Wikipiidiya
gurwiki
https://gur.wikipedia.org/wiki/P%C9%9Bgezure
MediaWiki 1.47.0-wmf.2
first-letter
Miidiya
Zure
Tɔgum
Tuntuna
Tuntuna tɔgum
Wikipiidiya
Wikipiidiya tɔgum
Faali
Faali tɔgum
MiidiyaWiki
MiidiyaWiki tɔgum
Tɛmpileti
Tɛmpileti tɔgum
Suŋerɛ
Suŋerɛ tɔgum
Buuri buuri
Buuri buuri tɔgum
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Shona yuuma
0
3469
23104
23078
2026-05-15T20:11:41Z
Akolpoka
244
Data box added
23104
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Shona yuuma de la yuuma e de Shona nɛreba yuuma e boi Zimbabwe. Shona yuuma de la buuri la saŋa kayima yuuma kumesegɔ e boi Shona nɛreba e boi Zimbabwe, tiŋa la tinkatɛ kayima. Ka kɔ'ɔm lu' me kankaŋi la sɛɛsi puan yɛla, yɛa puan vom yɛla, la sɔlema soleŋo. Ba tari la Shona yuuma buuri zo'e zo'e ta pa'asɛ la mbira, yuuma, hosho la lusi ŋmi'a. Saŋa woo, yuum aŋa wa wan ta lagum me la wa'a, gee ti nɛreba zi'a bisera. Saŋa woo bana bayi' wa lagum pa'asɛ mɛ e boi yuuma-itegɔ puan gee ti bayi' la me kelum tara nimmu'urɛ/ tuulum e boi Shona yimpu'usegɔ tuuma puan.{}
== Mbira ==
Yelezure lɔkɔ: Mbira
'''Mbira la''' de la buuri malema e boi Shona nɛreba zi'an ti zo'e zo'e ti ba ni tara dɛ'ɛna e boi ba buuri malema de'eno puan. Kaŋa e kɔ'ɔm dɛna Shona buuri lɔgevore. Ba kɔ'ɔm tara la mbira lɔgerɔ yima yima buuri buuri ta pa'asɛ la mbira dzavadzimu la mbira nyunga nyung. [[Image:Mbira dzavadzimu.jpg|thumb|An [[Mbira#Mbira dzavadzimu|Mbira dzavadzimu]]]]
Mbira dzavadzimu Shona yuuma la de la sɛka ti ba kɔ'ɔm mina ka suŋa suŋa ti ka ze'ele bo mbira ("thumb pina") de'eŋo. Mina e tari/ e ŋmi'iri "kushaura" (ni gura mbira bɔba kayima) zo'e zo'e ni ita mɛ le yɛ'ɛsa dɛna bii niŋa daana e limesego, ni loe/gaŋɛ yuumsɛka ti ba mina bii mbira e naɛ/doli taaba ti ka dɔla la welesego yelesum duma la, ka ni kɔ'ɔm dɛna la yelebire bii bɛɛna fii ti ba gulesɛ sɛka ti ba nyaa yuuna dɔla la ba e iŋɛ sɛla la. Mina e ni tara bii e ŋmi'iri "kutsinira" ( mbira Buyi bɔberɛ) ŋmi'ira ti la dɔla la "kushaura" iŋɛ se'em e wan ta'am maalɛ gulesegɔ tulese/ tagesɛ ti ka ta'am ana bii baŋɛ ti la de la mbira yuuma. "kutsinira" la bɔberɛ la saŋa kasɛka ni dɛna la buyina bii "kushaura", gee san dɔla la kushaura pooren gu'a buyina. Mbira ŋmi'ira la ni dɔla me la inkpemesego yuunyuuneba fii sɛba e ni ŋmi'ira hosho (sinyagerɛ) gee sakera dɔla la yuunsi'a ti yuunyuuna la, nimmu'urɛ paa bii sɛla e ba'am pakɛ, suŋera gee naara la yuuma la kua.
(Garfias 1971) []
== Ŋmi'a ==
Lusi ti ba ni tara pa'asera la wa'a la gee me ta'am kelum wan tara wa'ara wa'asi buuri buuri/ yima yima.
=== Mhande lusi ===
<nowiki/>
1. Shauro- ba tari e ita la limesego
2. Tsinhiro- ti ba tara sakera limesego
==== 4Dinhe lusi ====
1. Mbito- ti ba ita niŋa limesego
2. Mitumba miviri- ti ba tara sakera limesego
===== Chokoto lusi =====
<nowiki/>
(Buna de la zuto tuyi)
1. Chimudumbana- fii, ti ba tara kimesera
2. Chigubha- katɛ, ti ba tara sakera limesego
== Hosho ==
[[Image:Hosho instrument.jpg|thumb|A pair of [[Hosho (instrument)|hosho]]]]
Lɔkɔ yelezure: Hosho (de'eŋo Lɔkɔ)
Saŋa woo ba ni tara la hosho dɔla la Shona yuuma la, bunfɔɔlega e foe- yese Maranka Wanɛ ti ba dikɛ hota biiri bii sɛla e wan damena ta'am ita voole ba san bigesera ka.[]
== Daami Shona yuuma ==
Daami sa buuri Shona yuuma yuum de la mbira dzavadzimu ti ŋmi'ira zo'e zo'e yuum ni ŋmi'ira, hosho la ngoma lusi duma. Daami Shona yuuma la ba yuum ni ŋmi'ira ka mɛ e boi sia puan malema zi'an ti ba yi'ira ka ti bira.
== Zina ==
Ba nyaa tee daami buuri Shona yuuma la kiŋɛ la zina wa de'eno lɔgerɔ dɛna bii nasaabugum kɔlɔ la gɔbega nu'o bɔba lusi buuri buuri, de'emdɛ'ɛneba magesɛ wuu Thomas Mapfumo, Stella Chiweshe, la Oliver Mtukudzi. Yuum ana wa kelum ta pa'asɛ mɛ la Chimurenga yɛla.[]
== Shona yuuma e boi Gɔbega nu'o bɔba ==
Shona yuuma nyɛ yu'urɛ mɛ e boi Gɔbega nu'o bɔba gee hali e boi Zuɔ nu'o bɔba bii Japan. Ba zamesɛ Shona mbira mɛ e boi British la American yunivɛsiti e boi yuuma zamesegɔ weeleŋo puan. Gulesegɔ kelum yese me pa'alɛ ti ba viisɛ tuunɛ la mɛ. United states "solemitiŋa puan, Shona yuuma e de yuuma e yese e boi Colorado, California, Pacific Saazuo la zuɔ nu'o bɔba la zi'isi asi'a e boi Argentina, zo'e zo'e yɛsera la yuunyuuneba la suŋerɛ ta pa'asɛ la Dumisani Maraire, Ephat Mujuru, Thomas Mapfumo la Erica Azim.[]
{| class="wikitable"
|
|This section '''needs expansion'''. You can help by adding missing information. ''(May 2008)''
|}
== Shona yuuma e boi marimba ==
Shona marimbas de la yuum sɛka ti yuunɛ la tara vo'osum siyopɔi gee ti ba maalɛ ka la F#s gee ka pa'asɛ. Ba boi la diyima la marimbas basɛba dɔla la ba bɛa/nink kara la di vua e boi bɛa/nini duma la puan (ti ba ta'am iŋɛ ti voole bɔna). Ba tari la marimba buuri buuri bunaasi ti ba ŋmi'ira e boi bani puan, si yu'ura de la voole daa e boi tiŋa, tiŋasuka voole daa, voole daa e gani za'a la voole nya'aŋa e gani za'a. Voole daa e boi tiŋa la e tari ninkara la usega gee me le dɛna bungirega, suna ti ba tara dibesi bunwogero bii kara ŋmi'ira. Tiŋasuka voole daa e le tagelɛ si kara bii aŋa puan, sɛka e tari vo'osum bunii gana voole daa e boi tiŋa. Ka me kelum tara kua e zoni saazuo gee la dibesi kara bii wogero, amaa la kɔ'ɔm ka ba'am wɔgɛ bii karegɛ bii voole daa e boi tiŋa la. Voole daa e gani za'a la voole nya'aŋa e gani za'a lagum tara la dibega ayima bii yiŋa ti ba tara ŋmi'ira ka. Voole daa e gani za'a nuurɛ zoni zɔ'ɔra la sugenuurɛ buyi, ti la zɔna saazuo zuna la voole nya'aŋa e gani za'a bunbila bii e boi tiŋa.
Voole nya'aŋa e gani za'a e ŋmi'iri tilum bɔba, la voole daa e gani za'a ti la ita limesego.
Voole daa e boi tiŋa latiŋasuka voole daa ŋmi'iri la zi'isi ayima la taaba, ita ti yuunɛ la vuurɛ yɛsa. Marimba yu'urɛ yese me e boi Zimbabwe sukuu duma pɔɔsin, la sukuu duma zo'e zo'e ti ba tara magesɛ wuu bani ayima.
{| class="wikitable"
|
|This section '''needs expansion'''. You can help by adding missing information. ''(May 2008)''
|}
== Yuunyuuneba ==
* Chartwell Dutiro
* Chiwoniso Maraire
* Chris Berry
* Cosmas Magaya
* Dumisani Maraire
* Ephat Mujuru
* Erica Azim
* Forward Kwenda
* Fabio Chivhanda
* Herbert Schwamborn
* James Chimombe
* Oliver Mtukudzi
* Stella Chiweshe
* Tendayi Gahamadze
* Hope Masike
* Thomas Mapfumo
* Jah Prayzah
* Leonard Dembo
== Viisegɔ Lɔgerɔ ==
== Le bisɛ ==
* Chimurenga
* Ngororombe
* Marimba (Zimbabwean)
* Music of Africa
* Music of Zimbabwe
* Shona language
* Shona people
* Bantu language
* Zimbabwe
* List of Zimbabwean musicians
== Digesegɔ/ Tepemeŋo ==
* Nonesuch Explorer Series 79703-2, Zimbabwe: ''The African Mbira: Music of the Shona People'' (2002). Liner notes by Robert Garfias (1971).
* Nonesuch Explorer Series 79704 Zimbabwe: ''The Soul of Mbira: Traditions of the Shona People'' (1973). <small>Produced by Paul Berliner</small>
* Musical instruments 2: (LP) Reeds (Mbira). (1972) The Music of Africa series. 1 LP disc. 33<sup>1</sup>⁄<sub>3</sub> rpm. mono. 12 in. Recorded by Hugh Tracey. Kaleidophone, KMA 2.
* Mbira Music of Rhodesia, Performed by Abram Dumisani Maraire. (1972). Seattle: University of Washington Press, Ethnic Music Series. Garfias, R. (Ed.). 1 LP disc. 33<sup>1</sup>⁄<sub>3</sub> rpm. mono. 12 in. UWP-1001. <small>This disc features Maraire exclusively on Nyunga Nyunga mbira. A 12-page booklet by Maraire is included, describing the background, composition, and performance of nyunga-nyunga mbira music.</small>
== Niŋa kaalegɔ ==
*
* Tracey, Andrew. (1970). How to play the mbira (dza vadzimu). Roodepoort, Transvaal, South Africa: International Library of African Music.
* Tracey, Hugh. (1961). The evolution of African music and its function in the present day. Johannesburg: Institute for the Study of Man in Africa.
* Tracey, Hugh. (1969). The Mbira class of African Instruments in Rhodesia (1932). African Music Society Journal, 4:3, 78-95.
