Wikipiidiya
gurwiki
https://gur.wikipedia.org/wiki/P%C9%9Bgezure
MediaWiki 1.47.0-wmf.14
first-letter
Miidiya
Zure
Tɔgum
Tuntuna
Tuntuna tɔgum
Wikipiidiya
Wikipiidiya tɔgum
Faali
Faali tɔgum
MiidiyaWiki
MiidiyaWiki tɔgum
Tɛmpileti
Tɛmpileti tɔgum
Suŋerɛ
Suŋerɛ tɔgum
Buuri buuri
Buuri buuri tɔgum
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Kennedy Agyapong
0
315
23730
16605
2026-08-08T22:36:58Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23730
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{C-Class}}
'''Kennedy Ohene Agyapong'''<ref name=":0">{{Cite web |url=https://www.parliament.gh/mps?mp=34 |title=Archive copy |access-date=2023-06-24 |archive-date=2022-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001174403/https://www.parliament.gh/mps?mp=34 |url-status=dead }}</ref> (Siibesuŋɔ ŋmarega 16, 1960 yuunɛ la n de dɔgum daarɛ) a de la Gaana wa nalɛgera (Ghanaian politician) gee kelum dɛna businessman se'em n ze'ele bo Assin Central parliament puan bo New Patriotic Party.<ref>https://www.myjoyonline.com/composition/top-story/i-dont-fear-for-my-life-all-die-be-die-kennedy-agyapong/</ref><ref>https://www.myjoyonline.com/no-time-for-demonstration-again-our-gods-will-deal-with-you-assin-youth-tells-politicians/</ref> Ba yuum pɔse loe la ina ti a dɛna member of parliament 2000 yuunɛ la ti a le kuka la zuo Assin North.<ref>http://psephos.adam-carr.net/countries/g/ghana/ghana20003.txt</ref> Avyuum kelum to'e a kuka wa me 2004 la 2008 parliamentary loosego.<ref>https://web.archive.org/web/20100326210858/http://www.ec.gov.gh/userfiles/Central.pdf</ref><ref>https://web.archive.org/web/20110112175254/http://www.ec.gov.gh/userfiles/file/2004ParliamentaryDetResults.pdf</ref> 2012 yuum la puan ba yuum kelum loe ti a zi'ire kuge paaliga zuo me bo Assin Central dagi bala ma'a ba yuum kelum le loe n me 2016 yuunɛ la puan. A yuum tɔkɛ tole ls niŋa ta to'e na'am 2020 general elections la puan.<ref>https://www.graphic.com.gh/news/politics/assin-central-kennedy-agyapong-retains-seat-gets-sixth-term-as-mp.html</ref> Gee nananawa ina n de Chairman of the Parliament's Defense la Interior Committee.<ref>https://www.myjoyonline.com/akufo-addo-must-clear-out-npp-officials-involved-in-galamsey-first-or-the-fight-will-fail-kennedy-agyepong/</ref>
==A Pɔsega Vom La A Sukuu Yɛla==
Ba yuum dɔgi Ohene Agyapong Siibesuŋɔ ŋmarega 16, 1960 yuunɛ la puan a ze'ele la Assin Dompim n boi Central Region of Ghana.<ref name=":0" /> A kiŋɛ a secondary education la Adisadel College n boi Central Region. Agyapong zãlɛ la GCE A Level gee yuum yese Fordham University puan na, New York, USA. A de la kãara (farmer) la businessman, director of Assin Farms, Supercare Group of Companies ta pa'asɛ Hollywood Shopping Centre. A di pɔŋa gee me nyaa tara kɔma pisiyi la bayi (22 children).<ref>{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=2529 |title=Archive copy |access-date=2023-06-24 |archive-date=2024-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240926063120/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=2529 |url-status=dead }}</ref>
==Nalɛgebo==
Kennedy Agyapong kɔ'ɔm kelum dɛna la nalɛgera ayima se'em kuge a di na'am a kɔ'ɔm di la bala wa paɛ zina wa. A puti'irɛ tuunsuma 2016 yuunɛ la puan yuum basɛ me ti a di mi'a Nana Addo Dankwah Akufo- Addo. A lagum tum me zo'e zo'e ti la suŋɛ ti NPP parliamentary candidates lagum di- magese wuu K.T Hammond n la nɛreba zo'e zo'e.
Kennedy Agyapong chairs de Communication Committee Parliament puan, bɔna la nananawa kukazuo daana (presidency of Nana Akufo-Addo).
Agyapong po la nuurɛ ti ina wan ku a miŋa former President John Mahama's sɔɔ, Ibrahim, ba san ka page e doose Akufo-Addo government corrupt activities tuuma la, ŋwana Agyapong, yuum basɛ me ti tiŋa la ligeri yɛla sige tiŋa. A yele diyima ti a yeti, n yuum de defaulting of payment of taxes ti Ibrahim Mahama yuum ita sansɛka ti a sɔɔ la yuum dɛna kukazuodaana la (President of the Republic of Ghana). Agyapong's miŋa yuum dilɛ yele lilige pɛɛlemi ti nɛreba zo'e zo'e yuum baŋɛ la wan iŋɛ se'em ta'am suŋɛ ti a bise Ibrahim Mahama yele la suŋa suŋa gee dɛna pooren ti Ibrahim Mahama sakɛ ti a yɔ lige se'e n nari ti a yɔ la (taxes). Itekɔna wa yuum basɛ me ti Kennedy Agyapong yuum nyɛ na'asegɔ zo'e zo'e Gaana wa nɛreba zi'an.<ref>https://web.archive.org/web/20170806222246/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/I-will-poison-myself-if-Ibrahim-Mahama-is-not-jailed-Ken-Agyapong-523675</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190119174253/https://www.classfmonline.com/1.10910325</ref>
==Viisegɔ lɔgerɔ ==
[[Buuri buuri:Gɔmena nalɛgeriba]]
[[Buuri buuri:All]]
[[Buuri buuri:Wabegɔ nɛreba]]
[[Buuri buuri:Budaa]]
[[Buuri buuri:7th Parliament of the 4th Republic]]
[[Buuri buuri:8th Parliament of the 4th Republic]]
bg82dzod0jvxjrbq2vokw2pk6kbm9ab
Mark Kurt Nawaane
0
372
23731
16501
2026-08-08T22:44:51Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23731
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Mark Kurt Nawaane''' de la NDC MP bo Nabdam constituency m boi Gaana wa saazuo bɔba so'olum.<ref>{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5490 |title=Archive copy |access-date=2023-06-27 |archive-date=2024-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240926043554/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5490 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.parliament.gh/mps?mp=269 |title=Archive copy |access-date=2023-06-27 |archive-date=2023-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231201201333/https://parliament.gh/mps?mp=269 |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.modernghana.com/news/1170329/nabdam-mp-demand-district-police-station.html</ref>
==Pɔsega Vom La A Sukuu Yɛla==
Nawaane ze'ele la Kongo-Nangodi. A zãlɛ la an M.B.A ze'elr Paris Graduate School of Management la an M.D. ze'ele de Institute of Medicine la Hygiene, St.Petersburg, Russia.<ref>https://ghanamps.com/mp/nawaane-mark-kurt/</ref><ref>https://www.ghanaweb.com/person/Mark-Kurt-Nawaane-3016</ref><ref>http://www.odekro.org/Profile/Details/29</ref>
==Viisegɔ lɔgerɔ ==
[[Buuri Buuri:Gɔmena nalɛgeriba]]
[[Buuri Buuri:All]] [[Buuri Buuri: Parliament of the 4th Republic of Ghana]] [[Buuri Buuri: Nɛra]] [[Buuri Buuri: Ghanaian]] [[Buuri Buuri: Member of Parliament]] [[Buuri Buuri:All]] [[Buuri buuri:8th Parliament of the 4th Republic]] [[Buuri Buuri: Ama'asuntia Nɛreba]] [[Buuri Buuri: Budaa]]
l3eb52olrvexmd2u82qshhwjer11jg1
Cletus Avoka
0
941
23722
16291
2026-08-08T22:02:00Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23722
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{C-Class}}
'''Cletus Apul Avoka''' (Dɔgum daarɛ 20 November 1951) dela Gaana [[Ghana]] Lawyer, governor nalɛgera la palimɛnti kuka daana bɔ'ɔra Zebilla East so'olum n boi Gaana saazuu bɔba so'olum ti ba yi'ira ti [[Upper East Region]].<ref name=":0">{{Cite web|title=Ghana MPs – MP Details – Avoka, Apul Cletus|url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=2565|access-date=11 June 2023|website=www.ghanamps.com|archive-date=19 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250219111419/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=2565|url-status=dead}}</ref> A daa dela 'majority' nɛŋadaana n daa boi Palimɛnti la gee me daa kelum dɛna [[Minister of Interior]] la [[Minister for Lands la Forestry. <ref name=":1">{{Cite web|date=16 July 2019|title=Parliament needs men of wisdom and experience like me – Cletus Avoka|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Parliament-needs-men-of-wisdom-and-experience-like-me-Cletus-Avoka-763733|access-date=11 June 2023|website=www.ghanaweb.com|language=en}}</ref>
== A Pɔsega Vom la Sukuu Yɛla ==
Cletus Apul Avoka ba daa dɔgɛ e la 30 Tigere nambua 1951 yuunɛ. A yese la Teshie n pɔri [[Zebilla]], upper East Region. A yuun kiŋɛ la [[Navrongo Secondary]] sukuu la Gaana Yunivɛsiti la puan daa ba'asɛ gee to'e sɛtifiketi n de L.L.B 1976 yuunɛ la puan.A daa le kiŋɛ la Gaana Wara Zamesegɔ sukuu ta ba'asɛ to'e 'Bachelor of law Degree' 1978 yuunɛ la puan.<ref>{{Cite web|title=Ghana MPs – MP Details – Avoka, Apul Cletus|url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=2565|access-date=11 June 2023|website=www.ghanamps.com|archive-date=19 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250219111419/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=2565|url-status=dead}}</ref>
== Gɔmena Nalɛgera Yuuma ==
2012 Gɔmena Na'am loosego la daa ba'asɛ la ba daa tee loe la Benjamin Kunbuor 6th Parliament of the 4th Republic ti a dɛna Majority nɛŋa daana. A daa dela minister for interior bɔ'ɔra Ama'asumtia paati (NDC) nɛra John Atta Mills Saŋa la ta paɛ ko'oro nambua 2010 yuunɛ.A yia poosi ti ba boi dela minister for lands and Forestry a Jerry Rawlings Na'am Saŋa la.
A yuun dela Bawku West Constituency n boi Upper East Region of Ghana member of Parliament 1993-2005.
2008 Parliamentary loosego yɛla, ba daa kelum loe pa'asɛ nuurɛ buyi ti a le dɛna Zebilla constituency Mp gee daa pɔsɛ a MP tuuma la ko'oro 2009.<ref >{{Cite web|title=Ghana MPs – MP Details – Avoka, Apul Cletus|url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=2565|access-date=11 July 2020|website=www.ghanamps.com|archive-date=19 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250219111419/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=2565|url-status=dead}}</ref>
== 2000 losego ==
Avoka daa kelum dɛna la Garu Tempane MP 2000 ta paɛ 2004. 2000 yuunɛ la la daa kelum di Garu Tempane constituency n boi Upper East Region of Ghana member Of Parliament na'am kuka la. A daa di mɛ as independent candidate losego yuunɛ kaga bɔ'ɔra Upper East Region. Ba daa loe<ref>{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=2565 |title=Archive copy |access-date=2023-04-28 |archive-date=2025-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250219111419/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=2565 |url-status=dead }}</ref>
Akudibila la 14,282 valid votes cast.
Dina me daa Zuni mɛ la 45.40%of the total valid vote cast. Ba daa loe gee basɛ William Azuma Dominic n de Ama'atia (NDC) party, William Pullam n de peoples National Party, Emmanuel S.N.Asigri n de Awɔbego party (NPP),Tindogo D. Ashock n de convention peoples party, Halid M. Yussif n de United Ghana Movement la Hamidu Sahanona n de National Reform party.
