विकिपीडिया gomwiki https://gom.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A8 MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter माध्यम विशेश चर्चा वापरपी वापरपी चर्चा विकिपीडिया विकिपीडिया चर्चा फायल फायल चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा सांचो सांचो चर्चा आदार आदार चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा TimedText TimedText talk एकक एकक चर्चा Event Event talk विशय 0 854 217632 214151 2026-09-11T21:52:49Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217632 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Asura}} [[File:Awatoceanofmilk01 - color corrected.JPG|thumb|The bas-relief of Samudra manthan from Angkor Wat, Cambodia, shows Vishnu in the center, in his Kurma avatar, with the asuras and the devas on either side. See an annotated version in the Wikimedia Commons.]] '''असूर''' म्हळ्यार देवांचे दुस्मान. हांकां दुसरींय नांवां आसात, तीं अशीः दितीचे पूत देखून दैत्य. दनूचे पूत देखून दानव. हांणी धर्तरेचेर धा युगां राज्य केलें. तांचीं देवां आड बारा झुजां जालीं. तांणी देवांचेर जायते खेपे जैत मेळयलां. तैत्तिरीय ब्राह्मणांत ‘असूर’ शब्दाची व्याख्या अशी केल्या- ‘तेनासुना सुरानसृजत। तदसुराणामसुरत्वम्।’ अर्थ- त्या असून म्हळ्यार प्राणान (प्रजापतीन) तांकां निर्मिल्ले, देखून तांकां असूर म्हणटात. असूर उतराचो खरो अर्थ म्हल्यार प्राणवान, बळिश्ट, वीर्यवान पराक्रमी. देव आनी असूर हे दोनूय प्रजापतीचे पूत. असूर व्हडले आनी देव धाकले. प्रजापतीन देवाक दिसाचे आनी असूरांक रातीचे उत्पन्न केले. (शतपथ ब्राह्मण). प्रजापतीन असूरांक अंधकार आनी माया ह्यो गजाली दिल्यो. देखून ते मायेची उपासना करूंक लागले. असूर हें उतर ऋग्वेदांत सुमार १०५ फावट आयलां. तातूंत ९० सुवातींचेर ताचो वापर देव ह्या अर्थान केला. ऋग्वेदांत वरुणाक आनी हेर देवांक असूर अशें म्हळां. अग्निदेवाक लेगीत असूर असो लेखला. हांचे पुरोयतपण भार्गवशुक्र हाचे कडेन आशिल्लें. असूर लोक खंयचे हाचेविशीं चार मतां आसात – असूर म्हळ्यार १. पूर्विल्ले सुमेरियन लोक. २. पूर्विल्ले असीरियन लोक ३. मगध वा दक्षिण बिहारांतले लोक ४. पूर्विल्ले इराणी अहुरमज्दाचे अनुयायी. भारतांत आर्य संस्कृताय येवचें पयलीं असूर, दैत्य, दानव आनी नाग अशे वेगवेगळ्या संस्कृतायांचे समाज आशिल्ले. हे लोक आर्यांचे विरोधक आशिल्ले. ‘मेरु दोंगराचेर, अमरावती नगरांत देवांचो राबितो आसा. जाल्यार मेरु दोंगराचे खाल इरावती हे असूरांचे शार आसा’, अशें सायणाचार्य हाणें बरयलां. भारताचे अस्तंत देगेक असूरांचीं राज्यां आशिल्लीं. गुजरातांतलें भृगुकच्छ (भडोच) ‘बलि’ ह्या असुरांची राजधानी आशिल्ली. असूर लांबायेन ऊंच आनी कुडीन धश्टपुश्ट तशेंच बळिश्ट आशिल्ले अशें मूर्तिंतल्यान आनी फातरापट्यांतल्यान दिसून येता. ते केंस लांब दवरताले आनी खाडूय लांब दवरताले.ज्योतिशशास्त्राचेर तांचो उपाट भावार्थ आशिल्लो. झुजाक वचचे आदीं असूरांचे सैनिक सम्राट सदांच भविश्य पळोवन घेताले. पूर्विल्ल्या अॅसीरियाची राजधानी म्हळ्यार निनेव्हे शार. ह्या शाराच्या उत्खननांत बाबिलोनी भाशांच्या ‘क्युनिफोर्म’ लिपींत विटांचेर बरयिल्ले कांय ग्रंथ मेळ्ळ्यात. तातूंत असूरांविशींची बरीच माहिती मेळटा. युफ्रातिस आनी तैग्रीस न्हंयचे देगेक रावपी पूर्विल्ल्या लोकांक ‘सेमाइट’ म्हणटात. असूर हे तांचेच वंशज अशें कांय विद्वानाचें मत आसा. सुमेरियन लोक असूरांचे शेजारी आशिल्ले. इ.स.प. १३८० च्या काळांत असूरांची शक्त खुबूच वाडली. तांणी बाबिलोनियाचेर जैत मेळयलें आनी थंय असूर साम्राज्याची थापणूक केली. इ.स.प. ७४६ ते ६२६ ह्या काळांत ज्या असूर सम्राटांनी असूर साम्राज्याचेर शेक चलयलो तातूंत तिग्लथ, पिलेसर, शालमनेसर, सारगन, सेन्नचेरीब, अस्सुरबनिपाल हे सम्राट खूब नामनेचे आसात. व्हिन्सेंट श्रील हाणें असूर देवतांच्या दिल्ले वळेरेंत ‘असूर मझाझ’ ही एक देवता आसून तिचो संबंद अहुरमज्द ह्या झरतुष्ट्री देवतेकडेन जोडला. इराणी भाशेंत ‘अहुर’ हें उतर ‘असूर’ उतरा कडेन लागींचें आसून तें बऱ्या अर्थान तर कांय उतरां इराणी धर्मग्रंथ ‘अवेस्ता’ हातूंत बऱ्या अर्थान वापरांत आयलीं. हाचे उरफाटें कांय उतरां भारतांत बऱ्या अर्थाचीं जालीं जाल्यार ‘अवेस्ता’ धर्मग्रंथांत वायट अर्थाचीं. देखून, असूर उतराक ऋग्वेदा उपरांतच्या संस्कृतांत वायट अर्थ मेळ्ळो. असुरांचीं आनी मनशांचीं लग्नां जाल्ल्याचीं उदाहरणां पुराणांत बरेचकडेन आसात. तांची प्रतिभा ऊंच पांवड्याची आशिल्ली. ते कलेचे मोगी आशिल्ल्यान तांकां चित्रकलेची खूब आवड आशिल्ली. असूर कलावंतांनी आपले कुशळ प्रतिभेन फातरांत कोरांतिल्लीं शिल्पां आनी चित्रां पळोवन आयज लेगीत पंडितांक आनी विद्वानांक अजाप जाता. == चित्र प्रदर्शन == <gallery> Agni 18th century miniature.jpg|Agni, Vedic god of fire, is 12 times glorified as 'asura' in Rigveda Varunadeva.jpg|Varuna, Vedic god of water, is 10 times glorified as 'asura' in Rigveda Rudra.gif|Rudra, Vedic god (related to [[Shiva]]), is 6 times glorified as 'asura' in Rigveda Indra deva.jpg|Indra, Vedic god, leader of the Devas on heavenly planets, in nine Vedic hymns is glorified as 'asura'. </gallery> == पळेयात== [[वर्ग:देवनागरी पानां]] hg5t3debrxazgok01f7fswi40y5szr3 217780 217632 2026-09-12T04:24:59Z The Discoverer 40 [[Special:Contributions/The Discoverer|The Discoverer]] ([[User talk:The Discoverer|uloi]]) hannem kel'li uzollnni [[Special:Diff/217632|217632]] portavli 217780 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Asura}} [[File:Awatoceanofmilk01 - color corrected.JPG|thumb|The bas-relief of Samudra manthan from Angkor Wat, Cambodia, shows Vishnu in the center, in his Kurma avatar, with the asuras and the devas on either side. See an annotated version in the Wikimedia Commons.]] '''असूर''' म्हळ्यार देवांचे दुस्मान. हांकां दुसरींय नांवां आसात, तीं अशीः दितीचे पूत देखून दैत्य. दनूचे पूत देखून दानव. हांणी धर्तरेचेर धा युगां राज्य केलें. तांचीं देवां आड बारा झुजां जालीं. तांणी देवांचेर जायते खेपे जैत मेळयलां. तैत्तिरीय ब्राह्मणांत ‘असूर’ शब्दाची व्याख्या अशी केल्या- ‘तेनासुना सुरानसृजत। तदसुराणामसुरत्वम्।’ अर्थ- त्या असून म्हळ्यार प्राणान (प्रजापतीन) तांकां निर्मिल्ले, देखून तांकां असूर म्हणटात. असूर उतराचो खरो अर्थ म्हल्यार प्राणवान, बळिश्ट, वीर्यवान पराक्रमी. देव आनी असूर हे दोनूय प्रजापतीचे पूत. असूर व्हडले आनी देव धाकले. प्रजापतीन देवाक दिसाचे आनी असूरांक रातीचे उत्पन्न केले. (शतपथ ब्राह्मण). प्रजापतीन असूरांक अंधकार आनी माया ह्यो गजाली दिल्यो. देखून ते मायेची उपासना करूंक लागले. असूर हें उतर ऋग्वेदांत सुमार १०५ फावट आयलां. तातूंत ९० सुवातींचेर ताचो वापर देव ह्या अर्थान केला. ऋग्वेदांत वरुणाक आनी हेर देवांक असूर अशें म्हळां. अग्निदेवाक लेगीत असूर असो लेखला. हांचे पुरोयतपण भार्गवशुक्र हाचे कडेन आशिल्लें. असूर लोक खंयचे हाचेविशीं चार मतां आसात – असूर म्हळ्यार १. पूर्विल्ले सुमेरियन लोक. २. पूर्विल्ले असीरियन लोक ३. मगध वा दक्षिण बिहारांतले लोक ४. पूर्विल्ले इराणी अहुरमज्दाचे अनुयायी. भारतांत आर्य संस्कृताय येवचें पयलीं असूर, दैत्य, दानव आनी नाग अशे वेगवेगळ्या संस्कृतायांचे समाज आशिल्ले. हे लोक आर्यांचे विरोधक आशिल्ले. ‘मेरु दोंगराचेर, अमरावती नगरांत देवांचो राबितो आसा. जाल्यार मेरु दोंगराचे खाल इरावती हे असूरांचे नगर आसा’, अशें सायणाचार्य हाणें बरयलां. भारताचे अस्तंत देगेक असूरांचीं राज्यां आशिल्लीं. गुजरातांतलें भृगुकच्छ (भडोच) ‘बलि’ ह्या असुरांची राजधानी आशिल्ली. असूर लांबायेन ऊंच आनी कुडीन धश्टपुश्ट तशेंच बळिश्ट आशिल्ले अशें मूर्तिंतल्यान आनी फातरापट्यांतल्यान दिसून येता. ते केंस लांब दवरताले आनी खाडूय लांब दवरताले.ज्योतिशशास्त्राचेर तांचो उपाट भावार्थ आशिल्लो. झुजाक वचचे आदीं असूरांचे सैनिक सम्राट सदांच भविश्य पळोवन घेताले. पूर्विल्ल्या अॅसीरियाची राजधानी म्हळ्यार निनेव्हे शार. ह्या शाराच्या उत्खननांत बाबिलोनी भाशांच्या ‘क्युनिफोर्म’ लिपींत विटांचेर बरयिल्ले कांय ग्रंथ मेळ्ळ्यात. तातूंत असूरांविशींची बरीच माहिती मेळटा. युफ्रातिस आनी तैग्रीस न्हंयचे देगेक रावपी पूर्विल्ल्या लोकांक ‘सेमाइट’ म्हणटात. असूर हे तांचेच वंशज अशें कांय विद्वानाचें मत आसा. सुमेरियन लोक असूरांचे शेजारी आशिल्ले. इ.स.प. १३८० च्या काळांत असूरांची शक्त खुबूच वाडली. तांणी बाबिलोनियाचेर जैत मेळयलें आनी थंय असूर साम्राज्याची थापणूक केली. इ.स.प. ७४६ ते ६२६ ह्या काळांत ज्या असूर सम्राटांनी असूर साम्राज्याचेर शेक चलयलो तातूंत तिग्लथ, पिलेसर, शालमनेसर, सारगन, सेन्नचेरीब, अस्सुरबनिपाल हे सम्राट खूब नामनेचे आसात. व्हिन्सेंट श्रील हाणें असूर देवतांच्या दिल्ले वळेरेंत ‘असूर मझाझ’ ही एक देवता आसून तिचो संबंद अहुरमज्द ह्या झरतुष्ट्री देवतेकडेन जोडला. इराणी भाशेंत ‘अहुर’ हें उतर ‘असूर’ उतरा कडेन लागींचें आसून तें बऱ्या अर्थान तर कांय उतरां इराणी धर्मग्रंथ ‘अवेस्ता’ हातूंत बऱ्या अर्थान वापरांत आयलीं. हाचे उरफाटें कांय उतरां भारतांत बऱ्या अर्थाचीं जालीं जाल्यार ‘अवेस्ता’ धर्मग्रंथांत वायट अर्थाचीं. देखून, असूर उतराक ऋग्वेदा उपरांतच्या संस्कृतांत वायट अर्थ मेळ्ळो. असुरांचीं आनी मनशांचीं लग्नां जाल्ल्याचीं उदाहरणां पुराणांत बरेचकडेन आसात. तांची प्रतिभा ऊंच पांवड्याची आशिल्ली. ते कलेचे मोगी आशिल्ल्यान तांकां चित्रकलेची खूब आवड आशिल्ली. असूर कलावंतांनी आपले कुशळ प्रतिभेन फातरांत कोरांतिल्लीं शिल्पां आनी चित्रां पळोवन आयज लेगीत पंडितांक आनी विद्वानांक अजाप जाता. == चित्र प्रदर्शन == <gallery> Agni 18th century miniature.jpg|Agni, Vedic god of fire, is 12 times glorified as 'asura' in Rigveda Varunadeva.jpg|Varuna, Vedic god of water, is 10 times glorified as 'asura' in Rigveda Rudra.gif|Rudra, Vedic god (related to [[Shiva]]), is 6 times glorified as 'asura' in Rigveda Indra deva.jpg|Indra, Vedic god, leader of the Devas on heavenly planets, in nine Vedic hymns is glorified as 'asura'. </gallery> == पळेयात== [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 3q48phhvif1kp8nnht29cqxje2me95e 0 896 217224 200668 2026-09-11T17:22:41Z The Discoverer 40 217224 wikitext text/x-wiki {{lipi|.|Aysland}} {{double image|right|Flag of Iceland.svg|180|Coat of arms of Iceland.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Iceland-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] ह्या देशाचें दुसरें नांव लिव्देदिल्द इस्लांत, उत्तर अटलांटिक म्हासागरांत युरोपाचे वायव्य दिकेक आशिल्लो जुंवो आनी प्रजासत्ताक राश्ट्र. अक्षवृत्तीय विस्तार 63˚ 24’ ते 66˚ 33’ उत्तर. उत्तर आनी दक्षिणेवटेनचे जुंवे धरून 63˚ 19’ उत्तर ते 67˚ 10’ उत्तर. रेखावृत्तीय विस्तार 13˚ 30’ ते 24˚ 32’ अस्तंत-उदेंत अस्तंत लांबाय सुमार 480 किमी. दक्षिण उत्तर रुंदाय सुमार 300 किमी. क्षेत्रफळ 1,03,100 चौ. किमी. लोकसंख्या 2,29,187 (1980). हें राश्ट्र ग्रीनलँडचे आग्नेयेवटेन सुमार 290 किमी. आनी स्कॉटलंडचे वायव्येवटेन 800 किमी. पयस आसा. President : [[Guðni Th. Jóhannesson]] == भूंयवर्णन == आइसलँड हो ज्वालामुखी फुटून तयार जाल्लो जुंवो. हांगा हिमयुगांतल्या घडणुकांचे बरेचशे अवशेश मेळटात. नैऋत्य दर्या देगेवेलो आनी कांय दर्यांचो वाठार सोडल्यार हेर सगळो जुंवो दोंगरांनी आनी पठारांनी भरिल्लो आसा. हाची सरासरी उंचाय 700-800 मी. आसा. सुमार 12% वाठार हिमन्हंयानी आनी हिममळांनी भरला. आग्नेयेवटेनचो हवानादाल्सहनूकर (2,119 मी.) सगळ्यांत उंच दोंगर, जाल्यार हांगाच आशिल्लें वाल्नायकूत्ल हें सगळ्यांत व्हड (7,547 चौ. किमी.) हिममळ, आइसलँडाचो 11% वाठार लाव्हारसाक लागून तयार जाला. सद्या हांगा सुमार शंबरांपरस चड जागृत ज्वालामुखी आसात. 1783 वर्सा स्काप्तार हांगां, 1918 त कटला हांगां, 1934 त हवानादाल्सहनूकर जाल्यार 1947 आनी 1970 त हेक्ला हांगा फुटिल्ल्या ज्वालामुखींक लागून बरेंच लुकसाण जालें. गरम उदकाचे झरे, तळीं, ल्हान व्हड धबधबे हांगा सांपडटात. हिममळां आनी भितल्लो उसू पडिल्लो वाठार हाकालागून आइसलँडाचो सुमार 75%वाठार लोकवस्तीक फावसारको ना. दर्यादेग सुमार 5,970 किमी. खरवतीवरी तोंका आशिल्ली आनी फातरांनी आसा. आइसलँडांतल्यो न्हंयो जरी ल्हान आनी येरादारीक उपेगी नासल्यो तरी त्यो वीज तयार करपाक उपेगी पडटात. उत्तर धुववृत्तालागीं आसूनलेगीत गल्फ प्रवाहांक लागून आईसलँडचें तापमान शिंयाच्या दिसांनी चड सकयल देंवना. शिंयाळो व्हड आनी गीम उण्या काळाचो आसता. रेक्याव्हीक ह्या राजधानीच्या शारांत तापमान -1˚ से. ते 11˚ से. मेरेन आसता. पूण हांगाचें हवामान सादारणपणान आस्थिर आनी सदांच बदलपी आसता. धुकें, वारें आनी पावस ह्यो हांगा सामक्यो सदांच्योच गजाली. पूण जोगलां आनी वादळां येवप ह्यो गजाली हांगा अणभवाक येनात. वर्सांतल्यान सुमार 85 सेंमी. पावस पडटा. कांय वाठारांनी मात पावस सामकोच उणो आसा.सामके उत्तरेवटेनच्या जुंव्यांचेर रातचो मध्यान्येचेर सूर्य दिसता. आइसलँडांत व्हडली वनस्पत सांपडना. शेळो, तण, आनी ल्हानसान झोंपां हीच हांगाचीं मुखेल वनस्पत. अॅश, बर्च, अॅस्पेन आनी विलो हीं झाडां कांय सुवातींनी दिसतात. रानवटी फुलांच्यो सुमार 400 जाती हांगा दिसून येतात. पोशिल्ल्या जनावरांमदीं मेंढरां, बोकड्यो, घोडे, गाय हीं मुखेल आसात. गोरवां पोसप हो हांगाच्या 16% लोकांचो वेवसाय जावन आसा. रानवट मोनजातीमदीं खोकड ही मूळ हांगाची. 18 व्या शेंकड्यासावन रेनडीयर हांगा आयलो. भांगराकोराचो प्लव्हर, कर्ल्यू, हांयस, किरा, हंस, गीज हीं हांगाचीं मुखेल सुकणीं. टार्मिगन बर्ड आनी आयडर डक हीं सवणीं अर्थीक नदरेंतल्यान म्हत्वाचीं आसात. आइसलँडच्या न्हंयांनी सॅमन आनी दर्यांत कॉड, हॅडॉक, हॅलिबट, हेरिंग ह्या तरांचें नुस्तें मेळटा. देवमाशासारकेंय नुस्तें हांगा दिश्टी पडटा. == इतिहास == पूर्विल्ल्या काळांत ग्रीक आनी रोमन हांकां जरी आइसलँडाची म्हायती आशिल्ली तरी णवव्या शेंकड्यामेरेनचो इतिहास सांपडना. नॉर्वे देशाचो इंगोल्फर आरनॉरसन हाणें 874 वर्सा हांगा पयलो राबितो केलो. ताचे उपरांत नॉर्वे, स्कॉटलंड, आयर्लंड, ऑर्कनी, शेटलंड आनी हॅब्रिडीझच्यान लोक येवन हांगा रावपाक लागले. व्हायकिंग राजांचे एकतंत्री राजवटीचो वायट अणभव घेतिल्ल्या वसाहतींतल्या लोकांनी 930 वर्सा उमरावशायेचे बुनयादीचेर लोकांचें शासन हाडपाचो यत्न केलो. तांणी सगळ्या वसाहतींचे 36 वांटे केले आनी दरेक वांट्याचेर ‘ गोडार ’ म्हळ्यार मुखेल्याक नेमलो. वर्सांतल्यान दोन सप्तकां थींग व्हेटिलर हांगा समेस्त जमात-मुखेल्यांची परिशद जाताली. हे परिशदेक ‘ आल्थिंग ’ अशें म्हणटाले. आजूय आइसलँडांतल्या संसदेक ‘ आल्थिंग ’ अशेंच म्हणटात. आल्थिंगाक कायदे करपाचे आनी न्याय दिवपाचे अधिकार आशिल्ले. ह्या तेंपार एरिक द रेडच्या मुखेलपणाखाला आशिल्ली ग्रीनलँडची वसाहत आनी ताचो पूत लेव्ह एरिकसन हाणें लायिल्लो अमेरिकेचो सोद बरोच म्हत्वाचो आसा. हाचें वर्णन आइसलँडच्या सागा ह्या साहित्यप्रकारांत सांपडटा. 11 व्या शेंकड्याचे सुर्वेक नॉर्वेचो राजा ओलाफ त्रिंग्वेसॉन हाच्या यत्नांक लागून आइसलँडान किरिस्तांव धर्म आपणायलो. पूण तेराव्या शेंकड्यामेरेन हांगा पोरन्या धर्म शिकवणीचो प्रभाव आशिल्लो. पोरन्या नॉर्स साहित्यांत हाचें बरेंच वर्णन आसा. गोडारांनी धर्माचें मुखेलपण स्वताकडेन दवरपाखातीर बरेच यत्न केले. कांय काळान धर्मसंस्थेचें म्हत्व वाडोवन धर्मगुरूनीं मुखेल्यांक बागोवपाचे यत्न केल्ल्यान देशभर झुजां पेटलीं. पूण तेराव्या शेंकड्यांत आइसलँड पुरायपणान नॉर्वेच्या शेकातळा गेल्ल्यान धर्मगुरु-मुखेली हांच्यामदलीं झगडीं बंद जालीं. नॉर्वेच्या शासनाखाला देशभर वायट परिस्थिती निर्माण जाल्ली आसतना 1380 वर्सा नॉर्वे आनी आइसलँड हे दोनय देश डेन्मार्कच्या शेकातळा गेले. फुडले तीन-चार शेंकडे आयर्लडाक कितल्याशाच अरिश्टांक तोंड दिवचें पडलें. ज्वालामुखींचे प्रमाण बरेंच वाडलें. प्लेग सारकिल्या रोगाक लागून सुमार 50% लोक काबार जाले. नुस्त्याच्या वेपाराचीं सूत्रां डेन्मार्काकडे गेल्ल्यान बरेंच अर्थीक लुकसाण जालें. युरोपांतल्या धर्म-सुदारणेचे चळवळीच्या प्रभावान आइसलँडान ल्यूथरचीं तत्त्वां आपणायलीं आनी कांय काळान धर्मीक मळावेलें फुडारपणय डेन्मार्कच्या राजाकडेन आयलें. फ्रेंच राज्यक्रांती आनी आइसलँडच्या पूर्विल्ल्या साहित्याच्या अभ्यासांतल्यान 19 व्या शेंकड्यांत हांगा राश्ट्रीयत्वाची कीट पेटली. योन सिगर्थसॉन (1811-79) हाच्या फुडारपणाखाला आइसलँडचे स्वतंत्रताय चळवळीक नेट आयलो. हाचो परिणाम म्हूण 1843 वर्सा डॅनिश राज्यकर्त्यांक पोरन्या आल्थिंगचेर बारिकसाणीन विचार करचो पडलो आनी 1874 वर्सा आइसलँडाक संविधान आनी भितरल्या शासनाची स्वतंत्रताय मेळ्ळी. फुडें 1918 वर्सा ह्या देशाच्या पुराय स्वतंत्रतायेक मान्यताय मेळ्ळी आनी पंचवीस वर्सांखातीर डेन्मार्कच्या राजाकडेनच राजपद दिलें. पयल्या म्हाझुजांज आइसलँड तटस्थ रावलो. पूण दुसऱ्या म्हाझुजांत जर्मनीन नॉर्वे-डेन्मार्काचेर घुरी घाल्या उपरांत इंग्लंडान हांगा आपलें सैन्य धाडलें. हे गजालीचो आइसलँडान निशेध केलो. पूण झूज सोंपल्या उपरांत आपलें सैन्य फाटीं घेवपाचें उतर इंग्लंडान दिल्ल्याकारणान हो वाद पेटूंक पावलो ना. फुडें 1941 वर्सा इंग्लंडाचे सैन्य काडून हांगा अमेरिकेचें सैन्य दवरलें. 1946 त आइसलँडाक संयुक्त राश्ट्रांचें सभासदपद मेळिल्लें. 1948 त हो देश नाटो संघटनेक मेळ्ळो. 1918 कबलातीची मुदत सोंपतकच आइसलँडान स्वतंत्र प्रजासत्ताकाची घोशणा केली आनी 17 जून 1944 दिसा थींगव्हेटिलरच्या आल्थिंगान स्वेन ब्यर्न सॉन हाची अध्यक्षपदाचेर नेमणूक केली. 1952-68 मेरेन आस्गेसंसान आनी 1968 आनी परत 1972 वर्सा डॉक्टर क्रिस्त्यान एल्दयार्न अध्यक्ष म्हूण वेंचूनर ही पयली बायलमनीस वेंचून आयली. == राज्यवेवस्था == आइसलँड प्रजासत्ताकाचें राज्य 1944 च्या संविधानाप्रमाण चलता. अध्यक्ष राश्ट्राचो मुखेली आसता. ताची वेंचणूक प्रौढ मतअधिकाराच्या तत्वाप्रमाण दर चार वर्सांनी जाता.तो पंतप्रधानाची नेमणूक करता. आल्थिंगची बसका चालू नासता तेन्ना ते स्वतंत्रपणान कायदेय करूंक शकतात. पंतप्रधान आपलें मंत्रीमंडळ थारायता. मंत्रीमंडळाच्या धोरणांप्रमाण शासन चलता.आल्थिंग ही संसद दोन घरांनी भरता. हिच्या साठ सभासदांतले 49 जाण चार वर्सांखातीर प्रतिनिधीत्व पध्दतीन वेंचून येतात. उरिल्ले इकरा जागे दरेका पक्षाक मेळिल्ल्या मतांच्या प्रमाणांत वांटून दितात. हे साठ सभासद आपल्यामदल्या 1/3 सभासदांची वयल्या घराचे सभासद म्हूण वेंचणूक करतात. हेर सगळे सकयल्या घराचे सभासद उरतात. अर्थीक सोडून हेर खंयचींय विधेयकां खंयच्याय सभाघरांत चर्चेखातीर येतात. अर्थसंकल्प मात दोनय घरांच्या संयुक्त बसकेमुखार चर्चेखातीर येता. शासन सोंपें जावचें म्हूण आइसलँडचे 16 प्रांत केल्यात. दरेक प्रांताचो कारभार लोकांनीं वेंचून दिल्लो आनी शासनान नेमणूक केल्लो शेरीफ चलयता. व्हडल्या शारांचो कारभार नगरपालिकांकडेन आसता. आइसलँडाकडेन स्वताची राखणेदळां नात. फकत दर्यादेगेची आनी नुस्तें मारपाच्या हक्कांची राखण करचेखातीर राखणेदळ आसा. प्रांतीय न्यायमंडळ आनी तांचेवेलें देशांतलें सगळ्यांत उंचेलें न्यायालय अशी न्यायवेवस्थेची पध्दत आसा. आइसलँडांत मर्णाची ख्यास्त ना. == अर्थवेवस्था == हांगा खनिज संपत्ती चडशी ना. लिग्नायट, गंधक आदी थोड्या प्रमाणांत मेळ्ळीं तरी तीं अर्थीक नदरेंतल्यान म्हत्वाचीं नात. हांगाची फकत 0.5% जमीन शेतवडीखातीर उपेगी पडटा. सुमार 20% लोक शेतवेवसायांत आसात. शेतवडीच्या मळार यंत्रांचो बरोच उपेग जाता. बटाट, सलगम, तण ही हागांची मुखेल पिकावळ. गरम झऱ्यांच्या पालवान ‘ हॉट हावस ’पध्दतीन फुलां, फळां आनी भाज्यांते उत्पादन करतात. गोरवां पोसप चडशा शेतकारांक फायद्याचें पडिल्ल्यान तणाच्या पिकाक हांगा म्हत्व आसा. चडशे शेतकार गायो, घोडे, कुकडां आनी फर मेळच्याखातीर हेर मोनजात पोसतात. दूद आनी मांस थळाव्या लोकांपुरतेंच जाता. व्हड प्रमाणांत चलपी हांगाचो मुखेल वेवसाय म्हळ्यार नुस्तेमारी. देशाचो आकार आनी लोकसंख्येचो विचार केल्यार आयर्लंडचे लोक हेर युरोपीय देशांपरस चड नुस्तें मारतात. वर्साक सुमार 500 देवमाशे हांगा मेळटात. लागसुल्ल्या देशांक ताजें नुस्तें निर्यात करतात. जाल्यार पयसुल्ल्या देशांनीं सुकयल्लें आनी डब्यांनी बंद केल्लें नुस्तें व्हड प्रमाणांत निर्यात जाता. रशिया,अमेरिका आनी इंग्लंड हीं हांगाच्या नुस्त्याचीं मुखेल गिरायकां जावन आसात. कड्डणां, हेर खाणां, यंत्रां, येरादारीचीं साधनां सारकिल्ल्यो वस्तू अमेरिका, ब्रिटन, रशिया आनी उदेंत जर्मनींतल्यान आयात जातात. देशांत वापरपाखातीर जाय आशिल्ल्यो ल्हान सान वस्तू, देखीकः कपडे, पायतणां, रंग, शाबू, मिठाय, प्लास्टीकच्यो वस्तू हांगाच तयार जातात. देशांतल्या धबधब्यांचो उपेग करून वीज निर्मणी केल्या. हे वीजेचेर रेक्यव्हीक हांगाचो साऱ्याचो कारखानो आनी आक्रोनेस हांगाचो शिमीटाचो कारखानो ह्या सारके बरेच कारखाने चलतात. आइसलँडांत रेल्वे नात. 11,137 किमी. परस चड लांबायेचे रस्ते आसात. रेक्याव्हीक हांगा आंतरराश्ट्रीय विमानतळ आसा. नुस्तेमारीच्या धंद्याक लागून बोटी बांदपाच्या आनी उदकांतल्या येरादारीच्या वेवसायाक म्हत्व आयलां. क्रोन (भोववचन-क्रोनर) हें हांगाचें चलनी नाणें. == लोक आनी समाजजीण == आइसलँडचे लोक चडशे स्कॅडिनेव्हियन वंशाचे आसात. ते ऊंच, बळीश्ट आनी निळ्या दोळ्यांचे आसतात. धर्मान हांगाचे 96% लोक इव्हांजलीकल ल्युथरन पंथाचे आसात. हांगा 100% साक्षरता आसा. 7 ते 15 वर्सांमेरेन शिक्षण सक्तीचें आसता. रेक्याव्हिक हांगा विश्वविद्यालय आसा. ह्या देशांत व्हडीं चलवप, शेतवड, संगीत, नृत्य, नाट्य,अश्यो तरेकवार शिक्षण दिवपी शिक्षणसंस्था आसात. एका काळार हांगा बारीक जोर आनी कुश्ठरोगाचें प्रमाण बरेंच आशिल्लें. पूण आतां भलायकेच्या मळार उदरगत जाल्ल्यान हे रोग दिसून येनात. गिरेस्त आनी गरीब हांच्यामदीं चड खर फरक दिसून येना. लोकसंख्या वाडोवपाचे नदरेंतल्यान तांचे यत्न चल्ल्यात. रेक्याव्हीक हांगा देशांतलें सगळ्यांत व्हडलें ग्रंथालय आसा. == भाशा आनी साहित्य == आइसलँडची भाशा मूळ नॉर्स लोकांनी हांगा हाडली. अस्तंत नॉर्वेची ती पयलीं एक बोली आशिल्ली. आयजुय ती त्याच रुपांत तिगून आसा. आइसलँडचे साहित्य बरेंच समृध्द आसा आनी हे भाशेंतल्या पोरन्या ‘ सागा ’ प्रकारचो प्रभाव युरोपिय साहित्यांचेर बरोच जाल्लो दिसून येता. आयच्या काळांतय आइसलँडचे लेखक काव्य-कथा, नाटक, कादंबरी ह्या मळांचेर जगाच्या साहित्यांत मोलादीक भर घालीत आसा. 1955 वर्सा हांगाचो साहित्यिक हाल्डोर लाक्सनेस हाका नोबेल इनाम फाव जालें. == खेळ, हेर कला आनी म्हत्वाचीं थळां == कुस्ती हो हांगाचो राश्ट्रीय खेळ. हँडबॉल, सॉकर, बास्केटबॉल, बर्फावेलो खेळ आनी व्यायामाचे हेर प्रकार हांगाच्या लोकांमदीं बरेच आवडीचे जावन आसात. सगळ्या भुरग्यांक पेंवपाक येवप कायद्यान सक्तीचें आसा. गरम उदकाची तळीं गांवांगांवांनी सांपडटात. बुध्दीबळ होय खेळ लोकांमदीं बरोच रिगला. संगीत, नाटक, नृत्य आनी विंगड विंगड कलांचेर युरोपीय प्रभाव आसा. एइनांर योनसॉन (1874-1954) हो नामनेचो शिल्पकार हांगा जावन गेलो. शास्त्रांच्या विंगड विंगड शाखांभितरय आइसलँडच्या लोकांनी नामना मेळयल्या.रेक्याव्हीक, आक्रानेस हीं उद्येगीक बंदरां, आकूरेरी, हाफ्नारफ्यर्दर हीं शारां पळोपासारकीं आसात. गरम उदकाच्यो झरी, बर्फावेले खेळ ह्या सारक्या गजालींक लागून जगांतले बरेच पर्यटक हांगा येतात. [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:इतिहास / History]] 2shr4hv2itovcl3t1k4pixejo5trc5x 0 923 217229 214387 2026-09-11T17:25:07Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[आयर्लंड]] पानाक [[आयरलँड]] हालयला 214387 wikitext text/x-wiki {{lipi|.|Ireland }} {{double image|right|Flag of Ireland.svg|180|Coat of arms of Ireland.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Ireland-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[डब्लिन]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17473476</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html |title=Archive copy |access-date=2017-05-25 |archive-date=2019-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506104239/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html |url-status=dead }}</ref> [[File:Ireland (MODIS).jpg|thumb|right|200px|आयर्लंड]] अटलांटिक म्हासागरांत इंग्लंडाचे अस्तंतेक आशिल्लो जुंवो अक्षवृत्तीय विस्तार 51˚ 30’ उत्तर ते 55˚ 30’ उत्तर आनी रेखावृत्तीय विस्तार 5˚ 30’ अस्तंत ते 10˚ 3’ अस्तंत.क्षेत्रफळ 83,767 चौ. किमी. इशान्येक नॉर्थ चॅनल, उदेंतेक आनी आग्नेयेक सेंट जॉर्जेस चॅनेल आनी आयरीश समुद्र. हेर सगळ्या दिकांनी अटलांटिक म्हासागर. === भूंयवर्णनः=== जमीन तरेकवार खडपांची आसा. तातूंत चुनखडी, सुभाज नाजाल्यार शिस्ट, रेंवेच्या फातरांपसून जाल्ली आनी ग्रॅनायट सारकीं खडपां हांचो आस्पाव आसा. ह्या वाठारांतले दोंगरय विंगडविंगड तरांच्या फातरांचे जाल्यात. दर्यादेगेकडलो वाठार ऊंच आसा आनी देशाचो सगळो वाठार म्हळ्यार एक चुनखडयेचें पठार. फकत मदलो भाग मळांचो आनी त्याजाग्यार तळीं, चिखलाचे वाठार सगळेवटेन दिश्टी पडटात. सगळ्या वाठारांनी पाचवेचार रुख आनी झोंपां आसात. इशान्येवटेन मोर्न दोंगर, उदेंतेक विक्लो दोंगर आनी अस्तंतेकडलो मागीलीकडी हे दोंगर चडशे ऊंच नात. किलार्नीलागीं कॅरान्टूवाहिल (1035.5 मी.) आनी डब्लिनाच्या अस्तंतेक आशिल्ली लग्नाकाल्या (924 मी.) ह्यो हांगाच्यो मुखेल तेंगश्यो. === हवामानः === हवामान सरासरी 10˚ से. च्या वयर सरना. जानेवारी आनी फेब्रुवारी हे चड शिंयाचे म्हयने. ह्या वेळार तापमान 4˚ से. ते 7˚ से. मेरेन आसता. जुलय-ऑगस्ट सगळ्यांत उश्ण म्हयने, तेन्ना तापमान 14˚ से. ते 16˚ से. मेरेन आसता. पावस सगळे कडेन सारकोच पडटा. अस्तंतेकडल्यान व्हांवपी वाऱ्यांक लागून वर्साक सुमार 200-225 दीस इल्लो इल्लो पावस पडत आसता. देशाच्या उत्तर आनी उदेंतेच्या वाठारांनी वर्साक 70-75 सेंमी. आनी नैऋत्येवटेन 120-125 सेंमी. पावसाची नोंद जाता. === वनस्पत आनी मोनजातः === निमण्या हिमयुगाच्या काळांत आयर्लंड युरोपीय भुंयेकडल्यान वेगळें जाले, पूण युरोपांत वावुरपी जनावरां आनी वाडपी वनस्पत उत्तर युरोपांतल्यान आयर्लंडांत पावली. इंग्लंडांत सांपडपी बरीचशी मोनजात आनी वनस्पत हांगा मेळना. पूर्विल्ल्या काळांत आयर्लंडच्या मळांच्या वाठारांत दाट रान आशिल्लें, तें आतां ना जालें आसलें तरी ओक, पायन,बर्च ह्या सारके रुख आजूय सांपडटात. हांगाच्या हवामानाक लागून तरातरांचीं तणां हांगा वाडटात. आयरीश घोडो, कुत्रो, गाय, नी हेर पोसपाचीं जनांवरां लोकप्रिय आसात. कॉनेमारा हे शिंगरु,वुल्फहाउंड, ब्लू टेरियर ह्या सारके कुत्रे चड प्रमाणांत आसात. ब्रॅजर, ऑटर, स्टोट, सोसो हे प्राणी; ससाणो, भांगराकोराचो गरुड हे पक्षी आनी गोबराकोराचो शेड्डो, बेबो, गोगलगाय ह्या सारके ल्हानसान प्राणी दिश्टी पडटात. === इतिहासः === नवएश्मयुगांत आयर्लंडांत मनीस रावताले अशें स्पश्टपणान दिसता. केल्ट लोकांची वस्ती जाल्याउपरांत, नवअश्मयुगांतल्या जमातींकडेन तांचो संबंद आयलो. गोयडेल,ब्रायथोल अश्या नांवांचे कितलेशेच केल्टिक जमातीचे पंगड हांगा वावुरताले. [[जेजू|जेजू क्रिस्त]] शेंकड्याचे सुर्वेक सावन स्कॉटलंडच्यान पिक्ट लोक हांगा आयले अस्तंतेच्या वाठारांनी लोकांची चड वस्ती जाली. त्या काळावेले राजा जरी बळीश्ट आसले तरीपूण कोणाच्यानच आयर्लंडाचेर आपलो शेक चड काळ गाजोवंक जालो ना. कॅनॉट वंशांतल्या राजाक ‘ ऑर्डरी ’ (ordery) म्हळ्यार म्हान राजा अशें म्हणटाले. ह्या काळांत आयर्लंडचे लोक मूर्तिपूजक आशिल्ले. पांचव्या शेंकड्यांत बऱ्याच किरिस्तांव धर्मप्रसारकांनी आयर्लंडांत किरिस्तांव धर्म हाडलो. तातूंतल्या पॅट्रीक ह्या धर्मगुरुन पयलींची ‘ ओगॅम ’ (ogam) ही लिपी काडून उडोवन थंय रोमन लिपिचो प्रसार केलो. पॅट्रीकाच्या वावराक लागून रोमन कॅथलिक धर्मपंथ थंय बरोच पातळ्ळो. आठव्या शेंकड्याच्या दुसऱ्या अर्दांत उत्तर युरोपांतल्यान व्हायकिंग जमातींचे पंगड आयर्लंडांत पावले. लुटालूट करून तांणी बरेच गांव भूंयभरवण केले. डब्लिन, पॉटरफर्ड, लिमरीक सारक्या नव्या गांवांची थापणूक केली. 1001 वर्सा ब्रिअन बोरु आयर्लंडाचो राजा जालो. ताणें सगळ्यांक संघटित करून 1014 वर्सा व्हायकिंगांचो पराभव केलो. पूण हे लडायेंत ब्रिअर बोरुक मर्ण आयलें. बाराव्या शेंकड्यांत अल्स्टर, लिन्स्टर, मन्स्टर आनी कॅनॉट हीं राज्यां म्हत्वाचीं आशिल्लीं. देशभर शांतताय आशिल्ली. ह्या वेळार चवथो पोप अॅड्रियन हाणें इंग्लंडचो दुसरो हेनरी हाका आयर्लंडचो मुखेल नेमलो. 1971 त हेनरी थंय येवन राजा जालो. तेन्नासावन हेनरी घराण्याची सत्ता आयर्लंडांत आयली. हे सत्तेच्या काळांत आयर्लंडची सगळी संपत्ती इंग्लंडाक पावंक लागली. आठवो हेनरी हाणें आयर्लंड इंग्लीश इगर्जीच्या मुखेलपणाखाला हाडून 1541 वर्सा हांगाचे कॅथलिक मठ जप्त केले आनी आपलेवटेन आशिल्ल्या सरदारांक आयर्लंडांत जमीन जुमले दिले. इंग्लीश राजांकडल्यान जावपी अत्याचारांआड झुजपाखातीर शेन ओनील, ह्यू ओनील, डेस्मंड हांगाचो अर्ल ह्या सारक्या देशभक्तांनी बरींच बंडां केलीं. हांगाची राज्यसत्ता पुरायपणान इंग्लंडाच्या राजघराण्याच्या हातांत आशिल्ली. सोळाव्या, सतराव्या आनी अठराव्या शेंकड्यामेरेन ब्रिटीश सत्तेआड ल्हान व्हड झुजांय चालूच आशिल्लीं. इंग्लंडाकडल्यान जावपी धर्मीक अत्याचारांक लागून आयर्लंडची परिस्थिती चडानचड वायट जायत गेली. ह्या काळांत दुकळ, रोग हांकांलागून गांवांची गांवां काबार जालीं. डीन स्विफ्ट, बर्कली, पार्नेल, शेरीडन, हेनरी ब्रूक ह्या सारक्या लेखक, कवी आनी विचारवंतांनी आयरीश लोकांमदीं राश्ट्रीयत्वाची भावना जागयली. अमेरिकेसारक्या देशांनी रावतल्या मूळ आयरीश लोकांची मदत तांच्या राश्ट्रीय पक्षाक मेळूंक लागली. 1782 वर्सा, आयरीश पार्लमेंटांत केल्ले कायदे आनी कोर्टांत दिल्ले निर्णय ब्रिटीश शासनान बदलचे न्हय, रोमन कॅथलिकांक जमनी घेवंक मेळच्यो आनी आपल्या धर्माप्रमाण वागूंक मेळचें ह्या सारक्या थारावांक ब्रिटीशांची मान्यताय मेळ्ळी. कॅथलिकांक मत दिवपाचो अधिकार वा राजकी पदां मेळोवपाचो अधिकार मात मेळ्ळो ना. फ्रेंच राज्यक्रांतीच्या प्रभावाक लागून आयर्लंडांत अशांतताय आयली. 1798 वर्सा वूल्फटोन ह्या मनशान ‘ युनायटेड आयरीशमन ’ नांवाची संघटना काडून बंड केलें. ताका निमणो गोळाक लायलो आनी बंड फसलें. 1800 वर्सा आयरीश पार्लमेंट बरखास्त जालें आनी इंग्लंड-आयर्लंड एकचार कायदो मुखार आयलो. ह्या कायद्यान आयर्लंडाच्या प्रतिनिधींक ब्रिटीश पार्लमेंटांत बसपाचे हक्क मेळ्ळे; हाकालागून आयर्लंडची दिखाऊ स्वतंत्रताय सोंपली आनी इंग्लंड-आयर्लंड हांच्या भितरल्या संबंदांच्या एका नव्या पर्वाक आरंभ जालो. 1829 वर्सा डॅनियल ऑकोनेलच्या (1775-1847) यत्नांक लागून कॅथलिक मुक्ततायेचो कायदो येवन तांकां मताधिकार मेळ्ळे. 1845 ते 1847 वर्सा बटाटाच्या पिकाचेर रोग आयिल्ल्यान आयर्लंडांत दुकळ पडलो. सुमार धा लाख लोक ह्या दुकळांत मेले. दुकळाक लागून जाल्ल्या असंतोशांतल्यान आनी हेर युरोपीय क्रांतीकारक चळवळींनी प्रभावीत जावन ‘ यंग आयर्लंड ’ पक्षाचो फुडारी जॉन मायकेल हाणें बंडाची तयारी केली. पूण ताका देशाभायर धांवडावन घालो आनी पक्षाचो दुसरो फुडारी विलीयम ओब्रायन हाका सरकारान गोळाक लायलो. पार्नेलसारक्या फुडाऱ्यांनी ब्रिटीश पार्लमेंटांत आयर्लंडचो प्रस्न मांडपाखातीर फुडाकार घेतलो.1903 वर्सा उदारमतवादी पक्ष इंग्लंडांत सत्तेर आयलो आनी आयरीश स्वतंत्रतायेचो प्रस्न सुट्टलो अशें दिसूंक लागलें. पूण हेविशीं कांयच घडलेंना. हाका लागून आर्थर ग्रिफीथ हाणें ‘ सीन फीन ’(Sinn Fein) म्हळ्यार ‘ आमच्या आमीच ’ ही चळवळ सुरू केली. 1886, 1893 त दोन होमरुल विधेयकां रद्द केल्या उपरांत 1912 वर्सा तिसरें विधेयक मांडलें. ह्या विधेयकाक लागून बरोच बोवाळ जालो. 1914 वर्सा पयलें म्हाझूज पेटलें आनी आयरीश स्वतंत्रतायेचो प्रस्न मात्सो कुशीक पडलो. 1916 च्या ईस्टर सणावेळार डब्लिन हांगा पॅट्रीक पीयर्स, जेम्स कॉनली, एयन् डी व्हॅलेरा हांच्या फुडारपणाखाल बंड जालें, पूण ह्या बंडाच्या मुखेल्यांक मारुन उडयले, कांय जाणांक देशाभायर धांलडायले. 1918 च्या वेंचणुकेंत सीन फीन पक्षाचे 73 प्रतिनिधी पार्लमेंटांत पावले पूण तांणी लंडनाक वचनासतना डब्लिन हांगा सभा घेवन 21-1-1919 दिसा आयर्लंड स्वतंत्र जाल्ल्याची घोशणा केली. 1920 वर्साच्या होमरूल कायद्याप्रमाण उत्तर आयर्लंड आनी आयरीश फ्री स्टेट ह्या दोन साम्राज्यांची थापणूक करपाचें थारलें. 1922 वर्सा ह्या साम्राज्यांची थापणूक जाली, पूण ह्या कायद्याक जाल्ल्या विरोधाक लागून 1923 मेरेन यादवी झुजां चालूच उरलीं.फुडें 1937 च्या संविधानाप्रमाण ‘ आयरीश फ्री स्टेट ’ चो बदल ‘ आयर ’ हातूंत जालो. राश्ट्रपती हो देशाचो मुखेल आसतलो अशेंय थारलें. त्याप्रमाण 1928 त डग्लस हायड राश्ट्रपती जालो आनी डी. व्हॅलेरा प्रधानमंत्री. दुसऱ्या म्हाझुजांत आयर्लंड तटस्थ रावलें. 1948 वर्सा युनायटेड आयर्लंड पक्षाचो फुडारी जॉन कॉस्टेलो प्रधानमंत्री जालो. 1949 वर्सा ताणें आयर स्वतंत्र प्रजासत्ताक आशिल्ल्याचो थाराव मान्य करून घेतलो आनी ताका इंग्लंडाचीय मान्यताय मेळ्ळी. इतले मजगतीं उत्तर आयर्लंड कुशीकच आशिल्लें. हे गजालीक लागून 1920 सावन सुरू जाल्ल्या यत्नांनी 1946-57 ह्या काळांत बंडाचें रुप घेतलें. 1957 वर्सा कॉस्टेलोचो पराभव जावन डी व्हॅलेरा सत्तेर आयलो. 1973 मेरेन तो त्या पदार आशिल्लो. 1973 त ताच्या जाग्यार अर्स्किन चिल्डर्स हाची निवड जाली. 1974 ते 1976 मेरेन सियरबेल ओ दालाय वेंचून आयलो. 1976 त सत्तेर आयिल्ल्या डॉ. पॅट्रीक हिलरी हाणें 1983 त परत जैत मेळोवन आपली सत्ता तिगोवन दवरल्या. === राज्यवेवस्थाः === 18 एप्रिल 1949 सावन आयरीश फ्री स्टेट बदलून त्या जाग्यार स्वतंत्र आनी सार्वभौम प्रजासत्ताक जल्माक आयलें. ताचेपयलीं कांय दीस आयर्लंड ब्रिटीश राश्ट्रकुलांतल्यान भायर सरलें. सद्याचें आयर्लंडचें राज्य 1937 च्या संविधानाप्रमाण चलता. ह्याच संविधानाक लागून देशाचें नांव ‘ आयर ’ अशें दवरलां. हाका इंग्लिशींत ‘ आयर्लंड ’ अशेंय म्हणटात. हांगाचें प्रशासन लोकांनी नियुक्त केल्ल्या राश्ट्रपतीच्या नांवान चलता. राश्ट्रपतीची वंचणूक दर सात वर्सां उपरांत जाता. फाटोफाट दोनदां वेंचून आयल्या उपरांत तिसरे फावट राश्ट्रपती जावंक मेळना. संसद दोन घरांनी वांटून घाल्या. लोकसभेक ‘ डेल आयरीन ’ (Dail Eireann) आनी वयल्या घराक ‘ सीनेड आयरीन ’ (Seanad Eireann) म्हणटात. सरकारी धोरणांचेर आनी प्रशासनाचेर दोनूय घरांनी भासाभास जाता. पूण संविधानाप्रमाण सरकार फकत लोकसभेक जापसालदार आसता. पैशांच्या बिलांचेर सीनेड फकत सुचोवण्यो करूंक शकता. सद्याचे (24 वे) लोकसभेंत 166 प्रतिनिधी आसात. ते थेट निवडून येतात. सीनेडचे 60 प्रतिनिधी आसतात. तांतल्या 11 जाणांची नेमणूक महामंत्री करता. 6 विश्वविद्यालयांचे प्रतिनिधी आसतात आनी हेर विंगड विंगड वेवसायीक पंगडांनी वेंचिल्ले आसतात. विश्वविद्यालयांतल्यान येवपी प्रतिनिधींमदले 3 जाण आयर्लंड राश्ट्रीय विश्वविद्यालयाचे तर 3 जाण डब्लिन विश्र्वविद्यालयाचे आसतात. अठरा वर्सां पुराय केल्ल्या दर एकल्याक मतदानाचो अधिकार आसता. फियाना फेल (Fianna Fail), फायन गेल (Fine Gael) आनी लेबर पार्टी अशे तीन पक्ष आसात. वर्कस पार्टी (पयलीचो सीन फीन) होय मुखेल राजकी पक्ष जावन आसा. तेभायर ल्हानसान अशे बरेच राजकी पक्ष आसात. आयरच्या 27 प्रांतांचें प्रशासन काउंटी काउन्सिल (County council) कडल्यान जाता.तेभायर हें प्रशासन बरेभशेन चलचेखातीर ‘ काउंटी बरो कॉर्पोरेशन ’ (County Borough Corporation). ‘ अर्बन डिस्ट्रीक्ट काउन्सिल ’ (Urban District Council) ह्यो संस्था आसात.ह्या संस्थांचेर केंद्र सरकाराचें नियंत्रण आसता. रस्ते, येरादारी, उदकापुरवण, भलायकी सारके विशय थळाव्या प्रशासनाच्या अधिकारांत आसतात. केंद्रीय प्रशासनाचें अनुदान घेवन आनी थळावे कर लावन थळावें प्रशासन आपली अर्थीक मांडावळ थारायता. आयरीश कायदो ‘ इंग्लिश कॉमन लॉ ’ (English Common Law) चेर आदारला. न्यायालयां तीन पांवड्याचेर आसातः सकयलीं, मदलीं आनी सर्वोच्च. सर्वोच्च न्यायालयांत दिल्लो निवाडो निमाणो आसता. आयरीश पोलीस (Guardians of Peace), देशांत कायदो आनी सुवेवस्था, सांबाळपाचें काम करता. पोलीस खात्याचेर कायदोमंत्रालयाचें नियंत्रण आसता. हांगा दोन तरांचें लश्कर आसा. थीर आनी राखीव. लश्कराविशींचे सगळे निर्णय घेवपाचो अधिकार राश्ट्रपतीकडेन आसा. 1958 सावन आयर्लंडचें लश्कर संयुक्त राश्ट्र परिशदेच्या (U.N.O.) शांतीदळाचो एक भाग जावन आसा. लॅबनान, न्यू गिनी (आतां अस्तंत आयरियन), भारत, पाकिस्तान, सायप्रस, इराण, इराक ह्या देशांनी आयरीश लश्कराचे अधिकारी संयुक्त राश्ट्रांखातीर काम करतात. === अर्थीक परिस्थितीः === अर्थीक परिस्थिती शेतकी पिकावळीचेर आदारित आसा. आयरीश शेतकी वेवसाय स्थूल राश्ट्रीय उत्पादनांत (GNP)11% ची भर घालता, वट्ट कामगार संख्येंतल्या 14% कामगारांक काम दिता आनी वट्ट निर्यांतींत ताचो वांटो 25% आसा.1983 वर्सा 1,80,000 लोक शेतकी वेवसायांत काम करताले. वट्ट उत्पादनांतलें 84% उत्पादन पशुधनाचेर आदारिल्ल्या शेतवेवसायांतल्यान येता. हातूंत गोरवां 35%, दूद आनी तेपसून तयार जाल्लीं उत्पादनां 35%, दुकर 5%, कोंबयो आनी तांतयां 4%, मेंढरां आनी लोकर 3%, घोडे 1%, तण आनी हेर पिकां 8%, बार्ली 7% आनी साकरेचे बीट 2%. मुखेल पिकांभितर राय, ओट, गंव,बटाट हांचोय आस्पाव आसा. पशुसंवर्धन आनी दूद-मांस हांचो वेपार बऱ्या प्रमाणांत चलता. शिशें आनी जस्त खनिजांची सांठवण हांगा हेर युरोपीय देशांपरस चड आसा. तेभायर तांबे,जिप्सम, पीट, गॅस, संगमरवर, स्लेट आनी घरां बांदपाचे फातर हांच्योय बऱ्योच खणी आसात. 1983 वर्सा इंधनाखातीर आयर्लंडांत 49.0% तेल, 12.5% कोळसो, 16% पीट (peat), 2.5%उदक आनी 20% सैमीक वायू हांचो उपेग जालो. सैमीक तेल काडपाचो एकूच प्रकल्प आयर्लंडांत आसा, जो दिसाक 56,000 बल्लां तेलाचें उत्पादन करता. आयर्लंडच्या दर्यांत नुस्त्याची पिकावळ बरीच जाता. हांगा बांगडे, कॉड, ईल, लॉबस्टर,सुंगटां, कालवां, हेरिंग, हॅडॉक ह्या सारकें नुस्तें भरपूर प्रमाणांत सांपडटा. सी फिशरीज बोर्ड (Sea Fisheries जआद-मत्स्योद्योग मंडळ) ही सरकारान नेमिल्ली संस्था सर्यांतल्या पिकावळीचे उदरगतीखातीर वावुरता. उदकांतली पिकावळ राश्ट्रीय उत्पादनांत मोलाचो वांटो दिता. 1983 वर्सा 45.4 दशलक्ष आयरीश पौडांचें उत्पादन जालां. नुस्तें आनी नुस्त्यापसून तयार जाल्ल्या उत्पादनांतल्यान आयर्लंडाक 84.1 दशलक्ष आयरीश पौडांचो ह्या वर्सा फायदो जालो. सुमार 3,400 पुराय वेळ आनी 5,100 अर्दो वेळ काम करपी नुस्तेकार ह्या उद्येगांत आसात. पर्यटन हो हांगाचो एक पोरनो इद्येग. शेतवेवसाय आनी हेर उद्येगधंद्यांफाटल्यान मोटें उत्पन्न दिवपी हो तिसरो उद्येग. ह्या धंद्याक लागून आयर्लंडाक वर्साक सुमार 900 दशलक्ष आयरीश पौडांचें उत्पन्न मेळटा. पर्यटकांचें मुखेल आकर्शण म्हळ्यार हांगाच्या सैमाची सोबीतकाय, लोक आनी लोकांचे जीणेची तरा. तेभायर पोरन्यो इगर्जी आनी किल्ले हेय पर्यटकांक हांगा आकर्शित करतात. आयर्लंडांत बरींच पोरनी वस्तुसंग्रहालयां, आर्ट गॅलरीज आनी थिएटरां आसात. ह्या गजालींचीय पर्यटन धंदो वाडोवंक मदत जाता. वर्साक सुमार 2.3 दशलक्ष पर्यटक आयर्लंडाक भेट दितात. हातूंतले सुमार 50% ब्रिटीश, 14% अमेरिकन आनी कॅनेडियन, 13% युरोपीय आनी उरिल्ले सुमार 23% हेर देशांतल्यान येतात. आयरीश पर्यटन मंडळ ही सरकारी संस्था पर्यटन उद्येगाच्या मळार वावुरता. निर्मणी उद्येग आयर्लंडाचो मुखेल घटक जाला. हातूंत काम करतल्यांची संख्या वट्ट काम करतल्या लोकसंख्येच्या 29.4% आसा. अन्नोद्येग, तंबाखू आनी पेयां, वस्त्रनिर्मणी,पायतणांउद्येग, लांकूडउद्येग ह्या सारके उद्येगधंदे मुखेल आसात. भोवराश्ट्रीय कंपन्यांनी हांगा बऱ्याच प्रमाणांत आपलें भांडवल घालां. चडशा कारखान्यांनी ब्रिटन, अस्तंत जर्मनी, जपान हांचें भांडवल आसा. आयातनिर्यातीचो वेपार ब्रिटन, अमेरिका, अस्तंत जर्मनी, कॅनडा, बॅल्जियम, जपान ह्या देशांकडेन जाता. कोळसो, धान्य, यंत्रां, लोखण, मोटार गाडयो, तेल, डांबर, कपडो सारक्या गजालींची आयात आनी लोणी, तांतयां, सोरो, घोडे आनी र जनावरांची निर्यात जाता. === येरादारी आनी संचारणः=== आयर्लंडांत हेर युरोपीय देशांपरस लोकसंख्येची घनताय उणी आसली तरी रस्त्यांचें प्रमाण चड आसा. 1983 वर्सामेरेन सगळे धरून 92,000 किमी. लांबायेचे रस्ते आशिल्ले. देशांतली येरादारी चडशी रस्त्यांवेल्यान जाता (96%). 1960 ते 1980 ह्या वर्सांभितर रस्त्यावेल्यान येरादारी करपी वाहनांची संख्या तीन पटींनी वाडली. बस येरादारीचें नियंत्रण आयरीश परिवहन वेवस्था (Irish Transport System) ही सरकारमान्य संस्था करता. हे संस्थेकडेन सुमार 900 बसी आशिल्ल्याची नोंद जाल्या. हे भायर 1,200 खासगी बसी हांगा आसात. रस्त्यावेल्या येरादारीचें नियंत्रण करपी संस्था रेल्वेमार्गाचेरूय नियंत्रण दवरता. 1983 वर्सामेरेन हांगा 3,000 किमी. लांबायेचे रेल्वे मार्ग आसले. चडश्यो रेल्वे डिझलाचेर चलतात. दर दिसा सुमार 50,000 ते 80,000 लोक रेल्वेमार्गांवेल्यान प्रवास करतात. उदकांतली येरादारी आंतरराश्ट्रीय उद्येग वाडोवंक पालव दिता. देशाभितर जावपी उदकांतली येरादारी उणी आसा. डब्लिन हें हांगाचें सगळ्यांत व्हड बंदर. ह्या बंदरांतल्यान दर वर्सा 58 लक्ष टन मालाची हाड-व्हर जाता. तेभायर कॉर्क, वॉटरफर्ड, लिमरीक ह्या बंदरांतल्यानय बोटांची येरादारी चलता. शॅनन न्हंय, ग्रँड आनी रॉयल कालवे हे देशांतल्या येरादारीचे मुखेल मार्ग. आयर्लंडची विमान येरादारी तीन मुखेल आंतरराश्ट्रीय विमानतळांवेल्यान जाता. हे विमानतळ म्हळ्यार डब्लिन, शॅनन आनी कॉर्क. वर्साक सुमार 4 दशलक्ष लोक विमानांतल्यान येरादारी करतात. डब्लिनसावन सुमार 2.5 दशलक्ष लोक वर्साक प्रवास करतात. ‘ एअर लिंगस ’ (Aer Lingus) ही हवाई मार्गाचेर नियंत्रण दवरपी मुखेल संस्था. हे संस्थेकडेन 23 विमानां आशिल्ल्याची नोंद आसा. 11 देशांतल्या 29 शारांनी हे संस्थेकडल्यान येरादारीचे वेव्हार जातात. दूरसंचारण (Telecommunication) ची उदरगत आयर्लंडांत 1980 वर्सा जाली. देशांतल्या सगळ्या वाठारांनी दूरध्वनी आसा. आयर्लंडांत राश्ट्रीय थराचेर सकाळचीं उजवाडाक येवपी स खबरापत्रां आसात, सांजेचीं उजवाडाक येवपी 4 आसात. तेभायर सुमार 80 वयर थळावीं दिसाळीं आसात. ‘ रेडिओ टेलेफिस आयरीन ’ (Radio Telefis Eireann) ही राश्ट्रीय प्रसारण संस्था. रेडिओ आनी दूरचित्रवाणी सेवेचेर हे संस्थेचें नियंत्रण आसता. === लोक आनी समाजजीणः === आयर्लंडची वट्ट लोकसंख्या 1986 वर्सा 35,47,000 आशिल्ली. हातूंतले चडशे लोक कॅल्टीक आनी कॅल्टीक-मॉर्मन अशा मिश्र वंशाचे आसात. 95% लोक रोमन कॅथालिक धर्माचे आसात. धर्मस्वतंत्रतायेक मान्यताय आशिल्ल्याकारणान हेर धर्मांचेय लोक हांगा आसात. आयरीश कुटुंबांत सुमार 6-7 मनशां आसतात. लग्न करपाची पिराय सादारणपणान 30 वर्सांच्या वयर, गांवगिऱ्या वाठारांनी रावपी लोकांचीं घरां तणाच्या नाजाल्यार पानांच्या पाख्यांचीं आसतात. सद्या नवीं येवपी घरां फातरांचीं आनी नळ्यांचीं आसात. आयरीश कुटुंबांत सुमार 6-7 मनशां आसतात. लग्न करपाची पिराय सादारणपणान 30 वर्सांच्या वयर. गांवगिऱ्या वाठारांनी रावपी लोकांचीं घरां तणाच्या नाजाल्यार पानांच्या पाख्यांचीं आसतात. सद्या नवीं येवपी घरां फातरांचीं आनी नळ्यांचीं आसात. बटाट, कांदे, मांसाचो सूप, ओटच्या पीठाचो सांजो, कोबी ह्या सारक्या गजालींच्यो जेवणखाणांत चड आस्पाव आसता. आयरीश व्हिस्की आनी स्टाउट बीयर हांगा बरीच लोकप्रिय आसा. आयरीश लोकांक खेळाची आनी घोडेस्वारीची बरीच आवड आसा. दर वर्सा कितल्योश्योच घोड्यांसर्ती जातात. तेभायर सॉकर, बॉक्सिंग, हर्ली (हॉकीभशेन एक खेळ), गेलिक फुटबॉल ह्या सारके खेळ बरेच लोकप्रिय आसात. रोमन कॅथलिकांचे सगळे सण आनी उत्सव आयर्लंडांत मनयतात. ‘ आन टोस्टाल ’ नांवाचो उत्सव ईस्टरासावन तीन सप्तकां चलता. हातूंत नाटकां, गायन, मिरवणुकी सारक्यो कार्यावळी जातात. नाटकांचीय हांगाच्या लोकांक बरीच आवड आसा.आधुनिकीकरणाक लागून लोककलांचो इल्लो इल्लो नाश जायत चल्ला. गांवगिऱ्या वाठारांनी प्रचलित आशिल्ल्यो अंधश्रध्दा, रुढी काबार जायत चल्ल्यात. पांचव्या शेकडयासावन ख्रिस्ती धर्मप्रसारकांच्या कामाक लागून हांगा धर्मीक कला आनी वास्तुशिल्पाक म्हत्व आयलें. शिल्पकारांनी फातरांचेर कोरांतिल्ले खुरीस आनी धर्मीक शिल्पां, पूजेचें सामान, विंगड विंगड अलंकार ह्या सारक्यो पोरन्यो कलाकृती आजूय अज्रंवर आसात. एकुणिसाव्या शेंकड्यांतल्या आयरीश स्वतंत्रताय चळवळीचो वांटो म्हूण आयरीश कलेच्या उदरगतीखातीर बरेच यत्न जाले. ‘ आयरीश हायबर्निया अकादेमी ’ हे संस्थेच्या फाटबळाक लागून जॉन किटींग, मॉरीस, माक्गोनिल, एस्टेल सोलोमन सारक्या चित्रकारांनी युरोपांत नांव मेळयलें. आयरीश लोकसंगीताक आनी नाटकांक बरीच पोरनी परंपरा आसा. सरकारी यत्नान तांचें पुनरुत्थान करपाचें काम चालू आसा. विणप, शिंवप हातूंत आयरीश दादले-बायलो बऱ्योच,फुडें पावल्यात. कलाकुसरीभितर लांकडाचेर आनी धातूचेर तशीच फातराचेर केल्ली कलाकुसर बरीच लोकप्रिय आनी सोबीत आसा. === शिक्षणः === आयरीश संविधानांप्रमाण शिक्षण हो दर एकल्याचो मुळावो हक्क थारायला. 6 ते 15 वर्सां पिरायेच्या भुरग्यांनी शाळेंत नांव घालप सक्तीचें आसा. 1984 त शिक्षणाचेर 970 दशलक्ष पौड खर्च करपाची सरकारी येवजण आसली. मुळाव्या शाळांनी सुमार 6,00,000 भुरगीं शिकतात. चडशा शारांनी आनी गांवांनी वेवसाय-धंद्याचें शिक्षण दिवपी संस्था आसात. तातूंत शेतकी वेपार आनी तंत्रीक शिक्षण दितात. डब्लिन विश्वविद्यालय (थापणूक 1591) आनी आयर्लंड राश्ट्रीय विश्वविद्यालय (National University of Ireland , थापणूक 1908) हीं हांगाचीं दोन विश्वविद्यालयां. मेनूथ हांगा धर्मशास्त्राचें शिक्षण दिवपी नामनेचें विश्वविद्यालय आसा. शिक्षण मुळाव्या, माध्यमिक आनी उंचेल्या अशें तीन पांवड्यांचेर चलता. तंत्रीक शिक्षणाक हालीं आयर्लंडांत चड म्हत्व येवंक लागलां. शाळांनी गेलिक (Gaelic) आनी इंग्लीश ह्या दोनूय भाशांनी शिक्षण दितात. === भाशा आनी साहित्यः === पूर्विल्ल्या काळांत ऑगेम (Ogam – सद्याक Ogham अशें बरयतात) नांवाची लिपी प्रचलित आशिल्ली, पूण खुणांची लिपी आसल्याकारणान ती साहित्याक लिपिबध्द करूंक पावलीना. तेन्नाचें साहित्य संतकथा, शौर्यगाथा अशा तरांचे आसताले. हें साहित्य तेन्नाचें साहित्य संतकथा, शौर्यगाथा अशा तरांचे आसताले. हें साहित्य चडशें पद्यांत आसतालें. गद्यांत आशिल्लें साहित्यय पाठांतरांतल्यान तिगोवन दवरताले. धर्मीक कवनां त्या काळांत बरींच लोकप्रिय जालीं. सेंट पॅट्रीकाचें कवन आनी उल्ट्रान हाचें सेंट ब्रिजीटाचेर रचिल्लें गीत खूब लोकप्रिय आसा. पांचव्या शेंकड्यांत सेंट पॅट्रीकाच्या यत्नांनी हांगा रोमी लिपी पावली. ह्या उपरांतचीं दोनचार शेंकड्यातलीं गीतां, लोककथा, संतकथा सारके प्रकार गेलिक भाशेंतल्यान आशिल्ले. ह्या काळाक गेलिक साहित्याचें भांगरायुग म्हणटात. व्हायकिंगाच्या घुरयांक लागून हातूंतले बरेंच लेखी साहित्य नश्ट जालें. उपरांत ब्रिटिशांच्या शेकातळा आयरीश साहित्य आनी लोक चेंपून आशिल्ल्याकारणान साहित्याची निर्मणी सोंपपाची भिरांत तयार जाली. अठराव्या-एकुणिसाव्या शेंकड्यांतल्या राश्ट्रीय चळवळींच्या काळांत ‘ गेलिक लीग ’ (Gaelic League) सारक्या संस्थांनी आयरीश भाशेचे उदरगतीखातीर बरेच यत्न केले. ह्या काळांत विल्यम येटस्, जॉर्ज रसेल (ल्यूईस) सारक्या लेखकांनी इंग्लीश भाशेंतल्यान आयरीश जीण आनी संस्कृतायेचें चित्र रंगयलें. हाचो परिणाम जावन आयर्लंडांत बरेंच समाजप्रबोधन जालें. लेडी ग्रॅगरी, शॉन ओकेसी, जॉन मिलींग्टन सिंज हांणी नाटकां बरोवपांत नामना मेळयली. जॉमनाथन स्विफ्ट, ऑलिव्हर गोल्डस्मिथ, टॉमस मूर, जेम्स जॉयस, पॅट्रीक कॉलम, जेम्स स्टीफन, ऑस्कर वाइल्ड, बर्नार्ड शॉ ह्या आयरीश साहित्यिकांनी देशाची कीर्त वाडयली. === म्हत्वाचीं थळाः === डब्लिन ही राजधानी, बेलफास्ट, लिमरीक, लंडनडेरी, वॉटरफर्ड हीं कांय मुखेल शारां. तेभायर पर्यटनाक लागून किलार्नी आनी ग्लॅनगारिक हीं ठिकाणां बरींच लोकप्रिय आसात. ==संदर्भ== <references/> [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:इतिहास / History]] o9z9vqxfo35uymqul5014bbfqwoxk27 217231 217229 2026-09-11T17:26:45Z The Discoverer 40 217231 wikitext text/x-wiki {{lipi|.|Ayerland}} {{double image|right|Flag of Ireland.svg|180|Coat of arms of Ireland.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Ireland-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[डब्लिन]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17473476</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html |title=Archive copy |access-date=2017-05-25 |archive-date=2019-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506104239/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html |url-status=dead }}</ref> [[File:Ireland (MODIS).jpg|thumb|right|200px|आयरलँड]] अटलांटिक म्हासागरांत इंग्लंडाचे अस्तंतेक आशिल्लो जुंवो अक्षवृत्तीय विस्तार 51˚ 30’ उत्तर ते 55˚ 30’ उत्तर आनी रेखावृत्तीय विस्तार 5˚ 30’ अस्तंत ते 10˚ 3’ अस्तंत.क्षेत्रफळ 83,767 चौ. किमी. इशान्येक नॉर्थ चॅनल, उदेंतेक आनी आग्नेयेक सेंट जॉर्जेस चॅनेल आनी आयरीश समुद्र. हेर सगळ्या दिकांनी अटलांटिक म्हासागर. === भूंयवर्णनः=== जमीन तरेकवार खडपांची आसा. तातूंत चुनखडी, सुभाज नाजाल्यार शिस्ट, रेंवेच्या फातरांपसून जाल्ली आनी ग्रॅनायट सारकीं खडपां हांचो आस्पाव आसा. ह्या वाठारांतले दोंगरय विंगडविंगड तरांच्या फातरांचे जाल्यात. दर्यादेगेकडलो वाठार ऊंच आसा आनी देशाचो सगळो वाठार म्हळ्यार एक चुनखडयेचें पठार. फकत मदलो भाग मळांचो आनी त्याजाग्यार तळीं, चिखलाचे वाठार सगळेवटेन दिश्टी पडटात. सगळ्या वाठारांनी पाचवेचार रुख आनी झोंपां आसात. इशान्येवटेन मोर्न दोंगर, उदेंतेक विक्लो दोंगर आनी अस्तंतेकडलो मागीलीकडी हे दोंगर चडशे ऊंच नात. किलार्नीलागीं कॅरान्टूवाहिल (1035.5 मी.) आनी डब्लिनाच्या अस्तंतेक आशिल्ली लग्नाकाल्या (924 मी.) ह्यो हांगाच्यो मुखेल तेंगश्यो. === हवामानः === हवामान सरासरी 10˚ से. च्या वयर सरना. जानेवारी आनी फेब्रुवारी हे चड शिंयाचे म्हयने. ह्या वेळार तापमान 4˚ से. ते 7˚ से. मेरेन आसता. जुलय-ऑगस्ट सगळ्यांत उश्ण म्हयने, तेन्ना तापमान 14˚ से. ते 16˚ से. मेरेन आसता. पावस सगळे कडेन सारकोच पडटा. अस्तंतेकडल्यान व्हांवपी वाऱ्यांक लागून वर्साक सुमार 200-225 दीस इल्लो इल्लो पावस पडत आसता. देशाच्या उत्तर आनी उदेंतेच्या वाठारांनी वर्साक 70-75 सेंमी. आनी नैऋत्येवटेन 120-125 सेंमी. पावसाची नोंद जाता. === वनस्पत आनी मोनजातः === निमण्या हिमयुगाच्या काळांत आयरलँड युरोपीय भुंयेकडल्यान वेगळें जाले, पूण युरोपांत वावुरपी जनावरां आनी वाडपी वनस्पत उत्तर युरोपांतल्यान आयरलँडत पावली. इंग्लंडांत सांपडपी बरीचशी मोनजात आनी वनस्पत हांगा मेळना. पूर्विल्ल्या काळांत आयरलँडच्या मळांच्या वाठारांत दाट रान आशिल्लें, तें आतां ना जालें आसलें तरी ओक, पायन,बर्च ह्या सारके रुख आजूय सांपडटात. हांगाच्या हवामानाक लागून तरातरांचीं तणां हांगा वाडटात. आयरीश घोडो, कुत्रो, गाय, नी हेर पोसपाचीं जनांवरां लोकप्रिय आसात. कॉनेमारा हे शिंगरु,वुल्फहाउंड, ब्लू टेरियर ह्या सारके कुत्रे चड प्रमाणांत आसात. ब्रॅजर, ऑटर, स्टोट, सोसो हे प्राणी; ससाणो, भांगराकोराचो गरुड हे पक्षी आनी गोबराकोराचो शेड्डो, बेबो, गोगलगाय ह्या सारके ल्हानसान प्राणी दिश्टी पडटात. === इतिहासः === नवएश्मयुगांत आयरलँडत मनीस रावताले अशें स्पश्टपणान दिसता. केल्ट लोकांची वस्ती जाल्याउपरांत, नवअश्मयुगांतल्या जमातींकडेन तांचो संबंद आयलो. गोयडेल,ब्रायथोल अश्या नांवांचे कितलेशेच केल्टिक जमातीचे पंगड हांगा वावुरताले. [[जेजू|जेजू क्रिस्त]] शेंकड्याचे सुर्वेक सावन स्कॉटलंडच्यान पिक्ट लोक हांगा आयले अस्तंतेच्या वाठारांनी लोकांची चड वस्ती जाली. त्या काळावेले राजा जरी बळीश्ट आसले तरीपूण कोणाच्यानच आयरलँडचेर आपलो शेक चड काळ गाजोवंक जालो ना. कॅनॉट वंशांतल्या राजाक ‘ ऑर्डरी ’ (ordery) म्हळ्यार म्हान राजा अशें म्हणटाले. ह्या काळांत आयरलँडचे लोक मूर्तिपूजक आशिल्ले. पांचव्या शेंकड्यांत बऱ्याच किरिस्तांव धर्मप्रसारकांनी आयरलँडत किरिस्तांव धर्म हाडलो. तातूंतल्या पॅट्रीक ह्या धर्मगुरुन पयलींची ‘ ओगॅम ’ (ogam) ही लिपी काडून उडोवन थंय रोमन लिपिचो प्रसार केलो. पॅट्रीकाच्या वावराक लागून रोमन कॅथलिक धर्मपंथ थंय बरोच पातळ्ळो. आठव्या शेंकड्याच्या दुसऱ्या अर्दांत उत्तर युरोपांतल्यान व्हायकिंग जमातींचे पंगड आयरलँडत पावले. लुटालूट करून तांणी बरेच गांव भूंयभरवण केले. डब्लिन, पॉटरफर्ड, लिमरीक सारक्या नव्या गांवांची थापणूक केली. 1001 वर्सा ब्रिअन बोरु आयरलँडचो राजा जालो. ताणें सगळ्यांक संघटित करून 1014 वर्सा व्हायकिंगांचो पराभव केलो. पूण हे लडायेंत ब्रिअर बोरुक मर्ण आयलें. बाराव्या शेंकड्यांत अल्स्टर, लिन्स्टर, मन्स्टर आनी कॅनॉट हीं राज्यां म्हत्वाचीं आशिल्लीं. देशभर शांतताय आशिल्ली. ह्या वेळार चवथो पोप अॅड्रियन हाणें इंग्लंडचो दुसरो हेनरी हाका आयरलँडचो मुखेल नेमलो. 1971 त हेनरी थंय येवन राजा जालो. तेन्नासावन हेनरी घराण्याची सत्ता आयरलँडत आयली. हे सत्तेच्या काळांत आयरलँडची सगळी संपत्ती इंग्लंडाक पावंक लागली. आठवो हेनरी हाणें आयरलँड इंग्लीश इगर्जीच्या मुखेलपणाखाला हाडून 1541 वर्सा हांगाचे कॅथलिक मठ जप्त केले आनी आपलेवटेन आशिल्ल्या सरदारांक आयरलँडत जमीन जुमले दिले. इंग्लीश राजांकडल्यान जावपी अत्याचारांआड झुजपाखातीर शेन ओनील, ह्यू ओनील, डेस्मंड हांगाचो अर्ल ह्या सारक्या देशभक्तांनी बरींच बंडां केलीं. हांगाची राज्यसत्ता पुरायपणान इंग्लंडाच्या राजघराण्याच्या हातांत आशिल्ली. सोळाव्या, सतराव्या आनी अठराव्या शेंकड्यामेरेन ब्रिटीश सत्तेआड ल्हान व्हड झुजांय चालूच आशिल्लीं. इंग्लंडाकडल्यान जावपी धर्मीक अत्याचारांक लागून आयरलँडची परिस्थिती चडानचड वायट जायत गेली. ह्या काळांत दुकळ, रोग हांकांलागून गांवांची गांवां काबार जालीं. डीन स्विफ्ट, बर्कली, पार्नेल, शेरीडन, हेनरी ब्रूक ह्या सारक्या लेखक, कवी आनी विचारवंतांनी आयरीश लोकांमदीं राश्ट्रीयत्वाची भावना जागयली. अमेरिकेसारक्या देशांनी रावतल्या मूळ आयरीश लोकांची मदत तांच्या राश्ट्रीय पक्षाक मेळूंक लागली. 1782 वर्सा, आयरीश पार्लमेंटांत केल्ले कायदे आनी कोर्टांत दिल्ले निर्णय ब्रिटीश शासनान बदलचे न्हय, रोमन कॅथलिकांक जमनी घेवंक मेळच्यो आनी आपल्या धर्माप्रमाण वागूंक मेळचें ह्या सारक्या थारावांक ब्रिटीशांची मान्यताय मेळ्ळी. कॅथलिकांक मत दिवपाचो अधिकार वा राजकी पदां मेळोवपाचो अधिकार मात मेळ्ळो ना. फ्रेंच राज्यक्रांतीच्या प्रभावाक लागून आयरलँडत अशांतताय आयली. 1798 वर्सा वूल्फटोन ह्या मनशान ‘ युनायटेड आयरीशमन ’ नांवाची संघटना काडून बंड केलें. ताका निमणो गोळाक लायलो आनी बंड फसलें. 1800 वर्सा आयरीश पार्लमेंट बरखास्त जालें आनी इंग्लंड-आयरलँड एकचार कायदो मुखार आयलो. ह्या कायद्यान आयरलँडच्या प्रतिनिधींक ब्रिटीश पार्लमेंटांत बसपाचे हक्क मेळ्ळे; हाकालागून आयरलँडची दिखाऊ स्वतंत्रताय सोंपली आनी इंग्लंड-आयरलँड हांच्या भितरल्या संबंदांच्या एका नव्या पर्वाक आरंभ जालो. 1829 वर्सा डॅनियल ऑकोनेलच्या (1775-1847) यत्नांक लागून कॅथलिक मुक्ततायेचो कायदो येवन तांकां मताधिकार मेळ्ळे. 1845 ते 1847 वर्सा बटाटाच्या पिकाचेर रोग आयिल्ल्यान आयरलँडत दुकळ पडलो. सुमार धा लाख लोक ह्या दुकळांत मेले. दुकळाक लागून जाल्ल्या असंतोशांतल्यान आनी हेर युरोपीय क्रांतीकारक चळवळींनी प्रभावीत जावन ‘ यंग आयरलँड ’ पक्षाचो फुडारी जॉन मायकेल हाणें बंडाची तयारी केली. पूण ताका देशाभायर धांवडावन घालो आनी पक्षाचो दुसरो फुडारी विलीयम ओब्रायन हाका सरकारान गोळाक लायलो. पार्नेलसारक्या फुडाऱ्यांनी ब्रिटीश पार्लमेंटांत आयरलँडचो प्रस्न मांडपाखातीर फुडाकार घेतलो.1903 वर्सा उदारमतवादी पक्ष इंग्लंडांत सत्तेर आयलो आनी आयरीश स्वतंत्रतायेचो प्रस्न सुट्टलो अशें दिसूंक लागलें. पूण हेविशीं कांयच घडलेंना. हाका लागून आर्थर ग्रिफीथ हाणें ‘ सीन फीन ’(Sinn Fein) म्हळ्यार ‘ आमच्या आमीच ’ ही चळवळ सुरू केली. 1886, 1893 त दोन होमरुल विधेयकां रद्द केल्या उपरांत 1912 वर्सा तिसरें विधेयक मांडलें. ह्या विधेयकाक लागून बरोच बोवाळ जालो. 1914 वर्सा पयलें म्हाझूज पेटलें आनी आयरीश स्वतंत्रतायेचो प्रस्न मात्सो कुशीक पडलो. 1916 च्या ईस्टर सणावेळार डब्लिन हांगा पॅट्रीक पीयर्स, जेम्स कॉनली, एयन् डी व्हॅलेरा हांच्या फुडारपणाखाल बंड जालें, पूण ह्या बंडाच्या मुखेल्यांक मारुन उडयले, कांय जाणांक देशाभायर धांलडायले. 1918 च्या वेंचणुकेंत सीन फीन पक्षाचे 73 प्रतिनिधी पार्लमेंटांत पावले पूण तांणी लंडनाक वचनासतना डब्लिन हांगा सभा घेवन 21-1-1919 दिसा आयरलँड स्वतंत्र जाल्ल्याची घोशणा केली. 1920 वर्साच्या होमरूल कायद्याप्रमाण उत्तर आयरलँड आनी आयरीश फ्री स्टेट ह्या दोन साम्राज्यांची थापणूक करपाचें थारलें. 1922 वर्सा ह्या साम्राज्यांची थापणूक जाली, पूण ह्या कायद्याक जाल्ल्या विरोधाक लागून 1923 मेरेन यादवी झुजां चालूच उरलीं.फुडें 1937 च्या संविधानाप्रमाण ‘ आयरीश फ्री स्टेट ’ चो बदल ‘ आयर ’ हातूंत जालो. राश्ट्रपती हो देशाचो मुखेल आसतलो अशेंय थारलें. त्याप्रमाण 1928 त डग्लस हायड राश्ट्रपती जालो आनी डी. व्हॅलेरा प्रधानमंत्री. दुसऱ्या म्हाझुजांत आयरलँड तटस्थ रावलें. 1948 वर्सा युनायटेड आयरलँड पक्षाचो फुडारी जॉन कॉस्टेलो प्रधानमंत्री जालो. 1949 वर्सा ताणें आयर स्वतंत्र प्रजासत्ताक आशिल्ल्याचो थाराव मान्य करून घेतलो आनी ताका इंग्लंडाचीय मान्यताय मेळ्ळी. इतले मजगतीं उत्तर आयरलँड कुशीकच आशिल्लें. हे गजालीक लागून 1920 सावन सुरू जाल्ल्या यत्नांनी 1946-57 ह्या काळांत बंडाचें रुप घेतलें. 1957 वर्सा कॉस्टेलोचो पराभव जावन डी व्हॅलेरा सत्तेर आयलो. 1973 मेरेन तो त्या पदार आशिल्लो. 1973 त ताच्या जाग्यार अर्स्किन चिल्डर्स हाची निवड जाली. 1974 ते 1976 मेरेन सियरबेल ओ दालाय वेंचून आयलो. 1976 त सत्तेर आयिल्ल्या डॉ. पॅट्रीक हिलरी हाणें 1983 त परत जैत मेळोवन आपली सत्ता तिगोवन दवरल्या. === राज्यवेवस्थाः === 18 एप्रिल 1949 सावन आयरीश फ्री स्टेट बदलून त्या जाग्यार स्वतंत्र आनी सार्वभौम प्रजासत्ताक जल्माक आयलें. ताचेपयलीं कांय दीस आयरलँड ब्रिटीश राश्ट्रकुलांतल्यान भायर सरलें. सद्याचें आयरलँडचें राज्य 1937 च्या संविधानाप्रमाण चलता. ह्याच संविधानाक लागून देशाचें नांव ‘ आयर ’ अशें दवरलां. हाका इंग्लिशींत ‘ आयरलँड ’ अशेंय म्हणटात. हांगाचें प्रशासन लोकांनी नियुक्त केल्ल्या राश्ट्रपतीच्या नांवान चलता. राश्ट्रपतीची वंचणूक दर सात वर्सां उपरांत जाता. फाटोफाट दोनदां वेंचून आयल्या उपरांत तिसरे फावट राश्ट्रपती जावंक मेळना. संसद दोन घरांनी वांटून घाल्या. लोकसभेक ‘ डेल आयरीन ’ (Dail Eireann) आनी वयल्या घराक ‘ सीनेड आयरीन ’ (Seanad Eireann) म्हणटात. सरकारी धोरणांचेर आनी प्रशासनाचेर दोनूय घरांनी भासाभास जाता. पूण संविधानाप्रमाण सरकार फकत लोकसभेक जापसालदार आसता. पैशांच्या बिलांचेर सीनेड फकत सुचोवण्यो करूंक शकता. सद्याचे (24 वे) लोकसभेंत 166 प्रतिनिधी आसात. ते थेट निवडून येतात. सीनेडचे 60 प्रतिनिधी आसतात. तांतल्या 11 जाणांची नेमणूक महामंत्री करता. 6 विश्वविद्यालयांचे प्रतिनिधी आसतात आनी हेर विंगड विंगड वेवसायीक पंगडांनी वेंचिल्ले आसतात. विश्वविद्यालयांतल्यान येवपी प्रतिनिधींमदले 3 जाण आयरलँड राश्ट्रीय विश्वविद्यालयाचे तर 3 जाण डब्लिन विश्र्वविद्यालयाचे आसतात. अठरा वर्सां पुराय केल्ल्या दर एकल्याक मतदानाचो अधिकार आसता. फियाना फेल (Fianna Fail), फायन गेल (Fine Gael) आनी लेबर पार्टी अशे तीन पक्ष आसात. वर्कस पार्टी (पयलीचो सीन फीन) होय मुखेल राजकी पक्ष जावन आसा. तेभायर ल्हानसान अशे बरेच राजकी पक्ष आसात. आयरच्या 27 प्रांतांचें प्रशासन काउंटी काउन्सिल (County council) कडल्यान जाता.तेभायर हें प्रशासन बरेभशेन चलचेखातीर ‘ काउंटी बरो कॉर्पोरेशन ’ (County Borough Corporation). ‘ अर्बन डिस्ट्रीक्ट काउन्सिल ’ (Urban District Council) ह्यो संस्था आसात.ह्या संस्थांचेर केंद्र सरकाराचें नियंत्रण आसता. रस्ते, येरादारी, उदकापुरवण, भलायकी सारके विशय थळाव्या प्रशासनाच्या अधिकारांत आसतात. केंद्रीय प्रशासनाचें अनुदान घेवन आनी थळावे कर लावन थळावें प्रशासन आपली अर्थीक मांडावळ थारायता. आयरीश कायदो ‘ इंग्लिश कॉमन लॉ ’ (English Common Law) चेर आदारला. न्यायालयां तीन पांवड्याचेर आसातः सकयलीं, मदलीं आनी सर्वोच्च. सर्वोच्च न्यायालयांत दिल्लो निवाडो निमाणो आसता. आयरीश पोलीस (Guardians of Peace), देशांत कायदो आनी सुवेवस्था, सांबाळपाचें काम करता. पोलीस खात्याचेर कायदोमंत्रालयाचें नियंत्रण आसता. हांगा दोन तरांचें लश्कर आसा. थीर आनी राखीव. लश्कराविशींचे सगळे निर्णय घेवपाचो अधिकार राश्ट्रपतीकडेन आसा. 1958 सावन आयरलँडचें लश्कर संयुक्त राश्ट्र परिशदेच्या (U.N.O.) शांतीदळाचो एक भाग जावन आसा. लॅबनान, न्यू गिनी (आतां अस्तंत आयरियन), भारत, पाकिस्तान, सायप्रस, इराण, इराक ह्या देशांनी आयरीश लश्कराचे अधिकारी संयुक्त राश्ट्रांखातीर काम करतात. === अर्थीक परिस्थितीः === अर्थीक परिस्थिती शेतकी पिकावळीचेर आदारित आसा. आयरीश शेतकी वेवसाय स्थूल राश्ट्रीय उत्पादनांत (GNP)11% ची भर घालता, वट्ट कामगार संख्येंतल्या 14% कामगारांक काम दिता आनी वट्ट निर्यांतींत ताचो वांटो 25% आसा.1983 वर्सा 1,80,000 लोक शेतकी वेवसायांत काम करताले. वट्ट उत्पादनांतलें 84% उत्पादन पशुधनाचेर आदारिल्ल्या शेतवेवसायांतल्यान येता. हातूंत गोरवां 35%, दूद आनी तेपसून तयार जाल्लीं उत्पादनां 35%, दुकर 5%, कोंबयो आनी तांतयां 4%, मेंढरां आनी लोकर 3%, घोडे 1%, तण आनी हेर पिकां 8%, बार्ली 7% आनी साकरेचे बीट 2%. मुखेल पिकांभितर राय, ओट, गंव,बटाट हांचोय आस्पाव आसा. पशुसंवर्धन आनी दूद-मांस हांचो वेपार बऱ्या प्रमाणांत चलता. शिशें आनी जस्त खनिजांची सांठवण हांगा हेर युरोपीय देशांपरस चड आसा. तेभायर तांबे,जिप्सम, पीट, गॅस, संगमरवर, स्लेट आनी घरां बांदपाचे फातर हांच्योय बऱ्योच खणी आसात. 1983 वर्सा इंधनाखातीर आयरलँडत 49.0% तेल, 12.5% कोळसो, 16% पीट (peat), 2.5%उदक आनी 20% सैमीक वायू हांचो उपेग जालो. सैमीक तेल काडपाचो एकूच प्रकल्प आयरलँडत आसा, जो दिसाक 56,000 बल्लां तेलाचें उत्पादन करता. आयरलँडच्या दर्यांत नुस्त्याची पिकावळ बरीच जाता. हांगा बांगडे, कॉड, ईल, लॉबस्टर,सुंगटां, कालवां, हेरिंग, हॅडॉक ह्या सारकें नुस्तें भरपूर प्रमाणांत सांपडटा. सी फिशरीज बोर्ड (Sea Fisheries जआद-मत्स्योद्योग मंडळ) ही सरकारान नेमिल्ली संस्था सर्यांतल्या पिकावळीचे उदरगतीखातीर वावुरता. उदकांतली पिकावळ राश्ट्रीय उत्पादनांत मोलाचो वांटो दिता. 1983 वर्सा 45.4 दशलक्ष आयरीश पौडांचें उत्पादन जालां. नुस्तें आनी नुस्त्यापसून तयार जाल्ल्या उत्पादनांतल्यान आयरलँडक 84.1 दशलक्ष आयरीश पौडांचो ह्या वर्सा फायदो जालो. सुमार 3,400 पुराय वेळ आनी 5,100 अर्दो वेळ काम करपी नुस्तेकार ह्या उद्येगांत आसात. पर्यटन हो हांगाचो एक पोरनो इद्येग. शेतवेवसाय आनी हेर उद्येगधंद्यांफाटल्यान मोटें उत्पन्न दिवपी हो तिसरो उद्येग. ह्या धंद्याक लागून आयरलँडक वर्साक सुमार 900 दशलक्ष आयरीश पौडांचें उत्पन्न मेळटा. पर्यटकांचें मुखेल आकर्शण म्हळ्यार हांगाच्या सैमाची सोबीतकाय, लोक आनी लोकांचे जीणेची तरा. तेभायर पोरन्यो इगर्जी आनी किल्ले हेय पर्यटकांक हांगा आकर्शित करतात. आयरलँडत बरींच पोरनी वस्तुसंग्रहालयां, आर्ट गॅलरीज आनी थिएटरां आसात. ह्या गजालींचीय पर्यटन धंदो वाडोवंक मदत जाता. वर्साक सुमार 2.3 दशलक्ष पर्यटक आयरलँडक भेट दितात. हातूंतले सुमार 50% ब्रिटीश, 14% अमेरिकन आनी कॅनेडियन, 13% युरोपीय आनी उरिल्ले सुमार 23% हेर देशांतल्यान येतात. आयरीश पर्यटन मंडळ ही सरकारी संस्था पर्यटन उद्येगाच्या मळार वावुरता. निर्मणी उद्येग आयरलँडचो मुखेल घटक जाला. हातूंत काम करतल्यांची संख्या वट्ट काम करतल्या लोकसंख्येच्या 29.4% आसा. अन्नोद्येग, तंबाखू आनी पेयां, वस्त्रनिर्मणी,पायतणांउद्येग, लांकूडउद्येग ह्या सारके उद्येगधंदे मुखेल आसात. भोवराश्ट्रीय कंपन्यांनी हांगा बऱ्याच प्रमाणांत आपलें भांडवल घालां. चडशा कारखान्यांनी ब्रिटन, अस्तंत जर्मनी, जपान हांचें भांडवल आसा. आयातनिर्यातीचो वेपार ब्रिटन, अमेरिका, अस्तंत जर्मनी, कॅनडा, बॅल्जियम, जपान ह्या देशांकडेन जाता. कोळसो, धान्य, यंत्रां, लोखण, मोटार गाडयो, तेल, डांबर, कपडो सारक्या गजालींची आयात आनी लोणी, तांतयां, सोरो, घोडे आनी र जनावरांची निर्यात जाता. === येरादारी आनी संचारणः=== आयरलँडत हेर युरोपीय देशांपरस लोकसंख्येची घनताय उणी आसली तरी रस्त्यांचें प्रमाण चड आसा. 1983 वर्सामेरेन सगळे धरून 92,000 किमी. लांबायेचे रस्ते आशिल्ले. देशांतली येरादारी चडशी रस्त्यांवेल्यान जाता (96%). 1960 ते 1980 ह्या वर्सांभितर रस्त्यावेल्यान येरादारी करपी वाहनांची संख्या तीन पटींनी वाडली. बस येरादारीचें नियंत्रण आयरीश परिवहन वेवस्था (Irish Transport System) ही सरकारमान्य संस्था करता. हे संस्थेकडेन सुमार 900 बसी आशिल्ल्याची नोंद जाल्या. हे भायर 1,200 खासगी बसी हांगा आसात. रस्त्यावेल्या येरादारीचें नियंत्रण करपी संस्था रेल्वेमार्गाचेरूय नियंत्रण दवरता. 1983 वर्सामेरेन हांगा 3,000 किमी. लांबायेचे रेल्वे मार्ग आसले. चडश्यो रेल्वे डिझलाचेर चलतात. दर दिसा सुमार 50,000 ते 80,000 लोक रेल्वेमार्गांवेल्यान प्रवास करतात. उदकांतली येरादारी आंतरराश्ट्रीय उद्येग वाडोवंक पालव दिता. देशाभितर जावपी उदकांतली येरादारी उणी आसा. डब्लिन हें हांगाचें सगळ्यांत व्हड बंदर. ह्या बंदरांतल्यान दर वर्सा 58 लक्ष टन मालाची हाड-व्हर जाता. तेभायर कॉर्क, वॉटरफर्ड, लिमरीक ह्या बंदरांतल्यानय बोटांची येरादारी चलता. शॅनन न्हंय, ग्रँड आनी रॉयल कालवे हे देशांतल्या येरादारीचे मुखेल मार्ग. आयरलँडची विमान येरादारी तीन मुखेल आंतरराश्ट्रीय विमानतळांवेल्यान जाता. हे विमानतळ म्हळ्यार डब्लिन, शॅनन आनी कॉर्क. वर्साक सुमार 4 दशलक्ष लोक विमानांतल्यान येरादारी करतात. डब्लिनसावन सुमार 2.5 दशलक्ष लोक वर्साक प्रवास करतात. ‘ एअर लिंगस ’ (Aer Lingus) ही हवाई मार्गाचेर नियंत्रण दवरपी मुखेल संस्था. हे संस्थेकडेन 23 विमानां आशिल्ल्याची नोंद आसा. 11 देशांतल्या 29 शारांनी हे संस्थेकडल्यान येरादारीचे वेव्हार जातात. दूरसंचारण (Telecommunication) ची उदरगत आयरलँडत 1980 वर्सा जाली. देशांतल्या सगळ्या वाठारांनी दूरध्वनी आसा. आयरलँडत राश्ट्रीय थराचेर सकाळचीं उजवाडाक येवपी स खबरापत्रां आसात, सांजेचीं उजवाडाक येवपी 4 आसात. तेभायर सुमार 80 वयर थळावीं दिसाळीं आसात. ‘ रेडिओ टेलेफिस आयरीन ’ (Radio Telefis Eireann) ही राश्ट्रीय प्रसारण संस्था. रेडिओ आनी दूरचित्रवाणी सेवेचेर हे संस्थेचें नियंत्रण आसता. === लोक आनी समाजजीणः === आयरलँडची वट्ट लोकसंख्या 1986 वर्सा 35,47,000 आशिल्ली. हातूंतले चडशे लोक कॅल्टीक आनी कॅल्टीक-मॉर्मन अशा मिश्र वंशाचे आसात. 95% लोक रोमन कॅथालिक धर्माचे आसात. धर्मस्वतंत्रतायेक मान्यताय आशिल्ल्याकारणान हेर धर्मांचेय लोक हांगा आसात. आयरीश कुटुंबांत सुमार 6-7 मनशां आसतात. लग्न करपाची पिराय सादारणपणान 30 वर्सांच्या वयर, गांवगिऱ्या वाठारांनी रावपी लोकांचीं घरां तणाच्या नाजाल्यार पानांच्या पाख्यांचीं आसतात. सद्या नवीं येवपी घरां फातरांचीं आनी नळ्यांचीं आसात. आयरीश कुटुंबांत सुमार 6-7 मनशां आसतात. लग्न करपाची पिराय सादारणपणान 30 वर्सांच्या वयर. गांवगिऱ्या वाठारांनी रावपी लोकांचीं घरां तणाच्या नाजाल्यार पानांच्या पाख्यांचीं आसतात. सद्या नवीं येवपी घरां फातरांचीं आनी नळ्यांचीं आसात. बटाट, कांदे, मांसाचो सूप, ओटच्या पीठाचो सांजो, कोबी ह्या सारक्या गजालींच्यो जेवणखाणांत चड आस्पाव आसता. आयरीश व्हिस्की आनी स्टाउट बीयर हांगा बरीच लोकप्रिय आसा. आयरीश लोकांक खेळाची आनी घोडेस्वारीची बरीच आवड आसा. दर वर्सा कितल्योश्योच घोड्यांसर्ती जातात. तेभायर सॉकर, बॉक्सिंग, हर्ली (हॉकीभशेन एक खेळ), गेलिक फुटबॉल ह्या सारके खेळ बरेच लोकप्रिय आसात. रोमन कॅथलिकांचे सगळे सण आनी उत्सव आयरलँडत मनयतात. ‘ आन टोस्टाल ’ नांवाचो उत्सव ईस्टरासावन तीन सप्तकां चलता. हातूंत नाटकां, गायन, मिरवणुकी सारक्यो कार्यावळी जातात. नाटकांचीय हांगाच्या लोकांक बरीच आवड आसा.आधुनिकीकरणाक लागून लोककलांचो इल्लो इल्लो नाश जायत चल्ला. गांवगिऱ्या वाठारांनी प्रचलित आशिल्ल्यो अंधश्रध्दा, रुढी काबार जायत चल्ल्यात. पांचव्या शेकडयासावन ख्रिस्ती धर्मप्रसारकांच्या कामाक लागून हांगा धर्मीक कला आनी वास्तुशिल्पाक म्हत्व आयलें. शिल्पकारांनी फातरांचेर कोरांतिल्ले खुरीस आनी धर्मीक शिल्पां, पूजेचें सामान, विंगड विंगड अलंकार ह्या सारक्यो पोरन्यो कलाकृती आजूय अज्रंवर आसात. एकुणिसाव्या शेंकड्यांतल्या आयरीश स्वतंत्रताय चळवळीचो वांटो म्हूण आयरीश कलेच्या उदरगतीखातीर बरेच यत्न जाले. ‘ आयरीश हायबर्निया अकादेमी ’ हे संस्थेच्या फाटबळाक लागून जॉन किटींग, मॉरीस, माक्गोनिल, एस्टेल सोलोमन सारक्या चित्रकारांनी युरोपांत नांव मेळयलें. आयरीश लोकसंगीताक आनी नाटकांक बरीच पोरनी परंपरा आसा. सरकारी यत्नान तांचें पुनरुत्थान करपाचें काम चालू आसा. विणप, शिंवप हातूंत आयरीश दादले-बायलो बऱ्योच,फुडें पावल्यात. कलाकुसरीभितर लांकडाचेर आनी धातूचेर तशीच फातराचेर केल्ली कलाकुसर बरीच लोकप्रिय आनी सोबीत आसा. === शिक्षणः === आयरीश संविधानांप्रमाण शिक्षण हो दर एकल्याचो मुळावो हक्क थारायला. 6 ते 15 वर्सां पिरायेच्या भुरग्यांनी शाळेंत नांव घालप सक्तीचें आसा. 1984 त शिक्षणाचेर 970 दशलक्ष पौड खर्च करपाची सरकारी येवजण आसली. मुळाव्या शाळांनी सुमार 6,00,000 भुरगीं शिकतात. चडशा शारांनी आनी गांवांनी वेवसाय-धंद्याचें शिक्षण दिवपी संस्था आसात. तातूंत शेतकी वेपार आनी तंत्रीक शिक्षण दितात. डब्लिन विश्वविद्यालय (थापणूक 1591) आनी आयरलँड राश्ट्रीय विश्वविद्यालय (National University of Ireland , थापणूक 1908) हीं हांगाचीं दोन विश्वविद्यालयां. मेनूथ हांगा धर्मशास्त्राचें शिक्षण दिवपी नामनेचें विश्वविद्यालय आसा. शिक्षण मुळाव्या, माध्यमिक आनी उंचेल्या अशें तीन पांवड्यांचेर चलता. तंत्रीक शिक्षणाक हालीं आयरलँडत चड म्हत्व येवंक लागलां. शाळांनी गेलिक (Gaelic) आनी इंग्लीश ह्या दोनूय भाशांनी शिक्षण दितात. === भाशा आनी साहित्यः === पूर्विल्ल्या काळांत ऑगेम (Ogam – सद्याक Ogham अशें बरयतात) नांवाची लिपी प्रचलित आशिल्ली, पूण खुणांची लिपी आसल्याकारणान ती साहित्याक लिपिबध्द करूंक पावलीना. तेन्नाचें साहित्य संतकथा, शौर्यगाथा अशा तरांचे आसताले. हें साहित्य तेन्नाचें साहित्य संतकथा, शौर्यगाथा अशा तरांचे आसताले. हें साहित्य चडशें पद्यांत आसतालें. गद्यांत आशिल्लें साहित्यय पाठांतरांतल्यान तिगोवन दवरताले. धर्मीक कवनां त्या काळांत बरींच लोकप्रिय जालीं. सेंट पॅट्रीकाचें कवन आनी उल्ट्रान हाचें सेंट ब्रिजीटाचेर रचिल्लें गीत खूब लोकप्रिय आसा. पांचव्या शेंकड्यांत सेंट पॅट्रीकाच्या यत्नांनी हांगा रोमी लिपी पावली. ह्या उपरांतचीं दोनचार शेंकड्यातलीं गीतां, लोककथा, संतकथा सारके प्रकार गेलिक भाशेंतल्यान आशिल्ले. ह्या काळाक गेलिक साहित्याचें भांगरायुग म्हणटात. व्हायकिंगाच्या घुरयांक लागून हातूंतले बरेंच लेखी साहित्य नश्ट जालें. उपरांत ब्रिटिशांच्या शेकातळा आयरीश साहित्य आनी लोक चेंपून आशिल्ल्याकारणान साहित्याची निर्मणी सोंपपाची भिरांत तयार जाली. अठराव्या-एकुणिसाव्या शेंकड्यांतल्या राश्ट्रीय चळवळींच्या काळांत ‘ गेलिक लीग ’ (Gaelic League) सारक्या संस्थांनी आयरीश भाशेचे उदरगतीखातीर बरेच यत्न केले. ह्या काळांत विल्यम येटस्, जॉर्ज रसेल (ल्यूईस) सारक्या लेखकांनी इंग्लीश भाशेंतल्यान आयरीश जीण आनी संस्कृतायेचें चित्र रंगयलें. हाचो परिणाम जावन आयरलँडत बरेंच समाजप्रबोधन जालें. लेडी ग्रॅगरी, शॉन ओकेसी, जॉन मिलींग्टन सिंज हांणी नाटकां बरोवपांत नामना मेळयली. जॉमनाथन स्विफ्ट, ऑलिव्हर गोल्डस्मिथ, टॉमस मूर, जेम्स जॉयस, पॅट्रीक कॉलम, जेम्स स्टीफन, ऑस्कर वाइल्ड, बर्नार्ड शॉ ह्या आयरीश साहित्यिकांनी देशाची कीर्त वाडयली. === म्हत्वाचीं थळाः === डब्लिन ही राजधानी, बेलफास्ट, लिमरीक, लंडनडेरी, वॉटरफर्ड हीं कांय मुखेल शारां. तेभायर पर्यटनाक लागून किलार्नी आनी ग्लॅनगारिक हीं ठिकाणां बरींच लोकप्रिय आसात. ==संदर्भ== <references/> [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:इतिहास / History]] pgr5u1o6cs0szclf0k57omqti5zkfgc 217634 217231 2026-09-11T21:54:16Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217634 wikitext text/x-wiki {{lipi|.|Ayerland}} {{double image|right|Flag of Ireland.svg|180|Coat of arms of Ireland.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Ireland-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[डब्लिन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17473476</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html |title=Archive copy |access-date=2017-05-25 |archive-date=2019-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506104239/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html |url-status=dead }}</ref> [[File:Ireland (MODIS).jpg|thumb|right|200px|आयरलँड]] अटलांटिक म्हासागरांत इंग्लंडाचे अस्तंतेक आशिल्लो जुंवो अक्षवृत्तीय विस्तार 51˚ 30’ उत्तर ते 55˚ 30’ उत्तर आनी रेखावृत्तीय विस्तार 5˚ 30’ अस्तंत ते 10˚ 3’ अस्तंत.क्षेत्रफळ 83,767 चौ. किमी. इशान्येक नॉर्थ चॅनल, उदेंतेक आनी आग्नेयेक सेंट जॉर्जेस चॅनेल आनी आयरीश समुद्र. हेर सगळ्या दिकांनी अटलांटिक म्हासागर. === भूंयवर्णनः=== जमीन तरेकवार खडपांची आसा. तातूंत चुनखडी, सुभाज नाजाल्यार शिस्ट, रेंवेच्या फातरांपसून जाल्ली आनी ग्रॅनायट सारकीं खडपां हांचो आस्पाव आसा. ह्या वाठारांतले दोंगरय विंगडविंगड तरांच्या फातरांचे जाल्यात. दर्यादेगेकडलो वाठार ऊंच आसा आनी देशाचो सगळो वाठार म्हळ्यार एक चुनखडयेचें पठार. फकत मदलो भाग मळांचो आनी त्याजाग्यार तळीं, चिखलाचे वाठार सगळेवटेन दिश्टी पडटात. सगळ्या वाठारांनी पाचवेचार रुख आनी झोंपां आसात. इशान्येवटेन मोर्न दोंगर, उदेंतेक विक्लो दोंगर आनी अस्तंतेकडलो मागीलीकडी हे दोंगर चडशे ऊंच नात. किलार्नीलागीं कॅरान्टूवाहिल (1035.5 मी.) आनी डब्लिनाच्या अस्तंतेक आशिल्ली लग्नाकाल्या (924 मी.) ह्यो हांगाच्यो मुखेल तेंगश्यो. === हवामानः === हवामान सरासरी 10˚ से. च्या वयर सरना. जानेवारी आनी फेब्रुवारी हे चड शिंयाचे म्हयने. ह्या वेळार तापमान 4˚ से. ते 7˚ से. मेरेन आसता. जुलय-ऑगस्ट सगळ्यांत उश्ण म्हयने, तेन्ना तापमान 14˚ से. ते 16˚ से. मेरेन आसता. पावस सगळे कडेन सारकोच पडटा. अस्तंतेकडल्यान व्हांवपी वाऱ्यांक लागून वर्साक सुमार 200-225 दीस इल्लो इल्लो पावस पडत आसता. देशाच्या उत्तर आनी उदेंतेच्या वाठारांनी वर्साक 70-75 सेंमी. आनी नैऋत्येवटेन 120-125 सेंमी. पावसाची नोंद जाता. === वनस्पत आनी मोनजातः === निमण्या हिमयुगाच्या काळांत आयरलँड युरोपीय भुंयेकडल्यान वेगळें जाले, पूण युरोपांत वावुरपी जनावरां आनी वाडपी वनस्पत उत्तर युरोपांतल्यान आयरलँडत पावली. इंग्लंडांत सांपडपी बरीचशी मोनजात आनी वनस्पत हांगा मेळना. पूर्विल्ल्या काळांत आयरलँडच्या मळांच्या वाठारांत दाट रान आशिल्लें, तें आतां ना जालें आसलें तरी ओक, पायन,बर्च ह्या सारके रुख आजूय सांपडटात. हांगाच्या हवामानाक लागून तरातरांचीं तणां हांगा वाडटात. आयरीश घोडो, कुत्रो, गाय, नी हेर पोसपाचीं जनांवरां लोकप्रिय आसात. कॉनेमारा हे शिंगरु,वुल्फहाउंड, ब्लू टेरियर ह्या सारके कुत्रे चड प्रमाणांत आसात. ब्रॅजर, ऑटर, स्टोट, सोसो हे प्राणी; ससाणो, भांगराकोराचो गरुड हे पक्षी आनी गोबराकोराचो शेड्डो, बेबो, गोगलगाय ह्या सारके ल्हानसान प्राणी दिश्टी पडटात. === इतिहासः === नवएश्मयुगांत आयरलँडत मनीस रावताले अशें स्पश्टपणान दिसता. केल्ट लोकांची वस्ती जाल्याउपरांत, नवअश्मयुगांतल्या जमातींकडेन तांचो संबंद आयलो. गोयडेल,ब्रायथोल अश्या नांवांचे कितलेशेच केल्टिक जमातीचे पंगड हांगा वावुरताले. [[जेजू|जेजू क्रिस्त]] शेंकड्याचे सुर्वेक सावन स्कॉटलंडच्यान पिक्ट लोक हांगा आयले अस्तंतेच्या वाठारांनी लोकांची चड वस्ती जाली. त्या काळावेले राजा जरी बळीश्ट आसले तरीपूण कोणाच्यानच आयरलँडचेर आपलो शेक चड काळ गाजोवंक जालो ना. कॅनॉट वंशांतल्या राजाक ‘ ऑर्डरी ’ (ordery) म्हळ्यार म्हान राजा अशें म्हणटाले. ह्या काळांत आयरलँडचे लोक मूर्तिपूजक आशिल्ले. पांचव्या शेंकड्यांत बऱ्याच किरिस्तांव धर्मप्रसारकांनी आयरलँडत किरिस्तांव धर्म हाडलो. तातूंतल्या पॅट्रीक ह्या धर्मगुरुन पयलींची ‘ ओगॅम ’ (ogam) ही लिपी काडून उडोवन थंय रोमन लिपिचो प्रसार केलो. पॅट्रीकाच्या वावराक लागून रोमन कॅथलिक धर्मपंथ थंय बरोच पातळ्ळो. आठव्या शेंकड्याच्या दुसऱ्या अर्दांत उत्तर युरोपांतल्यान व्हायकिंग जमातींचे पंगड आयरलँडत पावले. लुटालूट करून तांणी बरेच गांव भूंयभरवण केले. डब्लिन, पॉटरफर्ड, लिमरीक सारक्या नव्या गांवांची थापणूक केली. 1001 वर्सा ब्रिअन बोरु आयरलँडचो राजा जालो. ताणें सगळ्यांक संघटित करून 1014 वर्सा व्हायकिंगांचो पराभव केलो. पूण हे लडायेंत ब्रिअर बोरुक मर्ण आयलें. बाराव्या शेंकड्यांत अल्स्टर, लिन्स्टर, मन्स्टर आनी कॅनॉट हीं राज्यां म्हत्वाचीं आशिल्लीं. देशभर शांतताय आशिल्ली. ह्या वेळार चवथो पोप अॅड्रियन हाणें इंग्लंडचो दुसरो हेनरी हाका आयरलँडचो मुखेल नेमलो. 1971 त हेनरी थंय येवन राजा जालो. तेन्नासावन हेनरी घराण्याची सत्ता आयरलँडत आयली. हे सत्तेच्या काळांत आयरलँडची सगळी संपत्ती इंग्लंडाक पावंक लागली. आठवो हेनरी हाणें आयरलँड इंग्लीश इगर्जीच्या मुखेलपणाखाला हाडून 1541 वर्सा हांगाचे कॅथलिक मठ जप्त केले आनी आपलेवटेन आशिल्ल्या सरदारांक आयरलँडत जमीन जुमले दिले. इंग्लीश राजांकडल्यान जावपी अत्याचारांआड झुजपाखातीर शेन ओनील, ह्यू ओनील, डेस्मंड हांगाचो अर्ल ह्या सारक्या देशभक्तांनी बरींच बंडां केलीं. हांगाची राज्यसत्ता पुरायपणान इंग्लंडाच्या राजघराण्याच्या हातांत आशिल्ली. सोळाव्या, सतराव्या आनी अठराव्या शेंकड्यामेरेन ब्रिटीश सत्तेआड ल्हान व्हड झुजांय चालूच आशिल्लीं. इंग्लंडाकडल्यान जावपी धर्मीक अत्याचारांक लागून आयरलँडची परिस्थिती चडानचड वायट जायत गेली. ह्या काळांत दुकळ, रोग हांकांलागून गांवांची गांवां काबार जालीं. डीन स्विफ्ट, बर्कली, पार्नेल, शेरीडन, हेनरी ब्रूक ह्या सारक्या लेखक, कवी आनी विचारवंतांनी आयरीश लोकांमदीं राश्ट्रीयत्वाची भावना जागयली. अमेरिकेसारक्या देशांनी रावतल्या मूळ आयरीश लोकांची मदत तांच्या राश्ट्रीय पक्षाक मेळूंक लागली. 1782 वर्सा, आयरीश पार्लमेंटांत केल्ले कायदे आनी कोर्टांत दिल्ले निर्णय ब्रिटीश शासनान बदलचे न्हय, रोमन कॅथलिकांक जमनी घेवंक मेळच्यो आनी आपल्या धर्माप्रमाण वागूंक मेळचें ह्या सारक्या थारावांक ब्रिटीशांची मान्यताय मेळ्ळी. कॅथलिकांक मत दिवपाचो अधिकार वा राजकी पदां मेळोवपाचो अधिकार मात मेळ्ळो ना. फ्रेंच राज्यक्रांतीच्या प्रभावाक लागून आयरलँडत अशांतताय आयली. 1798 वर्सा वूल्फटोन ह्या मनशान ‘ युनायटेड आयरीशमन ’ नांवाची संघटना काडून बंड केलें. ताका निमणो गोळाक लायलो आनी बंड फसलें. 1800 वर्सा आयरीश पार्लमेंट बरखास्त जालें आनी इंग्लंड-आयरलँड एकचार कायदो मुखार आयलो. ह्या कायद्यान आयरलँडच्या प्रतिनिधींक ब्रिटीश पार्लमेंटांत बसपाचे हक्क मेळ्ळे; हाकालागून आयरलँडची दिखाऊ स्वतंत्रताय सोंपली आनी इंग्लंड-आयरलँड हांच्या भितरल्या संबंदांच्या एका नव्या पर्वाक आरंभ जालो. 1829 वर्सा डॅनियल ऑकोनेलच्या (1775-1847) यत्नांक लागून कॅथलिक मुक्ततायेचो कायदो येवन तांकां मताधिकार मेळ्ळे. 1845 ते 1847 वर्सा बटाटाच्या पिकाचेर रोग आयिल्ल्यान आयरलँडत दुकळ पडलो. सुमार धा लाख लोक ह्या दुकळांत मेले. दुकळाक लागून जाल्ल्या असंतोशांतल्यान आनी हेर युरोपीय क्रांतीकारक चळवळींनी प्रभावीत जावन ‘ यंग आयरलँड ’ पक्षाचो फुडारी जॉन मायकेल हाणें बंडाची तयारी केली. पूण ताका देशाभायर धांवडावन घालो आनी पक्षाचो दुसरो फुडारी विलीयम ओब्रायन हाका सरकारान गोळाक लायलो. पार्नेलसारक्या फुडाऱ्यांनी ब्रिटीश पार्लमेंटांत आयरलँडचो प्रस्न मांडपाखातीर फुडाकार घेतलो.1903 वर्सा उदारमतवादी पक्ष इंग्लंडांत सत्तेर आयलो आनी आयरीश स्वतंत्रतायेचो प्रस्न सुट्टलो अशें दिसूंक लागलें. पूण हेविशीं कांयच घडलेंना. हाका लागून आर्थर ग्रिफीथ हाणें ‘ सीन फीन ’(Sinn Fein) म्हळ्यार ‘ आमच्या आमीच ’ ही चळवळ सुरू केली. 1886, 1893 त दोन होमरुल विधेयकां रद्द केल्या उपरांत 1912 वर्सा तिसरें विधेयक मांडलें. ह्या विधेयकाक लागून बरोच बोवाळ जालो. 1914 वर्सा पयलें म्हाझूज पेटलें आनी आयरीश स्वतंत्रतायेचो प्रस्न मात्सो कुशीक पडलो. 1916 च्या ईस्टर सणावेळार डब्लिन हांगा पॅट्रीक पीयर्स, जेम्स कॉनली, एयन् डी व्हॅलेरा हांच्या फुडारपणाखाल बंड जालें, पूण ह्या बंडाच्या मुखेल्यांक मारुन उडयले, कांय जाणांक देशाभायर धांलडायले. 1918 च्या वेंचणुकेंत सीन फीन पक्षाचे 73 प्रतिनिधी पार्लमेंटांत पावले पूण तांणी लंडनाक वचनासतना डब्लिन हांगा सभा घेवन 21-1-1919 दिसा आयरलँड स्वतंत्र जाल्ल्याची घोशणा केली. 1920 वर्साच्या होमरूल कायद्याप्रमाण उत्तर आयरलँड आनी आयरीश फ्री स्टेट ह्या दोन साम्राज्यांची थापणूक करपाचें थारलें. 1922 वर्सा ह्या साम्राज्यांची थापणूक जाली, पूण ह्या कायद्याक जाल्ल्या विरोधाक लागून 1923 मेरेन यादवी झुजां चालूच उरलीं.फुडें 1937 च्या संविधानाप्रमाण ‘ आयरीश फ्री स्टेट ’ चो बदल ‘ आयर ’ हातूंत जालो. राश्ट्रपती हो देशाचो मुखेल आसतलो अशेंय थारलें. त्याप्रमाण 1928 त डग्लस हायड राश्ट्रपती जालो आनी डी. व्हॅलेरा प्रधानमंत्री. दुसऱ्या म्हाझुजांत आयरलँड तटस्थ रावलें. 1948 वर्सा युनायटेड आयरलँड पक्षाचो फुडारी जॉन कॉस्टेलो प्रधानमंत्री जालो. 1949 वर्सा ताणें आयर स्वतंत्र प्रजासत्ताक आशिल्ल्याचो थाराव मान्य करून घेतलो आनी ताका इंग्लंडाचीय मान्यताय मेळ्ळी. इतले मजगतीं उत्तर आयरलँड कुशीकच आशिल्लें. हे गजालीक लागून 1920 सावन सुरू जाल्ल्या यत्नांनी 1946-57 ह्या काळांत बंडाचें रुप घेतलें. 1957 वर्सा कॉस्टेलोचो पराभव जावन डी व्हॅलेरा सत्तेर आयलो. 1973 मेरेन तो त्या पदार आशिल्लो. 1973 त ताच्या जाग्यार अर्स्किन चिल्डर्स हाची निवड जाली. 1974 ते 1976 मेरेन सियरबेल ओ दालाय वेंचून आयलो. 1976 त सत्तेर आयिल्ल्या डॉ. पॅट्रीक हिलरी हाणें 1983 त परत जैत मेळोवन आपली सत्ता तिगोवन दवरल्या. === राज्यवेवस्थाः === 18 एप्रिल 1949 सावन आयरीश फ्री स्टेट बदलून त्या जाग्यार स्वतंत्र आनी सार्वभौम प्रजासत्ताक जल्माक आयलें. ताचेपयलीं कांय दीस आयरलँड ब्रिटीश राश्ट्रकुलांतल्यान भायर सरलें. सद्याचें आयरलँडचें राज्य 1937 च्या संविधानाप्रमाण चलता. ह्याच संविधानाक लागून देशाचें नांव ‘ आयर ’ अशें दवरलां. हाका इंग्लिशींत ‘ आयरलँड ’ अशेंय म्हणटात. हांगाचें प्रशासन लोकांनी नियुक्त केल्ल्या राश्ट्रपतीच्या नांवान चलता. राश्ट्रपतीची वंचणूक दर सात वर्सां उपरांत जाता. फाटोफाट दोनदां वेंचून आयल्या उपरांत तिसरे फावट राश्ट्रपती जावंक मेळना. संसद दोन घरांनी वांटून घाल्या. लोकसभेक ‘ डेल आयरीन ’ (Dail Eireann) आनी वयल्या घराक ‘ सीनेड आयरीन ’ (Seanad Eireann) म्हणटात. सरकारी धोरणांचेर आनी प्रशासनाचेर दोनूय घरांनी भासाभास जाता. पूण संविधानाप्रमाण सरकार फकत लोकसभेक जापसालदार आसता. पैशांच्या बिलांचेर सीनेड फकत सुचोवण्यो करूंक शकता. सद्याचे (24 वे) लोकसभेंत 166 प्रतिनिधी आसात. ते थेट निवडून येतात. सीनेडचे 60 प्रतिनिधी आसतात. तांतल्या 11 जाणांची नेमणूक महामंत्री करता. 6 विश्वविद्यालयांचे प्रतिनिधी आसतात आनी हेर विंगड विंगड वेवसायीक पंगडांनी वेंचिल्ले आसतात. विश्वविद्यालयांतल्यान येवपी प्रतिनिधींमदले 3 जाण आयरलँड राश्ट्रीय विश्वविद्यालयाचे तर 3 जाण डब्लिन विश्र्वविद्यालयाचे आसतात. अठरा वर्सां पुराय केल्ल्या दर एकल्याक मतदानाचो अधिकार आसता. फियाना फेल (Fianna Fail), फायन गेल (Fine Gael) आनी लेबर पार्टी अशे तीन पक्ष आसात. वर्कस पार्टी (पयलीचो सीन फीन) होय मुखेल राजकी पक्ष जावन आसा. तेभायर ल्हानसान अशे बरेच राजकी पक्ष आसात. आयरच्या 27 प्रांतांचें प्रशासन काउंटी काउन्सिल (County council) कडल्यान जाता.तेभायर हें प्रशासन बरेभशेन चलचेखातीर ‘ काउंटी बरो कॉर्पोरेशन ’ (County Borough Corporation). ‘ अर्बन डिस्ट्रीक्ट काउन्सिल ’ (Urban District Council) ह्यो संस्था आसात.ह्या संस्थांचेर केंद्र सरकाराचें नियंत्रण आसता. रस्ते, येरादारी, उदकापुरवण, भलायकी सारके विशय थळाव्या प्रशासनाच्या अधिकारांत आसतात. केंद्रीय प्रशासनाचें अनुदान घेवन आनी थळावे कर लावन थळावें प्रशासन आपली अर्थीक मांडावळ थारायता. आयरीश कायदो ‘ इंग्लिश कॉमन लॉ ’ (English Common Law) चेर आदारला. न्यायालयां तीन पांवड्याचेर आसातः सकयलीं, मदलीं आनी सर्वोच्च. सर्वोच्च न्यायालयांत दिल्लो निवाडो निमाणो आसता. आयरीश पोलीस (Guardians of Peace), देशांत कायदो आनी सुवेवस्था, सांबाळपाचें काम करता. पोलीस खात्याचेर कायदोमंत्रालयाचें नियंत्रण आसता. हांगा दोन तरांचें लश्कर आसा. थीर आनी राखीव. लश्कराविशींचे सगळे निर्णय घेवपाचो अधिकार राश्ट्रपतीकडेन आसा. 1958 सावन आयरलँडचें लश्कर संयुक्त राश्ट्र परिशदेच्या (U.N.O.) शांतीदळाचो एक भाग जावन आसा. लॅबनान, न्यू गिनी (आतां अस्तंत आयरियन), भारत, पाकिस्तान, सायप्रस, इराण, इराक ह्या देशांनी आयरीश लश्कराचे अधिकारी संयुक्त राश्ट्रांखातीर काम करतात. === अर्थीक परिस्थितीः === अर्थीक परिस्थिती शेतकी पिकावळीचेर आदारित आसा. आयरीश शेतकी वेवसाय स्थूल राश्ट्रीय उत्पादनांत (GNP)11% ची भर घालता, वट्ट कामगार संख्येंतल्या 14% कामगारांक काम दिता आनी वट्ट निर्यांतींत ताचो वांटो 25% आसा.1983 वर्सा 1,80,000 लोक शेतकी वेवसायांत काम करताले. वट्ट उत्पादनांतलें 84% उत्पादन पशुधनाचेर आदारिल्ल्या शेतवेवसायांतल्यान येता. हातूंत गोरवां 35%, दूद आनी तेपसून तयार जाल्लीं उत्पादनां 35%, दुकर 5%, कोंबयो आनी तांतयां 4%, मेंढरां आनी लोकर 3%, घोडे 1%, तण आनी हेर पिकां 8%, बार्ली 7% आनी साकरेचे बीट 2%. मुखेल पिकांभितर राय, ओट, गंव,बटाट हांचोय आस्पाव आसा. पशुसंवर्धन आनी दूद-मांस हांचो वेपार बऱ्या प्रमाणांत चलता. शिशें आनी जस्त खनिजांची सांठवण हांगा हेर युरोपीय देशांपरस चड आसा. तेभायर तांबे,जिप्सम, पीट, गॅस, संगमरवर, स्लेट आनी घरां बांदपाचे फातर हांच्योय बऱ्योच खणी आसात. 1983 वर्सा इंधनाखातीर आयरलँडत 49.0% तेल, 12.5% कोळसो, 16% पीट (peat), 2.5%उदक आनी 20% सैमीक वायू हांचो उपेग जालो. सैमीक तेल काडपाचो एकूच प्रकल्प आयरलँडत आसा, जो दिसाक 56,000 बल्लां तेलाचें उत्पादन करता. आयरलँडच्या दर्यांत नुस्त्याची पिकावळ बरीच जाता. हांगा बांगडे, कॉड, ईल, लॉबस्टर,सुंगटां, कालवां, हेरिंग, हॅडॉक ह्या सारकें नुस्तें भरपूर प्रमाणांत सांपडटा. सी फिशरीज बोर्ड (Sea Fisheries जआद-मत्स्योद्योग मंडळ) ही सरकारान नेमिल्ली संस्था सर्यांतल्या पिकावळीचे उदरगतीखातीर वावुरता. उदकांतली पिकावळ राश्ट्रीय उत्पादनांत मोलाचो वांटो दिता. 1983 वर्सा 45.4 दशलक्ष आयरीश पौडांचें उत्पादन जालां. नुस्तें आनी नुस्त्यापसून तयार जाल्ल्या उत्पादनांतल्यान आयरलँडक 84.1 दशलक्ष आयरीश पौडांचो ह्या वर्सा फायदो जालो. सुमार 3,400 पुराय वेळ आनी 5,100 अर्दो वेळ काम करपी नुस्तेकार ह्या उद्येगांत आसात. पर्यटन हो हांगाचो एक पोरनो इद्येग. शेतवेवसाय आनी हेर उद्येगधंद्यांफाटल्यान मोटें उत्पन्न दिवपी हो तिसरो उद्येग. ह्या धंद्याक लागून आयरलँडक वर्साक सुमार 900 दशलक्ष आयरीश पौडांचें उत्पन्न मेळटा. पर्यटकांचें मुखेल आकर्शण म्हळ्यार हांगाच्या सैमाची सोबीतकाय, लोक आनी लोकांचे जीणेची तरा. तेभायर पोरन्यो इगर्जी आनी किल्ले हेय पर्यटकांक हांगा आकर्शित करतात. आयरलँडत बरींच पोरनी वस्तुसंग्रहालयां, आर्ट गॅलरीज आनी थिएटरां आसात. ह्या गजालींचीय पर्यटन धंदो वाडोवंक मदत जाता. वर्साक सुमार 2.3 दशलक्ष पर्यटक आयरलँडक भेट दितात. हातूंतले सुमार 50% ब्रिटीश, 14% अमेरिकन आनी कॅनेडियन, 13% युरोपीय आनी उरिल्ले सुमार 23% हेर देशांतल्यान येतात. आयरीश पर्यटन मंडळ ही सरकारी संस्था पर्यटन उद्येगाच्या मळार वावुरता. निर्मणी उद्येग आयरलँडचो मुखेल घटक जाला. हातूंत काम करतल्यांची संख्या वट्ट काम करतल्या लोकसंख्येच्या 29.4% आसा. अन्नोद्येग, तंबाखू आनी पेयां, वस्त्रनिर्मणी,पायतणांउद्येग, लांकूडउद्येग ह्या सारके उद्येगधंदे मुखेल आसात. भोवराश्ट्रीय कंपन्यांनी हांगा बऱ्याच प्रमाणांत आपलें भांडवल घालां. चडशा कारखान्यांनी ब्रिटन, अस्तंत जर्मनी, जपान हांचें भांडवल आसा. आयातनिर्यातीचो वेपार ब्रिटन, अमेरिका, अस्तंत जर्मनी, कॅनडा, बॅल्जियम, जपान ह्या देशांकडेन जाता. कोळसो, धान्य, यंत्रां, लोखण, मोटार गाडयो, तेल, डांबर, कपडो सारक्या गजालींची आयात आनी लोणी, तांतयां, सोरो, घोडे आनी र जनावरांची निर्यात जाता. === येरादारी आनी संचारणः=== आयरलँडत हेर युरोपीय देशांपरस लोकसंख्येची घनताय उणी आसली तरी रस्त्यांचें प्रमाण चड आसा. 1983 वर्सामेरेन सगळे धरून 92,000 किमी. लांबायेचे रस्ते आशिल्ले. देशांतली येरादारी चडशी रस्त्यांवेल्यान जाता (96%). 1960 ते 1980 ह्या वर्सांभितर रस्त्यावेल्यान येरादारी करपी वाहनांची संख्या तीन पटींनी वाडली. बस येरादारीचें नियंत्रण आयरीश परिवहन वेवस्था (Irish Transport System) ही सरकारमान्य संस्था करता. हे संस्थेकडेन सुमार 900 बसी आशिल्ल्याची नोंद जाल्या. हे भायर 1,200 खासगी बसी हांगा आसात. रस्त्यावेल्या येरादारीचें नियंत्रण करपी संस्था रेल्वेमार्गाचेरूय नियंत्रण दवरता. 1983 वर्सामेरेन हांगा 3,000 किमी. लांबायेचे रेल्वे मार्ग आसले. चडश्यो रेल्वे डिझलाचेर चलतात. दर दिसा सुमार 50,000 ते 80,000 लोक रेल्वेमार्गांवेल्यान प्रवास करतात. उदकांतली येरादारी आंतरराश्ट्रीय उद्येग वाडोवंक पालव दिता. देशाभितर जावपी उदकांतली येरादारी उणी आसा. डब्लिन हें हांगाचें सगळ्यांत व्हड बंदर. ह्या बंदरांतल्यान दर वर्सा 58 लक्ष टन मालाची हाड-व्हर जाता. तेभायर कॉर्क, वॉटरफर्ड, लिमरीक ह्या बंदरांतल्यानय बोटांची येरादारी चलता. शॅनन न्हंय, ग्रँड आनी रॉयल कालवे हे देशांतल्या येरादारीचे मुखेल मार्ग. आयरलँडची विमान येरादारी तीन मुखेल आंतरराश्ट्रीय विमानतळांवेल्यान जाता. हे विमानतळ म्हळ्यार डब्लिन, शॅनन आनी कॉर्क. वर्साक सुमार 4 दशलक्ष लोक विमानांतल्यान येरादारी करतात. डब्लिनसावन सुमार 2.5 दशलक्ष लोक वर्साक प्रवास करतात. ‘ एअर लिंगस ’ (Aer Lingus) ही हवाई मार्गाचेर नियंत्रण दवरपी मुखेल संस्था. हे संस्थेकडेन 23 विमानां आशिल्ल्याची नोंद आसा. 11 देशांतल्या 29 शारांनी हे संस्थेकडल्यान येरादारीचे वेव्हार जातात. दूरसंचारण (Telecommunication) ची उदरगत आयरलँडत 1980 वर्सा जाली. देशांतल्या सगळ्या वाठारांनी दूरध्वनी आसा. आयरलँडत राश्ट्रीय थराचेर सकाळचीं उजवाडाक येवपी स खबरापत्रां आसात, सांजेचीं उजवाडाक येवपी 4 आसात. तेभायर सुमार 80 वयर थळावीं दिसाळीं आसात. ‘ रेडिओ टेलेफिस आयरीन ’ (Radio Telefis Eireann) ही राश्ट्रीय प्रसारण संस्था. रेडिओ आनी दूरचित्रवाणी सेवेचेर हे संस्थेचें नियंत्रण आसता. === लोक आनी समाजजीणः === आयरलँडची वट्ट लोकसंख्या 1986 वर्सा 35,47,000 आशिल्ली. हातूंतले चडशे लोक कॅल्टीक आनी कॅल्टीक-मॉर्मन अशा मिश्र वंशाचे आसात. 95% लोक रोमन कॅथालिक धर्माचे आसात. धर्मस्वतंत्रतायेक मान्यताय आशिल्ल्याकारणान हेर धर्मांचेय लोक हांगा आसात. आयरीश कुटुंबांत सुमार 6-7 मनशां आसतात. लग्न करपाची पिराय सादारणपणान 30 वर्सांच्या वयर, गांवगिऱ्या वाठारांनी रावपी लोकांचीं घरां तणाच्या नाजाल्यार पानांच्या पाख्यांचीं आसतात. सद्या नवीं येवपी घरां फातरांचीं आनी नळ्यांचीं आसात. आयरीश कुटुंबांत सुमार 6-7 मनशां आसतात. लग्न करपाची पिराय सादारणपणान 30 वर्सांच्या वयर. गांवगिऱ्या वाठारांनी रावपी लोकांचीं घरां तणाच्या नाजाल्यार पानांच्या पाख्यांचीं आसतात. सद्या नवीं येवपी घरां फातरांचीं आनी नळ्यांचीं आसात. बटाट, कांदे, मांसाचो सूप, ओटच्या पीठाचो सांजो, कोबी ह्या सारक्या गजालींच्यो जेवणखाणांत चड आस्पाव आसता. आयरीश व्हिस्की आनी स्टाउट बीयर हांगा बरीच लोकप्रिय आसा. आयरीश लोकांक खेळाची आनी घोडेस्वारीची बरीच आवड आसा. दर वर्सा कितल्योश्योच घोड्यांसर्ती जातात. तेभायर सॉकर, बॉक्सिंग, हर्ली (हॉकीभशेन एक खेळ), गेलिक फुटबॉल ह्या सारके खेळ बरेच लोकप्रिय आसात. रोमन कॅथलिकांचे सगळे सण आनी उत्सव आयरलँडत मनयतात. ‘ आन टोस्टाल ’ नांवाचो उत्सव ईस्टरासावन तीन सप्तकां चलता. हातूंत नाटकां, गायन, मिरवणुकी सारक्यो कार्यावळी जातात. नाटकांचीय हांगाच्या लोकांक बरीच आवड आसा.आधुनिकीकरणाक लागून लोककलांचो इल्लो इल्लो नाश जायत चल्ला. गांवगिऱ्या वाठारांनी प्रचलित आशिल्ल्यो अंधश्रध्दा, रुढी काबार जायत चल्ल्यात. पांचव्या शेकडयासावन ख्रिस्ती धर्मप्रसारकांच्या कामाक लागून हांगा धर्मीक कला आनी वास्तुशिल्पाक म्हत्व आयलें. शिल्पकारांनी फातरांचेर कोरांतिल्ले खुरीस आनी धर्मीक शिल्पां, पूजेचें सामान, विंगड विंगड अलंकार ह्या सारक्यो पोरन्यो कलाकृती आजूय अज्रंवर आसात. एकुणिसाव्या शेंकड्यांतल्या आयरीश स्वतंत्रताय चळवळीचो वांटो म्हूण आयरीश कलेच्या उदरगतीखातीर बरेच यत्न जाले. ‘ आयरीश हायबर्निया अकादेमी ’ हे संस्थेच्या फाटबळाक लागून जॉन किटींग, मॉरीस, माक्गोनिल, एस्टेल सोलोमन सारक्या चित्रकारांनी युरोपांत नांव मेळयलें. आयरीश लोकसंगीताक आनी नाटकांक बरीच पोरनी परंपरा आसा. सरकारी यत्नान तांचें पुनरुत्थान करपाचें काम चालू आसा. विणप, शिंवप हातूंत आयरीश दादले-बायलो बऱ्योच,फुडें पावल्यात. कलाकुसरीभितर लांकडाचेर आनी धातूचेर तशीच फातराचेर केल्ली कलाकुसर बरीच लोकप्रिय आनी सोबीत आसा. === शिक्षणः === आयरीश संविधानांप्रमाण शिक्षण हो दर एकल्याचो मुळावो हक्क थारायला. 6 ते 15 वर्सां पिरायेच्या भुरग्यांनी शाळेंत नांव घालप सक्तीचें आसा. 1984 त शिक्षणाचेर 970 दशलक्ष पौड खर्च करपाची सरकारी येवजण आसली. मुळाव्या शाळांनी सुमार 6,00,000 भुरगीं शिकतात. चडशा शारांनी आनी गांवांनी वेवसाय-धंद्याचें शिक्षण दिवपी संस्था आसात. तातूंत शेतकी वेपार आनी तंत्रीक शिक्षण दितात. डब्लिन विश्वविद्यालय (थापणूक 1591) आनी आयरलँड राश्ट्रीय विश्वविद्यालय (National University of Ireland , थापणूक 1908) हीं हांगाचीं दोन विश्वविद्यालयां. मेनूथ हांगा धर्मशास्त्राचें शिक्षण दिवपी नामनेचें विश्वविद्यालय आसा. शिक्षण मुळाव्या, माध्यमिक आनी उंचेल्या अशें तीन पांवड्यांचेर चलता. तंत्रीक शिक्षणाक हालीं आयरलँडत चड म्हत्व येवंक लागलां. शाळांनी गेलिक (Gaelic) आनी इंग्लीश ह्या दोनूय भाशांनी शिक्षण दितात. === भाशा आनी साहित्यः === पूर्विल्ल्या काळांत ऑगेम (Ogam – सद्याक Ogham अशें बरयतात) नांवाची लिपी प्रचलित आशिल्ली, पूण खुणांची लिपी आसल्याकारणान ती साहित्याक लिपिबध्द करूंक पावलीना. तेन्नाचें साहित्य संतकथा, शौर्यगाथा अशा तरांचे आसताले. हें साहित्य तेन्नाचें साहित्य संतकथा, शौर्यगाथा अशा तरांचे आसताले. हें साहित्य चडशें पद्यांत आसतालें. गद्यांत आशिल्लें साहित्यय पाठांतरांतल्यान तिगोवन दवरताले. धर्मीक कवनां त्या काळांत बरींच लोकप्रिय जालीं. सेंट पॅट्रीकाचें कवन आनी उल्ट्रान हाचें सेंट ब्रिजीटाचेर रचिल्लें गीत खूब लोकप्रिय आसा. पांचव्या शेंकड्यांत सेंट पॅट्रीकाच्या यत्नांनी हांगा रोमी लिपी पावली. ह्या उपरांतचीं दोनचार शेंकड्यातलीं गीतां, लोककथा, संतकथा सारके प्रकार गेलिक भाशेंतल्यान आशिल्ले. ह्या काळाक गेलिक साहित्याचें भांगरायुग म्हणटात. व्हायकिंगाच्या घुरयांक लागून हातूंतले बरेंच लेखी साहित्य नश्ट जालें. उपरांत ब्रिटिशांच्या शेकातळा आयरीश साहित्य आनी लोक चेंपून आशिल्ल्याकारणान साहित्याची निर्मणी सोंपपाची भिरांत तयार जाली. अठराव्या-एकुणिसाव्या शेंकड्यांतल्या राश्ट्रीय चळवळींच्या काळांत ‘ गेलिक लीग ’ (Gaelic League) सारक्या संस्थांनी आयरीश भाशेचे उदरगतीखातीर बरेच यत्न केले. ह्या काळांत विल्यम येटस्, जॉर्ज रसेल (ल्यूईस) सारक्या लेखकांनी इंग्लीश भाशेंतल्यान आयरीश जीण आनी संस्कृतायेचें चित्र रंगयलें. हाचो परिणाम जावन आयरलँडत बरेंच समाजप्रबोधन जालें. लेडी ग्रॅगरी, शॉन ओकेसी, जॉन मिलींग्टन सिंज हांणी नाटकां बरोवपांत नामना मेळयली. जॉमनाथन स्विफ्ट, ऑलिव्हर गोल्डस्मिथ, टॉमस मूर, जेम्स जॉयस, पॅट्रीक कॉलम, जेम्स स्टीफन, ऑस्कर वाइल्ड, बर्नार्ड शॉ ह्या आयरीश साहित्यिकांनी देशाची कीर्त वाडयली. === म्हत्वाचीं थळाः === डब्लिन ही राजधानी, बेलफास्ट, लिमरीक, लंडनडेरी, वॉटरफर्ड हीं कांय मुखेल शारां. तेभायर पर्यटनाक लागून किलार्नी आनी ग्लॅनगारिक हीं ठिकाणां बरींच लोकप्रिय आसात. ==संदर्भ== <references/> [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:इतिहास / History]] ajm9jx3nnpj2y3xv3eljk8k5mrk9ra1 0 940 217235 216683 2026-09-11T18:31:52Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[आल्जेरिया]] पानाक [[अल्जीरिया]] हालयला 216683 wikitext text/x-wiki {{lipi|.|Algeria}} {{double image|right|Flag of Algeria.svg|180|National Emblem of Algeria (bronze effect).svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Algeria CIA map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] आकाराचे नदरेन आफ्रिका खंडांतलें दुसरें व्हडलें राश्ट्र. क्षेत्रफळ 23,81,743 चौ. किमी. अक्षवृत्तीय विस्तार 19° ते 37° उत्तर, रेखावृत्तीय विस्तार 8° 30’ ते 12° 20’अस्तंत. देशाचे उत्तर दिकेक सुमार 1,046 किमी. लांबायेची भूंयमध्यसागराची (mediteranean) दर्यादेग. उदेंतेक ट्यूनीशिया आनी लिबिया, अस्तंतेक मोरोक्को आनी दक्षिणेकडेन नायजर, माली, मॉरिटेनिया आनी स्पॅनिश सहारा हे देश. ===भूंयवर्णनः === आल्जेरियाचे भूंयेचे नदरेंतल्यान दोन वांटे जातात. उत्तरेवटेन अॅटलास दोंगराचो आनी दक्षिणेवटेन सहारा वाळवंटाचो. अॅटलास दोंगर दर्यादेगेर समांतर आसा. सहारा वाळवंटांत अहॅग्गर आनी टुरॉक वाठारांनी कितलेशेच निद्रीस्त ज्वालामुखी आसात. चेलिफ न्हंय सोडल्यार हांगा वर्सभर व्हांवपी दुसऱ्यो न्हंयो नात. फकत पावसाच्या दिसांनी व्हांवपी कांय न्हंयो आसात. हातूंत सौमान, रुहमेल, मेबहॉ, हाब्रा आनी ताफ्ना ह्यो म्हत्वाच्यो. === हवामानः === हांगाच्या दर्यादेग आशिल्ल्या उत्तर वाठारांत गिमांत तापमान 26.7° से. आनी शिंयाच्या दिसांनी 10°-12° से. इतलें आसता. देशाच्या मदल्या वाठारांत गिमांत 26° से. ते 28°से. मेरेन वाडटा, जाल्यार शिंयाच्या तेंपार 4°- 6° से. इतलेमेरन देंवता. उदेंत-अस्तंत दिकांनी पातळिल्ल्या अॅटलास दोंगराक लागून उत्तर वाठारांतलें हवामान हेर हवामानापरस मात्शें वेगळें आसा. अॅटलासाच्या दक्षिणेकडलो वाठार म्हळ्यार एकदम विचीत्र हवामानाचो. थंय दिसाचें तापमान चडांत चड 57.7° से. इतलें आसलें तरी रेंवाट वाठारांचें तापमान 76.6° से. मेरेन वाडटा.राती त्या मानान थंड आसतात. हवेंतले थंडसाणीकलागून गिमाच्या दिसांनी रातचो दंव पडटा. भूंयमध्यसागरावेल्या वाऱ्यांक लागून शिंयाच्या दिसांनी पावस पडटा. दर्यादेगेर पावस चड पडटा आनी दक्षिणेंवटेंतल्यान कमी जायत वता. दर्यावेळेवेल्या आल्जिअर्स आनी बोन ह्या शारांभितर 76.2 सेंमी. परस चड आनी दक्षिणेवटेन 17.8 सेंमी पावसाची नोंद जाल्या. सहारा वाळवंटांत पावस चुकून पडटा. केन्नाय पडपी पावसाक लागून बरीच माती व्हांवन गेल्ल्यान एक नवोच प्रस्न हांगा उप्रासला. पावसाळ्यापयलीं धुल्ल्याच्या ‘ सिरोको ’ ह्या गरम वाऱ्यांक लागून वाळवंटांतली आनी हेर वाठारांतलीय गरमी वाडटा. === वनस्पत आनी मोनजातः === हांगाची सैमीक वनस्पत आफ्रिका खंडांतले हेर वनस्पतीपरस वेगळी आनी युरोपांतले वनस्पतीक लागींची आसा. वनस्पत चडशी कमी उदकाचेर वाडपी आसा. बूचाचीं झाडां आनी पाचवेचार ओक सारके रूख विंगड विंगड उंचायेचेर आनी पावसाच्या वाठारांनी मेळटात. तेभायर ऑलिव्ह, अलेप्पो, पायन, सेडर, आरगन, थूया, ज्यूनिपर ह्या सारके रुख आनी उंचल्या वाठारांनी अल्फाल्फा तण आसा. तळ्यांच्या वाठारांनीय बरीच वनस्पत वाडटा. वाळवंटानी कसलीच वनस्पत नासली तरी खाजराचीं झाडां जातात. हांगाचे हत्ती, वाग, आनी शिंव काबार जायत गेल्यात. वास्वेलां, कोलसुणीं, सोशे, कोले, माकड, धुकर, हरणां, तरस हीं जनावरां; स्नायप, प्लोव्हर, बकीं, गरुड, गिदां ह्या सारके पक्षी आनी युरोपीय जातीचें नुस्तें हांगा मेळटा. मोनजात तरेकवार आसली तरी चड ना. === इतिहासः === आल्जेरियाचो इतिहास म्हळ्यार एकाफाटल्यान एक अश्या कार्थेजियन, रोमन, बायझंटायन, व्हँडॉल, अरब, तूर्क आनी फ्रेंचानी केल्ल्या आक्रमणांचो इतिहास. इ.स. पयलीं बाराव्या शेंकड्यांतल्या फिनीशियन सत्तेसावन हो इतिहास सुरू जाता. इ. स. पयलीं आठव्या शेंकड्यांत कार्थेजची सत्ता आयली जाकालागून प्यूनिक भाशा आनी संस्कृतायेचो परिणाम आल्जेरियन जिविताचेर जालो. इ. स. प. 146 वर्सा रोमची सत्ता चालू जाली. तांणी रोमनांचें मनीसबळ वाडोवन आदिवासींकडेन लग्नां केलीं आनी हे भूंयेर ते रिगले. सुमार 400 वर्सांच्या रोमन काळांत व्हड व्हड शारां, बरे रस्ते, शेतवड हांची हांगा उदरगत जाली. पूण पुराय आल्जेरियाचेर तांची सत्ता नाशिल्ली. दुसऱ्या शेंकड्याउपरांत व्हँडॉल आनी ताच्याफाटल्यान बरोच उणो काळ थिरावल्ल्या बायझंटायन राजवटी उपरांत सातव्या शेंकड्यांत अरबांचें आक्रमण जालें. तांच्या हिलाल आनी सालीम जातींनीं शक्त आनी हिंसेच्या नेटार इस्लाम धर्म आनी अरबी भाशेचो हांगा प्रसार केलो. अरबांच्या अल्मोराविद आनी आल्मोहद हांची राजवट म्हत्वाची आशिल्ली, पूण फुडें आपल्याभितरल्या झगड्यांक लागून हे राजवटीची शक्त सोंपली. सोळाव्या शेंकड्यांत स्पेन, पोर्तुगाल आनी तुर्कस्शान हांच्याभितर राज्यां वाडोवपाची सर्त लागली. 1509 आनी 1510 वर्सासावन ओरान आनी आल्जिअर्स स्पेन आनी पोर्तुगेजांच्या शेकातळा गेल्या उपरांत आल्जेरियनांनी तुर्कस्थानचो पालव घेतलो. आल्जेरिया तुर्कस्थानचे सत्तेखाला पावलें. तांकां तुर्कस्थानाक कर भरचे पडूं लागले; ताकालागून तुर्कस्थानच्या सुलतानान हांगाच्या उपरांत आल्जेरियनांनी तुर्कस्थानचो पालव घेतलो. आल्जेरिया तुर्कस्थानचे सत्तेखाला पावलें. तांकां तुर्कस्थानाक कर भरचे पडूं लागले; ताकालागून तुर्कस्थानच्या सुलतानान हांगाच्या मुखेल्यांक ‘ बेलीरबे ’ ही मानाची पदवी दिली. ह्याच काळार पेनान जुंवो उरिल्ले भूंयेक जोडलो आनी आयचें आल्जिअर्स बंदर तयार जालें. 1830 मेरेन हें बंदर मुसलमानांचे शक्तिचें ठिकाण आशिल्लें. ह्या काळांत तुर्कस्थानाकडल्यान स्वतंत्र जावपाचे लोकांनी यत्न केले. हांगा आशिल्ले तुर्कस्थानचे सैनिक खरे शासक जाले आनी तांणी ह्या देशाक दर्यांत चोरयो मारयो करपी ‘ बर्बर ’ ह्या चांच्यांचें केंद्र केलें. [[ब्रिटीश]], स्पॅनिश, फ्रेंच आनी हेर देशांच्या व्हड्यांचेर घुरयो घालून तांणी लूट मेळयली. ह्या त्रासांनी वाजेवन ब्रिटीश आनी स्पेन हांणी आल्जेरियाचेर घुरी घाली. पूण ती सफळ जाली ना. फ्रांसान 1830 वर्सा 37 हजारांचे सैन्य हाडून आल्जेरियाक 21 दिसांभितर हारायले. अहमदबे आनी अबूल कादिर हांच्या फुडारपणाखाल बरोच तेंप लडाय जाल्या उपरांत 1948 वर्सा तांणी आल्जेरियाचेर पुरायपणान जैत मेळयलें. 1850 ते 71 मेरेन कबायली लोकांनी आनी 1881 ते 1901 मेरेन ओरान वाठारांतल्या लोकांनी फ्रेंचाकडेन झूंज मांडलें. पूण ते फ्रेंचांमुखार तिगले नात. ह्या काळांत आल्जेरियाची उदरगत करपापासत बरेच यत्न जाले. पयल्या म्हाझुजाच्या काळांत स्वतंत्रतायेची कल्पना जल्माक आयली आनी 1920 त अमीर खालदा हाणें स्वतंत्रतायेची घोशणा दिली. आल्जेरियन राश्ट्रवादाक मेस्साली हाज हाची कामगार संघटना, फेरहत अब्बास आनी फ्रेंच उदारमतवाद्यांफाटली लोकशक्त आनी उलेमांची संघटना हांचो पालव मेळ्ळो. 1925 वर्सा मेस्साली हाज हाच्या फुडारपणाखाल राजकी पक्षाची थापणूक जाली. ह्या पक्षान विंगड विंगड नांवाच्यो विद्यार्थी आनी कामगार संघटना बांदल्यो. 1936 वर्सा फेरहत अब्बास हाणें दुसऱ्या पक्षाची थापणूक केली. दुसऱ्या म्हाझुजाच्या काळांत ब्रिटन आनी अमेरिकन सैनिकांचे हांगा तळ आशिल्ले. द गॉल हाणें आल्जिअर्स ही फ्रांसाची निर्वासीत राजधानी म्हूण घोशणा केली. म्हाझुजाउपरांत लोकांनी परत स्वतंत्रतायेची मागणी केली. 1945 वर्सा जाल्ल्या उठावाचो पराभव जालो. 1946 त दोनय राजकी पक्षांची एकी जावन तांणी राश्ट्रीय सभेखातीर जाल्ले वेचणूकेंत 15 तले 5 जागे जिखले. 1947 वर्सा फ्रेंचांक आनी मुसलमानांक कायद्यान समान अधिकार मेळिल्ले तरी स्वतंत्रतायेखातीर झूज चालू आशिल्लें. 1950 त पोलिसांचे मदतीन पक्षांक चिड्डून उडयले. 1947 वर्सा बेनबेलाच्या फुडारपणाखाला फ्रेंचांआड सशस्त्र उठाव करपाखातीर संघटना उबारली पूण 1950 वर्सा तिकाय चिड्डून उडयली. ह्या काळांत बरेच फुडारी कायरो हांगा गेले आनी तांणी प्रतिसरकाराची घोशणा केली. देशांत तरणाट्यांनी राश्ट्रीय मुक्ती आघाडी पक्ष बांदलो. मेस्साली हाज सोडून सगळे जाण ह्या पक्षांत आयले. राश्ट्रीय मुक्ती आघाडीन गनिमी झूज मांडलें. 1954 वर्सा आल्जेरियांत उठाव जालो पूण तो चिड्डून उडयलो. 1957 त आल्जेरियाच्या पांच फुडाऱ्यांक भितर उडयले ताकालागून परत उठाव जाले. 1958 वर्सा कायरो हांगा आल्जेरियन सरकाराची थापणूक जाली. 1961 त स्वयंनिर्णयाचे गजालीचेर जनमत कौल जालो आनी स्वतंत्रतायेचे वटेन लेकांनी मतां दिलीं.तरीपूण फ्रेंच गुप्त संघटनांकडल्यान घातपाती घडणूको चालू आशिल्ल्यो. हे स्वातंत्र्यलडायेंत एका कुटुंबातल्या एकातरी मनशाक एकतर मरण आयलें वा कादयेंत पडून अत्याचारांक तोंड दिवचें पडलें. निमाणें फ्रेंच सरकार आनी राश्ट्रीय फुडारी हांचेमजगतीं 1962 च्या जुलय म्हयन्यांत कबलात जावन आल्जेरिया स्वतंत्र जालो. सप्टेंबर 1962 त राश्ट्रीय सभेन फेरहत अब्बास हाका अध्यक्ष आनी बेनबेला हाका प्रधानमंत्री केलो. 19 जून 1965 दिसा लश्करी क्रांती जावन बेनबेलाचे सरकार सकयल पडलें आनी क्रांतीकारी मंडळान पयलींचो उपराश्ट्राध्यक्ष आनी राखणेमंत्री बोमोदीनी हाका प्रधानमंत्री केलो, उपरांत तो अध्यक्ष जालो. 1976 त संविधान तयार जालें तें फुडें 1977 आनी 1979 वर्सा बदलून सारकें केलें. 1979 त चादली बेंजेदिद सत्तेर आयलो. === राज्यवेवस्थाः === राश्ट्रीय विधीमंडळ केंद्रांतल्यान देशाचो कारभार चलयता. हातूंत वेंचून येवपी 261 प्रतिनिधी पांच वर्सांखातीर आसतात.विधीमंडळाची पयली वेंचणूक 1977 वर्सा जाली. दर वर्सा विधीमंडळ दोन फावट मेळटा. विधीमंडळाच्या बसकांक बिलां आनी हेर प्रशासनाविशींच्या गजालींचेर चर्चा जाता. राश्ट्रीय आघाडी हो हांगाचो एकूच कायदेशीर पक्ष.तेभायर आठ बेकायदेशीर पक्ष आसात. राश्ट्रीय मुक्ती आघाडीचो सरचिटणीस तोच हांगाचो राश्ट्रपती जाता. राज्यकारभाराचे बरे वेवस्थेखातीर देशाचे 31 वांटे केल्यात; हांकां ‘ विलायेत ’ अशें म्हणटात. हांचेर प्रशासन चलयतल्या राज्यपालांची निवड राश्ट्रपती करता. तेभायर 160 पोटविभाग आनी 691 कम्यून्स आसात. पोटविभागाचे प्रशासन उपराज्यपाल करता. कम्यून खातीर दर चार वर्सांनी वेंचणूको जातात. ===अर्थीक स्थितीः === आल्जेरियांत शेतकी पिकावळ आनी पशुपालन हांकां म्हत्व आसा. हो सगळ्यांत चड लोकांक काम दिवपी वेवसाय. शेतवेवसाय आनी पशुपालन उत्तर वाठारांत चड जाता. दर्या लागची सकयल आशिल्ली जमीन पिकावळीक बरी पडटा. न्हंयो नाशिल्ल्याकारणान उदकाक लागून शेत पिकावळीचेर बंधनां पडटात. मुखेल पिकां गंव, बार्ली हीं आसात. ते भायर ओट, मको, बटाट, तंबाखू, भाजी आनी ऑलिव्ह तेल हांचेय बरेंच उत्पन्न जाता. वाळवंटांत जावपी खाजराचें उत्पन्न म्हत्वाचें आसा. आल्जेरिया खनिजसंपन्न आसा. टेल आनी टिंडूफ वाठारांनी फॉस्फरस नाशिल्लें लोखण, तेबेस हांगा फॉस्फेट आनी एजदेले, हासी, मसावद, इलांगासी, एनजेफ्त आनी मसीला ह्या जाग्यांचेर तेलाच्यो खणी आसात. सैमीक वायूचेंय प्रमाण बरेंच आसा. तेभायर, शिशें, जस्त, तांबें, पारा (Mercury), रुपें, अँटिमनी, संगमरवर सारकीं खनिजां आसात. होगर ह्या वाठारांत हालींच युरेनियमचो सोद लागला. उदकांतली पिकावळ फकत उत्तर वाठारांत भूंयमध्यसागरांतल्यान मेळटा. पर्यटन उद्येगाक ह्या देशांत चडशे म्हत्व ना. तरीपूण 1977 वर्सा आल्जेरियाक 241,700 पर्यटकानी भेट दिल्ली. चडशे पर्यटक फ्रांस, अमेरिका, ब्रिटन, स्पेन, अस्तंत जर्मनी ह्या देशांतल्यान येतात. अर्थीक स्थिती आयात-निर्यात वेवस्थेचेर आदारित आसा. हांगा मेळपी सैमीक मालाची निर्यात आनी तयार मालाची आयात जाता. चडसो वेपार फ्रांसाकडेन जाता. हेर युरोपीय देशांकडेन आनी अमेरिकेकडेनय वेपाराक लागून आल्जेरियाचे संबंध आसात. दिनार हें हांगाचें अधिकृत चलन. === येरादारी आनी संचारणः === आल्जेरियांत 4,074 किमी. लांबायेचे रेल्वेमार्ग आसात. तांतले 319 किमी. वीजेचेर चलतात. अस्तंतेक मोरोक्को आनी उदेंतेक ट्यूनीशिया हे दोनूय देश आल्जेरियाकडेन रेल्वे मार्गान जोडिल्ले आसात. आल्जिअर्स, अन्नाबा, ओरान हीं मुखेल बंदरां. तेभायर बेजाया, आर्झू, जिजेली ह्या सारकीं बंदरां म्हत्वाचीं आसात. ह्या बंदरांतल्यान आयात-निर्यात वेव्हार चलतात. रस्तयांची लांबाय 82,040 किमी. इतली आसा. तांतले 18,500 किमी. मुखेल रस्ते आसात आनी 19,000 किमी. च्या रस्त्यांवेल्यान उणी येरादारी जाता. बस वाहतुकीचें राश्ट्रीयकरण जालां. एअर आल्जेरी ही हांगाची विमान येरादारी सांबाळपी संस्था. ही देशाभितर आनी देशाभायले येरादारीची वेवस्था पळयता. आल्जिअर्स हांगा आशिल्लो दार एल बॅदा हो हांगाचो मुखेल आंतरराश्ट्रीय विमानतळ. ओरान, अन्नाबा, कॉन्स्टन्टीन हेंय बरे विमानतळ. तेभायर देशांत 150 वयर ल्हान सान विमानतळ आसात. टेलिफोन वेवस्था सादारण आसा. टेलिफोनसेवेंत आल्जेरियाची सुवात जगांत 62 वी आसा. रेडिओ आनी दूरदर्शन हांच्यावेल्यो कार्यावळी अरबी, फ्रेंच आनी काबिलीया भाशेंतल्यान जातात. मुखेल दिसाळीं 4 आसात. === लोक आनी समाजजीणः === 1986 वर्सा आल्जेरियाची लोकंसंख्या 2,25,66,000 आशिल्ली. तातूंतले शारांनी रावपी लोक 1,09,41,000. दादल्यांची संख्या 49.8% आसा. हांगाचे आदिवासी बर्बर आनी सेमेटिक वंशाचे आसात. अरब आनी अरबीकरण जाल्ले बर्बर हांची लोकसंख्या सगळ्यांत चड म्हळ्यार सुमार 80% आसा. इस्लाम हो हांगाचो अधिकृत धर्म. चडशे मुसलमान सुन्नी पंथाचे आसात. तेभायर युरोपीय आनी ज्यू हांचीय संख्या हांगा बरीच आसा. चडशे युरोपीय फ्रांसाचे आसात. इस्लाम धर्माचे लोक सगळे धर्मीक रितीरिवाज पाळटात. रमजान सारके उपाय चडशे लोक करतात. बऱ्याच वाठारांनी जादू सारके प्रकार आजूय चलतात. मुसलमानांमदीं एका परस चड बायलो करपाची प्रथा चडशी ना, चडकरून शारांनी तर ती सामकीच उणी आसा. चडशा शिल्पांचेर, घरांचेर आनी इतिहासीक वास्तूंचेर मूरीश आनी ऑटोमन वास्तूशिल्पाची भरसण आसा. राजवाडे, थडीं, किल्ले हातूंत बरे कलेचे नमुने सांपडटात. बूझीच्या हम्माडायटांचो राजवाडो ताचे खाशेले कलेक लागून नांवाजिल्लो आसा. पूर्विल्ल्या काळांतल्यो चिनी मातयेच्यो वस्तू अभ्यासाचे नदरेंतल्यान एक आकर्शण थारल्यात. हांचो संबंद ईजिप्तचे पोरने संस्कृतायेकडेन आसा अशें जाणकारांचें मत आसा. हांगाचे गालिचे सोबीत आसतात. संगीताच्या मळार नोवबा संगीत आनी नाच, काबिलाया गीतां लोकप्रिय आसात. हांगाच्या लोकसंगीताचो बऱ्याच युरोपीय संगीतकारांनी अभ्यास केला. === शिक्षणः === आल्जेरियाचें राश्ट्रीय साक्षरता प्रमाण 26% आसा. जगांत हे गजालींत आल्जेरियाचो क्रमांक 103 वो लागता. 6 ते 14 वर्सां पिरायेमेरेनचें आठ वर्सांचें शिक्षण फुकट आनी सक्तीचें आसा. मुळावें शिक्षण स वर्सांचें आसा. उपरांत चार वर्सां माध्यमिक. मुळाव्या शाळांनी नोंद जाल्ल्या भुरग्यांनी सरासरी 90% आसा. सप्टेंबर ते जुलय मेरेन शिक्षणीक वर्स आसता. मुळाव्या शाळांनी शिक्षण अरबी भाशेंतल्यान चलता. ताच्या उपरांतचें शिक्षण अरबी आनी फ्रेंच भाशेंतल्यान दितात. हे भायर वेवसाय आनी धंद्याचेंय प्रशिक्षण हांगा दितात. शेतकी आनी तंत्रीक शिक्षणाक चड म्हत्व आसा. शिक्षणाचो प्रसार करपाची जापसालदारकी घेवंक मंत्रीमंडळाचीं तीन खातीं आसात- मुळावें आनी माध्यमिक, उच्च आनी वैज्ञानिक, पारंपारिक आनी धर्मीक. सरकारी खातीं शिक्षणाच्या मळार बरेंच काम करतात. शिक्षणाचेर जावपी खर्चाचें प्रमाण बरें आसा. राश्ट्रीय उत्पन्नातलो शिक्षणाचेर खर्च करपांत आल्जेरियाचो जगांत 35 वो क्रमांक लागता. 1977 त मुळाव्या शाळांनी 28,97,500 भुरगीं शिकतालीं. दुसऱ्या पांवड्यावेल्या शाळांनी 7,45,838 विद्यार्थी आनी उंचल्या पांवड्यार 61,767 विद्यार्थी शिकताले. आल्जेरिया, ओरान, अन्नाबा आनी कॉन्स्टन्टीन विश्र्वविद्यालयां उंचल्या पांवड्यावेल्या शिक्षणाची वेवस्था करतात. हांगाचे बरेचशे विद्यार्थी शिक्षण घेवपापासत फ्रांस, अमेरिका, ब्रिटन,अस्तंत जर्मनी, बॅल्जियम, कॅनडा, बल्गेरिया, चेकोस्लोवाकिया ह्या देशांनी आसात. विज्ञान संशोधनाचेर आल्जेरिया बरोच खर्च करता. हातूंत आल्जेरियाचो क्रमांक जगांत 58 वो लागता. 1972 वर्सा 242 वैज्ञानिक हांगा संशोधन करताले. === भाशा आनी साहित्यः === अरबी ही हांगाच्या लोकांनी भास. हे भाशेच्यो बऱ्योच बोली आसात. खुबशे मुसलमान लोक फ्रेंच भाशाय वापरतात. फ्रेंच भाशेचो उपेग प्रशासनांत आनी शिकिल्ल्या अरबी ही हांगाच्या लोकांनी भास. हे भाशेच्यो बऱ्योच बोली आसात. खुबशे मुसलमान लोक फ्रेंच भाशाय वापरतात. फ्रेंच भाशेचो उपेग प्रशासनांत आनी शिकिल्ल्या लोकांमदीं जाता. ह्या देशांत जुल्झ रॉय सारको नाटककार आनी लेखक नांवाजिल्लो आसा. नामनेचो लेखक, विचारवंत आनी नोबेल इनाम मेळोवपी आल्बेअर काम्यू हो हांगाचोच.आल्जेरियाचो भूगोल आनी हानीबालाचेर नाटक बरोवपी अहमद तेवफिक मदानी आनी धर्मीक अरबी पंडीत अब्दूल हमीद वादिस हे म्हत्वाचे फुडारी. फ्रेंच भाशेचो वाडटो प्रभाव उणो करून अरबी भाशेंतल्यान साहित्यनिर्मणी करपाखातीर हांगाच्या साहित्यिकांकडल्यान यत्न चालू आसात. === म्हत्वाचीं थळां === आल्जिअर्स ही राजधानी आनी कॉन्स्टन्टीन हीं भायल्या लोकांक आकर्शित करपी मुखेल शारां. तेभायर देशांतलीं हेर शारांय उद्येगधंद्याक लागून नांवाजिल्लीं आसात. [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:अफ्रीकांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] iipys7b62x9psy32e61o8pvyglpdp5p 217239 217235 2026-09-11T18:33:58Z The Discoverer 40 217239 wikitext text/x-wiki {{lipi|.|Algeria}} {{double image|right|Flag of Algeria.svg|180|National Emblem of Algeria (bronze effect).svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Algeria CIA map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] आकाराचे नदरेन आफ्रिका खंडांतलें दुसरें व्हडलें राश्ट्र. क्षेत्रफळ 23,81,743 चौ. किमी. अक्षवृत्तीय विस्तार 19° ते 37° उत्तर, रेखावृत्तीय विस्तार 8° 30’ ते 12° 20’अस्तंत. देशाचे उत्तर दिकेक सुमार 1,046 किमी. लांबायेची भूंयमध्यसागराची (mediteranean) दर्यादेग. उदेंतेक ट्यूनीशिया आनी लिबिया, अस्तंतेक मोरोक्को आनी दक्षिणेकडेन नायजर, माली, मॉरिटेनिया आनी स्पॅनिश सहारा हे देश. ===भूंयवर्णनः === अल्जीरियाचे भूंयेचे नदरेंतल्यान दोन वांटे जातात. उत्तरेवटेन अॅटलास दोंगराचो आनी दक्षिणेवटेन सहारा वाळवंटाचो. अॅटलास दोंगर दर्यादेगेर समांतर आसा. सहारा वाळवंटांत अहॅग्गर आनी टुरॉक वाठारांनी कितलेशेच निद्रीस्त ज्वालामुखी आसात. चेलिफ न्हंय सोडल्यार हांगा वर्सभर व्हांवपी दुसऱ्यो न्हंयो नात. फकत पावसाच्या दिसांनी व्हांवपी कांय न्हंयो आसात. हातूंत सौमान, रुहमेल, मेबहॉ, हाब्रा आनी ताफ्ना ह्यो म्हत्वाच्यो. === हवामानः === हांगाच्या दर्यादेग आशिल्ल्या उत्तर वाठारांत गिमांत तापमान 26.7° से. आनी शिंयाच्या दिसांनी 10°-12° से. इतलें आसता. देशाच्या मदल्या वाठारांत गिमांत 26° से. ते 28°से. मेरेन वाडटा, जाल्यार शिंयाच्या तेंपार 4°- 6° से. इतलेमेरन देंवता. उदेंत-अस्तंत दिकांनी पातळिल्ल्या अॅटलास दोंगराक लागून उत्तर वाठारांतलें हवामान हेर हवामानापरस मात्शें वेगळें आसा. अॅटलासाच्या दक्षिणेकडलो वाठार म्हळ्यार एकदम विचीत्र हवामानाचो. थंय दिसाचें तापमान चडांत चड 57.7° से. इतलें आसलें तरी रेंवाट वाठारांचें तापमान 76.6° से. मेरेन वाडटा.राती त्या मानान थंड आसतात. हवेंतले थंडसाणीकलागून गिमाच्या दिसांनी रातचो दंव पडटा. भूंयमध्यसागरावेल्या वाऱ्यांक लागून शिंयाच्या दिसांनी पावस पडटा. दर्यादेगेर पावस चड पडटा आनी दक्षिणेंवटेंतल्यान कमी जायत वता. दर्यावेळेवेल्या आल्जिअर्स आनी बोन ह्या शारांभितर 76.2 सेंमी. परस चड आनी दक्षिणेवटेन 17.8 सेंमी पावसाची नोंद जाल्या. सहारा वाळवंटांत पावस चुकून पडटा. केन्नाय पडपी पावसाक लागून बरीच माती व्हांवन गेल्ल्यान एक नवोच प्रस्न हांगा उप्रासला. पावसाळ्यापयलीं धुल्ल्याच्या ‘ सिरोको ’ ह्या गरम वाऱ्यांक लागून वाळवंटांतली आनी हेर वाठारांतलीय गरमी वाडटा. === वनस्पत आनी मोनजातः === हांगाची सैमीक वनस्पत आफ्रिका खंडांतले हेर वनस्पतीपरस वेगळी आनी युरोपांतले वनस्पतीक लागींची आसा. वनस्पत चडशी कमी उदकाचेर वाडपी आसा. बूचाचीं झाडां आनी पाचवेचार ओक सारके रूख विंगड विंगड उंचायेचेर आनी पावसाच्या वाठारांनी मेळटात. तेभायर ऑलिव्ह, अलेप्पो, पायन, सेडर, आरगन, थूया, ज्यूनिपर ह्या सारके रुख आनी उंचल्या वाठारांनी अल्फाल्फा तण आसा. तळ्यांच्या वाठारांनीय बरीच वनस्पत वाडटा. वाळवंटानी कसलीच वनस्पत नासली तरी खाजराचीं झाडां जातात. हांगाचे हत्ती, वाग, आनी शिंव काबार जायत गेल्यात. वास्वेलां, कोलसुणीं, सोशे, कोले, माकड, धुकर, हरणां, तरस हीं जनावरां; स्नायप, प्लोव्हर, बकीं, गरुड, गिदां ह्या सारके पक्षी आनी युरोपीय जातीचें नुस्तें हांगा मेळटा. मोनजात तरेकवार आसली तरी चड ना. === इतिहासः === अल्जीरियाचो इतिहास म्हळ्यार एकाफाटल्यान एक अश्या कार्थेजियन, रोमन, बायझंटायन, व्हँडॉल, अरब, तूर्क आनी फ्रेंचानी केल्ल्या आक्रमणांचो इतिहास. इ.स. पयलीं बाराव्या शेंकड्यांतल्या फिनीशियन सत्तेसावन हो इतिहास सुरू जाता. इ. स. पयलीं आठव्या शेंकड्यांत कार्थेजची सत्ता आयली जाकालागून प्यूनिक भाशा आनी संस्कृतायेचो परिणाम आल्जेरियन जिविताचेर जालो. इ. स. प. 146 वर्सा रोमची सत्ता चालू जाली. तांणी रोमनांचें मनीसबळ वाडोवन आदिवासींकडेन लग्नां केलीं आनी हे भूंयेर ते रिगले. सुमार 400 वर्सांच्या रोमन काळांत व्हड व्हड शारां, बरे रस्ते, शेतवड हांची हांगा उदरगत जाली. पूण पुराय अल्जीरियाचेर तांची सत्ता नाशिल्ली. दुसऱ्या शेंकड्याउपरांत व्हँडॉल आनी ताच्याफाटल्यान बरोच उणो काळ थिरावल्ल्या बायझंटायन राजवटी उपरांत सातव्या शेंकड्यांत अरबांचें आक्रमण जालें. तांच्या हिलाल आनी सालीम जातींनीं शक्त आनी हिंसेच्या नेटार इस्लाम धर्म आनी अरबी भाशेचो हांगा प्रसार केलो. अरबांच्या अल्मोराविद आनी आल्मोहद हांची राजवट म्हत्वाची आशिल्ली, पूण फुडें आपल्याभितरल्या झगड्यांक लागून हे राजवटीची शक्त सोंपली. सोळाव्या शेंकड्यांत स्पेन, पोर्तुगाल आनी तुर्कस्शान हांच्याभितर राज्यां वाडोवपाची सर्त लागली. 1509 आनी 1510 वर्सासावन ओरान आनी आल्जिअर्स स्पेन आनी पोर्तुगेजांच्या शेकातळा गेल्या उपरांत आल्जेरियनांनी तुर्कस्थानचो पालव घेतलो. अल्जीरिया तुर्कस्थानचे सत्तेखाला पावलें. तांकां तुर्कस्थानाक कर भरचे पडूं लागले; ताकालागून तुर्कस्थानच्या सुलतानान हांगाच्या उपरांत आल्जेरियनांनी तुर्कस्थानचो पालव घेतलो. अल्जीरिया तुर्कस्थानचे सत्तेखाला पावलें. तांकां तुर्कस्थानाक कर भरचे पडूं लागले; ताकालागून तुर्कस्थानच्या सुलतानान हांगाच्या मुखेल्यांक ‘ बेलीरबे ’ ही मानाची पदवी दिली. ह्याच काळार पेनान जुंवो उरिल्ले भूंयेक जोडलो आनी आयचें आल्जिअर्स बंदर तयार जालें. 1830 मेरेन हें बंदर मुसलमानांचे शक्तिचें ठिकाण आशिल्लें. ह्या काळांत तुर्कस्थानाकडल्यान स्वतंत्र जावपाचे लोकांनी यत्न केले. हांगा आशिल्ले तुर्कस्थानचे सैनिक खरे शासक जाले आनी तांणी ह्या देशाक दर्यांत चोरयो मारयो करपी ‘ बर्बर ’ ह्या चांच्यांचें केंद्र केलें. [[ब्रिटीश]], स्पॅनिश, फ्रेंच आनी हेर देशांच्या व्हड्यांचेर घुरयो घालून तांणी लूट मेळयली. ह्या त्रासांनी वाजेवन ब्रिटीश आनी स्पेन हांणी अल्जीरियाचेर घुरी घाली. पूण ती सफळ जाली ना. फ्रांसान 1830 वर्सा 37 हजारांचे सैन्य हाडून अल्जीरियाक 21 दिसांभितर हारायले. अहमदबे आनी अबूल कादिर हांच्या फुडारपणाखाल बरोच तेंप लडाय जाल्या उपरांत 1948 वर्सा तांणी अल्जीरियाचेर पुरायपणान जैत मेळयलें. 1850 ते 71 मेरेन कबायली लोकांनी आनी 1881 ते 1901 मेरेन ओरान वाठारांतल्या लोकांनी फ्रेंचाकडेन झूंज मांडलें. पूण ते फ्रेंचांमुखार तिगले नात. ह्या काळांत अल्जीरियाची उदरगत करपापासत बरेच यत्न जाले. पयल्या म्हाझुजाच्या काळांत स्वतंत्रतायेची कल्पना जल्माक आयली आनी 1920 त अमीर खालदा हाणें स्वतंत्रतायेची घोशणा दिली. आल्जेरियन राश्ट्रवादाक मेस्साली हाज हाची कामगार संघटना, फेरहत अब्बास आनी फ्रेंच उदारमतवाद्यांफाटली लोकशक्त आनी उलेमांची संघटना हांचो पालव मेळ्ळो. 1925 वर्सा मेस्साली हाज हाच्या फुडारपणाखाल राजकी पक्षाची थापणूक जाली. ह्या पक्षान विंगड विंगड नांवाच्यो विद्यार्थी आनी कामगार संघटना बांदल्यो. 1936 वर्सा फेरहत अब्बास हाणें दुसऱ्या पक्षाची थापणूक केली. दुसऱ्या म्हाझुजाच्या काळांत ब्रिटन आनी अमेरिकन सैनिकांचे हांगा तळ आशिल्ले. द गॉल हाणें आल्जिअर्स ही फ्रांसाची निर्वासीत राजधानी म्हूण घोशणा केली. म्हाझुजाउपरांत लोकांनी परत स्वतंत्रतायेची मागणी केली. 1945 वर्सा जाल्ल्या उठावाचो पराभव जालो. 1946 त दोनय राजकी पक्षांची एकी जावन तांणी राश्ट्रीय सभेखातीर जाल्ले वेचणूकेंत 15 तले 5 जागे जिखले. 1947 वर्सा फ्रेंचांक आनी मुसलमानांक कायद्यान समान अधिकार मेळिल्ले तरी स्वतंत्रतायेखातीर झूज चालू आशिल्लें. 1950 त पोलिसांचे मदतीन पक्षांक चिड्डून उडयले. 1947 वर्सा बेनबेलाच्या फुडारपणाखाला फ्रेंचांआड सशस्त्र उठाव करपाखातीर संघटना उबारली पूण 1950 वर्सा तिकाय चिड्डून उडयली. ह्या काळांत बरेच फुडारी कायरो हांगा गेले आनी तांणी प्रतिसरकाराची घोशणा केली. देशांत तरणाट्यांनी राश्ट्रीय मुक्ती आघाडी पक्ष बांदलो. मेस्साली हाज सोडून सगळे जाण ह्या पक्षांत आयले. राश्ट्रीय मुक्ती आघाडीन गनिमी झूज मांडलें. 1954 वर्सा अल्जीरियात उठाव जालो पूण तो चिड्डून उडयलो. 1957 त अल्जीरियाच्या पांच फुडाऱ्यांक भितर उडयले ताकालागून परत उठाव जाले. 1958 वर्सा कायरो हांगा आल्जेरियन सरकाराची थापणूक जाली. 1961 त स्वयंनिर्णयाचे गजालीचेर जनमत कौल जालो आनी स्वतंत्रतायेचे वटेन लेकांनी मतां दिलीं.तरीपूण फ्रेंच गुप्त संघटनांकडल्यान घातपाती घडणूको चालू आशिल्ल्यो. हे स्वातंत्र्यलडायेंत एका कुटुंबातल्या एकातरी मनशाक एकतर मरण आयलें वा कादयेंत पडून अत्याचारांक तोंड दिवचें पडलें. निमाणें फ्रेंच सरकार आनी राश्ट्रीय फुडारी हांचेमजगतीं 1962 च्या जुलय म्हयन्यांत कबलात जावन अल्जीरिया स्वतंत्र जालो. सप्टेंबर 1962 त राश्ट्रीय सभेन फेरहत अब्बास हाका अध्यक्ष आनी बेनबेला हाका प्रधानमंत्री केलो. 19 जून 1965 दिसा लश्करी क्रांती जावन बेनबेलाचे सरकार सकयल पडलें आनी क्रांतीकारी मंडळान पयलींचो उपराश्ट्राध्यक्ष आनी राखणेमंत्री बोमोदीनी हाका प्रधानमंत्री केलो, उपरांत तो अध्यक्ष जालो. 1976 त संविधान तयार जालें तें फुडें 1977 आनी 1979 वर्सा बदलून सारकें केलें. 1979 त चादली बेंजेदिद सत्तेर आयलो. === राज्यवेवस्थाः === राश्ट्रीय विधीमंडळ केंद्रांतल्यान देशाचो कारभार चलयता. हातूंत वेंचून येवपी 261 प्रतिनिधी पांच वर्सांखातीर आसतात.विधीमंडळाची पयली वेंचणूक 1977 वर्सा जाली. दर वर्सा विधीमंडळ दोन फावट मेळटा. विधीमंडळाच्या बसकांक बिलां आनी हेर प्रशासनाविशींच्या गजालींचेर चर्चा जाता. राश्ट्रीय आघाडी हो हांगाचो एकूच कायदेशीर पक्ष.तेभायर आठ बेकायदेशीर पक्ष आसात. राश्ट्रीय मुक्ती आघाडीचो सरचिटणीस तोच हांगाचो राश्ट्रपती जाता. राज्यकारभाराचे बरे वेवस्थेखातीर देशाचे 31 वांटे केल्यात; हांकां ‘ विलायेत ’ अशें म्हणटात. हांचेर प्रशासन चलयतल्या राज्यपालांची निवड राश्ट्रपती करता. तेभायर 160 पोटविभाग आनी 691 कम्यून्स आसात. पोटविभागाचे प्रशासन उपराज्यपाल करता. कम्यून खातीर दर चार वर्सांनी वेंचणूको जातात. ===अर्थीक स्थितीः === अल्जीरियात शेतकी पिकावळ आनी पशुपालन हांकां म्हत्व आसा. हो सगळ्यांत चड लोकांक काम दिवपी वेवसाय. शेतवेवसाय आनी पशुपालन उत्तर वाठारांत चड जाता. दर्या लागची सकयल आशिल्ली जमीन पिकावळीक बरी पडटा. न्हंयो नाशिल्ल्याकारणान उदकाक लागून शेत पिकावळीचेर बंधनां पडटात. मुखेल पिकां गंव, बार्ली हीं आसात. ते भायर ओट, मको, बटाट, तंबाखू, भाजी आनी ऑलिव्ह तेल हांचेय बरेंच उत्पन्न जाता. वाळवंटांत जावपी खाजराचें उत्पन्न म्हत्वाचें आसा. अल्जीरिया खनिजसंपन्न आसा. टेल आनी टिंडूफ वाठारांनी फॉस्फरस नाशिल्लें लोखण, तेबेस हांगा फॉस्फेट आनी एजदेले, हासी, मसावद, इलांगासी, एनजेफ्त आनी मसीला ह्या जाग्यांचेर तेलाच्यो खणी आसात. सैमीक वायूचेंय प्रमाण बरेंच आसा. तेभायर, शिशें, जस्त, तांबें, पारा (Mercury), रुपें, अँटिमनी, संगमरवर सारकीं खनिजां आसात. होगर ह्या वाठारांत हालींच युरेनियमचो सोद लागला. उदकांतली पिकावळ फकत उत्तर वाठारांत भूंयमध्यसागरांतल्यान मेळटा. पर्यटन उद्येगाक ह्या देशांत चडशे म्हत्व ना. तरीपूण 1977 वर्सा अल्जीरियाक 241,700 पर्यटकानी भेट दिल्ली. चडशे पर्यटक फ्रांस, अमेरिका, ब्रिटन, स्पेन, अस्तंत जर्मनी ह्या देशांतल्यान येतात. अर्थीक स्थिती आयात-निर्यात वेवस्थेचेर आदारित आसा. हांगा मेळपी सैमीक मालाची निर्यात आनी तयार मालाची आयात जाता. चडसो वेपार फ्रांसाकडेन जाता. हेर युरोपीय देशांकडेन आनी अमेरिकेकडेनय वेपाराक लागून अल्जीरियाचे संबंध आसात. दिनार हें हांगाचें अधिकृत चलन. === येरादारी आनी संचारणः === अल्जीरियात 4,074 किमी. लांबायेचे रेल्वेमार्ग आसात. तांतले 319 किमी. वीजेचेर चलतात. अस्तंतेक मोरोक्को आनी उदेंतेक ट्यूनीशिया हे दोनूय देश अल्जीरियाकडेन रेल्वे मार्गान जोडिल्ले आसात. आल्जिअर्स, अन्नाबा, ओरान हीं मुखेल बंदरां. तेभायर बेजाया, आर्झू, जिजेली ह्या सारकीं बंदरां म्हत्वाचीं आसात. ह्या बंदरांतल्यान आयात-निर्यात वेव्हार चलतात. रस्तयांची लांबाय 82,040 किमी. इतली आसा. तांतले 18,500 किमी. मुखेल रस्ते आसात आनी 19,000 किमी. च्या रस्त्यांवेल्यान उणी येरादारी जाता. बस वाहतुकीचें राश्ट्रीयकरण जालां. एअर आल्जेरी ही हांगाची विमान येरादारी सांबाळपी संस्था. ही देशाभितर आनी देशाभायले येरादारीची वेवस्था पळयता. आल्जिअर्स हांगा आशिल्लो दार एल बॅदा हो हांगाचो मुखेल आंतरराश्ट्रीय विमानतळ. ओरान, अन्नाबा, कॉन्स्टन्टीन हेंय बरे विमानतळ. तेभायर देशांत 150 वयर ल्हान सान विमानतळ आसात. टेलिफोन वेवस्था सादारण आसा. टेलिफोनसेवेंत अल्जीरियाची सुवात जगांत 62 वी आसा. रेडिओ आनी दूरदर्शन हांच्यावेल्यो कार्यावळी अरबी, फ्रेंच आनी काबिलीया भाशेंतल्यान जातात. मुखेल दिसाळीं 4 आसात. === लोक आनी समाजजीणः === 1986 वर्सा अल्जीरियाची लोकंसंख्या 2,25,66,000 आशिल्ली. तातूंतले शारांनी रावपी लोक 1,09,41,000. दादल्यांची संख्या 49.8% आसा. हांगाचे आदिवासी बर्बर आनी सेमेटिक वंशाचे आसात. अरब आनी अरबीकरण जाल्ले बर्बर हांची लोकसंख्या सगळ्यांत चड म्हळ्यार सुमार 80% आसा. इस्लाम हो हांगाचो अधिकृत धर्म. चडशे मुसलमान सुन्नी पंथाचे आसात. तेभायर युरोपीय आनी ज्यू हांचीय संख्या हांगा बरीच आसा. चडशे युरोपीय फ्रांसाचे आसात. इस्लाम धर्माचे लोक सगळे धर्मीक रितीरिवाज पाळटात. रमजान सारके उपाय चडशे लोक करतात. बऱ्याच वाठारांनी जादू सारके प्रकार आजूय चलतात. मुसलमानांमदीं एका परस चड बायलो करपाची प्रथा चडशी ना, चडकरून शारांनी तर ती सामकीच उणी आसा. चडशा शिल्पांचेर, घरांचेर आनी इतिहासीक वास्तूंचेर मूरीश आनी ऑटोमन वास्तूशिल्पाची भरसण आसा. राजवाडे, थडीं, किल्ले हातूंत बरे कलेचे नमुने सांपडटात. बूझीच्या हम्माडायटांचो राजवाडो ताचे खाशेले कलेक लागून नांवाजिल्लो आसा. पूर्विल्ल्या काळांतल्यो चिनी मातयेच्यो वस्तू अभ्यासाचे नदरेंतल्यान एक आकर्शण थारल्यात. हांचो संबंद ईजिप्तचे पोरने संस्कृतायेकडेन आसा अशें जाणकारांचें मत आसा. हांगाचे गालिचे सोबीत आसतात. संगीताच्या मळार नोवबा संगीत आनी नाच, काबिलाया गीतां लोकप्रिय आसात. हांगाच्या लोकसंगीताचो बऱ्याच युरोपीय संगीतकारांनी अभ्यास केला. === शिक्षणः === अल्जीरियाचें राश्ट्रीय साक्षरता प्रमाण 26% आसा. जगांत हे गजालींत अल्जीरियाचो क्रमांक 103 वो लागता. 