== Yiŋa bɛɛna ==
* Zimbabwe Music Vibes Promoting Urban Culture
* ZimFest Annual Zimbabwean Music Festival in North America
* Zambuko Solomon Murungu's Shona Music Site
* Mbira.org Erica Azim's site, based in Berkeley, CA
* Dandemutande Shona Music site and mailing list
{| class="wikitable mw-collapsible"
! colspan="2" |
* <abbr>v</abbr>
* <abbr>t</abbr>
* <abbr>e</abbr>
Music of Africa
|-
!Sovereign states
|
* Algeria
* Angola
* Benin
* Botswana
* Burkina Faso
* Burundi
* Cameroon
* Cape Verde
* Central African Republic
* Chad
* Comoros
* Democratic Republic of the Congo
* Republic of the Congo
* Djibouti
* Egypt
* Equatorial Guinea
* Eritrea
* Eswatini
* Ethiopia
* Gabon
* The Gambia
* Ghana
* Guinea
* Guinea-Bissau
* Ivory Coast
* Kenya
* Lesotho
* Liberia
* Libya
* Madagascar
* Malawi
* Mali
* Mauritania
* Mauritius
* Morocco
* Mozambique
* Namibia
* Niger
* Nigeria
* Rwanda
* São Tomé and Príncipe
* Senegal
* Seychelles
* Sierra Leone
* Somalia
* South Africa
* South Sudan
* Sudan
* Tanzania
* Togo
* Tunisia
* Uganda
* Zambia
* Zimbabwe
|-
!States with limited
recognition
|
* Sahrawi Arab Democratic Republic
* Somaliland
|-
!Dependencies and
other territories
|
* Canary Islands / Ceuta / Melilla (Spain)
* Madeira (Portugal)
* Mayotte / Réunion (France)
* Saint Helena / Ascension Island / Tristan da Cunha (United Kingdom)
* Western Sahara
|}
[[Buuri buuri: AfroCuration2026]]
c01wpij2nbsfwperebol8kdb38rzokl
Highlife
0
3470
23100
23084
2026-05-15T19:04:01Z
Ayamdoo Edward
2129
Edited an article
23100
wikitext
text/x-wiki
'''Hailaifu''' (Highlife)
Hailaifu( Highlife) de la Gaana yuuma buuri n ze'ele bii n pɔsɛ tinsɛba n de coastal cities ( Tinsɛba ti kulesi kaasi mũm) nanana Gaana 19th century, a yɛla woo daa kɔ'ɔn dɔla tinsɛba n boi solimipɛɛlega nu'usi ( British colony la) a ɛberɛ ze'ele la tinsɛba n kaɛ kulesi bɔba la. A kɔ'ɔn ta la sɛla n de tumam African Mita ( metre) la solimipɛɛlega yuuma lɔgerɔ ( Westerm instruments). Hailaifu bɔkɛ mɛ yese la jazzy horns ( jazzy iila) la kɔlegɔ ti ba dikɛ giila a yi' toŋe ka se'em kɔ'ɔm bɔna nɛŋa basɛ ti yuuma la dɛna African. Ŋwana kɔ'ɔm pɔsɛ la 2010 ba'asegɔ puan, yeli yeli woo 2018 kinana, a to'e la sɛla n de uptempo, synth-driven sound.
Hailaifu ( Highlife) to'e yu'urɛ mɛ gee kɔ'ɔm yeregɛ tumam nɛresabiga tiŋa wa za'an. Cardinal Rex Lawson, E.T. Mensah, Victor Uwaifo n de nɛresɛba n pɔsɛ dɛ, ba za'an kɔ'ɔm yanŋɛ dɛ mɛ suŋa suŋa yese la bãm n dikɛ Africa buuri gulo/ losi naɛ( lagum) la nasaara lɔgerɔ“Native blues". Dunia zabre sɛka n pa'asɛ buyi la pooren ( After the second world War) a yu'urɛ kelum kɔ'ɔm yeregɛ mɛ bɔna Igbo nɛreba Nigeria tiŋa puan, wanna wa ta'asɛ mɛ ti ba biŋe tigere ti Igbo halifu ti de mi daa kɔ'ɔn yeregɛ ba tiŋa la za'an dɛna ba yuuma ti bo' yu'urɛ yese 1960s saŋa.
Hailaifu kelum lagum pa'asɛ la yuum sɛba yu'ura n yese bii n yeregɛ bɔ'ɔra Gaanaduma la tinpabire wa za'an pa'asɛ la Yinpu'usiba tigera la yeli suma sɛba ti saama sɛba n basɛ ba tiŋa ge bɔna Gaana yɛta. 2025, ba daa yese ka ti ka doli la buuri tuusum ge kan' ta'am kalum UNESCO n yele.
'''History ( sɛla n tole)'''
Kɔlegɔ sɛka ti ba naam bii maalɛ lagum dɛ'ina hailaifu la naam doose la Afro-cuban guajeo. Bu nabara kɔ'ɔm naam di'isa wɔnna la 3-2 clave motif guajeo wuu la pa'ala se'em tilum wa. Lumenɛ la nabara Cuba puan dela clave n de Gaana yaaba Lɔkɔ, ge ti ba tara ka de'ena halifu.
Hailaifu ɛberɛ ze'ele la tu yuun boi solimipɛɛlega nu'usi la , la leebiko la n yuun boi West Africa so'olum dɔla yuuma buuri buuri la.
Source: <nowiki>[[AfroCuration2026BuuriBuuri]]</nowiki>
oa7ksv66e9fslw98q6or5eoekkxv11l
23101
23100
2026-05-15T19:06:31Z
Ayamdoo Edward
2129
Italic
23101
wikitext
text/x-wiki
'''Hailaifu''' (Highlife)
Hailaifu( Highlife) de la Gaana yuuma buuri n ze'ele bii n pɔsɛ tinsɛba n de coastal cities ( Tinsɛba ti kulesi kaasi mũm) nanana [[Gaana]] 19th century, a yɛla woo daa kɔ'ɔn dɔla tinsɛba n boi solimipɛɛlega nu'usi ( British colony la) a ɛberɛ ze'ele la tinsɛba n kaɛ kulesi bɔba la. A kɔ'ɔn ta la sɛla n de tumam African Mita ( metre) la solimipɛɛlega yuuma lɔgerɔ ( Westerm instruments). Hailaifu bɔkɛ mɛ yese la jazzy horns ( jazzy iila) la kɔlegɔ ti ba dikɛ giila a yi' toŋe ka se'em kɔ'ɔm bɔna nɛŋa basɛ ti yuuma la dɛna African. Ŋwana kɔ'ɔm pɔsɛ la 2010 ba'asegɔ puan, yeli yeli woo 2018 kinana, a to'e la sɛla n de uptempo, synth-driven sound.
Hailaifu ( Highlife) to'e yu'urɛ mɛ gee kɔ'ɔm yeregɛ tumam nɛresabiga tiŋa wa za'an. Cardinal Rex Lawson, E.T. Mensah, Victor Uwaifo n de nɛresɛba n pɔsɛ dɛ, ba za'an kɔ'ɔm yanŋɛ dɛ mɛ suŋa suŋa yese la bãm n dikɛ Africa buuri gulo/ losi naɛ( lagum) la nasaara lɔgerɔ“Native blues". Dunia zabre sɛka n pa'asɛ buyi la pooren ( After the second world War) a yu'urɛ kelum kɔ'ɔm yeregɛ mɛ bɔna Igbo nɛreba Nigeria tiŋa puan, wanna wa ta'asɛ mɛ ti ba biŋe tigere ti Igbo halifu ti de mi daa kɔ'ɔn yeregɛ ba tiŋa la za'an dɛna ba yuuma ti bo' yu'urɛ yese 1960s saŋa.
Hailaifu kelum lagum pa'asɛ la yuum sɛba yu'ura n yese bii n yeregɛ bɔ'ɔra Gaanaduma la tinpabire wa za'an pa'asɛ la Yinpu'usiba tigera la yeli suma sɛba ti saama sɛba n basɛ ba tiŋa ge bɔna Gaana yɛta. 2025, ba daa yese ka ti ka doli la buuri tuusum ge kan' ta'am kalum UNESCO n yele.
'''History ( sɛla n tole)'''
Kɔlegɔ sɛka ti ba naam bii maalɛ lagum dɛ'ina hailaifu la naam doose la Afro-cuban guajeo. Bu nabara kɔ'ɔm naam di'isa wɔnna la 3-2 clave motif guajeo wuu la pa'ala se'em tilum wa. Lumenɛ la nabara Cuba puan dela clave n de Gaana yaaba Lɔkɔ, ge ti ba tara ka de'ena halifu.
Hailaifu ɛberɛ ze'ele la tu yuun boi solimipɛɛlega nu'usi la , la leebiko la n yuun boi West Africa so'olum dɔla yuuma buuri buuri la.
Source: <nowiki>[[AfroCuration2026BuuriBuuri]]</nowiki>
4m3q8ky7xlt87rs0o40pr0byq365bza
23102
23101
2026-05-15T19:26:17Z
Ayamdoo Edward
2129
Created interlink
23102
wikitext
text/x-wiki
'''Hailaifu''' (Highlife)
Hailaifu( Highlife) de la Gaana yuuma buuri n ze'ele bii n pɔsɛ tinsɛba n de coastal cities ( Tinsɛba ti kulesi kaasi mũm) nanana [[Gaana]] 19th century, a yɛla woo daa kɔ'ɔn dɔla tinsɛba n boi solimipɛɛlega nu'usi ( British colony la) a ɛberɛ ze'ele la tinsɛba n kaɛ kulesi bɔba la. A kɔ'ɔn ta la sɛla n de tumam [[African]] Mita ( metre) la solimipɛɛlega yuuma lɔgerɔ ( Westerm instruments). Hailaifu bɔkɛ mɛ yese la jazzy horns ( jazzy iila) la kɔlegɔ ti ba dikɛ giila a yi' toŋe ka se'em kɔ'ɔm bɔna nɛŋa basɛ ti yuuma la dɛna African. Ŋwana kɔ'ɔm pɔsɛ la 2010 ba'asegɔ puan, yeli yeli woo 2018 kinana, a to'e la sɛla n de uptempo, synth-driven sound.
Hailaifu ( Highlife) to'e yu'urɛ mɛ gee kɔ'ɔm yeregɛ tumam nɛresabiga tiŋa wa za'an. Cardinal Rex Lawson, E.T. Mensah, Victor Uwaifo n de nɛresɛba n pɔsɛ dɛ, ba za'an kɔ'ɔm yanŋɛ dɛ mɛ suŋa suŋa yese la bãm n dikɛ Africa buuri gulo/ losi naɛ( lagum) la nasaara lɔgerɔ“Native blues". Dunia zabre sɛka n pa'asɛ buyi la pooren ( After the second world War) a yu'urɛ kelum kɔ'ɔm yeregɛ mɛ bɔna Igbo nɛreba Nigeria tiŋa puan, wanna wa ta'asɛ mɛ ti ba biŋe tigere ti Igbo halifu ti de mi daa kɔ'ɔn yeregɛ ba tiŋa la za'an dɛna ba yuuma ti bo' yu'urɛ yese 1960s saŋa.
Hailaifu kelum lagum pa'asɛ la yuum sɛba yu'ura n yese bii n yeregɛ bɔ'ɔra Gaanaduma la tinpabire wa za'an pa'asɛ la Yinpu'usiba tigera la yeli suma sɛba ti saama sɛba n basɛ ba tiŋa ge bɔna Gaana yɛta. 2025, ba daa yese ka ti ka doli la buuri tuusum ge kan' ta'am kalum UNESCO n yele.
