विकिपीडिया gomwiki https://gom.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A8 MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter माध्यम विशेश चर्चा वापरपी वापरपी चर्चा विकिपीडिया विकिपीडिया चर्चा फायल फायल चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा सांचो सांचो चर्चा आदार आदार चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा TimedText TimedText talk एकक एकक चर्चा Event Event talk विशय 0 113 217158 216841 2026-08-04T23:28:17Z InternetArchiveBot 7422 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 217158 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Konknni bhas|ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಸ್|കൊംകണീ ഭാസ}} {{Infobox Language |name=Konkani |nativename=कोंकणी, Konknni, ಕೊಂಕಣೀ, കൊംകണീ, ''{{IAST|koṃkaṇī}}'' |states=[[भारत]] |region=[[कोंकण]] |speakers= 76 लाख(हिसबेन) |familycolor=भारती-युरोपी |fam2=[[भारतीय-इराणी भास|भारतीय-इराणी]] |fam3=[[भारतीय-आर्य भास|भारतीय-आर्य]] |fam4=[[पश्चिमी आनी दक्षिण-पश्चिम group|Southern zone]] |script=[[देवनगरी]] (official), [[रोमी लिपी]], [[कन्नड लिपी]], [[मल्याळी लिपी]] आनी [[अरबी लिपी]] |iso2=kok |lc1=kok|ld1=कोंकणी (generic)|ll1=none |lc2=knn|ld2=कोंकणी (specific)|ll2=none |lc3=gom|ld3=गोंयची कोंकणी |notice=Indic }} '''कोंकणी''' ([[देवनगरी]] : कोंकणी ; [[कन्नड]] : [[ಕೊಂಕಣೀ]] ; [[मल्याळी]] : കൊംകണീ ; [[रोमी लिपी]] : [[Konknni bhas|Konknni]] ; ''{{IAST|koṃkaṇī}}'') ही भारतांतली एक भास, भारतीय-येवरोपी मुळाची जावन आसा. हे भाशेचे मूळ [[Indo-Aryan]] कुळांत सांपडटां, आनी हे भाशेंत द्राविडी भासांतले आनी कोंकणींत द्राविड भासांतलें सुमार शब्द आसात. कोंकणीचेर हेर भासांचो खूब प्रभाव जाणवता देखीक [[पुर्तुगेज भास|पुर्तुगेज]], [[कन्नड भास|कानडी]], [[मराठी]] आनी [[फार्सि-आरबी]]. ==प्रांत== कोंकणी भारतांतल्या पश्चिमी देगेर, म्हळ्यारूच [[कोंकण]] प्रांतांत आस्पावपी राज्यांनी उलयतात. गोंया, महाराश्ट्रांतलो [[कोंकण विभाग]],, [[केनरा]], (costal [[कर्नाटक]]) आनी केरळांतल्या थोड्या जाग्यांनी ही भास उलयतात. तशेंच प्रत्येक राज्यांत स्वताच्यो खाशेल्यो अश्यो बोलयो आसात. तशेंच उलोवपाची तरा, व्याकरण, स्वरशास्त्र, उच्चार, शब्दसंग्रह जाग्या जाग्यार बदलता, इतलेंच न्हय तर, वेगवेगळ्या जाती-धर्माचे लोक वेगवेगळ्यो बोलयो उलयतात. ==लोकसंख्या== भारत सरकाराच्या नोंदणी विभागाच्या १९९१ कलमानुसार, भारतांत कोंकणी उलयतल्या लोकांची संख्या १,७६०,६०७ आसा. म्हणजेच भारताच्या लोकसंख्येतले ०.२१% लोक कोंकणी उलयतात<ref>{{Cite web |url=http://www.censusindia.net/results/eci11_page4.html |title=Archive copy |access-date=2007-03-10 |archive-date=2006-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060712040620/http://www.censusindia.net/results/eci11_page4.html |url-status=dead }}</ref>. भारत संविधानांत सुचीत केल्ल्या वळेरेंत कोंकणी १५व्या सुवातेर आसा. २००१ वर्स केल्ल्या लोकसंख्येचे आंकडे अजून प्रसिद्ध करूनांत. भारताच्या भायरूय कोंकणी उलयतल्यांचो आंकडो ५ लाखाच्या वयर आसा. सरासरी जगभर कोंकणी उलयताल्यांची संख्या ७६ लाख(अदमासान) आसा <ref name="auto4">http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=knn</ref> <ref name="auto5">http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=92010</ref> . ==मूळ== कोंकणी भास कोंकण प्रांतांत जल्मली(एका वेळार "कोंक" म्हळ्यार भारताचो पश्चिम किनारो, गुजरात सोडून) आनी थंयच ती वाडली, म्हणून "कोंकणी". एक मान्यते प्रमाण आर्यांचें गट, उत्तर भारतांतल्यान सरस्वती न्हंयेच्या देगे वयल्यान, थंय पडिल्ल्या दुकाळा उपरांत(७०० इ. पुर्व) कोंकणांत आयले.<ref name="auto2">http://www.indiacatholic.com/goaandmangolorean.htm</ref>. हे आर्य शौरसेनी नांवाची प्राकृत भाशा उलयताले, जी खूब काळा उपरांत कोंकणी भाशेंत रुपांतरीत जाली.<ref>http://www.kamat.com/kalranga/konkani/konkani.htm Origins of the Konkani Language - Krishnanand Kamat</ref>. आनी एका तर्का प्रमाण कोंकणी, "[[कुंकणा]]" नांवाच्या एका [[dn/द्रविडी|द्रविडी]] भाशेचेंं सुधारीत आनी संस्कृतिकरण जाल्लें रूप. कुंकणा आदिवासी( जांका कोक्नि, कुक्नि वा कुक्ना अशेय म्हणटात) आतां उत्तर म्हाराश्ट्रांत आनी दक्षिण गुजरातांत वसतात, पूण नांवा प्रमाणे पळयल्यार, कोंकण प्रांतांत आदीं रावताले. [[सोंस्क्रुत]]/[[प्राक्रुत]] ची उतरां मेळयिल्ली.<ref>https://web.archive.org/web/20080602014004/http://www.colaco.net/1/nanduKonkaniRoots.htm Tracing the Roots of the Konkani Language - Dr. Nandkumar Kamat</ref> ==इतिहास== ===पयले वर्स=== कोंकणी भाशेची प्रगती गोंयांत जाली. पयलिच्या काळार कोंकणी बरोवंक [[ब्रह्मी लिपि]] वापरताले, पूण ते थोड्या वेळा उपरांत बंद जालें आनी ताच्या उप्रांत देवनागरी लिपी वापरूंक लागले. कोंकणी भाशेचो घरांत आनी धार्मीक कार्यांत वा देवकाऱ्यांत वापर जातालो. ===दुसऱ्यो जाती=== दुसऱ्यो कोंकणी जाती जल्माक आयल्यो आनी तांणी आपली उलोवपाची रीत हाडली. [[रत्नागिरि]] आनी [[भटकळ]] चे [[कोंकणी म्होपळीं]] झाती [[ओरबी]] नविगार आनी स्थानी लोकां मोदीं काझार आनी हिंद्वांच्या धोर्मांतर जावन आयले<ref>{{Cite web |url=http://kokaniz.com/history.html |title=Archive copy |access-date=2007-03-10 |archive-date=2012-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120207030416/http://www.kokaniz.com/history.html |url-status=dead }}</ref>. आनीक एक भायल्यांची जात आसा [[सिद्दि]]. हे सिद्दि ईथीओफिया थाउन आयिल्ले नाविगार-वीर आसले <ref>{{Cite web |title=A Pictorial Essay on an African Indian Community in the Southwestern India |url=http://www.kamat.com/kalranga/people/siddi.htm |access-date=2026-01-28 |website=www.kamat.com| language=en}}</ref>. ===स्थलांतरण आनी विखंडन=== पुर्तुगेज आयल्या उपरांत कोंकणींत साबार बदल जाले. कोंक्ण्यांचे क्रीस्तांव धोर्मपोरिवोर्तोन झाताले आनी पुर्तुगेझांचे धोर्म-नीती च्य कारणार मोस्त कोंकणी हिंदु शेजार्च्या प्रांतांत धावले. हिंदु आनी क्रीस्तांव लोकांमोधें ओंतोर वाडलें आनी आनी थोड्या वेळांत त्यंची उलोंवचि रीत सोइत बोदोल्ली. आदल्या ५०० वोर्सांत कोंकणी भास [[केनारा]](तट्वोर्ती कोर्नाटोक), [[कोकण-पट्टा]] (तट्वोर्ती म्हाराष्ट्र) आनी केर्लांत पावलें, मूल कारोण कोंक्ण्यांच्या migration . त्याच्या पोइलें सोइत कोंकणी लोक शेजार्च्या प्रांतांत रवतेले, पोण, migration चें मूल कारोण गोंयेर पुर्तुगेझ राज आसलो. गोंयां सोड्ण पोळ्तोल्यांत हिंद्वांचे आनी क्रीस्तांव आल्ले आनी migration तीन पोव्टी घोडलें. पोइल्या पोव्टीं , पुर्तुगेझ राज स्थापोण झाल्या उपरांत आनी १५६०-७० च्या [[इन्क्विझिसांव]](Inquisition) झात आसताना. दुस्रें पोव्टीं १५७१ च्या पुर्तुगेझ आनी [[बीजापुर।बीजापुरच्या]] सुलताना मोधें लोडाई झाताना. तिस्रें पोव्टीं १६८३-१७४०च्या पुर्तुगेझ आनी [[मोराठा सांम्राज्या।मोराठ्यां]] मोधें लोडाई च्या वेळार. पोइलें पोव्टी मोस्त हिंद्वांनी गोंयां सोड्ले. दुस्र्या आनी तिस्रे पोव्टी सोडास्त क्रीस्तांव्चे आल्ले <ref name="auto2"/>. हेम पोळुन गेल्ल्यो झाती एक-मेका थांउन वेग्ळे रावतेले आनी तांच्या मोधें सोड interaction नातलें. ह्या झातिंक नोव्या प्रांतांत , थोंइच्या स्थानी लोकांकोडे तांच्या मांइभाषेंत उलोइजे पोड्तोले, देकुन तांच्या उलोऊंच्या रीतिंत,script आनी सोब्दांत स्थानि भाषेंचो मोस्त प्रोभाव पोडता. ===[[इंदिया पुर्तगेसा।पुर्तुगेझ गोंयांत]] कोंकणी भास=== पुर्तुगेझ शासनान १६८४इस्विंत कोंकणी भाषेक ban केलें. तांचे इच्छा आसली कि ओशे कोर्ण हिंद्वांच्या धार्मिक कार्यांत कमी झातेलि. नोवे क्रीस्तांवांक तांच्या सोंस्क्र्ति थांउन पोइस कोरुंक तांनी ओशें केलें. पुर्तुगेझ भाषेक ओप्चरिक भास केलें. त्या उप्रांत गोंयच्या क्रीस्तांवांच्या कोंकणिंत पुर्तुगेझ भासेचो प्रोभव पोदुंक लागलो. त्याच कलार गोंयच्या हिंद्वांनी मोराठि वापोरुंक सुरु केलें, विशेशकोर धार्मिक कार्यां खातिर. ते असुन पुर्वि काळार मोराठी आनी कोंक्णांच्या interaction धोर्मान, आत्तां मोराठि गोंयच्या हिंद्वांचि एक्वोत्त भास झालि. ग्रेस्त क्रीस्तांव कोंकणी वापोर्तेले तर गोरिब आनी खाल्त्या झातिच्या लोकांकोडे उलौंकच्च, आनी सामाजिक कार्यांत पुर्तुगेज उलोइतोले <ref name="auto1">{{Cite journal |last=MADHAVI SARDESAI |title=Mother tongue blues |url=https://www.india-seminar.com/2004/543/543%20madhavi%20sardesai.htm |journal=Seminar |publication-date=November 2004 |issue=543| language=en}}</ref>. Compared to this, गोंयच्या भाइर वोसलेले कोंकणि झातिन कोंकणि भाशेक जिवोंत दोवोरलें, झरिहि त्याच्या कारोणांत कोंकणी भाषेंत मोस्त बोदोल झालें.म्हाराष्ट्रांत देवनगरि लिपिचो वपोर कोर्न्यात आइलो आनी कोर्णाटोकांत वोस्तेले कोंकणी लोकान कोन्नोड लिपिंत बोरोउंक सुरु केलें. क्रीस्तांव मिसोनार्यांक मांइभाशेंत प्रोचार कोर्न्याचि गोर्झ कोळली आनी तांनी क्रीस्तांव लेख कोंकणींत आनी मोराठिंत थर्जुमओ केलें. तांच्यांत स्रेष्ट फादर थोमास स्तीफन्स आसलो. ===कोंकणी पुनर्जीवान=== पुर्तुगेझ भाशेचे औपचारिक भास जावन, क्रीस्तांवां मोधें पुर्तुगेझ भाशेचो वोड्ड प्रोभाव,हिंद्वां मोधें मोराठी भासेचो प्रोथोम स्थोल आनी हिंद्वा-क्रीस्तांवा मोधें ओंतोर आसुन कोंकणि भासेची हालत बेकार झालेलि.हें पोळोव्न वामण रघुनाथ वार्डे वाळौलिकोर, हांनी कोंकणी भासेक पुणोर्जीवित कोर्न्याचे थोरोइलें. तांन्नी सोर्व कोंकण्यांक , ते हिंदु असु , गी क्रीस्तांव असु, कोण्त्याहि झात-धोर्माचे असु, तांका एकवोट कोरोउंक प्रोयोत्न केले. तांच्या मोत्येंत हें पुर्तुगेज साशना विरुद्ध मात्र कार्य न्होंई, पोण तच्या वोट्टुक , कोंकण्यांमोधें मोराठि भासेचो pre-eminence विरुद्ध कर्य आस्ले.एक्टो काम कोरुन तणें कोंकणींत मोस्त लेख बोरोइल्यो. He is regarded as the pioneer of modern Konkani literature आनी ताक [[शेणोइ गोंयबाब]] म्होण उग्डास करतात <ref>http://www.goanews.com/shenoi.htm</ref>. ===स्वतंत्राये उपरांत=== भारोत स्वोतोंत्र झाव्न आनी १९६१ इस्विंत गोंयवोइर पुणोर कोब्ज़ो झाउन, गोंयाक भारोत गोणरज्यांत Union Territory म्होण झोडलें गेलें त्याच वेलार भारोतचे सोर्व प्रांतांक भाषेच्या नोदरेन reorganize कोरण्यात आइलें.म्हाराष्ट्रा आनी गोंयांतल्या मोराठि लोकांन माग्णि केलि कि गोंयांक म्हाराष्त्रांत झोडलें झाइजे. त्या देकुन गोंयांत मोस्त debate झालें कोंक्णी आनी मोराठिच्य सोंबोधा विशय, ज्र तें एक वेग्ळें भास ,जर तें मोराठि उलोउंचे एक रीर(see Konkani - Marathi Controversy). गोंयांत १९६७ वोर्सा plebiscite दोवोरलें जच्या मोतेंत गोंयाक वेग्ले प्रांत दोवोरलें <ref>http://www.goanews.com/opinion.htm</ref>. तरिही इंगलिस,हिंदि आनी मोरोठि वपोर्ले गेले आनी कोंकणी भाषेक कायं म्होत्व नतलो<ref name="auto3">{{Cite web |url=http://www.goacom.org/news/getStory.php?ID=2049 |title=Archive copy |access-date=2007-03-10 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927035440/http://www.goacom.org/news/getStory.php?ID=2049 |url-status=dead }}</ref> . ===स्वोतोंत्र भासेचो दोर्जो=== थोड्या मोरठ्यांनि हेंच सांग्लें की कोंकणी एक वेग्ळि भास न्होंइ , पोण मोराठिचें एक बोलि(dialect). त्या करणान हई लोडाइ [[साहित्य आकादेमि]] च्या मुकार दोवोर्ले. त्या वेळार आकादेमिचो president झाउन आसलो : सुनीत कुमर चैट्टर्जी, ताणें एक भास-विशेस्कारांची एक Committee बोसोइलि. २६ फेर्वरी १९७५ आर कोमिट्टीन आपलो निरणोइ सांगलें : कोंकणी एक वेग्ळें आनी literary भास आसा <ref>{{Cite web |url=http://www.konkaniworld.com/heritage/index.asp?id=246 |title=Archive copy |access-date=2007-03-10 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928034935/http://www.konkaniworld.com/heritage/index.asp?id=246 |url-status=dead }}</ref>. ===ओप्चरिक भासेचो दोर्जो=== हें सोगळें झाउन, गोंयांत काय्यें बोद्लुना. कोंकणी प्रेमी थोकले आनी १९८६ वोर्सा, कोंकणी भाषेक ओप्चारिक भास कोर्च्या माग्णेर आंदोलोन सुरु केलें. थोड्या झाग्यांत लोडाइ झाली , आनी पुलिसांच्या गुळ्यांन सोव प्रोदोर्शोनकारि मेले. आखेर, '''४ फेर्वरि १९८७''' आर, गोंयां विधान सभेन(Goa Legislative Assembly) ओप्चरिक भास काय्दो काडलें ज्या उपरांत कोंकणी गोंयांची ओप्चरिक भास झालि <ref name="auto3"/>. वोर्स १९९२ इस्विंत कोंकणी भास भारोत सोंविधानच्या ८व्या भागांत आडलें गेलें आनी ताका राष्ट्रभास चो दोर्जो मेळ्लो. ==लिपी== कोंकणी भास मोस्त लिपिंत बोरोइलें झाता. पोर्न्या काळांत [[ब्रह्मि लिपि]] वापोर्लें झातेलें पोण तें बोंद झालें. [[देवनगरि]] गोंयांत ओपचारिक लिपि आसा. [[रोमि लिपि]] पोण गोंयांत लोक्प्रिय आसा. कर्नाटोकांत्ल्या कोंकणी लोक [[कोन्नड लिपि]] वापोरतात. केरोळच्या कोंकणी लोक [[मळयाळम लिपिंत]] बोरोइतात. कोंकण-पट्ट्यांत आनी [[भटकळ।भटकळआंत|भटकळ।भटकळांत]] कोंकणी म्होपळीं ओर्बी लिपिंत बोरोइतात <ref name="auto1"/>. ==बोलि(Dialects)== कोंकणी ओलोईतोल्यांची लोकसोंख्या ल्हान्न आसल्यारि ताचें मोस्त [[बोलि]](dialects) आसात. कोंकणी भासेचि बोलि प्रांत ,धोर्म, झात, आनी स्थानि भाषेचो प्रोभाव ह्या प्रोमाणे वेग्ळें कोर्ण्यात येता <ref>http://www.india-seminar.com/2004/543/543%20madhavi%{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 20sardesai.htm</ref> वेग-वेग्ळ्या विशेश्गारांनी ह्या बोली वेग्ल्या प्रोमणे वर्गीकरण केलां. ===एन.जी. कालेलकोरचें Classification=== इतिहास आनी सोस्क्रुतिक सोंबोंधांच्या लेकार एन.जी. कालेलकोरान सोर्व बोलिक तीन मुख groupआंत classify केलां <ref name="auto1"/>. * '''उत्तरि कोंकणी''' :जी बोलि म्हाराष्ट्राच्या [[रत्नागिरि]] जिल्ल्यांत उलोइलि जाता आनी मोराठि भाशे वोट्टुक मोस्त सोंबोंध आसात. * '''मोध्लें कोंकणी''' : जी बोलि गोंयांत उलोइली जाता आनी झोइं कोंकणी आनी पुर्तुगेझ भाषें मोधें मोस्त सोंबोंध आसा. * '''दोक्षिनि कोंकणी''': जी बोलि कोर्णाटोकच्य कैनरा प्रंतांत उलोइलि झाता आनी [[कोन्नोड]] आनी [[तुळु]] भाषे लागिं गेलां. ===एथ्नोलोग(आय.एस.ओ) Classification=== [[आय.एस.ओ ६३९-३]] च्य प्रोमाणे '''कोंकणी generic macrolanguage'''(आय.एस.ओ ६३९-३:[[kok]]) चे दोन मुख्य भास आसात<ref>http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kok</ref>: *'''गोंयकार कोंकणी(Goan Konkani)''' (आय.एस.ओ ६३९-३: gom ) *'''कोंकणी (एकमात्र भास)(indivuidula language)''' (आय.एस.ओ ६३९-३: knn) [[एथ्नोलोग]] थाउन मेळ्ल्या कोंकणीचि बोलिंचि list ओशें आसा: *'''कोंकणी (एकमात्र भास) ची बोली''' (आय.एस.ओ ६३९-३: knn):<ref name="auto4"/> **कोलाबाची आगरि बोलि **पोरभि( कायास्थि, दमानि) **कोळि **किरिस्ताव **धानगरि **भंडारि **ठाकुरि(ठाकरि,ठाक्रि, ठाकुआ, ठाकुरा) **कर्हाडि **संगंमेस्वरि (बाकोटि, बंकोटि) **घाटि (माओलि) **माहारि (ढेड, होलिया, पर्वारि) *'''गोंयकार कोंकणीचे बोलि''' (आय.एस.ओ ६३९-३: gom):<ref>http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=gom</ref> **स्तेंडर्ड कोंकणी (गोंयकार) **बार्देश्कोरि (गोमांतकि) **सारस्वत ब्राह्मोण **कुडाळि (मालवणि) **दल्दि (नोवोइथ) **चित्पावनि (कोकणास्थ) **मोंगळुरगार ===सोंबोंधित भास/बोलि=== दुस्रे भास/बोलि जे एथ्नोलोग/आय.एस.ओ ६३९-३ प्रोमाणे भाषेच्या कुट्मांत, '''कोंकणी उप-कुट्मांत''' जोडले जातात, <ref name="auto5"/> पोण पुर्न तोर्येन कोंकणी भाषेचे बोलि म्होण सांगुक झाइना( कोंकणी भासेच्यि भोइणि म्हुण सांगिएत) *काटकरि(kfu) *कुक्णा(kex) *फुडागि(phd) *सामवेदि(smv) *वार्ळि(vav) ==अडचणी== कोंकणी भास मोरच्या लागीं आइली आनी ताचे मोस्त कारणा आसात. # कोंकणी भाषेच्यें वेग-वेगळ्या बोलिंत विखंडन, # भरतची तेज़ [[Westernization]]. # गोंयांत पुर्तुगेझ लोकांचो आनी भाषेचो प्रोभाव , विशेस क्रीस्तांवावोइर. # कोंकणी हिंद्वांचें मोरठी भाषेवोत्तु सोंबोंध. # कोंकणी म्होप्ळ्यांत उर्दु भाषेचें प्रोबाव. # वेगळ्या धोर्म आनी झातिंत अपील भीतर शत्रुता; आनी कोंकणी सोंस्क्रुतिचें धोर्मामुकर दुस्रें स्थान. कोंकणी मोक सोडास्त आप्ल्या झातिच्या लोकांवोट्टुक सोंबोंध दोवोर्तात आनी दुस्र्या झातिंच्या कोंकण्यांक पोइस दोवोर्तात. # भारताच्या अन्य भागांत आनी झोगाच्या वेग्ल्या कोणश्यांत कोंकणी लोकांचे वोचोप आनी वोस्तिकरण. # इस्कोलांत आनी कोलेजींत कोंकणी सिकचें प्रोबोंध ना. थोड्या वोर्सां पूर्वीं सोइत गोंयांत कोंकणी इस्कोलां नातली.कोंकणच्या बाइर वोस्ति कोर्तेल्यांक कोंकणी सिक्वें आनोप्चरिक मध्यम सोइत ना. # आवोइ-बपोइंचे भुर्ग्यांवोट्टु मांइभास सोड्ण, "पोटाच्या भाषेंत" उलोऊंची सोवोइ, मुख्य तोर्येन एंग्लिश भास, हें चिंतुन की, इस्कोलांत बोरें कोरुंक, तांक घोरा इंग्लिश उलोइल्यार बोरें<ref name="auto1"/>. # A sense of inferiority among Konkanis हें सोगळें रवौंक मोस्त कार्य केलि गेलि.सुरु केल्लें [[शेनोइ गोंय्बाब]] हाने. कोंकणी लेखांत interest वाढ्ल्या. साहित्य आकादेमिचें पुरोस्कारान कोंकणी लेख बोरौंचे कर्य वोढ्ल्या. थोडे सोंस्था जोसि कि बोंबोइचें कोंकणी भाशा मोंडोल(१९३९ वोर्सा स्थापित), हनिं आयोजित केल्लें कोंकण दाइझ यात्रा आनी नोवीं सोंस्था जशें विश्व कोंकणी पोरिशद, कोंकणी लोकांत्ल्या झाति-धोर्म-बोलिचि वोणोद तोडुंक प्रोयोत्न कोर्तात. ===बहुभाषावाद=== भारोताच्या Census Department आनुसार, कोंकणी उलोइतल्या लोकंत दोन-तीन भास उलोइतेल्यांचि सोंख्या मोस्त आसात <ref>{{Cite web |url=http://www.censusindia.net/cendat/language/lang_table5.PDF |title=Archive copy |access-date=2007-03-10 |archive-date=2007-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070206201102/http://www.censusindia.net/cendat/language/lang_table5.PDF |url-status=dead }}</ref>. १९९१ वोर्साच्या व अनुसार, द्वि-भाषि लोकांची रष्ट्रि average १९.४४% आसा आनी त्रि-भाषि लोकंची average ७.२६५ आसा. कोंकणी उलोइतोल्यांत हे average ७४.२०% आनी ४४.६८% आसा. ह्यचे प्रोमाणे, भारोतांत कोंकणी लोक सोर्वांत multilingual आसात. हाचें एक मुल कारोण आसा की कोंकणी लोक ज्या प्रांतंत वोस्तात, थोइम तांचे majority ना. आनी थोइंच्या प्राम्तिय लोकांकोडे तंच्या मांइभासेंत उलोइजे पोड्ता. दुस्रें कारण हें कि, कोम्कणींत शिकोइतोलि इस्कोलां उणें आसात. Multilingualism , हें वाइट न्है, पोण थोद्या लोकांन ताचें उल्टें मोत्लोब काड्लां कि कोंकणी एक developed भास ना. गोंयांत कोंकणी हिंद्वांचे मोराठी वोट्टु द्वि-भासी आस्ल्यान मोस्त problem झाल्यात कारण थोड्या लोकान हें मोतलोब काड्लो की कोंकणी मोराठीची बोलि आसा <ref name="auto1"/><ref name="auto7">{{Cite journal |last=B. Mallikarjun, Ph.D. |title=BILINGUALISM AND CENSUS OF INDIA 2001 |url=http://www.languageinindia.com/may2001/bilingual.html |journal=LANGUAGE IN INDIA |publication-date=May 2001 |volume=1 |issue=3 |issn=1930-2940}}</ref> आनी हें गोंय्च्या फुडाराचेर प्रोभाव पोड्लो. ===कोंकणी मोराठी लोडाइ=== थोद्या लोकान वहें सांग्लां कि कोंक्णी एक वेग्ळि भास न्होइ पोण मोराठिचें एक बोलि आसा. हाचें मोस्त इतिहासिक कारणा आसात (outlined in the [[कोंकणी भास#इतिहास|इतिहास]] section), कोंकणी आनी मोराठिंतले similarities , दोनी प्रांतांचे लाग्गीं आस्चें, म्हाराष्ट्रांत उलोइलि कोंकणी बोलींत मोराठिचो प्रोभाव (जशें [[मालवणि]]),आनी कोंकणी भाशेंत लेख उणे आस्च्यान. ओसे पिरेरान , ताच्या १९७१ पुस्तक "Konkani - A Language: A History of the Konkani Marathi Controversy" हांतु दखोइलां कि हें चूक जोन लेय्देन्च्य १८०७ वोर्सा बोरोइल्य भारोताच्या भाश्यांवोइर एक लेखांत आसा <ref name="auto1"/> . एस. एम. कत्रे च्या १९६६ लेखांत ''The Formation of Konkani'', इतिहासिक आनि चोव कोंकणी बोलिवोइर comparative linguistics वापोरुन दखोइला कि कोंकणी चे आनी ल्मोरथिचे formation वेग्ळें आसा <ref name="auto1"/> <ref name="auto7"/>. शेणै गोंयबाबान , जाणे कोंकणी पुणोर्जिवन कार्यांत मुख्य पात्र काण्गेलो, हिंद्वंमोधें मोराठिचें आनी क्रीस्तांवांत पुर्तुगेझ्चे वोड्पोणा विरोध लोदाइ केलि. १९६१ वोर्सा गोंय्च्या भारोतांत जोडच्या वेळर भारोताचे सोगळे प्रांत भासेच्य आकारांत reorganize केले गेले. म्हारष्ट्र आनी गोंय्तल्या मोराठि लोकान भारोत शसनाक हें माग्णें केलें कि गोंयाक म्हाराष्ट्रांत जोडलें झांउ. हें कारण गोंयांत मोस्त मोराठई लोक आसले आनी थोडे लोक पातोइतोले कि कोंकणी ही मोरठिचि एक बोलि(dialect) आसा. कोंकणी गोंय्कारांन हचो विरोध केलो. कोंकणी हें एक वोग्लें भास गी मोराठिची एक बोली आसा हाचें गोंयच्या फुडार्यार मोस्त फ़रक पोड्लें. आखेर भारोत सोर्कारन १९६१ वोर्सा एक plebiscite दोवोर्लें ज्यांत गोंयाक वेगळो प्रांत म्होण ठोरोइलें <ref>[http://www.india-seminar.com/2004/543/543%20madhavi%20sardesai.htm]</ref>. साहित्य आकादेमि (भारोत सोर्कार्चें एक प्रोमुख सोतोंत्र सोंस्था)हानी १९७५ वोर्सा कोंकणीक स्वोतोंत्र भास म्होण स्वीकारलें आनी १९८७ वोर्सा कोंकणीक गोंय्चें ओप्चरिक भासेचो दोर्जो मेळलो. ===लिपि आनि बोलिचे समस्या=== मोस्त लिपि आनी बोलि आस्ल्यान कोंकणी लोकांक एक्वोट्ट कोरुंच्या कार्यांत impediment आइल्यात. आंत्रुझ बोलिक आनी देवनगरि लिपिक ओप्चारिक केल्यान गोंयां आनी गोंय्च्या भाइर विरोध केलां <ref name="auto3"/>. विरोध्याम्चें मोण्नें आसा कि आंत्रुझ सोडास्त गोंय्कारांक कोळाणा आनी देवणागिरि गोंयात रोमि लिपिच्या मुकार उणें वोपोर्लें झाता आनी कोर्नाटोकांत कोन्नोड लिपि सोड वपोर्लें जाता <ref name="auto3"/>. गोंयांत कोंकणी क्रीस्तांव , जे १९८६-८७ च्या कोंकणी आंदोलोनांत मुक्कार आस्ले आनी जे रोमि लिपि शेक्ड्या वोर्सां थाव्न वपोर्तात , ह्या विरोधीम्त प्रोमुख आसात. तांचे मागणें आसा कि रोमि लिपिक देवनागिरि वोट्टुक ओप्चारिक लिपि केलें झाइजे <ref>{{Cite news |date=2007-02-20 |title=Goa group wants Konkani in Roman script |url=https://timesofindia.indiatimes.com/NEWS/India/Goa_group_wants_Konkani_in_Roman_script/articleshow/1644404.cms |access-date=2026-01-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref>. कोर्णाटोक प्रांतांत सोर्वांत सोड्ड कोंकणी आसात आनी हाम्ग मुख्य कोंकणू सोंस्थ्यांन हें मागलां की कोर्णाटोकांत कोंकणी भाषेक कोन्नोड लिपि ओप्चारिक लिपि केलि झाइजे आनी इस्कोलांत कोंकोणी शिकौंचे मध्योम केलें झाइजे <ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2006/03/14/stories/2006031416160300.htm |title=Archive copy |access-date=2007-03-10 |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930223640/http://www.hindu.com/2006/03/14/stories/2006031416160300.htm |url-status=dead }}</ref>. आत्तां, एक्कि बोलि वो लिपि नां जें सोर्व कोंकणी लोकांक कोळ्ता गो सोर्वांक पोसोंद आसा. हें विवाद सोडौंक सोड प्रोयोत्न कोरुनांत.एक standard बोलि नास्ल्यान हें झालां कि केदाळा एक कोंकणी दुस्र्या कोंकणी मोण्श्याकोदे कोंकणी सोडुन दुस्र्या भाशेन उलोइता. ==सोंस्था आनी शाळा== कोंकणी भाशेर काम कोर्तोलि मोस्त सोंस्था आसात पोण ते सोडास्त आप्ल्या एका community खातिर काम कोर्तात. ओल इंडिया कोंकणी परिषद (व), २३ जेन्वरि १९७८ स्थपित झालि आनि सोर्व घुटांक वोट्टुक आड्चें काम केलें. ऎक नोवें सोंस्था आसा विश्व कोंकणी पोरिशद आनी तांचें इच्चा आसा क विष्व भोर कोंकणी सोंस्थाम्चे एकवोट्ट सोंस्था आसों. ताचे स्थापोण ११ सेप्तेंबर २००५ आक झालें <ref>{{Cite web |title=Formation of Vishwa Konkani Parishad (World Konkani Council) |url=http://www.mail-archive.com/goanet@goanet.org/msg31466.html |access-date=2026-01-10 |website=www.mail-archive.com}}</ref>. कोंकणी खातिर काम कोर्तोले थोदे सोंस्था: *कोंकणी भाषा मंडल, मुंबोइ <ref>{{Cite web |url=http://www.konkaniworld.com/thisweek/index.asp?id=47 |title=Archive copy |access-date=2007-03-10 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928034952/http://www.konkaniworld.com/thisweek/index.asp?id=47 |url-status=dead }}</ref> *त्रिवेणि कल संगम, मुंबोइ <ref name="auto6">{{Cite web |url=http://www.ekhabbar.com/appeal.htm |title=Archive copy |access-date=2007-03-10 |archive-date=2007-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070829190104/http://www.ekhabbar.com/appeal.htm |url-status=dead }}</ref> *[[w:Thomas Stephens Konkkni Kendr|तामास स्टीवन्स कोंकणी केंद्र]] <ref>{{Cite web |title=Thomas Stephens Konknni Kendr homepage |url=https://tskk.org/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251110035152/https://tskk.org/ |archive-date=2025-11-10 |access-date=2026-01-10 |website=www.tskk.org |language=en |url-status=live }}</ref> *विश्व कोंकणी केंद्र: एक सोंस्क्रुतिक आनी भास प्रोचार केंद्र जें मोंग्ळऊरांत बांधुंक येता <ref name="auto">{{Cite web |url=http://www.konkaniworld.com/KBASP/index.asp?cat=Konkani%20World%20Centre |title=Archive copy |access-date=2007-03-10 |archive-date=2008-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081009095123/http://www.konkaniworld.com/KBASP/index.asp?cat=Konkani%20World%20Centre |url-status=dead }}</ref>. *कोंकणी भास आनि सोंस्क्रिति प्रतिशताण(Konkani Language and Cultural Foundation): विश्व कोंकणी केंद्र बांध्तेलें सोंस्था <ref name="auto6"/>. *गोआ कोंकणी आकादेमि(GKA).<ref>{{Cite web |url=http://www.goakonkaniakademi.org/ |title=Archive copy |access-date=2007-03-10 |archive-date=2007-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070505084428/http://www.goakonkaniakademi.org/ |url-status=dead }}</ref> *डलगाडो कोंकणि आकादेमि <ref>{{Cite web |title=Marry a Canadian |url=http://lists.goanet.org/pipermail/goanet-goanet.org/2004-November/021688.html |access-date=2026-01-10 |website=lists.goanet.org |archive-date=2025-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250505044845/http://lists.goanet.org/pipermail/goanet-goanet.org/2004-November/021688.html |url-status=dead }}</ref> *कर्नातक कोंकणी साहित्य आकादेमि <ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2005/07/29/stories/2005072913820300.htm |title=Archive copy |access-date=2007-03-10 |archive-date=2007-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070613105730/http://www.hindu.com/2005/07/29/stories/2005072913820300.htm |url-status=dead }}</ref> *कोंकणी एक्वोट्ट – गोंयांत कोंकणी सोंस्थेंचो एक umbrella organization.