Wikipiidiya gurwiki https://gur.wikipedia.org/wiki/P%C9%9Bgezure MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Miidiya Zure Tɔgum Tuntuna Tuntuna tɔgum Wikipiidiya Wikipiidiya tɔgum Faali Faali tɔgum MiidiyaWiki MiidiyaWiki tɔgum Tɛmpileti Tɛmpileti tɔgum Suŋerɛ Suŋerɛ tɔgum Buuri buuri Buuri buuri tɔgum TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Mary Esther Kropp Dakubu 0 373 23817 21904 2026-09-11T00:20:02Z InternetArchiveBot 56 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 23817 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q87759005}} {{E-Class}} '''Mary Esther Kropp Dakubu''' (27 April 1938 yuunɛ la puan, in Boston, Massachusetts – 17 November 2016, in Boston, Massachusetts) daa de la American linguist bɔna Gaana tiŋa puan, Ghana, ti a tuunɛ kankaŋi kɔ'ɔm bisa la Gaana tɔgum yɛla Ghanaian languages<ref name=":0">https://openaccess.leidenuniv.nl/bitstream/handle/1887/71592/83195449.pdf?sequence=1</ref>. A yuum de la  professor emerita bɔna Afireka zamesegɔ weleŋo n boi Gaana Yunivesity puan, a me pɔsɛ bini la 1964 yuunɛ la puan. == A zamesegɔ la a tuuma yɛla Education and career == Kropp Dakubu yuum zamesɛ to’e a  M.A. satifiketi la University of Pennsylvania 1962 yuunɛ la puan. 1964 yuunɛ la puan ti ba yuum loe e ti a dɛna viisera (Research fellow) bɔna Afirika zamesegɔ weleŋo n boi Gaana Yunivesity la puan. A daa le zamesɛ to’e a PhD yɛsera wɛseti Afirika duma tugum yɛla (West African Languages) bɔna  School of Oriental and African Studies (SOAS), University of London, 1968 yuunɛ la puan, a viisegɔ gɔŋɔ la yelezuo de la, "A comparative study of Ga and Adangme with special reference to the verb."<ref name=":1">https://en.wikipedia.org/wiki/ISBN_(identifier)</ref> <ref>https://soas-repository.worktribe.com/output/418447</ref> N yuuyuum zamesɛ ba’asɛ la, ti a yuum le lem Gaana tiŋa puan ta pɔsɛ a tuuma la n boi Gaana Yunivesity la puan. Ba daa le pa’asɛ e la ke’eŋo n de ‘Senior Research Fellow' bɔna Afirika zamesgɔ weleŋo la, 1972 yuunɛ la puan, a yuum le to'e ‘Associate Professor' ke'eŋo 1982 yuunɛ la puan, de me yuum nyaa kɔ'ɔm lebege Professor amiŋa 1987 yuunɛ la puan. A yuum de la mina n doli ‘Director poore (Deputy Director)  bɔna Afirika zamesegɔ duma weleŋo la, la 1987 ta paɛ 1989 yuunɛ la puan.<ref>{{Cite web |url=https://ias.ug.edu.gh/content/past-directors-and-deputies |title=Archive copy |access-date=2025-12-09 |archive-date=2025-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251214195000/https://ias.ug.edu.gh/content/past-directors-and-deputies |url-status=dead }}</ref> A daa to'e la PhD n boi West African Languages ze'ele School of Oriental and African Studies (SOAS), University of London, 1968. Naasisega ŋmarega la, 2010 yuunɛ la puan, Gaana Yunivesity la daa le boi e la ke’eŋo n de ‘Professor Emerita' ti la dɛna makerɛ la n kuregɛ ka le tuna Dee kelum suŋera sukuu la (scholarship).<ref>https://journals.co.za/docserver/fulltext/inafstud1_v4_n2_a10.pdf?expires=1583661733&id=id&accname=guest&checksum=FBCFB6E312A96EFB960772356F3CCD87</ref> A yuum de la mina n mu’uri nini zamesera Gaana yetɔgum la za’a, gulesera Gaana tɔgum woo linguistic gɔnɔ buuri buuri de me kelum ita viisegɔ duma basa ti gɔŋɔ la tulesum dɛna ma’a.