'''History ( sɛla n tole)'''
Kɔlegɔ sɛka ti ba naam bii maalɛ lagum dɛ'ina hailaifu la naam doose la Afro-cuban guajeo. Bu nabara kɔ'ɔm naam di'isa wɔnna la 3-2 clave motif guajeo wuu la pa'ala se'em tilum wa. Lumenɛ la nabara Cuba puan dela clave n de Gaana yaaba Lɔkɔ, ge ti ba tara ka de'ena halifu.
Hailaifu ɛberɛ ze'ele la tu yuun boi solimipɛɛlega nu'usi la , la leebiko la n yuun boi West Africa so'olum dɔla yuuma buuri buuri la.
Source: <nowiki>[[AfroCuration2026BuuriBuuri]]</nowiki>
si4ne4f0rcsdba9xgt94hbf7xqgvgk9
Palm-wine music
0
3472
23089
2026-05-15T13:16:16Z
Rachealanyoka
1915
maalɛ mɛ gee lerege pɛgera la "[[:en:Special:Redirect/revision/1342096976|Palm-wine music]]"
23089
wikitext
text/x-wiki
== PALM WINE MUSIC ==
Palm-Wine Music de la buuri de'eŋɔ n parɛ West Africa wa kɔ'ɔm tee bala ta yese Ghana coastal regions si'a n boe zina beere wa, Sigera Leone, Laberia, and Nigeria nineteenth century saŋa la. Wila la tari la tila zo'e zo'e , gee palm-wine music n de buuri yuuma tigere ti ba daa lagum dikɛ pa'alɛ ti ba bu lɔgerɔ, magese wuu kɔ̃legɔ. Palm-wine music de yuuma nangila n pi'inu zina beere yuuma zo'e zo'e. A kɔ'ɔm bɔna la Kru people m boe Liberia la Sierra Leone, sɛba n tari portuguese kɔ̃legɔ la ti sailors duma tari wa'ana la tuna, ta lagum la diimen kɔnyɛɛlesi la Trinidadian calypso eŋɛ niisum, naana,la zɛkerɛ yɛsera nangila puan.
<templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles>
scs03bwkfxpby86s7cx8hcifms4fzlu
Nana Acheampong
0
3473
23090
2026-05-15T17:41:18Z
Ayimbila90
28
New article created and content
23090
wikitext
text/x-wiki
Ernest “Owoahene’’ Nana Acheampong, gee mɛ kelum dɛna Nana Acheampong, de la Gaana wa. A kelum dɛna Lumba sɔɔ ayima se’em N de Burger yuunyuuna bɔna Gaana so’olum wa puan (Ayima mɛ de la Charles Kojo Fosu, gee mɛ kelum dɛna Daddy Lumba Nana Acheampong gee ti ba kelum mina e ti a dɛna “Champion Lover boy” ti ba dɔgɛ Ernest Nana Acheampong Abuakwa, Ashanti tiŋa (Region), Gaana nɛreba.Vom sumu.A in-kpeŋeri yuuma 1982 Nana Cheampong yu’urɛ deyima de la “Champoion Lover voya”. Abuakwa nɛreba naɛ la Kumasi Technical Institute, sukuu, sukuu kɔnsɛba n ba’asɛ la tari la yuuma mi’ilum ti la zo’e gagi yuum-potã. Gyakie se’em de Gaana wa yuunyuuna la sɔ N bala
==== A pɔsegs vom yɛla ====
Ba yuum dɔgɛ Acheampong la Abuakwa N boi Ashanti (Region) tiŋa puan, Gaana so’olom wa. A yuum kiŋɛ a sukuu la “Kumasi Technical Institute” sukuu la puan.
==== A tuuma ====
A pɔsega sukuu puan, iŋa yuum de sukuu la kinka’asi ŋmɛ’a Tigere la nɛŋa daana. A yuum ze’ele belam kiŋɛ la Geemany 1980 yuuma la puan. Iŋa yuum ŋmɛ’ɛri tɔgum bunŋmɛ’ɛla la. A yuum nyaa naam la kinka’asi ŋmɛ’a Tigere la 1987 yuuni la, belam la pooren ti iŋa la Daddy Lumba yuum naɛ taaba 1989 yuuni la puan. Ba yia la ba’asigu yuuma (Album) ti ba dike dĩile peelumi de la, Yɛɛyɛ Aka Akwantuo Mu, sansɛka ti ba ta yelege ti ba ɛ Solo tuuma la.Acheampong n sɔi Owoahene “studio”, N boi Suame, Kumasi, zi’an ti a yuum iŋɛ pooren rikoodin duma la, gee mi yuum dɛna a miŋa Executive producer bo Owoahene yuuma.A yuuma de la "Abu aka mesim", "Casanova", "Kata w'ani te", "Deobrenodi", "Nipa", "Se eye wode", "Obibini mu obibini", "Ever ready", "Odo yarea", "Meko odo nkyen", "I go die 4 u", "Mansusu saa", "Ako me square","My rub a dub girl", "Brebre Obaahemaa", la "Wo wone hwan". Nana Acheampong's "Naanka ɛbɛyɛ dɛn" tari “record album” koosegu zi’a mɛ Gaana so’olum wa.
====== A mɛŋa vom yɛla ======
Gaana wa afrobeat/afro Gyakie yuunyuuna wa sɔ de la Acheampong.
0bs8wcvbsnse3menq3r64dyo6u6h3ci
23091
23090
2026-05-15T17:46:47Z
Ayimbila90
28
N pa'asɛ la Pigere
23091
wikitext
text/x-wiki
Ernest “Owoahene’’ Nana Acheampong, gee mɛ kelum dɛna Nana Acheampong, de la Gaana wa. A kelum dɛna Lumba sɔɔ ayima se’em N de Burger yuunyuuna bɔna Gaana so’olum wa puan (Ayima mɛ de la Charles Kojo Fosu, gee mɛ kelum dɛna Daddy Lumba Nana Acheampong gee ti ba kelum mina e ti a dɛna “Champion Lover boy” ti ba dɔgɛ Ernest Nana Acheampong Abuakwa, Ashanti tiŋa (Region), Gaana nɛreba.Vom sumu.A in-kpeŋeri yuuma 1982 Nana Cheampong yu’urɛ deyima de la “Champoion Lover voya”. Abuakwa nɛreba naɛ la Kumasi Technical Institute, sukuu, sukuu kɔnsɛba n ba’asɛ la tari la yuuma mi’ilum ti la zo’e gagi yuum-potã. Gyakie se’em de Gaana wa yuunyuuna la sɔ N bala
==== A pɔsegs vom yɛla ====
Ba yuum dɔgɛ Acheampong la Abuakwa N boi Ashanti (Region) tiŋa puan, Gaana so’olom wa. A yuum kiŋɛ a sukuu la “Kumasi Technical Institute” sukuu la puan.
==== A tuuma ====
A pɔsega sukuu puan, iŋa yuum de sukuu la kinka’asi ŋmɛ’a Tigere la nɛŋa daana. A yuum ze’ele belam kiŋɛ la Geemany 1980 yuuma la puan. Iŋa yuum ŋmɛ’ɛri tɔgum bunŋmɛ’ɛla la. A yuum nyaa naam la kinka’asi ŋmɛ’a Tigere la 1987 yuuni la, belam la pooren ti iŋa la Daddy Lumba yuum naɛ taaba 1989 yuuni la puan. Ba yia la ba’asigu yuuma (Album) ti ba dike dĩile peelumi de la, Yɛɛyɛ Aka Akwantuo Mu, sansɛka ti ba ta yelege ti ba ɛ Solo tuuma la.Acheampong n sɔi Owoahene “studio”, N boi Suame, Kumasi, zi’an ti a yuum iŋɛ pooren rikoodin duma la, gee mi yuum dɛna a miŋa Executive producer bo Owoahene yuuma.
A yuuma de la "Abu aka mesim", "Casanova", "Kata w'ani te", "Deobrenodi", "Nipa", "Se eye wode", "Obibini mu obibini", "Ever ready", "Odo yarea", "Meko odo nkyen", "I go die 4 u", "Mansusu saa", "Ako me square","My rub a dub girl", "Brebre Obaahemaa", la "Wo wone hwan". Nana Acheampong's "Naanka ɛbɛyɛ dɛn" tari “record album” koosegu zi’a mɛ Gaana so’olum wa.
====== A mɛŋa vom yɛla ======
Gaana wa afrobeat/afro Gyakie yuunyuuna wa sɔ de la Acheampong.
== Viisegɔ Lɔgerɔ ==
3mtxztr3ptm1w6uhrx8rzozyowzifdo
23092
23091
2026-05-15T17:51:09Z
Ayimbila90
28
Added reference
23092
wikitext
text/x-wiki
Ernest “Owoahene’’ Nana Acheampong, gee mɛ kelum dɛna Nana Acheampong, de la Gaana wa. A kelum dɛna Lumba sɔɔ ayima se’em N de Burger yuunyuuna bɔna Gaana so’olum wa puan (Ayima mɛ de la Charles Kojo Fosu, gee mɛ kelum dɛna Daddy Lumba)<ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Nana-Acheampong-finally-details-how-he-met-Daddy-Lumba-778147</ref>
Nana Acheampong gee ti ba kelum mina e ti a dɛna “Champion Lover boy” ti ba dɔgɛ Ernest Nana Acheampong Abuakwa, Ashanti tiŋa (Region), Gaana nɛreba.Vom sumu.A in-kpeŋeri yuuma 1982 Nana Cheampong yu’urɛ deyima de la “Champoion Lover voya”. Abuakwa nɛreba naɛ la Kumasi Technical Institute, sukuu, sukuu kɔnsɛba n ba’asɛ la tari la yuuma mi’ilum ti la zo’e gagi yuum-potã. Gyakie se’em de Gaana wa yuunyuuna la sɔ N bala
==== A pɔsegs vom yɛla ====
Ba yuum dɔgɛ Acheampong la Abuakwa N boi Ashanti (Region) tiŋa puan, Gaana so’olom wa. A yuum kiŋɛ a sukuu la “Kumasi Technical Institute” sukuu la puan.
==== A tuuma ====
A pɔsega sukuu puan, iŋa yuum de sukuu la kinka’asi ŋmɛ’a Tigere la nɛŋa daana. A yuum ze’ele belam kiŋɛ la Geemany 1980 yuuma la puan. Iŋa yuum ŋmɛ’ɛri tɔgum bunŋmɛ’ɛla la. A yuum nyaa naam la kinka’asi ŋmɛ’a Tigere la 1987 yuuni la, belam la pooren ti iŋa la Daddy Lumba yuum naɛ taaba 1989 yuuni la puan. Ba yia la ba’asigu yuuma (Album) ti ba dike dĩile peelumi de la, Yɛɛyɛ Aka Akwantuo Mu, sansɛka ti ba ta yelege ti ba ɛ Solo tuuma la.Acheampong n sɔi Owoahene “studio”, N boi Suame, Kumasi, zi’an ti a yuum iŋɛ pooren rikoodin duma la, gee mi yuum dɛna a miŋa Executive producer bo Owoahene yuuma.
