyha orekóva y ikatu oje'úva, ituichave chugui añónte [[ypa Vaikály]] ha [[ypa Tanganíka]]. Ypa Míchigan añoite ojejuhupa Tetãvorekuéra Joajúpe.<ref>{{Cita web|url=http://www.infoplease.com/toptens/largelakes.html|título=The Top Ten: The Ten Largest Lakes of the World|obra=infoplease.com}}</ref><ref>{{Cita libro |apellido1= Hough|nombre1= Jack|año= 1970|capítulo= Great Lakes |título= The Encyclopædia Britannica|volumen= 10|edición= Commemorative Edition for Expo'70|ubicación= Chicago|editorial= William Benton|fecha-publicación= 1970|página= 774|isbn= 978-0-85229-135-1}}</ref><ref>{{Cita web|url=http://www.factmonster.com/ipka/A0001777.html|título=Large Lakes of the World|obra=factmonster.com}}</ref> == Mandu'apy == {{reflist}} [[Ñemohenda:Yvate Amérika]] mwc70pqmx01se71r9ar9cun6lcdhidk Saite'o 0 17060 138416 130802 2026-09-25T01:16:20Z InternetArchiveBot 14761 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 138416 wikitext text/x-wiki [[File:Kisoroszi, zrající kukuřice.JPG|thumb|[[Avati]].]] [[File:Pyrenean Mountain Dog 600.jpg|thumb|[[Jagua]].]] '''Saite'o''' ha'e [[yvypóra]] omoambuévo [[mymba]] térã [[ka'avo]] saite reko oiporu hag̃ua ichupekuéra, upe hetaite ára jave oiko va'erã ha ndaha'éi opaite mymba térã ka'avo ikatúva ojehesaite'o. Yvypóra omono'õ mymba saite ha ka'avo ka'aguy ha oñongatu ichupekuéra omongakuaávo ha oñangarekóvo hesekuéra, ohasávo ára ikatu oñemoambue mymba ha ka'avokuéra. Umi mymba ha ka'avokuéra odepende umi yvypóra oñongatúvare, ha oñemoambue toiko ichuguikuéra iporãvéva yvypóra oipuru hag̃ua. Ko ñemoambue oiko yvypóra oiporavóvo mba'e mymbápa [[Ñemoña|omoheñóita]] umi mymbara'y oúva, upéicha oiporavo mba'épa [[Heñoi'ypy|ojehasáta]] umi mymba pyahúvape. Saite'o peteĩha ka'avo rehegua oiko yvypóra oiporura'ẽ jave [[ñemitỹ]]. Mymbakuéra apytépe katu, yvypóra omongakuaaraẽ [[jagua]], heta ára rire, mbeguekatuhápe, omongakuaa [[ovecha]] ha [[kavara]], ha upéi [[vaka]] ha [[kure]]. Ka'avokuéra ojesaite'ómava ha'e ñemitỹ ha koga'a opaichagua térã ka'avo jaiporúva ñambojegua hag̃ua ñande róga. Mymbakuéra katy, yvypóra oiporu hembi'urã, omomba'apo hag̃ua ichupekuéra térã ojapo hag̃ua [[Ao|ijaorã]] ichugui, avei ikatu oñeñongatu hógape imymba'i ramo. == Ka'avo == Mba'e peteĩha ohechaukáva ka'avo ha [[yva]] ojehesaite'o hague oúva [[avatimirĩ]] (''trigo'') ojejuhu va'ekue heta tava'i ymaguareitévape, amo Ásia vore ñemby kuarahyreikeguápe. Oje'e oikohague upéva amo ary 10.500 ha 10.100 Kirito mboyve.<ref name=OX>Zohary, Daniel Hopf, Maria Weiss, Ehud 2012. ''Domestication''. Oxford University Press.</ref> [[Mesopotámia]], [[Ehíto Ymaguare|Ehíto]] ha [[Índia]] ha'e yvypóra oñemitỹraẽ hague ojepy'amongeta rire mba'éichapa ojapóta ikoga'arã.<ref>Root, Clive 2007. ''Domestication of plants in the Old World''. Greenwood.