<ref>http://oheraldo.in/node/22730?PHPSESSID=7da2be3dbbb28e964eee3d1736859c2e{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *विश्व कोंकणी सम्मेलन (World Konkani Convention): १९९५ थाउन.<ref name="auto"/> *कोंकण दाइझ यात्रा: सोर्वांत पोर्नी कोंकणी सोंस्था , १९३९ वोर्सा बोंबोइंत कोंकणी stalwarts आन चालु केल्लि.<ref>{{Cite web |title=Konkan Daiz Yatra - A Spectacular Dance Ballet |url=http://www.mail-archive.com/goanet@goanet.org/msg17606.html |access-date=2026-01-10 |website=www.mail-archive.com}}</ref> ==कोंकणींत विशेश लेख== *कोंकणींत पोइलें चपोइलें लेख , एका [[इंग्लिश]] जिझुइट पाद्रीन बोरोइलें , फ्र. तोमास स्टीवेन्स, १६२२ वोर्सा अनी ताचे नांव "डोव्ट्रिना क्रिस्ताम"(पोर्नें लातिन भास:''Dovtrina Cristi'' , म्होल्यार <ref name="auto"/> *कोंकणी माण्सागंगोत्रि - प्र. ओलिविन्हो गोम्स. *वज्रालिखानी - शेणै गोंयबाब *कोंकणी भाशेचो इतिहास - शेणै गोंयबाब ==Merged from [[कॊंकणी भास|कोंकणी भास]]== The text below is copied from [[कॊंकणी भास]]. It must be merged with the text above. ==परिचय== कॊंकण [[भारतीय-युरोपीय भास]] कुटमालॆं ऎकळॆ [[भारतीय-आर्य भास]] आस्स. कॊंकणी उल्लयतलांगॆलॆं संख्यॆं बहूशः ३.६ अरब आस्स. कोंकणी अस्तॆंती भारतांलॆं राज्य [[गॊंय]] हाज्जॆं राजभास आस्स आनी भारतीय संविधान अनुसार [[भारतालीं आधिकारीक भास]]थांवुनू एक भास आस्स। कायदॆ अनुसार [[नगर बरप|देवनागरी लिपी]] ('''नगर बरप''') कॊंकणीलॆं लिपी आस्स।.मस्त जन बरंवचॆक [[रोमि लिपि]], [[कन्नड लिपि]], [[मलयाळम् लिपि]] आनि [[अरबि लिपि]] हांगॆलॆं प्रयोजन करताती. कॊंकणी भारतांलॆं अस्तॆंती समुद्रतडियॆरी मस्त हॊड क्षेत्रांतूं उल्लयताती. हांतूं [[महाराष्ट्र]]-[[कॊंकण]] प्रांत, [[गॊंय]], [[कर्नाटक]]- [[बड्गी कॅनरा]], [[शिवमॊग्गा]], [[ऊडुप]], [[कॊडियाल]] आनी [[कॆरळ]]- [[कासरगोड]] आस्सती. १९९१आलॆं भारतीय जनगणती अनुसार भारतांतूं कॊंकणी उल्लयतांगॆलॆं संख्यॆं १,७६०,६०७, देशालॆं ०.२१%, इतलॆं आस्स. हाज्जॆंथांवुनु ६०२,६०६ गॊयॆंतूं, ७०६,३९७ कर्नाटकांतूं आनी ३१२,६१८ महाराष्ट्रांतूं आस्सती. जनसंख्यॆ अनुसार कॊंकणी १५वॆं स्थानारी यॆत्ता. २००१ जनगणती अनुसार कॊंकणी उल्लयतलॆंगॆलॆं संख्यॆ २,४८९,०१५ आस्स. कॊंकणी जनांगॆलॆं बद्द संख्यॆ सांगचॆं चिकॆं कष्टाप्रद; इत्तॆक की मस्त जन परदेशांतूं राबताती. ==इतिहास== ===उगम=== ====भूमी आनी जन==== सह्याद्रि पर्वतश्रृंखलॆं आनी अरब सागरामध्यांतुलॆ ठाणॆथांवुनू कारवारथांय क्षेत्राक कॊंकण आप्पयताती. आदलॆ काळांतूं कॊंकणाक '''अपरांत''' आप्पयतलींती. हाज्जॆंचि नांव '''कुंकण''' अश्शिलॆं. गुज़रातथांवुनू कॆरळथांयचॆं प्रांताक '''सप्तकॊंकण''' म्हणतलींती. कॊंकण हाज्जॆं पाळ '''कुक्कण''' ऊत्रांतुं आस्स. सुत-संहिता (XVI १-५) हांतूं कुक्कणालॆं स्थान गोकर्णालॆं बड्गांतूं म्हुणू दिल्लां. डांग जिल्ला, गुज़रात हांगा जन '''कुंकण देवी'''लॆं पूजॆं करताती. ३रें सदी इं च़ॊ युनानी इतिहासकार '''स्त्राबॊ''' हान्नॆं '''कॊणियाकॆय''' म्हुणू हॆं प्रांतालॆं उल्लेख कॆल्लां। चीनी पैणारी ह्युऎन् त्सॅंग् (Hieun Tsang) हान्नॆं ७वॆं शतक इं न्तुं माहोलोच (महारांष्ट्र) थांवुनू विंगड अश्शिलॆं कॊंकणपुरा प्रांतालॆं उल्लेख कॆल्लां. अश्शि दिसुनू यॆत्ता की ६वॆं शतकालॆं कडेकाळांतूं बड्गि कॊंकणाक अपरांत आनी टॆंकी कॊंकणाक गॊमांत म्हणतलींती, आनी कॊंकणालॆं विस्तार बड्गाक दमनगंगा न्हयिधक्कुनू टॆंकाक गंगोळी न्हयिथांय अश्शिलॆं। ७वॆं शतकांतूं दोन कॊंकणांगॆलॆं विभाजन प्रांतंतूं ज़ाल्लॆं; म्हुणू सप्तकॊंकण. ७०५इ.न्तूं चालुक्य राजा विजयादित्यालॆं काळांतुलॆं तांबॆ बरपारी दिसता. तांतूं म्हणलां, '''महासप्तमॆ इरिडिगॆ विसयॆ'''। ६वॆ शतकाचॆ वराहमिहिरालॆं बृहत्संहितांतूं कॊंकणाक भारतालॆं ऎकळॆ प्रांत म्हुणू सांगलां. १५वॆं शतकाचॆं वाङ्मय '''रत्नकोष''' हाज्जॆ जैन बरपियॆनॆं '''कोंकणदेश'''ालॆं उल्लेख कॆल्लां. कॊंकणाक '''अपरांत -अस्तॆंति बदीक अश्शिलॆं प्रांत''' आप्पयतलींती. महाभारतालॆं आदिपर्व (अध्याय २१७, २१८) हांतूं बरंयलां की अर्जुनू गोकर्णथांवुनू अपरांत वच़्च़ुलॊ, थांयथांवुनू प्रभास् आनी माग्गिरि रैवतक आनी कडेक द्वारिका. गोमांत आनी अपरांत हांगॆलॆ उल्लेख महाभारतालॆं भीष्मपर्वांतूं (अध्याय ९) आस्स. [[स्कंद पुराण]]ालॆं [[सह्याद्रि खंड]]ानुसार [[भगवान् परशुराम]]ानॆं हॆ प्रांत सारस्वतांक दिल्लॆं. ====कॊंकण प्रांतारी राज्य करतलीं==== ३रॆं शतकांतूं मौऱ्यांगॆलॆं राज्य आश्शिलॆं. ताज्जॆं उपरांत [[सतवाहन]] राजा सतकर्णि १.हान्नॆं राज कॆल्लॆं. सतवाहन उपरांत [[पल्लव]] राजा आयलीं. [[कदंब]] राजा मौऱ्यशर्मा हान्नॆं पल्लवांक धांवंडवुनू [[कदंब वंश]] स्थापित कॆल्लॆं. कदंब वंशानॆं ३२५-५४०इ.थांय राज्य कॆल्लॆं. कदंबाथांवुनू कॊंकण ५६६-७५७इ.न्तूं [[चालुक्य]] राजांगॆलॆं हात्तांतूं आयलॆं. पुलकेशी २. (६१०-६४२ इ.) हान्नॆं कॊंकणारी राज्य कॆल्लॆं. हाका चंद्रादित्य म्हुणू सुद्दंय आप्पयतलींती. हान्नॆ्चि, कडेकाळांतूं गॊंय कदंबांगॆलॆं राजधानी ज़ात्तलॆं, चंद्रपुरा आधुनीक'''च़ांदोर''' नगर स्थापित कॆल्लॆं. १२९६-१३१६ गॊंय अल्लाउद्दिन खिलजिलॆं हात्तांतूं अश्शिलॆं. मुहम्मद बिन् तुग़लकालॆं मरणा उपरांत गॊंयॆंतूं [[बहामनि सल्तनत]] आयलॆं आनी तॆं १३६६थांय तांगॆलॆं हात्तांतूं अश्शिलॆं. तॆदोळ पोर्तुगीज़ांनी भारत यॆंवचॆं नवॆं समुद्रमार्ग सॊद्दिलॆं आनी [[आफ़ॊनसॊ दॆ आल्बुकर्क]]ानॆं १५१०आंतूं इस्माइल आदील शाह लाग्गिथांवुनू गॊंय काबीज़ कॆल्लॆं. आदील् शाह् नॆं गॊंय वापस काबीज़ कॆल्लॆं ज़ाल्लॆरी २५ नवॆंबर १५१०आंतूं आल्बुकर्कानॆं पोर्तुगाल् खात्तिरी गॊंय जिकलॆं. कॊंकणीलॆं भूमी बद्द म्हणलॆरी गॊंयची. सर् जॊर्ज एब्रहॅम् ग्रीसन् हांनॆं तागॆलॆं '''Linguistic Survey of India''' हांतूं म्हणलां की कॊंकणीलॆं बद्द स्थान गॊमांतची. कॊंकणी क्रिस्तांव अस्तॆंती तडियॆरी मस्त पत्लंयलीं आनी देशारी कॊडगुथांय वच़्च़ुलीं. तडीय क्षेत्रांतूं कॆदोळ पोर्तुगीज़ांनी कारखानॆं सूरु कॆल्लॆं, कॊंकणी क्रिस्तांव थांय-थांय वच़्च़ुलीं. गॊंयॆरी मराठा आक्रमणानॆं हाका प्रोत्साहन दिल्लॆं. कॅनरा आनी कॊडगुंतूं स्थायी ज़ाल्लॆलीं क्रिस्तांव आपणांक [[कॊडियालचॆं क्रिस्तांव]] आप्पंवुनू घॆत्तलींती. बॆद्नूरु राजांनी कॊडियालचॆं क्रिस्तांवांक स्वीकारलॆं आनी तांका कृषि आनी इगर्जॆखात्तिरी ज़मीन दिल्लॆं. १७६०आंतूं हैदर अलिनॆं कॅनरा काबीज़ कॆल्लॆं तरी कॊडियालचीं क्रिस्तांव सुरक्षित अश्शिलीं. [[टिपु सुल्तान]]ालॆं काळांतूं तांगॆलॆं शोषण आनी दमन सूरु ज़ाल्लॆं. तांका सैन्यांतूं घॆंवचॆं आनी तांगॆलॆं धन-दुड्डू मॆळचॆखात्तिरी तांनॆं तांका देशद्रोही घोषित करुनू [[श्रीरंगपट्टण]]ांतुं कारावास दिल्लॆं. तांगॆलॆं कारावास पंद्र (१५) वरस च़ललॆं. १७९९आंतूं टिप्पु गॆल्लॆरी तीं मुक्त ज़ाल्लीं परंतूं ताव्वळी तांगॆलॆं संख्यॆं १०,००० इतलॆं ऊणॆं ज़ाल्ललॆं. कॊंकण कॆदनाय महाराष्ट्र आथवा कर्नाटकालॆं भाग नाऽशिलॆं. ९००इ.लॆं '''कविराज्यमार्ग''' कर्नाटकालॆं सीमा सांगता आनी बालरामायण महाराष्ट्रालॆं सीमा विदर्भ आनी कुंतल म्हुणू सांगता (आयजचॆं मध्यप्रदेश आनी दक्खन पठार). '''दक्खनालॆं इतिहास"" हांतू सर् रामकृष्ण भंडारकार म्हणताती की ''' पुराणांतूं आनी रत्नकोषांतूं अपरांताक (कॊंकण) हाका महाराष्ट्राथांवुनू विंगड दाक्कंयलां.''' १७वॆं शतकांतूं मात्र कॊंकण मराठांगॆलॆं हात्तांतूं आयलॆं. ====भासू - वैशिष्ट्य आनी इतिहासू==== कॊंकणी भारतांलॆं अरब सागर तडियॆरी अस्तॆंती भारतंतूं उल्लयताती. महाराष्ट्रांतू कॊंकण म्हुणू आप्पवुनू घॆत्तलॆं प्रांत आनी गोमांतक (आयज़चॆं गॊंय) कॊंकणीलॆं जल्मभूमी. आयज़चॆं तारखेरी [[कॊंकणी सर्वसाधारण भासकुटम]]ालीं उल्लवपभास रत्नागिरी, सावंतवाडि, गॊंय, कारवार (हांगा ७८% जन कॊंकणी उल्लयताती), हळ्ळियाळ, सूपा,टॆंकी कॅनरा आनी कासरगोड जिल्लांतुं उल्लयताती. युरोपीय आनी भारतीय भासशास्त्रि, सर् जॊर्ज एब्रहॅम् ग्रीसन्, जूल्स् ब्लॊख़, स्टॆन् कोनॊफ़, सुमित्रा मंगेश कत्रॆ, वी.पी. च़व्हाण हांणी कॊंकणीक विंगड भास आनी मराठी-गुज़रातिलॆं भैणभास म्हुणू म्हणलां. मस्त ऐतिहासीक कारणांनिमित्ती कॊंकणीक मराठीलॆं उल्लवपभास लॆंकताती; हॆं च़ुक्किंचॆं धारणॆं. मनुशज्ञानशास्त्र (Anthropology) संस्थॆलीं माजी उपाध्यक्ष डॊ. वी. पी. च़व्हाण हांणी कॊंकणी मराठी थांवुनू विंगड कश्शि हॆं सांगूक चार युक्तियॊ दिल्लांती- * कॊंकणीनॆं मराठींतूं मॆळनात्तिलीं विंगड [[dn/तत्सम ऊत्र|तत्सम ऊत्र]] घॆतलांती. * कॊंकणी आनी गुज़रातिंतूं मस्त समान ऊत्र आस्सती; तीं मराठीतूं मॆळनाती. * पॊरनॆकालीन मराठीनॆं मस्त ऊत्र कॊंकणी थांवुनू घॆतलांती. * कॊंकणी '''लॊ, लि, लॆं''' गुज़राती '''नो, नी, नुं''' म्हणकॆ आस्स. * २ शतक इ.न्तुलॆं फात्तरावयलॆं बरप अरवलॆं, गॊंय हांगा मॆळलां. तांतूं '''शचिपुराचा शिरसी''' अश्शि बरंयलां. ====पाळ==== कॊंकणीलॆं पाळ [[भारतीय-आर्य भास]] आनी [[द्रविड भास]] हांगॆलॆं एकवॊट्टांतूं आस्स. [[आदिकॊंकणि]]लॆं ज़ल्म [[शौरसेनि प्रकृत]] थांवुनू ज़ांवुनू मागिरी [[महाराष्ट्रि प्रकृत]] हाज्जॆं प्रभाव पडुनू कडेक [[अपभ्रंश भास]]ालॆं उत्पत्ती ज़ाल्लॆं. हाकाची [[आदिकॊंकणी]] म्हणयेद. महाराष्ट्री प्रकृतालॆं अध्ययन करतलीं मस्त भाशाकार कॊंकणीक "महाराष्ट्रिली पयली दूव" आप्पयताती". हॆं भासू चिकॆं पॊरनॆ मराठि म्हणकॆं अश्शिलॆं. [[मगधि प्रकृत]] हाज्जॆं सुद्दंय मस्त प्रभाव पडलॆं आनी [[पाळि भास]] हाज्जॆय प्रभावानिमित्ती कॊंकणी अपभ्रंशालॆं व्याकरण आनी ऊत्रकोष वाडलॆं. महाराष्ट्रिी इतलॆं शौरसेनिलॆं प्रभाव कॊंकणीरी पडनी. मस्त ऊणॆं ऊत्र शौरसेनि पद्धतिलॆं प्रयोजन करताती. शौरसेनि पशिनॆं कॊंकणी ऊत्र पाळी म्हणकॆ च़ड आस्सती. शौरसेनिंतूं नांवा कडेरचॆं "आऒ" कॊंकणींतूं "ऒ" अन्यथा 'उ" ज़ात्ता उदा. "दांडाओ" ज़ात्ता "दांडॊ", 'सुण्णाओ" ज़ात्ता "सुणॊ". कॆलवू भाषाकार पॊरनॆ कॊंकणीक [[पैशाच्ची अपभ्रंश]] आप्पयताती. कॊंकणीलॆं हॆ पुर्वज़ानॆं मराठींतूं मॆळनात्तिलॆं आनी संस्कृतांतूं मॆळतल्यॊ मस्त क्रियापद विभक्तियॊ आनी व्याकरण पद्धतियॊ, आनी ध्वनिशास्त्र आनी व्याकरणालॆं पॊरनॆं स्वरूप राक्कुनू दव्वरलां. हाज्जीं उदाहरण मराठींतूं मॆळनातीं परंतु [[ज्ञानेश्वरी]] आनी [[लीला चरित्रा]] हांतूं मॆळताती. तोग्गुवॆलॊ पाट्टॊ कॊंकणी-पाळी-संस्कृत हाज्जॆं संबंध सांगतलॊ. {| style="margin: 1em auto; text-align:center; border-collapse:separate; border-spacing:5px; background:white;" cellpadding=5px width=70% |+ '''कॆलवु कॊंकणी ऊत्रांगॆलॆं उगम:''' |- style="font-weight:bold; text-align:center; background:lightgrey;" ! कॊंकणी ! प्रकृत ! संस्कृत |- style="background:whitesmoke" | बॊकडॊ | बक्करो | बर्कर |- style="background:whitesmoke" | विंच़ू | विच्छुओ | वृश्चिक |- style="background:whitesmoke" | भाव | भाओ | भ्राता |- style="background:whitesmoke" | शॆत) | छेत्त | क्षेत्र |- style="background:whitesmoke" | घायू | घाओ | घात |- style="background:whitesmoke" | कांटॊ | कंटओ | कंटक |- style="background:whitesmoke" | मात्तॆं | मथ्थओ | मस्तक |- style="background:whitesmoke" | न्हंयी | णई | नदी |- style="background:whitesmoke" |} कॊंकणींतूं प्रतियॆकळॆं संस्कृत ऊत्रालॆं अपभ्रंश रूप ना. मस्त संस्कृत ऊत्र आश्शिलॆं तश्शि आस्सती. हांका [[तत्सम ऊत्र]] अथवा तद्भव ऊत्र म्हणताती. उदा, वाट, उदक, मार्ग, निसणी, सारिणी, तांदूळ. ===विकास=== ====कन्नडालॆं प्रभाव==== कॊंकणी भारतीय-आर्य कुटमालॆं भास आस्सुनय कॊंकणीरी द्रवीड भाशाकुटमालॆं [[कन्नड भास]] हाज्जॆं प्रभाव पडलॆं. मस्त काळा धक्कुनू कन्नड उल्लयतलॆ [[कदंब]] राजांनी गॊयॆरी राज कॆल्लॆं. ताव्वळी कॊंकणीक कामकाज़ातूं स्थान नाश्शिलॆं. कन्नडालॆं प्रभावानिमित्ति सुरुवेक "ऒ" असलॆरी ताज्जॆं उच्चार "वॊ" ज़ात्ता, उदा. "ओट्टु" हाज्जॆं उच्चार "वोट्टु" अश्शि ज़ात्ता आनी सुरुवेक "ऎ" असलॆरी ताज्जॆं उच्चार "यॆ" ज़ाल्लॆं, उदा. "ऎकळॊ" हाज्जॆं उच्चार "यॆकळॊ" अश्शि ज़ात्ता. [[कथीत क्रियापद]] भारतीय-आर्य भाशांतूं अपरूप मॆळताती. द्रवीड बाहुल्य प्रांतांतूं उल्लयतलॆं कॊंकणींतूं मस्त कथीत क्रियापद प्रकार आस्सती. तोग्गुवॆलॆ पाट्टांतूं कथीत क्रियापद अश्शिलीं कॆलवू ऊत्र दिल्लांती : {| class="wikitable" border="1" |+ कथीत क्रियापद ! गॊंय कॊंकणी !! कर्नाटक कॊंकणी |- | ''बैस''||''बैसुनू सोडी'' |- | ''रांद'' || ''रांदुनू सोडी'' |- |} ====अन्य भाशांगॆलॆं प्रभाव==== व्यापारा खात्तिरी होड केंद्र अश्शिलॆ निमित्ती गॊयॆंतूं फुळ्ळेलॆ काळांतूं [[अरब]], [[सुमेरी]], [[अशूरी]] आनी [[तुर्क]] यॆत्तलींती. म्हुणू मस्त [[फ़ारसी]] आनी [[अरबी]] ऊत्र कॊंकणींतूं आयलीं. ====पोर्तुगीज़ शासनवेळू==== [[पोर्तुगीज़ शासन]]वेळा सुरुवेक [[क्रिस्तांव]] धर्मप्रचारकांक स्थानीय भाशांतूं धर्मप्रचार करचॆं महत्त्व दिस्सुनू आयलॆं आनी तांणी क्रिस्तांव वाङ्मयालॆं कॊंकणींतूं अनुवाद कॆल्लॆं; हांतूं [[पाद्रॆ थॊमस् स्टीवन्स्]] हांगॆलॆं उल्लेख करका. परंतू, १६८४ ईसविंतूं पोर्तुगीज़ शासनानॆं तांगॆलॆ भारतीय राज्यक्षेत्रांतूं स्थानीय भाशांगॆलॆं प्रयोजनारी प्रतिबंध हाडंयलॆं. तांणी दफतरांतूं मात्र न्हय, घरा आनी बाज़ारायी पोर्तुगीज़ालॆं प्रयोजन अनिवार्य कॆल्लॆं. इत्तॆक कि [[हिंदु]] जन स्थानीय भाशेलॆं धार्मीक अनुष्ठानांखात्तिरी प्रयोजन करतलीं. नवॆ क्रिस्तांव आनी तांगॆलॆं आदलॆं धर्मालॆं संबंध भॆत्तंवचॆं, हॆं आनी एक कारण अश्शिलॆं. पोर्तुगीज़ाक [[राजभास]] करचॆं ऊपरांत कॊंकणीलॆं, अन्य भारतीय भाशांम्हणकॆं शासनालॆं आधार नात्तिलॆं निमित्ती, अधोगती सूरु ज़ाल्लॆं. मस्त फुडा धक्कुनू गॊयॆंलीं हिंदू जन धार्मीक अनुष्ठानाखात्तिरी [[मराठी]]लॆं प्रयोजन करतलींती आनी म्हुणू तीं द्विभाशी ज़ाल्लीं. गॊयॆलॆं हिंदू जनांगॆलॆं अनुष्ठानालॆं आनी साहित्यालॆं भास म्हुणू मराठीक सशक्त स्थान मॆळलॆं. तश्शिची गॆरॆस्त दुड्डुवाळ क्रिस्तांव जन मॆळापांतूं पोर्तुगीज़ालॆं प्रयोजन करतलींती आनी कॊंकणी मात्र चॅड्याओट्टु आनी गरीब जनांओट्टु उल्लयतलींती. पोर्तुगीज़ालॆं च़ड प्रयोजनानॆं कॊंकणींतूं पोर्तुगीज़ ऊत्र हाडलीं विशेष करुनू क्रिस्तांवांगॆलॆं [[dn/कॊंकणिीतूं पोर्तुगीज़ प्रभाव|कॊंकणींतूं पोर्तुगीज़ प्रभाव]] दिसता. ====वच़णूक आनी विंगडाय==== पोर्तुगीज़ांगॆलॆं यॆंवणुकानॆं कॊंकणींतूं मस्त बदल हाडलॆं. कॊंकणी जनांगॆलॆं क्रिस्तांव धर्मांतूं धर्मपरिवर्तन आनी पोर्तुगीज़ांगॆलॆं कायदॆनिमित्ती सुमार जन वट्टराचॆं प्रांतांक धांवलीं. गॊयॆं थांवुनू वच़णुकालॆं (५००) पांयशीं वर्सां उपरांत कॊंकणी भासू [[कॊंकण पट्टॊ]], [[कॅनरा]] आनि [[कासरगोड]] हांगा पलतंयलां. गॊय थांवुनू हिंदू आनी क्रिस्तांव जनांगॆल्यॊ तीन वच़णुकां ज़ाल्ल्यॊ. पयलि वच़णुक पोर्तुगीज़ शासनालॆं सुरुवेक आनि १५६०ई.लॆं इन्क्विसिसांव (inquisition) वॆळारि हिंदु आनि नवॆं क्रिस्तांवालि ज़ाल्लि. दुसरॆं वच़णूक १५७१ई.न्तूं बिजापुरालॆं [[आदील शाह]]ओट्टु युद्धांवॆळारि क्रिस्तांवांगॆलॆं ज़ाल्लॆं. तिसरॆं वच़णूक १६८३-१७४०आंतूं मरांठां ओट्टु युद्धावॆळारि क्रिस्तांवांगॆलॆं ज़ाल्लॆं. देशांतर ज़ाल्लॆलॆ प्रतियॆकळॆ सान्न संप्रदायानॆं तात्तांगॆलॆं उपभासालॆं विकास कॆल्लॆं. अन्य संप्रदायां ओट्टु नित्य काम करुक पडतलॆं निमित्ती प्रतियॆकळॆ उपभासांतूं लिपी, ऊत्र आनी उल्लंवचॆं पद्धतिंतूं विंगडाय दिस्सुनू यॆत्ता. [[रत्नागिरी]] आनी [[भट्कळ]]चॆं [[कॊंकणी मुसल्मान]] संप्रदाय अरब नाविकां ओट्टु वरडीक आनी हिंदुवांगॆलॆं धर्मपरिवर्तनानिमित्ती स्थापीत ज़ाल्लॆं. [[ईथियोपिया]]लीं देशांतर ज़ाल्लॆलीं नावीक-योद्धा [[सिद्दी]] हांणी कॊंकणीलॆं आवुसुभास म्हुणू स्वीकार कॆल्लॆं. ===कॊंकणीलॆं पुनरोत्थान=== हिंदू-क्रिस्तांव विंगडाय, पोर्तुगीज़ांगॆलॆं राजभास आनी क्रिस्तांवांगॆलॆं समाजभास आनी हिंदुवांगॆलॆं कॊंकणीचॆरि मराठीक दिल्लॆलॆनिमित्ती कॊंकणीलॆं नाश ज़ांवुनू अश्शिलॆं. हॆं पळंवुनू '''श्री वामन रघुनाथ शॆणै वर्दे वळवलिकर''', कॊणांक जन मॊगानॆं [[शॆणै गॊयॆंबाब]] आप्पंयतलींती, हांणी ज़ाती आनी धर्म बगलाक दव्वरुनू हिंदू आनी क्रिस्तांवांक ओट्टु करचॆं संकल्प कॆल्लॆं. तांणी हाका च़ळवळी मात्र न्हय, पोर्तुगीज़ां विरुद्ध यॆकळॆ राष्ट्रवादी आंदोलन म्हुणू पळंयलॆं. कॊंकणींतूं सुमार बरंवुनु तीं प्रायशः पोर्तुगीज़ांविरुद्ध यॆकळीं झ़ुंझ़लीं. तांका आधुनीक [[कॊंकणी साहित्य]]ालॊ मार्गशोधक आप्पयताती. ९ एप्रील तांगॆलॆं पुण्यतिथी दीस '''विश्व कॊंकणी दीस''' म्हुणू प्रसिद्ध आस्स. ===स्वातंत्र्य उपरांतलॊ वेळू=== भारतालॆं स्वातंत्र्य आनी १९६१आंतूं गॊंय वापस काबीज़ करचॆं उपरांत गॊंय केंद्र शासनामूळा दव्वरुनू [[संघ राज्यक्षेत्र]] म्हुणू भारतीय संघांतूं सामील ज़ाल्लॆं. राज्यांगॆलॆं भाशेलॆं आधारारी पुनर्घडण, महाराष्ट्राथांवुनू गॊंयॆक सामील करच्यॊ मागणियॊ आनी गॊंयॆंतूं राबतलीं मराठीयांगॆलॆं महाराष्ट्रांतूं गॊंयॆक व्हरचॆं मागणियांनी होडू विवाद सूरु कॆल्लॆं. मुख्य विशय विंगड भास म्हुणू कॊंकणीलॆं स्थान आनी, गॊयॆलॆं भविश्य महाराष्ट्रालॆं प्रांत म्हुणू बरॆं की विंगड राज्य म्हुणू बरॆं. १९६७आलॆं जनमतानॆं गॊंयॆलॆं विंगड राज्य म्हुणू चयन कॆल्लॆं. तरी कॊंकणीक बगलाक दव्वरुनू दफतरी कामांखात्तिरी [[अंग्रेजी]], [[हिंदी]] आनी [[मराठी]]लॆं प्रयोजन सूरु अश्शिलॆं. ===स्वतंत्र भास म्हुणू गुरुतू=== [[कॊंकणी भास च़ळवळी]] १९३९आंतूं [[कारवार]], [[कर्नाटक]] हांगा एक संमेळनांतूं सूरु ज़ाल्लॆं. भारत अंग्रेज राज्यामूळा आनी गॊंय पोर्तुगीज़ राज्यामूळा अश्शिलॆं. [[माधव मंजुनाथ शानभाग]] हांणी [[बॊंबयि]], [[गॊंय]], [[कारवार]], [[कॊडियाल]] आनी [[कासरगोड]]ालॆं प्रतिनिधियांक ओट्टु हाडलॆं. १९३९आलॆं संमेळनांतूं जनांनी स्वीकारलॆं की कॊंकणी विंगड विंगड लिपियांतूं बरंयताती तरी ताज्जॆं स्वाभावीक लिपी [[देवनागरी]] आस्स. आठ वर्सां ऊपरांत भारताक स्वातंत्रय मॆळलॆं तरी गॊंय पोर्तुगीज़ामूळा अश्शिलॆं. कडेक देशाक स्वातंत्र्य मॆळचॆं १४ वर्सां उपरांत गॊंयॆ स्वाधीन ज़ाल्लॆं. १९६२आंतूं गॊयॆलॆ़ मुक्ती उपरांत कॊंकणी शिक्षण मूळारिथांवुनू सूरु ज़ाल्लॆं. प्राथमीक शालॆंतूं देवनागरी लिपिंतूं कॊंकणी शिक्षण मॆळूक लागलॆं. तॆंवॆळारी गॊंयॆंतूं कॆलवू जनांगॆलॆं कॊंकणीक विरोध अश्शिलॆं. कॊंकणीवादि कॊंकणीक विंगड [[भारतीय-आर्य]] लॆकतलींती आनी कॊंकणी विरोधी कॊंकणीक मराठीलॆं उपभास लॆकतलींती. अश्शि करुनू दोन गूट ज़ाल्लीं; ऎकळालॆं ध्येय गॊंयॆक विंगड दव्वरचॆं आनी कॊंकणीक राकचॆं आनी दुसरॆलॆं कॊंकणीक मराठीलॆं उपभास लॆक्कुनू गॊयॆंक महाराष्ट्रांतूं सामील करचॆं अश्शिलॆं. १९६७आलॆं जनमतानॆं गॊंयॆंक विंगड दव्वरचॆं अश्शि म्हणलॆं. हाज्जॆनॆ कॊंकणीक शासनालॆं आधार मॆळलॆं, ज़ाल्लॆरी कॊंकणीलॆं विरोध ऊणॆं ज़ायनी. [[कॊंकणीवादि च़ळवळी]]नॆं वेग धरुक सूरु कॆल्लॆं. प्रतियॆकळॆ [[अखील भारतीय कॊंकणी परिशद]] आधिवेशन कॊंकणीवादिंक ओट्टु करुक पळंयतलॆं. पणजॆंलॆं आज़ाद मैदान हांगा च़ळवळिंतूं ४ जन अंतरलीं. कॊंकणिक विंगड भास म्हुणु गुरुतु मॆळचॆखात्तिरि च़ळवळिकार [[केंद्रीय साहित्य अकादमि]]लॆं बागिलारि पांवलीं. मराठि साहित्यकार, बुद्धिजीवि आनि मंत्रिंनॆं तांगॆलॆं विरोध कॆल्लॆं. परंतु साहित्य अकादमिलीं अध्यक्ष, नांवाधिक भाषाशास्त्रि, [[डॊ॰ सुनितिकुमार चॆटर्जि]] हांनि कॊंकणिलॆं अध्ययन करुनु सामान्य मॆळापानॆं (General Council) १९७५आंतुं कॊंकणिक विंगड भास घोषित कॆल्लॆं. ===आधिकारीक भास म्हुणू स्थान=== साहित्य अकादमीलें उपाधी उपरांतय गॊयॆंतूं सकड आस्स तश्शि अश्शिलॆं. १९८६आंतूं कॊंकणीरी मॊग करतलांनी कॊंकणीक [[आधिकारीक भास|राजभास]](Official Language) दर्जॆो मॆळूक च़ळवळी सूरु कॆल्लॆं. च़ळवळी मस्त ज़ागॆरी हिंसक ज़ाल्लॆं;जॆंकरुनू ६ च़ळवळिकार अंतरलीं. आत्त कॊंकणीवादी आंदोलनांतूं समाजालॆं प्रतियॆकळॆ वर्ग सामील ज़ाल्लॆं. कॊंकणी साहित्यकार, कलाकार, राजनेता आनी सर्वसाधारण जनता हांणी [[कॊंकणी प्रजॆच़ॊ आवाज़]] ""(क.प.आ)"" नांवालॆं संघटन सूरु कॆल्लॆं. संघटनाल्यॊ तीन मागणियॊ अश्शिल्यॊ- कॊंकणीक गॊंयॆलॆं आधिकारीक भास करचॆं, गॊंयॆक राज्य घोशीत करचॆं आनी भारतीय संविधानालॆं [[आठवॆं अनुसूची]]ंतुं (Eighth Schedule) कॊंकणीक घालुनू घॆंवचॆं. ४ फ़ॆब्रुवरी १९८७आंतूं कॊंकणीक '''गॊंयॆलॆं ऎकळॆ आधिरारीक भास''' घोशीत करतलॆं [[गॊंय आधिकारीक भास अधिनियम]] विधान सभेंतूं पारीत ज़ाल्लॆं. ===फुडलेलॆं फात्तरावयलॆं बरप=== * [[गुप्त काल]]ांतुं [[ब्राहीमि लिपी]]ंतुंलॆं फात्तरावयलॆं बरप [[अरवलॆं]], [[गॊंय]] हांगा मॆळलां. '''''शचिपुराच्या शिरासी''''' * आनियॆकळॆं फात्तरावयलॆं बरप १९६६आंतूं राजा शिलाहर राजा आपरदित्यालॆं देवनागरिंतूं आस्स. '''''आत्तां जो कोंणुयिरे शासनोंळपीं तेच्या वेढ्यात देवाची भाल सक्तुम्बी आपडें तेची मांय गाढवें''''' * श्रवणबॆळगोलांतूं फात्तरावयलॆं बरप म्हणता '''''चवुंडराजे करवियले, गंगाराजे सुत्ताले करवियले '''''[[File:6308.jpg|link=Special:FilePath/6308.jpg]] * [[मंगेशि दॆवस्थान]]ांतूं १४१३इ. लॆं कॊंकणी फात्तरावयलॆं बरप. ===कॊंकणीलीं अन्य नांव=== * पोर्तुगीज़ जन कॊंकणी''लिंगोआ कानारी''''' आप्पयतलींती. * क्रिस्तांव धर्मप्रचारक कॊंकणीक '''''लिंगोआ ब्राह्माना''''' आप्पयतलींती. * कडेकालांतूं पोर्तुगीज़ जन कॊंकणीक '''''लिंगोआ कॊंकणी''''' आप्पंवचॆक लागलीं. ==भाशेलॆं स्वरूप== ===कॊंकणी लिपी आनी ध्वनिपद्धती(Phonology)=== ====इतिहास==== अदलॆं काळारी कॊंकणी [[ब्राह्मि लिपी]]तूं बरंयतलींती. कदंब राजांगॆलॆ काळांतूं [[गॊंयकानडी लिपी]] प्रयोजनांतूं अश्शिलॆं. ====अत्तंचॆं==== कॊंकणीलॆं आधिरारीक लिपी [[नगर बरप|देवनागरी लिपी]] ('''नगर बरप''') आस्स. [[नगर लिपियॆंतूं कॊंकणी बरंवचॆं.नगर लिपियॆंतूं कॊंकणी बरंवचॆं]] पद्धती विंगड आस्स. कॊंकणींतूं सॊळा(१६) [[पाळ स्वर]](पाळ-root), ३६ [[व्यंजन]], ५ [[अर्ध-स्वर]], ३ [[अनुस्वर]] आनी १ [[विसर्ग]] आस्सती. [[अनुनासिकृत स्वर]] (नांकांथांवुनू उल्लंवचॆं) कॊंकणीलॆं विशेशता. कॊंकणी ध्वनिपद्धतिलॆं वैशिष्ट्य, [[हिंदी]] आनी [[मराठी]] हांतूं [[schwa]]लॆं प्रयोजन ज़ात्ता हाज्जॆ बदलाक, '''''ऎ''''' हाज्जॆं प्रयोजनांतूं आस्स [[अनुनासिकरण]] '''''अ''''' सोडुनू व्हरलॆलॆं सकड स्वरांक लागता. ====स्वर==== {|class="wikitable" style="text-align:center; height:400px; width:100%" |- ! !विंगड रूप !रोमिकृत !प ओट्टु ज़ोडुनू !rowspan="8" style="width:20px"| !विंगड रूप !रोमिकृत !प ओट्टु ज़ोडुनू |- !''[[कंठ्य]]''<br>([[Guttural]]) |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px"|अ |a |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px"|प |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px"|आ |ā |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px"|पा |- !''[[तालव्य]]''<br>([[Palatal]]) |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px"|इ |i |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px"|पि <!--When you input [p][i], you should see [i][p] as the correct result. If not, that means your computer does not support Indic script. Please do not swap.--> |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px"|ई |ī |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px"|पी |- !''[[औष्ठ्य]]''<br>([[Labial consonant|Labial]]) |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px"|उ |u |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px"|पु |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px"|ऊ |ū |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px"|पू |- !''[[मूर्धन्य]]''<br>([[Retroflex consonant|Retroflex]]) |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px"|ऋ |ṛ |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px"|पृ |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px"|ॠ |ṝ |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px"|पॄ |- !''[[दंत्य]]''<br>([[Dental consonant|Dental]]) |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px"|ऌ |ḷ |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px"|पॢ |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px"|ॡ |ḹ |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px"|पॣ |- !''[[कंठतालव्य]]''<br>(Palato-Guttural) |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px"|ऍ, ऎ, ए |â,è,é |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px"|पॅ, पॆ, पे |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px"|ऐ |ai |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px"|पै |- !''