A yuuma de la "Abu aka mesim", "Casanova", "Kata w'ani te", "Deobrenodi", "Nipa", "Se eye wode", "Obibini mu obibini", "Ever ready", "Odo yarea", "Meko odo nkyen", "I go die 4 u", "Mansusu saa", "Ako me square","My rub a dub girl", "Brebre Obaahemaa", la "Wo wone hwan". Nana Acheampong's "Naanka ɛbɛyɛ dɛn" tari “record album” koosegu zi’a mɛ Gaana so’olum wa.
====== A mɛŋa vom yɛla ======
Gaana wa afrobeat/afro Gyakie yuunyuuna wa sɔ de la Acheampong.
== Viisegɔ Lɔgerɔ ==
50gud3kmjindhkma7t2qml46s9uizwj
23093
23092
2026-05-15T17:55:49Z
Ayimbila90
28
Added reference
23093
wikitext
text/x-wiki
Ernest “Owoahene’’ Nana Acheampong, gee mɛ kelum dɛna Nana Acheampong, de la Gaana wa. A kelum dɛna Lumba sɔɔ ayima se’em N de Burger yuunyuuna bɔna Gaana so’olum wa puan (Ayima mɛ de la Charles Kojo Fosu, gee mɛ kelum dɛna Daddy Lumba)<ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Nana-Acheampong-finally-details-how-he-met-Daddy-Lumba-778147</ref><ref>http://www.goethe.de/ins/gh/en/acc/kul/mag/mus/bhi/mus/2770744.html</ref>
Nana Acheampong gee ti ba kelum mina e ti a dɛna “Champion Lover boy” ti ba dɔgɛ Ernest Nana Acheampong Abuakwa, Ashanti tiŋa (Region), Gaana nɛreba.Vom sumu.A in-kpeŋeri yuuma 1982 Nana Cheampong yu’urɛ deyima de la “Champoion Lover voya”. Abuakwa nɛreba naɛ la Kumasi Technical Institute, sukuu, sukuu kɔnsɛba n ba’asɛ la tari la yuuma mi’ilum ti la zo’e gagi yuum-potã. Gyakie se’em de Gaana wa yuunyuuna la sɔ N bala
==== A pɔsegs vom yɛla ====
Ba yuum dɔgɛ Acheampong la Abuakwa N boi Ashanti (Region) tiŋa puan, Gaana so’olom wa. A yuum kiŋɛ a sukuu la “Kumasi Technical Institute” sukuu la puan.
==== A tuuma ====
A pɔsega sukuu puan, iŋa yuum de sukuu la kinka’asi ŋmɛ’a Tigere la nɛŋa daana. A yuum ze’ele belam kiŋɛ la Geemany 1980 yuuma la puan. Iŋa yuum ŋmɛ’ɛri tɔgum bunŋmɛ’ɛla la. A yuum nyaa naam la kinka’asi ŋmɛ’a Tigere la 1987 yuuni la, belam la pooren ti iŋa la Daddy Lumba yuum naɛ taaba 1989 yuuni la puan. Ba yia la ba’asigu yuuma (Album) ti ba dike dĩile peelumi de la, Yɛɛyɛ Aka Akwantuo Mu, sansɛka ti ba ta yelege ti ba ɛ Solo tuuma la.Acheampong n sɔi Owoahene “studio”, N boi Suame, Kumasi, zi’an ti a yuum iŋɛ pooren rikoodin duma la, gee mi yuum dɛna a miŋa Executive producer bo Owoahene yuuma.
A yuuma de la "Abu aka mesim", "Casanova", "Kata w'ani te", "Deobrenodi", "Nipa", "Se eye wode", "Obibini mu obibini", "Ever ready", "Odo yarea", "Meko odo nkyen", "I go die 4 u", "Mansusu saa", "Ako me square","My rub a dub girl", "Brebre Obaahemaa", la "Wo wone hwan". Nana Acheampong's "Naanka ɛbɛyɛ dɛn" tari “record album” koosegu zi’a mɛ Gaana so’olum wa.
====== A mɛŋa vom yɛla ======
Gaana wa afrobeat/afro Gyakie yuunyuuna wa sɔ de la Acheampong.
== Viisegɔ Lɔgerɔ ==
fsb5d2mlgcije2iwpxbsovg6apfa89k
23094
23093
2026-05-15T17:57:38Z
Ayimbila90
28
Added reference
23094
wikitext
text/x-wiki
Ernest “Owoahene’’ Nana Acheampong, gee mɛ kelum dɛna Nana Acheampong, de la Gaana wa. A kelum dɛna Lumba sɔɔ ayima se’em N de Burger yuunyuuna bɔna Gaana so’olum wa puan (Ayima mɛ de la Charles Kojo Fosu, gee mɛ kelum dɛna Daddy Lumba)<ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Nana-Acheampong-finally-details-how-he-met-Daddy-Lumba-778147</ref><ref>http://www.goethe.de/ins/gh/en/acc/kul/mag/mus/bhi/mus/2770744.html</ref>
Nana Acheampong gee ti ba kelum mina e ti a dɛna “Champion Lover boy” ti ba dɔgɛ Ernest Nana Acheampong Abuakwa, Ashanti tiŋa (Region), Gaana nɛreba.Vom sumu.A in-kpeŋeri yuuma 1982 Nana Cheampong yu’urɛ deyima de la “Champoion Lover voya”. Abuakwa nɛreba naɛ la Kumasi Technical Institute, sukuu, sukuu kɔnsɛba n ba’asɛ la tari la yuuma mi’ilum ti la zo’e gagi yuum-potã 30.<ref>http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/people/person.php?ID=392</ref> Gyakie se’em de Gaana wa yuunyuuna la sɔ N bala
==== A pɔsegs vom yɛla ====
Ba yuum dɔgɛ Acheampong la Abuakwa N boi Ashanti (Region) tiŋa puan, Gaana so’olom wa. A yuum kiŋɛ a sukuu la “Kumasi Technical Institute” sukuu la puan.
==== A tuuma ====
A pɔsega sukuu puan, iŋa yuum de sukuu la kinka’asi ŋmɛ’a Tigere la nɛŋa daana. A yuum ze’ele belam kiŋɛ la Geemany 1980 yuuma la puan. Iŋa yuum ŋmɛ’ɛri tɔgum bunŋmɛ’ɛla la. A yuum nyaa naam la kinka’asi ŋmɛ’a Tigere la 1987 yuuni la, belam la pooren ti iŋa la Daddy Lumba yuum naɛ taaba 1989 yuuni la puan. Ba yia la ba’asigu yuuma (Album) ti ba dike dĩile peelumi de la, Yɛɛyɛ Aka Akwantuo Mu, sansɛka ti ba ta yelege ti ba ɛ Solo tuuma la.Acheampong n sɔi Owoahene “studio”, N boi Suame, Kumasi, zi’an ti a yuum iŋɛ pooren rikoodin duma la, gee mi yuum dɛna a miŋa Executive producer bo Owoahene yuuma.
A yuuma de la "Abu aka mesim", "Casanova", "Kata w'ani te", "Deobrenodi", "Nipa", "Se eye wode", "Obibini mu obibini", "Ever ready", "Odo yarea", "Meko odo nkyen", "I go die 4 u", "Mansusu saa", "Ako me square","My rub a dub girl", "Brebre Obaahemaa", la "Wo wone hwan". Nana Acheampong's "Naanka ɛbɛyɛ dɛn" tari “record album” koosegu zi’a mɛ Gaana so’olum wa.
====== A mɛŋa vom yɛla ======
Gaana wa afrobeat/afro Gyakie yuunyuuna wa sɔ de la Acheampong.
== Viisegɔ Lɔgerɔ ==
huxo0p0sss0fb78x8pg13b7yxzdh1v5
23095
23094
2026-05-15T17:59:33Z
Ayimbila90
28
Added reference
23095
wikitext
text/x-wiki
Ernest “Owoahene’’ Nana Acheampong, gee mɛ kelum dɛna Nana Acheampong, de la Gaana wa. A kelum dɛna Lumba sɔɔ ayima se’em N de Burger yuunyuuna bɔna Gaana so’olum wa puan (Ayima mɛ de la Charles Kojo Fosu, gee mɛ kelum dɛna Daddy Lumba)<ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Nana-Acheampong-finally-details-how-he-met-Daddy-Lumba-778147</ref><ref>http://www.goethe.de/ins/gh/en/acc/kul/mag/mus/bhi/mus/2770744.html</ref>
Nana Acheampong gee ti ba kelum mina e ti a dɛna “Champion Lover boy” ti ba dɔgɛ Ernest Nana Acheampong Abuakwa, Ashanti tiŋa (Region), Gaana nɛreba.Vom sumu.A in-kpeŋeri yuuma 1982 Nana Cheampong yu’urɛ deyima de la “Champoion Lover voya”. Abuakwa nɛreba naɛ la Kumasi Technical Institute, sukuu, sukuu kɔnsɛba n ba’asɛ la tari la yuuma mi’ilum ti la zo’e gagi yuum-potã 30.<ref>http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/people/person.php?ID=392</ref><ref>http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Nana-Acheampong-invites-Nana-Addo-to-Mega-Concert-365762</ref> Gyakie se’em de Gaana wa yuunyuuna la sɔ N bala
==== A pɔsegs vom yɛla ====
Ba yuum dɔgɛ Acheampong la Abuakwa N boi Ashanti (Region) tiŋa puan, Gaana so’olom wa. A yuum kiŋɛ a sukuu la “Kumasi Technical Institute” sukuu la puan.
==== A tuuma ====
A pɔsega sukuu puan, iŋa yuum de sukuu la kinka’asi ŋmɛ’a Tigere la nɛŋa daana. A yuum ze’ele belam kiŋɛ la Geemany 1980 yuuma la puan. Iŋa yuum ŋmɛ’ɛri tɔgum bunŋmɛ’ɛla la. A yuum nyaa naam la kinka’asi ŋmɛ’a Tigere la 1987 yuuni la, belam la pooren ti iŋa la Daddy Lumba yuum naɛ taaba 1989 yuuni la puan. Ba yia la ba’asigu yuuma (Album) ti ba dike dĩile peelumi de la, Yɛɛyɛ Aka Akwantuo Mu, sansɛka ti ba ta yelege ti ba ɛ Solo tuuma la.Acheampong n sɔi Owoahene “studio”, N boi Suame, Kumasi, zi’an ti a yuum iŋɛ pooren rikoodin duma la, gee mi yuum dɛna a miŋa Executive producer bo Owoahene yuuma.
A yuuma de la "Abu aka mesim", "Casanova", "Kata w'ani te", "Deobrenodi", "Nipa", "Se eye wode", "Obibini mu obibini", "Ever ready", "Odo yarea", "Meko odo nkyen", "I go die 4 u", "Mansusu saa", "Ako me square","My rub a dub girl", "Brebre Obaahemaa", la "Wo wone hwan". Nana Acheampong's "Naanka ɛbɛyɛ dɛn" tari “record album” koosegu zi’a mɛ Gaana so’olum wa.
====== A mɛŋa vom yɛla ======
Gaana wa afrobeat/afro Gyakie yuunyuuna wa sɔ de la Acheampong.