6 ते 14 वर्सां पिरायेमेरेनचें आठ वर्सांचें शिक्षण फुकट आनी सक्तीचें आसा. मुळावें शिक्षण स वर्सांचें आसा. उपरांत चार वर्सां माध्यमिक. मुळाव्या शाळांनी नोंद जाल्ल्या भुरग्यांनी सरासरी 90% आसा. सप्टेंबर ते जुलय मेरेन शिक्षणीक वर्स आसता. मुळाव्या शाळांनी शिक्षण अरबी भाशेंतल्यान चलता. ताच्या उपरांतचें शिक्षण अरबी आनी फ्रेंच भाशेंतल्यान दितात. हे भायर वेवसाय आनी धंद्याचेंय प्रशिक्षण हांगा दितात. शेतकी आनी तंत्रीक शिक्षणाक चड म्हत्व आसा. शिक्षणाचो प्रसार करपाची जापसालदारकी घेवंक मंत्रीमंडळाचीं तीन खातीं आसात- मुळावें आनी माध्यमिक, उच्च आनी वैज्ञानिक, पारंपारिक आनी धर्मीक. सरकारी खातीं शिक्षणाच्या मळार बरेंच काम करतात. शिक्षणाचेर जावपी खर्चाचें प्रमाण बरें आसा. राश्ट्रीय उत्पन्नातलो शिक्षणाचेर खर्च करपांत अल्जीरियाचो जगांत 35 वो क्रमांक लागता. 1977 त मुळाव्या शाळांनी 28,97,500 भुरगीं शिकतालीं. दुसऱ्या पांवड्यावेल्या शाळांनी 7,45,838 विद्यार्थी आनी उंचल्या पांवड्यार 61,767 विद्यार्थी शिकताले. अल्जीरिया, ओरान, अन्नाबा आनी कॉन्स्टन्टीन विश्र्वविद्यालयां उंचल्या पांवड्यावेल्या शिक्षणाची वेवस्था करतात. हांगाचे बरेचशे विद्यार्थी शिक्षण घेवपापासत फ्रांस, अमेरिका, ब्रिटन,अस्तंत जर्मनी, बॅल्जियम, कॅनडा, बल्गेरिया, चेकोस्लोवाकिया ह्या देशांनी आसात. विज्ञान संशोधनाचेर अल्जीरिया बरोच खर्च करता. हातूंत अल्जीरियाचो क्रमांक जगांत 58 वो लागता. 1972 वर्सा 242 वैज्ञानिक हांगा संशोधन करताले. === भाशा आनी साहित्यः === अरबी ही हांगाच्या लोकांनी भास. हे भाशेच्यो बऱ्योच बोली आसात. खुबशे मुसलमान लोक फ्रेंच भाशाय वापरतात. फ्रेंच भाशेचो उपेग प्रशासनांत आनी शिकिल्ल्या अरबी ही हांगाच्या लोकांनी भास. हे भाशेच्यो बऱ्योच बोली आसात. खुबशे मुसलमान लोक फ्रेंच भाशाय वापरतात. फ्रेंच भाशेचो उपेग प्रशासनांत आनी शिकिल्ल्या लोकांमदीं जाता. ह्या देशांत जुल्झ रॉय सारको नाटककार आनी लेखक नांवाजिल्लो आसा. नामनेचो लेखक, विचारवंत आनी नोबेल इनाम मेळोवपी आल्बेअर काम्यू हो हांगाचोच.अल्जीरियाचो भूगोल आनी हानीबालाचेर नाटक बरोवपी अहमद तेवफिक मदानी आनी धर्मीक अरबी पंडीत अब्दूल हमीद वादिस हे म्हत्वाचे फुडारी. फ्रेंच भाशेचो वाडटो प्रभाव उणो करून अरबी भाशेंतल्यान साहित्यनिर्मणी करपाखातीर हांगाच्या साहित्यिकांकडल्यान यत्न चालू आसात. === म्हत्वाचीं थळां === आल्जिअर्स ही राजधानी आनी कॉन्स्टन्टीन हीं भायल्या लोकांक आकर्शित करपी मुखेल शारां. तेभायर देशांतलीं हेर शारांय उद्येगधंद्याक लागून नांवाजिल्लीं आसात. [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:अफ्रीकांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] 83z4dtiaju0dz6wmsxy6e8pgep1ee71 0 955 217781 200751 2026-09-12T09:14:48Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[इंग्लंड]] पानाक [[इंग्लँड]] हालयला 200751 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Ingland}} {{double image|right|Flag of England.svg|180|Royal Arms of England (1198-1340).svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:England UK.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] == इंग्लीश भास == इंग्लीश (इंग्लेज, आंग्ल) भास. ही मूळ इंग्लंडांतल्या लोकांची भास आसून, आयज ती ग्रेट ब्रिटन, आयर्लंड, युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका, वेस्ट इंडीज जुंवे, कॅनडा, दक्षिण आफ्रिका, ऑस्ट्रेलिया आनी न्यूझीलंड ह्या देशांतल्या लोकांची मुखेल भास जावन आसा. भारत, पाकिस्तान, बांगला देश, ब्रह्मदेश, श्रीलंका,आग्नेय आशियांतले जायते देश, आफ्रिका खंडांतले चडशे देश आनी संवसारातलीं ल्हान-व्हड राश्ट्रां, वेपार धंदो, उंचेलें शिक्षण तशेंच आंतरराश्ट्रीय संपर्काखातीर माध्यम म्हूण ही भास वापरतात. भारतीय गणराज्याच्या राजकारभाराची ती एक भास आसून भारतांतल्या दोन राज्यांची ती राजभास जावन आसा. संवसारीक भास म्हूण आयज, खंयचेय भाशेपरस इंग्लीश भाशेक चड म्हत्व आसा. इंग्लीश भास पांचव्या आनी सव्या शतमानांत, उत्तर युरोपांतल्यान इंग्लंडात आयिल्ल्या इंडो-युरोपीय भाशाकुळांतल्या जर्मानीक गटाच्या आक्रमक पंगडांनी आपल्या वांगडा हाडली.ताच्या आदी ग्रेट ब्रिटनांत केल्टिक पंगडाच्यो भासो उलयताले. काळांतरान त्यो नश्ट जाल्यो. हालीं ह्या कांय भासांचें पुनरुज्जीवन जायत आसा. सव्या शतमानासावन इकराव्या शतमाना मेरेनच्या काळाक अँग्ल-सॅक्सन वा पूर्विल्लो इंग्लीश काळ म्हणटात. इ.स.1066 त फ्रांसाच्या नॉर्मन लोकांनी इंग्लंडाचेर आपलो शेक चलोवन फ्रेंच आनी लॅटीन भासांचें व्हडपण इंग्लीशीचेर बसयलें. पंदराव्या शतमाना मेरेनचो काळ, हो इंग्लीश काळ म्हणटात. इ.स.1066 त फ्रांसाच्या नॉर्मन लोकांनी इंग्लंडाचेर आपलो शेक चलोवन फ्रेंच आनी लॅटीन भासांचें व्हडपण इंग्लीशीचेर बसयलें. पंदराव्या शतमाना मेरेनचो काळ, हो मध्य काळ तर सोळाव्या शतमान ते आयजमेरेनचो काळ हो आर्विल्ल्या इंग्लिशीचो काळ मानतात. एकुणिसाव्या शतमाना उपरांत इंग्लिश भाशेचें उदरगतीचें नवें यूग सुरू जालें अशें मानतात. इंग्लीश भाशेच्या सगळ्या काळखंडांत इंग्लिशीची ध्वनिपद्धत, खास करून स्वर व्हड प्रमाणांत बदल्ले. पूण इंग्लीश भाशेंतली बरपावळ, सोळाव्या शतमानांत आसली थंयच उरली.हाका लागून इंग्लिशीतलें उच्चार आनी बरपावळ हातूंत व्हड अंतर नदरेक येता. लॅटीन तशेच ख्रिस्ती धर्माच्या प्रभावाखाला, इंग्लीश भाशेचें बरप सव्या शतमानासावन रोमन लिपींत जायत आयलां. शब्दसंपत्ती, व्याकरण, नवनिर्मणी क्षमता ह्या गजालींनी इंग्लीश भास फुडारिल्ली. अठराव्या शतमाना उपरांत ब्रिटीश सत्तेखाला आशिल्ल्या संवसारभरच्या वसाहतींक लागून आनी विसाव्या शतमानाच्या दुसऱ्या अर्दांत अमेरिकेच्या संवसारभर वाडिल्ल्या प्रभावाक लागून इंग्लिशीक खूब म्हत्व मेळ्ळां. आयज विसाव्या शतमानाच्या शेवटाक, इंग्लिशींत जायत्यो थळाव्योपोटभासो दिसून येतात. ब्रिटनांत स्कॉटिश, मध्य प्रांतीय, उदेंत आनी दक्षिण बोली भासांचे भेद स्पश्ट दिसतात. तेभायर अमेरिकेंतय इंग्लीश भाशेंत थळावे भेद आसात. कॅनडा, ऑस्ट्रेलिया, दक्षिण आफ्रिका,भारत आनी ब्रिटीशांच्यो हेर वसाहतीं सारक्या वेगवेगळ्या देशांतल्या इंग्लीश बोलींचीं ध्वनी उतरां, रुपविकार, व्याकरण, वाक्यरचणूक, हेल ह्या सगळ्या गजालींनी मोटो भेद आसा.संवसारांतल्या जायत्या भागांत इंग्लिशीकडेन त्या त्या वाठारांतल्या भासांचो संयोग घडून जायतो मिश्रभासो (pidgin) आनी संयुक्त भास (creole)निर्माण जाल्यात. इंग्लिशींत अ, अ, अ, अ, आ, अ( ), अ (दीर्घ ), अ(^ ) , अ अ, ऑ ऑ ( दीर्घ) हे बारा स्वर; .........................................................हे णव जोडस्वर; प, ब, म ,ट , ड, न (दंतमूलीय); च,ज (तालव्य); क, ग, ङ, फ, व्ह, थ, द, स, झ, श, झ्य, ह (घर्षक) आनी य, र, य, ल, व हीं वट्ट चोविस व्यंजनां आसात. इंग्लिशींत स्वरांचें दीर्घत्व म्हत्वाचें आसून, घर्षकां तिचें खाशेलपण जावन आसा. उतरांचेर दिल्ले आघात हे इंग्लीश उच्चारांचें म्हत्वाचें लक्षण मानतात. आगातलय आनी वट्ट वाक्यांवेलो हेल हांकांलागून इंग्लिशींच्या उच्चाराचें खाशेलपण नदरेक येता. इंडो-युरोपीय भाशांकुळांत कोंकणी वा मराठी सारक्या भासांचीं जायतीं खाशेलपणां इंग्लिशींत आसलीं तरीकूय रुपविकाराच्या मळार इंग्लीश विकारमुक्त जायत आयल्या. नामांचें लिंगभेद, विभक्ती, विशेषणांचे विकार आनी हेर विकार इंग्लिशींत ना जायत चल्ल्यात. हे विकार फकत सर्वनाम आनी वचनांभितर तिगून उरल्यात. नामांची उपपदां, समासिक शब्दसंयोग मूळ रुपां आदीं आनी उपरांत पुर्वपदां, उपपदां जोडून केल्ली जायत्या प्रकारांची शब्दनिर्मणी, समृद्ध उपसर्ग,भूत आनी वर्तमान हे दोन काळ, कर्ता+क्रियापद+कर्म असो वाक्यांतलो सादारणपणान शब्दक्रम हीं इंग्लीश भाशेच्या व्याकरणाचीं खास आंगां. इंग्लीश भाशेन हेर भासांकडल्यान व्हड प्रमाणांत उतरांवळ उश्णी घेतल्या. स्कँडिनेवियन, डच, लॅटीन, ग्रीक, फ्रेंच, इटालियन, स्पॅनिश, जर्मन, भारतीय अशा भासांमदलीं शेंकड्यांनी उतरां हें भाशेंत घोळटात. ताका लागून विंगड विंगड प्रकारांचो आशय परगटावपाखातीर इंग्लीश भाशेची उतरावळ गिरेस्त जाल्या. == इंग्लीशसाहित्य == इसवी सनाच्या सव्या शतमानासावन आयजमेरेन इंग्लीश साहित्याची परंपरा, विंगडविंगड काळखंडात थांबनासतना आपली उदरगत घडयत रावल्या. इंग्लंडांतले लेखकच निहय तर स्कॉटलंड, वेल्स आनी आयर्लंड ह्या प्रांतांमदल्या लेखकांचें साहित्यय, इंग्लीश साहित्याचो अविभाज्य भाग जावन आसा. एकुणिसाव्या शतमाना उपरांत अमेरिकन,ऑस्ट्रेलियन आनी कॅनेडियन ह्यो भासो तातूंतल्यान वेगवेगळी राश्ट्रीय अस्मिताय परगटावपाक लागिल्ल्यान, त्या तीनूय भासांक स्वतंत्र फांटे मानतात. == =पूर्विल्ले इंग्लीश साहित्य (इ. स. 1066 मेरेन) === इंग्लीश भाशेंतलें सगळ्यांत पोरनें वा पूर्विल्लें साहित्य इसवी सनाच्या पांचव्या शतमानांत, इंग्लंडांत जर्मीनी पंगडाचे भाशेंत मौखिक रुपांत आनी उपरांतच्या लिखीत स्वरुपांत मेळटा. ह्या साहित्याक 'ओलेड इंग्लीश' वा 'अँग्लो-सेक्सन' ह्या नांवानी वळखतात. मूळ इंग्लीशीचो स्वभाव आनी संवेदनशीलपण अँग्लो-सॅक्सन.पूण फ्रेंच, लॅटीन आनी हेर भासांच्या चपणाखाला तिचो नाश जायत चलिल्लो दिसता. वयली गजाल खरी आसली तरी तीच इंग्लीश साहित्याचे बुन्यादीची प्रेरणाशक्त जावन आसा. केल्टिक वंशाच्या लोकांचें साहित्य गेलिक, स्कॉटिश, वेल्श, कॉर्नीश आनी आयरीश ह्या परिस्थितींक तोंड दिवन तिगोव उरिल्ल्या भासांचें लोक परंपरेंत दिसता. हें साहित्य अँग्लो-सेक्सन साहित्याच्या आदींचें जावन आसा. पूर्विल्ल्या इंग्लीश साहित्याचे पयलें गेय अवशेश सव्या, सातव्य शतमानाआदी अँग्लो-सेक्सन लोकांनीं भायल्या इंग्लंडांत हाडिल्ले मेळटात. हातूंत 'बेअवुलफ' हें सुमार बत्तीसशें वळींचें अपुर्ण स्वरुपांतलें म्हत्वाचें आर्ष महाकाव्य आस्पावता. ह्या महाकाव्याचें कांय शतमानां भाटांवरवीं गावप जातालें. हाचो मुखेल नायक 'बेअवुल्फ' हो स्वीडनांचल्या राजाचो सुमार बत्तीसशें वळींचें अपुर्ण स्वरुपांतलें म्हत्वाचें आर्ष महाकाव्य आस्पावता. ह्या महाकाव्याचें कांय शतमानां भाटांवरवीं गावप जातालें. हाचो मुखेल नायक 'बेअवुल्फ' हो स्वीडनांचल्या राजाचो पुतणयो. तो एका नरभक्षक सर्पासुराचो आनी ताच्या दुश्ट आवयचो, आपल्या बळग्यान नाश करता. पूण हातूंत ताकाय मरण येता. अँग्लोसेक्सन पद्यसचणूक निर्यमक, प्रासयुक्त आनी वळींत कितलींय उतरां आसलीं तरी चड करून चार आघात साबांळपी आसा. कॅडमन ‍(७ वें शतमान). किनीवुल्फ (९ वें शतमान)ह्या दोन म्हत्वाच्या कवींची रचना आनी सेक्सनांचो राजा आल्फ्रेड (९ वें शतमान) हाणें दिल्ले उर्बेन बरयल्लें गद्य वाङमय हे ह्या युगांत पडिल्ली मोलाची भर. बीड (६७३-७३५) हो व्हड पंडितूय ह्याच काळांत जावन गेलो. ताचें इतिहासाचें म्हत्वाचें टिपणपुस्तक 'दि अँग्लोसेक्सन क्रॉनिकल' खूब गाजला. === मध्यकाळांतलें इंग्लीश साहित्य === (१०६६-१५१६) इ.स. १०६६ त फ्रांसांतल्या नॉर्मन लोकांनी इंग्लंडाक हरोवन सुमार पांचशीं वर्सां फ्रेंच भास सांस्कृतायेचो प्रभाव इंग्लीश संस्कृतायेचेर दवरलो. धर्मीक वाठारांत आनी शिक्षणीक मळार लॅटीन भासेन आपलो शेक चलयलो, जाल्यार सरकारी पांवड्यार, दरबारांत आनी साहित्यीक मळार फ्रेंच भाशेन आपलें व्हडपण गाजयलें. हाक लागून इंग्लिशीचे संरचनेंत दिसां. पूर्विल्ल्या इंग्लीश काळासावन इंग्लंडांत धर्मीक विधींतल्यान नाटकाची निर्मणी पुराय स्वरुपांत नासली तरी सवकासायेन सुरू जाल्ली. ती पंदराव्या शतमानांत निती नाटकां आनी सोळाव्या शतमानांत उपरोधप्रधान लघुनाटकां अशा अक्समात अप्रूप नाटकाची निर्मणी केल्ल्याचें नदरेक येता. प्रबोधन काळ ‍‌(१५१६-१६६०): पुराय युरोपांत पातळिल्लें नवें प्रवृत्तीवादी तत्वगिन्यान पंदरांव्या शतमानाच्या शेवटाक इंग्लंडाक पावलें. उत्स्फूत येवपी काव्यमयता आनी कल्पनेचें रम्यपण हांकां उठाव दिवपी साहित्य अभिजात ग्रीक आनी रोमन साहित्य वृत्तीच्या शेकातळां घडपाक लागलें. व्यक्तिवादाचो उदय जावन शिक्षण, वेपार, नाविक दळाची तांक हातूंत इंग्लंडचे लोक युरोपांत सगळ्यांत व्हड थारले. खास करून एलिझाबेथ राणयेच्या उंचेल्या संस्तीक वातावरणाचो त्या काळांतल्या साहित्यीकांचेर उत्तेजक परिणाम जालो. इ. स. १४८५ ते १६६० मेरेनच्या इंग्लंडच्या प्रबोधनाच्या ह्या कालाक, साहित्याचें भांगरायूग मानतात. इ.स.१४७६ त विल्यम कॅक्सट्न हाणें पयलो छापकानो सुरू करून मुद्रण संस्कृतायेच्या अभिनव पर्वाक सुरवात केली. ग्रीक, लॅटीन, इटालियन आनी फ्रेंच ह्या प्रगत भासांतले बरें बरें ग्रंथ इंग्लीशीत अणकारीत केले. साहित्याच्या सगळ्या प्रकारांतल्यान राश्ट्रीय अस्मितायेचो नेटान अविश्कार घडपाक लागलो. धर्मगुरू पोपाआड इंग्लीश राजांनी व्हड बंड केलें आनी राश्ट्रीय चर्चीची थापणूक केली.ल्यूथरप्रणीत प्रॉटेस्टंट पंथाचे ते आदारखांबे जाले. मानवतावादी लेखकांची व्हड परंपराच हांगासावन सुरू जाली. तातूंत टॉमस मोर हाणें बरयल्लो यूटोपिया (१५१६) हो ग्रंथ अप्रूप आसून,तातूंत ताणें बुद्धीच्या कसाचेर आदर्श समाज पद्धतीचो थाव घेतला. ह्या लॅटीन ग्रंथाच्या पयल्या उजवाडावपासावन इंग्लंडांत प्रबोधनकाळ सुरू जाता. प्रबोघन काळांतली कविता सामकी उत्स्फूर्त, मानवतावादी, रोमँटीक आनी अलंकारिक आसा. सर फिलीप सिडनी आनी एडमंड स्पेन्सर हे दोन दरबारी कवी आपल्या प्लेटॉनिक मोगाच्या व्हडपणाखातीर तशेंच 'नैतिक पूर्णताय सौंदर्यशीलतेक पोशक आसता', ह्या तत्वगिन्यानाखातीर नामनेक पावले. स्पेन्सराचें 'द फेअरी क्वीन' (१५९०-१६०९) हें अर्दकुटें दीर्थकाव्य ह्या काळखंडांतलीं सगळ्यांत म्हत्वाची काव्यकृती जावन आसा. प्रबोधन काळाच्या दुसऱ्या अर्दांत कविता चड गंभीर आनी विचारशील रुपशील शैलीची आनी विरोधभासाची आशिल्ली. जॉन डन, जॉर्ज हर्बट, हेन्री व्हॉन, रिचर्ड क्रॅशॉ, अब्राहम काडली, एण्ड्रू मार्व्हल आनी हेर स्वतंत्र प्रज्ञा आशिल्ले, धर्मीक प्रवृत्तीचे कवी गुणवत्तेचे मदरेन म्हत्वाचे मानतात. ह्याच काळांत बेन जॉन्सन, हेरिक आनी हेर 'कॅवॅलिअर' कवी चड तरल सोबितकायेचे नदरेचे, तारतम्यवादी, अभिजाततावादी आनी रचनेभितरली निवळसाण म्हत्वाची समजुपी आसले. महाकवी जॉन मिल्टन (१६०८-१६७४) हो तांचे प्रकृतीकडेन जुळपी ह्या काळांतलो म्हान साहित्यीक आसलो. खर विकृतीवांगडाच ग्रीक सौंदर्यतत्वाचो समर्थ आविश्कार घडोवपी तशेंच क्रिस्ती तत्वगिन्यानाच्या नैतिक आदर्शाक एकठांय गुंथपी प्रतिभा ताचेकडेन आसली. आदर्शवादी प्यूरिटन पंथाचो तो खर अभिमानी आसलो. बायबलांतल्या मनशाच्या अध:पतनाच्या कथासुत्राचेर ताणें इंग्लीशीत एक अमर महाकाव्य 'पॅरडाईज लॉस्ट' (१६५६-१६६५) रचलें. ह्या प्रदीर्घ अशा महाकाव्यांत काव्याचो आनी पांडित्याचो दुर्मीळ असो मेळ सादला. ह्या काळांतलें गद्य विंगड विंगड शैलीप्रकारांचो प्रयोग करपी आनी जायत्या नव्या गद्य प्रकारांचें मुळावण घालपी थारलें. ह्या काळांतले लीली, लॉज, ग्रीन, बेकन, टॉमस, ब्राडन, वॉल्टन,फुलर आनी हेर गद्यकार उल्लेख करपासारके आसात. पूण जेम्सच्या फाटबळान (१६११) हो बायबलाचो सोपो, सोबीत अणकार म्हळ्यार ह्या काळांतलो सगळ्यांत म्हान अविश्कार जावन आसा. प्रबोधनांतलीं नाटकां हीं ह्या काळांतल्या युगधर्माचो दिश्टावो दाखोवन अज्रंवर जाल्लीं दिसतात. ह्या काळांत जावन गेल्लो म्हान नाटककार आनी कवी विल्यम शेक्सपीयर रंगमाचयेचेर क्रांती घडयली. जायत्यो ल्हान-व्हड सुखान्तिका आनी दुख्खान्तिका, इतिहासीक नाट्य प्रहसनां ह्या सगळ्यांची भरसण आशिल्ले जायते नाट्य प्रकार अस्तित्वांत आयले आनी तांची उदगतय घडली. निमणें 1642 त, खर धर्माभिमानी प्यूरिटन पार्लमेंटान नाटक-घरां द करपाचो हुकूम सोडीमेरेन इंग्लीश रंगमाचयेर जायत्या ऊंच पांवड्यांच्या नाटकांची निर्मणी जाली.भिरांकूळ, शृगारमय आनी करूणगंभीर नाटकाचे निर्माते रील, लॉज, ग्रीन, नॅश हेवुड हे जायत्या वेवसायीक नाटक मंडळाचो आदार आसले. पूण शेक्सपिअरचे लिखणेन मेळयल्ली सौंदर्यशीलता,मनशाच्या मनाचें बारीकसाणेन केल्लें वाचप, अज्रंवर पात्रांची निर्मणी हीं सगळींच अजापां अशें समजतात. हॅम्लेट (1601), ऑथेल्लो (1604), किंग लिअर (1605), मॅकबेथ (1606) आनी एणटनी क्लिओपात्रा (1606) ह्यो ताच्यो दुख्खान्तिका, नाटकाच्या मळावेल्यो म्हान कलाकृती असों मनातात. ताच्या वट्ट 37 नाटकांतल्यो 17 सुखान्तिका लेगीत दादल्या-बायलांच्या संबंदाचो एक खासा आनंदाचो अणभव घडयतात. शेक्सपीअर हे संवसारांतलें एक व्हड अजाप. प्रबोधन काळाच्या दुसऱ्या अर्दांत बेन जॉनसन (1573-1637) हो ऊंच अभिरुचीचो नाटककार आनी वेबस्टर, मसींजर, फोर्ड, शर्ली, बोउमंट, फ्लेचर आनी जायते नाटककार रंगमाचयेक गिरेस्त करताले. ह्या सगळ्यांनी संविधानकानी सोबीत रचणूक आनी तंत्रबद्ध नाटकनिर्मणे चडेन चड लक्ष दिलें. रेस्टोरेशन काळ वा ड्रायडनाचे युग (1660-1700): कवितेंतल्या सोप्या सुटसुटीत गद्याकडेन, कल्पनाविलासा कडल्यान विचारशीलतेकडेन, रम्यतावादाकडल्यान अभिजातवादा कडेन उदरगत घडोवपी हो काळ, दुसरो चार्लस् राजा जाल्लो त्या काळासावन अठराव्या शतमानाचे सुरवातीमेरेनचें इंग्लीश साहित्यवृत्तीतलें व्हड बदल दाखयता. समतोल अभिव्यक्तीक म्हत्व दिवपी, ओड, दशावयवी युग्नक (हिरॉइक कप्लेट), उपहास हे काव्य प्रकार ह्या काळांत वयर सरले. अठराव्या शतमानांत ह्या काव्यप्रकाराक आनीकय रंग भरलो. जॉन ड्रायडन (1631-1700) हाणें ह्या काळांत सगळ्या तरांच्या साहित्यप्रकारांत म्हत्वाची निर्मणी केल्या. ह्या काळांतलो हो एकलो एकसुरो व्हड कवी आनी युगकर्तो लेखक. हेर नाटककार, कवी आनी लेखक चड म्हत्वाचे नात. ड्रायडनान समीक्षक नवें अभिजातवादी रूप दिलें. आपल्या ऊंच अभिरुचीवरवीं आनी समाजीक जाणविकायेक म्हत्व दिवन, ड्रायडनान पुराय इंग्लीश साहित्यीक नवी दिका दिवपाचो वावर केलो: कठोर आत्मनिरिक्षण, कोटीप्रकाराचेर आशिल्लो शेक, हे ताच्या व्यक्तिमत्वाचे म्हत्वाचे गूण. ह्या काळांत काँग्रीव आनी ऑटवे हे नाटककार, प्यूरिटन सवळेपणाचें विडंबन करपी कवी सॅम्युअल बटलर, दिसपटीकार सॅम्यूअल पीपस्, कादंबरीसारकें वर्णनपर गद्य बरोवपी धर्मीक वृत्तीचो लेखक जॉन वनियन हांचो वावर उल्लेख करपासारको आसा. लॉक, ह्यूम, हॉबस् हे विवेकनितीक म्हत्व दिवपी तत्वज्ञ ह्याच काळांत जाले. इंग्लंडाचें राश्ट्रीय जिणेंत वैज्ञानीक क्रांती घडोवन हाडपी ‘रॉयल सोसायटी ऑफ लंडन’ हे संस्थेची थपणूक इ.स 1662 त जाली. हें संस्थेच्या यत्नांक लागून इंग्लीश साहित्य सोपे, सुटसुटीत, सुगम आनी अलंकार विरयत जायत गेलें. नव अभिजाततावाद (1700-1798): पुराय अठरावें शतमान दोन गजालींखातीर नांवाजिल्लें आसा. एक, इंग्लीश साहित्यातलें म्हत्वाचे गद्य निर्मणे खातीर दुसरें, पुर्विल्ल्या रोमन सम्राज्यांतले सम्राट ऑगस्टसच्या काळांतल्या वांङमयाचें (लॅटीन वाङमयाचें) भांगरा यूग आदर्श मानून तेवरी कलेचे कस मानपी साहित्यीकां खातीर. ह्या काळांत पयलीं, अलेक्धेंडर पोप हाचें यूग (1700-1744) आनी उपरांत डॉ. जॉनसनाचें युग (1744-1784) हीं दोम म्हत्वाचीं युगां आयलीं. वाडटी बुद्धिवादी प्रवृत्ती, उपहास, उपरोध आनी विडंबन हांचो प्रभाव आशिल्लें गद्य आनी पद्य, शब्दयेवजणेखातीर वापरिल्ली बुद्ध, भाशेची निवळसाण आनी पद्यापरस गद्याचेर दिल्लो नेट हीं ह्या काळांतल्या साहित्याचीं मुखेल लक्षणां. रोसाळ, सोपी समतोल सादपी, नियंत्रित अशी परिपक्व गद्यशैली अठराव्या शतमानांत इंग्लीश भाशेंत फुडें आयली. ताकालागून गद्य साहित्य प्रकार सोपे आनी परिणामकारक जावपाक लागले. कादंबरी सारको साहित्य प्रकारय चलणुकेंत आयलो. डॅनियल फिडो हाची ‘रॉबिन्सन क्रुसो’ (1799), जोनाथन स्विफ्ट हाची ‘गलिव्हर्स ट्रॅवलर्स’ (1726), रिचर्डसन हाची ‘पॅमेलो’ (1740) आनी फिल्डींग हाची ‘टॉम जोन्स’ (1749) ह्यो पयल्यो वयल्यो कादंबऱ्यो जावन आसात. स्मॉलेट, स्टर्न, वॉलपोल. गोल्डस्मिथ, जॉनसन हांणीय कादंबरीचे उदरगतीक आपलो हातभार लायला. अलेक्झांडर पोप (1688-1744) हो ह्या शथमानंतलो सगळ्यांत व्हड कवी. दशावयवी युग्मक सगळ्यांत बरेतरेन वाडोवपाचें श्रेय ताका फाव जाता. ‘एसो ऑन मॅन’, ‘एसे ऑन क्रिटीसिझम’ ही तत्वीक दीर्घकाव्यां, होमर हाच्या ‘इलियड’ चो अणकार, ‘द रेप ऑफ द रॉक’ आनी ‘द डनसिअड’ हीं विडंबन महाकाव्यां हे ताच्या व्हड साहित्य निर्मणेंतले नामनेचे ग्रंथ आसात. समाजीक प्रस्न खबरांपत्रांतल्यान मांडपी म्हूण नामना जोडिल्ले एडिसन आनी स्टील हे दोन निबंद लेखक पोपच्या काळांतले. नेमाळ्यांची सुरवात आनी वाड ह्याच काळांत जाली.शारांत नव्यान उद्याक आयिल्लो मध्यवर्ग राजकरणांत बळिश्ट थारिल्ल्यान तशेंच साहित्य वाचन करपी वर्गय होच आशिल्ल्यान ह्या वर्गाच्या जाणविकायेंचें पडबिंब इंग्लीश साहित्यांतल्यान चडांत चड उक्तें जावंक लागलें. डॉ. सॅम्युएल जॉनसन (1709-1784) हो बुदवंत उलोवपी, विक्षिप्त, पूण सडेतोड आनी सरळ मतांक लागून त्या काळांवेल्या साहित्यीकांमदीं आदाराचो जागो फाव जाल्लो एक म्हान आनी हुशार साहित्यीक. जेम्स बॉस्वेलान ‘लाइफ ऑफ सॅम्युएल जॉनसन’ (1791) नांवाचें ताचें चरित्र बरयलां. हे दोनूय इंग्लिशींत अज्रंवर थारल्यात. जॉन्सनाचें बौद्धीक रांगडेपण, कोटी करप,नैतिक ताठरपण, कसलीय घडणूक आनी साहित्यकृती स्वतंत्र नदरेन पळोवपाची पद्धत, समीक्षेचे नवें चरित्रनिश्ठ सक लावपाची धटणी हे आनी हेर कांय गूण बॉस्वेलान कलात्मक नदरेन पळयल्यात आनी चरित्र लेखनाची आगळी वेगळी द्ख घालून दिल्या. जॉनसन हो अभिजातवादाचो खर समर्थक आसलो. पूण ताचें अलंकरण प्रेम, विचित्र मतप्रणाली आनी असादारण जीवन पद्धतीची आस ह्या गुणांक लागून तो इंग्लिशींतल्यान अभिजातवादाचो ऱ्हास दाखयता. काव्य, कादंबरी, निबंद, संशोधन आनी हेर साहित्याच्या मळार ताणें म्हत्वाचो वावर केल्लो आसलो, तरीय ताका समीक्षक, युगप्रर्वतक, चरित्रकार आनी इंग्लीश भाशेचो पयलो शब्दकोश रचपी म्हूण चड वळखतात.गोल्डस्मिथ हो कवी आनी गद्यकार, शेरिडन हो नाटककार, बॉस्वेल हो चरित्रकार, गॉरिक नांवाचो नट ताचे वांगडा साहित्यीक भासाभास करून काव्यशास्त्र विनोदांत वेळार सारताले. हें ‘जॉनसनाचें सर्कल’ म्हूण नामनेक पावलां. === रोमँटीक संप्रदाय (1798-1837) === अठराव्या शतमानांत जायत्या कवींनी आनी गद्य लेखकांनी चड उण्या प्रमाणांत रोमँटीक प्रवृत्तीची बरपावळ केल्ली दिसून येता. जेम्स टॉमसन,विल्यम कपूर, टॉमस ग्रे, विल्यम ब्लेक आनी रॉबर्ट बर्न्स ह्या स्वच्छंदवादी कवींनी आनी गिबन, बर्क, गोल्डस्मिथ, वॉलपोल, गॉडविन, एन रॅडक्लिफ ह्या गद्य लेखकांनी भुतकाळाचें पुनरुज्जीवन, मध्ययुगांतली आशयसुत्रां, गांवगिरे विशय, सैम आनी सुकणीं-सादनां हांची तोखणाय करपी आत्मलक्ष्मी प्रकारचें साहित्य बरयलें. रोमँटीक प्रवृत्तीच्या साहित्याची बुन्याद पुनरुज्जीवन, मध्ययुगांतली आशयसुत्रां, गांवगिरे विशय, सैम आनी सुकणीं-सादनां हांची तोखणाय करपी आत्मलक्ष्मी प्रकारचें साहित्य बरयलें. रोमँटीक प्रवृत्तीच्या साहित्याची बुन्याद अशे तरेन नकळटनाच पडली. पूण 1798 त विलीयम वर्ड्स्वर्थ (1770-1850) आनी एस. टी. कॉलरिज (1772-1834) ह्या दोगांय इश्टकवींनी ‘लिरिकल बॅलडस’ हो आपलो कवितांचो झेलो उजवाडायलो आनी ह्या झेल्याचे प्रस्तावनेंत ताणी अठराव्या शतमानांतल्या प्रस्थापित अभिजातवादाआड बंडाचो उलो मारलो. भाशेचे आनी सादारण गांवगिऱ्या जिणेंतल्या जित्य जिव्या प्रसंगाचें नवेंपण हो तांच्या विद्रोहाचो मुखेल हेत आसलो. तरीकय रोमँटीक संप्रदायान हेर जायत्या गजालींनी अठराव्या शतमानांतल्यान प्रस्थापित साहित्यीक सिद्धांताक पयसावन इंग्लीश भाशेची नवनिर्मणी क्षमता सिद्ध केल्या. ह्या 30-40 वर्सांतलें रोमँटीक साहित्य पुराय युरोपीय साहित्य परंपरेंत ‘व्हड’ मानतात. फ्रेंच राज्यक्रांतीच्या तत्वगिन्यानाचे भोवमान, इंग्लंडांतल्या उद्देगीक क्रांतीचो धिक्कार,वाडट्या शारीकरणाची तिडक, सैमाच्या उदारपणाचो आदार, आविश्काराच्या मळार अठराव्या शतमानांतल्या अभिजातवादाक खर विरोध, व्यक्तिवादी मुल्यांचो पुरस्कार, प्रतिभा, गिन्यान आनी भावानोत्कटता हांकां विवेकशीलतेपरस दिल्लें चड म्हत्व, अज्ञाताविशीं आशिल्लीं जबर ओड हीं रोमँटकतेची कांय खाशेलपणां आसात. वर्ड्स्वर्थ, कॉलरिज आनी विल्यम ब्लेक ह्या पयलें पिळगेच्या कवींमदी हीं खाशेलपणां मर्यादीत स्वरुपांत आसली. लॉर्ड बायरन, पी. बी. शेली आनी जॉन किट्स हे दुसरे पिळगेच्या रोमँटीक कवींमदी हांचीं खाशेलपणां ऊंच पांवड्यार पयलें पिळगेच्या कवींमदी हीं खाशेलपणां मर्यादीत स्वरुपांत आसली. लॉर्ड बायरन, पी. बी. शेली आनी जॉन किट्स हे दुसरे पिळगेच्या रोमँटीक कवींमदी हांचीं खाशेलपणां ऊंच पांवड्यार पाविल्लीं दिसतात. शेली आनी किट्स ह्या कवींनी आपले ल्हान पिरायेत लिरिकल शैलीची अप्रूप काव्य रचणूक करून काव्य निर्मणीचे नवे आदर्श तयार केले. वॉल्टर स्कॉटाक इतिहासीक कादंबरीचो ‘कर्तो’ म्हूण संवसारीक साहित्यांत वळखतात. चार्लस लॅम्ब, विल्यम हॅझलिट, टॉमस ड क्विन्सी, ली हंट, लॅण्डर ह्या रोमँटीक गद्य लेखकांनी काव्यमय गद्याच्या विंगड विंगड प्रकारांत बरपावळ केल्या. ह्या चडशा जाणांनी पद्य नाटकांय रचलीं, पूण तीं रंगमाचयेक व्हडलींशीं उपेगी थारूंक नात. चडश्या सगळ्याच रोमँटीक कवी-गद्यकारांनी लक्ष वेधपी मुळाव्यो समिक्षा बरयल्यात. खास करून कॉलरिजान इंग्लीश साहित्य समीक्षेक कलेचे स्वायत्ततेची नवी दिका दाखयल्या. ताका लागून तो आर्विल्लो समीक्षेचो ‘मुळपुरुस’ थारला. ह्याच काळखंडांत जेन ऑस्टिनान आपणाले शिकटूक उपरोध शैलीक लागून आनी बायलांचे जिणेंतल्या सामान्य प्रसंगांक कथानकां वरवीं साहित्यांत अज्रंवर थारायल्ल्यो कादंबऱ्यो बरयल्यो. ऑस्टिन वृत्तीन रोमँटीक लेखकांचे पुराय तरेन आड म्हळ्यार अभिजातवादी आसली. === व्हिक्टोरिया राणयेचे युग (1837-1901) === ब्रिटीश साम्राज्याचेर केन्नाच सूर्य अस्ताक वचनी अशें ह्या काळखंडांक गर्वान म्हणटाले. पूण ब्रिटनांत मात ह्या काळांत सगळेकडेन संघर्श,असंतोश आनी वैचारीक घुस्पागोंदळ चलतालो आनी ब्रिटीश सुर्याक गिराण लागिल्लें. व्हिक्टोरियन साहित्यांत सगळ्या समाजीक विशयांचें पडबिंब पडिल्लें दिसता. चार्लस डार्विन, टी.एच्. हस्कले, हर्बर्ट स्पेन्सर, जॉन स्टुअर्ट मिल, कार्झाइल, न्यूमन, मॅथ्यू आर्नोल्ड, ऑस्कर वाइल्ड, रेझेट्टी, रस्किन, माल्थस, कार्ल मार्क्स अशा वेगवेगळ्या मळावेल्या म्हान विचारवंतांनी सगळ्या प्रस्थापित कल्पनांक धक्के दिले. राजकी, धर्मीक आनी समाजीक सुदारणांक लागून हो काळखंड गजबजिल्लो दिसता. लोकशाय, कामगारांचे हक्क, बायलांचो मतदानाचो हक्क, धर्म सुदारपाची गरज, ल्हान भुरग्यांची आनी गरीब लोकांची राखण करपी संसदनेंतलें जायते कायदे ह्या काळांत जाले. कामगार लोकांनी मोटें अराजक माजयलें आनी कितलींशींच शतमानां थीर उरिल्लीं ब्रिटीश समाजीक मुल्यां गडबडपाचीं चिन्नां दिसपाक लागलीं. पूण प्रस्थापित व्हिक्टोरियन लेखक मात आपणाचेर खोशी जावन वयलेवयर ह्या समाजीक ऱ्हासाची चिंता करताना दिसतात. उदारमतवादा वांगडाच बुन्यादी सुदारणां तशेंच अमानवी उद्धेगीकरण, अती सुखाची आस, खर दळदिरेपण हांच्या भोंवऱ्यांत व्हिक्टोरियन युगांतल्या आल्फ्रेड टेनिसन (1809-1892) ह्या युगप्रवर्तक कवीचें काव्य सापडिल्लें दिसता. ताचें ‘इन मेमोरिअम’ हें दीर्घकाव्य अशा व्दंव्दात्मक विचारशीलतेंतल्यान जल्मलां. रोमँटीक (1812-1889) ह्या दुसऱ्या युगप्रवर्तक व्हिक्टोरिया कवींमदींय सांपडटात. टिनिसनाचें काव्य पलायनवादी, भावनाकुल, लोकाभिमुख जाल्यार ब्राउनिंगाचें काव्य प्रयत्नवादी, वास्तवाभिमुख आनी तत्वशील. ब्राउनिंगान नाट्यछटा हो नवो प्रकार काव्यांत चलणुकेंत हाडलो. तेभायर मॅथ्यू आर्नोल्ड, डी. जी. रोझेटी, विल्यम मॉरिस, स्विनर्बन हे कांय मुखेल व्हिक्टोरियन कवी जावन आसात. मॅकोले हो गद्य निबंदकार वाक्याचे खास शैलीखातीर नामनेक पावला. कॉर्लाइल, न्यूमन, पेटर, मॅथ्यू आर्नोल्ड हे नामनेचे विचारवंत समाजीक प्रस्न आनी समस्या आपल्या गद्यांतल्यान उक्ते करताले. व्हिक्टोरियन काळांत कादंबरीचो आवांठ खूब वाडलो तरी तातूंत जायतीं विंगडपणां आयलीं. चार्लस् डिंकन्स (1812-1870) हो इंग्लंडाचो नामनेचो कादंबरीकार ह्याच काळांत जावन गेलो.तो खूब गरीब परिस्थितींतल्यान वयर सरिल्लो. ‘डेव्हिड कॉपरफिल्ड’, ‘ब्लीक हाउस’, ग्रेट एक्सपेक्टेशन्स ह्यो ताच्यो कादंबऱ्यो स्वताच्या अणभवाचेर आदारल्यात. तशेंच तातूंत इंग्लंड देशाच्या दळीद्रीपणाचें जितें जिवें चित्रण केलां. थॅकरे हो दुसरो व्हड कादंबरीकार. ‘वॅनिटी फेअर’, ‘हेन्री एसमॉण्ड’ आऩी हेर कादंबऱ्यांखातीर तो नांवाजिल्लो. पात्राचे निर्मणेखातीर लागपी कुशळटाय ताचे कडेन आशिल्ली. जॉर्ज इलियट, एमिली ब्रॉन्टे, शार्लस ब्रॉन्टे, एलिझाबेथ रॅस्कल ह्यो बायल कादंबरीकारांच्यो रचणकोय इतिहासीक म्हत्वाच्यो. एन्टनी ट्रॉलप, जॉर्ज मेरडिथ,टॉमस हार्डी, आर. एल. स्टिवन्सन हाणें इंग्लीश कादंबरी समृद्ध करपाक मोलाचो वावर केलो. ह्या काळांत ‘नाटक’ ह्या साहित्य प्रकाराक चड म्हत्व मेळूंक ना. ह्या शतमानाच्या शेवटाक जॉर्ज बर्नाड शॉ, ऑस्कर वाइल्ड आनी आयर्लंडांत सुरू जाल्ली जॉन सिंज आनी डब्ल्यू. बी. येट्स हांची नवी रंगमाची हातूंत विसाव्या शतमानांतल्या आर्विल्ल्या नाटकांच्या क्रांतीचें मूळ सांपडटा. === आर्विल्लें युग (विसावें शतमान 1901-1970) === विसाव्या शतमानाच्या पयल्या वीस वर्सांत पोरन्या अद्र-रोमँटीक परंपरेंतले जॉर्जियन कवी एकवटेन सैमीक कवनां रचतालें. ह्याच वेळार विल्यम बटलर येट्स (1865-1939), टी. एस्. इलियट (1885-1965) आनी एझरा पाउंड (1885-1972) ह्या कवींनी पुराय तरेन नवे अभिव्यक्तीच्या तंत्रान कवितेचो रुपकार पुराय बदलून उडयलो. येट्स हाची ‘द टावर’ (1927), पाउंड हिची ‘ह्यू सेल्विन मॉबरली’ (1920)आनी इलियट हाची ‘द वेस्ट लॅण्ड’ (1922) ह्या कवितांक लागून इंग्लिशींत आर्विल्लेपणाक नेट आयलो. फुडें 40-45 वर्सां, कलेच्या सगळ्या वाठारांत हांचो प्रभआव जाणवलो. कादंबरींत,लाटकांत आऩी समीक्षेंत लागीत आर्विल्लेपणाची सया आशिल्ली. आशयसुत्रां आनी मुल्यां व्यक्त जावपाक लागली. परंपरेन चलून आसिल्लीं सगळीं मुल्यां फाटीं पडलीं. साहित्यीक मळार जी नवीं क्रांती घडली ताचे श्रेय कारल मार्क्स, फ्रॉइड, युंग हांका तशेंच बदलत वचपी यगधर्माक फाव जाता. कादंबरीच्या मळार आर्नल्ड बेनेट, जॉन गॉल्सवर्दी, सॉमरसेट मॉम, एच्. जी. वेल्स आनी हक्सले हाणी मोलीदीक वावर केलो. फ्रॉस्टर, व्हिर्जिनिया वूर्फ आनी जेम्स जॉइस हांणी क्रांतीकारक आशय आनी धाटणेच्यो कादंबऱ्यो रचल्यो. मानसशास्त्रीय आशयाचें विस्मीत करपी रूप आनीकय खरपणान व्यक्त जावपाक लागलें. प्रतिमां आनी प्रतिकां हाचो वापर, आशेचो शिटुकसाणेन केल्लो उपेग, मुक्तछंद आनी वट्ट साहित्यीक कुरवांचो सदळ केल्लो वापर, लैंगिक आनी चिडिल्ल्या मनीस स्वभावाचे अतिवास्तववादी, सपनाळ्या प्रतिमावरवीं घडयिल्ले विंगड विंगड आविश्कार (सुररिअलिझम), परंपरेआड जीणीवपुर्वक सूर काडप आनी स्वताचे स्वतंत्र धाटणेचो चडांत चड वापर करप हीं आर्विल्ल्या काळाच्या साहित्याचीं खाशेलपणां जानव आसात. जेम्स जॉइफ (1882-1941) हाची ‘युलिसिस’ (1922) ही संज्ञाप्रवाहतंत्रांतली कादंबरी भाशेच्या ऊंच प्रयोगशीलतेचो सगळ्यंत व्हड आर्विल्लो आविश्कार अशें मानतात. नाटकाच्या मळार मोलादीक भर घालपी जा.ते नाटककार ह्या शतमानंत जाले. हाका लागून फाटलीं अडेज शतमानां थंड पडिल्ली इंग्लींश रंगमाची परतून तरतरली. जॉर्ज बर्नार्ड शॉ (1856-1950) हाच्या समाजीक बांधीलकिच्या खळबळजनक नाटकांवरवीं ह्या शतमानाची सुरवात जाली. कॉउअर्ड, जेम्स बॅरी, जॉन गॉल्सवर्दी आनी नोऊल पिनरो ह्या दुसऱ्या पांवड्याच्या नाटककारा कडल्यान नाटक कला उदरगतीचीं सपणां चडलीं. आयरिश रंगमाची, एब्सर्ड नाटकां,अँग्री थिएटर आनी पद्य नाटकां, अशा विंगड विंगड प्रयोगिक चळवळींवरवीं हीं रंगमाची फुलून आयली. सॅम्युअल बेकेट ह्या आयरिश-फ्रेंच ‘एब्सर्ड’ नाटकाकारालें ‘वेटिंग फॉर गोडो’ हें नाटक,खबरापत्रांतलें गद्य आनी तात्विक गद्य ह्या मळार जायत्या लेखकांनी नामना जोडल्या. तातूंत ब्रॅडली, रकेल, मूर, विटदेन्स्टीन, फ्रेझर, बेलॉक, च्स्टरटन, स्ट्रॅची हे मुखेल आसात. रिचर्डस्, एम्पसन, ह्यूम, एफ. आर. लिवीस आनी टी. एस. इलियट हांणी समीक्षेचे नवे सिद्धांत मांडले. विस्मयकारी साहित्यकांमदीं कॉनन, डॉइल, जेरोम के. जेरोम, पी. जी. वुडहाउस हांणी संवसारीक विक्रम केले. आर्विल्ल्यावादाचो (आधुनिकवाद) नेट चड उण्या प्रमाणांत 1970 मेरेन तिगून उरलो. खूब उसरां उजवाडाक आयिल्ल्या जी. एम्. हॉपकिन्स ह्या व्हिक्टोरियन कवीच्या कवितांतल्यान,तशेंच डिलन टॉमस, डब्ल्यू एच.डन, सी. डे. लुईस आनी रॉय फुलर आनी हेर कांय कवींच्या कवितांतल्यान आर्विल्ल्यावादाचो नेट उणो उणो जायत गेलो. ब्रट ब्रिजिझ, जॉन मेसफील्ड,पयल्या म्हाझुजांत सोंपिल्ले ऑडवन आनी ब्रूक स्टिवन स्पेन्डर आनी हेर मार्क्सिस्ट कवी, आर्विल्ल्यावादाच्या नेटांतय पारंपरिक रचणूक करपी डे ल मेअर, ग्रेव्हज हांणी आपणाली शैली सांबाळ्ळी. === आयचें इंग्लीश साहित्य === आर्विल्ल्या काळाउपरांत आयिल्लो आयचो काळ इंग्लीश साहित्यांत व्हडलोसो म्हत्वाचो अशें मानीनात. कवितेंत चडांत चड सकयल्या मध्म वर्गीयांचीं आशयसुत्रां मांजपी आनी बोली आशेचो सोबीत फृउपेग करपी जायते कवी ह्या काळांत दिश्टी पडटात. टेड ह्यूज, फिलीप लार्कीन, गॅसकॉइन, बेटजमन, पॅटन, टॉमगन हे हातूंत मुखेल आसून ते आयजूय बरयतात. कथा-कादंबरीच्या मळार जॉर्ज ऑर्वेल, साकी, इवलिन वॉ, ग्रॅहम ग्रीन, सी. पी. स्नो. इरिस मर्डीक, जॉइस कॅरी हांचो वावर म्हत्वाचो आऩी अप्रूप आसलो तरी आयज इंग्लिशींत एकय म्हत्वाचो कादंबरीकार दिश्टी पडनी. किंग्जली एमीस, जॉन वेन अँगस विल्सन, लॉरेन्स डरेल आनी गोल्डिंग ह्या आयच्या कादंबरीकारांचें गंभारपण नदर ओडून घेता. हालीं व्ही. एस्. नायपॉल आनी सालमान रशदी हे बिन-इंग्लीश साहित्यिकूय इंग्लंडांत खूब गाजल्यात. नाटकाच्या मळार ऑस्बॉर्न, पिंटर, आप्डेन, वेस्कर आऩी शेपर्ड हे नाटककार आर्विल्ल्यावादा उपरांतची साहित्याक शैली चलणुमकेंत हाडटात. [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:इतिहास / History]] jmhbckjmluby7w34qvx59k7c26twwri 0 960 217501 200756 2026-09-11T20:58:38Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[इंडोनेशिया]] पानाक [[इंडोनिशिया]] हालयला 200756 wikitext text/x-wiki {{lipi|.|Indonesia}} {{double image|right|Flag of Indonesia.svg|180|Coat of Arms of Indonesia Garuda Pancasila.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो ध्वज|{{SUBPAGENAME}} चें चिन्ह}} [[File:LocationIndonesia.svg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] आगनेय आशियांतलें कितल्याशाच जुंव्यांचें एक प्रजासत्ताक राश्ट्र. क्षेत्रफळ-19,04,345 चौ. किमी. == लोकसंख्या == 1,61,632,000 (1984). लेकसंख्येचे नदरेन चीन,भारत, सोविएत युनियन, अमेरिकेची संयुक्त संस्थानां हांच्या फाटल्यान जगांत इंडोनेशियाचो पांचवो क्रमांक लागता. अक्षवृत्तीय विस्तार 60 उत्तर ते 110 दक्षिण आनी रेखावृत्तीय विस्तार 150 उदेंत ते 1410 उदेंत. चडांत चड उदेंत –अस्तंत अंतर 5,029 किमी. आनी दक्षिण – उत्तर अतंर 2,011 किमी. हाचे उत्तरेवटेन दक्षिण चिनी दर्या आनी पॅसिफीक, उदेंतेक पॅसिफीक आनी नैऋत्य ह्या दिकांनी हिंदी महासागर आसा. मलाया व्दिपकल्पाच्या (Peninsula) उदेंतेवटेन न्यू गिनी जुंव्यांमेरेन इंडोनिशियाचो वाठार पातळिल्लो आसा आनी तातूंत जावा, सुमात्रा, मादुरा,नुसातेगारा (बाली ते तिमेर मेरेनच्या जुंव्यांचो चोमो), मोसुकू (मोल्युकस), सुलावेसी (सेलेबीझ), कालीमांतान (बोर्निवचो वाठार), अस्तंत ईरीआन (न्यू गिनीचो अस्तंत वाठार), तिमेर जुंव्यांचो कांय वाठार आनी सुमार 3,000 ल्हानसान जुंवें हांचो आस्पाव जाता. आशिया आनी ऑस्ट्रेलिया हांका जोडपी पूल अशें ह्या देशाक म्हणटात. जाकार्ता ही इंडोनेशियाची राजधानी जावन आसा. == भूंयवर्णन == धर्तरी अस्तित्वांत आयल्या उपरांतच्या सुरवातीच्या काळांत आशिया आनी ऑस्ट्रेलिया हे खंड एकामेकांसावन वेगळे जाता आसताना दोंगरांच्या हालचालींक लागून मलायासावन न्यू गिनी मेरेनच्या जुंव्यांची निर्मणी जाली, अशें शास्त्रज्ञांचें मत आसा. सुमात्रा, जावा आनी बोर्निओ हांच्या मदलो वाठार पयलीं आशिया खंडाचोच वांटो जावन आशिल्लो,जाल्यार न्यू गिनी ऑस्ट्रेलियाचो वांटो आशिल्लो. दोनूय वाठारांनी पोरन्या फातरांचे अवशेश मेळटात; तशेंच हांगाचे दर्याय चड खोल नात. दर वर्सा सुमार 1,5000 भूंयकांप जाल्ल्याची नोंद मेळटा, जाल्यार वट्ट 3000 पर चड आशिल्ल्या ज्वालामुखींतले पन्नास अजून जागृत आसात. जावा आनी सुमात्रा हांच्या मदी आशिल्ल्या क्राकाटाऊ जुंव्याचेर 1883 वर्सा जाल्लो ज्वालामुखी जगांतलो सगळ्यांत व्हड अशें मानतात. ह्या ज्वालामुखीक लागून अर्दो जुंवो नश्ट जालो, 150 किमी. मेरेन ताचो आवाज आयकूक आयलो आनी सुमार 30,000 लोक मेले. दर्यांत उत्पन्न जाल्लीं ल्हारां 6,000-8,000 किमी. पयस मेरेन जाणवली. ज्वालामुखी फुटतकच जो धुल्ल भायर सरलो, तो मळबावटेन कितलेंशेच किमी. वयर पावलो. हो धुल्ल तीन दीस पृथ्वी भोंवतणी घुंवत रावलो आनी ताका लागून हवामान सगळेकडेन मोड आशिल्ल्या भशेन जाले. हेर ज्वालामुखी इतले भयंकृत नाशिल्ले. ह्या ज्वालामुखीक लागून देशाक लुकसाण जाले. पूण कांय काळांत जमीन चड पिकाळ जाल्ल्यान देशाक फायदोय जालो. इंनेशियाचें चडशें जुंवे दोंगरी आसात, पूण थोडेच दोंगर 4,000 मी. परस ऊंच आसात. विषुववृत्तीय हवामानाक लागून हांगा बरोच पावस पडटा आनी न्हंयांचे प्रवाह पिकाळ माती आपल्या वांगडा हाडटात. सुमात्रा (अंडालास) हो सगळ्यांत अस्तंतेकडलो, वायव्य-आग्नेय पातळिल्लो जुंवो. हाचें क्षेत्रफळ सुमार 4,73,606 चौ. किमी. इतलें आसा. जावा आनी मादुरा हांचें क्षेत्रफळ 1,32,107 चौ. किमी. हे सगळ्यांत चड पिकाळ आनी दाट लोकवस्ती आशिल्ले जुंवे. जावांत सुमार शंबरा वयर ज्वालामुखी आसात आनी तांतले सतरा जागृत आसात. जावाचे उदेंतेवटेनचे जुंवे नुसा तेंगारा (क्षेत्रफळ 68,053 चौ.किमी.) वा ल्हान सुंदा जुंवे म्हूण नामनेक पावल्यात. हातंतले लाँबॉक, बाली, सूंबावा, फ्लोरेस, सूंबा आनी तिमोर हे म्हत्वाचे. हांची भूंयरचणूक जावपासारकी आसा. जावाचे उत्तरेवटेन बोर्निओ हो जगांतलो तिसरो व्हड जुंवो आसा. हातूंतलें 72% म्हळ्यार 5,39,460 चौ. किमी. क्षेत्रफळ इंडोनेशियाच्या सत्तेखाला आसा. हाका कालींमतांत अशें म्हणटत. हो वाठार, दोंगरी, ऊंच रानांनी भरिल्लो आनी कांय जाग्यांचेर चिखलाचो आसल्या कारणान फाटीच उरला. बारीतो, कापूआस, महाकाम, मेंटावाय ह्या न्हंयांक लागून कांय पिकाळ मळां तयार जाल्यात. ह्या न्हंयांतल्यान येरादारी चलता. बोर्निओचे उदेंतेक सूलावेसी जुंवो आसा. हाचें क्षेत्रफळ 1,89,035 चौ. किमी. हो वाठार चड दोंगरी आशिल्ल्यान फाटीं उरला. हांगा बरेच ज्वालामुखी आसात. तांतले 3 जागृत आसात. हाचे उदेंतेवटेन मोलुकू जुंव्यांचो चोमो आसा. हातूंत मोरोताइ, हॅल्माहेरा, तेर्नाते, तिडॉर, माकियान,ओबी, सुला हें उत्तरेवटेनचे जाल्यार बुरू, सेराम, अँबोइना, बांदा, काइ, आरू, तानिंबार, वेतार हे दक्षिणेवटेनचे जुंवे आसात. मोलुकुफुडें न्यू गिनीचो अस्तंत वाठार इरीयान आसा. हाचें क्षेत्रफळ 4,21,951 चौ. किमी. आसा. हो वाठार रानांचो, दोंगरी आनी चिखलान भरिल्लो आसा. नासो, चार्ल्स लुई, ओरान्ये ह्यो कांय पर्वतांच्यो वळी वायव्येवटेंतल्यान आग्नेयेवटेन गेल्ल्यान येरादारी कठीण जाल्या. हातूंतलें कांय दोंगर 4,500 मी. परस ऊंच आसात. जुंव्यावेल्या दोंगरामदीं जगांत सगळ्यांत ऊंच दोंगराचें तेमष ‘कार्स्डेन्झ’ (5,030 मी.) हांगा आसा. मांबेरामो, सेपिक, फ्लाय, दिरुल ह्यो न्हंयो आसात. == हवामान == सादारणपणान ह्या देशाचें हवामान उश्ण आनी ओलसाणीचें आसा. जून ते ऑक्टोबर आनी नोवेंबर ते फेब्रुवारी हे आठ म्हयने मॉन्सून आनी ईशान्य वाऱ्यार लागून बरोच पावस पडटा.दर्यादेगेलागच्या वाठारांनी हवामान सिमार 270 से. आसता. सामकेच चड आनी उण्यांतल्या उण्या हवामानांत चडूच जाल्यार 30 से. चो फरक आसता. ताका लागून हांगा विंगड विंगड ऋतू नात. ऋतूंच्या बदलाक हवामान दर्याथराच्या उंचायेचेर बदलता. वर्साक हांगा सुमार 200 सेंमी.परस चड पावस पडटा. दोंगरी वाठारांनी पावसाचें प्रमाण चड आसा. कांय वाठारांनी तर तें 600 सेंमी. परसय चड आसा. त्या मानान दक्षिणेवटेन पावस उणो पडटा. == वनस्पत आनी मोनजात == इंडोनेशियांत तरेकवार वनस्पत सांपडटा. आशिया आनी ऑस्ट्रेलिया खंडांतल्या रुखाचे प्रकार हांगा आसात. चड पावसाच्या वाठारांनी सदाच पांचवीचार उरपी पावसाचीं रानां, चिखलाच्या वाठारांनी खाशेल्या प्रकारची वनस्पत आनी उण्या पावसाच्या वाठारांनी पानां झडपी रूख आसात. इंडोनेशियाचो 60% वाठार रानांनी भरला. रानांतले हे वनस्पतीचो अजून पुराय तरेन उपेग केल्लो ना. कोंड्याचे सुमार 250 परस चड प्रकार, तर चिखलाच्या वाठारांनी वाडपी वनस्पतीचे सुमार तीस प्रकार, तशेंच ताड, माड ह्या झाडांचे देडशें प्रकार आनी मॅपल, ओक हे सारकी वनस्पत हांगा वाडटा. सूंबा जुव्यांचेर चंदन सांपडटा. माकड, ओरांग उटांग, वाग, वांस्वेल. हिप्पोपोटॅमस, हत्ती, हरण, कांगारू, सोरोप, मानगीं हे सारकी मोनजात विंगड विंगड वाठारांनी आसा. उदेंत वाठारांत सोबीत पाखां आशिल्लीं सुकणीं आसात. दर्यांत तरेकवार नुस्तें मेळटा. == इतिहास == जावांत केल्ल्या उत्खननांत कितल्याशाच हजार वर्सांपयलींच्या जावामनशाची कवटी मेळ्ळी, तरी इंडोनिशियाच्या क्रिस्त पयलींच्या इतिहासाची चडशी माहिती मेळना. इ.स.पयल्या शेंकड्यांत भारतांतल्या हिंदू आनी बौद्ध लोक हांगा पावले. त्या काळांत मलायोपॉलिनीशियन वंशाचे लोक हांगा रावताले. भारतीयांच्या कांय वाठारांचे राज्य आशिल्लें,पूण समेस्त लाकांचेर तांचो चडसो परिणाम जालो ना. फुडारिल्ल्या वर्गाचेर मात संस्कृत भाशा आनी हिंदू संसक्ताय हांचो बरोच परिणाम जालो आनी तो आयजमेरेन जाणवता. आठव्या आनी णव्या शेंकड्यांत शैलेंद्र नांवाच्या जावांतल्या बौद्ध राज्यांत हिंदू आनी इंडोनेशिया संसक्तायेची बरेतरेन भरसण जावन थंय बोद्ध साहित्य आनी हिंदू संस्कृताय हांचो प्रभाव पडलो. ह्या काळांत हांगा बोरोबूदूर आनी हेर व्हड व्हड स्तूप बांदले. शैलेंद्र राज्याची शक्त उणी जातकच त्या राज्याची सुमात्रांतली पार्लेबांग ही राजधानी आशिल्लें श्रीविजय आनी जावांतले माजापाहित अशे दोन कुडके जाले. फुडें माजापाहित राज्य काबार जावंच्या वेळार मलॅकाच्या बंदरांत वेपाराच्या निमतान अरब लोक आयले. वेपारावांगडा ताणी इस्लाम धर्माचो प्रसार चालू केलो. माजापाहित उपरांत कितलींशींच ल्हान सान राज्यां चीनचे सत्तेखाला आयलीं, पूण चिनी संस्ताय हांगा रिगूंक पावली ना. 15 व्या शेंकड्याच्या शेवटाक आफोंस द आल्बुकॅर्क हो पुर्तुगेज हांगा पावलो, तेन्ना हांगा इस्लाम धर्म पुरायपणान रिंगून गेल्लो. फुडें रोकडोच तेर्नातेच्या सुलतानाच्या आपोवण्याक लागून आल्बुकॅर्कान मलॅकाचेर जैत मेळयलें. तेर्नातेच्या सुलतानान पोर्तुगेजांक लंवंगा आनी हेर मसाल्याच्या वेपारांत कांय सवलती दिल्यो. ह्या काळार मसाल्याचो वेपार अरब आनी जावानीज वेपाऱ्यांच्या हातांत आशिल्लो. ल्हवल्हव पोर्तुगेजांनी तो आपल्या हातांत घेवन अँबोइना जुंव्याचेर आपले वसाहतीची थापणूक केली. (1537). हेवटेन जावांतल्या बौद्ध धर्मीयांवांगडा पोर्तुगेज इश्टागत करता आसताना अरबांनी जावांतच माताराम आनी बांटम अशा दोन स्वतंत्र राज्यांची थापणूक केली. पोर्तुगोजां फाटल्यान ब्रिटीश आनी डच ह्या वाठारावटेन पावंक लागले. ताका लागून सतराव्या शेंकड्यांत हांगा ब्रिटीश आनी डच इस्ट इंडिया कंपन्यांची थापणूक जावन दोगांयमदीं वेपाराक लागून सर्त लागली. डचांनी अँबोइना आनी तेर्नातेचेर 1605 वर्सा जैत मेळयलें, जाल्यार 1609 मेरेन ताणई चडसो मसाल्याचो वेपार आपल्या हांतात घेतलो. फकत तिमोराचेर पुर्तुगिजांची सत्ता उरली. 1623 वर्सा अँबोइनाचेर ब्रिटिशांक काबार करून पुराय सत्ता डचांनी मेळयली. सतराव्या शेंकड्याच्या मध्याक कंपनी उदरगतीक पावली. अठराव्या शेंकड्यांत ब्रिटिशांआड जाल्लीं चार झुजां, कंपनीची वायट परिस्थिती, हांकां लागून इंडोनेशियावेलो डचांचो शेक उणो जाल्ल्यावरी दिसूंक लागलो. 1799 त डच सरकाराम इस्ट इंडिया कंपनीचो कारभार आपल्या हातांत घेतलो. नेपोलियनान हॉलंडचेर जैत मेळयल्या उपरांत 1811-15 मेरेन हांगाचो कारभार काबार जाल्लो. ह्या वेळार जावांतल्या लोकांनी तांच्या आड झूज मांडलें, ‘जावा झूज’नांवान नामनेक पाविल्लें हें झूज 1825-30 मेरेन चल्लें. ह्या झूजाक लागून आनी 1830-39 च्या बेल्जियमाआडाच्या झुजाक लागून डचांचें बरेंच अर्थीक लुकसाण जालें. हाका लागून तांणी इंडोनेशियांतल्या लोकांचोर अर्थीक आनी उद्देगीक बंदनां घालीं. हाचो डचांक बरोच फायदो जालो. पूण इंडोनेशियन लोक दळिद्री जाले हाचे फुडें 1942 त जपानच्या घुरयेमेरेन डचांनी हे वसाहतीचो बरोच लाव घेतलो. हांगाच्या राज्यकारभराचीं, अर्थवेवस्थेचीं सुत्रां तांच्या पुराय शेकाखाला आशिल्लीं. दुसऱ्या म्हाझुजाक सुरवात जावंचे आदीं इंडोनेशियाक थोडीभोव मेकळीक दिली आनी वसाहतीचें रूप बदलून ताका नेदरलँड्सच्या एका राज्याचें रूप आयलें. 14 फेब्रुवारी 1942 दिसा जपानान पयलीं सुमात्रा आपले सत्तेखाला घेतलें आनी इंडोनेशियन लोकांच्या डच विरोधाक लागून पुराय देशाचेर जैत मेळोवंक तांकां सामकेंच सोपें जालें. 1942 ते 1945 चे जपानी सत्तेखाला इंडोनेशियांत स्वतंत्रतायेचे विचार मुखार येवंक लागले. सूकार्नो, हट्टा सारक्या फुडाऱ्यांनी लोकांमदीं जागृताय हाडली. 17 ऑगस्ट 1945 दिसा सूकार्नोन इंडोनेशियन लोकांचे स्वतंत्रतायेची घोशणा केली आनी संविधान तयार करून इंडोनेशियन लोकांचे स्वतंत्र मंत्रीमंडळ तयार केलें. इश्ट राश्ट्रांनी झूज सोंपता सोंपता म्हळ्यार जपानी लश्कराक थंयसावन धांवडावन पर्थून डच सत्ता हाडपाचो यत्न केलो. ताक लागून डच सरकार आनी इंडोनेशियन जनता हांच्या मदलो संघर्श वाडूंक लागलो. स्वतंत्रताय चळवळीचो नेट मतींत दवरून इश्ट देशांनी डच सरकाराक इंडोनेशियन फुडाऱ्यां वांगडा भासाभास करूंक फुडें काडलें. 19 जानेवारी 1949 दिसा इंडोनेशियाच्या प्रजासत्ताक सरकारान डचांवांगडा रेनव्हिल हांगां कबलात केली. पूण फुडलो कांय काळ इंडोनेशियन जनता आनी डच हांच्यामदलीं झुजां चालूच उरलीं. निमणें 27 डिसेंबर 1949 दिसा डचांनी ह्या देशाची स्वतंत्रताय मान्य केली. फकत न्यू गिनीच्या वाठाराचेर वाद चालूच उरलो. नवें संविधान तयार जालें आनी नोव्हेंबर 1955 त, पयली वेंचणूक जाली. हे वेंचणुकेंत खंयच्याच पक्षाक स्पश्ट भोवमत मेळूंक पावलें ना. ताका लागून भरसल्लें मंत्रीमंडळ अस्तित्वांत आयलें. 1955 उपरांत पक्षांमदीं झुजां सुरू जालीं. 1959 त अध्यक्ष सुकार्नो हाणें घटनासमिती रद्द करून 1945 च्या संविधानाक मान्यताय दिली आनी सगळी सत्ता आपल्या हातांत घेतली. 1963 त संयुक्त राश्ट्रांच्या यत्नांनी न्यू गिनीचो वाठार इंडोनेशियाच्या हाताखाल आयलो.साम्यवाद्यांनी 1965 त सरकार उडोवपाचो यत्न केलो. पूण सैन्य धाडून साम्यवाद्यांची चळवळ चिड्डून उडयली. ह्याच काळार मलेशिया निर्माण जाल्ल्यान इंडोनेशियन फुडाऱ्यांनी निदर्शनां करूंक सुरवात केली. निमणें 11/12 मार्च 1966 दिसा जनरल सुहार्तो हाणें आपलें सैन्य वापरून सगळी सत्ता आपल्या हातांत घेतली. अशे तरेन सगळो राजकी बोवाळ बंद जालो. सुकार्नो फकत नांवापुरतो अध्यक्ष उरलो. कम्युनिस्ट पक्षाक बेकायदेशीर थारायलो आनी सगळे पक्ष रद्द केले. 22 फेब्रुवारी 1967 दिसा सूकार्नो निवृत्त जालो आनी 1970 त, ताका मरण आयलें. 1968 सुहार्तोची पांच वर्सां खातीर अध्यक्षपदाचेर नेमणूक जाली. 1973 त,जाल्ल्या वेंचणूकांतय ताकाच पर्थून जैत मेळ्ळें. आयजमेरेन सुहार्तो होच ह्या राश्ट्राचो अध्यक्ष जावन आसा. == राज्यवेवस्था == इंडोनेशियाच्या एक स्वतंत्र आनी सार्वभौम राश्ट्र आशिल्ल्याची घोशणा 1945 त केल्ली. 1945 त आनी फेब्रुवारी आनी ऑगस्ट 1949 त तात्पुरतीं संविधानांय तयार जाल्लीं, पूण 1959 सावन 1945 चें संविधान मान्य केलां. अध्यक्ष आनी पंतप्रधान एकूच आसा आनी सगळी सत्ता ताच्या हातांत आसा. लोकांनी वेंचून काडिल्ली सभा अध्यक्ष थारायता आनी राश्ट्रीय धोरण थारायता. अध्यक्षाच्या पालवान प्रतिमंडळ कायदो चलयता. सरकाराक म्हत्वाच्या कामांनी बुद्ध दिवपा खातीर एक सगळ्यांत उंचल्या पांवड्यावेलें मंडळ आसता आनी अध्यक्ष होच ह्या मंडळाचो मुखेली आसता. शासनाच्या सोपेपणाक लागून इंडोनेशियाचे 27 प्रांत केल्यात. इंडोनेशियन मंत्रीमंडळांत 500 लोक प्रतिनिधी मंडळांत येतात, जाल्यार 100 जाणांची नेमणूक जाता. == अर्थीक स्थिती == इंडोनेशियांतले 70% लोक शेतवडीचेर जियेतात. राश्ट्रीय उत्पन्नाचो 50% परस चड वांटो शेतांतले पिकावळींतल्यान येता. तांदूळ, रबर, च्या, काफी, नाल्ल, मिरयां आनी हेर मसाल्याचे पदार्थ, काटेसावर, तंबाखू, मसमी भिकणां, ताडाचें तेल, मको, ऊस, सोयाबीन हीं हांगाचीं मुखेल पिकां जावन आसात. आग्नेय आशियांतल्या पेट्रोल उत्पादकांतलो इंडोनेशिया मुखेल आसा. सुमात्रा, कालीमांतान, जावा आनी मादुरा ह्या चार जुंव्यांचेर खनिज तेलाच्यो व्हडल्यो बांयो आसात. पयलीं डच-अमेरिकेच्या मालकेचो आशिल्लो हो धंदो 1960 सावन सरकारी नियंत्रणां खाला आयलो. कथिल, बॉक्साइट, कोळसो, निकेल, मँगनीज ही खनिज संपत्ती हांगा बरीच आसा. तेभायर कांय प्रमाणांत तांबें, भांगर, चांदी हांच्योय खणी आसात. शिमीट, सारें आनी हेर शेतवडीक लागपी वस्तूंचे कारखाने हांगा आसात. लांकूड उद्देग आनी नुस्तेमारी हेय हांगाचे मुखेल उद्देग जावन आसात. जपान, अमेरिकेचीं संयुक्त संस्थानां आनी नेदरलँड्स ह्या इंडोनेशियाच्या निर्यातीभितर रबर, च्या, मिरयां, सिसल, खोबरें, खनिज तेल, कथील, ताडतोड आनी ताचीं हेर उत्पादनां हांचो आस्पाव जाता. आयाती भितर तांदूळ, रसायनां, यंत्रां, कागद हांचो आस्पाव जाता. रुपीयाह हें हांगाचें चलनी नाणें. पर्यटनाक लागून ह्या देशाक बरोच फायदो जाता. 1986-87 वर्सा इंडोनेशियाक 8,25,035 पर्यटकांनी भेट दिली. पर्यटनाचो धंदो वाडोवपाखातीर सरकारी पांवड्यावेल्यान नेटान यत्न चल्ल्यात. == येरादारी आनी संचारण == ह्या देशांत 1978 मेरेन 89,380 किमी. लांबायेचे रस्ते आशिल्ले. 1985 मेरेन रस्त्यांचेर धांवपी 64,25,240 वाहनांची नोंद जाल्ली, एका वर्साभितर ती 6.32% नी वाडून 1986 त 72,63,188 मेरेन पावली. रेल्वेमार्गाची लांबाय 7,891 किमी. आसा. चडशे रल्वेमार्ग जावा जुंव्याचेर आसात. हो देश बऱ्याच जुंव्यांचो आसल्या कारणान हांगा उदकांतली येरादारी सगळ्यांत म्हत्वाची. सगळ्या जुंव्यांचेर ‘पेलारजन इंडोनेशिया’ नांवाची राश्ट्रीय संस्था येरादारी चलयता. तेभायर हेर देशांकडेन उदकांतल्या मार्गांनी इंडोनेशिया आयातनिर्यातीचो वेपार करता. ‘गरुडा इंडोनेशिया’ ही हांगाची हवाई येरादारी सांबाळपी संस्था. ही संस्था आंतरराश्ट्रीय मार्गाचेर येरादारी करता, जाल्यार ‘मेरापाटी नुसांतरा एअरलायन्स’ ही संस्था देशाभितरल्या येरादारीचेर नियंत्रण करता. हांगा ‘मंडाला’ आनी ‘बौराक इंडोनेशिया’ ह्योय विमान कंपन्यो आसात. 1977 मेरेन हांगा 3,47,000 दूरध्वनींची नोंद जाल्ली. जातीलुहार ह्या धर्तरेचेर उबारिल्ल्या उपगिऱ्याक लागून ऑस्ट्रेलिया, जपान, युरोप आनी आशियांतल्या मुखेल शारांलागीं इंडोनेशियांतल्यान दूरध्वनीवरवीं संपर्क साधूंक येता. सुमार 23,58,000 खप आशिल्लीं 178 खबरांपत्रां हांगा उजवाडाक येतात. काँपास, सिनार ङरपन, मर्डेका बेरिता बुआना, पोस कॉता हीं मुखेल जावन आसात. == लोक आनी समाजजीण == इंडोनेशियांतले चडशे लोक मलेशियन ह्या मंगोलॉइड वंशाच्या एके पोटजातीचे आसात. ते मोटवे, कांय प्रमाणांत कोंगऱ्या केंसाचे आनी कोरान उजळ आसात. मूळ मंगोलियन वांशिकांचो हिंदू, अरब, चिनी ह्या लोकांलागीं संकर जाल्ल्यान इंडोनेशियांतले मलेशियन वंशाचे लोक वेगळे जाल्यात. मूळ मंगोलियन वंशाचे लोक सामक्या उण्या प्रमाणांत सुमात्रा, तिमोर, मोलुकू, ईरीआन ह्या वाठारांनी दिश्टी पडटात. श्रीलंकेंतल्या ‘वेद्दा’ जमातीसारकी ही इंडोनेशियांतली जमात दिसता. हांगा विंगड विंगड संस्कृतायेचे लोक आसात. तांतले मुखेल अशे: 1. शिकारी आनी हेडग्या जमातीचे कालीमांतान हांगासरले ‘पुतान’ लोक. ते सामकेच फाटीं उरल्यात असल्या प्रकारचे कांय लोक सुमात्रा जुंव्याचेरूय आसात. तांका ‘कुळू’ अशें नांव आसा.हालीं हे कुळू लोक शेतवडीच्या आदारान जियेतात. कुळू परस मात्शे सुदारिल्ले सुमात्रांत ओरांग लाऊरॅ हे लोक आसात. 2. जावानीज: हे लोक मध्य आनी उदेंत जावांत रावतात. हे मलायो-पॉलिनीशियन भाशा उलयतात. हिंदू-जावानीज अशी हांची भरसल्ली संस्कृताय आसा. हांच्या मदली ‘बोरोबूदूर’ ही उपजात सुदारिल्ली आसा. हांची संख्या साडेतीन कोटींच्या वयर आसा. ते बऱ्या पैकी तांदूळ पिकोवपी आसात. हांच्या लिपीक ‘कावी’ अशें म्हण्टात. 3. सूंदनाज: सूंदा जुंव्याचेर आनी अस्तंत जावांत हे लोक रावतात. हे धर्मान चडशे मुसलमान आसात. कावी आनी अरबी ह्यो दोन लिपी हे वापरतात. 4. बादुई: अस्तंत जावांतल्या केंडेग हांगाच्या दोंगरी वाठारांत रावपी ही जमात अलंकार वापरप, गादयेचेर न्हिदप, वाहनांनी बसप ह्यो गजाली ते निशिद्ध मानतात. मुसलमानांच्या घुरयांक लागून घडये हे लोक दोंगरांनी रावल्यांत अशें कांय जाणांचें मत आसा. 5. टेंगेरेसे: उदेंत जावांतली टेंगेर रानांत रावपी ही जमात. हे हिंदू धर्माचे अभिमानी आसात. तांची संस्कृताय हिंदू-इंडोनेशिय आसा. 6. मेनांगकाबाऊ: ओरांग मेनांगकाबाऊ वा मेनांगकाबाडा ह्या नांवान हे जमातीक वळखतात. हे सुमात्रांत रावपी लोक चडशे धर्मान मुसलमान आसात. तांची संख्या 2.50 कोटींच्या वयर आसा. शेतवड, गोरवां पोसप, वेपार हातूंत ते चड हुशार आसात. कपडे विणप, लाकडी नक्षीकाम, धातूंच्या आयदनांवेली कलाकुसर ह्या गजालींनीय ते बरेंच हुशार आसात. हांची कुटुंब संस्था मातृप्रधान आसा. 7. बटाक: मध्य सुमात्रा टोबा तळाच्या वाठारांत रावपी हे लोक. मुसलमान आनी किरिस्तांव अशे दोनूय धर्म हे जमातींत सांपडटात. 8. आजिनी: हे उत्तर सुमात्रांत रावतात. हांची भास आनी लिपी अरबी. धर्मान ते मुसलमान आसात. सुमार देड कोटी आशिल्ल्या ह्या लोकांचे साहित्य बरेंच आसा. 9. लांपाँग: ही मुसलमान धर्माची जमात दक्षिण सुमात्रांत सांपडटा. हातूंतल्या मळांनी रावपी लोकांक ओरांग बाबीयान जाल्यार दोंगरांनी रावपी लोकांक आरांगा आबोंग अशें म्हण्टात. ह्या लोकांचे मुखेल पीक म्हळ्यार तांदूळ आनी मिरयां. 10. कुबू: पालेंबांग आनी जांबी वाठारांत हे लोक रावतात.मुसलमान धर्माचे हे लोक शिकार, रानांतलीं फळां पुंजावप हांचेर जियेतात. 11. गायो: मध्य सुमात्रांतले दाट रानांनी रावपी हे लोक धर्मान मुसलमान आसात. 12. बुगिनीज: हांकां बुगी अशेंय म्हण्टात. लोक सूलावेसी हांगा रावतात. धर्मान मुसलमान आसले तरी हांचेर हिंदू संस्कृतायेचो प्रभाव दिसता. हे लोक व्हडीं बांदपांत नांवाजिल्ले आसात. तांतले कांय जाण कालामांतान हांगा येवन रावल्यात. 13. तोडरजा: हे मध्य सुलावेसीच्या दोंगाराळ वाठारांत रावपी हे लोक किरिस्तांव धर्माचे आसात. 14. मेनाडोनी: उत्तर सूलावेसींतल्या मीनाहासा वाठारांत रावपी ही जमात धर्मान किरिस्तांव आसा. हांची भाशा बोली चडशी फिलिपीनी भाशा आनी बोलीक लागींची आसा. १५. मकासरी: हे लोक नैऋत्य सूलावेसींत रावतात. तांची आनी बुगिनी लोकांची संस्कृताय एकसारकी आसा. हे चडशे मुसलमान धर्माचे आसात. १६. दायाक: कालीमातांनांतल्या लोकांक, जे मुसलमान नात तांकां दायाक म्हण्टात. मलायी भाशेंत जो मुसलमान न्हय, तो दायाक असो अर्थ जाता. हांचे दुसून, मुरून, क्लेमंतान, कलावित, मेलानाडा, हबन, वा दर्यावेले दायाक, खुश्की दायाक, बाहाऊ, कायन, केन्याह, ओतू-दानोत, ओलो-अंगाडूजू, पूनान अशे पोटवांटे आसात. १७.बालीनीज: बाली आनी लाँबॉक जुंव्यांचेर हे लोक रावतात. हे चडशे हिंदू आसात आनी तांची संस्कृतायय हिंदू आसा. ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आनी शूद्र हे हिंदू समाजांतलें वर्ग हांगाय सांपडटात. रंगकाम, लांकडी आनी धातूंवेले नक्षीकाम, कपडे विणप, संगीत, नृत्य ह्या कलांमदीं ते बरेच हुशार आसात. १८. ससाक: लाँबॉक जुंव्याचेर हे लोक रावतात. मुसलसमान धर्माचे हे लोक बरे शेतकार जावन आसा. १९. मादुरी: जावा जुंव्याच्या, मादुरा जुंव्याचेर हे लोक रावतात.हेय चडशे मुसलमानूच आसात. २०. अंबोइनी: मोलूकू व्दिपांच्या चोम्यांतल्या अँबोइना आनी ऊली आसरा ह्या जुंव्यांचेर हे लोक राबितो करून आसात. हांच्यामदीं इस्लाम आनी किरिस्तांव हे दोनूय धर्म सांपडटात. इंडोनेशियाचे सुमार ९०% लोक इस्लाम धर्माचे, ४% किरिस्तांव, ३% हिंदू आनी ३% हेर विंगड विंगड धर्मांचे आसात. विंगड विंगड धर्मांमदीं एकचार आनी समजिकाय तिगोवन दुवरूंक सरकारी पांवड्यावेल्यान यत्न चल्ल्यात. १९८६-८७ मेरेन हांगा वट्ट ६,००,३२९ प्रार्थना मंदिरां आसात. हातूंतल्यो ५,२५,१३७ मुसलमानांच्यो मशिदी, २६,५४७ प्रॉटेस्टंट इगर्जी, १२१०६ कॅथलिक इगर्जी, ३४,२८३ हिंदू देवळां आनी २,२५८ बौद्ध विहार आसात. सरकारी पांवड्यावेल्यान १९८६-८७ वर्सा १४,६९,५४५ पवित्र पुस्तकांच्या प्रतींचें वांटप जालें. हातूंत ११,५६,००० कुराणाच्यो प्रती, १,३५,६०० प्रॉटेस्टंट बायबल, १,००,००० कॅथलिक बायबल आनी ६०,४५५ हिंदूंचें धर्मीक ग्रंथ हांचो आस्पाव जाता. हांगाचे कलेचेर भारतीय आनी चिनी संस्कृतायेचो बरोच प्रभाव आसा. जोगजाकार्ता हांगा आशिल्ल्या सुलतानाच्या राजवाड्यांत लांकडाच्या खांव्यांचेर कोरीव, रंगीत आनी नक्षीदार काम पळोवंक मेळटा. बोरोबुदूर हांगाचे बौद्ध देवूळ भारतीय शैलीचे आसा. उबूद हांगाची भांगरावेली आनी तांब्यावेली कलाकुसर नामनेची आसा. हांगाचे जरीचे आनी हेर कपडेय बरेच नांवाजिल्ले आसात. बांडुंग हांगाच्या अॅफन्डी ह्या चित्रकारान संवसारभर नामना मेळयिल्ली. स्वतंत्रताय मेळ्ळ्या उपरांत झैनी, ओ. एफेन्डी हांचेसारकी नामनेचे चित्रकार इंडोनेशियांत जाले. हांगा पेंडेट, बेदाया, सेरिम्पी, वायांग, केतजाक, वायांग-टोपेंग आनी लिलिन हे मुखेल नाचाचे प्रकार आसात. रामायणांतल्या कणयांचेर आदारित नाटकां, खामसुत्री बावल्यांचे खेळ आनी नृत्य-नाटकां हांगाच्या लोकांमदीं बरींच लोकप्रिय आसात. सगळ्यातरांचे धर्मीक सण आनी उत्सव हांगाचे लोक मनयतात. == शिक्षण == ६२% लोक साक्षर आसात. साक्षरतेच्या मळार इंडोनेशियाचो जगांत ७४ वो क्रमांक लागता. ७ ते १२ पिरायेमेरेन शिक्षण फुकट आनी सक्तीचें आसा. शिक्षण मुळाव्या, माध्यमिक आनी उंचल्या अशा तीन पांवड्यांचेर आसा. शिक्षणीक वर्स जानेवारी ते डिसेंबर मेरेन आसता.भाशा-इंडोनेशिया हे भाशेच्या माध्यमांतल्यान शिक्षण चलता, पूण माध्यमिक पांवड्यार इंग्लीश भाशेंतल्यान शिक्षण दितात. इंडोनेशियांत २८ सरकारी आनी २३ खाजगी विश्वविद्यांलयां आसात. ते भायर हांगाचे बरेच विद्यार्थी अमेरिकेचीं संयुक्त संस्थानां, नेदरलँड्स, ऑस्ट्रेलिया,बेल्जियम, ब्रिटन आनी अस्तंत जर्मनी ह्या सारक्या देशांनी शिक्षण घेतात. == भाशा == इंडोनेशियन भाशा मलायो-पॉलिनीशयन भाशा पंगडाच्यो आसात. भाशा- इंडोनेशिया ही जरी राज्यभाशा आसली तरी हांगाच्या लोकांच्यो विंगडविंगड 25 भाशा आनी सुमार 250 बोली आसात. == म्हत्वाचीं थळां == जाकार्ता ही इंडोनेशियाची राजधानी आनी सगळ्यांत म्हत्वाचें केंद्र. बांडुंग,सुराबाया, सामारांग, मेडान, पालेंबांग, माकॅसर, मालांग, जोगजाकार्ता हीं शारां म्हत्वाचीं आसात.बांडुंग हांगा 1955 वर्सा आफ्रो-आशियाई राश्ट्रांची पयली परिशद जाल्ली. == संदर्भ == {{Reflist}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] 8z5g80kjhjwxjehymampbiie5bj621y 0 1001 217216 200479 2026-09-11T16:15:38Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[अँडोरा]] पानाक [[आंडोरा]] हालयला 200479 wikitext text/x-wiki {{lipi|.|Andorra}} {{double image|right|Flag of Andorra.svg|180|Coat of arms of Andorra.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Andorra map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] == अँडोरा: == पिरेनीज पर्वताचे दक्षिण देंवतेंवयलें, यूरोपांतलें एक ल्हान राज्य. विस्तार १° ३५’ ते १° ४८’ उदेंत आनी ४२° २६’ ते ४२° ३९’ उत्तर लोक संख्या ४६,००० (१९८६). हाचे उत्तरे वटेन फ्रांसचे आर्येझ आनी पिरेनीज ओरिएंटल्स प्रांत आनी दक्षिणेक स्पेनचो लेरिदा प्रांत आसा. अँडोरा ला व्हेल्य ही हांगाची राजधानी. === भूंयवर्णन, हवामान आनी वनस्पत: === हो देश दोंगर आनी देगणांनी भरला. मळाचो वाठार साप उणो. समुद्रथरासावन देशाची उंचाय ९०० मी. ते ३,००० मी. आसा. हांगाचो शिंयाळो खर आसता.गिमांतय चडशे कडेन हवामान शीतळ आसता. वास्वेल, भालू, कोलो, सोसो ही मोनजात; गिदां, गरुड आदी सुकणीं जाल्यार ओक, अक्रोड, चेस्टनट, ऑलिव्ह हे रुख हांगा सांपडटात. === इतिहास आनी राज्यवेवस्था: === शार्लमेल हाका मूर लोकां आड पालव दिल्ल्यान ताणें अँडोराचे स्वतंत्रतायेक मान्यताय दिली अशें इतिहासकार मानतात. १२७८ त फ्रांस आनी स्पेन हांगाच्या अधिकारीवर्गा मदीं कबलात जावन अँडोराचें प्रशासन दोगांयच्या प्रतिनिधीं वरवीं चलूंक लागलें. १९७६ त हांगा पयल्या राजकी पक्षाची थापणूक जाली. === अर्थीक स्थिती: === शेतवड, नुस्तेमारी हे मुखेल उद्येग. रानांतल्या रुखां पसूनय बरेंच उत्पन्न मेळटा. तंबाखू, राय, बार्ली हीं हांगाचीं मुखेल पिकां. ऑलिव्ह आनी द्राक्षांचें उत्पादनय जाता. मेंढरां-गोरवां पोसपाचोय उद्येग चलता. पर्यटनांतल्यान ह्या देशाक बरेंच उत्पन्न मेळटा. === सामाजीक स्थिती: === अँडोरांत येरादारी आनी संचारण वेवस्था सोपी अशी ना. फ्रांस आनी स्पेन ह्या देशां कडेन रस्त्याच्या मार्गा वयल्यान येरादारी चलता. पूण फ्रांसा कडेन जोडिल्लो रस्तो तीन चार म्हयन्यां-खातीर बर्फाक लागून बंद आसता. स्पेन आनी फ्रांस ह्या दोनूय देशांचें चलन हांगा चलता. हांगाचे लोक कॅटेलन वंशाचे आनी सुमार ९५% रोमन कॅथलिक आसता. कॅटेलन ही हांगाची राज्य भास. शिक्षणाचें प्रमाण सुमार ला व्हेल्य, लेस अॅस्काल्देश आनी अॅनकॅम्प. [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] apfzeelopjj42mr7en5fcr2n7nddx0e 217218 217216 2026-09-11T16:17:44Z The Discoverer 40 217218 wikitext text/x-wiki {{lipi|.|Andorra}} {{double image|right|Flag of Andorra.svg|180|Coat of arms of Andorra.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Andorra map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] == आंडोरा == पिरेनीज पर्वताचे दक्षिण देंवतेंवयलें, यूरोपांतलें एक ल्हान राज्य. विस्तार १° ३५’ ते १° ४८’ उदेंत आनी ४२° २६’ ते ४२° ३९’ उत्तर लोक संख्या ४६,००० (१९८६). हाचे उत्तरे वटेन फ्रांसचे आर्येझ आनी पिरेनीज ओरिएंटल्स प्रांत आनी दक्षिणेक स्पेनचो लेरिदा प्रांत आसा. अँडोरा ला व्हेल्य ही हांगाची राजधानी. === भूंयवर्णन, हवामान आनी वनस्पत: === हो देश दोंगर आनी देगणांनी भरला. मळाचो वाठार साप उणो. समुद्रथरासावन देशाची उंचाय ९०० मी. ते ३,००० मी. आसा. हांगाचो शिंयाळो खर आसता.गिमांतय चडशे कडेन हवामान शीतळ आसता. वास्वेल, भालू, कोलो, सोसो ही मोनजात; गिदां, गरुड आदी सुकणीं जाल्यार ओक, अक्रोड, चेस्टनट, ऑलिव्ह हे रुख हांगा सांपडटात. === इतिहास आनी राज्यवेवस्था: === शार्लमेल हाका मूर लोकां आड पालव दिल्ल्यान ताणें आंडोराचे स्वतंत्रतायेक मान्यताय दिली अशें इतिहासकार मानतात. १२७८ त फ्रांस आनी स्पेन हांगाच्या अधिकारीवर्गा मदीं कबलात जावन आंडोराचें प्रशासन दोगांयच्या प्रतिनिधीं वरवीं चलूंक लागलें. १९७६ त हांगा पयल्या राजकी पक्षाची थापणूक जाली. === अर्थीक स्थिती: === शेतवड, नुस्तेमारी हे मुखेल उद्येग. रानांतल्या रुखां पसूनय बरेंच उत्पन्न मेळटा. तंबाखू, राय, बार्ली हीं हांगाचीं मुखेल पिकां. ऑलिव्ह आनी द्राक्षांचें उत्पादनय जाता. मेंढरां-गोरवां पोसपाचोय उद्येग चलता. पर्यटनांतल्यान ह्या देशाक बरेंच उत्पन्न मेळटा. === सामाजीक स्थिती: === आंडोरात येरादारी आनी संचारण वेवस्था सोपी अशी ना. फ्रांस आनी स्पेन ह्या देशां कडेन रस्त्याच्या मार्गा वयल्यान येरादारी चलता. पूण फ्रांसा कडेन जोडिल्लो रस्तो तीन चार म्हयन्यां-खातीर बर्फाक लागून बंद आसता. स्पेन आनी फ्रांस ह्या दोनूय देशांचें चलन हांगा चलता. हांगाचे लोक कॅटेलन वंशाचे आनी सुमार ९५% रोमन कॅथलिक आसता. कॅटेलन ही हांगाची राज्य भास. शिक्षणाचें प्रमाण सुमार ला व्हेल्य, लेस अॅस्काल्देश आनी अॅनकॅम्प. [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] ko7yeml1y414b49eyk4fu0p5v2zu6og 0 1022 217221 216294 2026-09-11T17:01:40Z The Discoverer 40 217221 wikitext text/x-wiki {{lipi|.|Afghanistan}} {{double image|right|Flag of the Taliban.svg|180|Arms of the Islamic Emirate of Afghanistan.svg|120|अफगानिस्तान चो बावटो|अफगानिस्तान चें प्रतीक}} [[File:Afghanistan - Location Map (2013) - AFG - UNOCHA.svg|thumb|right|200px|अफगानिस्तान]] == भूंयवर्णन == नैर्ऋत्य आशियेंतलो, चोंयवशीन भुंयेन रेंवडायल्लो देश.अक्षवृत्तीय विस्तार 29° ते 38° 35 ‘ उत्तर आनी रेखावृत्तीय 60°, 50 ‘ ते 71°, 50’ उदेंत. ईशान्ये कडलो वाखानचो पटो 75° उदेंत रेखावृत्ता मेरेन आसा. देशाचे उत्तरेक रशिया, ईशान्य चीन, उदेंतेक भारत आनी पाकिस्तान, दक्षिणेक पाकिस्तान आनी अस्तंतेक इराण हे देश आसात. क्षेत्रफळ 6,50,000 चौ. किमी. हो देश दोंगरांनी भरिल्लो आसून समुद्रथरा सावनची उंचाय सुमार 1,200 मी. इतली आसा. हिंदुकुश हो सगळ्यांत व्हडलो दोंगर. ह्या दोंगराचे फांटे कोह-ई-बाबा, बंद-ई-बायान.सफेद-कोह आनी पारोपामिमस हे चोंयवटांनी पातळ्ळ्यात. मदल्या दोंगराच्या कुडक्याक हजाराजात म्हणटात. थंयच्यान जमीन आनी न्हंयो ईशान्येंक सोडल्यार सगळ्या दिकांनी देंवत वतात. देशाचे दक्षिणेक दश्त-ए-मार्गो आनी रेगिस्तान आनी नैर्ऋत्येक खाश हे उसू पडिल्ले वाठार आसात. हेलमंड ही सगळ्यांत व्हडली न्हंय. हजाराजात सावन दक्षिणेवटेन रेगिस्तान आनी दश्त-ए-मार्गो हांच्या मदल्यान ही व्हांवता. फुडें अस्तंतेक ती दलदलीच्या वाठारांनी पावता. अर्घंदाब ही हे न्हंयची मुखेल उपन्हंय. हजाराजातसावन खाश रुद्र आनी फरह रुद्र ह्यो दोन न्हंयो नैर्ऋत्ये वटेन, हरीरुद्र न्हंय अस्तंते वटेन, मुर्घाब वायव्यवटेन, कुंडुझ उत्तरेवटेन, कोकचा ईशान्येवटेन व्हांवत पाकिस्तानांतले सिंधू न्हंयेक मेळटात. अफगानिस्तानचे अस्तंत शीमेचेर नमकसार हें खाऱ्या उदकाचें तळें आसा. आग्नेयेक सेस्तान वा हामून-इ-हेलमंड आनी गौड-इ-झीरे हीं तळीं आसात. हजाराजात हांगा दश्त-इ-नाबार आनी आब-इ-इस्ताद हीं तळीं आसात.जमीन खूब तरांची आसा. दोंगरांच्या वाठारांतली रेंवाट, चिकचिकीत, उदेंते कडेनची काळी, हिंदुकुशच्या दक्षिणेवटेंतली क्षारांनी भरिल्ली आनी उत्तरेवटेंतली चडशी रेंवाट शिमिटा भशेन आसा.चोंयवशीन भूंय आसल्या कारणान ह्या देशाक दर्यादेग ना. == हवामान == कडक गीम आनी एकदम थंड शिंयाचे दीस हें हांगांच्या हवामानाचें खाशेलपण. रातीच्या आनी दिसाच्या तापमानान बरोच फरक आसता. उत्तरेवटेन अमृतदर्या न्हंयच्या वाठारांत गीमाच्या दिसानी तापमान 53.3° से. मेरेन वाडटा. उंचेल्या वाठारांनी चडांत चड म्हळ्यार 32° से. मेरेन तापमान वाडटा. शिंयाच्या दिसानी कांय जाग्यार तापमान 18° से. मेरेन तर हिंदूकुशाच्या वाठारांत -26° स्. मेरेन देंवता. गिमाच्या दिसानी वराक 200किमी. वेगान धुल्लाचें वारें जाल्यार शिंयाच्या तेंपार उत्तर आनी अस्तंते वटेंतल्यान थंड वारें व्हांवक लागता.1550 मी. उंच आशिल्लया वाठारांनी बर्फ पडटा. पावस चडसो शिंयांच्या दिसानी वसंत ऋतूंत पडटा. मदल्या उंच वाठारांत 25 ते 30सेंमी. बर्फाच्या रुपान पावस पडटा. दक्षिणे वटेन 5 सेंमी. इतलो पावस पडटा. == वनस्पत आनी मोनजात == मळाच्या वाठारांनी स्टेप्स् प्रकाराच्या तणा सावन ते ऊंच दोंगराच्या वाठारांनी अल्पाय्न प्रकारच्या तणा मेरेनचें अशें तरेकवार तण मेळटा. देवदार, चीड,स्प्रूस, पायन, ज्युनिपर, यू, हॅझल, अक्रोड, बदाम, पिस्ता, ऑलिव्ह, तूती, गुजबेरी, जर्दाळू, विलो, पॉप्लर, अॅश हें कूख सांपडटातद. तरेतरेचे गुलाब, फुलांच्यो वाली, तशेंच द्राक्षां, लिंबू सारक्या लागवडीक लागून हो वाठार सोबीत दिसता. उसू पडिल्लया वाठारांनी अकेशिया,बोरां, बाभळ, हिंग हांचीं झाडां मेळटात. तरांतरांची अळमीय हांगा वाडटात. रानां फकत उदेंते वटेन नूरिस्तान आनी सफेदकोह वाठारांनी आसता.भालू, कोलो, तरस, रानवटी कुत्रो, रान माजर, चित्तो, रानवटी मेंढरां आनी बोकड, मुंगस, चिचुंद्री, जर्बोआ, तरांतरांचे सोंशे ह्या सारकी मोनजात अफगानिस्तानत आसा. रानांनी वांस्वेल आनी अमृदर्या सारक्या वाठारांनी वागूय सांपडटात. महोका, हांयस, पॅलिकन, चिमणी, बुलबुल, मॅगपाय हे सारकीं सवणीं आनी कमी प्रमाणांत माहसीर, ट्रावट सारकीं नुस्तीं आसात. == इतिहास == इ. स. 4000 पयलीं हिंदूकुशाच्या उत्तरेक शेतकामती रावताले अशें पुरातत्व शास्त्रज्ञांचें मत आसा. इ. स. पयलीं 2000 वर्सा आर्यांचो एक चोमो बालख हांगा रावलो आनी बाकीचे इराण आनी सिंधूवटेन गेले. वैदिक वाङ्मयांत अफगानिस्तानचो बरोच उल्लेख आसा. ऋग्वेदांतली ‘पक्थ’ ही जमात म्हळ्यार घडये पठाण आसूं येता. पाणिनीन ह्या देशाक ‘कापिषि’ आनी थंय तयार जावपी सोऱ्याक ‘कापिषायनी’ म्हळां. फातरपट्यां वेल्यान काबूलचे उत्तरेक 80 किमी.आशिल्लें बेग्राम हेंच पयलींचें ‘कापिषि’ आसूंक जाय अशें दिसता. पुर्विल्ले ग्रीक आनी रोमन भूगोलतज्ञ हाका ‘कापिसेन’ म्हणटाले. ह्यू-एन-त्संग हाणें हाका ‘किआ-पिशे’ अशें नांव दिलां. ग्रीक भूगोलतज्ञ स्ट्रबो अफगानिस्तानक ‘अरियाना’ म्हण्टा. इ. स. पयलीं सव्या शेंकड्याच्या मध्याक दक्षिण इराणांतल्या ‘अॅकेमेनिड’ ह्या साम्राड्याचोच हो एक कुडको हें हांगा मेळिल्ल्या नाण्यां वेल्यान दिसता. इ. स. पयलीं 328 वर्सा सुमार अलेक्झांडरान अॅकेमेनिडयनांक हांगा सावन धांवडावन ग्रीक सत्तेची थापणूक केली. अलेक्झांडरा उपरांत सेल्यूकस निकेटर हांगाचो राजा जालो. चंद्रगुप्तान ताचो पराभव करतकच ताणें हिंदूकुशाचो उदेंत आनी दक्षिण वाठार चंद्रगुप्ताक दिलो. इ. स. 130 पयलीं ते 125 ह्या काळांत पार्थियन आनी युएची चोम्यांनी बॅक्ट्रियन-ग्रीकांचेर जैत मेळयलें. युएची चोम्यातल्या कुशाणानीं बाल्ख हांगा आपलो शेक गाजोवंक सुरवात केली.तांच्या वंशांतल्या काडफिसेस आनी उपरांत कनिश्क हांणी हिंददूकुश दोंगराचे उदेंतेक काबूल कंदाहार हांगा आपल्या राज्याची थापणूक केली. कनिश्कान थंय बौध्द धर्म चो प्रसार केलो; बामियानाच्या लागीं बुध्दाच्यो मूर्ती कंदाहार शैलीचें शिल्प आनी अशोकाचे शिलालेख मेळटात. कनिश्का उपरांत हें साम्राज्य नश्ट जालें. हुणांनी घुरयो घालून हांगा ल्हान-व्हड राज्यां तयार केलीं. सातव्या शेंकड्या सावन अरबांनी हांगा घुरी घालून इस्लामीकरणाक सुरवात केली. पूण काबूल हांगा 10 व्या शेंकड्या मेरेन हिंदू राजा राज्य चलयताले असो उल्लेख मेळटा. अलप्तगीन हाणें 963वर्सा गझनी हांगा स्वतंत्र राज्य निर्मिलें. उपरांत आयिल्ल्या सबक्तगीनान हिंदू राज्य जिखिल्ल्याचें ‘अल्-बरुनी’ बरयता. ते उपरांत गझनीच्या महंमदान 1001 वर्सा पंजाबचो राजा जयपाल हाचेर जैत मेळयलें. जयपाल त्या काळार हिंदूकुश ते गझनी मेरेन राज्य करतालो. गझनीची शक्त उणी जायत वता म्हळ्यार घोर हांगा बाराव्या शेंकडेयांत सेल्जूक तुर्कांची एक सत्ता तयार जाली. घोरचो महंमद हाणेंय गझनीच्या महंमदा भशेन हिंदुस्तानाचेर घुरयो घालून बरीच संपत्ती मेळयली. 1219 त चंगीझखानान हीं राज्यां नश्ट केलीं आनी अफगानिस्तानतलीं बरींच शारां भूंयभरवण केलीं. चंगीझखाना उपरांत ताचे वंशज जरी सत्तेर आयले, तरी हांगा बरींच स्वतंत्र राज्यां आशिल्लीं. 1380 त तैमूरलंगान अफगानिस्तान जिखून घेतलें. ताच्या उपरांत ताचो चलथो पूत शहारूख (1405-47) हाचे कडेन अफगानिस्तान आशिल्लें. ताची राजधानी ‘हेरात’ ही आशिल्ली. बरेचशे कवी, विव्दान, संगीतकार, शिल्पकार ताच्या आलाशिऱ्यांत उरले. हाणेंच हेरात शाराचे सांस्कृतीक म्हत्व वाडयलें. उझबेकचो मुहंमदखान शैबानी हाणें मध्य अफगानिस्तानत 1504 त आपली सत्ता हाडली आनी काबूल आपली राजधानी केली. ताणें इराणाचो शहा इस्मायल हाका पालव दिवन शैबानीचो पराभव केलो. बाबरान 1522 वर्सा कंदहार जिखलें. फुडें ताणें आपली राजधानी दिल्लीक हाडल्या उपरांत अफगानिस्तान हो मोगल साम्राज्याचोच एक भाग जालो. हे फुडलीं दोनशीं वर्सा अफगानिस्तानक स्वतंत्र अशें राजकी अस्तित्व नासलें. अफगानिस्तानतलो हिंदूकुशाच्या उदेंते कडलो वाठार हिंदुस्तानांतल्या मोगलां कडेन आशिल्लो जाल्यार हेरात आनी सेस्तानचो वाठार सफाविद ह्या इऱाणाच्या घराण्यां कडेन आशिल्लो. कंदहरविशीं दोगांय मदीं वाद चलतालो. सतराव्या शेंकड्याच्या मध्याक सफाविदांनी कंदाहार आनी हेरातचेर जैत मेळयलें.अठराव्या शेंकड्याच्या सुर्वेक सावन अफगानिस्तानत स्वतंत्रतायेची कल्पना जल्माक आयली. 1709 वर्सा होटाकी घिलझई हे टोळयेचो फुडारी मीरवैयखान हाणें इराणाच्या सुभेदारा आड झूज उबारलें. ताणें 1715 वर्सा कंदहार जिखलें. 1716 त हेरातच्या अब्दाली टोल्यांनी इराणा आड बंड केलें. 172 वर्सा मीरवैयखानाचो पूत मुहमद हाणें इराणांतल्या इस्फाहानाचेर घुरी घाली.इराणचो नामनेचो नादिरशहा हाणें अफगाणांचेर जैत मेळवन 1737 वर्सा कंदाहार आनी काबूलाचेर आपलो शेक गाजयलो. ताच्या उपरांत अफगाण सरदारांनी अहमदशाह अब्दालीक कंदाहारचो राजा केलो. हाणें अफगानिस्तानक अस्तित्वांत हाडलें. हाणें हिंदुस्तानाचेर बऱ्याच फावट घुरयो घाल्यो. 1761 चे लडायेंत ताणें पानिपत हांगा मराठ्यांचेर जैत मेळयलें. ताच्या उपरांत सत्तेर आयिल्ल्या तिमूरशहाच्या पुतांभितर सत्ते खातीर झुजां पेटलीं. 19व्या शेंकड्यांत रशिया आनी ग्रेट ब्रिटन हांच्या मदीं अफगानिस्तानचेर शेक गाजोवचे खातीर सर्त लागली.रशिया कडल्यान हिंदूस्तानची राखण करपा पासत ब्रिटीशांक अफगानिस्तान आपल्या हातांत दवरपाची गरज आशिल्ली. हे सर्तीचो परिणाम म्हळ्यार ब्रिटन आनी अफगाण हांचे भितर तीन लडायो जाल्यो 1878 वर्सा अफगानिस्तानचो शेरअली ब्रिटिशांची सत्ता मानून घेवंक तयार जालोना; हाका लागून परत ब्रिटीश सैन्य काबूल मेरेन गेलें, पूण ह्याय फावट तांची तशीच कत्तल केल्ल्यान तांकां फाटीं सरचे पडलें. 1880 वर्सा ब्रिटिशांनी अब्दूर रहमान हाचें अमीरपद मान्य केलें, पूण अफगानिस्तानचें पराराष्ट्र संबंदांचें नियंत्रण स्वता कडेन दवरलें. अब्ददूल रेहमानान अफगानिस्तानत एकतंत्री कारबार चालू केलो. ताच्याच काळांत 1893 वर्सा सर मार्टिमोर ड्युरंड हाणें अफगानिस्तान आनी हिंदूस्तान हांच्या भितरल्यो शीमो थारायल्यो.उपरांत हबीबुल्ला, अमानुल्लान , मुहम्मद नादिरशहा हे अमीर जाले. अमानुल्ला सत्तेर येतकच ताणें अफगानिस्तानच्या स्वतंत्र राज्याची घोशणा केली आनी ब्रिटिशांचेर घुरी घाली. (1919).हाकाच अफगाण-ब्रिटिश हांच्या भितरल्ली तिसरी लडाय अशें म्हणटात. ही लडाय रोखडीच सोंपली, पूण ब्रिटिशांनी फाटीं सरून अफगानिस्तानच्या स्वतंत्र अस्तित्वाक मान्यताय दिली.अमानुल्लान बऱ्योच समाजीक सुदारणा केल्यो. बुरखो पद्दत बंद करप, बायलांक शिक्षण, ह्यो तांतल्यो कांय मुखेल. ताच्या उपरांत सत्तेर आयिल्ल्या नादिरशहाचे राजवटींत अफगानिस्तानचें संविधदान तयार जालें, पूण ताचो रोखडोच खून जालो. ताचो पुतणयो मुहंमद झहीरशहा सत्तेर आयलो (1933). 1973 मेरेन तोच अमीर उरलो. ताच्या काळांत म्हत्वाच्यो देश सुदारणेच्यो कार्यावळी घडल्यो. 18 जुलै 1973 वर्सा दोशांत क्रांती जावन राजेशाय काबार जाली. सरददार मुहंमद दाऊदखान अध्यक्ष जालो. रगतहीन क्रांती उपरांत सत्तेर आयिल्लया दाउदखानान 1977 वर्सा आपल्या सोयऱ्यांक आनी बऱ्या मागत्यांक आपल्या मंत्रीमंडळांत घेतले आनी एकतंत्री कारबार चलोवंक लागलो. हाचो परिणाम म्हळ्यार देशभर खून, दंगे आनी राजकी आंदोलनांक नेट चडलो. तेन्ना जाल्ल्या बंडांत दाभदखानाचो खून जालो आनी 27 एप्रिल 1978 दिसा अफगानिस्तानचें लोकशाय प्रजासत्ताक जल्माक आयलें. नूर महंमद तराकी हो देशाचो कारबार चलोवंक लागलो. ताच्या हाता खाल बाब्राक कार्मल आनी हफिजुल्ला अमीन वावुरताले. तराकीच्या काळांत देशांत मार्क्सवादी पद्दतीच्यो समाज सुदारणा जाल्यो. 14 सप्टेंबर 1979 दिसा तराकी आनी हफिजुल्ला हांच्या भितरल्या झगड्याचो परिणाम तराकीच्या खुनांत जालो. अमीन आनी ताच्या हेर वांगड्यांक ह्या वेळार जाल्ल्या लडायेंत मर्ण आयलें. बाब्राक कार्मल जो रशियेवटेन आशिल्लो तो ददेशाचो मुखेली जालो. 1981 वर्सा कार्मल सत्तेवयल्यान देंवलो आनी केश्टामांदद सत्तेर आयलो. इतले मजगतीं अफगाण बंडखोरांचें (मुजाहीदीन) रशियन सैन्य आड झूज चालूच आशिल्लें. कितलेशेच अफगाण-निर्वासीत आलाशिरो घेवंक इराण आनी पाकिस्तानांत पळून गेले. रशियन सैन्य थंयच्यान 1988 वर्सा नजीबुल्लाचे राजवटी वेळार परतें रशियांत वचपाक भायर सरलें. फेब्रुवारी 1989 मेरेन सैन्याचो निमणो पंगड रशियांत परतलो. == राज्य वेवस्था == विसाव्या शेंकड्या पयलीं अफगानिस्तानत राजा आनी तांच्या कुटुंबांटी सत्ता चलताली. 1923 आनी 1931 वर्सा दोन संविधानां (घटना) तयार जालीं; जातूंतल्यान सगळी सत्ता वंशपरंपरेन येवपी राज्याच्या हातांत दिली. 1964 च्या संविधानान कार्यकारी (executive), विधीमंडळ (legislature)आनी न्यायसंश्था (judiciary) अशें सत्तेचें विकेंद्रीकरण केलें, पूण राजेशाय तशाच आशिल्ली. 1973 त जाल्ल्या लश्करी बंडा उपरांत 1964 चें संविधान रद्द केलें आनी प्रजासत्ताकाची थापणूक केली. फेब्रुवारी 1977 त ‘लोया जिर्गा’ ह्या सर्वोच्च विधीमंडळान नमवें संविधान तयार केलें पूण तेंय 1978 तल्या बंडा उपरांत रद्द केलें. 1979 वर्सा रशियेन हांगा समाजवादी सरकाराची बुन्याद घालून दिली आनी खल्क (लोकांचो) पक्ष हो एकूच कायदेशीर पक्ष अस्तित्वांत उरलो. अफगानिस्तानची राज्यपद्दत केंद्रीय आसा. प्रशासनाच्या सोंपेपणाक लागून देशाचे 27 प्रांत केल्यात. दर प्रांताचेर शासन चलोवचे खातीर एक राज्यपाल आसता. शारांनी आनी गांवांनी लोकांनी वेंचून दिल्ले प्रतिनिधी राज्य कारभार चलयतात. देशाभितरलो कायदो आनी सुवेवस्था सांबाळपाचें काम भितरलें पोलिस खातें करता, जाचे अधिकार घरखात्या कडेन आसात. देशाची राखण करपी सैन्याचेर पयलीं राजाचे अधिकार चलताले पूण 1978 – 79 च्या बंडा उपरांत क्रांतीकारी मंडळ (Revolutionary Council) आनी ताचे फुडारी सैन्याचेर नियंत्रण दवरतात. == अर्थीक स्थिती == उद्येगीक नदरेंतल्यान अफगानिस्तान एक पाटीं आसिल्लो देश. सद्याक रशियेच्या पालवाक लागून हांगाच्या उद्योगांक बरें फाटबळ मेळ्ळां. पूण अन्न, कापूस, लोकर ह्या गजालींनी मात अफगानिस्तानक कोणाची मदत लागना. 80 % श्रमबळ (labour force) शेतकामांत आसा. 80% परस चड लोक शेतवेवसायाचेर आदारून आसात. चडशी जमान पिकावळी खातीर उपेगी ना. दोंगरी वाठारांतली तणाचीं मळां गोरवांक चरपा खातीर उपेगी थारतात. हिंदूकुशाचे उत्तरेवटेंतली जमीन शेता खातीर सामकी बरी आसा. चडांत चड जमीन पिकावळीखाला हाडपाचे यत्न चालू आसात. लोकांचें मुखेल पीक म्हळ्यार गंव. ते भायर तांदूळ, बार्ली, कापूस, बीट, ऊंस, मको, ज्वारी, बाजरी, मसूर, तंबाखू ह्या सारकीं पिकांय हांगा जातात.बटाट, कांदे, मिरसांग, टॉमाट, कोबी, गाजर ह्या सारक्या भाजीपाल्यांची बरींच शेतां आसात. फळां खातीर हो देश नांवाजला. हांगा बरेपैकी द्राक्षां, काळंगां, जर्दाळू, अक्रोड, डाळींब, सफरचंद,केळीं, मोसंबी, संत्रां हांचेंय उत्पादन जाता. फळांचो उपेग चडसो निर्याता खातीर जाता. पशुपालन हो लोकांचो दुसरो मुखेल उद्देग. दोंगरी वाठार आनी थंय वाडपी तण हाका लागून हो वेवसाय मोट्या प्रमाणांत चलता. मेंढरां हें हांगाचें मुखेल पशुपालनाचें जनावर. हांगा तुर्कमेन जातीचे घोडे, उंट आनी गाडवां हांचोय बरोच वेपार चलता.अफगानिस्तानत कोळसो, लोखण, तांबें, शिशें, जस्त हांची सांठवण आसा. हालींच हांगा रशियन शीमेलागीं सैमीक वायूची व्हड सांठवण आसा अशें समजलां.1970 च्या शेवटाक मेरेन अफगानिस्तानक पर्यटन धंद्याक लागून बरेंच परकी चलन मेळटालें. देश सोबीत आशिल्ल्यान पर्यटन धंद्याक तेंको दिवचे खातीर हॉटेलां आनी अगरशाळो बांदिल्ल्यो. पूण राजकी अस्थिरतायेक लागून सद्या तरी पर्यटन धंद्याची वाड जावंक ना.आर्विल्ले उद्योग धंदे निकतेच अफगानिस्तानत पावल्यात आनी चडशे शेतकी आनी गोरवांविशींचे आसात. सदगळ्यांत म्हत्वाचो म्हळ्यार कापूस कारखानो. हे भायर शिमीट, फळां डब्यांनी घालून तीं निर्यात करप, असले उद्येग धंदे चलतात. हालींच सारें, साकर, खावपाचें तेल हांचे धंदे वयर सरूंक लागल्यात. एका काळार अफगानिस्तानचो अमेरिके कडेन बरोच वेपार जातालो. सद्याक लोकर आनी कापसाच्या बदलाक तांकां रशिये कडल्यान गाझोलीन आनी आर्विल्ल्या तंत्रगिन्यानाचेर आदारिल्लीं यंत्रां मेळटात. अफगाणी हें हांगाचें चलन आसा. == येरादारी आनी संचारण == अफगानिस्तानत रेल्वे नात आनी उदकांतल्यान येरादारी करपा सारके जलमार्गय नात. 2,600 किमी. लांबायेचे डांबरी रस्ते आसात. आनी 15,373 किमी.लांबायेचे सादे रस्ते आसात. मुखेल रस्तो म्हळ्यार गझनी आनी कंदहार मदल्यान पासार जावपी , काबूल आनी हेरात हांकां जोडपी मार्ग. हो रस्तो अमेरिकेच्या पालवान बांदिल्लो. 1977 वर्सा मेरेन 26,100 वेपारी आनी 38,400 सादीं वाहनां आशिल्ल्याची नोंद जाल्या.आंतरराश्ट्रीय मार्गाचेर प्रवास करपी एरियाना अफगाण एअरलायन, ही हांगाची मुखेल हवाई संस्था. देशाभितर हवाई येरादारी करपी संस्था म्हळ्यार बख्तर अफगाण एअरलायन. काबूल हांगा मुखेल आंतरराश्ट्रीय विमानतळ आसा. हेरात, कंदहार, मझर-ए-शरीफ, कुंडुझ, जल्लालाबाद, मझर हांगाय विमानतळ आसात.अफगानिस्तानत 35,000 वयर टेलिफोन आसात आनी 221 पोस्ट कार्यालयां, खबरांपत्रां आनी नेमाळीं सरकाराच्या परवानगेन चलतात. तांकां राजकी मतां उक्तावपाचो अधिकार ना. == लोक आनी समाज जीणः == 1980 चे जनगणने प्रमाण हांगाची लोकसंख्या 2,20,37,700 इतली आसा.मुखेल जमात म्हल्यार पुश्तू जे हांगाचे नीज अफगाण. हांचें प्रमाण पुराय लोकसंख्येच्या सुमार 60% वयर आसा. दुर्रानी, घिलझई, मोहम्मद आनी शिन्वारा ह्यो ह्या जमातीच्यो उपजाती. ताजिक जमातीचे लोक सुमार 30 % आसात. उझबेक 5 % आनी उरिल्ले मोगल, हजारा, आनी चहार ऐमाक जमातीचे आसात. 99 % लोक इस्लामपंथी, तांतले 80 % सुन्नी. ते भायर हजारा शिया आनी इस्त्रायल पंथाचेय लोक आसात. कुटुंब पद्दत पितृसत्ताक. घरच्या जाण्ट्या मनशांक मान दितात. लग्नां आनी बाकीचीं नातीं गोतीं जमाती भितरच करतात. गांवगिऱ्या वाठारांतलीं घरां मातयेच्या विटांटीं आनी सपाट पाख्यांचीं आसतात. बऱ्याचशा घरां भोंवतणी घटमूठ वंयो आसात. द्राक्षां, सफरचंदां हांचे मळे घरां भोंवतणी आसतात. कांय गांवांनी भौशीक न्हाणगरां आसात. गांवच्या मुखेल्याक ‘मलिक’ नाजाल्यार ‘सरदार’ अशें म्हणटात. हाका गांवचें लोक वेंचून दितात. कांय लोक बोकड, मेंढरां आनी हेर गोरवां घेवन गांवागांवानी हेडटात. हांची जीण सादी आनी बऱ्याच कश्टांची आसता. उंट हें ह्या लोकांचें मुखेल वाहन. तंबू हें तांचें घर. अशा भोवपी चोम्यांक ‘काम’ म्हणटात. बरेच ‘काम’ एकठांय येतात तेन्ना ताका ‘खेल’ म्हणटात. वट्ट लोकसंख्येच्या 10 % वयर शारांनी रावपी लोक मात संघटित आसात. हांगाच्यो बायलो बुरख्या खेरीज भोंवतना दिसतात. गांवा परस शारांनी दोन वा ताच्या परस चड बायलो करपाची प्रथा चड दिसून येता. हालीं हीं प्रथा कमी जावपाचीं चिन्हां दिसतात.अफगाण लोकांच्या जेवणांत शीत, मांस, कोंबडी, तांतयां, कांदे लोणी, चीज हांचो आस्पाव आसता. च्या सारकें पेय बरेंच लोकप्रिय आसा. फळांची ह्या लोकांक भोव आवड. सुती लांब शर्ट,ताचेर जाकीट, पांयांत दाट व्हाणो नाजाल्यार बूट अशे ते न्हेसतात. हे लोक सैल पिजाम आनी तकलेर तोपी नाजाल्यार मुंडाशे बांदतात. शिंयाच्या दिसांनी कोट घालतात. बायलांय सैल, आंगधांपपी न्हेसण न्हेसतात. शारांनी आनी सुदारिल्ल्या वाठारांनी अस्तंतेच्या आनी युरोपीय न्हेसणाचो प्रभाव बरोच दिसूंक लागला. हांगाच्या कलांचेर विंगड विंगड संस्कृतायेचो प्रभाव आसा. पूर्विल्ल्या काळांतले कलाकुसरीचेर हडप्पा, बॅक्ट्रियन, सॅसोनियन, ग्रीक सारक्या कलांचो प्रभाव आसा. कुशाण काळांतले बौध्दस्तूप आनी बाकीची बौध्द संस्कृतायेंतली शिल्पकला दिसून येता. बरेच कडेन अजंठाचें धर्तेचेर कोरांतिल्लीं ‘लेणी’ सांपडल्यांत. मशिदी, थंडीं, मीनार हांचेर इराणी पद्दतीचो प्रभाव दिसता. काबूल, गझनी, कंदाहार, मझर-ए-शरीफ, हेरात ह्या शारांनी पोरन्यो कलाकुसरी सांबाळ्ळ्यात. हांगाचें संगीत, चड करून लोकसंगीत उदेंतेच्या संगीत. पद्दती सारकेंच आसा.झिथर नांवाचें तंतूवाद्य आनी चामड्याची तयार केल्लीं वाद्यां हे लोक वापरतात. अफगाण लोकांक नाचाची बरीच आवड आसा. ‘अट्टन’ हो हांगाचो राश्ट्रीय नाच. घोड्यांचेर बसून खेळपाचो ‘बुझ काशी’ आनी लंगडी ङालून खेळपाचो ‘घोसाई’ हे खेळ हांगा चड लोकप्रिय आसात. गांवगिऱ्या वाठारांनी कुस्तीचो खेळ बरेच लोक खेळटात. 21 मार्चाक, ‘नो रुझा’ हो नव्या वर्साचो पयलो दीस,ऑगस्टांतलो ‘जश्न-ई-इस्तेक्लाल’ हो स्वतंत्रता दिस आनी रमजान ईद आऩी हेर धर्मीक सण आनी उत्सव दबाज्यान मनयतात. == शिक्षणः == अफगानिस्तानत साक्षरतेचें प्रमाण सामकेंच उणें म्हळ्यार फकत 12% आसा. जगांत ह्या देशाचो क्रमांक हेविशीं 127 वो लागता. बायलांमदीं साक्षरतेचें प्रमाण चड उणें आसा. पंदरा वर्सा पिरायेवेल्यो 90%बायलो आनी 88 % दादले बरोवंक वाचूंक नकळो.7 ते 15 वर्सां मेरेनचें 9 वर्सांचे शिक्षण सक्तीचें आसा. मुळावी, मदली आनी उंचेली अश्यो तीन पांवड्यावेल्यो शाळा आसात. मुळाव्या पांवड्या वेल्या 3,371 शाळांनी नोंद जाल्या. शिक्षण पुश्तू आनी दारी ह्या भासांतल्यान दितात. शिक्षणाचेर सरकाराचें पुराय नियंत्रण आसा.उंचेल्या पांवड्यावेलें शिक्षण 1946 त चालू जाल्ल्या काबूल विश्व विद्यालया कडल्यान चलता. नानगरचढ हें दुसरें विश्वविद्यालय. विश्वविद्यालयांनी शिकपी भुरगे सामकेच उणे आसात. 1977 मेरेन धा लाख लोकां फाटल्यान फकत 220 भुरगे विश्वविद्यालयांत नोंद जाल्ले. अफगानिस्तानतले बरेचशे विद्यार्थी शिक्षणा खातीर अमेरिका, ब्रिटन, अस्तंत जर्मनी, फ्रांस,भारत, पोलंड आनी कॅनडा सारक्या देशांनी आसात. शिक्षणाचो प्रसार चड जावंक ना हाका लागून ह्या देशाचे उदरगतींत बरींच आडमेळी आयल्यांत. पुश्तु आनी फार भाशा आनी साहित्यः हांगाचे लोक सुमार 20 विंगड विंगड भाशा उलयतात. चडशे वेव्हार पुश्तु आनी फारसी भाशेंतल्यान जातात. ह्यो दोनूय भाशा उलोवपी लोक 55% च्या वयर आसात. काव्य, तत्वगिन्यान,धर्मशास्त्र, इतिहास हांचे वेलें पोरनें साहित्य पारशी भाशेंतल्यान बरयलां. पुश्तू साहित्य आठव्या शेंकड्या सावन मेळटा. गझनवीच्या काळार अन्सारी हो नामनेचो राजदरबारी कवी जावन गेलो.फिर्ददोसीन (935-1020) ‘शहानामा’ हें महाकाव्य बरयलें. तैमुरलंगाच्या काळार जामी (1414-92) हाणें साधुसंतांचेर, कुराणांतल्या तत्वांचेर, प्रणयात्मक, अदुभूत अशा विशयांचेर सुमार 46 ग्रंथ बरयले. हाफिझ अबू हाणें जगाचो इतिहास आनी शरफीन अली याझदी हाणें तैमुरलंगाच्या जीणेचेर पंदराव्या शेंकड्यांत बरपावळ केली. पुश्तू भाशेंतले म्हन साहित्यीक सतराव्या शेंकड्यांत जावन गेले. मोंगला आड झुजूंक स्वतंत्रताये खातीर तळमळीन बरोवपी खुशहलखान खतक हो ह्या काळांतलो कवी, ‘राष्ट्रकवी’ दावन आसा. सरकारान चालू केल्ल्या 23 वाचनालयांची नोंद जाल्या. निरक्षरतेक लागून बरयिल्ल्या साहित्याची निर्मणी चडशी जायना. == म्हत्वाचीं थळाः == बामियान, बेग्राम हीं थळां बौध्द घघण्यांक लागून नांवाजिल्लीं आसात. गझनी, हेरात, मझर-ए-शरीफ हीं शारां पळोवपा सारकीं. ह्या शारांनी मोगल संस्कृतायेच्यो कुरू सांपडटात. काबूल हें राजधानीचें शार आनी कंदहार हेंय मुखेल शार. बाघलान, गुलबहार आनी पूल-इ-खुमरी हीं शारां थंय आशिल्लया कारखान्यांक लागून उजवाडांत आयल्यांत. == संदर्भ == {{Reflist}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:इतिहास / History]] fv3ceux99tohiou84t3i26zm9kozd0z 217222 217221 2026-09-11T17:15:23Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[अफगाणिस्तान]] पानाक [[अफगानिस्तान]] हालयला 217221 wikitext text/x-wiki {{lipi|.|Afghanistan}} {{double image|right|Flag of the Taliban.svg|180|Arms of the Islamic Emirate of Afghanistan.svg|120|अफगानिस्तान चो बावटो|अफगानिस्तान चें प्रतीक}} [[File:Afghanistan - Location Map (2013) - AFG - UNOCHA.svg|thumb|right|200px|अफगानिस्तान]] == भूंयवर्णन == नैर्ऋत्य आशियेंतलो, चोंयवशीन भुंयेन रेंवडायल्लो देश.अक्षवृत्तीय विस्तार 29° ते 38° 35 ‘ उत्तर आनी रेखावृत्तीय 60°, 50 ‘ ते 71°, 50’ उदेंत. ईशान्ये कडलो वाखानचो पटो 75° उदेंत रेखावृत्ता मेरेन आसा. देशाचे उत्तरेक रशिया, ईशान्य चीन, उदेंतेक भारत आनी पाकिस्तान, दक्षिणेक पाकिस्तान आनी अस्तंतेक इराण हे देश आसात. क्षेत्रफळ 6,50,000 चौ. किमी. हो देश दोंगरांनी भरिल्लो आसून समुद्रथरा सावनची उंचाय सुमार 1,200 मी. इतली आसा. हिंदुकुश हो सगळ्यांत व्हडलो दोंगर. ह्या दोंगराचे फांटे कोह-ई-बाबा, बंद-ई-बायान.सफेद-कोह आनी पारोपामिमस हे चोंयवटांनी पातळ्ळ्यात. मदल्या दोंगराच्या कुडक्याक हजाराजात म्हणटात. थंयच्यान जमीन आनी न्हंयो ईशान्येंक सोडल्यार सगळ्या दिकांनी देंवत वतात. देशाचे दक्षिणेक दश्त-ए-मार्गो आनी रेगिस्तान आनी नैर्ऋत्येक खाश हे उसू पडिल्ले वाठार आसात. हेलमंड ही सगळ्यांत व्हडली न्हंय. हजाराजात सावन दक्षिणेवटेन रेगिस्तान आनी दश्त-ए-मार्गो हांच्या मदल्यान ही व्हांवता. फुडें अस्तंतेक ती दलदलीच्या वाठारांनी पावता. अर्घंदाब ही हे न्हंयची मुखेल उपन्हंय. हजाराजातसावन खाश रुद्र आनी फरह रुद्र ह्यो दोन न्हंयो नैर्ऋत्ये वटेन, हरीरुद्र न्हंय अस्तंते वटेन, मुर्घाब वायव्यवटेन, कुंडुझ उत्तरेवटेन, कोकचा ईशान्येवटेन व्हांवत पाकिस्तानांतले सिंधू न्हंयेक मेळटात. अफगानिस्तानचे अस्तंत शीमेचेर नमकसार हें खाऱ्या उदकाचें तळें आसा. आग्नेयेक सेस्तान वा हामून-इ-हेलमंड आनी गौड-इ-झीरे हीं तळीं आसात. हजाराजात हांगा दश्त-इ-नाबार आनी आब-इ-इस्ताद हीं तळीं आसात.जमीन खूब तरांची आसा. दोंगरांच्या वाठारांतली रेंवाट, चिकचिकीत, उदेंते कडेनची काळी, हिंदुकुशच्या दक्षिणेवटेंतली क्षारांनी भरिल्ली आनी उत्तरेवटेंतली चडशी रेंवाट शिमिटा भशेन आसा.चोंयवशीन भूंय आसल्या कारणान ह्या देशाक दर्यादेग ना. == हवामान == कडक गीम आनी एकदम थंड शिंयाचे दीस हें हांगांच्या हवामानाचें खाशेलपण. रातीच्या आनी दिसाच्या तापमानान बरोच फरक आसता. उत्तरेवटेन अमृतदर्या न्हंयच्या वाठारांत गीमाच्या दिसानी तापमान 53.3° से. मेरेन वाडटा. उंचेल्या वाठारांनी चडांत चड म्हळ्यार 32° से. मेरेन तापमान वाडटा. शिंयाच्या दिसानी कांय जाग्यार तापमान 18° से. मेरेन तर हिंदूकुशाच्या वाठारांत -26° स्. मेरेन देंवता. गिमाच्या दिसानी वराक 200किमी. वेगान धुल्लाचें वारें जाल्यार शिंयाच्या तेंपार उत्तर आनी अस्तंते वटेंतल्यान थंड वारें व्हांवक लागता.1550 मी. उंच आशिल्लया वाठारांनी बर्फ पडटा. पावस चडसो शिंयांच्या दिसानी वसंत ऋतूंत पडटा. मदल्या उंच वाठारांत 25 ते 30सेंमी. बर्फाच्या रुपान पावस पडटा. दक्षिणे वटेन 5 सेंमी. इतलो पावस पडटा. == वनस्पत आनी मोनजात == मळाच्या वाठारांनी स्टेप्स् प्रकाराच्या तणा सावन ते ऊंच दोंगराच्या वाठारांनी अल्पाय्न प्रकारच्या तणा मेरेनचें अशें तरेकवार तण मेळटा. देवदार, चीड,स्प्रूस, पायन, ज्युनिपर, यू, हॅझल, अक्रोड, बदाम, पिस्ता, ऑलिव्ह, तूती, गुजबेरी, जर्दाळू, विलो, पॉप्लर, अॅश हें कूख सांपडटातद. तरेतरेचे गुलाब, फुलांच्यो वाली, तशेंच द्राक्षां, लिंबू सारक्या लागवडीक लागून हो वाठार सोबीत दिसता. उसू पडिल्लया वाठारांनी अकेशिया,बोरां, बाभळ, हिंग हांचीं झाडां मेळटात. तरांतरांची अळमीय हांगा वाडटात. रानां फकत उदेंते वटेन नूरिस्तान आनी सफेदकोह वाठारांनी आसता.भालू, कोलो, तरस, रानवटी कुत्रो, रान माजर, चित्तो, रानवटी मेंढरां आनी बोकड, मुंगस, चिचुंद्री, जर्बोआ, तरांतरांचे सोंशे ह्या सारकी मोनजात अफगानिस्तानत आसा. रानांनी वांस्वेल आनी अमृदर्या सारक्या वाठारांनी वागूय सांपडटात. महोका, हांयस, पॅलिकन, चिमणी, बुलबुल, मॅगपाय हे सारकीं सवणीं आनी कमी प्रमाणांत माहसीर, ट्रावट सारकीं नुस्तीं आसात. == इतिहास == इ. स. 4000 पयलीं हिंदूकुशाच्या उत्तरेक शेतकामती रावताले अशें पुरातत्व शास्त्रज्ञांचें मत आसा. इ. स. पयलीं 2000 वर्सा आर्यांचो एक चोमो बालख हांगा रावलो आनी बाकीचे इराण आनी सिंधूवटेन गेले. वैदिक वाङ्मयांत अफगानिस्तानचो बरोच उल्लेख आसा. ऋग्वेदांतली ‘पक्थ’ ही जमात म्हळ्यार घडये पठाण आसूं येता. पाणिनीन ह्या देशाक ‘कापिषि’ आनी थंय तयार जावपी सोऱ्याक ‘कापिषायनी’ म्हळां. फातरपट्यां वेल्यान काबूलचे उत्तरेक 80 किमी.आशिल्लें बेग्राम हेंच पयलींचें ‘कापिषि’ आसूंक जाय अशें दिसता. पुर्विल्ले ग्रीक आनी रोमन भूगोलतज्ञ हाका ‘कापिसेन’ म्हणटाले. ह्यू-एन-त्संग हाणें हाका ‘किआ-पिशे’ अशें नांव दिलां. ग्रीक भूगोलतज्ञ स्ट्रबो अफगानिस्तानक ‘अरियाना’ म्हण्टा. इ. स. पयलीं सव्या शेंकड्याच्या मध्याक दक्षिण इराणांतल्या ‘अॅकेमेनिड’ ह्या साम्राड्याचोच हो एक कुडको हें हांगा मेळिल्ल्या नाण्यां वेल्यान दिसता. इ. स. पयलीं 328 वर्सा सुमार अलेक्झांडरान अॅकेमेनिडयनांक हांगा सावन धांवडावन ग्रीक सत्तेची थापणूक केली. अलेक्झांडरा उपरांत सेल्यूकस निकेटर हांगाचो राजा जालो. चंद्रगुप्तान ताचो पराभव करतकच ताणें हिंदूकुशाचो उदेंत आनी दक्षिण वाठार चंद्रगुप्ताक दिलो. इ. स. 130 पयलीं ते 125 ह्या काळांत पार्थियन आनी युएची चोम्यांनी बॅक्ट्रियन-ग्रीकांचेर जैत मेळयलें. युएची चोम्यातल्या कुशाणानीं बाल्ख हांगा आपलो शेक गाजोवंक सुरवात केली.तांच्या वंशांतल्या काडफिसेस आनी उपरांत कनिश्क हांणी हिंददूकुश दोंगराचे उदेंतेक काबूल कंदाहार हांगा आपल्या राज्याची थापणूक केली. कनिश्कान थंय बौध्द धर्म चो प्रसार केलो; बामियानाच्या लागीं बुध्दाच्यो मूर्ती कंदाहार शैलीचें शिल्प आनी अशोकाचे शिलालेख मेळटात. कनिश्का उपरांत हें साम्राज्य नश्ट जालें. हुणांनी घुरयो घालून हांगा ल्हान-व्हड राज्यां तयार केलीं. सातव्या शेंकड्या सावन अरबांनी हांगा घुरी घालून इस्लामीकरणाक सुरवात केली. पूण काबूल हांगा 10 व्या शेंकड्या मेरेन हिंदू राजा राज्य चलयताले असो उल्लेख मेळटा. अलप्तगीन हाणें 963वर्सा गझनी हांगा स्वतंत्र राज्य निर्मिलें. उपरांत आयिल्ल्या सबक्तगीनान हिंदू राज्य जिखिल्ल्याचें ‘अल्-बरुनी’ बरयता. ते उपरांत गझनीच्या महंमदान 1001 वर्सा पंजाबचो राजा जयपाल हाचेर जैत मेळयलें. जयपाल त्या काळार हिंदूकुश ते गझनी मेरेन राज्य करतालो. गझनीची शक्त उणी जायत वता म्हळ्यार घोर हांगा बाराव्या शेंकडेयांत सेल्जूक तुर्कांची एक सत्ता तयार जाली. घोरचो महंमद हाणेंय गझनीच्या महंमदा भशेन हिंदुस्तानाचेर घुरयो घालून बरीच संपत्ती मेळयली. 1219 त चंगीझखानान हीं राज्यां नश्ट केलीं आनी अफगानिस्तानतलीं बरींच शारां भूंयभरवण केलीं. चंगीझखाना उपरांत ताचे वंशज जरी सत्तेर आयले, तरी हांगा बरींच स्वतंत्र राज्यां आशिल्लीं. 1380 त तैमूरलंगान अफगानिस्तान जिखून घेतलें. ताच्या उपरांत ताचो चलथो पूत शहारूख (1405-47) हाचे कडेन अफगानिस्तान आशिल्लें. ताची राजधानी ‘हेरात’ ही आशिल्ली. बरेचशे कवी, विव्दान, संगीतकार, शिल्पकार ताच्या आलाशिऱ्यांत उरले. हाणेंच हेरात शाराचे सांस्कृतीक म्हत्व वाडयलें. उझबेकचो मुहंमदखान शैबानी हाणें मध्य अफगानिस्तानत 1504 त आपली सत्ता हाडली आनी काबूल आपली राजधानी केली. ताणें इराणाचो शहा इस्मायल हाका पालव दिवन शैबानीचो पराभव केलो. बाबरान 1522 वर्सा कंदहार जिखलें. फुडें ताणें आपली राजधानी दिल्लीक हाडल्या उपरांत अफगानिस्तान हो मोगल साम्राज्याचोच एक भाग जालो. हे फुडलीं दोनशीं वर्सा अफगानिस्तानक स्वतंत्र अशें राजकी अस्तित्व नासलें. अफगानिस्तानतलो हिंदूकुशाच्या उदेंते कडलो वाठार हिंदुस्तानांतल्या मोगलां कडेन आशिल्लो जाल्यार हेरात आनी सेस्तानचो वाठार सफाविद ह्या इऱाणाच्या घराण्यां कडेन आशिल्लो. कंदहरविशीं दोगांय मदीं वाद चलतालो. सतराव्या शेंकड्याच्या मध्याक सफाविदांनी कंदाहार आनी हेरातचेर जैत मेळयलें.अठराव्या शेंकड्याच्या सुर्वेक सावन अफगानिस्तानत स्वतंत्रतायेची कल्पना जल्माक आयली. 1709 वर्सा होटाकी घिलझई हे टोळयेचो फुडारी मीरवैयखान हाणें इराणाच्या सुभेदारा आड झूज उबारलें. ताणें 1715 वर्सा कंदहार जिखलें. 1716 त हेरातच्या अब्दाली टोल्यांनी इराणा आड बंड केलें. 172 वर्सा मीरवैयखानाचो पूत मुहमद हाणें इराणांतल्या इस्फाहानाचेर घुरी घाली.इराणचो नामनेचो नादिरशहा हाणें अफगाणांचेर जैत मेळवन 1737 वर्सा कंदाहार आनी काबूलाचेर आपलो शेक गाजयलो. ताच्या उपरांत अफगाण सरदारांनी अहमदशाह अब्दालीक कंदाहारचो राजा केलो. हाणें अफगानिस्तानक अस्तित्वांत हाडलें. हाणें हिंदुस्तानाचेर बऱ्याच फावट घुरयो घाल्यो. 1761 चे लडायेंत ताणें पानिपत हांगा मराठ्यांचेर जैत मेळयलें. ताच्या उपरांत सत्तेर आयिल्ल्या तिमूरशहाच्या पुतांभितर सत्ते खातीर झुजां पेटलीं. 19व्या शेंकड्यांत रशिया आनी ग्रेट ब्रिटन हांच्या मदीं अफगानिस्तानचेर शेक गाजोवचे खातीर सर्त लागली.रशिया कडल्यान हिंदूस्तानची राखण करपा पासत ब्रिटीशांक अफगानिस्तान आपल्या हातांत दवरपाची गरज आशिल्ली. हे सर्तीचो परिणाम म्हळ्यार ब्रिटन आनी अफगाण हांचे भितर तीन लडायो जाल्यो 1878 वर्सा अफगानिस्तानचो शेरअली ब्रिटिशांची सत्ता मानून घेवंक तयार जालोना; हाका लागून परत ब्रिटीश सैन्य काबूल मेरेन गेलें, पूण ह्याय फावट तांची तशीच कत्तल केल्ल्यान तांकां फाटीं सरचे पडलें. 1880 वर्सा ब्रिटिशांनी अब्दूर रहमान हाचें अमीरपद मान्य केलें, पूण अफगानिस्तानचें पराराष्ट्र संबंदांचें नियंत्रण स्वता कडेन दवरलें. अब्ददूल रेहमानान अफगानिस्तानत एकतंत्री कारबार चालू केलो. ताच्याच काळांत 1893 वर्सा सर मार्टिमोर ड्युरंड हाणें अफगानिस्तान आनी हिंदूस्तान हांच्या भितरल्यो शीमो थारायल्यो.उपरांत हबीबुल्ला, अमानुल्लान , मुहम्मद नादिरशहा हे अमीर जाले. अमानुल्ला सत्तेर येतकच ताणें अफगानिस्तानच्या स्वतंत्र राज्याची घोशणा केली आनी ब्रिटिशांचेर घुरी घाली. (1919).हाकाच अफगाण-ब्रिटिश हांच्या भितरल्ली तिसरी लडाय अशें म्हणटात. ही लडाय रोखडीच सोंपली, पूण ब्रिटिशांनी फाटीं सरून अफगानिस्तानच्या स्वतंत्र अस्तित्वाक मान्यताय दिली.अमानुल्लान बऱ्योच समाजीक सुदारणा केल्यो. बुरखो पद्दत बंद करप, बायलांक शिक्षण, ह्यो तांतल्यो कांय मुखेल. ताच्या उपरांत सत्तेर आयिल्ल्या नादिरशहाचे राजवटींत अफगानिस्तानचें संविधदान तयार जालें, पूण ताचो रोखडोच खून जालो. ताचो पुतणयो मुहंमद झहीरशहा सत्तेर आयलो (1933). 1973 मेरेन तोच अमीर उरलो. ताच्या काळांत म्हत्वाच्यो देश सुदारणेच्यो कार्यावळी घडल्यो. 18 जुलै 1973 वर्सा दोशांत क्रांती जावन राजेशाय काबार जाली. सरददार मुहंमद दाऊदखान अध्यक्ष जालो. रगतहीन क्रांती उपरांत सत्तेर आयिल्लया दाउदखानान 1977 वर्सा आपल्या सोयऱ्यांक आनी बऱ्या मागत्यांक आपल्या मंत्रीमंडळांत घेतले आनी एकतंत्री कारबार चलोवंक लागलो. हाचो परिणाम म्हळ्यार देशभर खून, दंगे आनी राजकी आंदोलनांक नेट चडलो. तेन्ना जाल्ल्या बंडांत दाभदखानाचो खून जालो आनी 27 एप्रिल 1978 दिसा अफगानिस्तानचें लोकशाय प्रजासत्ताक जल्माक आयलें. नूर महंमद तराकी हो देशाचो कारबार चलोवंक लागलो. ताच्या हाता खाल बाब्राक कार्मल आनी हफिजुल्ला अमीन वावुरताले. तराकीच्या काळांत देशांत मार्क्सवादी पद्दतीच्यो समाज सुदारणा जाल्यो. 14 सप्टेंबर 1979 दिसा तराकी आनी हफिजुल्ला हांच्या भितरल्या झगड्याचो परिणाम तराकीच्या खुनांत जालो. अमीन आनी ताच्या हेर वांगड्यांक ह्या वेळार जाल्ल्या लडायेंत मर्ण आयलें. बाब्राक कार्मल जो रशियेवटेन आशिल्लो तो ददेशाचो मुखेली जालो. 1981 वर्सा कार्मल सत्तेवयल्यान देंवलो आनी केश्टामांदद सत्तेर आयलो. इतले मजगतीं अफगाण बंडखोरांचें (मुजाहीदीन) रशियन सैन्य आड झूज चालूच आशिल्लें. कितलेशेच अफगाण-निर्वासीत आलाशिरो घेवंक इराण आनी पाकिस्तानांत पळून गेले. रशियन सैन्य थंयच्यान 1988 वर्सा नजीबुल्लाचे राजवटी वेळार परतें रशियांत वचपाक भायर सरलें. फेब्रुवारी 1989 मेरेन सैन्याचो निमणो पंगड रशियांत परतलो. == राज्य वेवस्था == विसाव्या शेंकड्या पयलीं अफगानिस्तानत राजा आनी तांच्या कुटुंबांटी सत्ता चलताली. 1923 आनी 1931 वर्सा दोन संविधानां (घटना) तयार जालीं; जातूंतल्यान सगळी सत्ता वंशपरंपरेन येवपी राज्याच्या हातांत दिली. 1964 च्या संविधानान कार्यकारी (executive), विधीमंडळ (legislature)आनी न्यायसंश्था (judiciary) अशें सत्तेचें विकेंद्रीकरण केलें, पूण राजेशाय तशाच आशिल्ली. 1973 त जाल्ल्या लश्करी बंडा उपरांत 1964 चें संविधान रद्द केलें आनी प्रजासत्ताकाची थापणूक केली. फेब्रुवारी 1977 त ‘लोया जिर्गा’ ह्या सर्वोच्च विधीमंडळान नमवें संविधान तयार केलें पूण तेंय 1978 तल्या बंडा उपरांत रद्द केलें. 1979 वर्सा रशियेन हांगा समाजवादी सरकाराची बुन्याद घालून दिली आनी खल्क (लोकांचो) पक्ष हो एकूच कायदेशीर पक्ष अस्तित्वांत उरलो. अफगानिस्तानची राज्यपद्दत केंद्रीय आसा. प्रशासनाच्या सोंपेपणाक लागून देशाचे 27 प्रांत केल्यात. दर प्रांताचेर शासन चलोवचे खातीर एक राज्यपाल आसता. शारांनी आनी गांवांनी लोकांनी वेंचून दिल्ले प्रतिनिधी राज्य कारभार चलयतात. देशाभितरलो कायदो आनी सुवेवस्था सांबाळपाचें काम भितरलें पोलिस खातें करता, जाचे अधिकार घरखात्या कडेन आसात. देशाची राखण करपी सैन्याचेर पयलीं राजाचे अधिकार चलताले पूण 1978 – 79 च्या बंडा उपरांत क्रांतीकारी मंडळ (Revolutionary Council) आनी ताचे फुडारी सैन्याचेर नियंत्रण दवरतात. == अर्थीक स्थिती == उद्येगीक नदरेंतल्यान अफगानिस्तान एक पाटीं आसिल्लो देश. सद्याक रशियेच्या पालवाक लागून हांगाच्या उद्योगांक बरें फाटबळ मेळ्ळां. पूण अन्न, कापूस, लोकर ह्या गजालींनी मात अफगानिस्तानक कोणाची मदत लागना. 80 % श्रमबळ (labour force) शेतकामांत आसा. 80% परस चड लोक शेतवेवसायाचेर आदारून आसात. चडशी जमान पिकावळी खातीर उपेगी ना. दोंगरी वाठारांतली तणाचीं मळां गोरवांक चरपा खातीर उपेगी थारतात. हिंदूकुशाचे उत्तरेवटेंतली जमीन शेता खातीर सामकी बरी आसा. चडांत चड जमीन पिकावळीखाला हाडपाचे यत्न चालू आसात. लोकांचें मुखेल पीक म्हळ्यार गंव. ते भायर तांदूळ, बार्ली, कापूस, बीट, ऊंस, मको, ज्वारी, बाजरी, मसूर, तंबाखू ह्या सारकीं पिकांय हांगा जातात.बटाट, कांदे, मिरसांग, टॉमाट, कोबी, गाजर ह्या सारक्या भाजीपाल्यांची बरींच शेतां आसात. फळां खातीर हो देश नांवाजला. हांगा बरेपैकी द्राक्षां, काळंगां, जर्दाळू, अक्रोड, डाळींब, सफरचंद,केळीं, मोसंबी, संत्रां हांचेंय उत्पादन जाता. फळांचो उपेग चडसो निर्याता खातीर जाता. पशुपालन हो लोकांचो दुसरो मुखेल उद्देग. दोंगरी वाठार आनी थंय वाडपी तण हाका लागून हो वेवसाय मोट्या प्रमाणांत चलता. मेंढरां हें हांगाचें मुखेल पशुपालनाचें जनावर. हांगा तुर्कमेन जातीचे घोडे, उंट आनी गाडवां हांचोय बरोच वेपार चलता.अफगानिस्तानत कोळसो, लोखण, तांबें, शिशें, जस्त हांची सांठवण आसा. हालींच हांगा रशियन शीमेलागीं सैमीक वायूची व्हड सांठवण आसा अशें समजलां.1970 च्या शेवटाक मेरेन अफगानिस्तानक पर्यटन धंद्याक लागून बरेंच परकी चलन मेळटालें. देश सोबीत आशिल्ल्यान पर्यटन धंद्याक तेंको दिवचे खातीर हॉटेलां आनी अगरशाळो बांदिल्ल्यो. पूण राजकी अस्थिरतायेक लागून सद्या तरी पर्यटन धंद्याची वाड जावंक ना.आर्विल्ले उद्योग धंदे निकतेच अफगानिस्तानत पावल्यात आनी चडशे शेतकी आनी गोरवांविशींचे आसात. सदगळ्यांत म्हत्वाचो म्हळ्यार कापूस कारखानो. हे भायर शिमीट, फळां डब्यांनी घालून तीं निर्यात करप, असले उद्येग धंदे चलतात. हालींच सारें, साकर, खावपाचें तेल हांचे धंदे वयर सरूंक लागल्यात. एका काळार अफगानिस्तानचो अमेरिके कडेन बरोच वेपार जातालो. सद्याक लोकर आनी कापसाच्या बदलाक तांकां रशिये कडल्यान गाझोलीन आनी आर्विल्ल्या तंत्रगिन्यानाचेर आदारिल्लीं यंत्रां मेळटात. अफगाणी हें हांगाचें चलन आसा. == येरादारी आनी संचारण == अफगानिस्तानत रेल्वे नात आनी उदकांतल्यान येरादारी करपा सारके जलमार्गय नात. 2,600 किमी. लांबायेचे डांबरी रस्ते आसात. आनी 15,373 किमी.लांबायेचे सादे रस्ते आसात. मुखेल रस्तो म्हळ्यार गझनी आनी कंदहार मदल्यान पासार जावपी , काबूल आनी हेरात हांकां जोडपी मार्ग. हो रस्तो अमेरिकेच्या पालवान बांदिल्लो. 1977 वर्सा मेरेन 26,100 वेपारी आनी 38,400 सादीं वाहनां आशिल्ल्याची नोंद जाल्या.आंतरराश्ट्रीय मार्गाचेर प्रवास करपी एरियाना अफगाण एअरलायन, ही हांगाची मुखेल हवाई संस्था. देशाभितर हवाई येरादारी करपी संस्था म्हळ्यार बख्तर अफगाण एअरलायन. काबूल हांगा मुखेल आंतरराश्ट्रीय विमानतळ आसा. हेरात, कंदहार, मझर-ए-शरीफ, कुंडुझ, जल्लालाबाद, मझर हांगाय विमानतळ आसात.अफगानिस्तानत 35,000 वयर टेलिफोन आसात आनी 221 पोस्ट कार्यालयां, खबरांपत्रां आनी नेमाळीं सरकाराच्या परवानगेन चलतात. तांकां राजकी मतां उक्तावपाचो अधिकार ना. == लोक आनी समाज जीणः == 1980 चे जनगणने प्रमाण हांगाची लोकसंख्या 2,20,37,700 इतली आसा.मुखेल जमात म्हल्यार पुश्तू जे हांगाचे नीज अफगाण. हांचें प्रमाण पुराय लोकसंख्येच्या सुमार 60% वयर आसा. दुर्रानी, घिलझई, मोहम्मद आनी शिन्वारा ह्यो ह्या जमातीच्यो उपजाती. ताजिक जमातीचे लोक सुमार 30 % आसात. उझबेक 5 % आनी उरिल्ले मोगल, हजारा, आनी चहार ऐमाक जमातीचे आसात. 99 % लोक इस्लामपंथी, तांतले 80 % सुन्नी. ते भायर हजारा शिया आनी इस्त्रायल पंथाचेय लोक आसात. कुटुंब पद्दत पितृसत्ताक. घरच्या जाण्ट्या मनशांक मान दितात. लग्नां आनी बाकीचीं नातीं गोतीं जमाती भितरच करतात. गांवगिऱ्या वाठारांतलीं घरां मातयेच्या विटांटीं आनी सपाट पाख्यांचीं आसतात. बऱ्याचशा घरां भोंवतणी घटमूठ वंयो आसात. द्राक्षां, सफरचंदां हांचे मळे घरां भोंवतणी आसतात. कांय गांवांनी भौशीक न्हाणगरां आसात. गांवच्या मुखेल्याक ‘मलिक’ नाजाल्यार ‘सरदार’ अशें म्हणटात. हाका गांवचें लोक वेंचून दितात. कांय लोक बोकड, मेंढरां आनी हेर गोरवां घेवन गांवागांवानी हेडटात. हांची जीण सादी आनी बऱ्याच कश्टांची आसता. उंट हें ह्या लोकांचें मुखेल वाहन. तंबू हें तांचें घर. अशा भोवपी चोम्यांक ‘काम’ म्हणटात. बरेच ‘काम’ एकठांय येतात तेन्ना ताका ‘खेल’ म्हणटात. वट्ट लोकसंख्येच्या 10 % वयर शारांनी रावपी लोक मात संघटित आसात. हांगाच्यो बायलो बुरख्या खेरीज भोंवतना दिसतात. गांवा परस शारांनी दोन वा ताच्या परस चड बायलो करपाची प्रथा चड दिसून येता. हालीं हीं प्रथा कमी जावपाचीं चिन्हां दिसतात.अफगाण लोकांच्या जेवणांत शीत, मांस, कोंबडी, तांतयां, कांदे लोणी, चीज हांचो आस्पाव आसता. च्या सारकें पेय बरेंच लोकप्रिय आसा. फळांची ह्या लोकांक भोव आवड. सुती लांब शर्ट,ताचेर जाकीट, पांयांत दाट व्हाणो नाजाल्यार बूट अशे ते न्हेसतात. हे लोक सैल पिजाम आनी तकलेर तोपी नाजाल्यार मुंडाशे बांदतात. शिंयाच्या दिसांनी कोट घालतात. बायलांय सैल, आंगधांपपी न्हेसण न्हेसतात. शारांनी आनी सुदारिल्ल्या वाठारांनी अस्तंतेच्या आनी युरोपीय न्हेसणाचो प्रभाव बरोच दिसूंक लागला. हांगाच्या कलांचेर विंगड विंगड संस्कृतायेचो प्रभाव आसा. पूर्विल्ल्या काळांतले कलाकुसरीचेर हडप्पा, बॅक्ट्रियन, सॅसोनियन, ग्रीक सारक्या कलांचो प्रभाव आसा. कुशाण काळांतले बौध्दस्तूप आनी बाकीची बौध्द संस्कृतायेंतली शिल्पकला दिसून येता. बरेच कडेन अजंठाचें धर्तेचेर कोरांतिल्लीं ‘लेणी’ सांपडल्यांत. मशिदी, थंडीं, मीनार हांचेर इराणी पद्दतीचो प्रभाव दिसता. काबूल, गझनी, कंदाहार, मझर-ए-शरीफ, हेरात ह्या शारांनी पोरन्यो कलाकुसरी सांबाळ्ळ्यात. हांगाचें संगीत, चड करून लोकसंगीत उदेंतेच्या संगीत. पद्दती सारकेंच आसा.झिथर नांवाचें तंतूवाद्य आनी चामड्याची तयार केल्लीं वाद्यां हे लोक वापरतात. अफगाण लोकांक नाचाची बरीच आवड आसा. ‘अट्टन’ हो हांगाचो राश्ट्रीय नाच. घोड्यांचेर बसून खेळपाचो ‘बुझ काशी’ आनी लंगडी ङालून खेळपाचो ‘घोसाई’ हे खेळ हांगा चड लोकप्रिय आसात. गांवगिऱ्या वाठारांनी कुस्तीचो खेळ बरेच लोक खेळटात. 21 मार्चाक, ‘नो रुझा’ हो नव्या वर्साचो पयलो दीस,ऑगस्टांतलो ‘जश्न-ई-इस्तेक्लाल’ हो स्वतंत्रता दिस आनी रमजान ईद आऩी हेर धर्मीक सण आनी उत्सव दबाज्यान मनयतात. == शिक्षणः == अफगानिस्तानत साक्षरतेचें प्रमाण सामकेंच उणें म्हळ्यार फकत 12% आसा. जगांत ह्या देशाचो क्रमांक हेविशीं 127 वो लागता. बायलांमदीं साक्षरतेचें प्रमाण चड उणें आसा. पंदरा वर्सा पिरायेवेल्यो 90%बायलो आनी 88 % दादले बरोवंक वाचूंक नकळो.7 ते 15 वर्सां मेरेनचें 9 वर्सांचे शिक्षण सक्तीचें आसा. मुळावी, मदली आनी उंचेली अश्यो तीन पांवड्यावेल्यो शाळा आसात. मुळाव्या पांवड्या वेल्या 3,371 शाळांनी नोंद जाल्या. शिक्षण पुश्तू आनी दारी ह्या भासांतल्यान दितात. शिक्षणाचेर सरकाराचें पुराय नियंत्रण आसा.उंचेल्या पांवड्यावेलें शिक्षण 1946 त चालू जाल्ल्या काबूल विश्व विद्यालया कडल्यान चलता. नानगरचढ हें दुसरें विश्वविद्यालय. विश्वविद्यालयांनी शिकपी भुरगे सामकेच उणे आसात. 1977 मेरेन धा लाख लोकां फाटल्यान फकत 220 भुरगे विश्वविद्यालयांत नोंद जाल्ले. अफगानिस्तानतले बरेचशे विद्यार्थी शिक्षणा खातीर अमेरिका, ब्रिटन, अस्तंत जर्मनी, फ्रांस,भारत, पोलंड आनी कॅनडा सारक्या देशांनी आसात. शिक्षणाचो प्रसार चड जावंक ना हाका लागून ह्या देशाचे उदरगतींत बरींच आडमेळी आयल्यांत. पुश्तु आनी फार भाशा आनी साहित्यः हांगाचे लोक सुमार 20 विंगड विंगड भाशा उलयतात. चडशे वेव्हार पुश्तु आनी फारसी भाशेंतल्यान जातात. ह्यो दोनूय भाशा उलोवपी लोक 55% च्या वयर आसात. काव्य, तत्वगिन्यान,धर्मशास्त्र, इतिहास हांचे वेलें पोरनें साहित्य पारशी भाशेंतल्यान बरयलां. पुश्तू साहित्य आठव्या शेंकड्या सावन मेळटा. गझनवीच्या काळार अन्सारी हो नामनेचो राजदरबारी कवी जावन गेलो.फिर्ददोसीन (935-1020) ‘शहानामा’ हें महाकाव्य बरयलें. तैमुरलंगाच्या काळार जामी (1414-92) हाणें साधुसंतांचेर, कुराणांतल्या तत्वांचेर, प्रणयात्मक, अदुभूत अशा विशयांचेर सुमार 46 ग्रंथ बरयले. हाफिझ अबू हाणें जगाचो इतिहास आनी शरफीन अली याझदी हाणें तैमुरलंगाच्या जीणेचेर पंदराव्या शेंकड्यांत बरपावळ केली. पुश्तू भाशेंतले म्हन साहित्यीक सतराव्या शेंकड्यांत जावन गेले. मोंगला आड झुजूंक स्वतंत्रताये खातीर तळमळीन बरोवपी खुशहलखान खतक हो ह्या काळांतलो कवी, ‘राष्ट्रकवी’ दावन आसा. सरकारान चालू केल्ल्या 23 वाचनालयांची नोंद जाल्या. निरक्षरतेक लागून बरयिल्ल्या साहित्याची निर्मणी चडशी जायना. == म्हत्वाचीं थळाः == बामियान, बेग्राम हीं थळां बौध्द घघण्यांक लागून नांवाजिल्लीं आसात. गझनी, हेरात, मझर-ए-शरीफ हीं शारां पळोवपा सारकीं. ह्या शारांनी मोगल संस्कृतायेच्यो कुरू सांपडटात. काबूल हें राजधानीचें शार आनी कंदहार हेंय मुखेल शार. बाघलान, गुलबहार आनी पूल-इ-खुमरी हीं शारां थंय आशिल्लया कारखान्यांक लागून उजवाडांत आयल्यांत. == संदर्भ == {{Reflist}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:इतिहास / History]] fv3ceux99tohiou84t3i26zm9kozd0z 0 3916 217301 214333 2026-09-11T19:21:44Z The Discoverer 40 217301 wikitext text/x-wiki {{Lipi|पुर्तुगाल|.}} {{Sonvsarachim Raxttram‎ | native_name = República Portuguesa | conventional_long_name = Portuguese Republic | common_name = Portugal | image_flag = Flag of Portugal.svg | image_coat = Coat of arms of Portugal.svg | image_map = EU-Portugal with islands circled.svg | official_languages = [[Purtugez bhas]] | capital = [[Lisboa]] | latd=5 |latm=50 |latNS=N |longd=55 |longm=10 |longEW=W | largest_city = [[Lisboa]] | area_km2 = 92.090 | percent_water = | population_estimate = 10.647.763 | population_estimate_year = | currency = [[Euro]] | cctld = [[.pt]] | calling_code = 351 | footnotes = }} '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[लिस्बोन]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17758217</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/po.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2020-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519213218/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/po.html |url-status=dead }}</ref> [[File:Padrão Descobrimentos April 2009-3c.jpg|thumb|Padrão dos Descobrimentos. The Portuguese Empire was the first and longest global empire in history, spanning almost 600 years]] [[File:Caravela Vera Cruz no rio Tejo.jpg|thumb|Portuguese caravel, used during the Age of Discovery]] [[File:António Costa 2014 (cropped).jpg|thumb|António Costa, 119th Prime Minister of Portugal, in office since 26 November 2015.]] [[File:Lisboa-Museu Nacional de Arte Antiga-Retrato dito de Vasco da Gama-20140917.jpg|thumb|Vasco da Gama opened up trade with the East for Portugal in 1498.]] '''Portugal''' zaun asa Eropacho ek des. Portugalan Gõycher 450 vorsank raj choloilem. Hachem tim vatanim Atlantic mha-doriya asa ani udentek Spain des asa. == Polleiat == [https://en.wikipedia.org/wiki/Portugal Portugal] == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] cgka9l7eusg8jh4xb42feac0qy2uj2d 217596 217301 2026-09-11T21:46:27Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217596 wikitext text/x-wiki {{Lipi|पुर्तुगाल|.}} {{Sonvsarachim Raxttram‎ | native_name = República Portuguesa | conventional_long_name = Portuguese Republic | common_name = Portugal | image_flag = Flag of Portugal.svg | image_coat = Coat of arms of Portugal.svg | image_map = EU-Portugal with islands circled.svg | official_languages = [[Purtugez bhas]] | capital = [[Lisboa]] | latd=5 |latm=50 |latNS=N |longd=55 |longm=10 |longEW=W | largest_city = [[Lisboa]] | area_km2 = 92.090 | percent_water = | population_estimate = 10.647.763 | population_estimate_year = | currency = [[Euro]] | cctld = [[.pt]] | calling_code = 351 | footnotes = }} '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[लिस्बोन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17758217</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/po.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2020-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519213218/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/po.html |url-status=dead }}</ref> [[File:Padrão Descobrimentos April 2009-3c.jpg|thumb|Padrão dos Descobrimentos. The Portuguese Empire was the first and longest global empire in history, spanning almost 600 years]] [[File:Caravela Vera Cruz no rio Tejo.jpg|thumb|Portuguese caravel, used during the Age of Discovery]] [[File:António Costa 2014 (cropped).jpg|thumb|António Costa, 119th Prime Minister of Portugal, in office since 26 November 2015.]] [[File:Lisboa-Museu Nacional de Arte Antiga-Retrato dito de Vasco da Gama-20140917.jpg|thumb|Vasco da Gama opened up trade with the East for Portugal in 1498.]] '''Portugal''' zaun asa Eropacho ek des. Portugalan Gõycher 450 vorsank raj choloilem. Hachem tim vatanim Atlantic mha-doriya asa ani udentek Spain des asa. == Polleiat == [https://en.wikipedia.org/wiki/Portugal Portugal] == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 15darp6u7f2tj8tvwzgr3sdtsetz4h1 0 3956 217630 214384 2026-09-11T21:52:20Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217630 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Armenia}} {{double image|right|Flag of Armenia.svg|180|Coat of arms of Armenia.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Map of Armenia.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[येरेवान]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17398605</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/am.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2010-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100719074837/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/am.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] a0ek2f63goi43bwexwbnmnj16mt2ooi 0 3960 217525 214218 2026-09-11T21:35:36Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217525 wikitext text/x-wiki {{Lipi|अर्मेनिया|.}} {{double image|right|Flag of Armenia.svg|180|Coat of arms of Armenia.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Map of Armenia.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[येरेवान]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17398605</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/am.html |title=Archive copy |access-date=2016-08-23 |archive-date=2010-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100719074837/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/am.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 9963ogg4ht3hi64pg00jbys72ollbo5 0 3962 217477 214381 2026-09-11T20:45:46Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[अझरबैजान]] पानाक [[आजरबैजान]] हालयला 214381 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Azerbaijan}} {{double image|right|Flag of Azerbaijan.svg|180|Coat of arms of Azerbaijan.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-azerbaijan.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बाकु]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17043424</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/aj.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2016-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160709035525/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/aj.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] etrpae82yiifzjgxv6bvmx8jlr1uf8j 217633 217477 2026-09-11T21:53:52Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217633 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Azerbaijan}} {{double image|right|Flag of Azerbaijan.svg|180|Coat of arms of Azerbaijan.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-azerbaijan.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बाकु]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17043424</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/aj.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2016-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160709035525/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/aj.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] rbxxyy5rtvhst9zcqcdu2dlat9vnamn 0 3964 217481 214485 2026-09-11T20:46:32Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[बहरैन]] पानाक [[बाहरेन]] हालयला 214485 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Bahrain}} {{double image|right|Flag of Bahrain.svg|180|Coat of arms of Bahrain.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-bahrain.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[मानमा]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-14540571</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ba.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2018-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180129161155/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ba.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] pc52z705dl55uaal3nw6o80755pwtxr 217707 217481 2026-09-11T22:13:29Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217707 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Bahrain}} {{double image|right|Flag of Bahrain.svg|180|Coat of arms of Bahrain.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-bahrain.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[मानमा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-14540571</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ba.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2018-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180129161155/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ba.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] d994vvnqqy80w79l7nwm304gulg0c46 0 3967 217705 214488 2026-09-11T22:13:00Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217705 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Bangladesh}} {{double image|right|Flag of Bangladesh.svg|180|Coat of arms of Bangladesh.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-bangladesh.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] {| class="infobox borderless" |+ National symbols of Bangla-Desh (Official) |- ! '''State animal''' | | [[Image:Panthera tigris.jpg|50px]] |- ! '''State bird''' | | [[Image:Oriental Magpie Robin (Copsychus saularis)- Male calling in the rain at Kolkata I IMG 3746.jpg|50px]] |- ! '''State tree''' | | [[Image:Mango blossoms.jpg|50px]] |- ! '''State flower''' | | [[Image:Nymphaea pubescens (9149867657).jpg|50px]] |- ! '''State aquatic marine mammal''' | | [[Image:PlatanistaHardwicke.jpg|50px]] |- ! '''State reptile''' | | [[Image:Gavial-du-gange.jpg|50px]] |- ! '''State fruit''' | | [[Image:(Artocarpus heterophyllus) Jack fruits on Simhachalam Hills 01.jpg|50px]] |- ! '''State fish''' | | [[Image:Ilish.JPG|50px]] |- ! '''State mosque''' | | [[Image:Baitul Mukarram (Arabic, بيت المكرّم; Bengali, বায়তুল মুকাররম; The Holy House).jpg|50px]] |- ! '''State temple''' | | [[Image:Hindu Temple in Dhaka.jpg|50px]] |- ! '''State river''' | | [[Image:Boat on Jamuna River.jpg|50px]] |- ! '''State mountain''' | | [[Image:Keokradong.jpg|50px]] |- |} '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ढाका]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-south-asia-12650940</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bg.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2021-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101182840/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bg.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] rk8js1ubawjfjw4s41zolbkb1mvwk8d 0 3971 217718 215437 2026-09-11T22:14:48Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217718 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Bhutan}} {{double image|right|Flag of Bhutan.svg|180|Emblem of Bhutan.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Bhutan CIA WFB 2010 map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[थिम्पू]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-south-asia-12480707</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bt.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2010-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101228202246/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bt.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] q1r2cjvway37p60nvptrn0npyx9om4n 0 3973 217487 214498 2026-09-11T20:49:48Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[ब्रुनेई]] पानाक [[ब्रूनेई]] हालयला 214498 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Brunei}} {{double image|right|Flag of Brunei.svg|180|Coat of arms of Brunei.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Brunei-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बंदर स्री बेगवान]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-12990058</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bx.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612213743/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bx.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] nowkiwp9cmim8e310qlmunwqeijb2yx 217717 217487 2026-09-11T22:14:10Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217717 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Brunei}} {{double image|right|Flag of Brunei.svg|180|Coat of arms of Brunei.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Brunei-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बंदर स्री बेगवान]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-12990058</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bx.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612213743/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bx.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] 9d0orxwujsp5oxim37nnwf5kc3p31da 0 3975 217730 216747 2026-09-11T22:17:15Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217730 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Myanmar}} {{double image|right|Flag of Myanmar.svg|180|Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Burma-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[नय्पयिदव]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-12990563</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bm.