Ba daa nyɛ vote sɛba n ŋwana12,224 ,2,908, 1,360, 2,93,246,138 losego la puan. Ba daa zu se'em n ŋwana 38.90%,9.20%,4.30%,0.90%,0.80%,0.40% votes za'awaabi. <ref>{{Cite web |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/uppereast/176/index.php |title=Archive copy |access-date=2023-06-19 |archive-date=2022-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115183641/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/uppereast/176/index.php |url-status=dead }}</ref>
2008 losego a daa nyɛ la 13,074 votes duma yɛsera 32,215 n de votes la za'a representing 40.50% gana Appiah Moses n daa nyɛ 10,470 votes n de 32.50%, John Akparibo daa nyɛ la 6,701votes n de 20.80%, Sulley Awanni Agholisi n daa nyɛ 1,461votes n de 4.54%, Azuma Yusif Ndago n nyɛ 273 votes n de 0.8% la Atia Kudugu n nyɛ 236 n de 0.73%<ref>{{Cite web |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2000/uppereast/171/index.php |title=Archive copy |access-date=2023-06-19 |archive-date=2022-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115174113/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2000/uppereast/171/index.php |url-status=dead }}</ref>
A daa kelum le di 2012 losego puan me la 21,900 votes yesera 41,106 valid votes cast n de 53.28%,Frank Fuseini Adongo n daa nyɛ 17,082 votes n de 41.56%, Mallam Yusuf Isa n daa nyɛ 1,739 votes n de 4.23% la Atangnaba Abraham n daa me nyɛ 385 votes n de 0.94%. <ref>http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2012/uppereast/176/index.php</ref>
== Avom Yɛla ==
Avoka de la Catholic Christa bia gee tara pɔga la kɔma banaasi.<ref name=":0" />
== Viisegɔ Lɔgerɔ==
<references />
[[Buuri Buuri:Gɔmena nalɛgeriba]]
[[Buuri Buuri:All]] [[Buuri Buuri: Parliament of the 4th Republic of Ghana]] [[Buuri Buuri: Nɛra]] [[Buuri Buuri: Ghanaian]] [[Buuri Buuri: Member of Parliament]] [[Buuri Buuri:All]] [[Buuri buuri:8th Parliament of the 4th Republic]] [[Buuri Buuri: Ama'asuntia Nɛreba]] [[Buuri Buuri: Budaa]]
8ci6lwuishx0x3wgim2cld65s5nmbfp
Peter Nortsu-Kotoe
0
1002
23732
16513
2026-08-08T22:59:52Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23732
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Ba yuun dugɛ Peter Kwasi Nortsu Kotor la Siibedaa ŋwarega la dabeserɛ ayɔɔbi 1954 yuunɛ la. A de la Gaana wa nalɛgera gee pa'asɛ Seventh palimɛti n de Fourth Republic Gaana ze'ele bo Akatsi North so'olum bɔna Volta so'olum <ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/ghanaelection2020/elections.constituency.results.php?mode=parliamentary&ID=238</ref> Ama'asum tia paati.<ref name=":2">https://www.myjoyonline.com/muslim-community-in-akatsi-north-encouraged-to-educate-children/</ref><ref name=":0">{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5332 |title=Archive copy |access-date=2023-06-28 |archive-date=2024-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240927081732/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5332 |url-status=dead }}</ref><ref name=":1">https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/republic/parliamentatian.php?ID=125</ref>
== A Vom Yele ==
Ba dugɛ Nortsu Kotoe la Siibedaa ŋwarega la dabeserɛ ayɔɔbi daarɛ 1956 yuunɛ la puan. A zo'e la Kpeduhoe bɔna Volta Region Gaana.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":3">https://www.myjoyonline.com/classroom-block-for-islamic-school-commissioned-in-akatsi-north/</ref>
== A Sukuu Yele ==
North Kotoe ba'asɛ la Gaana wa Yunivɛsiti to'e degree gɔŋɔ n de English. A toe a masters gɔŋɔ n de development management bɔna Gaana Institute n de Management la Public Administration la.<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref name=":3" />
== A Tuuma ==
Nortsu Kotoe de la Educationis Profession. A yuun de la pa'ala bɔna Ankara Academy la assistant director bɔna Gaana education service tansugerɛ la puan.<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref name=":3" /><ref>{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5332 |title=Archive copy |access-date=2023-06-28 |archive-date=2024-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240927081732/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5332 |url-status=dead }}</ref>
== A Gomɛna Nalɛka ==
Nortsu Kotoe yuun de la District Chief Executive bɔna Akatsi so'olum la Akatsi South so'olum April ŋwarega la 2009 yuunɛ la puan ti a ta kɛ palimɛti January ŋwarega la dabeserɛ ayɔɔpoi la 2013 yuunɛ la puan. Ba yuun vooti bo ti a ze'ele bo Akatsi North so'olum. A de la National Democratic paati la nɛra 2012 yuunɛ la Gaana vootegɔ saŋa. 2016 yuunɛ la puan, ba yuun vooti boi mɛ yuuma a naasi palimɛti.<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref name=":3" /><ref>{{Cite web |url=https://www.parliament.gh/mps?mp=27 |title=Archive copy |access-date=2023-06-28 |archive-date=2023-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230930225604/https://parliament.gh/mps?mp=27 |url-status=dead }}</ref>
==A Miŋa Vom==
Nortsu Kotoe di la pɔka dugɛ kɔma batã. A de la yine pu'usera a kine la Evangelical Presbyterian yinedeo la puan Gaana wa.
==Viisigɔ Lɔgerɔ==
[[Buuri Buuri:Gɔmena nalɛgeriba]]
[[Buuri Buuri:All]]
[[Buuri Buuri: Parliament of the 4th Republic of Ghana]]
[[Buuri Buuri: Nɛra]]
[[Buuri Buuri: Ghanaian]]
[[Buuri Buuri: Member of Parliament]]
[[Buuri Buuri:7th Parliament of the 4th Republic]]
[[Buuri buuri:8th Parliament of the 4th Republic]]
[[Buuri Buuri: Ama'asuntia Nɛreba]]
[[Buuri Buuri: Budaa]]
0w1sap10ewhfqqzaop0y1alk5pa4rdd
Rockson-Nelson Dafeamekpor
0
1003
23733
16226
2026-08-08T23:02:45Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23733
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Rockson Nelson Etse Kwami Dafeamekpor''' de la Gaana wa nalɛgera gee bɔna palimɛti ze'ele bo South Dayi so'olum bona Volta So'olum a de la National Democratic Paati nɛra.<ref name=":0">{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5393 |title=Archive copy |access-date=2023-06-28 |archive-date=2024-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240928151027/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5393 |url-status=dead }}</ref>
== A Vom la A Sukuu Yele ==
Dafeamekpor to'e la B.S.c degree gɔŋɔ n de toursim ze'ele Cape Coast Yunivɛsiti. A ba'asɛ la LL.B. bɔna Gaana Yunivɛsiti la puan.A lem kiŋɛ la Gaana sukuu n de Law a yuun de la Barrister bɔna Law.<ref name=":0" />
== Tuuma ==
A yuun boti la MP, Dafeamekpor yuun de la Senior Associate bɔna Hayibor, Djarbeng la Company Law firm bɔna Kokomlemle, la Suburb bɔna Ankara.<ref name=":0" />
== A Gomɛna Nalɛgera ==
A deŋɛ kɛ Palimɛti 2016 yuunɛ la puan Gaana vootegɔ ti a di palimɛti kuka la 71.44% vooti la.<ref>{{Cite web |url=https://ec.gov.gh/wp-content/uploads/2020/02/2016-Parliamentary-Results.pdf |title=Archive copy |access-date=2023-06-28 |archive-date=2020-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026004342/https://ec.gov.gh/wp-content/uploads/2020/02/2016-Parliamentary-Results.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190904232625/http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/ghanaelection2016/elections.constituency.results.php?mode=parliamentary&ID=277</ref><ref>http://www.electionpassport.com/</ref>
N bo e 8% nɛreba. 2020 vooti la a em ze'ele bo ti la siŋɛ 1.26% ti a di 72.7 n vooti la za'a.<ref>{{Cite web |url=https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/volta/south_dayi/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-28 |archive-date=2021-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211113060200/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/volta/south_dayi/ |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/ghanaelection2020/elections.constituency.results.php?mode=parliamentary&ID=251</ref>
== A Vom ==
Dafeamekpor de la yine pu'usera a di pɔka dugɛ kɔma banaasi.<ref name=":0" />
== Accident ==
August ŋwarega la dabeserɛ pisiyi la anaasi daarɛ 2021 yuunɛ la puan, ba yuun yele ti lu mɛ la loorɛ Aveyime soore la n bɔna Volta So'olum.<ref>https://www.myjoyonline.com/south-dayi-mp-escapes-death-in-accident/</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Rockson-Dafeamekpor-involved-in-near-fatal-accident-in-Volta-Region-1333000 |title=Archive copy |access-date=2023-06-28 |archive-date=2023-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230429080722/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Rockson-Dafeamekpor-involved-in-near-fatal-accident-in-Volta-Region-1333000 |url-status=dead }}</ref>
A loore la yuun lu mɛ ,ti Kia truck n ŋwa a loore la. B yuun yese e la 37 millitary dɔgeta bilam ti ba tibi e.<ref>https://citinewsroom.com/2021/08/rockson-dafeamekpor-discharged-from-hospital-after-saturdays-car-crash/</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Rockson-Dafeamekpor-safe-discharged-from-hospital-after-accident-1333414 |title=Archive copy |access-date=2023-06-28 |archive-date=2023-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230429025531/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Rockson-Dafeamekpor-safe-discharged-from-hospital-after-accident-1333414 |url-status=dead }}</ref>
==Viisigɔ Lɔgerɔ==
[[Buuri Buuri:Gɔmena nalɛgeriba]]
[[Buuri Buuri:All]] [[Buuri Buuri: Parliament of the 4th Republic of Ghana]] [[Buuri Buuri: Nɛra]] [[Buuri Buuri: Ghanaian]] [[Buuri Buuri: Member of Parliament]] [[Buuri Buuri:All]] [[Buuri buuri:8th Parliament of the 4th Republic]] [[Buuri Buuri: Ama'asuntia Nɛreba]] [[Buuri Buuri: Budaa]]
op428ptt5bfg0mydkkqw5dzol4i76tr
Clement Abas Apaak
0
1005
23721
19450
2026-08-08T22:01:57Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23721
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{C-Class}}
'''Clement Abas Apaak''' de la Gaana gɔmena nalɛgera la se'em n pa'asɛ Palimɛnti sɛka n pa'asɛ buyopɔi dɛna la Gaana tiŋa puan la zɛ'ɛta bɔ'ɔra la Bulisa South so'olum n boi Gaana saazuo bɔba so'olum (Upper East). A de la Ama'asuntia paati (NDC) nɛra. Nananewa, a de 'deputy ranking member' bɔna Gaana duma palimɛnti la puan.<ref>{{Cite web|url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5461|title=Ghana MPs – List of MPs|website=www.ghanamps.com|access-date=2019-03-11|archive-date=2025-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124233439/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5461|url-status=dead}}</ref> A me kelum tuna bɔ'ɔra la tigese'ere ti ba yi'ira ti 'Public Accounts Committee' la puan.