== Viisegɔ Lɔgerɔ ==
orhwdieg030rqs1pyyqcsxms81wqga6
23096
23095
2026-05-15T18:02:24Z
Ayimbila90
28
Added reference
23096
wikitext
text/x-wiki
Ernest “Owoahene’’ Nana Acheampong, gee mɛ kelum dɛna Nana Acheampong, de la Gaana wa. A kelum dɛna Lumba sɔɔ ayima se’em N de Burger yuunyuuna bɔna Gaana so’olum wa puan (Ayima mɛ de la Charles Kojo Fosu, gee mɛ kelum dɛna Daddy Lumba)<ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Nana-Acheampong-finally-details-how-he-met-Daddy-Lumba-778147</ref><ref>http://www.goethe.de/ins/gh/en/acc/kul/mag/mus/bhi/mus/2770744.html</ref>
Nana Acheampong gee ti ba kelum mina e ti a dɛna “Champion Lover boy” ti ba dɔgɛ Ernest Nana Acheampong Abuakwa, Ashanti tiŋa (Region), Gaana nɛreba.Vom sumu.A in-kpeŋeri yuuma 1982 Nana Cheampong yu’urɛ deyima de la “Champoion Lover voya”. Abuakwa nɛreba naɛ la Kumasi Technical Institute, sukuu, sukuu kɔnsɛba n ba’asɛ la tari la yuuma mi’ilum ti la zo’e gagi yuum-potã 30.<ref>http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/people/person.php?ID=392</ref><ref>http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Nana-Acheampong-invites-Nana-Addo-to-Mega-Concert-365762</ref><ref>https://web.archive.org/web/20150703052408/http://tv3network.com/all-news/entertainment/entertainment-news/highlife-legend-nana-acheampong-calls-on-nana-akufo-addo.html</ref> Gyakie se’em de Gaana wa yuunyuuna la sɔ N bala
==== A pɔsegs vom yɛla ====
Ba yuum dɔgɛ Acheampong la Abuakwa N boi Ashanti (Region) tiŋa puan, Gaana so’olom wa. A yuum kiŋɛ a sukuu la “Kumasi Technical Institute” sukuu la puan.
==== A tuuma ====
A pɔsega sukuu puan, iŋa yuum de sukuu la kinka’asi ŋmɛ’a Tigere la nɛŋa daana. A yuum ze’ele belam kiŋɛ la Geemany 1980 yuuma la puan. Iŋa yuum ŋmɛ’ɛri tɔgum bunŋmɛ’ɛla la. A yuum nyaa naam la kinka’asi ŋmɛ’a Tigere la 1987 yuuni la, belam la pooren ti iŋa la Daddy Lumba yuum naɛ taaba 1989 yuuni la puan. Ba yia la ba’asigu yuuma (Album) ti ba dike dĩile peelumi de la, Yɛɛyɛ Aka Akwantuo Mu, sansɛka ti ba ta yelege ti ba ɛ Solo tuuma la.Acheampong n sɔi Owoahene “studio”, N boi Suame, Kumasi, zi’an ti a yuum iŋɛ pooren rikoodin duma la, gee mi yuum dɛna a miŋa Executive producer bo Owoahene yuuma.
A yuuma de la "Abu aka mesim", "Casanova", "Kata w'ani te", "Deobrenodi", "Nipa", "Se eye wode", "Obibini mu obibini", "Ever ready", "Odo yarea", "Meko odo nkyen", "I go die 4 u", "Mansusu saa", "Ako me square","My rub a dub girl", "Brebre Obaahemaa", la "Wo wone hwan". Nana Acheampong's "Naanka ɛbɛyɛ dɛn" tari “record album” koosegu zi’a mɛ Gaana so’olum wa.
====== A mɛŋa vom yɛla ======
Gaana wa afrobeat/afro Gyakie yuunyuuna wa sɔ de la Acheampong.
== Viisegɔ Lɔgerɔ ==
jy940i70hy14vtpz8p4aqeb5zwwyzp3
23097
23096
2026-05-15T18:03:40Z
Ayimbila90
28
Added reference
23097
wikitext
text/x-wiki
Ernest “Owoahene’’ Nana Acheampong, gee mɛ kelum dɛna Nana Acheampong, de la Gaana wa. A kelum dɛna Lumba sɔɔ ayima se’em N de Burger yuunyuuna bɔna Gaana so’olum wa puan (Ayima mɛ de la Charles Kojo Fosu, gee mɛ kelum dɛna Daddy Lumba)<ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Nana-Acheampong-finally-details-how-he-met-Daddy-Lumba-778147</ref><ref name=":0">http://www.goethe.de/ins/gh/en/acc/kul/mag/mus/bhi/mus/2770744.html</ref>
Nana Acheampong gee ti ba kelum mina e ti a dɛna “Champion Lover boy” ti ba dɔgɛ Ernest Nana Acheampong Abuakwa, Ashanti tiŋa (Region), Gaana nɛreba.Vom sumu.A in-kpeŋeri yuuma 1982 Nana Cheampong yu’urɛ deyima de la “Champoion Lover voya”. Abuakwa nɛreba naɛ la Kumasi Technical Institute, sukuu, sukuu kɔnsɛba n ba’asɛ la tari la yuuma mi’ilum ti la zo’e gagi yuum-potã 30.<ref>http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/people/person.php?ID=392</ref><ref>http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Nana-Acheampong-invites-Nana-Addo-to-Mega-Concert-365762</ref><ref>https://web.archive.org/web/20150703052408/http://tv3network.com/all-news/entertainment/entertainment-news/highlife-legend-nana-acheampong-calls-on-nana-akufo-addo.html</ref><ref name=":0" /> Gyakie se’em de Gaana wa yuunyuuna la sɔ N bala
==== A pɔsegs vom yɛla ====
Ba yuum dɔgɛ Acheampong la Abuakwa N boi Ashanti (Region) tiŋa puan, Gaana so’olom wa. A yuum kiŋɛ a sukuu la “Kumasi Technical Institute” sukuu la puan.
==== A tuuma ====
A pɔsega sukuu puan, iŋa yuum de sukuu la kinka’asi ŋmɛ’a Tigere la nɛŋa daana. A yuum ze’ele belam kiŋɛ la Geemany 1980 yuuma la puan. Iŋa yuum ŋmɛ’ɛri tɔgum bunŋmɛ’ɛla la. A yuum nyaa naam la kinka’asi ŋmɛ’a Tigere la 1987 yuuni la, belam la pooren ti iŋa la Daddy Lumba yuum naɛ taaba 1989 yuuni la puan. Ba yia la ba’asigu yuuma (Album) ti ba dike dĩile peelumi de la, Yɛɛyɛ Aka Akwantuo Mu, sansɛka ti ba ta yelege ti ba ɛ Solo tuuma la.Acheampong n sɔi Owoahene “studio”, N boi Suame, Kumasi, zi’an ti a yuum iŋɛ pooren rikoodin duma la, gee mi yuum dɛna a miŋa Executive producer bo Owoahene yuuma.
A yuuma de la "Abu aka mesim", "Casanova", "Kata w'ani te", "Deobrenodi", "Nipa", "Se eye wode", "Obibini mu obibini", "Ever ready", "Odo yarea", "Meko odo nkyen", "I go die 4 u", "Mansusu saa", "Ako me square","My rub a dub girl", "Brebre Obaahemaa", la "Wo wone hwan". Nana Acheampong's "Naanka ɛbɛyɛ dɛn" tari “record album” koosegu zi’a mɛ Gaana so’olum wa.
====== A mɛŋa vom yɛla ======
Gaana wa afrobeat/afro Gyakie yuunyuuna wa sɔ de la Acheampong.
== Viisegɔ Lɔgerɔ ==
cy2456kgj4exdcj8xfltxcpoyenvtxm
23098
23097
2026-05-15T18:06:00Z
Ayimbila90
28
Added reference
23098
wikitext
text/x-wiki
Ernest “Owoahene’’ Nana Acheampong, gee mɛ kelum dɛna Nana Acheampong, de la Gaana wa. A kelum dɛna Lumba sɔɔ ayima se’em N de Burger yuunyuuna bɔna Gaana so’olum wa puan (Ayima mɛ de la Charles Kojo Fosu, gee mɛ kelum dɛna Daddy Lumba)<ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Nana-Acheampong-finally-details-how-he-met-Daddy-Lumba-778147</ref><ref name=":0">http://www.goethe.de/ins/gh/en/acc/kul/mag/mus/bhi/mus/2770744.html</ref>
Nana Acheampong gee ti ba kelum mina e ti a dɛna “Champion Lover boy” ti ba dɔgɛ Ernest Nana Acheampong Abuakwa, Ashanti tiŋa (Region), Gaana nɛreba.Vom sumu.A in-kpeŋeri yuuma 1982 Nana Cheampong yu’urɛ deyima de la “Champoion Lover voya”. Abuakwa nɛreba naɛ la Kumasi Technical Institute, sukuu, sukuu kɔnsɛba n ba’asɛ la tari la yuuma mi’ilum ti la zo’e gagi yuum-potã 30.<ref>http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/people/person.php?ID=392</ref><ref>http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Nana-Acheampong-invites-Nana-Addo-to-Mega-Concert-365762</ref><ref>https://web.archive.org/web/20150703052408/http://tv3network.com/all-news/entertainment/entertainment-news/highlife-legend-nana-acheampong-calls-on-nana-akufo-addo.html</ref><ref name=":0" /> Gyakie se’em de Gaana wa yuunyuuna la sɔ N bala<ref>https://www.graphic.com.gh/entertainment/showbiz-news/no-pressure-to-maintain-my-dad-s-legacy-gyakie.html</ref>
==== A pɔsegs vom yɛla ====
Ba yuum dɔgɛ Acheampong la Abuakwa N boi Ashanti (Region) tiŋa puan, Gaana so’olom wa. A yuum kiŋɛ a sukuu la “Kumasi Technical Institute” sukuu la puan.
==== A tuuma ====
A pɔsega sukuu puan, iŋa yuum de sukuu la kinka’asi ŋmɛ’a Tigere la nɛŋa daana. A yuum ze’ele belam kiŋɛ la Geemany 1980 yuuma la puan. Iŋa yuum ŋmɛ’ɛri tɔgum bunŋmɛ’ɛla la. A yuum nyaa naam la kinka’asi ŋmɛ’a Tigere la 1987 yuuni la, belam la pooren ti iŋa la Daddy Lumba yuum naɛ taaba 1989 yuuni la puan. Ba yia la ba’asigu yuuma (Album) ti ba dike dĩile peelumi de la, Yɛɛyɛ Aka Akwantuo Mu, sansɛka ti ba ta yelege ti ba ɛ Solo tuuma la.Acheampong n sɔi Owoahene “studio”, N boi Suame, Kumasi, zi’an ti a yuum iŋɛ pooren rikoodin duma la, gee mi yuum dɛna a miŋa Executive producer bo Owoahene yuuma.
A yuuma de la "Abu aka mesim", "Casanova", "Kata w'ani te", "Deobrenodi", "Nipa", "Se eye wode", "Obibini mu obibini", "Ever ready", "Odo yarea", "Meko odo nkyen", "I go die 4 u", "Mansusu saa", "Ako me square","My rub a dub girl", "Brebre Obaahemaa", la "Wo wone hwan". Nana Acheampong's "Naanka ɛbɛyɛ dɛn" tari “record album” koosegu zi’a mɛ Gaana so’olum wa.
====== A mɛŋa vom yɛla ======
Gaana wa afrobeat/afro Gyakie yuunyuuna wa sɔ de la Acheampong.
