Wikipiidiya gurwiki https://gur.wikipedia.org/wiki/P%C9%9Bgezure MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Miidiya Zure Tɔgum Tuntuna Tuntuna tɔgum Wikipiidiya Wikipiidiya tɔgum Faali Faali tɔgum MiidiyaWiki MiidiyaWiki tɔgum Tɛmpileti Tɛmpileti tɔgum Suŋerɛ Suŋerɛ tɔgum Buuri buuri Buuri buuri tɔgum TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Austin Akufo Gamey 0 3432 23338 22846 2026-05-31T00:03:54Z InternetArchiveBot 56 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 23338 wikitext text/x-wiki '''Austin Akufo Gamey''' (ba dɔgɛ e la  26 October 1949) de la Ghanaian Gɔmena yire nalɛger<ref name=":0">https://adrdaily.com/austin-akufo-gamey-a-legend-in-adr-professional-practice/</ref>a la ‘labor dispute resolution expert and consultant'. A di na’am kuka la sugumnuurɛ buyi suɛ North Tongu constituency n boi Volta region Gaana tiŋa puan siŋɛ palemɛnti, ze’ele 1992 ta paɛ 2001. Jerry John Rawlings n yuum de Gaana zuo daana se’em ma’a la, ti a yuum loe e ti a dɛna min n digesi nɛreba tuuma de bisa ba yɔɔri yele la podɔla ministry of employment and labor relations. A de la labor tuntuna la Alternative Dispute Resolution (ADR) practitioner in Ghana.<ref name=":1">https://en.wikipedia.org/wiki/Austin_Akufo_Gamey#cite_ref-:0_1-2</ref><ref>https://www.myjoyonline.com/mediation-group-make-gamey-consultant/</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cedidollar.com/leave-is-lost-when-you-dont-take-it-nothing-like-accumulated-leave-exists-austin-gamey/ |title=Archive copy |access-date=2026-03-09 |archive-date=2024-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240611194252/https://www.cedidollar.com/leave-is-lost-when-you-dont-take-it-nothing-like-accumulated-leave-exists-austin-gamey/ |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/republic/ndc_ministers.php</ref><ref name=":2">{{Cite web |url=https://cihrmghana.org/austin-gamey/ |title=Archive copy |access-date=2026-03-09 |archive-date=2025-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250126053755/https://cihrmghana.org/austin-gamey/ |url-status=dead }}</ref> == Early life and education == Ba daa dɔgɛ Gamey la 26 October 1949, bɔna Volo, tinbila n bo Salem hood of North Tongu n boi Volta region so’olum, Gaana tiŋa puan. A dɔgereba daa de la Emmanuel T.T. Avorvuttor la Madam Lucia Aya Avorvuttor, ba za’a daa de la kaareba de kɔɔsera fifi pa’asa ba kɔa la puan. Austin Gamey yu’urɛ daa de la  Augustine Akufo Gameduabao dee ti pooren ti ba nyaa kɔ’ɔm ŋmaɛ e gi’i ti Austin Akufo Gamey. Ba daa kɔ’ɔm wi'ira Gamey la Akufo n daa pɔsɛ zɔ’ɔra ba tiŋa la puan la. A pa’asɛla a dɔgereba kɔma banuu zuo.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> A pɔsɛ a sukuu la Evangelical Presbyterian kɔmbibuulegɔ sukuu la puan primary  de nyaa daa tukɛ tole ba tiŋa la sukuu n de ‘Local Authority middle' sukuu n boi volo tinbila n boi North Tongu. Ba yuum saalum ba West African Examination Council (WAEC) setifiketi duma la basɛ. Ba yuum saalum ba gurebisɛ la basɛ la, Gamey yuum siŋɛ la Ashaiman tiŋa n boi Ankara so’olum Greater Accra 1967 yuunɛ la puan, 1968 yuunɛ la puan ti a tee siŋɛ Tema tiŋa puan. A yuum dikɛ amiŋa pa’asɛ la inkemeseko (sports) yɛla puan, inkemeseko yɛla wa n yuum suŋɛ e ti a nyɛ yɔ’ɔ kɛ Akodzo kɔnbikura sukuu n boi Tema tiŋa puan, la me yuum de la a sukuu kɛka la zuo daana Mr McCarthy n yuum lagum suŋɛ e.<ref name=":2" /> 1968 yuunɛ la puan, Gamey yuum paasɛ a gurebisɛ la mɛ to’e setifiketi. Dee n yuum boi Akodzo sukuu la puan la, inkemesego yɛla wa iŋa, ba yuum wi‘iri e la "Akodzo Miler." Ze’ele 1970 yuunɛ la puan ta paɛ 1971 yuunɛ la puan, A daa le siŋɛ la Adabraka tiŋa puan n kelum bɔna Ankara so’olum ta tuna fifi yɔɔra a sukuu fiisi n boi Ankara Polytechnic sukuu la puan n nyaa tee dɛna Accra Technical University.<ref name=":2" /> 1976 yuunɛ la puan, A yuum zamesɛ la ‘Advanced Industrial Relations' n boi Fourah Bay College n boi Sierra Leone tiŋa puan.<ref name=":0" /> A me yuum kelum zamesɛ la ‘Industrial relations and labor standards' n boi ‘Institute of labor studies', Geneva la Turin Center. 