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210649/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bm.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] hn6r1wd08gyeeor622cgkzno74yt6lp 0 3978 217274 214406 2026-09-11T19:08:08Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[कंबोडिया]] पानाक [[कॅम्बोडिया]] हालयला 214406 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Cambodia}} {{double image|right|Flag of Cambodia.svg|180|Royal Arms of Cambodia.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-cambodia.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[फ्नॉम पेन्ह]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-13006539</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2010-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101229001224/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] h61x2yzh9aun2lv6zthm6qn5bkduwm6 217654 217274 2026-09-11T21:59:54Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217654 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Cambodia}} {{double image|right|Flag of Cambodia.svg|180|Royal Arms of Cambodia.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-cambodia.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[फ्नॉम पेन्ह]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-13006539</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2010-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101229001224/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] j5cvnbg7jxn2c6f7akn41gevy7qfdhr 0 3981 217423 214971 2026-09-11T20:19:34Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[सायप्रस]] पानाक [[सिप्रुस]] हालयला 214971 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Cyprus}} {{double image|right|Flag of Cyprus.svg|180|Coat of arms of Cyprus (2006).svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-cyprus.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[निकोसिया]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17217956</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cy.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2018-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226020655/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cy.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == [https://en.wikipedia.org/wiki/Cyprus Cyprus] {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] 2pg2455jazxms260g4uba1q5w6l2m0k 217757 217423 2026-09-11T22:27:07Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217757 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Cyprus}} {{double image|right|Flag of Cyprus.svg|180|Coat of arms of Cyprus (2006).svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-cyprus.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[निकोसिया]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17217956</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cy.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2018-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226020655/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cy.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == [https://en.wikipedia.org/wiki/Cyprus Cyprus] {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] sw0dzyzdmu5j9mw0sqmrkpmoxawp2he 0 3983 217643 214400 2026-09-11T21:56:08Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217643 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Udent Timor}} {{double image|right|Flag of East Timor.svg|180|Coat of arms of East Timor.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Timor-Leste-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[डिलि]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-14919009</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tt.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2018-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180128152225/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tt.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] 0cw8yf719anwv5gctwm89ds2g284b9s 0 3985 217672 214442 2026-09-11T22:04:25Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217672 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Georgia}} {{double image|right|Flag of Georgia.svg|180|Coat of Arms of Georgia.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Georgia-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[टबाइलीसी]] शार आसा।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-17301647|title=Georgia country profile|date=2012-03-14|work=BBC News|access-date=2023-01-31|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gg.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2015-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151016075816/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gg.html |url-status=dead }}</ref> == संदर्भ == {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] oi92wyiyzwzsmvx6uy3zpu20jw1tx3i 0 3987 217261 216982 2026-09-11T18:56:19Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[ईराण]] पानाक [[इरान]] हालयला 214395 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Iran}} {{double image|right|Flag of Iran.svg|180|Emblem of Iran.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-iran.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[तेहरान]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-14541327</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2012-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203093100/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] szjp5au283uyq770o9f0gg88xk4jg8p 217638 217261 2026-09-11T21:55:28Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217638 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Iran}} {{double image|right|Flag of Iran.svg|180|Emblem of Iran.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-iran.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[तेहरान]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-14541327</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2012-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203093100/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] et6qltdxl6x1izh7xmu4rx1fcip7szs 0 3989 217250 214391 2026-09-11T18:40:00Z The Discoverer 40 217250 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Irak}} {{double image|right|Flag of Iraq.svg|180|Coat of arms of Iraq.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-iraq.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बगदाद]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-14542954</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224065934/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] nksbwmefyhqifd4h07g5aei9l6tqt45 217637 217250 2026-09-11T21:55:27Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217637 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Irak}} {{double image|right|Flag of Iraq.svg|180|Coat of arms of Iraq.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-iraq.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बगदाद]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-14542954</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224065934/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] g0sivons84g3z8ll6d6e17sthady4jg 0 3993 217668 214437 2026-09-11T22:03:32Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217668 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Japan}} {{double image|right|Flag of Japan.svg|180|Imperial Seal of Japan.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Japan-CIA_WFB_Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[टोकियो]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-14918801</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2018-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226010157/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html%20 |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] ketsv8g390dgb1izkzidujjssrgtf3p 0 3998 217276 214407 2026-09-11T19:08:46Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[कझाकस्तान]] पानाक [[कजाखस्तान]] हालयला 214407 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Kazakhstan}} {{double image|right|Flag of Kazakhstan.svg|180|Coat_of_arms_of_Kazakhstan.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-Kazakhstan.svg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[असताना]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15263826</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kz.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211128/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kz.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] o8m256zc7tqfv1agxkcll3fqhapa4nu 217648 217276 2026-09-11T21:57:24Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217648 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Kazakhstan}} {{double image|right|Flag of Kazakhstan.svg|180|Coat_of_arms_of_Kazakhstan.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-Kazakhstan.svg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[असताना]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15263826</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kz.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211128/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kz.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] hpo4jaq58w1hu2jmnyccw85i2rlsnno 0 4000 217652 214412 2026-09-11T21:59:44Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217652 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Kuwait}} {{double image|right|Flag of Kuwait.svg|180|Emblem of Kuwait.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Kuwait-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[कुवेत सिटी]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-14644252</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ku.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2016-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160521031251/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ku.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] tb76k7spf598q42pd8z936zvwfohm0b 0 4002 217278 214409 2026-09-11T19:10:01Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[किरगिझस्तान]] पानाक [[किर्गिस्तान]] हालयला 214409 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Kyrgyzstan}} {{double image|right|Flag of Kyrgyzstan.svg|180|National emblem of Kyrgyzstan.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Un-kyrgyzstan.svg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बिश्केक]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-16186907</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kg.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2015-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151127011116/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kg.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] c5jy198otniet3xy2gett5mxclspz60 217650 217278 2026-09-11T21:59:10Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217650 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Kyrgyzstan}} {{double image|right|Flag of Kyrgyzstan.svg|180|National emblem of Kyrgyzstan.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Un-kyrgyzstan.svg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बिश्केक]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-16186907</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kg.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2015-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151127011116/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kg.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] 9j8bjlcjy59q1bzxijkcsygac834fz9 0 4004 217473 214529 2026-09-11T20:38:57Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[लेबनॉन]] पानाक [[लेबनन]] हालयला 214529 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Lebanon}} {{double image|right|Flag of Lebanon.svg|180|Coat of Arms of Lebanon.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Lebanese national anthem.ogg|thumb]] [[File:Lebanon-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] [[फायल:Beirutcity.jpg|thumb|लेबनॉन]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बेरूत]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-14647308</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/le.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2019-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190912232328/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/le.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] 2y8jj2ey1wwczzx4y2ykgm7pv9c47n6 217738 217473 2026-09-11T22:21:23Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217738 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Lebanon}} {{double image|right|Flag of Lebanon.svg|180|Coat of Arms of Lebanon.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Lebanese national anthem.ogg|thumb]] [[File:Lebanon-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] [[फायल:Beirutcity.jpg|thumb|लेबनॉन]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बेरूत]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-14647308</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/le.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2019-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190912232328/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/le.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] pjaud0aidn9pa3v7pvck8svhyc21kn1 0 4226 217720 214503 2026-09-11T22:15:14Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217720 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Malaysia}} {{double image|right|Flag of Malaysia.svg|180|Coat of arms of Malaysia.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Malaysia-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[क्वाला लंपुर]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15356257</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/my.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2019-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190106012832/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/my.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] o2jzzlevwo5t3gixkdsoe1zcmw51p80 0 4228 217723 214507 2026-09-11T22:16:13Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217723 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Maldives}} {{double image|right|Flag of Maldives.svg|180|Coat of Arms of Maldives.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Maldives pol98.jpg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[माले]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-south-asia-12651486</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mv.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2015-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150918230611/https://www.cia.gov/library/publications//the-world-factbook/geos/mv.html |url-status=dead }}</ref> ==येरादारी आनी संचारण== रस्त्यांच्या येरादारीच्या मळार मालदीव बरोच फटीं आसा. राजधानी माले हांगा कांय बरे रस्ते आसात . देशांतल्या जुंव्यांतली येरादारी ल्हान ल्हान बोटींतल्यान जाता. माले हांगा आंतरराश्ट्रीय विमानतळ आसा. दुसरो विमानतळ हूलूलू जुंव्याचेर आसा.<ref>कोंकणी विश्वकोश, गोंय विद्यापीठ.</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] 0tf0ucrtdtx6h5moeyy0rcq02ah0476 0 4230 217719 214500 2026-09-11T22:14:54Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217719 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Mongolia}} {{double image|right|Flag of Mongolia.svg|180|State emblem of Mongolia.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-mongolia.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[उलानबातर]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15460525</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mg.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2015-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150703173449/https://www.cia.gov/Library/publications/the-world-factbook/geos/mg.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] 9gkba83m2tsdk16uhkp47gs75wdw73x 0 4232 217691 214463 2026-09-11T22:10:00Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217691 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Nepal}} {{double image|right|Flag of Nepal.svg|120|New Emblem of Nepal.svg|140|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Nepal-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''',नेपाल (आधिकारिक नाम: '''सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल''') आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[काठमांडू]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-south-asia-12511455</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/np.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2010-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101229013308/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/np.html |url-status=dead }}</ref> <br><gallery class=center caption="नेपाळ"> Kathmandu-Basantapur Chowk-00-2007-gje.jpg|Kathmandu Pashupatinath-Sozialzentrum Briddhashram-08-2014-gje.jpg|Pashupatinath Bhaktapur-Taumadhi Tole-46-Friseur-2013-gje.jpg|Bhaktapur Changu Narayan-Skulptur-58-Unkraut jaeten-2014-gje.jpg|Changu Narayan Patan-Cyasilim Devar-06-2007-gje.jpg|Patan Dzongla to Lobuche-06-Pflanze mit Rauhreif-2007-gje.jpg|Himalaya Dingboche to Chhukung-10-Dingpoche-Wanderer-2007-gje.jpg|Himalaya Mustang-Ghami to Lo Gekar-76-2015-gje.jpg|Mustang Mustang-Tsarang-Lo Manthang-20-2015-gje.jpg|Mustang </gallery> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] q683c9wcn9dk6mnw4weezcnqwjluwbx 0 4234 217270 214398 2026-09-11T19:00:52Z The Discoverer 40 217270 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Ut'tor Korea}} {{double image|right|Flag of North Korea.svg|180|Coat of Arms of North Korea.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Un-north-korea.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[प्योंगयांग]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15256929</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kn.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2015-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150812052526/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kn.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] m61klbby57hsr1mjc2em055wbpr4vdc 217641 217270 2026-09-11T21:55:54Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217641 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Ut'tor Korea}} {{double image|right|Flag of North Korea.svg|180|Coat of Arms of North Korea.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Un-north-korea.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[प्योंगयांग]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15256929</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kn.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-25 |archive-date=2015-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150812052526/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kn.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] 1asa66d4rvi1wfw3172e22nz13dfqi5 0 4238 217453 214481 2026-09-11T20:32:17Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[फिलीपिन्स]] पानाक [[फिलिपीन्स]] हालयला 214481 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Philippines}} {{double image|right|Flag of the Philippines.svg|180|Coat of Arms of the Philippines.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Philippines-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[मनिला]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-15521300</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-26 |archive-date=2015-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150719222229/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] geqb515g90seqj79199z7wnytf28xkz 217702 217453 2026-09-11T22:12:16Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217702 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Philippines}} {{double image|right|Flag of the Philippines.svg|180|Coat of Arms of the Philippines.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Philippines-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[मनिला]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-15521300</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-26 |archive-date=2015-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150719222229/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] dpz0wvkn6lmdvwg3k4sn25d9p1v3wc9 0 4240 217435 214556 2026-09-11T20:27:06Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[सौदी अरेबिया]] पानाक [[साउदी अरब]] हालयला 214556 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Saudi Arabia}} [[फायल:Ibn Saud 1945.jpg|thumb|साउदी अरेबियाचो पयलो राजा अब्दुल अझीझ इब्न साउद]] {{double image|right|Flag of Saudi Arabia.svg|180|Emblem of Saudi Arabia.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Saudi Arabia-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[रियाद]] नगर आसा।<ref>{{cite news |title=Saudi Arabia country profile |url=http://www.bbc.com/news/world-middle-east-14702705 |work=BBC News |date=28 August 2011}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sa.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-26 |archive-date=2020-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229213833/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sa.html |url-status=dead }}</ref> [[फायल:Saudi Arabia (orthographic projection).svg|thumb|साउदी अरेबियाचें स्थान]] [[फायल:Arabia 1914.png|thumb|अरबी व्दीपकल्प १९१४ वर्सा]] == संदर्भ == {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] 9xi6jr2orbjxcubzjbtxqmqkpozqjbk 217752 217435 2026-09-11T22:26:24Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217752 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Saudi Arabia}} [[फायल:Ibn Saud 1945.jpg|thumb|साउदी अरेबियाचो पयलो राजा अब्दुल अझीझ इब्न साउद]] {{double image|right|Flag of Saudi Arabia.svg|180|Emblem of Saudi Arabia.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Saudi Arabia-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[रियाद]] शार आसा।<ref>{{cite news |title=Saudi Arabia country profile |url=http://www.bbc.com/news/world-middle-east-14702705 |work=BBC News |date=28 August 2011}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sa.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-26 |archive-date=2020-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229213833/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sa.html |url-status=dead }}</ref> [[फायल:Saudi Arabia (orthographic projection).svg|thumb|साउदी अरेबियाचें स्थान]] [[फायल:Arabia 1914.png|thumb|अरबी व्दीपकल्प १९१४ वर्सा]] == संदर्भ == {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] 4jz90hz2vgvm5qunmi9hhtv7czkjmso 0 4242 217433 214544 2026-09-11T20:26:10Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[सिंगापूर]] पानाक [[सिंगापुर]] हालयला 214544 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Singapore}} {{double image|right|Flag of Singapore.svg|180|Coat of arms of Singapore.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:CIA World Factbook map of Singapore (English).png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी सिंगापूर नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-15961759</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sn.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-26 |archive-date=2018-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181215164544/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sn.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==पळेयात == [https://en.wikipedia.org/wiki/Singapore Singapore] {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] k6egzwsnd9y1tgxqfxpz7u7y1ryb1kl 217755 217433 2026-09-11T22:26:57Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217755 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Singapore}} {{double image|right|Flag of Singapore.svg|180|Coat of arms of Singapore.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:CIA World Factbook map of Singapore (English).png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी सिंगापूर शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-15961759</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sn.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-26 |archive-date=2018-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181215164544/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sn.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} ==पळेयात == [https://en.wikipedia.org/wiki/Singapore Singapore] {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] 4chzhfcqpo7joc6nbaelad6xqf67g22 0 4244 217517 214538 2026-09-11T21:07:35Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[श्रीलंका]] पानाक [[श्री लंका]] हालयला 214538 wikitext text/x-wiki {{lipi|.|Sri Lanka}} {{double image|right|Flag of Sri Lanka.svg|180|Coat of arms of Sri Lanka.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-sri-lanka.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''श्रीलंका''' हिंद म्हासागरांतलो एक जुंव्याच्या रुपान आशिल्लो देश. भारताचे आग्नेय दर्यादेगे सावन तो सुमार 32 किमी. पयस आसा. डॅमोक्रेटीक सोशलीस्ट रिपब्लीक ऑफ श्रीलंका हें ताचें सावन तो सुमार 32 किमी. पयस आसा. डॅमोक्रेटीक सोशलीस्ट रिपब्लीक ऑफ श्रीलंका हें ताचें राजकीय नांव. देशाचो आकार पिएर(Pear) ह्या फळासारको आसा. 1972 मेरेन ह्या देशाक सिलोन ह्या नांवान वळखताले. क्षेत्रफळ 65,610 चौ. किमी. उत्तर-दक्षिम चडांत चड लांबाय 435 किमी. आनी अस्तंत-उदेंत चडांत चड रुदांय 225 किमी. पाल्क स्ट्रेट ह्या उथळ दर्यान श्रीलंकेक भारता सावन वेगळो केला. कोलोंबो हें देशाचें राजपाटण.<ref>http://www.bbc.com/news/world-south-asia-11999611</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ce.html |title=Archive copy |access-date=2015-10-25 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612194622/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ce.html |url-status=dead }}</ref> == भूंयवर्णन == भूंयतज्ञांच्या मता प्रमाण भूंयतज्ञांच्या मता प्रमाण श्रीलंका हो भारतीय द्विपकल्पाचोच एक भाग. त्या भागाक तांणी गोंण्डवानालँड अशें नांव दिलां. देशाचो दक्षिण-मध्य भाग पर्वतीय आसा. ह्या पर्वतीय भागा भोंवतणी(नैऋत्ये खेरीज) उणे उंचायेचो भाग आसा. हो भाग पर्वतीय प्रदेशा सावन खोल देगणांनी वेगळो केला. हो उणे उंचायेचो भाग सपाट प्रदेशांनी रेवाडला. नैऋत्य दर्यादेगेर ऊंच सुळको आसा. हेर दिकांच्या दर्यादेगांनी खूब खाजनां, रेंवे पटे, रेंवे राशी आनी ल्हान ल्हान द्विपकल्प आसात. भूंयरचणूकेचे नदरेन देशाचे वांटे केल्यात ते अशे # मध्यवर्ती उंचेलो प्रदेश # ईशान्ये कडचो पर्वतीय प्रदेश # उदेंते कडचो भाग # उत्तरे कडचो सखल भाग पिदुरुतालागला हें मध्यवर्ती पर्वतीय प्रदेशांतलें सगळ्यांत उंचेलें तेमूक आसून ताची उंचाय 2,524 मी.जाल्यार अॅडम तेमकाची उंचाय 2,243 मी., आसा. हें तेमूक म्हळ्यार बौध्द, हिंदू, मुसलमान तशेंच किरिस्तांव लोकांचें पवित्र स्थान. ईशान्येकडचो प्रदेशय पर्वतीय आसून तातूंत रक्वाना पर्वताचो आस्पाव जाता. थंय ल्हान ल्हान दोंगुल्यांच्योय वळी आनी समान्तर गेल्लीं देगणांय खूब आसात. उदेंतेकडचो प्रदेश हो खडबडीत मैदानी भाग आसून थंय एकामेकांक पयस अशो कांय दोंगुल्ल्योय आसात. उत्तरेकडच्या सखल भागांत खूब न्हंयो आनी कांय ल्हान ल्हान दोंगुल्ल्योय आसात. == हवामान == श्रीलंकेचें हवामान विषुववृत्त प्रकारचें. पूण चारयवटेन दर्यान रेवाडिल्ल्यान तातूंत थोडोसो बदल जाणवता. देशांतलें वर्सुकी सरासरी तापमान 27°सॅ. पूण पर्वतीय भागांतलें सरासरी तापमान 16°सॅ. आसा. श्रीलंका हो ल्हान देश आसलो तरी थंयच्या वेगवेगळ्या भागांतलें पावसाचें प्रमाण वेगवेगळें आसा. देशाचे आग्नेयेकडच्या प्रदेशांनी सरासरी पावसाचें वर्सुकी प्रमाण 130 सेंमी. जाल्यार ईशान्येकडच्या भागांत तें 510 सेंमी. इतलें आसता. == वनस्पत आनी मोनजात == च्याचे मळे तयार करपा खातीर खूब प्रमाणांत वनस्पत कातरप जाल्या. पूण आयज लेगीत देशाचो 70% भाग रानांखाला आसा. सद्या फुलपी आनी नाफुलपी वनस्पतीच्यो 3,000 उपजाती आसात. रानां मारप आनी शिकार हांकां लागून मोनजातीचेंय प्रमाण उणें जालां. हांगाच्या रानांनी हत्ती, हरणां, बिबळो, वांस्वेल, कोलो, माकड, रानदुकर, चितो, मानगें आनी गव्या रेड्यांचो तड आस्पाव जाता. हांगा तरेकवार सुकण्यांच्योय जाती आसात. == इतिहास == श्रीलंका ह्या जुंव्याक 1972 मेरेन सिलोन अशें म्हणटाले. ह्या जुंव्याचेर सगळ्यांत आदीं यक्ष आनी नागा लोकांचो राबितो आशिल्लो अशें जाणकारांचें मत आसा. वेद्दा हे ह्याच लोकांचे वंशज. सिंहाली लोकांचें आगमन ही श्रीलंका इतिहासांतली मुखेल घडणूक. इ.स.प.550 त विजया ह्या उत्तर भारतीय राजकुंवरान श्रीलंकेंत सिंहली संस्कृतायेची स्थापणूक केली अशी आख्यायिका प्रचलित आसा. सुरवेक सिंहली लोकांनी जुंव्याच्या उत्तर प्रदेशांत आपलो राबितो केल्लो. तांकां शिंपणावळ पद्दतिचें बरें गिन्याय आशिल्लें. इं.स.प. 200 ते इ.स. 993 मेरेन अनुराधापुरा हें सिंहली हें सिंहली केंद्र आशिल्लें. सिंहली जेन्ना ह्या जुंव्याचेर पावले, तो मेरेन थळावे वेद्दा हे लोक शिकार करूनच आपलें पोट भरताले. पूण सिंहली लोकांनी शेतकी पद्दत आनी लोखण तयार करपाची पद्द्त थंयच्या लोकां मुखार मांडली. श्रीलंकेचो पारंपारीक इतिहास पयलेच खेप इ.स. सव्या शेंकड्यांत बरोवन काडलो जुंव्याचो पुर्विल्लो इतिहास महावंश ह्या ग्रंथांत मेळटा. हो ग्रंथ बौध्द भिक्षुकांनी पाली भाशेंत बरोवन काडलो. हातुंतली इतिहासीक म्हायती पुर्विल्ल्या आख्यायिकांचेर आदारल्या. इ.स.प. तिसऱ्या शेंकड्यांत भारतांतलो सम्राट अशोक हाणें बौध्द धर्म आपणायल्या उपरांत आपले धुवेक धाडली. महेंद्रान धम्माच्या रुपान बुध्दाची शिकवण थंयच्या लोकांमुखार मांडली. हे शिकवणेन प्रभावीत जावन थंयचो राजा देवानाम्पीयातीसा हाणें बौध्द धर्म आपणायलो. उपरांत थंयच्या सिंहली लोकांनीय तो धर्म आपणायलो बौध्द लोकांनी श्रीलंकेक आपलें खाशेलें वास्तुशिल्पशास्त्र, मूर्तीकला आनी बरपावळ दिली. बौध्द भिक्षुकांचे संघ खूबकडेन पातळिल्ले. पूण अनुराधापुरा हें तांचें मुखेल केंद्र आशिल्लें. श्रीलंकेच्या राजांनी बौध्द भिक्षुकां खातीर खूब विहार बांदिल्ले. इ.स.प. 100 च्या सुमाराक दक्षिण भारतांतल्या तमिळांनी जुंव्याचेर घुरी घालून थंयच्या उत्तर भागाचेर आपलो शेक बसयलो. उपरांत तमिळ राजा आनी सिंहली राजा हांच्यांत पुर्तुगेज येमेरेन झगडीं चालूच आशिल्लीं. तमिळांनी जुंव्याचो उत्तरेकडचो भाग हातासल्या उपरांत सिंहली दक्षिणेकडेन गेले. तांचे भितल्ल्या झगड्यांक लागून सिंहली राजांक आपलें राजपाटण साबार कडेन हालोवंचें पडलें. सोळाव्या शेंकड्यांत कोट्टे शारांत तांणी आपलें राजपाटण उबारिल्लें. हें शार कोलोंबो शारासावन कांय मैल अंतराचेरच आशिल्लें. त्या वेळार चडसो वेपार मूर अशें म्हणटात. पंदराव्या शेंकड्याच्या शेवटा मेरेन तमिळांनी जुंव्याचे उत्तरेक जाफना द्वीपकल्पांत आपलें राजपाटण उबारलें. आयज लेगीत तें तमिळांचें मुखेल ठाणें आसा. सिंहली राजा पराक्रमाबाहु सवो हाकाच तमिळांक आपल्या शेकातळा हाडपाक यश आयलें. == संदर्भ == {{Reflist}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] k7tmdk7nbwwnv3zti7zlsiobjyvyapl 0 4246 217685 214458 2026-09-11T22:06:55Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217685 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Dakshin Korea}} {{double image|right|Flag of South Korea.svg|180|Coat of arms of South Korea.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:General map of South Korea.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सोल]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15289563</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ks.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-26 |archive-date=2010-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101228235910/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ks.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] 84wz3rt9633d7cksq6eicay9jonlu2n 0 4248 217519 216947 2026-09-11T21:09:23Z The Discoverer 40 217519 wikitext text/x-wiki {{merge|सिरिया}} {{Lipi|.|Syria}} {{double image|right|Flag of Syria (2025-).svg|180|Emblem of Syria (2025–present).svg|160|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Un-syria.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[दिमिष्क]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-14703856</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sy.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-26 |archive-date=2017-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171229122345/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sy.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] e3jz2u24yvhz7hx5c6d2gxkjr4pstbe 217758 217519 2026-09-11T22:27:13Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217758 wikitext text/x-wiki {{merge|सिरिया}} {{Lipi|.|Syria}} {{double image|right|Flag of Syria (2025-).svg|180|Emblem of Syria (2025–present).svg|160|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Un-syria.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[दिमिष्क]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-14703856</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sy.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-26 |archive-date=2017-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171229122345/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sy.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] 84dd8761ieujvrmzhfuvyzg5f27ig1u 0 4250 217513 214454 2026-09-11T21:05:46Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[तैवान]] पानाक [[ताइवान]] हालयला 214454 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Taiwan}} {{double image|right|Flag of Taiwan.svg|180|National Emblem of the Republic of China.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Taiwan-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ताइपे]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-16164639</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tw.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-26 |archive-date=2010-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101229003947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tw.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] t8zcugfo5zvktqkku86lxsso0v8hfli 217678 217513 2026-09-11T22:05:31Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217678 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Taiwan}} {{double image|right|Flag of Taiwan.svg|180|National Emblem of the Republic of China.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Taiwan-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ताइपे]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-16164639</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tw.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-26 |archive-date=2010-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101229003947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tw.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] 69yxx4e7cbitrqj7tb4li80v10iihyp 0 4252 217511 214451 2026-09-11T21:05:23Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[ताजिकिस्तान]] पानाक [[ताजीकिस्तान]] हालयला 214451 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Tajikistan}} {{double image|right|Flag of Tajikistan.svg|180|Coat of arms of Tajikistan.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-Tajikistan.svg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[दुशान्बे]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-16201032</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ti.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-26 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612213308/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ti.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] q3xlrpu28dbxgx16hn0x9d52z5hfted 217679 217511 2026-09-11T22:05:37Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217679 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Tajikistan}} {{double image|right|Flag of Tajikistan.svg|180|Coat of arms of Tajikistan.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-Tajikistan.svg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[दुशान्बे]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-16201032</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ti.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-26 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612213308/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ti.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] ksaf4fzqlgd71x5fbg8gusqxpm5h86r 0 4254 217684 214456 2026-09-11T22:06:46Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217684 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Thailand}} {{double image|right|Flag of Thailand.svg|180|Emblem of Thailand.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Un-thailand.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बँगकॉक]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-15581957</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/th.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-26 |archive-date=2010-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101229000203/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/th.html |url-status=dead }}</ref> King : [[Vajiralongkorn|Rama X]] ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] qaqae2f26qe7eowezx7l4siiaufg2du 0 4256 217681 214453 2026-09-11T22:06:21Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217681 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Turkey}} {{double image|right|Flag of Turkey.svg|180|Emblem of Turkey.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Turkey-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो आनि एरोपांतले देस आसा। ताची राजधानी [[अंकारा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17988453</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tu.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-26 |archive-date=2016-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160527062958/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tu.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{Commons|Turkey}} {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:तुर्की]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] mn8ahae0od8qigbwk5s2rc8hmf0j4bh 217686 217681 2026-09-11T22:09:10Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[तुर्की]] पानाक [[तुर्किया]] हालयला 217681 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Turkey}} {{double image|right|Flag of Turkey.svg|180|Emblem of Turkey.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Turkey-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो आनि एरोपांतले देस आसा। ताची राजधानी [[अंकारा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17988453</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tu.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-26 |archive-date=2016-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160527062958/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tu.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{Commons|Turkey}} {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:तुर्की]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] mn8ahae0od8qigbwk5s2rc8hmf0j4bh 0 4258 217680 214452 2026-09-11T22:06:20Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217680 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Turkmenistan}} {{double image|right|Flag of Turkmenistan.svg|180|Coat of Arms of Turkmenistan.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-Turkmenistan.svg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[अश्गाबात]] शार आसा।<ref>{{cite news |title=Turkmenistan country profile |url=http://www.bbc.com/news/world-asia-16094646 |work=BBC News |date=8 December 2011}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tx.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-26 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612214157/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tx.html |url-status=dead }}</ref> == संदर्भ == {{Reflist}} == पळेयात == {{Commons category}} {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] ng9zr2e7f1lvr8x72avxazapd51o39o 0 4260 217746 214539 2026-09-11T22:25:40Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217746 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Sanyukt Arab Amiraat}} {{double image|right|Flag of the United Arab Emirates.svg|180|Coats of arms of the United Arab Emirates.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:United Arab Emirates-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[अबु धाबी]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-14703998</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ae.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-26 |archive-date=2019-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190104010155/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ae.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] dvrf6qa9pui66kmou2mc3ikjgmqqggr 0 4262 217265 214396 2026-09-11T18:58:26Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[उझबेकिस्तान]] पानाक [[उज्बेकिस्तान]] हालयला 214396 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Uzbekistan}} {{double image|right|Flag of Uzbekistan.svg|180|Coat of Arms of Uzbekistan.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:UN-Uzbekistan.svg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ताश्केंत]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-16218112</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uz.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-26 |archive-date=2019-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190105201620/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uz.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] ixmck2rkp6jter1yq4r04udsvt6f4xo 217639 217265 2026-09-11T21:55:49Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217639 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Uzbekistan}} {{double image|right|Flag of Uzbekistan.svg|180|Coat of Arms of Uzbekistan.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:UN-Uzbekistan.svg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ताश्केंत]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-16218112</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uz.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-26 |archive-date=2019-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190105201620/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uz.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] jjkhy9lb0ri5i6zigs7qoru7w1e8e1z 0 4264 217503 214534 2026-09-11T21:01:29Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[व्हिएतनाम]] पानाक [[विएतनाम]] हालयला 214534 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Vietnam}} {{double image|right|Flag of Vietnam.svg|180|Emblem of Vietnam.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Vietnam-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[हॅनोइ]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-16567315</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vm.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-26 |archive-date=2020-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517025916/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vm.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == [https://en.wikipedia.org/wiki/Vietnam Vietnam] {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] c01mp6bj4vxi0aryhvyidfp1olj3vjs 217740 217503 2026-09-11T22:22:49Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217740 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Vietnam}} {{double image|right|Flag of Vietnam.svg|180|Emblem of Vietnam.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Vietnam-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[हॅनोइ]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-16567315</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vm.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-26 |archive-date=2020-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517025916/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vm.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == [https://en.wikipedia.org/wiki/Vietnam Vietnam] {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] b9gsswd2jzvkbecyxk5d1ehrz2r2jet 0 4413 217527 214221 2026-09-11T21:36:25Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217527 wikitext text/x-wiki {{Lipi|अझरबैजान|.}} {{double image|right|Flag of Azerbaijan.svg|180|Coat of arms of Azerbaijan.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-azerbaijan.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बाकु]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17043424</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/aj.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-15 |archive-date=2016-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160709035525/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/aj.html |url-status=dead }}</ref> == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] shvdfz2o9wguh3dcpqas935bqcgazw2 0 4414 217248 214283 2026-09-11T18:39:41Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Iraq]] पानाक [[Irak]] हालयला 214283 wikitext text/x-wiki {{Lipi|इराक|.}} {{double image|right|Flag of Iraq.svg|180|Coat of arms of Iraq.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-iraq.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बगदाद]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-14542954</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224065934/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html |url-status=dead }}</ref> == Chitr Prodorxon == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 36dg6oebks5befuuavj4aj6wf5o474o 217561 217248 2026-09-11T21:41:34Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217561 wikitext text/x-wiki {{Lipi|इराक|.}} {{double image|right|Flag of Iraq.svg|180|Coat of arms of Iraq.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-iraq.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बगदाद]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-14542954</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224065934/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html |url-status=dead }}</ref> == Chitr Prodorxon == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] sy8b73crzf86m1zwlq63mofp0b591xr 0 4633 217485 214496 2026-09-11T20:48:46Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[बोलिव्हिया]] पानाक [[बोलिविया]] हालयला 214496 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Bolivia}} {{double image|right|Flag of Bolivia (state).svg|180|Coat of arms of Bolivia.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-bolivia.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सूकर]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-18727507</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bl.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-31 |archive-date=2018-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211183042/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bl.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 6g4gvwc16os0p45gvp79okn5mz659i5 217715 217485 2026-09-11T22:14:01Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217715 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Bolivia}} {{double image|right|Flag of Bolivia (state).svg|180|Coat of arms of Bolivia.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-bolivia.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सूकर]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-18727507</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bl.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-31 |archive-date=2018-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211183042/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bl.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] fpig1foiuqph1j7xg9ay860arfbe8cm 0 4635 217716 214497 2026-09-11T22:14:07Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217716 wikitext text/x-wiki {{lipi|.|Brazil}} {{double image|right|Flag of Brazil.svg|180|Coat of arms of Brazil.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Brazil map en 2004.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ब्राझिलिया]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-18909529</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/br.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-31 |archive-date=2020-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229014518/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/br.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== <references/> {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] i945z5wqbvsnsvwd6km8ajv6hw8tjof 0 4637 217666 214434 2026-09-11T22:03:23Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217666 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Chile}} {{double image|right|Flag of Chile.svg|180|Coat of arms of Chile.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Ci-map-es.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सॅंटियागो]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19357497</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ci.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-31 |archive-date=2015-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151106030337/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ci.html |url-status=dead }}</ref> '''चिली''' रिपब्लिका दे चिली. दक्षिण अमेरिकेच्या अस्तंती दर्यादेगेवेलो एक देश. हाची दक्षिण-उत्तर लांबाय सुमार ४,४८० किमी.; जाल्यार उदेंत-अस्तंत रुंदाय सरासरी १९२ किमी. क्षेत्रफळ: ७,५६,९४५ चौ. किमी.; विस्तारः सुमार १७* २५' दक्षिण ते ५५* ५९' दक्षिण आनी ६७* अस्तंत ते ७५" ३०' अस्तंत. 'जमर्नीची शेवट' ह्या अमेरिकन इंडियन उतरावेल्यान ह्या देशाक चिली अशें नांव पडलां. चिलीचे उत्तरेक पेरू आनी बोलिहिया, उर्देतेक आर्जेटेिना आनी बोलिव्होया, दक्षिणेक ड्रेक पॅसेज आनी अस्तंतेक पॅसिफोक म्हासागर आसा. पॅसिफिक दर्यातले वान फेर्नादेस, ईस्टर, सँन, अँब्रोझो, साम लोकसंख्याः १,१२,७५,४४० (१९८२). == भूयवर्णन == भुंयरचणुकेचे नदरेन चिलीचे तीन स्वभावीक वाटे जातात ते म्हळ्यार- उदेंतेवटेनचो ऊंच अँडीज पर्वत, अस्तंतेच्या दर्यादेगेवेल्यो दोंगरावळी आनी ह्या दोनूय वाठरांतलें देगण. हांगाचे सगळ्यांत चड उंच दींगरातेमक मावंट ओहोझ देल सालादो हें आसा. दोंगरामदीं पॅपास हीं तणाचीं व्हड मळां आसात. चिलींत बरेच खेप भूयकांप जाल्ले आसात. == हवामान == हवामानाचे नदरेन चिलीचे सादारणपणान पांच वांटे जातातः १) नॉर्ते ग्रांदे म्हळ्यार उत्तरेवटेनचो भाग. हांगा आतामाका हो। व्हड उसू पडिल्लो प्रदेश आसा. वसाँचीं वसाँ हांगा पावस पडना. २) नॉर्थ केल्यार हांगा उश्णताय उणी आसा. ३) आकान्काग्वाः न्हंयसावन दक्षिणेवटेन कॅन्सेंप्सिअॉन शारालागींमेरेनची वाठार ही तिसरो विभाग हांगाचे हवामान २.५° से. ते २९° से. मेरेन आसता. पावसाचे वसुंकी प्रमाण ५० सेंमी. ते १०० सेंमी. मेरेन आसता. ४) मध्य दक्षिण चिलीः हांगा वसूयभर भरपूर पावस आसता आनी हवा थंड आसता. ५) दक्षिण चिलीः हांगा सुमार ५०० सेंमी. पावस पडटा आनी थंडसाणूय चड आसता. दर्यादेगेकडल्यान येवपी हंबोल्ट ह्या वायांक लागून हवामान थंड उरता. लोआ, बीओ व्हीओ, मायपो, ईटाटा, कॉप्यापो आनी आकान्कागुआ ՎՋԿ Կ चिली ह्यो हांगाच्यो मुखेल न्हंयो. तेभायर यांकीवे आनी रांको ही व्हड तळीं आसात. ==संदर्भ== {{Reflist}} [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] a0xh68gsahe542owcb056l5did77ixy 0 4640 217657 214420 2026-09-11T22:00:47Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217657 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Colombia}} {{double image|right|Flag of Colombia.svg|180|Coat of arms of Colombia.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Colombia-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बोगोटा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19390026</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/co.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-31 |archive-date=2009-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090513074502/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/co.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] pg708rs3yotid8yon3j2ixsutyee0qg 0 4644 217419 214425 2026-09-11T20:18:27Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[गयाना]] पानाक [[गुयाना]] हालयला 214425 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Guyana}} {{double image|right|Flag of Guyana.svg|180|Coat of Arms of Guyana.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Guyana-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[जॉर्जटाउन]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19546909</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gy.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-31 |archive-date=2018-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181223020542/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gy.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] jkqkxjo5h2cuspctnx162f1p8ph7cm9 217661 217419 2026-09-11T22:01:50Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217661 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Guyana}} {{double image|right|Flag of Guyana.svg|180|Coat of Arms of Guyana.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Guyana-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[जॉर्जटाउन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19546909</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gy.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-31 |archive-date=2018-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181223020542/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gy.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] jpwcgb4f0e0szne8ffbqz0l26t92pro 0 4646 217455 214469 2026-09-11T20:32:54Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[पराग्वे]] पानाक [[पॅरग्वे]] हालयला 214469 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Paraguay}} {{double image|right|Flag of Paraguay.svg|180|Coat of arms of Paraguay.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Un-paraguay.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[आसुन्सियोन]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19978115</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pa.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-31 |archive-date=2015-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151104205444/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pa.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] s4d7q3mp39luzd1fmmma4alvhugh36v 217698 217455 2026-09-11T22:11:26Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217698 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Paraguay}} {{double image|right|Flag of Paraguay.svg|180|Coat of arms of Paraguay.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Un-paraguay.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[आसुन्सियोन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19978115</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pa.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-31 |archive-date=2015-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151104205444/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pa.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] n1rwm1b4snaywmu6yqvze9nks8o29yc 0 4648 217699 215553 2026-09-11T22:11:35Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217699 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Peru}} {{double image|right|Flag of Peru.svg|180|Escudo nacional del Perú.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-peru.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[लिमा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19928905</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pe.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-31 |archive-date=2016-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161105025708/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pe.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] sx82u7zogi6autci8vkrpptmuju7eus 0 4650 217515 214549 2026-09-11T21:07:15Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[सूरीनाम]] पानाक [[सुरिनाम]] हालयला 214549 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Suriname}} {{double image|right|Flag of Suriname.svg|180|Coat of arms of Suriname.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Suriname1991 Karte umstrittene Gebiete.jpg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[पारामारिबो]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19997673</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ns.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-31 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107065133/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ns.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 10iwcuamcz28xqceiqipf9eb8za4c8l 217760 217515 2026-09-11T22:27:31Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217760 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Suriname}} {{double image|right|Flag of Suriname.svg|180|Coat of arms of Suriname.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Suriname1991 Karte umstrittene Gebiete.jpg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[पारामारिबो]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19997673</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ns.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-31 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107065133/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ns.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 1vgvu2iezx1px4ajcy9ec7xr1vxvmjk 0 4652 217644 214401 2026-09-11T21:56:18Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217644 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Uruguay}} {{double image|right|Flag of Uruguay.svg|180|Coat of arms of Uruguay.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Uruguay-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[मॉंटविडीयो]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-20041847</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uy.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-31 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107082254/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uy.html%20 |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 32te3ld4k4vj6866w2xo2solt6imzgf 0 4654 217505 215560 2026-09-11T21:01:52Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[व्हेनेझुएला]] पानाक [[वेनेजुएला]] हालयला 215560 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Venezuela}} {{double image|right|Flag of Venezuela.svg|180|Coat of arms of Venezuela.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Venezuela-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकतलो देश आसा. ताची राजधानी [[कराकस]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19649648</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ve.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-31 |archive-date=2020-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230052534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ve.html |url-status=dead }}</ref> '''व्हॅनेझुएला''' दक्षिण अमेरिका खंडांतलो एक देश. खंडाच्या उत्तर पोंतार आशिल्ल्या देशाचो आवांठ ९१२,०५० चौ.किमी.आसून चडांत चड उत्तर दक्षिण लांबाय १,२७१ किमी.जाल्यार, रुंदाय उदेंत-अस्तंत १,४८९ किमी.देशाचे उत्तरेक कॅरिबीयन दर्या, उदेंतेक गियाना देश,दक्षिणेक ब्राझील,जाल्यार नैऋत्येक आनी अस्तंतेक कोलंबिया देश आसा. देशाची लोकसंख्या २०,२०३,०००(१९९१). स्पॅनीश ही देशाची राश्ट्रभास,जाल्यार काराकस हें राजपाटण.<ref>कोंकणी विश्वकोश, सं. तानाजी हळर्णकार, [[गोंय]] विद्यापीठ, ताळगांव</ref> == भूंयवर्णन == भूंयरचणुकेचे नदरेन धेशाचे चार वांटे केल्यात ते अशे - # माराकायबो पाणटो # अँडीस दोंगरी वाठार # लानोस # गियाना पठारी प्रदेश === माराकायबोहो === माराकायबोहो व्हॅनेझुएलाचो वायव्येकडचो भाग. तातूंत माराकायबो सरोवराचो आनी सखल भागाचो (तळघाट)आस्पाव जाता. ह्या भागांत आशिल्लें माराकायबो हें दक्षिण अमेरिकेंतलें सगळ्यांत व्हड सरोवर. त्या सरोवरान देशाची सुमार १३,५१२ चौ.किमी.भूंय रेवडिल्या. ह्या सरोवरावयल्यानच या भागाक माराकायबो हें नांव मेळ्ळां. === अँडीस दोंगरी प्रदेश === अँडीस दोंगरी प्रदेश हो देशाचो उत्तरेकडचो भाग. देशाची सुमार ६% भूंय अँडीस पर्वतांनी रेवडिल्या. देशांतले चडशे लोक ह्या भागांत रावतात. ह्या भागाचे तीन वांटे केल्ले आसात, ते अशे - # मॅरीडा पर्वतांवळ # मध्य पठारी भाग # ईशान्य पर्वतीय प्रदेश मॅरीडा हो साबार पर्वतावळींचो आनि सड्यांचो भाग. पिको बोलीवार हें ह्या भागांत आसिल्लें देशांतलें सगळ्यांत इंचेलें तेमूक(५,००२ मी).मध्य पठारी भागांत दोंगरांच्यो दोन वळी समांतर पातळ्ळ्यात. दोंगरामदल्या व्हड देगणांतली माती पिकाळ आसा. ईशान्य पर्वतीय प्रदेश हो खूब ल्हान-व्हड दोंगुल्ल्यो आसिल्लो प्रदेश.<ref>Rajhauns Yearbook 2015, Rajhauns Sankalpana Pvt. Ltd. Panjim-Goa</ref> === लानोस === लानोस हो अँडिज आनी गियाना पर्वतांच्या मदीं आशिल्लो प्रदेश. हो प्रदेश चडसो सपाट आसून, ऑरिनिका न्हंय ह्या प्रदेशांतल्यान व्हावता. चरवा मळ्यांखातीर हो प्रदेश प्रसिद्द आसा. === गियाना पठारी प्रदेश === गियाना पठारी प्रदेश हो देशाचो दक्षिणेकडचो भाग. ह्या प्रदेशआन देशाची सुमार अर्दी भूंय रेवडिल्या. हांगा आशिल्ल्यो साबार दोंगुल्ल्यो मुखेलपणान ग्रानायट फातराच्योच आसा. व्हॅनेझुएलांत ल्हान-व्हड अशो साबार न्हंयो आसात. तांच्यांतल्यो चडशो अॅटलांटीक महासागराक आनी साप्प उण्यो कॅरेबियन दर्याक मेळटात. चडशो न्हंयो दोंगरी वाठारांतल्यान व्हांवतात, देखून चडशा न्हंयांच्या पात्रांचेर मदीं ऊंच अशे खूब धबधबे आसात. ऑरिनोका ही देशांतली सगळ्यांत व्हडली न्हंय. तिची देशांतली लांबाय सुमार २,००६ किमी. रिओ कारोनी, कौरा, आरो, वेन्टूआरी आनि मॅटा हे तिचे मुखेल फांटे.रिओ आपूरे हीय न्हंय खूब म्हत्वाची. == हवामान == व्हॅनेझुएलाचो उश्णकटीबंधांत आस्पाव जाता. देशाचें वर्स पावशी दोन ऋतुंत विभागला. सादारणपणान एप्रिल ते ऑक्टोबर मेरेन पावस पडटा. नोव्हेंबर ते मार्च मेरेनचो तेंप सुको उरता. वाठारा कणकणीं पावसाचें प्रमाण बदलत रावता. प्ररीजा सड्याचेर आनी गियाना सड्यांचेर वर्सुकी पावसाचें प्रमाण ३०५ सेंमी. आसता.लानोसच्या उदेंत प्रदेशांत वर्सुकी सरासरी पावस १०० सेंमी.इतलो वाडटा. उंचाये प्रमाण देशांतलें तापमानय बदलत रावता. लानोसच्या मध्य वाठारांत आनी माराकायबो पाणट्याचे उत्तरेकडेन वर्सुकी सरासरी तापमान २८ सें.इतलें आसता. जाल्यार अँडीयन सड्याचेर तें १९ सें.आसता. == वनस्पत आनी मोनजात == व्हॅनेझुएलाची अर्द्यावयर भूंय रानांखाला आसा. हांगा तणाचे प्रकारय खूब आसात. इंचायेप्रमाण रानांचे प्रकार सांपडटात. ऑरिनीकोच्या सकयल्या भागांत पानझडी रूख, आनी पावसांत वाडपी रानां मेळटात.देशाच्या हेर भागांनि चडशीं ऊश्ण प्रदेशांत सांपडपी रानां आसात. चड इंचायेच्या भागांनी आलपायन प्रकारचीं रानां वाडटात. व्हॅनेझुलाच्या रानांनि विंगड विंगड प्रकारची मोनजात मेळटात. प्युमा,जॅगुआर,ऑसलोट,रान सुणें, टापीर हांचें भायर माजरा जातीचे थळावे प्रकारय कूब आसात. तशेंच वेगवेगळ्या रानांनि स प्रकारचे माकड दोन प्रकारचीं वांस्वेलां आनी हरणांय मेळटात.सरपटपी मोनजातींत मानगें,कॅमेन (मानग्याचोच एक प्रकार), शेड्डे,साबार जातीचे कांसव आनि विखाळे आणि बिनविखाळ्या सोरपांचो आस्पाव जाता. थळाव्या सुकण्यांपरस स्थलांतरीत सुकण्यांचो आंकडो व्हड आसता. क्रॅन,हॅरोन,स्टोर्क आनी आयबीस हीं सुकणीं म्हत्वाचीं. उत्तरेकडच्या घोलिंनी गॉशारो (तेल सवणी) हीं सवणीं मेळटात. ऑरोनिको रानांनि बॅलबर्ड नांवाचिं सुकणीं मेळटात. == इतिहास == युरोपी लोक व्हॅनेझुएलांत पावचे पयलीं थंय मुखेलपणान इंडियन लोकांचोच ह्या आदीवासी लोकांचो कॅरीब आनी आरवाक अशे दोन पंगड आसिल्ले. कॅरीब पंगडांतले लोक देशाचे उदेंतेकडेन जाल्यार आरवाक अस्तंतेकडेन रावताले. शेतवड,शिकार,नुस्तेंमारी आनि फळां वा झाडपालो एकठांय करप हो तांचो मुखेल वेवसाय आशिल्लो. युरोपी लोक आयल्या उपरांत, तांच्या साबार तरेच्या उपद्रवाक लागून खूब इंडियन लोक काबार जाले अशें म्हण्टात. क्रिस्तोफर कोलंबस हो व्हॅनेझुएलांत पावपी पयलो युरोपी मनीस. १४९८त तो पारीया द्वीपकल्पाचेर देंवलो. उपरांत साबार स्पंनीश भोंवडेंकारानी कॅरेबीयन दर्यादेगेर आशिल्ल्या सैमीक बंदरांचो आनी हेर म्हत्वाच्या सुवातींचो सोद लायलो. उपरांत साबार स्पॅनीश लोक व्हॅनेझुएलांत येवन रावले. सोळाव्या शेंकड्याचे सुरवेक ते मार्गारीता आनी क्युबागो जुंव्यावयलीं मोतयां एकठांय करपाक म्हूण आयिल्ले. आराया द्विकल्प ते कॅप कोदेरा मेरेनच्या सुवातींनी खूब मुतयां मेळटालीं. देकून ताणीं ते सुवातेक मोतया दर्यादेग अशें नांव दिलें. आराया द्विकल्पाचेर आसिल्ल्या खा-या तळ्यासावन ते खूब प्रमाणांत मिठूय तयार करपाक लागले. १५२८ ते १५४६ ह्या काळांत स्पेनचो राजा चार्ल्स पयलो हाणें जर्मनीक आशिल्लें आपलें रीण फारीक करपाखातीर व्हॅनेझुएला वसणूक तांकां खंडाक म्हूण दिल्ली. जर्मनांनी हे वसणुकांची अर्थीक स्थिती सुदारपाक मातय तकालस घेताली ना. १७०० मेरेन व्हॅनेझुएला ही दक्षिण अमेरिकेंतली स्पॅनीशांची एक गरीब वसणूक आशिल्ली. अर्थीक स्थींतींत सुदारणा घडोवन हाडपाखातीर स्पेनान व्हॅनेझुएलाचे सगळे वेपारी हक्क काराकासचे रोयल ग्यूपूझकोना कंपनीकडेन दिलो. 1730 मेरेन कंपनीन काकाओ, निळ आनी चामड्याच्या उद्देगांत वाड करून वसणूकेचे आर्थीक स्थितींत थोडीभोव सुदारणा घडोवन हाडली. व्हॅनेझूएला वेपाराचेर कंपनीचो पुराय ताबो आशिल्लो हाका लागून वसणूककारांकडच्यान कंपनिक विरोध जावपाक लागलो उपरांत 1784 ती कंपनी बंद पडली. एकुणिसाव्या शेंकड्याच्या सुरवेक सावन दक्षिण अमेरिकेंतल्यो स्पॅनिश वसणूको स्वातंत्र्याखातीर झगडपाक लागल्यो सायमन, बॉलिवार, फ्रान्सिस्को द मिरांदा आनी आंतिन्यूओ जोसे द सुके हे व्हनेझुएला स्वातंत्र्य चळवळीचे व्हड नेते. दश्रिण अमेरिकेंतली उत्तरेकडची स्पेनिश सत्ता काबार करपाखातीर ते आपल्या हेर सांगातांच्या आदारान स्पेनिश लोकां आड झूजत रावले. दक्षिण अमेरिकेंत स्पेनिश सत्तेआड आवाज उठोवपी व्हॅनेझुएला ही पयली वसणूक. वसणूकेचो चडसो वांटो स्पेनिश सत्तेखाला आसतना लेगीत 5 जुलय 1911 दिसा व्हॅनेझुएलान आपलें स्वातंत्र्य जाहीर केले. पूण देशाक पुराय स्वातंत्र्य 1921त मेळ्ळें. त्या वर्सा बोलिवार हाणें स्पॅनिशाआड व्हड जैत मेळलें. ताचे आदीं 1819त सायमन बॉलिवार ग्रांद कोलंबियेचो (विशाल कोलंबिया) अध्यक्ष केलो. त्या वेळार व्हॅनेझुएला, कोलंबिया, एक्कादोर आनी पनामाचो आस्पाव त्या प्रजासत्तकांत जातालो. 1929त व्हॅनेझुएला ग्रांदा कोलंबियेसावन वेगळो जावन, 1930 आपले खातीर नवें संविधान घडयलें. स्वातंत्र्य झुजारी जनरल जोसे आंतोनिन्युयो प्याझा हो 1931त नव्या प्रजासत्तकाचो पयलो राश्ट्रध्याक्ष जालो. स्वातंत्र्य प्रप्ती उपरांत काउदिल्यो (मुखेली) हाचो हुकूमशाय राजवटीन लागून व्हॅनेझुएलांत विसाव्य शेंकड्याच्या माध्याक मेरेन तंग वातवरण पातळिल्लें. तातूंतल्या आंतोनियो गुझमॅन ब्लांको आनी जुआँ विसेन्त गॉमेझ ह्यो काउदिल्यो म्हत्वाच्यो ब्लांका हाणें व्हॅनेझुएलाचेर 1870 ते 1888 मेरेन आपलो शेक गाजयलो. तो सत्तेर येवचे पयली देशाची भैतिक, आर्थीक आनी देशाची भैतिक, आर्थीक आनी राजकिय स्तिथी साप्प इबडिल्ली. ब्लांकोक सुवेवस्था हाडपाक यश मेळळे. ताणें यरादारी आनी संचारण मळार सुदारणा घडोवन हाडल्यो. ताच्या तेंपार परकी गुंथवणुकेंत लेगित खूब नेड आशिल्लो. जुआँ गोमेझ हाची सत्ता 1908 ते 1935 मेरेन आसली. ताणे निश्ठूरपणान आपल्या विरोधकांक निखळावन उडयल्ले. ताच्या शासनाखाला पेट्रोलियम उद्देगाक चालना मेळ्ळी. पेट्रोलीयमाचे येणवळीक लागून गोमेझाक व्हॉनेझुएलाचें व्हड रीण फारीक करपाक शक्य जालें. पूण येणावळीचो व्हड वांटो ताणें ताणें आपल्या खाजगी कामाखातीर वापरलो. हुकुमशाय राजवटींत देशाची आर्थीक स्तिथी सुदारिल्ली आसली, तरी व्हॅनेझुएलाचे लोक तांचे जुल्मी राजवटीक साप्प बेजारिल्ले. 1935 उपरांत लोकशाय तंत्राचेर पक्ष उबारून ते हुकुमशाय राजवटिक विरोध करपाक लागले. 1945त आसिओन देमाक्रेंतीका (AD) ह्या पक्षाक लश्कराच्या आदारान सत्ता हातासली. रोमूलो गालेगोस हाका राश्ट्रध्याक्ष म्हूण वेंचून काडलो. पूण 1948त लश्करानूच ताका सत्ते भायरो केलो. उपरांतची दोन वर्सा तिन लश्करी अधिकाऱ्ंयानी एकठांय येवन सत्ता गाजयली. 9150 सावन मार्कोस पॅरेरा जिमेंझ हाटी हुकूमशाय राजवट सुरू जाली. जिमेंझ हाचो जुलमी राजवटी आड व्हॅनेझुएला लोकांनी उठाव करून ताका तडीपार केलो. उपरांत लोकांनी रोमूलो बॅटार्नकोर्ट हाका राश्ट्रध्यक्ष म्हूण वेंचून काडलो. 1958 सावन व्हॅनेझुएलाचो राश्ट्रध्यक्ष लोकशाय पदिदतीन वेंचून काडटा. 1974त अक्सिओन देमेक्रेतिया पक्षाचो कार्लोस आन्दरेस पॅरेस राश्ट्रघ्यक्ष जालो. 1979त लुइझ हेरैरा कम्पीन्स हो सोशल क्रिस्तिआन पक्षाचो राश्ट्रध्याक्ष जालो. उपरांत 1984त जायमे लुसिंची आनी 1989त परतून पॅरेझ राश्ट्राध्यक्ष जालो. 1994 राफॅल काल्दोरा रॉडरिगेज हो व्हॅनेझुएलाचो राश्ट्राध्यक्ष जालो. 1980 च्या सुरवातीच्या तेंपासावन पेट्रोलियमाची मागणी उणी जाल्ल्यान, व्हॅनेझुएला अर्थीक स्थिीती जी पुरापणान तेल निर्यातचेर आदारिल्ली ती खूब खालावली. हालीं तेंपार व्हॅनेझुएलांत अर्थीक समस्या आसली तरी थंयचें राहणीमान उंचेल्या दर्ज्याचें आसा. == राज्यवेवस्था == व्हॅनेझुएला हें एक संघराज्यात्मक प्रजासत्ताक. अठरा वर्सां पुराय जाल्ल्यान सगळ्या नागरिकांक मत दिवपाचो हक्क आसात. 1811 सावन देशांत 26 संविधानांची स्थापणूक केल्या. सद्या देशाचो राज्यकारभार 1961त आफणायल्ल्या संविधानाप्रमाण चलता. राश्ट्रध्याक्ष हो देशाचो श्रेश्ठ अधिकारी आसा. ताका भैशिक वेंचणूकेंतल्यान पांच वर्साखातीर वेंचून काडटात. विधीमंडळ चॅम्बर ऑफ डेप्यूटी आनी सेनेट अश्या दोन घरांनी विभागलां चॅम्बर ऑफ डेप्यूटी हातूंत 203 वांगडी जाल्यार सेनॅटांत 43 वांगडी भैशिक वेंचणूकेंतल्यान पांच वर्साखातीर वेंचून काडटात. व्हॅनेझुएलाचीं 20 राज्यां. दोन संघात्मक प्रदेश आनी संघात्मक जिल्हो अशी विभागणी केल्या. दर एका राद्यांत प्रांतांत आनी जिल्ह्यांत लोकांचे वेचून काडिल्ले विधीमंडळ आनी राश्ट्रध्याक्षान नेमिल्लो गवर्नर राज्य कारभार चलतात. सुप्रीम कोर्ट हे देशांतलें सर्वोच्च न्यायालय आसा. == अर्थीक स्थिती == दक्षिण अमेरिका खंडातल्या हेर देशापरस व्हॅनेझुएलाचो राहाणीमानाचो दर्जो चड उंच आसा. अर्थवेवस्थेचो चडसो वांटो प्रेट्रोलियम उत्पादनाचेर आदारून आसा. पूण व्हॅनेझुएलाची संपत्ती लोकाभितर सारकि विभागिल्ली ना. गरिबी आनी बेरोजगार हो बिकट प्रस्न सद्या सरकारामुखार आसा. लॅटिन अमेरिका आनी युरोपांत पेट्रोलियमाची मागणी उणी जाल्ल्यान, ताचो वायट परिणाम व्हॅनेझुएलाचे अर्थवेवस्थेचेर जाला. व्हॅनेझुएलांत खनीट तेलाचे सांठे व्हड प्रमाणांत सांपडल्यात. माराकायबो पाणटो आनी लिंयाबोसच्या उदेंत वाठारांत ते चड प्रमाणांत आसात. व्हॅनेझुएलाचे वट्ट येणावळींतलो सुमार 80% वांटो पेट्रोलियम उद्देगासावन मेळटा. व्हॅनेझुएला खनिज तेलाची निर्यात करपी मुखेल देश. अमेरिका, लॅटिन अमेरिकेंतले हेर देश आनी युरोपी देशांक व्हॅनेझुएला पेट्रोलियमाची निर्यात करता. 1917 सावन देशांतल्या विंगड विंगड वाठारातल्या खनीज तेल काडपाक सुरवात जाली. 1920 मेरेन हो उद्देग खूब फाकारलो. पूण खनीज तेल काडपा खातीर व्हॅनेझुएलाकडेन तिंतलें भांडवल नाशिल्ल्यान, ताणें तेल काडपाचे हक्क अमेरिका आनी हेर युरोपी कंपन्यांक दिल्ले. 1960 खनीज तेल काडप आनी ताचे दरेचे नियंत्रण दवरपाखातीर व्हॅनेझुएलान, तेल काडपी हेर देशाच्या आदारान पेट्रोलियम निर्यात करपी देशांची संस्था उबारली (OPEL) उपरांत 1976त व्हॅनेझुएलान देशांतल्यो सगळ्यो परकी तेल कंपन्यो विकत्यो घेवन तांचे राश्ट्रीकरण केले. देशांतल्या उद्येग- धंद्याभितर खूब वाड जाल्ली आसा. देशांतले सुमार 15% लोक उद्देग-धंद्यांत गुंथल्यात. तेल प्रक्रिया हो हांगचो मुखेल उद्देग. माराकायबो हें तेल शुद्दीकरणाचें मुखेल केंद्र. अॅलुमिनीयम, शिमीट, अन्न प्रक्रिया, पोलाद आनी लुगट हेय उद्देग म्हत्वाचे. == शेतकी वेवसाय == देशाच्या शेतकी वेवसायांत सुमार 15% लोक वावूरतात. हांगाचे नगदी पिकावळींत केळीं, कॉफी, मको, संत्रा आनी तांदूळ हांचो आस्पाव जाता. पशूपालन आनी कुकडां पोसपाचो वेवसाय नेटान चलयता. व्हड शेतानी यंत्र आनी साऱ्याचो चड वापर जाता. देशाची चडशी भूंय रानाखाला आसून लेगीत रानाची उस्तवारी व्हडलीशी जावंक ना. नुस्तेमारी वेवसायूय मर्यादीत आसा. देशांत सैमिकवायूचे सांठेय आसात. बॉक्सायट फातरी कोळसो, लोखण, भांगर, हिरे आनी फॉस्फेट ही खनीजाय थंय कांय प्रमाणांत मेळटात. देशाचे- आयात निर्यात संबंद मुखेलपणान अमेरिका, जर्मनी आनी जपानाकडे आसात. निर्यात जावपी म्हालांत मुखेलपणान पॅट्रोलियम आनी पेट्रोलियम उत्पादन हांचोच व्हड वांटो आसता. जाल्या आयात जावपी म्हालांत रसायनां, उद्देगीक यंत्रसामुग्री आनी गाडयांच्या मेकळ्या भागांचो आस्पाव जाता. == येरादारी आनी संचारण == देशाची चडशी भूंय दोंगरी आसून लेगीत, दक्षिण अमेरिकेंतल्या हेर देशापरस व्हॅनेझुएलांत येरादारीच्या मळार चड सुदारणा जाल्ली आसा. काराकॅस राजधानी रुंद रस्त्यानी हेर शारांक जोडल्या. दोंगरी वाठारांक लागून रेल्वे मार्ग खूब उणओ आसात. मॅक्यूटीया हो अंतराश्ट्रिय विमानतळ. लागैरा, माराकायबो आनी पोर्तो काबॅलो ही देशांतली मुखेल बंदरा. == समाज जीण == व्हॅनेझुएलांत, स्पॅनिश लोकांनी आपली वसणूक उबारचेपयली थंय इंडियन लोकांचो साबार पंगड आशिल्ले. स्पेनिश लोकांचो शेक आयल्या उपरांत ते इंडियन लोकाकडच्या आपली कामां करून घेवपाक लागलें. स्पेनिश लोकानी अफ्रिकेंतल्यान गुलाम म्हणून खाप्री लोकांकूय हाडिल्ले. कांय तेपा उपरांत ह्या तिनूय जातींच्या लोकाभितर भरसण जावन, एक मवो समाज निर्माण जालो. सद्या देशांत दोन तृतियांश लोक ह्या नव्या मेस्तोज परंपरेतले आसात. खाप्री आनी गोरे लोक साप्प उण्या प्रमाणांत आसात. रोमन केथलिक हो देशांतलो मुखेल धर्म. पूण तो राशट्रिय धर्म न्हय. संविधानाप्रमाण लोकांक खंयचोच धर्म आपणावपाक मेकळीक आसा. 1945 ते 1950 ह्या तेंपार काम सोदपाच्या निमतान साबार युरोपी आनी कोलंबिया देशांतले लोक व्हॅनेझुएलांत आयले. युरोपी लोकांत स्पेन, इटालियन आनी पुर्तूगेजांचो आंकडो चड आशिल्लो. हेर लेटिन अमेरिकेंतल्या देशाभाशेन व्हॅनेझुएलाचे भैशिक जिणेंत वंशिक वेगळेचार दिसनात. बेसबॉल आनी सॉकर हे देशांतले लोकप्रिय खेळ. साबारकडेन बैलांच्यो साबारकडेन बैलांच्यो धिरयो आयोजीत करता. हेर लेटिन अमेरिकेंतल्या लोका प्रमाण व्हॅनेझुएलाच्या लोकांकूय संगिताची आनी नाचाची चड आवड. थंयच्या लोकप्रिय नाचांत लयेचेर नाचपाचो 'साल्सा' तशेंच मॅरेन्गयू आनी 'गैराच्या' ह्या कॅरेबियन नाचांचो आस्पाव जाता. जोरोपो हो व्हॅनेझुएलाचो एक प्रसिद्द लोकनाच, सद्या भुरग्याभितर रॉक संगित चड प्रसिद्द आसा. == शिक्षण == लेटिन अमेरिकेंतल्या हेर देशापरस व्हॅनेझुएलान शिक्षणिक मळार खूब इदरगत घडोवन हाडल्या. सद्या पंदरा ते विस मेरेन पिरायेचेर 85% भुरग्यांक वाचपाक बरोवपाक येता. पूण आयज लेगित कूशऴ शिक्षक आनी वैज्ञानिक हाचो थंय उणाव आसा. शिक्षणिक मळार घसघशित उदरगत जावची म्हण व्हॅनेझुएला सरकारान 1904 सावन विद्यावेतनाची व्हड येवजण आंखल्या. शिक्षणीक कायद्या प्रमाण देशांतल्या 7 ते 13 मेरेन पिरायेच्या भुरग्यांक शिक्षण घेवपाचें सक्तिचे आसा. विद्यापिठ मेरेन फुकट शिक्षण दिवपाची वेवस्था सरकारान केल्या. == साहित्य आनी कला == विसाव्या शेंकड्याच्या सुरवेक व्हॅनेझुएलाचे साहित्.आकार आनी कलाकार हाणी अंराश्ट्रिय माळार नामना जाडिल्ली. कादंबरिकार तेरेझा दे ला पार्रा आनी कवी आंदरेज एलोय ब्लान्को हे त्या वेळावयले प्रसिद्द साहत्यकार. राश्ट्रपती रोमुलो गेलेगोज हो एक श्रेश्ठ साहित्यकार ताच्या डाना बारबारा (1939), कॅनायमा (1935) आनी पोर्बे निग्रो (1937) ह्या कादंबऱ्यो खूब म्हत्वाच्यो, आलेझान्ड्रो ऑतेरा आनी जेसस सोटो हे 1900तले प्रसिद्द चित्रकार. बांदावळ शास्त्रांतूय व्हॅनेझुएलान आपली खाशेली शैली इबारल्या. 'आसोसिआसिओन' व्हॅनेझुएलाना आमिगोस देल आर्ट कॉलोनिअल; सॉसिएदाद आमिगोस देल म्यूसिओ दे बेलास आर्ट ह्यो संस्था कला- कुसर हांका उत्तेजन दितात. 'फायन आर्टस्' म्युझियम; बोलिवार म्यूझियम आनी म्यूझियम ऑफ कॉलोनियल आर्ट ही देशांतली प्रसिद्द वस्तू संग्रालय. काराकास, माराकायबो, काबिमास, बार्क्युशिमेतो, आकारिगोआ, सान फॅर्नार्दो दे आपूरे, मॅरिडा, क्लेरा, माराकॅ, सिदाद, बेलिवार, सिदाद, ऑजेडा, सान फॅलिपॅ, मातुरीन ही देशांतली म्हत्वाचीं थळां. ==संदर्भ== {{Reflist}} [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 07s8t5kwty56qwt49uywlqkssucp9d2 217743 217505 2026-09-11T22:23:29Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217743 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Venezuela}} {{double image|right|Flag of Venezuela.svg|180|Coat of arms of Venezuela.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Venezuela-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकतलो देश आसा. ताची राजधानी [[कराकस]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19649648</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ve.html |title=Archive copy |access-date=2015-07-31 |archive-date=2020-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230052534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ve.html |url-status=dead }}</ref> '''व्हॅनेझुएला''' दक्षिण अमेरिका खंडांतलो एक देश. खंडाच्या उत्तर पोंतार आशिल्ल्या देशाचो आवांठ ९१२,०५० चौ.किमी.आसून चडांत चड उत्तर दक्षिण लांबाय १,२७१ किमी.जाल्यार, रुंदाय उदेंत-अस्तंत १,४८९ किमी.देशाचे उत्तरेक कॅरिबीयन दर्या, उदेंतेक गियाना देश,दक्षिणेक ब्राझील,जाल्यार नैऋत्येक आनी अस्तंतेक कोलंबिया देश आसा. देशाची लोकसंख्या २०,२०३,०००(१९९१). स्पॅनीश ही देशाची राश्ट्रभास,जाल्यार काराकस हें राजपाटण.<ref>कोंकणी विश्वकोश, सं. तानाजी हळर्णकार, [[गोंय]] विद्यापीठ, ताळगांव</ref> == भूंयवर्णन == भूंयरचणुकेचे नदरेन धेशाचे चार वांटे केल्यात ते अशे - # माराकायबो पाणटो # अँडीस दोंगरी वाठार # लानोस # गियाना पठारी प्रदेश === माराकायबोहो === माराकायबोहो व्हॅनेझुएलाचो वायव्येकडचो भाग. तातूंत माराकायबो सरोवराचो आनी सखल भागाचो (तळघाट)आस्पाव जाता. ह्या भागांत आशिल्लें माराकायबो हें दक्षिण अमेरिकेंतलें सगळ्यांत व्हड सरोवर. त्या सरोवरान देशाची सुमार १३,५१२ चौ.किमी.भूंय रेवडिल्या. ह्या सरोवरावयल्यानच या भागाक माराकायबो हें नांव मेळ्ळां. === अँडीस दोंगरी प्रदेश === अँडीस दोंगरी प्रदेश हो देशाचो उत्तरेकडचो भाग. देशाची सुमार ६% भूंय अँडीस पर्वतांनी रेवडिल्या. देशांतले चडशे लोक ह्या भागांत रावतात. ह्या भागाचे तीन वांटे केल्ले आसात, ते अशे - # मॅरीडा पर्वतांवळ # मध्य पठारी भाग # ईशान्य पर्वतीय प्रदेश मॅरीडा हो साबार पर्वतावळींचो आनि सड्यांचो भाग. पिको बोलीवार हें ह्या भागांत आसिल्लें देशांतलें सगळ्यांत इंचेलें तेमूक(५,००२ मी).मध्य पठारी भागांत दोंगरांच्यो दोन वळी समांतर पातळ्ळ्यात. दोंगरामदल्या व्हड देगणांतली माती पिकाळ आसा. ईशान्य पर्वतीय प्रदेश हो खूब ल्हान-व्हड दोंगुल्ल्यो आसिल्लो प्रदेश.<ref>Rajhauns Yearbook 2015, Rajhauns Sankalpana Pvt. Ltd. Panjim-Goa</ref> === लानोस === लानोस हो अँडिज आनी गियाना पर्वतांच्या मदीं आशिल्लो प्रदेश. हो प्रदेश चडसो सपाट आसून, ऑरिनिका न्हंय ह्या प्रदेशांतल्यान व्हावता. चरवा मळ्यांखातीर हो प्रदेश प्रसिद्द आसा. === गियाना पठारी प्रदेश === गियाना पठारी प्रदेश हो देशाचो दक्षिणेकडचो भाग. ह्या प्रदेशआन देशाची सुमार अर्दी भूंय रेवडिल्या. हांगा आशिल्ल्यो साबार दोंगुल्ल्यो मुखेलपणान ग्रानायट फातराच्योच आसा. व्हॅनेझुएलांत ल्हान-व्हड अशो साबार न्हंयो आसात. तांच्यांतल्यो चडशो अॅटलांटीक महासागराक आनी साप्प उण्यो कॅरेबियन दर्याक मेळटात. चडशो न्हंयो दोंगरी वाठारांतल्यान व्हांवतात, देखून चडशा न्हंयांच्या पात्रांचेर मदीं ऊंच अशे खूब धबधबे आसात. ऑरिनोका ही देशांतली सगळ्यांत व्हडली न्हंय. तिची देशांतली लांबाय सुमार २,००६ किमी. रिओ कारोनी, कौरा, आरो, वेन्टूआरी आनि मॅटा हे तिचे मुखेल फांटे.रिओ आपूरे हीय न्हंय खूब म्हत्वाची. == हवामान == व्हॅनेझुएलाचो उश्णकटीबंधांत आस्पाव जाता. देशाचें वर्स पावशी दोन ऋतुंत विभागला. सादारणपणान एप्रिल ते ऑक्टोबर मेरेन पावस पडटा. नोव्हेंबर ते मार्च मेरेनचो तेंप सुको उरता. वाठारा कणकणीं पावसाचें प्रमाण बदलत रावता. प्ररीजा सड्याचेर आनी गियाना सड्यांचेर वर्सुकी पावसाचें प्रमाण ३०५ सेंमी. आसता.लानोसच्या उदेंत प्रदेशांत वर्सुकी सरासरी पावस १०० सेंमी.इतलो वाडटा. उंचाये प्रमाण देशांतलें तापमानय बदलत रावता. लानोसच्या मध्य वाठारांत आनी माराकायबो पाणट्याचे उत्तरेकडेन वर्सुकी सरासरी तापमान २८ सें.इतलें आसता. जाल्यार अँडीयन सड्याचेर तें १९ सें.आसता. == वनस्पत आनी मोनजात == व्हॅनेझुएलाची अर्द्यावयर भूंय रानांखाला आसा. हांगा तणाचे प्रकारय खूब आसात. इंचायेप्रमाण रानांचे प्रकार सांपडटात. ऑरिनीकोच्या सकयल्या भागांत पानझडी रूख, आनी पावसांत वाडपी रानां मेळटात.देशाच्या हेर भागांनि चडशीं ऊश्ण प्रदेशांत सांपडपी रानां आसात. चड इंचायेच्या भागांनी आलपायन प्रकारचीं रानां वाडटात. व्हॅनेझुलाच्या रानांनि विंगड विंगड प्रकारची मोनजात मेळटात. प्युमा,जॅगुआर,ऑसलोट,रान सुणें, टापीर हांचें भायर माजरा जातीचे थळावे प्रकारय कूब आसात. तशेंच वेगवेगळ्या रानांनि स प्रकारचे माकड दोन प्रकारचीं वांस्वेलां आनी हरणांय मेळटात.सरपटपी मोनजातींत मानगें,कॅमेन (मानग्याचोच एक प्रकार), शेड्डे,साबार जातीचे कांसव आनि विखाळे आणि बिनविखाळ्या सोरपांचो आस्पाव जाता. थळाव्या सुकण्यांपरस स्थलांतरीत सुकण्यांचो आंकडो व्हड आसता. क्रॅन,हॅरोन,स्टोर्क आनी आयबीस हीं सुकणीं म्हत्वाचीं. उत्तरेकडच्या घोलिंनी गॉशारो (तेल सवणी) हीं सवणीं मेळटात. ऑरोनिको रानांनि बॅलबर्ड नांवाचिं सुकणीं मेळटात. == इतिहास == युरोपी लोक व्हॅनेझुएलांत पावचे पयलीं थंय मुखेलपणान इंडियन लोकांचोच ह्या आदीवासी लोकांचो कॅरीब आनी आरवाक अशे दोन पंगड आसिल्ले. कॅरीब पंगडांतले लोक देशाचे उदेंतेकडेन जाल्यार आरवाक अस्तंतेकडेन रावताले. शेतवड,शिकार,नुस्तेंमारी आनि फळां वा झाडपालो एकठांय करप हो तांचो मुखेल वेवसाय आशिल्लो. युरोपी लोक आयल्या उपरांत, तांच्या साबार तरेच्या उपद्रवाक लागून खूब इंडियन लोक काबार जाले अशें म्हण्टात. क्रिस्तोफर कोलंबस हो व्हॅनेझुएलांत पावपी पयलो युरोपी मनीस. १४९८त तो पारीया द्वीपकल्पाचेर देंवलो. उपरांत साबार स्पंनीश भोंवडेंकारानी कॅरेबीयन दर्यादेगेर आशिल्ल्या सैमीक बंदरांचो आनी हेर म्हत्वाच्या सुवातींचो सोद लायलो. उपरांत साबार स्पॅनीश लोक व्हॅनेझुएलांत येवन रावले. सोळाव्या शेंकड्याचे सुरवेक ते मार्गारीता आनी क्युबागो जुंव्यावयलीं मोतयां एकठांय करपाक म्हूण आयिल्ले. आराया द्विकल्प ते कॅप कोदेरा मेरेनच्या सुवातींनी खूब मुतयां मेळटालीं. देकून ताणीं ते सुवातेक मोतया दर्यादेग अशें नांव दिलें. आराया द्विकल्पाचेर आसिल्ल्या खा-या तळ्यासावन ते खूब प्रमाणांत मिठूय तयार करपाक लागले. १५२८ ते १५४६ ह्या काळांत स्पेनचो राजा चार्ल्स पयलो हाणें जर्मनीक आशिल्लें आपलें रीण फारीक करपाखातीर व्हॅनेझुएला वसणूक तांकां खंडाक म्हूण दिल्ली. जर्मनांनी हे वसणुकांची अर्थीक स्थिती सुदारपाक मातय तकालस घेताली ना. १७०० मेरेन व्हॅनेझुएला ही दक्षिण अमेरिकेंतली स्पॅनीशांची एक गरीब वसणूक आशिल्ली. अर्थीक स्थींतींत सुदारणा घडोवन हाडपाखातीर स्पेनान व्हॅनेझुएलाचे सगळे वेपारी हक्क काराकासचे रोयल ग्यूपूझकोना कंपनीकडेन दिलो. 1730 मेरेन कंपनीन काकाओ, निळ आनी चामड्याच्या उद्देगांत वाड करून वसणूकेचे आर्थीक स्थितींत थोडीभोव सुदारणा घडोवन हाडली. व्हॅनेझूएला वेपाराचेर कंपनीचो पुराय ताबो आशिल्लो हाका लागून वसणूककारांकडच्यान कंपनिक विरोध जावपाक लागलो उपरांत 1784 ती कंपनी बंद पडली. एकुणिसाव्या शेंकड्याच्या सुरवेक सावन दक्षिण अमेरिकेंतल्यो स्पॅनिश वसणूको स्वातंत्र्याखातीर झगडपाक लागल्यो सायमन, बॉलिवार, फ्रान्सिस्को द मिरांदा आनी आंतिन्यूओ जोसे द सुके हे व्हनेझुएला स्वातंत्र्य चळवळीचे व्हड नेते. दश्रिण अमेरिकेंतली उत्तरेकडची स्पेनिश सत्ता काबार करपाखातीर ते आपल्या हेर सांगातांच्या आदारान स्पेनिश लोकां आड झूजत रावले. दक्षिण अमेरिकेंत स्पेनिश सत्तेआड आवाज उठोवपी व्हॅनेझुएला ही पयली वसणूक. वसणूकेचो चडसो वांटो स्पेनिश सत्तेखाला आसतना लेगीत 5 जुलय 1911 दिसा व्हॅनेझुएलान आपलें स्वातंत्र्य जाहीर केले. पूण देशाक पुराय स्वातंत्र्य 1921त मेळ्ळें. त्या वर्सा बोलिवार हाणें स्पॅनिशाआड व्हड जैत मेळलें. ताचे आदीं 1819त सायमन बॉलिवार ग्रांद कोलंबियेचो (विशाल कोलंबिया) अध्यक्ष केलो. त्या वेळार व्हॅनेझुएला, कोलंबिया, एक्कादोर आनी पनामाचो आस्पाव त्या प्रजासत्तकांत जातालो. 1929त व्हॅनेझुएला ग्रांदा कोलंबियेसावन वेगळो जावन, 1930 आपले खातीर नवें संविधान घडयलें. स्वातंत्र्य झुजारी जनरल जोसे आंतोनिन्युयो प्याझा हो 1931त नव्या प्रजासत्तकाचो पयलो राश्ट्रध्याक्ष जालो. स्वातंत्र्य प्रप्ती उपरांत काउदिल्यो (मुखेली) हाचो हुकूमशाय राजवटीन लागून व्हॅनेझुएलांत विसाव्य शेंकड्याच्या माध्याक मेरेन तंग वातवरण पातळिल्लें. तातूंतल्या आंतोनियो गुझमॅन ब्लांको आनी जुआँ विसेन्त गॉमेझ ह्यो काउदिल्यो म्हत्वाच्यो ब्लांका हाणें व्हॅनेझुएलाचेर 1870 ते 1888 मेरेन आपलो शेक गाजयलो. तो सत्तेर येवचे पयली देशाची भैतिक, आर्थीक आनी देशाची भैतिक, आर्थीक आनी राजकिय स्तिथी साप्प इबडिल्ली. ब्लांकोक सुवेवस्था हाडपाक यश मेळळे. ताणें यरादारी आनी संचारण मळार सुदारणा घडोवन हाडल्यो. ताच्या तेंपार परकी गुंथवणुकेंत लेगित खूब नेड आशिल्लो. जुआँ गोमेझ हाची सत्ता 1908 ते 1935 मेरेन आसली. ताणे निश्ठूरपणान आपल्या विरोधकांक निखळावन उडयल्ले. ताच्या शासनाखाला पेट्रोलियम उद्देगाक चालना मेळ्ळी. पेट्रोलीयमाचे येणवळीक लागून गोमेझाक व्हॉनेझुएलाचें व्हड रीण फारीक करपाक शक्य जालें. पूण येणावळीचो व्हड वांटो ताणें ताणें आपल्या खाजगी कामाखातीर वापरलो. हुकुमशाय राजवटींत देशाची आर्थीक स्तिथी सुदारिल्ली आसली, तरी व्हॅनेझुएलाचे लोक तांचे जुल्मी राजवटीक साप्प बेजारिल्ले. 1935 उपरांत लोकशाय तंत्राचेर पक्ष उबारून ते हुकुमशाय राजवटिक विरोध करपाक लागले. 1945त आसिओन देमाक्रेंतीका (AD) ह्या पक्षाक लश्कराच्या आदारान सत्ता हातासली. रोमूलो गालेगोस हाका राश्ट्रध्याक्ष म्हूण वेंचून काडलो. पूण 1948त लश्करानूच ताका सत्ते भायरो केलो. उपरांतची दोन वर्सा तिन लश्करी अधिकाऱ्ंयानी एकठांय येवन सत्ता गाजयली. 9150 सावन मार्कोस पॅरेरा जिमेंझ हाटी हुकूमशाय राजवट सुरू जाली. जिमेंझ हाचो जुलमी राजवटी आड व्हॅनेझुएला लोकांनी उठाव करून ताका तडीपार केलो. उपरांत लोकांनी रोमूलो बॅटार्नकोर्ट हाका राश्ट्रध्यक्ष म्हूण वेंचून काडलो. 1958 सावन व्हॅनेझुएलाचो राश्ट्रध्यक्ष लोकशाय पदिदतीन वेंचून काडटा. 1974त अक्सिओन देमेक्रेतिया पक्षाचो कार्लोस आन्दरेस पॅरेस राश्ट्रघ्यक्ष जालो. 1979त लुइझ हेरैरा कम्पीन्स हो सोशल क्रिस्तिआन पक्षाचो राश्ट्रध्याक्ष जालो. उपरांत 1984त जायमे लुसिंची आनी 1989त परतून पॅरेझ राश्ट्राध्यक्ष जालो. 1994 राफॅल काल्दोरा रॉडरिगेज हो व्हॅनेझुएलाचो राश्ट्राध्यक्ष जालो. 1980 च्या सुरवातीच्या तेंपासावन पेट्रोलियमाची मागणी उणी जाल्ल्यान, व्हॅनेझुएला अर्थीक स्थिीती जी पुरापणान तेल निर्यातचेर आदारिल्ली ती खूब खालावली. हालीं तेंपार व्हॅनेझुएलांत अर्थीक समस्या आसली तरी थंयचें राहणीमान उंचेल्या दर्ज्याचें आसा. == राज्यवेवस्था == व्हॅनेझुएला हें एक संघराज्यात्मक प्रजासत्ताक. अठरा वर्सां पुराय जाल्ल्यान सगळ्या नागरिकांक मत दिवपाचो हक्क आसात. 1811 सावन देशांत 26 संविधानांची स्थापणूक केल्या. सद्या देशाचो राज्यकारभार 1961त आफणायल्ल्या संविधानाप्रमाण चलता. राश्ट्रध्याक्ष हो देशाचो श्रेश्ठ अधिकारी आसा. ताका भैशिक वेंचणूकेंतल्यान पांच वर्साखातीर वेंचून काडटात. विधीमंडळ चॅम्बर ऑफ डेप्यूटी आनी सेनेट अश्या दोन घरांनी विभागलां चॅम्बर ऑफ डेप्यूटी हातूंत 203 वांगडी जाल्यार सेनॅटांत 43 वांगडी भैशिक वेंचणूकेंतल्यान पांच वर्साखातीर वेंचून काडटात. व्हॅनेझुएलाचीं 20 राज्यां. दोन संघात्मक प्रदेश आनी संघात्मक जिल्हो अशी विभागणी केल्या. दर एका राद्यांत प्रांतांत आनी जिल्ह्यांत लोकांचे वेचून काडिल्ले विधीमंडळ आनी राश्ट्रध्याक्षान नेमिल्लो गवर्नर राज्य कारभार चलतात. सुप्रीम कोर्ट हे देशांतलें सर्वोच्च न्यायालय आसा. == अर्थीक स्थिती == दक्षिण अमेरिका खंडातल्या हेर देशापरस व्हॅनेझुएलाचो राहाणीमानाचो दर्जो चड उंच आसा. अर्थवेवस्थेचो चडसो वांटो प्रेट्रोलियम उत्पादनाचेर आदारून आसा. पूण व्हॅनेझुएलाची संपत्ती लोकाभितर सारकि विभागिल्ली ना. गरिबी आनी बेरोजगार हो बिकट प्रस्न सद्या सरकारामुखार आसा. लॅटिन अमेरिका आनी युरोपांत पेट्रोलियमाची मागणी उणी जाल्ल्यान, ताचो वायट परिणाम व्हॅनेझुएलाचे अर्थवेवस्थेचेर जाला. व्हॅनेझुएलांत खनीट तेलाचे सांठे व्हड प्रमाणांत सांपडल्यात. माराकायबो पाणटो आनी लिंयाबोसच्या उदेंत वाठारांत ते चड प्रमाणांत आसात. व्हॅनेझुएलाचे वट्ट येणावळींतलो सुमार 80% वांटो पेट्रोलियम उद्देगासावन मेळटा. व्हॅनेझुएला खनिज तेलाची निर्यात करपी मुखेल देश. अमेरिका, लॅटिन अमेरिकेंतले हेर देश आनी युरोपी देशांक व्हॅनेझुएला पेट्रोलियमाची निर्यात करता. 1917 सावन देशांतल्या विंगड विंगड वाठारातल्या खनीज तेल काडपाक सुरवात जाली. 1920 मेरेन हो उद्देग खूब फाकारलो. पूण खनीज तेल काडपा खातीर व्हॅनेझुएलाकडेन तिंतलें भांडवल नाशिल्ल्यान, ताणें तेल काडपाचे हक्क अमेरिका आनी हेर युरोपी कंपन्यांक दिल्ले. 1960 खनीज तेल काडप आनी ताचे दरेचे नियंत्रण दवरपाखातीर व्हॅनेझुएलान, तेल काडपी हेर देशाच्या आदारान पेट्रोलियम निर्यात करपी देशांची संस्था उबारली (OPEL) उपरांत 1976त व्हॅनेझुएलान देशांतल्यो सगळ्यो परकी तेल कंपन्यो विकत्यो घेवन तांचे राश्ट्रीकरण केले. देशांतल्या उद्येग- धंद्याभितर खूब वाड जाल्ली आसा. देशांतले सुमार 15% लोक उद्देग-धंद्यांत गुंथल्यात. तेल प्रक्रिया हो हांगचो मुखेल उद्देग. माराकायबो हें तेल शुद्दीकरणाचें मुखेल केंद्र. अॅलुमिनीयम, शिमीट, अन्न प्रक्रिया, पोलाद आनी लुगट हेय उद्देग म्हत्वाचे. == शेतकी वेवसाय == देशाच्या शेतकी वेवसायांत सुमार 15% लोक वावूरतात. हांगाचे नगदी पिकावळींत केळीं, कॉफी, मको, संत्रा आनी तांदूळ हांचो आस्पाव जाता. पशूपालन आनी कुकडां पोसपाचो वेवसाय नेटान चलयता. व्हड शेतानी यंत्र आनी साऱ्याचो चड वापर जाता. देशाची चडशी भूंय रानाखाला आसून लेगीत रानाची उस्तवारी व्हडलीशी जावंक ना. नुस्तेमारी वेवसायूय मर्यादीत आसा. देशांत सैमिकवायूचे सांठेय आसात. बॉक्सायट फातरी कोळसो, लोखण, भांगर, हिरे आनी फॉस्फेट ही खनीजाय थंय कांय प्रमाणांत मेळटात. देशाचे- आयात निर्यात संबंद मुखेलपणान अमेरिका, जर्मनी आनी जपानाकडे आसात. निर्यात जावपी म्हालांत मुखेलपणान पॅट्रोलियम आनी पेट्रोलियम उत्पादन हांचोच व्हड वांटो आसता. जाल्या आयात जावपी म्हालांत रसायनां, उद्देगीक यंत्रसामुग्री आनी गाडयांच्या मेकळ्या भागांचो आस्पाव जाता. == येरादारी आनी संचारण == देशाची चडशी भूंय दोंगरी आसून लेगीत, दक्षिण अमेरिकेंतल्या हेर देशापरस व्हॅनेझुएलांत येरादारीच्या मळार चड सुदारणा जाल्ली आसा. काराकॅस राजधानी रुंद रस्त्यानी हेर शारांक जोडल्या. दोंगरी वाठारांक लागून रेल्वे मार्ग खूब उणओ आसात. मॅक्यूटीया हो अंतराश्ट्रिय विमानतळ. लागैरा, माराकायबो आनी पोर्तो काबॅलो ही देशांतली मुखेल बंदरा. == समाज जीण == व्हॅनेझुएलांत, स्पॅनिश लोकांनी आपली वसणूक उबारचेपयली थंय इंडियन लोकांचो साबार पंगड आशिल्ले. स्पेनिश लोकांचो शेक आयल्या उपरांत ते इंडियन लोकाकडच्या आपली कामां करून घेवपाक लागलें. स्पेनिश लोकानी अफ्रिकेंतल्यान गुलाम म्हणून खाप्री लोकांकूय हाडिल्ले. कांय तेपा उपरांत ह्या तिनूय जातींच्या लोकाभितर भरसण जावन, एक मवो समाज निर्माण जालो. सद्या देशांत दोन तृतियांश लोक ह्या नव्या मेस्तोज परंपरेतले आसात. खाप्री आनी गोरे लोक साप्प उण्या प्रमाणांत आसात. रोमन केथलिक हो देशांतलो मुखेल धर्म. पूण तो राशट्रिय धर्म न्हय. संविधानाप्रमाण लोकांक खंयचोच धर्म आपणावपाक मेकळीक आसा. 1945 ते 1950 ह्या तेंपार काम सोदपाच्या निमतान साबार युरोपी आनी कोलंबिया देशांतले लोक व्हॅनेझुएलांत आयले. युरोपी लोकांत स्पेन, इटालियन आनी पुर्तूगेजांचो आंकडो चड आशिल्लो. हेर लेटिन अमेरिकेंतल्या देशाभाशेन व्हॅनेझुएलाचे भैशिक जिणेंत वंशिक वेगळेचार दिसनात. बेसबॉल आनी सॉकर हे देशांतले लोकप्रिय खेळ. साबारकडेन बैलांच्यो साबारकडेन बैलांच्यो धिरयो आयोजीत करता. हेर लेटिन अमेरिकेंतल्या लोका प्रमाण व्हॅनेझुएलाच्या लोकांकूय संगिताची आनी नाचाची चड आवड. थंयच्या लोकप्रिय नाचांत लयेचेर नाचपाचो 'साल्सा' तशेंच मॅरेन्गयू आनी 'गैराच्या' ह्या कॅरेबियन नाचांचो आस्पाव जाता. जोरोपो हो व्हॅनेझुएलाचो एक प्रसिद्द लोकनाच, सद्या भुरग्याभितर रॉक संगित चड प्रसिद्द आसा. == शिक्षण == लेटिन अमेरिकेंतल्या हेर देशापरस व्हॅनेझुएलान शिक्षणिक मळार खूब इदरगत घडोवन हाडल्या. सद्या पंदरा ते विस मेरेन पिरायेचेर 85% भुरग्यांक वाचपाक बरोवपाक येता. पूण आयज लेगित कूशऴ शिक्षक आनी वैज्ञानिक हाचो थंय उणाव आसा. शिक्षणिक मळार घसघशित उदरगत जावची म्हण व्हॅनेझुएला सरकारान 1904 सावन विद्यावेतनाची व्हड येवजण आंखल्या. शिक्षणीक कायद्या प्रमाण देशांतल्या 7 ते 13 मेरेन पिरायेच्या भुरग्यांक शिक्षण घेवपाचें सक्तिचे आसा. विद्यापिठ मेरेन फुकट शिक्षण दिवपाची वेवस्था सरकारान केल्या. == साहित्य आनी कला == विसाव्या शेंकड्याच्या सुरवेक व्हॅनेझुएलाचे साहित्.आकार आनी कलाकार हाणी अंराश्ट्रिय माळार नामना जाडिल्ली. कादंबरिकार तेरेझा दे ला पार्रा आनी कवी आंदरेज एलोय ब्लान्को हे त्या वेळावयले प्रसिद्द साहत्यकार. राश्ट्रपती रोमुलो गेलेगोज हो एक श्रेश्ठ साहित्यकार ताच्या डाना बारबारा (1939), कॅनायमा (1935) आनी पोर्बे निग्रो (1937) ह्या कादंबऱ्यो खूब म्हत्वाच्यो, आलेझान्ड्रो ऑतेरा आनी जेसस सोटो हे 1900तले प्रसिद्द चित्रकार. बांदावळ शास्त्रांतूय व्हॅनेझुएलान आपली खाशेली शैली इबारल्या. 'आसोसिआसिओन' व्हॅनेझुएलाना आमिगोस देल आर्ट कॉलोनिअल; सॉसिएदाद आमिगोस देल म्यूसिओ दे बेलास आर्ट ह्यो संस्था कला- कुसर हांका उत्तेजन दितात. 'फायन आर्टस्' म्युझियम; बोलिवार म्यूझियम आनी म्यूझियम ऑफ कॉलोनियल आर्ट ही देशांतली प्रसिद्द वस्तू संग्रालय. काराकास, माराकायबो, काबिमास, बार्क्युशिमेतो, आकारिगोआ, सान फॅर्नार्दो दे आपूरे, मॅरिडा, क्लेरा, माराकॅ, सिदाद, बेलिवार, सिदाद, ऑजेडा, सान फॅलिपॅ, मातुरीन ही देशांतली म्हत्वाचीं थळां. ==संदर्भ== {{Reflist}} [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 0y11whut0e6zlzkhner28m1d64693qc 0 4936 217475 214380 2026-09-11T20:44:21Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[अँटिगा आणि बार्बुडा]] पानाक [[अँटिगुआ आनी बार्बुडा]] हालयला 214380 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Antigua ani Barbuda}} {{double image|right|Flag of Antigua and Barbuda.svg|180|Coat of arms of Antigua and Barbuda.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Antigua and Barbuda map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सेंट जॉन]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-18706079</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ac.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-01 |archive-date=2017-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170920072228/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ac.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] fpnyukw7i5oq6ittc5f940m3x0f3r90 217628 217475 2026-09-11T21:50:50Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217628 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Antigua ani Barbuda}} {{double image|right|Flag of Antigua and Barbuda.svg|180|Coat of arms of Antigua and Barbuda.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Antigua and Barbuda map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सेंट जॉन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-18706079</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ac.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-01 |archive-date=2017-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170920072228/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ac.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 42bxuwb0wv1g1p14swesa2jtu9qyrox 0 4970 217629 214383 2026-09-11T21:52:08Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217629 wikitext text/x-wiki {{lipi|.|Aruba}} {{धाक्टें पान}} {{double image|right|Flag of Aruba.svg|180|Coat of arms of Aruba.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Aruba-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ओरञेस्टड]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-20145233</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/aa.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-01 |archive-date=2011-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604234830/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/aa.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== <references/> [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] ij72opv03li6xhfffno9oz0b36frqxq 0 4988 217479 214486 2026-09-11T20:46:08Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[बहामाज]] पानाक [[बाहामास]] हालयला 214486 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Bahamas}} {{double image|right|Flag of the Bahamas.svg|180|Coat of arms of Bahamas.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Bahamas, The-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[नॅसॅया]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-18722984</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bf.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-01 |archive-date=2010-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100402000413/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bf.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 5y2birx8e8u5zudlcg6culkhzhrd5n0 217708 217479 2026-09-11T22:13:30Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217708 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Bahamas}} {{double image|right|Flag of the Bahamas.svg|180|Coat of arms of Bahamas.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Bahamas, The-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[नॅसॅया]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-18722984</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bf.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-01 |archive-date=2010-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100402000413/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bf.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] qtvxz1ecc96jxk614yzlsv6xw3voiwz 0 4990 217483 214489 2026-09-11T20:47:26Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[बार्बाडोस]] पानाक [[बारबाडोस]] हालयला 214489 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Barbados}} {{double image|right|Flag of Barbados.svg|180|Coat of arms of Barbados (2).svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Barbados-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ब्रिजटाऊन]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-18723928</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bb.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-01 |archive-date=2016-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160214004116/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bb.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] qagst1v6q258p4j7dw4zkogmnmnytag 217706 217483 2026-09-11T22:13:19Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217706 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Barbados}} {{double image|right|Flag of Barbados.svg|180|Coat of arms of Barbados (2).svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Barbados-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ब्रिजटाऊन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-18723928</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bb.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-01 |archive-date=2016-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160214004116/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bb.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] cros7bmg6z4vcwtnyuvjx7080tan87r 0 4992 217712 214493 2026-09-11T22:13:50Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217712 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Belize}} {{double image|right|Flag of Belize.svg|180|Coat of arms of Belize.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Belizemap3.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बेलमोपन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-18724590</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bh.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-01 |archive-date=2013-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130513185850/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bh.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] h7vbz6124smgjdhax3uqihjeibgg7dp 0 4994 217653 215020 2026-09-11T21:59:52Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217653 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Canada}} {{double image|right|Flag of Canada.svg|210|Royal Coat of arms of Canada.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Map of Canada.jpg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ओटावा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-us-canada-16841111</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ca.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-01 |archive-date=2019-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190430234227/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ca.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] dqjeeaztbo9axsnj2hdigvw695mz0s7 0 4995 217489 214421 2026-09-11T20:51:31Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[कोस्टा रिका]] पानाक [[कोस्ता रिका]] हालयला 214421 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Costa Rica}} {{double image|right|Flag of Costa Rica (state).svg|180|Coat_of_arms_of_Costa_Rica.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Costa Rica-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सण जोसे]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-19414068</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cs.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-01 |archive-date=2020-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513101015/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cs.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] o2069obmxz9ez3ylaqx0tniud1g8a5a 217658 217489 2026-09-11T22:00:55Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217658 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Costa Rica}} {{double image|right|Flag of Costa Rica (state).svg|180|Coat_of_arms_of_Costa_Rica.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Costa Rica-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सण जोसे]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-19414068</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cs.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-01 |archive-date=2020-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513101015/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cs.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] gga5lpbr3d4x6ig4keu8lkacyj8mw6r 0 4997 217659 214422 2026-09-11T22:00:57Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217659 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Cuba}} {{double image|right|Flag of Cuba.svg|180|Coat of Arms of Cuba.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Cuba-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[हवाना]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-19583447</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cu.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-01 |archive-date=2011-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024061151/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cu.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] snpjixmpzh64dmfhkivqfyb43whlfuk 0 5001 217491 214411 2026-09-11T20:52:21Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[कुरासांव]] पानाक [[कुरासाव]] हालयला 214411 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Curaçao}} {{double image|right|Flag of Curaçao.svg|180|Coat of arms of Curaçao.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Curaçao CIA map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[विल्यमस्टड]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-africa-20413915</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cc.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-01 |archive-date=2019-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190110145941/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cc.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] nhrexrz1rcqdwzq43nqp6ap37oup5z1 217651 217491 2026-09-11T21:59:32Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217651 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Curaçao}} {{double image|right|Flag of Curaçao.svg|180|Coat of arms of Curaçao.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Curaçao CIA map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[विल्यमस्टड]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-africa-20413915</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cc.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-01 |archive-date=2019-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190110145941/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cc.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] djrshqtxpt2zaebe4hapzixp43m6g5a 0 5003 217493 214449 2026-09-11T20:53:49Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[डॉमिनिका]] पानाक [[डोमिनीका]] हालयला 214449 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Dominica}} {{double image|right|Flag of Dominica.svg|180|Dominica-arms.PNG|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Dominica-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[रोसेऔ]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19246342</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/do.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-01 |archive-date=2012-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120504033715/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/do.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] ia9tjfdcwnzphotbe0hhcsyg3djlqph 217677 217493 2026-09-11T22:05:12Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217677 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Dominica}} {{double image|right|Flag of Dominica.svg|180|Dominica-arms.PNG|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Dominica-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[रोसेऔ]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19246342</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/do.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-01 |archive-date=2012-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120504033715/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/do.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] cauef309jb8sb2n8e3h40wf1qhe7oss 0 5005 217676 214450 2026-09-11T22:05:04Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217676 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Dominican Ganarajya}} {{double image|right|Flag of the Dominican Republic.svg|180|Coat of arms of the Dominican Republic.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Dominican Republic-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सान्तो दॉमिंगो]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19246340</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dr.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-01 |archive-date=2016-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160213101305/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dr.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 3qt57da3pfipo881szsjuplito72qe4 217783 217676 2026-09-12T09:16:49Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[डोमिनिकन गणराज्य]] पानाक [[डोमिनिकन प्रजासत्तो]] हालयला 217676 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Dominican Ganarajya}} {{double image|right|Flag of the Dominican Republic.svg|180|Coat of arms of the Dominican Republic.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Dominican Republic-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सान्तो दॉमिंगो]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19246340</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dr.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-01 |archive-date=2016-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160213101305/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dr.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 3qt57da3pfipo881szsjuplito72qe4 217785 217783 2026-09-12T09:17:17Z The Discoverer 40 217785 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Dominican Porjeraj}} {{double image|right|Flag of the Dominican Republic.svg|180|Coat of arms of the Dominican Republic.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Dominican Republic-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सान्तो दॉमिंगो]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19246340</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dr.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-01 |archive-date=2016-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160213101305/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dr.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] tveiouvyvnrsi3ul4bpiu8lvp9e9uom 0 5007 217495 214385 2026-09-11T20:54:15Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[अल साल्वाडोर]] पानाक [[एल साल्वाडोर]] हालयला 214385 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|El Salvador}} {{double image|right|Flag of El Salvador.svg|180|Coat of arms of El Salvador.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-el-salvador.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सण साल्वाडोर]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19401932</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/es.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-01 |archive-date=2018-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181227020052/https://www.cia.gov/library/Publications/the-world-factbook/geos/es.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 7i335czn8ojwrce97c9o07y7atoj480 217646 217495 2026-09-11T21:56:52Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217646 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|El Salvador}} {{double image|right|Flag of El Salvador.svg|180|Coat of arms of El Salvador.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-el-salvador.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सण साल्वाडोर]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19401932</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/es.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-01 |archive-date=2018-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181227020052/https://www.cia.gov/library/Publications/the-world-factbook/geos/es.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 85e6yvg6u9tebzduzolwgc74ljjbq0u 0 5009 217662 214430 2026-09-11T22:02:47Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217662 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Greenland}} {{double image|right|Flag of Greenland.svg|180|Coat of arms Greenland.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Greenland-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[नूक]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-18249474</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gl.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-01 |archive-date=2020-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509035824/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gl.