==Pɔsega vom==
A ze'ele la Dominga tiŋa n boi Gaana. A yuum ta zamese to'e a sɛtifikateti n de 'Bachelor of Arts degree' la Gaana Yunivɛsiti la puan. Dr. Clement Abas Apaak tari la PhD bɔna archeology puan n ze'ele Simon Fraser University (SFU), n boi Canada tiŋa; tara M.Phil bɔna archeology puan n ze'ele University of Bergen, Norway tiŋa, a kelum kiŋɛ la Brussels Yunivɛsiti ta zamesɛ to'e sɛtifikateti n de 'International Certificate in African archeology la Gaana Yunivɛsiti ta zamesɛ to'e sɛtifikateti n de Bachelor of Arts degree in Achaeology and History.<ref>{{Cite web|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=93|title=Parliament of Ghana|website=www.parliament.gh|access-date=2019-07-06|archive-date=2023-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601043146/https://www.parliament.gh/mps?mp=93|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://flowersglobal.org/faculty/dr-clement-abas-apaak/|title=Dr. Clement Abas Apaak|website=FLOWERS|language=en-US|access-date=2019-07-06|archive-date=2019-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20190907061042/http://flowersglobal.org/faculty/dr-clement-abas-apaak/|url-status=dead}}</ref>
==Nalɛgerɛ Vom==
Apaak de la Ama'asuntia paati nɛra n ze'ele bo Bulisa South tiŋa n boi Gaana saazuo bɔba so'olum la puan. A puti'irɛ yɛsera wara sɛka ti ba yeti ba biŋɛ ti di dɛna Gɔmena Yunivɛsiti wara la ka tari vuurɛ.<ref>{{Cite web|url=https://citinewsroom.com/2019/07/public-universities-bill-needless-clement-apaak/|title=Public Universities Bill needless – Clement Apaak|date=2019-07-03|website=Citi Newsroom|language=en-US|access-date=2019-07-06}}</ref>
==Viisegɔ Lɔgerɔ==
[[Buuri Buuri:Gɔmena nalɛgeriba]]
[[Buuri Buuri:All]]
[[Buuri Buuri: Parliament of the 4th Republic of Ghana]]
[[Buuri Buuri: Nɛra]]
[[Buuri Buuri: Ghanaian]]
[[Buuri Buuri: Member of Parliament]]
[[Buuri Buuri:7th Parliament of the 4th Republic]]
[[Buuri buuri:8th Parliament of the 4th Republic]]
[[Buuri Buuri: Ama'asuntia Nɛreba]]
[[Buuri Buuri: Budaa]]
h8qh72ersdw05hzzsgbqbltii1zjhb0
Benson Tongo Baba
0
1010
23718
19519
2026-08-08T21:55:26Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23718
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{E-Class}}
Ba yuum dɔgɛ '''Benson Tongo Baba''' la Fɔɔ ŋwarega 23, 1948. A de la Gaana gɔmena nalɛgera gee pa'asɛ Seventh Palamɛnti n de Fourth Republic of [[Gaana|Gaana.]]<nowiki/>Benson Tongo Baba ze'ele bo la Talensi so'olum n boi Upper East puan. Benson Tongo Baba de la Ama'asuntia paati nɛra.<ref>{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5487 |title=Archive copy |access-date=2023-06-27 |archive-date=2019-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190224234400/http://ghanamps.com/mps/details.php?id=5487 |url-status=dead }}</ref><ref>https://northernghana.net/profile-of-benson-tongo-baba-mp-for-talensi-constituency/</ref><ref>https://ghanamps.com/mp/benson-tongo-baba/</ref>
==A Vom La A Sukuu==
Benson Tongo Baba yuum ze'ele la Tengzuk - Tongo. A yuum ta zamesɛ to'e la a pa'aleba gɔŋɔ ze'ele Pusiga zamesegɔ sukuu la puan la Yunivɛsiti n de Education Winneba la puan.<ref>https://www.ghanaweb.com/person/Benson-Tongo-Baba-2560</ref><ref>http://www.odekro.org/Profile/Details/123</ref><ref>{{Cite web |url=https://newslinegh.com/tag/benson-tongo-baba/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-27 |archive-date=2022-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221110183011/https://newslinegh.com/tag/benson-tongo-baba/ |url-status=dead }}</ref>
==Viisegɔ Lɔgerɔ==
[[Buuri Buuri:Gɔmena nalɛgeriba]]
[[Buuri Buuri:All]]
[[Buuri Buuri:Parliament of the 4th Republic of Ghana]]
[[Buuri Buuri:Nɛra]]
[[Buuri Buuri:Ghanaian]]
[[Buuri Buuri: Member of Parliament]]
[[Buuri Buuri:7th Parliament of the 4th Republic]]
[[Buuri buuri:8th Parliament of the 4th Republic]]
[[Buuri Buuri: Ama'asuntia Nɛreba]]
[[Buuri Buuri: Budaa]]
ja30ymfy9e8qttf1fvaehbqx4qiza7g
Daniel Botwe
0
1040
23723
21419
2026-08-08T22:10:26Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23723
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{C-Class}}
Ba dɔgɛ '''Kwaku Botwe''' la February ŋwarega la dabeserɛ pisiyi la ayoobi 1958 yuunɛ la puan<ref>https://www.ghanaweb.com/person/Dan-Botwe-2410</ref>. A de la [[Gaana]] wa nalɛgera<ref name=":0">{{Cite web |url=http://vibeghana.com/2017/02/15/okere-npp-congratulates-dan-botwe/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-25 |archive-date=2023-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230422114413/http://vibeghana.com/2017/02/15/okere-npp-congratulates-dan-botwe/ |url-status=dead }}</ref>. A ze'ele la palimɛti bɔ'ɔra Okere so'olum Eastern tiŋa Gaana wa<ref>http://ghanamps.com/mps/details.php?id=121</ref>. A yuun de la Information gomɛna la saŋa. A lem tuum dɛna la Regional Reorganization la Development minisita la Local Government minisita, Decentralization la Rural Development bɔna Nana Akuffo Addo Gomɛna la saŋa<ref>https://www.graphic.com.gh/news/politics/no-dce-has-been-sacked-yet-dan-botwe.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170731040155/http://www.myjoyonline.com/politics/2017/January-11th/2nd-ministerial-list-out-akufo-addo-creates-new-ministries-re-aligns-old.php</ref>.
== A Vom La Sukuu ==
Ba yuun dɔgɛ Dan Kwaku Botwe la February ŋwarega la dabeserɛ pisiyi la ayɔɔbi la 1958 yuunɛ la puan bɔna Eastern tiŋa puan Gaana wa. A ze'ele la Abiriw Akuapem. A yuun kiŋɛ la Presbyterian primary la a Middle sukuu bɔna Mabang bɔna Ahafo Ano so'olum Kumaasi tiŋa so'olum a primary sukuu yele. A to'e a GCE Advanced level certificate gɔŋɔ la 1977 Achimota sukuu. A yuun nyɛ yuɔ kiŋɛ Kwame Nkrumah Science la Technology Yunivɛsiti la puan ti a to'e a Bachelor n de science degree gɔŋɔ bɔna computer science.<ref name=":1">http://ghanamps.com/mps/details.php?id=121</ref>
== A Tuuma Vom ==
1985 yuunɛ la puan, ba yuun dikɛ Botwe tuuma ti a bɔna Gaana Cocobod ti a dɛna Computer analyst. A yuun tuum bilam paɛ la 1993 yuunɛ la puan, iŋa n yuun posɛ tuuna a miŋa tuumaBa yuun loe e ti a dɛna director n de Danmaud Limited, n de a soomiŋa tuuma tansugerɛ la bɔna [[Ankara]] tiŋa puan.<ref name=":1" />
Botwe yuun ze'ele mɛ nyaa di New Patriotic paati General secretary vooti la 1998<ref>http://www.ghananewsagency.org/politics/profile-of-second-batch-of-ministers-designate-nominated-by-president-akufo-addo-112186</ref> yuunɛ la puan. A yuun de la instrumental John Kufour gomɛna vootegɔ saŋa 2000 yuunɛ la puan.<ref>https://web.archive.org/web/20170731025902/http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Arts-Minister-Catherine-Afeku-makes-it-to-Cabinet-542839</ref>
A yuun zi'a zo'e National Treasure n de budipaalesi Wing n de New Patriotic paati, la Director n de Operation la Research bɔna National Headquarters. Akufo Addo Gomɛna la yuun yeti a de la " a heavy hitter, a political weight ", eŋa n nyɛ sɛla New Patriotic paati n yuun bɔna gomɛna la 2001.<ref>https://web.archive.org/web/20170731040155/http://www.myjoyonline.com/politics/2017/January-11th/2nd-ministerial-list-out-akufo-addo-creates-new-ministries-re-aligns-old.php</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=121 |title=Archive copy |access-date=2023-06-25 |archive-date=2023-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230705003737/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=121 |url-status=dead }}</ref>
== A Pa'asɛ la Palimɛti ==
Dan Botwe ze'ele la palimɛti vootigɔ bɔna Okere 2008, Brandford Kwame Daniel Adu yuun siŋɛ mɛ . Botwe yuun nyɛ la 11,974 vooti n yuun de 19,684 vooti za'a de 60.8%<ref name=":0" /> n de vooti la ti a dɛna palimɛti. A yuun di 2012 , 2016 ta paɛ 2020 yuunɛ la puan.<ref>http://www.recogin.com/newsdetails.asp?id=1254&cat_id=1</ref><ref>http://ghanasoccernet.com/mp-for-okere-constituency-hon-dan-botwe-pledges-support-for-premier-league-newcomers-dreams-fc</ref>
== A Miŋa Vom ==
Dan Kwaku Botwe di pɔga dɔgɛ kɔma batã. A de la yinpu'usa.<ref>{{Cite web |url=http://ghanapoliticsonline.com/presidency-not-retirement-package-npp-dan-botwe/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-25 |archive-date=2023-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230427165417/https://ghanapoliticsonline.com/presidency-not-retirement-package-npp-dan-botwe/ |url-status=dead }}</ref>
== Viisegɔ Lɔgerɔ ==
[[Buuri buuri:Gɔmena nalɛgeriba]]
[[Buuri buuri:All]]
[[Buuri buuri:Wabegɔ nɛreba]]
[[Buuri buuri:Budaa]]
[[Buuri buuri:7th Parliament of the 4th Republic]]
[[Buuri buuri:8th Parliament of the 4th Republic]]
h87usgbrme807pwknrh7pgvopuufp9z
Frank Annoh Dompreh
0
1060
23729
16586
2026-08-08T22:25:02Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23729
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{C-Class}}
'''Frank Annoh-Dompreh''' (ba dɔgɛ e la Fɔɔ nambua 25, 1977) de la Gaana gɔmena nalɛgera la ka'ana. <ref>{{Cite web|title=MPs|url=https://ghanamps.com/mps-2021-2025-8th-parliament/|access-date=2023-11-08|website=Ghana MPS|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=191|access-date=2023-11-08|website=www.parliament.gh|archive-date=2023-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20231204133221/https://parliament.gh/mps?mp=191|url-status=dead}}</ref>A de la Awɔbegɔ paati nɛra la "incumbent" nɛra n boi palamɛnti bo Nsawam-Adoagyiri.<ref>{{Cite web |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Peabo-explosion-I-made-enemies-in-my-own-party-Annor-Dompreh-589761 |title=Archive copy |access-date=2023-10-22 |archive-date=2019-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190419103217/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Peabo-explosion-I-made-enemies-in-my-own-party-Annor-Dompreh-589761 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web|last=Agyeman|first=Adwoa|date=2017-10-11|title=Peabo explosion: I made enemies in my own party – Annor Dompreh|url=https://www.adomonline.com/peabo-explosion-made-enemies-party-annor-dompreh/|access-date=2023-11-08|website=Adomonline.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-05-20|title=Bawumia commissions pineapple processing factory at Nsawam under 1D1F|url=https://citinewsroom.com/2021/05/bawumia-commissions-pineapple-processing-factory-at-nsawam-under-1d1f/|access-date=2023-11-08|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US}}</ref>A de la kuka zuudaana bo palamɛntiri loosego kɔmatii n boi solemitiŋa yɛla la mina n de "Subsidiary Legislation" la sɔa la lɔa kɔmatii nɛra.<ref>{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=191|access-date=2023-11-08|website=www.parliament.gh|archive-date=2023-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20231204133221/https://parliament.gh/mps?mp=191|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Online|first=Peace FM|title=I Will Relinquish My Seat If . . . - Annor Dompreh|url=https://www.peacefmonline.com/pages/politics/politics/201812/370851.php|access-date=2023-11-08|website=Peacefmonline.com - Ghana news|archive-date=2023-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230429020829/https://www.peacefmonline.com/pages/politics/politics/201812/370851.php|url-status=dead}}</ref>
== A Pɔsega Vom ==
Ba dɔgɛ Annoh Dompreh la 1977 n boi puan bɔna Nsawam-Adoagyiri, Eastern tiŋa Gaana.<ref>{{Cite web |url=https://youthsdgssummit.org/hon-annoh-dompreh-frank/ |title=Archive copy |access-date=2023-11-08 |archive-date=2019-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190204041555/https://youthsdgssummit.org/hon-annoh-dompreh-frank/ |url-status=dead }}</ref> <ref>https://ghanamps.com/mp/frank-annoh-dompreh/</ref>A ba'asɛ la Cape Coast Yunivɛsiti la puan la Bachelor of Science n boi Agriculture. A le zamesɛ la Mountcrest Yunivɛsiti bilam ti a nyɛ LLB la LLM.<ref>{{Cite web|last=Contributor|first=Pulse|date=2018-12-14|title=Article coming soon...|url=https://www.pulse.ng/article-coming-soon/zh6ssw7|access-date=2023-11-08|website=Pulse Nigeria|language=en|archive-date=2023-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230429113258/https://www.pulse.ng/article-coming-soon/zh6ssw7|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=191|access-date=2023-11-08|website=www.parliament.gh|archive-date=2023-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20231204133221/https://parliament.gh/mps?mp=191|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=102|access-date=2023-11-08|website=www.parliament.gh|archive-date=2024-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20240418065602/https://www.parliament.gh/mps?mp=102|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-08-22|title=Annoh Dompreh Grabs Most Impactful Member of Parliament Award|url=https://dailyguidenetwork.com/annoh-dompreh-grabs-most-impactful-member-of-parliament-award/|access-date=2023-11-08|website=DailyGuide Network|language=en-US}}</ref>
== Gɔmena Nalɛgerɛ ==