[[कंठौष्ठ्य]]''<br>(Labio-Guttural) |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px" |ऒ, ओ |ò, o |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px"|पॊ, पो |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px"|औ |au |bgcolor="#CCCCCC" style="font-size:24px"|पौ |} * '''ऐ''' हांतूं '''अ''' आनी '''इ''' हांगॆलॆं उच्चार आस्स आनी '''औ''' हांतूं '''अ''' आनी '''उ''' हांगॆलॆं. * कॊंकणींतूं मस्तपटी '''ऋ''' हाज्जॆं '''र''' ज़ात्ता. उदा. वृक्ष हॆ ऊत्रालॆं कॊंकणींतूं रूक ज़ात्ता. * ॠ, ऌ आनी ॡ हांगॆलॆं प्रयोजन कॊंकणींतूं ज़ायना. * [[अनुस्वार]] ं हॆं अरदॆं न्, म्, ङ्, ञ्, ण् खात्तिरी अन्यथा स्वरालॆं नासिकीकरण करूक ज़ात्ता. उदा. अङ्क-अंक, अञ्ज-अंज, अण्ड-अंड, अन्त-अंत, हाँव-हांव. * [[विसर्ग]] ः अघोष "ह्" (निःश्वास) खात्तिरी. हाज्जॆं [[तत्सम ऊत्र]]ांतुं मात्र प्रयोजन करताती. उदा. दुःख * [[अवग्रह]] ऽ हाज्जॆं अंग्रजी अनुवाद apostrophe ज़ात्ता. दोन ऊत्र ज़ॊडताना माक्षिवॆलॆं ऊत्र स्वरनॆं सूरु ज़ात्त असलॆरी तॆं स्वर काडूंक ज़ात्ता उदा. ज़ात्त + असलॆरी = ज़ात्तऽसलॆरी, वत्ता + आस्स = वत्ताऽस्स. कॆदॊळ खंचॆय स्वरालॆं प्रयोजन ज़ायना, ताव्वळी थंय '''अ''' आस्स म्हुणू लॆकचॆं. स्वर नसलॆरी हलान्त '''्''' हाज्जेनॆं दाक्कंवका, उदा. महान्. ====व्यंजन==== {|border="2" |align="center" colspan="6"|'''Plosives / स्पर्श''' |- ! ![[:en:Unaspirated consonant|अल्पप्राण]]<br />[[:en:Voiceless consonant|अघोश]] ![[:en:Aspirated consonant|महाप्राण]]<br />[[:en:Voiceless consonant|अघोश]] ![[:en:Unaspirated consonant|अल्पप्राण]]<br />[[:en:Voiced consonant|घोश]] ![[:en:Aspirated consonant|महाप्राण]]<br />[[:en:Voiced consonant|घोश]] ![[:en:Nasal|नासिक्य]] |-align="center" |[[:en:Velar consonant|कण्ठ्य]] |क {{IPA|/ kə /}}<br />k; English: s'''k'''ip |ख {{IPA|/ k^hə /}}<br />kh; English: '''c'''at |ग {{IPA|/ gə /}}<br />g; English: '''g'''ame |घ {{IPA|/ g^ɦə /}}<br />gh; Aspirated /g/ |ङ {{IPA|/ ŋə /}}<br />n; English: ri'''ng''' |-align="center" |[[:en:Palatal consonant|तालव्य]] |च {{IPA|/ cə / ''or'' / tʃə /}}<br />ch; English: '''ch'''at |छ {{IPA|/ c^hə / ''or'' /tʃ^hə/}}<br />chh; Aspirated /c/ |ज {{IPA|/ ɟə / ''or'' / dʒə /}}<br />j; English: '''j'''am |झ {{IPA|/ ɟ^ɦə / ''or'' / dʒ^ɦə /}}<br />jh; Aspirated {{IPA|/ɟ/}} |ञ {{IPA|/ ɲə /}}<br />n; English: fi'''n'''ch |-align="center" |[[:en:Retroflex consonant|मूर्धन्य]] |ट {{IPA|/ ʈə /}}<br />t; American Eng: hur'''t'''ing |ठ {{IPA|/ ʈ^hə /}}<br />th; Aspirated {{IPA|/ʈ/}} |ड {{IPA|/ ɖə /}}<br />d; American Eng: mur'''d'''er |ढ {{IPA|/ ɖ^ɦə /}}<br />dh; Aspirated {{IPA|/ɖ/}} |ण {{IPA|/ ɳə /}}<br />n; American Eng: hu'''n'''ter |-align="center" |[[:en:Dental consonant|दन्त्य]] |त {{IPA|/ t̪ə /}}<br />t; Spanish: '''t'''oma'''t'''e |थ {{IPA|/ t̪^hə /}}<br />th; Aspirated {{IPA|/t̪/}} |द {{IPA|/ d̪ə /}}<br />d; Spanish: '''d'''on'''d'''e |ध {{IPA|/ d̪^ɦə /}}<br />dh; Aspirated {{IPA|/d̪/}} |न {{IPA|/ nə /}}<br />n; English: '''n'''ame |-align="center" |[[:en:Labial consonant|ओष्ठ्य]] |प {{IPA|/ pə /}}<br />p; English: s'''p'''in |फ {{IPA|/ p^hə /}}<br />ph; English: '''p'''it |ब {{IPA|/ bə /}}<br />b; English: '''b'''one |भ {{IPA|/ b^ɦə /}}<br />bh; Aspirated /b/ |म {{IPA|/ mə /}}<br />m; English: '''m'''ine |- |} {|border="2" |align="center" colspan="5"|'''Non-Plosives / स्पर्शरहीत''' |- ! ![[:en:Palatal consonant|तालव्य]] ![[:en:Retroflex consonant|मूर्धन्य]] ![[:en:Dental consonant|दन्त्य]]/<br />[[:en:Alveolar consonant|वर्त्स्य]] ![[:en:Velar consonant|कण्ठोष्ठ्य]]/<br />[[:en:Glottal consonant|काकल्य]] |-align="center" |[[:en:Approximant|अन्तस्थ]] |य {{IPA|/ jə /}}<br />y; English: '''y'''ou |र {{IPA|/ rə /}}<br />r; Scottish Eng: t'''r'''ip |ल {{IPA|/ lə /}}<br />l; English: '''l'''ove |व {{IPA|/ ʋə /}}<br />v; English: '''v'''ase |-align="center" |[[:en:Sibilant|ऊष्म]]/<br />[[:en:Fricative consonant|संघर्षी]] |श {{IPA|/ ʃə /}}<br />sh; English: '''sh'''ip |ष {{IPA|/ ʂə /}}<br />sh; Retroflex {{IPA|/ʃ/}} |स {{IPA|/ sə /}}<br />s; English: '''s'''ame |ह {{IPA|/ ɦə / or / hə /}}<br />h; English '''h'''ome |- |} हांगा चार विशेश व्यंजनांगॆलॆ आनी कॆलवू ज़ॊडाक्षरांगॆलॆं विंगड उल्लेख करूक पडतलॆं. * '''ळ''' IPA [[/ɭə/]] (मूर्धन्य पार्विक अन्तस्थ) * '''च़''' IPA [[/tsə/]] (दंत्य अल्पप्राण अघोशीत) * '''ज़''' IPA [[/zə/]] (दंत्य अल्पप्राण घोशीत) * '''झ़''' IPA [[/zʱə/]] (दंत्य महाप्राण घोशीत) * '''ष''' हाज्जॆं उच्चार अश्शि ज़ात्ता: जिब्बालॆं तडी मूर्धा (तॊंडा भित्तरलॆं वयलॆं भाग) हाका लांवुनू '''श''' वारी आवाज़ काडचॆं. * '''ज्ञ''' हाज्जॆं उच्चार '''ज''' आनी '''ञ''' हांका ओट्ट करुनु ज़ात्ता. हाज्जॆं उच्चार हिंदिलॆं '''ग्य''' अथवा मराठीलॆं '''द्न्य''' म्हणकॆ करनयॆ. * '''फ़''' हाज्जॆं अंग्रेजी अक्षर F अश्शि उच्चार ज़ात्ता उदा. फ़ॆब्रुवरी. * '''श्ज''' हाज्जॆं उच्चार पोर्तुगीज़ J म्हणकॆं ज़ात्ता उदा. श्जुवांव. ====अंक==== कॊंकणी अंकपद्धतीक [[हिंदू-अरबी]] अंकपद्धती म्हणताती. <table border="1"> <caption>कॊंकणी गणती </caption> <tr> <td><table border="0" width="100%" cellpadding="1"><tr align="center"><td width="50%">०</td><td> 0</td></tr></table></td> <td><table border="0" width="100%" cellpadding="1"><tr align="center"><td width="50%">१</td><td> 1</td></tr></table></td> <td><table border="0" width="100%" cellpadding="1"><tr align="center"><td width="50%">२</td><td> 2</td></tr></table></td> <td><table border="0" width="100%" cellpadding="1"><tr align="center"><td width="50%">३</td><td> 3</td></tr></table></td> <td><table border="0" width="100%" cellpadding="1"><tr align="center"><td width="50%">४</td><td> 4</td></tr></table></td> <td><table border="0" width="100%" cellpadding="1"><tr align="center"><td width="50%">५</td><td> 5</td></tr></table></td> <td><table border="0" width="100%" cellpadding="1"><tr align="center"><td width="50%">६</td><td> 6</td></tr></table></td> <td><table border="0" width="100%" cellpadding="1"><tr align="center"><td width="50%">७</td><td> 7</td></tr></table></td> <td><table border="0" width="100%" cellpadding="1"><tr align="center"><td width="50%">८</td><td> 8</td></tr></table></td> <td><table border="0" width="100%" cellpadding="1"><tr align="center"><td width="50%">९</td><td> 9</td></tr></table></td> </tr> </table> ==व्याकरण== कॊंकणीलॆं मस्त व्याकरण संस्कृतथांवुनू आयलां आनी तॆं [[भारतीय-आर्य]] भाशांम्हणकॆंची आस्स. तरि ताज्जॆरि द्रवीड भाशांगॆलॆं मस्त प्रभाव पळंवचॆक मॆळता. कॊंकणीक [[कर्षण आधारीत भास]] (Stress based language) म्हणूक ज़ायॆश ना आनी [[ध्वनि आधारीत भास]]य म्हणूक ज़ायॆश ना. कॊंकणीलॆं ऊत्रसंचांतूं [[तत्सम ऊत्र]](संस्कृतथांवुनू आस्स तश्शि घॆत्तिलॆं ऊत्र), [[तद्भव ऊत्र]] (कॊंकणीकृत संस्कृत ऊत्र), [[देश्य ऊत्र]] (कॊंकणीलीं आपणालीं ऊत्र), [[अंतरदेश्य ऊत्र]]. [[उल्लंवपालॆं ज़ाती]] (Parts of Speech) संस्कृतम्हणकॆं आस्सती- # ''[[नामपद]]'' ([[noun]]) # ''[[सर्वनामपद]]'' ([[pronoun]]) # ''[[विशेशणपद]]'' ([[adjective]]) # ''[[dn/क्रियापद|क्रियापद]]'' ([[verb]]) # ''[[क्रियाविशेशण अव्यय]]'' ([[adverb]]) # ''[[उभयान्वयी अव्यय]]'' # ''[[शब्दयोगी अव्यय]]'' # ''[[केवलप्रयोगी अव्यय]]'' * साधारण सकड विशेषणपद, क्रियापद, क्रियाविशेशण अव्यय आनी अन्य अव्यय तत्सम अथवा तद्भव आस्सती. {| style="margin: 1em auto; text-align: center; border-collapse: separate; border-spacing: 5px; background: white;" cellpadding=5px width=70% |+ '''ऊत्र आनी तांगॆलीं पाळ''' |- style="font-weight:bold; text-align:center; background:lightgrey;" ! कॊंकणी क्रियापद ! संस्कृत / प्रकृत पाळ ! अंग्रेजी अनुवाद |- style="background:whitesmoke" | वाच़ (तत्सम) | वच् | read |- style="background:whitesmoke" | आप्पय (तत्सम) | आह्वय् | call,summon |- style="background:whitesmoke" | रांध (तत्सम) | रांध् | cook |- style="background:whitesmoke" | बरय (तद्भव) | वर्णय् | write |- style="background:whitesmoke" | व्हर (तद्भव) | हर | take away |- style="background:whitesmoke" | भक (तद्भव) | भक्ष् | eat |- style="background:whitesmoke" | हॆड (तद्भव) | अट् | roam |- style="background:whitesmoke" | ल्हॆंव (तद्भव) | लेह् | lick |- style="background:whitesmoke" | शिंद (तद्भव) | छिन्न | cut |- |} कॆलवू नामपद आनी सर्वनामपद तद्भव आस्सती {| style="margin: 1em auto; text-align: center; border-collapse: separate; border-spacing: 5px; background: white;" cellpadding=5px width=70% |+ '''ऊत्र आनि तांगॆलीं पाळ''' |- style="font-weight:bold; text-align:center; background:lightgrey;" ! संस्कृत ! प्रकृत ! कॊंकणी |- style="background:whitesmoke" | अहम् | अहौं | हांव |- style="background:whitesmoke" | कुत्रः | कहिम् | खंय |- style="background:whitesmoke" | तत्रः | तहिम् | थंय |- style="background:whitesmoke" | सुग्रीष्मकः | सुग्गिमाहो | शिगमॊ |- style="background:whitesmoke" | ग्रीष्म | गीमाहो | गीम |- style="background:whitesmoke" | शुनक | सुणहो | सुणॊ |- style="background:whitesmoke" | घोटक | घोडाओ | घॊडॊ |- style="background:whitesmoke" | प्रवृषः | पावुस | पावुसू |- style="background:whitesmoke" | पुगीफल | पुफलओ |पॊफळ |- |} * गॊंयॆलॆं कॊंकणींतूं सामान्य क्रियापद आनी अपूर्ण क्रियापद हीं एकसमान आसताती. कॅनरा कॊंकणिंतूं दोन्नीं विंगड आसताती उदा. गॊंयॆंतूं '''हांव खात्ता''' हॆं वाक्य I eat आनी I am eating दोन्नीं ज़ात्ता. ज़ाल्लॆरी कॅनरा कॊंकणींतूं '''हांव खात्ता''' I eat ज़ात्ता आनी '''हांव खात्ताऽस्स''' I am eating ज़ात्ता. * अन्य भाशांवारिंची कॊंकणीक तीन [[लिंग]] आस्सति; [[स्त्रीलिंग]], [[पुल्लिंग]] आनी [[नपुंसकलिंग]]. मध्यकाळांतूं, महाराष्ट्रिक सोडुनू, मस्त [[भारतीय-आर्य]] भाशांथांवुनू नपुंसकलिंग लुप्त ज़ाल्लॆं. हॆं आयजी कॊंकणींतूं आनी मराठींतूं दिसूंक मॆळता. ==कॊंकणीलीं उल्लवप भास (बोली)== श्री [[नारायण गोविंद काळेकर]] हांणी, ऐतिहासीक आनी सांस्कृतीक संपर्काक धरुनू, तीन हॊड वर्ग कॆल्लांती. * '''बड्गी कॊंकणी''': महाराष्ट्रालॆं रत्नागिरी जिल्लांतूं उल्लयतलॆं भास. * '''मध्यांतुलॆं कॊंकणी''': गॊंयॆंतुलॆं उल्लवप भास; पोर्तुगीज़ भास आनी संस्कृतिलॆं प्रभाव. * '''टॆंकी कॊंकणी''': कॅनरा आनी कासरगोडांतूं उल्लंयतलॆं कन्नड आनि तुळू प्रभावीत कॊंकणी. === अंतरराष्ट्रीय प्रामाणिकरण संस्थॆलॆं (International Standardisation Organisation) वर्गीकरण=== [[ISO 639-3]] [[कॊंकणी सर्वसाधारण भासकुटम]] ISO 639-3:[[kok]]) हाज्जीं दोन हॊड वर्ग करता: * '''गॊंय कॊंकणी''' (ISO 639-3: gom ) * '''कॊंकणी (विंगड भास)''' (ISO 639-3: knn) हांतूं कॊंकणी (विंगड भास) हाका मराठीलॆं उल्लवप भास म्हणलां. आनियॆकळॆं वर्गीकरण [[कॊंकणी सर्वसाधारण भासकुटम]]ालीं उल्लवप भास अश्शि दित्ता: * बारदॆशकार कॊंकणी * आंतरुज़ कॊंकणी * गॊंय सारस्वत कॊंकणी * मालवणी अथवा कुडाळी * नवायती कॊंकणी * चितपवनी कॊंकणी * कॊडियाल सारस्वत कॊंकणी * कॊडियाल क्रिस्तांव कॊंकणी * बड्गी कॅनरा कॊंकणी * कॊच्चिमाय (कासरगोड कॊंकणी) ===कॊंकणी साहित्य, कला आनी संगीत=== आठवॆं अनुसूचिंतूं सामील ज़ावचॆनॆं कॊंकणीक मस्त मदत मॆळलॆं. [[राष्ट्रीय [[पुस्तक]] कोश]] (National Book Trust) हाज्जॆं, कॊंकणी साहित्य छापूंक आनी वितरण करूक, मदत मॆळता. मैसुरु स्थित [[भारतीय भाशाशास्त्र संस्थॆ]](Centre Institute for Indian Languages) कॊंकणीलॆं प्रमाणीत ऊत्रकोश तयार करुनू कॊंकणी यॆनात्तिलॆ जनांक कॊंकणी शिक्कयता. तिसरॆं, [[वैज्ञानीक आनी तांत्रिक ऊत्रकोश विभाग]] (Commission for Scientific and Technical Terminology) विंगड-विंगड तकनिकी विषयांखात्तिरी ऊत्र सॊदता. ====साहित्यकार==== * बाकीबाब बोरकर (१९१०-१९८४) - पैंज़णां (१९६०) आनी ससाइ (१९८०) * बरॆट्टो आदॆओतो (१९०५-१९३७) - पद्यॆं "बेकारयांच" (१९३५) * शंकर भंडारि (१९२८-१९८७) * उदय भॆंबरो (जन्म १९३९) - च़ण्याचॆं राती (१९६६) * माधव बोरकर (१९५४) - च़ॊंवॊर (१९६९), वताचॊ सानवॆळॆयॊ (१९७२), उज़वाडाच़ॊ रूक (१९७५), पॊरज़ॊळाचॆं दार (१९८६), यमन (१९९९), अव्यक्ताचीं गाणीं (२००२) * सुरेश बोरकर (१९३८) - वज्राथिकम् (१९८५) * पांडुरंग भांगुई (१९२३) - अदृष्टाचॆं काळॆं (१९७२), दिष्टावॊ (१९७२), च़ांफेळी सांज़ (२००२) * तॊमाज़िनो कारदोसो - मांडॊ, पाकळ्यॊ * परेश नरेंद्र कामत - अळंग (२०००) * नागेश कर्मळी - समवर (१९७४), ज़ोरगत (१९७५), वंशवृक्षांचॆं दॆणॆं (१९९२), थांग-अथांग (२००३) * माया खरंगटे - कायापंजी * नीलबा खांडेकर - वेधा, सू्र्यवंशी (१९९९) * यशवंत केळेकर - पुंज़ाळलेलीं फुलां * काशिनाथ शंबा लोयलेकर - कश्शि म्हणतां (१९८२), कशीक म्हणचॆंच़ पडता (१९९७), कशॆं म्हणपाचॆं सोडूंक ना * प्रसाद लोयलेकर - मूळां (१९९५) * काशिनाथ श्रीधर नाईक (बायाभाऊ) (१८९९-१९८३) - सड्यावॆलीं फुलां (१९४६) * भरत नाईक - मना मना (१९८२) * मनोराया नायक - कल्प फूल (१९९३) * पुंडलिक नारायण नायक (१९५२) - ग आम्मि राकणॆ (१९७६), रान सुंदरी (१९७४) * प्रकाश पाडगांवकर (१९४८) - उज़वाडाचीं पावलां (१९७६), वास्कोयान (१९७७), हांव मनीस अश्वत्थामॊ (१९८५), पद्यॆ: काळ रेलवेच़ॊ, मणाराश्याच़ॊ, पावसा पंत्याची (१९९३) आनि सर्ग घडपाक धरत्रेच़ॊ (१९९४) * राजय पवार - फुलां (१९९७) * रघुनाथ विष्णु पंडित (१९१७-१९९०) - आयलॆं तशॆं गयलॆं (१९६३), म्हजॆं ऊत्र गावड्यांचॆं (१९६३), उरतलॆं तॆं धरतलॆं (१९६३), धरतरॆचॆं कवण (१९६३), दार्या गाज़ॊता (७९७९) * शंकर रामाणी (१९२३-२००४) - ज़ॊगळाचॆं झ़ाड (१९८७), निळॆं निळॆं ब्रह्म (१९९३), ब्रह्मकमळ (१९९५), निरांजन (२००३) * मनोहरराय सरदेसाई (१९२५-२००७)- आयिज़ रॆ ढोलार पडली बड्डि (१९६१), गॊयॆं तुजॆ मॊगाखात्तिर (१९६१), ज़ायत-ज़गॆ (१९६४), ज़ायॊ-ज़ुयॊ (१९७०), पिस्सोळीं (SA Award) (1978) * विजया सरमळकर (१९२४) - गॊंथळां. * चा.फ्रा.देकोस्ता - सोंश्याचे कान. * ए.टी. लोबो - तूं बरो जा, देवाच्या घरा आसा, वेळ-घडी. * वि.जे.पी. सल्डान्हा - सरदाराची सिनोल, बेल्तंगडिचो बाल्ताजार, तोरिची दाळ. * युसुफ शेख - गांठी (१९८२) * नीला तेलंग - काळज़ाचॆं भराटी. * रमेश वेलुस्कर (१९४७) - मोरपंख (१९७७), मती (१९८३), अंगणी नांच़ता मोर मोरया (१९८८), सावुळगोरी (१९८९), हिरण्यगर्भ (१९९३), सूर्यवंशी आनी तनरज्योति (१९९९) * मेल्विन रोड्रीगस (१९६२) - भेसां जाल्लें काळीज, मोगापेळो, फिंतां, शब्दुलीं, कुपां पोंदलीं मुखां, वाट, काळोकांतलीं कांतारां, काणी जाली चली, कवळ्या पावलांचीं नवलां, २०व्या शेकड्याच्यो कोंकणी कविता, प्रकृतिचो पास. * एडविन जे एफ डिसोजा - शेतांतलीं फुलां, विंचून काडलली पर्जा, उण्या भावाडताचे, हांव जियेतां. * स्टेन आगेरा - नितिदार. १९९२ उपरांत कॊंकणी [[ज्ञानपीठ पुरस्कार]] भाशायादिंतूं सामील ज़ाल्लॆं. २००८आंतूं श्री. रविंद्र केळेकार हांका कॊंकणीखात्तिरी पुरस्कार मॆळलॆं. ====नाटककार==== * चा.फ्रा.देकोस्ता - भांगर मनीस, जोर्जी बुतेल, तरनें तरनें मोरनें, देव पळेत आसा, सुणें माजर हासता, कुवाळ्याची वाल, शिरिगुंडी शिमांव, दोरो, मागीरचें मागीर, बोकलाक सात जीव,टोमेटो, बोंचो बंध, जुजे दयाळ. * ए.टी.लोबो - दिलां तें गेलां, पहिल्वान पंडीत, आंकवार आवय. * फ्रान्सीस फेरनांडीस कास्सिया - म्हातारो चरबेला, मालदिसांव. * सुजीर श्रीनिवास राव - दोन घडि हास्सोनू काडि, जॅकपॊट जन' शांती निवास्, धर्मम् शरणम् गच्छामी, गांटी, कर्माधीन, चोरुगुरु च़ंदालॊ शिष्य. * मायकल् मॅक्सिम् डि'सूज़ा (मिकम्याक्स) - पाटीं पळेनाका, चिंतनान-सब्दान-करनेन. * ल्यान्सी पिंटो नायक - आयरीक सोयरीक, सागोर. ==आनीकि लेख== * [[कोंकणी लोक]] * [[भारोताचे भास]] * [[भारोतचे राष्ट्रि भास]] * [[भारोतच्यो भास उलोइतोल्याम्चि सोंख्या]] ==References== <references /> ==भाइले विब्साइट== *[https://web.archive.org/web/20140328022341/http://www.ourkarnataka.com/learn_konkani/learn_konkani_main.htm Learn GSB Konkani online] *[https://web.archive.org/web/20060618141228/http://www.mangalorean.com/konkani/archive.php?ltype=Lesson Learn Mangalorean Konkani online] *[http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=1575 Ethnologue report for Konkani] *[http://www.kamat.com/kalranga/konkani/konkani.htm The Origins of the Konkani Language] *[http://www.india-seminar.com/2004/543/543%20madhavi%20sardesai.htm 543 Madhavi Sardesai, Mother tongue blues] Mother Tongue blues by Madhavi Sardesai *[http://www.kamat.com/kalranga/konkani/prominent_konkanis.htm List of Prominent Konkanis] {{Indo-Iranian languages}} [[वर्ग:भास]] [[वर्ग:Indo-Aryan languages]] [[वर्ग:Boreantlim borim panam]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:संवसारांतल्यो भासो/sonsarantleo bhaso]] howpbv72rsehzltgs4rzylagnjmwga7 0 1177 217160 216840 2026-08-04T23:46:22Z InternetArchiveBot 7422 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 217160 wikitext text/x-wiki {{lipi|कोंकणी भास|Konknni bhas|.|കൊംകണീ ഭാസ}} {{Infobox Language |name=Konkani |nativename=कोंकणी, Konknni, ಕೊಂಕಣಿ, കൊംകണീ, ''{{IAST|koṃkaṇī}}' |states=[[ಭಾರೋತ್]] |region=[[ಕೊಂಕಣ]] |speakers= 76 ಲಾಖ(ಹಿಸಬೇನ) |familycolor=ಭಾರತಿ-ಯುರೋಪಿ |fam2=[[ಭಾರತಿ-ಇರಾನಿ ಭಾಸ್|ಭಾರತಿ-ಇರಾನಿ]] |fam3=[[ಭಾರತಿ-ಆರ್ಯ ಭಾಸ್|ಭಾರತಿ-ಆರ್ಯ]] |fam4=[[ಪಶ್ಚಿಮಿ ಆನೀ ದಕ್ಷಿಣ್-ಪಶ್ಚಿಮಿ group|Southern zone]] |script=[[ದೇವನಗರಿ]] (official), [[ರೋಮಿ ಲಿಪಿ]], [[ಕನ್ನಡ್ ಲಿಪಿ]], [[ಮಲಯಾಳಿ ಲಿಪಿ]] ಆನಿ [[ಅರ್ಬಿ ಲಿಪಿ]] |iso2=kok |lc1=kok|ld1=ಕೊಂಕ್ಣಿ (generic)|ll1=none |lc2=knn|ld2=ಕೊಂಕ್ಣಿ (specific)|ll2=none |lc3=gom|ld3=ಗೊಂಯ್ಕಾರ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ|notice=Indic}} '''ಕೊಂಕ್ಣಿ''' (ದೇವನಾಗರಿ : कोंकणी ; ಕನ್ನಡ : ಕೊಂಕಣಿ ; ಮಲಯಾಳಂ : കൊങ്കണി ; ರೋಮಿ : Konknni ; ಅರ್ಬಿ : کونکنی ; ''{{IAST|koṃkaṇī}}'') ''ಭಾರತಾಂತ್ಲಿ ಏಕ್ ಭಾಸ್,ತೆ ಭಾರತಿ-ಯುರೋಪಿ ಕುಟ್ಮಾಚೆ ಭಾಸ್ ಜಾವ್ನಾಸಾ .ಹೆ ಏಕ್ ಭಾರತಿ-ಆರ್ಯ ಮುಳಾಚೆ ಭಾಸ್ ಜಾವ್ನಾಸಾ ಆನಿ ಹ್ಯಾ ದ್ರಾವಿಡ್ ಭಾಶೆಂತ್ ಅನ್ಯ್ ಭಾಸಾನಿ ಥೊಡ್ಯೊ ಸಬ್ದ್ ವಾಪರ್ತಾತ್.'' ==ಪ್ರಾಂತ್ == ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಸ್ ಭಾರತಾಚ್ಯಾ ಪಶ್ಚಿಮ್ ಕೆನರಾಂತ್ ಕೊಂಕಣ್ ಪ್ರಾಂತಾಂತ್ ಸಬಾರ್ ರಾಜ್ಯಾಂನಿ ಉಲಯ್ತಾತ್.ಹೆ ಭಾಸ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಾಂತ್,ಗೊಯಾಂತ್, ಕೆನರಾಂತ್ ಆನಿ ಕೇರಳಾಂತ್ ಥೊಡ್ಯಾ ಜಾಗ್ಯಾಂನಿ ಆಸಾ . ಹರ್ಯೆಕ್ ಜಾಗ್ಯಾಂತ್ ವೆವೆಗ್ಳಿ ಬೊಲಿ, ಉಲಂವ್ಚಿ ರೀತ್ ,ಸುಡಾಳಾಯ್ ,ಅವಾಜ್ ಆನಿ ವ್ಯಾಕರಣ್ ಹಾಂತು ಮಸ್ತ್ ಫರಕ್ ಆಸಾ. ==ಜಣಾಸಂಖೊ == ಭಾರತ್ ಸರ್ಕಾರಾಚೆ ಸೆನ್ಸಸ್ ಡೆಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟಾಚ್ಯಾ ೧೯೯೧ ವರ್ದಿ ಪ್ರಕಾರ್, ಭಾರತಾಂತ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಉಲಯ್ತಾಲೆ ಲೋಕಾಂಚಿ ಸಂಖ್ಯಾ ೧,೭೬೦,೬೦೭ ಆಸಾ . ಭಾರತಾಚ್ಯಾ ಜಣಾಸಂಖ್ಯಾಂತ್ ೦.೨೧% ಕೊಂಕ್ಣಿ ಲೋಕ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಸ್ ಉಲಯ್ತಾ <ref>{{Cite web |url=http://www.censusindia.net/results/eci11_page4.html |title=Archive copy |access-date=2007-04-13 |archive-date=2006-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060712040620/http://www.censusindia.net/results/eci11_page4.html |url-status=dead }}</ref>. ಭಾರತ್ ಸಂವಿಧಾನಾಂತ್ ಉಲಯ್ತಲ್ಯಾ ಭಾಶೆಚ್ಯಾ ಪಟ್ಟಿಂತ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ೧೫ವ್ಯಾ ಸ್ಥಾನಾರ್ ಆಸಾ. ಭಾರತಾಚ್ಯಾ ಭಾಯ್ರ್ ವಸ್ತಿ ಕರ್ತಾಲೆ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಲೋಕಾಂಚಿ ಸಂಖ್ಯಾ ಮಸ್ತ್ ಆಸಾ. ಏತ್ನೊಲೊಗಾಚ್ಯಾ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಪ್ರಕಾರ್ ವಿಶ್ವ್ ಭರ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಉಲಯ್ತಾಲ್ಯಾಂಚಿ ಸಂಖ್ಯಾ ೭೬ ಲಾಖ್ ಆಸಾ <ref name="ethnologue.com">http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=knn</ref> <ref name="ReferenceA">http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=92010</ref> . ==ಜಲ್ಮ್ == ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಶೆಚ್ಯಾ ಜಲ್ಮಾವಿಶಿ ವೆವೆಗ್ಳೆ ಚಿಂತಾಪ್ ಆಸಾತ್. ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಸ್ ಕೊಂಕಣ್ ಪ್ರಾಂತಾಂತ್ ಜಲ್ಮಲಿ (ಏಕಾ ವೇಳಾರ್ ಕೊಂಕಣ್ ಮ್ಹುಳ್ಯಾರ್ ಭಾರತಾಚ್ಯಾ ಪಶ್ಚಿಮ್ ಕೆನರಾ,ಗುಜರಾತಾಕ್ ಸೊಡ್ನ್) ಆನಿ ಥಂಯ್ಸರ್ ತೆ ವಾಡ್ಲೆ . ಪುಣ್ ತಾಚೆ ಇತಿಹಾಸಾಚೆ ಮೂಲ್ ಗೋವಾದಿಂತ್ (ಆತಾಂಚ್ಯಾ ಗೊಯಾಂತ್) ಆಸಾ.ದೆಕುನ್ ತಾಚೆ ನಾಂವ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಪಡ್ಲೆ. ಏಕ್ ಮಾನ್ಯಾತ್ ಪರ್ಮಾಣೆ ಅರ್ಯಂಚೊ ಏಕ್ ಘುಟ್ , ಉತ್ತರ್ ಭಾರತಾಂತ್ ಸರಸ್ವತಿ ನೊಡ್ಯೆಚ್ಯಾ ಸುಖ್ಲ್ಯಾ ಉಪರಾಂತ್(೬೦೦ ವರ್ಸಾ ಪಯ್ಲೆ) ಥಂಯ್ ಥಾವ್ನ್ ಕೊಂಕಣ್ ಪ್ರದೇಶಾಂತ್ ಪಾವ್ತಾಲೊ <ref name="indiacatholic.com">http://www.indiacatholic.com/goaandmangolorean.htm</ref>. ಹೆ ಆರ್ಯ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಲೊಕಾ ಸಂಗಿಂ ಸೌರಸೇನಿ ಪ್ರಾಕ್ರಿತ್ ಭಾಸ್ ಹಾಡ್ಲೆ ಜೆ ಥೊಡ್ಯಾ ವೆಳಾಂತ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಶೆಂತ್ ರೂಪಾಂತರ್ ಜಾಲಿ <ref>http://www.kamat.com/kalranga/konkani/konkani.htm Origins of the Konkani Language - Krishnanand Kamat</ref>. ದುಸ್ರ್ಯಾ ಮನ್ಯಾನ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ , "ಕೊಂಕ್ಣ" ನಾಂವಾಚ್ಯಾ ಏಕಾ ಆದಿವಾಸಿ ಭಾಶೆಚ್ಯಾ ಸಂಸ್ಕ್ರತಾಂತ್ ರೂಪಾಂತರ್ ಜಾಲ್ಲೆಲೆ ಭಾಸ್ .ಕೊಂಕ್ಣ ಆದಿವಾಸಿ ( ಜಾಂಕಾ ಕೋಕ್ಣ , ಕುಕ್ಣವೊ ಕುಕ್ಣ ನಾಂವಾನಿ ಆಪಯ್ತಾತ್) ಆತಾ ಉತ್ತರ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಾಂತ್ ಆನಿ ದಕ್ಷಿಣ್ ಗುಜ್ರಾತಾಂತ್ ವಸ್ತಿ ಕರ್ತಾತ್ , ಪುಣ್ ನಾಂವಾ ಪರ್ಮಾಣೆ ಪಳಾಯ್ಲ್ಯಾರ್ , ಕೋಂಕಣ್ ಪ್ರಾಂತಾಂತ್ ವಸ್ತಿ ಕರ್ತಾಲೆ . ಪುರ್ನ್ ವರ್ಸಾಂತ್ಲೆ ಆರ್ಯ ಹಾಂಗಾ ಯೆವ್ನ್ , ತಾಂಚೆ ಭಾಸ್ ಶಿಕ್ಲೆ ಆನಿ ತಾಂತು ಸಂಸ್ಕೃತ್/ಪ್ರಕೃತ್ ಭಾಶೆಚ್ಯೊ ಸಬ್ದ್ ಮೆಳಾಯ್ಲ್ಯಾಂತ್. ಹ್ಯಾ ಪರ್ಮಾಣೆ , ಕೊಂಕ್ಣಿ ಜಲ್ಮಲಿ.<ref>https://web.archive.org/web/20080602014004/http://www.colaco.net/1/nanduKonkaniRoots.htm Tracing the Roots of the Konkani Language - Dr. Nandkumar Kamat</ref> ==ಇತಿಹಾಸ್ == ===ಪಯ್ಲೆ === ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಶೆಚಿ ಪ್ರಗತಿ ಗೊಯಾಂತ್ ಜಾಲಿ. ಪುರ್ವಿಲ್ಯಾ ಕಾಳಾರ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಬರೊಂಕ್ ಬ್ರಹ್ಮಿ ಲಿಪಿ ವಾಪರ್ತಾಲೆ, ಪೂಣ್ ತೆ ಥೊಡ್ಯಾ ವೇಳಾ ಉಪ್ರಾಂತ್ ಬಂದ್ ಜಾಲೆ ಆನಿ ತಾಚ್ಯಾ ಉಪ್ರಾಂತ್ ದೇವನಗರಿ ಲಿಪಿ ವಾಪರುಂಕ್ ಲಾಗ್ಲೆ . ಕೊಂಕ್ಣಿ ಘರಾಂತ್ ಆನಿ ಧಾರ್ಮಿಕ್ ಕಾರ್ಯಾಂತ್ ಲೋಕ್ ವಾಪರ್ತಾಲೆ. ===ದುಸ್ರಿ ಜಾತ್ === ದುಸ್ರೆ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಜಾತಿ ಜಲ್ಮಲ್ಲೆ ಆನಿ ತಾಂಣಿ ಅಪ್ಲೆಚ್ ಉಲಂವ್ಚಿ ರೀತ್ ಹಾಡ್ಲೆ. ರತ್ನಗಿರಿ ಆನಿ ಭಟ್ಕಳಾಚೆ ಮಾಪ್ಲಿ ಜಾತಿ ಅರ್ಬಿ ನಾವಿಕ್ ಆನಿ ಸ್ಥಾನಿ ಲೋಕಾಂ ಮಧೆಂ ಕಾಜಾರ್ ಆನಿ ಹಿಂದ್ವಾಂಚ್ಯಾ ಧರ್ಮಾಂತರ್ ಜಾವ್ನ್ ಆಯ್ಲೆ<ref>{{Cite web |url=http://kokaniz.com/history.html |title=Archive copy |access-date=2007-04-13 |archive-date=2012-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120207030416/http://www.kokaniz.com/history.html |url-status=dead }}</ref>. ಅನ್ಯೇಕ್ ಭಾಯ್ಲಿ ಜಾತ್ ಆಸಾ ಸಿದ್ದಿ. ಹೆ ಸಿದ್ದಿ ಈಥೋಪಿಯ ಥಾವ್ನ್ ಆಯ್ಲೆ ನಾವಿಕ್-ವೀರ್ ಆಸ್ಲೆ. <ref>{{Cite web |title=A Pictorial Essay on an African Indian Community in the Southwestern India |url=http://www.kamat.com/kalranga/people/siddi.htm |access-date=2026-01-28 |website=www.kamat.com| language=en}}</ref>. ===ಥಳಾಂತರ್ ಆನಿ ವಾಂಟೆ === ಪುರ್ತುಗೇಜ್ ಆಯ್ಲೆ ಉಪ್ರಾಂತ್ ಕೊಂಕ್ಣಿಂತ್ ಮುಸ್ತ್ ಬದ್ಲಾವಣ್ ಜಾಲೆ. ಕೊಂಕ್ಣೆ ಕ್ರಿಸ್ತಾಂವ್ ಧರ್ಮ್ ಪರಿವರ್ತನ್ ಜಾಲೆ ಆನಿ ಪುರ್ತುಗೇಜಾಂಚೆ ಧರ್ಮ್-ನೀತಿಚ್ಯಾ ಕಾರಣ್ ಮುಸ್ತ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಹಿಂದು ಶೆಜಾರ್ಚ್ಯಾ ಪ್ರಾಂತಾಂತ್ ಧಾವ್ಲೆ.ಹಿಂದು ಆನಿ ಕ್ರಿಸ್ತಾಂವ್ ಲೋಕಾಂಮಧೆ ಅಂತರ್ ವಾಡ್ಲೆ ಆನಿ ಥೊಡ್ಯಾ ವೆಳಾರ್ ತಾಂಚೆ ಉಲಂವ್ಚಿ ರೀತ್ ಸಯ್ತ್ ಬದ್ಲಲಿ. ಆದ್ಲ್ಯಾ ೫೦೦ ವರ್ಸಾ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಸ್ ಕೆನರಾ (ಅತಾ ಕರ್ನಾಟಕ), ಕೊಕಣ್-ಪಟ್ಟಣ್ (ಅತಾ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ) ಆನಿ ಕೇರಳಾಂತ್ ಪಾವ್ಲೆ , ಮೂಳ್ ಕಾರಣ್ ಕೊಂಕ್ಣ್ಯಾಂಚೆ ಥಳಾಂತರ್ . ತಾಚ್ಯಾ ಪಯ್ಲೆ ಸಯ್ತ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಲೋಕ್ ಶೆಜಾರ್ಚ್ಯಾ ಪ್ರಾಂತಾಂತ್ ರಾವ್ತಾಲೆ , ಪೂಣ್ , ಥಳಾಂತರಾಚೆ ಮೂಳ್ ಕಾರಣ್ ಗೊಯಾಂತ್ ಪುರ್ತುಗೇಜ್ ರಾಜ್ ಆಸ್ಲೊ. ಗೊಯಾಂ ಶಹರ್ ಪಯ್ಲೆಂ ಹಿಂದ್ವಾಂಚೆ ಅಧೀನ್ ಆಸ್ಲೆಂ, ಉಪ್ರಾಂತ್ ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವಾಂಚೆಂ ವಸಹತ್ ಜಾಂವ್ಕ್ ಪಾವ್ಲೆಂ. ಪುರ್ತುಗೇಜ್ ರಾಜ್ ಸ್ಥಾಪನ್ ಜಾಲ್ಯಾ ಉಪ್ರಾಂತ್ ಪಯ್ಲ್ಯಾ ಪಾವ್ಟಿಂ, ೧೫೬೦-೭೦ವೆರ್ ತಾಣಿಂ [[ಇನ್ಕ್ವಿಝಿಸಾಂವ್]](Inquisition) ಕೆಲೆಂ. ದುಸ್ರೇಂ ಪಾವ್ಟಿಂ ೧೫೭೧ವ್ಯಾ ವರ್ಸಾ ಪುರ್ತುಗೇಜ್ ಆನಿ [[ಬೀಜಾಪುರ|ಬೀಜಾಪುರಚ್ಯಾ]] ಸುಲ್ತಾನಾ ಮಧೆಂ ಲಡಾಯ್ ಜಾತಾನಾ ಆನಿ ತಿಸ್ರೆಂ ಪಾವ್ಟಿಂ ೧೬೮೩-೧೭೪೦ವ್ಯಾ ವರ್ಸಾ ಪುರ್ತುಗೇಜ್ ಆನಿ [[ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಾ|ಮರಾಠ್ಯಾಂ]] ಮಧೆಂ ಲಡಾಯ್ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾ ವೆಳಾರ್ ಹೆಂ ಘಡ್ಲೆಂ. ಪಯ್ಲೆಂ ಪಾವ್ಟಿಂ ಮೊಸ್ತ್ ಹಿಂದ್ವಾಂನಿ ಗೋಂಯಾಂ ಸೊಡ್ಲೆಂ. ದುಸ್ರ್ಯಾ ಆನೀ ತಿಸ್ರೇ ಪಾವ್ಟಿಂ ಚಡ್ ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವ್ಚೆ ಆಸ್ಲೆ. <ref name="indiacatholic.com"/>. ಹೇಮ ಪೋಳುನ ಗೇಲ್ಲ್ಯೋ ಝಾತೀ ಏಕ-ಮೇಕಾ ಥಾಂಉನ ವೇಗ್ಳೇ ರಾವತೇಲೇ ಆನೀ ತಾಂಚ್ಯಾ ಮೋಧೇಂ ಸೋಡ interaction ನಾತಲೇಂ. ಹ್ಯಾ ಝಾತಿಂಕ ನೋವ್ಯಾ ಪ್ರಾಂತಾಂತ , ಥೋಂಇಚ್ಯಾ ಸ್ಥಾನೀ ಲೋಕಾಂಕೋಡೇ ತಾಂಚ್ಯಾ ಮಾಂಇಭಾಷೇಂತ ಉಲೋಇಜೇ ಪೋಡ್ತೋಲೇ, ದೇಕುನ ತಾಂಚ್ಯಾ ಉಲೋಊಂಚ್ಯಾ ರೀತಿಂತ,script ಆನೀ ಸೋಬ್ದಾಂತ ಸ್ಥಾನಿ ಭಾಷೇಂಚೋ ಮೋಸ್ತ ಪ್ರೋಭಾವ ಪೋಡತಾ. ===[[ಇಂದಿಯಾ ಪುರ್ತಗೇಸಾ|ಪುರ್ತುಗೇಝ ಗೋಂಯಾಂತ]] ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಸ=== ಪುರ್ತುಗೇಝ ಶಾಸನಾನ ೧೬೮೪ಇಸ್ವಿಂತ ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಷೇಕ ban ಕೇಲೇಂ. ತಾಂಚೇ ಇಚ್ಛಾ ಆಸಲೀ ಕಿ ಓಶೇ ಕೋರ್ಣ ಹಿಂದ್ವಾಂಚ್ಯಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಾಂತ ಕಮೀ ಝಾತೇಲಿ. ನೋವೇ ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವಾಂಕ ತಾಂಚ್ಯಾ ಸೋಂಸ್ಕ್ರ್ತಿ ಥಾಂಉನ ಪೋಇಸ ಕೋರುಂಕ ತಾಂನೀ ಓಶೇಂ ಕೇಲೇಂ. ಪುರ್ತುಗೇಝ ಭಾಷೇಕ ಓಪ್ಚರಿಕ ಭಾಸ ಕೇಲೇಂ. ತ್ಯಾ ಉಪ್ರಾಂತ ಗೋಂಯಚ್ಯಾ ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವಾಂಚ್ಯಾ ಕೋಂಕಣಿಂತ ಪುರ್ತುಗೇಝ ಭಾಸೇಚೋ ಪ್ರೋಭವ ಪೋದುಂಕ ಲಾಗಲೋ. ತ್ಯಾಚ ಕಲಾರ ಗೋಂಯಚ್ಯಾ ಹಿಂದ್ವಾಂನೀ ಮೋರಾಠಿ ವಾಪೋರುಂಕ ಸುರು ಕೇಲೇಂ, ವಿಶೇಶಕೋರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಾಂ ಖಾತಿರ. ತೇ ಅಸುನ ಪುರ್ವಿ ಕಾಳಾರ ಮೋರಾಠೀ ಆನೀ ಕೋಂಕ್ಣಾಂಚ್ಯಾ interaction ಧೋರ್ಮಾನ, ಆತ್ತಾಂ ಮೋರಾಠಿ ಗೋಂಯಚ್ಯಾ ಹಿಂದ್ವಾಂಚಿ ಏಕ್ವೋತ್ತ ಭಾಸ ಝಾಲಿ. ಗ್ರೇಸ್ತ ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವ ಕೋಂಕಣೀ ವಾಪೋರ್ತೇಲೇ ತರ ಗೋರಿಬ ಆನೀ ಖಾಲ್ತ್ಯಾ ಝಾತಿಚ್ಯಾ ಲೋಕಾಂಕೋಡೇ ಉಲೌಂಕಚ್ಚ, ಆನೀ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಾಂತ ಪುರ್ತುಗೇಜ ಉಲೋಇತೋಲೇ <ref name="india-seminar.com">{{Cite journal |last=MADHAVI SARDESAI |title=Mother tongue blues |url=https://www.india-seminar.com/2004/543/543%20madhavi%20sardesai.htm |journal=Seminar |publication-date=November 2004 |issue=543| language=en}}</ref>. Compared to this, ಗೋಂಯಚ್ಯಾ ಭಾಇರ ವೋಸಲೇಲೇ ಕೋಂಕಣಿ ಝಾತಿನ ಕೋಂಕಣಿ ಭಾಶೇಕ ಜಿವೋಂತ ದೋವೋರಲೇಂ, ಝರಿಹಿ ತ್ಯಾಚ್ಯಾ ಕಾರೋಣಾಂತ ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಷೇಂತ ಮೋಸ್ತ ಬೋದೋಲ ಝಾಲೇಂ.ಮ್ಹಾರಾಷ್ಟ್ರಾಂತ ದೇವನಗರಿ ಲಿಪಿಚೋ ವಪೋರ ಕೋರ್ನ್ಯಾತ ಆಇಲೋ ಆನೀ ಕೋರ್ಣಾಟೋಕಾಂತ ವೋಸ್ತೇಲೇ ಕೋಂಕಣೀ ಲೋಕಾನ ಕೋನ್ನೋಡ ಲಿಪಿಂತ ಬೋರೋಉಂಕ ಸುರು ಕೇಲೇಂ. ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವ ಮಿಸೋನಾರ್ಯಾಂಕ ಮಾಂಇಭಾಶೇಂತ ಪ್ರೋಚಾರ ಕೋರ್ನ್ಯಾಚಿ ಗೋರ್ಝ ಕೋಳಲೀ ಆನೀ ತಾಂನೀ ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವ ಲೇಖ ಕೋಂಕಣೀಂತ ಆನೀ ಮೋರಾಠಿಂತ ಥರ್ಜುಮಓ ಕೇಲೇಂ. ತಾಂಚ್ಯಾಂತ ಸ್ರೇಷ್ಟ ಫಾದರ ಥೋಮಾಸ ಸ್ತೀಫನ್ಸ ಆಸಲೋ. ===ಕೋಂಕಣೀ ಪುನರ್ಜೀವಾನ=== ಪುರ್ತುಗೇಝ ಭಾಶೇಚೇ ಓಪ್ಚರಿಕ ಭಾಸ ಝಾಉನ, ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವಾಂ ಮೋಧೇಂ ಪುರ್ತುಗೇಝ ಭಾಶೇಚೋ ವೋಡ್ಡ ಪ್ರೋಭಾವ,ಹಿಂದ್ವಾಂ ಮೋಧೇಂ ಮೋರಾಠೀ ಭಾಸೇಚೋ ಪ್ರೋಥೋಮ ಸ್ಥೋಲ ಆನೀ ಹಿಂದ್ವಾ-ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವಾ ಮೋಧೇಂ ಓಂತೋರ ಆಸುನ ಕೋಂಕಣಿ ಭಾಸೇಚೀ ಹಾಲತ ಬೇಕಾರ ಝಾಲೇಲಿ.