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] lvmk1y3gofwyfbeeg7w4kh3b57mlyt1 0 5011 217497 214432 2026-09-11T20:56:34Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[ग्रेनेडा]] पानाक [[ग्रेनाडा]] हालयला 214432 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Grenada}} {{double image|right|Flag of Grenada.svg|180|Coat_of_Arms_of_Grenada.png|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Grenada-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सेंट जॉर्ज]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19598301</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-01 |archive-date=2020-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424064358/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] f6erx16eqigqr9of7yxazipqzlhes73 217664 217497 2026-09-11T22:02:50Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217664 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Grenada}} {{double image|right|Flag of Grenada.svg|180|Coat_of_Arms_of_Grenada.png|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Grenada-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सेंट जॉर्ज]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19598301</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-01 |archive-date=2020-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424064358/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 2pp0ce2yn6q5yhtwh2s2b7i5zdaccfw 0 5013 217665 214433 2026-09-11T22:02:51Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217665 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Guatemala}} {{double image|right|Flag of Guatemala.svg|180|Coat of arms of Guatemala.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-guatemala.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ग्वाटेमाला सिटी]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19635877</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gt.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-01 |archive-date=2015-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151002082023/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gt.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] s6e0j4nfwy32mcv2vd6ehme05zsp1je 0 5218 217771 214563 2026-09-11T22:28:58Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217771 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Haiti}} {{double image|right|Flag of Haiti.svg|180|Coat of arms of Haiti.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Haiti map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[पोर्ट-औ-प्रिन्स]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19548810</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ha.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-03 |archive-date=2016-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160131115215/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ha.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] sxig86wclucbqiyy2u0bacjy1o23sfa 0 5222 217669 214438 2026-09-11T22:03:34Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217669 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Jamaica}} {{double image|right|Flag of Jamaica.svg|180|Coat of Arms of Jamaica.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Jamaica-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[किंग्सटन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-18784061</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/jm.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-03 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224150649/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/jm.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] hi760nrj0l4l8crle0dooeva7jjld6x 0 5224 217725 214511 2026-09-11T22:16:49Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217725 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Mexico}} {{double image|right|Flag of Mexico.svg|180|Coat of arms of Mexico.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Mexico-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[मेक्सिको सिटी]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-18095241</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mx.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-03 |archive-date=2018-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180129161335/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mx.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] kwrax2s3ohcpsbknxa4og1uuchxvym2 0 5226 217689 214461 2026-09-11T22:09:47Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217689 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Nicaragua}} {{double image|right|Flag of Nicaragua.svg|180|Coat of arms of Nicaragua.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-nicaragua.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[मानगया]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19735631</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nu.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-03 |archive-date=2016-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160213065716/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nu.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] ehxidv8wga6jq9xkg45ai59sq47h3s4 0 5228 217694 214468 2026-09-11T22:10:24Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217694 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Panama}} {{double image|right|Flag of Panama.svg|180|Coat of Arms of Panama.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Panama-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[पनामा सिटी]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19888936</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pm.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-03 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612204948/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pm.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] hk5fiu37txdywvhtoh1n3a9ggcgqf6k 0 5230 217449 214551 2026-09-11T20:31:23Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[सेंट किट्स आनी नेव्हिस]] पानाक [[सांव क्रिस्टोवांव आनी नेविस]] हालयला 214551 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Saint Kitts ani Nevis}} {{double image|right|Flag of Saint Kitts and Nevis.svg|180|Coat of arms of Saint Kitts and Nevis (variant).svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Saint Kitts and Nevis-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बस्सेटर]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-20032548</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sc.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-03 |archive-date=2016-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160213193304/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sc.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] i90e4t5nbxh8efk37t4k8m4taqs325r 217750 217449 2026-09-11T22:26:20Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217750 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Saint Kitts ani Nevis}} {{double image|right|Flag of Saint Kitts and Nevis.svg|180|Coat of arms of Saint Kitts and Nevis (variant).svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Saint Kitts and Nevis-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बस्सेटर]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-20032548</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sc.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-03 |archive-date=2016-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160213193304/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sc.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 6v6vyjwzkuxe44mjjlrjwbvti4tb5k6 0 5233 217443 214552 2026-09-11T20:29:21Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[सेंट लुसिया]] पानाक [[सांता लूसिया]] हालयला 214552 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Saint Lucia}} {{double image|right|Flag of Saint Lucia.svg|180|Coat of Arms of Saint Lucia.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Saint Lucia-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[कॅस्ट्रिएस]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19833213</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/st.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-03 |archive-date=2016-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130185933/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/st.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 7x1rjyh1nzfeytmw5kveqbq9geiwlh2 217749 217443 2026-09-11T22:26:17Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217749 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Saint Lucia}} {{double image|right|Flag of Saint Lucia.svg|180|Coat of Arms of Saint Lucia.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Saint Lucia-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[कॅस्ट्रिएस]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19833213</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/st.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-03 |archive-date=2016-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130185933/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/st.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] jng2hkcf3rpo53c13o1qynfy3lgv9il 0 5235 217437 214553 2026-09-11T20:28:41Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[सेंट व्हिन्सेंट आनी ग्रेनेडीन्स]] पानाक [[सांव विसेंट आनी ग्रानाडीनस]] हालयला 214553 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Saint Vincent ani Grenadines}} {{double image|right|Flag of Saint Vincent and the Grenadines.svg|180|Coat of arms of Saint Vincent and the Grenadines.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Saint Vincent and the Grenadines-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[किंगसटाउन]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-20006734</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vc.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-03 |archive-date=2016-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160213093951/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vc.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] cl82qu7t5rwcwlo0pr5p1da6grv435z 217751 217437 2026-09-11T22:26:22Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217751 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Saint Vincent ani Grenadines}} {{double image|right|Flag of Saint Vincent and the Grenadines.svg|180|Coat of arms of Saint Vincent and the Grenadines.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Saint Vincent and the Grenadines-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[किंगसटाउन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-20006734</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vc.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-03 |archive-date=2016-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160213093951/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vc.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] gs7j3q2rrab459zzjsjls3tixaqhtyb 0 5237 217756 214545 2026-09-11T22:27:02Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217756 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Saint Martin}} {{double image|right|Flag of Sint Maarten.svg|180|Coat of arms of Sint Maarten.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Sint Maarten-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[फिलिप्सबर्ग]] शार आसा।<ref>http://www.sintmaartengov.org/Pages/default.aspx</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sk.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-04 |archive-date=2019-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190929152003/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sk.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] op8fed3kib4e8u1rsra9dmrjx1j268c 0 5239 217413 215645 2026-09-11T20:16:07Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]] पानाक [[त्रिनदाड आनी तोबाग]] हालयला 215645 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Trinidad ani Tobago}} {{double image|right|Flag of Trinidad and Tobago.svg|180|Coat of arms of Trinidad and Tobago (2025).svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Trinidad and Tobago-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-20072231/</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/td.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-04 |archive-date=2017-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171124092817/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/td.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 6i1s96m4y4hwi8t7jmxmcdeodm8qc09 217416 217413 2026-09-11T20:16:35Z The Discoverer 40 217416 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Trindade ani Tobag}} {{double image|right|Flag of Trinidad and Tobago.svg|180|Coat of arms of Trinidad and Tobago (2025).svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Trinidad and Tobago-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-20072231/</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/td.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-04 |archive-date=2017-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171124092817/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/td.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] podspq414uig30o9ccmfydiofmtluj4 217683 217416 2026-09-11T22:06:39Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217683 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Trindade ani Tobag}} {{double image|right|Flag of Trinidad and Tobago.svg|180|Coat of arms of Trinidad and Tobago (2025).svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Trinidad and Tobago-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-20072231/</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/td.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-04 |archive-date=2017-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171124092817/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/td.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] skcwo0tqx5xgtkf75kh81uq6b3mz5xl 0 5260 217463 214466 2026-09-11T20:35:19Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[न्यूझीलंड]] पानाक [[नोवो झीलॅंड]] हालयला 214466 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|New Zealand}} {{double image|right|Flag of New Zealand.svg|180|Coat of arms of New Zealand.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:New zealand map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[वेलिंग्टन]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15357770</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nz.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-06 |archive-date=2019-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190918165831/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nz.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:ओशनियांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 6i5ju6rrh3wen6tgzw3mos5o3bt5gx2 217693 217463 2026-09-11T22:10:10Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217693 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|New Zealand}} {{double image|right|Flag of New Zealand.svg|180|Coat of arms of New Zealand.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:New zealand map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[वेलिंग्टन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15357770</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nz.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-06 |archive-date=2019-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190918165831/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nz.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:ओशनियांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] s8bwh95phomtaphep7c8m7mj3g0c6h7 0 5263 217701 214479 2026-09-11T22:12:09Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217701 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Fiji}} {{double image|right|Flag of Fiji.svg|180|Coat_of_arms_of_Fiji.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Fiji-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[सुवा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-14919067</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fj.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-06 |archive-date=2019-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190108073243/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fj.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:ओशनियांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] stdvemmmjibsy0c9miqqgiud45lxw3t 0 5265 217459 214472 2026-09-11T20:33:34Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[पापुआ न्यू गिनी]] पानाक [[पापुआ नोवो गिनी]] हालयला 214472 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Papua New Guinea}} {{double image|right|Flag of Papua New Guinea.svg|180|National Emblem of Papua New Guinea.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-papua-new-guinea.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[पोर्ट मोरेस्बी]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15436981</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pp.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-06 |archive-date=2016-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160516013218/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//geos/pp.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:ओशनियांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] gcpfebb2n5sz0dz8v3vqd6vb8jquq9b 217695 217459 2026-09-11T22:10:57Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217695 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Papua New Guinea}} {{double image|right|Flag of Papua New Guinea.svg|180|National Emblem of Papua New Guinea.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-papua-new-guinea.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[पोर्ट मोरेस्बी]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15436981</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pp.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-06 |archive-date=2016-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160516013218/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//geos/pp.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:ओशनियांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 0tavp8w7hteqpdg5x4j44y11lhzbui0 0 5267 217762 214555 2026-09-11T22:27:56Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217762 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Solomon Diwip}} {{double image|right|Flag of the Solomon Islands.svg|180|Coat of arms of the Solomon Islands.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Solomon Islands-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[हुनियरा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-15896396</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bp.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-06 |archive-date=2016-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160527055725/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bp.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:ओशनियांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] twfezxhkwsuvvgrrpzjh1xludi7u4kj 217774 217762 2026-09-11T22:31:35Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[सोलोमन द्वीपसमूह]] पानाक [[सोलोमन जुंवे]] हालयला 217762 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Solomon Diwip}} {{double image|right|Flag of the Solomon Islands.svg|180|Coat of arms of the Solomon Islands.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Solomon Islands-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[हुनियरा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-15896396</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bp.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-06 |archive-date=2016-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160527055725/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bp.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:ओशनियांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] twfezxhkwsuvvgrrpzjh1xludi7u4kj 217776 217774 2026-09-11T22:31:48Z The Discoverer 40 217776 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Solomon Zunve}} {{double image|right|Flag of the Solomon Islands.svg|180|Coat of arms of the Solomon Islands.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Solomon Islands-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[हुनियरा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-15896396</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bp.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-06 |archive-date=2016-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160527055725/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bp.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:ओशनियांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 73is6ph5cz9kqr6cj7q7kz9e27ubpzq 0 5269 217739 214530 2026-09-11T22:22:15Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217739 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Vanuatu}} {{double image|right|Flag of Vanuatu.svg|180|Coat of Arms of Vanuatu.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Nh-map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[पोर्ट वीला]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-16426193</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nh.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-06 |archive-date=2016-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160515222804/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//geos/nh.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:ओशनियांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] agqifoyga7xmq73p6myndyovb5j0ew4 0 5271 217721 214505 2026-09-11T22:15:58Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217721 wikitext text/x-wiki {{lipi|.|Mikroneziêchim Ekttovlelim Rajeam}} {{धाक्टें पान}} {{double image|right|Flag of Federated States of Micronesia.svg|180|Seal of the Federated States of Micronesia.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Map of the Federated States of Micronesia CIA.jpg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[पालीकिर]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15494620</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fm.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-06 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210423/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fm.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== <references/> [[वर्ग:ओशनियांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 613kzkk81kezj4idgldvyhxmbu9on9j 0 5273 217417 214410 2026-09-11T20:17:59Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[किरिबाटी]] पानाक [[किरिबास]] हालयला 214410 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Kiribati}} {{double image|right|Flag of Kiribati.svg|180|Coat of arms of Kiribati.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Map of Kiribati CIA WFB.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[तारावा]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-16431122</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kr.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-06 |archive-date=2017-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170910080542/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kr.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:ओशनियांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] gxm83y660a32u56tyekbqrr7qu81owb 217649 217417 2026-09-11T21:59:08Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217649 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Kiribati}} {{double image|right|Flag of Kiribati.svg|180|Coat of arms of Kiribati.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Map of Kiribati CIA WFB.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[तारावा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-16431122</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kr.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-06 |archive-date=2017-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170910080542/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kr.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:ओशनियांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] qjmho7i9w4n20dqtaavb1vxerwj5wpu 0 5275 217722 214506 2026-09-11T22:16:11Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217722 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Marshall Diwipsamhu}} {{double image|right|Flag of the Marshall Islands.svg|180|Seal_of_the_Marshall_Islands.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:MH -map A.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[माजुरो]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-15595431</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rm.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-06 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612204333/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rm.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:ओशनियांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 5u7m934pgddryz9z0bcit1ewztaqkv8 217741 217722 2026-09-11T22:23:18Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[मार्शल द्वीपसमूह]] पानाक [[मार्शल जुंवे]] हालयला 217722 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Marshall Diwipsamhu}} {{double image|right|Flag of the Marshall Islands.svg|180|Seal_of_the_Marshall_Islands.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:MH -map A.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[माजुरो]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-15595431</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rm.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-06 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612204333/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rm.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:ओशनियांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 5u7m934pgddryz9z0bcit1ewztaqkv8 217744 217741 2026-09-11T22:23:53Z The Discoverer 40 217744 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Marxal Zunve}} {{double image|right|Flag of the Marshall Islands.svg|180|Seal_of_the_Marshall_Islands.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:MH -map A.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[माजुरो]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-15595431</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rm.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-06 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612204333/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rm.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:ओशनियांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] d4zftsstf8w88418lg7euq0ewg4ds0q 0 5277 217465 214465 2026-09-11T20:35:53Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[नौरु]] पानाक [[नाउरु]] हालयला 214465 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Nauru}} {{double image|right|Flag of Nauru.svg|180|Coat of arms of Nauru.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Nauru satellite.jpg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[यारेन]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15433616</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nr.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-07 |archive-date=2020-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501044259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nr.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:ओशनियांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] g5muhi9iqsrk5beq7cl9icspljsd2e4 217688 217465 2026-09-11T22:09:25Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217688 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Nauru}} {{double image|right|Flag of Nauru.svg|180|Coat of arms of Nauru.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Nauru satellite.jpg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[यारेन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15433616</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nr.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-07 |archive-date=2020-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501044259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nr.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:ओशनियांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 19tirw3cpleklpoc1wbrg4b5hroc3ic 0 5279 217521 214974 2026-09-11T21:13:28Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[पलाऊ]] पानाक [[पालाउ]] हालयला 214974 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Palau}} {{double image|right|Flag of Palau.svg|180|Seal of Palau.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-palau.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[न्गेरुल्मुड]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-15446659</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ps.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-07 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612211148/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ps.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:ओशनियांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] ofd8tvwylr1jmcutyye8rql1fjw9ndo 217696 217521 2026-09-11T22:11:04Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217696 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Palau}} {{double image|right|Flag of Palau.svg|180|Seal of Palau.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-palau.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[न्गेरुल्मुड]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-15446659</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ps.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-07 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612211148/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ps.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:ओशनियांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] a0k4yssok6w1px6ixgegvsk9v2c9r0y 0 5281 217754 217128 2026-09-11T22:26:36Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217754 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Samoa}} {{double image|right|Flag of Samoa.svg|180|Public Seal of Samoa.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Samoa-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[अपिया]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-15655855</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ws.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-07 |archive-date=2016-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160521030905/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ws.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:ओशनियांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] ql2xrhogqaioow9c5bsgubsr2pohesd 0 5283 217509 214446 2026-09-11T21:04:30Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[टोंगा]] पानाक [[टाँगा]] हालयला 214446 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Tonga}} {{double image|right|Flag of Tonga.svg|180|Coat of arms of Tonga.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Tonga.jpg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[नुकू'आलोफ़ा]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-16197014</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tn.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-07 |archive-date=2013-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131007170240/https://www.cia.gov/library//publications/the-world-factbook/geos/tn.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:ओशनियांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] skr6uhutlapzw8gcxgzjh597mcpwdu2 217673 217509 2026-09-11T22:04:36Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217673 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Tonga}} {{double image|right|Flag of Tonga.svg|180|Coat of arms of Tonga.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Tonga.jpg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[नुकू'आलोफ़ा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-16197014</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tn.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-07 |archive-date=2013-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131007170240/https://www.cia.gov/library//publications/the-world-factbook/geos/tn.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:ओशनियांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] gwcolfc3ggg61pgz2j5930d1xwku32o 0 5285 217507 214445 2026-09-11T21:03:35Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[टुवालु]] पानाक [[तुवालू]] हालयला 214445 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Tuvalu}} {{double image|right|Flag of Tuvalu.svg|180|Coat of arms of Tuvalu.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Tuvalu-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[फूनाफुती]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-16340072</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tv.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-07 |archive-date=2016-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194651/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tv.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:ओशनियांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 93fxu4zhe1q94ighq0ntl0gh22sutax 217682 217507 2026-09-11T22:06:29Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217682 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Tuvalu}} {{double image|right|Flag of Tuvalu.svg|180|Coat of arms of Tuvalu.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Tuvalu-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[फूनाफुती]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-16340072</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tv.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-07 |archive-date=2016-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194651/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tv.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:ओशनियांतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] epxrhiggwwm8hpx79je0yyptxllkv2e 0 5310 217310 214483 2026-09-11T19:24:36Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें पान [[फ्रांस]] सावन [[फ्रान्स]] पुनर्दिशनावयर 214483 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|France}} {{double image|right|Flag of France.svg|180|Armoiries république française.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:France-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[पॅरिस]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17298730</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fr.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-11 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211127/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fr.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 9chut4zl8cf90jqe7kxkhndkdfyi3xe 217314 217310 2026-09-11T19:25:26Z The Discoverer 40 217314 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Frans}} {{double image|right|Flag of France.svg|180|Armoiries république française.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:France-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[पॅरिस]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17298730</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fr.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-11 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211127/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fr.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 8omz1sz8vj2cw04ekqv2q2rd0w0zclq 217704 217314 2026-09-11T22:12:36Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217704 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Frans}} {{double image|right|Flag of France.svg|180|Armoiries république française.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:France-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[पॅरिस]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17298730</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fr.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-11 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211127/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fr.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] qbdlqrlxm6tivdg666j1g7sfx1cv4i3 0 5313 217299 214476 2026-09-11T19:21:33Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[पोर्तुगाल]] पानाक [[पुर्तुगाल]] हालयला 214476 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Portugal}} {{double image|right|Flag of Portugal.svg|180|Coat of arms of Portugal.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Portugal-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[लिस्बोन]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17758217</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/po.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-11 |archive-date=2020-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519213218/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/po.html |url-status=dead }}</ref> [[File:Padrão Descobrimentos April 2009-3c.jpg|thumb|Padrão dos Descobrimentos. The Portuguese Empire was the first and longest global empire in history, spanning almost 600 years]] [[File:Caravela Vera Cruz no rio Tejo.jpg|thumb|Portuguese caravel, used during the Age of Discovery]] [[File:António Costa 2014 (cropped).jpg|thumb|António Costa, 119th Prime Minister of Portugal, in office since 26 November 2015.]] [[File:Lisboa-Museu Nacional de Arte Antiga-Retrato dito de Vasco da Gama-20140917.jpg|thumb|Vasco da Gama opened up trade with the East for Portugal in 1498.]] ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 6qc9gife3z9xthakcx2ktom1x0mma9t 217697 217299 2026-09-11T22:11:24Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217697 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Portugal}} {{double image|right|Flag of Portugal.svg|180|Coat of arms of Portugal.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Portugal-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[लिस्बोन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17758217</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/po.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-11 |archive-date=2020-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519213218/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/po.html |url-status=dead }}</ref> [[File:Padrão Descobrimentos April 2009-3c.jpg|thumb|Padrão dos Descobrimentos. The Portuguese Empire was the first and longest global empire in history, spanning almost 600 years]] [[File:Caravela Vera Cruz no rio Tejo.jpg|thumb|Portuguese caravel, used during the Age of Discovery]] [[File:António Costa 2014 (cropped).jpg|thumb|António Costa, 119th Prime Minister of Portugal, in office since 26 November 2015.]] [[File:Lisboa-Museu Nacional de Arte Antiga-Retrato dito de Vasco da Gama-20140917.jpg|thumb|Vasco da Gama opened up trade with the East for Portugal in 1498.]] ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] m00bshly4h5bqu14paq8kjwgg3ev674 0 5316 217380 214557 2026-09-11T19:55:43Z The Discoverer 40 217380 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Ispania}} {{double image|right|Flag of Spain.svg|180|Escudo de España (mazonado).svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Spain-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[माद्रिद]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17941641</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sp.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-11 |archive-date=2009-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090513080105/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sp.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] egygvft0uqgu5nf4wblppgyxezfp21b 217764 217380 2026-09-11T22:28:09Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217764 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Ispania}} {{double image|right|Flag of Spain.svg|180|Escudo de España (mazonado).svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Spain-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[माद्रिद]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17941641</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sp.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-11 |archive-date=2009-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090513080105/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sp.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 297pngup9lsnpi7whwibwhnjlupuulp 0 5346 217384 214560 2026-09-11T19:57:01Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें पान [[स्विडन]] सावन [[स्वीडन]] पुनर्दिशनावयर 214560 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Sweden}} {{double image|right|Flag of Sweden.svg|180|Great coat of arms of Sweden.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Sweden-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[स्टॉकहोम]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17955808</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sw.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-13 |archive-date=2020-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519210928/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sw.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] b9ybk4zj3y0guo9a83bc2jd4zwfamdj 217389 217384 2026-09-11T19:58:14Z The Discoverer 40 217389 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Sweeden}} {{double image|right|Flag of Sweden.svg|180|Great coat of arms of Sweden.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Sweden-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[स्टॉकहोम]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17955808</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sw.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-13 |archive-date=2020-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519210928/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sw.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] iyu7r8fcndgl0nz7o3qy2t9ozxasmtj 217768 217389 2026-09-11T22:28:20Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217768 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Sweeden}} {{double image|right|Flag of Sweden.svg|180|Great coat of arms of Sweden.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Sweden-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[स्टॉकहोम]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17955808</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sw.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-13 |archive-date=2020-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519210928/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sw.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 05ge1f5sfgdyamkjaa78xiewc4affgx 0 5351 217692 214464 2026-09-11T22:10:06Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217692 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Norway}} {{double image|right|Flag of Norway.svg|210|Coat of Arms of Norway.svg|90|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Norway on the globe (Europe centered).svg|thumb|300px|right|{{SUBPAGENAME}}]] [[File:Map_Norway_political-geo.png|thumb|right|300px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ओस्लो]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17743896</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/no.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-13 |archive-date=2020-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200506091556/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/no.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] o5xfh4shicmzv7wdtx358rkmhqj595e 0 5353 217294 215482 2026-09-11T19:19:01Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[डेन्मार्क]] पानाक [[डेनमार्क]] हालयला 215482 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Denmark}} {{double image|right|Flag of Denmark.svg|180|National coat of arms of Denmark.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Denmark - Location Map (2013) - DNK - UNOCHA.svg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[कोपनहेगन]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17929661</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/da.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-13 |archive-date=2015-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150918223138/https://www.cia.gov/library/publications//the-world-factbook/geos/da.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 7jk9hm46m5sbcy6aerwf7k717mdxyhm 217675 217294 2026-09-11T22:04:49Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217675 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Denmark}} {{double image|right|Flag of Denmark.svg|180|National coat of arms of Denmark.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Denmark - Location Map (2013) - DNK - UNOCHA.svg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[कोपनहेगन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17929661</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/da.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-13 |archive-date=2015-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150918223138/https://www.cia.gov/library/publications//the-world-factbook/geos/da.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] o89opax98hw1fnict3fhvasagzdsxbz 0 5481 217340 215557 2026-09-11T19:39:38Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[युनायटेड किंगडम]] पानाक [[संयुक्त राजवट]] हालयला 215557 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|United Kingdom}} {{double image|right|Flag of the United Kingdom.svg|180|Royal coat of arms of the United Kingdom (St. Edward's Crown).svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:United Kingdom-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[लंडन]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-18023389</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uk.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-25 |archive-date=2021-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210102141059/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uk.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 1wxoz5z1x1e3rt4117ftjl1yk919h0s 217342 217340 2026-09-11T19:40:29Z The Discoverer 40 217342 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Sõyukt Razvott}} {{double image|right|Flag of the United Kingdom.svg|180|Royal coat of arms of the United Kingdom (St. Edward's Crown).svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:United Kingdom-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[लंडन]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-18023389</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uk.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-25 |archive-date=2021-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210102141059/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uk.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 4gmys3lz20dzsemhnxrhmy626tm9hcs 217747 217342 2026-09-11T22:25:43Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217747 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Sõyukt Razvott}} {{double image|right|Flag of the United Kingdom.svg|180|Royal coat of arms of the United Kingdom (St. Edward's Crown).svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:United Kingdom-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[लंडन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-18023389</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uk.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-25 |archive-date=2021-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210102141059/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uk.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] r4xuv4ortckgjzup06w4gkb3mhy1b7y 0 5488 217375 214210 2026-09-11T19:54:42Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[स्कॉटलंड]] पानाक [[स्कॉटलँड]] हालयला 214210 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Scotland}} {{double image|right|Flag of Scotland.svg|180|Royal Standard of Scotland.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Scotland in the UK and Europe.svg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[एडिन्बरो]] नगर आसा। ते [[युनायटेड किंगडम]] भाग आहे।<ref>http://www.scotland.org/</ref><ref>http://www.scottish.parliament.uk/</ref><ref>http://www.gov.scot/#slide/4</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] rl51i3unpirwph1iklrxuz5mylxhr07 217763 217375 2026-09-11T22:28:02Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217763 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Scotland}} {{double image|right|Flag of Scotland.svg|180|Royal Standard of Scotland.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Scotland in the UK and Europe.svg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[एडिन्बरो]] शार आसा। ते [[युनायटेड किंगडम]] भाग आहे।<ref>http://www.scotland.org/</ref><ref>http://www.scottish.parliament.uk/</ref><ref>http://www.gov.scot/#slide/4</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 4y8scf1kj3i3ait4ckfd7yv1cr56lpm 0 5490 217361 215115 2026-09-11T19:49:00Z The Discoverer 40 217361 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Waylz}} {{double image|right|Flag of Wales (1959–present).svg|180|Royal Badge of Wales (2008).svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Europe location WAL2.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[कार्डिफ]] नगर आसा। ते [[युनायटेड किंगडम]] भाग आसा।<ref>http://www.legislation.gov.uk/aep/Hen8/27/26/contents</ref><ref>http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/38/contents</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 9kmpkl9npk1kt3h8qcyje1vgjil9qpe 217364 217361 2026-09-11T19:49:53Z The Discoverer 40 217364 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Weylz}} {{double image|right|Flag of Wales (1959–present).svg|180|Royal Badge of Wales (2008).svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Europe location WAL2.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[कार्डिफ]] नगर आसा। ते [[युनायटेड किंगडम]] भाग आसा।<ref>http://www.legislation.gov.uk/aep/Hen8/27/26/contents</ref><ref>http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/38/contents</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] kensmemwp9lib16rr3ror6qvrzdtn88 217745 217364 2026-09-11T22:23:56Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217745 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Weylz}} {{double image|right|Flag of Wales (1959–present).svg|180|Royal Badge of Wales (2008).svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Europe location WAL2.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[कार्डिफ]] शार आसा। ते [[युनायटेड किंगडम]] भाग आसा।<ref>http://www.legislation.gov.uk/aep/Hen8/27/26/contents</ref><ref>http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/38/contents</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] o1ce66wveyswyvdms5upz2xzdblds6m 0 5492 217267 217036 2026-09-11T18:59:33Z The Discoverer 40 217267 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Ut'tor Ayerland}} {{double image|right|Ulster Banner.svg|180|Coat of Arms of Northern Ireland.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो (1924-1972)|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक (1953-1972)}} [[File:Europe location N-IRL2.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बेलफास्ट]] नगर आसा। ते [[युनायटेड किंगडम]] भाग आहे।<ref>{{Cite web |url=http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/the-countries-of-the-uk/index.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-25 |archive-date=2015-05-11 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20150511003245/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/the-countries-of-the-uk/index.html |url-status=dead }}</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/7775349.stm</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 0ihxmp6lutugwdai169k4o3dce727mj 217268 217267 2026-09-11T18:59:50Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[उत्तर आयर्लंड]] पानाक [[उत्तर आयरलँड]] हालयला 217267 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Ut'tor Ayerland}} {{double image|right|Ulster Banner.svg|180|Coat of Arms of Northern Ireland.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो (1924-1972)|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक (1953-1972)}} [[File:Europe location N-IRL2.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बेलफास्ट]] नगर आसा। ते [[युनायटेड किंगडम]] भाग आहे।<ref>{{Cite web |url=http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/the-countries-of-the-uk/index.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-25 |archive-date=2015-05-11 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20150511003245/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/the-countries-of-the-uk/index.html |url-status=dead }}</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/7775349.stm</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 0ihxmp6lutugwdai169k4o3dce727mj 217640 217268 2026-09-11T21:55:53Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217640 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Ut'tor Ayerland}} {{double image|right|Ulster Banner.svg|180|Coat of Arms of Northern Ireland.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो (1924-1972)|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक (1953-1972)}} [[File:Europe location N-IRL2.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बेलफास्ट]] शार आसा। ते [[युनायटेड किंगडम]] भाग आहे।<ref>{{Cite web |url=http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/the-countries-of-the-uk/index.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-25 |archive-date=2015-05-11 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20150511003245/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/the-countries-of-the-uk/index.html |url-status=dead }}</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/7775349.stm</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 4emxvctxh1xgfhvvvzxk1ysc821g7op 0 5496 217308 214482 2026-09-11T19:24:08Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[फेरो द्वीपसमूह]] पानाक [[फेरो जुंवे]] हालयला 214482 wikitext text/x-wiki {{lipi|.|Faroe Dvipasamuh}} {{धाक्टें पान}} {{double image|right|Flag of the Faroe Islands.svg|180|Coat_of_arms_of_the_Faroe_Islands.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Faroe Islands-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[तोर्शावन]] नगर आसा। ते [[डेन्मार्क]] भाग आहे।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-20425000</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fo.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-25 |archive-date=2019-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506104321/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fo.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== <references/> [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] e573wi8yuucc71p8i076zgdx9ecce6i 217703 217308 2026-09-11T22:12:26Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217703 wikitext text/x-wiki {{lipi|.|Faroe Dvipasamuh}} {{धाक्टें पान}} {{double image|right|Flag of the Faroe Islands.svg|180|Coat_of_arms_of_the_Faroe_Islands.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Faroe Islands-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[तोर्शावन]] शार आसा। ते [[डेन्मार्क]] भाग आहे।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-20425000</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fo.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-25 |archive-date=2019-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506104321/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fo.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== <references/> [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] qyfm4mz2k1zpfw7wff8klich8ijoscz 0 5499 217296 214462 2026-09-11T19:19:41Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[नेदरलँड्स]] पानाक [[नॅदरलँड]] हालयला 214462 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Netherlands}} {{double image|right|Flag of the Netherlands.svg|180|Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Netherlands-CIA WFB Map-10-10-10.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[आम्सटरडॅम]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17740800</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nl.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-25 |archive-date=2020-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515122703/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nl.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] mo3r9o06nwk4bkom8vbmr0u6ipegekh 217690 217296 2026-09-11T22:09:57Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217690 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Netherlands}} {{double image|right|Flag of the Netherlands.svg|180|Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Netherlands-CIA WFB Map-10-10-10.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[आम्सटरडॅम]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17740800</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nl.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-25 |archive-date=2020-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515122703/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nl.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] s3w75siq386igbktkf40ch7sk29q2pv 0 5501 217321 214494 2026-09-11T19:28:46Z The Discoverer 40 217321 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Beljiom}} {{double image|right|Flag of Belgium.svg|180|Great coat of arms of Belgium.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Belgium-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ब्रुसेल्स]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17205436</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/be.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-25 |archive-date=2016-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160710084134/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/be.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] rpq9ytemx4dbi8wsce89oz2e9xbt8d4 217713 217321 2026-09-11T22:13:52Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217713 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Beljiom}} {{double image|right|Flag of Belgium.svg|180|Great coat of arms of Belgium.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Belgium-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ब्रुसेल्स]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17205436</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/be.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-25 |archive-date=2016-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160710084134/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/be.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] n7enogswmc92ejcjs9d6mj4dxajckod 0 5503 217346 214524 2026-09-11T19:43:19Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[लक्संबॉर्ग]] पानाक [[लक्सेमबर्ग]] हालयला 214524 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Luxembourg}} {{double image|right|Flag of Luxembourg.svg|180|Great coat of arms of Luxembourg.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Luxembourg-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[लक्संबॉर्ग नगर|लक्संबॉर्ग]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17548470</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lu.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-25 |archive-date=2015-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117022402/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lu.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 9w41kpipk9asu5zeys07p5wen4zlrrj 217733 217346 2026-09-11T22:20:40Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217733 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Luxembourg}} {{double image|right|Flag of Luxembourg.svg|180|Great coat of arms of Luxembourg.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Luxembourg-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[लक्संबॉर्ग नगर|लक्संबॉर्ग]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17548470</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lu.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-25 |archive-date=2015-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117022402/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lu.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] ofb9c95uif1dcxtopmn99nmmaqe21oa 0 5506 217390 214561 2026-09-11T19:59:00Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[स्वित्झर्लंड]] पानाक [[स्वित्झरलँड]] हालयला 214561 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Switzerland}} {{double image|right|Flag of Switzerland.svg|180|Coat of arms of Switzerland.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Cantons of Switserland.jpg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बर्न]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17980650</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sz.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-25 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612201655/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sz.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] k97nawqhldt9nz76pxs3r3nbod547p1 217767 217390 2026-09-11T22:28:17Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217767 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Switzerland}} {{double image|right|Flag of Switzerland.svg|180|Coat of arms of Switzerland.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Cantons of Switserland.jpg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बर्न]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17980650</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sz.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-25 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612201655/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sz.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] kaizkck5lfjloymlt1snryytjgiinpa 0 5509 217287 214439 2026-09-11T19:15:29Z The Discoverer 40 217287 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Jermon}} {{double image|right|Flag of Germany.svg|180|Coat of arms of Germany.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Germany map.gif|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बर्लिन]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17299607</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gm.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-25 |archive-date=2021-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210103180603/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gm.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] r37z6aj91peay7eh45v0apk3fpar6cb 217670 217287 2026-09-11T22:03:39Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217670 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Jermon}} {{double image|right|Flag of Germany.svg|180|Coat of arms of Germany.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Germany map.gif|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बर्लिन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17299607</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gm.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-25 |archive-date=2021-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210103180603/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gm.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 36d3xa5w1e236nzwdlrz03cegq2rh87 0 5511 217349 214526 2026-09-11T19:45:31Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[लिंचेनस्टाइन]] पानाक [[लिश्टेंस्टाइन]] हालयला 214526 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Liechtenstein}} {{double image|right|Flag of Liechtenstein.svg|180|Staatswappen-Liechtensteins.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Liechtenstein-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[व्हादुझ]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17535108</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ls.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-25 |archive-date=2010-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100710233528/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ls.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] c709iurmkkrosth8q7d394lp2oxwxf8 217352 217349 2026-09-11T19:46:19Z The Discoverer 40 217352 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Lixtenstain}} {{double image|right|Flag of Liechtenstein.svg|180|Staatswappen-Liechtensteins.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Liechtenstein-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[व्हादुझ]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17535108</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ls.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-25 |archive-date=2010-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100710233528/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ls.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] asqx8gwf31178shxmijkwg2hxzobe9r 217737 217352 2026-09-11T22:21:13Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217737 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Lixtenstain}} {{double image|right|Flag of Liechtenstein.svg|180|Staatswappen-Liechtensteins.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Liechtenstein-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[व्हादुझ]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17535108</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ls.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-25 |archive-date=2010-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100710233528/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ls.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] jp7ihick9thoqujejzxlh7n6rhbth8d 0 5522 217351 214296 2026-09-11T19:45:51Z The Discoverer 40 217351 wikitext text/x-wiki {{Lipi|लिश्टेंस्टाइन|.}} {{double image|right|Flag of Liechtenstein.svg|180|Staatswappen-Liechtensteins.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Liechtenstein-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[व्हादुझ]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17535108</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ls.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2010-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100710233528/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ls.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == ==Sondorbh== {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] ofdgndqpmvniruol258aakzm75vo434 217353 217351 2026-09-11T19:46:21Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Liechtenstein]] पानाक [[Lixtenstain]] हालयला 217351 wikitext text/x-wiki {{Lipi|लिश्टेंस्टाइन|.}} {{double image|right|Flag of Liechtenstein.svg|180|Staatswappen-Liechtensteins.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Liechtenstein-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[व्हादुझ]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17535108</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ls.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2010-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100710233528/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ls.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == ==Sondorbh== {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] ofdgndqpmvniruol258aakzm75vo434 217572 217353 2026-09-11T21:43:25Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217572 wikitext text/x-wiki {{Lipi|लिश्टेंस्टाइन|.}} {{double image|right|Flag of Liechtenstein.svg|180|Staatswappen-Liechtensteins.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Liechtenstein-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[व्हादुझ]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17535108</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ls.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2010-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100710233528/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ls.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == ==Sondorbh== {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] qcw1f0j451xe8hc32ri4y0e93nm9dbj 0 5523 217219 198999 2026-09-11T16:53:14Z The Discoverer 40 217219 wikitext text/x-wiki {{Lipi|आंडोरा|.}} {{double image|right|Flag of Andorra.svg|180|Coat of arms of Andorra.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Andorra map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''Andorra''' pireniz porvotache dokxinn denvtemvoilem, iuropantlem ek lhan rajio. Vistar 1o 35' te 1o 48' udent ani 42o 26' te 42o 39' ut'tor lok sonkhea 46,000 (1986). Hache ut'tore votten fransche aryezh ani pireniz orienttols prant ani dokxinnek spencho lerida prant asa. Addora la vheli hi hangachi rajdhani. == Bhuimvornnon, hovaman ani vonospot == Ho dex dongor ani degnnamni bhorla. Mollacho vatthar sap unno. Somudrothorasavn dexachi unchai 900&nbsp;mi. te 3,000&nbsp;mi. asa. Hangacho ximiallo khor asta. Gimantoi choddxe kodden hovaman xitoll asta. Vasvel, bhalu, kolo, soso hi monzat; gidam, gorudd adi suknnim zalear ok, okrodd, chesttnott, elivh he rukh hanga sampoddttat. == Itihas ani rajiovevostha == Xarlomel haka mur lokam add palov dil'lean tannem addorache svotontrotaiek maniotai dili oxem itihaskar mantat. 1278 t frams ani spen hangachea odhikarivorga modim koblat zavn addorachem proxason dogaimchea protinidhim vorvim cholunk laglem. 1976 t hanga poilea rajki pokxachi thaponnuk zali. == Arthik sthiti == Xetovodd, nustemari he mukhel udieg. Ranantlea rukham posunoi borench utpon'n melltta. Tombakhu, rai, barli him hangachim mukhel pikam. Elivh ani drakxanchem utpadonoi zata. Menddhram-gorvam pospachoi udieg cholta. Poriottonantlean hea dexak borench utpon'n melltta. == Samajik sthiti == Anddorant ieradari ani soncharonn vevostha sopi oxi na. Frams ani spen hea dexam kodden rosteachea marga voilean ieradari cholta. Punn framsa kodden zoddil'lo rosto tin char mhoineam-khatir borfak lagun bond asta. Spain ani frams hea donui dexanchem cholon hanga cholta. Hangache lok kettelon vonxache ani sumar 95% romon kethlik asta. Kettelon hi hangachi rajio bhas. Xikxonnachem promann sumar la vheli, les oeskaldex ani oenokemp. == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] ooo06cd82gf7tsah7hpv2of01cpxxs9 0 5524 217225 199415 2026-09-11T17:23:05Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Iceland]] पानाक [[Aysland]] हालयला 199415 wikitext text/x-wiki {{Lipi|आइसलँड|.}} {{double image|right|Flag of Iceland.svg|180|Coat of arms of Iceland.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Iceland-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''Iceland''' hea dexachem dusrem namv livdedild islant, ut'tor ottlanttik mhasagorant yuropache vaivy dikek axil'lo zumvo ani prozast'tak raxttr. Okxourit'ti-i vistar 63˚ 24’ te 66˚ 33’ ut'tor. Ut'tor ani dokxinneuttenoche zumve dhorun 63˚ 19’ ut'tor te 67˚ 10’ ut'tor. Rekhaurit'ti-i vistar 13˚ 30’ te 24˚ 32’ ostont-udent ostont lambai sumar 480 kimi. Dokxinn ut'tor rundai sumar 300 kimi. Kxetrofoll 1,03,100 chovo. Kimi. Loksonkhea 2,29,187 (1980). Hem raxttr grinlonddoche agneyeutten sumar 290 kimi. Ani skottlonddoche vaivyeutten 800 kimi. Pois asa. BhumyvrnnonH aisolondd ho jvalamukhi futtun toyar zal'lo zumvo. Hanga himyugantlea ghoddnnukanche borechoxe ovxex mellttat. Noirity dorea degevelo ani kaim doreancho vatthar soddlear her sogllo zumvo dongramni ani pottharamni bhoril'lo asa. Hachi sorasori unchai 700-800&nbsp;mi. Asa. Sumar 12% vatthar himnhomyani ani him'mollamni bhorla. Agneyeuttenocho hovanadalsohonukor (2,119&nbsp;mi.) soglleant unch dongor, zalear hangach axil'lem valnaikutl hem soglleant vhodd (7,547 chovo. Kimi.) him'moll, aisolonddacho 11% vatthar lauharosak lagun toyar zala. Sodea hanga sumar xombramporos chodd zagrit jvalamukhi asat. 1783 vorsa skaptar hangam, 1918 to kottla hangam, 1934 to hovanadalsohonukor zalear 1947 ani 1970 to hekla hanga futtil'lea jvalamukhink lagun borench luksann zalem. Gorom' udkache zhore, tollim, lhan vhodd dhobdhobe hanga sampddottat. Him'mollam ani bhitl'lo usu poddil'lo vatthar hakalagun aisolonddacho sumar 75%vatthar lokoustik fausaroko na. Doreadeg sumar 5,970 kimi. Khoroutiuri tonka axil'li ani fatramni asa. Aisolonddantleo nhomyo zori lhan ani yeradarik upegi nasleo tori teo viz toyar korpak upegi poddttat. Ut'tor dhuvvrit'talagim asunolegit golf provahank lagun aisolonddochem tapman ximyachea disamni chodd sokoil demvna. Ximyallo vhodd ani gim' unnea kallacho asta. Rekeavhik hea rajdhanichea xarant tapman -1˚ se. Te 11˚ se. Meren asta. Punn hangachem hovaman sadaronnoponnan asthir ani sodanch bodlopi asta. Dhukem, varem ani paus heo hanga samkeo sodancheoch gozali. Punn zoglam ani vadllam yeup heo gozali hanga onnbhovak yenat. Vorsantlean sumar 85 sem'mi. Paus poddtta. Kaim vattharamni mat paus samkoch unno asa.Samke ut'toreuttenchea zumveancher ratcho modheanyecher sury dista. Aisolonddant vhoddli vonspot sampddona. Xello, tonn, ani lhansan zhompam hich hangachim mukhel vonspot. Aex, borch, aespen ani vilo him zhaddam kaim suvatimni distat. Ranoutti fulancheo sumar 400 zati hanga disun yetat. Poxil'lea zonauram'modim menddhram, bokddeo, ghodde, gai him mukhel asat. Gorvam posop ho hangachea 16% lokancho veusai zaun asa. Ranoutt monzatimodim khokodd hi mull hangachi. 18 vea xenkddeasaun renddiyor hanga ailo. Bhangrakoracho plouhor, korlyu, hamys, kira, homs, giz him hangachim mukhel suknnim. Ttarmigon bordd ani aiddor ddok him sounnim orthik nodrentlean mhotvachim asat. Aisolonddchea nhomyamni semon ani doreant kodd, heddok, helibott, hering hea toranchem nustem melltta. Deumaxasarokem-i nustem hanga dixtti poddtta. ItihasH purvil'lea kallant grik ani romon hankam zori aisolonddachi mhaiti axil'li tori nnouvea xenkddeamerenocho itihas sampddona. Norve dexacho ingolfor arnoroson hannem 874 vorsa hanga poilo rabito kelo. Tache uprant norve, skottlondd, airlondd, erkoni, xettlondd ani hebriddijhchean lok yeun hanga raupak lagle. Vhaiking razanche ektontri razoutticho vaitt onnbhou ghetil'lea vosahotintlea lokamni 930 vorsa umrauxayeche buneadicher lokanchem xason haddpacho yotn kelo. Tamnni sogllea vosahotinche 36 vantte kele ani dorek vantteacher ‘ goddar ’ mhollear mukheleak nemlo. Vorsantlean don soptokam thing vhettilor hanga somest zomat-mukheleanchi porixod zatali. He porixodek ‘ althing ’ oxem mhonnttale. Azuy aisolonddantlea somsdek ‘ althing ’ oxench mhonnttat. Althingak kaide korpache ani nyai divpache odhikar axil'le. Hea tempar erik do reddchea mukheloponnakhala axil'li grinlonddochi vosahot ani tacho put leuh erikoson hannem layil'lo omerikecho sod boroch mhotvacho asa. Hachem vornnon aisolonddchea saga hea sahityoprokarant sampddotta. 11 vea xenkddeache survek norvecho raza olaf tringveson hachea yotnank lagun aisolonddan kiristamv dhorm' apnnailo. Punn teravea xenkddeameren hanga pornea dhorm' xikounnicho probhavo axil'lo. Pornea nors sahiteant hachem borench vornnon asa. Goddaramni dhormachem mukheloponn svotakodden douropakhatir borech yotn kele. Kaim kallan dhormosomsthechem mhotv vaddoun dhormogurunim mukheleank bagoupache yotn kel'lean dexbhor zhuzam pettlim. Punn teravea xenkddeant aisolondd puraiponnan norvechea xekatolla gel'lean dhormoguru-mukheli hancheamodolim zhogddim bond zalim. Norvechea xasnakhala dexbhor vaitt poristhiti nirmann zal'li astona 1380 vorsa norve ani aisolondd he donoi dex ddenmarkochea xekatolla gele. Fuddle tin-char xenkdde airloddak kitleaxach orixttank tondd divchem poddlem. Jvalamukhinche promann borench vaddlem. Pleg sarkilea rogak lagun sumar 50% lok kabar zale. Nusteachea veparachim sutram ddenmarkakodde gel'lean borench orthik luksann zalem. Yuropantlea dhorm'-sudaronneche cholloullichea probhavan aisolonddan lyuthrochim tot'tvam apnnailim ani kaim kallan dhormik mollavelem fuddaroponnoi ddenmarkochea razakodden ailem. French rajyokranti ani aisolonddchea purvil'lea sahiteachea obheasantlean 19 vea xenkddeant hanga raxttriytvachi kitt pettli. Yon sigrthoson (1811-79) hachea fuddaroponnakhala aisolonddoche svotontrotai cholloullik nett ailo. Hacho porinnam' mhunn 1843 vorsa ddenix rajyokrteank pornea althingocher barikosannin vichar korcho poddlo ani 1874 vorsa aisolonddak somvidhan ani bhitorlea xasnachi svotontrotai mell'lli. Fuddem 1918 vorsa hea dexachea purai svotontrotayek manyotai mell'lli ani ponchvis vorsankhatir ddenmarkochea razakoddenoch rajpod dilem. Poilea mhazhuzanz aisolondd tottsth raulo. Punn dusrea mhazhuzant zormonin norve-ddenmarkacher ghuri ghalea uprant inglonddan hanga aplem soiny dhaddlem. He gozalicho aisolonddan nixedh kelo. Punn zhuz somplea uprant aplem soiny fattim gheupachem utor inglonddan dil'leakaronnan ho vad pettunk paulo na. Fuddem 1941 vorsa inglonddache soiny kaddun hanga omerikechem soiny dourolem. 1946 to aisolonddak somyukt raxttranchem sobhasodopod mellil'lem. 1948 to ho dex natto songhttonek mell'llo. 1918 koblatichi mudot somptokoch aisolonddan svotontr prozast'takachi ghoxnna keli ani 17 zun 1944 disa thingvhettilorchea althingan sven byorn son hachi odhyokxopodacher nemnnuk keli. 1952-68 meren asgesomsan ani 1968 ani porot 1972 vorsa ddokttor kristean eldoyarn odhyokx mhunn venchunor hi poili bailomonis venchun aili. RajyoveusthaH aisolondd prozast'takachem rajy 1944 chea somvidhanapromann cholta. Odhyokx raxttracho mukheli asta. Tachi venchnnuk prouddh motodhikarachea totvapromann dor char vorsamni zata.To pontprodhanachi nemnnuk korta. Althingochi boska chalu nasta ten'na te svotontroponnan kaidey korunk xoktat. Pontprodhan aplem montrimonddoll tharaita. Montrimonddollachea dhornnampromann xason cholta.Althing hi somsod don ghoramni bhorta. Hichea satth sobhasodantole 49 zann char vorsankhatir protinidhitv podhdotin venchun yetat. Uril'le ikra zage doreka pokxak mellil'lea motanchea promannant vanttun ditat. He satth sobhasod apleamodlea 1/3 sobhasodanchi voilea ghorache sobhasod mhunn venchnnuk kortat. Her soglle sokoilea ghorache sobhasod urtat. Orthik soddun her khoinchim-i vidheykam khoinchyai sobhaghorant chorchekhatir yetat. Orthosonklp mat donoi ghoranchea somyukt boskemukhar chorchekhatir yeta. Xason sompem zauchem mhunn aisolonddoche 16 prant keleat. Dorek prantacho karbhar lokamnim venchun dil'lo ani xasnan nemnnuk kel'lo xerif choloita. Vhoddlea xarancho karbhar nogropalikankodden asta. Aisolonddakodden svotachi rakhnnedollam nat. Fokot doreadegechi ani nustem marpachea hokkanchi rakhonn korchekhatir rakhnnedoll asa. Pranti-i nyaimonddoll ani tanchevelem dexantolem soglleant unchelem neayaloi oxi nyaiveusthechi podhdot asa. Aisolonddant mornnachi kheast na. OrthoveusthaH hanga khoniz sompt'ti choddxi na. Lignaitt, gondhok adi thoddea promannant mell'llim tori tim orthik nodrentlean mhotvachim nat. Hangachi fokot 0.5% zomin xetouddikhatir upegi poddtta. Sumar 20% lok xetveusayant asat. Xetouddichea mollar yontrancho boroch upeg zata. Bottatt, solgom', tonn hi haganchi mukhel pikaull. Gorom' zhoreanchea palvan ‘ hott haus ’podhdotin fulam, follam ani bhajeante utpadon kortat. Gorvam posop choddxa xetkarank faideachem poddil'lean tonnachea pikak hanga mhotv asa. Choddxe xetkar gayo, ghodde, kukddam ani for mellcheakhatir her monzat postat. Dud ani mams thollavea lokampurotench zata. Vhodd promannant cholpi hangacho mukhel veusai mhollear nustemari. Dexacho akar ani loksonkhyecho vichar kelear airlonddoche lok her yuropi-i dexamporos chodd nustem martat. Vorsak sumar 500 deumaxe hanga mellttat. Lagsul'lea dexank tajem nustem nireat kortat. Zalear poisul'lea dexamnim sukoil'lem ani ddobeamni bond kel'lem nustem vhodd promannant nireat zata. Roxia,omerika ani inglondd him hangachea nusteachim mukhel giraikam zaun asat. Kodd'ddonnam, her khannam, yontram, yeradarichim sadhnam sarkil'leo vostu omerika, britton, roxia ani udent zormonintlean ayat zatat. Dexant vapropakhatir zai axil'leo lhan san vostu, dekhikH kopdde, paitonnam, rong, xabu, mitthai, plasttikcheo vostu hangach toyar zatat. Dexantlea dhobodhbeancho upeg korun viz nirmonni kelea. He vijecher rekyouhik hangacho sareacho karkhano ani akrones hangacho ximittacho karkhano hea sarke borech karkhane choltat. Aisolonddant relve nat. 11,137 kimi. Poros chodd lambayeche roste asat. Rekeavhik hanga antororaxttri-i vimanotoll asa. Nustemarichea dhondeak lagun botti bandpachea ani udkantlea yeradarichea veusayak mhotv ailam. Kron (bhouvchon-kronor) hem hangachem cholni nannem. Lok ani somazojinnH aisolonddoche lok choddxe skeddineuhiyon vonxache asat. Te unch, bollixtt ani nillea dolleanche astat. Dhorman hangache 96% lok ivhanzolikol lyuthron ponthache asat. Hanga 100% sakxorota asa. 7 te 15 vorsam'meren xikxonn soktichem asta. Rekeavhik hanga vixvovidealoi asa. Hea dexant vhoddim choloup, xetoudd, songit, nrity, natty,oxeo torekovar xikxonn divpi xikxonnosomstha asat. Eka kallar hanga barik zor ani kuxtthorogachem promann borench axil'lem. Punn atam bholaikechea mollar udrogot zal'lean he rog disun yenat. Girest ani gorib hancheamodim chodd khor forok disun yena. Loksonkhea vaddoupache nodrentlean tanche yotn chol'leat. Rekeavhik hanga dexantolem soglleant vhoddlem gronthaloi asa. Bhaxa ani sahityH aisolonddochi bhaxa mull nors lokamni hanga haddli. Ostont norvechi ti poilim ek boli axil'li. Aizui ti teach rupant tigun asa. Aisolonddoche sahity borench somridhd asa ani he bhaxentlea pornea ‘ saga ’ prokarocho probhavo yuropiy sahiteancher boroch zal'lo disun yeta. Aichea kallantoi aisolonddoche lekhok kauy-kotha, nattok, kadombori hea mollancher zogachea sahiteant moladik bhor ghalit asa. 1955 vorsa hangacho sahityik halddor laksones haka nobel inam' favo zalem. Khell, her kola ani mhotvachim thollam: kusti ho hangacho raxttri-i khell. Honddbol, sokor, baskettobol, borfavelo khell ani veayamache her prokar hangachea lokam'modim borech auddiche zaun asat. Sogllea bhurgeank pemvpak yeup kaidean soktichem asa. Gorom' udkachi tollim gamvangamvamni sampddottat. Budhdiboll hoi khell lokam'modim boroch rigla. Songit, nattok, nrity ani vingodd vingodd kolancher yuropi-i probhavo asa. Einamr yonson (1874-1954) ho namnecho xilpokar hanga zaun gelo. Xastranchea vingodd vingodd xakhambhitoroi aisolonddchea lokamni namna melloilea.Rekeavhik, akranes him udyegik bondram, akureri, hafnarfyordor him xaram pollopasarokim asat. Gorom' udkacheo zhori, borfavele khell hea sarkea gozalink lagun zogantole borech poryottok hanga yetat. == Polleiat == [https://en.wikipedia.org/wiki/Iceland Iceland] == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] m0k4tjajk1chlo0ip4v8yifbjwts438 217227 217225 2026-09-11T17:23:57Z The Discoverer 40 217227 wikitext text/x-wiki {{Lipi|आइसलँड|.}} {{double image|right|Flag of Aysland.svg|180|Coat of arms of Aysland.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Iceland-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''Aysland''' hea dexachem dusrem namv livdedild islant, ut'tor ottlanttik mhasagorant yuropache vaivy dikek axil'lo zumvo ani prozast'tak raxttr. Okxourit'ti-i vistar 63˚ 24’ te 66˚ 33’ ut'tor. Ut'tor ani dokxinneuttenoche zumve dhorun 63˚ 19’ ut'tor te 67˚ 10’ ut'tor. Rekhaurit'ti-i vistar 13˚ 30’ te 24˚ 32’ ostont-udent ostont lambai sumar 480 kimi. Dokxinn ut'tor rundai sumar 300 kimi. Kxetrofoll 1,03,100 chovo. Kimi. Loksonkhea 2,29,187 (1980). Hem raxttr grinlonddoche agneyeutten sumar 290 kimi. Ani skottlonddoche vaivyeutten 800 kimi. Pois asa. BhumyvrnnonH aisolondd ho jvalamukhi futtun toyar zal'lo zumvo. Hanga himyugantlea ghoddnnukanche borechoxe ovxex mellttat. Noirity dorea degevelo ani kaim doreancho vatthar soddlear her sogllo zumvo dongramni ani pottharamni bhoril'lo asa. Hachi sorasori unchai 700-800&nbsp;mi. Asa. Sumar 12% vatthar himnhomyani ani him'mollamni bhorla. Agneyeuttenocho hovanadalsohonukor (2,119&nbsp;mi.) soglleant unch dongor, zalear hangach axil'lem valnaikutl hem soglleant vhodd (7,547 chovo. Kimi.) him'moll, aisolonddacho 11% vatthar lauharosak lagun toyar zala. Sodea hanga sumar xombramporos chodd zagrit jvalamukhi asat. 1783 vorsa skaptar hangam, 1918 to kottla hangam, 1934 to hovanadalsohonukor zalear 1947 ani 1970 to hekla hanga futtil'lea jvalamukhink lagun borench luksann zalem. Gorom' udkache zhore, tollim, lhan vhodd dhobdhobe hanga sampddottat. Him'mollam ani bhitl'lo usu poddil'lo vatthar hakalagun aisolonddacho sumar 75%vatthar lokoustik fausaroko na. Doreadeg sumar 5,970 kimi. Khoroutiuri tonka axil'li ani fatramni asa. Aisolonddantleo nhomyo zori lhan ani yeradarik upegi nasleo tori teo viz toyar korpak upegi poddttat. Ut'tor dhuvvrit'talagim asunolegit golf provahank lagun aisolonddochem tapman ximyachea disamni chodd sokoil demvna. Ximyallo vhodd ani gim' unnea kallacho asta. Rekeavhik hea rajdhanichea xarant tapman -1˚ se. Te 11˚ se. Meren asta. Punn hangachem hovaman sadaronnoponnan asthir ani sodanch bodlopi asta. Dhukem, varem ani paus heo hanga samkeo sodancheoch gozali. Punn zoglam ani vadllam yeup heo gozali hanga onnbhovak yenat. Vorsantlean sumar 85 sem'mi. Paus poddtta. Kaim vattharamni mat paus samkoch unno asa.Samke ut'toreuttenchea zumveancher ratcho modheanyecher sury dista. Aisolonddant vhoddli vonspot sampddona. Xello, tonn, ani lhansan zhompam hich hangachim mukhel vonspot. Aex, borch, aespen ani vilo him zhaddam kaim suvatimni distat. Ranoutti fulancheo sumar 400 zati hanga disun yetat. Poxil'lea zonauram'modim menddhram, bokddeo, ghodde, gai him mukhel asat. Gorvam posop ho hangachea 16% lokancho veusai zaun asa. Ranoutt monzatimodim khokodd hi mull hangachi. 18 vea xenkddeasaun renddiyor hanga ailo. Bhangrakoracho plouhor, korlyu, hamys, kira, homs, giz him hangachim mukhel suknnim. Ttarmigon bordd ani aiddor ddok him sounnim orthik nodrentlean mhotvachim asat. Aisolonddchea nhomyamni semon ani doreant kodd, heddok, helibott, hering hea toranchem nustem melltta. Deumaxasarokem-i nustem hanga dixtti poddtta. ItihasH purvil'lea kallant grik ani romon hankam zori aisolonddachi mhaiti axil'li tori nnouvea xenkddeamerenocho itihas sampddona. Norve dexacho ingolfor arnoroson hannem 874 vorsa hanga poilo rabito kelo. Tache uprant norve, skottlondd, airlondd, erkoni, xettlondd ani hebriddijhchean lok yeun hanga raupak lagle. Vhaiking razanche ektontri razoutticho vaitt onnbhou ghetil'lea vosahotintlea lokamni 930 vorsa umrauxayeche buneadicher lokanchem xason haddpacho yotn kelo. Tamnni sogllea vosahotinche 36 vantte kele ani dorek vantteacher ‘ goddar ’ mhollear mukheleak nemlo. Vorsantlean don soptokam thing vhettilor hanga somest zomat-mukheleanchi porixod zatali. He porixodek ‘ althing ’ oxem mhonnttale. Azuy aisolonddantlea somsdek ‘ althing ’ oxench mhonnttat. Althingak kaide korpache ani nyai divpache odhikar axil'le. Hea tempar erik do reddchea mukheloponnakhala axil'li grinlonddochi vosahot ani tacho put leuh erikoson hannem layil'lo omerikecho sod boroch mhotvacho asa. Hachem vornnon aisolonddchea saga hea sahityoprokarant sampddotta. 11 vea xenkddeache survek norvecho raza olaf tringveson hachea yotnank lagun aisolonddan kiristamv dhorm' apnnailo. Punn teravea xenkddeameren hanga pornea dhorm' xikounnicho probhavo axil'lo. Pornea nors sahiteant hachem borench vornnon asa. Goddaramni dhormachem mukheloponn svotakodden douropakhatir borech yotn kele. Kaim kallan dhormosomsthechem mhotv vaddoun dhormogurunim mukheleank bagoupache yotn kel'lean dexbhor zhuzam pettlim. Punn teravea xenkddeant aisolondd puraiponnan norvechea xekatolla gel'lean dhormoguru-mukheli hancheamodolim zhogddim bond zalim. Norvechea xasnakhala dexbhor vaitt poristhiti nirmann zal'li astona 1380 vorsa norve ani aisolondd he donoi dex ddenmarkochea xekatolla gele. Fuddle tin-char xenkdde airloddak kitleaxach orixttank tondd divchem poddlem. Jvalamukhinche promann borench vaddlem. Pleg sarkilea rogak lagun sumar 50% lok kabar zale. Nusteachea veparachim sutram ddenmarkakodde gel'lean borench orthik luksann zalem. Yuropantlea dhorm'-sudaronneche cholloullichea probhavan aisolonddan lyuthrochim tot'tvam apnnailim ani kaim kallan dhormik mollavelem fuddaroponnoi ddenmarkochea razakodden ailem. French rajyokranti ani aisolonddchea purvil'lea sahiteachea obheasantlean 19 vea xenkddeant hanga raxttriytvachi kitt pettli. Yon sigrthoson (1811-79) hachea fuddaroponnakhala aisolonddoche svotontrotai cholloullik nett ailo. Hacho porinnam' mhunn 1843 vorsa ddenix rajyokrteank pornea althingocher barikosannin vichar korcho poddlo ani 1874 vorsa aisolonddak somvidhan ani bhitorlea xasnachi svotontrotai mell'lli. Fuddem 1918 vorsa hea dexachea purai svotontrotayek manyotai mell'lli ani ponchvis vorsankhatir ddenmarkochea razakoddenoch rajpod dilem. Poilea mhazhuzanz aisolondd tottsth raulo. Punn dusrea mhazhuzant zormonin norve-ddenmarkacher ghuri ghalea uprant inglonddan hanga aplem soiny dhaddlem. He gozalicho aisolonddan nixedh kelo. Punn zhuz somplea uprant aplem soiny fattim gheupachem utor inglonddan dil'leakaronnan ho vad pettunk paulo na. Fuddem 1941 vorsa inglonddache soiny kaddun hanga omerikechem soiny dourolem. 1946 to aisolonddak somyukt raxttranchem sobhasodopod mellil'lem. 1948 to ho dex natto songhttonek mell'llo. 1918 koblatichi mudot somptokoch aisolonddan svotontr prozast'takachi ghoxnna keli ani 17 zun 1944 disa thingvhettilorchea althingan sven byorn son hachi odhyokxopodacher nemnnuk keli. 1952-68 meren asgesomsan ani 1968 ani porot 1972 vorsa ddokttor kristean eldoyarn odhyokx mhunn venchunor hi poili bailomonis venchun aili. RajyoveusthaH aisolondd prozast'takachem rajy 1944 chea somvidhanapromann cholta. Odhyokx raxttracho mukheli asta. Tachi venchnnuk prouddh motodhikarachea totvapromann dor char vorsamni zata.To pontprodhanachi nemnnuk korta. Althingochi boska chalu nasta ten'na te svotontroponnan kaidey korunk xoktat. Pontprodhan aplem montrimonddoll tharaita. Montrimonddollachea dhornnampromann xason cholta.Althing hi somsod don ghoramni bhorta. Hichea satth sobhasodantole 49 zann char vorsankhatir protinidhitv podhdotin venchun yetat. Uril'le ikra zage doreka pokxak mellil'lea motanchea promannant vanttun ditat. He satth sobhasod apleamodlea 1/3 sobhasodanchi voilea ghorache sobhasod mhunn venchnnuk kortat. Her soglle sokoilea ghorache sobhasod urtat. Orthik soddun her khoinchim-i vidheykam khoinchyai sobhaghorant chorchekhatir yetat. Orthosonklp mat donoi ghoranchea somyukt boskemukhar chorchekhatir yeta. Xason sompem zauchem mhunn aisolonddoche 16 prant keleat. Dorek prantacho karbhar lokamnim venchun dil'lo ani xasnan nemnnuk kel'lo xerif choloita. Vhoddlea xarancho karbhar nogropalikankodden asta. Aisolonddakodden svotachi rakhnnedollam nat. Fokot doreadegechi ani nustem marpachea hokkanchi rakhonn korchekhatir rakhnnedoll asa. Pranti-i nyaimonddoll ani tanchevelem dexantolem soglleant unchelem neayaloi oxi nyaiveusthechi podhdot asa. Aisolonddant mornnachi kheast na. OrthoveusthaH hanga khoniz sompt'ti choddxi na. Lignaitt, gondhok adi thoddea promannant mell'llim tori tim orthik nodrentlean mhotvachim nat. Hangachi fokot 0.5% zomin xetouddikhatir upegi poddtta. Sumar 20% lok xetveusayant asat. Xetouddichea mollar yontrancho boroch upeg zata. Bottatt, solgom', tonn hi haganchi mukhel pikaull. Gorom' zhoreanchea palvan ‘ hott haus ’podhdotin fulam, follam ani bhajeante utpadon kortat. Gorvam posop choddxa xetkarank faideachem poddil'lean tonnachea pikak hanga mhotv asa. Choddxe xetkar gayo, ghodde, kukddam ani for mellcheakhatir her monzat postat. Dud ani mams thollavea lokampurotench zata. Vhodd promannant cholpi hangacho mukhel veusai mhollear nustemari. Dexacho akar ani loksonkhyecho vichar kelear airlonddoche lok her yuropi-i dexamporos chodd nustem martat. Vorsak sumar 500 deumaxe hanga mellttat. Lagsul'lea dexank tajem nustem nireat kortat. Zalear poisul'lea dexamnim sukoil'lem ani ddobeamni bond kel'lem nustem vhodd promannant nireat zata. Roxia,omerika ani inglondd him hangachea nusteachim mukhel giraikam zaun asat. Kodd'ddonnam, her khannam, yontram, yeradarichim sadhnam sarkil'leo vostu omerika, britton, roxia ani udent zormonintlean ayat zatat. Dexant vapropakhatir zai axil'leo lhan san vostu, dekhikH kopdde, paitonnam, rong, xabu, mitthai, plasttikcheo vostu hangach toyar zatat. Dexantlea dhobodhbeancho upeg korun viz nirmonni kelea. He vijecher rekyouhik hangacho sareacho karkhano ani akrones hangacho ximittacho karkhano hea sarke borech karkhane choltat. Aisolonddant relve nat. 11,137 kimi. Poros chodd lambayeche roste asat. Rekeavhik hanga antororaxttri-i vimanotoll asa. Nustemarichea dhondeak lagun botti bandpachea ani udkantlea yeradarichea veusayak mhotv ailam. Kron (bhouvchon-kronor) hem hangachem cholni nannem. Lok ani somazojinnH aisolonddoche lok choddxe skeddineuhiyon vonxache asat. Te unch, bollixtt ani nillea dolleanche astat. Dhorman hangache 96% lok ivhanzolikol lyuthron ponthache asat. Hanga 100% sakxorota asa. 7 te 15 vorsam'meren xikxonn soktichem asta. Rekeavhik hanga vixvovidealoi asa. Hea dexant vhoddim choloup, xetoudd, songit, nrity, natty,oxeo torekovar xikxonn divpi xikxonnosomstha asat. Eka kallar hanga barik zor ani kuxtthorogachem promann borench axil'lem. Punn atam bholaikechea mollar udrogot zal'lean he rog disun yenat. Girest ani gorib hancheamodim chodd khor forok disun yena. Loksonkhea vaddoupache nodrentlean tanche yotn chol'leat. Rekeavhik hanga dexantolem soglleant vhoddlem gronthaloi asa. Bhaxa ani sahityH aisolonddochi bhaxa mull nors lokamni hanga haddli. Ostont norvechi ti poilim ek boli axil'li. Aizui ti teach rupant tigun asa. Aisolonddoche sahity borench somridhd asa ani he bhaxentlea pornea ‘ saga ’ prokarocho probhavo yuropiy sahiteancher boroch zal'lo disun yeta. Aichea kallantoi aisolonddoche lekhok kauy-kotha, nattok, kadombori hea mollancher zogachea sahiteant moladik bhor ghalit asa. 1955 vorsa hangacho sahityik halddor laksones haka nobel inam' favo zalem. Khell, her kola ani mhotvachim thollam: kusti ho hangacho raxttri-i khell. Honddbol, sokor, baskettobol, borfavelo khell ani veayamache her prokar hangachea lokam'modim borech auddiche zaun asat. Sogllea bhurgeank pemvpak yeup kaidean soktichem asa. Gorom' udkachi tollim gamvangamvamni sampddottat. Budhdiboll hoi khell lokam'modim boroch rigla. Songit, nattok, nrity ani vingodd vingodd kolancher yuropi-i probhavo asa. Einamr yonson (1874-1954) ho namnecho xilpokar hanga zaun gelo. Xastranchea vingodd vingodd xakhambhitoroi aisolonddchea lokamni namna melloilea.Rekeavhik, akranes him udyegik bondram, akureri, hafnarfyordor him xaram pollopasarokim asat. Gorom' udkacheo zhori, borfavele khell hea sarkea gozalink lagun zogantole borech poryottok hanga yetat. == Polleiat == [https://en.wikipedia.org/wiki/Iceland Aysland] == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 0wvf73q5nagums7euckquoaqizvyen4 217228 217227 2026-09-11T17:24:13Z The Discoverer 40 217228 wikitext text/x-wiki {{Lipi|आइसलँड|.}} {{double image|right|Flag of Iceland.svg|180|Coat of arms of Iceland.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Iceland-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''Aysland''' hea dexachem dusrem namv livdedild islant, ut'tor ottlanttik mhasagorant yuropache vaivy dikek axil'lo zumvo ani prozast'tak raxttr. Okxourit'ti-i vistar 63˚ 24’ te 66˚ 33’ ut'tor. Ut'tor ani dokxinneuttenoche zumve dhorun 63˚ 19’ ut'tor te 67˚ 10’ ut'tor. Rekhaurit'ti-i vistar 13˚ 30’ te 24˚ 32’ ostont-udent ostont lambai sumar 480 kimi. Dokxinn ut'tor rundai sumar 300 kimi. Kxetrofoll 1,03,100 chovo. Kimi. Loksonkhea 2,29,187 (1980). Hem raxttr grinlonddoche agneyeutten sumar 290 kimi. Ani skottlonddoche vaivyeutten 800 kimi. Pois asa. BhumyvrnnonH aisolondd ho jvalamukhi futtun toyar zal'lo zumvo. Hanga himyugantlea ghoddnnukanche borechoxe ovxex mellttat. Noirity dorea degevelo ani kaim doreancho vatthar soddlear her sogllo zumvo dongramni ani pottharamni bhoril'lo asa. Hachi sorasori unchai 700-800&nbsp;mi. Asa. Sumar 12% vatthar himnhomyani ani him'mollamni bhorla. Agneyeuttenocho hovanadalsohonukor (2,119&nbsp;mi.) soglleant unch dongor, zalear hangach axil'lem valnaikutl hem soglleant vhodd (7,547 chovo. Kimi.) him'moll, aisolonddacho 11% vatthar lauharosak lagun toyar zala. Sodea hanga sumar xombramporos chodd zagrit jvalamukhi asat. 1783 vorsa skaptar hangam, 1918 to kottla hangam, 1934 to hovanadalsohonukor zalear 1947 ani 1970 to hekla hanga futtil'lea jvalamukhink lagun borench luksann zalem. Gorom' udkache zhore, tollim, lhan vhodd dhobdhobe hanga sampddottat. Him'mollam ani bhitl'lo usu poddil'lo vatthar hakalagun aisolonddacho sumar 75%vatthar lokoustik fausaroko na. Doreadeg sumar 5,970 kimi. Khoroutiuri tonka axil'li ani fatramni asa. Aisolonddantleo nhomyo zori lhan ani yeradarik upegi nasleo tori teo viz toyar korpak upegi poddttat. Ut'tor dhuvvrit'talagim asunolegit golf provahank lagun aisolonddochem tapman ximyachea disamni chodd sokoil demvna. Ximyallo vhodd ani gim' unnea kallacho asta. Rekeavhik hea rajdhanichea xarant tapman -1˚ se. Te 11˚ se. Meren asta. Punn hangachem hovaman sadaronnoponnan asthir ani sodanch bodlopi asta. Dhukem, varem ani paus heo hanga samkeo sodancheoch gozali. Punn zoglam ani vadllam yeup heo gozali hanga onnbhovak yenat. Vorsantlean sumar 85 sem'mi. Paus poddtta. Kaim vattharamni mat paus samkoch unno asa.Samke ut'toreuttenchea zumveancher ratcho modheanyecher sury dista. Aisolonddant vhoddli vonspot sampddona. Xello, tonn, ani lhansan zhompam hich hangachim mukhel vonspot. Aex, borch, aespen ani vilo him zhaddam kaim suvatimni distat. Ranoutti fulancheo sumar 400 zati hanga disun yetat. Poxil'lea zonauram'modim menddhram, bokddeo, ghodde, gai him mukhel asat. Gorvam posop ho hangachea 16% lokancho veusai zaun asa. Ranoutt monzatimodim khokodd hi mull hangachi. 18 vea xenkddeasaun renddiyor hanga ailo. Bhangrakoracho plouhor, korlyu, hamys, kira, homs, giz him hangachim mukhel suknnim. Ttarmigon bordd ani aiddor ddok him sounnim orthik nodrentlean mhotvachim asat. Aisolonddchea nhomyamni semon ani doreant kodd, heddok, helibott, hering hea toranchem nustem melltta. Deumaxasarokem-i nustem hanga dixtti poddtta. ItihasH purvil'lea kallant grik ani romon hankam zori aisolonddachi mhaiti axil'li tori nnouvea xenkddeamerenocho itihas sampddona. Norve dexacho ingolfor arnoroson hannem 874 vorsa hanga poilo rabito kelo. Tache uprant norve, skottlondd, airlondd, erkoni, xettlondd ani hebriddijhchean lok yeun hanga raupak lagle. Vhaiking razanche ektontri razoutticho vaitt onnbhou ghetil'lea vosahotintlea lokamni 930 vorsa umrauxayeche buneadicher lokanchem xason haddpacho yotn kelo. Tamnni sogllea vosahotinche 36 vantte kele ani dorek vantteacher ‘ goddar ’ mhollear mukheleak nemlo. Vorsantlean don soptokam thing vhettilor hanga somest zomat-mukheleanchi porixod zatali. He porixodek ‘ althing ’ oxem mhonnttale. Azuy aisolonddantlea somsdek ‘ althing ’ oxench mhonnttat. Althingak kaide korpache ani nyai divpache odhikar axil'le. Hea tempar erik do reddchea mukheloponnakhala axil'li grinlonddochi vosahot ani tacho put leuh erikoson hannem layil'lo omerikecho sod boroch mhotvacho asa. Hachem vornnon aisolonddchea saga hea sahityoprokarant sampddotta. 11 vea xenkddeache survek norvecho raza olaf tringveson hachea yotnank lagun aisolonddan kiristamv dhorm' apnnailo. Punn teravea xenkddeameren hanga pornea dhorm' xikounnicho probhavo axil'lo. Pornea nors sahiteant hachem borench vornnon asa. Goddaramni dhormachem mukheloponn svotakodden douropakhatir borech yotn kele. Kaim kallan dhormosomsthechem mhotv vaddoun dhormogurunim mukheleank bagoupache yotn kel'lean dexbhor zhuzam pettlim. Punn teravea xenkddeant aisolondd puraiponnan norvechea xekatolla gel'lean dhormoguru-mukheli hancheamodolim zhogddim bond zalim. Norvechea xasnakhala dexbhor vaitt poristhiti nirmann zal'li astona 1380 vorsa norve ani aisolondd he donoi dex ddenmarkochea xekatolla gele. Fuddle tin-char xenkdde airloddak kitleaxach orixttank tondd divchem poddlem. Jvalamukhinche promann borench vaddlem. Pleg sarkilea rogak lagun sumar 50% lok kabar zale. Nusteachea veparachim sutram ddenmarkakodde gel'lean borench orthik luksann zalem. Yuropantlea dhorm'-sudaronneche cholloullichea probhavan aisolonddan lyuthrochim tot'tvam apnnailim ani kaim kallan dhormik mollavelem fuddaroponnoi ddenmarkochea razakodden ailem. French rajyokranti ani aisolonddchea purvil'lea sahiteachea obheasantlean 19 vea xenkddeant hanga raxttriytvachi kitt pettli. Yon sigrthoson (1811-79) hachea fuddaroponnakhala aisolonddoche svotontrotai cholloullik nett ailo. Hacho porinnam' mhunn 1843 vorsa ddenix rajyokrteank pornea althingocher barikosannin vichar korcho poddlo ani 1874 vorsa aisolonddak somvidhan ani bhitorlea xasnachi svotontrotai mell'lli. Fuddem 1918 vorsa hea dexachea purai svotontrotayek manyotai mell'lli ani ponchvis vorsankhatir ddenmarkochea razakoddenoch rajpod dilem. Poilea mhazhuzanz aisolondd tottsth raulo. Punn dusrea mhazhuzant zormonin norve-ddenmarkacher ghuri ghalea uprant inglonddan hanga aplem soiny dhaddlem. He gozalicho aisolonddan nixedh kelo. Punn zhuz somplea uprant aplem soiny fattim gheupachem utor inglonddan dil'leakaronnan ho vad pettunk paulo na. Fuddem 1941 vorsa inglonddache soiny kaddun hanga omerikechem soiny dourolem. 1946 to aisolonddak somyukt raxttranchem sobhasodopod mellil'lem. 1948 to ho dex natto songhttonek mell'llo. 1918 koblatichi mudot somptokoch aisolonddan svotontr prozast'takachi ghoxnna keli ani 17 zun 1944 disa thingvhettilorchea althingan sven byorn son hachi odhyokxopodacher nemnnuk keli. 1952-68 meren asgesomsan ani 1968 ani porot 1972 vorsa ddokttor kristean eldoyarn odhyokx mhunn venchunor hi poili bailomonis venchun aili. RajyoveusthaH aisolondd prozast'takachem rajy 1944 chea somvidhanapromann cholta. Odhyokx raxttracho mukheli asta. Tachi venchnnuk prouddh motodhikarachea totvapromann dor char vorsamni zata.To pontprodhanachi nemnnuk korta. Althingochi boska chalu nasta ten'na te svotontroponnan kaidey korunk xoktat. Pontprodhan aplem montrimonddoll tharaita. Montrimonddollachea dhornnampromann xason cholta.Althing hi somsod don ghoramni bhorta. Hichea satth sobhasodantole 49 zann char vorsankhatir protinidhitv podhdotin venchun yetat. Uril'le ikra zage doreka pokxak mellil'lea motanchea promannant vanttun ditat. He satth sobhasod apleamodlea 1/3 sobhasodanchi voilea ghorache sobhasod mhunn venchnnuk kortat. Her soglle sokoilea ghorache sobhasod urtat. Orthik soddun her khoinchim-i vidheykam khoinchyai sobhaghorant chorchekhatir yetat. Orthosonklp mat donoi ghoranchea somyukt boskemukhar chorchekhatir yeta. Xason sompem zauchem mhunn aisolonddoche 16 prant keleat. Dorek prantacho karbhar lokamnim venchun dil'lo ani xasnan nemnnuk kel'lo xerif choloita. Vhoddlea xarancho karbhar nogropalikankodden asta. Aisolonddakodden svotachi rakhnnedollam nat. Fokot doreadegechi ani nustem marpachea hokkanchi rakhonn korchekhatir rakhnnedoll asa. Pranti-i nyaimonddoll ani tanchevelem dexantolem soglleant unchelem neayaloi oxi nyaiveusthechi podhdot asa. Aisolonddant mornnachi kheast na. OrthoveusthaH hanga khoniz sompt'ti choddxi na. Lignaitt, gondhok adi thoddea promannant mell'llim tori tim orthik nodrentlean mhotvachim nat. Hangachi fokot 0.5% zomin xetouddikhatir upegi poddtta. Sumar 20% lok xetveusayant asat. Xetouddichea mollar yontrancho boroch upeg zata. Bottatt, solgom', tonn hi haganchi mukhel pikaull. Gorom' zhoreanchea palvan ‘ hott haus ’podhdotin fulam, follam ani bhajeante utpadon kortat. Gorvam posop choddxa xetkarank faideachem poddil'lean tonnachea pikak hanga mhotv asa. Choddxe xetkar gayo, ghodde, kukddam ani for mellcheakhatir her monzat postat. Dud ani mams thollavea lokampurotench zata. Vhodd promannant cholpi hangacho mukhel veusai mhollear nustemari. Dexacho akar ani loksonkhyecho vichar kelear airlonddoche lok her yuropi-i dexamporos chodd nustem martat. Vorsak sumar 500 deumaxe hanga mellttat. Lagsul'lea dexank tajem nustem nireat kortat. Zalear poisul'lea dexamnim sukoil'lem ani ddobeamni bond kel'lem nustem vhodd promannant nireat zata. Roxia,omerika ani inglondd him hangachea nusteachim mukhel giraikam zaun asat. Kodd'ddonnam, her khannam, yontram, yeradarichim sadhnam sarkil'leo vostu omerika, britton, roxia ani udent zormonintlean ayat zatat. Dexant vapropakhatir zai axil'leo lhan san vostu, dekhikH kopdde, paitonnam, rong, xabu, mitthai, plasttikcheo vostu hangach toyar zatat. Dexantlea dhobodhbeancho upeg korun viz nirmonni kelea. He vijecher rekyouhik hangacho sareacho karkhano ani akrones hangacho ximittacho karkhano hea sarke borech karkhane choltat. Aisolonddant relve nat. 11,137 kimi. Poros chodd lambayeche roste asat. Rekeavhik hanga antororaxttri-i vimanotoll asa. Nustemarichea dhondeak lagun botti bandpachea ani udkantlea yeradarichea veusayak mhotv ailam. Kron (bhouvchon-kronor) hem hangachem cholni nannem. Lok ani somazojinnH aisolonddoche lok choddxe skeddineuhiyon vonxache asat. Te unch, bollixtt ani nillea dolleanche astat. Dhorman hangache 96% lok ivhanzolikol lyuthron ponthache asat. Hanga 100% sakxorota asa. 7 te 15 vorsam'meren xikxonn soktichem asta. Rekeavhik hanga vixvovidealoi asa. Hea dexant vhoddim choloup, xetoudd, songit, nrity, natty,oxeo torekovar xikxonn divpi xikxonnosomstha asat. Eka kallar hanga barik zor ani kuxtthorogachem promann borench axil'lem. Punn atam bholaikechea mollar udrogot zal'lean he rog disun yenat. Girest ani gorib hancheamodim chodd khor forok disun yena. Loksonkhea vaddoupache nodrentlean tanche yotn chol'leat. Rekeavhik hanga dexantolem soglleant vhoddlem gronthaloi asa. Bhaxa ani sahityH aisolonddochi bhaxa mull nors lokamni hanga haddli. Ostont norvechi ti poilim ek boli axil'li. Aizui ti teach rupant tigun asa. Aisolonddoche sahity borench somridhd asa ani he bhaxentlea pornea ‘ saga ’ prokarocho probhavo yuropiy sahiteancher boroch zal'lo disun yeta. Aichea kallantoi aisolonddoche lekhok kauy-kotha, nattok, kadombori hea mollancher zogachea sahiteant moladik bhor ghalit asa. 1955 vorsa hangacho sahityik halddor laksones haka nobel inam' favo zalem. Khell, her kola ani mhotvachim thollam: kusti ho hangacho raxttri-i khell. Honddbol, sokor, baskettobol, borfavelo khell ani veayamache her prokar hangachea lokam'modim borech auddiche zaun asat. Sogllea bhurgeank pemvpak yeup kaidean soktichem asa. Gorom' udkachi tollim gamvangamvamni sampddottat. Budhdiboll hoi khell lokam'modim boroch rigla. Songit, nattok, nrity ani vingodd vingodd kolancher yuropi-i probhavo asa. Einamr yonson (1874-1954) ho namnecho xilpokar hanga zaun gelo. Xastranchea vingodd vingodd xakhambhitoroi aisolonddchea lokamni namna melloilea.Rekeavhik, akranes him udyegik bondram, akureri, hafnarfyordor him xaram pollopasarokim asat. Gorom' udkacheo zhori, borfavele khell hea sarkea gozalink lagun zogantole borech poryottok hanga yetat. == Polleiat == [https://en.wikipedia.org/wiki/Iceland Aysland] == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] l6lgiwjc0vv1aav5tyeftub5jvsh7wg 0 5525 217232 214284 2026-09-11T17:27:57Z The Discoverer 40 217232 wikitext text/x-wiki {{Lipi|आयरलँड|.