Annoh Dompreh yuum pɔsɛ a gɔmena na'am lɛka mɛ yuum dɛna "Student politician" e n yuum lɛgɛ gee ti ba yuum votum bo e ti a dɛna zuudaana bo "National Union of Ghana Students" (NUGS) gee yuum nan dɛna sukuu-bia n boi Cape Coast yunivɛsiti la puan n boi 2000. <ref>https://allafrica.com/stories/200009070222.html</ref><ref>{{Cite web|date=-001-11-30T00:00:00+00:00|title=NUGS Condemn Suspension Of UCC Students|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/NUGS-Condemn-Suspension-Of-UCC-Students-16560|access-date=2023-11-09|website=GhanaWeb|language=en}}</ref>Ba yuum loe e ti a lagesera la kɔmbuulegɔ n boi Eastern tiŋa n boi Awɔbegɔ paati. 2012 yuunɛ la puan, a yuum lɛgɛ la Nsawam/Adoagyiri palamɛntiri "primaries" n boi Awɔbegɔ paati eŋa la la Seth Wiafe Danquah gee ti voteneba la n boi so'olum la puan la yuum votum bo e, ti a ze'ele bi ba n boi 2012 Gaana palamɛntiri voteŋo la, ti a yuum nyɛ 367 n yese 482 n de voteŋo la za'a ti ba votum la.<ref>https://www.modernghana.com/news/424367/annoh-dompreh-is-npp-parliamentary-candidate-for.html</ref> A yuum le tukɛ niŋa le ta di mi'a n boi kuka LA puan gee basɛ Ben Ohene-ayeh n de Ama'asuntia paati nɛra. A yuum le zi'ire a kuka zui la 2016 Gaana palamɛntiri voteŋo la puan. A kelum dɛna la palamɛntiri looseg kɔmatii la nɛra n boi "Subsidiary Legislation" la sɔa la lɔa.<ref>{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=75|access-date=2023-11-09|website=www.parliament.gh|archive-date=2023-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20230324060013/https://parliament.gh/mps?mp=75|url-status=dead}}</ref>
== Kɔmatii ==
Annoh-Dompreh de la kuka zuudaana podɔla bo yɛa kɔmatii. A kelum dɛna la ligeri yɛla kɔmatii; mina n pa'asɛ sukuu yɛla puan kɔmatii; mina n pa'asɛ Solemitiŋa yɛla kɔmatii, mina n pa'asɛ loosego kɔmatii, mina n pa'asɛ leebego kɔmatii la mina n de kɔmatii bo loosego kɔmatii.<ref>{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=102|access-date=2023-11-09|website=www.parliament.gh|archive-date=2024-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20240418065602/https://www.parliament.gh/mps?mp=102|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=MyJoyOnline - Ghana News {{!}} Ghana's most comprehensive website. Independent, Fearless and Credible journalism|url=https://www.myjoyonline.com/|access-date=2023-11-09|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref>
== A Miŋa Vom ==
Annoh-Dompreh de la Sɔputega gee kina la "Pentecost" yindeon. A tari pɔga la kɔma batã.<ref>{{Cite web|last=Contributor|first=Pulse|date=2018-12-14|title=Article coming soon...|url=https://www.pulse.ng/article-coming-soon/zh6ssw7|access-date=2023-11-09|website=Pulse Nigeria|language=en|archive-date=2023-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230429113258/https://www.pulse.ng/article-coming-soon/zh6ssw7|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=MPs|url=https://ghanamps.com/mps-2021-2025-8th-parliament/|access-date=2023-11-09|website=Ghana MPS|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Annoh-Dompreh honours God for his re-election as Nsawam-Adoagyiri MP|url=https://ghanaguardian.com/annoh-dompreh-honours-god-for-his-re-election-as-nsawam-adoagyiri-mp|access-date=2023-11-09|website=The Ghana Guardian News|language=en|archive-date=2023-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230708153916/https://ghanaguardian.com/annoh-dompreh-honours-god-for-his-re-election-as-nsawam-adoagyiri-mp|url-status=dead}}</ref>
== Viisɔgɔ lɔgerɔ ==
{{Reflist}}
[[Buuri buuri:Gɔmena nalɛgeriba]]
[[Buuri buuri:All]]
[[Buuri buuri:Wabegɔ nɛreba]]
[[Buuri buuri:Budaa]]
[[Buuri buuri:7th Parliament of the 4th Republic]]
ip3pz0ohpd5bon79s8x1uffmtucwf5k
Bryan Acheampong
0
1072
23720
17388
2026-08-08T22:00:35Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23720
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{C-Class}}
Ba dɔgɛ '''Bryan Acheampong''' la November ŋwarega dabesere pisiyi la ayoopɔi daarɛ 1972<ref>{{Cite web |url=https://www.parliament.gh/mps?mp=123 |title=Archive copy |access-date=2023-06-29 |archive-date=2024-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406171349/https://www.parliament.gh/mps?mp=123 |url-status=dead }}</ref> yuunɛ la puan. A de la gomɛna nalɛgera gee ze'ele Palimɛti bɔ'ɔra Abetifi so'olum bɔna Eastern tiŋa [[Gaana]].<ref>https://www.modernghana.com/news/995511/er-bryan-acheampong-donates-gh-821000-to-suppo.html</ref> A de la New patriotic paati nɛra Gaana wa. A to'e la Peter Wiafe Pepera la eŋa n ki gee bɔna ɔfiisi la. A yuun de la State minisita bɔna Ministry n de Interior February ŋwarega la 2019 yuunɛ la ta paɛ 2020 yuunɛ la. 2016 a yuun da la Okwawu Unite F.C.<ref>https://www.modernghana.com/news/705627/bryan-acheampong-sworn-in-as-abetifi-mp.html</ref><ref>https://newsghana.com.gh/bryan-acheampong-purchases-okwawu-united/</ref>
== A Vom La Sukuu ==
Ba yuun dɔgɛ e la November ŋwarega la dabeserɛ pisiyi la ayɔɔpoi daarɛ 1972 yuunɛ la puan bɔna Suhum so'olum Eastern tiŋa Gaana wa. Bryan ze'ele la Nkwatia bɔna Kwahu East so'olum Gaana wa. A kiŋɛ a basic sukuu bɔna la Achimota Primary sukuu gee lem kiŋɛ Presbyterian Boys Sɛkenderɛ sukuu bɔna Legon. A yuun ba'asɛ la Johnson la Wales Yunivɛsiti la puan bɔna USA to'e a bachelor's degree gɔŋɔ la a MBA bɔna Business Administration. A de la PhD candidate bɔna Information Systems bɔna Yunivɛsiti Gaana. A tari a certificate bɔna Massachusetts Institute bɔna Technology. A lem tari la HP Accredited Sales Professional bɔna HP Yunivɛsiti.<ref>{{Cite web |url=https://www.mint.gov.gh/minister-of-state/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-29 |archive-date=2023-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230120212416/https://www.mint.gov.gh/minister-of-state/ |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.businessghana.com/</ref><ref>https://www.graphic.com.gh/news/general-news/president-akufo-addo-reassigns-two-ministers.html</ref>
== Tuuma ==
A tuum bɔna US Air Force ze'ele 2004 yuunɛ la ta paɛ 2006 yuunɛ la puan. A yuun de la Minisita bɔ'ɔra State bɔna National Security eŋa ti ba yuun ta loe e kiŋɛ ɔfiisi gomɛna<ref>https://www.ghanaiantimes.com.gh/oppong-fosu-decries-silence-on-bryan-acheampongs-attitude/</ref>. A de la Consultant. A yuun de la CEO n de INTU tigerɛ Gaana. Eŋa n yuun de minisita bɔ'ɔra state Interior.<ref>{{Cite web |url=http://www.isd.gov.gh/today/missing-takoradi-girls-are-alive-and-fine-bryan-acheampong/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-29 |archive-date=2023-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230422173216/https://www.isd.gov.gh/today/missing-takoradi-girls-are-alive-and-fine-bryan-acheampong/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5548 |title=Archive copy |access-date=2023-06-29 |archive-date=2024-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240927115049/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5548 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.peacefmonline.com/pages/local/news/202006/412936.php |title=Archive copy |access-date=2023-06-29 |archive-date=2023-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230426204007/https://www.peacefmonline.com/pages/local/news/202006/412936.php |url-status=dead }}</ref><ref>https://dailyguidenetwork.com/bryan-acheampong-supports-ec-with-ppe/</ref><ref>https://www.primenewsghana.com/general-news/bantamahene-s-comments-may-have-triggered-bryan-acheampong-s-reshuffle-governance-expert.html</ref>
== Gomɛna Nalɛgera ==
A de la New patriotic paati narɛ. Ze'ele bo la Abetifi so'olum bɔna Palimɛti Eastern tiŋa Gaana.<ref>{{Cite web |url=https://starrfm.com.gh/2020/04/covid-19-giving-is-humanity-bryan-acheampong/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-29 |archive-date=2023-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230426204004/https://starrfm.com.gh/2020/04/covid-19-giving-is-humanity-bryan-acheampong/ |url-status=dead }}</ref>
2016 yuunɛ la Gaana vootigɔ la, a yuun di mɛ gee to'e Abetifi so'olum kuka bɔna Palimɛti kuka la nyɛ 25,035 vooti n de 72.42% n de vooti la za'a ti NDC nɛra la Samuel Asamoah nyɛ 9,536 vooti n de 27.58% vooti.<ref>{{Cite web |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/parliament/eastern/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-29 |archive-date=2023-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230120152646/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/parliament/eastern/ |url-status=dead }}</ref>
== Tigerɛ ==
Eŋa n yuun de kukzuo daana n de Foreign Affairs tigerɛ, gee pa'ase Defense la Interior tigerɛ, pa'asɛ Appointments tigerɛ gee pa'asɛ tigerɛ n de Selection tigerɛ.<ref>https://mofa.gov.gh/site</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Index_of_Ghana-related_articles</ref>
== A Miŋa Vom ==
A di pɔga. A de la yine pu'usa gee pu'usera la Presbyterian yindoe la puan.<ref>{{Cite web |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/eastern/abetifi/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-29 |archive-date=2023-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003235943/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/eastern/abetifi/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":0" />
== Philanthropy ==
July ŋwarega la 2019 yuunɛ la puan, a dikɛ la 150kv generator bo Presbyterian College n de Education ( ABETICO) bɔna Abetifi bɔna Eastern tiŋa.<ref>https://www.myjoyonline.com/bryan-acheampong-sends-ae%cb%9chugeae-relief-to-abetico/</ref>
August ŋwarega la 2019, Bryan through Bryan Acheampong Foundation bo la GH₵ 250,000 cheque bɔna Presbyterian Yunivɛsiti College.<ref>https://www.myjoyonline.com/bryan-acheampong-offers-100-kwahu-teachers-scholarship/</ref>
April ŋwarega la 2020 yuunɛ la puan a yuun $820,000 bo Afram Plains North, Afram Plains South, Abirem, Mpraeso, Nkawkaw, Abetifi la Suhum so'olum.<ref>https://www.myjoyonline.com/giving-is-humanity-bryan-acheampong-supports-7-constituencies-health-facilities-with-over-%c2%a2800k/</ref>
February ŋwarega la 2021 yuunɛ la puan, a yuun pa'asɛ mɛ ti ba iŋa 100 boreholes bɔna Abetifi, Pampaso, Abetifi Christian Quarters, Nkwatia, Kwahu Tafo, Bokuruwa, Nteso, Ankomah, Akwasiho, Dwerebease la Suminakese.<ref>https://www.myjoyonline.com/over-100-mechanized-boreholes-constructed-for-communities-in-kwahu-east/</ref>
July ŋwarega la 2021 yuunɛ la puan, a yuum bo la ku'a lɔgerɔ ₵500,000 bo nɛreba 6,000 Kwahu East so'olum ti la suŋɛ ba ku'a.<ref>https://www.myjoyonline.com/bryan-acheampong-donates-500k-worth-of-farm-inputs-to-abetifi-constituency/</ref>
January ŋwarega la 2022 yuunɛ la puan, a bo la Suzuki Swift SRC vehicle pɔgedɔgesa dɔgeta yire bɔna Abetifi so'solum.<ref>https://dailyguidenetwork.com/bryan-acheampong-dashes-car-to-abetifi-best-midwife/</ref>
August ŋwarega la 2022 yuunɛ la puan, a yuun bo la ₵170,000, sewing machines la 26 zuo dryers bo zuo itiba sɛba n pɛ'ɛra bɔna so'olum la puan.<ref>https://dailyguidenetwork.com/bryan-acheampong-dashes-car-to-abetifi-best-midwife/</ref>
August ŋwarega la 2021 yuunɛ la puan, Gaana National Association n de pa'aleba yuun Na'aɛ Bryan mɛ ti eŋa n dikɛ scholarships bo nɛreba Kwahu East so'olum la.<ref>https://www.myjoyonline.com/abetifi-mp-gifts-68-hairdressers-dressmakers-%c2%a2170k/</ref>
== Na'asegɔ ==
April ŋwarega la 2020 yuunɛ la puan, Management duma n yuun lauded e n de Kasapreko company Tigerɛ la ti eŋa n suŋɛ COVID - 19 bã'a la.<ref>https://www.myjoyonline.com/covid-19-kasapreko-commends-bryan-acheampong/</ref><ref>https://www.myjoyonline.com/gnat-honours-bryan-acheampong-for-offering-scholarships-to-members-to-pursue-higher-education/</ref>
==Viisegɔ lɔgerɔ ==
[[Buuri buuri:Gɔmena nalɛgeriba]]
[[Buuri buuri:All]]
[[Buuri buuri:Wabegɔ nɛreba]]
[[Buuri buuri:Budaa]]
[[Buuri buuri:7th Parliament of the 4th Republic]]
[[Buuri buuri:8th Parliament of the 4th Republic]]
rh4bwzrya2hzb2i60i2csrnugydgvbl
Betty Krosbi Mensah
0
1142
23719
16565
2026-08-08T21:57:22Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23719
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{C-Class}}
'''Betty Nana Efua Krosb'''i ( n de Crosby la Krosby<ref>https://web.archive.org/web/20181025031231/https://omgvoice.com/lifestyle/gh-female-mps/</ref> )Mensah, <ref>https://ghanamps.com/mp/mensah-betty-nana-efua-krosby/</ref>ba dɔgɛ e la August ŋwarega la dabeserɛ pisiyi la awai daarɛ 1980 <ref name=":1">{{Cite web |url=https://www.parliament.gh/mps?mp=124 |title=Archive copy |access-date=2023-06-29 |archive-date=2024-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240925231132/https://www.parliament.gh/mps?mp=124 |url-status=dead }}</ref>yuunɛ la puan a de la [[Gaana]] Nalɛgera ze'ele bo Afram Plains North so'olum n bɔna Eastern tiŋa Gaana.A de la National Democratic Congress paati nɛra.<ref>{{Cite web |url=https://www.parliament.gh/mps?mp=17 |title=Archive copy |access-date=2023-06-29 |archive-date=2023-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230921225336/https://www.parliament.gh/mps?mp=17 |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/regional/Youth-resist-attempts-to-relocate-ferry-at-Afram-Plains-604542</ref><ref>https://www.newsghana.com.gh/ndc-parliamentary-candidate-makes-women-her-prime-target/</ref><ref name=":0">{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5551 |title=Archive copy |access-date=2023-06-29 |archive-date=2024-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240927053437/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5551 |url-status=dead }}</ref>
== A Vom La Sukuu ==
Ba dɔgɛ Mensah la August ŋwarega la dabeserɛ pisiyi la awai daarɛ 1980 yuunɛ la puan bɔna Donkorkrom, bɔna Eastern tiŋa.<ref name=":0" /> A tare la bachelor's degree bɔna Business Administration ze'ele Zenith Yunivɛsiti College <ref>{{Cite web |url=https://www.parliament.gh/mps?mp=17 |title=Archive copy |access-date=2023-06-29 |archive-date=2023-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230921225336/https://www.parliament.gh/mps?mp=17 |url-status=dead }}</ref>la puan, la Higher National Diploma (HND) bɔna Accounting ze'ele Koforidua Technical Yunivɛsiti la puan.