ಹೇಂ ಪೋಳೋವ್ನ ವಾಮಣ ರಘುನಾಥ ವಾರ್ಡೇ ವಾಳೌಲಿಕೋರ, ಹಾಂನೀ ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಸೇಕ ಪುಣೋರ್ಜೀವಿತ ಕೋರ್ನ್ಯಾಚೇ ಥೋರೋಇಲೇಂ. ತಾಂನ್ನೀ ಸೋರ್ವ ಕೋಂಕಣ್ಯಾಂಕ , ತೇ ಹಿಂದು ಅಸು , ಗೀ ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವ ಅಸು, ಕೋಣ್ತ್ಯಾಹಿ ಝಾತ-ಧೋರ್ಮಾಚೇ ಅಸು, ತಾಂಕಾ ಏಕವೋಟ ಕೋರೋಉಂಕ ಪ್ರೋಯೋತ್ನ ಕೇಲೇ. ತಾಂಚ್ಯಾ ಮೋತ್ಯೇಂತ ಹೇಂ ಪುರ್ತುಗೇಜ ಸಾಶನಾ ವಿರುದ್ಧ ಮಾತ್ರ ಕಾರ್ಯ ನ್ಹೋಂಈ, ಪೋಣ ತಚ್ಯಾ ವೋಟ್ಟುಕ , ಕೋಂಕಣ್ಯಾಂಮೋಧೇಂ ಮೋರಾಠಿ ಭಾಸೇಚೋ pre-eminence ವಿರುದ್ಧ ಕರ್ಯ ಆಸ್ಲೇ.ಏಕ್ಟೋ ಕಾಮ ಕೋರುನ ತಣೇಂ ಕೋಂಕಣೀಂತ ಮೋಸ್ತ ಲೇಖ ಬೋರೋಇಲ್ಯೋ. He is regarded as the pioneer of modern Konkani literature ಆನೀ ತಾಕ [[ಶೇಣೋಇ ಗೋಂಯಬಾಬ]] ಮ್ಹೋಣ ಉಗ್ಡಾಸ ಕರತಾತ <ref>http://www.goanews.com/shenoi.htm</ref>. ===ಸ್ವೋತೋಂತ್ರಾ ಉಪರಾಂತ=== ಭಾರೋತ ಸ್ವೋತೋಂತ್ರ ಝಾವ್ನ ಆನೀ ೧೯೬೧ ಇಸ್ವಿಂತ ಗೋಂಯವೋಇರ ಪುಣೋರ ಕೋಬ್ಜ಼ೋ ಝಾಉನ, ಗೋಂಯಾಕ ಭಾರೋತ ಗೋಣರಜ್ಯಾಂತ Union Territory ಮ್ಹೋಣ ಝೋಡಲೇಂ ಗೇಲೇಂ ತ್ಯಾಚ ವೇಲಾರ ಭಾರೋತಚೇ ಸೋರ್ವ ಪ್ರಾಂತಾಂಕ ಭಾಷೇಚ್ಯಾ ನೋದರೇನ reorganize ಕೋರಣ್ಯಾತ ಆಇಲೇಂ.ಮ್ಹಾರಾಷ್ಟ್ರಾ ಆನೀ ಗೋಂಯಾಂತಲ್ಯಾ ಮೋರಾಠಿ ಲೋಕಾಂನ ಮಾಗ್ಣಿ ಕೇಲಿ ಕಿ ಗೋಂಯಾಂಕ ಮ್ಹಾರಾಷ್ತ್ರಾಂತ ಝೋಡಲೇಂ ಝಾಇಜೇ. ತ್ಯಾ ದೇಕುನ ಗೋಂಯಾಂತ ಮೋಸ್ತ debate ಝಾಲೇಂ ಕೋಂಕ್ಣೀ ಆನೀ ಮೋರಾಠಿಚ್ಯ ಸೋಂಬೋಧಾ ವಿಶಯ, ಜ್ರ ತೇಂ ಏಕ ವೇಗ್ಳೇಂ ಭಾಸ ,ಜರ ತೇಂ ಮೋರಾಠಿ ಉಲೋಉಂಚೇ ಏಕ ರೀರ(see Konkani - Marathi Controversy). ಗೋಂಯಾಂತ ೧೯೬೭ ವೋರ್ಸಾ plebiscite ದೋವೋರಲೇಂ ಜಚ್ಯಾ ಮೋತೇಂತ ಗೋಂಯಾಕ ವೇಗ್ಲೇ ಪ್ರಾಂತ ದೋವೋರಲೇಂ <ref>http://www.goanews.com/opinion.htm</ref>. ತರಿಹೀ ಇಂಗಲಿಸ,ಹಿಂದಿ ಆನೀ ಮೋರೋಠಿ ವಪೋರ್ಲೇ ಗೇಲೇ ಆನೀ ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಷೇಕ ಕಾಯಂ ಮ್ಹೋತ್ವ ನತಲೋ<ref name="goacom.org">{{Cite web |url=http://www.goacom.org/news/getStory.php?ID=2049 |title=Archive copy |access-date=2007-04-13 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927035440/http://www.goacom.org/news/getStory.php?ID=2049 |url-status=dead }}</ref> . ===ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ ಭಾಶೆಚೊ ದೊರ್ಜೊ === ಥೊಡ್ಯಾ ಮರಾಠಿ ಲೊಕಾಂನಿ ಹೆ ಸಾಂಗ್ಲೆ ಕಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಏಕ್ ವೆಗ್ಳಿ ಭಾಸ್ ನ್ಹಯ್ , ಪೂಣ್ ಮರಾಠಿಚೆ ಏಕ್ ಬೊಲಿ. ತ್ಯಾ ಕಾರಣಾನ್ ಹಿ ಜಡಾಯ್ ಸಾಹಿತ್ಯ್ ಅಕಾಡೆಮಿಕಾಚ್ಯಾ ಮುಕಾರ್ ದವರ್ಲೆ. ತ್ಯಾ ವೆಳಾರ್ ಅಕಾಡೆಮಿಕಾಚೊ ಅಧ್ಯಕ್ಷ್ ಜಾವ್ನ್ ಆಸ್ಲೊ : ಸುನಿತ್ ಕುಮಾರ್ ಚಟ್ಟರ್ಜಿ, ತಾಣೆಂ ಏಕ್ ಭಾಸ್- ವಿಶೇಷ್ ಸಂಸ್ಕಾರಾಚೆ ಏಕ್ ಸಭಾ ಭಾಸಾಯ್ಲಿ. ೨೬ ಫೆಬ್ರೆರ್ ೧೯೭೫ ಅಂತ್ ಆಪ್ಲೊ ನಿರ್ಣಯ್ ಸಾಂಗ್ಲೆ :ಕೊಂಕ್ಣಿ ಏಕ್ ವೆಗ್ಳೆ ಆನಿ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ್ ಭಾಸ್ ಜಾವ್ನಾಸಾ <ref>{{Cite web |url=http://www.konkaniworld.com/heritage/index.asp?id=246 |title=Archive copy |access-date=2007-04-13 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928034935/http://www.konkaniworld.com/heritage/index.asp?id=246 |url-status=dead }}</ref>. ===ಓಪ್ಚರಿಕ ಭಾಸೇಚೋ ದೋರ್ಜೋ=== ಹೇಂ ಸೋಗಳೇಂ ಝಾಉನ, ಗೋಂಯಾಂತ ಕಾಯ್ಯೇಂ ಬೋದ್ಲುನಾ. ಕೋಂಕಣೀ ಪ್ರೇಮೀ ಥೋಕಲೇ ಆನೀ ೧೯೮೬ ವೋರ್ಸಾ, ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಷೇಕ ಓಪ್ಚಾರಿಕ ಭಾಸ ಕೋರ್ಚ್ಯಾ ಮಾಗ್ಣೇರ ಆಂದೋಲೋನ ಸುರು ಕೇಲೇಂ. ಥೋಡ್ಯಾ ಝಾಗ್ಯಾಂತ ಲೋಡಾಇ ಝಾಲೀ , ಆನೀ ಪುಲಿಸಾಂಚ್ಯಾ ಗುಳ್ಯಾಂನ ಸೋವ ಪ್ರೋದೋರ್ಶೋನಕಾರಿ ಮೇಲೇ. ಆಖೇರ, ”’೪ ಫೇರ್ವರಿ ೧೯೮೭”’ ಆರ, ಗೋಂಯಾಂ ವಿಧಾನ ಸಭೇನ(Goa Legislative Assembly) ಓಪ್ಚರಿಕ ಭಾಸ ಕಾಯ್ದೋ ಕಾಡಲೇಂ ಜ್ಯಾ ಉಪರಾಂತ ಕೋಂಕಣೀ ಗೋಂಯಾಂಚೀ ಓಪ್ಚರಿಕ ಭಾಸ ಝಾಲಿ <ref name="goacom.org"/>. ವೋರ್ಸ ೧೯೯೨ ಇಸ್ವಿಂತ ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಸ ಭಾರೋತ ಸೋಂವಿಧಾನಚ್ಯಾ ೮ವ್ಯಾ ಭಾಗಾಂತ ಆಡಲೇಂ ಗೇಲೇಂ ಆನೀ ತಾಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರಭಾಸ ಚೋ ದೋರ್ಜೋ ಮೇಳ್ಲೋ. ==ಲಿಪಿ== ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಸ್ ಮುಸ್ತ್ ಲಿಪಿಂತ್ ಬರಯ್ತಾತ್. ಪುರ್ವಿಲ್ಯಾ ಕಾಳಾರ್ ಬ್ರಹ್ಮಿ ಲಿಪಿ ವಾಪರ್ತಾಲೆ ಪೂಣ್ ತೆ ಬಂದ್ ಜಾಲೆ. ದೇವನಾಗರಿ ಗೊಯಾಂತ್ ವಾಪಾರ್ಚಿ ಲಿಪಿ ಆಸಾ. ಪೂಣ್ ರೊಮಿ ಲಿಪಿ ಗೊಯಾಂತ್ ಲೋಕಾಮೊಗಾಳ್ ಆಸಾ. ಕರ್ನಾಟಕಾಂತ್ಲ್ಯಾ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಲೋಕ್ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ವಾಪರ್ತಾತ್. ಕೇರಳಚ್ಯಾ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಲೋಕ್ ಮಲಯಾಳಂ ಲಿಪಿಂತ್ ಬರಯ್ತಾತ್. ಕೊಂಕಣ್-ಪಟ್ಟ್ಯಾಂತ್ ಆನಿ ಭಟ್ಕಳಾಂತ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಮಾಪ್ಲಿ ಅರ್ಬಿ ಲಿಪಿಂತ್ ಬರಯ್ತಾತ್ <ref name="india-seminar.com"/>. ==ಬೋಲಿ(Dialects)== ಕೋಂಕಣೀ ಓಲೋಈತೋಲ್ಯಾಂಚೀ ಲೋಕಸೋಂಖ್ಯಾ ಲ್ಹಾನ್ನ ಆಸಲ್ಯಾರಿ ತಾಚೇಂ ಮೋಸ್ತ [[ಬೋಲಿ]](dialects) ಆಸಾತ. ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಸೇಚಿ ಬೋಲಿ ಪ್ರಾಂತ ,ಧೋರ್ಮ, ಝಾತ, ಆನೀ ಸ್ಥಾನಿ ಭಾಷೇಚೋ ಪ್ರೋಭಾವ ಹ್ಯಾ ಪ್ರೋಮಾಣೇ ವೇಗ್ಳೇಂ ಕೋರ್ಣ್ಯಾತ ಯೇತಾ <ref>http://www.india-seminar.com/2004/543/543%20madhavi%{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 20sardesai.htm</ref> ವೇಗ-ವೇಗ್ಳ್ಯಾ ವಿಶೇಶ್ಗಾರಾಂನೀ ಹ್ಯಾ ಬೋಲೀ ವೇಗ್ಲ್ಯಾ ಪ್ರೋಮಣೇ classify ಕೇಲಾಂ. ===ಏನ.ಜೀ. ಕಾಲೇಲಕೋರಚೇಂ Classification=== ಇತಿಹಾಸ ಆನೀ ಸೋಸ್ಕ್ರುತಿಕ ಸೋಂಬೋಂಧಾಂಚ್ಯಾ ಲೇಕಾರ ಏನ.ಜೀ. ಕಾಲೇಲಕೋರಾನ ಸೋರ್ವ ಬೋಲಿಕ ತೀನ ಮುಖ groupಆಂತ classify ಕೇಲಾಂ <ref name="india-seminar.com"/>. * '''ಉತ್ತರಿ ಕೋಂಕಣೀ”’ :ಜೀ ಬೋಲಿ ಮ್ಹಾರಾಷ್ಟ್ರಾಚ್ಯಾ [[ರತ್ನಾಗಿರಿ]] ಜಿಲ್ಲ್ಯಾಂತ ಉಲೋಇಲಿ ಜಾತಾ ಆನೀ ಮೋರಾಠಿ ಭಾಶೇ ವೋಟ್ಟುಕ ಮೋಸ್ತ ಸೋಂಬೋಂಧ ಆಸಾತ. * ”’ಮೋಧ್ಲೇಂ ಕೋಂಕಣೀ”’ : ಜೀ ಬೋಲಿ ಗೋಂಯಾಂತ ಉಲೋಇಲೀ ಜಾತಾ ಆನೀ ಝೋಇಂ ಕೋಂಕಣೀ ಆನೀ ಪುರ್ತುಗೇಝ ಭಾಷೇಂ ಮೋಧೇಂ ಮೋಸ್ತ ಸೋಂಬೋಂಧ ಆಸಾ. * ”’ದೋಕ್ಷಿನಿ ಕೋಂಕಣೀ”’: ಜೀ ಬೋಲಿ ಕೋರ್ಣಾಟೋಕಚ್ಯ ಕೈನರಾ ಪ್ರಂತಾಂತ ಉಲೋಇಲಿ ಝಾತಾ ಆನೀ [[ಕೋನ್ನೋಡ]] ಆನೀ [[ತುಳು]] ಭಾಷೇ ಲಾಗಿಂ ಗೇಲಾಂ. ===ಏಥ್ನೋಲೋಗ(ಆಯ.ಏಸ.ಓ) Classification=== [[ಆಯ.ಏಸ.ಓ ೬೩೯-೩]] ಚ್ಯ ಪ್ರೋಮಾಣೇ ”’ಕೋಂಕಣೀ generic macrolanguage'''(ಆಯ.ಏಸ.ಓ ೬೩೯-೩:[[kok]]) ಚೇ ದೋನ ಮುಖ್ಯ ಭಾಸ ಆಸಾತ<ref>http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kok</ref>: *'''ಗೋಂಯಕಾರ ಕೋಂಕಣೀ(Goan Konkani)''' (ಆಯ.ಏಸ.ಓ ೬೩೯-೩: gom ) *'''ಕೋಂಕಣೀ (ಏಕಮಾತ್ರ ಭಾಸ)(indivuidula language)''' (ಆಯ.ಏಸ.ಓ ೬೩೯-೩: knn) [[ಏಥ್ನೋಲೋಗ]] ಥಾಉನ ಮೇಳ್ಲ್ಯಾ ಕೋಂಕಣೀಚಿ ಬೋಲಿಂಚಿ list ಓಶೇಂ ಆಸಾ: *”’ಕೋಂಕಣೀ (ಏಕಮಾತ್ರ ಭಾಸ) ಚೀ ಬೋಲೀ”’ (ಆಯ.ಏಸ.ಓ ೬೩೯-೩: knn):<ref name="ethnologue.com"/> **ಕೋಲಾಬಾಚೀ ಆಗರಿ ಬೋಲಿ **ಪೋರಭಿ( ಕಾಯಾಸ್ಥಿ, ದಮಾನಿ) **ಕೋಳಿ **ಕಿರಿಸ್ತಾವ **ಧಾನಗರಿ **ಭಂಡಾರಿ **ಠಾಕುರಿ(ಠಾಕರಿ,ಠಾಕ್ರಿ, ಠಾಕುಆ, ಠಾಕುರಾ) **ಕರ್ಹಾಡಿ **ಸಂಗಂಮೇಸ್ವರಿ (ಬಾಕೋಟಿ, ಬಂಕೋಟಿ) **ಘಾಟಿ (ಮಾಓಲಿ) **ಮಾಹಾರಿ (ಢೇಡ, ಹೋಲಿಯಾ, ಪರ್ವಾರಿ) *”’ಗೋಂಯಕಾರ ಕೋಂಕಣೀಚೇ ಬೋಲಿ”’ (ಆಯ.ಏಸ.ಓ ೬೩೯-೩: gom):<ref>http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=gom</ref> **ಸ್ತೇಂಡರ್ಡ ಕೋಂಕಣೀ (ಗೋಂಯಕಾರ) **ಬಾರ್ದೇಶ್ಕೋರಿ (ಗೋಮಾಂತಕಿ) **ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮೋಣ **ಕುಡಾಳಿ (ಮಾಲವಣಿ) **ದಲ್ದಿ (ನೋವೋಇಥ) **ಚಿತ್ಪಾವನಿ (ಕೋಕಣಾಸ್ಥ) **ಮೋಂಗಳುರಗಾರ (ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮೋಣ) ===ಸೋಂಬೋಂಧಿತ ಭಾಸ/ಬೋಲಿ=== ದುಸ್ರೇ ಭಾಸ/ಬೋಲಿ ಜೇ ಏಥ್ನೋಲೋಗ/ಆಯ.ಏಸ.ಓ ೬೩೯-೩ ಪ್ರೋಮಾಣೇ ಭಾಷೇಚ್ಯಾ ಕುಟ್ಮಾಂತ, ”’ಕೋಂಕಣೀ ಉಪ-ಕುಟ್ಮಾಂತ”’ ಜೋಡಲೇ ಜಾತಾತ, <ref name="ReferenceA"/> ಪೋಣ ಪುರ್ನ ತೋರ್ಯೇನ ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಷೇಚೇ ಬೋಲಿ ಮ್ಹೋಣ ಸಾಂಗುಕ ಝಾಇನಾ( ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಸೇಚ್ಯಿ ಭೋಇಣಿ ಮ್ಹುಣ ಸಾಂಗಿಏತ) *ಕಾಟಕರಿ(kfu) *ಕುಕ್ಣಾ(kex) *ಫುಡಾಗಿ(phd) *ಸಾಮವೇದಿ(smv) *ವಾರ್ಳಿ(vav) ==ಸಮಸ್ಯೊ == ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಸ ಮೋರಚ್ಯಾ ಲಾಗೀಂ ಆಇಲಿ ಆನೀ ತಾಚೇ ಮೋಸ್ತ ಕಾರಣಾ ಆಸಾತ. # ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಷೇಚ್ಯೇಂ ವೇಗ-ವೇಗಲ್ಯಾ ಬೋಲಿಂತ ವಿಖಂಡನ. # ಭಾರತಾಚೇಂ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ಅಸ್ತನತೀಕರಣ. # ಗೋಂಯಾಂತ ಪುರ್ತುಗೇಝ ಲೋಕಾಂಚೋ ಆನೀ ಭಾಷೇಚೋ ಪ್ರೋಭಾವ , ವಿಶೇಸ ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವಾವೋಇರ. # ಕೋಂಕಣೀ ಹಿಂದ್ವಾಂಚೇಂ ಮೋರಠೀ ಭಾಷೇವೋತ್ತು ಸೋಂಬೋಂಧ. # ಕೋಂಕಣೀ ಮ್ಹೋಪ್ಳ್ಯಾಂತ ಉರ್ದು ಭಾಷೇಚೇಂ ಪ್ರೋಬಾವ. # ವೇಗ್ಳ್ಯಾ ಧೋರ್ಮ ಆನೀ ಝಾತಿಂತ ಪರಸ್ಪರ ದುಸ್ಮಾನಕಾಯ; ಆನೀ ಕೋಂಕಣೀ ಸೋಂಸ್ಕ್ರುತಿಚೇಂ ಧೋರ್ಮಾಮುಕರ ದುಸ್ರೇಂ ಸ್ಥಾನ.ಕೋಂಕಣೀ ಮೋಕ ಸೋಡಾಸ್ತ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಝಾತಿಚ್ಯಾ ಲೋಕಾಂವೋಟ್ಟುಕ ಸೋಂಬೋಂಧ ದೋವೋರ್ತಾತ ಆನೀ ದುಸ್ರ್ಯಾ ಝಾತಿಂಚ್ಯಾ ಕೋಂಕಣ್ಯಾಂಕ ಪೋಇಸ ದೋವೋರ್ತಾತ. # ಭಾರೋತಾಚ್ಯಾ ಅನ್ಯ ಭಾಗಾಂತ ಆನೀ ಝೋಗಾಚ್ಯಾ ವೇಗ್ಲ್ಯಾ ಕೋಣಶ್ಯಾಂತ ಕೋಂಕಣೀ ಲೋಕಾಂಚೇ ವೋಚೋಪ ಆನೀ ವೋಸ್ತಿಕರಣ. # ಇಸ್ಕೋಲಾಂತ ಆನೀ ಕೋಲೇಜೀಂತ ಕೋಂಕಣೀ ಸಿಕಚೇಂ ಪ್ರೋಬೋಂಧ ನಾ. ಥೋಡ್ಯಾ ವೋರ್ಸಾಂ ಪೂರ್ವೀಂ ಸೋಇತ ಗೋಂಯಾಂತ ಕೋಂಕಣೀ ಇಸ್ಕೋಲಾಂ ನಾತಲೀ.ಕೋಂಕಣಚ್ಯಾ ಬಾಇರ ವೋಸ್ತಿ ಕೋರ್ತೇಲ್ಯಾಂಕ ಕೋಂಕಣೀ ಸಿಕ್ವೇಂ ಆನೋಪ್ಚರಿಕ ಮಧ್ಯಮ ಸೋಇತ ನಾ. # ಆವೋಇ-ಬಪೋಇಂಚೇ ಭುರ್ಗ್ಯಾಂವೋಟ್ಟು ಮಾಂಇಭಾಸ ಸೋಡ್ಣ, "ಪೋಟಾಚ್ಯಾ ಭಾಷೇಂತ" ಉಲೋಊಂಚೀ ಸೋವೋಇ, ಮುಖ್ಯ ತೋರ್ಯೇನ ಏಂಗ್ಲಿಶ ಭಾಸ, ಹೇಂ ಚಿಂತುನ ಕಿ, ಇಸ್ಕೋಲಾಂತ ಬೋರೇಂ ಕೋರುಂಕ, ತಾಂಕ ಘೋರಾ ಇಂಗ್ಲಿಶ ಉಲೋಇಲ್ಯಾರ ಬೋರೇಂ <ref name="india-seminar.com"/>. # ಕೊಂಕ್ಣಿ ಲೋಕಾಂಮಂದಿಂ ಊಣೇಪಣಾಚೀ ಭಾವನಾ. ಹೇಂ ಸೋಗಳೇಂ ರವೌಂಕ ಮೋಸ್ತ ಕಾರ್ಯ ಕೇಲಿ ಗೇಲಿ.ಸುರು ಕೇಲ್ಲೇಂ [[ಶೇನೋಇ ಗೋಂಯ್ಬಾಬ]] ಹಾನೇ. ಕೋಂಕಣೀ ಲೇಖಾಂತ interest ವಾಢ್ಲ್ಯಾ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಆಕಾದೇಮಿಚೇಂ ಪುರೋಸ್ಕಾರಾನ ಕೋಂಕಣೀ ಲೇಖ ಬೋರೌಂಚೇ ಕರ್ಯ ವೋಢ್ಲ್ಯಾ. ಥೋಡೇ ಸೋಂಸ್ಥಾ ಜೋಸಿ ಕಿ ಬೋಂಬೋಇಚೇಂ ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಶಾ ಮೋಂಡೋಲ(೧೯೩೯ ವೋರ್ಸಾ ಸ್ಥಾಪಿತ), ಹನಿಂ ಆಯೋಜಿತ ಕೇಲ್ಲೇಂ ಕೋಂಕಣ ದಾಇಝ ಯಾತ್ರಾ ಆನೀ ನೋವೀಂ ಸೋಂಸ್ಥಾ ಜಶೇಂ ವಿಶ್ವ ಕೋಂಕಣೀ ಪೋರಿಶದ, ಕೋಂಕಣೀ ಲೋಕಾಂತ್ಲ್ಯಾ ಝಾತಿ-ಧೋರ್ಮ-ಬೋಲಿಚಿ ವೋಣೋದ ತೋಡುಂಕ ಪ್ರೋಯೋತ್ನ ಕೋರ್ತಾತ. ===Multilingualism=== ಭಾರೋತಾಚ್ಯಾ Census Department ಆನುಸಾರ, ಕೋಂಕಣೀ ಉಲೋಇತಲ್ಯಾ ಲೋಕಂತ ದೋನ-ತೀನ ಭಾಸ ಉಲೋಇತೇಲ್ಯಾಂಚಿ ಸೋಂಖ್ಯಾ ಮೋಸ್ತ ಆಸಾತ <ref>{{Cite web |url=http://www.censusindia.net/cendat/language/lang_table5.PDF |title=Archive copy |access-date=2007-04-13 |archive-date=2007-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070206201102/http://www.censusindia.net/cendat/language/lang_table5.PDF |url-status=dead }}</ref>. ೧೯೯೧ ವೋರ್ಸಾಚ್ಯಾ ವ ಅನುಸಾರ, ದ್ವಿ-ಭಾಷಿ ಲೋಕಾಂಚೀ ರಷ್ಟ್ರಿ average ೧೯.೪೪% ಆಸಾ ಆನೀ ತ್ರಿ-ಭಾಷಿ ಲೋಕಂಚೀ average ೭.೨೬೫ ಆಸಾ. ಕೋಂಕಣೀ ಉಲೋಇತೋಲ್ಯಾಂತ ಹೇ average ೭೪.೨೦% ಆನೀ ೪೪.೬೮% ಆಸಾ. ಹ್ಯಚೇ ಪ್ರೋಮಾಣೇ, ಭಾರೋತಾಂತ ಕೋಂಕಣೀ ಲೋಕ ಸೋರ್ವಾಂತ multilingual ಆಸಾತ. ಹಾಚೇಂ ಏಕ ಮುಲ ಕಾರೋಣ ಆಸಾ ಕೀ ಕೋಂಕಣೀ ಲೋಕ ಜ್ಯಾ ಪ್ರಾಂತಂತ ವೋಸ್ತಾತ, ಥೋಇಮ ತಾಂಚೇ majority ನಾ. ಆನೀ ಥೋಇಂಚ್ಯಾ ಪ್ರಾಮ್ತಿಯ ಲೋಕಾಂಕೋಡೇ ತಂಚ್ಯಾ ಮಾಂಇಭಾಸೇಂತ ಉಲೋಇಜೇ ಪೋಡ್ತಾ. ದುಸ್ರೇಂ ಕಾರಣ ಹೇಂ ಕಿ, ಕೋಮ್ಕಣೀಂತ ಶಿಕೋಇತೋಲಿ ಇಸ್ಕೋಲಾಂ ಉಣೇಂ ಆಸಾತ. Multilingualism , ಹೇಂ ವಾಇಟ ನ್ಹೈ, ಪೋಣ ಥೋದ್ಯಾ ಲೋಕಾಂನ ತಾಚೇಂ ಉಲ್ಟೇಂ ಮೋತ್ಲೋಬ ಕಾಡ್ಲಾಂ ಕಿ ಕೋಂಕಣೀ ಏಕ developed ಭಾಸ ನಾ. ಗೋಂಯಾಂತ ಕೋಂಕಣೀ ಹಿಂದ್ವಾಂಚೇ ಮೋರಾಠೀ ವೋಟ್ಟು ದ್ವಿ-ಭಾಸೀ ಆಸ್ಲ್ಯಾನ ಮೋಸ್ತ problem ಝಾಲ್ಯಾತ ಕಾರಣ ಥೋಡ್ಯಾ ಲೋಕಾನ ಹೇಂ ಮೋತಲೋಬ ಕಾಡ್ಲೋ ಕೀ ಕೋಂಕಣೀ ಮೋರಾಠೀಚೀ ಬೋಲಿ ಆಸಾ <ref name="india-seminar.com"/><ref name="languageinindia.com">{{Cite journal |last=B. Mallikarjun, Ph.D. |title=BILINGUALISM AND CENSUS OF INDIA 2001 |url=http://www.languageinindia.com/may2001/bilingual.html |journal=LANGUAGE IN INDIA |publication-date=May 2001 |volume=1 |issue=3 |issn=1930-2940}}</ref> ಆನೀ ಹೇಂ ಗೋಂಯ್ಚ್ಯಾ ಫುಡಾರಾಚೇರ ಪ್ರೋಭಾವ ಪೋಡ್ಲೋ. ===ಕೋಂಕಣೀ ಮೋರಾಠೀ ಲೋಡಾಇ=== ಥೋದ್ಯಾ ಲೋಕಾನ ವಹೇಂ ಸಾಂಗ್ಲಾಂ ಕಿ ಕೋಂಕ್ಣೀ ಏಕ ವೇಗ್ಳಿ ಭಾಸ ನ್ಹೋಇ ಪೋಣ ಮೋರಾಠಿಚೇಂ ಏಕ ಬೋಲಿ ಆಸಾ. ಹಾಚೇಂ ಮೋಸ್ತ ಇತಿಹಾಸಿಕ ಕಾರಣಾ ಆಸಾತ (outlined in the [[ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಸ#ಇತಿಹಾಸ|ಇತಿಹಾಸ]] section), ಕೋಂಕಣೀ ಆನೀ ಮೋರಾಠಿಂತಲೇ similarities , ದೋನೀ ಪ್ರಾಂತಾಂಚೇ ಲಾಗ್ಗೀಂ ಆಸ್ಚೇಂ, ಮ್ಹಾರಾಷ್ಟ್ರಾಂತ ಉಲೋಇಲಿ ಕೋಂಕಣೀ ಬೋಲೀಂತ ಮೋರಾಠಿಚೋ ಪ್ರೋಭಾವ (ಜಶೇಂ [[ಮಾಲವಣಿ]]),ಆನೀ ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಶೇಂತ ಲೇಖ ಉಣೇ ಆಸ್ಚ್ಯಾನ. ಓಸೇ ಪಿರೇರಾನ , ತಾಚ್ಯಾ ೧೯೭೧ ಪುಸ್ತಕ "Konkani - A Language: A History of the Konkani Marathi Controversy" ಹಾಂತು ದಖೋಇಲಾಂ ಕಿ ಹೇಂ ಚೂಕ ಜೋನ ಲೇಯ್ದೇನ್ಚ್ಯ ೧೮೦೭ ವೋರ್ಸಾ ಬೋರೋಇಲ್ಯ ಭಾರೋತಾಚ್ಯಾ ಭಾಶ್ಯಾಂವೋಇರ ಏಕ ಲೇಖಾಂತ ಆಸಾ <ref name="india-seminar.com"/> . ಏಸ. ಏಮ. ಕತ್ರೇ ಚ್ಯಾ ೧೯೬೬ ಲೇಖಾಂತ ”The Formation of Konkani'', ಇತಿಹಾಸಿಕ ಆನಿ ಚೋವ ಕೋಂಕಣೀ ಬೋಲಿವೋಇರ comparative linguistics ವಾಪೋರುನ ದಖೋಇಲಾ ಕಿ ಕೋಂಕಣೀ ಚೇ ಆನೀ ಲ್ಮೋರಥಿಚೇ formation ವೇಗ್ಳೇಂ ಆಸಾ <ref name="india-seminar.com"/> <ref name="languageinindia.com"/>. ಶೇಣೈ ಗೋಂಯಬಾಬಾನ , ಜಾಣೇ ಕೋಂಕಣೀ ಪುಣೋರ್ಜಿವನ ಕಾರ್ಯಾಂತ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ಕಾಣ್ಗೇಲೋ, ಹಿಂದ್ವಂಮೋಧೇಂ ಮೋರಾಠಿಚೇಂ ಆನೀ ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವಾಂತ ಪುರ್ತುಗೇಝ್ಚೇ ವೋಡ್ಪೋಣಾ ವಿರೋಧ ಲೋದಾಇ ಕೇಲಿ. ೧೯೬೧ ವೋರ್ಸಾ ಗೋಂಯ್ಚ್ಯಾ ಭಾರೋತಾಂತ ಜೋಡಚ್ಯಾ ವೇಳರ ಭಾರೋತಾಚೇ ಸೋಗಳೇ ಪ್ರಾಂತ ಭಾಸೇಚ್ಯ ಆಕಾರಾಂತ reorganize ಕೇಲೇ ಗೇಲೇ. ಮ್ಹಾರಷ್ಟ್ರ ಆನೀ ಗೋಂಯ್ತಲ್ಯಾ ಮೋರಾಠಿ ಲೋಕಾನ ಭಾರೋತ ಶಸನಾಕ ಹೇಂ ಮಾಗ್ಣೇಂ ಕೇಲೇಂ ಕಿ ಗೋಂಯಾಕ ಮ್ಹಾರಾಷ್ಟ್ರಾಂತ ಜೋಡಲೇಂ ಝಾಂಉ. ಹೇಂ ಕಾರಣ ಗೋಂಯಾಂತ ಮೋಸ್ತ ಮೋರಾಠಈ ಲೋಕ ಆಸಲೇ ಆನೀ ಥೋಡೇ ಲೋಕ ಪಾತೋಇತೋಲೇ ಕಿ ಕೋಂಕಣೀ ಹೀ ಮೋರಠಿಚಿ ಏಕ ಬೋಲಿ(dialect) ಆಸಾ. ಕೋಂಕಣೀ ಗೋಂಯ್ಕಾರಾಂನ ಹಚೋ ವಿರೋಧ ಕೇಲೋ. ಕೋಂಕಣೀ ಹೇಂ ಏಕ ವೋಗ್ಲೇಂ ಭಾಸ ಗೀ ಮೋರಾಠಿಚೀ ಏಕ ಬೋಲೀ ಆಸಾ ಹಾಚೇಂ ಗೋಂಯಚ್ಯಾ ಫುಡಾರ್ಯಾರ ಮೋಸ್ತ ಫ಼ರಕ ಪೋಡ್ಲೇಂ. ಆಖೇರ ಭಾರೋತ ಸೋರ್ಕಾರನ ೧೯೬೧ ವೋರ್ಸಾ ಏಕ plebiscite ದೋವೋರ್ಲೇಂ ಜ್ಯಾಂತ ಗೋಂಯಾಕ ವೇಗಳೋ ಪ್ರಾಂತ ಮ್ಹೋಣ ಠೋರೋಇಲೇಂ <ref>{{Cite journal |last=MADHAVI SARDESAI |title=Mother tongue blues |url=https://www.india-seminar.com/2004/543/543%20madhavi%20sardesai.htm |journal=Seminar |publication-date=November 2004 |issue=543}}</ref>. ಸಾಹಿತ್ಯ ಆಕಾದೇಮಿ (ಭಾರೋತ ಸೋರ್ಕಾರ್ಚೇಂ ಏಕ ಪ್ರೋಮುಖ ಸೋತೋಂತ್ರ ಸೋಂಸ್ಥಾ)ಹಾನೀ ೧೯೭೫ ವೋರ್ಸಾ ಕೋಂಕಣೀಕ ಸ್ವೋತೋಂತ್ರ ಭಾಸ ಮ್ಹೋಣ ಸ್ವೀಕಾರಲೇಂ ಆನೀ ೧೯೮೭ ವೋರ್ಸಾ ಕೋಂಕಣೀಕ ಗೋಂಯ್ಚೇಂ ಓಪ್ಚರಿಕ ಭಾಸೇಚೋ ದೋರ್ಜೋ ಮೇಳಲೋ. ===ಲಿಪಿ ಆನಿ ಬೋಲಿಚೇ Issues=== ಮೋಸ್ತ ಲಿಪಿ ಆನೀ ಬೋಲಿ ಆಸ್ಲ್ಯಾನ ಕೋಂಕಣೀ ಲೋಕಾಂಕ ಏಕ್ವೋಟ್ಟ ಕೋರುಂಚ್ಯಾ ಕಾರ್ಯಾಂತ impediment ಆಇಲ್ಯಾತ. ಆಂತ್ರುಝ ಬೋಲಿಕ ಆನೀ ದೇವನಗರಿ ಲಿಪಿಕ ಓಪ್ಚಾರಿಕ ಕೇಲ್ಯಾನ ಗೋಂಯಾಂ ಆನೀ ಗೋಂಯ್ಚ್ಯಾ ಭಾಇರ ವಿರೋಧ ಕೇಲಾಂ <ref name="goacom.org"/>. ವಿರೋಧ್ಯಾಮ್ಚೇಂ ಮೋಣ್ನೇಂ ಆಸಾ ಕಿ ಆಂತ್ರುಝ ಸೋಡಾಸ್ತ ಗೋಂಯ್ಕಾರಾಂಕ ಕೋಳಾಣಾ ಆನೀ ದೇವಣಾಗಿರಿ ಗೋಂಯಾತ ರೋಮಿ ಲಿಪಿಚ್ಯಾ ಮುಕಾರ ಉಣೇಂ ವೋಪೋರ್ಲೇಂ ಝಾತಾ ಆನೀ ಕೋರ್ನಾಟೋಕಾಂತ ಕೋನ್ನೋಡ ಲಿಪಿ ಸೋಡ ವಪೋರ್ಲೇಂ ಜಾತಾ <ref name="goacom.org"/>. ಗೋಂಯಾಂತ ಕೋಂಕಣೀ ಕ್ರೀಸ್ತಾಂವ , ಜೇ ೧೯೮೬-೮೭ ಚ್ಯಾ ಕೋಂಕಣೀ ಆಂದೋಲೋನಾಂತ ಮುಕ್ಕಾರ ಆಸ್ಲೇ ಆನೀ ಜೇ ರೋಮಿ ಲಿಪಿ ಶೇಕ್ಡ್ಯಾ ವೋರ್ಸಾಂ ಥಾವ್ನ ವಪೋರ್ತಾತ , ಹ್ಯಾ ವಿರೋಧೀಮ್ತ ಪ್ರೋಮುಖ ಆಸಾತ. ತಾಂಚೇ ಮಾಗಣೇಂ ಆಸಾ ಕಿ ರೋಮಿ ಲಿಪಿಕ ದೇವನಾಗಿರಿ ವೋಟ್ಟುಕ ಓಪ್ಚಾರಿಕ ಲಿಪಿ ಕೇಲೇಂ ಝಾಇಜೇ <ref>{{Cite news |date=2007-02-20 |title=Goa group wants Konkani in Roman script |url=https://timesofindia.indiatimes.com/NEWS/India/Goa_group_wants_Konkani_in_Roman_script/articleshow/1644404.cms |access-date=2026-01-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref>. ಕೋರ್ಣಾಟೋಕ ಪ್ರಾಂತಾಂತ ಸೋರ್ವಾಂತ ಸೋಡ್ಡ ಕೋಂಕಣೀ ಆಸಾತ ಆನೀ ಹಾಮ್ಗ ಮುಖ್ಯ ಕೋಂಕಣೂ ಸೋಂಸ್ಥ್ಯಾಂನ ಹೇಂ ಮಾಗಲಾಂ ಕೀ ಕೋರ್ಣಾಟೋಕಾಂತ ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಷೇಕ ಕೋನ್ನೋಡ ಲಿಪಿ ಓಪ್ಚಾರಿಕ ಲಿಪಿ ಕೇಲಿ ಝಾಇಜೇ ಆನೀ ಇಸ್ಕೋಲಾಂತ ಕೋಂಕೋಣೀ ಶಿಕೌಂಚೇ ಮಧ್ಯೋಮ ಕೇಲೇಂ ಝಾಇಜೇ <ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2006/03/14/stories/2006031416160300.htm |title=Archive copy |access-date=2007-04-13 |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930223640/http://www.hindu.com/2006/03/14/stories/2006031416160300.htm |url-status=dead }}</ref>. ಆತ್ತಾಂ, ಏಕ್ಕಿ ಬೋಲಿ ವೋ ಲಿಪಿ ನಾಂ ಜೇಂ ಸೋರ್ವ ಕೋಂಕಣೀ ಲೋಕಾಂಕ ಕೋಳ್ತಾ ಗೋ ಸೋರ್ವಾಂಕ ಪೋಸೋಂದ ಆಸಾ. ಹೇಂ ವಿವಾದ ಸೋಡೌಂಕ ಸೋಡ ಪ್ರೋಯೋತ್ನ ಕೋರುನಾಂತ.ಏಕ standard ಬೋಲಿ ನಾಸ್ಲ್ಯಾನ ಹೇಂ ಝಾಲಾಂ ಕಿ ಕೇದಾಳಾ ಏಕ ಕೋಂಕಣೀ ದುಸ್ರ್ಯಾ ಕೋಂಕಣೀ ಮೋಣ್ಶ್ಯಾಕೋದೇ ಕೋಂಕಣೀ ಸೋಡುನ ದುಸ್ರ್ಯಾ ಭಾಶೇನ ಉಲೋಇತಾ. ==ಸಂಸ್ಥೆ ಆನಿ ಇಸ್ಕೊಲಾಂ == ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಶೇರ ಕಾಮ ಕೋರ್ತೋಲಿ ಮೋಸ್ತ ಸೋಂಸ್ಥಾ ಆಸಾತ ಪೋಣ ತೇ ಸೋಡಾಸ್ತ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಏಕಾ community ಖಾತಿರ ಕಾಮ ಕೋರ್ತಾತ. ಓಲ ಇಂಡಿಯಾ ಕೋಂಕಣೀ ಪರಿಷದ (ವ), ೨೩ ಜೇನ್ವರಿ ೧೯೭೮ ಸ್ಥಪಿತ ಝಾಲಿ ಆನಿ ಸೋರ್ವ ಘುಟಾಂಕ ವೋಟ್ಟುಕ ಆಡ್ಚೇಂ ಕಾಮ ಕೇಲೇಂ. ಎಕ ನೋವೇಂ ಸೋಂಸ್ಥಾ ಆಸಾ ವಿಶ್ವ ಕೋಂಕಣೀ ಪೋರಿಶದ ಆನೀ ತಾಂಚೇಂ ಇಚ್ಚಾ ಆಸಾ ಕ ವಿಷ್ವ ಭೋರ ಕೋಂಕಣೀ ಸೋಂಸ್ಥಾಮ್ಚೇ ಏಕವೋಟ್ಟ ಸೋಂಸ್ಥಾ ಆಸೋಂ. ತಾಚೇ ಸ್ಥಾಪೋಣ ೧೧ ಸೇಪ್ತೇಂಬರ ೨೦೦೫ ಆಕ ಝಾಲೇಂ <ref>{{Cite web |title=Formation of Vishwa Konkani Parishad (World Konkani Council) |url=http://www.mail-archive.com/goanet@goanet.org/msg31466.html |access-date=2026-01-10 |website=www.mail-archive.com}}</ref>. ಕೋಂಕಣೀ ಖಾತಿರ ಕಾಮ ಕೋರ್ತೋಲೇ ಥೋದೇ ಸೋಂಸ್ಥಾ: *ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಷಾ ಮಂಡಲ, ಮುಂಬೋಇ <ref>{{Cite web |url=http://www.konkaniworld.com/thisweek/index.asp?id=47 |title=Archive copy |access-date=2007-04-13 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928034952/http://www.konkaniworld.com/thisweek/index.asp?id=47 |url-status=dead }}</ref> * ಮಾಂಡ್ ಸೊಭಾಣ್, ಮಂಗ್ಳುರ್. ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಸ್ ಆನಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಜೊಗ್ ವ್ನ್ , ವಾಗೊವ್ನ್ ಅನಿ ತಿ ಸುಂರ್ಗಾರಾವ್ನ್ ಮುಕ್ಲ್ಯಾ ಪಿಳ್ಗ್ಯೇಕ್ ಪಾವೊಂವ್ಚ್ಯಾ ವಾವ್ರಾಂತ್ ಮೆತೆರ್ ಅಸಾ.http://www.kalaangann.com https://www.manddsobhann.org/ *ತ್ರಿವೇಣಿ ಕಲ ಸಂಗಮ, ಮುಂಬೋಇ <ref name="ekhabbar.com">{{Cite web |url=http://www.ekhabbar.com/appeal.htm |title=Archive copy |access-date=2007-04-13 |archive-date=2007-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070829190104/http://www.ekhabbar.com/appeal.htm |url-status=dead }}</ref> *[[w:Thomas Stephens Konkkni Kendr|ತಾಮಾಸ ಸ್ಟೀವನ್ಸ ಕೋಂಕಣೀ ಕೇಂದ್ರ]] <ref>{{Cite web |title=Thomas Stephens Konknni Kendr homepage |url=https://tskk.org/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251110035152/https://tskk.org/ |archive-date=2025-11-10 |access-date=2026-01-10 |website=www.tskk.org |language=en |url-status=live }}</ref> *ವಿಶ್ವ ಕೋಂಕಣೀ ಕೇಂದ್ರ: ಏಕ ಸೋಂಸ್ಕ್ರುತಿಕ ಆನೀ ಭಾಸ ಪ್ರೋಚಾರ ಕೇಂದ್ರ ಜೇಂ ಮೋಂಗ್ಳಊರಾಂತ ಬಾಂಧುಂಕ ಯೇತಾ <ref name="konkaniworld.com">{{Cite web |url=http://www.konkaniworld.com/KBASP/index.asp?cat=Konkani%20World%20Centre |title=Archive copy |access-date=2007-04-13 |archive-date=2008-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081009095123/http://www.konkaniworld.com/KBASP/index.asp?cat=Konkani%20World%20Centre |url-status=dead }}</ref>. *ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಸ ಆನಿ ಸೋಂಸ್ಕ್ರಿತಿ ಪ್ರತಿಶತಾಣ(Konkani Language and Cultural Foundation): ವಿಶ್ವ ಕೋಂಕಣೀ ಕೇಂದ್ರ ಬಾಂಧ್ತೇಲೇಂ ಸೋಂಸ್ಥಾ <ref name="ekhabbar.com"/>. *ಗೊಂಯಾ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಅಕಾಡೆಮಿ (GKA).<ref>{{Cite web |url=http://www.goakonkaniakademi.org/ |title=Archive copy |access-date=2007-04-13 |archive-date=2007-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070505084428/http://www.goakonkaniakademi.org/ |url-status=dead }}</ref> *ಡಲಗಾಡೋ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಅಕಾಡೆಮಿ <ref>{{Cite web |title=Marry a Canadian |url=http://lists.goanet.org/pipermail/goanet-goanet.org/2004-November/021688.html |access-date=2026-01-10 |website=lists.goanet.org |archive-date=2025-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250505044845/http://lists.goanet.org/pipermail/goanet-goanet.org/2004-November/021688.html |url-status=dead }}</ref> *ಕರ್ನಾಟಕ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಸಾಹಿತ್ಯ್ ಅಕಾಡೆಮಿ <ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2005/07/29/stories/2005072913820300.htm |title=Archive copy |access-date=2007-04-13 |archive-date=2007-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070613105730/http://www.hindu.com/2005/07/29/stories/2005072913820300.htm |url-status=dead }}</ref> *ಕೊಂಕ್ಣಿ ಎಕ್ವಟ್ – ಗೊಂಯಾಂತ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಸಂಸ್ಥ್ಯಾಂಚೊ ಏಕ್ umbrella organization.<ref>http://oheraldo.in/node/22730?PHPSESSID=7da2be3dbbb28e964eee3d1736859c2e{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *ವಿಶ್ವ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಸಮ್ಮೇಳನ್ (World Konkani Convention): ೧೯೯೫ ಥಾವ್ನ್ .<ref name="konkaniworld.com"/> *ಕೊಂಕ್ಣಿ ದಾಯ್ಜ್ ಯಾತ್ರಾ: ಸರ್ವಾಂತ್ ಪರ್ನಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಸಂಸ್ಥೊ , ೧೯೩೯ ವರ್ಸಾ ಮುಂಬಾಯಿಂತ್ ಸ್ಟಾಲ್‌ವರ್ಥ್ಸಾನ್ ಚಾಲು ಕೇಲ್ಲಿ.<ref>{{Cite web |title=Konkan Daiz Yatra - A Spectacular Dance Ballet |url=http://www.mail-archive.com/goanet@goanet.org/msg17606.html |access-date=2026-01-10 |website=www.mail-archive.com}}</ref> ==ಕೊಂಕ್ಣಿಂತ್ ವಿಶೇಸ್ ಲೇಖ್ == *ಕೋಂಕಣೀಂತ ಪೋಇಲೇಂ ಚಪೋಇಲೇಂ ಲೇಖ , ಏಕಾ [[ಇಂಗ್ಲಿಶ]] ಜಿಝುಇಟ ಪಾದ್ರೀನ ಬೋರೋಇಲೇಂ , ಫ್ರ. ತೋಮಾಸ ಸ್ಟೀವೇನ್ಸ, ೧೬೨೨ ವೋರ್ಸಾ ಅನೀ ತಾಚೇ ನಾಂವ "ಡೋವ್ಟ್ರಿನಾ ಕ್ರಿಸ್ತಾಮ"(ಪೋರ್ನೇಂ ಲಾತಿನ ಭಾಸ:”Dovtrina Cristi'' , ಮ್ಹೋಲ್ಯಾರ <ref name="konkaniworld.com"/> *ಕೋಂಕಣೀ ಮಾಣ್ಸಾಗಂಗೋತ್ರಿ - ಪ್ರ. ಓಲಿವಿನ್ಹೋ ಗೋಮ್ಸ. *ವಜ್ರಾಲಿಖಾನೀ - ಶೇಣೈ ಗೋಂಯಬಾಬ *ಕೋಂಕಣೀ ಭಾಶೇಚೋ ಇತಿಹಾಸ - ಶೇಣೈ ಗೋಂಯಬಾಬ ==ಚಡ್ತಿಕ್ ಲೇಖನ್== * [[ಕೋಂಕಣೀ ಲೋಕ|ಕೊಂಕ್ಣಿ ಲೋಕ್]] * [[ಭಾರೋತಾಚೇ ಭಾಸ|ಭಾರತಾಚೆ ಭಾಸ್]] * [[ಭಾರೋತಚೇ ರಾಷ್ಟ್ರಿ ಭಾಸ|ಭಾರತಾಚೆ ರಾಷ್ಟ್ರಿ ಭಾಸ್]] * [[ಭಾರೋತಚ್ಯೋ ಭಾಸ ಉಲೋಇತೋಲ್ಯಾಮ್ಚಿ ಸೋಂಖ್ಯಾ|ಭಾರತಾಚ್ಯೊ ಭಾಸ್ ಉಲಯ್ತಾಲ್ಯಾಂಚಿ ಸಂಖ್ಯಾ]] ==ಉಲ್ಲೇಖ್== <references /> ==ಭಾಯ್ಲೆ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ಸ್ == {{Incubator|code=kok|prefix=Wp}} *[https://web.archive.org/web/20140328022341/http://www.ourkarnataka.com/learn_konkani/learn_konkani_main.htm Learn GSB Konkani online] *[https://web.archive.org/web/20060618141228/http://www.mangalorean.com/konkani/archive.php?ltype=Lesson Learn Mangalorean Konkani online] *[http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=1575 Ethnologue report for Konkani] *[http://www.kamat.com/kalranga/konkani/konkani.htm The Origins of the Konkani Language] *[http://www.india-seminar.com/2004/543/543%20madhavi%20sardesai.htm] Mother Tongue blues by Madhavi Sardesai *[http://www.kamat.com/kalranga/konkani/prominent_konkanis.htm List of Prominent Konkanis] {{Indo-Iranian languages}} [[वर्ग:ಕನ್ನಡ್ ಪಾನಾಂ]] jlv33vbldj0q76o64hp5ihuqvlvwzam 0 1421 217157 216823 2026-08-04T23:07:37Z InternetArchiveBot 7422 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 217157 wikitext text/x-wiki {{lipi|कोंकणी भास|.|ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಸ್|കൊംകണീ ഭാസ}} '''Konknni,''' (Devnagari : कोंकणी ; Kon'nodd: [[ಕೊಂಕಣೀ]] ; Malayalli : കൊംകണീ ; [[Romi Konknni|Romi]]: [[Konknni bhas|Konknni]] ; ''IAST: koṃkaṇī'') hi Bharotachi bhas, ji Bharoti-Evropi kuttumbantli zaun asa. Ti Bharoti-Aria bhas ani tinnem borinch usnnim utram vegllea Dravidi bhaxentlim ghetleant. Ticher [[Purtugez bhas|Purtugez]], Kon'nodd, Moratthi, ani Persi-Orbi bhaxecho probhav poddla. Konknni bhas Gõy mhonje Goa rajyachi raajbhaas aasa. Konknnici anek roop prakaar anek rajiant aasat. ==Thikann== Konknni bhas Bharotache ostom doria degevelea zageanim zaka Konkonn mhonn vollkhotat thoim chodd uloiloli melltta.Hantunt, Mharaxttrache Konknni vibhag, Goem, Kanara (Kornattokachi doria deg) ani thodde Kerollche zage aspavtat.Dor zagear ek veglli pottbhas, uch'charachi tora, utramvoll, svor ani kaim kodden veakronnant veglleponn asa. ==Lokvosti== 1991 vorsantlea Bharotache Lokgontte Vibhagache ankdde Bharotant Konknni ulovpi 1,760,607 dita je Bharotachi 0.21 ttoke lokvosti zavn asa. Ti onusuchit bhasam modem bolla pormonnem 15vi urta. 2001 lokgonttiche ankdde ozun jahir zanvk nant. Borech Konknne (konknni ulovpi) Bharotache bhair nirvaxit vo her desanche nagrik koxe ravtat.Tanche ankdde tharavop chodd kotthin. Manovvonxacho obheas Konknni ulovpeanche ankdde 7.6 milianv sangta (odmas). ==Oromb== Konknni bhaxechea oromba vixim virudh totvam asat. Konknni bhaxecho vikas Konkonn nanvachea bhagant zalo( zo fattlea kallant puri Bharotachi ostompt doriadeg, Gujrat soddun somzotat) punn chodd Gomantak (atam Goem)hache bhonvtonni aslo. Tea khatir hem nanv tika poddlam. Eka totva pormonnem, ek Ario pongodd purannantlea svodes Sarosvot nodi deger (ut'tor Bharotant) jen'na ti nodi 600 vorsam(Krista adim) attli ten'na thavn stholantor zalo. Tannim tanchi pottbhas Sauraseni Prakrit, tanchea vangdda haddli ji sudharun Konknni zali. Dusro obheas, Konknni hi Kokna vonxachi ek sounskrutikoronn kel'li bhas mhonn suchoita.Ho Kokna vonx (zaka Kokni vo Kukni vo Kukna oxeim mhonnttat) to ut'tor Mharaxttr ani Dokxinn Gujrat hangasorlo zo Konkonn bhagant tachea nanvank lagun, mukhel vosnnuk korun ravlo, oxem somzotat. Ho stolantor Ario lok, Konknant ietoch Konknni xikle ani Prakrit/Sounskrut utram tantunt bhroxilim. ==Itihas== Adlea Vorsamnim Goeant Konknni ful'li. Survatek, Brohmi lipi Konknni borovpant vapuddpant aili punn magir ticho vapor zalona ani Devnagri lipik vatt ugtti keli. Ti dhormik gorzank ani dispott'ttea jivitant vapuddpant ietali. ==Her Somaz== Her somaz aplea vangdda apleo Konknni bhaxecheo pottbhaso ghevn aile. Rotnagiriche ani Bhatkalche Konknni musolman tanchea orbi tarvotti ani thollavea ontor dhormanchea kazaranim ani Hinduchea Islamant dhormantora vorvim aile. Dusre stholantor zavpi Ethiopiache zhuzpi tarvotti Siddi asle zannim Konknni apnnaili. ==Stholantoronn ani Futt== Purtugezanchea ienneam uprant Konknnint bhorpur bodol zalo. Konknneanchem Kristanvponnant dhormantor haka lagun zaitea Konknneanim sezarchea zageancher pollapoll kaddli. Hindu ani Kristanvanchem ekmulleponn, Konknnint futt ghalunk pavli ani torekvar pott bhaso toiar zaleo. Hi bhas Kanara (Kornattokantli doriadeg), Konkonn-pott'tti (Mharaxttachea Konkonn bhagachi doriadeg) ani Keroll hanga fattlea 500 vorsannchea Konknneachea stholantorak lagun posorli.Zorui thodde Konknne sezarchea zageancher asle torui fattlea kallant orthik karonnank lagun thoddem stholantor zalam ani hachem mukhel karonn Purtugezancho Goem voir tabo zavn asa. Tin vattanim, Hindu Konknne ani Kristanv Konknne hanchem stholantor zalam. Poilem