}} {{double image|right|Flag of Ireland.svg|180|Coat of arms of Ireland.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Ireland-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[डब्लिन]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17473476</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2019-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506104239/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 3k9fghet1lt0kvt7d0m2eh6mr3h91xi 217233 217232 2026-09-11T17:28:08Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Ireland]] पानाक [[Ayerland]] हालयला 217232 wikitext text/x-wiki {{Lipi|आयरलँड|.}} {{double image|right|Flag of Ireland.svg|180|Coat of arms of Ireland.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Ireland-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[डब्लिन]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17473476</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2019-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506104239/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 3k9fghet1lt0kvt7d0m2eh6mr3h91xi 217526 217233 2026-09-11T21:36:15Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217526 wikitext text/x-wiki {{Lipi|आयरलँड|.}} {{double image|right|Flag of Ireland.svg|180|Coat of arms of Ireland.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Ireland-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[डब्लिन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17473476</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2019-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506104239/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] kwiihsvy4yh12tqsikeg1vcupj35w8g 0 5527 217409 217035 2026-09-11T20:13:36Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Ut'tor Ireland]] पानाक [[Ut'tor Ayerland]] हालयला 217035 wikitext text/x-wiki {{Lipi|उत्तर आयर्लंड|.}} {{double image|right|Flag of Northern Ireland.svg|180|Coat of Arms of Northern Ireland.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Europe location N-IRL2.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बेलफास्ट]] नगर आसा। ते [[युनायटेड किंगडम]] भाग आहे।<ref>{{Cite web |url=http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/the-countries-of-the-uk/index.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2015-05-11 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20150511003245/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/the-countries-of-the-uk/index.html |url-status=dead }}</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/7775349.stm</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] mr1m7rimxhholhrf6ucix9wen6y0ynh 217621 217409 2026-09-11T21:49:32Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217621 wikitext text/x-wiki {{Lipi|उत्तर आयर्लंड|.}} {{double image|right|Flag of Northern Ireland.svg|180|Coat of Arms of Northern Ireland.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Europe location N-IRL2.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बेलफास्ट]] शार आसा। ते [[युनायटेड किंगडम]] भाग आहे।<ref>{{Cite web |url=http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/the-countries-of-the-uk/index.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2015-05-11 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20150511003245/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/the-countries-of-the-uk/index.html |url-status=dead }}</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/7775349.stm</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] st1u31nkh0fthx2c275j19h6e4yz5ox 0 5530 217285 214269 2026-09-11T19:15:22Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Germany]] पानाक [[Jermon]] हालयला 214269 wikitext text/x-wiki {{Lipi|जर्मनी|.}} {{double image|right|Flag of Germany.svg|180|Coat of arms of Germany.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Germany map.gif|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बर्लिन]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17299607</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gm.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2021-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210103180603/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gm.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] iikzz28ugija88vv3288474gd2usbnu 217567 217285 2026-09-11T21:41:59Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217567 wikitext text/x-wiki {{Lipi|जर्मनी|.}} {{double image|right|Flag of Germany.svg|180|Coat of arms of Germany.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Germany map.gif|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बर्लिन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17299607</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gm.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2021-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210103180603/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gm.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] o0ardnt917n3tygjyekuzgygt07di4y 0 5531 217293 215483 2026-09-11T19:18:54Z The Discoverer 40 217293 wikitext text/x-wiki {{Lipi|डेनमार्क|.}} {{double image|right|Flag of Denmark.svg|180|National coat of arms of Denmark.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Denmark - Location Map (2013) - DNK - UNOCHA.svg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[कोपनहेगन]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17929661</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/da.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2015-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150918223138/https://www.cia.gov/library/publications//the-world-factbook/geos/da.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 6426v5yyslsdv0ldoygrp80yhsixw7p 217547 217293 2026-09-11T21:38:41Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217547 wikitext text/x-wiki {{Lipi|डेनमार्क|.}} {{double image|right|Flag of Denmark.svg|180|National coat of arms of Denmark.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Denmark - Location Map (2013) - DNK - UNOCHA.svg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[कोपनहेगन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17929661</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/da.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2015-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150918223138/https://www.cia.gov/library/publications//the-world-factbook/geos/da.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] a361npc4rows9diji43qii4oysmf9vs 0 5532 217298 214319 2026-09-11T19:20:08Z The Discoverer 40 217298 wikitext text/x-wiki {{Lipi|नॅदरलँड|.}} {{double image|right|Flag of the Netherlands.svg|180|Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Netherlands-CIA WFB Map-10-10-10.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[आम्सटरडॅम]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17740800</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nl.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2020-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515122703/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nl.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 79nnc6030p9ikgetcawicxn4mr59rm2 217585 217298 2026-09-11T21:45:22Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217585 wikitext text/x-wiki {{Lipi|नॅदरलँड|.}} {{double image|right|Flag of the Netherlands.svg|180|Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Netherlands-CIA WFB Map-10-10-10.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[आम्सटरडॅम]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17740800</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nl.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2020-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515122703/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nl.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] sqxrprfpj54voqutxag3omedex599t6 0 5533 217587 214323 2026-09-11T21:45:30Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217587 wikitext text/x-wiki {{Lipi|नॉर्वे|. }} {{double image|right|Flag of Norway.svg|180|Coat of Arms of Norway.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Norway-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ओस्लो]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17743896</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/no.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2020-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200506091556/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/no.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 7bjbrmjd6mwwh2jfkagqd14ytk2ffr5 0 5534 217307 214266 2026-09-11T19:23:45Z The Discoverer 40 217307 wikitext text/x-wiki {{Lipi|फिनलँड|.}} {{double image|right|Flag of Finland.svg|180|Coat of arms of Finland.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bautto|{{SUBPAGENAME}} chya chinha}} [[File:Finland-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''Finland''', Europacho ek des zaun asa. [[Helsinki]] xar hachi rajdhani zaun asa.<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17288360</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fi.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2015-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150919130804/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//geos/fi.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] jw90yox3kt95k5li8z7c7w4997o1mj7 0 5535 217312 214267 2026-09-11T19:24:51Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[France]] पानाक [[Frans]] हालयला 214267 wikitext text/x-wiki {{Lipi|फ्रांस|.}} {{double image|right|Flag of France.svg|180|Armoiries république française.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:France-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', Eropantlo des asa. Tachi rajdhani [[Paris]] nogor zaun asa.<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17298730</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fr.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211127/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fr.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] rysn2qp09sbwiz19zx9bo1wqxpj00l4 217315 217312 2026-09-11T19:25:26Z The Discoverer 40 217315 wikitext text/x-wiki {{Lipi|फ्रान्स|.}} {{double image|right|Flag of France.svg|180|Armoiries république française.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:France-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', Eropantlo des asa. Tachi rajdhani [[Paris]] nogor zaun asa.<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17298730</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fr.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211127/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fr.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] t8dbzv9b0h2sj9jdpfosholhyunlhcv 217554 217315 2026-09-11T21:40:01Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217554 wikitext text/x-wiki {{Lipi|फ्रान्स|.}} {{double image|right|Flag of France.svg|180|Armoiries république française.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:France-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', Eropantlo des asa. Tachi rajdhani [[Paris]] xar zaun asa.<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17298730</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fr.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211127/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fr.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 5af6atjoxhhw05sd0kz3oak5n9k4kso 0 5536 217319 214229 2026-09-11T19:28:25Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Belgium]] पानाक [[Beljiom]] हालयला 214229 wikitext text/x-wiki {{Lipi|बेल्जियम |.}} {{double image|right|Flag of Belgium.svg|180|Great coat of arms of Belgium.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Belgium-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ब्रुसेल्स]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17205436</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/be.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2016-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160710084134/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/be.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 3jgj59iyx69fljkjouj3un90dcx0s3o 217533 217319 2026-09-11T21:36:51Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217533 wikitext text/x-wiki {{Lipi|बेल्जियम |.}} {{double image|right|Flag of Belgium.svg|180|Great coat of arms of Belgium.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Belgium-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ब्रुसेल्स]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17205436</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/be.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2016-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160710084134/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/be.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] lrepmvezwvj1bn0txh31uwalzexla7d 0 5537 217337 215558 2026-09-11T19:38:37Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[United Kingdom]] पानाक [[Sõyukt Razvott]] हालयला 215558 wikitext text/x-wiki {{Lipi|युनायटेड किंगडम|.}} {{double image|right|Flag of the United Kingdom.svg|180|Royal coat of arms of the United Kingdom (St. Edward's Crown).svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:United Kingdom-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', Eropantlo des asa. Tachi rajdhani zaun asa [[London]] nogor.<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-18023389</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uk.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2021-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210102141059/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uk.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 2eyv75uirnp7f9muqditry6s1ocmi06 217339 217337 2026-09-11T19:39:32Z The Discoverer 40 217339 wikitext text/x-wiki {{Lipi|संयुक्त राजवट|.}} {{double image|right|Flag of the United Kingdom.svg|180|Royal coat of arms of the United Kingdom (St. Edward's Crown).svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:United Kingdom-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', Eropantlo des asa. Tachi rajdhani zaun asa [[London]] nogor.<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-18023389</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uk.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2021-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210102141059/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uk.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 1dplacgpfpug6psm9vct9roa9zpk3e1 0 5538 217348 214298 2026-09-11T19:43:23Z The Discoverer 40 217348 wikitext text/x-wiki {{Lipi|लक्सेमबर्ग|.}} {{double image|right|Flag of Luxembourg.svg|180|Great coat of arms of Luxembourg.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Luxembourg-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[लक्संबॉर्ग नगर|लक्संबॉर्ग]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17548470</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lu.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2015-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117022402/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lu.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 11pn1xyick4fd394m7jpvuvidvymr8y 217573 217348 2026-09-11T21:43:36Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217573 wikitext text/x-wiki {{Lipi|लक्सेमबर्ग|.}} {{double image|right|Flag of Luxembourg.svg|180|Great coat of arms of Luxembourg.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Luxembourg-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[लक्संबॉर्ग नगर|लक्संबॉर्ग]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17548470</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lu.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2015-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117022402/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lu.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 18nkushvzcv8cx5orybiufh5gqbmrob 0 5539 217359 200199 2026-09-11T19:48:48Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Wales]] पानाक [[Waylz]] हालयला 200199 wikitext text/x-wiki {{Lipi|वेल्स |.}} {{double image|right|Flag of Wales (1959–present).svg|180|Royal Badge of Wales (2008).svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Europe location WAL2.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[कार्डिफ]] नगर आसा। ते [[युनायटेड किंगडम]] भाग आहे।<ref>http://www.legislation.gov.uk/aep/Hen8/27/26/contents</ref><ref>http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/38/contents</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] rci6tk4po4pahksulwfj74u8pen1jlb 217362 217359 2026-09-11T19:49:38Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Waylz]] पानाक [[Weylz]] हालयला 200199 wikitext text/x-wiki {{Lipi|वेल्स |.}} {{double image|right|Flag of Wales (1959–present).svg|180|Royal Badge of Wales (2008).svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Europe location WAL2.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[कार्डिफ]] नगर आसा। ते [[युनायटेड किंगडम]] भाग आहे।<ref>http://www.legislation.gov.uk/aep/Hen8/27/26/contents</ref><ref>http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/38/contents</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] rci6tk4po4pahksulwfj74u8pen1jlb 217626 217362 2026-09-11T21:50:27Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217626 wikitext text/x-wiki {{Lipi|वेल्स |.}} {{double image|right|Flag of Wales (1959–present).svg|180|Royal Badge of Wales (2008).svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Europe location WAL2.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[कार्डिफ]] शार आसा। ते [[युनायटेड किंगडम]] भाग आहे।<ref>http://www.legislation.gov.uk/aep/Hen8/27/26/contents</ref><ref>http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/38/contents</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 4u7hu285jij703q8wxsxmy0etustbta 0 5540 217377 199988 2026-09-11T19:54:48Z The Discoverer 40 217377 wikitext text/x-wiki {{Lipi|स्कॉटलँड|.}} {{double image|right|Flag of Scotland.svg|180|Royal Standard of Scotland.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Scotland in the UK and Europe.svg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[एडिन्बरो]] नगर आसा। ते [[युनायटेड किंगडम]] भाग आहे।<ref>http://www.scotland.org/</ref><ref>http://www.scottish.parliament.uk/</ref><ref>http://www.gov.scot/#slide/4</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] to2qmvw0mth92pnd674whmfxgke0edg 217602 217377 2026-09-11T21:47:51Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217602 wikitext text/x-wiki {{Lipi|स्कॉटलँड|.}} {{double image|right|Flag of Scotland.svg|180|Royal Standard of Scotland.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Scotland in the UK and Europe.svg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[एडिन्बरो]] शार आसा। ते [[युनायटेड किंगडम]] भाग आहे।<ref>http://www.scotland.org/</ref><ref>http://www.scottish.parliament.uk/</ref><ref>http://www.gov.scot/#slide/4</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] h0auvl44u1waf59eg1i5ibiojyg7kao 0 5541 217378 214352 2026-09-11T19:55:36Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Spain]] पानाक [[Ispania]] हालयला 214352 wikitext text/x-wiki {{Lipi|स्पेन |.}} {{double image|right|Flag of Spain.svg|180|Escudo de España (mazonado).svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Spain-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[माद्रिद]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17941641</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sp.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2009-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090513080105/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sp.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] hxufu5ktgxz965jnqk57keudszted9z 217563 217378 2026-09-11T21:41:40Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217563 wikitext text/x-wiki {{Lipi|स्पेन |.}} {{double image|right|Flag of Spain.svg|180|Escudo de España (mazonado).svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Spain-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[माद्रिद]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17941641</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sp.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2009-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090513080105/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sp.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] l9g2oxv7a4rs97yuf12p5dpcjaw1s74 0 5542 217386 214354 2026-09-11T19:57:22Z The Discoverer 40 217386 wikitext text/x-wiki {{Lipi|स्वीडन|.}} {{double image|right|Flag of Sweden.svg|180|Great coat of arms of Sweden.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Sweden-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[स्टॉकहोम]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17955808</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sw.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2020-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519210928/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sw.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 2sfwpfbjjadzw0g9kw9rtpzi9sdtqtw 217387 217386 2026-09-11T19:57:59Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Sweden]] पानाक [[Sweeden]] हालयला 217386 wikitext text/x-wiki {{Lipi|स्वीडन|.}} {{double image|right|Flag of Sweden.svg|180|Great coat of arms of Sweden.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Sweden-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[स्टॉकहोम]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17955808</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sw.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2020-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519210928/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sw.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 2sfwpfbjjadzw0g9kw9rtpzi9sdtqtw 217610 217387 2026-09-11T21:48:36Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217610 wikitext text/x-wiki {{Lipi|स्वीडन|.}} {{double image|right|Flag of Sweden.svg|180|Great coat of arms of Sweden.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Sweden-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[स्टॉकहोम]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17955808</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sw.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2020-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519210928/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sw.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] bzv2qej7vr9vss69r1dohdjxfachta8 0 5543 217392 214355 2026-09-11T19:59:22Z The Discoverer 40 217392 wikitext text/x-wiki {{Lipi|स्वित्झरलँड|.}} {{double image|right|Flag of Switzerland.svg|180|Coat of arms of Switzerland.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Cantons of Switserland.jpg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बर्न]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17980650</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sz.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612201655/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sz.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] tik47eal4w7twwxnsedf079cozvm8bn 217611 217392 2026-09-11T21:48:38Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217611 wikitext text/x-wiki {{Lipi|स्वित्झरलँड|.}} {{double image|right|Flag of Switzerland.svg|180|Coat of arms of Switzerland.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Cantons of Switserland.jpg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बर्न]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17980650</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sz.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-27 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612201655/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sz.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] g6puhzhib7jze442lzciurvwsyk24y3 0 5548 217328 214513 2026-09-11T19:35:33Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें पान [[मोनॅको]] सावन [[मोनाको]] पुनर्दिशनावयर 214513 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Monaco}} {{double image|right|Flag of Monaco.svg|157|Coat of Arms of Monaco.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Monaco-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[मॉन्टे कार्लो]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17615784</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mn.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-28 |archive-date=2010-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100711144147/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mn.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] s87vzp3br8cfebiwbaqc9x5ukky1nja 217728 217328 2026-09-11T22:17:01Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217728 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Monaco}} {{double image|right|Flag of Monaco.svg|157|Coat of Arms of Monaco.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Monaco-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[मॉन्टे कार्लो]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17615784</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mn.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-28 |archive-date=2010-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100711144147/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mn.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 5j2h2mjdr37laez3vux00f2jj7eohxl 0 5553 217243 214389 2026-09-11T18:36:51Z The Discoverer 40 217243 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Italia}} {{double image|right|Flag of Italy.svg|185|Italy-Emblem.svg|109|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Italy-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[रोम]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17433142</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/it.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-28 |archive-date=2017-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170709111211/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/it.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] eq0b9e6cg0lwjodeb82xgsn77tslud7 217635 217243 2026-09-11T21:55:15Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217635 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Italia}} {{double image|right|Flag of Italy.svg|185|Italy-Emblem.svg|109|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Italy-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[रोम]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17433142</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/it.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-28 |archive-date=2017-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170709111211/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/it.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] k2d45tc5ls0u3vsbl847iizh0afdhey 0 5555 217373 214550 2026-09-11T19:53:14Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[सॅन मरिनो]] पानाक [[सान मारीनो]] हालयला 214550 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|San Marino}} {{double image|right|Flag of San Marino.svg|166|Coat of arms of San Marino.svg|124|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:San Marino-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सॅन मरिनो नगर|सॅन मरिनो]] नगर आसा।<ref>{{cite news |title=San Marino country profile |url=http://www.bbc.com/news/world-europe-17842338 |work=BBC News |date=25 April 2012}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sm.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-28 |archive-date=2020-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501044303/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sm.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] edt0w3h7xlksjvk3moqvarirpjbjn85 217753 217373 2026-09-11T22:26:28Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217753 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|San Marino}} {{double image|right|Flag of San Marino.svg|166|Coat of arms of San Marino.svg|124|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:San Marino-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सॅन मरिनो नगर|सॅन मरिनो]] शार आसा।<ref>{{cite news |title=San Marino country profile |url=http://www.bbc.com/news/world-europe-17842338 |work=BBC News |date=25 April 2012}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sm.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-28 |archive-date=2020-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501044303/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sm.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] iic3emj60gcljcywhm2wn17o4fbpk5s 0 5557 217724 214509 2026-09-11T22:16:21Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217724 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Malta}} {{double image|right|Flag of Malta.svg|191|Coat of arms of Malta.svg|96|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Malta-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[वलेत्ता]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17597837</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mt.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-28 |archive-date=2015-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151016010540/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mt.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] gdd4t9sbf8e7ov5vosgnju7l7vug3eh 0 5561 217365 214596 2026-09-11T19:50:42Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[व्हॅटिकन सिटी]] पानाक [[वॅटिकन शार]] हालयला 214596 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|vatican City}} {{double image|right|Flag of the Vatican City - 2001 version.svg|138|Coat of arms of the Vatican City.svg|123|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Holy See (Vatican City)-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी '''व्हॅटिकन सिटी''' नगर आसा। तो सौंसारांत सग्ळ्यावोन ल्हान देस आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17994868</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vt.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-28 |archive-date=2020-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201223203905/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vt.html |url-status=dead }}</ref> [[File:Vatican StPeter Square.jpg|thumb|Vatican StPeter Square]] [[File:St Peter's Square, Vatican City - April 2007.jpg|thumb|View of St. Peter's Square from the top of Michelangelo's dome]] [[File:Vatican City map EN.svg|thumb|Vatican City map EN]] [[File:Pontifical Swiss Guards in their traditional uniform.jpg|thumb|Pontifical Swiss Guards in their traditional uniform]] ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == [https://en.wikipedia.org/wiki/Vatican_City Vatican City] {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 20rs58hrjlionxf52qcnffmpom651ye 217368 217365 2026-09-11T19:51:40Z The Discoverer 40 217368 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Vatikan Xar}} {{double image|right|Flag of the Vatican City - 2001 version.svg|138|Coat of arms of the Vatican City.svg|123|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Holy See (Vatican City)-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी '''वॅटिकन शार''' आसा। तो सौंसारांत सग्ळ्यावोन ल्हान देस आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17994868</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vt.html |title=Archive copy |access-date=2015-08-28 |archive-date=2020-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201223203905/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vt.html |url-status=dead }}</ref> [[File:Vatican StPeter Square.jpg|thumb|Vatican StPeter Square]] [[File:St Peter's Square, Vatican City - April 2007.jpg|thumb|View of St. Peter's Square from the top of Michelangelo's dome]] [[File:Vatican City map EN.svg|thumb|Vatican City map EN]] [[File:Pontifical Swiss Guards in their traditional uniform.jpg|thumb|Pontifical Swiss Guards in their traditional uniform]] ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == [https://en.wikipedia.org/wiki/Vatican_City Vatican City] {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] s1gh2n4e30qot2oxd8py7clgxrvqb0x 0 5569 217550 214262 2026-09-11T21:39:28Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217550 wikitext text/x-wiki {{Lipi|अल साल्वाडोर|.}} {{double image|right|Flag of El Salvador.svg|180|Coat of arms of El Salvador.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-el-salvador.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सण साल्वाडोर]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19401932</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/es.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2018-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181227020052/https://www.cia.gov/library/Publications/the-world-factbook/geos/es.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] jc7tsqshypkjydy4ru2vry6wie8gt05 0 5570 217546 214253 2026-09-11T21:38:26Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217546 wikitext text/x-wiki {{Lipi|कुरासांव|.}} {{double image|right|Flag of Curaçao.svg|180|Coat of arms of Curaçao.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Curaçao CIA map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[विल्यमस्टड]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-africa-20413915</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cc.html |title=Archive copy |access-date=2021-02-01 |archive-date=2019-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190110145941/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cc.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 135uu4affxs1dbq0c2f53jlrstosmcj 0 5571 217540 215021 2026-09-11T21:37:39Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217540 wikitext text/x-wiki {{Lipi|कॅनडा|.}} {{double image|right|Flag of Canada.svg|210|Royal Coat of arms of Canada.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Map of Canada.jpg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ओटावा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-us-canada-16841111</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ca.html |title=Archive copy |access-date=2021-02-01 |archive-date=2019-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190430234227/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ca.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] d7tw1n30uyp37d6qug3660xstugm8s0 0 5572 217543 214249 2026-09-11T21:38:14Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217543 wikitext text/x-wiki {{Lipi|कोस्टा रिका|.}} {{double image|right|Flag of Costa Rica (state).svg|180|Coat_of_arms_of_Costa_Rica.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Costa Rica-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सण जोसे]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-19414068</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cs.html |title=Archive copy |access-date=2021-02-01 |archive-date=2020-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513101015/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cs.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] cvo2bjy81d60w4osdwqft6m7auqh5l1 0 5573 217545 214251 2026-09-11T21:38:22Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217545 wikitext text/x-wiki {{Lipi|क्युबा|.}} {{double image|right|Flag of Cuba.svg|180|Coat of Arms of Cuba.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Cuba-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[हवाना]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-19583447</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cu.html |title=Archive copy |access-date=2021-02-01 |archive-date=2011-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024061151/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cu.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] khvrasz47gxm09p7omsdh8nyj8n2jxy 0 5574 217555 214274 2026-09-11T21:40:33Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217555 wikitext text/x-wiki {{Lipi|ग्रीनलँड|.}} {{double image|right|Flag of Greenland.svg|180|Coat of arms Greenland.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Greenland-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[नूक]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-18249474</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gl.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2020-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509035824/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gl.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 31xbkwaredig0yu0jqc466863ra85lx 0 5575 217556 214275 2026-09-11T21:40:36Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217556 wikitext text/x-wiki {{Lipi|ग्रेनेडा|.}} {{double image|right|Flag of Grenada.svg|180|Coat_of_Arms_of_Grenada.png|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Grenada-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सेंट जॉर्ज]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19598301</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2020-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424064358/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gj.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 3qlqkngq3up3y1a25gjd20j7myimgxr 0 5576 217558 214276 2026-09-11T21:40:41Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217558 wikitext text/x-wiki {{Lipi|ग्वाटेमाला|.}} {{double image|right|Flag of Guatemala.svg|180|Coat of arms of Guatemala.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-guatemala.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ग्वाटेमाला सिटी]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19635877</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gt.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2015-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151002082023/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gt.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] ick1ctfu5v4559njoe3zuvo8f2lbdsj 0 5577 217565 214287 2026-09-11T21:41:53Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217565 wikitext text/x-wiki {{Lipi|जमैका|.}} {{double image|right|Flag of Jamaica.svg|180|Coat of Arms of Jamaica.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Jamaica-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[किंग्सटन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-18784061</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/jm.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224150649/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/jm.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 07ueot3t79s0cd91hnnq0r3vu4byasl 0 5578 217549 214258 2026-09-11T21:39:11Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217549 wikitext text/x-wiki {{Lipi|डॉमिनिका|.}} {{double image|right|Flag of Dominica.svg|180|Dominica-arms.PNG|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Dominica-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[रोसेऔ]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19246342</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/do.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2012-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120504033715/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/do.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] phjg2f2ln87bc00zmgnwsty7mtdc81q 0 5579 217411 214360 2026-09-11T20:15:07Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Trinidad ani Tobago]] पानाक [[Trindade ani Tobag]] हालयला 214360 wikitext text/x-wiki {{Lipi|त्रिनिदाद आणि टोबॅगो|.}} {{double image|right|Flag of Trinidad and Tobago.svg|180|Coat of Arms of Trinidad and Tobago.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Trinidad and Tobago-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-20072231/</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/td.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2017-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171124092817/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/td.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] tewfonrqtox9d986yb0k50ij4xqgv3h 217415 217411 2026-09-11T20:16:20Z The Discoverer 40 217415 wikitext text/x-wiki {{Lipi|त्रिनदाड आनी तोबाग|.}} {{double image|right|Flag of Trinidad and Tobago.svg|180|Coat of Arms of Trinidad and Tobago.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Trinidad and Tobago-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-20072231/</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/td.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2017-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171124092817/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/td.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 6ym2fyir4fpiq3w0ydthpqmldfyuxyz 217617 217415 2026-09-11T21:49:08Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217617 wikitext text/x-wiki {{Lipi|त्रिनदाड आनी तोबाग|.}} {{double image|right|Flag of Trinidad and Tobago.svg|180|Coat of Arms of Trinidad and Tobago.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Trinidad and Tobago-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-20072231/</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/td.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2017-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171124092817/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/td.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] kgjx6dzod016t432bbkf0obethntqrg 0 5580 217586 214321 2026-09-11T21:45:24Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217586 wikitext text/x-wiki {{Lipi| निकारागुआ|.}} {{double image|right|Flag of Nicaragua.svg|180|Coat of arms of Nicaragua.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-nicaragua.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[मानगया]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19735631</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nu.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2016-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160213065716/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nu.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 4tk8wnccsze6t6ggvcd1ojg3ypek9wf 0 5581 217590 214327 2026-09-11T21:45:56Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217590 wikitext text/x-wiki {{Lipi|पनामा |.}} {{double image|right|Flag of Panama.svg|180|Coat of Arms of Panama.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Panama-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[पनामा सिटी]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19888936</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pm.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612204948/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pm.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] jpjvg4my3tyxulvcn3bd2m1r9keprbc 0 5583 217530 214225 2026-09-11T21:36:41Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217530 wikitext text/x-wiki {{Lipi|बार्बाडोस|.}} {{double image|right|Flag of Barbados.svg|180|Coat of arms of Barbados (2).svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Barbados-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ब्रिजटाऊन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-18723928</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bb.html |title=Archive copy |access-date=2021-02-01 |archive-date=2016-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160214004116/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bb.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 1bvr6343sukq0cbn97qku9v4pi74chd 0 5584 217532 214230 2026-09-11T21:36:49Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217532 wikitext text/x-wiki {{Lipi|बेलिझ|.}} {{double image|right|Flag of Belize.svg|180|Coat of arms of Belize.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Belizemap3.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बेलमोपन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-18724590</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bh.html |title=Archive copy |access-date=2021-02-01 |archive-date=2013-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130513185850/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bh.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 6xsguvpe5wywk0nscpi3mivqd87bcaf 0 5585 217467 214307 2026-09-11T20:36:59Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Mexico]] पानाक [[Meksiko]] हालयला 214307 wikitext text/x-wiki {{Lipi|मेक्सिको |.}} {{double image|right|Flag of Mexico.svg|180|Coat of arms of Mexico.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Mexico-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[मेक्सिको सिटी]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-18095241</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mx.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2018-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180129161335/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mx.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] lvco2q0k6ds8q78folvnkxi7umu3uzs 217577 217467 2026-09-11T21:44:26Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217577 wikitext text/x-wiki {{Lipi|मेक्सिको |.}} {{double image|right|Flag of Mexico.svg|180|Coat of arms of Mexico.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Mexico-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[मेक्सिको सिटी]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-18095241</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mx.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2018-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180129161335/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mx.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 6evyijjlxc99jtummlht2zs73kzf2tv 0 5586 217445 199927 2026-09-11T20:30:09Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Saint Martin]] पानाक [[São Martinho (Frans)]] हालयला 199927 wikitext text/x-wiki {{Lipi|सिंट मार्टेन|.}} == Saint Martin == == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] t4fmiupyaltct71d1ibvidmtjeuq3e1 0 5587 217447 214338 2026-09-11T20:31:06Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Saint Kitts ani Nevis]] पानाक [[São Cristovão ani Nevis]] हालयला 214338 wikitext text/x-wiki {{Lipi|सेंट किट्स आनी नेव्हिस|.}} {{double image|right|Flag of Saint Kitts and Nevis.svg|180|Coat of arms of Saint Kitts and Nevis (variant).svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Saint Kitts and Nevis-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बस्सेटर]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-20032548</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sc.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2016-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160213193304/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sc.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 08ojssn9oex0u9wbpqtcz0wu4kcv7ia 217612 217447 2026-09-11T21:48:40Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217612 wikitext text/x-wiki {{Lipi|सेंट किट्स आनी नेव्हिस|.}} {{double image|right|Flag of Saint Kitts and Nevis.svg|180|Coat of arms of Saint Kitts and Nevis (variant).svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Saint Kitts and Nevis-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बस्सेटर]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-20032548</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sc.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2016-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160213193304/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sc.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] rq3qmv6fv9c87e6dq9e1qlj2q3a2cr9 0 5588 217441 214339 2026-09-11T20:29:04Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Saint Lucia]] पानाक [[Santa Lucia]] हालयला 214339 wikitext text/x-wiki {{Lipi|सेंट लुसिया|.}} {{double image|right|Flag of Saint Lucia.svg|180|Coat of Arms of Saint Lucia.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Saint Lucia-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[कॅस्ट्रिएस]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19833213</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/st.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2016-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130185933/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/st.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] ibihh0au91lzce9z7s0eo00wglzpu90 217600 217441 2026-09-11T21:47:40Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217600 wikitext text/x-wiki {{Lipi|सेंट लुसिया|.}} {{double image|right|Flag of Saint Lucia.svg|180|Coat of Arms of Saint Lucia.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Saint Lucia-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[कॅस्ट्रिएस]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19833213</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/st.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2016-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130185933/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/st.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] je1rrtfvhxv73pvf3t0rnkcps9rh4cy 0 5589 217439 214340 2026-09-11T20:28:44Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Saint Vincent ani Grenadines]] पानाक [[São Vicent ani Granadinas]] हालयला 214340 wikitext text/x-wiki {{Lipi|सेंट व्हिन्सेंट आनी ग्रेनेडीन्स|.}} {{double image|right|Flag of Saint Vincent and the Grenadines.svg|180|Coat of arms of Saint Vincent and the Grenadines.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Saint Vincent and the Grenadines-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[किंगसटाउन]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-20006734</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vc.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2016-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160213093951/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vc.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 6kolb17hl98givh4ryvv4ce57hsn3nv 217613 217439 2026-09-11T21:48:41Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217613 wikitext text/x-wiki {{Lipi|सेंट व्हिन्सेंट आनी ग्रेनेडीन्स|.}} {{double image|right|Flag of Saint Vincent and the Grenadines.svg|180|Coat of arms of Saint Vincent and the Grenadines.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Saint Vincent and the Grenadines-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[किंगसटाउन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-20006734</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vc.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2016-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160213093951/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vc.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] qsxvkfnmhwwbo5yan8t601yhmugfpzk 0 5590 217560 214280 2026-09-11T21:41:04Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217560 wikitext text/x-wiki {{Lipi|हैती|.}} {{double image|right|Flag of Haiti.svg|180|Coat of arms of Haiti.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Haiti map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[पोर्ट-औ-प्रिन्स]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19548810</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ha.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2016-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160131115215/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ha.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 35pp8apqix6mrtik007j2g16zoxsdfb 0 5611 217647 214980 2026-09-11T21:56:57Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217647 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Estonia}} {{double image|right|Flag of Estonia.svg|183|Coat of arms of Estonia.svg|125|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-estonia.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[टॅलिन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17220810</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/en.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-02 |archive-date=2009-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412064347/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/en.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 0l2ryq5ua1kbf5f7oovg4iv0euep8lo 0 5613 217734 214525 2026-09-11T22:20:57Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217734 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Latvia}} {{double image|right|Flag of Latvia.svg|210|Coat of Arms of Latvia.svg|132|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-latvia.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[रीगा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17522134</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lg.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-02 |archive-date=2011-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110816115347/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lg.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] m62d6gg8jghjjwcqt5sbnml3yc61y0j 0 5615 217356 214527 2026-09-11T19:47:13Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[लिथुआनिया]] पानाक [[लितुआनिया]] हालयला 214527 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Lithuania}} {{double image|right|Flag of Lithuania.svg|198|Coat of Arms of Lithuania.svg|105|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-lithuania.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[विल्नीयस]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17536867</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lh.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-02 |archive-date=2020-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513101013/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lh.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 8z2l3zj0ncdt6h0cr8q4rhbb22hh0jb 217735 217356 2026-09-11T22:21:08Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217735 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Lithuania}} {{double image|right|Flag of Lithuania.svg|198|Coat of Arms of Lithuania.svg|105|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-lithuania.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[विल्नीयस]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17536867</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lh.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-02 |archive-date=2020-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513101013/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lh.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] ps6ombeikkkvoe8gr87hdrh55iwbqdn 0 5617 217303 214477 2026-09-11T19:22:52Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[पोलंड]] पानाक [[पोलँड]] हालयला 214477 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Poland}} {{double image|right|Flag of Poland.svg|195|Herb Polski.svg|103|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-poland.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[वॉर्सा]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17753718</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pl.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-02 |archive-date=2019-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190818041414/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pl.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] n9k9v9cdugmbi6febwonm2cs8ag3hwq 217700 217303 2026-09-11T22:11:44Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217700 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Poland}} {{double image|right|Flag of Poland.svg|195|Herb Polski.svg|103|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-poland.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[वॉर्सा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17753718</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pl.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-02 |archive-date=2019-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190818041414/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pl.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] jbvn4e24uh9beyjk4fibhaxtuo2erdv 0 5619 217288 214444 2026-09-11T19:16:38Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[झेक प्रजासत्ताक]] पानाक [[चेकिया]] हालयला 214444 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Czech Prajasattaka}} {{double image|right|Flag of the Czech Republic.svg|186|Coat of arms of the Czech Republic.svg|103|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Czech Republic-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[प्राग]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17220018</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ez.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-02 |archive-date=2018-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181223002052/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ez.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] luhqn9auq79xvm4sx2ju71jcbhh78sr 217290 217288 2026-09-11T19:17:11Z The Discoverer 40 217290 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Chekia}} {{double image|right|Flag of the Czech Republic.svg|186|Coat of arms of the Czech Republic.svg|103|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Czech Republic-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[प्राग]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17220018</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ez.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-02 |archive-date=2018-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181223002052/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ez.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 4jm6ah2isjiy2px4snbmcc0m20vt4dh 217667 217290 2026-09-11T22:03:26Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217667 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Chekia}} {{double image|right|Flag of the Czech Republic.svg|186|Coat of arms of the Czech Republic.svg|103|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Czech Republic-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[प्राग]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17220018</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ez.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-02 |archive-date=2018-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181223002052/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ez.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] ienjpak3c2qotitbef9tqodii8dj0a7 0 5622 217765 214558 2026-09-11T22:28:12Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217765 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Slovakia}} {{double image|right|Flag of Slovakia.svg|188|Coat of Arms of Slovakia.svg|100|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Slovakia-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ब्रातिस्लाव्हा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17847682</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lo.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-02 |archive-date=2020-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200407000151/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lo.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] s8pad94ckfc819mibinpkhjbbttqu9j 0 5624 217769 216776 2026-09-11T22:28:21Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217769 wikitext text/x-wiki [[File:Flag of Hungary.svg|100px|right]] [[File:Coat of Arms of Hungary.svg|100px|right|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक]]'''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बुडापेस्ट]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17380792</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hu.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-02 |archive-date=2009-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090610082839/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/HU.html |url-status=dead }}</ref> मध्य युरोपांतलो चारयवाटांनी जमनीन एक ल्हान देश.क्षेत्रफळ 93,032 चौ. किमी. लोकसंख्या 10,500,000 हंगेरीक हेर सात देशांनी रेवडिला.ताचे उतरेक झेकोस्लावाकिया, आगनेयेक युक्रन, उदेंतेक रोमानिया, दक्षिणेक युगोस्लाव्हीया आनी क्रोयेशिया आनी अस्तंतेक स्लोवेनिया तशेंच आँस्ट्रया हे देश आसात.बुडापेस्ट हें देशाचें राजपाटण. भूंयवर्णन हंगेरिची चडशी भूंय सखल आनी सपाट आसा. देशाचो सुमार दोन – ततीयांश भाग दर्याथरासावन 198 मी. उणे उंचायेचो आसा. उतरेकडचो उणे उचायेचो पर्वतीय भाग सोडलो जाल्यार हंगेरिचो उदेंत भाग सपाट आसा. माऊंट केक्स हें देशांतलें सगळ्यांत उंचलें तेमूक. ताची उंचाय1,015 मी. आसून ताचो आस्पाव उतरेकडच्या पर्वतीय प्रदेशांत जाता. देशाचो अस्तंतेकडचो चडसो भाग दोंगरी आनी पर्वतीय आसा.तिस्झा ही देशांतली सगळ्यांत व्हडली न्हंय. तिची लांबाय 579 किमी.आसून ती उदेंत हंगेरींत उतरेकडच्या दक्षिणेकडेन व्हांवता.डेन्यूब हे मूखेल न्हंयेचो तो फांटो. उतरेकडची कांय शिम डँन्यूब न्हंयेन तयार केल्या. तशेंच देशाच्या मध्य भागांतल्यान ती उतरेकडच्यान दक्षिणेकडेन व्हांवता. उदका येरादारीखातीर तिचो खूब उपेग जाता.देशांतले अस्तंतेक आशिल्लें बँलाटोन हें मध्य युरोपांतलें सगळ्यांत व्हडलें तळें. ताणें देशाचो 596 चौ. किमी. भाग रेवडिला. भूंयरचणूकेचे नदरेन देशाचे चार भाग केल्यात ते अशे- * ग्रेटर फ्लँन * ट्रांस्डेन्यूबिया * लिटल प्लँन आनी * उतरेकडचो ऊंच प्रदेश [[File:Hungary_topographic_map.jpg|thumb|{{SUBPAGENAME}}]] [[File:Orsz%C3%A1gh%C3%A1z_(509._sz%C3%A1m%C3%BA_m%C5%B1eml%C3%A9k)_47.jpg|thumb|Budapest]] उतरेकडचो पर्वतीय भाग सोडल्यार डेन्यूब न्हंयेच्या उदेंतेकडच्या भागाचो ग्रेटर प्लँन ह्या भागांत आस्पाव जाता.रेंवेच्यो राशी आनी न्हंयांचीं कांय अशीर देगणां सोडल्यार हो प्रदेश सपाटच आसा. देशाचो वायव्येकडचो कोनसो सोडलो जाल्यार डेन्यूब न्हंयेचे अस्तंतेक अशिल्लो सगळो प्रदेश ट्रान्सडेन्युबिया भागांत आस्पावता. ट्रान्सडेन्युबिया हो दोंगुल्ल्यांचो आनी पर्वतीय भाग. बाँटोन तळ्याचे उतरेक वांटकुळ्या आनी मोटव्या दोंगुल्ल्यांची सांखळी तयार जाल्या. वायव्येकडचो कोनसो लिटल प्लँनांत मोडटा. तो मुखेलपणांन सपाटच आसा. डेन्यूब न्हंयेचो आग्नेयेकडचो आनी ग्रेटर प्लँनाचे उतरेकडचो भाग म्हळ्यारच उतरेकडचो ऊंच प्रदेश. हो ग्रेट कार्पथियन पर्वत प्रणालिचोच एक भाग आसा. सादारणपणान हंगेरिंतलो शिंययाळो चड थंड आनी गीम चड उश्ण आसा. जानेवारी म्हयन्यांत देशांतलें सरासरी तापमान -2 सँ.आनी जुलय म्हयन्यांत तें 21 सँ. मेरेन चडटा. पावस आनी हिम हांच्या रुपान हंगेरींत सादारपणान पर्सुकी उदकाचो शिंवर 60 सेंमी. पडटा. उद्देगीक क्रांती उपरांत, आधुनिकीकरणाच्या हावेसान हंगेरीन चडशीं मुळावीं रानां मारुन उडयलीं.पूण फाटल्या कांय वर्सासावन पायन रुखांची रान क्षेत्र वाडोवपाचे सरकारी यत्न च्ल्यात. पूण हंगेरीची चडशी भूंय सपाट आनी उणे उचायेची रानांनी हरणां आनी रानदुकर चड आसात. सखल भागांतल्या तणाच्या वाठारांनी सोंशे, हुंदराचे कांय प्रकार, चानयो,तितर आनी हेर मनजात सांपडटा. इतिहास भागियार लोकांनी णवव्या शेंकड्यांत डेन्यूब न्हंयेच्या मध्य पाणट्यांत आपलो शेक बसयल्या उपरांत हंगेरी राज्य अस्तित्वांत आयलें. हें घडणुकेच्या हजारपर्सा आदी हांगा लोकांचो राबितो आशिल्लो अशें म्हणटात.पूण ताची म्हायती स्पशटपणान मेळना. मागियार लोक हांगा पावले तेन्ना हंगेरिचो कांय (पन्नोनिया. == संदर्भ == <references/> तिस्झा ही देशांतली सगळ्यांत व्हडली न्हंय. तिची लांबाय 579 किमी. [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:इतिहास / History]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 6huta4dca07h9gtxvk76hw8oju2ffps 217772 217769 2026-09-11T22:31:12Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[हंगेरी]] पानाक [[हंगरी]] हालयला 217769 wikitext text/x-wiki [[File:Flag of Hungary.svg|100px|right]] [[File:Coat of Arms of Hungary.svg|100px|right|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक]]'''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बुडापेस्ट]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17380792</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hu.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-02 |archive-date=2009-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090610082839/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/HU.html |url-status=dead }}</ref> मध्य युरोपांतलो चारयवाटांनी जमनीन एक ल्हान देश.क्षेत्रफळ 93,032 चौ. किमी. लोकसंख्या 10,500,000 हंगेरीक हेर सात देशांनी रेवडिला.ताचे उतरेक झेकोस्लावाकिया, आगनेयेक युक्रन, उदेंतेक रोमानिया, दक्षिणेक युगोस्लाव्हीया आनी क्रोयेशिया आनी अस्तंतेक स्लोवेनिया तशेंच आँस्ट्रया हे देश आसात.बुडापेस्ट हें देशाचें राजपाटण. भूंयवर्णन हंगेरिची चडशी भूंय सखल आनी सपाट आसा. देशाचो सुमार दोन – ततीयांश भाग दर्याथरासावन 198 मी. उणे उंचायेचो आसा. उतरेकडचो उणे उचायेचो पर्वतीय भाग सोडलो जाल्यार हंगेरिचो उदेंत भाग सपाट आसा. माऊंट केक्स हें देशांतलें सगळ्यांत उंचलें तेमूक. ताची उंचाय1,015 मी. आसून ताचो आस्पाव उतरेकडच्या पर्वतीय प्रदेशांत जाता. देशाचो अस्तंतेकडचो चडसो भाग दोंगरी आनी पर्वतीय आसा.तिस्झा ही देशांतली सगळ्यांत व्हडली न्हंय. तिची लांबाय 579 किमी.आसून ती उदेंत हंगेरींत उतरेकडच्या दक्षिणेकडेन व्हांवता.डेन्यूब हे मूखेल न्हंयेचो तो फांटो. उतरेकडची कांय शिम डँन्यूब न्हंयेन तयार केल्या. तशेंच देशाच्या मध्य भागांतल्यान ती उतरेकडच्यान दक्षिणेकडेन व्हांवता. उदका येरादारीखातीर तिचो खूब उपेग जाता.देशांतले अस्तंतेक आशिल्लें बँलाटोन हें मध्य युरोपांतलें सगळ्यांत व्हडलें तळें. ताणें देशाचो 596 चौ. किमी. भाग रेवडिला. भूंयरचणूकेचे नदरेन देशाचे चार भाग केल्यात ते अशे- * ग्रेटर फ्लँन * ट्रांस्डेन्यूबिया * लिटल प्लँन आनी * उतरेकडचो ऊंच प्रदेश [[File:Hungary_topographic_map.jpg|thumb|{{SUBPAGENAME}}]] [[File:Orsz%C3%A1gh%C3%A1z_(509._sz%C3%A1m%C3%BA_m%C5%B1eml%C3%A9k)_47.jpg|thumb|Budapest]] उतरेकडचो पर्वतीय भाग सोडल्यार डेन्यूब न्हंयेच्या उदेंतेकडच्या भागाचो ग्रेटर प्लँन ह्या भागांत आस्पाव जाता.रेंवेच्यो राशी आनी न्हंयांचीं कांय अशीर देगणां सोडल्यार हो प्रदेश सपाटच आसा. देशाचो वायव्येकडचो कोनसो सोडलो जाल्यार डेन्यूब न्हंयेचे अस्तंतेक अशिल्लो सगळो प्रदेश ट्रान्सडेन्युबिया भागांत आस्पावता. ट्रान्सडेन्युबिया हो दोंगुल्ल्यांचो आनी पर्वतीय भाग. बाँटोन तळ्याचे उतरेक वांटकुळ्या आनी मोटव्या दोंगुल्ल्यांची सांखळी तयार जाल्या. वायव्येकडचो कोनसो लिटल प्लँनांत मोडटा. तो मुखेलपणांन सपाटच आसा. डेन्यूब न्हंयेचो आग्नेयेकडचो आनी ग्रेटर प्लँनाचे उतरेकडचो भाग म्हळ्यारच उतरेकडचो ऊंच प्रदेश. हो ग्रेट कार्पथियन पर्वत प्रणालिचोच एक भाग आसा. सादारणपणान हंगेरिंतलो शिंययाळो चड थंड आनी गीम चड उश्ण आसा. जानेवारी म्हयन्यांत देशांतलें सरासरी तापमान -2 सँ.आनी जुलय म्हयन्यांत तें 21 सँ. मेरेन चडटा. पावस आनी हिम हांच्या रुपान हंगेरींत सादारपणान पर्सुकी उदकाचो शिंवर 60 सेंमी. पडटा. उद्देगीक क्रांती उपरांत, आधुनिकीकरणाच्या हावेसान हंगेरीन चडशीं मुळावीं रानां मारुन उडयलीं.पूण फाटल्या कांय वर्सासावन पायन रुखांची रान क्षेत्र वाडोवपाचे सरकारी यत्न च्ल्यात. पूण हंगेरीची चडशी भूंय सपाट आनी उणे उचायेची रानांनी हरणां आनी रानदुकर चड आसात. सखल भागांतल्या तणाच्या वाठारांनी सोंशे, हुंदराचे कांय प्रकार, चानयो,तितर आनी हेर मनजात सांपडटा. इतिहास भागियार लोकांनी णवव्या शेंकड्यांत डेन्यूब न्हंयेच्या मध्य पाणट्यांत आपलो शेक बसयल्या उपरांत हंगेरी राज्य अस्तित्वांत आयलें. हें घडणुकेच्या हजारपर्सा आदी हांगा लोकांचो राबितो आशिल्लो अशें म्हणटात.पूण ताची म्हायती स्पशटपणान मेळना. मागियार लोक हांगा पावले तेन्ना हंगेरिचो कांय (पन्नोनिया. == संदर्भ == <references/> तिस्झा ही देशांतली सगळ्यांत व्हडली न्हंय. तिची लांबाय 579 किमी. [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:इतिहास / History]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 6huta4dca07h9gtxvk76hw8oju2ffps 0 5640 217381 214559 2026-09-11T19:56:33Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[स्लोव्हेनिया]] पानाक [[स्लोवेनिया]] हालयला 214559 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Slovenia}} {{double image|right|Flag of Slovenia.svg|228|Coat of Arms of Slovenia.svg|88|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Slovenia map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[लियूब्लियना]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17846376</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/si.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-04 |archive-date=2020-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424112304/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/si.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] nsptkipdfer65cuzbczma4y8ltrpe7w 217766 217381 2026-09-11T22:28:13Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217766 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Slovenia}} {{double image|right|Flag of Slovenia.svg|228|Coat of Arms of Slovenia.svg|88|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Slovenia map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[लियूब्लियना]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17846376</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/si.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-04 |archive-date=2020-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424112304/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/si.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] ejqi0omi3el0emqme1o7pkg98pfgjrl 0 5642 217660 214424 2026-09-11T22:01:02Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217660 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Croatia}} {{double image|right|Flag of Croatia.svg|228|Coat of arms of Croatia.svg|90|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-croatia.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ज़ाग्रेब]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17212572</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-04 |archive-date=2020-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515110629/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 76ftl5dzfnqae9jgvagei5vxls618yq 0 5644 217322 214495 2026-09-11T19:30:22Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना]] पानाक [[बॉस्निया आनी हर्जेगोविना]] हालयला 214495 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Bosnia ani Herzegovina}} {{double image|right|Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|224|Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg|98|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Bosnia and Herzegovina-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सारजेयेवो]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17211415</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bk.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-04 |archive-date=2018-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180315193211/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bk.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] adajulghihgqt99cqng89a4iqm0jm4k 217714 217322 2026-09-11T22:13:57Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217714 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Bosnia ani Herzegovina}} {{double image|right|Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|224|Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg|98|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Bosnia and Herzegovina-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सारजेयेवो]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17211415</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bk.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-04 |archive-date=2018-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180315193211/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bk.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 9u3uquuuc9yhl03m2hl2v0m663y20es 0 5647 217748 214541 2026-09-11T22:25:58Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217748 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Serbia}} {{double image|right|Flag of Serbia.svg|186|Coat of arms of Serbia.svg|104|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Serbia Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बेलग्रेड]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17907947</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ri.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-04 |archive-date=2008-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081015013900/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ri.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] szlbr1d06h7s9o91c3txfev6wb00evu 0 5649 217325 214504 2026-09-11T19:32:19Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[माँटेनिग्रो]] पानाक [[मोंटेनेग्रो]] हालयला 214504 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Montenegro}} {{double image|right|Flag of Montenegro.svg|224|Coat of arms of Montenegro.svg|97|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Montenegro-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[पॉडगोरिसा]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17667132</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mj.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-04 |archive-date=2009-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090912043835/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mj.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] jlstx6avilaeml1zbcwpc8y4qptqf6p 217727 217325 2026-09-11T22:17:00Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217727 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Montenegro}} {{double image|right|Flag of Montenegro.svg|224|Coat of arms of Montenegro.svg|97|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[फायल:Montenegro-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[पॉडगोरिसा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17667132</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mj.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-04 |archive-date=2009-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090912043835/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mj.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 6z6nvlvocvbsal79mrcaqyxb66np149 0 5651 217273 214399 2026-09-11T19:03:42Z The Discoverer 40 217273 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Ut’tor Masedonia}} {{double image|right|Flag of the Republic of Macedonia.svg|225|Coat of arms of the Republic of Macedonia.svg|96|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:North Macedonia-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[स्कोप्जे]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17550407</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mk.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-04 |archive-date=2018-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180128152123/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mk.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] d0dy86c55k2qs3uqq0jp16n3iawzzn2 217642 217273 2026-09-11T21:56:01Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217642 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Ut’tor Masedonia}} {{double image|right|Flag of the Republic of Macedonia.svg|225|Coat of arms of the Republic of Macedonia.svg|96|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:North Macedonia-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[स्कोप्जे]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17550407</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mk.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-04 |archive-date=2018-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180128152123/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mk.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] imfuqm187qxn11wxuazz7mf5jtt0krd 0 5653 217631 214386 2026-09-11T21:52:31Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217631 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Albania}} {{double image|right|Flag of Albania.svg|185|Coat of arms of Albania.svg|87|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Albania-map-en.svg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[टिरना]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17679574</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-04 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211117/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== <references/> == Polleiat == [https://en.wikipedia.org/wiki/Albania Albania] {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] l9yexa5d3ypgzw2pua897x8hj32i1ki 0 5655 217284 214431 2026-09-11T19:13:57Z The Discoverer 40 217284 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Gres}} {{double image|right|Flag of Greece.svg|182|Coat of arms of Greece.svg|117|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Greece-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[अथेन्स]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17372520</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gr.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-04 |archive-date=2016-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160825033157/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gr.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] n5njljqjfofun5k82xjx73gf96zqe38 217663 217284 2026-09-11T22:02:48Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217663 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Gres}} {{double image|right|Flag of Greece.svg|182|Coat of arms of Greece.svg|117|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Greece-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[अथेन्स]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17372520</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gr.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-04 |archive-date=2016-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160825033157/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gr.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] lk6s6atxe3f12lo1cr2w1gci2h0o0rd 0 5684 217317 214484 2026-09-11T19:26:17Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें पान [[बल्गेरिया]] सावन [[बुल्गारिया]] पुनर्दिशनावयर 214484 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Bulgaria}} {{double image|right|Flag of Bulgaria.svg|200|Coat of arms of Bulgaria.svg|131|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Bulgaria-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सोफीया]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17202996</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bu.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-07 |archive-date=2019-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511141656/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bu.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] sg0ls2vdo2oeakn0lgnxu5o93kyevox 217710 217317 2026-09-11T22:13:37Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217710 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Bulgaria}} {{double image|right|Flag of Bulgaria.svg|200|Coat of arms of Bulgaria.svg|131|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Bulgaria-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सोफीया]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17202996</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bu.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-07 |archive-date=2019-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511141656/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bu.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] d6y1uryz7o92seoyzg7by43c8g87e8y 0 5687 217343 214523 2026-09-11T19:42:26Z The Discoverer 40 217343 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Romenia}} {{double image|right|Flag of Romania.svg|192|Coat of arms of Romania.svg|93|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-romania.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ब्यूकरेस्ट]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17776265</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ro.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-07 |archive-date=2020-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515163205/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ro.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 1dtwgk4osl1lbtyc76lep0t1ltrhogi 217732 217343 2026-09-11T22:20:26Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217732 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Romenia}} {{double image|right|Flag of Romania.svg|192|Coat of arms of Romania.svg|93|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-romania.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ब्यूकरेस्ट]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17776265</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ro.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-07 |archive-date=2020-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515163205/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ro.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] smt7aw5fbuqc2g6lbz63r1xf8inu92f 0 5690 217332 214515 2026-09-11T19:36:57Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें पान [[मोल्दोव्हा]] सावन [[मॉल्डोवा]] पुनर्दिशनावयर 214515 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Moldova}} {{double image|right|Flag of Moldova.svg|227|Coat of arms of Moldova.svg|90|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Moldova-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[चिसीनाउ]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17601580</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/md.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-07 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107090430/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/md.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] lnmx8kgb9gitmtlhqxz0i9uqxytdqzu 217726 217332 2026-09-11T22:16:59Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217726 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Moldova}} {{double image|right|Flag of Moldova.svg|227|Coat of arms of Moldova.svg|90|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Moldova-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[चिसीनाउ]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17601580</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/md.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-07 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107090430/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/md.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] o3d0sj6e9mur6tcs7uulk5tjojp9acj 0 5693 217336 214518 2026-09-11T19:37:54Z The Discoverer 40 217336 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Yukrain}} रशियेचे आग्नेयेक आशिल्लो एक देश. पुर्विल्ल्या रशियन संघराज्यांतलें एक प्रजासत्ताक. डिसेंबर १९९१ त संघराज्यांतल्यान भायर सरून युक्रेनान आपलें स्वातंत्र्य जाहीर केलें. क्षेत्रफळ ६,०३,७०० चौ.किमी.लोकसंख्या- ५,१०,००,०००. देशाचे उत्तरेक बेलारशिया, उदेंतेक रशिया, दक्षिणेक काळो दर्या, अॅझोव्ह दर्द, रुमानिया आनी अस्तंतेक हंगरी, पोलंड, चॅक आनी स्लोवाकिया हे देश आसात. कीव हें देशाचें राजपाटण. {{double image|right|Flag of Ukraine.svg|182|Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg|117|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Ukraine-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[कीव]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-18018002</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/up.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-07 |archive-date=2016-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160709035611/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/up.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] jlpmaatb4ekov1yjz26rfh1cacqw3cx 217731 217336 2026-09-11T22:17:59Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217731 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Yukrain}} रशियेचे आग्नेयेक आशिल्लो एक देश. पुर्विल्ल्या रशियन संघराज्यांतलें एक प्रजासत्ताक. डिसेंबर १९९१ त संघराज्यांतल्यान भायर सरून युक्रेनान आपलें स्वातंत्र्य जाहीर केलें. क्षेत्रफळ ६,०३,७०० चौ.किमी.लोकसंख्या- ५,१०,००,०००. देशाचे उत्तरेक बेलारशिया, उदेंतेक रशिया, दक्षिणेक काळो दर्या, अॅझोव्ह दर्द, रुमानिया आनी अस्तंतेक हंगरी, पोलंड, चॅक आनी स्लोवाकिया हे देश आसात. कीव हें देशाचें राजपाटण. {{double image|right|Flag of Ukraine.svg|182|Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg|117|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Ukraine-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[कीव]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-18018002</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/up.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-07 |archive-date=2016-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160709035611/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/up.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] o49vjtpvh08bcbf419ckgrqa1rf8pb2 0 5695 217711 214492 2026-09-11T22:13:49Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217711 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Belarus}} {{double image|right|Flag of Belarus.svg|219|Coat of arms of Belarus (official).svg|110|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Belarus-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[मिन्स्क]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17941131</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bo.html |title=Archive copy |access-date=2015-09-07 |archive-date=2007-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071114004238/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bo.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] kym4s6help1cjf7ay18f6ftnom9ov1f 0 5893 217358 214528 2026-09-11T19:47:58Z The Discoverer 40 217358 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Libia}} {{double image|right|Flag of Libya.svg|190|The emblem on the passport of Libya.svg|93|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Libya-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', अफ्रीकांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ट्रिपोली]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-africa-13754897</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ly.html |title=Archive copy |access-date=2015-10-19 |archive-date=2016-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224023634/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ly.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:अफ्रीकांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 28597db228wsew8fm1p2j5e7105jpdo 217736 217358 2026-09-11T22:21:11Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217736 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Libia}} {{double image|right|Flag of Libya.svg|190|The emblem on the passport of Libya.svg|93|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Libya-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', अफ्रीकांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ट्रिपोली]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-africa-13754897</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ly.html |title=Archive copy |access-date=2015-10-19 |archive-date=2016-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224023634/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ly.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:अफ्रीकांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] jin35togcfqlf8858sgpvkpdd0d95kz 0 5908 217729 214514 2026-09-11T22:17:06Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217729 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Morocco}} {{double image|right|Flag of Morocco.svg|183|Coat of arms of Morocco.svg|112|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Morocco-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', अफ्रीकांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[राबत]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-africa-14121438</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mo.html |title=Archive copy |access-date=2015-10-22 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210041/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mo.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:अफ्रीकांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] sq3hen6clkxlt2ytee08jaycedz5mpd 0 5910 217291 214447 2026-09-11T19:17:53Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[ट्युनिशिया]] पानाक [[टुनिसिया]] हालयला 214447 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Tunisia}} {{double image|right|Flag of Tunisia.svg|194|Coat of arms of Tunisia.svg|109|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Ts-map.gif|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', अफ्रीकांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ट्यूनिस]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-africa-14107241</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ts.html |title=Archive copy |access-date=2015-10-22 |archive-date=2012-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121014010055/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ts.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:अफ्रीकांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] niuej51gg1obalv33rx8kgze77fqt6v 217674 217291 2026-09-11T22:04:40Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217674 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Tunisia}} {{double image|right|Flag of Tunisia.svg|194|Coat of arms of Tunisia.svg|109|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Ts-map.gif|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', अफ्रीकांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ट्यूनिस]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-africa-14107241</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ts.html |title=Archive copy |access-date=2015-10-22 |archive-date=2012-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121014010055/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ts.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:अफ्रीकांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] p97o2oosc93ze5zd6praqa1h3h6bpl0 0 5912 217371 214547 2026-09-11T19:52:49Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें पान [[सुडान]] सावन [[सुदान]] पुनर्दिशनावयर 214547 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Sudan}} {{double image|right|Flag of Sudan.svg|224|Emblem of Sudan.svg|98|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Map of Sudan (New).jpg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', अफ्रीकांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[खारटॉम]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-africa-14094995</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/su.html |title=Archive copy |access-date=2015-10-22 |archive-date=2019-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190205154022/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/su.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:अफ्रीकांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] s1gx3zzvo5ici41y8u7lsygu72mf7jl 217759 217371 2026-09-11T22:27:22Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217759 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Sudan}} {{double image|right|Flag of Sudan.svg|224|Emblem of Sudan.svg|98|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Map of Sudan (New).jpg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', अफ्रीकांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[खारटॉम]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-africa-14094995</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/su.html |title=Archive copy |access-date=2015-10-22 |archive-date=2019-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190205154022/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/su.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:अफ्रीकांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 7b6c0ygfry0h0m4lchbqehyd97gxn9l 0 5914 217671 214440 2026-09-11T22:03:51Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217671 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Djibouti}} {{double image|right|Flag of Djibouti.svg|185|Emblem of Djibouti.svg|112|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Djibouti-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', अफ्रीकांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[जिबूती नगर|जिबूती]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-africa-13231761</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html |title=Archive copy |access-date=2015-10-22 |archive-date=2014-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140702024855/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:अफ्रीकांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] p7awnten2mv5go92cbwvu7sei5ddbw9 0 5916 217251 215953 2026-09-11T18:42:28Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[इरिट्रिया]] पानाक [[एरिट्रिया]] हालयला 214392 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Eritrea}} {{double image|right|Flag of Eritrea.svg|218|Emblem of Eritrea (or argent azur).svg|112|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Eritrea-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', अफ्रीकांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[अस्मारा]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-africa-13349078</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/er.html |title=Archive copy |access-date=2015-10-22 |archive-date=2020-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515225510/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/er.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:अफ्रीकांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] eygx72sr8u8v6oh92mp51cu1g094d8w 217645 217251 2026-09-11T21:56:50Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217645 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Eritrea}} {{double image|right|Flag of Eritrea.svg|218|Emblem of Eritrea (or argent azur).svg|112|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Eritrea-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', अफ्रीकांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[अस्मारा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-africa-13349078</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/er.html |title=Archive copy |access-date=2015-10-22 |archive-date=2020-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515225510/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/er.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:अफ्रीकांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 413ta0zuu0hqlmr6izvvkqhgyiteyb2 0 5918 217244 214390 2026-09-11T18:37:56Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[इथिओपिया]] पानाक [[इथियोपिया]] हालयला 214390 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Ethiopia}} {{double image|right|Flag of Ethiopia.svg|213|Coat of arms of Ethiopia.svg|124|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Ethiopia.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', अफ्रीकांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[आडिस अबाबा]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-africa-13349398</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/et.html |title=Archive copy |access-date=2015-10-22 |archive-date=2018-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181215191857/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/et.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:अफ्रीकांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 7r93tjlup73c5qfo5rte3kivb3pokfv 217636 217244 2026-09-11T21:55:19Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217636 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Ethiopia}} {{double image|right|Flag of Ethiopia.svg|213|Coat of arms of Ethiopia.svg|124|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Ethiopia.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', अफ्रीकांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[आडिस अबाबा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-africa-13349398</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/et.html |title=Archive copy |access-date=2015-10-22 |archive-date=2018-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181215191857/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/et.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:अफ्रीकांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] smsulhtwvw35jg39v2y786ypcnk1hb7 1 5919 217246 215796 2026-09-11T18:37:56Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[चर्चा:इथिओपिया]] पानाक [[चर्चा:इथियोपिया]] हालयला 215796 wikitext text/x-wiki {{चर्चा}} rt159uoing587qap2tu51o059awsmu1 0 5920 217761 214554 2026-09-11T22:27:51Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217761 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Somalia}} {{double image|right|Flag of Somalia.svg|170|Coat_of_arms_of_Somalia.svg|148|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Somalia-CIA WFB Map (2004).png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', अफ्रीकांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[मोगादिशू]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-africa-14094503</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html |title=Archive copy |access-date=2015-10-22 |archive-date=2016-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:अफ्रीकांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] fjm3qso32as8eypuc6vonc0wptlru93 0 5956 217709 214490 2026-09-11T22:13:36Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217709 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Burundi}} {{double image|right|Flag of Burundi.svg|202|Coat of arms of Burundi.svg|95|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Burundi-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', अफ्रीकांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बुजंबुरा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-africa-13085064</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/by.html |title=Archive copy |access-date=2015-10-30 |archive-date=2018-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180128152115/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/by.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:अफ्रीकांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] c8ekdlm0a5trwart7pxpm2q1y1mb2ms 0 5958 217656 214419 2026-09-11T22:00:41Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217656 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Comoros}} {{double image|right|Flag of the Comoros.svg|194|Seal of the Comoros.svg|116|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Comoros-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', अफ्रीकांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[मॉरोनी]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-africa-13229685</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cn.html |title=Archive copy |access-date=2015-10-30 |archive-date=2018-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181223041336/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cn.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:अफ्रीकांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] cf2dotv2m24c4fvlqblvpyrx5n0u69f 0 5960 217655 215532 2026-09-11T21:59:56Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217655 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Kenya}} {{double image|right|Flag of Kenya.svg|177|Coat of arms of Kenya (Official).svg|117|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Ke-map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', अफ्रीकांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[नैरोबी]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-africa-13681341</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ke.html |title=Archive copy |access-date=2015-10-30 |archive-date=2020-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200831033452/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ke.html |url-status=dead }}</ref> ==संदर्भ== {{Reflist}} == पळेयात == {{धाक्टें पान-देश}} [[वर्ग:अफ्रीकांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] c7op656bo9w35oohyu3ldcuweu9m3nz 0 6365 217777 215083 2026-09-12T04:23:41Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[संयुक्त राश्ट्रसंघटना]] पानाक [[संयुक्त राष्ट्रां]] हालयला 215083 wikitext text/x-wiki [[file:flag of the United Nations.svg|frameless|right]] [[फायल:United Nations Office at Geneva- The Allée des Nations- Flags of the member nations- Geneva- Switzerland-20150915.jpg|thumb|संयुक्त राश्ट्रसंघटना , [[स्वित्झर्लंड]]]] '''संयुक्त राश्ट्रसंघटना''' दुसऱ्या म्हाझुजा उपरांत भक्षक झुजां पयस दवरून, आंतरराश्ट्रीय शांतताय आनी सुरशा बाळगूपाच्या हेतान अस्तित्वांत आयिल्ली एक जागतीक संघटना. हाचें headquarters [[अमेरिकेचीं संयुक्त संस्थाना|आमेरिकेचें]] नीउ यॉर्क शारान स्थीत आसा। [[file:United Nations (Member States and Territories).svg|center|frameless|upright=2]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] bikuupjxem8cuh5dwnukr7brhj02izr 217779 217777 2026-09-12T04:24:22Z The Discoverer 40 217779 wikitext text/x-wiki [[file:flag of the United Nations.svg|frameless|right]] [[फायल:United Nations Office at Geneva- The Allée des Nations- Flags of the member nations- Geneva- Switzerland-20150915.jpg|thumb|संयुक्त राष्ट्रां, [[स्वित्झर्लंड]]]] '''संयुक्त राष्ट्रां''' दुसऱ्या म्हाझुजा उपरांत भक्षक झुजां पयस दवरून, आंतरराश्ट्रीय शांतताय आनी सुरशा बाळगूपाच्या हेतान अस्तित्वांत आयिल्ली एक जागतीक संघटना. हाचें headquarters [[अमेरिकेचीं संयुक्त संस्थाना|आमेरिकेचें]] नीउ यॉर्क शारान स्थीत आसा। [[file:United Nations (Member States and Territories).svg|center|frameless|upright=2]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] sduuj3v44hxogi91ajygre35valwp0m 0 6641 217305 214480 2026-09-11T19:23:27Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[फिनलॅंड]] पानाक [[फिनलँड]] हालयला 214480 wikitext text/x-wiki {{lipi|.|Finland}} {{double image|right|Flag of Finland.svg|180|Coat of arms of Finland.svg|120|{{SUBPAGENAME}} च्या बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Finland-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''फिनलॅंड (फिनीश सुऑमी)''' ईशान्य युरोपांतल्या स्कॅंडिनोव्हियन देशांतलें एक स्वतंत्र प्रजासत्ताक राश्ट्र. क्षेत्रफळ 3,37,032 चौ. किमी. लोकसंख्या 5,004,00 विस्तार 58°30' उ. ते 70°5'उ. आनी 19°7' उदेंत ते 31°35' उदेंत. फिनलॅंडाचे वायव्वेक स्विडन, उत्तरेक नॉर्वे आनी उदेंतेक रशिया आसा. देशाचे अस्तंतेक बॉथानियाचें आखात जाल्यार दक्षिणेक फिनलॅंडाचे आखात आसा. देशाची उत्तर- दक्षिण लांबाय 1,165 किमी. आनी रुंदाय 542 किमी. आसून सरभोंवतणीं सु. 80,000 जुंवे आसात. [[हेलसिंकी]] ही फिनलॅंडाची राजधानी.<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17288360</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fi.html |title=Archive copy |access-date=2016-01-28 |archive-date=2015-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150919130804/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//geos/fi.html |url-status=dead }}</ref> == भूंयवर्णन == फिनलॅंडाची दक्षिण आनी अस्तंत देग उथळ पूण रेवटाची आसा. ह्या देगांभोंवतणीं हजारांनीं ल्हान ल्हान जुंवें आसात. ह्या देशांतले प्रदेश सपाट आनी पर्वताची उंचाय सादारम 300 मी. आसा. फिनलॅंडाच्या मदल्या वाठारांनी ल्हान व्हड अशीं हजारांनी तळीं आसात आनी ह्या तळ्यांमदीं ल्हान ल्हान जुंवें मेलटात. उत्तर आनी उदेंतेचो उंचायेचो वाठार देशाचे 40% क्षेत्र व्यापता. फिनलॅंडाचे नैर्ऋत्येक जुंव्यांचो वाठार आसा. == हवामान == फिनलॅंड 60° अक्षवृत्ताचे उत्तरेक आशिल्लेयान गिमांत दीस व्हड आनी थंडायेचे आसतात. पूण शिंयाळ्यांत दीस ल्हान आनी कडक शिंयाचे आसतात. गिमांत दक्षिण वाठारांत दीस सुमार 19 वरांचे आसतात. उत्तरेकडच्या वाठारांत सूर्य वर्सांतले 73 दीस एकसारको आसता. हे कातीर फिनलॅंडाक ‘मद्यानरातच्या सुर्याचो देश’ अशें म्हळां. एप्रिल ते सप्टेंबर हे हांगचे गिमाचे दीस जाल्यार ऑक्टोबर ते मार्च मेरेन शिंयाळो आसता. जुलय म्हयन्यांत दक्षिणेकडचें तापमान सरासरी 17° सॅ. उत्तरेक 16° सॅ. आसता. सगळ्यांत कडक शिंयाचो म्हयनो फेब्रुवारी आसून ह्या तेंपार सरसरी तापमान 15° सॅ. ते 11° सॅ. इतलें आसता. == वनस्पत आनी मोनजात == देशांत कॉनिफर्स रुख व्हड प्रमाणांत आसात. ह्या रुखांचे पायन आनी स्प्रूस हांचे प्रकार चड मेळटात आनी देशाचे उत्तरेक बर्च आनी विलो हीं झाडां चड मेळटात. उत्तरेक फिनलॅंडाच्या तोंकार दगडफूल ही वनस्पत व्हड प्रमाणांत मेळटा. देशाचे दक्षिणेक हॅझेल, अस्पेन, मॅपल, एल्म, अल्डर आनी हेर रुखय आसात. जुंव्याचेर आर्किटेक कूररी, कुरव हीं सवणीं मेळटात. सायबेरियन मैना, रंगीत मडवळ हीं सवणीं आनी उत्तरेक गरुड आसात. वांस्वेल, कोले, रानमाजरां, सांबर आनी रेनडियर हीय मोनजात आसा. == इतिहास आनी अर्थवेवस्था == व्होल्गा आनी उरल पर्वत हांच्या मदल्या प्रदेशांत सुर्वेक फिनलॅंडी रावतालें. इ.स. 800 ह्या काळांत ताणीं कारेलियाच्या प्रदेशांत आपलो राबितो केल्लो. सुर्वेक फिनलॅंडी लोकांच्या सुऑमी, टॅव्हॅस्टियन आनी कारेलियन अशो तीन टोळ्यो आशिल्ल्यो आनी ते आपलेभितरुच झगडटाले. इकराव्या शेंकड्या सावन तेराव्या शेंकड्यामेरेन स्विडन आनी रशियन लोकांनी फिनलॅंडीक आपल्या शेकातळा हाडपाचे स्विडनाचे यत्न आशिल्ले जाल्यार रशिया तांका इस्टर्न ऑर्थोडॉक्स इगर्जेच्या शेकातळा ओडपाचो यत्न करताली. मुखार थोडेशेच फिनलॅंडी लोक रोमन कॅथलीक जालें. मदल्या काळासावन फिनलॅंड :देश स्विडन राज्याचो एक फांटो जावन आसलो. पूण 1809त स्विडनींक हारोवन रशियेन फिनलॅंड आपल्या शेकातळा हाडून सगळी सत्ता रशियेचो पयलो अलेक्झांडर‘ग्रॅंड ड्यूक’ हांच्या हातांत आयलीं. 1917त जाल्ले रशियेंतले क्रांती उपरांत 6 डिसेंबर 1917 ह्या दिसा फिनलॅंडान आपलें स्वातंत्र्य जाहीर केलें. पूण मुखार व्हायट गार्ड आनी रॅड गार्ड हांचेमदीं यादवी झुज ( civil war) जावन व्हायट गार्डांनी रॅड गार्डाक हारोवन 1919 फिनलॅंड हें प्रजासत्ताक म्हणून जाहीर केलें. ==संदर्भ== <references/> [[वर्ग:एरोपांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:इतिहास / History]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 7xb24edv7yt81duakyzgmthlazxz2nu 0 6794 217499 216911 2026-09-11T20:57:41Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[होन्डूरस]] पानाक [[हाँडूरास]] हालयला 216911 wikitext text/x-wiki {{lipi|.