== Tuuma ==
Eŋa n yuun ta dɛna Palimɛti nɛra la, Mensah yuun de la managing director n de Best Pat Gaana Limited ze'ele 2013 yuunɛ la ta paɛ 2016 yuunɛ la puan. A yuun tuuna dɛna la Deputy Coordinator n pa'ase bayi bɔ'ɔra National budipaalesi tuuma ze'ele 2009 yuunɛ la ta paɛ 2013 yuunɛ. Mensah mɛ yuun de la Gender La Development Coordinator Gaana Cooperative Credit Union ze'ele 2003 yuunɛ la ta paɛ 2005 yuunɛ la puan. A de la vice president bɔ'ɔra Young Parliamentarians Forum Gaana Chapter.<ref>https://www.ghanaweb.com/person/Betty-Nana-Efauh-Krosbi-Mensah-2572</ref>
== Nalɛka ==
2016 Gaana Palimɛti. vootegɔ yuunɛ la, Afram Plains, Mensah yuun nyɛ la 18,121 vooti n yuun de 23,606 vooti n de 78.44% vooti ti Isaac Ofori Koree New patriotic paati nɛra la yuun nyɛ 4,795 vooti n de 20.8% n de vooti la za'a ti Cornelius Agbeku National Democratic Congress paati nɛra la nyɛ 94 vooti n de 0.4% vooti ti Micheal Ampontia n de Convention People's paati la nyɛ 91 vooti n de 0.4% vooti di kuka la 7th Palimɛti n de Fourth Republic Gaana.<ref>{{Cite web |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/parliament/eastern/afram_plains_north/ |title=Archive copy |access-date=2023-11-26 |archive-date=2022-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221226202209/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/parliament/eastern/afram_plains_north/ |url-status=dead }}</ref>
== 2020 Vootegɔ ==
2020 Gaana yuunɛ vootigɔ la, a lem di to'e Afram Plains North so'olum kuka bɔna Palimɛti nyɛ 18,543 vooti ti NPP nɛra Isaac Ofori nyɛ 8,605 vooti n de 31.70 vooti ti NDP nɛra Ferguson Asare nyɛ 0 vooti n de 0% vooti.<ref>{{Cite web |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/eastern/afram_plains_north/ |title=Archive copy |access-date=2023-11-26 |archive-date=2023-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230607114620/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/eastern/afram_plains_north/ |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/ghanaelection2020/elections.constituency.results.php?mode=parliamentary&ID=89</ref>
== Palimɛti Nɛra ==
8th Palimɛti puan la, a yuun tuun dɛna la Gender la Kɔma tigerɛ la Imma'asum tigerɛ.<ref name=":1" />
== A Miŋa Vom ==
Mensah ele mɛ dɔgɛ bia ayima. A de la Krosbi Mensah mina n yuun ze'ele bo Afram Plains so'olum la bia. A de la kirisita bia pu'usera Roman Katiliki yine doe la puan.
== Philanthropy ==
July ŋwarega la 2021 yuunɛ la puan, Mensah yuun dikɛ la Laptop ta bo Michael Awingura, sukuu bia n bo Yunivɛsiti Gaana.<ref>{{Cite web|date=2021-07-12|title=Betty Krosbi Mensah supports brilliant but needy student with a laptop|url=https://ghanamps.com/betty-krosbi-mensah-supports-brilliant-but-needy-student-with-a-laptop/|access-date=2023-11-26|website=Ghana MPS|language=en-US}}</ref>
June ŋwarega la 2022 yuunɛ la puan, a yuun dikɛ la lɔgerɔ bo educational sector, agricultural sector la dɔgeta yire bɔna Afram Plains North so'olum.<ref>{{Cite web|last=Agboni|first=Nicholas Kelvin|date=2022-06-15|title=Hon. Betty Krosbi donates to Health, Education and Agric Sectors in Kwahu Afram Plains North District –|url=https://coverghana.com.gh/hon-betty-krosbi-donates-to-health-education-and-agric-sectors-in-kwahu-afram-plains-north-district/|access-date=2023-11-26|language=en-US}}</ref>
== Viisegɔ Lɔgerɔ ==
[[Buuri buuri:Gɔmena nalɛgeriba]]
[[Buuri buuri:All]]
[[Buuri buuri:Ama'asumtia nɛreba]]
[[Buuri buuri:Pɔka]]
[[Buuri buuri:7th Parliament of the 4th Republic]]
[[Buuri buuri:8th Parliament of the 4th Republic]]
ei3jbuyktds4joe1bw4ofw9eir682tz
Angela Oforiwa Alorwu-Tay
0
1196
23717
18243
2026-08-08T21:52:50Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23717
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{C-Class}}
'''Angela Oforiwa Alorwu-Tay''' de la Gaana wa nalɛgera (a Ghanaian politician) la member n boi Seventh Parliament ta pa'asɛ Fourth Republic of Ghana ze'ele bo Afadjato South so'olum n boi Volta Region puan, doose la Ama'asumtia paati la puan 'National Democratic Congress' (Ghana)<ref>[https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/ghanaelection2020/elections.constituency.results.php?mode=parliamentary&ID=236 https:/] [https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/ghanaelection2020/elections.constituency.results.php?mode=parliamentary&ID=236 /www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/ghanaelection2020/elections.constituen] [https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/ghanaelection2020/elections.constituency.results.php?mode=parliamentary&ID=236 cy.results.php?mode=parliamentary&ID=236]</ref><ref>http://www.ghanamps.com/mps/</ref>. Iŋa n yuum pa'asɛ pɔgesi banuu puan ti ba loe ze'ele yese pɔgesi siwɛi puan bɔna sɛba n yuum ze'ele bɔta 2016 yuunɛ la puan na'am la (general elections) Volta Region tiŋa puan.<ref>https://www.graphic.com.gh/news/politics/five-women-from-v-r-to-go-to-parliament.html</ref>
== Sukuu Yɛla ==
Angela deri la (Hons) BA ze'ele University of Gaana, la diploma ze'ele 'West Africa Computer Science Institute' kelum ta pa'asɛ GCE O'level ze'ele Nkonya Secondary School. Dagi bala ma'a gee a kelum le tara la MA degree in Democracy, Governance, Law & Development ze'ele University of Cape Coast.<ref>https://www.newsghana.com.gh/improvement-in-vr-women-parliamentarians/</ref>
==Religion==
Angela de la Yimpu'usa- Christian dɔla la bilam pu'usa a Winɛ
<ref>{{Cite web |url=https://www.parliament.gh/mps?mp=14 |title=Archive copy |access-date=2023-06-28 |archive-date=2023-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230428212623/https://www.parliament.gh/mps?mp=14 |url-status=dead }}</ref>
== Amiŋa vom yɛla ==
Ba yuum dɔgi Angela Alorwu Tay la Kilenkiiga ŋmarega 16, 1971 yuunɛ la puan. A de la pokɔɔre bii a tari sira, a tari la kɔma bayi.<ref>{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5408 |title=Archive copy |access-date=2023-06-28 |archive-date=2024-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240926064548/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5408 |url-status=dead }}</ref>
==Politics==
2015 yuunɛ la puan, a yuum ze'ele me di bo Ama'asumtia paati la 'NDC' parliamentary seat bo Afadjato South so'olum n boi Volta Region la puan yuum nyɛ nɛreba 5,138 voteŋo duma la puan ti la suŋɛ ti a nyaŋɛ Mr Reuben Kornu n nyɛ nɛreba 1,419 voteŋo duma la puan la, ta pa'asɛ Miss Kafui Takyi − n me yuum nyɛ nɛreba 1,366 voteŋo duma la puan. Mr Eben Kay Hodo me yuum nyɛ la nɛreba 820 votumduma, Mr Victus Agbesi me nyɛ 577 voteŋo duma la puan gee ti Miss Susie Adoboe me yuum nyɛ nɛreba 559 voteŋo duma la puan <ref>{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5408 |title=Archive copy |access-date=2023-06-28 |archive-date=2024-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240926064548/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5408 |url-status=dead }}</ref>. A me yuum iŋɛ advocates bo gender parity issue ti Gaana duma nyɛta wa iŋa n zãlɛ nananawa government of Ghana to redeem his campaign promise of 30% women cabinet la puan.