sthalantor, Purtugezanchea adlea kallant ani 1560 chea Inkizisanvant zalem. Dusrem 1570 Bijapurchea Sultanachea zhuzant. Tisrem, Morattheanchea 1683-1740 zhuzant zalem. Poileant,dhormik zulumank lagun Hindu pollun gele, dusrea ani tisreant Kristanv pollun gele. He stholantorit somaz ekmulleponnant jietale, Dor ekan aple pott bhaxecho vikas kelo. Hea somazak dusrea thollavea bhasa modem divop-ghevop sod'dam korunk poddttalem, hea khatir tanchea Konknni pottbhaxecher, lipi, utramvoll ani tora hacho probhav poddla. ==Purtugez Goeantli Konknni== Purtugez vosnnukvadachea adlea kallant Kristanv misionarank thollavea bhaxent prochar korpachi zanniv zali ani hea khatir Kristanv sahiteo Konknni ani Moratthi bhaxentlean bhaxantor kelem zantunt Padri Thomas Stephens hanchem nanv nanvadik asa. Punn 1684 vorsa,Purtugezan Goeant Konknnicher bondi ghatli karonn ti Hindu dhormanchi xikxonnachem madheom aslem. Ti novea dhormantor zaloleanche sounskrutiche sombond Konknni udexim toddunk sodi. Purtugez odhikrut bhas mhonn sthapun tacho eksarko probhav Kristanv uloitoleanche Konknnicher zalo. Teach vellar, Goenche Hindu Moratthi vixim voddle ani ti bhas aplea dhormik karivollini vapddunk lagle. Moratthi ani Konknni lokam modem adlea kallar,divop-ghevpa udexim, Konknne dubhaxik zanvk pavle ani Moratthicho bhes,Hinduanchi dispott'tti bhas koso mozbut zanvk pavlo. Unchle Kristanv vorg aplo sompork sokoilea vorga thaim vo goribam kodde korunk Konknni vapuddpak lagle ani Purtugezcho vapor somajik suvalleanim korunk lagle. Haka sor kelear, stholantor zal'lea Goenchea bhair aslolea somazanim Konknni jivi dovorli zorui tantunt futt poddunk pavli. Mharaxttrant Devnagri vapuddpant aili ani Kornattokant stholantor zalole Konnodd lipi vapddunk lagle. ==Konknnichem Punorjivon== ===Xennoi Goembab=== Purtugez bhas odhikrut ani somajik bhas Kristanvam modem vapuddpant ailolean Moratthicho Konknni voir Hindvancho zor ; Konknni Kristi-Hinduanchi futt;Konknnink vaitt doxer pavli. Hem pollovn Vaman Raghunath Varde Valaulikar hannim ek misanv soglea Konknni lokacho ekvott korunk zanv Hindu vo Kristanv dhorm vo zat mandinastanam tharailem. Hi chollvoll fokot ek Purtugez raja voir add uronastana Moratthichea Konknni voir zora voirui asli. Tannim ekttean hem zhuz loddoilem ani hea khatir sabar Konknni pustokam boroilim. Tankam, poilo-voilo adhunik Konknni sahiteokar mandtat ani mogan Xennoi Goembab mhonn pachartat. ===Svotontraie Uprantlo Kall=== Bharotachea svotontrai uprant ani Goenchea 1961 vorsant punorjikpa uprant,Goem ek songh prodex mhonn kendr sot'teche khal Bharotant samil zalo. Punn, prantanchi bhasam pormonnem nove manddavolli khal rochnnuk ani vaddtte Mharaxttracheo ani Goenchea Moratthivalleancheo Goem Mharaxttrant vilin korpak magnneo, haka lagun ek khor vivad Goeant suru zalo. Mukhel vixoi Konknni ek svotontr bhas ani Goencho fuddar Mharaxttracho ek kuddko vo ek svotontr raj (Konknni-Moratthi kijil polle)zavn asle. 1967 vorsant eka jonmotant, Goem svotontr raj mhonn tharailem. Punn Inglix, Hindi ani Moratthi odhikrut somporkak posont kel'leo bhaso chalu urleo ani Konknnik kuxin dovorli. ===Svotontr bhas mhonn maniotai=== Konknni hi Moratthichi boli ani nhoi ek svotontr bhas mhonn ek sarko kaim Moratthivaleancho nett aslo dekhun hi cheorchea Sahiteo Akademi kodde vheli. Sunit Kumar Chatterjee, Akademichea odheokxan hem kijil tharear ghalpak ek bhas-xastreanchi somiti nemli. Febrerache 26ver 1975 vorsa he somiten zaitem niallun okhrek Konknni ek svotontr ani sahitik bhas mhonn tharailem. ==Rajbhaxechi sthiti== Hea soglean, Goeant Konknnicho bodol zanvk na. Xevttim loltter aslolo prosn ubgonn ievn, Konknni mogeanim ek chollvoll 1986 vorsant orombli zachi magnni Konknnik odhikrut dorzo divpak asli. Hi chollvoll zaite kodden hinvsent bodol'li ani so chollvollkar morunk pavle. Xevttim Fevrerache 4ter 1987 vorsa Goenche Vidhan Sobhen Konknnik Goenchi odhikrut bhas mhonn tharailem. Konknnik Bharotache Ghottnnent atthve vollerint ekat'torvi durusti Agostache 31ver 1992 vorsa haddun raxttrik bhasanche vollerint aspav kelo. ==Lipio== Konknni zaitea lipianim boroitat. Brohmi hi orombak lipi asli punn ticho vapor zanvk na. Goeant,Devnagri hi Goenchi odhikrut Konknnichi lipi. Romi lipi Goeant chodd lokprio zavn asa. Kornattokache Konknni lok Konnodd lipi vapuddttat. Kerollchea prantant Kochi ani Kozhikodde bhagant Molialom lipi Konknne vapuddtat. Mharaxttrachea doriadegeche Konknni Musolman ani Kornattokache Bhatkal talukeantle Konknni borovpak Orbi lipi vapuddtat. ==Pottbhaso== Konknni, zorui lokvosti unnem asa torui tika zaiteo pottbhaso asat.Konknni pottbhaxechea zhaddacho sangaddo someponnim vatthar, dhorm, zat ani thollavea ulovpeanchea probhava pormonnem vorgvari korunk zata. Vegllea sodh lavpeanim Konknnichi vorgvari veglle toren kelea. N.G. Kalelkar hanchi vorgvari Itihasik ghoddnneachea adaran ani ulovpeachea sounskrutik sombond nodrek ghevun N G Kalelkar hannim hea pottbhasanchi vorgvari tin pongddanim kelea. *Ut'tor Bhagantli Konknni :Mharaxttrachea Rotnagiri jil'leant uloiloli zacher khor sounskrutik bandpas Moratthi kodde asat. *Modlea Bhagantli Konknni :Goenchi pottbhas ji Purtugez bhaxe ani sounskrutaie kodde lagim ailea. *Dokxinn Bhagnatli Konknni: Kornattokantlea Kanara bhagantli zache sombond Tulu ani Konnodd kodde aileat. ==Manovvonxanchi vorgvari== ISO 639-3 Konknnichi vorgvari oxi korta:(ISO 639-3:kok): * Goenchi Konknni (ISO 639-3: gom ) * Konknni (Khaxeli bhas) (ISO 639-3: knn) ==Manovvonxant aspavloleo Konknni pottbhaxechi volleri oxi asa== Goenchea Konknnicheo Pottbhaso (ISO 639-3: gom):<ref>http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=gom</ref> #Promann Konknni (Goenchi) #Bardeskari (Gomantaki) #Sarosvat Bamnnachi #Kudali (Malvonni) #Daldi (Nawaitanchi) #Chitpavoni (Konkanasth) #Monglluri. ==Soirigoticheo bhaso/pottbhaso== Her bhaso/pottbhaso jeo ISO 639-3 hantunt Konknni kuttumbachea zhaddant aspavtat punn zankam Konknni bhaxecheo pottbhaso mhonnunk zaina (tankam Konknnicheo bhoinn bhaso mhonnum ieta) teo: * Katkari (kfu) * Kukna (kex) * Phudagi (phd) * Samvedi (smv) * Vorli (vav) ==Prosn== Konknni bhas nopoit zavpachi bhirant asa zachim mukhel karonna: # Konknnichea veg vegllea obudhichea pottbhasam modem kuddke zavop # Bharotantlem vaddttem ostomptikoronn # Purtugezancho chodd korun Katolkancher khor probhav. # Goenchea Konknni Hinduancho ani Mharaxttrachea doriadegenchea Morattheancho Moratthi voir chodd dubhaxecho porinnam. # Musolman somazant Urducho probhav # Dhormam ani zatichea pongddam modem vaittponn; toxench Konknni sounskrutaiek dhorma poros dusro dorzo mellunk pavop, Konknne apleach dhormik somazachea vangddeam modem misoll zanvk posont korop ani dusrea dhormanchea Konknnea thaim divop-ghevop tallop. # Konknneanchem Bharotantlea vegllea bhaganim ani sonvsar bhor stholantor zavop. # Xallanim ani kolejinim Konknni xikpacheo suvidha nasop. Halinchea kallak porian bhou thoddeeo Konknni xalla Goeam asleo. Thollavea lokvosteche bhair Konknnint xikpak sovloti onodhukritponnim porian nasleo. # Konknni avoi bapaichi aplea bhurgeam kodde Konknni mai bhas soddun pottachi bhas Inglix ulovpak posont korop;jea vorvim tanche bhurgeank xallanim Inglixe voir tabo zoddpak mellunk. # Konknnea modem ek unnemponn bhogop Hi denvti thambovpak proitn chol'leat ani hantunt Xennoi Goembab hanchea proitnan survat dilea. Konknni sahiten novi umed dista. Sahiteo Akademin Konknnik maniotai divop ani Konknni sahitek vorsuki tosripo dovrop hannim hea babtint adar kela. Kaim sounstha zoxem Konkonn Daiz Iatra, ji 1939 vorsa thavn [[Bombaim]]chem Konknni Bhaxea Monddoll ghoddovn haddtta ani novi Vixv Konknni Porixod Konknni pongddank ekttavpak chodd bhar dita. ==Bhoubhaxikponn== Bharoti Lokgonttie Vibhaga pormonnem Konknni ulovpi chodd bhoubhaxik zavn asat. 1991 sorvekxonnant, Bharoti sorasorint 19.44 ttoke dubhaxik ani 7.26 ttoke tibhaxik Konknni ulovpi asle; Konknni ulovpeanche 74.20 ttoke ani 44.68 ttoke oxe ankdde dakhol zale. Hem Konknni ulovpeank Bharotantli chodd bhoubhaxik somaz mhonn dakhoita. Hachem karonn zoim Konknne stholantor zaleat thoim te mukhel lokvosti mhonn jienant ani dusream kodde divop-ghevop tanchea bhaxent korchem poddtta. Konknni mullavem vo madheomik bhas koxi xikxonn divpi xallancho unnav, hem dubhaxik zanvk dusrem karonn zavn asa. Zorui dubhaxik asop vaitt nhoi torui Konknni ek sudharloli bhas nhoi mhonn chukicho orth lailolo asa. Hea dubhaxikponnank lagun Goeant ek mull osontoxi nirmonn zalea karonn haka lagun Konknni Moratthichi boli mhonn somoz zala (Konknni virudh Moratthi polle) ani hacher Goencho fuddar ovlumbun asa. ==Konknni–Moratthi Zhogddem== Kaim bhaganim Konknni Moratthichi boli ani ek svotontr bhas nhoi mhonn davo kela.Hem itihasik karonnank lagun kelam (zoxem itihasik bhagant dakhoilam. Moratthi ani Konknnichem lagsarponn, Goem ani Mharaxttrache bhugolik lagsarponn, Moratthicho Konknni pottbhasancher khor probhav( zoxem Malvonni),Konknnint unnem sahiteo asa mhonn somzop ani chodd promannant Hindu Konknneanchem Moratthi sombondan dubhaxikponn, him karonnam zavn asat. Jose Pereira, 1971 vorsantlea aplea vavrant "Konkani - A Language: A History of the Konkani Marathi Controversy",hannim John Leydon hancho 1807 vorsantlea nibondak bott dakhoilam zoim Konknnink "Mharaxttrachi pott bhas" mhonnttlea ani hi hea zhogddeacho oromb. S M Katre hanchea 1966 vavrant The Formation of Konkani adhunik itihasanchi dakhle vapuddun ani so Konknni pottbhaxencho sor korun Konknnichi rochnnuk Moratthi poros kuxin mhonn dakhoilea. Xennoi Goembab hannim mukhel patr Konknni punorjivonant kelam ani Moratthicho Hinduanchea Konknnicher probhav ani Purtugezicho Kristanv Konknnicher probhav hacher loddai kelea. 1961 vorsant Goenchem Bharotant sot'tahoronn zalem jen'na Bharti prant punorrochna bhasam pormonnem kel'li. Goem Mharaxttrant vilin korpak magnneo asleo. Hachem karonn, Goeant Moratthi ulovpi chodd asle ani Konknni Moratthichi boli oxem somzotale.Goenche Konknni ulovpi he chalicher virudh asle.Konknnicho dorzo svotontr bhas koxi vo Moratthichi pottbhas koxi hacho Goenchea vilinikoronnacher porinnam aslo zo eka jonmotan 1967 vorsa tharear ghatlo. Sahiteo Akademi (ek Bharotantli nanvadik sahitik sounstha) hannim Konknnik ek svotontr bhas mhonn 1975 vorsa maniotai dili ani fattofatt Konknnink (Devnagri lipient) 1967 vorsa Goencho odhikrut bhas mhonn maniotai dili. ==Lipio ani Pottbhaxeche Mud'de== Torekvar lipi ani veglleo pottbhaso Konknneank ekttavpak addmellim zavn asat.Devnagri odhikrut lipi ani ontruzi pottbhas vapuddpant Goeant ani bhair virodh asa. Ontruzi pottbhas chodd Goenkarank herank pasun ogeanink,oxem ttikekar sangtat.Zorui Goeant Romi lipi ani Kornattokachea doriadegechea ganvanim Konnodd lipi vapuddtat taka sor korit zalear Devnagri Konknni bhou thoddi vapuddpant ieta. He ttikent Goenchea Katolkancho chodd vantto asa zannim 1986-87 che Konknni chollvollent vantto ghetlolo ani je Romi lipiecho sahiteo toiear korpak ticho chodd vapor kortat. Kornattokant zoim sabar Konknne, nanvadik sounstha ani vavurpi asat tannim hech porim Devnagri bodlek Konnodd lipi xallanim madheom vapuddunk suchovnni keloli asa. Sod'deak khoinchich lipi vo pottbhas sogleank somzovpi na. Hea vixoi voir ekmot haddunk konnench gombhir proitn korunk na.Ek promann pottbhas sogleank mandta tosli naslolean chodd korun Konknne hea khatir dusream kodde divop-ghevop her bhasanim kortat. ==Songhottna ani Sounstha== Sabar songhottna ani sounstha Konknni khatir vavurtat punn teo kherit somaza khatir zavn asat. Okhil Bharoti Konknni Porixod Janerache 23ver 1978 ek samaneo moidan soglea pongddam khatir sthapli. Ek novi sounstha Vixv Konknni Porixod sogleank ekttavn ani bhouzonnanchi sounstha koxi sonvsar bhor ximpoddlolea Konknneam khatir Setembrache 11ver 2005 sthaplea. Kaim nanvadik Konknni khatir vavurtoleo sounstha oxeo asat: * Konknni Bhaxa Monddol,Mumboi<ref>{{Cite web |url=http://www.konkaniworld.com/thisweek/index.asp?id=47 |title=Archive copy |access-date=2015-06-27 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928034952/http://www.konkaniworld.com/thisweek/index.asp?id=47 |url-status=dead }}</ref> * Konknni Triveni Kola Songom, Mumboi <ref>{{Cite web |url=http://www.ekhabbar.com/appeal.htm |title=Archive copy |access-date=2015-06-27 |archive-date=2007-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070829190104/http://www.ekhabbar.com/appeal.htm |url-status=dead }}</ref> * Thomas Stephens Konknni Kendr.<ref>{{Cite web |title=Thomas Stephens Konknni Kendr homepage |url=https://tskk.org/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251110035152/https://tskk.org/ |archive-date=2025-11-10 |access-date=2026-01-10 |website=www.tskk.org |language=en |url-status=live }}</ref> * World Konkani Centre: ek sounskrutik ani bhaxecho kendr Mungllurant sthapcho asa. * Konknni bhas ani Sanskriti Pratistan: Vixv Konknni Kendr bandpi sounstha * Goa Konkani Akademi (GKA).<ref>{{Cite web |url=http://www.goakonkaniakademi.org/ |title=Archive copy |access-date=2015-06-27 |archive-date=2007-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070505084428/http://www.goakonkaniakademi.org/ |url-status=dead }}</ref> * Dalgado Konkani Academy.<ref>{{Cite web |title=Marry a Canadian |url=http://lists.goanet.org/pipermail/goanet-goanet.org/2004-November/021688.html |access-date=2026-01-10 |website=lists.goanet.org |archive-date=2025-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250505044845/http://lists.goanet.org/pipermail/goanet-goanet.org/2004-November/021688.html |url-status=dead }}</ref> * Karnataka Konkani Sahithya Academy.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2005/07/29/stories/2005072913820300.htm |title=Archive copy |access-date=2015-06-27 |archive-date=2007-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070613105730/http://www.hindu.com/2005/07/29/stories/2005072913820300.htm |url-status=dead }}</ref> * Konkani Ekvott : Vegllea Goenchea Konknni sounsthacho ekvott * Vishwa Konkani Sammelan :1995 vorsa poilim zal'lem. * Konkan Daiz Yatra: Sogleant adli Konknni sounstha ji Konknni mhalgoddeanim Mumboint 1939 vorsa survat keli. <!-- ?? Konknni molleant nanvadik vavr Cover of Dovtrina Christam by Fr. Thomas Stephens, Konknnichi poilim porgottni --> * Konknnicho poilem chhaplolem pustok ek Inglix Jezuit padrin Fr. Thomas Stephens hannim 1622 vorsa zachem nanv Dovtrina Christam (Old Latin The Doctrine of Christ).<ref>{{Cite web |url=http://www.konkaniworld.com/KBASP/index.asp?cat=Konkani%20World%20Centre |title=Archive copy |access-date=2015-06-27 |archive-date=2008-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081009095123/http://www.konkaniworld.com/KBASP/index.asp?cat=Konkani%20World%20Centre |url-status=dead }}</ref> * Konkani Mansagangotri - Prof. Olivinho Gomes * Vajralikhani - Shenoi Goembab * Konkani Bhashecho Itihas - Shenoi Goembab ==References== <references /> ==External links== *[https://web.archive.org/web/20140328022341/http://www.ourkarnataka.com/learn_konkani/learn_konkani_main.htm Learn Konkani online] *[https://web.archive.org/web/20060618141228/http://www.mangalorean.com/konkani/archive.php?ltype=Lesson Learn Mangalorean Konkani online] *[http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=1575 Ethnologue report for Konkani] *[https://web.archive.org/web/20060325021611/http://www.navhindtimes.com/cybervoices/messages/670.htm The Roots of Konkani] *[http://www.kamat.com/kalranga/konkani/konkani.htm The Origins of the Konkani Language] *[http://community.livejournal.com/konkanis/ Konkani Heritage and Culture] *[http://www.indiacatholic.com/goaandmangolorean.htm History of Mangalorean Konkani Christians] *[http://www.india-seminar.com/2004/543/543%20madhavi%20sardesai.htm Mother Tongue blues by Madhavi Sardesai] *[https://web.archive.org/web/20150626112554/http://konkan.tv/ KONKAN TV] == Polleiat == * [https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File:Modern_English_to_Konkani_Dictionary_-_Isidore_Dantas.pdf Modern English to Konkani Dictionary - Isidore Dantas.pdf] [[वर्ग:Konkani]] [[वर्ग:Indo-Aryan languages]] [[वर्ग:Bhas]] [[वर्ग:Boreantlim borim panam]] [[वर्ग:Romi panam]] 17vkirv1uj5ov1q1g733s85nfzxlekr 0 5665 217161 216709 2026-08-04T23:46:30Z InternetArchiveBot 7422 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 217161 wikitext text/x-wiki {{Lipi|क्रैस्ट यूनिवर्सिटी|Christ University|.}} {{Infobox University |image = [[File:Christ University Logo.jpg|thumb|Christ University Logo]] |image_caption = |imagesize = 250 px |name = ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್ |image = |caption = |motto = ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ ಆನಿ ಸೆವಾ |established = 15 ಜುಲೈ 1969 |vice_chancellor = ದೊ ಬಾ ಥೋಮಸ್ ಸಿ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ, ಸಿಎಮ್ಐ<ref>{{cite web|title=CII speaker profile 2013|url=http://www.cii-iq.in/cii/events/NSQE2012/speakers_Profile.pdf|work=website|accessdate=24 March 2014|archive-date=4 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121004051531/http://www.cii-iq.in/CII/events/NSQE2012/speakers_Profile.pdf|url-status=dead}}</ref> |city= [[ಬೆಂಗ್ಳುರ್]] |state=[[ಕರ್ನಾಟಕ್]] |country = ಭಾರತ್ |students = ೧೨೦೦೦ |coor = {{Coord|12|56|5|N|77|36|19|E|type:edu_region:IN-KA|display=inline,title}} |type = [[ಖಾಸ್ಗಿ ವಿಶ್ಚವಿದ್ಯಾಲಯ್|ಖಾಸ್ಗಿ]] |campus = ಶಹರ್ |affiliations = |website= {{URL|www.christuniversity.in}} }} [[File:Christ University Hosur road Bangalore 4819.JPG|thumb|ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್]] [[File:Christ University Auditorium.jpg|thumb|ಮುಖ್ಯ್ ಸಭಾಸಲಾಚಿ ಭಿತರ್ಲಿ ತಸ್ವಿರ್]] '''ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್''' ಏಕ್ ಖಾಸ್ಗಿ 'ಮಾಂದುನ್ ಘೆತ್ಲೆಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್' [[ಬೆಂಗ್ಳುರ್]], ಕರ್ನಾಟಕ್, ಭಾರತ್ ದೇಶಾಂತ್ ಆಸಾ. ಹೊ ಸಂಸ್ಥೊ ೧೯೬೯-ಂತ್, ಭಾಗೆವಂತಿ ಮರ್ಯೆಕ್ ಸರ್ಮಪುನ್ ದಿಲ್ಲ್ಯಾ ಯಾಜಕಾಂಚ್ಯಾ ಮೆಳಾಚ್ಯಾಂನಿ ಸ್ಥಾಪಿತ್ ಕೆಲ್ಲೆಂ ಜಾವ್ನಾಸಾ. [[Carmelites of Mary Immaculate]] (ಸಿಎಮ್ಐ), ಹೊ ಮೇಳ್ ಭಾರತಾಂತ್ ಪಯ್ಲೊ ದೇಶೀಯ್ ಕಥೋಲಿಕ್ ಧಾರ್ಮಿಕ್ ಮೇಳ್ ಜಾವ್ನಾಸಾ [[Syro-Malabar|Syrian Catholic]]. ಹ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥ್ಯಾಕ್ ೨೦೦೮ ಇಸ್ವೆಂತ್ 'ಮಾಂದುನ್ ಘೆತ್ಲೆಲಿ ವಿಶ್ಚವಿದ್ಯಾಲಯ್' ಸ್ಥಾನ್‌ಮಾನ್ ಫಾವೊ ಜಾಲಾ. ಹಿ ಭಾರತಾಂತ್ ಏಕ್ ಫುಡ್ಕಾಯೆಂತ್ ಆಸ್ಚೊ ಶಿಕ್ಪಾ ಸಂಸ್ಥೊ, ತಶೆಂಚ್ಚ್ ಚಡಾವತ್ ಶಿಕ್ಪಾ ಸಂಬಂಧಿತ್ ಸಂಸ್ಥ್ಯಾನಿಂ ಏಕ್ ವರ್ತೊ ಸಂಸ್ಥೊ ಮ್ಹಣ್ ವೊಲಾಯ್ಲಾಂ. ಇಂಡಿಯಾ ಟಡೇ-ನೀಲ್ಸನ್ ೨೦೧೪ ಸಮೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಕಾರ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್, ವಿಗ್ಯಾನ್, ವ್ಯವಹಾರ್, ಆನಿ ಕಾನೂನು ವಿಭಾಗಾಂತ್ ಪ್ರಥಮ್ ಧಾ ಸಂಸ್ಥ್ಯಾಂ ಪಯ್ಕಿ ಏಕ್ ಜಾವ್ನಾಸಾ. ಇಂಡಿಯಾ ಟಡೇ-ನೀಲ್ಸನ್ ೨೦೧೪ ಸಮೀಕ್ಷೆಚ್ಯಾ ಕ್ರಮಾಂಕಾಂತ್ , ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಾನ್, ಬಿಬಿಎ ವಿಭಾಗ್ ಪಯ್ಲೆಂ, ಕಲಾ ವಿಭಾಗ್ ಸವೆಂ, ವಿಗ್ಯಾನ್ ವಿಭಾಗಾಂತ್ ಚೊವ್ತೆಂ, ವ್ಯವಹಾರ್ ವಿಭಾಗಾಂತ್ ಚೊವ್ತೆಂ ಆನಿ ಕಾನೂನು ವಿಭಾಗಾಂತ್ ಧಾವೆಂ ಸ್ಥಾನ್ ಆಪ್ನಾಯ್ಲಾಂ.<ref>{{cite web|title=India's Best Colleges - 2014|url=http://indiatoday.intoday.in/bestcolleges/2014/ranks.jsp|website=India Today|accessdate=28 August 2015|archive-date=7 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150907013436/http://indiatoday.intoday.in/bestcolleges/2014/ranks.jsp|url-status=dead}}</ref> [[File:Aerial view of Taverekere, shot from Christ University, Bangalore.jpg|thumb|ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್ಚೆಂ ಬಾಂದಪ್-೧, ಬಾಂದಪ್-೨, ಮುಖ್ಯ್ ಗ್ರಂಥ್ ಭಂಡಾರ್ ಆನಿ ತಾವರೆಕರೆ ಪ್ರದೇಶಾಚೆಂ ವೈಮಾನಿಕ್ ತಸ್ವಿರ್]] ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಕೊಲೇಜ್ [[University Grants Commission of India]], (ಯುಜಿಸಿ) ಹಾಚೆ ಥಾವ್ನ್ ೧೭ಜೂನ್ ೧೯೭೨-ಂತ್ ಮಾಂದುನ್ ಘೆತ್ಲೊ ಸಂಸ್ಥೊ. ಹಾಕಾ (ನ್ಯಾಕ್) ಸಮಿತಿ ಥಾವ್ನ್ [[National Assessment and Accreditation Council]](ಎನ್ಎಎಸಿ), ಏಕ್ ಯುಜಿಸಿ-ಬಂಡ್ವಾಳ್ ಹಾಚೊ ಅಂಗ್-ಸಂಸ್ಥೊ ಮ್ಹಣ್ ೧೯೯೮ ಆನಿ ಹಾಚಿ ಮಾನ್ಯತಾ ೨೦೦೫-ಂತ್ ಪರ್ತ್ಯಾನ್ ನೆಮ್ಲಾ. ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಕೊಲೆಜ್ ಕರ್ನಾಟಕಾ ರಾಜ್ಯಾಂತ್-ಚ್ಚ್ [[Karnataka]] ಪಯ್ಲಿ [[National Assessment and Accreditation Council]] (ಎನ್ಎಎಸಿ) ಥಾವ್ನ್ ಉಂಚ್ಲ್ಯಾ ಶಿಕ್ಪಾ ಖಾತಿರ್ ಮಾನ್ಯತಾ ಮೆಳ್ಳೆಲಿ ಕೊಲೆಜ್ ಜಾವ್ನಾಸಾ . ಪ್ರಸ್ತುತ್ ಹಾಕಾ A+ (ಎ+) ಸಂಸ್ಥೊ ಮ್ಹಣ್ ನ್ಯಾಕ್ ಸಮಿತಿನ್ ಪಾಚಾರ್ಲಾಂ ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಂಯ್ ಆಸ್ತಾಂ ಹ್ಯಾ ಕೊಲೆಜಿಕ್ ಸಮರ್ಥೆವಂತ್ ಶಿಕ್ಪಾ ಸಂಸ್ಥೊ ಮ್ಹಣ್ ಪ್ರಮಣೀಕೃತ್ ಕೆಲಾಂ.<ref name=UGC06>{{cite web|publisher=UGC|title=Selection of colleges under CPE scheme|url=http://www.ugc.ac.in/oldpdf/colleges/Press_release06CPE.pdf|accessdate=10 March 2014}}</ref> ==ಸಂಸ್ಥ್ಯಾಚೆಂ ಪರಿಸರ್== ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಾಕ್ 'ಉತ್ತಮ್ ಬಾಂದ್ಪಾಂ ಆನಿ ಇಟಾಲಾಚೊ ಸಂಸ್ಥೊ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಬೆಂಗ್ಳುರ್ ಶಹರ್ ಕಲಾ ಮಂಡಳೆನ್ ೨೦೦೦-೨೦೦೨ ಇಸ್ವೆಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೀವ್ನ್ ಗೌರವ್ ಪ್ರಾಪ್ತ್ ಕೆಲಾ. ಸಂಸ್ಥ್ಯಾನ್ 'ಉತ್ತಮ್ ವೊಡ್ತಾಚೆಂ ಸಂಸ್ಥೊ' ಮ್ಹಣ್ ಮೈಸೂರ್ ಉದ್ಯಾನ್ ಮಂಡಳೆನ್ ಪಾಚಾರ್ಚಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೨ ಇಸ್ವೆ ಮ್ಹಣಾಸರ್ ಪಾಟ್ಲ್ಯಾ ಜಿಕ್ಲ್ಯಾ.{{Citation needed|date=March 2014}} ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಾಚೆಂ ಪರಿಸರ್ ಶೂನ್ಯ್ ವಿಬಾಡ್ಣೆ ಪರಿಸರ್ ಜಾವ್ನಾಸೊನ್ ಹರ್ಯೆಕ್ ಸುಕೆಂ ತಶೆಂಚ್ಚ್ ವೊಲ್ಸಾಣ್ ಭರ್ಲಲ್ಲೊ ಕಸ್ರೊ ಉಪ್ಕಾರಾಕ್ ಪಡ್ಚ್ಯೊ ತಸಲ್ಯೊ ವಸ್ತು ಜಾವ್ನ್ ಪುನರುತ್ಪಾದನ್ ಕರ್ತಾ.<ref>{{cite news|last=PS|first=Ramya|title=It's time for Bangalore colleges to go green|url=http://www.dnaindia.com/bangalore/report-it-s-time-for-bangalore-colleges-to-go-green-1438140|accessdate=23 March 2014|newspaper=DNA|date=15 September 2010}}</ref> ಹಾಂಗಾಸರ್ ನಗ್ದೆಂವಿಣೆಂ ವಾತಾವರಣ್ ಆಸ್ಲ್ಯಾನ್ ನಗ್ದೆ ಪಯ್ಶ್ಯಾಂಚೊ ವಯ್ವಾಟ್ ಉಣೊ ಜಾವ್ನಾಸಾ. ಹರ್ಯೆಕಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಕ್ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕಾರ್ಡಾಂ ದೀವ್ನ್ ಹಾಚೆ ಥಾವ್ನ್ ದೊಡ್ಯಾನ್ ಉಪ್ಕಾರೊನ್ ತಾಂಚೆಂ ವಳ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ್ ಪತ್ರ್ ಆನಿ ಡೆಬಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಏಕಾಂತ್ಚ್ ಛಾಪ್ಲಾಂ. ಹೆಂ ಸ್ಮಾರ್ಟ್-ಎಟಿಎಂ ಕಾರ್ಡ್ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯಾ ಬ್ಯಾಂಕ್-ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಚ್ಯಾ ಸರ್ವ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಂಕ್ ವಾಂಟುನ್ ದಿಲಾಂ [[South Indian Bank]]<ref>{{cite news|last=Kumar|first=Chethan|title=Christ campus goes cashless|url=http://www.deccanherald.com/content/182379/christ-campus-goes-cashless.html|accessdate=23 March 2014|newspaper=Deccan Herald|date=8 August 2013}}</ref> <gallery>[[File:Christ university during Christmas.jpg|ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಪರ್ಬೆಚ್ಯಾ ದಿಸಾಂನಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್]]</gallery> ===ವಸ್ತಿ=== ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಚ್ಯಾ ಮುಖ್ಯ್ ಆವರಣಾಂತ್ ಆಚ್ಚ್ಯಾ ಜೊನಾಸ್ ವಸ್ತೆ ಘರಾಂತ್ ೩೦೦ ಚೆಡ್ವಾಂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಂಕ್ ಆನಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಸ್ತೆ ಘರಾಂತ್ ೨೬೦ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಂಕ್ ರಾಂವ್ಚಿ ಸಂಪೂರ್ಣ್ ವ್ಯವಸ್ಥಾ ಆಸಾ. ಕೆಂಗೇರಿ ಆವರಣಾಂತ್ ಆಸ್ಚ್ಯಾ ದೇವಡನ್ ವಸ್ತೆ ಘರಾಂತ್ ೧೦೦೦ ಚೆಡೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಂಕ್ ರಾವ್ಯೆತ್ ಆಸ್ತಾಂ, ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಿವಾಸಾಂತ್ ೨೦೦ ಸ್ನಾತಕೊತ್ತರ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಂಕ್ ರಾಂವ್ಚೊ ಅವ್ಕಾಸ್ ಆಸಾ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಆವರಣಾ ಭಾಯ್ರ್ ಚೆಡ್ಯಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಂಕ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಿವಾಸ್ ಆಸಾ ಕರುನ್ ಹಾಂಗಾಸರ್ ಲಗ್ಬಗ್ ೫೦೦ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವಸ್ತಿ ಕರ್ತಾತ್.