== Viisegɔ Lɔgerɔ ==
pi26ap72maee7m3vlsp0wdux7k5acj3
23099
23098
2026-05-15T18:07:08Z
Ayimbila90
28
Added reference
23099
wikitext
text/x-wiki
Ernest “Owoahene’’ Nana Acheampong, gee mɛ kelum dɛna Nana Acheampong, de la Gaana wa. A kelum dɛna Lumba sɔɔ ayima se’em N de Burger yuunyuuna bɔna Gaana so’olum wa puan (Ayima mɛ de la Charles Kojo Fosu, gee mɛ kelum dɛna Daddy Lumba)<ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Nana-Acheampong-finally-details-how-he-met-Daddy-Lumba-778147</ref><ref name=":0">http://www.goethe.de/ins/gh/en/acc/kul/mag/mus/bhi/mus/2770744.html</ref>
Nana Acheampong gee ti ba kelum mina e ti a dɛna “Champion Lover boy” ti ba dɔgɛ Ernest Nana Acheampong Abuakwa, Ashanti tiŋa (Region), Gaana nɛreba.Vom sumu.A in-kpeŋeri yuuma 1982 Nana Cheampong yu’urɛ deyima de la “Champoion Lover voya”. Abuakwa nɛreba naɛ la Kumasi Technical Institute, sukuu, sukuu kɔnsɛba n ba’asɛ la tari la yuuma mi’ilum ti la zo’e gagi yuum-potã 30.<ref>http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/people/person.php?ID=392</ref><ref>http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Nana-Acheampong-invites-Nana-Addo-to-Mega-Concert-365762</ref><ref>https://web.archive.org/web/20150703052408/http://tv3network.com/all-news/entertainment/entertainment-news/highlife-legend-nana-acheampong-calls-on-nana-akufo-addo.html</ref><ref name=":0" /> Gyakie se’em de Gaana wa yuunyuuna la sɔ N bala<ref>https://www.graphic.com.gh/entertainment/showbiz-news/no-pressure-to-maintain-my-dad-s-legacy-gyakie.html</ref><ref>https://www.okayafrica.com/gyakie-ghana-music-interview/</ref>
==== A pɔsegs vom yɛla ====
Ba yuum dɔgɛ Acheampong la Abuakwa N boi Ashanti (Region) tiŋa puan, Gaana so’olom wa. A yuum kiŋɛ a sukuu la “Kumasi Technical Institute” sukuu la puan.
==== A tuuma ====
A pɔsega sukuu puan, iŋa yuum de sukuu la kinka’asi ŋmɛ’a Tigere la nɛŋa daana. A yuum ze’ele belam kiŋɛ la Geemany 1980 yuuma la puan. Iŋa yuum ŋmɛ’ɛri tɔgum bunŋmɛ’ɛla la. A yuum nyaa naam la kinka’asi ŋmɛ’a Tigere la 1987 yuuni la, belam la pooren ti iŋa la Daddy Lumba yuum naɛ taaba 1989 yuuni la puan. Ba yia la ba’asigu yuuma (Album) ti ba dike dĩile peelumi de la, Yɛɛyɛ Aka Akwantuo Mu, sansɛka ti ba ta yelege ti ba ɛ Solo tuuma la.Acheampong n sɔi Owoahene “studio”, N boi Suame, Kumasi, zi’an ti a yuum iŋɛ pooren rikoodin duma la, gee mi yuum dɛna a miŋa Executive producer bo Owoahene yuuma.
A yuuma de la "Abu aka mesim", "Casanova", "Kata w'ani te", "Deobrenodi", "Nipa", "Se eye wode", "Obibini mu obibini", "Ever ready", "Odo yarea", "Meko odo nkyen", "I go die 4 u", "Mansusu saa", "Ako me square","My rub a dub girl", "Brebre Obaahemaa", la "Wo wone hwan". Nana Acheampong's "Naanka ɛbɛyɛ dɛn" tari “record album” koosegu zi’a mɛ Gaana so’olum wa.
====== A mɛŋa vom yɛla ======
Gaana wa afrobeat/afro Gyakie yuunyuuna wa sɔ de la Acheampong.
== Viisegɔ Lɔgerɔ ==
1z2kfuqnr1r7q3m2zguz7mymaxrifnj
Burger-highlife
0
3474
23103
2026-05-15T20:08:44Z
Akolpoka
244
Content created and added
23103
wikitext
text/x-wiki
Burger -Highlife de la yuum sɛka e yuum pugum yese ze'ele 1900s sa na ti ba ni dikɛ buuri malema yuuma ta naɛ la kɔlɔ bii de'eno lɔgerɔ asi'a ti la ana suŋa la aŋa boi me la ka to'ore la Gaana duma sɛba e wa'am bii e yese kiŋɛ Germany. Ba yɛrum dikɛ ka ti ka dɛna la German yuuma aŋa.
1980s bɔba sa, "reggae"yuuma ti ba yuum mina e boi tingɔŋɔ wa Zuo za'a waabi gee me yuum tara/zala me la ka e niɛ zo'e bo buuri asi'a yuuma zi'isi si'a ti si wa'a yuum kɔ'ɔm dɛna naana la ka. Highlife yuuma, saŋa woo ni dɔla bii naara me la reggae, nyaa ni nyɛta bisera zo'e zo'e e boi Europe la North America san kaŋa wa puan.
1970s saŋa la pooren/e tole sa la, Gaana tiŋa duma zo'e zo'e yuum boi mɛ bii Seidu Mohammed e ta bɔna tiŋa kayima sa e dagi Gaana tiŋa. Tiŋa kayima e yuum ve'e Gaana duma yuum de la Germany, la tinsi zo'e zo'e yuum ta iŋɛ tinsi e boi Berlin, Düsseldorf, la Hamburg ti ka dɛna ba yire ayima (Buyi puan). Ba yuum dɔgɛ Burger-Highlife mɛ sansɛka ti Gaana duma yuunyuuneba e boi Germany yuum ta pɔsɛ suŋera la German tiŋa yuunyuuneba la yuun-iteba.
Ba yuum dikɛ yuuma la lagum bii gaam la taaba, ze'ele highlife, disco la funk yuuma.
Maalegɔ dina wa ti ba nyaŋɛ ta'am dikɛ buuri yima yima ta'am lagesɛ puti'ira, yele-irɛ la kumesegɔ e boi tinsi yima yima la buuri yima yima ti ba ta'am nyaŋɛ dikɛ ba ŋwɔsum la ba aŋa lagum taaba ta'am tum tuunɛ la ti ka doose taaba suŋa suŋa.
Nɛreba e ze'ele buuri yima yima lagum taaba, bo taaba puti'ira, puti'ira la tiregere, la ba san yeti ba iŋɛ bala, ba maalɛ la sɛla saanɛ gee ti ka tara nimpiilum se'em ti ka kɔ'ɔm tara nyɛlum bilam bilam la ti fu kan malum tam ka yele e boi Gaana la Gaana tiŋa duma la tinsi asi'a e boi tingɔŋɔ wa zuo. Nɛresaasi e naɛ taaba lagum ba puti'ira la taaba gee kelum vɔna vom yimɔ la taaba.
Nɛresɛba e pɔsɛ iŋɛ Burger Highlife de la George Darko,1 Lee Dodou, Lumba Brothers, Rex Gyamfi la Charles Amoah.
1wevpxd60daacxvpmz8gepbmqixb8d1
23105
23103
2026-05-15T20:13:54Z
Akolpoka
244
Data box added
23105
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Burger -Highlife de la yuum sɛka e yuum pugum yese ze'ele 1900s sa na ti ba ni dikɛ buuri malema yuuma ta naɛ la kɔlɔ bii de'eno lɔgerɔ asi'a ti la ana suŋa la aŋa boi me la ka to'ore la Gaana duma sɛba e wa'am bii e yese kiŋɛ Germany. Ba yɛrum dikɛ ka ti ka dɛna la German yuuma aŋa.
1980s bɔba sa, "reggae"yuuma ti ba yuum mina e boi tingɔŋɔ wa Zuo za'a waabi gee me yuum tara/zala me la ka e niɛ zo'e bo buuri asi'a yuuma zi'isi si'a ti si wa'a yuum kɔ'ɔm dɛna naana la ka. Highlife yuuma, saŋa woo ni dɔla bii naara me la reggae, nyaa ni nyɛta bisera zo'e zo'e e boi Europe la North America san kaŋa wa puan.
1970s saŋa la pooren/e tole sa la, Gaana tiŋa duma zo'e zo'e yuum boi mɛ bii Seidu Mohammed e ta bɔna tiŋa kayima sa e dagi Gaana tiŋa. Tiŋa kayima e yuum ve'e Gaana duma yuum de la Germany, la tinsi zo'e zo'e yuum ta iŋɛ tinsi e boi Berlin, Düsseldorf, la Hamburg ti ka dɛna ba yire ayima (Buyi puan). Ba yuum dɔgɛ Burger-Highlife mɛ sansɛka ti Gaana duma yuunyuuneba e boi Germany yuum ta pɔsɛ suŋera la German tiŋa yuunyuuneba la yuun-iteba.
Ba yuum dikɛ yuuma la lagum bii gaam la taaba, ze'ele highlife, disco la funk yuuma.
Maalegɔ dina wa ti ba nyaŋɛ ta'am dikɛ buuri yima yima ta'am lagesɛ puti'ira, yele-irɛ la kumesegɔ e boi tinsi yima yima la buuri yima yima ti ba ta'am nyaŋɛ dikɛ ba ŋwɔsum la ba aŋa lagum taaba ta'am tum tuunɛ la ti ka doose taaba suŋa suŋa.
Nɛreba e ze'ele buuri yima yima lagum taaba, bo taaba puti'ira, puti'ira la tiregere, la ba san yeti ba iŋɛ bala, ba maalɛ la sɛla saanɛ gee ti ka tara nimpiilum se'em ti ka kɔ'ɔm tara nyɛlum bilam bilam la ti fu kan malum tam ka yele e boi Gaana la Gaana tiŋa duma la tinsi asi'a e boi tingɔŋɔ wa zuo. Nɛresaasi e naɛ taaba lagum ba puti'ira la taaba gee kelum vɔna vom yimɔ la taaba.
Nɛresɛba e pɔsɛ iŋɛ Burger Highlife de la George Darko,1 Lee Dodou, Lumba Brothers, Rex Gyamfi la Charles Amoah.
0mknns8wmmso97hgrbyetriw68dtqn7
23106
23105
2026-05-15T20:32:07Z
Akolpoka
244
Added diagram
23106
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{| class="wikitable"
|
|The '''neutrality of this article is disputed'''. Relevant discussion may be found on the talk page. Please do not remove this message until conditions to do so are met. ''(March 2024) (<small>Learn how and when to remove this message</small>)''
|}
Burger -Highlife de la yuum sɛka e yuum pugum yese ze'ele 1900s sa na ti ba ni dikɛ buuri malema yuuma ta naɛ la kɔlɔ bii de'eno lɔgerɔ asi'a ti la ana suŋa la aŋa boi me la ka to'ore la Gaana duma sɛba e wa'am bii e yese kiŋɛ Germany. Ba yɛrum dikɛ ka ti ka dɛna la German yuuma aŋa.
1980s bɔba sa, "reggae"yuuma ti ba yuum mina e boi tingɔŋɔ wa Zuo za'a waabi gee me yuum tara/zala me la ka e niɛ zo'e bo buuri asi'a yuuma zi'isi si'a ti si wa'a yuum kɔ'ɔm dɛna naana la ka. Highlife yuuma, saŋa woo ni dɔla bii naara me la reggae, nyaa ni nyɛta bisera zo'e zo'e e boi Europe la North America san kaŋa wa puan.
