Wikipeetia gucwiki https://guc.wikipedia.org/wiki/Ee%27iyalaaya_a%27la%C3%BClaas%C3%BC MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Ayaakuwapülee Analayaapülee kasa Yootirawaa Ka'yataayakalü Yootirawaa nümaa ka'yataayakalü Wikipeetia Yootirawaa süchiki Wikipeetia Anaajaalaa Yootirawaa süchiki anaajaalaa MediaWiki Yootirawaa süchiki MediaWiki Anouktia sukua'ipa Yootirawaa süchiki anouktia akua'ipa Akaaliijiaa Yootirawaa süchiki akaaliijiaa Akotchajülee sünülia Yootirawaa süchiki akotchajülee anülia TimedText TimedText talk Módulo Módulo discusión Evento Evento discusión 0 319 18727 18725 2026-10-06T23:48:07Z Emilianito25 2021 18727 wikitext text/x-wiki [[Anaajaalaa:Kepein.jpg|thumb|Sulu'u iita]] [[Anaajaalaa:Roasted coffee beans.jpg|thumb|Kepein.]] '''[[Kepein]]/kojee''' ([[alijunaiki]]: ''café''): Wane asüüshi ainjünüsü jüka jüchon kepein e'itujuushi otta ayüüjaaushi. Asüüshikat tü jemetüsü ma'in. Tü kepeinkat jia tü oikünakat ma'in ja'u tü mmapa'akat otta jia tü asünakat ma'in jüpa tü mmapa'akat. Apünajunüsu'u kepeinkat Cha'aya eere yaletuin tü mmakat, uucho´u, eere saamato'oishin, Po'onusüü sain alijuna kepeinkat. Tü jüchon kepein ke'ejiasüü süpula o'ikawaa sulu´u supushuwa´a mmapa'akat. Tu apuunajaakat kepein, ka'akaiyeirüü otta jiaa sümaleiwaa, maa'ulu yaa ayatayuulii a'yataanuin anain. ==Süchikuwaa tü kepeinka süntaiwa'a yaamüin== Tu kepeinka antüsü yaamüin woumainpa'a Ameerika nünain chi juyakai 1720.<ref name=kepein>[https://web.archive.org/web/20220710230036/https://www.ico.org/ES/coffee_storyc.asp La historia del café]</ref> ==Shi'ipajee sukua'ipa== <references/> ==Origen del cultivo del café== Se cree que el origen del café se debe a de un pastor de cabras de Abisinia (actual Etiopía), llamado Kaldi, que observó el efecto vigorizante de unos pequeños frutos rojos de un arbusto en sus cabras, las cuales lo habían comido en los montes; el mismo probó este fruto y vio renovarse sus energías. Kaldi llevó unas muestras de hojas y de frutos a un monasterio, donde los monjes por curiosidad las pusieron a cocinar. Al probar la bebida la encontraron de tan mal sabor, que arrojaron a las llamas lo que quedaba en el recipiente, pero se dieron cuenta que a medida que se quemaban los granos, se sentía un agradable olor. Fue así como a uno de los monjes se le ocurrió la idea de preparar la bebida a base de granos tostados. [[Akotchajülee sünülia:Eküülü shiküin wayuu]] dv5r5f04e2jiflcyrh1ohz8ahh1aq1j 0 943 18728 17447 2026-10-06T23:57:08Z Emilianito25 2021 Correccion de escritura 18728 wikitext text/x-wiki [[File:Kojosu süchira mürülü.jpg|thumb]] '''Kojosu''' ([[alijunaiki]]: ''leche fermentada'') tü kojosükalü sutuma wayuu wane eküülü ayutnusu sünainje süchira mürülü, jashüüsü seejü, shia süchira paa'a, ka'ula musia anneerü, mürülü chaya wajiira, kachirasü main juyaulia aliichajünüsü wattachon musia aliuuka sütüma wayuu, kettapa süchikije süliichajünüin ala'ajünüsü sulu'u japüin süpüla kojoinjatüin shia so´u piama ka´i. Kettapa´a süpüla asüna akaakajünüsü süka suukala otta paneera muleeka nojolüi kasain saakainjatüin. Anasü na´in so´u eepa jamü sulu'u noumain shia nee atalajaka naa'in waneepia. Mo'ulu yaa jouluipa sainküin mmakat süpüshuaya tü kamunüinwaakalü eeipa aliichaja eepünalee e´in mürülü suutna juya. Eesü wane pütchi shiyaawatia tü kojosuka sütüma wayuu, shia tü jero'o sümaka wayuu wopüje'ewalii. Tü kojosukat wanee eküülü anasü ma´in shiküin wayuu suulia ayuule, anasü nataapa shiipaaya sütüma. Anasü süpüla neküin na tepiichikana. Suttaiwaaya sünain shikünüin julujuttüsü sülee sütüma, anasü mapa kirapa wayuu sünain shiküin. [[Akotchajülee sünülia:Eküülü shiküin wayuu]] au96s0lpx5q70o2mu7rpn9qmiprusvv