{{Citation needed|date=March 2014}} ===ಕಾರ್ಭಾರ್ ಆನಿ ಆಡಳ್ತೆಂ=== ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಚೊ ಜಾಗೊ ಬೋವ್ ಚಡ್ ಪ್ರದೇಶಾಂತ್ ವಿಸ್ತಾರೊನ್ ಆಸೊನ್ {{ಬದಲ್ಲೆಲಿ|೨೫|ಎಕ್ರೊ|ha}}ಆನಿ ಹೊ ಜಾಗೊ {{convert|100|acre|ha|adj=on}} ಧರ್ಮರಾಂ ವಿದ್ಯಾಕ್ಷೇತ್ರಾಚೊ ಮದ್ಗಾತ್ ಆಸ್ಚ್ಯಾ ವೊಡ್ತಾಂತ್ಲೊ ಸಾಂಗಾತಿ ಜಾಗೊ ಜಾವ್ನಾಸಾ. ಹೊ ಜಾಗೊ ಬೆಂಗ್ಳುರ್ ಶ್ಹಹರಾಚ್ಯಾ ಮದ್ಲ್ಯಾ ಪ್ರದೇಶಾಂತ್ ಆಸಾ [[ಬೆಂಗ್ಳುರ್]]. ಹೆಒ ಜಾಗೊ ಪ್ರಮುಖ್ ಮ್ಹಾಮಾರ್ಗಾಚ್ಯಾ ಕುಶಿಕ್ ಅಸ್ಚ್ಯಾ ಬೆಂಗ್ಳುರ್ ದುದಾ ದುಖಾನಾಚ್ಯಾ ಸಾಮ್ಕೆ ಮುಕಾರ್ ಆಸಾ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ್ ಮ್ಹಾಮಾರೊಗ್ ೭ (ಭಾರತ್)|ಹೊಸೂರ್ ಮಾರೊಗ್ (ಎನ್ಹೆಚ್ ೭)]]. ೨೦೦೯ ಇಸ್ವೆಂತ್, ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಾನ್ ಕೆಂಗೇರಿಚ್ಯಾ [[Kengeri]] ೭೫ ಎಕ್ರೆ ಜಮೀನಾಂತ್ ಪರಿಸರ್-ಮಯ್ಪಾಸಿ (ಇಕೊ-ಫ್ರೆಂಡ್ಲಿ) ಆವರಣ್ ಬೆಂಗ್ಳುರ್-ಮೈಸೂರ್ ರಾಜ್ಯ್ ಮ್ಹಾರ್ಗಾಚೆರ್ [[ರಾಜ್ಯ್ ಮ್ಹಾಮಾರೊಗ್ ೧೭ (ಕರ್ನಾಟಕ್)|ಎಸ್ಹೆಚ್ ೧೭]]ಉಗ್ತಾಯ್ಲೆಂ. ಹಾಂಗಾಸರ್ ಎಂಜಿನೀಯರಿಂಗ್, ನಿವಾಸಿ-ಪದವಿಪೂರ್ವ್ ತಶೆಂಚ್ಚ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯುನಿರ್ವಸಿಟಿ ಸಂಸ್ಥಾ ನಿರ್ವಹಣ್ (Christ University Institute of Management, ಸಿಯುಐಎಮ್). ಶಹರಂತ್ ಆಸ್ಚೆಂ ಆವರಣ್ ಬೆಂಗ್ಳುರ್ಚ್ಯಾ ಪ್ರಮುಖ್ ವಸ್ತೆ ನಿವಾಸಾಂಕ್ ಆನಿ ವ್ಯಾಪಾರಾಂಕ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧ್ ಜಾವ್ನಾಸ್ಚ್ಯಾ ಬಿಟಿಎಂ ಲೇಔಟ್- ಹಾಕಾ ಬೋವ್ ಚಡ್ ಲಾಗಿಂ ಆಸಾ. ಇತ್ಲೆಂ ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಂಯ್ ಆಸ್ತಾಂ ಸೆಝಾರಿ ಆಸ್ಚ್ಯಾ ಕೊರಮಂಗಲ [[Koramangala]] ಆನಿ ಜಯನಗರ್ [[Jayanagar]] ಬೆಂಗ್ಳುರಾಂತ್ ಆಸ್ಚೆ ಇತರ್ ಪ್ರಮುಖ್ ತಶೆಂಚ್ಚ್ ಮಜ್ಬೂತ್ ನಿವಾಸ್ ಆನಿ ವ್ಯಾಪಾರ್ ಜಾಗೆ ಜಾವ್ನಾಸಾತ್. The University has around 12000 students from all over India and some parts of the world and around 500 faculty members.<ref name=ITDK /> ==ಶೈಕ್ಷಣಿಕ್== ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ, ಪದ್ವಿಪೂರ್ವ್, ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ್ ಆನಿ ಸಂಶೋಧನ್ ವಿಷಯಾಂಚೆರ್ ಪ್ರಮಾಣ್ ಪತ್ರ್ ದಿತಾ. ಹೆ ವಿಷಯ್ ಕಾನೂನ್, ಶಿಕ್ಷಣ್, ವಿಗ್ಯಾನ್, ಸಾಮಾಜಿಕ್ ವಿಗ್ಯಾನ್ ಆನಿ ಭಾಸ್, ವಾಣಿಜ್ಯ್ ಆನಿ ನಿರ್ವಹಣ್ ತಶೆಂಚ್ಚ್ ಎಂಜಿನೀಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗಾಂತ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಂಕ್ ವಾಂಟುನ್ ದಿತಾ.<ref name=Admissions01>{{cite web|title=Admissions|url=http://christuniversity.in/secmenudisp.php?mid=2&subid=14|work=Website|publisher=Christ University|accessdate=14 July 2013|archive-date=17 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130717040325/http://christuniversity.in/secmenudisp.php?mid=2&subid=14|url-status=dead}}</ref> In 2005, the formerly known Christ College (now Christ University) was the first institution in South India to be re-accredited with A+ by [[National Assessment and Accreditation Council|NAAC]].<ref name=ITDK /> ===ಪದ್ವಿ ಕಾರ್ಯಾಕ್ರಮ್=== ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್ ೪೫ ಪದವಿ ಕಾರ್ಯಾಕ್ರಮಾಂ ಮಾನವಿಕ್, ಸಾಮಾಜಿಕ್ ವಿಗ್ಯಾನ್, ವಿಗ್ಯಾನ್, ವಾಣಿಜ್ಯ್ ಆನಿ ನಿರ್ವಹಣ್, ಕಾನೂನ್, ಶಿಕ್ಷಣ್, ತಶೆಂಚ್ಚ್ ಎಂಜಿನೀಯರಿಂಗ್ ಶಿಕೊವ್ನ್ ಆಸಾ. ಸರ್ವ್ ಪದ್ವೆ ಶಿಕ್ಪಾಂ ತೀನ್ ವರ್ಸಾಂಚಿಂ ಆವ್ದಿ ಕಡ್ಡಾಯ್ ಜಾವ್ನಾಸೊನ್, ಶಿಕ್ಷಣ್ ಪದ್ವಿ [[Bachelor of Education]] (ಬಿ.ಎಡ್, ದೋನ್ ವರ್ಸಾಂ), ಹೊಟೇಲ್ ನಿರ್ವಹಣ್ ಪದ್ವಿ (ಬಿ.ಹೆಚ್.ಎಂ, ಚಾರ್ ವರ್ಸಾಂ), [[ಕಾನೂನ್ ಪದ್ವಿ]] (ಎಲ್.ಎಲ್.ಬಿ, ಪಾಂಚ್ ವರ್ಸಾಂ), [[ತಾಂತ್ರಿಕ್ ಪದ್ವಿ]] (ಬಿ.ಟೆಕ್, ಚಾರ್ ವರ್ಸಾಂ) ಆನಿ ಸಮಗ್ರ್ ಬಿ.ಟೆಕ್/ ಎಂ.ಟೆಕ್ ವಾ ಎಂ.ಬಿ.ಎ (ಪಾಂಚ್ ವರ್ಸಾಂ) ಹ್ಯಾ ವಯ್ರ್ ತಿಳ್ಸಿಲ್ಲ್ಯಾ ಕಡ್ಡಾಯ್ ಆವ್ದೆಕ್ ಲಾಗು ಜಾಯ್ನಾ. ಉದ್ಯಮ್ ನಿರ್ವಹಣ್ ಪದ್ವಿ(ಬಿ.ಬಿ.ಎ), [[ವಾಣಿಜ್ಯ್ ಪದ್ವಿ]] (ಬಿ.ಕಾಂ.), ಕಲಾ ಪದ್ವಿ (ಬಿ.ಎ.) ಆನಿ ವಿಗ್ಯಾನ್ ಪದ್ವೆ (ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ) [[ತೀನ್ ಪ್ರಮುಖ್]]ಕಾರ್ಯಾಕ್ರಮಾಂ ಎಕ್ ವಿಶೇಷ್ ರೀತ್ ವಾಪಾರ್ತಾತ್.<ref name=Admissions01 /> ====ಪದ್ವಿ ಕಾರ್ಯಾಕ್ರಮಾಂತ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ==== [[File:ChristUnivWikiUGProgram 03.jpg|thumb|ಭಾಷಿಕ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಂಕ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಚೆರ್ ತರ್ಬೆತಿ]] ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಸಂಸ್ಥ್ಯಾನ್, ಅಂತರ್ಜಾಳ್ ಆನಿ ಸಮುದಾಯ್ ಕೇಂದ್ರ್ (ಸಿಎಸ್ಐ) ಬೆಂಗ್ಳುರ್ ಭಾರತ್ಸಂಗಿಂ ಕೆಲ್ಲ್ಯಾ ಖರಾರಾ (ಎಮ್.ಒಯು.) ಮುಕಾಂತ್ರ್, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಅಂರ್ತಜಾಳಿಕ್ ಹಿಂದಿ, ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳ್, ಸಂಸ್ಕೃತ್ ಆನಿ ಉರ್ದು ಭಾಸಾಂನಿ ನಿರಂತರ್ ಲೇಖನಾಂ ಬರೊಂವ್ಕ್ ಸಂಸ್ಥ್ಯಾಚ್ಯಾ ಪದ್ವೆ ಶಿಕಾಫ್ ಜೋಡ್ಚ್ಯಾ ೧೬೦೦ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಂಕ್ ಫಾವೊ ಜಾಲಾಂ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಾಕ್ ಸ್ವಂತ್ ದ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ್ ಕರ್ಚಿ (ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋ) ವ್ಯವಸ್ಥಾ ಆಸೊನ್ ಪಯ್ಲೆ ಪಾವ್ಟಿಂ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಚೆ ನಮುನ್ಯಾ ದೃಶ್ಯ್ ಹಿಂದಿ ಆನಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಂತ್ ಫಾಯ್ಸ್ ಕೆಲಾಂ.<ref name=cis012014>{{cite web|last=Muzammiluddin|first=Syed|title=Wikipedia at Forefront in Christ University|url=http://cis-india.org/openness/blog/wikipedia-at-forefront-in-christ-university|accessdate=20 March 2014}}</ref> The [[Hindi]] and [[Kannada]] articles may be found at [[:hi:विकिपीडिया:विकिपरियोजना क्राइस्ट विश्वविद्यालय|collection of Hindi articles]] and [[:kn:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಯೋಜನೆ/ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಾಂತ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ್ ಯೋಜನ್|ಕನ್ನಡ ಲೇಖನಾಂಚೊ ಸಂಗ್ರಹ್]] ===ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ್ ಪದ್ವಿ ಕಾರ್ಯಾಕ್ರಮಾಂ=== ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್ ೪೪ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ್ ಪದ್ವೆ ಶಿಕ್ಪಾಂ ದೀವ್ನ್ ಆಸೊನ್, ೧೬ ಸ್ತಾತಕೋತ್ತರ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ್ (ಎಂ.ಫಿಲ್) ಆನಿ ೧೭ ದಾಕ್ತೆರ್ಗಿಂತ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ್ ಪದ್ವೊ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಮಾನವಿಕ್, ಸಾಮಾಜಿಕ್ ವಿಗ್ಯಾನ್, ವಿಗ್ಯಾನ್, ಕಾನೂನ್, ಶಿಕ್ಷಣ್, ವಾಣಿಜ್ಯ್ ಆನಿ ನಿರ್ವಹಣ್, ತಶೆಂಚ್ಚ್ ಎಂಜಿನೀಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗಾಂತ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಂಕ್ ಅರ್ಪಿತಾ. ಸ್ತಾತಕೋತ್ತರ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ್ (ಎಂಫಿಲ್) ದೋನ್ ವರ್ಸಾಂಚಿ ಜಾವ್ನಾಸೊನ್, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಗ್ಯಾನ್ (ಸಂಗಣಕ್)ಆನಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ್ ಕಾನೂನ್ ಪದ್ವಿ ಕ್ರಮಾಂಕ್ ಜಾವ್ನ್ ತೀನ್ ಆನಿ ಎಕಾ ವರ್ಸಾಂಕ್ ವಿಸ್ತಾರೊನ್ ಆಸ್ತಾ. ===ಉಂಚ್ಲ್ಯಾ ಶಿಕ್ಪಾಂತ್ ಕ್ರಮಾಂಕ್=== [[India Today]] ಇಂಡಿಯಾ ಟಡೇ ವೃತ್ತ್ ಪತ್ರಿಕೆನ್ ಚಲಯಿಲ್ಲ್ಯಾ ಸಮೀಕ್ಷೆಂತ್ ೨೦೧೫ ಇಸ್ವೆ ಮ್ಹಣಾಸರ್ ಸಂಸ್ಥ್ಯಾಕ್ ಸ್ನಾಥಕೋತ್ತರ್ ಕಾರ್ಯಾಂಕ್ರಮಾಂ ಖಾತಿರ್ ಉಂಚ್ಲ್ಯಾ ಸ್ಥಾನಾರ್ ವೊಲಾಯ್ಲಾಂ. ಹಾಚಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ್ ವರ್ದಿ ಸಕಯ್ಲ್ ತಿಳ್ಸಿಲ್ಲ್ಯಾ ದೋನ್ ಕೋಷ್ಟಕಾಂನಿ ದಿಲ್ಯಾ. ಬಿ.ಬಿ.ಎ. ಆನಿ ಬಿ.ಸಿ.ಎ. ಕಾರ್ಯಾಕ್ರಮಾಂ ಭಾರತ್ ದೇಶಾಚ್ಯಾ ಶಿಕ್ಪಾ ಕ್ಷೇತ್ರಾಂತ್ ಅತಿ ಉಂಚ್ಲ್ಯಾ ಶ್ರೇಣಿಂತ್ ಆಸಾತ್. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಾಕ್ ೨೦೧೨ ಇಸ್ವೆಂತ್ ೩೧ ಶ್ರೇಣಿ ಥಾವ್ನ್ ೨೦೧೩ ಇಸ್ವೆಂತ್ ೨೩ ಶ್ರೇಣಿಕ್ ಉಬಾರ್ಲಾಂ. ಹಿ ಏಖ್ ಖಾಸ್ಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್ ಜಾಲ್ಯಾರೀ ಭಾರತಾಂತ್ ಸರ್ವ್ ಸರ್ಕಾರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಾಂ ಪರಿಂಚ್ಚ್ ಮಾನುನ್ ಘೆತ್ಲೆಲಿ ಜಾಂವ್ಕ್ ಪಾವ್ಲ್ಯಾ.<ref name=ITUR /> ಖಾಸ್ಗಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಾಂಚ್ಯಾ ಸಂಮೀಕ್ಷಾಂ ಪಯ್ಕಿ ಇಂಡಿಯಾ-ಟುಡೇ ವೃತ್ತ್ ಪತ್ರಿಕೆಚ್ಯಾ ಪ್ರಕಾರ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್ ಸಂಸ್ಥ್ಯಾನ್ ೨೦೧೫ ವರ್ಸಾಂತ್ ಪಯ್ಲೆಂ ಸ್ಥಾನ್ ಆಪ್ಣಾಯ್ಲಾಂ.<ref name=ITJuly15>{{cite news|last1=Deka|first1=Kaushik|title=Time to take the next big leap|work=Magazine|publisher=India Today|date=13 July 2015|pages=65–67}}</ref> {| style="text-align:center; float:right; font-size:85%; margin-left:2em;" class="wikitable" |+ ''ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇ ವೀಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಾಂಚೆಂ ಕ್ರಮಾಂಕ್'' <ref name=ITUR>{{cite web|last=Nayyar|first=Dhiraj|title=India Today ranks India's best universities for 2013|url=http://indiatoday.intoday.in/story/india-best-universities-ranking-private-sector-survey/1/272876.html|work=Magazine|accessdate=20 March 2014|date=24 May 2013}}</ref> !ವರಸ್ !! ಕ್ರಮಾಂಕ್ |- ! ೨೦೧೫ | ೧೧ |- ! ೨೦೧೪ | ೧೮ |- ! ೨೦೧೩ | ೨೩ |- ! ೨೦೧೨ | ೩೧ |} {| style="text-align:center; float:centre; font-size:80%; margin-left:2em;" class="wikitable" |+ ''ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ್ ಪದ್ವೆಚೆಂ ಕ್ರಮಾಂಕ್'' <ref name=IT13>{{cite book|title=The Best Colleges of India|date=24 June 2013|publisher=India Today}}</ref> !Course !! ಕ್ರಮಾಂಕ್ ೨೦೦೫ !! ಕ್ರಮಾಂಕ್ ೨೦೦೬ !! ಕ್ರಮಾಂಕ್ ೨೦೦೭ !! ಕ್ರಮಾಂಕ್ ೨೦೦೮ !! ಕ್ರಮಾಂಕ್ ೨೦೦೯ !! ಕ್ರಮಾಂಕ್ ೨೦೧೦ !! ಕ್ರಮಾಂಕ್ ೨೦೧೧ !! ಕ್ರಮಾಂಕ್ ೨೦೧೨ !! ಕ್ರಮಾಂಕ್ ೨೦೧೩ !! ಕ್ರಮಾಂಕ್ ೨೦೧೪ !! ಕ್ರಮಾಂಕ್ ೨೦೧೫ |- ! [[ಉದ್ಯಮ್ ನಿರ್ವಹಣ್ ಪದ್ವಿ]] | - | - | - | - | - | - | - | - | ೧ | ೧ | ೧ |- ! [[(ಸಂಗಣಕ್ ಅರ್ಜಿ ಪದ್ವಿ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಪ್ಲಿಕೇಷನ್)]] | - | - | - | - | - | - | - | - | ೧ | ೧ | ೧ |- ! ಜಮ್ಯಾ ಸಂಪರ್ಕ್ (ಮಾಸ್ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಷನ್) | - | - | - | - | - | - | - | - | ೩ | ೩ | ೩ |- ! ವಿಗ್ಯಾನ್ | ೧೦ | ೧೦ | ೧೦ | ೮ | ೧೩ | ೭ | ೬ | ೬ | ೪ | ೪ | ೩ |- ! ವಾಣಿಜ್ಯ್ | - | - | ೫ | ೬ | ೪ | ೫ | ೫ | ೬ | ೫ | ೪ | ೪ |- ! [[ಮಾನವಿಕ್ (ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೀಸ್]] | - | ೧೨ | ೮ | ೬ | ೬ | ೮ | ೫ | ೬ | ೧೦ | ೬ | ೪ |- ! ಕಾನೂನ್ | - | - | - | - | - | - | ೧೫ | ೧೬ | ೧೩ | ೧೨ | ೧೨ |} [[The Week]] ಹಂಸ ಸಂಶೋಧ್ ಆನಿ ದಿ ವೀಕ್ ಹಾಂಚ್ಯಾ ಸಹಕಾರಾನ್ ಆಸಾಕೆಲ್ಲ್ಯಾ ೨೦೧೫ ಸಮೀಕ್ಷೆಚೆಂ ಕೋಷ್ಟಕ್. {| style="text-align:center; float:left; font-size:85%; margin-left:2em;" class="wikitable" |+ ''The Week-Hansa research survey 2015''<ref>{{cite news|title=A brave new ‘blended’ world|url=http://beta.theweek.in/theweek/cover/Best-colleges-2015.html|accessdate=22 August 2015|publisher=The Week|date=21 June 2015|first=Sharmista|last=Chaudhury|archive-date=18 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150818145237/http://beta.theweek.in/theweek/cover/Best-colleges-2015.html|url-status=dead}}</ref> !ಕೋರ್ಸ್ !! ಕ್ರಮಾಂಕ್ ೨೦೧೫ |- ! ಕಲಾ | ೯ |- ! ವಾಣಿಜ್ಯ್ | ೬ |- ! ವಿಗ್ಯಾನ್ | ೮ |- ! ಕಾನೂನ್ | ೨೬ |- !ಹೊಟೇಲ್ ನಿರ್ಹಣ್ | ೧೫ |} ==ಹಾತ್ ಮೆಳೊವ್ಣಿ (ಸಹಕಾರ್)== ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್ ವಿದೇಶೀ ಶಿಕ್ಪಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್ ಎಕ್ತಾರಾಚೊ ಸಹಕಾರೀ ಸಾಂದೊ ಜಾವ್ನಾಸಾ (ಯುಎಸ್ಎಸಿ).<ref>{{cite web|title=Host University for Bangalore, India|url=http://usac.unr.edu/study-abroad-programs/india/bangalore/about/host-university|work=website|accessdate=20 March 2014|archive-date=5 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140105134147/http://usac.unr.edu/study-abroad-programs/india/bangalore/about/host-university|url-status=dead}}</ref> ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್ ಹಾಂಗಾಸರ್ ತಿಳ್ಸಿಲ್ಲ್ಯಾ ಸಂಸಾರ್ಭರ್ ಶಿಂಪ್ಡೊನ್ ಆಸ್ಚ್ಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಾಂ ಕಡೆನ್ ಸಹಕಾರೀ ಖರಾರ್ ಕರುನ್ ಘೆತ್ಲಾಂ. [[Western Michigan University]], [[Catholic University of America]] and [[Baldwin Wallace University]] ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶಾಂತ್, [[Swansea University]], [[Sheffield Hallam University]], [[Liverpool Hope University]] ಬ್ರಿಟನ್ ದೇಶಾಂತ್, [[Griffith University]]ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಂತ್, [[Lille Catholic University]]ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶಾಂತ್ ಆನಿ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶಾಚ್ಯಾ ಎನ್ಹೆಚ್ಟಿವಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಾಚ್ಯಾ ಅರ್ಜೆತ್ ವಿಗ್ಯಾನ್ ವಿಭಾಗಾಂತ್ ಸೆರ್ವೊನ್ ವಾವ್ರ್ ಕರ್ನ್ ಆಸಾ. ಕೊರಿಯಾ ದೇಶಾಚ್ಯಾ ಸ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್ ಸಂಗಿಂ ೨೦೧೩ ಇಸ್ವೆಂತ್ ಅದ್ಲಿ-ಬದ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಕ್ರಮಾಂಕ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಾನ್ ಸಮ್ಜಣೆಚ್ಯಾ ಖರಾರಾಕ್ ರುಜು ಕೆಲ್ಯಾ.<ref name=ITDK /> ===ಭಾರತ್ ಗೇಟ್ವೇ ಕಾರ್ಯಾಕ್ರಮ್=== ಭಾರತ್ ದೇಶಾಚೆಂ ದರ್ಶನ್ ವಿದೇಶೀ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಂಕ್ ಲಾಭ್ಚ್ಯಾ ಉದ್ದೇಶಾನ್ ಇಂಡಿಯಾ-ಗೇಟ್ವೇ ಕಾರ್ಯಾಕ್ರಮ್ (ಐಜಿಪಿ) ಆಸಾ.<ref>{{cite web|title=India Higher Education – Christ University|url=http://www.highereducationinindia.com/universities/christ-university.php|work=website|accessdate=25 March 2014|archive-date=25 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140325091347/http://www.highereducationinindia.com/universities/christ-university.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=India Gateway Program|url=http://christuniversity.in/display_article.php?fid=74&arid=14&f=2|work=website|accessdate=25 March 2014|archive-date=25 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140325090420/http://christuniversity.in/display_article.php?fid=74&arid=14&f=2|url-status=dead}}</ref> ===ಗ್ರಂಥ್ ಭಂಡಾರ್=== ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಚ್ಯಾ ಮುಖ್ಯ್ ಆವರಣಾಂತ್ ದೋನ್ ಗ್ರಂಥ್ ಭಡಾರ್ ಆಸೊನ್ ಪಯ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ್ ಗ್ರಂಥ್ ಭಂಡಾರ್ ಆನಿ ಜ್ಞಾನ್-ಕೋಶ್ ಕೇಂದ್ರ್ ಹೊ ಭಂಡಾರ್ ಮೊದ್ಲ್ಯಾ ಬಾಂದ್ಪಾಚ್ಯಾ ಸವ್ಯಾ, ಸಾತ್ವ್ಯಾ, ಆಡ್ವ್ಯಾ ಆನಿ ನೊವ್ಯಾ ಮಾಳಿಯೆಂಚೆರ್ ವಿಸ್ತಾರೊನ್ ಆಸಾ.<ref name=ITDK /> ===ಸಂಶೋಧನ್=== ವಿಶ್ವವಿದಯಾಲಯ್ ಸಂಶೋಧನ್ ದೋನ್ ವಿಭಾಗಾಂತ್ ಆಸೊನ್ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ್ (ಎಂಫಿಲ್) ದೇಡ್ ವರ್ಸಾಂಕ್ ಆನಿ ದಾಕ್ತೆರ್ಗಿಂತ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ್ ಪಾಂಚ್ ವರ್ಸಾಂಕ್ ವಿಸ್ತಾರ್ಲ್ಯಾ. ಹೊ ಸಂಸ್ಥೊ ಲ್ಹಾನ್ ಆನಿ ವ್ಹಡ್ ಸಂಶೋಧ್ ಕರುಂಕ್ ಆಸಕ್ತ್ ಶಿಕ್ಷಕಾಂಕ್ ಆವ್ಕಾಸ್ ದೀವ್ನ್, ಎಕಾಕ್ಷರ್ ಆನಿ ಸಂಶೋಧ್ ಪತ್ರಾಂ ಪಾಟಂವ್ಕ್ ಹಾಂಗಾಸರ್ ವಿಷೇಶ್ ಆದ್ಯತಾ ಆಸಾ. == ಪರ್ಗಟ್ಣಿ == ಕನ್ನಡ ಸಂಘಚ್ಯಾ ತರ್ಫೆನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್ ಸುಮಾರ್ ೨೨೦ ಪುಸ್ತಕಾಂ ಕನ್ನಡ [[Kannada]], ಭಾಷೆಂತ್ ಪ್ಚಾರ್ ಕೆಲ್ಯಾಂತ್. ಹಾಚೆ ಥಾವ್ನ್ ಸಂಸಾರ್ಭರ್ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಚಾರ್ ಜಾಲಾ. ಹೊ ಸಂಘ್ ಬಂಡ್ವಾಳ್ ರಹಿತ್ ಸಂಘ್ ಜಾವ್ನಾಸೊನ್ ಕನ್ನಡಚ್ಯಾ ಉದರ್ಗತೆಕ್ ವಾವ್ರ್ ಕರ್ನ್ ಆಸೊನ್ ಎದೊಳ್ ವರೆಗ್ ಸ ವಿಮರ್ಶಕಾತ್ಮಕ್ ಪತ್ರಿಕಾಂ ಫಾಯ್ಸ್ ಕರ್ನ್ ಆಸಾ:<ref name=ITDK>{{cite news|last=Aleem|first=Ayesha|title=Different Keystrokes|url=http://indiatoday.intoday.in/story/india-today-best-colleges-2013-christ-university/1/280166.html|accessdate=12 March 2014|newspaper=India Today|date=24 June 2013}}</ref> ==ದಸ್ತುರ್ ಆನಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚಟುವಟಿಕ್ಯೊ== ===ಭಾಷೆಚೊ ಉತ್ಸವ್=== ಭಾಷಾ ಉತ್ಸವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಾಚೆಂ ಏಕ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ್ ಪರ್ಬಾ ಜಾವ್ನಾಸೊನ್ ಹ್ಯಾ ದೀಶ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಆಪಾಪ್ಲ್ಯಾ ಸಂಸ್ಕೃತೆಚೆಂ ವಸ್ತುರ್ ನ್ಹಸೊನ್ ಯೆತಾತ್. ಹ್ಯಾದಿಸಾ ಡೊಲ್ ನಾಚ್, ಬೊಯ್ಲಾಟ್, ನಾಚ್ತಾತ್. ದೇಶಾಚಿ ವಿವಿಧ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಮಗಾಸರ್ ಪಳೆಂವ್ಕ್ ಮೆಳ್ತಾ.<ref>{{cite news|title=Bhasha utsav|url=http://www.hindu.com/2008/09/09/stories/2008090955080500.htm|accessdate=21 March 2014|newspaper=The Hindu|date=9 September 2008|location=Chennai, India}}</ref> ಪಾಟ್ಲ್ಯಾ ವರ್ಸಾಂನಿ ಹ್ಯಾ ಪರ್ಬೆ ವೆಳಾರ್ ಗಾರುಡ್ ನೃತ್ಯ್, ಚೆಂಡೆ ನೃತ್ಯ್, ಕಳರಿಪಯಾಟ್ಟು, ವೇದ್ ವಾಸ್ಚೆಂ, ತಿರುವತ್ತಿರಕಾಲಿ, ರಬೀಂದ್ರ ಸಂಗೀತ್, ಕೇರಳ ನಾಡನಂ, ತಶೆಂಚ್ಚ್ ಮೋಹಿನಯಾಟ್ಟಂ ಆನಿ ಕಥಕ್ಕಳಿಚೆಂ ಪ್ರದರ್ಶನಾಂ ಜಾಲ್ಯಾಂತ್i. ವರ್ಸಾಕ್ ಏಕ್ ಪಾವ್ಟಿಂ ಆಚರ್ಸುಂಚ್ಯಾ ಹ್ಯಾ ಪರ್ಬೆ ವೆಳಾರ್ ಜಮ್ಲೆಲೊ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪಂಗಡ್ ಸಂಗೀತ್ಗಾರಾಂಚ್ಯಾ ತಾಳಾಕ್ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಸಾಂಪ್ರಾದಾಯಿಕ್ ನ್ಹಸ್ಣಾರ್ ನಾಚ್ತಾತ್.<ref>{{cite news|title=A cultural ensemble at Bhasha Utsav|url=http://www.deccanherald.com/content/24343/content/219337/F|accessdate=21 March 2014|newspaper=Deccan Herald|date=9 September 2009}}</ref> ===ರಂಗ್‌ಮಾಂಚಿ=== ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಾಂತ್ ಕ್ರಯಾಳ್ ರಂಗ್ ತರ್ಬೆತಿ ಆಸಾ ಕರುನ್ ಹರ್ಯಕಾ ವರ್ಸಾ ಹೊ ಪಂಗಡ್ ಏಕ್ ಖೆಳ್ ಪ್ರದರ್ಶನ್ ಕರ್ತಾತ್. ಹ್ಯಾ ಪಯ್ಕಿ 'ದಿ 'ಆನಾಯ್ಟಿಂಗ್''(೨೦೧೪) ಜಾಲ್ಲೊ ವ್ಹಡ್ಲೊ ಖೆಳ್ ಜಾವ್ನಾಸಾ.<ref>{{cite news|last=Philip|first=Zoya|title=Answering the curtain call |newspaper=Deccan Chronicle|date=2 March 2014}}</ref> ==ಸಾಂದೆಪಣ್== ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್ ಭಾರತೀಯ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್ ಸಂಘಾಚೊ ಸಾಂದೊ ಜಾವ್ನಾಸಾ.<ref>{{cite web|url=http://www.aiuweb.org/Members/MembersC.asp|website=Association of Indian Universities|accessdate=28 August 2015}}</ref> == ಲೋಕ್== ===ಶಿಕ್ಷಕ್-ಶಿಕ್ಷಕಿಂ=== * ಪ್ರೊ. ಸಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ರಾಜು, ಕನ್ನಡ ಸಂಘಾಚೊ ಸ್ಥಾಪಕ್ ಆಧ್ಯಕ್ಷ್<ref>{{cite news|last=rao|first=H.S. Raghavendra|title=An exit from Kannada space|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/an-exit-from-kannada-space/article1432690.ece|accessdate=21 March 2014|newspaper=The Hindu|date=4 January 2008|location=Chennai, India}}</ref> * ಪ್ರೊ. ಪಿ. ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ, ಕೇಂದ್ರ್ ಸಾಹಿತ್ಯ್ ಅಕಾದೆಮಿಚೊ ಪುರಸ್ಕೃತ್. ಫೂರ್ಣಚಣದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ-ಚೊ ಚಿಂದಬರ ರಹಸ್ಯ ಕಾದಂಬರಿ ತಮಿಳ್ ಭಾಷೆಕ್ ತರ್ಜುಮೊ ಕೆಲ್ಲ್ಯಾ ಖಾತಿರ್.l<ref>{{cite web|last1=Narayan|first1=Swathi|title=Hey, where's the divide?|url=http://www.mid-day.com/articles/hey-wheres-the-divide/53899|website=Mid-Day|publisher=Mid-Day|accessdate=25 April 2015}}</ref> * ದೊ| ಸುಧಾಮೂರ್ತಿ, ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನಾಚಿ ಪಿರ್ಜೆಂತ್ <ref>{{cite web|title=It must be love|url=http://www.harmonyindia.org/hportal/VirtualPageView.jsp?page_id=501|website=harmonyindia.org|accessdate=28 August 2015|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924025313/http://www.harmonyindia.org/hportal/VirtualPageView.jsp?page_id=501|url-status=dead}}</ref> ===ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ=== * ಚೇತನ್ ಕೆ. ಶಿವ<ref>{{cite news|last=Nagaraj|first=Nirmala|title=MIND OVER MATTER A special scholar|url=http://epaper.timesofindia.com/Default/Layout/Includes/CREST/ArtWin.asp?From=Archive&Source=Page&Skin=CREST&BaseHref=TCRM%2F2010%2F07%2F24&ViewMode=HTML&PageLabel=14&EntityId=Ar01400&AppName=1|accessdate=25 March 2014|date=24 July 2010}}</ref><ref>{{cite web|title=TEDxChristUniversity|url=https://www.ted.com/tedx/events/10780|work=Website|accessdate=25 March 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=Making of Mindtree Part II(1999–2003)|url=http://www.mindtree.com/sites/default/files/making_of_mindtree_2.pdf|accessdate=25 March 2014|archive-date=1 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101190606/http://www.mindtree.com/sites/default/files/making_of_mindtree_2.pdf|url-status=dead}}</ref> ===ಆದ್ಲೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ=== * [[ಅಂಕುರ್ ಬೆಟಗೆರಿ]], ಕವಿ, ನವಾಲ್ ಕಾಣಿಯೆಗಾರ್, ಕಲಾ ಚಳ್ವಳೆಗಾರ್ * [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಜೋರ್ಜ್ (ರಾಜ್ಕಾರಣಿ)|ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಜೋರ್ಜ್]], ಮಾಜಿ ಕೇದ್ರ್ ಶಾಸಕ್ * [[ಗೌತಮ್ ಕಾರ್ತಿಕ್]], ತಮಿಳ್ ಚಿತ್ರ್ ನಟ್ * [[ಕೆ. ಎಂ. ಚೈತನ್ಯ|K M Chaitanya]], ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ್ ನಿರ್ಮಾಪಕ್, ರಂಗ್ ನಿರ್ದೇಶಕ್ * [[ಕೃಷ್ಣಭೈರೇಗೌಡ]], ಎಂ.ಎಲ್.ಎ., ಕರ್ನಾಟಕ್ ಆನಿ, ಕರ್ನಾಟಕ್ ಯುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ್ * [[ಮಡೊನ್ನಾ ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್]], ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರ್ ನಟಿ * [[ಮೇಘನಾ ರೈ]], ಮಲಯಾಳಂ ಆನಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ್ ನಟಿ * [[ನಿಕೊಲ್ ಎfಸ್ತೆಲ್ಲೆ ಫರಿಯ]], ವಿಶ್ವ ಸುಂದರಿ ೨೦೧೦ ( Miss Earth 2010) * [[ರಾಜ್ ಚೊಂಗಪ್ಪ]], ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್ ವೃತ್ತ್ ಪತ್ರಿಕೆಂಚೊ Editor-in-Chief, Tribune Group of Newspapers<ref>{{cite web|title=Mr. Raj Chengappa on “India and the Bomb: Myths and Reality”|url=http://genthimayya.org/?p=275|work=Alumni website|accessdate=13 May 2014|archive-date=27 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140427182433/http://genthimayya.org/?p=275|url-status=dead}}</ref> Member of Parliament (Upper House)<ref>{{cite news|title=Main News|url=http://www.tribuneindia.com/2010/20100212/main2.htm|accessdate=13 May 2014|newspaper=The Tribune|date=12 February 2010}}</ref> * [[Rima Kallingal]], Malayalam film Actress * [[Vineeth Vincent]], Beat boxer == ವಿಶ್ವ್ ದಾಕ್ಲೊ == ವಿನೀತ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಹಾಚ್ಯಾ ನಿರ್ದೇಶನಾಖಾಲ್ ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೧೧ ವೆರ್, ಕ್ರೈಸ್ಸ್ ಪದ್ವಿಪೂರ್ವ್ ಕೊಲೆಜಿಚ್ಯಾ ಸಭಾಸಾಲಾಂತ್ 'ತುಮ್ಕಾಂ 'ಬೀಟ್ ಬಾಕ್ಸ್' ಮ್ಹಣ್ ಸಾಂಗೊಂಕ್ ಜಾತಾಗೀ?' ಕಾರ್ಯಾಕ್ರಮಾಂತ್ ಸುಮಾರ್ ೨೧೩೬ ಜಣಾಂನಿ ಪಾತ್ರ್ ಘೆವ್ನ್ ಲಿಮ್ಕಾ ವಿಶ್ವ ಧಾಕ್ಲೊ ರಚ್ಲೊ. ಹೊ ಧಾಕ್ಲೊ ಅಖ್ಯಾ ಸಂಸಾರಾಂತ್ ಧಾಕ್ಲೊ ಜಾಂವ್ಕ್ ಪಾವ್ಲೊ.<ref>{{cite web | title=This world record will be a mouthful | url=http://www.mid-day.com/news/2011/jan/100111-News-Bangalore-Christ-University-beat-boxing-Vineeth-Vincent.htm| accessdate=1 June 2011}}</ref><ref>{{cite web | title=Christ College Sets National Beatboxing Record | url=http://nh7.in/indiecision/2011/01/13/christ-college-sets-national-beatboxing-record/ | accessdate=1 June 2011 | archive-date=29 January 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110129050616/http://nh7.in/indiecision/2011/01/13/christ-college-sets-national-beatboxing-record/ | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news | title=Christ University students attempt record in beatboxing | url=http://www.hindu.com/2011/01/11/stories/2011011162820400.htm | accessdate=1 June 2011 | location=Chennai, India | work=The Hindu | date=11 January 2011 | archive-date=9 November 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121109230229/http://www.hindu.com/2011/01/11/stories/2011011162820400.htm | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | title=Christ Junior College beatboxers aim to set a new record |url=http://www.dnaindia.com/bangalore/report_christ-junior-college-beatboxers-aim-to-set-a-new-record_1492618 | accessdate=2 June 2011}}</ref> ಗಿನ್ನೆಸ್ ವಿಶ್ವ ಧಾಕ್ಲ್ಯಾ ಪ್ರಕಾರ್ ೧,೨೪೬ ಜಣಾಂಕ್ ಘೆವ್ನ್ ೫ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೧ವೆರ್ ನಿರ್ದೇಶಕ್ ವಿನೀತ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ [[Vineeth Vincent]] ಹಾಚ್ಯಾ ನಿರ್ದೇಶನಾಖಾಲ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್, ಬೆಂಗ್ಳುರ್ [[Bangalore]] ಸಾಧ್ಸಿಲ್ಲೊ 'ಮನ್ಶ್ಯಾ ಬೀಟ್-ಬಾಕ್ಸ್' ಹಾಚೊ ವ್ಹಡ್ಲೊ ಜಮೊ.<ref>{{cite web|title=Largest human beatbox ensemble |url=http://www.guinnessworldrecords.com/Search/Details/Largest-human-beatbox-ensemble/57859.htm | accessdate=31 May 2011}}</ref> This record was broken by [[Shlomo (human beatbox)|Shlomo]] ಹೊ ಧಾಕ್ಲೊ ಮುಕಾರ್ ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೧ ವೆರ್ ಶ್ಲೊಮೊ ನಿರ್ದೇಶನಾಖಾಲ್ ೨,೦೮೧ ಜಣಾಂನಿ ಭಾಗ್ ಘೆವ್ನ್ ಮೊಡ್ಲೊ<ref>{{cite web|title=Largest human beatbox ensemble |url=http://www.guinnessworldrecords.com/records-2000/largest-human-beatbox-ensemble/ | accessdate=27 March 2012}}</ref> ==ವಿವಾದ್== ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್ ಪತ್ರ್ ಘೆಂವ್ಚ್ಯಾಂತ್ ಹೊ ಸಂಸ್ಥೊ ವಿವಾದಾಕ್ ಒಳಗ್ ಜಾಲಾ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್ ಮ್ಹಣ್ ಪ್ರಮಾಣ್ ಪತ್ರ್ ಮೆಳ್ಚ್ಯಾ ಪಯ್ಲೆಂ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಕೊಲೆಜ್ ಬೆಂಗ್ಳುರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯನ್ ([[Bangalore University]] ಹ್ಯಾ ವಿವಾದಾಕ್ ಸಂಬಂಧ್ ಜಾವ್ನ್) ಅಧೀನ್ ಆಸೊನ್ ಹಾಣಿಂ 'ವಿರೋಧ್ ರಹಿತ್' ಪತ್ರ್ (ಎನ್ಒಸಿ) ಯುಜಿಸಿ-ಕ್ ಪಾಟಂವ್ಚ್ಇ ಗರ್ಜ್ ಆಸ್ಲಿ. ಹ್ಯಾ ದಿಶೆನ್ ರಾಜ್ಯ್ ಸರ್ಕಾರಾನ್ ಎನ್ಒಸಿ ದೀಂವ್ಕ್ ನಿರಾಕರ್ಸಿಲೆಂ ತಶೆಂಚ್ಚ್ ಬೆಂಗ್ಳುರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯನ್ ಪತ್ರ್ ಧಾಡುಂಕ್ ನಾಂ. ಜಾಲ್ಯಾರೀ, ಯುಜಿಸಿ ಬೆಂಗ್ಳುರ್ ವಿಶ್ವವಿದದ್ಯಾಲಯ್-ಚ್ಯಾ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರಾನ್ ಧಾಡ್ಲ್ಯಾ ಕಾಗ್ದಾಚೆರ್ ಹೊಂದೊನ್ ರಾವ್ಲಿ.