1970s saŋa la pooren/e tole sa la, Gaana tiŋa duma zo'e zo'e yuum boi mɛ bii Seidu Mohammed e ta bɔna tiŋa kayima sa e dagi Gaana tiŋa. Tiŋa kayima e yuum ve'e Gaana duma yuum de la Germany, la tinsi zo'e zo'e yuum ta iŋɛ tinsi e boi Berlin, Düsseldorf, la Hamburg ti ka dɛna ba yire ayima (Buyi puan). Ba yuum dɔgɛ Burger-Highlife mɛ sansɛka ti Gaana duma yuunyuuneba e boi Germany yuum ta pɔsɛ suŋera la German tiŋa yuunyuuneba la yuun-iteba.
Ba yuum dikɛ yuuma la lagum bii gaam la taaba, ze'ele highlife, disco la funk yuuma.
Maalegɔ dina wa ti ba nyaŋɛ ta'am dikɛ buuri yima yima ta'am lagesɛ puti'ira, yele-irɛ la kumesegɔ e boi tinsi yima yima la buuri yima yima ti ba ta'am nyaŋɛ dikɛ ba ŋwɔsum la ba aŋa lagum taaba ta'am tum tuunɛ la ti ka doose taaba suŋa suŋa.
Nɛreba e ze'ele buuri yima yima lagum taaba, bo taaba puti'ira, puti'ira la tiregere, la ba san yeti ba iŋɛ bala, ba maalɛ la sɛla saanɛ gee ti ka tara nimpiilum se'em ti ka kɔ'ɔm tara nyɛlum bilam bilam la ti fu kan malum tam ka yele e boi Gaana la Gaana tiŋa duma la tinsi asi'a e boi tingɔŋɔ wa zuo. Nɛresaasi e naɛ taaba lagum ba puti'ira la taaba gee kelum vɔna vom yimɔ la taaba.
Nɛresɛba e pɔsɛ iŋɛ Burger Highlife de la George Darko,1 Lee Dodou, Lumba Brothers, Rex Gyamfi la Charles Amoah.
cxlpqnearsdcbkuuo1h00fjdxk6dy70
23107
23106
2026-05-15T20:35:37Z
Akolpoka
244
Sub content created
23107
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{| class="wikitable"
|
|The '''neutrality of this article is disputed'''. Relevant discussion may be found on the talk page. Please do not remove this message until conditions to do so are met. ''(March 2024) (<small>Learn how and when to remove this message</small>)''
|}
Burger -Highlife de la yuum sɛka e yuum pugum yese ze'ele 1900s sa na ti ba ni dikɛ buuri malema yuuma ta naɛ la kɔlɔ bii de'eno lɔgerɔ asi'a ti la ana suŋa la aŋa boi me la ka to'ore la Gaana duma sɛba e wa'am bii e yese kiŋɛ Germany. Ba yɛrum dikɛ ka ti ka dɛna la German yuuma aŋa.
1980s bɔba sa, "reggae"yuuma ti ba yuum mina e boi tingɔŋɔ wa Zuo za'a waabi gee me yuum tara/zala me la ka e niɛ zo'e bo buuri asi'a yuuma zi'isi si'a ti si wa'a yuum kɔ'ɔm dɛna naana la ka. Highlife yuuma, saŋa woo ni dɔla bii naara me la reggae, nyaa ni nyɛta bisera zo'e zo'e e boi Europe la North America san kaŋa wa puan.
1970s saŋa la pooren/e tole sa la, Gaana tiŋa duma zo'e zo'e yuum boi mɛ bii Seidu Mohammed e ta bɔna tiŋa kayima sa e dagi Gaana tiŋa. Tiŋa kayima e yuum ve'e Gaana duma yuum de la Germany, la tinsi zo'e zo'e yuum ta iŋɛ tinsi e boi Berlin, Düsseldorf, la Hamburg ti ka dɛna ba yire ayima (Buyi puan). Ba yuum dɔgɛ Burger-Highlife mɛ sansɛka ti Gaana duma yuunyuuneba e boi Germany yuum ta pɔsɛ suŋera la German tiŋa yuunyuuneba la yuun-iteba.
Ba yuum dikɛ yuuma la lagum bii gaam la taaba, ze'ele highlife, disco la funk yuuma.
Maalegɔ dina wa ti ba nyaŋɛ ta'am dikɛ buuri yima yima ta'am lagesɛ puti'ira, yele-irɛ la kumesegɔ e boi tinsi yima yima la buuri yima yima ti ba ta'am nyaŋɛ dikɛ ba ŋwɔsum la ba aŋa lagum taaba ta'am tum tuunɛ la ti ka doose taaba suŋa suŋa.
Nɛreba e ze'ele buuri yima yima lagum taaba, bo taaba puti'ira, puti'ira la tiregere, la ba san yeti ba iŋɛ bala, ba maalɛ la sɛla saanɛ gee ti ka tara nimpiilum se'em ti ka kɔ'ɔm tara nyɛlum bilam bilam la ti fu kan malum tam ka yele e boi Gaana la Gaana tiŋa duma la tinsi asi'a e boi tingɔŋɔ wa zuo. Nɛresaasi e naɛ taaba lagum ba puti'ira la taaba gee kelum vɔna vom yimɔ la taaba.
Nɛresɛba e pɔsɛ iŋɛ Burger Highlife de la George Darko,1 Lee Dodou, Lumba Brothers, Rex Gyamfi la Charles Amoah.
== Viisegɔ Lɔgerɔ ==
5a3qkjfmxw66dgoxa9koszuck0bi961
23108
23107
2026-05-15T20:38:51Z
Akolpoka
244
Sub content added and created
23108
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{| class="wikitable"
|
|The '''neutrality of this article is disputed'''. Relevant discussion may be found on the talk page. Please do not remove this message until conditions to do so are met. ''(March 2024) (<small>Learn how and when to remove this message</small>)''
|}
Burger -Highlife de la yuum sɛka e yuum pugum yese ze'ele 1900s sa na ti ba ni dikɛ buuri malema yuuma ta naɛ la kɔlɔ bii de'eno lɔgerɔ asi'a ti la ana suŋa la aŋa boi me la ka to'ore la Gaana duma sɛba e wa'am bii e yese kiŋɛ Germany. Ba yɛrum dikɛ ka ti ka dɛna la German yuuma aŋa.
1980s bɔba sa, "reggae"yuuma ti ba yuum mina e boi tingɔŋɔ wa Zuo za'a waabi gee me yuum tara/zala me la ka e niɛ zo'e bo buuri asi'a yuuma zi'isi si'a ti si wa'a yuum kɔ'ɔm dɛna naana la ka. Highlife yuuma, saŋa woo ni dɔla bii naara me la reggae, nyaa ni nyɛta bisera zo'e zo'e e boi Europe la North America san kaŋa wa puan.
1970s saŋa la pooren/e tole sa la, Gaana tiŋa duma zo'e zo'e yuum boi mɛ bii Seidu Mohammed e ta bɔna tiŋa kayima sa e dagi Gaana tiŋa. Tiŋa kayima e yuum ve'e Gaana duma yuum de la Germany, la tinsi zo'e zo'e yuum ta iŋɛ tinsi e boi Berlin, Düsseldorf, la Hamburg ti ka dɛna ba yire ayima (Buyi puan). Ba yuum dɔgɛ Burger-Highlife mɛ sansɛka ti Gaana duma yuunyuuneba e boi Germany yuum ta pɔsɛ suŋera la German tiŋa yuunyuuneba la yuun-iteba.
Ba yuum dikɛ yuuma la lagum bii gaam la taaba, ze'ele highlife, disco la funk yuuma.
Maalegɔ dina wa ti ba nyaŋɛ ta'am dikɛ buuri yima yima ta'am lagesɛ puti'ira, yele-irɛ la kumesegɔ e boi tinsi yima yima la buuri yima yima ti ba ta'am nyaŋɛ dikɛ ba ŋwɔsum la ba aŋa lagum taaba ta'am tum tuunɛ la ti ka doose taaba suŋa suŋa.
Nɛreba e ze'ele buuri yima yima lagum taaba, bo taaba puti'ira, puti'ira la tiregere, la ba san yeti ba iŋɛ bala, ba maalɛ la sɛla saanɛ gee ti ka tara nimpiilum se'em ti ka kɔ'ɔm tara nyɛlum bilam bilam la ti fu kan malum tam ka yele e boi Gaana la Gaana tiŋa duma la tinsi asi'a e boi tingɔŋɔ wa zuo. Nɛresaasi e naɛ taaba lagum ba puti'ira la taaba gee kelum vɔna vom yimɔ la taaba.
Nɛresɛba e pɔsɛ iŋɛ Burger Highlife de la George Darko,1 Lee Dodou, Lumba Brothers, Rex Gyamfi la Charles Amoah.
== Viisegɔ Lɔgerɔ ==
== Yiŋa viisegɔ lɔgerɔ (External links) ==
* Burger-Highlife webproject of the Goethe-Institut in Accra/Ghana
{| class="wikitable mw-collapsible"
! colspan="2" |
* <abbr>v</abbr>
* <abbr>t</abbr>
* <abbr>e</abbr>
Genres of African popular music
|-
| colspan="2" |
* African blues
** desert blues
* African hip-hop
** Algerian
** Gambian
** Ghanaian
** Ivorian
** Kenyan
*** Boomba
*** Genge
** Malawian
** Moroccan
** Mauritian
** Nigerian
** Nigerien
** Senegalese
*** Hip-hop galsen
** Tanzanian
*** Bongo Flava
*** Zenji flava
** Togolese
** Zimbabwean
* African reggae
** Nigerian reggae
** Seggae
** Zimdancehall
* Afrobeat
* Afrobeats
* Afro rock
** African heavy metal
** Zamrock
* Afro-soul
* Alté
* Amapiano
* Ambasse bey
* Apala
* Assiko
* Azonto
* Bajourou
* Bantowbol
* Batuque
* Bend-skin
* Benga
* Bikutsi
* Cape jazz
* Chaabi
** Algerian
** Moroccan
** Egyptian
* Chimurenga
* Colá
* Coladeira
* Congolese rumba
* Coupé-décalé
* Edo Funk
* Fuji
* Funaná
* Gnawa
* Gqom
* Highlife
** Burger-highlife
** Igbo highlife
* Hipco
* Hiplife
* Isicathamiya
* Jaiva
* Jit
* Jùjú
* Kadongo Kamu
* Kidandali
* Kizomba
* Kuduro
* Kwaito
* Kwela
* Logobi
* Madiaba
* Mahraganat
* Makossa
* Marabi
* Marrabenta
* Maloya
* Mbalax
* Mbaqanga
* Mbube
* Morna
* Moroccan pop
* Motswako
* Muziki wa dansi
* Ndombolo
* Njuup
* Odi Pop
* Palm-wine
* Raï
** Raï'n'B
* Rebita
* Sakara
* Salegy
* Santé engagé
* Sega
** Seggae
* Semba
* Shangaan Electro
* Singeli
* Soukous
* Sudanese popular music
* Taarab
* Tabanka
* Tarraxinha
* Wassoulou
* Zaley
* Ziglibithy
* Zimbabwean jazz
* Zoblazo
* Zouglou
|}
andyryj7pot5d7jk8vseulm5n3zix8y
23109
23108
2026-05-15T20:42:42Z
Akolpoka
244
Added categories
23109
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{| class="wikitable"
|
|The '''neutrality of this article is disputed'''. Relevant discussion may be found on the talk page. Please do not remove this message until conditions to do so are met. ''(March 2024) (<small>Learn how and when to remove this message</small>)''
|}
Burger -Highlife de la yuum sɛka e yuum pugum yese ze'ele 1900s sa na ti ba ni dikɛ buuri malema yuuma ta naɛ la kɔlɔ bii de'eno lɔgerɔ asi'a ti la ana suŋa la aŋa boi me la ka to'ore la Gaana duma sɛba e wa'am bii e yese kiŋɛ Germany. Ba yɛrum dikɛ ka ti ka dɛna la German yuuma aŋa.