</ref> Avei ojehechaite [[Ñemby Amérika]] [[yvytyrysýi Andes]] ha [[Méhiko]] rupi. Ndaha'éi oñepyrũjoa va'ekue oparupi ñemitỹ, oñemoakãrapu'ã ijehegui heta hendápe iñambuéva ára. Ndaha'éi avei ijojapa umi ka'avo, yvypóra oiporúgui oĩmava hekohápe. Techapyrã, umi ojekuaavéva apytépe, Ñemby Amérika tuichakuévo ojehesaite'o [[jety]], [[kinóa]], [[avati]], [[mandi'o]], [[manduvi]] ha [[petỹ]]. Yvate ha Mbyte Amérika pukukuévo oĩ [[ky'ỹi]], [[yvy'a]], [[tomáte]], [[kuvuasu]] ha [[andai]]. [[Európa]] ha [[Ásia]]pe katu jajuhu [[seváda]], avatimirĩ, [[senténo]], [[arro]], [[remolácha]], [[úva]] ha [[tarumaite]]. [[Áfrika]]pe ikatu ja'e [[sándia]], [[mamóne]], [[sevói]] ha [[mángo]]. Umíva apytépe jajuhu avei [[pohã ñana]] opaichagua ha ka'avo ojeiporúva ao apopyrã. == Mymba == Yvypóra omongakuaa [[jagua]] ohesaite'o rire [[jaguaru]] ojapo amo 30.000 ary.<ref name="DienekesAnthropology">[http://dienekes.blogspot.com/2008/10/dog-domestication-in-aurignacian-c.html Dienekes' Anthropology Blog : Dog domestication in the Aurignacian (c. 32kyBP])</ref><ref name="Worldfirst">{{Cita web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/27240370/ |title=MSNBC : World's first dog lived 31,700 years ago, ate big |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121103073041/http://www.msnbc.msn.com/id/27240370/ |archivedate=2012-11-03 |accessdate=2024-05-24}}</ref><ref name="Scott">Scott, John Paul & Fuller, John L. 1974. ''Dog behavior: the genetic basis''. 2nd ed, University of Chicago Press. {{ISBN|9780226743387}}. {{ISBN|0-226-74338-1}}, {{ISBN|978-0-226-74338-7}}. p54]</ref> Jagua oipytyvõ yvypórape opaichaguápe, taha'e ha'évo oñangarekóvo hekoháre, ohekávo hembi'urã térã omomýivo karréta. Ko ára peve, yvypóra omoambue oipotaháicha jagua reko. [[Mbarakaja]] avei heta ára ojapo ojehesaite'o.<ref name="9500 years">{{cite web | title = Oldest known pet cat? 9500-Year-Old burial found on Cyprus | url = http://news.nationalgeographic.com/news/2004/04/0408_040408_oldestpetcat.html | accessdate = 2007-03-06 |date=2004-04-08 | publisher = National Geographic News}}</ref><ref name="SciAm">{{cite magazine|author=Carlos A. Driscoll|last2=Juliet Clutton-Brock|last3=Andrew C. Kitchener|last4=Stephen J. O'Brien|date=June 2009|title=The evolution of house cats|url=https://www.scientificamerican.com/article/the-taming-of-the-cat/|magazine=Scientific American}}</ref> Oñeñemitỹ raẽkuévo, tapichakuéra oñepyrũ avei ohesaite'o ovecha, kavara ha [[ovecharana]], ha upéi [[kure]] ha [[vaka]]. Ambue mymba hetaite ára ojapo ojehesaite'ómava apytépe jareko [[mymbakandu]], [[chavurro]] ha [[kavaju]]. [[Guyra|Guyrakuéra]] apytépe jajuhu [[ryguasu]], [[mytũ guasu]], [[ype]] ha [[pykasu]]. Yvypóra omoambue avei [[pira]] ha [[tymbachu'i]], ha'eháicha umi [[eiru eirete apoha]]. == Mandu'apy == {{reflist}} [[Ñemohenda:Tekovekuaaty]] d9khzu3djb1c37neo7t89bulo736mj3 Shanghái Aty Ñopytyvõrã 0 18035 138403 138371 2026-09-24T19:39:01Z Hugo.arg 184 Hugo.arg trasladó la página [[Organización de Cooperación de Shanghái]] a [[Shanghái Aty Ñopytyvõrã]] 138371 wikitext text/x-wiki [[File:Infobox SCO.png|thumb|250px]] [[File:Shanghai Cooperation Organization (orthographic projection).svg|thumb|250px]] Pe '''Shanghai Aty Ñopytyvõrã''' ({{es|Organización de Cooperación de Shanghái}}, '''OCS'''), ha'e peteĩ aty ñopytyvõrã oguerekóva ipype umi tetã Eurasiagua pa sãmbyhyharakuérape.