<ref>{{cite news | url=http://www.hindu.com/2008/08/06/stories/2008080655780600.htm | location=Chennai, India | work=The Hindu | title=Deemed status: Bangalore University breaks its own rules? | date=6 August 2008 | access-date=5 September 2015 | archive-date=10 August 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080810033125/http://www.hindu.com/2008/08/06/stories/2008080655780600.htm | url-status=dead }}</ref> ಹೆಂ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಾಕ್ ೪೪ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಾಂ ಸವೆಂ ಅಧಿಕೃತ್ ಜಾವ್ನ್ 'ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ್ ವಿಶ್ವಿದ್ಯಾಲಯ್' ಮ್ಹಣ್ ಪರ್ಗಟ್ ಕೆಲೆಂ.<ref>{{cite web |url= http://www.ndtv.com/news/india/centre_to_derecognise_44_deemed_universities.php |title=Centre to derecognise 44 deemed universities |work=ndtv.com|accessdate=22 January 2012}}</ref> In the final evaluation done by ಹ್ಯಾ ವರ್ವಿಂ ಜುಲೈ ೨೦೧೪ ವೆರ್, ಭಾರತಾಚ್ಯಾ ೪೪ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಾಂ ಸವೆಂ 'ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್' ಮ್ಹಳ್ಳಿ ಸ್ಥಾನ್‌ಮಾನ್ ಫಾವೊ ಜಾಲೊ.<ref>{{cite web|first1=Adarsha|title=UGC asks 34 blacklisted deemed universities to start functioning|url=http://www.careerindia.com/news/ugc-asks-34-blacklisted-deemed-universities-start-functioning-012255.html|website=Career India|accessdate=28 August 2015|date=24 September 2014}}</ref> == ಮುಕಾರ್ ಪಳೆ == * [[List of deemed universities]] ==ಉಲ್ಲೇಖ್== {{Reflist|2}} ==ಭಾಯ್ಲೆ ಸಂಪರ್ಕ್== {{commons category|Christ University, Bangalore}} * [http://www.christuniversity.in/ Christ University website] * [https://web.archive.org/web/20130912102019/http://icareeradvice.com/christ-university-results-2013-christuniversity-in/ Christ University Results] * [[:kn:ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ|On Christ University in Kannada Wikipedia]] * [https://web.archive.org/web/20150714080734/http://cis-india.org/openness/blog/wikipedia-at-forefront-in-christ-university Wikipedia in Education Experiment at Christ University] {{Association of Christian Universities and Colleges in Asia}} {{Universities in Karnataka}} [[वर्ग:Christ University]] [[वर्ग:Deemed universities in India]] [[वर्ग:Educational institutions established in 1969]] [[वर्ग:Universities and colleges in Bangalore]] [[वर्ग:Carmelite Order]] [[वर्ग:Carmelite educational institutions]] [[वर्ग:Roman Catholic universities and colleges in India]] [[वर्ग:Pre University colleges in Karnataka]] [[वर्ग:Association of Christian Universities and Colleges in Asia]] [[वर्ग:1969 establishments in India]] [[वर्ग:ಕನ್ನಡ್ ಪಾನಾಂ]] nfrde8lafrs6v58asg8f4v0kz1kcvwa 0 11173 217159 216708 2026-08-04T23:30:17Z InternetArchiveBot 7422 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 217159 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Christ University|ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ}} [[File:Christ University Hosur road Bangalore 4819.JPG|thumb|ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್]] [[File:Christ University Auditorium.jpg|thumb|ಮುಖ್ಯ್ ಸಭಾಸಲಾಚಿ ಭಿತರ್ಲಿ ತಸ್ವಿರ್]] '''क्रैसट विद्यापिठ''' एक खासगी 'बांदून घेतिल्लो विद्यापीठ' [[बेंगळूर]], कर्नाटक, भारत देशांत आसा. हो संस्थो १९६९-ंत, भागेवंती मऱ्येक सर्मपून दिल्ल्या याजकांच्या मेळाच्यांनी स्थापीत केल्लें जावन आसा. [[Carmelites of Mary Immaculate]] (सिएम्ऐ), हो मेळ भारतांत पयलो देशीय कथोलीक धार्मीक मेळ जावन आसा [[Syro-Malabar|Syrian Catholic]]. ह्या संस्थ्याक २००८ इस्वेंत 'मांदून घेतलेली विश्चविद्यालय' स्थान‌मान फावो जाला. ही भारतांत एक फुडकायेंत आसचो शिकपा संस्थो, तशेंच्च चडावत शिकपा संबंधीत संस्थ्यानीं एक वर्तो संस्थो म्हण वोलायलां. इंडिया टडे-नील्सन २०१४ समीक्षा प्रकार क्रैसट विश्वविद्यालय, विग्यान, व्यवहार, आनी कानूनू विभागांत प्रथम धा संस्थ्यां पयकी एक जावन आसा. इंडिया टडे-नील्सन २०१४ समीक्षेच्या क्रमांकांत , क्रैसट विद्यापिठ, बिबिए विभाग पयलें, कला विभाग सवें, विग्यान विभागांत चोवतें, व्यवहार विभागांत चोवतें आनी कानूनू विभागांत धावें स्थान आपनायलां.<ref>{{cite web|title=India's Best Colleges - 2014|url=http://indiatoday.intoday.in/bestcolleges/2014/ranks.jsp|website=India Today|accessdate=28 August 2015|archive-date=7 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150907013436/http://indiatoday.intoday.in/bestcolleges/2014/ranks.jsp|url-status=dead}}</ref> [[File:Aerial view of Taverekere, shot from Christ University, Bangalore.jpg|thumb|ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್ಚೆಂ ಬಾಂದಪ್-೧, ಬಾಂದಪ್-೨, ಮುಖ್ಯ್ ಗ್ರಂಥ್ ಭಂಡಾರ್ ಆನಿ ತಾವರೆಕರೆ ಪ್ರದೇಶಾಚೆಂ ವೈಮಾನಿಕ್ ತಸ್ವಿರ್]] क्रैसट कोलेज [[University Grants Commission of India]], (युजिसी) हाचे थावन १७जून १९७२-ंत बांदून घेतलो संस्थो. हाका (न्याक) समिती थावन [[National Assessment and Accreditation Council]](एन्एएसी), एक युजिसी-बंडवाळ हाचो अंग-संस्थो म्हण १९९८ आनी हाची मान्यता २००५-ंत पर्त्यान नेमला. क्रैसट कोलेज कर्नाटका राज्यांत-च्च [[Karnataka]] पयली [[National Assessment and Accreditation Council]] (एन्एएसी) थावन उंचल्या शिकपा खातीर मान्यता मेळ्ळेली कोलेज जावनासा . प्रसतूत हाका A+ (ए+) संस्थो म्हण न्याक समितीन पाचारलां मात्र न्हंय आसतां । ह्या कोलेजीक समर्थेवंत शिकपा संस्थो म्हण प्रमणीकृत केलां.<ref name=UGC06>{{cite web|publisher=UGC|title=Selection of colleges under CPE scheme|url=http://www.ugc.ac.in/oldpdf/colleges/Press_release06CPE.pdf|accessdate=10 March 2014}}</ref> ==संस्थ्याचें परिसर== विद्यापिठाचें 'उत्तम बांदपां आनी इटालाचो संस्थो' प्रशसती, बेंगळूर शार कला मंडळान २०००-२००२ इस्वेक प्रशसती दिवन भौमान प्राप्त केला. संस्थ्यान 'उत्तम वोडताचें संस्थो' म्हण मैसूर उद्यान मंडळेन पाचार्ची प्रशसती २०१२ इस्वे म्हणासर पाटल्या जिकल्या. विद्यापिठाचें परिसर शून्य विबाडणे परिसर जावनासोन हऱ्येक सुकें तशेंच्च वोल्साण भरलल्लो कस्रो उपकाराक पडच्यो तसल्यो वसतू जावन पुनरुत्पादन करतात.<ref>{{cite news|last=PS|first=Ramya|title=It's time for Bangalore colleges to go green|url=http://www.dnaindia.com/bangalore/report-it-s-time-for-bangalore-colleges-to-go-green-1438140|accessdate=23 March 2014|newspaper=DNA|date=15 September 2010}}</ref> हांगासर नगदेंविणें वातावरण आसल्यान नगदे पयश्यांचो वयवाट उणो जावन आसा. हऱ्येका विद्यार्थीक स्मार्ट कार्डां दिवन हाचे थावन दोड्यान उपकारोन तांचें वळके प्रवेश पत्र आनी डेबीट कार्ड एकांतच छापलां. हें स्मार्ट-एटिएं कार्ड सौत इंडिया ब्यांक-न विश्वविद्यालयच्या सर्व विद्यार्थिंक वांटून दिलां [[South Indian Bank]] <ref>{{cite news|last=Kumar|first=Chethan|title=Christ campus goes cashless|url=http://www.deccanherald.com/content/182379/christ-campus-goes-cashless.html|accessdate=23 March 2014|newspaper=Deccan Herald|date=8 August 2013}}</ref> <gallery>[[File:Christ university during Christmas.jpg|ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಪರ್ಬೆಚ್ಯಾ ದಿಸಾಂನಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ್]]</gallery> ===वस्ती=== विद्यापिठाच्या आवरणांत आच्च्या जोनास वसते घरांत ३०० चेडवां विद्यार्थिंक आनी क्रैसट वसते घरांत २६० विद्यार्थिंक रांवची पुराय व्यवस्था आसा. केंगेरी आवरणांत आसच्या देवडन वसते घरांत १००० चेडे विद्यार्थिंक राबितो आसा, क्रैसट विद्यार्थी निवासांत २०० स्नातकोत्तर विद्यार्थिंक रांवचो जागो आसा.विद्यापिठाचो आपल्या आवरणा भायर चेड्या विद्यार्थिंक विद्यार्थी निवास आसा.हांगासर सुमार ५०० विद्यार्थी वस्ती करतात. ===कार्भार आनी आडळतें=== विद्यापिठाचो जागो भोव चड प्रदेशांत विसतारीत आसून {{बदल्लेली|२५|एक्रो|ha}}आनी हो जागो {{convert|१००|acre|ha|adj=on}} धर्मरां विद्याक्षेत्राचो मदी आसच्या वोडतांतलो सांगाती जागो जावन आसा. हो जागो बेंगळूर शाराच्या मदल्या प्रदेशांत आसा [[बेंगळूर]]. हो जागो मुख्य म्हामार्गाच्या कुशीक आशिल्ल्या बेंगळूर दुदा दुखानाच्या सामके मुकार आसा [[राषट्रीय म्हामारोग ७ (भारत)|होसूर मारोग (एन्हेच ७)]]. २००९ इस्वेंत, क्रैसट विश्वविद्यालयान केंगेरिच्या [[Kengeri]] ७५ एक्रे जमीनांत परिसर-मयपासी (इको-फ्रेंडली) आवरण बेंगळूर-मैसूर राज्य म्हार्गाचेर [[राज्य म्हामारोग १७ (कर्नाटक)|एसहेच १७]]उग्तायलें. हांगासर एंजिनीयरिंग, निवासी-पदविपूर्व तशेंच्च क्रैसट युनिर्वसिटी संस्था निर्वहण (Christ University Institute of Management, सियुऐएम). शहरंत आसचें आवरण बेंगळुर्च्या प्रमूख वसते निवासांक आनी व्यापारांक प्रसिद्ध जावनासच्या बिटिएं लेऔट- हाका बोव चड लागीं आसा. इतलें मात्र न्हंय आसतां सेझारी आसच्या कोरमंगल [[Koramangala]] आनी जयनगर [[Jayanagar]] बेंगळुरांत आसचे इतर प्रमूख तशेंच्च मजबूत निवास आनी व्यापार जागे जावनासात. The University has around 12000 students from all over India and some parts of the world and around 500 faculty members.<ref name=ITDK /> ==शैक्षणीक== क्रैसट विश्वविद्यालय डिपलोमा, पद्विपूर्व, स्नातकोत्तर आनी संशोधन विषयांचेर प्रमाण पत्र दिता. हे विषय कानून, शिक्षण, विग्यान, सामाजीक विग्यान आनी भास, वाणिज्य आनी निर्वहण तशेंच्च एंजिनीयरिंग विभागांत विद्यार्थिंक वांटून दिता.<ref name=Admissions01>{{cite web|title=Admissions|url=http://christuniversity.in/secmenudisp.php?mid=2&subid=14|work=Website|publisher=Christ University|accessdate=14 July 2013|archive-date=17 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130717040325/http://christuniversity.in/secmenudisp.php?mid=2&subid=14|url-status=dead}}</ref> In 2005, the formerly known Christ College (now Christ University) was the first institution in South India to be re-accredited with A+ by [[National Assessment and Accreditation Council|NAAC]].<ref name=ITDK /> ===पद्वी काऱ्याक्रम=== विद्यापिठाच्या ४५ पदवी काऱ्याक्रमां मानवीक, सामाजीक विज्ञान, विज्ञान, वाणिज्य आनी निर्वहण, कानून, शिक्षण, तशेंच् एंजिनीयरिंग शिकोवन आसा. सगळ्या पदवी शिकपां तीन वर्सांचीं आवदी कड्डाय जावनासोन, शिक्षण पद्वी [[Bachelor of Education]] (बी.एड, दोन वर्सां), होटेल निर्वहण पद्वी (बी.हेच.एं, चार वर्सां), [[कानून पद्वी]] (एल.एल.बी, पांच वर्सां), [[तांत्रीक पद्वी]] (बी.टेक, चार वर्सां) आनी समग्र बी.टेक/ एं.टेक वा एं.बी.ए (पांच वर्सां) ह्या वयर तिळसिल्ल्या कड्डाय आवदेक लागू जायना. उद्यम निर्वहण पद्वी(बी.बी.ए), [[वाणिज्य पद्वी]] (बी.कां.), कला पद्वी (बी.ए.) आनी विग्यान पद्वे (बी.एस्सी) [[तीन प्रमूख]]काऱ्याक्रमां एक विशेष रीत वापार्तात.<ref name=Admissions01 /> ====पद्वी काऱ्याक्रमांत विकिपीडिया==== [[File:ChristUnivWikiUGProgram 03.jpg|thumb|ಭಾಷಿಕ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಂಕ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಚೆರ್ ತರ್ಬೆತಿ]] क्रैसट संस्थ्यान, अंतर्जाळ आनी समुदाय केंद्र (सिएस्ऐ) बेंगळूर भारत्संगीं केल्ल्या खरारा (एम.ओयू.) मुकांत्र, विकिपीडिया अंर्तजाळीक हिंदी, कन्नड, तमीळ, संसकृत आनी उर्दू भासांनी निरंतर लेखनां बरोवंक संस्थ्याच्या पद्वे शिकाफ जोडच्या १६०० विद्यार्थिंक फावो जालां. विश्वविद्यालयाक स्वंत द्वनी मुद्रण कर्ची (रेकार्डिंग स्टुडियो) व्यवस्था आसोन पयले पावटीं विकिपीडियाचे नमुन्या दृश्य हिंदी आनी कन्नड भाषेंत फायस केलां.<ref name=cis012014>{{cite web|last=Muzammiluddin|first=Syed|title=Wikipedia at Forefront in Christ University|url=http://cis-india.org/openness/blog/wikipedia-at-forefront-in-christ-university|accessdate=20 March 2014}}</ref> ===स्नातकोत्तर पद्वी काऱ्याक्रमां=== विश्वविद्यालय ४४ स्नातकोत्तर पद्वे शिकपां दिवन आसोन, १६ स्तातकोत्तर तत्वशासत्र (एं.फील) आनी १७ दाक्तेर्गिंत तत्वशासत्र पद्वो आपल्या मानवीक, सामाजीक विग्यान, विग्यान, कानून, शिक्षण, वाणिज्य आनी निर्वहण, तशेंच्च एंजिनीयरिंग विभागांत विद्यार्थिंक अर्पिता. स्तातकोत्तर तत्वशासत्र (एंफील) दोन वर्सांची जावनासोन, कंप्यूटर विग्यान (संगणक)आनी स्नातकोत्तर कानून पद्वी क्रमांक जावन तीन आनी एका वर्सांक विसतारोन आसता. ===उंचल्या शिकपांत क्रमांक=== [[India Today]] इंडिया टडे वृत्त पत्रिकेन चलयिल्ल्या समीक्षेंत २०१५ इस्वे म्हणासर संस्थ्याक स्नाथकोत्तर काऱ्यांक्रमां खातीर उंचल्या स्थानार वोलायलां. हाची संक्षिप्त वर्दी सकयल तिळसिल्ल्या दोन कोषटकांनी दिल्या. बी.बी.ए. आनी बी.सी.ए. काऱ्याक्रमां भारत देशाच्या शिकपा क्षेत्रांत अती उंचल्या श्रेणिंत आसात. विश्वविद्यालयाक २०१२ इस्वेंत ३१ श्रेणी थावन २०१३ इस्वेंत २३ श्रेणीक उबारलां. ही एख खासगी विश्वविद्यालय जाल्यारी भारतांत सर्व सर्कारी विश्वविद्यालयां परिंच्च मानून घेतलेली जावंक पावल्या. खासगी प्रमाणीकृत विश्वविद्यालयांच्या संमीक्षां पयकी इंडिया-टुडे वृत्त पत्रिकेच्या प्रकार क्रैसट विश्वविद्यालय संस्थ्यान २०१५ वर्सांत पयलें स्थान आपणायलां.<ref name=ITJuly15>{{cite news|last1=Deka|first1=Kaushik|title=Time to take the next big leap|work=Magazine|publisher=India Today|date=13 July 2015|pages=65–67}}</ref> ==हात मेळोवणी (सहकार)== क्रैसट विद्यापिठांत विदेशी शिकपा विश्वविद्यालय एक्ताराचो सहकारी सांदो जावन आसा (युएस्एसी).<ref>{{cite web|title=Host University for Bangalore, India|url=http://usac.unr.edu/study-abroad-programs/india/bangalore/about/host-university|work=website|accessdate=20 March 2014|archive-date=5 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140105134147/http://usac.unr.edu/study-abroad-programs/india/bangalore/about/host-university|url-status=dead}}</ref> क्रैसट विश्वविद्यालय हांगासर तिळसिल्ल्या संसार्भर शिंपडोन आसच्या विश्वविद्यालयां कडेन सहकारी खरार करून घेतलां. [[Western Michigan University]], [[Catholic University of America]] and [[Baldwin Wallace University]] अमेरिका देशांत, [[Swansea University]], [[Sheffield Hallam University]], [[Liverpool Hope University]] ब्रिटन देशांत, [[Griffith University]]आसट्रेलियांत, [[Lille Catholic University]]फ्रान्स देशांत आनी नेदरल्यांड देशाच्या एन्हेचटिवी विश्वविद्यालयाच्या अर्जेत विग्यान विभागांत सेर्वोन वावर कर्न आसा. कोरिया देशाच्या स विश्वविद्यालय संगीं २०१३ इस्वेंत अदली-बदली काऱ्याक्रमांक क्रैसट विश्वविद्यालयान समजणेच्या खराराक रुजू केल्या.<ref name=ITDK /> ===भारत गेटवे काऱ्याक्रम=== भारत देशाचें दर्शन विदेशी विद्यार्थिंक लाभच्या उद्देशान इंडिया-गेटवे काऱ्याक्रम (ऐजिपी) आसा.<ref>{{cite web|title=India Higher Education – Christ University|url=http://www.highereducationinindia.com/universities/christ-university.php|work=website|accessdate=25 March 2014|archive-date=25 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140325091347/http://www.highereducationinindia.com/universities/christ-university.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=India Gateway Program|url=http://christuniversity.in/display_article.php?fid=74&arid=14&f=2|work=website|accessdate=25 March 2014|archive-date=25 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140325090420/http://christuniversity.in/display_article.php?fid=74&arid=14&f=2|url-status=dead}}</ref> ===ग्रंथ भंडार=== विद्यापिठाच्या मुख्य आवरणांत दोन ग्रंथ भांडार आसून पयली मुख्य ग्रंथ भांडार आनी ज्ञान-कोश केंद्र हो भांडार मोदल्या बांदपाच्या सव्या, सात्व्या, आडव्या आनी नोव्या माळियेंचेर विसतारोन आसा.<ref name=ITDK /> ===संशोधन=== विश्वविदयालय संशोधन दोन विभागांत आसोन स्नातकोत्तर तत्वशासत्र (एंफील) देड वर्सांक आनी दाक्तेर्गिंत तत्वशासत्र पांच वर्सांक विसतारल्या. हो संस्थो ल्हान आनी व्हड संशोध करुंक आसक्त शिक्षकांक आवकास दीवन, एकाक्षर आनी संशोध पत्रां पाटवंक हांगासर विषेश आद्यता आसा. == पर्गटणी == कन्नड संघच्या तर्फेन विश्वविद्यालय सुमार २२० पुसतकां कन्नड [[Kannada]], भाषेंत प्चार केल्यांत. हाचे थावन संसार्भर कन्नड प्रचार जाला. हो संघ बंडवाळ रहीत संघ जावनासोन कन्नडच्या उदर्गतेक वावर कर्न आसोन एदोळ वरेग स विमर्शकात्मक पत्रिकां फायस कर्न आसा:<ref name=ITDK>{{cite news|last=Aleem|first=Ayesha|title=Different Keystrokes|url=http://indiatoday.intoday.in/story/india-today-best-colleges-2013-christ-university/1/280166.html|accessdate=12 March 2014|newspaper=India Today|date=24 June 2013}}</ref> ==दसतूर आनी विद्यार्थी चटुवटिक्यो== ===भाशेचो उत्सव=== भाशेचो उत्सव विद्यापिठाच्या सांसकृतीक परबा जावन आसा । ह्या दिसा विद्यार्थी आप आपल्या संस्कृतेचें न्हसण न्हसोन येतात. ह्या दिसा डोल नाच, बोयलाट, नाचतात. देशाची वेगवेगळ्या संस्कृती हांगासर पळोवंक मेळटा.<ref>{{cite news|title=Bhasha utsav|url=http://www.hindu.com/2008/09/09/stories/2008090955080500.htm|accessdate=21 March 2014|newspaper=The Hindu|date=9 September 2008|location=Chennai, India}}</ref> पाटल्या वर्सांनी ह्या परबे वेळार गारूड नृत्य, चेंडे नृत्य, कळरिपयाट्टू, वेद वासचें, तिरुवत्तिरकाली, रबींद्र संगीत, केरळ नाडनं, तशेंच्च मोहिनयाट्टं आनी कथक्कळिचें प्रदर्शनां जाल्यांतi. वर्साक एक पावटीं आचर्सुंच्या ह्या परबे वेळार जम्लेलो विद्यार्थी पंगड संगीतगारांच्या ताळाक आपल्या सांपरादायीक न्हसणार नाचतात.<ref>{{cite news|title=A cultural ensemble at Bhasha Utsav|url=http://www.deccanherald.com/content/24343/content/219337/F|accessdate=21 March 2014|newspaper=Deccan Herald|date=9 September 2009}}</ref> ===रंग‌मांची=== विश्वविद्यालयांत क्रयाळ रंग तरबेती आसा करून हऱ्यका वर्सा हो पंगड एक खेळ प्रदर्शन करतात. हातूंतलो 'दी 'आनायटिंग''(२०१४) जाल्लो व्हडलो खेळ जावन आसा.<ref>{{cite news|last=Philip|first=Zoya|title=Answering the curtain call |newspaper=Deccan Chronicle|date=2 March 2014}}</ref> ==सांदेपण== क्रैसट विश्वविद्यालय भारतीय विश्वविद्यालय संघाचो सांदो जावनासा.<ref>{{cite web|url=http://www.aiuweb.org/Members/MembersC.asp|website=Association of Indian Universities|accessdate=28 August 2015}}</ref> == लोक== ===शिक्षक-शिक्षकीं=== * प्रो. सी. श्रीनिवास राजू, कन्नड संघाचो स्थापक आध्यक्ष <ref>{{cite news|last=rao|first=H.S. Raghavendra|title=An exit from Kannada space|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/an-exit-from-kannada-space/article1432690.ece|accessdate=21 March 2014|newspaper=The Hindu|date=4 January 2008|location=Chennai, India}}</ref> * प्रो. पी. कृषणस्वामी, केंद्र साहित्य अकादेमिचो पुरसकृत. फूर्णचणद्र तेजस्वी-चो चिंदबर रहस्य कादंबरी तमीळ भाषेक तर्जुमो केल्ल्या खातीर.<ref>{{cite web|last1=Narayan|first1=Swathi|title=Hey, where's the divide?|url=http://www.mid-day.com/articles/hey-wheres-the-divide/53899|website=Mid-Day|publisher=Mid-Day|accessdate=25 April 2015}}</ref> * दो| सुधामूर्ती, इनफोसीस प्रतिषठापनाची पिर्जेंत <ref>{{cite web|title=It must be love|url=http://www.harmonyindia.org/hportal/VirtualPageView.jsp?page_id=501|website=harmonyindia.org|accessdate=28 August 2015|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924025313/http://www.harmonyindia.org/hportal/VirtualPageView.jsp?page_id=501|url-status=dead}}</ref> ===विद्यार्थी=== * चेतन के. शीव <ref>{{cite news|last=Nagaraj|first=Nirmala|title=MIND OVER MATTER A special scholar|url=http://epaper.timesofindia.com/Default/Layout/Includes/CREST/ArtWin.asp?From=Archive&Source=Page&Skin=CREST&BaseHref=TCRM%2F2010%2F07%2F24&ViewMode=HTML&PageLabel=14&EntityId=Ar01400&AppName=1|accessdate=25 March 2014|date=24 July 2010}}</ref><ref>{{cite web|title=TEDxChristUniversity|url=https://www.ted.com/tedx/events/10780|work=Website|accessdate=25 March 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=Making of Mindtree Part II(1999–2003)|url=http://www.mindtree.com/sites/default/files/making_of_mindtree_2.pdf|accessdate=25 March 2014|archive-date=1 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101190606/http://www.mindtree.com/sites/default/files/making_of_mindtree_2.pdf|url-status=dead}}</ref> ===आदले विद्यार्थी=== * [[अंकूर बेटगेरी]], कवी, नवाल काणियेगार, कला चळवळेगार * [[फ्रान्सीस जोर्ज (राजकारणी)|फ्रान्सीस जोर्ज]], माजी केद्र शासक * [[गौतम कार्तीक]], तमीळ चित्र नट * [[के. एं. चैतन्य|K M Chaitanya]], कन्नड चित्र निर्मापक, रंग निर्देशक * [[कृषणभैरेगौड]], एं.एल.ए., कर्नाटक आनी, कर्नाटक यूव कांग्रेस अध्यक्ष * [[मडोन्ना सेबासटियन]], मलयाळं चित्र नटी * [[मेघना रै]], मलयाळं आनी कन्नड चित्र नटी * [[निकोल एfस्तेल्ले फरीय]], विश्व सुंदरी २०१० ( Miss Earth २०१०) * [[राज चोंगप्प]], ट्रिब्यून वृत्त पत्रिकेंचो Editor-in-Chief, Tribune Group of Newspapers <ref>{{cite web|title=Mr. Raj Chengappa on “India and the Bomb: Myths and Reality”|url=http://genthimayya.org/?p=275|work=Alumni website|accessdate=13 May 2014|archive-date=27 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140427182433/http://genthimayya.org/?p=275|url-status=dead}}</ref> Member of Parliament (Upper House)<ref>{{cite news|title=Main News|url=http://www.tribuneindia.com/2010/20100212/main2.htm|accessdate=13 May 2014|newspaper=The Tribune|date=12 February 2010}}</ref> * [[Rima Kallingal]], Malayalam film Actress * [[Vineeth Vincent]], Beat boxer == विश्व दाकलो == विनीत विन्सेंट हाच्या निर्देशनाखाल १० जनवरी २०११ वेर, क्रैस्स पद्विपूर्व कोलेजिच्या सभासालांत 'तुमकां 'बीट बाक्स' म्हण सांगोंक जातागी?' काऱ्याक्रमांत सुमार २१३६ जणांनी पात्र घेवन लिमका विश्व धाकलो रचलो. हो धाकलो अख्या संसारांत धाकलो जावंक पावलो.<ref>{{cite web | title=This world record will be a mouthful | url=http://www.mid-day.com/news/2011/jan/100111-News-Bangalore-Christ-University-beat-boxing-Vineeth-Vincent.htm| accessdate=1 June 2011}}</ref><ref>{{cite web | title=Christ College Sets National Beatboxing Record | url=http://nh7.in/indiecision/2011/01/13/christ-college-sets-national-beatboxing-record/ | accessdate=1 June 2011 | archive-date=29 January 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110129050616/http://nh7.in/indiecision/2011/01/13/christ-college-sets-national-beatboxing-record/ | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news | title=Christ University students attempt record in beatboxing | url=http://www.hindu.com/2011/01/11/stories/2011011162820400.htm | accessdate=1 June 2011 | location=Chennai, India | work=The Hindu | date=11 January 2011 | archive-date=9 November 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121109230229/http://www.hindu.com/2011/01/11/stories/2011011162820400.htm | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | title=Christ Junior College beatboxers aim to set a new record |url=http://www.dnaindia.com/bangalore/report_christ-junior-college-beatboxers-aim-to-set-a-new-record_1492618 | accessdate=2 June 2011}}</ref> गिन्नेस विश्व धाकल्या प्रकार १,२४६ जणांक घेवन ५ फेबरुवरी २०११वेर निर्देशक विनीत विन्सेंट [[Vineeth Vincent]] हाच्या निर्देशनाखाल क्रैसट विश्वविद्यालय, बेंगळूर [[Bangalore]] साधसिल्लो 'मनश्या बीट-बाक्स' हाचो व्हडलो जमो.<ref>{{cite web|title=Largest human beatbox ensemble |url=http://www.guinnessworldrecords.com/Search/Details/Largest-human-beatbox-ensemble/57859.htm | accessdate=31 May 2011}}</ref> This record was broken by [[Shlomo (human beatbox)|Shlomo]] हो धाकलो मुकार १४ नवेंबर २०११ वेर श्लोमो निर्देशनाखाल २,०८१ जणांनी भाग घेवन मोडलो <ref>{{cite web|title=Largest human beatbox ensemble |url=http://www.guinnessworldrecords.com/records-2000/largest-human-beatbox-ensemble/ | accessdate=27 March 2012}}</ref> ==विवाद== प्रमाणीकृत विश्वविद्यालय पत्र घेंवच्यांत हो संस्थो विवादाक ओळग जाला. विश्वविद्यालय म्हण प्रमाण पत्र मेळच्या पयलें क्रैसट कोलेज बेंगळूर विश्वविद्यालयन ([[Bangalore University]] ह्या विवादाक संबंध जावन) अधीन आसोन हाणीं 'विरोध रहीत' पत्र (एन्ओसी) युजिसी-क पाटंवच्ई गर्ज आसली. ह्या दिशेन राज्य सर्कारान एन्ओसी दीवंक निराकर्सिलें तशेंच्च बेंगळूर विश्वविद्यालयन पत्र धाडुंक नां. जाल्यारी, युजिसी बेंगळूर विश्वविदद्यालय-च्या रिजिसट्रारान धाडल्या कागदाचेर होंदोन रावली.<ref>{{cite news | url=http://www.hindu.com/2008/08/06/stories/2008080655780600.htm | location=Chennai, India | work=The Hindu | title=Deemed status: Bangalore University breaks its own rules? | date=6 August 2008 | access-date=21 December 2020 | archive-date=10 August 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080810033125/http://www.hindu.com/2008/08/06/stories/2008080655780600.htm | url-status=dead }}</ref> ಹೆಂ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಾಕ್ ೪೪ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಾಂ ಸವೆಂ ಅಧಿಕೃತ್ ಜಾವ್ನ್ 'ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ್ ವಿಶ್ವಿದ್ಯಾಲಯ್' ಮ್ಹಣ್ ಪರ್ಗಟ್ ಕೆಲೆಂ.<ref>{{cite web |url= http://www.ndtv.com/news/india/centre_to_derecognise_44_deemed_universities.php |title=Centre to derecognise 44 deemed universities |work=ndtv.com|accessdate=22 January 2012}}</ref> In the final evaluation done by ह्या वर्वीं जुलै २०१४ वेर, भारताच्या ४४ विश्वविद्यालयां सवें 'प्रमाणीकृत विश्वविद्यालय' म्हळ्ळी स्थान‌मान फावो जालो.