A yuum tune la secretary Unique Insurance CO. ze'ele 1999 yuunɛ la puan ta paɛ 2003 yuuma la tiŋasuka. A yuum tum la Manager at Tahnaf Service ze'ele 2004 tari paɛ 2012 tiŋasuka. A yuum pa'asɛ me dɛna District Chief Executive ze'ele 2012 yuunɛ la puan ta paɛ 2016 yuunɛ la puan.<ref>{{Cite web |url=https://www.ghanamma.com/2015/12/02/tongu-constituencies-assume-ndc-new-world-bank-status/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-28 |archive-date=2023-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230519142138/https://www.ghanamma.com/2015/12/02/tongu-constituencies-assume-ndc-new-world-bank-status/ |url-status=dead }}</ref>
==Employment==
A yuum tune la secretary tuuma n
== Viisegɔ Lɔgerɔ ==
[[Buuri Buuri:Gɔmena nalɛgeriba]]
[[Buuri Buuri:All]]
[[Buuri Buuri:7th Parliament of the 4th Republic]]
[[Buuri Buuri: Nɛra]]
[[Buuri Buuri: Ghanaian]]
[[Buuri Buuri: Member of Parliament]]
[[Buuri buuri:8th Parliament of the 4th Republic]]
[[Buuri Buuri: Ama'asuntia Nɛreba]]
[[Buuri Buuri:Pɔka]]
uunɛyla puan
qgpgwt4y59yzfy3mmbdvmrdukdst6ur
Derrick Oduro
0
2238
23725
20315
2026-08-08T22:15:28Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23725
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Derrick Oduro''' de la Gaana gɔmena Nalɛgera la 'retired' 'military personnel' la [[Ghana Army]] gee tari 'rank n de major. A de la [[New Patriotic Party|Awɔbegɔ paati]] nɛra n de deputy Minister bɔ'ɔra Defence bɔna Ghana.<ref name="gog">{{cite web|title=Deputy Ministers|url=http://www.ghana.gov.gh/index.php/governance/deputy-ministers|publisher=Government of Ghana|accessdate=2 August 2017|access-date=14 October 2023|archive-date=24 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190924104720/http://ghana.gov.gh/index.php/governance/deputy-ministers|url-status=dead}}</ref><ref name="graph">{{cite web|date=15 March 2017|title=Akufo-Addo releases names of 50 deputy and four more ministerial nominees|url=http://www.graphic.com.gh/news/general-news/akufo-addo-releases-names-of-deputy-ministers-designate.html|publisher=Graphic Ghana|accessdate=2 August 2017}}</ref><ref name="yen">{{cite web|date=15 March 2017|title=List of Akufo-Addo's 50 deputy ministers and four news ministers|url=https://yen.com.gh/90398-list-akufo-addos-50-deputy-ministers-news-ministers.html|publisher=Yen Ghana|accessdate=2 August 2017|access-date=14 October 2023|archive-date=8 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108143328/https://yen.com.gh/90398-list-akufo-addos-50-deputy-ministers-news-ministers.html|url-status=dead}}</ref><ref name="citi">{{cite web|date=15 March 2017|title=Akufo-Addo names 50 deputies, 4 ministers of state|url=http://citifmonline.com/2017/03/15/akufo-addo-names-50-deputies-4-ministers-of-state/|publisher=Cifi FM Online|accessdate=2 August 2017|access-date=14 October 2023|archive-date=8 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108143347/https://citifmonline.com/2017/03/akufo-addo-names-50-deputies-4-ministers-of-state/|url-status=dead}}</ref><ref name="ghaweb">{{cite web|date=20 February 2017|title=Akufo-Addo picks deputy ministers|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/religion/Akufo-Addo-picks-deputy-ministers-511811|publisher=Ghana Web|accessdate=2 August 2017}}</ref> A le bɔna la palemɛnti puan zɛ'ɛta bɔ'ɔra [[Nkoranza North (Ghana parliament constituency)|Nkoranza North so'olum]] n boi Brong Ahafo tiŋa nananewa n yuum de Bono East tiŋa.<ref name=":0">{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=185|access-date=2020-12-07|website=www.parliament.gh|archive-date=2023-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328060734/https://parliament.gh/mps?mp=185|url-status=dead}}</ref>
== A pɔsega vom la sukuu ==
Oduro ze'ele la ''Dromankese n bo'' [[Brong Ahafo Region|Brong Ahafo tiŋa]] nananewa [[Bono East Region|Bono East tiŋa]] [[Ghana|Gaana]]. A toe a [[Masters of Arts|Masters n de Arts]] bɔna 'governance la leadership ze'ele [[Ghana Institute of Management and Public Administration|Ghana Institute n de Management la Public Administration]] (GIMPA). A tari a Diploma bɔna [[Public Finance]] ze'ele Institute n de Accountancy Training la sɛtifikɛti ze'ele [[Cranfield University|Cranfield Yunivɛsiti]] .<ref>{{cite web|date=20 February 2017|title=Member of Parliament Hon Derek Oduro|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=185|publisher=Parliament of Ghana|accessdate=27 April 2019|access-date=14 October 2023|archive-date=28 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328060734/https://parliament.gh/mps?mp=185|url-status=dead}}</ref>
== A tuuma la gomɛna Nalɛgera ==
Oduro begun yuum de la tuum daana bɔna '''Akosas Business College''' ze'ele 1977 ta paɛ 1979. Eŋa n yuum ta kiŋɛ military ze'ele 1979 ta paɛ 2005. A yuum 'retired' military<ref>{{Cite web|title=‘Okro mouth’ media inciting public against MPs – Major (rtd) Derek Oduro|url=https://www.graphic.com.gh/news/politics/okro-mouth-media-inciting-public-against-mps-major-rtd-derek-oduro.html|access-date=2020-12-07|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref> gee yuum dɛna 'presiding' bɔna [[Nkoranza]] so'olum ze'ele 2005 ta paɛ 2007. 2007 yuum la puan, [[New Patriotic Party|Awɔbegɔ paati]] Derrick Oduro yuum di gee ti a taaba la ka di gee wa'an ze'ele bɔ'ɔra Nkoranza North so'olum gee ze'ele bo a so'olum la ta paɛ zina.<ref>{{cite web|date=|title=Member of Parliament Hon Derek Oduro|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=185|publisher=Parliament of Ghana|accessdate=27 April 2019|access-date=14 October 2023|archive-date=28 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328060734/https://parliament.gh/mps?mp=185|url-status=dead}}</ref>
A le ze'ele [[2020 Ghanaian general election|2020 Gaana vootegɔ saŋa]] Awɔbegɔ paati la gee ka di ti [[Joseph Kwasi Mensah]] n de [[National Democratic Congress (Ghana)|Ama'asum tia nɛra]]. Joseph Mensah yuum nyɛ la 15,124 vooti ti Oduro nyɛ 10,978 vooti.<ref>{{Cite web|title=Nkoranza North: Deputy Defence Minister loses to NDC's Kwasi Mensah|url=https://www.graphic.com.gh/news/politics/nkoranza-north-deputy-defence-minister-loses-to-ndc-s-kwasi-mensah.html?fbclid=IwAR2pAk-L-WLwGK701CPWPS5xxUQgDDH9dbXUKOtAASbRhgbvrZZcwMJQ_tY|access-date=2020-12-08|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref>
== Amiŋa vom ==
Derrick Oduro a di pɔka dɔgɛ kɔma ba yoobi, a kini la [[Seventh-day Adventist Church|Seventh Day Adventist]].<ref>{{cite web|date=|title=Full MP Details Oduro, Derek|url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=2497|publisher=Parliament of Ghana|accessdate=27 April 2019|access-date=14 October 2023|archive-date=27 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927054447/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=2497|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ghana MPs - MP Details - Oduro, Derick (Maj Rtd)|url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5527|access-date=2020-12-07|website=www.ghanamps.com|archive-date=2020-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200714011703/http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5527|url-status=dead}}</ref>
== Tigera ==
A pa'ase la Gender la kɔma Tigerɛ , Business Tigerɛ la kɔbepaalesi, Sports la Buuri malema tigerɛ.<ref name=":0" />
== Viisegɔ lɔgerɔ ==
{{reflist}}{{DEFAULTSORT:Oduro, Derrick}}
[[Buuri buuri:Gɔmena nalɛgeriba]]
[[Buuri buuri:All]]
[[Buuri buuri:Wabegɔ nɛreba]]
[[Buuri buuri:Budaa]]
[[Buuri buuri:7th Parliament of the 4th Republic]]
d19sawmjbu4ksoonqsi4oqf9p7rg5mc
Akua Sena Dansua
0
3405
23715
22886
2026-08-08T21:47:12Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23715
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Akua Sena Dansua''' (dɔgɛ 23 Kilinkiiŋa 1958) de la [[Ghana]] wa lahibaarɛ bɔ'ɔra, tɔgetɔgera, la nalɛgera la gɔvernance la nɛŋaduma tuuntumdiba.<ref name=":0">https://web.archive.org/web/20240319025401/https://www.peacefmonline.com/ghana/people/politicians/akua_sena_dansua/biography/</ref><ref name=":1">https://web.archive.org/web/20100419071549/http://people.peacefmonline.com/profiles/282/biography/</ref> A yuum lagum pa'asɛ mɛ dɛna Mɛnba of Parliament bo North Dayi Gaana wa puan gee mɛ dɛna ambassador kurika bo Germany.<ref name=":0" /><ref>https://www.myjoyonline.com/news/sena-dansua-touts-her-achievements-as-mp-for-north-dayi/</ref>
== Pɔsega Vom la A Sukuu Yɛla ==
Ba yuum dɔgɛ Dansua la Hohoe n boi Hohoe Municipal District, Volta Region tiŋa puan Kilinkiiŋa ŋmareŋa 23, 1958. A buuri ki'ire bii ze'ele la Botoku, n naɛ la Volta Region. A yuum pɔsɛ kɔmbubisi sukuu la Kadjebi-Akan Local Authority Experimental Primary la Middle School. A yuum ze'ele belam tɔkɛ tole nɛŋa ta kiŋe kɔmkuriba sukuu la Mawuli School at Ho, Volta Region tinkãtɛ la puan.<ref name=":1" />
A yuum zamesɛ dɛna la lahibaarɛ bɔ'ɔra Gaana Institute of Journalism n boi Ankara.<ref name=":1" /> Dansua yuum de la postgraduate student of Communication Studies bɔna University of Ghana at Legon, a yuum ba'asɛ 1990 yuuni la puan.<ref>https://web.archive.org/web/20110928081653/http://www.ghanadistricts.com/mps/?&mpd=207&PHPSESSID=be93611dbf1c90ce1cb1a6ca6c8a1420</ref> A yuum kelum ta to'e bii nyɛ master's degree n boi Governance la Leadership ze'ele la Ghana Institute of Management la Public Administration.<ref name=":1" /><ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/people/person.php?ID=1162</ref>
== Tuuma (Career) ==
Akua Dansua yuum de la Electoral Assistant bɔna Electoral Commission n boi Gaana wa ze'ele 1979 yuuni la puan tari paɛ 1980 yuuni la puan. Ze'ele 1983 yuuni la tari paɛ 1987 yuuni la puan eŋa e yuum de chief reporter bo ''Nigerian Reporter'' newspaper.<ref name=":0" />
A yuum tune mɛ la ''Weekly Spectator'' newspaper, Accra, Ghana, tiŋa wa puan dɛna ba lahibabɔ'ɔra, gee ti pooren ti a yuum ta wa'ana dɛna Features Editor of the paper.<ref name=":1" />
A yuum guri tuuni wa mɛ tari bala ta paɛ sansɛka ti a yuum ta lebege bii kiŋɛ ta dɛna nalɛgera. A yuum kulum dɛna la Technical Advisor bɔ'ɔra National Council on Women la Development gee mɛ dɛna Media Consultant bɔ'ɔra United Nations Development Programme (UNDP).<ref name=":1" />
She is the chairperson for Advocates for Gender and Development Initiatives-Ghana, which is an NGO at Kpando and a board member for Africa in Democracy and Good Governance (ADG) bɔna Gambia puan.<ref name=":2">https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/people/person.php?ID=1162</ref>
== Politics ==
Dansua de la mina e lagum pa'asɛ ama'asum tia paati la puan n de 'National Democratic Congress (NDC).' Ba yuum loe e ti a dɛna la District Chief Executive bo Kpando doose Provisional National Defence Council<ref name=":0" /> gɔmenti la sansɛka ti Jerry Rawlings yuum dɛna kuka zuodaana la. A yuum pɔsɛ ki paliamenti 2001 yuuni la puan dɛna MP bo North Dayi yizuo la 'constituency'. Pooren ti a yuum ta wa'ana dɛna pɔgesi la kɔma minista, kɔbipɔɔlekɔ la ba zɔɔsi bisera ba yɛla dagi bala ma'a a yuum ta kelum wa'ana dɛna la Tourism minista.<ref name=":0" /> A yuum dike a lɔgerɔ za'a bisera kɔma la kɔbipɔɔlekɔ nɛŋa tolega yɛla n yuum de minista sansɛka la.<ref>https://www.modernghana.com/sports/312075/i-clamped-down-on-visa-racketeering-at-the-ministry-sena-d.html</ref>