<ref name="otrolab">{{cita web |url=https://brecha.com.uy/otro-laboratorio/ |título=Otro laboratorio |fecha=4 de septiembre de 2026 |fechaacceso=5 de septiembre de 2026 |sitioweb=Brecha |apellido=Ríos |nombre=Xulio |idioma=es }}</ref> Oñepyrũva'ekue 2011-pe, ombyaty [[Chína]], [[Rrúsia]], [[Kasahitã]], [[Kirigitã]], [[Tajikitã]], [[Uvekitã]], [[Índia]], [[Pakitã]] ha [[Irã]]-pe. == Mandu'apy == {{listaref}} == Joajuha == {{Commons|Shanghai Cooperation Organisation}} [[Ñemohenda:Jokuaikuaa]] p0mcumzgkdo9b25r34n4iy0yo51sx08 Manami Numakura 0 18037 138402 138381 2026-09-24T19:38:17Z Hugo.arg 184 added [[Category:Tekove Hapõgua]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 138402 wikitext text/x-wiki '''Manami Numakura''' (沼倉 愛美 ''Numakura Manami'', jasyrundy 15, ary 1988) ha’e peteĩ ''seiyū'' ha [[puraheihára]] Hapõme. [[Ñemohenda:Tekove Hapõgua]] idvv6qunfz5aaihwxv1i462eowwucz5 Tembiecharã:Renombrar 10 18040 138399 2026-09-24T16:27:08Z Trooper57 17945 Kuatiarogue ipyahúva: {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||t=__DATE__ |$B= {{Aviso | tipo = fusionar | encabezado = Se ha sugerido que esta página sea [[:es:Ayuda:Cómo cambiar el nombre de una página|renombrada]] como «[[{{{1|Incluye el título sugerido}}}]]». | texto = <br>'''Motivo''': {{#if:{{{2|}}}|{{{2}}} {{#ifexist:{{TALKPAGENAME}}|([[{{TALKPAGENAME}}{{#if:{{{3|}}}|&#35;{{{3}}}}}|ver discusión]])}}|{{#ifexist:{{TALKPAGENAME}}|los argumentos están expuestos en la {{TALKPAGENA… 138399 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||t=__DATE__ |$B= {{Aviso | tipo = fusionar | encabezado = Se ha sugerido que esta página sea [[:es:Ayuda:Cómo cambiar el nombre de una página|renombrada]] como «[[{{{1|Incluye el título sugerido}}}]]». | texto = <br>'''Motivo''': {{#if:{{{2|}}}|{{{2}}} {{#ifexist:{{TALKPAGENAME}}|([[{{TALKPAGENAME}}{{#if:{{{3|}}}|&#35;{{{3}}}}}|ver discusión]])}}|{{#ifexist:{{TALKPAGENAME}}|los argumentos están expuestos en la [[{{TALKPAGENAME}}{{#if:{{{3|}}}|&#35;{{{3}}}}}|página de discusión]].|aún no se han proporcionado motivos para el renombrado.}}}}<includeonly>[[Categoría:Wikipedia:Renombrar]]</includeonly> }} }}<noinclude> {{Documentación}} </noinclude> 23btwvfsru9u3vwcvipsctm4hqe473k 138401 138399 2026-09-24T16:38:05Z Trooper57 17945 138401 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||t=__DATE__ |$B= {{Aviso | tipo = fusionar | encabezado = Se ha sugerido que esta página sea [[:es:Ayuda:Cómo cambiar el nombre de una página|renombrada]] como «[[{{{1|Incluye el título sugerido}}}]]». | texto = <br>'''Motivo''': {{#if:{{{2|}}}|{{{2}}} {{#ifexist:{{TALKPAGENAME}}|([[{{TALKPAGENAME}}{{#if:{{{3|}}}|&#35;{{{3}}}}}|ver discusión]])}}|{{#ifexist:{{TALKPAGENAME}}|los argumentos están expuestos en la [[{{TALKPAGENAME}}{{#if:{{{3|}}}|&#35;{{{3}}}}}|página de discusión]].|aún no se han proporcionado motivos para el renombrado.}}}}<includeonly>[[Ñemohenda:Wikipedia:Renombrar]]</includeonly> }} }}<noinclude> {{Documentación}} </noinclude> q8bpebaldojsgdod9qujaq7utsn4wb4 Organización de Cooperación de Shanghái 0 18041 138404 2026-09-24T19:39:01Z Hugo.arg 184 Hugo.arg trasladó la página [[Organización de Cooperación de Shanghái]] a [[Shanghái Aty Ñopytyvõrã]] 138404 wikitext text/x-wiki #REDIRECCIÓN [[Shanghái Aty Ñopytyvõrã]] gxv0yc2ijvomsydnbqgmnddw4qscij4