|Honduras}} {{double image|right|Flag of Honduras (1949–2022, 2026–present).svg|180|Coat of arms of Honduras.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-honduras.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[टेग्यूसिगॅल्पा]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-18954311</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ho.html |title=Archive copy |access-date=2016-05-30 |archive-date=2020-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515044500/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ho.html |url-status=dead }}</ref> [[फायल:Honduras map (en).gif|thumbnail|Honduras. Map.]]मध्य अमेरीकेंतलो एक ल्हान देश. केळीं उत्पादनांत ताची खूब नामना आसा. लॅटीन अमेरिकेंतलें तें सगळ्यांत ल्हान प्रजासत्ताक. क्षेत्रफळ ११२,०८८ चौ. किमी. उदेंत-अस्तंत देशाची चडांत चड लांबाय ६५२ किमी. आनी दक्षिण-उत्तर रुंदाय ३८६ किमी. देशाचे अस्तंतेक गौतेमाला आनी एल्‌ सालावदोर देश; दक्षिण आनी उदेंतेक निकारागुआ; उत्तरेक कॅरिबियन दर्या आनी ईशान्येक पॅसिफिक म्हासागराची ल्हान देग आसा. तेगुसिगाल्पा हें देशाचें राजपाटण. भुंयावर्णन: देशाची लागींलागीं ७५% भूंय पर्वतीय आसा. सपाट भूंय वा सखल प्रदेश चडकरून दर्यादेगांनी वा मध्य भागांतल्या न्हंयांच्या देगणांनी मेळटा. भूंयरचणुकेचे नदरेन देशाचे चार सैमीक वांटे केल्यात, ते अशे – १) मध्य पर्वतीय भाग; २) उत्तरेकडची दर्यादेग; ३) आग्नेयेकडचो सपाट प्रदेश आनी ४) दक्षिणेकडची दर्यादेग. मध्यवर्ती पर्वतीय भागान देशाची सुमार ६०% भूंय रेवाडिल्ल्या. सेर्रोस दे सेलाके हें देशांतलें सगळ्यांत उंचेलें तेमूक. ताची दर्यातळासावन उंचाय २८४९ मीटर. पूण देशांतले चडशे पर्वत कमी उंचायेचे आसात. उत्तरेकडची दर्यादेग ही मुखेलपणान गाळ सांचून तयार जाल्ली सपाट भूंय आनी ल्हान ल्हान दोंगुल्ल्यांनी मेळून तयार जाल्या. देशाचो सुमार १३% वांटो हे दर्यादेगेन रेवडिला. अर्थीक नदरेन हो देशाचो चड म्हत्वाचो प्रदेश. आगुआन आनी हेर अशीर देगणां ह्या भागांत सांपडटात. आग्नेयेकडच्या मळान देशाचो सुमार २०% प्रदेश रेवडिला. होन्डूरसांतलो हो सगळ्यांत चड फाटीं आशिल्लो भाग. हो चडसो भाग उश्णकटीबंधीय पावशी रानान व्यापला. देशाची दक्षिणेकडची दर्यादेग म्हळ्यार पॅसिफिक म्हासागराची अशीर देग. ताची लांबाय फकत ७७ किमी. इतली आसा. होन्डूरंसांत मुखेलपणान उश्णकटीबंधीय प्रकारचें हवामान आसा. पूण पर्वतीय भागांत उचायेप्रमाण तें शितळ जायत वता. दर्यादेगांतलें वर्सुजी सरासरी हवामान ३१ ० से. जाल्यार पर्वतीय भागांत तें सादारणपणान २३ ० से. उरता. मे हो देशांतलो चड उश्णतायेचो, जाल्यार डिसेंबर हो शितळ म्हयनो. पावसाळो मे म्हयन्याचे निमाणेकडेन सुरू जावन तो नोव्हेंबर मेरेन उरता. उंचायेप्रमाण पावस ७५ ते १५० सेंमीं. इतलो पडटा. उत्तर दर्यादेगेर ऑगस्ट-सप्टेंबर म्हयन्यांत केन्ना केन्नाय व्हड मोडां जातात. होन्डूरसाच्या उदेंत दर्यादेगांनी आनी न्हंयांदेगांनी उदकांत जावपी झोंपां चड. ह्या भागांत माडांच्योय बागो खूब आसात. अस्तंतेकडच्या रानांनी मुखेलपणान पायन-सवाना प्रकारची रूखावळ मेळटा. मध्यवर्ती पर्वतीय भागांत ओक आनी पायन रुखावळ चड आसा. जाल्यार उत्तरेकडच्या पिकाळ दर्यादेगेर केळींची खूब प्रमाणांत लागवड केल्या. हांगाच्या रानांनी मुखेलपणान माहोगॅनी, लिग्नम वायटे, स्पॅनिश सिडार बाल्सा, रोसवूड, सेबा, सापोटा आनी कास्तिला रबर ही वनस्पत चड आसा. देशाचे मोनजातींत मुखेलपणान तरेकवार सवणीं, सरपटपी मोनजात आनी वेगवेगळ्या किटकांचो आस्पाव जाता. किटकांत तरेकवार पारवे, पिसोळीं, म्होंवामूस, वायटी, मुयांचे वेगवेगळे प्रकार, जळार आनी कोळी हांचो आस्पाव जाता. पाणकोंबे चडकरून न्हंयांदेगांनी मेळटात. सरपटपी मोनजातींत मानगें, तरेकवार सोरोप, शेड्डे आनी कांसवांचो आस्पाव जाता. इतिहास: सोळाव्या शेंकड्याचे सुरवेक स्पेनीश लोक हांगा पावले. ताच्या आदल्या इतिहासाची म्हायती स्पश्टपणान मेळना. ‘माया इंडियन’ ही लॅटीन अमेरिकेंतली प्रसिद्द संस्कृती ८०० च्या सुमाराक ‘कोपान’ शारांत नांदताली. त्या वेळार कोपान शारांत सोबीत राजवाडे पिरामीड आनी देवळां आशिल्लीं. तशेंच थंयचे लोक विज्ञान आनी साहित्यीक मळार खूब मुखार आशिल्ले अशें म्हण्टात. पूण स्पेनीश लोक थंय पावले तेन्ना कोपान शार तांकां विध्वंस केल्ले अवस्थेंत सांपडलें. थळावे इंडियन लोकय तें शार विसरून गेल्ले. क्रिस्तोफर कोलंबस हो स्पेनिश खालाशी १५०२ त काबो दे होन्डूरास भूयशिराचेर पावलो. ताणें आपले कांय सांगाती थंय दवरून त्या भागाचेर स्पेनिश शेक बसयलो. उपरांत नव्या गजालींचो सोद घेवपाखातीर साबार स्पेनिश संशोधक आनी भोंवडेकारांनी थंय वचून आपलो राबितो केलो. स्पेनिश लोकांनी ल्हव ल्हव करून थळाव्या इंडियन लोकांक आपल्या शेकातळा हाडले. होन्डूरसाचेर ताबो मेळयतना स्पॅनिशांनी खूब इंडियनांक मारून उडयले. कांय इंडियन रोगाच्यो धामी येवन काबार जाले, जाल्यार कांय जाणांक गुलाम म्हूण वेस्ट इंडिसाक धाडले. भांगर आनी रूपें हांचो सोद लागल्याउपरांत चड आनी चड स्पॅनीश लोक हांगा येवन स्थायीक जावपाक लागले. तशेंच भांगर आनी रूपें खणून काडपाखातीर आफ्रिकेंतल्यान खाप्री लोकांक गुलाम म्हूण हाडले. पूण हिन्डूरसांतलो खण उद्देग स्पॅनियार्डांखातीर केन्नाच फायदेशीर थरलो ना. १५ सप्टेंबर १८२१ ह्या दिसा होन्डूरात आनी मध्य अमेरिकेंतल्या हेर चार राज्यांनी मेळून आपलें स्वातंत्र्य जाहीर केलें. सुरवेक तो मेक्सिको साम्राज्याचो एक वांटो जालो. पूण १८३३ त होन्डूरस वेगळो जावन तांणी मध्य अमेरिकेंतल्या हेर राज्यांक मेळून संयुक्त प्रांताची स्थापना केली. संयुक्त प्रांताच्या सरकारान सगळ्या थरांच्या लोकांखातीर समान कायदे चालीक लावपाचे यत्न केले. तेखातीर ताणें हक्क काडून घेतले. आपले हक्क परतून मेळोवपाखातीर जमीनदार आनी पाद्रींनीं संयुक्त प्रांताक खर विरोध केलो. हाचो परिणाम म्हळ्यार १८३८ त होन्डूरस संयुक्त प्रांतांतल्यान भायर सरलो. एकुणिसाव्या शेंकड्यांत होन्डूरस हो मध्य अमेरिकेंतलो सगळ्यांत अशक्त देश आशिल्लो. हाका लागून ताच्या शेजारच्या देशांनी ताचेर चेंपण हाडून आपलो स्वार्थ सादून घेतलो. चड करून गौतेमालान होन्डूरसांतल्या विरोधी पक्षांक फाटबळ दिवन थंय साबार अठाव घडोवन हाडले. एकुणिसाव्या शेंकड्यांत निमाणेकडेन अमेरिकेंतल्या कांय कंपन्यांनी होन्डूरसांत गुंतवणूक करपाक सुरवात केली. होन्डूरसाची भूंय आनी हवामान केळींची लागवड करपाक बरें आशिल्ल्यान चडशा कंपन्यांणी केळीच्या बागांनीच गुंतवणूक केल्ली. तेखातीर देशाचे उत्तरेकडची भूंय, रानां आनी झोंपां मारून नितळ केल्ली. केळ्यांची हाड-व्हर करपाखातीर तांणीं रेल्वेमार्ग आनी बंदरय बांदिल्लें. केळ्यांच्या उत्पन्नांत वाड जायत रावलीं तशें तांणीं शार उबारून कामगारांखातीर थंय शाळा आनी हॉस्पिटलांय बांदलीं. विसाव्या शेंकड्य़ाचे सुरवेक होन्डूरसाची अर्थवेवस्था मुखेलपणान केळी-उत्पन्नाचेरच आदारिल्ली. हाका लागून होन्डूरस सरकारान ते कंपनीक केळ्यांचें उत्पन्न आनीक वाडोवपाखातीर कांय खाशेल्यो सवलती दिल्ल्यो. केळ्यांच्या वाडट्या उत्पन्नाक लागून त्या काळांत ताचो ‘केळ्या प्रजासत्ताक’ म्हण उल्लेख जातालो. विसाव्या शेंकड्याच्या तिसर्‍या दसका मेरेन देशांतली राजकीय स्थिती खूब इबाडिल्ली. त्या तेंपार देशांत क्रांतिकारी वातावरण पातळिल्लें. हाका लागून राष्ट्राध्यक्ष पदाचेर चड तेंप कोणच तिगूंक शकलोना. पूण १९३३ त जनरल तिबूसिओ कारियास हो राष्ट्राध्यक्ष जाल्याउपरांत तो सोळा वर्सां त्या पदाचेर तिगून उरलो. कारियास हाणें हुकूमशाय पद्दतीन राजवट चलयली. ताका सत्तेभायरो करपाखातीर खूब उठाव जालो. पूण कारियासान ते मोडून उडयले. १९४८ त ताणें अध्यक्ष पदाक सोडचीट दिली. उपरांत राजकीय स्थिती परतून हिंसक स्वरुपाची जाली. पूण १९५७ त रामोन विलेडा मोराल्‌स राष्ट्राध्यक्ष जाल्या उपरांत, ताणें राजकीय मळार कांय प्रमाणांत स्थिरता हाडून साबार शाळा, हॉस्पिटलां आनी रस्ते बांदले. १९६३ त कोलोनल ओस्वाल्डो लोपेझ हाच्या फुडारपणाखाल सैमिकी उठाव जावन ताणें विडेला सरकार मोडून उडयलें. उपरांत वेंचून काडिल्ले समितीन नवें संविधान बरोवन लोपेझाक राष्ट्राध्यक्ष केलो. १९७१ तले वेंचणुकेंत लोकांनी रामोन अर्नेस्टो क्रुझ हाका राष्ट्राध्यक्ष म्हूण वेंचून काडलो. पूण १८७२ त सैमीकी उठाव जावन लॉपेझ हो परतून राष्ट्राध्यक्ष जालो. होन्डूरसाच्या १९६९ च्या जमीन सुदारणा कायद्याक लागून होन्डूरसांत रावपी साबार एल्‌ साल्वादोरच्या लोकांक आपल्या देशांत वचचें पडलें. हाका लागून जुलय १९६९ त साल्वादोरचें सैन्य होन्डूरसांत रिगलें. १९७० त अमेरिका आनी खंडांतल्या हेर देशांचे मध्यस्थीन होन्डूरस आनी एल्‌ साल्वादोरचो शिमे प्रश्न सोडयलो. १९७५ त लांच प्रकरणावयल्यान होन्डूरसाच्या सैन्यान लोपेझाक सत्तेभायरो केलो. ताचे सुवातेर कोलोनेल अल्बेर्टो कास्ट्रो राष्ट्राध्यक्ष जालो. १९७८ त आल्बेर्टो हाकाय काडून उडयलो. १९८१ त भौशिक वेंचणूक घेवन सुआझो कोरदोवा हाका राष्ट्राध्यक्ष म्हूण वेंचून काडलो. ताचे उपरांत १९८५ त जोसे आझाकोना होयो राष्ट्राध्यक्ष जालो. १९८० सावन निकाराग्वांतल्या विद्रोह्यांनी होन्डूरसांत शरण घेवन थंयच्यान निकाराग्वांतल्या सांदिनिस्ता सरकाराआड झूज उबारिल्लें. हीं झगडीं सुमार धा वर्सां चालूच आशिल्लीं. १९९० चे वेंचणुकेंत सांदिनिस्ता सरकार गडगडलें, तेन्ना होन्डूरसांत शरण घेतिल्ले विद्रोही परत निकाराग्वांत गेले. देशाचो राज्यकारभार १९८२ त आपणायल्ल्या कायद्याप्रमाण चलता. राष्ट्राध्यक्ष आनी विधिमंडळ भौशिक मतदानान वेंचून काडटात. कॅबिनेट नेमणूक करपाचे हक्क राष्ट्राध्यक्षाक दिल्ल्यात. होन्डूरसाच्या राजकारभारांत सैन्याक चड म्हत्व आसा. अर्थवेवस्था: अर्थीक मळार होन्डूरस हो लॅटीन अमेरिकेंतलो सगळ्यांत फाटासार देश. शेतवड हो देशांतलो चड म्हत्वाचो वेवसाय. देशांतले अर्दावयर लोक शेतवडींत वावूरतात. देशाक चडशी येणावळ केळीं आनी काफी निर्यातीसावन मेळटा. विसाव्या शेंकड्याचे सुरवेक केळ्यांचो उद्देग अमेरिकी कंपन्यांनी सुरू केलो. त्या उद्देगांत तांणी व्हड गुंतवणूक केल्ली. पूण सद्या हो उद्देग होन्डूरन कंपन्यांनी घेतला. मको हें होन्डूरी लोकांचें मुखेल अन्न मक्याचे पिकावळीखाला हेर पिकावळीपरस चड जमीन आसा. चवळी, कापूस, ऊंस आनी तंबाकू हांचींय पिकां कांय प्रमाणांत घेतात. सद्या गोरवां पोसपाच्या वेवसायाकय म्ह्त्व फाव जालां. नुस्तें, मदेर आनी मांस हांचीय कांय प्रमाणांत निर्यात जाता. वट्ट कामगारांतले सुमार तिसरो वांटो कामगार सर्वीस उद्देगांत वावुरतात. घाऊक (wholesale) आनी किरकोळ वेव्हार हो देशांतलो मुखेल सर्वीस उद्देग. देशांतलो म्हत्वाचो वेपार म्हळ्यार शेतकी म्हालाची वेगवेगळ्या सुवातींचेर पुरवण करप. निर्मिती उद्देगांत वट्ट कामगारांतले फक्त सातवो वांटो कामगार वावुरतात. निर्मिती उद्देगांत अन्न प्रक्रिया, सोरो आनी शितपेय, कपडो, कागद हांचो आस्पाव जाता. येरादारीच्या मळारय हो देश फाटींच आसा. डांबरी रस्ते खूब उणे फक्त २% लोकांकडेन मोटारी आसात. शारांतले चडशे लोक बसींनी जाल्यार गांवगिर्‍या वाठारांतले चडशे लोक टांग्यांनी यो वच करतात. होन्डूरान रेल्वे मुखेलपणान फळ कंपन्यो चलयतात. तेगुसिगाल्पा आनी सान पेद्रो सुला ह्या शारांत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आसात. देशांत स दिसाळीं उजवाडा येतात. तातुंतलें ‘ला त्रिबूना’ हें चड म्हत्वाचें. चडशीं रेडिओ आनी दुरचित्रवाणी केंद्रा खाजगी मालकेचीं. तेगुसिगाल्पा आनी सान पेद्रो सुला शारांतल्या सगळ्या टेलीफोन मार्गांचेर सरकारी नियंत्रण, जाल्यार केळीं उत्पादन भागांत फळ कंपन्यांचें नियंत्रण आसा. समाजजीण: होन्डूरसांतले ९५% वयर लोक ‘मिस्तिझोस’ (स्पेनिश आनी रेड इंडियन हांची भरसण) आसात. सगळें मिस्तिझोस स्पेनिश भास उलयतात. ते रोमन कॅथलीक धर्मीय. उत्तरेकडच्या केळीं उत्पादन वाठारांनी वेव्हाराखातीर इंग्लीश भाशेचो वापर करतात. होन्डूरसाचे आग्नेयेक सुमार २०,००० मिस्कितो इंडियनांचो राबितो आसात. हो समाज थळावे इंडियन, खाप्री आनी हेर लोकांची भरसण जावन तयार जाला. गारिफ्युना हे लोक देशाच्या वायव्य भागांत रावतात. ही जात सेंट विंसेट ह्या कॅरिबी जुंव्यावयल्या खाप्री आनी आरावाक इंडियन हांची भरसण जावन तयार जाल्या. १७९७ त सेंट विंसेट जुंव्यावयल्या ब्रिटीश अधिकार्‍यानी ह्या विद्रोही लोकांक होन्डूरस जुंव्याचेर हाडून सोडिल्ले. गारिफ्युना लोक चडकरून आरावाक भास उलयतात. ते स्पेनिश आनी इंग्लीश भाशेचोय वापर करतात होन्डूरसाचे उत्तरेकडच्या बे जुंव्याचेर इंग्लीश भास उलोवपी प्रोटेस्टंट पंथीय लोक रावतात. हे लोक गातिफ्युना, इंग्लीश आनी खाप्री लोकांची भरसण जावन तयार जाल्यात. देशांतले सुमार ६०% लोक गांवगिर्‍या वाठारांनी रावतात. हातूंत मुखेलपणान गरीब शेतकामत्यांचो आस्पाव जाता. ते मातयेच्या घरांनी रावतात. शिक्षणीक मळारय हो देश खूब फाटीं आसा. देशांतले सुमार अर्द्यावयर लोक अशिक्षीत. कायद्यान सात ते बारा वर्सां पिरायेच्या भुरग्यांक शिक्षण सक्तीचें आसा. पूण ह्या कायद्याचें पालन जायना. गांवगिर्‍या वाठारांनी शाळांची संख्या खूब उणी आसा. देशांत एकच वोश्र्वविद्यालय आसा. तशेंच शेतकी, विज्ञान आनी थळावे संस्कृतायेक प्रोत्साहन वा फाटबळ दिवपाखातीर खाशेलीं विद्यापिठां उबारल्यांत. ==संदर्भ== <references/> - कों. वि. सं. मं. [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] cbbc4wrtof2vud27sq6m2kj4r85u5xm 217770 217499 2026-09-11T22:28:36Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217770 wikitext text/x-wiki {{lipi|.|Honduras}} {{double image|right|Flag of Honduras (1949–2022, 2026–present).svg|180|Coat of arms of Honduras.svg|120|{{SUBPAGENAME}} चो बावटो|{{SUBPAGENAME}} चें प्रतीक}} [[File:Un-honduras.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[टेग्यूसिगॅल्पा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-18954311</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ho.html |title=Archive copy |access-date=2016-05-30 |archive-date=2020-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515044500/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ho.html |url-status=dead }}</ref> [[फायल:Honduras map (en).gif|thumbnail|Honduras. Map.]]मध्य अमेरीकेंतलो एक ल्हान देश. केळीं उत्पादनांत ताची खूब नामना आसा. लॅटीन अमेरिकेंतलें तें सगळ्यांत ल्हान प्रजासत्ताक. क्षेत्रफळ ११२,०८८ चौ. किमी. उदेंत-अस्तंत देशाची चडांत चड लांबाय ६५२ किमी. आनी दक्षिण-उत्तर रुंदाय ३८६ किमी. देशाचे अस्तंतेक गौतेमाला आनी एल्‌ सालावदोर देश; दक्षिण आनी उदेंतेक निकारागुआ; उत्तरेक कॅरिबियन दर्या आनी ईशान्येक पॅसिफिक म्हासागराची ल्हान देग आसा. तेगुसिगाल्पा हें देशाचें राजपाटण. भुंयावर्णन: देशाची लागींलागीं ७५% भूंय पर्वतीय आसा. सपाट भूंय वा सखल प्रदेश चडकरून दर्यादेगांनी वा मध्य भागांतल्या न्हंयांच्या देगणांनी मेळटा. भूंयरचणुकेचे नदरेन देशाचे चार सैमीक वांटे केल्यात, ते अशे – १) मध्य पर्वतीय भाग; २) उत्तरेकडची दर्यादेग; ३) आग्नेयेकडचो सपाट प्रदेश आनी ४) दक्षिणेकडची दर्यादेग. मध्यवर्ती पर्वतीय भागान देशाची सुमार ६०% भूंय रेवाडिल्ल्या. सेर्रोस दे सेलाके हें देशांतलें सगळ्यांत उंचेलें तेमूक. ताची दर्यातळासावन उंचाय २८४९ मीटर. पूण देशांतले चडशे पर्वत कमी उंचायेचे आसात. उत्तरेकडची दर्यादेग ही मुखेलपणान गाळ सांचून तयार जाल्ली सपाट भूंय आनी ल्हान ल्हान दोंगुल्ल्यांनी मेळून तयार जाल्या. देशाचो सुमार १३% वांटो हे दर्यादेगेन रेवडिला. अर्थीक नदरेन हो देशाचो चड म्हत्वाचो प्रदेश. आगुआन आनी हेर अशीर देगणां ह्या भागांत सांपडटात. आग्नेयेकडच्या मळान देशाचो सुमार २०% प्रदेश रेवडिला. होन्डूरसांतलो हो सगळ्यांत चड फाटीं आशिल्लो भाग. हो चडसो भाग उश्णकटीबंधीय पावशी रानान व्यापला. देशाची दक्षिणेकडची दर्यादेग म्हळ्यार पॅसिफिक म्हासागराची अशीर देग. ताची लांबाय फकत ७७ किमी. इतली आसा. होन्डूरंसांत मुखेलपणान उश्णकटीबंधीय प्रकारचें हवामान आसा. पूण पर्वतीय भागांत उचायेप्रमाण तें शितळ जायत वता. दर्यादेगांतलें वर्सुजी सरासरी हवामान ३१ ० से. जाल्यार पर्वतीय भागांत तें सादारणपणान २३ ० से. उरता. मे हो देशांतलो चड उश्णतायेचो, जाल्यार डिसेंबर हो शितळ म्हयनो. पावसाळो मे म्हयन्याचे निमाणेकडेन सुरू जावन तो नोव्हेंबर मेरेन उरता. उंचायेप्रमाण पावस ७५ ते १५० सेंमीं. इतलो पडटा. उत्तर दर्यादेगेर ऑगस्ट-सप्टेंबर म्हयन्यांत केन्ना केन्नाय व्हड मोडां जातात. होन्डूरसाच्या उदेंत दर्यादेगांनी आनी न्हंयांदेगांनी उदकांत जावपी झोंपां चड. ह्या भागांत माडांच्योय बागो खूब आसात. अस्तंतेकडच्या रानांनी मुखेलपणान पायन-सवाना प्रकारची रूखावळ मेळटा. मध्यवर्ती पर्वतीय भागांत ओक आनी पायन रुखावळ चड आसा. जाल्यार उत्तरेकडच्या पिकाळ दर्यादेगेर केळींची खूब प्रमाणांत लागवड केल्या. हांगाच्या रानांनी मुखेलपणान माहोगॅनी, लिग्नम वायटे, स्पॅनिश सिडार बाल्सा, रोसवूड, सेबा, सापोटा आनी कास्तिला रबर ही वनस्पत चड आसा. देशाचे मोनजातींत मुखेलपणान तरेकवार सवणीं, सरपटपी मोनजात आनी वेगवेगळ्या किटकांचो आस्पाव जाता. किटकांत तरेकवार पारवे, पिसोळीं, म्होंवामूस, वायटी, मुयांचे वेगवेगळे प्रकार, जळार आनी कोळी हांचो आस्पाव जाता. पाणकोंबे चडकरून न्हंयांदेगांनी मेळटात. सरपटपी मोनजातींत मानगें, तरेकवार सोरोप, शेड्डे आनी कांसवांचो आस्पाव जाता. इतिहास: सोळाव्या शेंकड्याचे सुरवेक स्पेनीश लोक हांगा पावले. ताच्या आदल्या इतिहासाची म्हायती स्पश्टपणान मेळना. ‘माया इंडियन’ ही लॅटीन अमेरिकेंतली प्रसिद्द संस्कृती ८०० च्या सुमाराक ‘कोपान’ शारांत नांदताली. त्या वेळार कोपान शारांत सोबीत राजवाडे पिरामीड आनी देवळां आशिल्लीं. तशेंच थंयचे लोक विज्ञान आनी साहित्यीक मळार खूब मुखार आशिल्ले अशें म्हण्टात. पूण स्पेनीश लोक थंय पावले तेन्ना कोपान शार तांकां विध्वंस केल्ले अवस्थेंत सांपडलें. थळावे इंडियन लोकय तें शार विसरून गेल्ले. क्रिस्तोफर कोलंबस हो स्पेनिश खालाशी १५०२ त काबो दे होन्डूरास भूयशिराचेर पावलो. ताणें आपले कांय सांगाती थंय दवरून त्या भागाचेर स्पेनिश शेक बसयलो. उपरांत नव्या गजालींचो सोद घेवपाखातीर साबार स्पेनिश संशोधक आनी भोंवडेकारांनी थंय वचून आपलो राबितो केलो. स्पेनिश लोकांनी ल्हव ल्हव करून थळाव्या इंडियन लोकांक आपल्या शेकातळा हाडले. होन्डूरसाचेर ताबो मेळयतना स्पॅनिशांनी खूब इंडियनांक मारून उडयले. कांय इंडियन रोगाच्यो धामी येवन काबार जाले, जाल्यार कांय जाणांक गुलाम म्हूण वेस्ट इंडिसाक धाडले. भांगर आनी रूपें हांचो सोद लागल्याउपरांत चड आनी चड स्पॅनीश लोक हांगा येवन स्थायीक जावपाक लागले. तशेंच भांगर आनी रूपें खणून काडपाखातीर आफ्रिकेंतल्यान खाप्री लोकांक गुलाम म्हूण हाडले. पूण हिन्डूरसांतलो खण उद्देग स्पॅनियार्डांखातीर केन्नाच फायदेशीर थरलो ना. १५ सप्टेंबर १८२१ ह्या दिसा होन्डूरात आनी मध्य अमेरिकेंतल्या हेर चार राज्यांनी मेळून आपलें स्वातंत्र्य जाहीर केलें. सुरवेक तो मेक्सिको साम्राज्याचो एक वांटो जालो. पूण १८३३ त होन्डूरस वेगळो जावन तांणी मध्य अमेरिकेंतल्या हेर राज्यांक मेळून संयुक्त प्रांताची स्थापना केली. संयुक्त प्रांताच्या सरकारान सगळ्या थरांच्या लोकांखातीर समान कायदे चालीक लावपाचे यत्न केले. तेखातीर ताणें हक्क काडून घेतले. आपले हक्क परतून मेळोवपाखातीर जमीनदार आनी पाद्रींनीं संयुक्त प्रांताक खर विरोध केलो. हाचो परिणाम म्हळ्यार १८३८ त होन्डूरस संयुक्त प्रांतांतल्यान भायर सरलो. एकुणिसाव्या शेंकड्यांत होन्डूरस हो मध्य अमेरिकेंतलो सगळ्यांत अशक्त देश आशिल्लो. हाका लागून ताच्या शेजारच्या देशांनी ताचेर चेंपण हाडून आपलो स्वार्थ सादून घेतलो. चड करून गौतेमालान होन्डूरसांतल्या विरोधी पक्षांक फाटबळ दिवन थंय साबार अठाव घडोवन हाडले. एकुणिसाव्या शेंकड्यांत निमाणेकडेन अमेरिकेंतल्या कांय कंपन्यांनी होन्डूरसांत गुंतवणूक करपाक सुरवात केली. होन्डूरसाची भूंय आनी हवामान केळींची लागवड करपाक बरें आशिल्ल्यान चडशा कंपन्यांणी केळीच्या बागांनीच गुंतवणूक केल्ली. तेखातीर देशाचे उत्तरेकडची भूंय, रानां आनी झोंपां मारून नितळ केल्ली. केळ्यांची हाड-व्हर करपाखातीर तांणीं रेल्वेमार्ग आनी बंदरय बांदिल्लें. केळ्यांच्या उत्पन्नांत वाड जायत रावलीं तशें तांणीं शार उबारून कामगारांखातीर थंय शाळा आनी हॉस्पिटलांय बांदलीं. विसाव्या शेंकड्य़ाचे सुरवेक होन्डूरसाची अर्थवेवस्था मुखेलपणान केळी-उत्पन्नाचेरच आदारिल्ली. हाका लागून होन्डूरस सरकारान ते कंपनीक केळ्यांचें उत्पन्न आनीक वाडोवपाखातीर कांय खाशेल्यो सवलती दिल्ल्यो. केळ्यांच्या वाडट्या उत्पन्नाक लागून त्या काळांत ताचो ‘केळ्या प्रजासत्ताक’ म्हण उल्लेख जातालो. विसाव्या शेंकड्याच्या तिसर्‍या दसका मेरेन देशांतली राजकीय स्थिती खूब इबाडिल्ली. त्या तेंपार देशांत क्रांतिकारी वातावरण पातळिल्लें. हाका लागून राष्ट्राध्यक्ष पदाचेर चड तेंप कोणच तिगूंक शकलोना. पूण १९३३ त जनरल तिबूसिओ कारियास हो राष्ट्राध्यक्ष जाल्याउपरांत तो सोळा वर्सां त्या पदाचेर तिगून उरलो. कारियास हाणें हुकूमशाय पद्दतीन राजवट चलयली. ताका सत्तेभायरो करपाखातीर खूब उठाव जालो. पूण कारियासान ते मोडून उडयले. १९४८ त ताणें अध्यक्ष पदाक सोडचीट दिली. उपरांत राजकीय स्थिती परतून हिंसक स्वरुपाची जाली. पूण १९५७ त रामोन विलेडा मोराल्‌स राष्ट्राध्यक्ष जाल्या उपरांत, ताणें राजकीय मळार कांय प्रमाणांत स्थिरता हाडून साबार शाळा, हॉस्पिटलां आनी रस्ते बांदले. १९६३ त कोलोनल ओस्वाल्डो लोपेझ हाच्या फुडारपणाखाल सैमिकी उठाव जावन ताणें विडेला सरकार मोडून उडयलें. उपरांत वेंचून काडिल्ले समितीन नवें संविधान बरोवन लोपेझाक राष्ट्राध्यक्ष केलो. १९७१ तले वेंचणुकेंत लोकांनी रामोन अर्नेस्टो क्रुझ हाका राष्ट्राध्यक्ष म्हूण वेंचून काडलो. पूण १८७२ त सैमीकी उठाव जावन लॉपेझ हो परतून राष्ट्राध्यक्ष जालो. होन्डूरसाच्या १९६९ च्या जमीन सुदारणा कायद्याक लागून होन्डूरसांत रावपी साबार एल्‌ साल्वादोरच्या लोकांक आपल्या देशांत वचचें पडलें. हाका लागून जुलय १९६९ त साल्वादोरचें सैन्य होन्डूरसांत रिगलें. १९७० त अमेरिका आनी खंडांतल्या हेर देशांचे मध्यस्थीन होन्डूरस आनी एल्‌ साल्वादोरचो शिमे प्रश्न सोडयलो. १९७५ त लांच प्रकरणावयल्यान होन्डूरसाच्या सैन्यान लोपेझाक सत्तेभायरो केलो. ताचे सुवातेर कोलोनेल अल्बेर्टो कास्ट्रो राष्ट्राध्यक्ष जालो. १९७८ त आल्बेर्टो हाकाय काडून उडयलो. १९८१ त भौशिक वेंचणूक घेवन सुआझो कोरदोवा हाका राष्ट्राध्यक्ष म्हूण वेंचून काडलो. ताचे उपरांत १९८५ त जोसे आझाकोना होयो राष्ट्राध्यक्ष जालो. १९८० सावन निकाराग्वांतल्या विद्रोह्यांनी होन्डूरसांत शरण घेवन थंयच्यान निकाराग्वांतल्या सांदिनिस्ता सरकाराआड झूज उबारिल्लें. हीं झगडीं सुमार धा वर्सां चालूच आशिल्लीं. १९९० चे वेंचणुकेंत सांदिनिस्ता सरकार गडगडलें, तेन्ना होन्डूरसांत शरण घेतिल्ले विद्रोही परत निकाराग्वांत गेले. देशाचो राज्यकारभार १९८२ त आपणायल्ल्या कायद्याप्रमाण चलता. राष्ट्राध्यक्ष आनी विधिमंडळ भौशिक मतदानान वेंचून काडटात. कॅबिनेट नेमणूक करपाचे हक्क राष्ट्राध्यक्षाक दिल्ल्यात. होन्डूरसाच्या राजकारभारांत सैन्याक चड म्हत्व आसा. अर्थवेवस्था: अर्थीक मळार होन्डूरस हो लॅटीन अमेरिकेंतलो सगळ्यांत फाटासार देश. शेतवड हो देशांतलो चड म्हत्वाचो वेवसाय. देशांतले अर्दावयर लोक शेतवडींत वावूरतात. देशाक चडशी येणावळ केळीं आनी काफी निर्यातीसावन मेळटा. विसाव्या शेंकड्याचे सुरवेक केळ्यांचो उद्देग अमेरिकी कंपन्यांनी सुरू केलो. त्या उद्देगांत तांणी व्हड गुंतवणूक केल्ली. पूण सद्या हो उद्देग होन्डूरन कंपन्यांनी घेतला. मको हें होन्डूरी लोकांचें मुखेल अन्न मक्याचे पिकावळीखाला हेर पिकावळीपरस चड जमीन आसा. चवळी, कापूस, ऊंस आनी तंबाकू हांचींय पिकां कांय प्रमाणांत घेतात. सद्या गोरवां पोसपाच्या वेवसायाकय म्ह्त्व फाव जालां. नुस्तें, मदेर आनी मांस हांचीय कांय प्रमाणांत निर्यात जाता. वट्ट कामगारांतले सुमार तिसरो वांटो कामगार सर्वीस उद्देगांत वावुरतात. घाऊक (wholesale) आनी किरकोळ वेव्हार हो देशांतलो मुखेल सर्वीस उद्देग. देशांतलो म्हत्वाचो वेपार म्हळ्यार शेतकी म्हालाची वेगवेगळ्या सुवातींचेर पुरवण करप. निर्मिती उद्देगांत वट्ट कामगारांतले फक्त सातवो वांटो कामगार वावुरतात. निर्मिती उद्देगांत अन्न प्रक्रिया, सोरो आनी शितपेय, कपडो, कागद हांचो आस्पाव जाता. येरादारीच्या मळारय हो देश फाटींच आसा. डांबरी रस्ते खूब उणे फक्त २% लोकांकडेन मोटारी आसात. शारांतले चडशे लोक बसींनी जाल्यार गांवगिर्‍या वाठारांतले चडशे लोक टांग्यांनी यो वच करतात. होन्डूरान रेल्वे मुखेलपणान फळ कंपन्यो चलयतात. तेगुसिगाल्पा आनी सान पेद्रो सुला ह्या शारांत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आसात. देशांत स दिसाळीं उजवाडा येतात. तातुंतलें ‘ला त्रिबूना’ हें चड म्हत्वाचें. चडशीं रेडिओ आनी दुरचित्रवाणी केंद्रा खाजगी मालकेचीं. तेगुसिगाल्पा आनी सान पेद्रो सुला शारांतल्या सगळ्या टेलीफोन मार्गांचेर सरकारी नियंत्रण, जाल्यार केळीं उत्पादन भागांत फळ कंपन्यांचें नियंत्रण आसा. समाजजीण: होन्डूरसांतले ९५% वयर लोक ‘मिस्तिझोस’ (स्पेनिश आनी रेड इंडियन हांची भरसण) आसात. सगळें मिस्तिझोस स्पेनिश भास उलयतात. ते रोमन कॅथलीक धर्मीय. उत्तरेकडच्या केळीं उत्पादन वाठारांनी वेव्हाराखातीर इंग्लीश भाशेचो वापर करतात. होन्डूरसाचे आग्नेयेक सुमार २०,००० मिस्कितो इंडियनांचो राबितो आसात. हो समाज थळावे इंडियन, खाप्री आनी हेर लोकांची भरसण जावन तयार जाला. गारिफ्युना हे लोक देशाच्या वायव्य भागांत रावतात. ही जात सेंट विंसेट ह्या कॅरिबी जुंव्यावयल्या खाप्री आनी आरावाक इंडियन हांची भरसण जावन तयार जाल्या. १७९७ त सेंट विंसेट जुंव्यावयल्या ब्रिटीश अधिकार्‍यानी ह्या विद्रोही लोकांक होन्डूरस जुंव्याचेर हाडून सोडिल्ले. गारिफ्युना लोक चडकरून आरावाक भास उलयतात. ते स्पेनिश आनी इंग्लीश भाशेचोय वापर करतात होन्डूरसाचे उत्तरेकडच्या बे जुंव्याचेर इंग्लीश भास उलोवपी प्रोटेस्टंट पंथीय लोक रावतात. हे लोक गातिफ्युना, इंग्लीश आनी खाप्री लोकांची भरसण जावन तयार जाल्यात. देशांतले सुमार ६०% लोक गांवगिर्‍या वाठारांनी रावतात. हातूंत मुखेलपणान गरीब शेतकामत्यांचो आस्पाव जाता. ते मातयेच्या घरांनी रावतात. शिक्षणीक मळारय हो देश खूब फाटीं आसा. देशांतले सुमार अर्द्यावयर लोक अशिक्षीत. कायद्यान सात ते बारा वर्सां पिरायेच्या भुरग्यांक शिक्षण सक्तीचें आसा. पूण ह्या कायद्याचें पालन जायना. गांवगिर्‍या वाठारांनी शाळांची संख्या खूब उणी आसा. देशांत एकच वोश्र्वविद्यालय आसा. तशेंच शेतकी, विज्ञान आनी थळावे संस्कृतायेक प्रोत्साहन वा फाटबळ दिवपाखातीर खाशेलीं विद्यापिठां उबारल्यांत. ==संदर्भ== <references/> - कों. वि. सं. मं. [[वर्ग:उत्तर अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 0ai54zmq687jv6hx97okx1eo436hnid 0 6818 217524 214211 2026-09-11T21:34:44Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217524 wikitext text/x-wiki {{Lipi|अल्बानिया|.}} {{double image|right|Flag of Albania.svg|185|Coat of arms of Albania.svg|87|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Albania-map-en.svg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[टिरना]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17679574</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-03 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211117/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html |url-status=dead }}</ref> (ripblik popyulore soxlistte i xviyprijhe). Yurop khonddantolo balkon dvipoklpache ostonteuttentolo ani eddriaettik doreache udent degeuyolo dex. Vistar 39° 38’ te 42° 41’ ut'tor ani 19° 16’ te 21° 43’ udent. Kxetrofoll 28,750 chovo. Kimi. Loksonkhea 30,20,000 (1986). Hache udentek ani ut'torek yugoslauhia, dokxinnek gris ani ostontek eddriaettik dorea asa. Rajdhani tirana. == Bhumyvrnnon, hovaman ani vonspot == albeniacho choddso vatthar dinarik alps porvotachea xakhamni bhorla. Ut'toreuttenoche porvot ani pottharam 1,500 te 2,400&nbsp;mi. Meren unchayechim asat. Hanga soglleant unch dongratengoxi yejhertse (2,649&nbsp;mi.) hi asa. Udenteuttenoche porvot dokxinn-ut'tor patll'lleat ani tatunt dhovea ani kallea drin nhomyanchim degnnam ani ekrid,prospa him sorouram asat. Doreadeger remvecheo dongul'leo asat ani doreak mellpi nhoim boyana hi mollache ut'toreuttenchean vhamvta. Drin, mat, xkumbi ani vhizojh heo mukhel nhomyo. Doreadegechea mollanchea vattharant ximyalleant sorasori 100 sem'mi. Paus poddtta ani gim' khor asta. Porvotachea vattharant sumar 250 sem'mi. Paus choddso gimant poddtta. Tapman zanevarit 1° se. Te sumar 6° se. Asta; zalear zuloi mhoineant tem sumar 21° se. Te 26° se. Asta.Aettolanttik, bhumymdhy ani eddriaettik doreavoilean hanga vadllam yetat. Ut'toreuttenchea porvotovattharant ximyalleant borf poddtta ani gimant vadllam zaun paus yeta. Albeniant ok, elm', pain ani borch he rukh bhorpur promannant sampddottat. 1,500 te 1,800&nbsp;mi. Meren unchayechea vattharant alpain tonnachim mollam asat. Her borech torechim zhopam ani fulzhaddam hanga distat. Randukorasaroki kaim thoddich ranoutti monzat asa. Punn zonauranchi sonkhea unni. Ranamni suknneanchem promann mat borench asa. == Itihas == Hhangache mull lok inddo yuropiyon asat. I. So. Po. Tisrea xotmanant tamnni hanga aplem rajy nirmilem. I. So. Po. 197 to romon lokamni hanga xek gazoupacho yotn kelo, punn to folladik zalona. Chouthea xotmanachea lagsar hangachea kaim vattharancher baizhonttain samrajean zoit melloilem. Tamnnich hangachea lokank ‘ albeniyon ’ oxem namv dilem. Uprant hanga porki sot'techeo ghureo poddot axil'leo. 1443 to lokank iskondorobeg urf zorz kesttriotta ho fuddari mell'llo ani tannem 1468 meren albeniache poristhitint bodol haddlo. 1479 to turkamni purai dex jikhun gheun islamocho prosar kelo. 1878 uprant hangachea lokam'modim zagritai aili ani tamnni aple mullave raxttri-i hokk samballopak nodren ekoutt ghoddoilo. 1912 to albeniak turkosthanchea hatantlean svotontrotai mell'lli ani 1925 to ho dex prozast'tak mhunn zahir zalo. 1928 to, hanga ohmod beg zhog hachi rajexai aili.1939 te 1944 hea kallkhonddant albeniacher ittli ani zormonicho xek chol'lo. 1946 to,zonrol emvhor hoza hachea fuddaroponnakhal hanga komyunistt razoutt aili. Roxiachea palvan rajyokarobhar cholunk laglo. Roxiant zal'lea rajki ghoddnnukancho porinnam' zaun 1961 to albenian tea dexalagoche sombond toddle ani chini samyovadachi kodd ghetli. Fuddem 1978 to chini fuddareankoddenoi axil'le sombond albenian toddle. 1985 to hoza haka moronn ailem ani albenian her raxttrankodden rajnitik sombond zoddunk survat keli. == Orthik sthiti == Orthoveusthecho mukhel bhar xetouddichor asa. Gomv, moko, bhajeo ani follanchem pik hanga borench yeta. Nustemaricho veusai udrogotik paula. Khonnichea veusayantlean ani karkhaneantlea utpadonantlean hea dexak borench porki cholon molltta. Ayat-nireat veuhar choddxe sogllea samyovadi raxttramvangodda zatat. Lek hem hangachem odhikrit cholon asa. == Somajik sthiti == Roste, relve, hovai ani udkam margamvoilean boretoren yeradari zaupachi veustha hanga asa. Prosar madhyomancher sorkarachem niyontronn asta. Rajveustha samyovadi vicharot'tvancher adaril'li asa. Hangache loksonkhyentole 97% lok mull zomatiche asat. Dhormapromann 20.5% musloman, 18% nastik, 55.4% dhorm' maninaxil'le zalear uril'le her dhormanche asat. Albeniyon sahity borench namnek paulam. Naim' frexeri, foik konitzha, gyergi fixta hea albeniyon sahityikamni somvsarobhor namna melloilea. 7 te 15 vorsam'meren 8 vorsachem mullavem xikxonn fukott, sot'tkichem ani eksarokem asa. Sakxorotecho pamvddo boroch unch asa. ==Sondorbh== <references/> == Polleiat == [https://en.wikipedia.org/wiki/Albania Albania] == Chitr Prodorxonn == [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] b7052lg0co8fhm0lnvt8e7nsjc16sj9 0 6827 217383 214350 2026-09-11T19:56:37Z The Discoverer 40 217383 wikitext text/x-wiki {{Lipi|स्लोवेनिया|.}} {{double image|right|Flag of Slovenia.svg|228|Coat of Arms of Slovenia.svg|88|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Slovenia map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[लियूब्लियना]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17846376</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/si.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2020-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424112304/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/si.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 7evjcywcjm3ovq89zza395kypf2l0mo 217608 217383 2026-09-11T21:48:13Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217608 wikitext text/x-wiki {{Lipi|स्लोवेनिया|.}} {{double image|right|Flag of Slovenia.svg|228|Coat of Arms of Slovenia.svg|88|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Slovenia map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[लियूब्लियना]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17846376</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/si.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2020-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424112304/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/si.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] tcelev5n3kdwkzs3riokim7ps84rbj8 0 6828 217607 214349 2026-09-11T21:48:11Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217607 wikitext text/x-wiki {{Lipi|स्लोवाकिया|. }} {{double image|right|Flag of Slovakia.svg|188|Coat of Arms of Slovakia.svg|100|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Slovakia-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ब्रातिस्लाव्हा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17847682</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lo.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2020-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200407000151/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lo.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] pk4m5fi5et0k833y5c7pjdd7v67r0sc 0 6829 217599 214342 2026-09-11T21:47:22Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217599 wikitext text/x-wiki {{Lipi|सॅन मरिनो|.}} {{double image|right|Flag of San Marino.svg|166|Coat of arms of San Marino.svg|124|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:San Marino-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सॅन मरिनो नगर|सॅन मरिनो]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17842338</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sm.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2020-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501044303/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sm.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] l1ghkdlrc54q95xha2yd5sfyz6i5clk 0 6830 217603 214346 2026-09-11T21:47:52Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217603 wikitext text/x-wiki {{Lipi|सर्बिया|.}} {{double image|right|Flag of Serbia.svg|186|Coat of arms of Serbia.svg|104|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Serbia Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बेलग्रेड]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17907947</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ri.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2008-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081015013900/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ri.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == <references/> {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 0hqloudl7735mm5m30fl63worm49njx 0 6831 217367 214597 2026-09-11T19:51:22Z The Discoverer 40 217367 wikitext text/x-wiki {{Lipi|वॅटिकन शार|.}} {{double image|right|Flag of the Vatican City - 2001 version.svg|138|Coat of arms of the Vatican City.svg|123|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Holy See (Vatican City)-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ho zauvn asa ek Eropantlo des. Tachi rajdhani [[Vatikan Xar]] zauvn asa. To zauvn asa jogotantlo sorv lahn des. <ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17994868</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vt.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2020-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201223203905/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vt.html |url-status=dead }}</ref> == Chitr Prodorxonn == <gallery> File:Vatican StPeter Square.jpg|Vatican StPeter Square File:St Peter's Square, Vatican City - April 2007.jpg|View of St. Peter's Square from the top of Michelangelo's dome File:Vatican City map EN.svg|Vatican City map EN File:Pontifical Swiss Guards in their traditional uniform.jpg|Pontifical Swiss Guards in their traditional uniform </gallery> == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] ohtw7mk1utmh9wk1t3vcthn2now0e5i 217369 217367 2026-09-11T19:51:53Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Vatican City]] पानाक [[Vatikan Xar]] हालयला 217367 wikitext text/x-wiki {{Lipi|वॅटिकन शार|.}} {{double image|right|Flag of the Vatican City - 2001 version.svg|138|Coat of arms of the Vatican City.svg|123|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Holy See (Vatican City)-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ho zauvn asa ek Eropantlo des. Tachi rajdhani [[Vatikan Xar]] zauvn asa. To zauvn asa jogotantlo sorv lahn des. <ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17994868</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vt.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2020-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201223203905/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vt.html |url-status=dead }}</ref> == Chitr Prodorxonn == <gallery> File:Vatican StPeter Square.jpg|Vatican StPeter Square File:St Peter's Square, Vatican City - April 2007.jpg|View of St. Peter's Square from the top of Michelangelo's dome File:Vatican City map EN.svg|Vatican City map EN File:Pontifical Swiss Guards in their traditional uniform.jpg|Pontifical Swiss Guards in their traditional uniform </gallery> == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] ohtw7mk1utmh9wk1t3vcthn2now0e5i 0 6832 217355 214297 2026-09-11T19:46:54Z The Discoverer 40 217355 wikitext text/x-wiki {{Lipi|लितुआनिया|.}} {{double image|right|Flag of Lithuania.svg|198|Coat of Arms of Lithuania.svg|105|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-lithuania.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[विल्नीयस]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17536867</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lh.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2020-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513101013/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lh.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] gyukson821k9x5knx3jdfcisrqmsyht 217571 217355 2026-09-11T21:43:24Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217571 wikitext text/x-wiki {{Lipi|लितुआनिया|.}} {{double image|right|Flag of Lithuania.svg|198|Coat of Arms of Lithuania.svg|105|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-lithuania.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[विल्नीयस]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17536867</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lh.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2020-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513101013/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lh.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 1jprcczvzgyg9hd5xldxe2umajwptqg 0 6833 217569 214294 2026-09-11T21:43:15Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217569 wikitext text/x-wiki {{Lipi|लाटविया|.}} {{double image|right|Flag of Latvia.svg|210|Coat of Arms of Latvia.svg|132|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-latvia.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[रीगा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17522134</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lg.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2011-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110816115347/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lg.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] ix6hi09dfnazmepwq6xahsefr2enqzg 0 6834 217344 214336 2026-09-11T19:42:40Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Romania]] पानाक [[Romenia]] हालयला 214336 wikitext text/x-wiki {{Lipi|रोमेनिया|.}} {{double image|right|Flag of Romania.svg|192|Coat of arms of Romania.svg|93|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-romania.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ब्यूकरेस्ट]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17776265</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ro.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2020-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515163205/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ro.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] h4nvcp8cr6q20yf1har00vns69tjutt 217597 217344 2026-09-11T21:47:02Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217597 wikitext text/x-wiki {{Lipi|रोमेनिया|.}} {{double image|right|Flag of Romania.svg|192|Coat of arms of Romania.svg|93|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-romania.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ब्यूकरेस्ट]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17776265</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ro.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2020-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515163205/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ro.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 04pt4owa31z5db3od5qm1kgs8f3ddzz 0 6835 217334 214365 2026-09-11T19:37:44Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Ukraine]] पानाक [[Yukrain]] हालयला 214365 wikitext text/x-wiki {{Lipi|युक्रेन|.}} {{double image|right|Flag of Ukraine.svg|182|Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg|117|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Ukraine-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[कीव]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-18018002</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/up.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2016-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160709035611/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/up.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 03s3kdpklmpeuwgvzu6zo7g6vhs1hae 217627 217334 2026-09-11T21:50:37Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217627 wikitext text/x-wiki {{Lipi|युक्रेन|.}} {{double image|right|Flag of Ukraine.svg|182|Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg|117|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Ukraine-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[कीव]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-18018002</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/up.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2016-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160709035611/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/up.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 4wr84fdyumoajrf2b5lffp9q0n2les4 0 6836 217302 214332 2026-09-11T19:22:44Z The Discoverer 40 217302 wikitext text/x-wiki {{Lipi|पोलँड|.}} {{double image|right|Flag of Poland.svg|195|Herb Polski.svg|103|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-poland.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[वॉर्सा]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17753718</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pl.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2019-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190818041414/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pl.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] feudxcmk43ea1q0rcity5ogzye3ilki 217595 217302 2026-09-11T21:46:22Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217595 wikitext text/x-wiki {{Lipi|पोलँड|.}} {{double image|right|Flag of Poland.svg|195|Herb Polski.svg|103|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-poland.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[वॉर्सा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17753718</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pl.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2019-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190818041414/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pl.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] bmfsxfvfkacwc8jexr0lx3efguhmz99 0 6837 217316 214243 2026-09-11T19:26:08Z The Discoverer 40 217316 wikitext text/x-wiki {{Lipi|बुल्गारिया|.}} {{double image|right|Flag of Bulgaria.svg|200|Coat of arms of Bulgaria.svg|131|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Bulgaria-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सोफीया]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17202996</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bu.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2019-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511141656/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bu.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] eercctvf95cu5hg9wljmbf1ql63go7m 217539 217316 2026-09-11T21:37:32Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217539 wikitext text/x-wiki {{Lipi|बुल्गारिया|.}} {{double image|right|Flag of Bulgaria.svg|200|Coat of arms of Bulgaria.svg|131|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Bulgaria-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सोफीया]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17202996</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bu.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2019-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511141656/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bu.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] amjpw9n60iqb336e2pgn2jr3wauxq85 0 6838 217531 214228 2026-09-11T21:36:47Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217531 wikitext text/x-wiki {{Lipi|बेलारूस|.}} {{double image|right|Flag of Belarus.svg|219|Coat of arms of Belarus (official).svg|110|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Belarus-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[मिन्स्क]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17941131</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bo.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2007-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071114004238/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bo.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] eq3svesxjepc217cbqthrchrpiw0q5t 0 6839 217324 214240 2026-09-11T19:30:32Z The Discoverer 40 217324 wikitext text/x-wiki {{Lipi|बॉस्निया आनी हर्जेगोविना|.}} {{double image|right|Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|224|Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg|98|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Bosnia and Herzegovina-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सारजेयेवो]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17211415</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bk.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2018-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180315193211/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bk.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] q2kr7xdwxgzn6jw2cx2ao374zrnknga 217536 217324 2026-09-11T21:37:19Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217536 wikitext text/x-wiki {{Lipi|बॉस्निया आनी हर्जेगोविना|.}} {{double image|right|Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|224|Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg|98|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Bosnia and Herzegovina-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सारजेयेवो]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17211415</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bk.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2018-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180315193211/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bk.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] ejtssznpxrlodggmog1msv1dfh5oj2s 0 6840 217327 214313 2026-09-11T19:32:40Z The Discoverer 40 217327 wikitext text/x-wiki {{Lipi|मोंटेनेग्रो|.}} {{double image|right|Flag of Montenegro.svg|224|Coat of arms of Montenegro.svg|97|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Montenegro-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[पॉडगोरिसा]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17667132</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mj.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2009-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090912043835/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mj.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 8vegfdrjp4v8eutc6qo0gyzrbkb9dv4 217581 217327 2026-09-11T21:44:52Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217581 wikitext text/x-wiki {{Lipi|मोंटेनेग्रो|.}} {{double image|right|Flag of Montenegro.svg|224|Coat of arms of Montenegro.svg|97|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Montenegro-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[पॉडगोरिसा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17667132</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mj.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2009-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090912043835/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mj.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 5bwmmbpyo2qric7xqp16l9trkllzfay 0 6841 217576 214302 2026-09-11T21:43:58Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217576 wikitext text/x-wiki {{Lipi|माल्टा|.}} {{double image|right|Flag of Malta.svg|191|Coat of arms of Malta.svg|96|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Malta-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[वलेत्ता]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17597837</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mt.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2015-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151016010540/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mt.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] a67lzaamk7wqovfd8tviegtxy8vv523 0 6842 217271 214368 2026-09-11T19:02:08Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Ut'tor Macedonia]] पानाक [[Ut’tor Masedonia]] हालयला 214368 wikitext text/x-wiki {{Lipi|उत्तर मॅसिडोनिया|.}} {{double image|right|Flag of the Republic of Macedonia.svg|225|Coat of arms of the Republic of Macedonia.svg|96|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:North Macedonia-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[स्कोप्जे]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17550407</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mk.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2018-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180128152123/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mk.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] tf9sqfimp34gro9q8ipcyd597yt140d 217622 217271 2026-09-11T21:49:48Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217622 wikitext text/x-wiki {{Lipi|उत्तर मॅसिडोनिया|.}} {{double image|right|Flag of the Republic of Macedonia.svg|225|Coat of arms of the Republic of Macedonia.svg|96|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:North Macedonia-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[स्कोप्जे]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17550407</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mk.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2018-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180128152123/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mk.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] mz4cb6glkr8f3076qqm7zbzn956nht3 0 6843 217330 214311 2026-09-11T19:35:40Z The Discoverer 40 217330 wikitext text/x-wiki {{Lipi|मोनाको|.}} {{double image|right|Flag of Monaco.svg|157|Coat of Arms of Monaco.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Monaco-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[मॉन्टे कार्लो]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17615784</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mn.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2010-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100711144147/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mn.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 655zc94gjtt79jvsdxhc3tswxvki4lt 217579 217330 2026-09-11T21:44:47Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217579 wikitext text/x-wiki {{Lipi|मोनाको|.}} {{double image|right|Flag of Monaco.svg|157|Coat of Arms of Monaco.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Monaco-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[मॉन्टे कार्लो]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17615784</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mn.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2010-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100711144147/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mn.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 3pdv3gk291ygcp470b0bp6ypzg54yrr 0 6844 217331 214310 2026-09-11T19:36:52Z The Discoverer 40 217331 wikitext text/x-wiki {{Lipi|मॉल्डोवा|.}} {{double image|right|Flag of Moldova.svg|227|Coat of arms of Moldova.svg|90|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Moldova-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[चिसीनाउ]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17601580</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/md.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107090430/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/md.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 0x9une92zj1cn9kr8igq4pdoflfanir 217578 217331 2026-09-11T21:44:45Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217578 wikitext text/x-wiki {{Lipi|मॉल्डोवा|.}} {{double image|right|Flag of Moldova.svg|227|Coat of arms of Moldova.svg|90|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Moldova-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[चिसीनाउ]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17601580</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/md.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107090430/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/md.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] sv06gxc4xanz51c7lqc7e2y0eynjyza 0 6845 217282 214273 2026-09-11T19:13:36Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Greece]] पानाक [[Gres]] हालयला 214273 wikitext text/x-wiki {{Lipi|ग्रीस|.}} {{double image|right|Flag of Greece.svg|182|Coat of arms of Greece.svg|117|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Greece-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[अथेन्स]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17372520</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gr.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2016-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160825033157/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gr.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 0drols1xtq0nai30khecctaepklagld 217557 217282 2026-09-11T21:40:38Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217557 wikitext text/x-wiki {{Lipi|ग्रीस|.}} {{double image|right|Flag of Greece.svg|182|Coat of arms of Greece.svg|117|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Greece-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[अथेन्स]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17372520</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gr.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2016-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160825033157/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gr.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 2tdwfgkj4t20w5tdmnv6juy9bl2x8nw 0 6846 217280 214250 2026-09-11T19:12:48Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Croatia]] पानाक [[Croaxia]] हालयला 214250 wikitext text/x-wiki {{Lipi|क्रोएशिया|.}} {{double image|right|Flag of Croatia.svg|228|Coat of arms of Croatia.svg|90|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-croatia.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ज़ाग्रेब]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17212572</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2020-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515110629/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] swp1d1zbzezggixybw0b7t8u078l702 217544 217280 2026-09-11T21:38:19Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217544 wikitext text/x-wiki {{Lipi|क्रोएशिया|.}} {{double image|right|Flag of Croatia.svg|228|Coat of arms of Croatia.svg|90|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-croatia.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ज़ाग्रेब]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17212572</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2020-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515110629/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 308zs52fqrhwl1n9edi07a6jimqu77n 0 6847 217552 214264 2026-09-11T21:39:40Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217552 wikitext text/x-wiki {{Lipi|एस्टोनिया|.}} {{double image|right|Flag of Estonia.svg|183|Coat of arms of Estonia.svg|125|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-estonia.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[टॅलिन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17220810</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/en.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2009-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412064347/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/en.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] nax6i1w3gxi1qsqljvw3zhpa01kyhry 0 6848 217240 214286 2026-09-11T18:36:13Z The Discoverer 40 217240 wikitext text/x-wiki {{Lipi|इटली|.}} {{double image|right|Flag of Italy.svg|185|Italy-Emblem.svg|109|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Italy-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', Eropantlo des asa. Tachi rajdhani [[Rom]] xar asa.<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17433142</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/it.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2017-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170709111211/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/it.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] depi3rpjxdbgjaw5u8eyur4kpzwe1zz 217241 217240 2026-09-11T18:36:27Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Italy]] पानाक [[Italia]] हालयला 217240 wikitext text/x-wiki {{Lipi|इटली|.}} {{double image|right|Flag of Italy.svg|185|Italy-Emblem.svg|109|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Italy-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', Eropantlo des asa. Tachi rajdhani [[Rom]] xar asa.<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17433142</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/it.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2017-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170709111211/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/it.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] depi3rpjxdbgjaw5u8eyur4kpzwe1zz 0 6850 217407 214291 2026-09-11T20:12:21Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Kiribati]] पानाक [[Kiribas]] हालयला 214291 wikitext text/x-wiki {{Lipi|किरिबाटी|.}} {{double image|right|Flag of Kiribati.svg|180|Coat of arms of Kiribati.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Map of Kiribati CIA WFB.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[तारावा]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-16431122</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kr.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2017-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170910080542/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kr.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] kc6titp1nqb2pejjga27jagpsufad8t 217568 217407 2026-09-11T21:42:40Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217568 wikitext text/x-wiki {{Lipi|किरिबाटी|.}} {{double image|right|Flag of Kiribati.svg|180|Coat of arms of Kiribati.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Map of Kiribati CIA WFB.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[तारावा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-16431122</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kr.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2017-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170910080542/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kr.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 8kmemhn2rodxfiobhhz2ybrnvoxfsoc 0 6851 217619 214363 2026-09-11T21:49:19Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217619 wikitext text/x-wiki {{Lipi|टुवालु|.}} {{double image|right|Flag of Tuvalu.svg|180|Coat of arms of Tuvalu.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Tuvalu-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[फूनाफुती]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-16340072</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tv.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2016-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194651/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tv.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 8l3445qvtqk6zqtch21sk6pi93cat7e 0 6852 217616 214359 2026-09-11T21:49:05Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217616 wikitext text/x-wiki {{Lipi|टोंगा|.}} {{double image|right|Flag of Tonga.svg|180|Coat of arms of Tonga.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Tonga.jpg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[नुकू'आलोफ़ा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-16197014</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tn.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2013-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131007170240/https://www.cia.gov/library//publications/the-world-factbook/geos/tn.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] brbnvdzesrrosrn1vbof7gkuoeukruy 0 6853 217461 214320 2026-09-11T20:34:40Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[New Zealand]] पानाक [[Novo Zeeland]] हालयला 214320 wikitext text/x-wiki {{Lipi|न्यूझीलंड|.}} {{double image|right|Flag of New Zealand.svg|180|Coat of Arms of New Zealand.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:New zealand map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[वेलिंग्टन]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15357770</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nz.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2019-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190918165831/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nz.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 7dla7fz1ruo0s7rjcqpeqel90dunjcj 217588 217461 2026-09-11T21:45:32Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217588 wikitext text/x-wiki {{Lipi|न्यूझीलंड|.}} {{double image|right|Flag of New Zealand.svg|180|Coat of Arms of New Zealand.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:New zealand map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[वेलिंग्टन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15357770</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nz.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2019-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190918165831/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nz.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] drfuuba9delj8q4me3jz23kw6gbyypy 0 6854 217583 214317 2026-09-11T21:45:16Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217583 wikitext text/x-wiki {{Lipi|नौरु|.}} {{double image|right|Flag of Nauru.svg|180|Coat of arms of Nauru.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Nauru satellite.jpg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[यारेन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15433616</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nr.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2020-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501044259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nr.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] kr8xhcu8femcjxnd33413sb0fvenxn6 0 6855 217589 214975 2026-09-11T21:45:53Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217589 wikitext text/x-wiki {{Lipi|पलाऊ|.}} {{double image|right|Flag of Palau.svg|180|Seal of Palau.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-palau.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[न्गेरुल्मुड]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-15446659</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ps.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612211148/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ps.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] nemjuwzqlw6r3fz14ifg1owca1m6hrm 0 6856 217457 214328 2026-09-11T20:33:13Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Papua New Guinea]] पानाक [[Papua Novo Gini]] हालयला 214328 wikitext text/x-wiki {{Lipi|पापुआ न्यू गिनी|.}} {{double image|right|Flag of Papua New Guinea.svg|180|National Emblem of Papua New Guinea.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-papua-new-guinea.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[पोर्ट मोरेस्बी]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15436981</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pp.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2016-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160516013218/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//geos/pp.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] qn2k3l7g29e5qci5ogq76j2p4x19w80 217591 217457 2026-09-11T21:46:03Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217591 wikitext text/x-wiki {{Lipi|पापुआ न्यू गिनी|.}} {{double image|right|Flag of Papua New Guinea.svg|180|National Emblem of Papua New Guinea.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-papua-new-guinea.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[पोर्ट मोरेस्बी]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15436981</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pp.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2016-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160516013218/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//geos/pp.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 2swqxqi6svfvvfwzxxcttrzv8xc31ob 0 6857 217553 214265 2026-09-11T21:39:52Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217553 wikitext text/x-wiki {{Lipi|फिजी|.}} {{double image|right|Flag of Fiji.svg|180|Coat_of_arms_of_Fiji.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Fiji-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[सुवा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-14919067</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fj.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2019-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190108073243/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fj.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 73jdbftn2hnamxvy8gnusqzcxx5tr3t 0 6858 217598 217129 2026-09-11T21:47:20Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217598 wikitext text/x-wiki {{Lipi|सामोआ|.}} {{double image|right|Flag of Samoa.svg|180|Public Seal of Samoa.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Samoa-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', ओशनिया च्या बेट देश आसा। ताची राजधानी [[अपिया]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-15655855</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ws.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2016-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160521030905/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ws.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 182pky6aveocuac7h7mzpnkg8j03pa2 0 6859 217528 214222 2026-09-11T21:36:29Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217528 wikitext text/x-wiki {{Lipi|बहरैन|.}} {{double image|right|Flag of Bahrain.svg|180|Coat of arms of Bahrain.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-bahrain.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[मानमा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-14540571</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ba.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2018-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180129161155/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ba.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] ru9lz4s5c4hp3n5bqeewf9bnbpzugfh 0 6860 217615 214358 2026-09-11T21:48:52Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217615 wikitext text/x-wiki {{Lipi|थायलंड|.}} {{double image|right|Flag of Thailand.svg|180|Emblem of Thailand.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-thailand.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बँगकॉक]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-15581957</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/th.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2010-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101229000203/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/th.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] npucaglql1s81n26404pt13jix93s8h 0 6861 217534 214233 2026-09-11T21:37:08Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217534 wikitext text/x-wiki {{Lipi|भूतान|.}} {{double image|right|Flag of Bhutan.svg|180|Emblem of Bhutan.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Bhutan CIA WFB 2010 map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[थिम्पू]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-south-asia-12480707</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bt.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2010-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101228202246/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bt.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] j7msahd1240ik0ahuwhmhqc04yuveei 0 6862 217538 214242 2026-09-11T21:37:27Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217538 wikitext text/x-wiki {{Lipi|ब्रुनेई|.}} {{double image|right|Flag of Brunei.svg|180|Coat of arms of Brunei.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Brunei-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बंदर स्री बेगवान]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-12990058</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bx.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612213743/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bx.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] q0qeq7hijhxib187d3h92rblvxmf6gt 0 6863 217580 214312 2026-09-11T21:44:49Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217580 wikitext text/x-wiki {{Lipi|मंगोलिया|.}} {{double image|right|Flag of Mongolia.svg|180|State emblem of Mongolia.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-mongolia.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[उलानबातर]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15460525</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mg.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2015-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150703173449/https://www.cia.gov/Library/publications/the-world-factbook/geos/mg.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] khvak8bi9ugjee20s5t1z4umftcip6d 0 6864 217471 214300 2026-09-11T20:38:02Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Malaysia]] पानाक [[Malayxia]] हालयला 214300 wikitext text/x-wiki {{Lipi|मलेशिया|.}} {{double image|right|Flag of Malaysia.svg|180|Coat of arms of Malaysia.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Malaysia-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[क्वाला लंपुर]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15356257</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/my.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2019-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190106012832/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/my.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] nf77ty2niufxtr43pfbwdbr8r9tmlb4 217574 217471 2026-09-11T21:43:52Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217574 wikitext text/x-wiki {{Lipi|मलेशिया|.}} {{double image|right|Flag of Malaysia.svg|180|Coat of arms of Malaysia.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Malaysia-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[क्वाला लंपुर]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15356257</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/my.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2019-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190106012832/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/my.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] n6tswtzfh9z77svh0v1xss3839w0w5l 0 6865 217469 214301 2026-09-11T20:37:35Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Maldives]] पानाक [[Maldiv]] हालयला 214301 wikitext text/x-wiki {{Lipi|मालदीव|.}} {{double image|right|Flag of Maldives.svg|180|Coat of Arms of Maldives.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Maldives pol98.jpg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[माले]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-south-asia-12651486</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mv.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2015-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150918230611/https://www.cia.gov/library/publications//the-world-factbook/geos/mv.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] giix578p14ph9ut682h2780y3nz5mn2 217575 217469 2026-09-11T21:43:55Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217575 wikitext text/x-wiki {{Lipi|मालदीव|.}} {{double image|right|Flag of Maldives.svg|180|Coat of Arms of Maldives.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Maldives pol98.jpg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[माले]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-south-asia-12651486</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mv.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-04 |archive-date=2015-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150918230611/https://www.cia.gov/library/publications//the-world-factbook/geos/mv.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] e55xruz06u8viccq2qav44azvfy63aj 0 6903 217520 202576 2026-09-11T21:09:46Z The Discoverer 40 217520 wikitext text/x-wiki {{merge|सीरिया}} [[फायल:Syria - Location Map (2013) - SYR - UNOCHA.svg|thumbnail|Syria - Location Map (2013)]]<ref>कोंकणी विश्वकोश खंड 4</ref> भूंयमध्य दर्याच्या उदेंत तोंकार आशिल्लो एक अरबी देश. क्षेत्रफळ 185, 180चौ. किमी. चडांत चड लांबाय 829 किमी. (उदेंत- अस्तंत);आनी रुंदाय- 748 किमी. (उत्तर- दक्षिण) सिरियाचे अस्तंतेक भूयमध्य दर्या आनी [[लेबनॉन|लेबानन]] देश, उत्तरेक [[तुर्की|तुर्कस्तान]], उदेंतेक [[इराक]] जाल्यार दक्षिणेक- [[इस्राएल|इझ्रायल]] आनी [[जॉर्डन]] हे देश आसात. 1993त सिरियाची लोकसंख्या 13,393,000 इतली आशिल्ली अशें अदमासान थारायल्लें. राश्ट्रीय भास अरबी जाल्यार, देशाचें अधिकृत चलन पौंड आसा. दामास्कस हें देशाचें राजपाटण. भूंयवर्णनः भूंयरचणूकेचे नदरेन देशाचे अस्तंत- उदेंत अशे तीन वांटे केल्ले आसात- 1) दर्यादेगेर 2) पर्वतीय भाग आनी 3) देगणां आनी सपाट मरड भाग. ==संदर्भ== {{Reflist}} [[वर्ग:देवनागरी पानां]] fppb3ajngkdktm6g7g48yxj5y1gm23m 0 6937 217403 214260 2026-09-11T20:08:32Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Ecuador]] पानाक [[Equador]] हालयला 214260 wikitext text/x-wiki {{Lipi|इक्वाडोर|.}} {{double image|right|Flag of Ecuador.svg|180|Coat of arms of Ecuador original version.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Ecuador-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[क्वीटो]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19331501</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ec.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-10 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612194511/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ec.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:Romi panam]] jmneo5r2v9e4r1ui69rfz8rathyenrp 217551 217403 2026-09-11T21:39:36Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217551 wikitext text/x-wiki {{Lipi|इक्वाडोर|.}} {{double image|right|Flag of Ecuador.svg|180|Coat of arms of Ecuador original version.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Ecuador-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[क्वीटो]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19331501</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ec.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-10 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612194511/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ec.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:Romi panam]] nrhht97rbl7pd498h9tpzrptmzgt6zv 0 6938 217620 214367 2026-09-11T21:49:29Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217620 wikitext text/x-wiki {{Lipi|उरुग्वे|.}} {{double image|right|Flag of Uruguay.svg|180|Coat of arms of Uruguay.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Uruguay-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[मॉंटविडीयो]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-20041847</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uy.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-10 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107082254/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uy.html%20 |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:Romi panam]] 30v7dd57rlh76u1z1p9u32cv48jgvay 0 6939 217542 214248 2026-09-11T21:38:05Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217542 wikitext text/x-wiki {{Lipi|कोलंबिया|.}} {{double image|right|Flag of Colombia.svg|180|Coat of arms of Colombia.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Colombia-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बोगोटा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19390026</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/co.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-10 |archive-date=2009-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090513074502/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/co.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:Romi panam]] benqzkm65zn5xwnfijlvmhqbsdpgkwn 0 6940 217405 214278 2026-09-11T20:10:10Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Guyana]] पानाक [[Guiana]] हालयला 214278 wikitext text/x-wiki {{Lipi|गयाना|.}} {{double image|right|Flag of Guyana.svg|180|Coat of Arms of Guyana.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Guyana-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[जॉर्जटाउन]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19546909</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gy.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-10 |archive-date=2018-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181223020542/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gy.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:Romi panam]] jfd24b3ot9jna65o7xccvgt2pj0libv 217559 217405 2026-09-11T21:40:44Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217559 wikitext text/x-wiki {{Lipi|गयाना|.}} {{double image|right|Flag of Guyana.svg|180|Coat of Arms of Guyana.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Guyana-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[जॉर्जटाउन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19546909</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gy.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-10 |archive-date=2018-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181223020542/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gy.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:Romi panam]] gqf133zs9dmtobj65dfpvxlb5mia3yp 0 6941 217395 214245 2026-09-11T20:06:06Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Chile]] पानाक [[Chili]] हालयला 214245 wikitext text/x-wiki {{Lipi|चिली|.}} {{double image|right|Flag of Chile.svg|180|Coat of arms of Chile.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Ci-map-es.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सॅंटियागो]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19357497</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ci.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-10 |archive-date=2015-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151106030337/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ci.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:Romi panam]] 5p3qwzxybc01hfx1ujxeljcgyvtxzcr 217541 217395 2026-09-11T21:37:55Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217541 wikitext text/x-wiki {{Lipi|चिली|.}} {{double image|right|Flag of Chile.svg|180|Coat of arms of Chile.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Ci-map-es.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सॅंटियागो]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19357497</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ci.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-10 |archive-date=2015-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151106030337/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ci.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:Romi panam]] dtrawzpaerbxmpj8jfxkugalwkofa9d 0 6942 217592 214329 2026-09-11T21:46:05Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217592 wikitext text/x-wiki {{Lipi|पराग्वे|.}} {{double image|right|Flag of Paraguay.svg|180|Coat of arms of Paraguay.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-paraguay.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[आसुन्सियोन]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19978115</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pa.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-10 |archive-date=2015-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151104205444/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pa.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:Romi panam]] 2wfd3hn203zmr8b6r9nm4o092glb4wc 0 6943 217593 217087 2026-09-11T21:46:17Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217593 wikitext text/x-wiki {{Lipi|पेरू|.}} {{double image|right|War flag of Peru.svg|180|Escudo nacional del Perú.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-peru.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[लिमा]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19928905</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pe.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-10 |archive-date=2016-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161105025708/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pe.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:Romi panam]] 44i55u9ftjewnqvw569hmn2r0n79hw1 0 6944 217535 214234 2026-09-11T21:37:12Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217535 wikitext text/x-wiki {{Lipi|बोलिव्हिया|.}} {{double image|right|Flag of Bolivia (state).svg|180|Coat of arms of Bolivia.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-bolivia.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सूकर]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-18727507</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bl.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-10 |archive-date=2018-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211183042/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bl.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:Romi panam]] 9bync05actmy6kjcs1fn3f3c8e55ly8 0 6945 217537 214241 2026-09-11T21:37:22Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217537 wikitext text/x-wiki {{Lipi|ब्राझील|.}} {{double image|right|Flag of Brazil.svg|180|Coat of arms of Brazil.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Brazil map en 2004.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ब्राझिलिया]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-18909529</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/br.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-10 |archive-date=2020-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229014518/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/br.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:Romi panam]] 4u3cf2pklkrfivqjetx4jn7232tgoir 0 6946 217624 214373 2026-09-11T21:50:06Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217624 wikitext text/x-wiki {{Lipi|व्हेनेझुएला|.}} {{double image|right|Flag of Venezuela (state).svg|180|Coat of arms of Venezuela.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Venezuela-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकतलो देश आसा. ताची राजधानी [[कराकस]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19649648</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ve.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-10 |archive-date=2020-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230052534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ve.html |url-status=dead }}</ref> Vhenezhuela, dokxinn omerikotolo dex asa. Teachea rajdhani korakos xar asa।[1][2] vhenezhuela dokxinn omerika khonddantolo ek dex. Khonddachea ut'tor pontar axil'lea dexacho avantth 912,050 chovo.Kimi.Asun choddant chodd ut'tor dokxinn lambai 1,271 kimi.Zalear, rundai udent-ostont 1,489 kimi.Dexache ut'torek keribiyon dorea, udentek giana dex,dokxinnek brajhil,zalear noirityek ani ostontek kolombia dex asa. Dexachi loksonkhea 20,203,000(1991). Spenix hi dexachi raxttrobhas,zalear karakos hem rajpattonn.[3] ==Bhumyvrnnon== Bhumyrochonnukeche nodren dhexache char vantte keleat te oxe - marakaibo panntto onddis dongri vatthar lanos giana potthari prodex == marakaiboho== Marakaiboho vhenezhuelacho vaivyekoddocho bhag. Tatunt marakaibo sorouracho ani sokhol bhagacho (tollghatt)aspavo zata. Hea bhagant axil'lem marakaibo hem dokxinn omerikentolem soglleant vhodd sorour. Tea sorouran dexachi sumar 13,512 chovo.Kimi.Bhum-i reuddilea. Hea sorourauyleanoch ya bhagak marakaibo hem namv mell'llam. Onddis dongri prodex Onddis dongri prodex ho dexacho ut'torekoddocho bhag. Dexachi sumar 6% bhum-i onddis porvotamni reuddilea. Dexantole choddxe lok hea bhagant rautat. Hea bhagache tin vantte kel'le asat, te oxe - meridda porvotamvoll modhy potthari bhag ixany porvoti-i prodex Meridda ho sabar porvotaullincho ani soddeancho bhag. Piko bolivar hem hea bhagant asil'lem dexantolem soglleant inchelem temuk(5,002&nbsp;mi).Modhy potthari bhagant dongrancheo don volli somantor patll'lleat. Dongramodlea vhodd degnnantoli mati pikall asa. Ixany porvoti-i prodex ho khub lhan-vhodd dongul'leo asil'lo prodex.[4] ==lanos== Lanos ho onddiz ani giana porvotanchea modim axil'lo prodex. Ho prodex choddso sopatt asun, erinika nhoim hea prodexantlean vhauta. Chorva molleankhatir ho prodex prosid'd asa. ==Giana potthari prodex== Giana potthari prodex ho dexacho dokxinnekoddocho bhag. Hea prodexan dexachi sumar ordi bhum-i reuddilea. Hanga axil'leo sabar dongul'leo mukheloponnan granaitt fatracheoch asa. Vhenezhuelant lhan-vhodd oxo sabar nhomyo asat. Tancheantleo choddxo aettolanttik mohasagorak ani sapp unneo kerebiyon doreak mellttat. Choddxo nhomyo dongri vattharantlean vhamvtat, dekhun choddxa nhomyanchea patrancher modim unch oxe khub dhobdhobe asat. Erinoka hi dexantoli soglleant vhoddli nhoim. Tichi dexantoli lambai sumar 2,006 kimi. Rio karoni, koura, aro, venttuari ani metta he tiche mukhel fantte.Rio apure hi-i nhoim khub mhotvachi. ==Hovaman== Vhenezhuelacho uxnnokottibondhant aspavo zata. Dexachem vors pauxi don ritunt vibhagola. Sadaronnoponnan epril te ekttobor meren paus poddtta. Nouhembor te march merenocho temp suko urta. Vatthara konnkonnim pausachem promann bodlot rauta. Proriza soddeacher ani giana soddeancher vorsuki pausachem promann 305 sem'mi. Asta.Lanoschea udent prodexant vorsuki sorasori paus 100 sem'mi.Itlo vaddtta. Unchaye promann dexantolem tapmanoi bodlot rauta. Lanoschea modhy vattharant ani marakaibo panntteache ut'torekodden vorsuki sorasori tapman 28 sem.Itlem asta. Zalear onddiyon soddeacher tem 19 sem.Asta. ==Vonspot ani monzat== Vhenezhuelachi ordeavoir bhum-i ranankhala asa. Hanga tonnache prokaroi khub asat. Inchayepromann rananche prokar sampddottat. Erinikochea sokoilea bhagant panzhoddi rukh, ani pausant vaddpi ranam mellttat.Dexachea her bhagamni choddxim uxnn prodexant sampddopi ranam asat. Chodd inchayechea bhagamni alpain prokarochim ranam vaddttat. Vhenezhulachea ranamni vingodd vingodd prokarochi monzat mellttat. Pyuma,jeguar,esolott,ran sunnem, ttapir hanchem bhair majra zatiche thollave prokaroi kub asat. Toxench vegvegllea ranamni so prokaroche makodd don prokarochim vamsvelam ani hornnam-i mellttat.Sorpottopi monzatint mangem,kemen (mangeachoch ek prokar), xedd'dde,sabar zatiche kamsou ani vikhalle anni binvikhallea sorpancho aspavo zata. Thollavea suknneamporos stholantorit suknneancho ankddo vhodd asta. Kren,heron,sttork ani aibis him suknnim mhotvachim. Ut'torekoddchea gholimni goxaro (tel sounni) him sounnim mellttat. Eroniko ranamni belobrdd namvachim suknnim mellttat. ==Itihas== Yuropi lok vhenezhuelant pauche poilim thoim mukheloponnan inddiyon lokanchoch hea adivasi lokancho kerib ani arvak oxe don pongodd asil'le. Kerib pongddantole lok dexache udentekodden zalear arvak ostontekodden rautale. Xetoudd,xikar,nustem'mari ani follam va zhaddpalo ekttham-i korop ho tancho mukhel veusai axil'lo. Yuropi lok ailea uprant, tanchea sabar torechea updrovak lagun khub inddiyon lok kabar zale oxem mhonnttat. Kristofor kolombos ho vhenezhuelant paupi poilo yuropi monis. 1498t to pariya dvipoklpacher demvlo. Uprant sabar spomnix bhomvddenkarani kerebiyon doreadeger axil'lea soimik bondrancho ani her mhotvachea suvatincho sod lailo. Uprant sabar spenix lok vhenezhuelant yeun raule. Sollavea xenkddeache survek te margarita ani kyubago zumveavoilim moteam ekttham-i korpak mhunn ayil'le. Araya dviklp te kep kodera merenchea suvatimni khub muteam mellttalim. Dekun tannim te suvatek motea doreadeg oxem namv dilem. Araya dviklpacher asil'lea kha-ya tolleasaun te khub promannant mitthuy toyar korpak lagle. 1528 te 1546 hea kallant spencho raza charls poilo hannem zormonik axil'lem aplem rinn farik korpakhatir vhenezhuela vosnnuk tankam khonddak mhunn dil'li. Zormonamni he vosnnukanchi orthik sthiti sudaropak matoi tokalos ghetali na. 1700 meren vhenezhuela hi dokxinn omerikentoli spenixanchi ek gorib vosnnuk axil'li. Orthik sthintint sudaronna ghoddoun haddpakhatir spenan vhenezhuelache soglle vepari hokk karakasoche roil gyupuzhokona kompnikodden dilo. 1730 meren kompnin kakao, nill ani chamddeachea ud'degant vadd korun vosnnukeche arthik sthitint thoddibhovo sudaronna ghoddoun haddli. Vhenezhuela veparacher kompnicho purai tabo axil'lo haka lagun vosnnukokarankoddchean kompnik virodh zaupak laglo uprant 1784 ti kompni bond poddli. Ekunnisavea xenkddeachea survek saun dokxinn omerikentleo spenix vosnnuko svatontreakhatir zhogddopak lagleo saimon, bolivar, fransisko do miranda ani antinyuo zose do suke he vhonezhuela svatontry cholloulliche vhodd nete. Doxrinn omerikentoli ut'torekoddochi spenix sot'ta kabar korpakhatir te aplea her sangatanchea adaran spenix lokam add zhuzot raule. Dokxinn omerikent spenix sot'teadd avaz utthoupi vhenezhuela hi poili vosnnuk. Vosnnukecho choddso vantto spenix sot'tekhala astona legit 5 zuloi 1911 disa vhenezhuelan aplem svatontry zahir kele. Punn dexak purai svatontry 1921t mell'llem. Tea vorsa bolivar hannem spenixaadd vhodd zoit mell'lem. Tache adim 1819t saimon bolivar grand kolombiecho (vixal kolombia) odhyokx kelo. Tea vellar vhenezhuela, kolombia, ekkador ani ponamacho aspavo tea prozast'tokant zatalo. 1929t vhenezhuela granda kolombiesaun vegllo zaun, 1930 aple khatir novem somvidhan ghoddoilem. Svatontry zhuzari zonrol zose antoninyuyo peazha ho 1931t novea prozast'tokacho poilo raxttrodheakx zalo. Svatontry propti uprant kaudileo (mukheli) hacho hukumoxai razouttin lagun vhenezhuelant visauy xenkddeachea madheak meren tong vatouronn patllil'lem. Tatuntlea antonio gujhmen blanko ani zuam visent gomejh heo kaudileo mhotvacheo blanka hannem vhenezhuelacher 1870 te 1888 meren aplo xek gazoilo. To sot'ter yeuche poili dexachi bhoitik, arthik ani dexachi bhoitik, arthik ani rajkiy stithi sapp ibddil'li. Blankok suveustha haddpak yox mell'lle. Tannem yoradari ani soncharonn mollar sudaronna ghoddoun haddleo. Tachea tempar porki gunthounnukent legit khub nedd axil'lo. Zuam gomejh hachi sot'ta 1908 te 1935 meren asli. Tanne nixtthuroponnan aplea virodhokank nikhllaun uddoil'le. Tachea xasnakhala pettroliyom' ud'degak chalna mell'lli. Pettroliyomache yennoullik lagun gomezhak vhonezhuelachem vhodd rinn farik korpak xoky zalem. Punn yennaullicho vhodd vantto tannem tannem aplea khajgi kamakhatir vaprolo. Hukumoxai razouttint dexachi arthik stithi sudaril'li asli, tori vhenezhuelache lok tanche zulmi razouttik sapp bezaril'le. 1935 uprant lokxai tontracher pokx ubarun te hukumoxai razouttik virodh korpak lagle. 1945t asion demakrentika (AD) hea pokxak loxkorachea adaran sot'ta hatasoli. Romulo galegos haka raxttrodheakx mhunn venchun kaddlo. Punn 1948t loxkoranuch taka sot'te bhairo kelo. Uprantochi don vorsa tin loxkori odhikarmyani ekttham-i yeun sot'ta gazoili. 9150 saun markos perera jimenjh hatti hukumoxai razoutt suru zali. Jimenjh hacho zulmi razoutti add vhenezhuela lokamni utthavo korun taka toddipar kelo. Uprant lokamni romulo bettarnokortt haka raxttrodhyokx mhunn venchun kaddlo. 1958 saun vhenezhuelacho raxttrodhyokx lokxai podidotin venchun kaddtta. 1974t oksion demekretia pokxacho karlos andores peres raxttroghyokx zalo. 1979t luijh heroira kompins ho soxol kristian pokxacho raxttrodheakx zalo. Uprant 1984t zaime lusinchi ani 1989t portun perejh raxttradhyokx zalo. 1994 rafel kaldora roddrigez ho vhenezhuelacho raxttradhyokx zalo. 1980 chea survatichea tempasaun pettroliyomachi magnni unni zal'lean, vhenezhuela orthik sthiiti ji puraponnan tel nireatocher adaril'li ti khub khalauli. Halim tempar vhenezhuelant orthik somsea asli tori thoinchem rahnniman unchelea dorjeachem asa. ==Rajyoveustha== Vhenezhuela hem ek songhrajeatmok prozast'tak. Otthra vorsam purai zal'lean sogllea nagrikank mot divpacho hokk asat. 1811 saun dexant 26 somvidhananchi sthapnnuk kelea. Sodea dexacho rajyokarobhar 1961t afnnail'lea somvidhanapromann cholta. Raxttrodheakx ho dexacho xrextth odhikari asa. Taka bhoixik venchnnukentlean panch vorsakhatir venchun kaddttat. Vidhimonddoll chembor ef ddepyutti ani senett oxea don ghoramni vibhagolam chembor ef ddepyutti hatunt 203 vangddi zalear senettant 43 vangddi bhoixik venchnnukentlean panch vorsakhatir venchun kaddttat. Vhenezhuelachim 20 rajeam. Don songhatmok prodex ani songhatmok jilho oxi vibhagonni kelea. Dor eka radeant prantant ani jilheant lokanche vechun kaddil'le vidhimonddoll ani raxttrodheakxan nemil'lo gournor rajy karbhar choltat. Suprim' kortt he dexantolem sorvochch neayaloi asa. ==Orthik sthiti== Dokxinn omerika khonddatlea her dexaporos vhenezhuelacho rahannimanacho dorzo chodd unch asa. Orthoveusthecho choddso vantto prettroliyom' utpadonacher adarun asa. Punn vhenezhuelachi sompt'ti lokabhitor sarki vibhagil'li na. Goribi ani berozogar ho bikott prosn sodea sorkaramukhar asa. Lettin omerika ani yuropant pettroliyomachi magnni unni zal'lean, tacho vaitt porinnam' vhenezhuelache orthoveusthecher zala. Vhenezhuelant khonitt telache santthe vhodd promannant sampoddleat. Marakaibo panntto ani limyaboschea udent vattharant te chodd promannant asat. Vhenezhuelache vott'tt yennaullintolo sumar 80% vantto pettroliyom' ud'degasaun melltta. Vhenezhuela khoniz telachi nireat korpi mukhel dex. Omerika, lettin omerikentole her dex ani yuropi dexank vhenezhuela pettroliyomachi nireat korta. 1917 saun dexantlea vingodd vingodd vattharatlea khoniz tel kaddpak survat zali. 1920 meren ho ud'deg khub fakarolo. Punn khoniz tel kaddpa khatir vhenezhuelakodden tintlem bhanddoul naxil'lean, tannem tel kaddpache hokk omerika ani her yuropi kompneank dil'le. 1960 khoniz tel kaddop ani tache doreche niyontronn douropakhatir vhenezhuelan, tel kaddpi her dexachea adaran pettroliyom' nireat korpi dexanchi somstha ubaroli (OPEL) uprant 1976t vhenezhuelan dexantleo soglleo porki tel kompneo vikteo gheun tanche raxttrikoronn kele. Dexantlea udyeg- dhondeabhitor khub vadd zal'li asa. Dexantole sumar 15% lok ud'deg-dhondeant gunthleat. Tel prokria ho hangcho mukhel ud'deg. Marakaibo hem tel xud'dikoronnachem mukhel kendr. Aeluminiyom', ximitt, on'n prokria, polad ani lugott hey ud'deg mhotvache. ==Xetki veusai== Dexachea xetki veusayant sumar 15% lok vavurotat. Hangache nogdi pikaullint kellim, kofi, moko, sontra ani tandull hancho aspavo zata. Poxupalon ani kukddam pospacho veusai nettan choloita. Vhodd xetani yontr ani sareacho chodd vapor zata. Dexachi choddxi bhum-i ranakhala asun legit ranachi ustovari vhoddlixi zaunk na. Nustemari veusayuy moreadit asa. Dexant soimikovayuche santthey asat. Boksaitt fatri kollso, lokhonn, bhangor, hire ani fosfett hi khonizai thoim kaim promannant mellttat. Dexache- ayat nireat sombond mukheloponnan omerika, zormoni ani zopanakodde asat. Nireat zaupi mhalant mukheloponnan pettroliyom' ani pettroliyom' utpadon hanchoch vhodd vantto asta. Zalea ayat zaupi mhalant rosainam, ud'degik yontrosamugri ani gaddeanchea mekllea bhagancho aspavo zata. ==Yeradari ani soncharonn== Dexachi choddxi bhum-i dongri asun legit, dokxinn omerikentlea her dexaporos vhenezhuelant yeradarichea mollar chodd sudaronna zal'li asa. Karakes rajdhani rund rosteani her xarank zoddlea. Dongri vattharank lagun relve marg khub unno asat. Mekyuttiya ho ontraxttriy vimanotoll. Lagoira, marakaibo ani porto kabelo hi dexantoli mukhel bondra. ==Somaz jinn== Vhenezhuelant, spenix lokamni apli vosnnuk ubarochepoili thoim inddiyon lokancho sabar pongodd axil'le. Spenix lokancho xek ailea uprant te inddiyon lokakoddchea apli kamam korun gheupak laglem. Spenix lokani ofrikentlean gulam' mhonnun khapri lokankuy haddil'le. Kaim tepa uprant hea tinuy zatinchea lokabhitor bhorsonn zaun, ek movo somaz nirmann zalo. Sodea dexant don tritianx lok hea novea mestoz poromporetole asat. Khapri ani gore lok sapp unnea promannant asat. Romon kethlik ho dexantolo mukhel dhorm'. Punn to raxttriy dhorm' nhoi. Somvidhanapromann lokank khoinchoch dhorm' apnnaupak mekllik asa. 1945 te 1950 hea tempar kam' sodpachea nimtan sabar yuropi ani kolombia dexantole lok vhenezhuelant aile. Yuropi lokant spen, ittaliyon ani purtugezancho ankddo chodd axil'lo. Her lettin omerikentlea dexabhaxen vhenezhuelache bhoixik jinnent vonxik vegllechar disnat. Besbol ani sokor he dexantole lokpriy khell. Sabarokodden boilancheo sabarokodden boilancheo dhireo ayojit korta. Her lettin omerikentlea loka promann vhenezhuelachea lokankuy songitachi ani nachachi chodd audd. Thoinchea lokpriy nachant loyecher nachpacho 'salsa' toxench merengoyu ani 'goirachea' hea kerebiyon nachancho aspavo zata. Zoropo ho vhenezhuelacho ek prosid'd loknach, sodea bhurgeabhitor rok songit chodd prosid'd asa. ==Xikxonn== Lettin omerikentlea her dexaporos vhenezhuelan xikxonnik mollar khub idrogot ghoddoun haddlea. Sodea pondra te vis meren pirayecher 85% bhurgeank vachpak boroupak yeta. Punn aiz legit kuxऴ xikxok ani voigoneanik hacho thoim unnavo asa. Xikxonnik mollar ghosghoxit udrogot zauchi mhonn vhenezhuela sorkaran 1904 saun videavetonachi vhodd yeuzonn ankholea. Xikxonnik kaidea promann dexantlea 7 te 13 meren pirayechea bhurgeank xikxonn gheupachem soktiche asa. Videapitth meren fukott xikxonn divpachi veustha sorkaran kelea. ==Sahity ani kola== Visavea xenkddeachea survek vhenezhuelache sahit.Akar ani kolakar hanni omraxttriy mallar namna zaddil'li. Kadomborikar terezha de la parra ani kovi andrez eloi blanko he tea vellauyole prosid'd sahtyokar. Raxttropoti romulo gelegoz ho ek xrextth sahityokar tachea ddana barbara (1939), kenaima (1935) ani porbe nigro (1937) hea kadombreo khub mhotvacheo, alezhanddro etera ani jesos sotto he 1900tole prosid'd chitrokar. Bandaull xastrantuy vhenezhuelan apli khaxeli xoili ibarlea. 'asosiasion' vhenezhuelana amigos del artt koloniol; sosiedad amigos del myusio de belas artt heo somstha kola- kusor hanka ut'tezon ditat. 'fain arttos' myujhiym'; bolivar myujhiym' ani myujhiym' ef koloniyol artt hi dexantoli prosid'd vostu songraloi. Karakas, marakaibo, kabimas, barkyuximeto, akarigoa, san fernardo de apure, meridda, klera, marake, sidad, belivar, sidad, ejedda, san felipe, maturin hi dexantoli mhotvachim thollam. == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:Romi panam]] fojwm26dit3rxhbg34k7vhs7y93xo5i 0 6947 217427 214353 2026-09-11T20:24:43Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Suriname]] पानाक [[Surinam]] हालयला 214353 wikitext text/x-wiki {{Lipi|सूरीनाम|.}} {{double image|right|Flag of Suriname.svg|180|Coat of arms of Suriname.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Suriname1991 Karte umstrittene Gebiete.jpg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[पारामारिबो]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19997673</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ns.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-10 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107065133/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ns.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:Romi panam]] 4qcywtv8ydyyq1xvl18vtnkdgy2ssed 217609 217427 2026-09-11T21:48:29Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217609 wikitext text/x-wiki {{Lipi|सूरीनाम|.}} {{double image|right|Flag of Suriname.svg|180|Coat of arms of Suriname.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Suriname1991 Karte umstrittene Gebiete.jpg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', दक्षिण अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी [[पारामारिबो]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19997673</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ns.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-10 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107065133/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ns.html |url-status=dead }}</ref> == Polleiat == == Chitr Prodorxonn == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:Romi panam]] 0s4vbi0cz3910el9x7f5qteo49lzkcj 0 6967 217220 216295 2026-09-11T16:55:19Z The Discoverer 40 217220 wikitext text/x-wiki {{Lipi|अफगानिस्तान|.}} {{double image|right|Flag of the Taliban.svg|180|Arms of the Islamic Emirate of Afghanistan.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Afghanistan - Location Map (2013) - AFG - UNOCHA.svg|thumb|right|200px|Afghanistan]] ==Bhumyvrnnon== Noirrity axientolo, chomyvxin bhumyen remvddail'lo dex.Okxourit'ti-i vistar 29° te 38° 35 ‘ ut'tor ani rekhaurit'ti-i 60°, 50 ‘ te 71°, 50’ udent. Ixanye koddlo vakhanocho potto 75° udent rekhaurit'ta meren asa. Dexache ut'torek roxia, ixany chin, udentek bharot ani pakistan, dokxinnek pakistan ani ostontek irann he dex asat. Kxetrofoll 6,50,000 chovo. Kimi. Ho dex dongramni bhoril'lo asun somudrothora saunochi unchai sumar 1,200&nbsp;mi. Itli asa. Hindukux ho soglleant vhoddlo dongor. Hea dongrache fantte koh-i-baba, bond-i-bayan.Sofed-koh ani paropamimos he chomyvttamni patll'lleat. Modlea dongrachea kuddkeak hozarazat mhonnttat. Thoinchean zomin ani nhomyo ixanyenk soddlear sogllea dikamni demvt votat. Dexache dokxinnek doxt-e-margo ani registan ani noirrityek khax he usu poddil'le vatthar asat. Helmondd hi soglleant vhoddli nhoim. Hozarazat saun dokxinneutten registan ani doxt-e-margo hanchea modlean hi vhamvta. Fuddem ostontek ti doldolichea vattharamni pauta. Orghondab hi he nhoinchi mukhel upnhoim. Hozarazatosaun khax rudr ani foroh rudr heo don nhomyo noirritye votten, horirudr nhoim ostonte votten, murghab vaivyoutten, kunddujh ut'toreutten, kokcha ixanyeutten vhamvot pakistanantole sindhu nhomyek mellttat. Ofgannistanoche ostont ximecher nomkosar hem kharea udkachem tollem asa. Agneyek sestan va hamun-i-helmondd ani goudd-i-jhire him tollim asat. Hozarazat hanga doxt-i-nabar ani ab-i-istad him tollim asat.Zomin khub toranchi asa. Dongranchea vattharantoli remvatt, chikchikit, udente koddenochi kalli, hindukuxchea dokxinneuttentoli kxaramni bhoril'li ani ut'toreuttentoli choddxi remvatt ximitta bhoxen asa.Chomyvxin bhum-i aslea karnnan hea dexak doreadeg na. ==Hovaman== Koddok gim' ani ekdom' thondd ximyache dis hem hanganchea hovamanachem khaxeloponn. Ratichea ani disachea tapmanan boroch forok asta. Ut'toreutten omritodrea nhoinchea vattharant gimachea disani tapman 53.3° se. Meren vaddtta. Unchelea vattharamni choddant chodd mhollear 32° se. Meren tapman vaddtta. Ximyachea disani kaim zagear tapman 18° se. Meren tor hindukuxachea vattharant -26° s. Meren demvta. Gimachea disani vorak 200kimi. Vegan dhul'lachem varem zalear ximyachea tempar ut'tor ani ostonte vottentlean thondd varem vhamvok lagta.1550&nbsp;mi. Unch axil'loya vattharamni borf poddtta. Paus choddso ximyanchea disani vosont ritunt poddtta. Modlea unch vattharant 25 te 30sem'mi. Borfachea rupan paus poddtta. Dokxinne votten 5 sem'mi. Itlo paus poddtta. ==Vonspot ani monzat== Mollachea vattharamni stteps prokarachea tonna saun te unch dongrachea vattharamni olpain prokarchea tonna merenochem oxem torekovar tonn melltta. Deudar, chidd,sprus, pain, jyunipor, yu, hezhol, okrodd, bodam', pista, elivh, tuti, gujberi, zordallu, vilo, poplor, aex hem kukh sampddottatod. Toretoreche gulab, fulancheo vali, toxench drakxam, limbu sarkea lagouddik lagun ho vatthar sobit dista. Usu poddil'loya vattharamni okexia,boram, babholl, hing hanchim zhaddam mellttat. Torantoranchi ollmi-i hanga vaddttat. Ranam fokot udente votten nuristan ani sofedokoh vattharamni asta.Bhalu, kolo, toros, ranoutti kutro, ran mazor, chit'to, ranoutti menddhram ani bokodd, mungos, chichundri, zorboa, torantoranche sonxe hea sarki monzat ofgannistanant asa. Ranamni vamsvel ani omridorea sarkea vattharamni vaguy sampddottat. Mohoka, hamys, pelikon, chimnni, bulbul, megpai he sarkim sounnim ani komi promannant mahsir, ttrautt sarkim nustim asat. ==Itihas== i. So. 4000 poilim hindukuxachea ut'torek xetkamoti rautale oxem purat'tv xastrogoneanchem mot asa. I. So. Poilim 2000 vorsa areancho ek chomo balokh hanga raulo ani bakiche irann ani sindhuvtten gele. Voidik vafmoyant ofgannistanocho boroch ul'lekh asa. Rigvedantoli ‘pokth’ hi zomat mhollear ghoddye potthann asum yeta. Panninin hea dexak ‘kapixi’ ani thoim toyar zaupi soreak ‘kapixaini’ mhollam. Fatroptteam velean kabuloche ut'torek 80 kimi.Axil'lem begram' hench poilinchem ‘kapixi’ asunk zai oxem dista. Purvil'le grik ani romon bhugolotgone haka ‘kapisen’ mhonnttale. Hyu-en-tsong hannem haka ‘kia-pixe’ oxem namv dilam. Grik bhugolotgone sttrobo ofgannistanak ‘oriana’ mhonntta. I. So. Poilim sovea xenkddeachea modheak dokxinn irannantlea ‘aekemenidd’ hea samraddeachoch ho ek kuddko hem hanga mellil'lea nanneam velean dista. I. So. Poilim 328 vorsa sumar olekzhanddoran aekemeniddoinank hanga saun dhamvddaun grik sot'techi thapnnuk keli. Olekzhanddora uprant selyukos nikettor hangacho raza zalo. Chondroguptan tacho porabhou kortokoch tannem hindukuxacho udent ani dokxinn vatthar chondroguptak dilo. I. So. 130 poilim te 125 hea kallant parthiyon ani yuechi chomeamni bekttriyon-grikancher zoit melloilem. Yuechi chomeatlea kuxannanim balkh hanga aplo xek gazounk survat keli.Tanchea vonxantlea kaddfises ani uprant konixk hamnni hind'dukux dongrache udentek kabul kondahar hanga aplea rajeachi thapnnuk keli. Konixkan thoim boudhd dhorm' cho prosar kelo; bamianachea lagim budhdacheo murti kondahar xoilichem xilp ani oxokache xilalekh mellttat. Konixka uprant hem samrajy noxtt zalem. Hunnamni ghureo ghalun hanga lhan-vhodd rajeam toyar kelim. Satvea xenkddea saun orbamni hanga ghuri ghalun islamikoronnak survat keli. Punn kabul hanga 10 vea xenkddea meren hindu raza rajy choloitale oso ul'lekh melltta. Olptogin hannem 963vorsa gojhni hanga svotontr rajy nirmilem. Uprant ayil'lea sobktoginan hindu rajy jikhil'leachem ‘ol-boruni’ boroita. Te uprant gojhnichea mohom'modan 1001 vorsa ponzabocho raza zoipal hacher zoit melloilem. Zoipal tea kallar hindukux te gojhni meren rajy kortalo. Gojhnichi xokt unni zait vota mhollear ghor hanga baravea xenkddeyant selzuk turkanchi ek sot'ta toyar zali. Ghorcho mohom'mod hannem-i gojhnichea mohom'moda bhoxen hindustanacher ghureo ghalun borich sompt'ti melloili. 1219 to chongizhokhanan him rajeam noxtt kelim ani ofgannistanantolim borinch xaram bhumybhorounn kelim. Chongizhokhana uprant tache vonxoz zori sot'ter aile, tori hanga borinch svotontr rajeam axil'lim. 1380 to toimurolongan ofgannistan jikhun ghetlem. Tachea uprant tacho choltho put xoharukh (1405-47) hache kodden ofgannistan axil'lem. Tachi rajdhani ‘herat’ hi axil'li. Borechoxe kovi, vivdan, songitokar, xilpokar tachea alaxireant urle. Hannench herat xarache samskritik mhotv vaddoilem. Ujhbekocho muhom'modokhan xoibani hannem modhy ofgannistanant 1504 to apli sot'ta haddli ani kabul apli rajdhani keli. Tannem irannacho xoha ismail haka palou divn xoibanicho porabhou kelo. Babran 1522 vorsa kondhar jikhlem. Fuddem tannem apli rajdhani dil'lik haddlea uprant ofgannistan ho mogol samrajeachoch ek bhag zalo. He fuddlim donxim vorsa ofgannistanak svotontr oxem rajki ostitv naslem. Ofgannistanantolo hindukuxachea udente koddlo vatthar hindustanantlea moglam kodden axil'lo zalear herat ani sestanocho vatthar sofavid hea iऱannachea ghoranneam kodden axil'lo. Kondhorovixim dogam-i modim vad choltalo. Sotravea xenkddeachea modheak sofavidamni kondahar ani heratocher zoit melloilem.Otthravea xenkddeachea survek saun ofgannistanant svotontrotayechi kolpona zolmak aili. 1709 vorsa hottaki ghilojhi he ttollyecho fuddari mirvoiyokhan hannem irannachea subhedara add zhuz ubarolem. Tannem 1715 vorsa kondhar jikhlem. 