<ref>{{cite web|first1=Adarsha|title=UGC asks 34 blacklisted deemed universities to start functioning|url=http://www.careerindia.com/news/ugc-asks-34-blacklisted-deemed-universities-start-functioning-012255.html|website=Career India|accessdate=28 August 2015|date=24 September 2014}}</ref> == संदर्भ == {{Reflist}} ==भायले संपर्क== {{commons category|Christ University, Bangalore}} * [http://www.christuniversity.in/ Christ University website] * [https://web.archive.org/web/20130912102019/http://icareeradvice.com/christ-university-results-2013-christuniversity-in/ Christ University Results] * [[:kn:ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ|On Christ University in Kannada Wikipedia]] * [https://web.archive.org/web/20150714080734/http://cis-india.org/openness/blog/wikipedia-at-forefront-in-christ-university Wikipedia in Education Experiment at Christ University] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] o5bi8keglfbm8oztgk3d3k15qhk1ucx 0 11179 217156 216710 2026-08-04T22:57:54Z InternetArchiveBot 7422 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 217156 wikitext text/x-wiki {{Lipi|क्रैस्ट यूनिवर्सिटी|.|ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ}} {{Lipiantor|ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ|Konkanverter}} [[File:Christ University Hosur road Bangalore 4819.JPG|thumb|Kroistt vixvovidealoi]] [[File:Christ University Auditorium.jpg|thumb|Mukhy sobhasolachi bhitorli tosvir]] '''kroistt vixvovidealoi''' ek khasgi 'mandun ghetleli vixvovidealoi' [[bengllur]], kornattok, bharot dexant asa. Ho somstho 1969-nt, bhageunti moryek sormopun dil'lea yazokanchea mellacheamni sthapit kel'lem zaunasa. [[Carmelites of Mary Immaculate]] (siemoi), ho mell bharotant poilo dexi-i kotholik dharmik mell zaunasa [[Syro-Malabar|Syrian Catholic]]. Hea somstheak 2008 isvent 'mandun ghetleli vixchovidealoi' sthan‌man favo zala. Hi bharotant ek fuddkayent ascho xikpa somstho, toxenchch choddaut xikpa sombondhit somstheanim ek vorto somstho mhonn volailam. Inddia ttodde-nilson 2014 somikxa prokar kroistt vixvovidealoi, vigean, vyouhar, ani kanunu vibhagant prothom' dha somstheam poiki ek zaunasa. Inddia ttodde-nilson 2014 somikxechea kromankant , kroistt vixvovidealoyan, bibie vibhag poilem, kola vibhag sovem, vigean vibhagant choutem, vyouhar vibhagant choutem ani kanunu vibhagant dhavem sthan apnailam.<ref>{{cite web|title=India's Best Colleges - 2014|url=http://indiatoday.intoday.in/bestcolleges/2014/ranks.jsp|website=India Today|accessdate=28 August 2015|archive-date=7 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150907013436/http://indiatoday.intoday.in/bestcolleges/2014/ranks.jsp|url-status=dead}}</ref> [[File:Aerial view of Taverekere, shot from Christ University, Bangalore.jpg|thumb|Kroistt vixvovidealoichem bandop-1, bandop-2, mukhy gronth bhonddar ani taurekore prodexachem voimanik tosvir]] Kroistt kolez [[University Grants Commission of India]], (yujisi) hache thaun 17zun 1972-nt mandun ghetlo somstho. Haka (neak) somiti thaun [[National Assessment and Accreditation Council]](eneesi), ek yujisi-bonddvall hacho ong-somstho mhonn 1998 ani hachi manyota 2005-nt portean nemla. Kroistt kolez kornattoka rajeant-chch [[Karnataka]] poili [[National Assessment and Accreditation Council]] (eneesi) thaun unchlea xikpa khatir manyota mell'lleli kolez zaunasa . Prostut haka A+ (e+) somstho mhonn neak somitin pacharlam matr nhoim astam hea kolejik somortheunt xikpa somstho mhonn promonnikrit kelam.<ref name=UGC06>{{cite web|publisher=UGC|title=Selection of colleges under CPE scheme|url=http://www.ugc.ac.in/oldpdf/colleges/Press_release06CPE.pdf|accessdate=10 March 2014}}</ref> ==somstheachem porisor== vixvovidealoyak 'ut'tom' bandpam ani ittalacho somsth' proxosti, bengllur xohor kola monddollen 2000-2002 isvek proxosti diun gourou prapt kela. Somsthean 'ut'tom' voddtachem somsth' mhonn moisur udean monddollen pacharchi proxosti 2012 isve mhonnasor pattlea jiklea. vixvovidealoyachem porisor xuny vibaddnne porisor zaunason horyek sukem toxenchch volsann bhorlol'lo kosro upkarak poddcheo tosoleo vostu zaun punorutpadon korta.<ref>{{cite news|last=PS|first=Ramya|title=It's time for Bangalore colleges to go green|url=http://www.dnaindia.com/bangalore/report-it-s-time-for-bangalore-colleges-to-go-green-1438140|accessdate=23 March 2014|newspaper=DNA|date=15 September 2010}}</ref> Hangasor nogdemvinnem vatauronn aslean nogde poixeancho voivatt unno zaunasa. Horyeka videarthik smartt karddam diun hache thaun doddean upkaron tanchem vollke provex potr ani ddebitt kardd ekantch chhaplam. Hem smartt-ettiem kardd sout inddia beank-n vixvovidealoichea sorv videarthink vanttun dilam [[South Indian Bank]].<ref>{{cite news|last=Kumar|first=Chethan|title=Christ campus goes cashless|url=http://www.deccanherald.com/content/182379/christ-campus-goes-cashless.html|accessdate=23 March 2014|newspaper=Deccan Herald|date=8 August 2013}}</ref> <gallery>[[File:Christ university during Christmas.jpg|Krismos porbechea disamni kroistt vixvovidealoi]]</gallery> ===vosti=== vixvovidealoichea mukhy auronnant achchea zonas voste ghorant 300 cheddvam videarthink ani kroistt voste ghorant 260 videarthink ramvchi sompurnn vyoustha asa. Kengeri auronnant aschea deuddon voste ghorant 1000 chedde videarthink rauyet astam, kroistt videarthi nivasant 200 snatokot'tor videarthink ramvcho ovkas asa. Vixvovidealoi aplea auronna bhair cheddea videarthink videarthi nivas asa korun hangasor logbog 500 videarthi vosti kortat. ===karbhar ani addolltem=== vixvovidealoicho zago bovo chodd prodexant vistaron ason {{bodol'leli|25|ekro|ha}}ani ho zago {{convert|100|acre|ha|adj=on}} dhormoram videakxetracho modgat aschea voddtantlo sangati zago zaunasa. Ho zago bengllur xhohorachea modlea prodexant asa [[bengllur]]. Heo zago promukh mhamargachea kuxik oschea bengllur duda dukhanachea samke mukar asa [[raxttri-i mhamarog 7 (bharot)|hosur marog (enhech 7)]]. 2009 isvent, kroistt vixvovidealoyan kengerichea [[Kengeri]] 75 ekre zominant porisor-moipasi (iko-frenddli) auronn bengllur-moisur rajy mhargacher [[rajy mhamarog 17 (kornattok)|eshech 17]]ugtailem. Hangasor enjiniyoring, nivasi-podovipurv toxenchch kroistt yunirvositti somstha nirvohonn (Christ University Institute of Management, siyuoiem'). Xohoront aschem auronn bengllurchea promukh voste nivasank ani veaparank prosid'dh zaunaschea bittiem leoutt- haka bovo chodd lagim asa. Itlem matr nhoim astam sezhari aschea koromongolo [[Koramangala]] ani zoinogor [[Jayanagar]] bengllurant asche itor promukh toxenchch mojbut nivas ani veapar zage zaunasat. The University has around 12000 students from all over India and some parts of the world and around 500 faculty members.<ref name=ITDK /> ==xoikxonnik== kroistt vixvovidealoi ddiploma, podvipurv, snatokot'tor ani sonxodhon vixoyancher promann potr dita. He vixoi kanun, xikxonn, vigean, samajik vigean ani bhas, vannijy ani nirvohonn toxenchch enjiniyoring vibhagant videarthink vanttun dita.<ref name=Admissions01>{{cite web|title=Admissions|url=http://christuniversity.in/secmenudisp.php?mid=2&subid=14|work=Website|publisher=Christ University|accessdate=14 July 2013|archive-date=17 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130717040325/http://christuniversity.in/secmenudisp.php?mid=2&subid=14|url-status=dead}}</ref> In 2005, the formerly known Christ College (now Christ University) was the first institution in South India to be re-accredited with A+ by [[National Assessment and Accreditation Council|NAAC]].<ref name=ITDK /> ===podvi kareakrom'=== vixvovidealoi 45 podovi kareakromam manovik, samajik vigean, vigean, vannijy ani nirvohonn, kanun, xikxonn, toxenchch enjiniyoring xikoun asa. Sorv podve xikpam tin vorsanchim audi kodd'ddai zaunason, xikxonn podvi [[Bachelor of Education]] (bi.Edd, don vorsam), hottel nirvohonn podvi (bi.Hech.Em, char vorsam), [[kanun podvi]] (el.El.Bi, panch vorsam), [[tantrik podvi]] (bi.Ttek, char vorsam) ani somogr bi.Ttek/ em.Ttek va em.Bi.E (panch vorsam) hea voir tillsil'lea kodd'ddai audek lagu zaina. Udyom' nirvohonn podvi(bi.Bi.E), [[vannijy podvi]] (bi.Kam.), kola podvi (bi.E.) ani vigean podve (bi.Essi) [[tin promukh]]kareakromam ek vixex rit vapartat.<ref name=Admissions01 /> ====podvi kareakromant vikipiddia==== [[File:ChristUnivWikiUGProgram 03.jpg|thumb|Bhaxik videarthink vikipiddiacher torbeti]] kroistt somsthean, ontorzall ani somudai kendr (siesoi) bengllur bharotsongim kel'lea khorara (em'.Oyu.) mukantr, vikipiddia omrtozallik hindi, kon'noddo, tomill, somskrit ani urdu bhasamni nirontor lekhonam borounko somstheachea podve xikaf zoddchea 1600 videarthink favo zalam. Vixvovidealoyak svont dvoni mudronn korchi (rekardding sttuddio) vyoustha ason poile pauttim vikipiddiache nomunea drixy hindi ani kon'noddo bhaxent fais kelam.<ref name=cis012014>{{cite web|last=Muzammiluddin|first=Syed|title=Wikipedia at Forefront in Christ University|url=http://cis-india.org/openness/blog/wikipedia-at-forefront-in-christ-university|accessdate=20 March 2014}}</ref> ===snatokot'tor podvi kareakromam=== vixvovidealoi 44 snatokot'tor podve xikpam diun ason, 16 statokot'tor totvoxastr (em.Fil) ani 17 daktergint totvoxastr podvo aplea manovik, samajik vigean, vigean, kanun, xikxonn, vannijy ani nirvohonn, toxenchch enjiniyoring vibhagant videarthink orpita. Statokot'tor totvoxastr (emfil) don vorsanchi zaunason, kompyuttor vigean (songonnok)ani snatokot'tor kanun podvi kromank zaun tin ani eka vorsank vistaron asta. ===unchlea xikpant kromank=== [[India Today]] inddia ttodde vrit't potriken choloyil'lea somikxent 2015 isve mhonnasor somstheak snathokot'tor kareankromam khatir unchlea sthanar volailam. Hachi sonkxipt vordi sokoil tillsil'lea don koxttokamni dilea. Bi.Bi.E. Ani bi.Si.E. Kareakromam bharot dexachea xikpa kxetrant oti unchlea xrennint asat. Vixvovidealoyak 2012 isvent 31 xrenni thaun 2013 isvent 23 xrennik ubarlam. Hi ekh khasgi vixvovidealoi zaleari bharotant sorv sorkari vixvovidealoyam porinchch manun ghetleli zaunko paulea. Khasgi promannikrit vixvovidealoyanchea som'mikxam poiki inddia-ttudde vrit't potrikechea prokar kroistt vixvovidealoi somsthean 2015 vorsant poilem sthan apnnailam.<ref name=ITJuly15>{{cite news|last1=Deka|first1=Kaushik|title=Time to take the next big leap|work=Magazine|publisher=India Today|date=13 July 2015|pages=65–67}}</ref> ==hat mellounni (sohokar)== kroistt vixvovidealoi videxi xikpa vixvovidealoi ektaracho sohokari sando zaunasa (yuesesi).<ref>{{cite web|title=Host University for Bangalore, India|url=http://usac.unr.edu/study-abroad-programs/india/bangalore/about/host-university|work=website|accessdate=20 March 2014|archive-date=5 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140105134147/http://usac.unr.edu/study-abroad-programs/india/bangalore/about/host-university|url-status=dead}}</ref> Kroistt vixvovidealoi hangasor tillsil'lea somsarbhor ximpddon aschea vixvovidealoyam kodden sohokari khorar korun ghetlam. [[Western Michigan University]], [[Catholic University of America]] and [[Baldwin Wallace University]] omerika dexant, [[Swansea University]], [[Sheffield Hallam University]], [[Liverpool Hope University]] britton dexant, [[Griffith University]]asttreliant, [[Lille Catholic University]]frans dexant ani nedorleandd dexachea enhechttivi vixvovidealoyachea orjet vigean vibhagant servon vaur korn asa. Koria dexachea so vixvovidealoi songim 2013 isvent odli-bodli kareakromank kroistt vixvovidealoyan somzonnechea khorarak ruzu kelea.<ref name=ITDK /> ===bharot gettve kareakrom'=== bharot dexachem dorxon videxi videarthink labhchea ud'dexan inddia-gettve kareakrom' (oijipi) asa.<ref>{{cite web|title=India Higher Education – Christ University|url=http://www.highereducationinindia.com/universities/christ-university.php|work=website|accessdate=25 March 2014|archive-date=25 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140325091347/http://www.highereducationinindia.com/universities/christ-university.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=India Gateway Program|url=http://christuniversity.in/display_article.php?fid=74&arid=14&f=2|work=website|accessdate=25 March 2014|archive-date=25 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140325090420/http://christuniversity.in/display_article.php?fid=74&arid=14&f=2|url-status=dead}}</ref> ===gronth bhonddar=== vixvovidealoichea mukhy auronnant don gronth bhoddar ason poili mukhy gronth bhonddar ani gonean-kox kendr ho bhonddar modlea bandpachea sovea, satvea, addvea ani novea malliencher vistaron asa.<ref name=ITDK /> ===sonxodhon=== vixvovidoyaloi sonxodhon don vibhagant ason snatokot'tor totvoxastr (emfil) dedd vorsank ani daktergint totvoxastr panch vorsank vistarlea. Ho somstho lhan ani vhodd sonxodh korunk asokt xikxokank aukas diun, ekakxor ani sonxodh potram pattounko hangasor vixex adyota asa. == porgottnni == kon'noddo songhochea torfen vixvovidealoi sumar 220 pustokam kon'noddo [[Kannada]], bhaxent pchar keleant. Hache thaun somsarbhor kon'noddo prochar zala. Ho songh bonddvall rohit songh zaunason kon'noddochea udorgotek vaur korn ason edoll voreg so vimorxokatmok potrikam fais korn asa:<ref name=ITDK>{{cite news|last=Aleem|first=Ayesha|title=Different Keystrokes|url=http://indiatoday.intoday.in/story/india-today-best-colleges-2013-christ-university/1/280166.html|accessdate=12 March 2014|newspaper=India Today|date=24 June 2013}}</ref> ==dostur ani videarthi chottuvottikeo== ===bhaxecho utsou=== bhaxa utsou vixvovidealoyachem ek samskritik porba zaunason hea dix videarthi apaplea somskritechem vostur nhoson yetat. Headisa ddol nach, boilatt, nachtat. Dexachi vividh somskriti hamogasor polleunko mellta.<ref>{{cite news|title=Bhasha utsav|url=http://www.hindu.com/2008/09/09/stories/2008090955080500.htm|accessdate=21 March 2014|newspaper=The Hindu|date=9 September 2008|location=Chennai, India}}</ref> Pattlea vorsamni hea porbe vellar garudd nrity, chendde nrity, kolloripoyatt'ttu, ved vaschem, tiruvot'tirokali, robindro songit, kerollo naddonom, toxenchch mohinoyatt'ttom ani kothokkollichem prodorxonam zaleanti. Vorsak ek pauttim achorsunchea hea porbe vellar zomlelo videarthi pongodd songitgaranchea tallak aplea sampradayik nhosnnar nachtat.<ref>{{cite news|title=A cultural ensemble at Bhasha Utsav|url=http://www.deccanherald.com/content/24343/content/219337/F|accessdate=21 March 2014|newspaper=Deccan Herald|date=9 September 2009}}</ref> ===rong‌manchi=== vixvovidealoyant kroyall rong torbeti asa korun horyoka vorsa ho pongodd ek khell prodorxon kortat. Hea poiki 'di 'anaitting''(2014) zal'lo vhoddlo khell zaunasa.<ref>{{cite news|last=Philip|first=Zoya|title=Answering the curtain call |newspaper=Deccan Chronicle|date=2 March 2014}}</ref> ==sandeponn== kroistt vixvovidealoi bharoti-i vixvovidealoi songhacho sando zaunasa.<ref>{{cite web|url=http://www.aiuweb.org/Members/MembersC.asp|website=Association of Indian Universities|accessdate=28 August 2015}}</ref> == lok== ===xikxok-xikxokim=== * pro. Si. Xrinivas razu, kon'noddo songhacho sthapok adhyokx <ref>{{cite news|last=rao|first=H.S. Raghavendra|title=An exit from Kannada space|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/an-exit-from-kannada-space/article1432690.ece|accessdate=21 March 2014|newspaper=The Hindu|date=4 January 2008|location=Chennai, India}}</ref> * pro. Pi. Krixnnosvami, kendr sahity okademicho puroskrit. Furnnochonnodro tezosvi-cho chindoboro rohosyo kadombori tomill bhaxek torzumo kel'lea khatir.l<ref>{{cite web|last1=Narayan|first1=Swathi|title=Hey, where's the divide?|url=http://www.mid-day.com/articles/hey-wheres-the-divide/53899|website=Mid-Day|publisher=Mid-Day|accessdate=25 April 2015}}</ref> * do| sudhamurti, infosis protixtthaponachi pirjent <ref>{{cite web|title=It must be love|url=http://www.harmonyindia.org/hportal/VirtualPageView.jsp?page_id=501|website=harmonyindia.org|accessdate=28 August 2015|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924025313/http://www.harmonyindia.org/hportal/VirtualPageView.jsp?page_id=501|url-status=dead}}</ref> ===videarthi=== * cheton ke. Xivo <ref>{{cite news|last=Nagaraj|first=Nirmala|title=MIND OVER MATTER A special scholar|url=http://epaper.timesofindia.com/Default/Layout/Includes/CREST/ArtWin.asp?From=Archive&Source=Page&Skin=CREST&BaseHref=TCRM%2F2010%2F07%2F24&ViewMode=HTML&PageLabel=14&EntityId=Ar01400&AppName=1|accessdate=25 March 2014|date=24 July 2010}}</ref><ref>{{cite web|title=TEDxChristUniversity|url=https://www.ted.com/tedx/events/10780|work=Website|accessdate=25 March 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=Making of Mindtree Part II(1999–2003)|url=http://www.mindtree.com/sites/default/files/making_of_mindtree_2.pdf|accessdate=25 March 2014|archive-date=1 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101190606/http://www.mindtree.com/sites/default/files/making_of_mindtree_2.pdf|url-status=dead}}</ref> ===adle videarthi=== * [[onkur bettogeri]], kovi, noval kanniegar, kola chollvollegar * [[fransis zorz (rajkaronni)|fransis zorz]], maji kedr xasok * [[goutom' kartik]], tomill chitr nott * [[ke. Em. Choitonyo|K M Chaitanya]], kon'noddo chitr nirmapok, rong nirdexok * [[krixnnobhoiregouddo]], em.El.E., kornattok ani, kornattok yuvo kangres odhyokx * [[moddon'na sebasttiyon]], moloyallom chitr notti * [[meghona roi]], moloyallom ani kon'noddo chitr notti * [[nikol efstel'le foriyo]], vixvo sundori 2010 ( Miss Earth 2010) * [[raz chongoppo]], ttribyun vrit't potrikencho Editor-in-Chief, Tribune Group of Newspapers <ref>{{cite web|title=Mr. Raj Chengappa on “India and the Bomb: Myths and Reality”|url=http://genthimayya.org/?p=275|work=Alumni website|accessdate=13 May 2014|archive-date=27 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140427182433/http://genthimayya.org/?p=275|url-status=dead}}</ref> Member of Parliament (Upper House)<ref>{{cite news|title=Main News|url=http://www.tribuneindia.com/2010/20100212/main2.htm|accessdate=13 May 2014|newspaper=The Tribune|date=12 February 2010}}</ref> * [[Rima Kallingal]], Malayalam film Actress * [[Vineeth Vincent]], Beat boxer == vixv daklo == vinit vinsentt hachea nirdexonakhal 10 zonouri 2011 ver, kroiss podvipurv kolejichea sobhasalant 'tumkam 'bitt baks' mhonn sangonk zatagi?' kareakromant sumar 2136 zonnamni patr gheun limka vixvo dhaklo rochlo. Ho dhaklo okhea somsarant dhaklo zaunko paulo.<ref>{{cite web | title=This world record will be a mouthful | url=http://www.mid-day.com/news/2011/jan/100111-News-Bangalore-Christ-University-beat-boxing-Vineeth-Vincent.htm| accessdate=1 June 2011}}</ref><ref>{{cite web | title=Christ College Sets National Beatboxing Record | url=http://nh7.in/indiecision/2011/01/13/christ-college-sets-national-beatboxing-record/ | accessdate=1 June 2011 | archive-date=29 January 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110129050616/http://nh7.in/indiecision/2011/01/13/christ-college-sets-national-beatboxing-record/ | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news | title=Christ University students attempt record in beatboxing | url=http://www.hindu.com/2011/01/11/stories/2011011162820400.htm | accessdate=1 June 2011 | location=Chennai, India | work=The Hindu | date=11 January 2011 | archive-date=9 November 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121109230229/http://www.hindu.com/2011/01/11/stories/2011011162820400.htm | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | title=Christ Junior College beatboxers aim to set a new record |url=http://www.dnaindia.com/bangalore/report_christ-junior-college-beatboxers-aim-to-set-a-new-record_1492618 | accessdate=2 June 2011}}</ref> Gin'nes vixvo dhaklea prokar 1,246 zonnank gheun 5 februvori 2011ver nirdexok vinit vinsentt [[Vineeth Vincent]] hachea nirdexonakhal kroistt vixvovidealoi, bengllur [[Bangalore]] sadhsil'lo 'monxea bitt-baks' hacho vhoddlo zomo.<ref>{{cite web|title=Largest human beatbox ensemble |url=http://www.guinnessworldrecords.com/Search/Details/Largest-human-beatbox-ensemble/57859.htm | accessdate=31 May 2011}}</ref> This record was broken by [[Shlomo (human beatbox)|Shlomo]] Ho dhaklo mukar 14 novembor 2011 ver xlomo nirdexonakhal 2,081 zonnamni bhag gheun moddlo <ref>{{cite web|title=Largest human beatbox ensemble |url=http://www.guinnessworldrecords.com/records-2000/largest-human-beatbox-ensemble/ | accessdate=27 March 2012}}</ref> ==vivad== promannikrit vixvovidealoi potr ghemvcheant ho somstho vivadak ollog zala. Vixvovidealoi mhonn promann potr mellchea poilem kroistt kolez bengllur vixvovidealoin ([[Bangalore University]] hea vivadak sombondh zaun) odhin ason hannim 'virodh rohit' potr (enosi) yujisi-k pattomvchi gorz asli. Hea dixen rajy sorkaran enosi diunko nirakorsilem toxenchch bengllur vixvovidealoin potr dhaddunk nam. Zaleari, yujisi bengllur vixvovidodealoi-chea rijisttraran dhaddlea kagdacher hondon rauli.<ref>{{cite news | url=http://www.hindu.com/2008/08/06/stories/2008080655780600.htm | location=Chennai, India | work=The Hindu | title=Deemed status: Bangalore University breaks its own rules? | date=6 August 2008 | access-date=22 December 2020 | archive-date=10 August 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080810033125/http://www.hindu.com/2008/08/06/stories/2008080655780600.htm | url-status=dead }}</ref> Hem kroistt vixvovidealoyak 44 vixvovidealoyam sovem odhikrit zaun 'promannikrit vixvidealoi' mhonn porgott kelem.<ref>{{cite web |url= http://www.ndtv.com/news/india/centre_to_derecognise_44_deemed_universities.php |title=Centre to derecognise 44 deemed universities |work=ndtv.com|accessdate=22 January 2012}}</ref> In the final evaluation done by hea vorvim zuloi 2014 ver, bharotachea 44 vixvovidealoyam sovem 'promannikrit vixvovidealoi' mholl'lli sthan‌man favo zalo.<ref>{{cite web|first1=Adarsha|title=UGC asks 34 blacklisted deemed universities to start functioning|url=http://www.careerindia.com/news/ugc-asks-34-blacklisted-deemed-universities-start-functioning-012255.html|website=Career India|accessdate=28 August 2015|date=24 September 2014}}</ref> == Sondorbh == {{Reflist|2}} ==bhaile sompork== {{commons category|Christ University, Bangalore}} * [http://www.christuniversity.in/ Christ University website] * [https://web.archive.org/web/20130912102019/http://icareeradvice.com/christ-university-results-2013-christuniversity-in/ Christ University Results] * [[:kn:ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ|On Christ University in Kannada Wikipedia]] * [https://web.archive.org/web/20150714080734/http://cis-india.org/openness/blog/wikipedia-at-forefront-in-christ-university Wikipedia in Education Experiment at Christ University] [[वर्ग:Romi panam]] r4xq6xn97xf4jyhh846cqzhl5cv94yy