== Paalimenti Nɛreba ==
Dansua yuum pa'asɛ la paalimenti duma 3rd, 4th la 5th a yuum boi 4th Republic of Gaana ze'ele Ko'oro ŋmareŋa 2001 yuuni la puan tari paɛ Ko'oro ŋmareŋa 2013 yuuni la puan.<ref>{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=128 |title=Archive copy |access-date=2026-02-16 |archive-date=2025-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250117065723/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=128 |url-status=dead }}</ref> E yuum tune paalimɛntarian, a yuum tune la ninmu'urɛ tuuma asi'a pa'asɛ gee mɛ yuum kelum pa'asɛ dɛna 'Commonwealth Observer Team' bo Gambia kukazuodaana loosego yɛla 2006 yuuni la puan gee yuum kelum pa'asɛ Ghana's Parliamentary delegation bɔna 37th African conference bɛ'ɔra Commonwealth Parliamentary Association, Abuja, Nigeria tiŋa puan.<ref name=":1" /><ref name=":2" />
== 2000 Na'am Loosego ==
== Viisegɔ Lɔgerɔ ==
hlyey3u51219rwf8c4ucj0n5l7l5o5d
Elizabeth Amoah-Tetteh
0
3423
23726
22299
2026-08-08T22:18:27Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23726
wikitext
text/x-wiki
'''Elizabeth Amoah-Tetteh''' (ba dɔgɛ e la 25 November 1945) de la gɔnɔ zamesegɔ welego tuntuna (educationist)<ref name=":0">{{Cite web|title=Ghana MPs - MP Details - Amoah-Tetteh, Elizabeth (Mrs)|url=http://ghanamps.gov.gh/mps/details.php?id=70|access-date=2026-03-01|website=ghanamps.gov.gh|archive-date=2016-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20160506170722/http://ghanamps.gov.gh/mps/details.php?id=70|url-status=dead}}</ref> de kelum dɛna Gaana gɔmena nalɛgera. A daa di la Twifu-Atti Morkwaa nalɛgum so’olum palemɛnti kuka bɔna Gaana bunaasi palemɛnti zi’irego bunuu zuo.<ref name=":1">{{Cite book|url=http://collections.fes.de/publikationen/456623|title=Ghana election 2008|date=2010|language=de}}</ref>
== Early life and education ==
Ba dɔgɛ Amoah-Tetteh la 25 November 1945. A zo'e Twifo-Abodom tiŋa n boi Central Region so’olum, Gaana tiŋa puan. 1974 yuunɛ la puan ti a yuum zamesɛ to’e Diploma in Physical Education bɔna Specialist Training College sukuu n boi Winneba tiŋa puan.<ref name=":0" />
== Career ==
Amoah-Tetteh yuum doli la darɛta poore (assistant director) tɔ'ɔsera lahebaari (Data Collection) bɔna pa'alegɔ zamesegɔ weleŋo la n boi Gaana pa'aleba tigere la puan Ghana Education Service Ankara tiŋa puan<ref name=":0" />. A daa kelum dɛna la Twifo-Atti Morkwaa constituency palemɛnti nɛra de kelum dɛna zamesegɔ yɛla miniseta podɔla (Deputy Minister of Education) bɔ'ɔra Pre-tertiary Education<ref>https://newsghana.com.gh/mrs-elizabeth-amoah-tetteh-donates-food-and-other-items-worth-ghc1000-to-school/</ref><ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Three-year-training-programme-for-visual-impaired-teachers-opens-209937</ref> Sara sɛka ti John Dramani Mahama. Yuum dɛna Gaana za'a kuka zuo daana (President)
== Politics ==
Elizabeth Amoah-Tetteh yuum pɔsɛ ze’ele bo Twifo-Atti Morkwaa constituency dɛna member of parliament palemɛnti zi’irego bunuu zuo doose la Ama’asumtia paarti la n de National Democratic Congress, 2008 yuunɛ Gaana za’a loosego yuunɛ 2008 Ghanaian general elections.<ref name=":1" /><ref>https://web.archive.org/web/20221206192657/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/central/262/index.php</ref><ref name=":0" /> A daa nyɛ la nɛreba 14,724 ti ba di’e bo e yɛsera nɛreba 28,632 za’a kãlɛ puan ti de dɛna 51.4% gaŋɛ a taaba la, Abraham Dwuma Odoom n doose New Patriotic Party la yuum nyɛ nɛreba 13,086 ti di'e bo e ti la dɛna 42.90%, la Rose Buah-Bassuah n yuum ze’ele bo Conventions People's Party la me yuum nyɛ la nɛreba 1,577 ti ba di’e bo e ti la dɛna 5.2%.<ref>https://web.archive.org/web/20230930122116/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/parliament/central/index.php</ref><ref>{{Cite web |url=http://ghanamps.com/mps/details.php?id=70 |title=Archive copy |access-date=2026-03-01 |archive-date=2025-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250124103325/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=70 |url-status=dead }}</ref>
== Personal life ==
Amoah-Tetteh yuum tari la sira la kɔma bayoopɔi. A me yuum de la nasaawinpu’usa, Christian.<ref name=":0" />
== References ==
dl62gu10a2pe96z6xbwu5eplrk6diow
Felix Twumasi-Appiah
0
3425
23728
22383
2026-08-08T22:22:16Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23728
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
Felix Twumasi-Appiah, ba yuum dɔgɛ e la Salurego ŋmareŋa 30, 1968 yuuni la puan, a yuum de la nalɛgera bɔna Gaana so'olom wa gee yuum kelum dɛna "manager" la "administrator".
== A Pɔsega Vom la Sukuu Yɛla ==
Ba yuum dɔgɛ Twumasi Appiah la Wiase Sene District N boi Brong Ahafo Region Gaana so'olum wa puan. A yuum kiŋɛ a sukuu la Institute of Maritime zamesegɔ zi'an Havana tiŋa puan, n boi Cuba zi'an ti a yuum to'e Bsc.(Gonda.) Exploitation of Maritime Transportation.<ref name=":0">https://web.archive.org/web/20160506170841/http://ghanamps.gov.gh/mps/details.php?id=236</ref>
== Professional Life ==
Twumasi-Appiah yuum de la Manager la administrator. Eŋa yuum de corporate consultant Ta&a puan dɛna management consultant bɔna Medivac(GH) Ltd., dɛna ba senior partner bɔna investment consultancy Westgate investments Ltd. Gee mɛ kelum dɛna manager sɔna shipping la procurement boi Reha-Medical Supply bisera.<ref name=":0" /> Tuun-ana za'a pugum dɛna pooren a yuum pugum dɛna executive chairman bɔ'ɔra travel la tour establisment-Transtour(GH) Ltd, dɛna cargo/warehouse superintendent boi AFGO(K.I.A) dagi ma'a a yuum kelum dɛna la operations Cordinator bɔna Gaana Ports la Harbour Authority.<ref name=":0" /> A yuum tɔgerɛ la tɔgum buyi n de Solimiine la Spanish tɔgum.<ref name=":0" />
== A na'am Lɛka Vom Yɛla(Political Life) ==
A yuum de la Mɛmba bɔna paalimɛnti ze'ele bo Sene yizuo la, zi'an ti ba yuum ta tee la yu'urɛ ti la dɛna Sene West yizuo, ze'ele 2000 yuuni la tari ta paɛ 2012 yuuni la puan,<ref>https://web.archive.org/web/20231029141751/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2000/brongahafo/55/</ref><ref>{{Cite web |url=https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/brongahafo/55/ |title=Archive copy |access-date=2026-03-06 |archive-date=2023-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231029165011/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/brongahafo/55/ |url-status=dead }}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20241201182539/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/brongahafo/55/</ref> a yuum lagum dɛna la ama'asum tia paati la nɛra(National Democratic Congress NDC).<ref>{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=236 |title=Archive copy |access-date=2026-03-06 |archive-date=2025-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250509081739/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=236 |url-status=dead }}</ref> Ŋwana ta'asɛ ti a yuum dɛna Mɛmba bɔna paalimɛnti ze'ele bo Sene yizuo la 4th la 5th paalimɛnti n boi 4th Republic of Gaana.<ref>https://web.archive.org/web/20220915131310/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/election2012/elections.results.parliamentary.php</ref><ref>https://library.fes.de/pdf-files/bueros/ghana/10489.pdf</ref>
== Loosego (Election) ==
2000 yuuni la loosego
2000 yuuni la loosego la puan, ti Twumasi-Appiah yuum di Gaana wa za'a loosego la mi'a dɛna Mɛmba bɔna paalimɛnti ze'ele bo Sene yizuo n boi Brong Ahafo Region, Gaana wa puan. A yuum di mi'a wa doose la ama'asum tia paati la puan(NDC). A yizuo yuum pa'asɛ la paalimɛnti kugesi siyipɔi 7 puan yesum kugesi pisiyi la kayima puana, ti awɔbigɔ paati yuum di la puan (NPP) loose-seko ti ba yuum loose Brong Ahafo Region tiŋa pusn.<ref name=":1">https://www.fact-checkghana.com/statistics-presidential-parliamentary-election-results/</ref><ref>http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2123_00.htm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20220922143635/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2000/brongahafo/index.php</ref> Ama'asum tia paati la (National Democratic Congress) yuum di la yizuo seko nɛreba n zo'e la ni de "minority" ba di la kugesi piwãi la siyi 92 paalimenti la puan yesum kugesi kubesi siyi 200 bɔna 3rd parliamenti ni boi 4th republic of Gaana.<ref name=":1" /> A yuum nyɛ la votum duma 14,567 yese votum duma la za'a ni de 21,465 puana.[11]<ref name=":2">https://web.archive.org/web/20220915130041/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2000/brongahafo/55/index.php</ref> Ŋwana yuum zuni la "equivalent" 68.1% yese votum duma la za'a puan na. Ba loe la ina gee basɛ Isaac Sunkwa-Hyeaman n de awɔbigɔ paati la nɛra la" New Patriotic Party," Geofery Agbo n de National Reform Party, la Abukasim Tahiru n de Convention People's Party." Di kana wa 5,152, 1,248 la kana wa 428 yese votum duma la za'a puan. Ŋwana yuum zuni mɛ la "equivalent" 24.1%, 5.8% la 2.0% yese votum duma la za'a puan.[11]<ref name=":2" />
== 2004 Yuuni la Loosego ==
Ba yuum loe la Twumasi-Appiah buyi puan ti a dɛna mɛmba bɔna paliamɛnti bo Sene yizuo "constituency", pooren ti ba yuum tee yizuo la yu'urɛ la ti la dɛna Sene West yizuo "constituency, " bɔna Brong Ahafo region, Ghana so'olum wa puan 2004 yuuni la ti Gaana duma za'a waabe loosego saŋa la.<ref name=":3">https://web.archive.org/web/20241203230920/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/brongahafo/55/index.php</ref> A yuum ze'ele bo yizuo "constituency" la 4th parliamɛnti n boi 4th republic of Gaana.<ref name=":3" /> Ba loe n mɛ 20,775 votum duma yese votum duma la za'a n de 29,894 ti ba yuum votum la puan.<ref name=":3" /> Ŋwana yuum de la "equivalent" 69.50% votum duma la za'a waabe puan.<ref name=":3" /> Eŋa ti ba yuum loe gee basɛ Sunkwa-Hyeaman Isaac n de awɔbigɔ paati la nɛra "New Patriotic Party" la Yushahu Hallaru Alhaji Yussif n de "Convention People's Party."<ref name=":3" /> Ŋwana yuum de la 8,640 la 479 n de ma'a votum duma la ti ba yuum votum la puan. Ŋwana yuum zuni mɛ la 28.90% la 1.60% n de votum duma la za'a n de votum duma la za'a waabe n de ma'a votum duma la ti ba yuum votum la. Ba yuum loe Twumasi-Appiah doose la ama'asum tia paati la puan "National Democratic Congress". Ama'asum tia paati la yuum di la paalimɛnti kugesi pia "National Democratic Congress" 10 yese kugesi pisiyi la sinaasi la puan 24 bo Brong Ahafo region loose kuna la puan. 3,4 n de za'a waabe puan, ama'asum tia paati "National Democratic Congress" n yuum de akazo'e duma "minority" yese kugesi 94 bɔna paalimɛnti la puan ze'ele kugesi 230 paalimɛnti la puan bɔna 4th parliamɛnti n boi 4th republic.