1716 to heratchea obdali ttoleamni iranna add bondd kelem. 172 vorsa mirvoiyokhanacho put muhmod hannem irannantlea isfahanacher ghuri ghali.Irannocho namnecho nadiroxoha hannem ofgannancher zoit melloun 1737 vorsa kondahar ani kabulacher aplo xek gazoilo. Tachea uprant ofgann sordaramni ohmodoxah obdalik kondaharocho raza kelo. Hannem ofgannistanak ostitvant haddlem. Hannem hindustanacher boreach fautt ghureo ghaleo. 1761 che loddayent tannem panipot hanga morattheancher zoit melloilem. Tachea uprant sot'ter ayil'lea timuroxohachea putambhitor sot'te khatir zhuzam pettlim. 19vea xenkddeant roxia ani grett britton hanchea modim ofgannistanocher xek gazouche khatir sort lagli.Roxia koddlean hindustanochi rakhonn korpa pasot brittixank ofgannistan aplea hatant douropachi goroz axil'li. He sorticho porinnam' mhollear britton ani ofgann hanche bhitor tin loddayo zaleo 1878 vorsa ofgannistanocho xeroli brittixanchi sot'ta manun gheunk toyar zalona; haka lagun porot brittix soiny kabul meren gelem, punn hyai fautt tanchi toxich kot'tol kel'lean tankam fattim sorche poddlem. 1880 vorsa brittixamni obdur rohman hachem omiropod many kelem, punn ofgannistanochem poraraxttr sombondanchem niyontronn svota kodden dourolem. Obdodul rehmanan ofgannistanant ektontri karbar chalu kelo. Tacheach kallant 1893 vorsa sor marttimor ddyurondd hannem ofgannistan ani hindustan hanchea bhitorleo ximo tharaileo.Uprant hobibul'la, omanul'lan , muhm'mod nadiroxoha he omir zale. Omanul'la sot'ter yetkoch tannem ofgannistanchea svotontr rajeachi ghoxnna keli ani brittixancher ghuri ghali. (1919).Hakach ofgann-brittix hanchea bhitorl'li tisri loddai oxem mhonnttat. Hi loddai rokhddich sompli, punn brittixamni fattim sorun ofgannistanchea svotontr ostitvak manyotai dili.Omanul'lan boreoch somajik sudaronna keleo. Burkho pod'dot bond korop, bailank xikxonn, heo tantleo kaim mukhel. Tachea uprant sot'ter ayil'lea nadiroxohache razouttint ofgannistanochem somvidhodan toyar zalem, punn tacho rokhddoch khun zalo. Tacho putnnoyo muhom'mod zhohiroxoha sot'ter ailo (1933). 1973 meren toch omir urlo. Tachea kallant mhotvacheo dex sudaronnecheo kareavolli ghoddleo. 18 zuloi 1973 vorsa doxant kranti zaun rajexai kabar zali. Sordodar muhom'mod daudokhan odhyokx zalo. Rogtohin kranti uprant sot'ter ayil'loya daudokhanan 1977 vorsa aplea soireank ani borea magteank aplea montrimonddollant ghetle ani ektontri karbar cholounk laglo. Hacho porinnam' mhollear dexbhor khun, donge ani rajki andolonank nett choddlo. Ten'na zal'lea bonddant dabhdokhanacho khun zalo ani 27 epril 1978 disa ofgannistanachem lokxai prozast'tak zolmak ailem. Nur mohom'mod toraki ho dexacho karbar cholounk laglo. Tachea hata khal babrak karmol ani hofizul'la omin vavurotale. Torakichea kallant dexant marksovadi pod'doticheo somaz sudaronna zaleo. 14 sopttembor 1979 disa toraki ani hofizul'la hanchea bhitorlea zhogddeacho porinnam' torakichea khunant zalo. Omin ani tachea her vangddeank hea vellar zal'lea loddayent mornn ailem. Babrak karmol zo roxieutten axil'lo to dodexacho mukheli zalo. 1981 vorsa karmol sot'teuylean demvlo ani kexttamandod sot'ter ailo. Itle mojgotim ofgann bonddkhoranchem (muzahidin) roxiyn soiny add zhuz chaluch axil'lem. Kitlexech ofgann-nirvasit alaxiro gheunk irann ani pakistanant pollun gele. Roxiyn soiny thoinchean 1988 vorsa nojibul'lache razoutti vellar portem roxiant vochpak bhair sorlem. Februvari 1989 meren soineacho nimnno pongodd roxiant portolo. ==Rajy veustha== Visavea xenkddea poilim ofgannistanant raza ani tanchea kuttumbantti sot'ta choltali. 1923 ani 1931 vorsa don somvidhanam (ghottna) toyar zalim; zatuntlean soglli sot'ta vonxporomporen yeupi rajeachea hatant dili. 1964 chea somvidhanan karyokari (executive), vidhimonddoll (legislature)ani nyaisonxtha (judiciary) oxem sot'techem vikendrikoronn kelem, punn rajexai toxach axil'li. 1973 to zal'lea loxkori bondda uprant 1964 chem somvidhan rod'd kelem ani prozast'takachi thapnnuk keli. Februvari 1977 to ‘loya jirga’ hea sorvochch vidhimonddollan nomvem somvidhan toyar kelem punn tem-i 1978 tolea bondda uprant rod'd kelem. 1979 vorsa roxien hanga somazovadi sorkarachi bunead ghalun dili ani kholk (lokancho) pokx ho ekuch kaidexir pokx ostitvant urlo. Afgannistanochi rajyopd'dot kendri-i asa. Proxasonachea sompeponnak lagun dexache 27 prant keleat. Dor prantacher xason cholouche khatir ek rajyopal asta. Xaramni ani gamvamni lokamni venchun dil'le protinidhi rajy karbhar choloitat. Dexabhitorolo kaido ani suveustha samballopachem kam' bhitrolem polis khatem korta, zache odhikar ghorkhatea kodden asat. Dexachi rakhonn korpi soineacher poilim razache odhikar choltale punn 1978 – 79 chea bondda uprant krantikari monddoll (Revolutionary Council) ani tache fuddari soineacher niyontronn dourotat. ==Orthik sthiti== Udyegik nodrentlean ofgannistan ek pattim asil'lo dex. Sodeak roxiechea palvak lagun hangachea udeogank borem fattboll mell'llam. Punn on'n, kapus, lokor hea gozalimni mat ofgannistanak konnachi modot lagna. 80 % xromboll (labour force) xetkamant asa. 80% poros chodd lok xetveusayacher adarun asat. Choddxi zoman pikaulli khatir upegi na. Dongri vattharantoli tonnachim mollam gorvank chorpa khatir upegi thartat. Hindukuxache ut'toreuttentoli zomin xeta khatir samki bori asa. Choddant chodd zomin pikaullikhala haddpache yotn chalu asat. Lokanchem mukhel pik mhollear gomv. Te bhair tandull, barli, kapus, bitt, ums, moko, jvari, bajri, mosur, tombakhu hea sarkim pikaim hanga zatat.Bottatt, kande, mirsang, ttomatt, kobi, gazor hea sarkea bhajipaleanchi borinch xetam asat. Follam khatir ho dex namvazola. Hanga borepoiki drakxam, kallongam, zordallu, okrodd, ddallimb, sofrochond,kellim, mosombi, sontram hanchem-i utpadon zata. Follancho upeg choddso nireata khatir zata. Poxupalon ho lokancho dusro mukhel ud'deg. Dongri vatthar ani thoim vaddpi tonn haka lagun ho veusai mottea promannant cholta. Menddhram hem hangachem mukhel poxupalonachem zonaur. Hanga turkomen zatiche ghodde, untt ani gaddvam hanchoi boroch vepar cholta.Ofgannistanant kollso, lokhonn, tambem, xixem, zost hanchi santthounn asa. Halinch hanga roxiyn ximelagim soimik vayuchi vhodd santthounn asa oxem somzolam.1970 chea xeuttak meren ofgannistanak poryotton dhondeak lagun borench porki cholon mellttalem. Dex sobit axil'lean poryotton dhondeak tenko divche khatir hottelam ani ogroxallo bandil'leo. Punn rajki osthirotayek lagun sodea tori poryotton dhondeachi vadd zaunk na.Arvil'le udeog dhonde niktech ofgannistanant pauleat ani choddxe xetki ani gorvamvixinche asat. Sodoglleant mhotvacho mhollear kapus karkhano. He bhair ximitt, follam ddobeamni ghalun tim nireat korop, osle udyeg dhonde choltat. Halinch sarem, sakor, khaupachem tel hanche dhonde voir sorunk lagleat. Eka kallar ofgannistanacho omerike kodden boroch vepar zatalo. Sodeak lokor ani kapsachea bodlak tankam roxie koddlean gazholin ani arvil'lea tontrogineanacher adaril'lim yontram mellttat. Ofganni hem hangachem cholon asa. ==Yeradari ani soncharonn== Afgannistanant relve nat ani udkantlean yeradari korpa sarke zolmargoi nat. 2,600 kimi. Lambayeche ddambri roste asat. Ani 15,373 kimi.Lambayeche sade roste asat. Mukhel rosto mhollear gojhni ani kondhar modlean pasar zaupi , kabul ani herat hankam zoddpi marg. Ho rosto omerikechea palvan bandil'lo. 1977 vorsa meren 26,100 vepari ani 38,400 sadim vahnam axil'leachi nond zalea.Antororaxttri-i margacher provas korpi eriana ofgann eorolain, hi hangachi mukhel hovai somstha. Dexabhitor hovai yeradari korpi somstha mhollear bokhtor ofgann eorolain. Kabul hanga mukhel antororaxttri-i vimanotoll asa. Herat, kondhar, mozhor-e-xorif, kunddujh, zol'lalabad, mozhor hangai vimanotoll asat.Ofgannistanant 35,000 voir ttelifon asat ani 221 postt karealoyam, khobramptram ani nemallim sorkarachea porvanogen choltat. Tankam rajki motam uktaupacho odhikar na. ==Lok ani somaz jinn== 1980 che zongonnone promann hangachi loksonkhea 2,20,37,700 itli asa.Mukhel zomat mholear puxtu je hangache niz ofgann. Hanchem promann purai loksonkhyechea sumar 60% voir asa. Durrani, ghilojhi, mohm'mod ani xinvara heo hea zomaticheo upzati. Tajik zomatiche lok sumar 30 % asat. Ujhbek 5 % ani uril'le mogol, hozara, ani chohar oimak zomatiche asat. 99 % lok islamoponthi, tantle 80 % sun'ni. Te bhair hozara xia ani istrail ponthachey lok asat. Kuttumb pod'dot pitrisot'tak. Ghorchea zannttea monxank man ditat. Lognam ani bakichim natim gotim zomati bhitroch kortat. Gamvgirea vattharantolim ghoram matyechea vittanttim ani sopatt pakheanchim astat. Boreachoxa ghoram bhomvtonni ghottmutth vomyo asat. Drakxam, sofrochondam hanche molle ghoram bhomvtonni astat. Kaim gamvamni bhouxik nhanngoram asat. Gamvchea mukheleak ‘molik’ nazalear ‘sordar’ oxem mhonnttat. Haka gamvchem lok venchun ditat. Kaim lok bokodd, menddhram ani her gorvam gheun gamvagamvani heddttat. Hanchi jinn sadi ani boreach koxttanchi asta. Untt hem hea lokanchem mukhel vahon. Tombu hem tanchem ghor. Oxa bhoupi chomeank ‘kam'’ mhonnttat. Borech ‘kam'’ ekttham-i yetat ten'na taka ‘khel’ mhonnttat. Vott'tt loksonkhyechea 10 % voir xaramni raupi lok mat songhttit asat. Hangacheo bailo burkhea kheriz bhomvtona distat. Gamva poros xaramni don va tachea poros chodd bailo korpachi protha chodd disun yeta. Halim him protha komi zaupachim chinham distat.Ofgann lokanchea jeunnant xit, mams, kombddi, tanteam, kande lonni, chiz hancho aspavo asta. Chea sarkem pey borench lokpriy asa. Follanchi hea lokank bhovo audd. Suti lamb xortt,tacher zakitt, pamyant datt vhanno nazalear butt oxe te nhestat. He lok soil pizam' ani tokler topi nazalear munddaxe bandtat. Ximyachea disamni kott ghaltat. Bailam-i soil, angdhampopi nhesonn nhestat. Xaramni ani sudaril'lea vattharamni ostontechea ani yuropi-i nhesnnacho probhavo boroch disunk lagla. Hangachea kolancher vingodd vingodd somskritayecho probhavo asa. Purvil'lea kallantole kolakusoricher hoddppa, bekttriyon, sesoniyon, grik sarkea kolancho probhavo asa. Kuxann kallantole boudhdostup ani bakichi boudhd somskritayentoli xilpokola disun yeta. Borech kodden ozontthachem dhortecher korantil'lim ‘lenni’ sampoddleant. Moxidi, thonddim, minar hancher iranni pod'doticho probhavo dista. Kabul, gojhni, kondahar, mozhor-e-xorif, herat hea xaramni porneo kolakusori samball'lleat. Hangachem songit, chodd korun loksongit udentechea songit. Pod'doti sarkench asa.Jhithor namvachem tontuvady ani chamddeachi toyar kel'lim vadeam he lok vaprotat. Ofgann lokank nachachi borich audd asa. ‘ott'tton’ ho hangacho raxttri-i nach. Ghoddeancher bosun khellpacho ‘bujh kaxi’ ani longddi falun khellpacho ‘ghosai’ he khell hanga chodd lokpriy asat. Gamvgirea vattharamni kusticho khell borech lok khellttat. 21 marchak, ‘no ruzha’ ho novea vorsacho poilo dis,egosttantolo ‘zoxn-i-isteklal’ ho svotontrota dis ani romzan id aऩi her dhormik sonn ani utsou dobajean monoitat. ==Xikxonn== Afgannistanant sakxorotechem promann samkench unnem mhollear fokot 12% asa. Zogant hea dexacho kromank hevixim 127 vo lagta. Bailam'modim sakxorotechem promann chodd unnem asa. Pondra vorsa pirayeveleo 90%bailo ani 88 % dadle borounk vachunk nokllo.7 te 15 vorsam merenochem 9 vorsanche xikxonn soktichem asa. Mullavi, modli ani uncheli oxeo tin pamvddeaveleo xalla asat. Mullavea pamvddea velea 3,371 xallamni nond zalea. Xikxonn puxtu ani dari hea bhasantlean ditat. Xikxonnacher sorkarachem purai niyontronn asa.Unchelea pamvddeavelem xikxonn 1946 to chalu zal'lea kabul vixv videaloya koddlean cholta. Nangorochoddh hem dusrem vixvovidealoi. Vixvovidealoyamni xikpi bhurge samkech unne asat. 1977 meren dha lakh lokam fattlean fokot 220 bhurge vixvovidealoyant nond zal'le. Ofgannistanantole borechoxe videarthi xikxonna khatir omerika, britton, ostont zormoni, frams,bharot, polondd ani kendda sarkea dexamni asat. Xikxonnacho prosar chodd zaunk na haka lagun hea dexache udrogotint borinch addmelli aileant. Puxtu ani far bhaxa ani sahityH hangache lok sumar 20 vingodd vingodd bhaxa uloitat. Choddxe veuhar puxtu ani farsi bhaxentlean zatat. Heo donuy bhaxa uloupi lok 55% chea voir asat. Kauy, totvoginean,dhormoxastr, itihas hanche velem pornem sahity parxi bhaxentlean boroilam. Puxtu sahity atthvea xenkddea saun melltta. Gojhnovichea kallar onsari ho namnecho rajdorobari kovi zaun gelo.Firdodosin (935-1020) ‘xohanama’ hem mohakauy boroilem. Toimurolongachea kallar zami (1414-92) hannem sadhusontancher, kurannantlea totvancher, pronneatmok, odubhut oxa vixeancher sumar 46 gronth boroile. Hafijh obu hannem zogacho itihas ani xorfin oli yajhdi hannem toimurolongachea jinnecher pondravea xenkddeant borpaull keli. Puxtu bhaxentole mhon sahityik sotravea xenkddeant zaun gele. Mongla add zhuzunk svotontrotaye khatir tollmollin boroupi khuxholokhan khotok ho hea kallantolo kovi, ‘raxttrokovi’ daun asa. Sorkaran chalu kel'lea 23 vachnaloyanchi nond zalea. Nirkxorotek lagun boryil'lea sahiteachi nirmonni choddxi zaina. === Mhotvachim tholla === Bamian, begram' him thollam boudhd ghoghnneank lagun namvajil'lim asat. Gojhni, herat, mozhor-e-xorif him xaram polloupa sarkim. Hea xaramni mogol somskritayecheo kuru sampddottat. Kabul hem rajdhanichem xar ani kondhar hem-i mukhel xar. Baghlan, gulbohar ani pul-i-khumri him xaram thoim axil'loya karkhaneank lagun ujvaddant aileant. == Sondorbh == {{Reflist}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 281as2venldekr6n2v3fs617yce9f83 0 6970 217263 214282 2026-09-11T18:56:34Z The Discoverer 40 217263 wikitext text/x-wiki {{Lipi|इरान|.}} {{double image|right|Flag of Iran.svg|180|Emblem of Iran.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-iran.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[तेहरान]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-14541327</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-11 |archive-date=2012-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203093100/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |url-status=dead }}</ref> ==Polleait == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] rir9p3jziofxmr3c64av4fmruuk82v6 217562 217263 2026-09-11T21:41:35Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217562 wikitext text/x-wiki {{Lipi|इरान|.}} {{double image|right|Flag of Iran.svg|180|Emblem of Iran.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-iran.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[तेहरान]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-14541327</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-11 |archive-date=2012-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203093100/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |url-status=dead }}</ref> ==Polleait == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] p0eqs8nslhvmskzbf1l5zu1z20b9zrh 0 6971 217255 214285 2026-09-11T18:48:47Z The Discoverer 40 217255 wikitext text/x-wiki {{Lipi|इज्राएल|.}} {{double image|right|Flag of Israel.svg|180|Emblem of Israel.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-israel.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[जेरुसलेम]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-14628835</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/is.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-11 |archive-date=2021-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210103175437/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/is.html |url-status=dead }}</ref> [[File:Merenptah Israel Stele Cairo.jpg|thumb|The Merneptah Stele (13th century BC). The majority of biblical archeologists translate a set of hieroglyphs as "Israel," representing the first instance of the name in the record.]] [[File:Jerusalem Holy Sepulchre BW 22.JPG|thumb|9th Station of the Cross on the Via Dolorosa street in Jerusalem. The Church of the Holy Sepulchre in the background is venerated by Christians as the site of the Burial of Jesus.[307]]] [[File:City of David - King David's Palace IMG 5815.JPG|thumb|City of David - King David's Palace]] [[File:Temple Scroll.png|thumb|Portion of the Temple Scroll, one of the Dead Sea Scrolls written during the Second Temple period]] (medinit ijhrael) ostont axiantolem jyu raxttr. Kxetrofoll 20,700 chovo. Kimi.Loksonkhea 40,30,600 (1981). Vistar 290 30’ ut'tor ani 330 15’ ani 340 17’ udent te 350 41’ udent. Hacheo ximo ut'teroutten 79 kimi. Lebnanokodden, udentek 531 kimi.Zorddonakodden, 76 kimi. Siriyakodden ani dokxinn ani udent mellun 206 kimi. Ijiptakodden ani ostontek 59 kimi. Gazha pott'ttekodden zoddleat. He bhair sumar 78 kimi. Umyomdhyosomudr-doreadeg ani tambddea doreachea akhatauyoli 4 kimi. Doreadeg hea dexache sot'tekala asa. == Bhumyvrnnon, vonspot ani monzat == 1948 vorsa orob raxttrankodden zal'le koblatint hea dexacheo ximo tharaileo. Sadaronnoponnan ijhraeloche char soimik vantte zata. 1.Bhumymdhyosomudrachi doreadeg: hi dexachea ostont vattharant asa ani ut'toreutten oxir zalear dokxinneutten rund zait gelea. 2. Dongul'leancho vatthar: ut'toreutten relili, modlea vattharant jyuddiya ani sameria toxench dokxinnentlea negeuhantlea dengul'leancho vatthar he hache anik vantte zaleat. 3. Zorddon nhoincho vatthar: he nhoinchem degonn kaim promannant zorddonant tor kaim ijhraelant asa. Hea vattharant axil'lea dongul'leanchi unchai sadaronnoponnan somudrothorasaun 600&nbsp;mi.Asa ani mebitt mairon (jebel zarmak) hem dongul'letemok 1,208&nbsp;mi. Unchayechem asa. 4.Negeuhocho vallvontti vatthar: hea vallvonttanchea vattharant, dokxinn jyuddiya vattharantlea dongul'leamni kaim zageancher supt jvalamukhi sampddottat. Hea vattharant tambddea doreavelea akabachea akhatamerenocho vantto yeta. Ijhraelant soimik udka santthe samkea unnea promannant asat. Zorddon nhoinche vott'tt 320 kimi. Lambayetole 118 kimi. Ijhrael-zorddon hanche ximecher asa. Hebhair yorkon, kixon ani yarmuk heo hangacheo mukhel nhomyo asat. 165 kimi. Kxetrofollachem kinerett tollem (gelili dorea), mel'lea doreacho dokxinneuttenocho ¼ vatthar ani ut'toreuttenochem hula tollem hancher ijhraelochi sot'ta cholta.Dexachem hovaman bhomymdhyosagori asa. Ximyandisamni paus poddtta zalear gim' suko asta. Zanevari mhoineantole choddant chodd tapman 20.90 se. Ani unneantunnem 4.40 se. Itlem asta. Egostt mhoineant tem choddantochodd 40.20 se. Zalear unneantunnem 18.40 se. Asta.Paus ut'teroutten sumar 107 sem'mi. Zalear dokxinneutten 3 sem'mi. Meren poddtta. Dokxinn-ut'tor hangacho osman paus, unch sokoil vatthar, vallvontt ani dorea lagim axil'lean ijhraelantoli bhum-i xetvaddikhatir choddxi upegachi na.Tatunt chunkhoddoyechem promann borench chodd asa. Hangachi vonspot choddxi noxtt zaun gelea. Punn sorkari yotnamni kaim zageancher pain,ok, nilgiri him zhaddam reyleant. Tebhair hanga babholl, koroba, khazur, vigonddovingodd vokhdi vonspot toxench haisinth, krokos, ttyulip him fulzhaddam disun yetat. Mosombi, sontram, peram, kellim,onsam hanchim porsam toyar keleant. Kolo, toros, randukor, horonn, ranmazor, mungos hi monzat hanga asa ani sumar 40 zatinchim suknnim hanga asat. Ken'naken'nai ttollancheo ghureo yetat. == Itihas == Baibolachea pornea korarant vornnon kel'lepromann i.So.Po. Don hozar vorsampoilim obrahom' hannem jyu somskritayecho bunead ghali. Obrahomchea vonxzamni jyudda ani ijhrael him rajeam nirmann kelim, punn i.So. 70 vorsa romnamni him rajeam noxtt korun tanka pelesttain hem namv divn aple sot'tekhala haddlim. Fuddem dhormik oteacharank lagun kitlexech jyu dex soddun zogbhor patll'lle. Punn tancho ekchar mat tigun urlo. 19 vea xenkddeachea durea ordant ‘zhainizhom'’ chi thapnnuk zali. Jyum khatir pelesttain hem svotontr rajy asche oso tacho ud'dex axil'lo. Brittixamni poilea mhazhuzant pelesttain aple sot'tekhala haddlem ani tamnni jyunchea vegllea svontontr rajeachea ostitvak tenko dilo. Jyu lokamni thollavea orob zominodarankoddlean zomni vikteo ghetleo ani thoim vorsa ijhrael hem jyu raxttr nirmann zalem. Ddeuhidd ben gurion poilo pontprodhan ani kayim' vhaittosoman poilo odhyokx zalo. 1949 to ijhrael somyukt raxttrancho sobhasod zalo. Orob raxttramvangodda hachim zhuzam chaluch urlim. 1956 to zal'le sinaiche loddayent ijhraelak zoit mell'llem.Tanchi vaddpi xokt motint dourun ani orob raxttrankoddolim zhogddim unnim zauchekhatir somyukt raxttramni ijhrael ani orob raxttram hanchemodleo ximo tharaun dileo ani thoim aplem soiny dourole. Punn zhogddim thamblim nat. 1967 to 1973 to porthun vhodd zhuzam pettlim. Pi.El.O.(Palestinian Liberation Organisation) chea fuddaroponnakhal orbamni ijhraelaadd zhuz chaluch dourolam. Arob ani ijhrael hanchemodim somyukt raxttram ani her songhttonani ani dexamni soustokai haddpacho yotn kelo, tori dogam'modolo vad puraiponnan sopunk na. Ddeuhin ben soustokai haddpacho yotn kelo, tori dogam'modolo vad puraiponnan sopunk na. Ddeuhin ben guriyn porthun 1955 to vechumn ailo. 1963 to tannem rajinamo dilo ani leuh exkol hannem sot'ta hatant ghetli. 1969 to taka moronn ailem. 1969 to ijhrael lokamni golddamair he bailomonoxecha pontprodhan zaupakhatir nivdd keli. Tiche uprant 1974 to itzhak rabin,1977 to menachem' begin ani 1984 to itzhak xamir pontprodhan zale. Moxe dayan sarkea khampea zhuzarean aplea kortupan ijhraelak zhuzamollancher vhodd zoitam melloun dilim ani raxttr bollixtt korpachea yotnank mhotvacho hatbhar lailo. Goldda mairan tor antororaxttri-i rajkaronnant ijhraeloche khaxeloponn tigoun dourun dexachi zhuzachi porompora zogak dokhoun dili. == Rajyoveustha == Ijhraelant samsdi-i lokxai asa ani vidhimonddolla, karyokari monddoll,nyaimonddoll oxe tiche fantte asat. Ijhraelantlea somest lokank soman hokk ani lokxayeche odhikar asat. Hanga vingodd lingodd vicharanche rajki pokx asat. 18 vorsam purai kel'lea dor ekleak mot divpacho odhikar asa ani 21 vorsam purai kel'lea konnakoi venchnnuko ghoddounk mellttat. Sogllea dexacho ek motdarosongh asa. Raxttropoti ho raxttracho mukhel zaun asa. ‘nesett’ hem vidhimonddoll tachi venchnnuk korta. Haka choddant chodd mhollear panch vorsanchim don sotram (10 vorsam) odhikaracher raunk melltta. Montrimonddollacho mukhel pontprodhan asta. Pontprodhanachi nemnnuk raxttropoti korta. Montrimonddoll ani pontprodhan ‘nesetta’ko zapsalodar asta. Az meren hanga khoincheach eka pokxak purai bhoumot mellil'lem na. Soglleant chodd motam melloupi pokx her lhan pokxamvangodda eki korun sorkar choloita. Nesett he soglleant unchelea pamvddeavele vidhimonddoll asa. Tache 120 protinidhi asat ani tachi boskam ekach sobhaghorant zata. Nesettakhatir dor 4 vorsamni venchnnuko zatat. Zori nesettant hibru bhaxenkrit kamkaz cholta. Tori orob ani ddrujh protinidhink orbi bhaxent bhasabhas korpachi mekllik asa. Hea dexak boryil'lem somvidhan na, punn 1950 chea kaideapromann hangacho rajyokarobhar cholta. 1950 chea mullavea kaidea vangdda 1958, 1960 ani 1964 hea vorsai rajyokarobhar choloupavixinche kaide aile.Thollavea rajyokarobharachea sopeponnak lagun hanga 29 nogropaliko asat. Neayaloyam tin pamvddeancher asat. Hea dexant mornnachi kheast na, punn zhuzantole guneamvokar ani najhi songhttonekodden sombond axil'leank mornnachi kheast dilea. 18 te 25 vorsam modlea ankvar bailank chovis mhoine ani 18 te 29 pirayemodlea dadleank chhot'tis mhoile soktiche loxkori nokri korchi poddtta. Bailank fokot dhormik karnnank lagun loxkori charkentlean mekllik melltta. Dexachea rakhivo loxkorant dadleank 55 ani bailank 25 vorsam purai zaisor kam' korche poddtta. Goroz poddlear hi pirai vaddouchi poddttai soktichem loxkori nokrent raupacho odhikar asa. Kamgar bollachea 37% bailam asat. Sumar 100% ijhraeli orob ani ddrujh bailo kamgarourgant yetat. Histoddrut hi hangachi soglleant vhoddli kamgar songttona zaun asa.Hanga sumar 150 hospittolam asat. Bholaikechi zapsalodaroki bholaiki khatem samballotta. == Orthik sthiti == Dexantlea 90% zomnichem raxttriyokoronn zalam ani navapurotench kaim bhaddem ghoun lokank zomin kospakhatir ditat. Hangache xetoudd pod'dhotichem khaxeloponn mhollear ‘moxavo’ani ‘kibuts’. Moxavo pod'dhotint xetkarak sarki zomin divn tanche gamv toyar keleat,zalear kibuts mhollear rasoull xetoudd. Gorjepurtea on'nachem utpadon hea dexant zata.Zomnint mosmi, bhiknnam, bottatt, bhajipalo, barli, gomv, jvari, dalli, suryoful, till, tombakhu hanchem pik borench yeta. He bhair hanga follam-i toratoranchi zatat. Ijhrael sontram, mosombi namnechi asun hanchi nireat zata. Gorvam, menddhram, kukddam he sarki monzat posun tancher hangache lok borench utpon'n melloita. Hangacheo gayo bhorpur dud divpi asat ani tanchi vollokh zogantleo boreapoiki gayo mhunn zata. Khonizosompt'tibhitor mel'lea doreantolem pottix, bromin, mitth, fosfett hancho aspavo zata.Tambeache santthounnichoi sod lagla. Soimik vayu ani tel hanchem utpadon hangache orthoveusthek ghottai haddtta. Hangachea vingddovingodd dhondeachi survat nirvasitanche disoptt'tte gorjentlean zali. Vokhdam,lokhnnacheo vostu, chamddeacheo vostu, kagod, plasttik, komvchechem saman, tombakhu, lhansan yontram, vijechim upkoronnam, rosainam, lugott hea sarkea dhondeachi begobeg vadd zali. Hireank tasam paddop ho pillgeancheo pillgeo chalun ayil'lo dhondo. Hea ud'degant beljiyom' fattlean ijhraelocho kromank lagta. Halim nustemari hoi ek mhotvacho dhondo zaun asa. Somvsarantlea choddxa ud'degik dexamvangodda ayat-nireatik lagun ijhraeloche sombond asa.40% ayat ani 34% nireatiche veuhar yuropi-i dexankodden cholta. Omerikechea somyukt somsthanankodden legit hea dexache 19 % ayat ani 26% nireatiche veuhar choltat. Poryotton ho ek mhotvacho dhondo asa. Hea dhondeatlean ijhraelak eka vorsak sumar 10 kotti ddolranche utpon'n melltta. Sumar 50% poryottok yuropantlean zalear 37% omerikentlean yetat. Februvari 1980 saun ijhraeli paundd hem cholni nannem rod'd korun tea bodlak xekel hem hangachem cholni nannem zalem. == Yeradari ani soncharonn == Dexambhitorole yeradarint relvemargamporos rosteank chodd mhotv asa.Relvemargancher sorkari malki asa. Hoifa, tel aviuh, exdod ani ileth him hangachim mhotvachim bondram zaun asat. Jerusolemoche vaivyeutten sumar 37 kimi. Pois lodd (lidda) ho antororaxttri-i vimanotoll asa. Antororaxttri-i hovai margacher ijhraeli el al hi vimanokomponi yeradari samballotta zalear dexabhitoroli hovai yeradori akra ijhraeli limittedd hi kompni samballotta. Tel aviuh hem khobramptram ujvaddaupachem mukhel kendr. Choddxim khobramptram rajki pokxankodden bandhil astat. Choddxim nemallim hibru bhaxentlean astat. Reddio ani durodrxonocheroi hibru bhaxek chodd mhotv asa. Orbi bhaxentleanoi boreoch kareavolli zatat. == Lok ani somazojinn == Ijhraeloche vott'tt loksonkhyetoli 83% jyu, 17% orob, ddrujh ani her asat. Choddxe lok jyu asle tori te vingddovingodd dexantlean hanga yeun ravil'lean somskritisonkoracheo dekhi hanga pollounk mellttat. Hanchi auybhas hibru ani dhorm' jyudda aslo tori hanchemodim keoraittos ani someritton he don ponth, te bhair yuropantlea ayil'le sefarddi ani axia ani afrikentlean ayil'le exkenajhi oxey don ponth asat. Hea dexant soglleank dhormik svotontrotai asa. Sinegogavangodda igrji ani moxidi hanchi-i sonkhea borich asa. Bohai ponthachem mukhel karealoi hoifa hanga asa. Hangache sumar 90% lok xaranchea vattharamni rautat. Hanga 36 prokaranchim vingddovingodd vostusongrohaloyam asat. Baibolachea kallantole ovxex hanga boreteron rakhun dourleat. Songit kolek posounn divpakhatir tel aviuh ani jerusolem' hanga khasa torechim videaloyam asat. Futtbol, lholibol, baskettobol, pemvp he khell. Hanga lokpriy zaleat. Jyu dhormache toxench kiristamv ani musloman dhormache soglle sonn ani utsou hanga dobajean monoitat. == Xikxonn == 1948 vorsa jyu rajeachi thapnnuk kortokoch hanga hbru bhaxentlean xikxonn divpacho nirnnoi ghetil'lo. 1949 saun 5 te 14 vorsam'merenchea bhurgeank xikxonn fukott ani soktichem axil'lem. 1978 to ho kaido bodlolo ani fukott ani soktichem xikxonn gheupachi pirai 16 vorsam'meren vaddoili. Hanga xikxonnachea mollar ek mukhel prosn uprasolo, to mhollear sumar 70 poros chodd vingddovingodd dexantlean hanga ayil'lea sogllea jyu lokank koxetoren xikxonn divchem? punn xikxonn khatean hi zapsalodaroki borebhoxen samballun 75% obheaskrom' aplekodden dourolo ani 25% khaxele pod'dhotiche xikxonn divpache tharaile. Dhormik xikxonnakhatir hanga svotontr xalla asat. Tel aviuh hanga mukhel vixvovidealoi asa. Tebhair vhaittsomona insttittyudd hi voigoneanik xikxonn divpi somstha zaun asa. Bar il'lan vixvovidealoi he dhormik xikxonn divpi mukhel vixvovidealoi asa. Xikxonnant hibru bhaxevangodda inglix bhaxechoi vapor zata. == Bhaxa ani sahity == Hibru ani orbi hea donuy bhaxentlean hanga uloup ani borop zata.Ijhraeli, mukhel korun hibru bhaxechi ani sahiteachi porompora borich porni asa. Jyu lok itihasokallant zogbhor patllil'lean vingddovingodd bhaxantlean jyu kovi, lekhok,xastrogone, kolakar hamnni borop kelam. Ijhraeloche thapnnuke uprant hibru sahiteant choddant chodd borop zaunk laglem. Dor vorsa sumar don hozaraporos chodd pustokam hanga ujvaddak yetat. == Mhotvachim thollam == Samkea unnea kallabhitor ijhrael bollixtt raxttr zaun gel'lean tem zogantlea bhomvddekarank akrxonn tharlam. Jerusolem', tel aviuh, zafa, hoifa, nazhareth,holon, petta tikka, matanea, ileth him hangachim mhotvachim xaram zaun asat. == Sondorbh == <references/> ==Polleait == [https://en.wikipedia.org/wiki/Israel Israel] [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Itihas / History]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 446cl15s4x073guqz3ahwvcastmw1wv 217564 217255 2026-09-11T21:41:45Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217564 wikitext text/x-wiki {{Lipi|इज्राएल|.}} {{double image|right|Flag of Israel.svg|180|Emblem of Israel.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-israel.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[जेरुसलेम]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-14628835</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/is.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-11 |archive-date=2021-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210103175437/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/is.html |url-status=dead }}</ref> [[File:Merenptah Israel Stele Cairo.jpg|thumb|The Merneptah Stele (13th century BC). The majority of biblical archeologists translate a set of hieroglyphs as "Israel," representing the first instance of the name in the record.]] [[File:Jerusalem Holy Sepulchre BW 22.JPG|thumb|9th Station of the Cross on the Via Dolorosa street in Jerusalem. The Church of the Holy Sepulchre in the background is venerated by Christians as the site of the Burial of Jesus.[307]]] [[File:City of David - King David's Palace IMG 5815.JPG|thumb|City of David - King David's Palace]] [[File:Temple Scroll.png|thumb|Portion of the Temple Scroll, one of the Dead Sea Scrolls written during the Second Temple period]] (medinit ijhrael) ostont axiantolem jyu raxttr. Kxetrofoll 20,700 chovo. Kimi.Loksonkhea 40,30,600 (1981). Vistar 290 30’ ut'tor ani 330 15’ ani 340 17’ udent te 350 41’ udent. Hacheo ximo ut'teroutten 79 kimi. Lebnanokodden, udentek 531 kimi.Zorddonakodden, 76 kimi. Siriyakodden ani dokxinn ani udent mellun 206 kimi. Ijiptakodden ani ostontek 59 kimi. Gazha pott'ttekodden zoddleat. He bhair sumar 78 kimi. Umyomdhyosomudr-doreadeg ani tambddea doreachea akhatauyoli 4 kimi. Doreadeg hea dexache sot'tekala asa. == Bhumyvrnnon, vonspot ani monzat == 1948 vorsa orob raxttrankodden zal'le koblatint hea dexacheo ximo tharaileo. Sadaronnoponnan ijhraeloche char soimik vantte zata. 1.Bhumymdhyosomudrachi doreadeg: hi dexachea ostont vattharant asa ani ut'toreutten oxir zalear dokxinneutten rund zait gelea. 2. Dongul'leancho vatthar: ut'toreutten relili, modlea vattharant jyuddiya ani sameria toxench dokxinnentlea negeuhantlea dengul'leancho vatthar he hache anik vantte zaleat. 3. Zorddon nhoincho vatthar: he nhoinchem degonn kaim promannant zorddonant tor kaim ijhraelant asa. Hea vattharant axil'lea dongul'leanchi unchai sadaronnoponnan somudrothorasaun 600&nbsp;mi.Asa ani mebitt mairon (jebel zarmak) hem dongul'letemok 1,208&nbsp;mi. Unchayechem asa. 4.Negeuhocho vallvontti vatthar: hea vallvonttanchea vattharant, dokxinn jyuddiya vattharantlea dongul'leamni kaim zageancher supt jvalamukhi sampddottat. Hea vattharant tambddea doreavelea akabachea akhatamerenocho vantto yeta. Ijhraelant soimik udka santthe samkea unnea promannant asat. Zorddon nhoinche vott'tt 320 kimi. Lambayetole 118 kimi. Ijhrael-zorddon hanche ximecher asa. Hebhair yorkon, kixon ani yarmuk heo hangacheo mukhel nhomyo asat. 165 kimi. Kxetrofollachem kinerett tollem (gelili dorea), mel'lea doreacho dokxinneuttenocho ¼ vatthar ani ut'toreuttenochem hula tollem hancher ijhraelochi sot'ta cholta.Dexachem hovaman bhomymdhyosagori asa. Ximyandisamni paus poddtta zalear gim' suko asta. Zanevari mhoineantole choddant chodd tapman 20.90 se. Ani unneantunnem 4.40 se. Itlem asta. Egostt mhoineant tem choddantochodd 40.20 se. Zalear unneantunnem 18.40 se. Asta.Paus ut'teroutten sumar 107 sem'mi. Zalear dokxinneutten 3 sem'mi. Meren poddtta. Dokxinn-ut'tor hangacho osman paus, unch sokoil vatthar, vallvontt ani dorea lagim axil'lean ijhraelantoli bhum-i xetvaddikhatir choddxi upegachi na.Tatunt chunkhoddoyechem promann borench chodd asa. Hangachi vonspot choddxi noxtt zaun gelea. Punn sorkari yotnamni kaim zageancher pain,ok, nilgiri him zhaddam reyleant. Tebhair hanga babholl, koroba, khazur, vigonddovingodd vokhdi vonspot toxench haisinth, krokos, ttyulip him fulzhaddam disun yetat. Mosombi, sontram, peram, kellim,onsam hanchim porsam toyar keleant. Kolo, toros, randukor, horonn, ranmazor, mungos hi monzat hanga asa ani sumar 40 zatinchim suknnim hanga asat. Ken'naken'nai ttollancheo ghureo yetat. == Itihas == Baibolachea pornea korarant vornnon kel'lepromann i.So.Po. Don hozar vorsampoilim obrahom' hannem jyu somskritayecho bunead ghali. Obrahomchea vonxzamni jyudda ani ijhrael him rajeam nirmann kelim, punn i.So. 70 vorsa romnamni him rajeam noxtt korun tanka pelesttain hem namv divn aple sot'tekhala haddlim. Fuddem dhormik oteacharank lagun kitlexech jyu dex soddun zogbhor patll'lle. Punn tancho ekchar mat tigun urlo. 19 vea xenkddeachea durea ordant ‘zhainizhom'’ chi thapnnuk zali. Jyum khatir pelesttain hem svotontr rajy asche oso tacho ud'dex axil'lo. Brittixamni poilea mhazhuzant pelesttain aple sot'tekhala haddlem ani tamnni jyunchea vegllea svontontr rajeachea ostitvak tenko dilo. Jyu lokamni thollavea orob zominodarankoddlean zomni vikteo ghetleo ani thoim vorsa ijhrael hem jyu raxttr nirmann zalem. Ddeuhidd ben gurion poilo pontprodhan ani kayim' vhaittosoman poilo odhyokx zalo. 1949 to ijhrael somyukt raxttrancho sobhasod zalo. Orob raxttramvangodda hachim zhuzam chaluch urlim. 1956 to zal'le sinaiche loddayent ijhraelak zoit mell'llem.Tanchi vaddpi xokt motint dourun ani orob raxttrankoddolim zhogddim unnim zauchekhatir somyukt raxttramni ijhrael ani orob raxttram hanchemodleo ximo tharaun dileo ani thoim aplem soiny dourole. Punn zhogddim thamblim nat. 1967 to 1973 to porthun vhodd zhuzam pettlim. Pi.El.O.(Palestinian Liberation Organisation) chea fuddaroponnakhal orbamni ijhraelaadd zhuz chaluch dourolam. Arob ani ijhrael hanchemodim somyukt raxttram ani her songhttonani ani dexamni soustokai haddpacho yotn kelo, tori dogam'modolo vad puraiponnan sopunk na. Ddeuhin ben soustokai haddpacho yotn kelo, tori dogam'modolo vad puraiponnan sopunk na. Ddeuhin ben guriyn porthun 1955 to vechumn ailo. 1963 to tannem rajinamo dilo ani leuh exkol hannem sot'ta hatant ghetli. 1969 to taka moronn ailem. 1969 to ijhrael lokamni golddamair he bailomonoxecha pontprodhan zaupakhatir nivdd keli. Tiche uprant 1974 to itzhak rabin,1977 to menachem' begin ani 1984 to itzhak xamir pontprodhan zale. Moxe dayan sarkea khampea zhuzarean aplea kortupan ijhraelak zhuzamollancher vhodd zoitam melloun dilim ani raxttr bollixtt korpachea yotnank mhotvacho hatbhar lailo. Goldda mairan tor antororaxttri-i rajkaronnant ijhraeloche khaxeloponn tigoun dourun dexachi zhuzachi porompora zogak dokhoun dili. == Rajyoveustha == Ijhraelant samsdi-i lokxai asa ani vidhimonddolla, karyokari monddoll,nyaimonddoll oxe tiche fantte asat. Ijhraelantlea somest lokank soman hokk ani lokxayeche odhikar asat. Hanga vingodd lingodd vicharanche rajki pokx asat. 18 vorsam purai kel'lea dor ekleak mot divpacho odhikar asa ani 21 vorsam purai kel'lea konnakoi venchnnuko ghoddounk mellttat. Sogllea dexacho ek motdarosongh asa. Raxttropoti ho raxttracho mukhel zaun asa. ‘nesett’ hem vidhimonddoll tachi venchnnuk korta. Haka choddant chodd mhollear panch vorsanchim don sotram (10 vorsam) odhikaracher raunk melltta. Montrimonddollacho mukhel pontprodhan asta. Pontprodhanachi nemnnuk raxttropoti korta. Montrimonddoll ani pontprodhan ‘nesetta’ko zapsalodar asta. Az meren hanga khoincheach eka pokxak purai bhoumot mellil'lem na. Soglleant chodd motam melloupi pokx her lhan pokxamvangodda eki korun sorkar choloita. Nesett he soglleant unchelea pamvddeavele vidhimonddoll asa. Tache 120 protinidhi asat ani tachi boskam ekach sobhaghorant zata. Nesettakhatir dor 4 vorsamni venchnnuko zatat. Zori nesettant hibru bhaxenkrit kamkaz cholta. Tori orob ani ddrujh protinidhink orbi bhaxent bhasabhas korpachi mekllik asa. Hea dexak boryil'lem somvidhan na, punn 1950 chea kaideapromann hangacho rajyokarobhar cholta. 1950 chea mullavea kaidea vangdda 1958, 1960 ani 1964 hea vorsai rajyokarobhar choloupavixinche kaide aile.Thollavea rajyokarobharachea sopeponnak lagun hanga 29 nogropaliko asat. Neayaloyam tin pamvddeancher asat. Hea dexant mornnachi kheast na, punn zhuzantole guneamvokar ani najhi songhttonekodden sombond axil'leank mornnachi kheast dilea. 18 te 25 vorsam modlea ankvar bailank chovis mhoine ani 18 te 29 pirayemodlea dadleank chhot'tis mhoile soktiche loxkori nokri korchi poddtta. Bailank fokot dhormik karnnank lagun loxkori charkentlean mekllik melltta. Dexachea rakhivo loxkorant dadleank 55 ani bailank 25 vorsam purai zaisor kam' korche poddtta. Goroz poddlear hi pirai vaddouchi poddttai soktichem loxkori nokrent raupacho odhikar asa. Kamgar bollachea 37% bailam asat. Sumar 100% ijhraeli orob ani ddrujh bailo kamgarourgant yetat. Histoddrut hi hangachi soglleant vhoddli kamgar songttona zaun asa.Hanga sumar 150 hospittolam asat. Bholaikechi zapsalodaroki bholaiki khatem samballotta. == Orthik sthiti == Dexantlea 90% zomnichem raxttriyokoronn zalam ani navapurotench kaim bhaddem ghoun lokank zomin kospakhatir ditat. Hangache xetoudd pod'dhotichem khaxeloponn mhollear ‘moxavo’ani ‘kibuts’. Moxavo pod'dhotint xetkarak sarki zomin divn tanche gamv toyar keleat,zalear kibuts mhollear rasoull xetoudd. Gorjepurtea on'nachem utpadon hea dexant zata.Zomnint mosmi, bhiknnam, bottatt, bhajipalo, barli, gomv, jvari, dalli, suryoful, till, tombakhu hanchem pik borench yeta. He bhair hanga follam-i toratoranchi zatat. Ijhrael sontram, mosombi namnechi asun hanchi nireat zata. Gorvam, menddhram, kukddam he sarki monzat posun tancher hangache lok borench utpon'n melloita. Hangacheo gayo bhorpur dud divpi asat ani tanchi vollokh zogantleo boreapoiki gayo mhunn zata. Khonizosompt'tibhitor mel'lea doreantolem pottix, bromin, mitth, fosfett hancho aspavo zata.Tambeache santthounnichoi sod lagla. Soimik vayu ani tel hanchem utpadon hangache orthoveusthek ghottai haddtta. Hangachea vingddovingodd dhondeachi survat nirvasitanche disoptt'tte gorjentlean zali. Vokhdam,lokhnnacheo vostu, chamddeacheo vostu, kagod, plasttik, komvchechem saman, tombakhu, lhansan yontram, vijechim upkoronnam, rosainam, lugott hea sarkea dhondeachi begobeg vadd zali. Hireank tasam paddop ho pillgeancheo pillgeo chalun ayil'lo dhondo. Hea ud'degant beljiyom' fattlean ijhraelocho kromank lagta. Halim nustemari hoi ek mhotvacho dhondo zaun asa. Somvsarantlea choddxa ud'degik dexamvangodda ayat-nireatik lagun ijhraeloche sombond asa.40% ayat ani 34% nireatiche veuhar yuropi-i dexankodden cholta. Omerikechea somyukt somsthanankodden legit hea dexache 19 % ayat ani 26% nireatiche veuhar choltat. Poryotton ho ek mhotvacho dhondo asa. Hea dhondeatlean ijhraelak eka vorsak sumar 10 kotti ddolranche utpon'n melltta. Sumar 50% poryottok yuropantlean zalear 37% omerikentlean yetat. Februvari 1980 saun ijhraeli paundd hem cholni nannem rod'd korun tea bodlak xekel hem hangachem cholni nannem zalem. == Yeradari ani soncharonn == Dexambhitorole yeradarint relvemargamporos rosteank chodd mhotv asa.Relvemargancher sorkari malki asa. Hoifa, tel aviuh, exdod ani ileth him hangachim mhotvachim bondram zaun asat. Jerusolemoche vaivyeutten sumar 37 kimi. Pois lodd (lidda) ho antororaxttri-i vimanotoll asa. Antororaxttri-i hovai margacher ijhraeli el al hi vimanokomponi yeradari samballotta zalear dexabhitoroli hovai yeradori akra ijhraeli limittedd hi kompni samballotta. Tel aviuh hem khobramptram ujvaddaupachem mukhel kendr. Choddxim khobramptram rajki pokxankodden bandhil astat. Choddxim nemallim hibru bhaxentlean astat. Reddio ani durodrxonocheroi hibru bhaxek chodd mhotv asa. Orbi bhaxentleanoi boreoch kareavolli zatat. == Lok ani somazojinn == Ijhraeloche vott'tt loksonkhyetoli 83% jyu, 17% orob, ddrujh ani her asat. Choddxe lok jyu asle tori te vingddovingodd dexantlean hanga yeun ravil'lean somskritisonkoracheo dekhi hanga pollounk mellttat. Hanchi auybhas hibru ani dhorm' jyudda aslo tori hanchemodim keoraittos ani someritton he don ponth, te bhair yuropantlea ayil'le sefarddi ani axia ani afrikentlean ayil'le exkenajhi oxey don ponth asat. Hea dexant soglleank dhormik svotontrotai asa. Sinegogavangodda igrji ani moxidi hanchi-i sonkhea borich asa. Bohai ponthachem mukhel karealoi hoifa hanga asa. Hangache sumar 90% lok xaranchea vattharamni rautat. Hanga 36 prokaranchim vingddovingodd vostusongrohaloyam asat. Baibolachea kallantole ovxex hanga boreteron rakhun dourleat. Songit kolek posounn divpakhatir tel aviuh ani jerusolem' hanga khasa torechim videaloyam asat. Futtbol, lholibol, baskettobol, pemvp he khell. Hanga lokpriy zaleat. Jyu dhormache toxench kiristamv ani musloman dhormache soglle sonn ani utsou hanga dobajean monoitat. == Xikxonn == 1948 vorsa jyu rajeachi thapnnuk kortokoch hanga hbru bhaxentlean xikxonn divpacho nirnnoi ghetil'lo. 1949 saun 5 te 14 vorsam'merenchea bhurgeank xikxonn fukott ani soktichem axil'lem. 1978 to ho kaido bodlolo ani fukott ani soktichem xikxonn gheupachi pirai 16 vorsam'meren vaddoili. Hanga xikxonnachea mollar ek mukhel prosn uprasolo, to mhollear sumar 70 poros chodd vingddovingodd dexantlean hanga ayil'lea sogllea jyu lokank koxetoren xikxonn divchem? punn xikxonn khatean hi zapsalodaroki borebhoxen samballun 75% obheaskrom' aplekodden dourolo ani 25% khaxele pod'dhotiche xikxonn divpache tharaile. Dhormik xikxonnakhatir hanga svotontr xalla asat. Tel aviuh hanga mukhel vixvovidealoi asa. Tebhair vhaittsomona insttittyudd hi voigoneanik xikxonn divpi somstha zaun asa. Bar il'lan vixvovidealoi he dhormik xikxonn divpi mukhel vixvovidealoi asa. Xikxonnant hibru bhaxevangodda inglix bhaxechoi vapor zata. == Bhaxa ani sahity == Hibru ani orbi hea donuy bhaxentlean hanga uloup ani borop zata.Ijhraeli, mukhel korun hibru bhaxechi ani sahiteachi porompora borich porni asa. Jyu lok itihasokallant zogbhor patllil'lean vingddovingodd bhaxantlean jyu kovi, lekhok,xastrogone, kolakar hamnni borop kelam. Ijhraeloche thapnnuke uprant hibru sahiteant choddant chodd borop zaunk laglem. Dor vorsa sumar don hozaraporos chodd pustokam hanga ujvaddak yetat. == Mhotvachim thollam == Samkea unnea kallabhitor ijhrael bollixtt raxttr zaun gel'lean tem zogantlea bhomvddekarank akrxonn tharlam. Jerusolem', tel aviuh, zafa, hoifa, nazhareth,holon, petta tikka, matanea, ileth him hangachim mhotvachim xaram zaun asat. == Sondorbh == <references/> ==Polleait == [https://en.wikipedia.org/wiki/Israel Israel] [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Itihas / History]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] c3dt4oohqak8l3rxuexvqyhsj2qrhrn 0 6972 217264 214369 2026-09-11T18:58:12Z The Discoverer 40 217264 wikitext text/x-wiki {{Lipi|उज्बेकिस्तान|.}} {{double image|right|Flag of Uzbekistan.svg|180|Coat of Arms of Uzbekistan.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:UN-Uzbekistan.svg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ताश्केंत]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-16218112</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uz.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-11 |archive-date=2019-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190105201620/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uz.html |url-status=dead }}</ref> == Sondorbh == {{Reflist}} ==Polleait == {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] j7tqmo8h9eo5nsz63gp4xkbsw0uhrln 217623 217264 2026-09-11T21:49:51Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217623 wikitext text/x-wiki {{Lipi|उज्बेकिस्तान|.}} {{double image|right|Flag of Uzbekistan.svg|180|Coat of Arms of Uzbekistan.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:UN-Uzbekistan.svg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ताश्केंत]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-16218112</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uz.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-11 |archive-date=2019-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190105201620/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uz.html |url-status=dead }}</ref> == Sondorbh == {{Reflist}} ==Polleait == {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] tfb7c968ih13imi00eywmfjg1q1hcse 0 6973 217566 214288 2026-09-11T21:41:55Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217566 wikitext text/x-wiki {{Lipi|जपान|.}} {{double image|right|Flag of Japan.svg|180|Imperial Seal of Japan.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Japan-CIA_WFB_Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[टोकियो]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-14918801</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2018-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226010157/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html%20 |url-status=dead }}</ref> ==Polleait == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] b2hoy0eav0yhtnm2k2j6o5h39f3wbou 0 6975 217614 214357 2026-09-11T21:48:45Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217614 wikitext text/x-wiki {{Lipi|ताजिकिस्तान|.}} {{double image|right|Flag of Tajikistan.svg|180|Coat of arms of Tajikistan.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-Tajikistan.svg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[दुशान्बे]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-16201032</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ti.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612213308/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ti.html |url-status=dead }}</ref> ==Polleait == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] t92pjsddqfazktesh63xp3rkgxh2hgz 0 6976 217618 214362 2026-09-11T21:49:14Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217618 wikitext text/x-wiki {{Lipi|तुर्कमेनिस्तान|.}} {{double image|right|Flag of Turkmenistan.svg|180|Coat of Arms of Turkmenistan.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-Turkmenistan.svg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[अश्गाबात]] शार आसा।<ref>{{cite news |title=Turkmenistan country profile |url=http://www.bbc.com/news/world-asia-16094646 |work=BBC News |date=8 December 2011}}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tx.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612214157/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tx.html |url-status=dead }}</ref> == Sondorbh == {{Commons category}} {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] l1ulr87vr90hpurg0wkkd4otx5j89yy 0 6977 217211 214361 2026-09-11T16:09:28Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Turkey]] पानाक [[Turkiya]] हालयला 214361 wikitext text/x-wiki {{Lipi|तुर्की|.}} {{double image|right|Flag of Turkey.svg|180|Emblem of Turkey.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Turkey-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[अंकारा]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17988453</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tu.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2016-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160527062958/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tu.html |url-status=dead }}</ref> == Sondorbh == {{Reflist}} {{Commons|Turkey}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Turkey]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 5umwh5aif7r5ks0x3iq38w6rnmp4s9q 217213 217211 2026-09-11T16:10:49Z The Discoverer 40 217213 wikitext text/x-wiki {{Lipi|तुर्की|.}} {{double image|right|Flag of Turkey.svg|180|Emblem of Turkey.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Turkey-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', Axiyantlo des asa. Tachi rajdhani [[Ankara]] xar asa.<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17988453</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tu.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2016-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160527062958/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tu.html |url-status=dead }}</ref> == Sondorbh == {{Reflist}} {{Commons|Turkey}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Turkiya]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 9s3p1mgc1ynrf63ad0mwkfegbljbiug 0 6979 217399 214255 2026-09-11T20:07:22Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Dakshin Korea]] पानाक [[Dokxinn Korea]] हालयला 214255 wikitext text/x-wiki {{Lipi|दक्षिण कोरिया|.}} {{double image|right|Flag of South Korea.svg|180|Coat of arms of South Korea.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:General map of South Korea.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सोल]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15289563</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ks.html |title=Archive copy |access-date=2021-02-01 |archive-date=2010-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101228235910/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ks.html |url-status=dead }}</ref> ==Polleait == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 1ri9g3lptv7mqmwkvh3h9yi81aw7lhx 217548 217399 2026-09-11T21:39:04Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217548 wikitext text/x-wiki {{Lipi|दक्षिण कोरिया|.}} {{double image|right|Flag of South Korea.svg|180|Coat of arms of South Korea.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:General map of South Korea.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[सोल]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15289563</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ks.html |title=Archive copy |access-date=2021-02-01 |archive-date=2010-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101228235910/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ks.html |url-status=dead }}</ref> ==Polleait == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] kxf7ef5e92r58ypzu3u60gqvyuw9a96 0 6980 217584 214318 2026-09-11T21:45:20Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217584 wikitext text/x-wiki {{Lipi|नेपाळ|.}} {{double image|right|Flag of Nepal.svg|120|Emblem of Nepal.svg|140|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Nepal-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[काठमांडू]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-south-asia-12511455</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/np.html |title=Archive copy |access-date=2016-08-20 |archive-date=2010-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101229013308/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/np.html |url-status=dead }}</ref> == Chitr Prodorxonn == <gallery mode=packed caption="Landscapes and Climates of Nepal"> File:Thakuri village near Khartuwa 2013.jpg|View of [[Khartuwa]] village from Thakuri village of Sitalpati, Shankhuwasabha, eastern Nepal. File:NASA Landsat 7 Nepal.png|NASA Landsat-7 Image of Nepal. Nepal shares its boundaries with [[India]] and [[China]] File:Himalaya sud avion.JPG|The [[Annapurna]] range of the Himalayas. File:Panorama phoksumdo lake from camp.jpg|[[Phoksundo Lake]] File:Kaligandaki ghasa.jpg|[[Kali Gandaki Gorge]] is one of the deepest gorges on earth. File:Marsyangdi valley near Pisang (4518299825).jpg|[[Marshyangdi|Marshyangdi Valley]]&nbsp;– There are many such valleys in the Himalaya created by glacier flows. File:Everest kalapatthar crop.jpg|[[Mount Everest]], the highest peak on earth, lies on the Nepal-China border File:Wind erosion Kalopani Nepal.jpg|Wind erosion in Kalopani File:Terai nepal.jpg|A field in Terai File:Phulchowki Hill.jpg|Phulchowki Hill File:Landscape in Dang district, view from Ghorahi, Nepal 2015-10-30 B.jpg|Hills view of Ghorahi, Dang File:Landscape in Dang district, view from Ghorahi, Nepal 2015-10-30 A.jpg|View of mountains </gallery> == Polleait == [https://en.wikipedia.org/wiki/Nepal Nepal] == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] bnoox2cpxkcpxk7bgukphoz7tjsf8jg 0 6983 217451 214331 2026-09-11T20:31:55Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Philippines]] पानाक [[Phillipines]] हालयला 214331 wikitext text/x-wiki {{Lipi|फिलीपिन्स|.}} {{double image|right|Flag of the Philippines.svg|180|Coat of Arms of the Philippines.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Philippines-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[मनिला]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-15521300</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2015-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150719222229/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |url-status=dead }}</ref> ==Polleait == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] sbul0eqr02yun4fku3sv3jtmuqpuzo8 217594 217451 2026-09-11T21:46:18Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217594 wikitext text/x-wiki {{Lipi|फिलीपिन्स|.}} {{double image|right|Flag of the Philippines.svg|180|Coat of Arms of the Philippines.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Philippines-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[मनिला]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-15521300</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |title=Archive copy |access-date=2021-01-31 |archive-date=2015-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150719222229/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |url-status=dead }}</ref> ==Polleait == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] rh4gz955j440xm8vlwi3otncxjc70wv 0 6984 217431 214345 2026-09-11T20:25:45Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Saudi Arabia]] पानाक [[Saudi Orob]] हालयला 214345 wikitext text/x-wiki {{Lipi|सौदी अरेबिया|.}} [[File:Ibn Saud 1945.jpg|thumb|Abdul Aziz [[Ibn Saud]], the first king of Saudi Arabia]] {{double image|right|Flag of Saudi Arabia.svg|180|Emblem of Saudi Arabia.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Saudi Arabia-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[रियाद]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-14702705</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sa.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-13 |archive-date=2020-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229213833/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sa.html |url-status=dead }}</ref> [[File:Saudi Arabia (orthographic projection).svg|thumb|Location of Saudi Arabia]] [[File:Arabia 1914.png|thumb|The Arabian Peninsula in 1914]] == Sondorbh == <references/> ==Polleiat == {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] n6iuzznqzyo5fjlybtnw6wwhsf0vuym 217601 217431 2026-09-11T21:47:48Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217601 wikitext text/x-wiki {{Lipi|सौदी अरेबिया|.}} [[File:Ibn Saud 1945.jpg|thumb|Abdul Aziz [[Ibn Saud]], the first king of Saudi Arabia]] {{double image|right|Flag of Saudi Arabia.svg|180|Emblem of Saudi Arabia.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Saudi Arabia-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[रियाद]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-14702705</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sa.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-13 |archive-date=2020-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229213833/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sa.html |url-status=dead }}</ref> [[File:Saudi Arabia (orthographic projection).svg|thumb|Location of Saudi Arabia]] [[File:Arabia 1914.png|thumb|The Arabian Peninsula in 1914]] == Sondorbh == <references/> ==Polleiat == {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] ibxhl980bjviji1adiak0q60ceisw9t 0 6985 217393 214224 2026-09-11T20:03:46Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Bangladesh]] पानाक [[Bangladex]] हालयला 214224 wikitext text/x-wiki {{Lipi|बांगलादेश|.}} {{double image|right|Flag of Bangladesh.svg|180|Coat of arms of Bangladesh.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-bangladesh.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] {| class="infobox borderless" |+ National symbols of Bangla-Desh (Official) |- ! '''State animal''' | | [[Image:Panthera tigris.jpg|50px]] |- ! '''State bird''' | | [[Image:Oriental Magpie Robin (Copsychus saularis)- Male calling in the rain at Kolkata I IMG 3746.jpg|50px]] |- ! '''State tree''' | | [[Image:Mango blossoms.jpg|50px]] |- ! '''State flower''' | | [[Image:Nymphaea pubescens (9149867657).jpg|50px]] |- ! '''State aquatic marine mammal''' | | [[Image:PlatanistaHardwicke.jpg|50px]] |- ! '''State reptile''' | | [[Image:Gavial-du-gange.jpg|50px]] |- ! '''State fruit''' | | [[Image:(Artocarpus heterophyllus) Jack fruits on Simhachalam Hills 01.jpg|50px]] |- ! '''State fish''' | | [[Image:Ilish.JPG|50px]] |- ! '''State mosque''' | | [[Image:Baitul Mukarram (Arabic, بيت المكرّم; Bengali, বায়তুল মুকাররম; The Holy House).jpg|50px]] |- ! '''State temple''' | | [[Image:Hindu Temple in Dhaka.jpg|50px]] |- ! '''State river''' | | [[Image:Boat on Jamuna River.jpg|50px]] |- ! '''State mountain''' | | [[Image:Keokradong.jpg|50px]] |- |} '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ढाका]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-south-asia-12650940</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bg.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-13 |archive-date=2021-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101182840/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bg.html |url-status=dead }}</ref> == Sondorbh == {{Reflist}} ==Polleiat == [https://en.wikipedia.org/wiki/Bangladesh Bangladesh] {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] c0ys70p8wu2ofsr05fzha100t4j3pw9 217529 217393 2026-09-11T21:36:36Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217529 wikitext text/x-wiki {{Lipi|बांगलादेश|.}} {{double image|right|Flag of Bangladesh.svg|180|Coat of arms of Bangladesh.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-bangladesh.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] {| class="infobox borderless" |+ National symbols of Bangla-Desh (Official) |- ! '''State animal''' | | [[Image:Panthera tigris.jpg|50px]] |- ! '''State bird''' | | [[Image:Oriental Magpie Robin (Copsychus saularis)- Male calling in the rain at Kolkata I IMG 3746.jpg|50px]] |- ! '''State tree''' | | [[Image:Mango blossoms.jpg|50px]] |- ! '''State flower''' | | [[Image:Nymphaea pubescens (9149867657).jpg|50px]] |- ! '''State aquatic marine mammal''' | | [[Image:PlatanistaHardwicke.jpg|50px]] |- ! '''State reptile''' | | [[Image:Gavial-du-gange.jpg|50px]] |- ! '''State fruit''' | | [[Image:(Artocarpus heterophyllus) Jack fruits on Simhachalam Hills 01.jpg|50px]] |- ! '''State fish''' | | [[Image:Ilish.JPG|50px]] |- ! '''State mosque''' | | [[Image:Baitul Mukarram (Arabic, بيت المكرّم; Bengali, বায়তুল মুকাররম; The Holy House).jpg|50px]] |- ! '''State temple''' | | [[Image:Hindu Temple in Dhaka.jpg|50px]] |- ! '''State river''' | | [[Image:Boat on Jamuna River.jpg|50px]] |- ! '''State mountain''' | | [[Image:Keokradong.jpg|50px]] |- |} '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[ढाका]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-south-asia-12650940</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bg.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-13 |archive-date=2021-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101182840/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bg.html |url-status=dead }}</ref> == Sondorbh == {{Reflist}} ==Polleiat == [https://en.wikipedia.org/wiki/Bangladesh Bangladesh] {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] dykyucx8i8ogldihv9x0y9hii22kw5r 0 6986 217582 216748 2026-09-11T21:45:08Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217582 wikitext text/x-wiki {{Lipi|म्यानमार|.}} {{double image|right|Flag of Myanmar.svg|180|Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Burma-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[नय्पयिदव]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-12990563</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bm.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-13 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210649/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bm.html |url-status=dead }}</ref> ==Polleait == == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] g0ayjkasara6eqvu3m60ketytnj1po3 0 6988 217425 215986 2026-09-11T20:24:40Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Syria]] पानाक [[Siria]] हालयला 215986 wikitext text/x-wiki {{Lipi|सीरिया|.}} {{double image|right|Flag of the United Arab Republic.svg|180|Emblem of Syria (1980–2024).svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-syria.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[दिमिष्क]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-14703856</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sy.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-13 |archive-date=2017-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171229122345/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sy.html |url-status=dead }}</ref> == Sondorbh == <references/> ==Polleiat == {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] efo76fg8s1ba9t4fd69tcmpa7dhj5zn 217606 217425 2026-09-11T21:48:09Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217606 wikitext text/x-wiki {{Lipi|सीरिया|.}} {{double image|right|Flag of the United Arab Republic.svg|180|Emblem of Syria (1980–2024).svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-syria.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[दिमिष्क]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-14703856</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sy.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-13 |archive-date=2017-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171229122345/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sy.html |url-status=dead }}</ref> == Sondorbh == <references/> ==Polleiat == {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 4two8r27ew25dmygyvme8qo1vec3p00 0 6989 217429 214348 2026-09-11T20:25:45Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Singapore]] पानाक [[Singapur]] हालयला 214348 wikitext text/x-wiki {{Lipi|सिंगापूर|.}} {{double image|right|Flag of Singapore.svg|180|Coat of arms of Singapore.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:CIA World Factbook map of Singapore (English).png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी सिंगापूर नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-15961759</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sn.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-13 |archive-date=2018-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181215164544/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sn.html |url-status=dead }}</ref> == Sondorbh == <references/> ==Polleait == [https://en.wikipedia.org/wiki/Singapore Singapore] {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 8ujauzqe7fphekhdflw207y5fmpab94 217604 217429 2026-09-11T21:48:03Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217604 wikitext text/x-wiki {{Lipi|सिंगापूर|.}} {{double image|right|Flag of Singapore.svg|180|Coat of arms of Singapore.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:CIA World Factbook map of Singapore (English).png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी सिंगापूर शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-15961759</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sn.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-13 |archive-date=2018-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181215164544/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sn.html |url-status=dead }}</ref> == Sondorbh == <references/> ==Polleait == [https://en.wikipedia.org/wiki/Singapore Singapore] {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] cgp5t411civnf37j3wl52h9p1765aiu 0 6994 217397 214970 2026-09-11T20:07:04Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Cyprus]] पानाक [[Siprus]] हालयला 214970 wikitext text/x-wiki {{Lipi|सायप्रस|.}} {{double image|right|Flag of Cyprus.svg|180|Coat of arms of Cyprus (2006).svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-cyprus.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[निकोसिया]] नगर आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17217956</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cy.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-13 |archive-date=2018-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226020655/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cy.html |url-status=dead }}</ref> ==Polleait == [https://en.wikipedia.org/wiki/Cyprus Cyprus] == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 4rgy35m3hjxp1w36zwydxg6af5umwux 217605 217397 2026-09-11T21:48:07Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217605 wikitext text/x-wiki {{Lipi|सायप्रस|.}} {{double image|right|Flag of Cyprus.svg|180|Coat of arms of Cyprus (2006).svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Un-cyprus.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[निकोसिया]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-europe-17217956</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cy.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-13 |archive-date=2018-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226020655/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cy.html |url-status=dead }}</ref> ==Polleait == [https://en.wikipedia.org/wiki/Cyprus Cyprus] == Sondorbh == {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] mtkbvt64hcjbovotkpqtxf66o9qvgtm 0 6995 217625 214375 2026-09-11T21:50:12Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217625 wikitext text/x-wiki {{Lipi|व्हिएतनाम|.}} {{double image|right|Flag of Vietnam.svg|180|Emblem of Vietnam.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Vietnam-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[हॅनोइ]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-16567315</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vm.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-13 |archive-date=2020-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517025916/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vm.html |url-status=dead }}</ref> == Sondorbh== {{Reflist}} ==Polleiat == [https://en.wikipedia.org/wiki/Vietnam Vietnam] {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] ovwk8gvso68az5aolesjy2kdf04bqmg 0 6996 217570 214295 2026-09-11T21:43:17Z The Discoverer 40 replaced nogor -> xar (via JWB) 217570 wikitext text/x-wiki {{Lipi|लेबनॉन|.}} {{double image|right|Flag of Lebanon.svg|180|Coat of Arms of Lebanon.svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Lebanon-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''{{SUBPAGENAME}}''', आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी [[बेरूत]] शार आसा।<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-14647308</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/le.html |title=Archive copy |access-date=2016-02-13 |archive-date=2019-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190912232328/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/le.html |url-status=dead }}</ref> == Sondorbh == <references/> ==Polleiat == [https://en.wikipedia.org/wiki/Lebanon Lebanon] {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] jg1wjnvvyi0k2dudc26j4izk4k5qkc2 2 7713 217523 182522 2026-09-11T21:18:44Z The Discoverer 40 +JWB 217523 javascript text/javascript // ShortUrl //mw.loader.load( '//gom.wikipedia.org/w/index.php?title=User:The_Discoverer/ShortUrl.js&action=raw&ctype=text/javascript' ); //mw.loader.load( '//gom.wikipedia.org/w/index.php?title=User:The_Discoverer/ShortUrl.css&action=raw&ctype=text/css', 'text/css' ); // English namespaces in the title //mw.loader.load( '//gom.wikipedia.org/w/index.php?title=User:The_Discoverer/EnglishNamespaces.js&action=raw&ctype=text/javascript' ); mw.loader.load('https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User:Joeytje50/JWB.js/load.js&action=raw&ctype=text/javascript'); pqgbfvkhm3f035ferqxp0so0c3y745c 0 7889 217237 198966 2026-09-11T18:32:28Z The Discoverer 40 217237 wikitext text/x-wiki {{Lipi|अल्जीरिया|.}} {{double image|right|Flag of Algeria.svg|180|Algeria emb (1976).svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Algeria CIA map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] Akarache nodren afrika khonddantolem dusrem vhoddlem raxttr. Kxetrofoll 23,81,743 chovo. Kimi. Okxourit'ti-i vistar 19° te 37° ut'tor, rekhaurit'ti-i vistar 8° 30’ te 12° 20’ostont. Dexache ut'tor dikek sumar 1,046 kimi. Lambayechi bhumymdhyosagorachi (mediteranean) doreadeg. Udentek ttyunixia ani libia, ostontek morokko ani dokxinnekodden naizor, mali, morittenia ani spenix sohara he dex. == Bhumyvrnnon == Aljeriache bhumyeche nodrentlean don vantte zatat. Ut'toreutten aettolas dongracho ani dokxinneutten sohara vallvonttacho. Aettolas dongor doreadeger somantor asa. Sohara vallvonttant oheggor ani tturok vattharamni kitlexech nidrist jvalamukhi asat. Chelif nhoim soddlear hanga vorsobhor vhamvpi dusreo nhomyo nat. Fokot pausachea disamni vhamvpi kaim nhomyo asat. Hatunt souman, ruhmel, mebho, habra ani tafna heo mhotvacheo. == Hovaman == Hangachea doreadeg axil'lea ut'tor vattharant gimant tapman 26.7° se. Ani ximyachea disamni 10°-12° se. Itlem asta. Dexachea modlea vattharant gimant 26° se. Te 28°se. Meren vaddtta, zalear ximyachea tempar 4°- 6° se. Itlemeron demvta. Udent-ostont dikamni patllil'lea aettolas dongrak lagun ut'tor vattharantolem hovaman her hovamanaporos matxem vegllem asa. Aettolasachea dokxinnekoddolo vatthar mhollear ekdom' vichitr hovamanacho. Thoim disachem tapman choddant chodd 57.7° se. Itlem aslem tori remvatt vattharanchem tapman 76.6° se. Meren vaddtta.Rati tea manan thondd astat. Hoventole thonddsannikolagun gimachea disamni ratcho domv poddtta. Bhumymdhyosagoravelea vareank lagun ximyachea disamni paus poddtta. Doreadeger paus chodd poddtta ani dokxinnem vottentlean komi zait vota. Doreavellevelea aljiors ani bon hea xarambhitor 76.2 sem'mi. Poros chodd ani dokxinneutten 17.8 sem'mi pausachi nond zalea. Sohara vallvonttant paus chukun poddtta. Ken'nai poddpi pausak lagun borich mati vhamvon gel'lean ek novoch prosn hanga uprasola. Pausalleapoilim dhul'leachea ‘ siroko ’ hea gorom' vareank lagun vallvonttantoli ani her vattharantoli-i gormi vaddtta. == Vonspot ani monzat == Hangachi soimik vonspot afrika khonddantole her vonspotiporos veglli ani yuropantole vonspotik laginchi asa. Vonspot choddxi komi udkacher vaddpi asa. Buchachim zhaddam ani pachvechar ok sarke rukh vingodd vingodd unchayecher ani pausachea vattharamni mellttat. Tebhair elivh, oleppo, pain, seddor, argon, thuya, jyunipor hea sarke rukh ani uncholea vattharamni olfalfa tonn asa. Tolleanchea vattharamni-i borich vonspot vaddtta. Vallvonttani koslich vonspot nasli tori khajrachim zhaddam zatat. Hangache hot'ti, vag, ani ximv kabar zait geleat. Vasvelam, kolsunnim, soxe, kole, makodd, dhukor, hornnam, toros him zonauram; snaip, plouhor, bokim, gorudd, gidam hea sarke pokxi ani yuropi-i zatichem nustem hanga melltta. Monzat torekovar asli tori chodd na. == Itihas == Aljeriacho itihas mhollear ekafattlean ek oxea karthejiyon, romon, baizhonttain, vhonddol, orob, turk ani frenchani kel'lea akromonnancho itihas. I.So. Poilim baravea xenkddeantolea finixiyon sot'tesaun ho itihas suru zata. I. So. Poilim atthvea xenkddeant karthezochi sot'ta aili zakalagun pyunik bhaxa ani somskritayecho porinnam' aljeriyon jivitacher zalo. I. So. Po. 146 vorsa romchi sot'ta chalu zali. Tamnni romnanchem monisoboll vaddoun adivasinkodden lognam kelim ani he bhumyer te rigle. Sumar 400 vorsanchea romon kallant vhodd vhodd xaram, bore roste, xetoudd hanchi hanga udrogot zali. Punn purai aljeriacher tanchi sot'ta naxil'li. Dusrea xenkddeauporant vhonddol ani tacheafattlean boroch unno kall thiraul'lea baizhonttain razoutti uprant satvea xenkddeant orbanchem akromonn zalem. Tanchea hilal ani salim' zatimnim xokt ani himsechea nettar islam' dhorm' ani orbi bhaxecho hanga prosar kelo. Orbanchea olmoravid ani almohod hanchi razoutt mhotvachi axil'li, punn fuddem apleabhitorlea zhogddeank lagun he razouttichi xokt sompli. Sollavea xenkddeant spen, portugal ani turkosxan hancheabhitor rajeam vaddoupachi sort lagli. 1509 ani 1510 vorsasaun oran ani aljiors spen ani portugezanchea xekatolla gelea uprant aljeriyonamni turkosthanocho palou ghetlo. Aljeria turkosthanoche sot'tekhala paulem. Tankam turkosthanak kor bhorche poddum lagle; takalagun turkosthanchea sultanan hangachea uprant aljeriyonamni turkosthanocho palou ghetlo. Aljeria turkosthanoche sot'tekhala paulem. Tankam turkosthanak kor bhorche poddum lagle; takalagun turkosthanchea sultanan hangachea mukheleank ‘ belirobe ’ hi manachi podvi dili. Heach kallar penan zumvo uril'le bhumyek zoddlo ani aichem aljiors bondor toyar zalem. 1830 meren hem bondor muslomananche xoktichem tthikann axil'lem. Hea kallant turkosthanakoddlean svotontr zaupache lokamni yotn kele. Hanga axil'le turkosthanoche soinik khore xasok zale ani tamnni hea dexak doreant choreo mareo korpi ‘ borbor ’ hea chancheanchem kendr kelem. Brittix, spenix, french ani her dexanchea vhoddeancher ghureo ghalun tamnni lutt melloili. Hea trasamni vajeun brittix ani spen hamnni aljeriacher ghuri ghali. Punn ti sofoll zali na. Framsan 1830 vorsa 37 hozaranche soiny haddun aljeriak 21 disambhitor haraile. Ohmodobe ani obul kadir hanchea fuddaroponnakhal boroch temp loddai zalea uprant 1948 vorsa tamnni aljeriacher puraiponnan zoit melloilem. 1850 te 71 meren kobaili lokamni ani 1881 te 1901 meren oran vattharantlea lokamni frenchakodden zhunz manddlem. Punn te frencham'mukhar tigle nat. Hea kallant aljeriachi udrogot korpapasot borech yotn zale. Poilea mhazhuzachea kallant svotontrotayechi kolpona zolmak aili ani 1920 to omir khalda hannem svotontrotayechi ghoxnna dili. Aljeriyon raxttrovadak messali haz hachi kamgar songhttona, ferhot obbas ani french udaromotovadeamfattoli lokoxkt ani ulemanchi songhttona hancho palou mell'llo. 1925 vorsa messali haz hachea fuddaroponnakhal rajki pokxachi thapnnuk zali. Hea pokxan vingodd vingodd namvacheo videarthi ani kamgar songhttona bandleo. 1936 vorsa ferhot obbas hannem dusrea pokxachi thapnnuk keli. Dusrea mhazhuzachea kallant britton ani omerikon soinikanche hanga toll axil'le. Do gol hannem aljiors hi framsachi nirvasit rajdhani mhunn ghoxnna keli. Mhazhuzauporant lokamni porot svotontrotayechi magnni keli. 1945 vorsa zal'lea utthavacho porabhou zalo. 1946 to donoi rajki pokxanchi eki zaun tamnni raxttri-i sobhekhatir zal'le vechnnukent 15 tole 5 zage jikhle. 1947 vorsa frenchank ani muslomanank kaidean soman odhikar mellil'le tori svotontrotayekhatir zhuz chalu axil'lem. 1950 to polisanche modtin pokxank chidd'ddun uddoile. 1947 vorsa benbelachea fuddaroponnakhala frenchamadd soxstr utthavo korpakhatir songhttona ubaroli punn 1950 vorsa tikai chidd'ddun uddoili. Hea kallant borech fuddari kairo hanga gele ani tamnni protisorokarachi ghoxnna keli. Dexant tornnatteamni raxttri-i mukti aghaddi pokx bandlo. Messali haz soddun soglle zann hea pokxant aile. Raxttri-i mukti aghaddin gonimi zhuz manddlem. 1954 vorsa aljeriant utthavo zalo punn to chidd'ddun uddoilo. 1957 to aljeriachea panch fuddareank bhitor uddoile takalagun porot utthavo zale. 1958 vorsa kairo hanga aljeriyon sorkarachi thapnnuk zali. 1961 to svoimnirnnoyache gozalicher zonmot koul zalo ani svotontrotayeche votten lekamni motam dilim.Toripunn french gupt songhttonankoddlean ghatpati ghoddnnuko chalu axil'leo. He svatontryoloddayent eka kuttumbatlea ekatori monxak ektor moronn ailem va kadyent poddun oteacharank tondd divchem poddlem. Nimannem french sorkar ani raxttri-i fuddari hanchemozogotim 1962 chea zuloi mhoineant koblat zaun aljeria svotontr zalo. Sopttembor 1962 to raxttri-i sobhen ferhot obbas haka odhyokx ani benbela haka prodhanomontri kelo. 19 zun 1965 disa loxkori kranti zaun benbelache sorkar sokoil poddlem ani krantikari monddllan poilincho upraxttradhyokx ani rakhnnemontri bomodini haka prodhanomontri kelo, uprant to odhyokx zalo. 1976 to somvidhan toyar zalem tem fuddem 1977 ani 1979 vorsa bodlun sarkem kelem. 1979 to chadli benjedid sot'ter ailo. == Rajyoveustha == Raxttri-i vidhimonddoll kendrantlean dexacho karbhar choloita. Hatunt venchun yeupi 261 protinidhi panch vorsankhatir astat.Vidhimonddollachi poili venchnnuk 1977 vorsa zali. Dor vorsa vidhimonddoll don fautt melltta. Vidhimonddollachea boskank bilam ani her proxasonavixinchea gozalincher chorcha zata. Raxttri-i aghaddi ho hangacho ekuch kaidexir pokx.Tebhair atth bekaidexir pokx asat. Raxttri-i mukti aghaddicho sorchittonnis toch hangacho raxttropoti zata. Rajyokarobharache bore veusthekhatir dexache 31 vantte keleat; hankam ‘ vilayet ’ oxem mhonnttat. Hancher proxason choloitlea rajyopalanchi nivdd raxttropoti korta. Tebhair 160 pottvibhag ani 691 komyuns asat. Pottvibhagache proxason uprajyopal korta. Komyun khatir dor char vorsamni venchnnuko zatat. == Orthik sthiti == Aljeriant xetki pikaull ani poxupalon hankam mhotv asa. Ho soglleant chodd lokank kam' divpi veusai. Xetveusai ani poxupalon ut'tor vattharant chodd zata. Dorea lagchi sokoil axil'li zomin pikaullik bori poddtta. Nhomyo naxil'leakaronnan udkak lagun xet pikaullicher bondhnam poddttat. Mukhel pikam gomv, barli him asat. Te bhair ott, moko, bottatt, tombakhu, bhaji ani elivh tel hanchey borench utpon'n zata. Vallvonttant zaupi khajrachem utpon'n mhotvachem asa. Aljeria khonizosompn'n asa. Ttel ani ttindduf vattharamni fosforos naxil'lem lokhonn, tebes hanga fosfett ani ejdele, hasi, mosaud, ilangasi, enjeft ani mosila hea zageancher telacheo khonni asat. Soimik vayuchem-i promann borench asa. Tebhair, xixem, zost, tambem, para (Mercury), rupem, onttimoni, songmorour sarkim khonizam asat. Hogor hea vattharant halinch yureniyomocho sod lagla. Udkantoli pikaull fokot ut'tor vattharant bhumymdhyosagorantlean melltta. Poryotton udyegak hea dexant choddxe mhotv na. Toripunn 1977 vorsa aljeriak 241,700 poryottokani bhett dil'li. Choddxe poryottok frams, omerika, britton, spen, ostont zormoni hea dexantlean yetat. Orthik sthiti ayat-nireat veusthecher adarit asa. Hanga mellpi soimik malachi nireat ani toyar malachi ayat zata. Choddso vepar framsakodden zata. Her yuropi-i dexankodden ani omerikekoddenoi veparak lagun aljeriache sombondh asat. Dinar hem hangachem odhikrit cholon. == Yeradari ani soncharonn == Aljeriant 4,074 kimi. Lambayeche relvemarg asat. Tantle 319 kimi. Vijecher choltat. Ostontek morokko ani udentek ttyunixia he donuy dex aljeriakodden relve margan zoddil'le asat. Aljiors, on'naba, oran him mukhel bondram. Tebhair bezaya, arzhu, jijeli hea sarkim bondram mhotvachim asat. Hea bondrantlean ayat-nireat veuhar choltat. Rostoyanchi lambai 82,040 kimi. Itli asa. Tantle 18,500 kimi. Mukhel roste asat ani 19,000 kimi. Chea rosteamvelean unni yeradari zata. Bos vahtukichem raxttriyokoronn zalam. Eor aljeri hi hangachi viman yeradari samballopi somstha. Hi dexabhitor ani dexabhaile yeradarichi veustha polloita. Aljiors hanga axil'lo dar el beda ho hangacho mukhel antororaxttri-i vimanotoll. Oran, on'naba, konsttonttin hem-i bore vimanotoll. Tebhair dexant 150 voir lhan san vimanotoll asat. Ttelifon veustha sadaronn asa. Ttelifonosevent aljeriachi suvat zogant 62 vi asa. Reddio ani durodrxon hancheaveleo kareavolli orbi, french ani kabiliya bhaxentlean zatat. Mukhel disallim 4 asat. == Lok ani somazojinn == 1986 vorsa aljeriachi lokomsonkhea 2,25,66,000 axil'li. Tatuntole xaramni raupi lok 1,09,41,000. Dadleanchi sonkhea 49.8% asa. Hangache adivasi borbor ani semettik vonxache asat. Orob ani orbikoronn zal'le borbor hanchi loksonkhea soglleant chodd mhollear sumar 80% asa. Islam' ho hangacho odhikrit dhorm'. Choddxe musloman sun'ni ponthache asat. Tebhair yuropi-i ani jyu hanchi-i sonkhea hanga borich asa. Choddxe yuropi-i framsache asat. Islam' dhormache lok soglle dhormik ritirivaz pallttat. Romzan sarke upai choddxe lok kortat. Boreach vattharamni zadu sarke prokar azuy choltat. Muslomanam'modim eka poros chodd bailo korpachi protha choddxi na, choddkorun xaramni tor ti samkich unni asa. Choddxa xilpancher, ghorancher ani itihasik vastuncher murix ani ettomon vastuxilpachi bhorsonn asa. Rajvadde, thoddim, kil'le hatunt bore koleche nomune sampddottat. Bujhichea hom'maddaittancho rajvaddo tache khaxele kolek lagun namvajil'lo asa. Purvil'lea kallantleo chini matyecheo vostu obheasache nodrentlean ek akrxonn tharleat. Hancho sombond ijiptoche porne somskritayekodden asa oxem zannkaranchem mot asa. Hangache galiche sobit astat. Songitachea mollar nouba songit ani nach, kabilaya gitam lokpriy asat. Hangachea loksongitacho boreach yuropi-i songitokaramni obheas kela. == Xikxonn == Aljeriachem raxttri-i sakxorota promann 26% asa. Zogant he gozalint aljeriacho kromank 103 vo lagta. 6 te 14 vorsam pirayemerenochem atth vorsanchem xikxonn fukott ani soktichem asa. Mullavem xikxonn so vorsanchem asa. Uprant char vorsam madhyomik. Mullavea xallamni nond zal'lea bhurgeamni sorasori 90% asa. Sopttembor te zuloi meren xikxonnik vors asta. Mullavea xallamni xikxonn orbi bhaxentlean cholta. Tachea uprantochem xikxonn orbi ani french bhaxentlean ditat. He bhair veusai ani dhondeachem-i proxikxonn hanga ditat. Xetki ani tontrik xikxonnak chodd mhotv asa. Xikxonnacho prosar korpachi zapsalodaroki gheunk montrimonddollachim tin khatim asat- mullavem ani madhyomik, uchch ani voigoneanik, paromparik ani dhormik. Sorkari khatim xikxonnachea mollar borench kam' kortat. Xikxonnacher zaupi khorchachem promann borem asa. Raxttri-i utpon'natolo xikxonnacher khorch korpant aljeriacho zogant 35 vo kromank lagta. 1977 to mullavea xallamni 28,97,500 bhurgim xiktalim. Dusrea pamvddeavelea xallamni 7,45,838 videarthi ani uncholea pamvddear 61,767 videarthi xiktale. Aljeria, oran, on'naba ani konsttonttin vixrvovidealoyam uncholea pamvddeavelea xikxonnachi veustha kortat. Hangache borechoxe videarthi xikxonn gheupapasot frams, omerika, britton,ostont zormoni, beljiyom', kendda, bolgeria, chekoslovakia hea dexamni asat. Vigonean sonxodhonacher aljeria boroch khorch korta. Hatunt aljeriacho kromank zogant 58 vo lagta. 1972 vorsa 242 voigoneanik hanga sonxodhon kortale. == Bhaxa ani sahity == Arbi hi hangachea lokamni bhas. He bhaxecheo boreoch boli asat. Khubxe musloman lok french bhaxai vaprotat. French bhaxecho upeg proxasonant ani xikil'lea orbi hi hangachea lokamni bhas. He bhaxecheo boreoch boli asat. Khubxe musloman lok french bhaxai vaprotat. French bhaxecho upeg proxasonant ani xikil'lea lokam'modim zata. Hea dexant zuljh roi sarko nattkokar ani lekhok namvajil'lo asa. Namnecho lekhok, vicharount ani nobel inam' melloupi albeor kamyu ho hangachoch.Aljeriacho bhugol ani hanibalacher nattok boroupi ohmod teufik modani ani dhormik orbi ponddit obdul homid vadis he mhotvache fuddari. French bhaxecho vaddtto probhavo unno korun orbi bhaxentlean sahityonirmonni korpakhatir hangachea sahityikankoddlean yotn chalu asat. === Mhotvachim thollam === Aljiors hi rajdhani ani konsttonttin him bhailea lokank akrxit korpi mukhel xaram. Tebhair dexantolim her xaram-i udyegodhondeak lagun namvajil'lim asat. ==Polleiat == [https://en.wikipedia.org/wiki/Algeria Algeria] [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] mudzy40tq51yvlghj0texrpps3gs5bh 217238 217237 2026-09-11T18:33:03Z The Discoverer 40 217238 wikitext text/x-wiki {{Lipi|अल्जीरिया|.}} {{double image|right|Flag of Algeria.svg|180|National Emblem of Algeria (bronze effect).svg|120|{{SUBPAGENAME}} cho bavtto|{{SUBPAGENAME}} chem protik}} [[File:Algeria CIA map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] Akarache nodren afrika khonddantolem dusrem vhoddlem raxttr. Kxetrofoll 23,81,743 chovo. Kimi. Okxourit'ti-i vistar 19° te 37° ut'tor, rekhaurit'ti-i vistar 8° 30’ te 12° 20’ostont. Dexache ut'tor dikek sumar 1,046 kimi. Lambayechi bhumymdhyosagorachi (mediteranean) doreadeg. Udentek ttyunixia ani libia, ostontek morokko ani dokxinnekodden naizor, mali, morittenia ani spenix sohara he dex. == Bhumyvrnnon == Aljeriache bhumyeche nodrentlean don vantte zatat. Ut'toreutten aettolas dongracho ani dokxinneutten sohara vallvonttacho. Aettolas dongor doreadeger somantor asa. Sohara vallvonttant oheggor ani tturok vattharamni kitlexech nidrist jvalamukhi asat. Chelif nhoim soddlear hanga vorsobhor vhamvpi dusreo nhomyo nat. Fokot pausachea disamni vhamvpi kaim nhomyo asat. Hatunt souman, ruhmel, mebho, habra ani tafna heo mhotvacheo. == Hovaman == Hangachea doreadeg axil'lea ut'tor vattharant gimant tapman 26.7° se. Ani ximyachea disamni 10°-12° se. Itlem asta. Dexachea modlea vattharant gimant 26° se. Te 28°se. Meren vaddtta, zalear ximyachea tempar 4°- 6° se. Itlemeron demvta. Udent-ostont dikamni patllil'lea aettolas dongrak lagun ut'tor vattharantolem hovaman her hovamanaporos matxem vegllem asa. Aettolasachea dokxinnekoddolo vatthar mhollear ekdom' vichitr hovamanacho. Thoim disachem tapman choddant chodd 57.7° se. Itlem aslem tori remvatt vattharanchem tapman 76.6° se. Meren vaddtta.Rati tea manan thondd astat. Hoventole thonddsannikolagun gimachea disamni ratcho domv poddtta. Bhumymdhyosagoravelea vareank lagun ximyachea disamni paus poddtta. Doreadeger paus chodd poddtta ani dokxinnem vottentlean komi zait vota. Doreavellevelea aljiors ani bon hea xarambhitor 76.2 sem'mi. Poros chodd ani dokxinneutten 17.8 sem'mi pausachi nond zalea. Sohara vallvonttant paus chukun poddtta. Ken'nai poddpi pausak lagun borich mati vhamvon gel'lean ek novoch prosn hanga uprasola. Pausalleapoilim dhul'leachea ‘ siroko ’ hea gorom' vareank lagun vallvonttantoli ani her vattharantoli-i gormi vaddtta. == Vonspot ani monzat == Hangachi soimik vonspot afrika khonddantole her vonspotiporos veglli ani yuropantole vonspotik laginchi asa. Vonspot choddxi komi udkacher vaddpi asa. Buchachim zhaddam ani pachvechar ok sarke rukh vingodd vingodd unchayecher ani pausachea vattharamni mellttat. Tebhair elivh, oleppo, pain, seddor, argon, thuya, jyunipor hea sarke rukh ani uncholea vattharamni olfalfa tonn asa. Tolleanchea vattharamni-i borich vonspot vaddtta. Vallvonttani koslich vonspot nasli tori khajrachim zhaddam zatat. Hangache hot'ti, vag, ani ximv kabar zait geleat. Vasvelam, kolsunnim, soxe, kole, makodd, dhukor, hornnam, toros him zonauram; snaip, plouhor, bokim, gorudd, gidam hea sarke pokxi ani yuropi-i zatichem nustem hanga melltta. Monzat torekovar asli tori chodd na. == Itihas == Aljeriacho itihas mhollear ekafattlean ek oxea karthejiyon, romon, baizhonttain, vhonddol, orob, turk ani frenchani kel'lea akromonnancho itihas. I.So. Poilim baravea xenkddeantolea finixiyon sot'tesaun ho itihas suru zata. I. So. Poilim atthvea xenkddeant karthezochi sot'ta aili zakalagun pyunik bhaxa ani somskritayecho porinnam' aljeriyon jivitacher zalo. I. So. Po. 146 vorsa romchi sot'ta chalu zali. Tamnni romnanchem monisoboll vaddoun adivasinkodden lognam kelim ani he bhumyer te rigle. Sumar 400 vorsanchea romon kallant vhodd vhodd xaram, bore roste, xetoudd hanchi hanga udrogot zali. Punn purai aljeriacher tanchi sot'ta naxil'li. Dusrea xenkddeauporant vhonddol ani tacheafattlean boroch unno kall thiraul'lea baizhonttain razoutti uprant satvea xenkddeant orbanchem akromonn zalem. Tanchea hilal ani salim' zatimnim xokt ani himsechea nettar islam' dhorm' ani orbi bhaxecho hanga prosar kelo. Orbanchea olmoravid ani almohod hanchi razoutt mhotvachi axil'li, punn fuddem apleabhitorlea zhogddeank lagun he razouttichi xokt sompli. Sollavea xenkddeant spen, portugal ani turkosxan hancheabhitor rajeam vaddoupachi sort lagli. 1509 ani 1510 vorsasaun oran ani aljiors spen ani portugezanchea xekatolla gelea uprant aljeriyonamni turkosthanocho palou ghetlo. Aljeria turkosthanoche sot'tekhala paulem. Tankam turkosthanak kor bhorche poddum lagle; takalagun turkosthanchea sultanan hangachea uprant aljeriyonamni turkosthanocho palou ghetlo. Aljeria turkosthanoche sot'tekhala paulem. Tankam turkosthanak kor bhorche poddum lagle; takalagun turkosthanchea sultanan hangachea mukheleank ‘ belirobe ’ hi manachi podvi dili. Heach kallar penan zumvo uril'le bhumyek zoddlo ani aichem aljiors bondor toyar zalem. 1830 meren hem bondor muslomananche xoktichem tthikann axil'lem. Hea kallant turkosthanakoddlean svotontr zaupache lokamni yotn kele. Hanga axil'le turkosthanoche soinik khore xasok zale ani tamnni hea dexak doreant choreo mareo korpi ‘ borbor ’ hea chancheanchem kendr kelem. Brittix, spenix, french ani her dexanchea vhoddeancher ghureo ghalun tamnni lutt melloili. Hea trasamni vajeun brittix ani spen hamnni aljeriacher ghuri ghali. Punn ti sofoll zali na. Framsan 1830 vorsa 37 hozaranche soiny haddun aljeriak 21 disambhitor haraile. Ohmodobe ani obul kadir hanchea fuddaroponnakhal boroch temp loddai zalea uprant 1948 vorsa tamnni aljeriacher puraiponnan zoit melloilem. 1850 te 71 meren kobaili lokamni ani 1881 te 1901 meren oran vattharantlea lokamni frenchakodden zhunz manddlem. Punn te frencham'mukhar tigle nat. Hea kallant aljeriachi udrogot korpapasot borech yotn zale. Poilea mhazhuzachea kallant svotontrotayechi kolpona zolmak aili ani 1920 to omir khalda hannem svotontrotayechi ghoxnna dili. Aljeriyon raxttrovadak messali haz hachi kamgar songhttona, ferhot obbas ani french udaromotovadeamfattoli lokoxkt ani ulemanchi songhttona hancho palou mell'llo. 1925 vorsa messali haz hachea fuddaroponnakhal rajki pokxachi thapnnuk zali. Hea pokxan vingodd vingodd namvacheo videarthi ani kamgar songhttona bandleo. 1936 vorsa ferhot obbas hannem dusrea pokxachi thapnnuk keli. Dusrea mhazhuzachea kallant britton ani omerikon soinikanche hanga toll axil'le. Do gol hannem aljiors hi framsachi nirvasit rajdhani mhunn ghoxnna keli. Mhazhuzauporant lokamni porot svotontrotayechi magnni keli. 1945 vorsa zal'lea utthavacho porabhou zalo. 1946 to donoi rajki pokxanchi eki zaun tamnni raxttri-i sobhekhatir zal'le vechnnukent 15 tole 5 zage jikhle. 1947 vorsa frenchank ani muslomanank kaidean soman odhikar mellil'le tori svotontrotayekhatir zhuz chalu axil'lem. 1950 to polisanche modtin pokxank chidd'ddun uddoile. 1947 vorsa benbelachea fuddaroponnakhala frenchamadd soxstr utthavo korpakhatir songhttona ubaroli punn 1950 vorsa tikai chidd'ddun uddoili. Hea kallant borech fuddari kairo hanga gele ani tamnni protisorokarachi ghoxnna keli. Dexant tornnatteamni raxttri-i mukti aghaddi pokx bandlo. Messali haz soddun soglle zann hea pokxant aile. Raxttri-i mukti aghaddin gonimi zhuz manddlem. 1954 vorsa aljeriant utthavo zalo punn to chidd'ddun uddoilo. 1957 to aljeriachea panch fuddareank bhitor uddoile takalagun porot utthavo zale. 1958 vorsa kairo hanga aljeriyon sorkarachi thapnnuk zali. 1961 to svoimnirnnoyache gozalicher zonmot koul zalo ani svotontrotayeche votten lekamni motam dilim.Toripunn french gupt songhttonankoddlean ghatpati ghoddnnuko chalu axil'leo. He svatontryoloddayent eka kuttumbatlea ekatori monxak ektor moronn ailem va kadyent poddun oteacharank tondd divchem poddlem. Nimannem french sorkar ani raxttri-i fuddari hanchemozogotim 1962 chea zuloi mhoineant koblat zaun aljeria svotontr zalo. Sopttembor 1962 to raxttri-i sobhen ferhot obbas haka odhyokx ani benbela haka prodhanomontri kelo. 19 zun 1965 disa loxkori kranti zaun benbelache sorkar sokoil poddlem ani krantikari monddllan poilincho upraxttradhyokx ani rakhnnemontri bomodini haka prodhanomontri kelo, uprant to odhyokx zalo. 1976 to somvidhan toyar zalem tem fuddem 1977 ani 1979 vorsa bodlun sarkem kelem. 1979 to chadli benjedid sot'ter ailo. == Rajyoveustha == Raxttri-i vidhimonddoll kendrantlean dexacho karbhar choloita. Hatunt venchun yeupi 261 protinidhi panch vorsankhatir astat.Vidhimonddollachi poili venchnnuk 1977 vorsa zali. Dor vorsa vidhimonddoll don fautt melltta. Vidhimonddollachea boskank bilam ani her proxasonavixinchea gozalincher chorcha zata. Raxttri-i aghaddi ho hangacho ekuch kaidexir pokx.Tebhair atth bekaidexir pokx asat. Raxttri-i mukti aghaddicho sorchittonnis toch hangacho raxttropoti zata. Rajyokarobharache bore veusthekhatir dexache 31 vantte keleat; hankam ‘ vilayet ’ oxem mhonnttat. Hancher proxason choloitlea rajyopalanchi nivdd raxttropoti korta. Tebhair 160 pottvibhag ani 691 komyuns asat. Pottvibhagache proxason uprajyopal korta. Komyun khatir dor char vorsamni venchnnuko zatat. == Orthik sthiti == Aljeriant xetki pikaull ani poxupalon hankam mhotv asa. Ho soglleant chodd lokank kam' divpi veusai. Xetveusai ani poxupalon ut'tor vattharant chodd zata. Dorea lagchi sokoil axil'li zomin pikaullik bori poddtta. Nhomyo naxil'leakaronnan udkak lagun xet pikaullicher bondhnam poddttat. Mukhel pikam gomv, barli him asat. Te bhair ott, moko, bottatt, tombakhu, bhaji ani elivh tel hanchey borench utpon'n zata. Vallvonttant zaupi khajrachem utpon'n mhotvachem asa. Aljeria khonizosompn'n asa. Ttel ani ttindduf vattharamni fosforos naxil'lem lokhonn, tebes hanga fosfett ani ejdele, hasi, mosaud, ilangasi, enjeft ani mosila hea zageancher telacheo khonni asat. Soimik vayuchem-i promann borench asa. Tebhair, xixem, zost, tambem, para (Mercury), rupem, onttimoni, songmorour sarkim khonizam asat. Hogor hea vattharant halinch yureniyomocho sod lagla. Udkantoli pikaull fokot ut'tor vattharant bhumymdhyosagorantlean melltta. Poryotton udyegak hea dexant choddxe mhotv na. Toripunn 1977 vorsa aljeriak 241,700 poryottokani bhett dil'li. Choddxe poryottok frams, omerika, britton, spen, ostont zormoni hea dexantlean yetat. Orthik sthiti ayat-nireat veusthecher adarit asa. Hanga mellpi soimik malachi nireat ani toyar malachi ayat zata. Choddso vepar framsakodden zata. Her yuropi-i dexankodden ani omerikekoddenoi veparak lagun aljeriache sombondh asat. Dinar hem hangachem odhikrit cholon. == Yeradari ani soncharonn == Aljeriant 4,074 kimi. Lambayeche relvemarg asat. Tantle 319 kimi. Vijecher choltat. Ostontek morokko ani udentek ttyunixia he donuy dex aljeriakodden relve margan zoddil'le asat. Aljiors, on'naba, oran him mukhel bondram. Tebhair bezaya, arzhu, jijeli hea sarkim bondram mhotvachim asat. Hea bondrantlean ayat-nireat veuhar choltat. Rostoyanchi lambai 82,040 kimi. Itli asa. Tantle 18,500 kimi. Mukhel roste asat ani 19,000 kimi. Chea rosteamvelean unni yeradari zata. Bos vahtukichem raxttriyokoronn zalam. Eor aljeri hi hangachi viman yeradari samballopi somstha. Hi dexabhitor ani dexabhaile yeradarichi veustha polloita. Aljiors hanga axil'lo dar el beda ho hangacho mukhel antororaxttri-i vimanotoll. Oran, on'naba, konsttonttin hem-i bore vimanotoll. Tebhair dexant 150 voir lhan san vimanotoll asat. Ttelifon veustha sadaronn asa. Ttelifonosevent aljeriachi suvat zogant 62 vi asa. Reddio ani durodrxon hancheaveleo kareavolli orbi, french ani kabiliya bhaxentlean zatat. Mukhel disallim 4 asat. == Lok ani somazojinn == 1986 vorsa aljeriachi lokomsonkhea 2,25,66,000 axil'li. Tatuntole xaramni raupi lok 1,09,41,000. Dadleanchi sonkhea 49.8% asa. Hangache adivasi borbor ani semettik vonxache asat. Orob ani orbikoronn zal'le borbor hanchi loksonkhea soglleant chodd mhollear sumar 80% asa. Islam' ho hangacho odhikrit dhorm'. Choddxe musloman sun'ni ponthache asat. Tebhair yuropi-i ani jyu hanchi-i sonkhea hanga borich asa. Choddxe yuropi-i framsache asat. Islam' dhormache lok soglle dhormik ritirivaz pallttat. Romzan sarke upai choddxe lok kortat. Boreach vattharamni zadu sarke prokar azuy choltat. Muslomanam'modim eka poros chodd bailo korpachi protha choddxi na, choddkorun xaramni tor ti samkich unni asa. Choddxa xilpancher, ghorancher ani itihasik vastuncher murix ani ettomon vastuxilpachi bhorsonn asa. Rajvadde, thoddim, kil'le hatunt bore koleche nomune sampddottat. Bujhichea hom'maddaittancho rajvaddo tache khaxele kolek lagun namvajil'lo asa. Purvil'lea kallantleo chini matyecheo vostu obheasache nodrentlean ek akrxonn tharleat. Hancho sombond ijiptoche porne somskritayekodden asa oxem zannkaranchem mot asa. Hangache galiche sobit astat. Songitachea mollar nouba songit ani nach, kabilaya gitam lokpriy asat. Hangachea loksongitacho boreach yuropi-i songitokaramni obheas kela. == Xikxonn == Aljeriachem raxttri-i sakxorota promann 26% asa. Zogant he gozalint aljeriacho kromank 103 vo lagta. 6 te 14 vorsam pirayemerenochem atth vorsanchem xikxonn fukott ani soktichem asa. Mullavem xikxonn so vorsanchem asa. Uprant char vorsam madhyomik. Mullavea xallamni nond zal'lea bhurgeamni sorasori 90% asa. Sopttembor te zuloi meren xikxonnik vors asta. Mullavea xallamni xikxonn orbi bhaxentlean cholta. Tachea uprantochem xikxonn orbi ani french bhaxentlean ditat. He bhair veusai ani dhondeachem-i proxikxonn hanga ditat. Xetki ani tontrik xikxonnak chodd mhotv asa. Xikxonnacho prosar korpachi zapsalodaroki gheunk montrimonddollachim tin khatim asat- mullavem ani madhyomik, uchch ani voigoneanik, paromparik ani dhormik. Sorkari khatim xikxonnachea mollar borench kam' kortat. Xikxonnacher zaupi khorchachem promann borem asa. Raxttri-i utpon'natolo xikxonnacher khorch korpant aljeriacho zogant 35 vo kromank lagta. 1977 to mullavea xallamni 28,97,500 bhurgim xiktalim. Dusrea pamvddeavelea xallamni 7,45,838 videarthi ani uncholea pamvddear 61,767 videarthi xiktale. Aljeria, oran, on'naba ani konsttonttin vixrvovidealoyam uncholea pamvddeavelea xikxonnachi veustha kortat. Hangache borechoxe videarthi xikxonn gheupapasot frams, omerika, britton,ostont zormoni, beljiyom', kendda, bolgeria, chekoslovakia hea dexamni asat. Vigonean sonxodhonacher aljeria boroch khorch korta. Hatunt aljeriacho kromank zogant 58 vo lagta. 1972 vorsa 242 voigoneanik hanga sonxodhon kortale. == Bhaxa ani sahity == Arbi hi hangachea lokamni bhas. He bhaxecheo boreoch boli asat. Khubxe musloman lok french bhaxai vaprotat. French bhaxecho upeg proxasonant ani xikil'lea orbi hi hangachea lokamni bhas. He bhaxecheo boreoch boli asat. Khubxe musloman lok french bhaxai vaprotat. French bhaxecho upeg proxasonant ani xikil'lea lokam'modim zata. Hea dexant zuljh roi sarko nattkokar ani lekhok namvajil'lo asa. Namnecho lekhok, vicharount ani nobel inam' melloupi albeor kamyu ho hangachoch.Aljeriacho bhugol ani hanibalacher nattok boroupi ohmod teufik modani ani dhormik orbi ponddit obdul homid vadis he mhotvache fuddari. French bhaxecho vaddtto probhavo unno korun orbi bhaxentlean sahityonirmonni korpakhatir hangachea sahityikankoddlean yotn chalu asat. === Mhotvachim thollam === Aljiors hi rajdhani ani konsttonttin him bhailea lokank akrxit korpi mukhel xaram. Tebhair dexantolim her xaram-i udyegodhondeak lagun namvajil'lim asat. ==Polleiat == [https://en.wikipedia.org/wiki/Algeria Algeria] [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] sknbte87i65zysmwb9ev2gvy1g0opn9 0 8124 217253 214393 2026-09-11T18:48:30Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[इस्राएल]] पानाक [[इज्राएल]] हालयला 214393 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Israel}} {{double image|right|Flag of Israel.svg|180|Emblem of Israel.svg|120}} [[File:Un-israel.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] [[File:Merenptah Israel Stele Cairo.jpg|thumb|The Merneptah Stele (13th century BC). The majority of biblical archeologists translate a set of hieroglyphs as "Israel," representing the first instance of the name in the record.]] [[File:Jerusalem Holy Sepulchre BW 22.JPG|thumb|9th Station of the Cross on the Via Dolorosa street in Jerusalem. The Church of the Holy Sepulchre in the background is venerated by Christians as the site of the Burial of Jesus.[307]]] [[File:City of David - King David's Palace IMG 5815.JPG|thumb|City of David - King David's Palace]] [[File:Temple Scroll.png|thumb|Portion of the Temple Scroll, one of the Dead Sea Scrolls written during the Second Temple period]] (मेदिनीत इझ्राएल) अस्तंत आशियांतलें ज्यू राश्ट्र. क्षेत्रफळ 20,700 चौ. किमी.लोकसंख्या 40,30,600 (1981). विस्तार 290 30’ उत्तर आनी 330 15’ आनी 340 17’ उदेंत ते 350 41’ उदेंत. हाच्यो शिमो उत्तेरवटेन 79 किमी. लेबनानकडेन, उदेंतेक 531 किमी.जॉर्डनाकडेन, 76 किमी. सिरीयाकडेन आनी दक्षिण आनी उदेंत मेळून 206 किमी. ईजिप्ताकडेन आनी अस्तंतेक 59 किमी. गाझा पट्टेकडेन जोडल्यात. हे भायर सुमार 78 किमी. ऊंयमध्यसमुद्र-दर्यादेग आनी तांबड्या दर्याच्या आखातावयली 4 किमी. दर्यादेग ह्या देशाचे सत्तेकाला आसा. === भूंयवर्णन, वनस्पत आनी मोनजात: === 1948 वर्सा अरब राश्ट्रांकडेन जाल्ले कबलातींत ह्या देशाच्यो शिमो थारायल्यो. सादारणपणान इझ्राएलचे चार सैमीक वांटे जाता. 1.भूंयमध्यसमुद्राची दर्यादेग: ही देशाच्या अस्तंत वाठारांत आसा आनी उत्तरेवटेन अशीर जाल्यार दक्षिणेवटेन रूंद जायत गेल्या. 2. दोंगुल्ल्यांचो वाठार: उत्तरेवटेन रॅलिली, मदल्या वाठारांत ज्यूडीया आनी सामेरिया तशेंच दक्षिणेंतल्या नेगेव्हांतल्या देंगुल्ल्यांचो वाठार हे हाचे आनीक वांटे जाल्यात. 3. जॉर्डन न्हंयचो वाठार: हे न्हंयचें देगण कांय प्रमाणांत जॉर्डनांत तर कांय इझ्राएलांत आसा. ह्या वाठारांत आशिल्ल्या दोंगुल्ल्यांची उंचाय सादारणपणान समुद्रथरासावन 600 मी.आसा आनी मेबिट मायरॉन (जेबेल जारमाक) हें दोंगुल्लेतेमक 1,208 मी. उंचायेचें आसा. 4.नेगेव्हचो वाळवंटी वाठार: ह्या वाळवंटांच्या वाठारांत, दक्षिण ज्यूडीया वाठारांतल्या दोंगुल्ल्यांनी कांय जाग्यांचेर सुप्त ज्वालामुखी सांपडटात. ह्या वाठारांत तांबड्या दर्यावेल्या आकाबाच्या आखातामेरेनचो वांटो येता. इझ्राएलांत सैमीक उदका सांठे सामक्या उण्या प्रमाणांत आसात. जॉर्डन न्हंयचे वट्ट 320 किमी. लांबायेतले 118 किमी. इझ्राएल-जॉर्डन हांचे शिमेचेर आसा. हेभायर यॉरकोन, किशॉन आनी यारमुक ह्यो हांगाच्यो मुखेल न्हंयो आसात. 165 किमी. क्षेत्रफळाचें किनेरेट तळें (गॅलिली दर्या), मेल्ल्या दर्याचो दक्षिणेवटेनचो ¼ वाठार आनी उत्तरेवटेनचें हुला तळें हांचेर इझ्राएलची सत्ता चलता.देशाचें हवामान भंयमध्यसागरी आसा. शिंयांदिसांनी पावस पडटा जाल्यार गीम सुको आसता. जानेवारी म्हयन्यांतले चडांत चड तापमान 20.90 से. आनी उण्यांतउणें 4.40 से. इतलें आसता. ऑगस्ट म्हयन्यांत तें चडांतचड 40.20 से. जाल्यार उण्यांतउणें 18.40 से. आसता.पावस उत्तेरवटेन सुमार 107 सेंमी. जाल्यार दक्षिणेवटेन 3 सेंमी. मेरेन पडटा. दक्षिण-उत्तर हांगाचो असमान पावस, ऊंच सकयल वाठार, वाळवंट आनी दर्या लागीं आशिल्ल्यान इझ्राएलांतली भूंय शेतवाडीखातीर चडशी उपेगाची ना.तातूंत चुनखडयेचें प्रमाण बरेंच चड आसा. हांगाची वनस्पत चडशी नश्ट जावन गेल्या. पूण सरकारी यत्नांनी कांय जाग्यांचेर पायन,ओक, निलगिरी हीं झाडां रेयल्यांत. तेभायर हांगा बाभळ, करोबा, खाजूर, विगंडविंगड वखदी वनस्पत तशेंच हायसिंथ, क्रोकस, ट्यूलिप हीं फुलझाडां दिसून येतात. मोसंबी, संत्रां, पेरां, केळीं,अनसां हांचीं पोरसां तयार केल्यांत. कोलो, तरस, रानदुकर, हरण, रानमाजर, मुंगस ही मोनजात हांगा आसा आनी सुमार 40 जातींचीं सुकणीं हांगा आसात. केन्नाकेन्नाय टोळांच्यो घुरयो येतात. === इतिहास: === बायबलाच्या पोरन्या करारांत वर्णन केल्लेप्रमाण इ.स.प. दोन हजार वर्सांपयलीं अब्राहम हाणें ज्यू संस्कृतायेचो बुन्याद घाली. अब्राहमच्या वंशजांनी ज्यूडा आनी इझ्राएल हीं राज्यां निर्माण केलीं, पूण इ.स. 70 वर्सा रोमनांनी हीं राज्यां नश्ट करून तांका पॅलॅस्टायन् हें नांव दिवन आपले सत्तेखाला हाडलीं. फुडें धर्मीक अत्याचारांक लागून कितलेशेच ज्यू देश सोडून जगभर पातळ्ळे. पूण तांचो एकचार मात तिगून उरलो. 19 व्या शेंकड्याच्या दुऱ्या अर्दांत ‘झायनिझम’ ची थापणूक जाली. ज्यूं खातीर पॅलेस्टायन हें स्वतंत्र राज्य आसचे असो ताचो उद्देश आशिल्लो. ब्रिटिशांनी पयल्या म्हाझुजांत पॅलेस्टायन आपले सत्तेखाला हाडलें आनी तांणी ज्यूंच्या वेगळ्या स्वंतंत्र राज्याच्या अस्तित्वाक तेंको दिलो. ज्यू लोकांनी थळाव्या अरब जमीनदारांकडल्यान जमनी विकत्यो घेतल्यो आनी थंय वर्सा इझ्राएल हें ज्यू राश्ट्र निर्माण जालें. डेव्हिड बेन गुरिअन पयलो पंतप्रधान आनी कायीम व्हायटसमान पयलो अध्यक्ष जालो. 1949 त इझ्राएल संयुक्त राश्ट्रांचो सभासद जालो. अरब राश्ट्रांवांगडा हाचीं झुजां चालूच उरलीं. 1956 त जाल्ले सिनाईचे लडायेंत इझ्राएलाक जैत मेळ्ळें.तांची वाडपी शक्त मतींत दवरून आनी अरब राश्ट्रांकडलीं झगडीं उणीं जावचेखातीर संयुक्त राश्ट्रांनी इझ्राएल आनी अरब राश्ट्रां हांचेमदल्यो शिमो थारावन दिल्यो आनी थंय आपलें सैन्य दवरले. पूण झगडीं थांबलीं नात. 1967 त 1973 त पर्थून व्हड झुजां पेटलीं. पी.एल्.ओ.(Palestinian Liberation Organisation) च्या फुडारपणाखाल अरबांनी इझ्राएलाआड झूज चालूच दवरलां. आरब आनी इझ्राएल हांचेमदीं संयुक्त राश्ट्रां आनी हेर संघटनानी आनी देशांनी सवस्तकाय हाडपाचो यत्न केलो, तरी दोगांमदलो वाद पुरायपणान सोपूंक ना. डेव्हिन बेन सवस्तकाय हाडपाचो यत्न केलो, तरी दोगांमदलो वाद पुरायपणान सोपूंक ना. डेव्हिन बेन गुरियन पर्थून 1955 त वेचूंन आयलो. 1963 त ताणें राजीनामो दिलो आनी लेव्ह एश्कोल हाणें सत्ता हातांत घेतली. 1969 त ताका मरण आयलें. 