1980s bɔba sa, "reggae"yuuma ti ba yuum mina e boi tingɔŋɔ wa Zuo za'a waabi gee me yuum tara/zala me la ka e niɛ zo'e bo buuri asi'a yuuma zi'isi si'a ti si wa'a yuum kɔ'ɔm dɛna naana la ka. Highlife yuuma, saŋa woo ni dɔla bii naara me la reggae, nyaa ni nyɛta bisera zo'e zo'e e boi Europe la North America san kaŋa wa puan.
1970s saŋa la pooren/e tole sa la, Gaana tiŋa duma zo'e zo'e yuum boi mɛ bii Seidu Mohammed e ta bɔna tiŋa kayima sa e dagi Gaana tiŋa. Tiŋa kayima e yuum ve'e Gaana duma yuum de la Germany, la tinsi zo'e zo'e yuum ta iŋɛ tinsi e boi Berlin, Düsseldorf, la Hamburg ti ka dɛna ba yire ayima (Buyi puan). Ba yuum dɔgɛ Burger-Highlife mɛ sansɛka ti Gaana duma yuunyuuneba e boi Germany yuum ta pɔsɛ suŋera la German tiŋa yuunyuuneba la yuun-iteba.
Ba yuum dikɛ yuuma la lagum bii gaam la taaba, ze'ele highlife, disco la funk yuuma.
Maalegɔ dina wa ti ba nyaŋɛ ta'am dikɛ buuri yima yima ta'am lagesɛ puti'ira, yele-irɛ la kumesegɔ e boi tinsi yima yima la buuri yima yima ti ba ta'am nyaŋɛ dikɛ ba ŋwɔsum la ba aŋa lagum taaba ta'am tum tuunɛ la ti ka doose taaba suŋa suŋa.
Nɛreba e ze'ele buuri yima yima lagum taaba, bo taaba puti'ira, puti'ira la tiregere, la ba san yeti ba iŋɛ bala, ba maalɛ la sɛla saanɛ gee ti ka tara nimpiilum se'em ti ka kɔ'ɔm tara nyɛlum bilam bilam la ti fu kan malum tam ka yele e boi Gaana la Gaana tiŋa duma la tinsi asi'a e boi tingɔŋɔ wa zuo. Nɛresaasi e naɛ taaba lagum ba puti'ira la taaba gee kelum vɔna vom yimɔ la taaba.
Nɛresɛba e pɔsɛ iŋɛ Burger Highlife de la George Darko,1 Lee Dodou, Lumba Brothers, Rex Gyamfi la Charles Amoah.
== Viisegɔ Lɔgerɔ ==
== Yiŋa viisegɔ lɔgerɔ (External links) ==
* Burger-Highlife webproject of the Goethe-Institut in Accra/Ghana
{| class="wikitable mw-collapsible"
! colspan="2" |
* <abbr>v</abbr>
* <abbr>t</abbr>
* <abbr>e</abbr>
Genres of African popular music
|-
| colspan="2" |
* African blues
** desert blues
* African hip-hop
** Algerian
** Gambian
** Ghanaian
** Ivorian
** Kenyan
*** Boomba
*** Genge
** Malawian
** Moroccan
** Mauritian
** Nigerian
** Nigerien
** Senegalese
*** Hip-hop galsen
** Tanzanian
*** Bongo Flava
*** Zenji flava
** Togolese
** Zimbabwean
* African reggae
** Nigerian reggae
** Seggae
** Zimdancehall
* Afrobeat
* Afrobeats
* Afro rock
** African heavy metal
** Zamrock
* Afro-soul
* Alté
* Amapiano
* Ambasse bey
* Apala
* Assiko
* Azonto
* Bajourou
* Bantowbol
* Batuque
* Bend-skin
* Benga
* Bikutsi
* Cape jazz
* Chaabi
** Algerian
** Moroccan
** Egyptian
* Chimurenga
* Colá
* Coladeira
* Congolese rumba
* Coupé-décalé
* Edo Funk
* Fuji
* Funaná
* Gnawa
* Gqom
* Highlife
** Burger-highlife
** Igbo highlife
* Hipco
* Hiplife
* Isicathamiya
* Jaiva
* Jit
* Jùjú
* Kadongo Kamu
* Kidandali
* Kizomba
* Kuduro
* Kwaito
* Kwela
* Logobi
* Madiaba
* Mahraganat
* Makossa
* Marabi
* Marrabenta
* Maloya
* Mbalax
* Mbaqanga
* Mbube
* Morna
* Moroccan pop
* Motswako
* Muziki wa dansi
* Ndombolo
* Njuup
* Odi Pop
* Palm-wine
* Raï
** Raï'n'B
* Rebita
* Sakara
* Salegy
* Santé engagé
* Sega
** Seggae
* Semba
* Shangaan Electro
* Singeli
* Soukous
* Sudanese popular music
* Taarab
* Tabanka
* Tarraxinha
* Wassoulou
* Zaley
* Ziglibithy
* Zimbabwean jazz
* Zoblazo
* Zouglou
|}
Buuri buuri: AfroCuration2026
67vpaen70x8rgz2jsah4t0i0yejzenp
23110
23109
2026-05-15T20:44:02Z
Akolpoka
244
Demesego
23110
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{| class="wikitable"
|
|The '''neutrality of this article is disputed'''. Relevant discussion may be found on the talk page. Please do not remove this message until conditions to do so are met. ''(March 2024) (<small>Learn how and when to remove this message</small>)''
|}
Burger -Highlife de la yuum sɛka e yuum pugum yese ze'ele 1900s sa na ti ba ni dikɛ buuri malema yuuma ta naɛ la kɔlɔ bii de'eno lɔgerɔ asi'a ti la ana suŋa la aŋa boi me la ka to'ore la Gaana duma sɛba e wa'am bii e yese kiŋɛ Germany. Ba yɛrum dikɛ ka ti ka dɛna la German yuuma aŋa.
1980s bɔba sa, "reggae"yuuma ti ba yuum mina e boi tingɔŋɔ wa Zuo za'a waabi gee me yuum tara/zala me la ka e niɛ zo'e bo buuri asi'a yuuma zi'isi si'a ti si wa'a yuum kɔ'ɔm dɛna naana la ka. Highlife yuuma, saŋa woo ni dɔla bii naara me la reggae, nyaa ni nyɛta bisera zo'e zo'e e boi Europe la North America san kaŋa wa puan.
1970s saŋa la pooren/e tole sa la, Gaana tiŋa duma zo'e zo'e yuum boi mɛ bii Seidu Mohammed e ta bɔna tiŋa kayima sa e dagi Gaana tiŋa. Tiŋa kayima e yuum ve'e Gaana duma yuum de la Germany, la tinsi zo'e zo'e yuum ta iŋɛ tinsi e boi Berlin, Düsseldorf, la Hamburg ti ka dɛna ba yire ayima (Buyi puan). Ba yuum dɔgɛ Burger-Highlife mɛ sansɛka ti Gaana duma yuunyuuneba e boi Germany yuum ta pɔsɛ suŋera la German tiŋa yuunyuuneba la yuun-iteba.
Ba yuum dikɛ yuuma la lagum bii gaam la taaba, ze'ele highlife, disco la funk yuuma.
Maalegɔ dina wa ti ba nyaŋɛ ta'am dikɛ buuri yima yima ta'am lagesɛ puti'ira, yele-irɛ la kumesegɔ e boi tinsi yima yima la buuri yima yima ti ba ta'am nyaŋɛ dikɛ ba ŋwɔsum la ba aŋa lagum taaba ta'am tum tuunɛ la ti ka doose taaba suŋa suŋa.
Nɛreba e ze'ele buuri yima yima lagum taaba, bo taaba puti'ira, puti'ira la tiregere, la ba san yeti ba iŋɛ bala, ba maalɛ la sɛla saanɛ gee ti ka tara nimpiilum se'em ti ka kɔ'ɔm tara nyɛlum bilam bilam la ti fu kan malum tam ka yele e boi Gaana la Gaana tiŋa duma la tinsi asi'a e boi tingɔŋɔ wa zuo. Nɛresaasi e naɛ taaba lagum ba puti'ira la taaba gee kelum vɔna vom yimɔ la taaba.
Nɛresɛba e pɔsɛ iŋɛ Burger Highlife de la George Darko,1 Lee Dodou, Lumba Brothers, Rex Gyamfi la Charles Amoah.
== Viisegɔ Lɔgerɔ ==
== Yiŋa viisegɔ lɔgerɔ (External links) ==
* Burger-Highlife webproject of the Goethe-Institut in Accra/Ghana
{| class="wikitable mw-collapsible"
! colspan="2" |
* <abbr>v</abbr>
* <abbr>t</abbr>
* <abbr>e</abbr>
Genres of African popular music
|-
| colspan="2" |
* African blues
** desert blues
* African hip-hop
** Algerian
** Gambian
** Ghanaian
** Ivorian
** Kenyan
*** Boomba
*** Genge
** Malawian
** Moroccan
** Mauritian
** Nigerian
** Nigerien
** Senegalese
*** Hip-hop galsen
** Tanzanian
*** Bongo Flava
*** Zenji flava
** Togolese
** Zimbabwean
* African reggae
** Nigerian reggae
** Seggae
** Zimdancehall
* Afrobeat
* Afrobeats
* Afro rock
** African heavy metal
** Zamrock
* Afro-soul
* Alté
* Amapiano
* Ambasse bey
* Apala
* Assiko
* Azonto
* Bajourou
* Bantowbol
* Batuque
* Bend-skin
* Benga
* Bikutsi
* Cape jazz
* Chaabi
** Algerian
** Moroccan
** Egyptian
* Chimurenga
* Colá
* Coladeira
* Congolese rumba
* Coupé-décalé
* Edo Funk
* Fuji
* Funaná
* Gnawa
* Gqom
* Highlife
** Burger-highlife
** Igbo highlife
* Hipco
* Hiplife
* Isicathamiya
* Jaiva
* Jit
* Jùjú
* Kadongo Kamu
* Kidandali
* Kizomba
* Kuduro
* Kwaito
* Kwela
* Logobi
* Madiaba
* Mahraganat
* Makossa
* Marabi
* Marrabenta
* Maloya
* Mbalax
* Mbaqanga
* Mbube
* Morna
* Moroccan pop
* Motswako
* Muziki wa dansi
* Ndombolo
* Njuup
* Odi Pop
* Palm-wine
* Raï
** Raï'n'B
* Rebita
* Sakara
* Salegy
* Santé engagé
* Sega
** Seggae
* Semba
* Shangaan Electro
* Singeli
* Soukous
* Sudanese popular music
* Taarab
* Tabanka
* Tarraxinha
* Wassoulou
* Zaley
* Ziglibithy
* Zimbabwean jazz
* Zoblazo
* Zouglou
|}
andyryj7pot5d7jk8vseulm5n3zix8y