== Viisegɔ Lɔgerɔ ==
o7y2m91lvywrdskejqikoeat410vac4
Allowe Leo Kabah
0
3430
23716
22909
2026-08-08T21:49:25Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23716
wikitext
text/x-wiki
{{bio}}
'''Kabah''' (ba dɔgɛ e la Siibedaa ŋmarega la puan dabesa pia la ayima daarɛ bɔna 1951 yuunɛ la puan). A de la Gaana nɛra gee dɛna nalɛgera. Dagi bala ma'a, a kelum dɛna la lɔya. Iŋa n yuum de mina n yuum ze'ele bo Chiana-Paga Constituency n boi Upper East Region n boi [[Gaana]] wa.[1]
== Pɔsega vom la sukuu yɛla (Early life and education) ==
Allowe Leo Kabah wa de la mina ti ba dɔge e bɔna siibedaa ŋmarega la puan ka dabesa pia la ayima daarɛ bɔna1951 yuunɛ la puan bɔna Paga n boi Upper East Region. A yuum zamesɛ to'e la digirii mi'ilum n de 'Bachelor of Arts in Psychology' la nalɛka mi'ilum ti ba yi'ira solemiine puan ti 'Political Science" ze'ele sukuu sɛka ti ba yi'ira ka ti University of Ghana bɔna 1977 yuunɛ la puan. A yuum kelum kiŋɛ ta zamesɛ to'e la digirii mi'ilum ti ba yi'ira ti 'Bachelor of Law (BL)' ze'ele Gaana lɔɔ sukuu la puan 'Ghana School of Law' (GSL) bɔna 2004 yuunɛ la puan.<ref name=":0">{{Cite web |url=http://ghanamps.com/mps/details.php?id=62 |title=Archive copy |access-date=2026-03-08 |archive-date=2024-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241211075159/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=62 |url-status=dead }}</ref>
== A tuuma yɛla (Career) ==
Kabah yuum tuni la lɔya tuuma. Iŋa n yuum de zuo daana bisera sɛla ti ba yuum yi'ira la solemiine puan ti "National Coordinator for the National Youth Employment Program(NYEP)".<ref name=":0" />
== Nalɛka yɛla (Politics) ==
Kabah yuum pa'asɛ la na'am yizuo sɛka ti ba yi'ira ti 'New Patriotic Party'. A yuum ze'ele bo la 'Chiana-Paga Constituency' n boi 'Upper East region' n boi Gaana. La yuum de la palimɛti bunuu la puan n de 'Fourth Republic of [[Gaana|Ghana]]'<ref name=":0" />. A gɔmena nalɛka pɔsɛ la 2008 yuunɛ la puan ti [[Gaana]] yuum ita Ba loosego la yuum nyɛ kalɛ tusa anii la kɔbesi sita la piseyi la bata (8,323) zɛ'ɛta kalɛ la za'a n yuum de (27,839). Loosego la puan, a yuum nyɛ la kalɛ piseyi la banii bɔna kɔbega puan n de '29.9%'.<ref>{{Cite web |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2012/uppereast/170/index.php |title=Archive copy |access-date=2026-03-08 |archive-date=2020-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200711214731/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2012/uppereast/170/index.php |url-status=dead }}</ref> Amaa, 2012 yuunɛ loosego la puan a yuum ka di gee Ama'asumtia paati 'National Democratic Congress (NDC)' n yuum di to a yu'urɛ yuum dɛna Abuga Pele.<ref>{{Cite web |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2012/uppereast/170/index.php |title=Archive copy |access-date=2026-03-08 |archive-date=2020-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200711214731/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2012/uppereast/170/index.php |url-status=dead }}</ref>
== A miŋa vom yɛla (Personal life) ==
A tari pɔga mɛ ti ba tara kɔma banaasi. A de la yimpu'usa bɔna 'Living Chapel International'.<ref name=":0" />
== Viisegɔ gɔnɔ (References) ==
<references />
9k0f1so1wxiktwdxhzhlafw7y461bso
Dansoh Samuel Kwaku
0
3436
23724
22768
2026-08-08T22:12:06Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23724
wikitext
text/x-wiki
Dansoh Samuel Kwaku de la Gaanaian nalɛgera. A yuum tune la mɛmba bɔna paalimɛnti yia N boi "fourth republic" bɔna Gaana wa ze'ele bo Atiwa yizuo, Eastern region of Gaana ze'ele Ko'oro ŋmareŋa 7, 1993 yuuni la puan tari ta paɛ Ko'oro ŋmareŋa 7, 1997 yuuni la puan.<ref>{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps-by-year-group/index.php?group=2463 |title=Archive copy |access-date=2026-03-11 |archive-date=2020-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803144702/http://www.ghanamps.com/mps-by-year-group/index.php?group=2463 |url-status=dead }}</ref><ref>https://books.google.com/books?id=gAQtAQAAIAAJ&q=Dansoh+Samuel+Kwaku</ref>
== Politics ==
Ba yuum loe la Dansoh Samuel Kwaku 1992 yuuni la Gaanaian paalimɛntry doose National Convention Party(NCP) ti a dɛna mɛmba yia bɔna paalimɛnti n boi "fourth republic" Gaana wa puan.<ref>https://web.archive.org/web/20240406151500/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1992/eastern/95/index.php</ref> 1996 yuuni la Gaana wa za'a loosego saŋa la, a yuum ka di mi'a gee Yaw Baning-Darko n yuum di. A yuum di mi'a wa kɛ paalimɛnti doose la New Patriotic Party n ze'ele bo Atiwa yizuo la Eastern region puan Sapɔɔlegɔ ŋmareŋa 1996 yuuni la Gaana wa za'a loosego saŋa la puan. A yuum nyɛ la 19,735 votum duma yese 31,731 votum duma la puan ze'ele bo 50.50% zuɛ ayentaala n de Ben Ohene-Kwapong n boi Convention People's Party who polled 10,480 votes representing 26.80% and Emmanuel Dakwa Adae of the People's National Congress se'em n mɛ yuum nyɛ 1,516 votum duma ze'ele bo 3.90%. Ba yuum nyaŋɛ He was defeated by Yaw Brempong Yeboah n nyaŋɛ e a paati puan "party's Parliamentary Primaries".<ref>{{Cite web |url=https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1996/eastern/95/ |title=Archive copy |access-date=2026-03-11 |archive-date=2016-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161024162126/http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1996/eastern/95/ |url-status=dead }}</ref>
== Mɛŋa Vom (Personal life) ==
A de la Christian.
== Viisegɔ Lɔgerɔ ==
qnugohza90mtgqwlpigpqyugqpd2zk7
Emmanuel Welbeck Nortey
0
3443
23727
22567
2026-08-08T22:19:05Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23727
wikitext
text/x-wiki
Emmanuel Welbeck Nortey ( ze'ele Salurego ŋmareŋa 1926 yuuni la puan tari paɛ– Sakutega ŋmareŋa 2023 yuuni la puan) yuum de la Gaana wa nalɛgera la "industrial consultant". A yuum de la nɛmba bɔna paalimɛnti ze'ele bo Klottey-Korley yizuo la "Constituency" Greater Accra Region, Gaana so'olom wa.<ref>{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps-by-year-group/index.php?group=2463 |title=Archive copy |access-date=2026-03-18 |archive-date=2020-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803144702/http://www.ghanamps.com/mps-by-year-group/index.php?group=2463 |url-status=dead }}</ref><ref>https://dx.doi.org/10.1093/oxfordjournals.pa.a053745</ref>
== A pɔsega vom la A sukuu yɛla ==
Ba yuum dɔgɛ Nortey la Salurego ŋmareŋa 8, 1926 yuuni la puan. A yuum kyige la a sukuu la Manchester College of Commerce la Manchester College of Science la Technology zi'an ti a yuum to'e Bachelor of Arts n boi Economics la Diploma n boi Industrial Management.<ref>https://web.archive.org/web/20200621050058/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/republic/members_parliament.php</ref>
== Politics ==
Ba yuum loe Emmanuel Welbeck Nortey mɛ ti a kɛ yia Paalimɛnti la puan n boi "Fourth Republic " Ko'oro ŋmareŋa 7, 1993 yuuni la puan, 1992 yuuni la puan ti Gaana duma yuum iŋɛ ba paalimɛnti loosego Sapɔɔlegɔ ŋmareŋa 29, 1992 yuuni la puan.
Nortey n yuum di mi'a doose ama'asum tia paati la puan "National Democratic Congress". David Lamptey yuum di mi'a wa la 1996 yuuni la Gaana wa za'a loosego saŋa la yuum nyɛ 20,485 votum duma ze'ele bo 26.20% yese votum duma la za'a waabe puan 1996 yuuni la puan ti Gaana paalimɛnti loosego la puan zɔi a yen-taa Tei Okunor se'em n yuum de "Independent Candidate" gee mɛ yuum nyɛ 17,205 votum duma ze'ele bo 22.00% yese votum duma la za'a waabe puan, Gilbert K.Quartey n de awɔbigɔ paati nɛra la mɛ "New Patriotic Party" mɛ yuum nyɛ 17,090 votum duma ze'ele bo 21.90% yese votum duma la za'a waabe puan, Adolf Lutterodt n de "Convention People's Party" nɛra la mɛ yuum nyɛ la 4,897 votum duma ze'ele bo 6.30% n de votum duma la za'a waabe ti ba votum la, Kwame Nyarko Akuffo-Mensah n mɛ de "Independent Candidate" mɛ yuum nyɛ la 2,173 yese votum duma la za'a waabe ti ba votum la puan ze'ele bo 2.80% n de votum duma la za'a waabe ti ba votum la, Buniyamin Mohamed Buniyamin n mɛ de "People's National Convention" yuum ka nyɛ votum duma bala mɛŋa nuu ti Ahmed Nii Kpakpo Oti Vanderpu n mɛ de "Independent Candidate" mɛ yuum ka nyɛ votum duma.<ref>https://web.archive.org/web/20231113120409/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1992/greateraccra/124/index.php</ref><ref>https://web.archive.org/web/20231113151415/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1996/greateraccra/124/index.php</ref><ref>https://books.google.com/books?id=FCUmAQAAMAAJ&q=Emmanuel+Welbeck+Nortey</ref><ref>https://books.google.com/books?id=EyUmAQAAMAAJ&q=Emmanuel+Welbeck+Nortey</ref>
== Career ==
Nortey yuum de la mɛmba bɔna yia Paalimɛnti bɔna "fourth republic, Gaana so'olom puan bo Klottey-Korley yizuo la "constituency" ze'ele Ko'oro ŋmareŋa la 7, 1993 yuuni la puan tari bala ta paɛ, ko'oro ŋmareŋa 7, 1997 yuuni la puan. A yuum mɛ kelum dɛna la "consultant".
== A mɛŋa vom la a kum ==
Nortey yuum de la Christian.[8] A ki la Sakutega ŋmareŋa 2023 yuuni la puan, a yuum de la yuuma 97 gee ki.<ref>https://ripghana.com/emmanuel-welbeck/</ref>
== Viisegɔ Lɔgerɔ ==
7vndyepui0mtjtj1hm1j3c2cqh8j84v
Harira
0
3532
23714
23712
2026-08-08T18:14:53Z
Font8388608
2326
23714
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Harira (Arabic: الحريرة, romanized: al-ḥarīra) de la North African buuri malema ziirɔ ti ba dugera e boi Morocco <ref>https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/harira</ref> la Algeria,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-313-37626-9</ref><ref>https://www.torrossa.com/en/resources/an/5122317</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Doi_(identifier)</ref> la si buuri zo'e zo'e. Harira paremɛ dɛna nuurɛ saarɛ, gee ti ba kelum dita ka ka ma'a ti ka dɛna nuurɛ duusego bii sɛla ti ba dikɛ basɛ nuurin. Zo'e zo'e ba kɔ'ɔm dita ka la nɔlore saŋa, amaa ba ta'am maala ka yuunɛ la za'a waabi puan.<ref>https://books.google.com/books?id=2pq_CAAAQBAJ&pg=PT130</ref>
Ka me kelum pa'asɛ la Maghrebi diisi duka kekeko la, sɛsɛka ti leemi ko'om la gɛla ti ba ni dikɛ pa'asera bini la.<ref>https://jewishjournal.com/culture/food/164439/recipe-how-to-make-harira/</ref>
== Ka e yese zi'an na ==
Yɛsera Jewish dia tuusum yɛla e boi Gil Marks zi'an na, harira yese mɛ e boi Morroco. Di yu'urɛ la ze'ele la Persian la Arabic yelebire bɔ'ɔra silk (حَرِير, ḥarīr), sɔsera yɛsera la dia la. Bii Morroco duma maalam yimpu'useba, sɛba e kɔ'ɔm tara ba buuri malema dia bɔ'ɔra ifta diisi, Morroco duma Jews me diti ka ti ba lorege la ba nɔa e boi Yom Kippur.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-544-18631-6</ref>
== Viisegɔ Lɔgerɔ ==
pd2pj1idfkellqvmmk457lnt9k6sizw
Tɛmpileti:-
10
3533
23734
2026-08-09T01:02:18Z
PK2
908
Redirected page to [[Tɛmpileti:Clear]]
23734
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Tɛmpileti:Clear]]
kjqefnt352m5wsc8a6dcvtdiig8itv1