1997 yuunɛ la puan ta paɛ 1998 yuunɛ la puan, A yuum le zamesɛ la ‘International labor relations and conflict resolution’ bɔna Yunivɛseti duma n boi United States of America la Canada. A ne kelum kumesɛ amiŋa yɛsera Mediation la ‘interest based negotiation la FMCS bɔna Washington. Pooren, 1996 yuunɛ la puan, a yuum zamesɛ to’e ‘Preventive la Professional Coaching in Mediation from Mediation Training Institute International' n boi Kansas city United States of America.<ref name=":0" /> Ze’ele 1997 yuunɛ la puan ta paɛ 1999 yuunɛ la paun, a yuum le zamesɛ la ‘labor management Japan Institute of Labor' sukuu n boi Japan tiŋa puan.<ref name=":2" /> == Career == A yuum de la ‘industrial relations officer of maritime and dockworkers union', Tema tiŋa puan, pɔsɛ 1985 yuunɛ la puan ta paɛ 1986 yuunɛ la puan. Ze’ele 1987 yuunɛ la puan ta paɛ 1992 yuunɛ la puan,a daa de la zuo daana (executive manager) bɔna ‘industrial relations la communications,communication', Mankoadze Fisheries, Tema tiŋa puan. A daa le dɛdɛna la kuka zuo daana (president) bɔna ‘Institute of Human Resource and Management PPractitioner', Gaana tiŋa puan, pɔsɛ 1998 yuunɛ la puan ta paɛ 2003 yuunɛ la puan. Ze’ele 2004 yuunɛ la puan ta paɛ 2006 yuunɛ la puan, a daa de la kuka zuo daana mina n tum taregɛ dee nyaa vɔ'ɔsa (Presidential Commissioner on pensions). 2002 yuunɛ la puan ti a yuum biŋe Gamey la Gamey ‘Academy of Mediation' a me daa de la zuo daana (chief executive officer). A tigere wa daa tuni la Alternative Dispute Resolution consultancy la kɔmesegɔzi'an trainning (training firms). 24 August 2007 yuunɛ la puan, ti ba yuum Loe e ti a ddɛna'Executive consultant' bo PULSE Africa Incorporated in Canada. == Politics == 1992 yuunɛ la puan, ti ba yuum di’e loe e ti a dɛna nɛremina n wan suɛ North Tongu duma na'arɛ siŋɛ palemɛnti. A yuum suɛ la North Tongu so’olum siŋɛ wia zi’irego la buyi zi’irego bɔna Gaana palemɛnti a naɛ taaba zi’irego bunaasi zuo. A yuum di a na’am kuka la 7 January 1997 doose la Gaana tiŋa za’a loosego malema bɔna 1996 yuunɛ la puan 1996 Ghanaian general elections ti a yuum di mi’a de dee Patience Ami Ameku, mina n yuum ka ze’ele bo paati paati la, la Alexander Avor mina n yuum ze’ele bo Convention People's Party. A yuum nyɛ la 54.10% yese nɛresɛba n yuum di'e ba nu'usi kãlɛ n yuum de 43,639 de ti a taaba la ayima yuum nyɛ 24.00% yese la nɛreba 19,388 n yuum di’e ba nu’usi bo e la dee ti a yima la me yuum nyɛ 1.90% ti la doose la nɛresɛba n me yuum di’iise ba nu’usi bo e la kãlɛ n me yuum de 1,554 la, doose ba yu'urɛ la n gã zuo se'em la. A yuum di kuka wa la nuurɛ buyi zuo, doose la saŋa sɛka ti Rawlings yuum dɛna Gaana kuka zuo daana la Rawlings government. A yuum sige kuka wa zuo la 6 January 2001, Mina n yuum tee suɛ a kuka la dee la Joe Gidisu. Ba yuum loe e ti a dɛna la mina digesi Gaana nɛreba tuuma la ba yɔɔri yɛla la podɔla Ministry of employment and labor relations pɔsɛ 1995 yuunɛ la puan ta paɛ 2001 yuunɛ la puan. A me yuum kelum dɛna la palemɛnti tigere kayima zuo daana, ti ba bisera palemɛnti duma tuuma yɛla ze’ele 1993 yuunɛ la puan ta paɛ 1996 yuunɛ la puan. 1997 yuunɛ la puan ta paɛ 1999 yuunɛ la puan, a yuum le dɛna la zuo daana bo tigesɛka n yuum malum maalɛ Gaana tuntuneba yɔɔri yɛla (Codified Labor Bill for Ghana). 2020 yuunɛ la puan, A yuum ka sakɛ bo Gaana za’a kuka zuo daana n de Nana Addo Dankwa Akuffo Addos' n yuum bo yɔ’ɔ ti mina n biseri tuntuneba ligeri tuuma yɛla (Auditor general), Daniel Yaw Dumelevo ti a ta vo'ose dabesa 123 ti a lagesɛ biŋe la. Dee ti a a daa vo'ose dabesa ayoopɔi ma'a, n kɔ'ɔm pɔsɛ tuuma  2017 yuunɛ puan la. Gamey daa yele ŋwana doose la Gaana wara Constitution of Ghana  n ka bo sore ti nɛra lagesɛ a tuuma vo’osego dabesa biŋe. A daa kãalɛ la: “Section 31 Gaana wara la yeti fu ka sore ti fu naɛ la nɛra sɔsɛ ti a basɛ a tuuma vo’osego dabesa la de tuna,  sɛla n sɔi la, la nari ti nɛra la siŋɛ ta vo’ose dee nyaa ta’am lem tuuma. Yɔ'ɔ ka boi bo nɛra ti  a lagesɛ a vo'osego dabesa biŋe. Ti ŋwana wa Pa’alɛ ti Auditor General, miŋa n zagesɛ ti a kan vo’ose ti a vo’osego dabesa la tole. == Personal life == A daa di la Gladys Gamey mina n de Pa’ala. A daa tari la kɔma bayoobi, budibeto banaasi, pugeto me bayi. A de la nasaawimpu’usa, a de la paseta bɔna Token Tabernacle Windeo la puan. == See also == ·       Rawlings government . == References == fkaapffl4okkk2jk6ia8bztg6zpfxof