Wikipiidiya gurwiki https://gur.wikipedia.org/wiki/P%C9%9Bgezure MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Miidiya Zure Tɔgum Tuntuna Tuntuna tɔgum Wikipiidiya Wikipiidiya tɔgum Faali Faali tɔgum MiidiyaWiki MiidiyaWiki tɔgum Tɛmpileti Tɛmpileti tɔgum Suŋerɛ Suŋerɛ tɔgum Buuri buuri Buuri buuri tɔgum TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Hogbetsotso festival 0 3511 23697 23609 2026-07-30T13:54:20Z InternetArchiveBot 56 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 23697 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{Short description|Festival in Ghana by the Anlos}} [[File:Hogb1.jpg|thumb|Hogbetsotso kibesi]] Hogbetsotso de'eŋo (gee ti ba kelum yi'ira Hogbechocho)<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Hogbetsotso_festival#cite_note-bradt-1</ref> de la Anlo nabeduma la Anlo nɛreba de'eŋo ti ba de'ena Volta Region n boi [[Gaana]] so'olom wa.<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/Hogbetsotso_festival#cite_note-Bak-2</ref> Anlo tinkãra lagum dɛna la Anloga (capital), Keta, Kedzi, Vodza, Whuti, Srogboe, Woe,Tegbi, Dzita, Abor, Anlo Afiadenyigba, Anyako, Konu, Alakple, Atsito, Atiavi, Deʋegodo, Atorkor, Tsiame la tinpígesi basɛba zo'e zo'e. De'eŋo wa de'ene la yuuni yuuni Tigere ŋmarega yia assibedaaare Anloga tiŋa puan, de'eŋo la buuri malema ni iŋɛ la Anlo tiŋa puan.<ref name=":0" /><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Hogbetsotso_festival#cite_note-bookc-3</ref> De'eŋo wa yu'urɛ la ze'ele la Ewe tɔgum puan ti ba lerege ti la dɛna "exodus" de'eŋo.<ref name=":3">{{Cite web |url=http://www.travel-to-discover-ghana.com/hogbetsotso-festival.html |title=Archive copy |access-date=2026-06-21 |archive-date=2011-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111028042116/http://www.travel-to-discover-ghana.com/hogbetsotso-festival.html |url-status=dead }}</ref> bii "zi'ita bii ze'ele la Hogbe (Notsie)".<ref name=":1">https://archive.org/details/culturesensesemb0000geur</ref> De'eŋo ti ba pɔsɛ de'ena la paɛ yuum tusa anaasi n tole.<ref name=":1" /> == Tɔɔsum (History) == Anlo de la nɛreba tigesi taaba naɛ nuure ze'ele Gaana wa dapɔbusa wa wa'ana. Nyaa wa ki'ira bee bɔna ba zina beere nɔŋa zi'an wa, ba ki'iri la Notsie puan, tinsɛka ti ba mina zina ti ka dɛna Togo la.<ref name=":2">http://www.ghanaexpeditions.com/regions/highlight_detail.asp?id=&rdid=112</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Hogbetsotso_festival#cite_note-book_a-7</ref> Nɛreba sakiya ti ba ze'ele la southern Sudan doose Oyo, tiŋa n boi Nigeria puan, Ketou n boi Benin puan la Adja Tado n boi Togo puan wa'ana ki'ira bii bɔna Notsie tiŋa puan.<ref name=":2" /> Ba buuri la puan ba yuum boi la pute-nana nu'usum "wicked king", Togbe Agorkoli (Agor Akorli).<ref>{{Cite web |url=http://news.peacefmonline.com/features/201110/76586.php |title=Archive copy |access-date=2026-06-21 |archive-date=2012-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120102015429/http://news.peacefmonline.com/features/201110/76586.php |url-status=dead }}</ref> Gee ti ba ta'am pìiɛ bii yese pute-nana wa nu'usum ba yuum vuge la viiriga dapuurebuba namgoone la puan n lebese ba tiŋa la bɔba la. Ti ba ta'am nyɛ bii iŋɛ ŋwana wa ba yuum yele la ba pɔgeba ti ba ka'asa ba kɔbe'ero la woo basa bɔbeyine namgoone la puan.<ref name=":3" /> La ta yuɛ la ti ze'ele nyaa ma'ɛ lebege yɔgerɔ ka kpe'em, ta'asɛ ti nɛreba nya ŋmɛ ŋwurike doose belam yese. Buuri la puan la mɛ tari la tii, ba ta'am tee ba kpe'emduma la puti'irɛ, lɔgerɔ da'a saŋa pìɛ bii yese, ba ni kuna la apuvura gee ti nɛŋa tɔ da'a gee ti ba kina ye'esa ti la amaa wuu ba kine nyea la da'a la puan.<ref name=":3" /> == Viisegɔ Lɔgerɔ == jpxsx80ele4s1i6n1qojkhxuyx4yum8