1969 त इझ्राएल लोकांनी गोल्डामायर हे बायलमनशेचा पंतप्रधान जावपाखातीर निवड केली. तिचे उपरांत 1974 त इत्झाक राबिन,1977 त मेनाचेम बेगिन आनी 1984 त इत्झाक शामीर पंतप्रधान जाले. मोशे दायान सारक्या खांप्या झुजाऱ्यान आपल्या कर्तुपान इझ्राएलाक झुजामळांचेर व्हड जैतां मेळोवन दिलीं आनी राश्ट्र बळिश्ट करपाच्या यत्नांक म्हत्वाचो हातभार लायलो. गोल्डा मायरान तर आंतरराश्ट्रीय राजकारणांत इझ्राएलचे खाशेलपण तिगोवन दवरून देशाची झुजाची परंपरा जगाक दखोवन दिली. === राज्यवेवस्था: === इझ्राएलांत सांसदीय लोकशाय आसा आनी विधीमंडळा, कार्यकारी मंडळ,न्यायमंडळ अशे तिचे फांटे आसात. इझ्राएलांतल्या समेस्त लोकांक समान हक्क आनी लोकशायेचे अधिकार आसात. हांगा विंगड लिंगड विचारांचे राजकी पक्ष आसात. 18 वर्सां पुराय केल्ल्या दर एकल्याक मत दिवपाचो अधिकार आसा आनी 21 वर्सां पुराय केल्ल्या कोणाकय वेंचणुको घडोवंक मेळटात. सगळ्या देशाचो एक मतदारसंघ आसा. राश्ट्रपती हो राश्ट्राचो मुखेल जावन आसा. ‘नेसेट’ हें विधीमंडळ ताची वेंचणूक करता. हाका चडांत चड म्हळ्यार पांच वर्सांचीं दोन सत्रां (10 वर्सां) अधिकाराचेर रावंक मेळटा. मंत्रीमंडळाचो मुखेल पंतप्रधान आसता. पंतप्रधानाची नेमणूक राश्ट्रपती करता. मंत्रीमंडळ आनी पंतप्रधान ‘नेसेटा’क जापसालदार आसता. आज मेरेन हांगा खंयच्याच एका पक्षाक पुराय भोवमत मेळिल्लें ना. सगळ्यांत चड मतां मेळोवपी पक्ष हेर ल्हान पक्षांवांगडा एकी करून सरकार चलयता. नेसेट हे सगळ्यांत उंचेल्या पांवड्यावेले विधीमंडळ आसा. ताचे 120 प्रतिनिधी आसात आनी ताची बसकां एकाच सभाघरांत जाता. नेसेटाखातीर दर 4 वर्सांनी वेंचणुको जातात. जरी नेसेटांत हिब्रु भाशेंकृत कामकाज चलता. तरी अरब आनी ड्रुझ प्रतिनिधींक अरबी भाशेंत भासाभास करपाची मेकळीक आसा. ह्या देशाक बरयिल्लें संविधान ना, पूण 1950 च्या कायद्याप्रमाण हांगाचो राज्यकारभार चलता. 1950 च्या मुळाव्या कायद्या वांगडा 1958, 1960 आनी 1964 ह्या वर्साय राज्यकारभार चलोवपाविशींचे कायदे आयले.थळाव्या राज्यकारभाराच्या सोपेपणाक लागून हांगा 29 नगरपालिको आसात. न्यायालयां तीन पांवड्यांचेर आसात. ह्या देशांत मरणाची ख्यास्त ना, पूण झुजांतले गुन्यांवकार आनी नाझी संघटनेकडेन संबंद आशिल्ल्यांक मरणाची ख्यास्त दिल्या. 18 ते 25 वर्सां मदल्या आंकवार बायलांक चोवीस म्हयने आनी 18 ते 29 पिरायेमदल्या दादल्यांक छत्तीस म्हयले सक्तीचे लश्करी नोकरी करची पडटा. बायलांक फकत धर्मीक कारणांक लागून लश्करी चारकेंतल्यान मेकळीक मेळटा. देशाच्या राखीव लश्करांत दादल्यांक 55 आनी बायलांक 25 वर्सां पुराय जायसर काम करचे पडटा. गरज पडल्यार ही पिराय वाडोवची पडटाय सक्तीचें लश्करी नोकरेंत रावपाचो अधिकार आसा. कामगार बळाच्या 37% बायलां आसात. सुमार 100% इझ्राएली अरब आनी ड्रुझ बायलो कामगारवर्गांत येतात. हिस्तड्रूत ही हांगाची सगळ्यांत व्हडली कामगार संगटना जावन आसा.हांगा सुमार 150 हॉस्पिटलां आसात. भलायकेची जापसालदारकी भलायकी खातें सांबाळटा. ===अर्थीक स्थिती: === देशांतल्या 90% जमनीचें राश्ट्रीयकरण जालां आनी नावापुरतेंच कांय भाडें घवन लोकांक जमीन कसपाखातीर दितात. हांगाचे शेतवड पद्धतीचें खाशेलपण म्हळ्यार ‘मोशाव’आनी ‘किबुत्स’. मोशाव पद्धतींत शेतकाराक सारकी जमीन दिवन तांचे गांव तयार केल्यात,जाल्यार किबुत्स म्हळ्यार रासवळ शेतवड. गरजेपुरत्या अन्नाचें उत्पादन ह्या देशांत जाता.जमनींत मसमी, भिकणां, बटाट, भाजीपालो, बार्ली, गंव, ज्वारी, दाळी, सूर्यफूल, तीळ, तंबाखू हांचें पीक बरेंच येता. हे भायर हांगा फळांय तरातरांची जातात. इझ्राएल संत्रां, मोसंबी नामनेची आसून हांची निर्यात जाता. गोरवां, मेंढरां, कुकडां हे सारकी मोनजात पोसून तांचेर हांगाचे लोक बरेंच उत्पन्न मेळयता. हांगाच्यो गायो भरपूर दूद दिवपी आसात आनी तांची वळख जगांतल्यो बऱ्यापैकी गायो म्हूण जाता. खनीजसंपत्तीभितर मेल्ल्या दर्यांतलें पॉटिश, ब्रोमीन, मीठ, फॉस्फेट हांचो आस्पाव जाता.तांब्याचे सांठवणीचोय सोद लागला. सैमीक वायू आनी तेल हांचें उत्पादन हांगाचे अर्थवेवस्थेक घटाय हाडटा. हांगाच्या विंगडविंगड धंद्याची सुरवात निर्वासितांचे दिसपट्टे गरजेंतल्यान जाली. वखदां,लोखणाच्यो वस्तू, चामड्याच्यो वस्तू, कागद, प्लास्टिक, कंवचेचें सामान, तंबाखू, ल्हानसान यंत्रां, विजेचीं उपकरणां, रसायनां, लुगट ह्या सारक्या धंद्याची बेगोबेग वाड जाली. हिऱ्यांक तासां पाडप हो पिळग्यांच्यो पिळग्यो चालून आयिल्लो धंदो. ह्या उद्देगांत बेल्जियम फाटल्यान इझ्राएलचो क्रमांक लागता. हालीं नुस्तेमारी होय एक म्हत्वाचो धंदो जावन आसा. संवसारांतल्या चडशा उद्देगीक देशांवांगडा आयात-निर्यातीक लागून इझ्राएलचे संबंद आसा.40% आयात आनी 34% निर्यातीचे वेव्हार युरोपीय देशांकडेन चलता. अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांकडेन लेगीत ह्या देशाचे 19 % आयात आनी 26% निर्यातीचे वेव्हार चलतात. पर्यटन हो एक म्हत्वाचो धंदो आसा. ह्या धंद्यातल्यान इझ्राएलाक एका वर्साक सुमार 10 कोटी डॉलरांचे उत्पन्न मेळटा. सुमार 50% पर्यटक युरोपांतल्यान जाल्यार 37% अमेरिकेंतल्यान येतात. फेब्रुवारी 1980 सावन इझ्राएली पाऊंड हें चलनी नाणें रद्द करून त्या बदलाक शेकेल हें हांगाचें चलनी नाणें जालें. ===येरादारी आनी संचारण: === देशांभितरले येरादारींत रेल्वेमार्गांपरस रस्त्यांक चड म्हत्व आसा.रेल्वेमार्गांचेर सरकारी मालकी आसा. हैफा, तेल आवीव्ह, एशदॉद आनी ईलेथ हीं हांगाचीं म्हत्वाचीं बंदरां जावन आसात. जेरुसलेमचे वायव्येवटेन सुमार 37 किमी. पयस लोड (लिडा) हो आंतरराश्ट्रीय विमानतळ आसा. आंतरराश्ट्रीय हवाई मार्गाचेर इझ्राएली एल् आल ही विमानकंपनी येरादारी सांबाळटा जाल्यार देशाभितरली हवाई येरादरी आक्रा इझ्राएली लिमिटेड ही कंपनी सांबाळटा. तेल आवीव्ह हें खबरांपत्रां उजवाडावपाचें मुखेल केंद्र. चडशीं खबरांपत्रां राजकी पक्षांकडेन बांधील आसतात. चडशीं नेमाळीं हिब्रू भाशेंतल्यान आसतात. रेडिओ आनी दूरदर्शनचेरय हिब्रू भाशेक चड म्हत्व आसा. अरबी भाशेंतल्यानय बऱ्योच कार्यावळी जातात. ===लोक आनी समाजजीण: === इझ्राएलचे वट्ट लोकसंख्येतली 83% ज्यू, 17% अरब, ड्रूझ आनी हेर आसात. चडशे लोक ज्यू आसले तरी ते विंगडविंगड देशांतल्यान हांगा येवन राविल्ल्यान संस्कृतीसंकराच्यो देखी हांगा पळोवंक मेळटात. हांची आवयभास हिब्रू आनी धर्म ज्यूडा आसलो तरी हांचेमदीं केअराइटस् आनी समॅरिटन हे दोन पंथ, ते भायर युरोपांतल्या आयिल्ले सेफार्डी आनी आशिया आनी आफ्रिकेंतल्यान आयिल्ले एश्केनाझी अशेय दोन पंथ आसात. ह्या देशांत सगळ्यांक धर्मीक स्वतंत्रताय आसा. सिनॅगॉगावांगडा इगर्जी आनी मशिदी हांचीय संख्या बरीच आसा. बहाई पंथाचें मुखेल कार्यालय हैफा हांगा आसा. हांगाचे सुमार 90% लोक शारांच्या वाठारांनी रावतात. हांगा 36 प्रकारांचीं विंगडविंगड वस्तुसंग्रहालयां आसात. बायबलाच्या काळांतले अवशेश हांगा बरेतेरन राखून दवरल्यात. संगीत कलेक पोसवण दिवपाखातीर तेल आवीव्ह आनी जेरुसलेम हांगा खासा तरेचीं विद्यालयां आसात. फुटबॉल, ल्हॉलीबॉल, बास्केटबॉल, पेंवप हे खेळ. हांगा लोकप्रिय जाल्यात. ज्यू धर्माचे तशेंच किरिस्तांव आनी मुसलमान धर्माचे सगळे सण आनी उत्सव हांगा दबाज्यान मनयतात. ===शिक्षण: === 1948 वर्सा ज्यू राज्याची थापणूक करतकच हांगा ह्ब्रू भाशेंतल्यान शिक्षण दिवपाचो निर्णय घेतिल्लो. 1949 सावन 5 ते 14 वर्सांमेरेनच्या भुरग्यांक शिक्षण फुकट आनी सक्तीचें आशिल्लें. 1978 त हो कायदो बदललो आनी फुकट आनी सक्तीचें शिक्षण घेवपाची पिराय 16 वर्सांमेरेन वाडयली. हांगा शिक्षणाच्या मळार एक मुखेल प्रस्न उप्रासलो, तो म्हळ्यार सुमार 70 परस चड विंगडविंगड देशांतल्यान हांगा आयिल्ल्या सगळ्या ज्यू लोकांक कशेतरेन शिक्षण दिवचें? पूण शिक्षण खात्यान ही जापसालदारकी बरेभशेन सांबाळून 75% अभ्यासक्रम आपलेकडेन दवरलो आनी 25% खाशेले पद्धतीचे शिक्षण दिवपाचे थारायले. धर्मीक शिक्षणाखातीर हांगा स्वतंत्र शाळा आसात. तेल आवीव्ह हांगा मुखेल विश्वविद्यालय आसा. तेभायर व्हायट्समना इन्स्टिट्यूड ही वैज्ञानिक शिक्षण दिवपी संस्था जावन आसा. बार इल्लान विश्वविद्यालय हे धर्मीक शिक्षण दिवपी मुखेल विश्वविद्यालय आसा. शिक्षणांत हिब्रू भाशेवांगडा इंग्लीश भाशेचोय वापर जाता. ===भाशा आनी साहित्य: === हिब्रू आनी अरबी ह्या दोनूय भाशेंतल्यान हांगा उलोवप आनी बरप जाता.इझ्राएली, मुखेल करून हिब्रू भाशेची आनी साहित्याची परंपरा बरीच पोरनी आसा. ज्यू लोक इतिहासकाळांत जगभर पातळिल्ल्यान विंगडविंगड भाशांतल्यान ज्यू कवी, लेखक,शास्त्रज्ञ, कलाकार हांणी बरप केलां. इझ्राएलचे थापणूके उपरांत हिब्रू साहित्यांत चडांत चड बरप जावंक लागलें. दर वर्सा सुमार दोन हजारापरस चड पुस्तकां हांगा उजवाडाक येतात. === म्हत्वाचीं थळां: === सामक्या उण्या काळाभितर इझ्राएल बळीश्ट राश्ट्र जावन गेल्ल्यान तें जगांतल्या भोंवडेकारांक आकर्शण थारलां. जेरुसलेम, तेल आवीव्ह, जाफा, हैफा, नाझारेथ,होलॉन, पेटा तीक्का, मातान्या, इलॅथ हीं हांगाचीं म्हत्वाचीं शारां जावन आसात. ==संदर्भ== <references/> * https://web.archive.org/web/20210103175437/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/is.html ==पळेयात== [https://en.wikipedia.org/wiki/Israel Israel] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:इतिहास / History]] bsdbbxs3at84g6vpco76eeojk911izd 217256 217253 2026-09-11T18:49:33Z The Discoverer 40 217256 wikitext text/x-wiki {{Lipi|.|Israel}} {{double image|right|Flag of Israel.svg|180|Emblem of Israel.svg|120}} [[File:Un-israel.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] [[File:Merenptah Israel Stele Cairo.jpg|thumb|The Merneptah Stele (13th century BC). The majority of biblical archeologists translate a set of hieroglyphs as "Israel," representing the first instance of the name in the record.]] [[File:Jerusalem Holy Sepulchre BW 22.JPG|thumb|9th Station of the Cross on the Via Dolorosa street in Jerusalem. The Church of the Holy Sepulchre in the background is venerated by Christians as the site of the Burial of Jesus.[307]]] [[File:City of David - King David's Palace IMG 5815.JPG|thumb|City of David - King David's Palace]] [[File:Temple Scroll.png|thumb|Portion of the Temple Scroll, one of the Dead Sea Scrolls written during the Second Temple period]] (मेदिनीत इज्राएल) अस्तंत आशियांतलें ज्यू राश्ट्र. क्षेत्रफळ 20,700 चौ. किमी.लोकसंख्या 40,30,600 (1981). विस्तार 290 30’ उत्तर आनी 330 15’ आनी 340 17’ उदेंत ते 350 41’ उदेंत. हाच्यो शिमो उत्तेरवटेन 79 किमी. लेबनानकडेन, उदेंतेक 531 किमी.जॉर्डनाकडेन, 76 किमी. सिरीयाकडेन आनी दक्षिण आनी उदेंत मेळून 206 किमी. ईजिप्ताकडेन आनी अस्तंतेक 59 किमी. गाझा पट्टेकडेन जोडल्यात. हे भायर सुमार 78 किमी. ऊंयमध्यसमुद्र-दर्यादेग आनी तांबड्या दर्याच्या आखातावयली 4 किमी. दर्यादेग ह्या देशाचे सत्तेकाला आसा. === भूंयवर्णन, वनस्पत आनी मोनजात: === 1948 वर्सा अरब राश्ट्रांकडेन जाल्ले कबलातींत ह्या देशाच्यो शिमो थारायल्यो. सादारणपणान इज्राएलचे चार सैमीक वांटे जाता. 1.भूंयमध्यसमुद्राची दर्यादेग: ही देशाच्या अस्तंत वाठारांत आसा आनी उत्तरेवटेन अशीर जाल्यार दक्षिणेवटेन रूंद जायत गेल्या. 2. दोंगुल्ल्यांचो वाठार: उत्तरेवटेन रॅलिली, मदल्या वाठारांत ज्यूडीया आनी सामेरिया तशेंच दक्षिणेंतल्या नेगेव्हांतल्या देंगुल्ल्यांचो वाठार हे हाचे आनीक वांटे जाल्यात. 3. जॉर्डन न्हंयचो वाठार: हे न्हंयचें देगण कांय प्रमाणांत जॉर्डनांत तर कांय इज्राएलत आसा. ह्या वाठारांत आशिल्ल्या दोंगुल्ल्यांची उंचाय सादारणपणान समुद्रथरासावन 600 मी.आसा आनी मेबिट मायरॉन (जेबेल जारमाक) हें दोंगुल्लेतेमक 1,208 मी. उंचायेचें आसा. 4.नेगेव्हचो वाळवंटी वाठार: ह्या वाळवंटांच्या वाठारांत, दक्षिण ज्यूडीया वाठारांतल्या दोंगुल्ल्यांनी कांय जाग्यांचेर सुप्त ज्वालामुखी सांपडटात. ह्या वाठारांत तांबड्या दर्यावेल्या आकाबाच्या आखातामेरेनचो वांटो येता. इज्राएलत सैमीक उदका सांठे सामक्या उण्या प्रमाणांत आसात. जॉर्डन न्हंयचे वट्ट 320 किमी. लांबायेतले 118 किमी. इज्राएल-जॉर्डन हांचे शिमेचेर आसा. हेभायर यॉरकोन, किशॉन आनी यारमुक ह्यो हांगाच्यो मुखेल न्हंयो आसात. 165 किमी. क्षेत्रफळाचें किनेरेट तळें (गॅलिली दर्या), मेल्ल्या दर्याचो दक्षिणेवटेनचो ¼ वाठार आनी उत्तरेवटेनचें हुला तळें हांचेर इज्राएलची सत्ता चलता.देशाचें हवामान भंयमध्यसागरी आसा. शिंयांदिसांनी पावस पडटा जाल्यार गीम सुको आसता. जानेवारी म्हयन्यांतले चडांत चड तापमान 20.90 से. आनी उण्यांतउणें 4.40 से. इतलें आसता. ऑगस्ट म्हयन्यांत तें चडांतचड 40.20 से. जाल्यार उण्यांतउणें 18.40 से. आसता.पावस उत्तेरवटेन सुमार 107 सेंमी. जाल्यार दक्षिणेवटेन 3 सेंमी. मेरेन पडटा. दक्षिण-उत्तर हांगाचो असमान पावस, ऊंच सकयल वाठार, वाळवंट आनी दर्या लागीं आशिल्ल्यान इज्राएलतली भूंय शेतवाडीखातीर चडशी उपेगाची ना.तातूंत चुनखडयेचें प्रमाण बरेंच चड आसा. हांगाची वनस्पत चडशी नश्ट जावन गेल्या. पूण सरकारी यत्नांनी कांय जाग्यांचेर पायन,ओक, निलगिरी हीं झाडां रेयल्यांत. तेभायर हांगा बाभळ, करोबा, खाजूर, विगंडविंगड वखदी वनस्पत तशेंच हायसिंथ, क्रोकस, ट्यूलिप हीं फुलझाडां दिसून येतात. मोसंबी, संत्रां, पेरां, केळीं,अनसां हांचीं पोरसां तयार केल्यांत. कोलो, तरस, रानदुकर, हरण, रानमाजर, मुंगस ही मोनजात हांगा आसा आनी सुमार 40 जातींचीं सुकणीं हांगा आसात. केन्नाकेन्नाय टोळांच्यो घुरयो येतात. === इतिहास: === बायबलाच्या पोरन्या करारांत वर्णन केल्लेप्रमाण इ.स.प. दोन हजार वर्सांपयलीं अब्राहम हाणें ज्यू संस्कृतायेचो बुन्याद घाली. अब्राहमच्या वंशजांनी ज्यूडा आनी इज्राएल हीं राज्यां निर्माण केलीं, पूण इ.स. 70 वर्सा रोमनांनी हीं राज्यां नश्ट करून तांका पॅलॅस्टायन् हें नांव दिवन आपले सत्तेखाला हाडलीं. फुडें धर्मीक अत्याचारांक लागून कितलेशेच ज्यू देश सोडून जगभर पातळ्ळे. पूण तांचो एकचार मात तिगून उरलो. 19 व्या शेंकड्याच्या दुऱ्या अर्दांत ‘झायनिझम’ ची थापणूक जाली. ज्यूं खातीर पॅलेस्टायन हें स्वतंत्र राज्य आसचे असो ताचो उद्देश आशिल्लो. ब्रिटिशांनी पयल्या म्हाझुजांत पॅलेस्टायन आपले सत्तेखाला हाडलें आनी तांणी ज्यूंच्या वेगळ्या स्वंतंत्र राज्याच्या अस्तित्वाक तेंको दिलो. ज्यू लोकांनी थळाव्या अरब जमीनदारांकडल्यान जमनी विकत्यो घेतल्यो आनी थंय वर्सा इज्राएल हें ज्यू राश्ट्र निर्माण जालें. डेव्हिड बेन गुरिअन पयलो पंतप्रधान आनी कायीम व्हायटसमान पयलो अध्यक्ष जालो. 1949 त इज्राएल संयुक्त राश्ट्रांचो सभासद जालो. अरब राश्ट्रांवांगडा हाचीं झुजां चालूच उरलीं. 1956 त जाल्ले सिनाईचे लडायेंत इज्राएलक जैत मेळ्ळें.तांची वाडपी शक्त मतींत दवरून आनी अरब राश्ट्रांकडलीं झगडीं उणीं जावचेखातीर संयुक्त राश्ट्रांनी इज्राएल आनी अरब राश्ट्रां हांचेमदल्यो शिमो थारावन दिल्यो आनी थंय आपलें सैन्य दवरले. पूण झगडीं थांबलीं नात. 1967 त 1973 त पर्थून व्हड झुजां पेटलीं. पी.एल्.ओ.(Palestinian Liberation Organisation) च्या फुडारपणाखाल अरबांनी इज्राएलआड झूज चालूच दवरलां. आरब आनी इज्राएल हांचेमदीं संयुक्त राश्ट्रां आनी हेर संघटनानी आनी देशांनी सवस्तकाय हाडपाचो यत्न केलो, तरी दोगांमदलो वाद पुरायपणान सोपूंक ना. डेव्हिन बेन सवस्तकाय हाडपाचो यत्न केलो, तरी दोगांमदलो वाद पुरायपणान सोपूंक ना. डेव्हिन बेन गुरियन पर्थून 1955 त वेचूंन आयलो. 1963 त ताणें राजीनामो दिलो आनी लेव्ह एश्कोल हाणें सत्ता हातांत घेतली. 1969 त ताका मरण आयलें. 1969 त इज्राएल लोकांनी गोल्डामायर हे बायलमनशेचा पंतप्रधान जावपाखातीर निवड केली. तिचे उपरांत 1974 त इत्झाक राबिन,1977 त मेनाचेम बेगिन आनी 1984 त इत्झाक शामीर पंतप्रधान जाले. मोशे दायान सारक्या खांप्या झुजाऱ्यान आपल्या कर्तुपान इज्राएलक झुजामळांचेर व्हड जैतां मेळोवन दिलीं आनी राश्ट्र बळिश्ट करपाच्या यत्नांक म्हत्वाचो हातभार लायलो. गोल्डा मायरान तर आंतरराश्ट्रीय राजकारणांत इज्राएलचे खाशेलपण तिगोवन दवरून देशाची झुजाची परंपरा जगाक दखोवन दिली. === राज्यवेवस्था: === इज्राएलत सांसदीय लोकशाय आसा आनी विधीमंडळा, कार्यकारी मंडळ,न्यायमंडळ अशे तिचे फांटे आसात. इज्राएलतल्या समेस्त लोकांक समान हक्क आनी लोकशायेचे अधिकार आसात. हांगा विंगड लिंगड विचारांचे राजकी पक्ष आसात. 18 वर्सां पुराय केल्ल्या दर एकल्याक मत दिवपाचो अधिकार आसा आनी 21 वर्सां पुराय केल्ल्या कोणाकय वेंचणुको घडोवंक मेळटात. सगळ्या देशाचो एक मतदारसंघ आसा. राश्ट्रपती हो राश्ट्राचो मुखेल जावन आसा. ‘नेसेट’ हें विधीमंडळ ताची वेंचणूक करता. हाका चडांत चड म्हळ्यार पांच वर्सांचीं दोन सत्रां (10 वर्सां) अधिकाराचेर रावंक मेळटा. मंत्रीमंडळाचो मुखेल पंतप्रधान आसता. पंतप्रधानाची नेमणूक राश्ट्रपती करता. मंत्रीमंडळ आनी पंतप्रधान ‘नेसेटा’क जापसालदार आसता. आज मेरेन हांगा खंयच्याच एका पक्षाक पुराय भोवमत मेळिल्लें ना. सगळ्यांत चड मतां मेळोवपी पक्ष हेर ल्हान पक्षांवांगडा एकी करून सरकार चलयता. नेसेट हे सगळ्यांत उंचेल्या पांवड्यावेले विधीमंडळ आसा. ताचे 120 प्रतिनिधी आसात आनी ताची बसकां एकाच सभाघरांत जाता. नेसेटाखातीर दर 4 वर्सांनी वेंचणुको जातात. जरी नेसेटांत हिब्रु भाशेंकृत कामकाज चलता. तरी अरब आनी ड्रुझ प्रतिनिधींक अरबी भाशेंत भासाभास करपाची मेकळीक आसा. ह्या देशाक बरयिल्लें संविधान ना, पूण 1950 च्या कायद्याप्रमाण हांगाचो राज्यकारभार चलता. 1950 च्या मुळाव्या कायद्या वांगडा 1958, 1960 आनी 1964 ह्या वर्साय राज्यकारभार चलोवपाविशींचे कायदे आयले.थळाव्या राज्यकारभाराच्या सोपेपणाक लागून हांगा 29 नगरपालिको आसात. न्यायालयां तीन पांवड्यांचेर आसात. ह्या देशांत मरणाची ख्यास्त ना, पूण झुजांतले गुन्यांवकार आनी नाझी संघटनेकडेन संबंद आशिल्ल्यांक मरणाची ख्यास्त दिल्या. 18 ते 25 वर्सां मदल्या आंकवार बायलांक चोवीस म्हयने आनी 18 ते 29 पिरायेमदल्या दादल्यांक छत्तीस म्हयले सक्तीचे लश्करी नोकरी करची पडटा. बायलांक फकत धर्मीक कारणांक लागून लश्करी चारकेंतल्यान मेकळीक मेळटा. देशाच्या राखीव लश्करांत दादल्यांक 55 आनी बायलांक 25 वर्सां पुराय जायसर काम करचे पडटा. गरज पडल्यार ही पिराय वाडोवची पडटाय सक्तीचें लश्करी नोकरेंत रावपाचो अधिकार आसा. कामगार बळाच्या 37% बायलां आसात. सुमार 100% इज्राएल अरब आनी ड्रुझ बायलो कामगारवर्गांत येतात. हिस्तड्रूत ही हांगाची सगळ्यांत व्हडली कामगार संगटना जावन आसा.हांगा सुमार 150 हॉस्पिटलां आसात. भलायकेची जापसालदारकी भलायकी खातें सांबाळटा. ===अर्थीक स्थिती: === देशांतल्या 90% जमनीचें राश्ट्रीयकरण जालां आनी नावापुरतेंच कांय भाडें घवन लोकांक जमीन कसपाखातीर दितात. हांगाचे शेतवड पद्धतीचें खाशेलपण म्हळ्यार ‘मोशाव’आनी ‘किबुत्स’. मोशाव पद्धतींत शेतकाराक सारकी जमीन दिवन तांचे गांव तयार केल्यात,जाल्यार किबुत्स म्हळ्यार रासवळ शेतवड. गरजेपुरत्या अन्नाचें उत्पादन ह्या देशांत जाता.जमनींत मसमी, भिकणां, बटाट, भाजीपालो, बार्ली, गंव, ज्वारी, दाळी, सूर्यफूल, तीळ, तंबाखू हांचें पीक बरेंच येता. हे भायर हांगा फळांय तरातरांची जातात. इज्राएल संत्रां, मोसंबी नामनेची आसून हांची निर्यात जाता. गोरवां, मेंढरां, कुकडां हे सारकी मोनजात पोसून तांचेर हांगाचे लोक बरेंच उत्पन्न मेळयता. हांगाच्यो गायो भरपूर दूद दिवपी आसात आनी तांची वळख जगांतल्यो बऱ्यापैकी गायो म्हूण जाता. खनीजसंपत्तीभितर मेल्ल्या दर्यांतलें पॉटिश, ब्रोमीन, मीठ, फॉस्फेट हांचो आस्पाव जाता.तांब्याचे सांठवणीचोय सोद लागला. सैमीक वायू आनी तेल हांचें उत्पादन हांगाचे अर्थवेवस्थेक घटाय हाडटा. हांगाच्या विंगडविंगड धंद्याची सुरवात निर्वासितांचे दिसपट्टे गरजेंतल्यान जाली. वखदां,लोखणाच्यो वस्तू, चामड्याच्यो वस्तू, कागद, प्लास्टिक, कंवचेचें सामान, तंबाखू, ल्हानसान यंत्रां, विजेचीं उपकरणां, रसायनां, लुगट ह्या सारक्या धंद्याची बेगोबेग वाड जाली. हिऱ्यांक तासां पाडप हो पिळग्यांच्यो पिळग्यो चालून आयिल्लो धंदो. ह्या उद्देगांत बेल्जियम फाटल्यान इज्राएलचो क्रमांक लागता. हालीं नुस्तेमारी होय एक म्हत्वाचो धंदो जावन आसा. संवसारांतल्या चडशा उद्देगीक देशांवांगडा आयात-निर्यातीक लागून इज्राएलचे संबंद आसा.40% आयात आनी 34% निर्यातीचे वेव्हार युरोपीय देशांकडेन चलता. अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांकडेन लेगीत ह्या देशाचे 19 % आयात आनी 26% निर्यातीचे वेव्हार चलतात. पर्यटन हो एक म्हत्वाचो धंदो आसा. ह्या धंद्यातल्यान इज्राएलक एका वर्साक सुमार 10 कोटी डॉलरांचे उत्पन्न मेळटा. सुमार 50% पर्यटक युरोपांतल्यान जाल्यार 37% अमेरिकेंतल्यान येतात. फेब्रुवारी 1980 सावन इज्राएल पाऊंड हें चलनी नाणें रद्द करून त्या बदलाक शेकेल हें हांगाचें चलनी नाणें जालें. ===येरादारी आनी संचारण: === देशांभितरले येरादारींत रेल्वेमार्गांपरस रस्त्यांक चड म्हत्व आसा.रेल्वेमार्गांचेर सरकारी मालकी आसा. हैफा, तेल आवीव्ह, एशदॉद आनी ईलेथ हीं हांगाचीं म्हत्वाचीं बंदरां जावन आसात. जेरुसलेमचे वायव्येवटेन सुमार 37 किमी. पयस लोड (लिडा) हो आंतरराश्ट्रीय विमानतळ आसा. आंतरराश्ट्रीय हवाई मार्गाचेर इज्राएल एल् आल ही विमानकंपनी येरादारी सांबाळटा जाल्यार देशाभितरली हवाई येरादरी आक्रा इज्राएल लिमिटेड ही कंपनी सांबाळटा. तेल आवीव्ह हें खबरांपत्रां उजवाडावपाचें मुखेल केंद्र. चडशीं खबरांपत्रां राजकी पक्षांकडेन बांधील आसतात. चडशीं नेमाळीं हिब्रू भाशेंतल्यान आसतात. रेडिओ आनी दूरदर्शनचेरय हिब्रू भाशेक चड म्हत्व आसा. अरबी भाशेंतल्यानय बऱ्योच कार्यावळी जातात. ===लोक आनी समाजजीण: === इज्राएलचे वट्ट लोकसंख्येतली 83% ज्यू, 17% अरब, ड्रूझ आनी हेर आसात. चडशे लोक ज्यू आसले तरी ते विंगडविंगड देशांतल्यान हांगा येवन राविल्ल्यान संस्कृतीसंकराच्यो देखी हांगा पळोवंक मेळटात. हांची आवयभास हिब्रू आनी धर्म ज्यूडा आसलो तरी हांचेमदीं केअराइटस् आनी समॅरिटन हे दोन पंथ, ते भायर युरोपांतल्या आयिल्ले सेफार्डी आनी आशिया आनी आफ्रिकेंतल्यान आयिल्ले एश्केनाझी अशेय दोन पंथ आसात. ह्या देशांत सगळ्यांक धर्मीक स्वतंत्रताय आसा. सिनॅगॉगावांगडा इगर्जी आनी मशिदी हांचीय संख्या बरीच आसा. बहाई पंथाचें मुखेल कार्यालय हैफा हांगा आसा. हांगाचे सुमार 90% लोक शारांच्या वाठारांनी रावतात. हांगा 36 प्रकारांचीं विंगडविंगड वस्तुसंग्रहालयां आसात. बायबलाच्या काळांतले अवशेश हांगा बरेतेरन राखून दवरल्यात. संगीत कलेक पोसवण दिवपाखातीर तेल आवीव्ह आनी जेरुसलेम हांगा खासा तरेचीं विद्यालयां आसात. फुटबॉल, ल्हॉलीबॉल, बास्केटबॉल, पेंवप हे खेळ. हांगा लोकप्रिय जाल्यात. ज्यू धर्माचे तशेंच किरिस्तांव आनी मुसलमान धर्माचे सगळे सण आनी उत्सव हांगा दबाज्यान मनयतात. ===शिक्षण: === 1948 वर्सा ज्यू राज्याची थापणूक करतकच हांगा ह्ब्रू भाशेंतल्यान शिक्षण दिवपाचो निर्णय घेतिल्लो. 1949 सावन 5 ते 14 वर्सांमेरेनच्या भुरग्यांक शिक्षण फुकट आनी सक्तीचें आशिल्लें. 1978 त हो कायदो बदललो आनी फुकट आनी सक्तीचें शिक्षण घेवपाची पिराय 16 वर्सांमेरेन वाडयली. हांगा शिक्षणाच्या मळार एक मुखेल प्रस्न उप्रासलो, तो म्हळ्यार सुमार 70 परस चड विंगडविंगड देशांतल्यान हांगा आयिल्ल्या सगळ्या ज्यू लोकांक कशेतरेन शिक्षण दिवचें? पूण शिक्षण खात्यान ही जापसालदारकी बरेभशेन सांबाळून 75% अभ्यासक्रम आपलेकडेन दवरलो आनी 25% खाशेले पद्धतीचे शिक्षण दिवपाचे थारायले. धर्मीक शिक्षणाखातीर हांगा स्वतंत्र शाळा आसात. तेल आवीव्ह हांगा मुखेल विश्वविद्यालय आसा. तेभायर व्हायट्समना इन्स्टिट्यूड ही वैज्ञानिक शिक्षण दिवपी संस्था जावन आसा. बार इल्लान विश्वविद्यालय हे धर्मीक शिक्षण दिवपी मुखेल विश्वविद्यालय आसा. शिक्षणांत हिब्रू भाशेवांगडा इंग्लीश भाशेचोय वापर जाता. ===भाशा आनी साहित्य: === हिब्रू आनी अरबी ह्या दोनूय भाशेंतल्यान हांगा उलोवप आनी बरप जाता.इज्राएल, मुखेल करून हिब्रू भाशेची आनी साहित्याची परंपरा बरीच पोरनी आसा. ज्यू लोक इतिहासकाळांत जगभर पातळिल्ल्यान विंगडविंगड भाशांतल्यान ज्यू कवी, लेखक,शास्त्रज्ञ, कलाकार हांणी बरप केलां. इज्राएलचे थापणूके उपरांत हिब्रू साहित्यांत चडांत चड बरप जावंक लागलें. दर वर्सा सुमार दोन हजारापरस चड पुस्तकां हांगा उजवाडाक येतात. === म्हत्वाचीं थळां: === सामक्या उण्या काळाभितर इज्राएल बळीश्ट राश्ट्र जावन गेल्ल्यान तें जगांतल्या भोंवडेकारांक आकर्शण थारलां. जेरुसलेम, तेल आवीव्ह, जाफा, हैफा, नाझारेथ,होलॉन, पेटा तीक्का, मातान्या, इलॅथ हीं हांगाचीं म्हत्वाचीं शारां जावन आसात. ==संदर्भ== <references/> * https://web.archive.org/web/20210103175437/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/is.html ==पळेयात== [https://en.wikipedia.org/wiki/Israel Israel] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] [[वर्ग:आशीयांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:इतिहास / History]] fjhuj12bgggphl8tft5le7aqzxrqyqy 0 8125 217257 214394 2026-09-11T18:50:39Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[ईजिप्त]] पानाक [[एजिप्त]] हालयला 214394 wikitext text/x-wiki {{lipi|.|Ejipt}} {{double image|right|Flag of Egypt.svg|190|Coat of arms of Egypt (Official).svg|93}} [[File:Un-egypt.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] (मिसर, अधिकृत: युनायटेड अरब रिपब्लिक). आफ्रिका खंडाचे ईशान्येवटेनचें राश्ट्र. हाचो सिनाय व्दिपकल्पाचो वाठार आशियांत येता. क्षेत्रफळ 1.,02,000 चौ. किमी.लोकसंख्या 4,80,09,000 (1986). ह्या देशाचे उत्तेरक भूंयमध्य दर्या, ईशान्येक इझ्राएल,उदेंतेक तांबडो दर्या आनी ताचे पलतडीं अरबस्तान, दक्षिणेक सुदान आनी अस्तंतेक लिबिया आसा. चौकोनाभशेन दिसपी ह्या देशाची उदेंत-अस्तंत लांबाय 1,216 किमी. दक्षिण-उत्तर अंतर 1,080 किमी. कायरो ही देळाची राजधानी. == भूंयवर्णन == भूगोलाचे नदरेंतल्यान ईजिप्ताचे चार वांटे जातात: दक्षिणेवटेनचें आनी अस्तंतेवटेनचें वाळवंट, नाय्ल देगण, उदेंतेवटेनचें वाळवंट आनी सिनाय व्दिपकल्प. अस्तंतेवटेनचें वाळवंट वा लिबियन वाळवंट हो सहारा वाळवंटाचोच एक वांटो. नाय्ल देगेवेल्यान उंचाय वाडत वचून लिबियन शीमेमेरन 300 मी. चेर पावता. हाच्या दक्षिण वाठारांत राबितो सामकोच उणो. वायव्येवटेनचो देंवतेचो ‘कॉटरॉ डिप्रेशन’ हो चिखलाचो वाठार समुद्रथरासावन 132 मी. सकयल आनी 18,000 चौ. किमी. विस्ताराचो आसा. नाय्ल भोंवतणचो वाठार सपाट आसा. ताचो दक्षिणेवटेनचो वयलो ईजिप्त आनी उत्तरेवटेनचो सकयलो ईजिप्त अशे दोन वांटे जातात. वयलो ईजिप्त अदिंदन ते कायरोमेरेन पातळ्ळा. हो पिकाळ वाठार जावन आसा. हांगा बरेच इतिहासीक अवशेश सांपडटात. सकयलो ईजिप्त कायरोसावन भूंयमध्य दर्या मेरेन पातळ्ळा. नाय्ल न्हंयच्या सात फांट्याक लागून हो वाठार पिकाळ आसा. देशाची 2/3 लोकसंख्या आनी चडशी म्हत्वाचीं शारां आनी उद्येगधंदे हांगाच आसात. उदेंतेकडल्या वाळवंटाक अरेबियन वाळवंट अशें म्हण्टात. हो वाठार नायलसावन उदेंतेवटेन पातळ्ळा. तांबड्या दर्यादेगेलागचो हाचो कांय वाठार 2,100 मी. परस. ऊंच आसा. सिनाय व्दिपकल्प ईशान्येक आसा. हो ईजिप्तांतलो सगळ्यांत चड ऊंच वाठार आसा.हांगाच्या 2,285 मी. उंचायेच्या जेबेल मूसा पर्वताचेर मोझेसाक देवाकडल्यान ‘धा आज्ञा’मेळिल्ल्यो असो समज आसा. हाचे उदेंतेक अकाबाचें आखात आसा. जेबेल कॅथेरिना हें हांगाचें सगळ्यांत ऊंच (2,637 मी.) दोंगरातेमक जावन आसा. नायल् न्हंयचेर ईजिप्ताचें जिवीत चलता. ही न्हंय ईजिप्तांत सुमार 1,500 किमी. मेरेन व्हांवत. नायल् न्हंयक वर्सांतल्यान एकदां हुंवार येता. इथिओपियांतली सोबॅत न्हंय (नील नायल्)धवे नायल् न्हंयेक मॅलॅकॅल हांगा मेळटा आनी पावसाळ्यांत नायल् न्हंयक चडशा उदकाची पुरवण करता. इथिओपियांतल्यो बारो, आब्बाय आनी आतबारा न्हंयो सुदानांतल्यान ईजिप्तांत वचपी नायल् न्हंयक 90% उदकाची पुरवण करतात. गिमाच्या दिसांनी मात धवे नाय्लचें आनी उपन्हंयाचेंच उदक नाय्ल न्हंयंत वता. एल्बर्टा सरोवरांतल्यान धवी नायल भायर सरता आनी जूबा सावन व्हांवत ‘सूद’ च्या चिखलाच्या वाठारांत पावता. मॅलॅकॅल उपरांत वाडी हॅल्फा आनी आस्वानच्या मदीं बांदिल्ल्यान हुंवार येवन रेबो सगळेवटेन पातळपाचें उणें जालां. == हवामान == ईजिप्तांतलें हवामान वाळवंटी आसा. गिमाच्या दिसांनी तापमान 270 से. ते 32 से. आसता. शियाळ्यांतय उश्णताय आसता आनी तापमान 120 से. मेरेन आसता.वायव्येवटेनच्या वाऱ्याक लागून दर्यादेगांवेलें तापमान मात्शें थंड आसता. वसंत ऋतूंत दक्षिणेवटेनच्यान व्हांवपी वाऱ्यांक ‘खमसिन’ म्हण्टात. तांकां लागून वाळवंटांतलें तापमान बरेच खेपो 430 से मेरेन पावता. ईजिप्तांत पावसाळो ना. भूंयमध्य दर्यादेगेर सादारण 20 सेंमी. पावस पडटा, दक्षिणेवटेन सादारण 2.5 सेंमी. जाल्यार वाडी हॅल्फा हांगा मातय पावस पडना.एलेक्झांड्रीया हांगा वर्सांतल्यान 40 दिसांक 19 सेंमी; पोर्ट सैद हांगा 8 सेंमी. आनी कायरो हांगा 2.3 सेंमी. पावस पडटा. == वनस्पत आनी मोनजात == ईजिप्तांत चडसो वाठार वाळवंटाचो आशिल्ल्यान लजे झोपां,झाऊ आनी वाळवंटांत वाडपी हेर प्रकारची वनस्पत दिसून येता. उदेंतेवटेन आनी सिनाय वाठारांत जमनीभितर आशिल्ल्या उदकाच्या आदाराचेर खाजराचीं झाडां वाडटात. नाय्ल देगणांत कांय रानवट वनस्पत आसा. ईजिप्तांत जरी रानां नासलीं तरी खाजराचीं आनी लिंबाचे जातीचें झाडां वाडटात. बोकड्यो, मेंढरां, गाडवां, उंट ही हांगाची मुखेल मोनजात. हरणांच्यो कांय जाती, तरस,कोलो, खोकड, आयबेक्स हीं जनावरां, तेभायर 300 वयर सुकण्यांच्यो जाती, पाखे, विंचू, सोरोप,पारो ही मोनजात हांगा आसा. नाय्ल न्हंयंत तरेतेरचें नुस्तें आसा. मानगीं मात हालींच्या तेंपार उणी जायत गेल्लीं दिसून येता. == इतिहास == ईजिप्ताचो पूर्विल्लो इतिहास तीस घराण्यांभितर वांटून घालूं येता. इ.स.प. 3100 ते इ. स. 642 मेरेनचो इतिहास तातूंत येता. 639 त अरब सैन्याचो अधिकारी इब्न-अल-अस हाणें ईजिप्त आपले सत्तेखाला हाडलें आनी तो खलीफा जालो. ताच्या वंशजांनी 200 वर्सां राज्य केलें.969 सावन 1171 मेरेन फातिमी वंशान राज्य केलें. सुमार 970 त, अल-अझार विद्यापीठाची थापणूक जाली. आयूबिद घराण्यान 1171 सावन 1250 मेरेन राज्य केलें. फुडें गुलाब घराण्याचें राज्य तुर्कांची 1517 तली घुरी येयसर तिगून उरलें. तुर्कांचो शेक 1805 मेरेन चल्लो. उपरांत पाशा मुहम्मद अलीच्या घराण्यान 1914 मेरेन हांगा राज्य केलें. मुहम्मद अली मूळ आल्बेनियाचो, ताणें ह्या देशाचे उदरगतीखातीर बरेच कश्ट घेतले. 1869 त तयार जाल्ल्या सुएझ कालव्याक लागून ईजिप्त हें येरादारीचें केंद्र जालें. 1882 वर्सा ब्रिटनान ईजिप्ताचेर अप्रत्यक्ष सत्ता चलोवंक सुरवात केली.1914 त तांणी ह्या देशाक पुरायपणान आपल्या हाताखाला घेतलो. 1922 त ईजिप्ताक मर्यादित स्वतंत्रताय मेळ्ळी. वफद पक्ष, झगलूल पाशा आनी नॅहास पाशा हांणी पुराय स्वतंत्रातायेखातीर यत्न केले; पूण ब्रिटीश सैन्य 1936 मेरेन सुएझचे सभासद जालो. त्या चवर्सा अरब लीगाची थापणूक जाली. पॅलेस्टाय्नाक लागून अरब-इझ्राएल झूज 1948 त सुरू जाले. ह्या झुजांत क्रांती जाली. फरूक राजान देश सोडलो आनी नगीब पयलो पंतप्रधान जालो. ईजिप्त प्रजासत्ताक राश्ट्र म्हूण घोशणा जाली. ईजिप्तचे मागणेव्ल्यान 1956 मेरेन थंयसावन सगळें ब्रिटीश सैन्य फाटीं काडलें. जून 1956 त नासर राश्ट्राध्यक्ष जालो. ताणें 26 जुलय 1956 दिसा सुएझचें राश्ट्रीयकरण केलें. ताकालागून हांगा प्रस्न उप्रासले आनी ब्रिटन आनी फ्रांसान ईजिप्ताचेर बाँब उडयले. संयुक्त राश्ट्रांचे मध्यस्थीन हो वाद सोंपलो. 1948 सावन ईजिप्त-इझ्राएल हांचेमदीं तीन झुजां जालीं आनी दोनूय देशांमदले वायट संबंद तशेच उरले. 29 ऑक्टोबर 1956 सावन झुजाक लागून गाझा हांगा आंतरराश्ट्रीय पोलिस दवरले. पूण ताचो व्हडलोसो फायदो जावंत पावलो ना. 1967 आनी 1973 त पर्थून झुजां जाली. ह्या झुजांनी ईजिप्ताचें बरेंच लुकसाण जालें. कांय वाठार इझ्राएलान घतलो. सुएझ कालव्यांत बोटी बुडिल्ल्यान तो येरादारीखातीर बंद जालो. 1973 मेरेन तो बंद उरिल्ल्यान ईजिप्ताची अर्थीक परिस्थिती इबाडली. 1958 त ईजिप्त आनी सिरिया हांचें संघराज्य निर्माण जालें. हातूंत फुडें येमेन भितर सरलो, पूण हो एकवट चड काळ तिगलो ना.1965 त नासर हाची पर्थून स वर्सांखातीर पंतप्रधान आनी अध्यक्ष म्हूण वेंचणूक जाली. 1970 त नासर हाका मरण आयलें आनी अन्वर सादत हो अध्यक्ष आनी पंतप्रधान म्हूण वेंचून आयलो.ताणें 1979 त इझ्राएलावांगडा शांततायेची कबलात केली. हे कबलातीक लागून हेर अरब राश्ट्रांनी ईजिप्ताक अरब लीगांतल्यान भायर उडयलो आनी ताचेर बहिश्कार घालो. 6 ऑक्टोबर 1981 अन्वर सुदारपाची जालो. 1983 त ईजिप्त आनी हेर अरब राश्ट्रांचे संबंद सुदारपाची सुलूस लागली पूण लिबिया आनी सिरिया ह्या दोनूय देशांनी आपलो बहिश्कार चालूच दवरलो. 1984 त मुबारकाचो पक्ष व्हडलें भोवमत मेळोवन पर्थून वेंचून आयलो. == राज्यवेवस्था == एप्रिल 1923 त ईजिप्ताचें संविधान जाहीर जालें. हें संविधान बेल्जियमच्या संविधानाचेर आदारिल्लें आशिल्लें. संसदेची सीनेट आनी चेंबर ऑफ डेप्युटीज अशीं दोन घरां आशिल्लीं. मार्च 1964 त नासर हाणें नवें संविधान जाहीर केलें. तेप्रमाण ह्या देशाची समाजवादी लोकशाय राश्ट्र म्हूण घोशणा जाली. लोकांचें विधीमंडळ राश्ट्राध्यक्ष स वर्सांखातीर वेंचून काडटा.विधीमंडळ एकाच घरांत बसका घेता. तातूंत 5 वर्सांखातीर वेंचून आयिल्ले 392 वांगडी आसातात. थळावें प्रशासन 26 प्रांतांतल्यान चलता. दर प्रांताचेर केंद्र सरकार राज्यपालाची नेमणूक करता. गांवांचें आनी शारांचें प्रशासन थळाव्या मंडळांकडेन आसता. हांगाय लोकशायेच्या मार्गान वेंचून आयिल्ले प्रतिनिधी राज्यकारभार चलयतात. न्यायवेवस्था इस्लामी, फ्रेंच आनी इंग्लीश न्यायपद्धतीचेर आदारिल्ली आसा. चार विंगडविंगड पांवड्यावेलीं न्यायालयां हांगा आसात. थळाव्या कायदो आनी राखणेचेर घर खातें आनी पोलिस नियंत्रण दवरतात. == अर्थीक स्थिती == हांगाची अर्थवेवस्था बऱ्याच प्रमाणांत शेतवडीचेर आदारल्या. कापसाचें उत्पादन हांगा बरेंच येता. कापूस निर्यात करपी देशांमदीं ईजिप्त बरोच मुखार आसा. गंवाची पिकावळ हालींच्या वर्सांनी मात्शी उणी जाल्या. कांदो बरोच पिकता. तेभायर बार्ली, मको, तांदूळ,ऊंस, हेर कड्डणां, मसमी भिकणां, तेल काडपाक उपेगी पडपी पिकां, भाजीपालो, केळीं, द्राक्षां,खाजूर, लिंबाचे जातीचीं फळां हांचेंय पीक बऱ्याच प्रमाणांत येता. गोरवां आनी कुकडां पोसपाच्या उद्येगांकय बरेंच म्हत्व आसा. फॉस्फेट, लोखण, मँगनीज आनी कोळसो हांगाच्या खणींनी सांपडटा. तेलाच्या उद्येगाक लागून हो देश अर्थीक नदरेन उदरगतीक पावला. सैमीक तेल मेळपाच्यो हांगा 6 मुखेल तेलखणी आसात. उदकांतली संपत्ती चडशी नाय्ल न्हंयतल्यान मेळटा. 1983 वर्सा ह्या देशाक 15 लाख पर्यटकांनी भेट दिली. हेर उद्येगधंद्यांमदीं कपड्याच्या बरेंच म्हत्व सा. तेभायर गरजेच्यो वस्तू तयार करपी सगळे तरेचे कारखाने हांगा आसात. अमेरिकेचीं संयुक्त संस्थानां, रशिया, अस्तंत जर्मनी, इटली आनी हेर युरोपीय आनी आशियाई देशांकडेन ईजिप्ताचे आयातनिर्यातीचे वेव्हार चलतात. == येरादारी आनी संचारण == 1983-84 मेरेन हांगा 30,069 किमी. लांबायेचे रस्ते आशिल्ले.तातूंतले 47% डांबरी. वाळवंटांनी येरादारी करचेखातीर उंटांचो उपेग करतात. 1984 मेरेन रेल्वेमार्गांची लांबाय 4,346 किमी. आशिल्ली. सुएझ कालव्यांतल्यान संवसारांतली म्हत्वाची येरादारी चलता. पोर्टसैद आनी एलेक्झांड्रिया हीं ईजिप्तांतली म्हत्वाचीं बंदरां जावन आसात.नाय्ल न्हंयतल्यानय बरीच येरादारी जाता. ‘ईजिप्त एअर’ ही विमानकंपनी हवाई मार्गावेल्या येरादारीचेर नियंत्रण दवरता. कायरो आनी एलेक्झांड्रिया हे मुखेल आंतरराश्ट्रीय विमानतळ आसात. हे भायर आनी बरेचशे विमानतळ आसात. तातूंतले 11 म्हत्वाचे. विमामार्गांवेल्यान जगांतल्या बऱ्याच म्हत्वाच्या शारांकडेन ह्या देशाची येरादारी चलता. 1985 मेरेन हांगा 17 खबरांपत्रां आशिल्लीं. ‘अल् अहरम्’ हें सगळ्यांत चड खपाचें खबरांपत्र. रेडिओ आनी दूरचित्रवाणीचेर पुरायपणान सरकाराचें नियंत्रण आसा. == लोक आनी समाजजीण == ईजिप्तांतलें 90% लोक नाय्लच्या देगणांत रावतात. वाळवंटांच्या वाठारांनी लोकांचो राबितो सामकोच उणो आसा. ह्या लोकांचें वांशिक दायज थारावप तितलेंशें सोपे ना. तांच्यांत पूर्विल्ले ईजिप्शियन, अरब, तुर्क आनी हेर वंशाचीय भरसण जाल्ली सांपडटा.दोबीत केंस, घटमूट कूड, गोरो कोर हीं उत्तरेवटेनच्या लोकांचीं खाशेलपणां. दक्षिणेवटेनचे लोक तेतलेशे गोरे नात. चडशे लोक इस्लामी शाफी पंथाचे आसात. हनफी, मालिकी, कॉप्ट ह्या कांय वंशांच्यो जमातीय हांगा आसात. हेर परक्यांमदीं ग्रीक, आर्मेनियम, सिरियन हे आसात. हांगाचे समाज तीन वांट्यांनी वेगळो जाला.: १.'''फेल्लहीन:''' म्हळ्यार शेतकार. हांचे प्रमाण सुमार 60% आसा. हो वर्ग सामकोच मागाशिल्लो आसा. हांचेमदीं कपलार, खाडकेचेर हातांचेर आनी कानसुलांचेर गोंदून घेवपाची पद्धत आसा.बायलांचें केंस लांब आसतात आनी तीं विणयो घासतात. दादल्यांचें केंस ल्हान आनी खआड दवरपाची पद्धत आसा. मेथयेचो उपेग केंस, खाड रंगोवपाखातीर करतात. हातां-पांयांचेरय मेथी रंगोवपाचो प्रकार सगळ्याक आसा. दादल्याचो भेस सुती कपड्यांचो आसता आनी ताचेर ‘गल्लबिया’ पांगुरतात. तकलेर ‘लेब्दो’ आनी ताचेर धवो कपडो फेट्यासारको गुठलायतात.पांयांनी केन्नाकेन्नाय बल्घा (पायतणां) घालतात. बायलांक वस्तींचो बरोच सोंस आसा. कांय बायलो मिलाया (बुरखो) वापरतात. वस्ती तांब्याच्यो वा रुप्याच्यो आसतात. २.'''बेदूईन:''' ह्या हेगड्या पंगडांचो समाज ल्हान आसा. हे गोरवां, मेंढरां, उंट पोसतात आनी तांकां धेवन भोंवत आसतात. गरेक बेदुईनाक दोन ते चार बायलो आसतात. एका घराब्यांत चार ते पांच भुरगीं आसतात. दरेक जमातीचो मुखेली ‘शेख’ आसता. ३.'''शारांनी रावपी लोक आनी वेपारी:''' हो तिसरो वांटो जावन आसा.हे सुमार 30% आसात. हांचें कुटूंब ल्हान आसता. फेल्लहीन लोक एक-दोन कुडींच्या घरांनी रावतात. हीं घरां विटांची आसतात. उंचेयेचेर तांच्या घरांक जनेलां आसतात. शिंयाळ्यांत हीं जनेलां बंद करतात. दरेक घराक ‘मंडारा’ (सोपे) आनी ‘झरिबा’ (गोठो) आसता. घरांनी ‘हल्ला’ (तांब्याचीं आयदनां) वापरतात. ‘निश्त’चो (सपाट परात) उपेग कपडे धुवपाखातीर करतात. गांवगिऱ्या वाठारांनी भैशीक ‘गुर्न’ (खळें) आसता. बेदूईन लोक चडशे तंबूंनी रावतात. उंट, बोकड्यो वा मेंढरांचे चामडेपसून तंबू तयार करतात.गिरेस्तांचीं घरां व्हड आनी नवे पद्धतीन बांदिल्लीं आसात. शारांनी रावपी लोक जरी युरोपीयांभशेन भेस करतात, तरी पूण घराकडेन येवन चडसो आपलो सैल भेस घालून रावतात. सदच्या जेवणांत मसुरची दाळ, ऑलिव्ह तेल, तूप, लोणी, लिंबू आसता. मांस खावपाचो सगळ्यांकच घोस्त आसलो तरी गिरेस्तांकच तें परवडटा. मध्यमवर्गीय मनीस शीत आनी मक्याची भाकरी खाता. काळी च्या आनी टर्किश काफी पिवपाची ह्या लोकांक बरीच आवड आसा.अस्तंतेकडल्या संस्कारांक लागून बुरखो पद्धत फाटीं पडल्या आनी दादल्यावांगडा समाजांत बायलां नेटान वावर करूंक लागल्यांत. हांगाचो राश्ट्रीय धर्म इस्लाम. 91% लोस सुन्नी पंथाच्या शाफी फांट्याचे आसात. हनीफी आनी मालिकी उत्तरेवटेन चड आसात. कॉप्ट धर्माचे लोक सुमार 8% जाल्यार कॅथलिक, प्रॉटेस्टंट, ग्रक, ऑर्थेडक्स, सिरियन हांगा आसात. 1968 उपरांत ज्यूंची संख्या सामकीच उणी जाली. कायरो शारांतच फकत 250 परस चड मशिदी आसात. मुसलमानांचे सगळे सण आनी उत्सव हे लोक मनयतात. नृत्य आनी पदांची ह्या लोकांक बरीच आवड आसा. सॉकर हो खेळ बरोच लोक खेळटात.गिरेस्त लोक टेनिस, पेंवप, उदकांतले हेर खेळ खेळटात. घरांत बसून बुद्धिबळ खेळपाची चाल सगळ्याक पळोवंक मेळटा. == शिक्षण == राश्ट्रीय साक्षरतेचें प्रमाण 44% आसा. स वर्सांखातीर शिक्षण सक्तीचें, फुकट आनी एकसारकें आसता. 6 ते 12 वर्सांमेरेनच्या भुरग्यांक हो नेम लागू जाता. स वर्सांचें हें मुळावें शिक्षण सोंपल्या उपरांत 3 वर्सांचें पूर्व माध्यमिक आनी 3 वर्सांचें माध्यमिक अशें 6 वर्सांचें शिक्षण घेवपाची वेवस्था आसा. सप्टेंबर ते मे मेरेन एक शिक्षणीक वर्स आसता. अरबी भाशा हें शिक्षणाचें माध्यम पूण माध्यमिक पांवड्यार इंग्लीश, फ्रेंच, जर्मन, इटालियन ह्योय भाशा वापरतात. धर्मीक शिक्षण दिवपी संस्था हांगा आसात. ह्या देशांत 18 विश्वविद्यालयां आसात.हातूंतलें कायरो विश्वविद्यालय (थापणूक 1908) हें सगळ्यांत पोरनें. विंगड विंगड मळांवेलें वेवसायिक शिक्षण दिवपाची हांगा बरी वेवस्था आसा. हांगाचे बरेच विद्यार्थी उंचल्या पांवड्यावेलें शिक्षण घेवपाखातीर अमेरिका, अस्तंत जर्मनी, ब्रिटन, सावदी अरेबिया आनी सुदान सारक्या देशांनी वतात. ==भाशा आनी साहित्य == ईजिप्ताची राश्ट्रीय भाशा अरबी. न्यूबियन समाज न्यूबियन भाशेंतल्यान उलयता. कॉप्टिक भाशा मठांनी वापरतात. अस्तंतेकडले संस्कृतायेकडेन संबंद आयल्या उपरांत हांगाचें साहित्य बरेतरेन फुलूंक लागलें सामी अल्-बरूदी (1839-1904) हाणें इस्लामाचेर काव्य केलें; अब्बास अल्-अक्कड (1889-?) हो नामनेचो कवी आनी लेखक. मलक हिफ्नी नासिफ (1886-1918) हाणें बायलांच्या प्रस्नांचेर बरीच बरपावळ केल्या. अहमद झाकी अबू शाली, महमूद तिमूर हे नामनेचे नाटककार आसात. अल-हकीम हो कादंबरीकार आनी नाटककार जगभर गाजला. == म्हत्वाचीं थळां == ईजिप्तांत पळोवपासारक्यो कितल्योश्योच ओडलायण्यो सुवाती आसात.पोरनी ईजिप्शियन संस्कृताय नाय्लच्या वाठारांत आशिल्ली. थंय भायल्या देशांतले सुमार चार पांच लाख लोक भेट दितात. पिरॅमिड, स्फिंक्स, थडीं आनी पोरने राजवाडे हांच्यावांगडाच कायरो,एलेक्झांड्रिया शारांतली आर्विल्ली बांदावळ, ईजिप्तांतले लोक आनी तांची संस्कृताय ह्यो गजाली भोंवडेकारांखातीर भोव आकर्शणाच्यो थारतात. आंतरराश्ट्रीय येरादारीचें एक मुखेल केंद्र जाल्ल्यानय ह्या देशाचें म्हत्व बरेंच वाडलां. ==संदर्भ== <references/> * http://www.bbc.com/news/world-africa-13313370 * https://web.archive.org/web/20181224211210/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/eg.html [[वर्ग:अफ्रीकांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 1hfvxszkcyyj1r3ojvszt5dhn2g3kvi 217260 217257 2026-09-11T18:55:36Z The Discoverer 40 217260 wikitext text/x-wiki {{lipi|.|Ejipt}} {{double image|right|Flag of Egypt.svg|190|Coat of arms of Egypt (Official).svg|93}} [[File:Un-egypt.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] (मिसर, अधिकृत: युनायटेड अरब रिपब्लिक). आफ्रिका खंडाचे ईशान्येवटेनचें राश्ट्र. हाचो सिनाय व्दिपकल्पाचो वाठार आशियांत येता. क्षेत्रफळ 1.,02,000 चौ. किमी.लोकसंख्या 4,80,09,000 (1986). ह्या देशाचे उत्तेरक भूंयमध्य दर्या, ईशान्येक इझ्राएल,उदेंतेक तांबडो दर्या आनी ताचे पलतडीं अरबस्तान, दक्षिणेक सुदान आनी अस्तंतेक लिबिया आसा. चौकोनाभशेन दिसपी ह्या देशाची उदेंत-अस्तंत लांबाय 1,216 किमी. दक्षिण-उत्तर अंतर 1,080 किमी. कायरो ही देळाची राजधानी. == भूंयवर्णन == भूगोलाचे नदरेंतल्यान एजिप्तचे चार वांटे जातात: दक्षिणेवटेनचें आनी अस्तंतेवटेनचें वाळवंट, नाय्ल देगण, उदेंतेवटेनचें वाळवंट आनी सिनाय व्दिपकल्प. अस्तंतेवटेनचें वाळवंट वा लिबियन वाळवंट हो सहारा वाळवंटाचोच एक वांटो. नाय्ल देगेवेल्यान उंचाय वाडत वचून लिबियन शीमेमेरन 300 मी. चेर पावता. हाच्या दक्षिण वाठारांत राबितो सामकोच उणो. वायव्येवटेनचो देंवतेचो ‘कॉटरॉ डिप्रेशन’ हो चिखलाचो वाठार समुद्रथरासावन 132 मी. सकयल आनी 18,000 चौ. किमी. विस्ताराचो आसा. नाय्ल भोंवतणचो वाठार सपाट आसा. ताचो दक्षिणेवटेनचो वयलो एजिप्त आनी उत्तरेवटेनचो सकयलो एजिप्त अशे दोन वांटे जातात. वयलो एजिप्त अदिंदन ते कायरोमेरेन पातळ्ळा. हो पिकाळ वाठार जावन आसा. हांगा बरेच इतिहासीक अवशेश सांपडटात. सकयलो एजिप्त कायरोसावन भूंयमध्य दर्या मेरेन पातळ्ळा. नाय्ल न्हंयच्या सात फांट्याक लागून हो वाठार पिकाळ आसा. देशाची 2/3 लोकसंख्या आनी चडशी म्हत्वाचीं शारां आनी उद्येगधंदे हांगाच आसात. उदेंतेकडल्या वाळवंटाक अरेबियन वाळवंट अशें म्हण्टात. हो वाठार नायलसावन उदेंतेवटेन पातळ्ळा. तांबड्या दर्यादेगेलागचो हाचो कांय वाठार 2,100 मी. परस. ऊंच आसा. सिनाय व्दिपकल्प ईशान्येक आसा. हो एजिप्ततलो सगळ्यांत चड ऊंच वाठार आसा.हांगाच्या 2,285 मी. उंचायेच्या जेबेल मूसा पर्वताचेर मोझेसाक देवाकडल्यान ‘धा आज्ञा’मेळिल्ल्यो असो समज आसा. हाचे उदेंतेक अकाबाचें आखात आसा. जेबेल कॅथेरिना हें हांगाचें सगळ्यांत ऊंच (2,637 मी.) दोंगरातेमक जावन आसा. नायल् न्हंयचेर एजिप्तचें जिवीत चलता. ही न्हंय एजिप्तत सुमार 1,500 किमी. मेरेन व्हांवत. नायल् न्हंयक वर्सांतल्यान एकदां हुंवार येता. इथिओपियांतली सोबॅत न्हंय (नील नायल्)धवे नायल् न्हंयेक मॅलॅकॅल हांगा मेळटा आनी पावसाळ्यांत नायल् न्हंयक चडशा उदकाची पुरवण करता. इथिओपियांतल्यो बारो, आब्बाय आनी आतबारा न्हंयो सुदानांतल्यान एजिप्तत वचपी नायल् न्हंयक 90% उदकाची पुरवण करतात. गिमाच्या दिसांनी मात धवे नाय्लचें आनी उपन्हंयाचेंच उदक नाय्ल न्हंयंत वता. एल्बर्टा सरोवरांतल्यान धवी नायल भायर सरता आनी जूबा सावन व्हांवत ‘सूद’ च्या चिखलाच्या वाठारांत पावता. मॅलॅकॅल उपरांत वाडी हॅल्फा आनी आस्वानच्या मदीं बांदिल्ल्यान हुंवार येवन रेबो सगळेवटेन पातळपाचें उणें जालां. == हवामान == एजिप्ततलें हवामान वाळवंटी आसा. गिमाच्या दिसांनी तापमान 270 से. ते 32 से. आसता. शियाळ्यांतय उश्णताय आसता आनी तापमान 120 से. मेरेन आसता.वायव्येवटेनच्या वाऱ्याक लागून दर्यादेगांवेलें तापमान मात्शें थंड आसता. वसंत ऋतूंत दक्षिणेवटेनच्यान व्हांवपी वाऱ्यांक ‘खमसिन’ म्हण्टात. तांकां लागून वाळवंटांतलें तापमान बरेच खेपो 430 से मेरेन पावता. एजिप्तत पावसाळो ना. भूंयमध्य दर्यादेगेर सादारण 20 सेंमी. पावस पडटा, दक्षिणेवटेन सादारण 2.5 सेंमी. जाल्यार वाडी हॅल्फा हांगा मातय पावस पडना.एलेक्झांड्रीया हांगा वर्सांतल्यान 40 दिसांक 19 सेंमी; पोर्ट सैद हांगा 8 सेंमी. आनी कायरो हांगा 2.3 सेंमी. पावस पडटा. == वनस्पत आनी मोनजात == एजिप्तत चडसो वाठार वाळवंटाचो आशिल्ल्यान लजे झोपां,झाऊ आनी वाळवंटांत वाडपी हेर प्रकारची वनस्पत दिसून येता. उदेंतेवटेन आनी सिनाय वाठारांत जमनीभितर आशिल्ल्या उदकाच्या आदाराचेर खाजराचीं झाडां वाडटात. नाय्ल देगणांत कांय रानवट वनस्पत आसा. एजिप्तत जरी रानां नासलीं तरी खाजराचीं आनी लिंबाचे जातीचें झाडां वाडटात. बोकड्यो, मेंढरां, गाडवां, उंट ही हांगाची मुखेल मोनजात. हरणांच्यो कांय जाती, तरस,कोलो, खोकड, आयबेक्स हीं जनावरां, तेभायर 300 वयर सुकण्यांच्यो जाती, पाखे, विंचू, सोरोप,पारो ही मोनजात हांगा आसा. नाय्ल न्हंयंत तरेतेरचें नुस्तें आसा. मानगीं मात हालींच्या तेंपार उणी जायत गेल्लीं दिसून येता. == इतिहास == एजिप्तचो पूर्विल्लो इतिहास तीस घराण्यांभितर वांटून घालूं येता. इ.स.प. 3100 ते इ. स. 642 मेरेनचो इतिहास तातूंत येता. 639 त अरब सैन्याचो अधिकारी इब्न-अल-अस हाणें एजिप्त आपले सत्तेखाला हाडलें आनी तो खलीफा जालो. ताच्या वंशजांनी 200 वर्सां राज्य केलें.969 सावन 1171 मेरेन फातिमी वंशान राज्य केलें. सुमार 970 त, अल-अझार विद्यापीठाची थापणूक जाली. आयूबिद घराण्यान 1171 सावन 1250 मेरेन राज्य केलें. फुडें गुलाब घराण्याचें राज्य तुर्कांची 1517 तली घुरी येयसर तिगून उरलें. तुर्कांचो शेक 1805 मेरेन चल्लो. उपरांत पाशा मुहम्मद अलीच्या घराण्यान 1914 मेरेन हांगा राज्य केलें. मुहम्मद अली मूळ आल्बेनियाचो, ताणें ह्या देशाचे उदरगतीखातीर बरेच कश्ट घेतले. 1869 त तयार जाल्ल्या सुएझ कालव्याक लागून एजिप्त हें येरादारीचें केंद्र जालें. 1882 वर्सा ब्रिटनान एजिप्तचेर अप्रत्यक्ष सत्ता चलोवंक सुरवात केली.1914 त तांणी ह्या देशाक पुरायपणान आपल्या हाताखाला घेतलो. 1922 त एजिप्तक मर्यादित स्वतंत्रताय मेळ्ळी. वफद पक्ष, झगलूल पाशा आनी नॅहास पाशा हांणी पुराय स्वतंत्रातायेखातीर यत्न केले; पूण ब्रिटीश सैन्य 1936 मेरेन सुएझचे सभासद जालो. त्या चवर्सा अरब लीगाची थापणूक जाली. पॅलेस्टाय्नाक लागून अरब-इझ्राएल झूज 1948 त सुरू जाले. ह्या झुजांत क्रांती जाली. फरूक राजान देश सोडलो आनी नगीब पयलो पंतप्रधान जालो. एजिप्त प्रजासत्ताक राश्ट्र म्हूण घोशणा जाली. एजिप्तचे मागणेव्ल्यान 1956 मेरेन थंयसावन सगळें ब्रिटीश सैन्य फाटीं काडलें. जून 1956 त नासर राश्ट्राध्यक्ष जालो. ताणें 26 जुलय 1956 दिसा सुएझचें राश्ट्रीयकरण केलें. ताकालागून हांगा प्रस्न उप्रासले आनी ब्रिटन आनी फ्रांसान एजिप्तचेर बाँब उडयले. संयुक्त राश्ट्रांचे मध्यस्थीन हो वाद सोंपलो. 1948 सावन एजिप्त-इझ्राएल हांचेमदीं तीन झुजां जालीं आनी दोनूय देशांमदले वायट संबंद तशेच उरले. 29 ऑक्टोबर 1956 सावन झुजाक लागून गाझा हांगा आंतरराश्ट्रीय पोलिस दवरले. पूण ताचो व्हडलोसो फायदो जावंत पावलो ना. 1967 आनी 1973 त पर्थून झुजां जाली. ह्या झुजांनी एजिप्तचें बरेंच लुकसाण जालें. कांय वाठार इझ्राएलान घतलो. सुएझ कालव्यांत बोटी बुडिल्ल्यान तो येरादारीखातीर बंद जालो. 1973 मेरेन तो बंद उरिल्ल्यान एजिप्तची अर्थीक परिस्थिती इबाडली. 1958 त एजिप्त आनी सिरिया हांचें संघराज्य निर्माण जालें. हातूंत फुडें येमेन भितर सरलो, पूण हो एकवट चड काळ तिगलो ना.1965 त नासर हाची पर्थून स वर्सांखातीर पंतप्रधान आनी अध्यक्ष म्हूण वेंचणूक जाली. 1970 त नासर हाका मरण आयलें आनी अन्वर सादत हो अध्यक्ष आनी पंतप्रधान म्हूण वेंचून आयलो.ताणें 1979 त इझ्राएलावांगडा शांततायेची कबलात केली. हे कबलातीक लागून हेर अरब राश्ट्रांनी एजिप्ताक अरब लीगांतल्यान भायर उडयलो आनी ताचेर बहिश्कार घालो. 6 ऑक्टोबर 1981 अन्वर सुदारपाची जालो. 1983 त एजिप्त आनी हेर अरब राश्ट्रांचे संबंद सुदारपाची सुलूस लागली पूण लिबिया आनी सिरिया ह्या दोनूय देशांनी आपलो बहिश्कार चालूच दवरलो. 1984 त मुबारकाचो पक्ष व्हडलें भोवमत मेळोवन पर्थून वेंचून आयलो. == राज्यवेवस्था == एप्रिल 1923 त एजिप्ताचें संविधान जाहीर जालें. हें संविधान बेल्जियमच्या संविधानाचेर आदारिल्लें आशिल्लें. संसदेची सीनेट आनी चेंबर ऑफ डेप्युटीज अशीं दोन घरां आशिल्लीं. मार्च 1964 त नासर हाणें नवें संविधान जाहीर केलें. तेप्रमाण ह्या देशाची समाजवादी लोकशाय राश्ट्र म्हूण घोशणा जाली. लोकांचें विधीमंडळ राश्ट्राध्यक्ष स वर्सांखातीर वेंचून काडटा.विधीमंडळ एकाच घरांत बसका घेता. तातूंत 5 वर्सांखातीर वेंचून आयिल्ले 392 वांगडी आसातात. थळावें प्रशासन 26 प्रांतांतल्यान चलता. दर प्रांताचेर केंद्र सरकार राज्यपालाची नेमणूक करता. गांवांचें आनी शारांचें प्रशासन थळाव्या मंडळांकडेन आसता. हांगाय लोकशायेच्या मार्गान वेंचून आयिल्ले प्रतिनिधी राज्यकारभार चलयतात. न्यायवेवस्था इस्लामी, फ्रेंच आनी इंग्लीश न्यायपद्धतीचेर आदारिल्ली आसा. चार विंगडविंगड पांवड्यावेलीं न्यायालयां हांगा आसात. थळाव्या कायदो आनी राखणेचेर घर खातें आनी पोलिस नियंत्रण दवरतात. == अर्थीक स्थिती == हांगाची अर्थवेवस्था बऱ्याच प्रमाणांत शेतवडीचेर आदारल्या. कापसाचें उत्पादन हांगा बरेंच येता. कापूस निर्यात करपी देशांमदीं एजिप्त बरोच मुखार आसा. गंवाची पिकावळ हालींच्या वर्सांनी मात्शी उणी जाल्या. कांदो बरोच पिकता. तेभायर बार्ली, मको, तांदूळ,ऊंस, हेर कड्डणां, मसमी भिकणां, तेल काडपाक उपेगी पडपी पिकां, भाजीपालो, केळीं, द्राक्षां,खाजूर, लिंबाचे जातीचीं फळां हांचेंय पीक बऱ्याच प्रमाणांत येता. गोरवां आनी कुकडां पोसपाच्या उद्येगांकय बरेंच म्हत्व आसा. फॉस्फेट, लोखण, मँगनीज आनी कोळसो हांगाच्या खणींनी सांपडटा. तेलाच्या उद्येगाक लागून हो देश अर्थीक नदरेन उदरगतीक पावला. सैमीक तेल मेळपाच्यो हांगा 6 मुखेल तेलखणी आसात. उदकांतली संपत्ती चडशी नाय्ल न्हंयतल्यान मेळटा. 1983 वर्सा ह्या देशाक 15 लाख पर्यटकांनी भेट दिली. हेर उद्येगधंद्यांमदीं कपड्याच्या बरेंच म्हत्व सा. तेभायर गरजेच्यो वस्तू तयार करपी सगळे तरेचे कारखाने हांगा आसात. अमेरिकेचीं संयुक्त संस्थानां, रशिया, अस्तंत जर्मनी, इटली आनी हेर युरोपीय आनी आशियाई देशांकडेन एजिप्ताचे आयातनिर्यातीचे वेव्हार चलतात. == येरादारी आनी संचारण == 1983-84 मेरेन हांगा 30,069 किमी. लांबायेचे रस्ते आशिल्ले.तातूंतले 47% डांबरी. वाळवंटांनी येरादारी करचेखातीर उंटांचो उपेग करतात. 1984 मेरेन रेल्वेमार्गांची लांबाय 4,346 किमी. आशिल्ली. सुएझ कालव्यांतल्यान संवसारांतली म्हत्वाची येरादारी चलता. पोर्टसैद आनी एलेक्झांड्रिया हीं एजिप्तांतली म्हत्वाचीं बंदरां जावन आसात.नाय्ल न्हंयतल्यानय बरीच येरादारी जाता. ‘एजिप्त एअर’ ही विमानकंपनी हवाई मार्गावेल्या येरादारीचेर नियंत्रण दवरता. कायरो आनी एलेक्झांड्रिया हे मुखेल आंतरराश्ट्रीय विमानतळ आसात. हे भायर आनी बरेचशे विमानतळ आसात. तातूंतले 11 म्हत्वाचे. विमामार्गांवेल्यान जगांतल्या बऱ्याच म्हत्वाच्या शारांकडेन ह्या देशाची येरादारी चलता. 1985 मेरेन हांगा 17 खबरांपत्रां आशिल्लीं. ‘अल् अहरम्’ हें सगळ्यांत चड खपाचें खबरांपत्र. रेडिओ आनी दूरचित्रवाणीचेर पुरायपणान सरकाराचें नियंत्रण आसा. == लोक आनी समाजजीण == एजिप्तांतलें 90% लोक नाय्लच्या देगणांत रावतात. वाळवंटांच्या वाठारांनी लोकांचो राबितो सामकोच उणो आसा. ह्या लोकांचें वांशिक दायज थारावप तितलेंशें सोपे ना. तांच्यांत पूर्विल्ले ईजिप्शियन, अरब, तुर्क आनी हेर वंशाचीय भरसण जाल्ली सांपडटा.दोबीत केंस, घटमूट कूड, गोरो कोर हीं उत्तरेवटेनच्या लोकांचीं खाशेलपणां. दक्षिणेवटेनचे लोक तेतलेशे गोरे नात. चडशे लोक इस्लामी शाफी पंथाचे आसात. हनफी, मालिकी, कॉप्ट ह्या कांय वंशांच्यो जमातीय हांगा आसात. हेर परक्यांमदीं ग्रीक, आर्मेनियम, सिरियन हे आसात. हांगाचे समाज तीन वांट्यांनी वेगळो जाला.: १.'''फेल्लहीन:''' म्हळ्यार शेतकार. हांचे प्रमाण सुमार 60% आसा. हो वर्ग सामकोच मागाशिल्लो आसा. हांचेमदीं कपलार, खाडकेचेर हातांचेर आनी कानसुलांचेर गोंदून घेवपाची पद्धत आसा.बायलांचें केंस लांब आसतात आनी तीं विणयो घासतात. दादल्यांचें केंस ल्हान आनी खआड दवरपाची पद्धत आसा. मेथयेचो उपेग केंस, खाड रंगोवपाखातीर करतात. हातां-पांयांचेरय मेथी रंगोवपाचो प्रकार सगळ्याक आसा. दादल्याचो भेस सुती कपड्यांचो आसता आनी ताचेर ‘गल्लबिया’ पांगुरतात. तकलेर ‘लेब्दो’ आनी ताचेर धवो कपडो फेट्यासारको गुठलायतात.पांयांनी केन्नाकेन्नाय बल्घा (पायतणां) घालतात. बायलांक वस्तींचो बरोच सोंस आसा. कांय बायलो मिलाया (बुरखो) वापरतात. वस्ती तांब्याच्यो वा रुप्याच्यो आसतात. २.'''बेदूईन:''' ह्या हेगड्या पंगडांचो समाज ल्हान आसा. हे गोरवां, मेंढरां, उंट पोसतात आनी तांकां धेवन भोंवत आसतात. गरेक बेदुईनाक दोन ते चार बायलो आसतात. एका घराब्यांत चार ते पांच भुरगीं आसतात. दरेक जमातीचो मुखेली ‘शेख’ आसता. ३.'''शारांनी रावपी लोक आनी वेपारी:''' हो तिसरो वांटो जावन आसा.हे सुमार 30% आसात. हांचें कुटूंब ल्हान आसता. फेल्लहीन लोक एक-दोन कुडींच्या घरांनी रावतात. हीं घरां विटांची आसतात. उंचेयेचेर तांच्या घरांक जनेलां आसतात. शिंयाळ्यांत हीं जनेलां बंद करतात. दरेक घराक ‘मंडारा’ (सोपे) आनी ‘झरिबा’ (गोठो) आसता. घरांनी ‘हल्ला’ (तांब्याचीं आयदनां) वापरतात. ‘निश्त’चो (सपाट परात) उपेग कपडे धुवपाखातीर करतात. गांवगिऱ्या वाठारांनी भैशीक ‘गुर्न’ (खळें) आसता. बेदूईन लोक चडशे तंबूंनी रावतात. उंट, बोकड्यो वा मेंढरांचे चामडेपसून तंबू तयार करतात.गिरेस्तांचीं घरां व्हड आनी नवे पद्धतीन बांदिल्लीं आसात. शारांनी रावपी लोक जरी युरोपीयांभशेन भेस करतात, तरी पूण घराकडेन येवन चडसो आपलो सैल भेस घालून रावतात. सदच्या जेवणांत मसुरची दाळ, ऑलिव्ह तेल, तूप, लोणी, लिंबू आसता. मांस खावपाचो सगळ्यांकच घोस्त आसलो तरी गिरेस्तांकच तें परवडटा. मध्यमवर्गीय मनीस शीत आनी मक्याची भाकरी खाता. काळी च्या आनी टर्किश काफी पिवपाची ह्या लोकांक बरीच आवड आसा.अस्तंतेकडल्या संस्कारांक लागून बुरखो पद्धत फाटीं पडल्या आनी दादल्यावांगडा समाजांत बायलां नेटान वावर करूंक लागल्यांत. हांगाचो राश्ट्रीय धर्म इस्लाम. 91% लोस सुन्नी पंथाच्या शाफी फांट्याचे आसात. हनीफी आनी मालिकी उत्तरेवटेन चड आसात. कॉप्ट धर्माचे लोक सुमार 8% जाल्यार कॅथलिक, प्रॉटेस्टंट, ग्रक, ऑर्थेडक्स, सिरियन हांगा आसात. 1968 उपरांत ज्यूंची संख्या सामकीच उणी जाली. कायरो शारांतच फकत 250 परस चड मशिदी आसात. मुसलमानांचे सगळे सण आनी उत्सव हे लोक मनयतात. नृत्य आनी पदांची ह्या लोकांक बरीच आवड आसा. सॉकर हो खेळ बरोच लोक खेळटात.गिरेस्त लोक टेनिस, पेंवप, उदकांतले हेर खेळ खेळटात. घरांत बसून बुद्धिबळ खेळपाची चाल सगळ्याक पळोवंक मेळटा. == शिक्षण == राश्ट्रीय साक्षरतेचें प्रमाण 44% आसा. स वर्सांखातीर शिक्षण सक्तीचें, फुकट आनी एकसारकें आसता. 6 ते 12 वर्सांमेरेनच्या भुरग्यांक हो नेम लागू जाता. स वर्सांचें हें मुळावें शिक्षण सोंपल्या उपरांत 3 वर्सांचें पूर्व माध्यमिक आनी 3 वर्सांचें माध्यमिक अशें 6 वर्सांचें शिक्षण घेवपाची वेवस्था आसा. सप्टेंबर ते मे मेरेन एक शिक्षणीक वर्स आसता. अरबी भाशा हें शिक्षणाचें माध्यम पूण माध्यमिक पांवड्यार इंग्लीश, फ्रेंच, जर्मन, इटालियन ह्योय भाशा वापरतात. धर्मीक शिक्षण दिवपी संस्था हांगा आसात. ह्या देशांत 18 विश्वविद्यालयां आसात.हातूंतलें कायरो विश्वविद्यालय (थापणूक 1908) हें सगळ्यांत पोरनें. विंगड विंगड मळांवेलें वेवसायिक शिक्षण दिवपाची हांगा बरी वेवस्था आसा. हांगाचे बरेच विद्यार्थी उंचल्या पांवड्यावेलें शिक्षण घेवपाखातीर अमेरिका, अस्तंत जर्मनी, ब्रिटन, सावदी अरेबिया आनी सुदान सारक्या देशांनी वतात. ==भाशा आनी साहित्य == एजिप्ताची राश्ट्रीय भाशा अरबी. न्यूबियन समाज न्यूबियन भाशेंतल्यान उलयता. कॉप्टिक भाशा मठांनी वापरतात. अस्तंतेकडले संस्कृतायेकडेन संबंद आयल्या उपरांत हांगाचें साहित्य बरेतरेन फुलूंक लागलें सामी अल्-बरूदी (1839-1904) हाणें इस्लामाचेर काव्य केलें; अब्बास अल्-अक्कड (1889-?) हो नामनेचो कवी आनी लेखक. मलक हिफ्नी नासिफ (1886-1918) हाणें बायलांच्या प्रस्नांचेर बरीच बरपावळ केल्या. अहमद झाकी अबू शाली, महमूद तिमूर हे नामनेचे नाटककार आसात. अल-हकीम हो कादंबरीकार आनी नाटककार जगभर गाजला. == म्हत्वाचीं थळां == एजिप्तांत पळोवपासारक्यो कितल्योश्योच ओडलायण्यो सुवाती आसात.पोरनी ईजिप्शियन संस्कृताय नाय्लच्या वाठारांत आशिल्ली. थंय भायल्या देशांतले सुमार चार पांच लाख लोक भेट दितात. पिरॅमिड, स्फिंक्स, थडीं आनी पोरने राजवाडे हांच्यावांगडाच कायरो,एलेक्झांड्रिया शारांतली आर्विल्ली बांदावळ, एजिप्तांतले लोक आनी तांची संस्कृताय ह्यो गजाली भोंवडेकारांखातीर भोव आकर्शणाच्यो थारतात. आंतरराश्ट्रीय येरादारीचें एक मुखेल केंद्र जाल्ल्यानय ह्या देशाचें म्हत्व बरेंच वाडलां. ==संदर्भ== <references/> * http://www.bbc.com/news/world-africa-13313370 * https://web.archive.org/web/20181224211210/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/eg.html [[वर्ग:अफ्रीकांतले देस]] [[वर्ग:संवसाराचीं राष्ट्रां]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] 1fxekczxfhkxv1v3jf7kiwcaobszqfl 0 8127 217421 214402 2026-09-11T20:19:19Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[एक्वादोर]] पानाक [[एक्वाडोर]] हालयला 214402 wikitext text/x-wiki {{lipi|.|Ecuador}} {{double image|right|Flag of Ecuador.svg|180|Coat of arms of Ecuador original version.svg|120}} [[File:Ecuador-CIA WFB Map.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] दक्षिण अमेरिकेचे अस्तंत देगेवयलें एक राश्ट्र. क्षेत्रफळ २,७०,६७० चौ. किमी. लोकसंख्या १६,४७,०००(१९८६). विस्तार १° २३’ ३०” उत्तर ते ५° १’ दक्षिण आनी ७५° ११’ ४४ ” अस्तुंत ते ८१° ०१’ अस्तंत. विषुववृत्त (equator) ह्या देशांतल्यान वता, ताचे वेल्यानन ताका ‘एक्वादोर’ हें नांव मेळ्ळां. हाचे उत्तरेवटेन कोलंबिया, उदेंतेक आनी दक्षिणेक पेरू आनी अस्तंतेक पॅसिफिक महासागर आसा. गालॅपागस हे जुंवे एक्वादोरचे मालकेचे आसात. कीतो ही ह्या देशाची राजधानी जावन आसा. === भूंयवर्णन, हवामान, वनस्पत आनी मोनजात: === भूंयरचणुकेचे नदरेन एक्वादोरचे तीन वांटे जातात दर्यादेगेलागचो सकयलो वाठार ‘कॉस्ता’, मदलो पर्वतांचो वाठार ‘सिएर्रा’ आनी उदेंतेवटेनचो दोंगर देंवतेवयलो वाठार ‘ओरिएंते’. ह्या देशांत ज्वालामुखींचे प्रमाण बरेंच आसा.उदेंतेवटेनचो दोंगर देंवतेवयलो वाठार ‘ओरिएंते’. ह्या देशांत ज्वालामुखींचे प्रमाण बरेंच आसा.उदेंतेवटेनचो दोंगर देंवतेवयलो वाठार ‘ओरिएंते’. ह्या देशांत ज्वालामुखींचे प्रमाण बरेंच आसा.काटोपाक्सी हो सुमार ५,८७७ मी. उचायेचो संवसारांतलो सगळ्यांत ऊंच जागृत ज्वालामुखी काटोपाक्सी हो सुमार ५,८७७ मी. उचायेचो संवसारांतलो सगळ्यांत ऊंच जागृत ज्वालामुखी आसा. हांगाच्यो न्हंयो अमॅझॅन आनी तिच्या उपन्हंयांक मेळटात. दर्यादेगेलागचें हवामान उश्ण आनीओलसाणीचें आसा. पर्वत वाठारांतलें हवामान उंचायेचेर आदारून आसता. कीतो ही राजधानी समुद्रथरापवन २,८५० मी. उंचायेचेर आसा आनी थंय वर्सुयभर हवामान वसंत ऋतुभशेन आसता. पावसाचें वर्सुकी प्रमाण सुमार १२५ सेंमी. आसा. ५,००० मी. परस ऊंच दोंगराचीं तेमकां बर्फान भरिल्लीं आसतात. वेषुववृत्तीय वाठारांच्या खाशेलेपणाप्रमाण हांगा पावस वर्सूयभर पडटा. दक्षिणेवटेन दर्यादेगेचेर ल्हान झोंपां, तण आनी कांयकडेन ‘सीबा’ रूख दिश्टी पडटात. हेर कांय वाठारांनी दाट रानां आसात. उंचेल्या वाठारांनी पारॅमो नांवाचे तणांचे रूक्ष वाठार आसात. ऑसेलॉट हो ल्हान रानवट माजरासारको प्राणी, पूमा, जाग्वार, आउन्स हो चित्याभशेन प्राणी, तापीर, पेक्कारी, कापीबारा हे हांगाच्या रानांनी सांपडटात. न्हंयांनी नुस्तें, मानगीं खूब आसात. रानांनी कितल्याशाच प्रकारचीं सुकणीं आनी किडमुयो आसात. ऊंच पर्वतांच्या वाठारांनी गरूड आनी कॉंडॉर प्रकारचीं सुकणी आसात. गालॅपागस हांगा कांसवांच्यो खाशेल्यो जाती सांपडटात. === इतिहास === एक्वादोरचे मूळ लोक हेर अमेरिकन इंडियनांभशेन मूळचे मंगोलियन वंशाचे आसात अशें मानतात. इ.स. सुमार १००० वर्सा तांणी कीतो राज्याची थापणूक केली; पूण दक्षिणेकडल्या इंका लोकांनी तें जिखून घेवन ताचो आस्पाव आपल्या साम्राज्यांत केलो. १५३१त हांगा स्पॅनिश लोकांच्यो घुरयो येवंक सुरवात जाली. तांणी थळाव्या इंडियन लोकांक काबार करून हांगा शारां बांदूंक आनी राज्य निर्मूंक सुरवात केली. तांकां गुलाम करून रोमन कॅथलिक मठ आनी इगर्जो बांदूनघेतल्यो. अठराव्या शतमानांत हांगा स्वतंत्रतायेची चळवळ सुरू जाली.युजेनियो एस्पेहो हो ते चळवळीविशीं मुखेल आशिल्लो. १८०९ त जाल्लो उठाव चिड्डून उडयलो.पूण १८२२ त पिंचींचा हांगाच्या झुजांत जैत मेळोवन दिली. कोलंबियाचो झुजारी बोलीव्हार आनी आर्जेन्टिनाचो झुजारी सान मार्तीन हांणी ह्या देशाच्या स्वत्रंताय झुजांत वांटो घेतलो. बोलीव्हार हाणें कोलंबिया, व्हॅनेझुअला, एक्वादोर, पानामा हामचें मेळून ग्रेटर कोलंबिय नांवाचें संयुक्त राश्ट्र निर्मिलें, पूण तें चड तेंप एकवडित उरलेंना. १८३० त व्हान होसे फ्लॉरेस हाच्या फुडारपणाखाल एक्वादोरच्या स्वतंत्र प्रजासत्ताकाची जाली. तोच हांगाचो पयलो अध्यक्ष जालो. उपरांतच्या १२९ वर्सांत संविधान १५ खेपे बदल्लें आनी ४६ अध्यक्ष जाले,पूण तांतले फकत बारा जाण आपली मुदत सोंपसर अध्यक्षपदाचेर रावंक शकले. प्लॉरेसची कारकीर्द १५ वर्सा उरली. १८६० ते १८७५ ह्या काळांत गाब्रिएल गार्शिसो मोरेनो हो हांगाचो कारभार हुकुमशहाभशेन चलोवंक लागलो.१८७५ त ताचो खून जालो.१८७५ त ताचो खून जालो. १८९५ त जनरल आल्फारो फ्लाव्यो एलॉय हाणें क्रांती करून रॅडिकल लिबरल पक्षाचें युग सुरू केलें. फुडें पयलें म्हाझूज आनी ताच्या उपरांतची अर्थीक मंदी हाका लागून देशाची परिस्थिती इबाडली. लिबरल, कंझर्व्हेटिव्ह आनी लश्करी अधिकारी हांच्या हातांत सत्ता येत रावलीं. १९७९ त हांगा वेंचणुको जावन नवें संविधान अंमलांत आयलें. १९८४ च्या वेंचणुकांनी लॅओन फेब्रेसे कोर्देरो राश्राध्यक्ष जालो. === अर्थीक स्थिती === हांगा शेतवड आनी गोरवां पोसपाच्या वेवसायाक म्हत्व आसा. उद्देगधंदे मागाशिल्ले आसात. केळी, कॉफी, कोको, तांदूळ हांचें पीक बरेंच येता. रानातल्या रूखांक लागून ह्या देशाक बरीच व्हडली येणावळ मेळटा. गालॅपागस जूंव्यांच्या लागीं नुस्तेमारीचो धंदो व्हड प्रमाणांत चलता. भांगर, रूपें, तांबें, लोखण, शिशें, जस्त सारकीं खनिजां उण्या प्रमाणांत सांपडटात. रसायनां, उध्येगीक यंत्रसामग्री, येरादारीचीं उपकरणां ह्या गजालींची आयात चडशी अमेरिकेचीं संयुक्त संस्थानां, जपान, अस्तंत जर्मनी, ब्राझील, इटाली ह्या देशांवांगडा जाता:जाल्यार केळीं, कॉफी, कोको, क्रूड तेल हांची निर्यात चडशी अमेरिकेची संयुक्त संस्थानां, पानामा,तैवान, कोलंबिया ह्या देशावांगडा जाता. सुक्रे हें हांगाचें अधिकृत चलन जावन आसा. === लोक आनी समाजजीण === मूळचे इंडियन, वसणुकेखातीर आयिल्ले गोरे युरोपीय आनी कामाखातीर हाडिल्ले निग्रो अशे तीन मुखेल लोकांचे वांटे हांगा आसात. ह्या सगळ्या प्रकाराच्या लोकांची एकामेकांकडेन आयिल्ल्या संबंदातल्यान बरीच भरसण जाल्या. ह्या लोकांक मेस्तिझो अशें म्हण्टात. दर्यादेगेवटेन निग्रो आनी युरोपीय जाल्यार दोंगरी वाठारांनी इंडियन आनी मेस्तिझो चड आसात. धर्माचे नदरेंतल्यान ९२% परस चड रोमन कॅथलिक आनी उरिल्ले हेर धर्मांचे आसात. वंशीक नदरेतल्यान मेस्तिझोंचे प्रमाण सुमार ४०% जाल्यार केचुआ ह्या इंडियनांचें प्रमाण ४९% आसा. अधिकृत भास स्पॅनिश आसा. इंडियन लोक केचुआ भाशेंतल्यान वेव्हार करतात. राशट्रीय साक्षरतेचें प्रमाण सुमार ७३% आसा. शिक्षण फुकट आनी सक्तिचें आसा. १९७५ मेरेनह्या देशांतल्यान ७ मुखेल दिसाळीं उजवाडाक येतालीं. हांगाची भूंयरचणूम आनी हवामान हाका लागून येरादारीक बरींच आडमेळी येतात. रेल्वे, रस्ते आनी उदकांतल्या मार्गांपरस हवाई मार्गांतली येरादारी सोपी पडटा. राजधानी कीतो सोडूण ग्वायाकील, ग्वेंका, आंबाटो, रीओव्हांबा हीं मुखेल शारां आसात. गालॅपागस जूंवे पर्यटनाखातीर बरेच फायदेशीर जावन आसात. ==संदर्भ== <references/> * http://www.bbc.com/news/world-latin-america-19331501 * https://web.archive.org/web/20070612194511/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ec.html [[वर्ग:दक्षिण अमेरिकेंतले देस]] [[वर्ग:देवनागरी पानां]] hk1kdi2etxzbcpfvgcwnygqzcc9hotv 0 8338 217259 214261 2026-09-11T18:54:26Z The Discoverer 40 217259 wikitext text/x-wiki {{Lipi|एजिप्त|.}} {{double image|right|Flag of Egypt.svg|190|Coat of arms of Egypt (Official).svg|93|Ejiptacho bautto|Ejiptachem protik}} [[File:Un-egypt.png|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''Ejipt''', Afrikacho des asa. Tachi rajdhani [[Cairo]] xar asa.<ref>http://www.bbc.com/news/world-africa-13313370</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/eg.html |title=Archive copy |access-date=2016-06-30 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211210/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/eg.html |url-status=dead }}</ref> == Ejipt == [[File:Giza Necropolis.jpg|thumb|The Giza Necropolis is the oldest of the ancient Wonders and the only one still in existence.]] [[File:Snow in St. Katherine, Sinai Egypt - March 1, 2009.jpg|thumb|Saint Catherine in Egypt's southern Sinai Peninsula, on a snowy winter morning.]] [[File:USS America (CV-66) in the Suez canal 1981.jpg|thumb|USS America (CV-66) in the Suez canal 1981]] (misor, odhikrit: yunaittedd orob ripblik). Afrika khonddache ixanyeuttenochem raxttr. Hacho sinai vdipoklpacho vatthar axiant yeta. Kxetrofoll 1.,02,000 chovo. Kimi.Loksonkhea 4,80,09,000 (1986). Hea dexache ut'terok bhumymdhy dorea, ixanyek ijhrael,udentek tambddo dorea ani tache poltoddim orobstan, dokxinnek sudan ani ostontek libia asa. Choukonabhoxen dispi hea dexachi udent-ostont lambai 1,216 kimi. Dokxinn-ut'tor ontor 1,080 kimi. Kairo hi dellachi rajdhani. ==== Bhumyvrnnon:==== bhugolache nodrentlean Ejiptache char vantte zatat: dokxinneuttenochem ani ostonteuttenochem vallvontt, nail degonn, udenteuttenochem vallvontt ani sinai vdipoklp. Ostonteuttenochem vallvontt va libiyn vallvontt ho sohara vallvonttachoch ek vantto. Nail degevelean unchai vaddot vochun libiyn ximemeron 300&nbsp;mi. Cher pauta. Hachea dokxinn vattharant rabito samkoch unno. Vaivyeuttenocho demvtecho ‘kottro ddiprexon’ ho chikhlacho vatthar somudrothorasaun 132&nbsp;mi. Sokoil ani 18,000 chovo. Kimi. Vistaracho asa. Nail bhomvtonnocho vatthar sopatt asa. Tacho dokxinneuttenocho voilo Ejipt ani ut'toreuttenocho sokoilo Ejipt oxe don vantte zatat. Voilo Ejipt odindon te kairomeren patll'lla. Ho pikall vatthar zaun asa. Hanga borech itihasik ovxex sampddottat. Sokoilo Ejipt kairosaun bhumymdhy dorea meren patll'lla. Nail nhoinchea sat fantteak lagun ho vatthar pikall asa. Dexachi 2/3 loksonkhea ani choddxi mhotvachim xaram ani udyegodhonde hangach asat. Udentekoddlea vallvonttak orebiyon vallvontt oxem mhonnttat. Ho vatthar nailosaun udenteutten patll'lla. Tambddea doreadegelagocho hacho kaim vatthar 2,100&nbsp;mi. Poros. Unch asa. Sinai vdipoklp ixanyek asa. Ho Ejiptantolo soglleant chodd unch vatthar asa.Hangachea 2,285&nbsp;mi. Unchayechea jebel musa porvotacher mojhesak devakoddlean ‘dha agonea’mellil'leo oso somoz asa. Hache udentek okabachem akhat asa. Jebel ketherina hem hangachem soglleant unch (2,637 mi.) dongratemok zaun asa. Nail nhoincher Ejiptachem jivit cholta. Hi nhoim Ejiptant sumar 1,500 kimi. Meren vhamvot. Nail nhomyok vorsantlean ekdam humvar yeta. Ithiopiantoli sobet nhoim (nil nail)dhove nail nhomyek melekel hanga melltta ani pausalleant nail nhomyok choddxa udkachi purounn korta. Ithiopiantleo baro, abbai ani atbara nhomyo sudanantlean Ejiptant vochpi nail nhomyok 90% udkachi purounn kortat. Gimachea disamni mat dhove nailochem ani upnhomyachench udok nail nhomyont vota. Elbortta sorourantlean dhovi nail bhair sorta ani zuba saun vhamvot ‘sud’ chea chikhlachea vattharant pauta. Melekel uprant vaddi helfa ani asvanchea modim bandil'lean humvar yeun rebo soglleutten patllopachem unnem zalam. ==== Hovaman:==== Ejiptantolem hovaman vallvontti asa. Gimachea disamni tapman 270 se. Te 32 se. Asta. Xialleantoi uxnnotai asta ani tapman 120 se. Meren asta.Vaivyeuttenchea vareak lagun doreadegamvelem tapman matxem thondd asta. Vosont ritunt dokxinneuttenchean vhamvpi vareank ‘khomsin’ mhonnttat. Tankam lagun vallvonttantolem tapman borech khepo 430 se meren pauta. Ejiptant pausallo na. Bhumymdhy doreadeger sadaronn 20 sem'mi. Paus poddtta, dokxinneutten sadaronn 2.5 sem'mi. Zalear vaddi helfa hanga matoi paus poddna.Elekzhanddriya hanga vorsantlean 40 disank 19 sem'mi; portt soid hanga 8 sem'mi. Ani kairo hanga 2.3 sem'mi. Paus poddtta. ==== Vonspot ani monzat:==== Ejiptant choddso vatthar vallvonttacho axil'lean loje zhopam,zhavo ani vallvonttant vaddpi her prokarochi vonspot disun yeta. Udenteutten ani sinai vattharant zomnibhitor axil'lea udkachea adaracher khajrachim zhaddam vaddttat. Nail degnnant kaim ranoutt vonspot asa. Ejiptant zori ranam naslim tori khajrachim ani limbache zatichem zhaddam vaddttat. Bokddeo, menddhram, gaddvam, untt hi hangachi mukhel monzat. Hornnancheo kaim zati, toros,kolo, khokodd, aibeks him zonauram, tebhair 300 voir suknneancheo zati, pakhe, vinchu, sorop,paro hi monzat hanga asa. Nail nhomyont toreterochem nustem asa. Mangim mat halinchea tempar unni zait gel'lim disun yeta. ==== Itihas:==== Ejiptacho purvil'lo itihas tis ghoranneambhitor vanttun ghalum yeta. I.So.Po. 3100 te i. So. 642 merenocho itihas tatunt yeta. 639 to orob soineacho odhikari ibn-ol-os hannem Ejipt aple sot'tekhala haddlem ani to kholifa zalo. Tachea vonxzamni 200 vorsam rajy kelem.969 saun 1171 meren fatimi vonxan rajy kelem. Sumar 970 to, ol-ozhar videapitthachi thapnnuk zali. Ayubid ghorannean 1171 saun 1250 meren rajy kelem. Fuddem gulab ghoranneachem rajy turkanchi 1517 toli ghuri yeysor tigun urlem. Turkancho xek 1805 meren chol'lo. Uprant paxa muhm'mod olichea ghorannean 1914 meren hanga rajy kelem. Muhm'mod oli mull albeniacho, tannem hea dexache udrogotikhatir borech koxtt ghetle. 1869 to toyar zal'lea suejh kalveak lagun Ejipt hem yeradarichem kendr zalem. 1882 vorsa brittnan Ejiptacher oprotyokx sot'ta cholounk survat keli.1914 to tamnni hea dexak puraiponnan aplea hatakhala ghetlo. 1922 to Ejiptak moreadit svotontrotai mell'lli. Vofod pokx, zhoglul paxa ani nehas paxa hamnni purai svotontratayekhatir yotn kele; punn brittix soiny 1936 meren suezhoche sobhasod zalo. Tea choursa orob ligachi thapnnuk zali. Pelesttainak lagun orob-ijhrael zhuz 1948 to suru zale. Hea zhuzant kranti zali. Foruk razan dex soddlo ani nogib poilo pontprodhan zalo. Ejipt prozast'tak raxttr mhunn ghoxnna zali. Ejiptoche magnneulean 1956 meren thoimsaun sogllem brittix soiny fattim kaddlem. Zun 1956 to nasor raxttradhyokx zalo. Tannem 26 zuloi 1956 disa suezhochem raxttriyokoronn kelem. Takalagun hanga prosn uprasole ani britton ani framsan Ejiptacher bamb uddoile. Somyukt raxttranche modhyosthin ho vad somplo. 1948 saun Ejipt-ijhrael hanchemodim tin zhuzam zalim ani donuy dexam'modole vaitt sombond toxech urle. 29 ekttobor 1956 saun zhuzak lagun gazha hanga antororaxttri-i polis dourole. Punn tacho vhoddloso faido zaunt paulo na. 1967 ani 1973 to porthun zhuzam zali. Hea zhuzamni Ejiptachem borench luksann zalem. Kaim vatthar ijhraelan ghotlo. Suejh kalveant botti buddil'lean to yeradarikhatir bond zalo. 1973 meren to bond uril'lean Ejiptachi orthik poristhiti ibaddoli. 1958 to Ejipt ani siria hanchem songhrajy nirmann zalem. Hatunt fuddem yemen bhitor sorlo, punn ho ekoutt chodd kall tiglo na.1965 to nasor hachi porthun so vorsankhatir pontprodhan ani odhyokx mhunn venchnnuk zali. 1970 to nasor haka moronn ailem ani onvor sadot ho odhyokx ani pontprodhan mhunn venchun ailo.Tannem 1979 to ijhraelavangodda xant'tayechi koblat keli. He koblatik lagun her orob raxttramni Ejiptak orob ligantlean bhair uddoilo ani tacher bohixkar ghalo. 6 ekttobor 1981 onvor sudaropachi zalo. 1983 to Ejipt ani her orob raxttranche sombond sudaropachi sulus lagli punn libia ani siria hea donuy dexamni aplo bohixkar chaluch dourolo. 1984 to mubarokacho pokx vhoddlem bhoumot melloun porthun venchun ailo. ==== Rajyoveustha:==== epril 1923 to Ejiptachem somvidhan zahir zalem. Hem somvidhan beljiyomchea somvidhanacher adaril'lem axil'lem. Somsdechi sinett ani chembor ef ddepyuttiz oxim don ghoram axil'lim. March 1964 to nasor hannem novem somvidhan zahir kelem. Tepromann hea dexachi somazovadi lokxai raxttr mhunn ghoxnna zali. Lokanchem vidhimonddoll raxttradhyokx so vorsankhatir venchun kaddtta.Vidhimonddoll ekach ghorant boska gheta. Tatunt 5 vorsankhatir venchun ayil'le 392 vangddi asatat. Thollavem proxason 26 prantantlean cholta. Dor prantacher kendr sorkar rajyopalachi nemnnuk korta. Gamvanchem ani xaranchem proxason thollavea monddllankodden asta. Hangai lokxayechea margan venchun ayil'le protinidhi rajyokarobhar choloitat. Nyaiveustha islami, french ani inglix nyaipd'dhoticher adaril'li asa. Char vingddovingodd pamvddeavelim neayaloyam hanga asat. Thollavea kaido ani rakhnnecher ghor khatem ani polis niyontronn dourotat. ==== Orthik sthiti:==== hangachi orthoveustha boreach promannant xetouddicher adarlea. Kapsachem utpadon hanga borench yeta. Kapus nireat korpi dexam'modim Ejipt boroch mukhar asa. Gomvachi pikaull halinchea vorsamni matxi unni zalea. Kando boroch pikta. Tebhair barli, moko, tandull,ums, her kodd'ddonnam, mosmi bhiknnam, tel kaddpak upegi poddpi pikam, bhajipalo, kellim, drakxam,khazur, limbache zatichim follam hanchem-i pik boreach promannant yeta. Gorvam ani kukddam pospachea udyegankoi borench mhotv asa. Fosfett, lokhonn, mongniz ani kollso hangachea khonnimni sampddotta. Telachea udyegak lagun ho dex orthik nodren udrogotik paula. Soimik tel mellpacheo hanga 6 mukhel telkhonni asat. Udkantoli sompt'ti choddxi nail nhomyotlean melltta. 1983 vorsa hea dexak 15 lakh poryottokamni bhett dili. Her udyegodhondeam'modim kopddeachea borench mhotv sa. Tebhair gorjecheo vostu toyar korpi soglle toreche karkhane hanga asat. Omerikechim somyukt somsthanam, roxia, ostont zormoni, ittli ani her yuropi-i ani axiai dexankodden Ejiptache ayatonireatiche veuhar choltat. ==== Yeradari ani soncharonn:==== 1983-84 meren hanga 30,069 kimi. Lambayeche roste axil'le.Tatuntole 47% ddambri. Vallvonttamni yeradari korchekhatir unttancho upeg kortat. 1984 meren relvemarganchi lambai 4,346 kimi. Axil'li. Suejh kalveantolean somvsarantoli mhotvachi yeradari cholta. Porttosoid ani elekzhanddria him Ejiptantoli mhotvachim bondram zaun asat.Nail nhomyotleanoi borich yeradari zata. ‘Ejipt eor’ hi vimanokomponi hovai margavelea yeradaricher niyontronn dourota. Kairo ani elekzhanddria he mukhel antororaxttri-i vimanotoll asat. He bhair ani borechoxe vimanotoll asat. Tatuntole 11 mhotvache. Vimamargamvelean zogantlea boreach mhotvachea xarankodden hea dexachi yeradari cholta. 1985 meren hanga 17 khobramptram axil'lim. ‘ol ohrom'’ hem soglleant chodd khopachem khobramptr. Reddio ani durchitrovannicher puraiponnan sorkarachem niyontronn asa. ==== Lok ani somazojinn:==== Ejiptantolem 90% lok nailochea degnnant rautat. Vallvonttanchea vattharamni lokancho rabito samkoch unno asa. Hea lokanchem vanxik daiz tharaup titlenxem sope na. Tancheant purvil'le ijipxiyon, orob, turk ani her vonxachi-i bhorsonn zal'li sampddotta.Dobit kems, ghottmutt kudd, goro kor him ut'toreuttenchea lokanchim khaxeloponnam. Dokxinneuttenoche lok tetlexe gore nat. Choddxe lok islami xafi ponthache asat. Honfi, maliki, koptt hea kaim vonxancheo zomati-i hanga asat. Her porkeam'modim grik, armeniyom', siriyn he asat. Hangache somaz tin vantteamni vegllo zala.: 1.Fel'lohin: mhollear xetkar. Hanche promann sumar 60% asa. Ho vorg samkoch magaxil'lo asa. Hanchemodim koplar, khaddkecher hatancher ani kansulancher gondun gheupachi pod'dhot asa.Bailanchem kems lamb astat ani tim vinneo ghastat. Dadleanchem kems lhan ani khadd douropachi pod'dhot asa. Methyecho upeg kems, khadd rongoupakhatir kortat. Hatam-pamyancheroi methi rongoupacho prokar soglleak asa. Dadleacho bhes suti kopddeancho asta ani tacher ‘gol'lobia’ pangurotat. Tokler ‘lebdo’ ani tacher dhovo kopddo fetteasaroko gutthlaitat.Pamyamni ken'naken'nai bolgha (paitonnam) ghaltat. Bailank vostincho boroch soms asa. Kaim bailo milaya (burkho) vaprotat. Vosti tambeacheo va rupeacheo astat. 2.Beduin: hea hegddea pongddancho somaz lhan asa. He gorvam, menddhram, untt postat ani tankam dheun bhomvt astat. Gorek beduinak don te char bailo astat. Eka ghorabeant char te panch bhurgim astat. Dorek zomaticho mukheli ‘xekh’ asta. 3.Xaramni raupi lok ani vepari: ho tisro vantto zaun asa.He sumar 30% asat. Hanchem kuttumb lhan asta. Fel'lohin lok ek-don kuddinchea ghoramni rautat. Him ghoram vittanchi astat. Uncheyecher tanchea ghorank zonelam astat. Ximyalleant him zonelam bond kortat. Dorek ghorak ‘monddara’ (sope) ani ‘zhoriba’ (gottho) asta. Ghoramni ‘hol'la’ (tambeachim aidonam) vaprotat. ‘nixt’cho (sopatt porat) upeg kopdde dhuvpakhatir kortat. Gamvgirea vattharamni bhoixik ‘gurn’ (khollem) asta. Beduin lok choddxe tombumni rautat. Untt, bokddeo va menddhranche chamddeposun tombu toyar kortat.Girestanchim ghoram vhodd ani nove pod'dhotin bandil'lim asat. Xaramni raupi lok zori yuropiyambhoxen bhes kortat, tori punn ghorakodden yeun choddso aplo soil bhes ghalun rautat. Sodchea jeunnant mosurochi dall, elivh tel, tup, lonni, limbu asta. Mams khaupacho soglleankoch ghost aslo tori girestankoch tem porouddotta. Modhyomourgi-i monis xit ani mokeachi bhakri khata. Kalli chea ani ttorkix kafi pivpachi hea lokank borich audd asa.Ostontekoddlea somskarank lagun burkho pod'dhot fattim poddlea ani dadleavangodda somazant bailam nettan vaur korunk lagleant. Hangacho raxttri-i dhorm' islam'. 91% los sun'ni ponthachea xafi fantteache asat. Honifi ani maliki ut'toreutten chodd asat. Koptt dhormache lok sumar 8% zalear kethlik, prottesttontt, grok, ertheddks, siriyn hanga asat. 1968 uprant jyunchi sonkhea samkich unni zali. Kairo xarantoch fokot 250 poros chodd moxidi asat. Muslomananche soglle sonn ani utsou he lok monoitat. Nrity ani podanchi hea lokank borich audd asa. Sokor ho khell boroch lok khellttat.Girest lok ttenis, pemvp, udkantole her khell khellttat. Ghorant bosun bud'dhiboll khellpachi chal soglleak pollounk melltta. ==== Xikxonn:==== raxttri-i sakxorotechem promann 44% asa. So vorsankhatir xikxonn soktichem, fukott ani eksarokem asta. 6 te 12 vorsam'merenchea bhurgeank ho nem' lagu zata. So vorsanchem hem mullavem xikxonn somplea uprant 3 vorsanchem purv madhyomik ani 3 vorsanchem madhyomik oxem 6 vorsanchem xikxonn gheupachi veustha asa. Sopttembor te me meren ek xikxonnik vors asta. Orbi bhaxa hem xikxonnachem madhyom' punn madhyomik pamvddear inglix, french, zormon, ittaliyon heoi bhaxa vaprotat. Dhormik xikxonn divpi somstha hanga asat. Hea dexant 18 vixvovidealoyam asat.Hatuntolem kairo vixvovidealoi (thapnnuk 1908) hem soglleant pornem. Vingodd vingodd mollamvelem veusayik xikxonn divpachi hanga bori veustha asa. Hangache borech videarthi uncholea pamvddeavelem xikxonn gheupakhatir omerika, ostont zormoni, britton, saudi orebia ani sudan sarkea dexamni votat. ==== Bhaxa ani sahity:==== Ejiptachi raxttri-i bhaxa orbi. Nyubiyn somaz nyubiyn bhaxentlean uloita. Kopttik bhaxa motthamni vaprotat. Ostontekoddole somskritayekodden sombond ailea uprant hangachem sahity boretoren fulunk laglem sami ol-borudi (1839-1904) hannem islamacher kauy kelem; obbas ol-okkodd (1889-?) ho namnecho kovi ani lekhok. Molok hifni nasif (1886-1918) hannem bailanchea prosnancher borich borpaull kelea. Ohmod zhaki obu xali, mohmud timur he namneche nattkokar asat. Ol-hokim' ho kadomborikar ani nattkokar zogbhor gajla. Mhotvachim thollam: Ejiptant polloupasarkeo kitleoxeoch oddlainneo suvati asat.Porni ijipxiyon somskritai nailochea vattharant axil'li. Thoim bhailea dexantole sumar char panch lakh lok bhett ditat. Piremidd, sfinks, thoddim ani porne rajvadde hancheavangoddach kairo,elekzhanddria xarantoli arvil'li bandaull, Ejiptantole lok ani tanchi somskritai heo gozali bhomvddekarankhatir bhovo akrxonnacheo thartat. Antororaxttri-i yeradarichem ek mukhel kendr zal'leanoi hea dexachem mhotv borench vaddlam. ==Sondorbh== <references/> [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] e0dsn3znmwomdkarvz03uofxe1cx8ra 0 9375 217401 214257 2026-09-11T20:08:00Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Dokxin Afrika]] पानाक [[Dokxinn Afrika]] हालयला 214257 wikitext text/x-wiki [[File:Flag of South Africa.svg|right|thumb|Dokxin Afrikecho bautto]] [[File:South_Africa_-_Location_Map_(2013)_-_ZAF_-_UNOCHA.svg|thumb|right|200px|{{SUBPAGENAME}}]] '''Dokxin Afrika''' Afrika cho ek des zaun asa.<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sf.html |title=Archive copy |access-date=2017-05-06 |archive-date=2010-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100605162303/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sf.html |url-status=dead }}</ref> ==Sondorbh== {{Reflist}} {{Dhaktem pan-des}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] 1zcupzbs2jmp0ays9eo9gq5ar555qkx 14 11556 217214 210347 2026-09-11T16:11:08Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[वर्ग:Turkey]] पानाक [[वर्ग:Turkiya]] हालयला 210347 wikitext text/x-wiki {{lipi|तुर्की|.|}} {{Commons|Turkey}} [[वर्ग:Sonvsarachim Raxttram]] [[वर्ग:Sonvsarachim Prosidh/Famadh Xharam, Ganv ani Zage]] [[वर्ग:Asia chim Raxttram]] [[वर्ग:Europachim Raxttram]] [[वर्ग:Romi panam]] s9v07fvpw8czbqsmyjs9k1jah1iyman 0 12632 217210 217184 2026-09-11T15:20:45Z The Discoverer 40 nominated for deletion 217210 wikitext text/x-wiki {{delete|non notable}} '''स्टुअर्ट ॲलन जोन्स''' (अभिनेता [[Aidan Gillen|एडन गिलन]] हाणें केल्लो) ही ब्रिटीश मालिका ''[[Queer as Folk (Reino Unido)|क्विअर ऍज फोक]]'' चो एक मुखेल पात्र. तो मँचेस्टर शारांत एका जाहिरात कंपनींत मॅनेजर म्हूण काम करता आनी आपलो बरोच वेळ तो पबांनी वा ''बॅबिलोन'' ह्या नाईट क्लबांत कॅनाल स्ट्रीटाचेर आपल्या मित्रां सोबत सारक्ता. == पार्श्वभूमी == स्टुअर्ट आयरिश मध्यमवर्गीय कुटुंबांतलो. तो किशोरवयीन आसताना ताचें कुटुंब मँचेस्टराक रावपाक आयलें. ताचें बालपण अस्थिर आशिल्लें. हायस्कूलाच्या काळांत स्टुअर्ट आपल्या घरांतलो त्रास सोसून आपल्या खास मित्रा विन्स टायलर कडे रावतालो. विन्सची आवय हेझेल हिणें स्टुअर्टकडे आपलोच चलो म्हूण वागपाक सुरवात केली. == व्यक्तिमत्त्व == स्टुअर्ट विन्स आनी हेझेल हांकां आपल्या लैंगिकते विशीं उक्तो आसूनय, आनी किशोरवयीन काळांत तो बरोच लैंगिक रित्या सक्रिय आसलो, तरी तो आपल्या आवय-बापूय कडेन मोटरा पिरायेचेर येवन उक्तो जाता. स्टुअर्टाक दिसता की ताणें आपल्या आवय-बापूयक कितेंच देणें ना आनी तांचे कडेन ताची बरीचशी संबंद नाशिल्ल्यान ताणें आपली लैंगिकता तांकां सांगूंक ना. पूण ताचो भाचो (ताची भयण मेरीचो चलो) ताका ब्लॅकमेल करता तेन्ना तो आपल्या आवय-बापूयक सगळें सांगता. स्टुअर्टाची सगळ्यांत व्हड भीड म्हणजे आपलें तारुण्य आनी सोबताय गमावप. ताचो खास मित्र विन्स, ताका नेमान "तूं सदांच तरूण आनी सदांच सोबीत रावतलो" अशें सांगून समाधान दिता. स्टुअर्टाचो दिसाळो उदासीन आनी अनैतिक आसा, पूण तो आपल्या मित्रांचो आदार करता आनी तांचे खातीर व्हड त्याग करता, जरी तो तें मानून घेना. तो गे अॅक्टिव्हिस्ट नासलो तरी, तो हॉमोफोबांचेर सदांच आक्रमक रित्या वागता. == संबंद == === नाथन मालोनी === ''(मालिकेंत विकसित करपाक जाय)'' === विन्स टायलर === स्टुअर्ट आनी विन्स हे 14 वर्सांचे पसून खास मित्र, आनी स्टुअर्टाक फकत विन्सूय एकोच मित्र जो ताका विश्वास दवरता. तांणी विन्साच्या मित्रा फिलाचो पोर्नो सांठो स्वच्छ करपाक मजत केली तेन्ना, स्टुअर्टान विन्साक आपल्या फ्लॅटाची सुट्टी किल्ली दिवपाची योजना केली आनी आशिल्लें की जर कितेंय जालें तर विन्स हेंच ताचे खातीर कर्तलो. == उतारे == * "मी क्विअर, मी गे, मी समलिंगी. मी पूफ, पूफ्टर, पॉन्स. मी बमबॉय, बॅडी बॉय, बॅकसाइड आर्टिस्ट, बगर. मी बेंट. मी तो गांड मारपी. मी ते शर्ट उखलता. मी फड्ज पॅकिंग, शिट स्टॅबिंग अपहिल गार्डनर. मी खालच्या रेस्टॉरंटांत जेवता, मी बॉलरूमाच्या दुसऱ्या टोकांत नाचता. मी मोशेस तांबड्या गालांचेर, मी मैथून करता आनी म्हाका मैथून करतात, मी शोशून करता आनी म्हाका शोशून करतात, मी तांकां रिम करता आनी वॅंक करता आनी दरेक मनशाक आपल्या जिवितांतलो सगळ्यांत बरो वेळ मेळ्ळा. आनी मी पर्व्हर्ट न्हय." == म्हायती == * [[Aidan Gillen|एडन गिलन]] हाका ह्या पात्रा खातीर 1999 वर्साच्या बाफ्टा टीव्ही पुरस्कारांत बेस्ट अभिनेता म्हूण नामांकन मेळ्ळें. * तो एका रात्रींचे संबंद सोडून चलतालो आनी एक स्थिर जोडीदार मेळोवपाचो उक्तो रस नाशिल्लो. * ताचो पयलो लैंगिक अनुभव ताच्या हायस्कूलच्या जिम्नॅस्टिक्स शिक्षका, डॅनियल्स हाचे कडेन आशिल्लो. * अमेरिकन रुपांतरांत, ''[[Queer as Folk (serie de televisión estadounidense)|क्विअर ऍज फोक]]'', स्टुअर्टाची जागा [[Brian Kinney|ब्रायन किनी]] ([[Gale Harold|गेल हॅरोल्ड]] हाणें केल्लो) हाणें घेतली, जाचे कडेन ताच्यो बऱ्याचशो खाशेलपणां सारकीं आसात. 3iqmess84bhl5u3r3yabsk5z0gci2l1 0 12635 217212 2026-09-11T16:09:28Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Turkey]] पानाक [[Turkiya]] हालयला 217212 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Turkiya]] 90x846ao4ea0axn3ltonxdby98a5gzx 14 12636 217215 2026-09-11T16:11:08Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[वर्ग:Turkey]] पानाक [[वर्ग:Turkiya]] हालयला 217215 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[:वर्ग:Turkiya]] o7yv0xf0zvzimb4wa7lz9ogu6902w85 0 12637 217217 2026-09-11T16:15:38Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[अँडोरा]] पानाक [[आंडोरा]] हालयला 217217 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[आंडोरा]] 1934gsujc85n1hk7x6hjgc17386teuc 0 12638 217223 2026-09-11T17:15:23Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[अफगाणिस्तान]] पानाक [[अफगानिस्तान]] हालयला 217223 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[अफगानिस्तान]] 8iomwc5c196fxhzd5g6y7gamtunxxfb 0 12639 217226 2026-09-11T17:23:05Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Iceland]] पानाक [[Aysland]] हालयला 217226 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Aysland]] l4k2ez8ux2cvaju05yd4lovi3ziofdm 0 12640 217230 2026-09-11T17:25:07Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[आयर्लंड]] पानाक [[आयरलँड]] हालयला 217230 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[आयरलँड]] rafzmg2old92wtxgg0eamyi3u6hs8wr 0 12641 217234 2026-09-11T17:28:08Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Ireland]] पानाक [[Ayerland]] हालयला 217234 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ayerland]] 0vt02orxa7qtyu87u262qfqcbujkct8 0 12642 217236 2026-09-11T18:31:53Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[आल्जेरिया]] पानाक [[अल्जीरिया]] हालयला 217236 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[अल्जीरिया]] 23bywkgtfzsherexn507olff6o4i515 0 12643 217242 2026-09-11T18:36:27Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Italy]] पानाक [[Italia]] हालयला 217242 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Italia]] jrs5lds60ymjindl5c9abog7hbe8zyo 0 12644 217245 2026-09-11T18:37:56Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[इथिओपिया]] पानाक [[इथियोपिया]] हालयला 217245 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[इथियोपिया]] jmje2je64nsetvbabmihn3zjhvmmeza 1 12645 217247 2026-09-11T18:37:56Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[चर्चा:इथिओपिया]] पानाक [[चर्चा:इथियोपिया]] हालयला 217247 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[चर्चा:इथियोपिया]] cufhuidy1jittwpkovrzw8cb74sgmuf 0 12646 217249 2026-09-11T18:39:41Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Iraq]] पानाक [[Irak]] हालयला 217249 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Irak]] qifr4vw7zpww8vb7629j5gap4ie3lor 0 12647 217252 2026-09-11T18:42:29Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[इरिट्रिया]] पानाक [[एरिट्रिया]] हालयला 217252 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[एरिट्रिया]] 62aay8uiuu719pyykmo9y2lnlri27az 0 12648 217254 2026-09-11T18:48:30Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[इस्राएल]] पानाक [[इज्राएल]] हालयला 217254 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[इज्राएल]] 5ag1evxheg6galozs4abd0u0bbazfom 0 12649 217258 2026-09-11T18:50:39Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[ईजिप्त]] पानाक [[एजिप्त]] हालयला 217258 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[एजिप्त]] co9r3or363trd7y4kc3o1u5oa80s2uo 0 12650 217262 2026-09-11T18:56:20Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[ईराण]] पानाक [[इरान]] हालयला 217262 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[इरान]] aeiiiry6msduwhe15rux7wcmtget7mj 0 12651 217266 2026-09-11T18:58:26Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[उझबेकिस्तान]] पानाक [[उज्बेकिस्तान]] हालयला 217266 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[उज्बेकिस्तान]] aot0jfs9bd3gwfypbg6vlhz0nanvz56 0 12652 217269 2026-09-11T18:59:51Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[उत्तर आयर्लंड]] पानाक [[उत्तर आयरलँड]] हालयला 217269 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[उत्तर आयरलँड]] t1x7maj4u48dlio5qaza4ykfadnbtqv 0 12653 217272 2026-09-11T19:02:08Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Ut'tor Macedonia]] पानाक [[Ut’tor Masedonia]] हालयला 217272 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ut’tor Masedonia]] 5xlwe983r5hy2cmrbvgds6cyz2dz1ce 0 12654 217275 2026-09-11T19:08:08Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[कंबोडिया]] पानाक [[कॅम्बोडिया]] हालयला 217275 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[कॅम्बोडिया]] ajkwq0nm8jif07r11lm2m34blvz7evd 0 12655 217277 2026-09-11T19:08:46Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[कझाकस्तान]] पानाक [[कजाखस्तान]] हालयला 217277 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[कजाखस्तान]] 79cks85bv6jd7ss7ok796bvnyazt826 0 12656 217279 2026-09-11T19:10:01Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[किरगिझस्तान]] पानाक [[किर्गिस्तान]] हालयला 217279 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[किर्गिस्तान]] rhj98cmq7yiizbcuja81q2zuqqtvxi2 0 12657 217281 2026-09-11T19:12:49Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Croatia]] पानाक [[Croaxia]] हालयला 217281 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Croaxia]] 0hkswupzc5hz4klzzjb52lm8ivqtny4 0 12658 217283 2026-09-11T19:13:36Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Greece]] पानाक [[Gres]] हालयला 217283 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Gres]] quk1oau5jlnihrdl08lak4ezlqulg3t 0 12659 217286 2026-09-11T19:15:22Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Germany]] पानाक [[Jermon]] हालयला 217286 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Jermon]] fszm4ihg16n1mofkbfjrywm0tzindg0 0 12660 217289 2026-09-11T19:16:38Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[झेक प्रजासत्ताक]] पानाक [[चेकिया]] हालयला 217289 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[चेकिया]] ir2obqilkxlhxrhg5djvmntesk1g5ea 0 12661 217292 2026-09-11T19:17:53Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[ट्युनिशिया]] पानाक [[टुनिसिया]] हालयला 217292 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[टुनिसिया]] 3cx0kj860vfel2x68326jib1jw17pda 0 12662 217295 2026-09-11T19:19:01Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[डेन्मार्क]] पानाक [[डेनमार्क]] हालयला 217295 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[डेनमार्क]] 1uprkpuski21aa9p1eoijxzhgzaanvp 0 12663 217297 2026-09-11T19:19:42Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[नेदरलँड्स]] पानाक [[नॅदरलँड]] हालयला 217297 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[नॅदरलँड]] dpoxmqo3izrfvlnw1ot803m3k3v1u1b 0 12664 217300 2026-09-11T19:21:33Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[पोर्तुगाल]] पानाक [[पुर्तुगाल]] हालयला 217300 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[पुर्तुगाल]] chw7314kbrix32m1dgzw30xsl0yjzmz 0 12665 217304 2026-09-11T19:22:52Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[पोलंड]] पानाक [[पोलँड]] हालयला 217304 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[पोलँड]] 8krpz93ghfh9hrnyn4bwt6zndb5w46y 0 12666 217306 2026-09-11T19:23:27Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[फिनलॅंड]] पानाक [[फिनलँड]] हालयला 217306 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[फिनलँड]] 7dg59jl0dizm83aal3n4q86olfalavl 0 12667 217309 2026-09-11T19:24:08Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[फेरो द्वीपसमूह]] पानाक [[फेरो जुंवे]] हालयला 217309 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[फेरो जुंवे]] pbbx98fonlwrhb4jp1y6hrrntd4hc01 0 12668 217311 2026-09-11T19:24:36Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें पान [[फ्रांस]] सावन [[फ्रान्स]] पुनर्दिशनावयर 217311 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[फ्रान्स]] 3dqn91cl3zfjvzrko7vqhweufxd24ue 0 12669 217313 2026-09-11T19:24:51Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[France]] पानाक [[Frans]] हालयला 217313 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Frans]] tru4qq9q68pvifsncka7gliowit6hto 0 12670 217318 2026-09-11T19:26:17Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें पान [[बल्गेरिया]] सावन [[बुल्गारिया]] पुनर्दिशनावयर 217318 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[बुल्गारिया]] 3s8gqnyf8261o83a8s3xn5iiw61ikl1 0 12671 217320 2026-09-11T19:28:25Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Belgium]] पानाक [[Beljiom]] हालयला 217320 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Beljiom]] m0c2n4i86qplqsbvnbcbme0h1ow9pdw 0 12672 217323 2026-09-11T19:30:23Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना]] पानाक [[बॉस्निया आनी हर्जेगोविना]] हालयला 217323 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[बॉस्निया आनी हर्जेगोविना]] fmohm704zkaa3m6umyas9bosyfgu2nk 0 12673 217326 2026-09-11T19:32:20Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[माँटेनिग्रो]] पानाक [[मोंटेनेग्रो]] हालयला 217326 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[मोंटेनेग्रो]] nbj49x93ujmp2x06v2bjh3jltex2aef 0 12674 217329 2026-09-11T19:35:33Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें पान [[मोनॅको]] सावन [[मोनाको]] पुनर्दिशनावयर 217329 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[मोनाको]] 7hrgemgobc3s0x77xby6po9auydkyox 0 12675 217333 2026-09-11T19:36:57Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें पान [[मोल्दोव्हा]] सावन [[मॉल्डोवा]] पुनर्दिशनावयर 217333 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[मॉल्डोवा]] 5zqrnez8gc7ozrihozz0s9xt4vi5fgv 0 12676 217335 2026-09-11T19:37:44Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Ukraine]] पानाक [[Yukrain]] हालयला 217335 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Yukrain]] m4rjzpkk4k69qdiebsi4kaqz222j0v0 0 12677 217338 2026-09-11T19:38:37Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[United Kingdom]] पानाक [[Sõyukt Razvott]] हालयला 217338 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Sõyukt Razvott]] jka4pufddmz6sm0lcej4yyzi8e9elg2 0 12678 217341 2026-09-11T19:39:38Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[युनायटेड किंगडम]] पानाक [[संयुक्त राजवट]] हालयला 217341 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[संयुक्त राजवट]] k3wxys17u7js04taoay9le5wxy30n37 0 12679 217345 2026-09-11T19:42:40Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Romania]] पानाक [[Romenia]] हालयला 217345 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Romenia]] fiqcubyhechsuz0dwrjmhzevqjybob1 0 12680 217347 2026-09-11T19:43:19Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[लक्संबॉर्ग]] पानाक [[लक्सेमबर्ग]] हालयला 217347 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[लक्सेमबर्ग]] e9whnz3v9etm9c0x7sh78gnhi3kld81 0 12681 217350 2026-09-11T19:45:31Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[लिंचेनस्टाइन]] पानाक [[लिश्टेंस्टाइन]] हालयला 217350 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[लिश्टेंस्टाइन]] 2t87ip357chcu92zth2uloyasqfeyig 0 12682 217354 2026-09-11T19:46:21Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Liechtenstein]] पानाक [[Lixtenstain]] हालयला 217354 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Lixtenstain]] 9sg2xxlapx6y10hfnlqrz9u6vy0i2x1 0 12683 217357 2026-09-11T19:47:13Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[लिथुआनिया]] पानाक [[लितुआनिया]] हालयला 217357 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[लितुआनिया]] j11mmymwb6ntqjumrguyy4cuk2t6j94 0 12684 217360 2026-09-11T19:48:48Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Wales]] पानाक [[Waylz]] हालयला 217360 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Waylz]] lhr9g98e523u0wls6h430vo7155vgm2 0 12685 217363 2026-09-11T19:49:38Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Waylz]] पानाक [[Weylz]] हालयला 217363 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Weylz]] nevgyjcuqeipi985y4gqqc2xwkxwlub 0 12686 217366 2026-09-11T19:50:42Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[व्हॅटिकन सिटी]] पानाक [[वॅटिकन शार]] हालयला 217366 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[वॅटिकन शार]] m9ya6vljevu11es9gh54eiycy9zqpxv 0 12687 217370 2026-09-11T19:51:53Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Vatican City]] पानाक [[Vatikan Xar]] हालयला 217370 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Vatikan Xar]] awgp4tz4xf2xrk1bhxg9ihsoymfgpr1 0 12688 217372 2026-09-11T19:52:49Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें पान [[सुडान]] सावन [[सुदान]] पुनर्दिशनावयर 217372 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[सुदान]] 7z27z8d3vgp3kfhxmonl3ztnuqirc35 0 12689 217374 2026-09-11T19:53:14Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[सॅन मरिनो]] पानाक [[सान मारीनो]] हालयला 217374 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[सान मारीनो]] j94n3nyuarh30w9ahmepqyhxnqr348i 0 12690 217376 2026-09-11T19:54:42Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[स्कॉटलंड]] पानाक [[स्कॉटलँड]] हालयला 217376 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[स्कॉटलँड]] 1e3gb5luverqc3vyaz6dya2r4fls842 0 12691 217379 2026-09-11T19:55:36Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Spain]] पानाक [[Ispania]] हालयला 217379 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ispania]] dqvvfgp0u25afvx3ib7k3rgek5dzu7q 0 12692 217382 2026-09-11T19:56:33Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[स्लोव्हेनिया]] पानाक [[स्लोवेनिया]] हालयला 217382 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[स्लोवेनिया]] 3gzero4iupspvikkt1rh553itwuhfzq 0 12693 217385 2026-09-11T19:57:02Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें पान [[स्विडन]] सावन [[स्वीडन]] पुनर्दिशनावयर 217385 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[स्वीडन]] dvpg8lsl4uw6vb5x4ffx4t5du4xdj0f 0 12694 217388 2026-09-11T19:57:59Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Sweden]] पानाक [[Sweeden]] हालयला 217388 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Sweeden]] nly1ljj22sv1wkdi0skp585f876wsx6 0 12695 217391 2026-09-11T19:59:01Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[स्वित्झर्लंड]] पानाक [[स्वित्झरलँड]] हालयला 217391 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[स्वित्झरलँड]] 0jl0vmz5zrw8h9c3i7ccfqyphfg81w9 0 12696 217394 2026-09-11T20:03:46Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Bangladesh]] पानाक [[Bangladex]] हालयला 217394 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Bangladex]] 8mws6wosal2th65nvlxuafhqbaagn6v 0 12697 217396 2026-09-11T20:06:06Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Chile]] पानाक [[Chili]] हालयला 217396 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Chili]] 4zn6w83qtikoie4oh0lgniesqz79z6g 0 12698 217398 2026-09-11T20:07:05Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Cyprus]] पानाक [[Siprus]] हालयला 217398 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Siprus]] 441yj7kkxzkdl2w1kglweqqzvce40ie 0 12699 217400 2026-09-11T20:07:22Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Dakshin Korea]] पानाक [[Dokxinn Korea]] हालयला 217400 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Dokxinn Korea]] 568b2cohujn2tah3pg40yw0g0sffjqm 0 12700 217402 2026-09-11T20:08:00Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Dokxin Afrika]] पानाक [[Dokxinn Afrika]] हालयला 217402 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Dokxinn Afrika]] s3po1oimu9l95lds81yzpdqsi477jj9 0 12701 217404 2026-09-11T20:08:32Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Ecuador]] पानाक [[Equador]] हालयला 217404 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Equador]] buk5wwj0vx1sucr05g4g16760vow5jb 0 12702 217406 2026-09-11T20:10:10Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Guyana]] पानाक [[Guiana]] हालयला 217406 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Guiana]] r6ns8go318lox0n2242phhyke9xw0yk 0 12703 217408 2026-09-11T20:12:21Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Kiribati]] पानाक [[Kiribas]] हालयला 217408 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Kiribas]] jwezv3jz86xuwhc61lduphj7cm5hjjx 0 12704 217410 2026-09-11T20:13:36Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Ut'tor Ireland]] पानाक [[Ut'tor Ayerland]] हालयला 217410 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ut'tor Ayerland]] l3430ygfq3o79b6fkpdjovabdrmn8mw 0 12705 217412 2026-09-11T20:15:08Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Trinidad ani Tobago]] पानाक [[Trindade ani Tobag]] हालयला 217412 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Trindade ani Tobag]] fdllm4pshgk2be5iq0mmtb779fp5kli 0 12706 217414 2026-09-11T20:16:07Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]] पानाक [[त्रिनदाड आनी तोबाग]] हालयला 217414 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[त्रिनदाड आनी तोबाग]] hlcjsvien069t8wch8c0po7cmib3ch8 0 12707 217418 2026-09-11T20:17:59Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[किरिबाटी]] पानाक [[किरिबास]] हालयला 217418 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[किरिबास]] hlgcehgca3s72u0aceqjef70ntzmh31 0 12708 217420 2026-09-11T20:18:27Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[गयाना]] पानाक [[गुयाना]] हालयला 217420 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[गुयाना]] dc6nt6w8h2xb0c564alm91k1vw09dbk 0 12709 217422 2026-09-11T20:19:19Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[एक्वादोर]] पानाक [[एक्वाडोर]] हालयला 217422 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[एक्वाडोर]] nc7l1xep5w4j2vtnnyy9lstmk7rvl64 0 12710 217424 2026-09-11T20:19:34Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[सायप्रस]] पानाक [[सिप्रुस]] हालयला 217424 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[सिप्रुस]] dd57qqwr53rrwn6ims5veptuj2pl7kg 0 12711 217426 2026-09-11T20:24:40Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Syria]] पानाक [[Siria]] हालयला 217426 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Siria]] o3qnn4bzwr0a7cgg2adaga9d9osfkph 0 12712 217428 2026-09-11T20:24:43Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Suriname]] पानाक [[Surinam]] हालयला 217428 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Surinam]] 1mtrz779pb967cew922vpl6pyo2y1p1 0 12713 217430 2026-09-11T20:25:45Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Singapore]] पानाक [[Singapur]] हालयला 217430 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Singapur]] ryrchkakdx5spjivwchb9axhxvbhfpu 0 12714 217432 2026-09-11T20:25:46Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Saudi Arabia]] पानाक [[Saudi Orob]] हालयला 217432 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Saudi Orob]] siybsfvijnpib6pal5p653iyz4twnuh 0 12715 217434 2026-09-11T20:26:10Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[सिंगापूर]] पानाक [[सिंगापुर]] हालयला 217434 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[सिंगापुर]] gznp9dizpzmaexhgnq1s2fs62lurc7g 0 12716 217436 2026-09-11T20:27:06Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[सौदी अरेबिया]] पानाक [[साउदी अरब]] हालयला 217436 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[साउदी अरब]] 5300047cfy6etdqfn5sebqjoptzt6w4 0 12717 217438 2026-09-11T20:28:42Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[सेंट व्हिन्सेंट आनी ग्रेनेडीन्स]] पानाक [[सांव विसेंट आनी ग्रानाडीनस]] हालयला 217438 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[सांव विसेंट आनी ग्रानाडीनस]] 002pvi959s3j1or5573dcib7xuy8tr8 0 12718 217440 2026-09-11T20:28:44Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Saint Vincent ani Grenadines]] पानाक [[São Vicent ani Granadinas]] हालयला 217440 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[São Vicent ani Granadinas]] o44kxmzat3decoscupzpqf17nanncjs 0 12719 217442 2026-09-11T20:29:05Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Saint Lucia]] पानाक [[Santa Lucia]] हालयला 217442 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Santa Lucia]] k02wl71u8ckxii15h58t2h0m042rzma 0 12720 217444 2026-09-11T20:29:22Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[सेंट लुसिया]] पानाक [[सांता लूसिया]] हालयला 217444 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[सांता लूसिया]] tg78lrjo09thgjkc0n6zlvvr9csah7j 0 12721 217446 2026-09-11T20:30:09Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Saint Martin]] पानाक [[São Martinho (Frans)]] हालयला 217446 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[São Martinho (Frans)]] t65tg2r6wapfgkgb8u22mqp1o75tsm1 0 12722 217448 2026-09-11T20:31:06Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Saint Kitts ani Nevis]] पानाक [[São Cristovão ani Nevis]] हालयला 217448 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[São Cristovão ani Nevis]] kjk3p1n7w5iaeymsibmx5uc0nrmpg6f 0 12723 217450 2026-09-11T20:31:23Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[सेंट किट्स आनी नेव्हिस]] पानाक [[सांव क्रिस्टोवांव आनी नेविस]] हालयला 217450 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[सांव क्रिस्टोवांव आनी नेविस]] nn7pjagbwz06aoezqtx7xhf6zcwooih 0 12724 217452 2026-09-11T20:31:55Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Philippines]] पानाक [[Phillipines]] हालयला 217452 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Phillipines]] njz8j73xa6xkfcplljhbwmwxo66d1pt 0 12725 217454 2026-09-11T20:32:17Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[फिलीपिन्स]] पानाक [[फिलिपीन्स]] हालयला 217454 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[फिलिपीन्स]] 57f03dcjq0rgg5uhnmoud5sqb86imv5 0 12726 217456 2026-09-11T20:32:54Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[पराग्वे]] पानाक [[पॅरग्वे]] हालयला 217456 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[पॅरग्वे]] jryi8ojq2iys99vph3bc7h1tdz3dlob 0 12727 217458 2026-09-11T20:33:14Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Papua New Guinea]] पानाक [[Papua Novo Gini]] हालयला 217458 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Papua Novo Gini]] rgwl8978j0gpmrhv7vbouj0v9h4a1nt 0 12728 217460 2026-09-11T20:33:34Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[पापुआ न्यू गिनी]] पानाक [[पापुआ नोवो गिनी]] हालयला 217460 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[पापुआ नोवो गिनी]] 1wvmxz861780nvqgo4wqzhf38arfyw6 0 12729 217462 2026-09-11T20:34:40Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[New Zealand]] पानाक [[Novo Zeeland]] हालयला 217462 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Novo Zeeland]] kj2kyglzkngx96h5vjihftaud3t92z3 0 12730 217464 2026-09-11T20:35:19Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[न्यूझीलंड]] पानाक [[नोवो झीलॅंड]] हालयला 217464 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[नोवो झीलॅंड]] s9no88yzqbh09icdn4z17e22h795y3c 0 12731 217466 2026-09-11T20:35:53Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[नौरु]] पानाक [[नाउरु]] हालयला 217466 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[नाउरु]] fm0tuk61vf125ywcmu4ybd0s28pm7xp 0 12732 217468 2026-09-11T20:36:59Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Mexico]] पानाक [[Meksiko]] हालयला 217468 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Meksiko]] hzpdb8wdpyg5q9oi8w8nwlt8jhyyxsq 0 12733 217470 2026-09-11T20:37:35Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Maldives]] पानाक [[Maldiv]] हालयला 217470 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Maldiv]] 4h62zd6kpb86kexj1bodj6b58ccwh48 0 12734 217472 2026-09-11T20:38:02Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[Malaysia]] पानाक [[Malayxia]] हालयला 217472 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Malayxia]] ebjcyf96ejiuw6utg3gmh7udzb2jtew 0 12735 217474 2026-09-11T20:38:57Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[लेबनॉन]] पानाक [[लेबनन]] हालयला 217474 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[लेबनन]] igf4a9c47e24ngxj86oj4yi5l7sqi11 0 12736 217476 2026-09-11T20:44:21Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[अँटिगा आणि बार्बुडा]] पानाक [[अँटिगुआ आनी बार्बुडा]] हालयला 217476 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[अँटिगुआ आनी बार्बुडा]] ogsd07qydfwsw40473647aih3acj3bc 0 12737 217478 2026-09-11T20:45:46Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[अझरबैजान]] पानाक [[आजरबैजान]] हालयला 217478 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[आजरबैजान]] 5aduys33i55b3n22ustve92osdr3bnn 0 12738 217480 2026-09-11T20:46:08Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[बहामाज]] पानाक [[बाहामास]] हालयला 217480 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[बाहामास]] icjfd9sp6rl1wqya6wdndno7busvsqr 0 12739 217482 2026-09-11T20:46:32Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[बहरैन]] पानाक [[बाहरेन]] हालयला 217482 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[बाहरेन]] 55qicj5ak0811qb1pyyzxea7lqns8qr 0 12740 217484 2026-09-11T20:47:26Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[बार्बाडोस]] पानाक [[बारबाडोस]] हालयला 217484 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[बारबाडोस]] q2ghlb9mlzyz14nehnjcczhbxqftjqx 0 12741 217486 2026-09-11T20:48:46Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[बोलिव्हिया]] पानाक [[बोलिविया]] हालयला 217486 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[बोलिविया]] t4qldu54p6enqgfojd9iud9rr8sqrtv 0 12742 217488 2026-09-11T20:49:49Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[ब्रुनेई]] पानाक [[ब्रूनेई]] हालयला 217488 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ब्रूनेई]] dmjel88mn4y9n3yu6i8q8bbrhs80c5g 0 12743 217490 2026-09-11T20:51:32Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[कोस्टा रिका]] पानाक [[कोस्ता रिका]] हालयला 217490 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[कोस्ता रिका]] fj4obh570ttvj0qdzpysgbs5p16yy0w 0 12744 217492 2026-09-11T20:52:22Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[कुरासांव]] पानाक [[कुरासाव]] हालयला 217492 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[कुरासाव]] h94tlkqms3t3ffa2gfzbq82mc03up34 0 12745 217494 2026-09-11T20:53:49Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[डॉमिनिका]] पानाक [[डोमिनीका]] हालयला 217494 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[डोमिनीका]] dzw6tvlvyd3murffh99988k13lhwkul 0 12746 217496 2026-09-11T20:54:16Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[अल साल्वाडोर]] पानाक [[एल साल्वाडोर]] हालयला 217496 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[एल साल्वाडोर]] ntw2ogf3zaoe5q0qkgc5a5olbi2h9a3 0 12747 217498 2026-09-11T20:56:35Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[ग्रेनेडा]] पानाक [[ग्रेनाडा]] हालयला 217498 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ग्रेनाडा]] pr8c5wis1f32mxooyt0nj29tn563m3q 0 12748 217500 2026-09-11T20:57:41Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[होन्डूरस]] पानाक [[हाँडूरास]] हालयला 217500 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[हाँडूरास]] navmphkax22vp8pwjx2oeuoozdmbgvo 0 12749 217502 2026-09-11T20:58:38Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[इंडोनेशिया]] पानाक [[इंडोनिशिया]] हालयला 217502 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[इंडोनिशिया]] c7iijc7hf44p2q0o0ac4rwcfp6j48xe 0 12750 217504 2026-09-11T21:01:29Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[व्हिएतनाम]] पानाक [[विएतनाम]] हालयला 217504 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[विएतनाम]] 15iwyqv02knfp6y887c7l0z1cmr8bft 0 12751 217506 2026-09-11T21:01:53Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[व्हेनेझुएला]] पानाक [[वेनेजुएला]] हालयला 217506 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[वेनेजुएला]] szmunflcj09s3xe7g7km2omhfomzfge 0 12752 217508 2026-09-11T21:03:35Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[टुवालु]] पानाक [[तुवालू]] हालयला 217508 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[तुवालू]] abq9wa1sf8mc6mhlpfos4p4msrw9ozq 0 12753 217510 2026-09-11T21:04:30Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[टोंगा]] पानाक [[टाँगा]] हालयला 217510 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[टाँगा]] 3wenfamtu7i6gnskvrr0vujvvu8duhz 0 12754 217512 2026-09-11T21:05:24Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[ताजिकिस्तान]] पानाक [[ताजीकिस्तान]] हालयला 217512 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ताजीकिस्तान]] mig2cb5pnzwjik9yg4tgdaq7r6s4ef7 0 12755 217514 2026-09-11T21:05:46Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[तैवान]] पानाक [[ताइवान]] हालयला 217514 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ताइवान]] j6v4d46vdqevg73cbzl058nf4j9g399 0 12756 217516 2026-09-11T21:07:15Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[सूरीनाम]] पानाक [[सुरिनाम]] हालयला 217516 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[सुरिनाम]] jk3xdo5tvjkt1ok43wmc48wr5f89hez 0 12757 217518 2026-09-11T21:07:36Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[श्रीलंका]] पानाक [[श्री लंका]] हालयला 217518 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[श्री लंका]] qxy856n65hoew60z6yenj78mikzk3v8 0 12758 217522 2026-09-11T21:13:28Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[पलाऊ]] पानाक [[पालाउ]] हालयला 217522 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[पालाउ]] jbdcgiy6fkk42u2w80rl127spqiyx36 0 12759 217687 2026-09-11T22:09:10Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[तुर्की]] पानाक [[तुर्किया]] हालयला 217687 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[तुर्किया]] ckbljrfwmbv5h42ofihjbucocwwl6vs 0 12760 217742 2026-09-11T22:23:19Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[मार्शल द्वीपसमूह]] पानाक [[मार्शल जुंवे]] हालयला 217742 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[मार्शल जुंवे]] iqprswuku8d8xwrkd49my6rm5sfmvyb 0 12761 217773 2026-09-11T22:31:12Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[हंगेरी]] पानाक [[हंगरी]] हालयला 217773 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[हंगरी]] rp0x3po51kcys6bayluxcfpk5gfulc5 0 12762 217775 2026-09-11T22:31:35Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[सोलोमन द्वीपसमूह]] पानाक [[सोलोमन जुंवे]] हालयला 217775 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[सोलोमन जुंवे]] mog0663auxdr2v94r5e31ijvimgr7cl 0 12763 217778 2026-09-12T04:23:41Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[संयुक्त राश्ट्रसंघटना]] पानाक [[संयुक्त राष्ट्रां]] हालयला 217778 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[संयुक्त राष्ट्रां]] koknkqljnj6v7r3ptghkl6edllbbe2u 0 12764 217782 2026-09-12T09:14:48Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[इंग्लंड]] पानाक [[इंग्लँड]] हालयला 217782 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[इंग्लँड]] nzgpn2r1gshs0ju4o4loyhmgd4vbc6h 0 12765 217784 2026-09-12T09:16:49Z The Discoverer 40 The Discoverer हाणें [[डोमिनिकन गणराज्य]] पानाक [[डोमिनिकन प्रजासत्तो]] हालयला 217784 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[डोमिनिकन प्रजासत्तो]] t0nniwzqqce8hlh0tk7qn232y8d0ins