<ref>https://scholar.google.com/citations?user=lcxexgsAAAAJ&hl=en</ref> A me daa kelum dɛna la nɛresɛka n keŋe amiŋa bbɔna(''West African Linguistics Society'', la ''Linguistics tigese’ere n boi Ankara so’olum la, la Gaana Linguistics tigere la puan''.<ref>https://www.ajol.info/index.php/gjl/article/view/149663</ref> == Yelesi’a ti a nyaŋɛ tum biŋe (Notable achievements) == Kropp Dakubu,  (in 1967 yuunɛ) Florence Dolphyne la nɛreba basɛba n yuum lagum pɔsɛ biŋe ‘Linguistic Circle of Accra 1967 yuunɛ la puan, pooren ti ba daa nyaa tee e ti a dɛna ‘Linguistics' tigere n boi Gaana tiŋa puan,<ref>https://www.cambridge.org/core/books/abs/history-of-african-linguistics/african-linguistics-in-official-englishspeaking-west-africa/919D54422697B895AEF129B17B27CB9C</ref> a yuum de la Gaana Linguistics tigere la kuka zuo daa pɔsɛ 1989 yuunɛ la puan ta paɛ 1993 yuunɛ la puan le malum to'e kuka la 1996 yuunɛ la puan ta paɛ 2000 yuunɛ la puan. A yuum kelum dɛna la mina n demeseri Gaana duma Linguistics gɔnɔ, ti tuundina wa daa pugum dɛna la ‘Linguistic Circle of Accra' la Gaana ''‘Journal of Linguistics','' ( journal of the Linguistics Association of Ghana). A me daa kelum lagum pɔsɛ biŋe West African Linguistics Society (WALS) ba yuum pɔsɛ biŋe tigere wa la Legon tiŋa la puan, 1965 yuunɛ la puan.<ref name=":0" /> N daa tum yuue la iŋa, a daa tari zi'isum bisega ke’eŋo Yunivesity duma zo'e zo'e tiŋa wa za’a puan, magesi wuu, NTNU Trondheim, Indiana University, Hamburg University la Bayreuth University.<ref>https://www.ajol.info/index.php/gjl/article/view/149663</ref><ref name=":1" /> == Gɔnɔ tu sesi ti a nyaŋɛ dikɛ biŋe peelum (Selected publications) == ·       Ameka, Felix K and Mary E. Kropp Dakubu, eds. 2008. ''Aspect and Modality in Kwa languages''. Amsterdam: John Benjamins. ·       Kropp Dakubu, Mary E. 1970. The categories of the Ga verbal group. ''Journal of African Languages'' 9: 70–76. ·       Kropp Dakubu, Mary E. 1986. Downglide, floating tones and non WH-questions in Ga and Dangme. In ''The phonological representation of suprasegmentals'', ed. by K. Bogers, H. van der Hulst and M. Mous, 153–173. Dordrecht: Foris. ·       Kropp Dakubu, Mary E., ed. 1988. ''The Languages of Ghana''. reprinted in 2016. Routledge Revivals. <nowiki>ISBN 9781138926202</nowiki> ·       Kropp Dakubu, Mary E. 1997. ''Korle meets the sea: A sociolinguistic history of Accra''. Oxford University Press. <nowiki>ISBN 9780195060614</nowiki> ·       Kropp Dakubu, Mary E. 2004. Ga clauses without syntactic subjects. ''Journal of African Languages and Linguistics'' 25: 1-40. ·       Kropp Dakubu, Mary E. 2013. ''Dangme-English Dictionary with English-Dangme Glossary - Draft''. Legon. == Fu me ta’am kelum bisɛ (See also) == ·       Florence Dolphyne ·       Alan Stewart Duthie == References == == Visɔgɔ Lɔgɛrɔ == ed1bvsvpjwtskpa2ug0rchavnp6h2mp National Democratic Congress 0 399 23818 21642 2026-09-11T00:32:40Z InternetArchiveBot 56 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 23818 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q200875}} {{E-Class}} Ama'asuntia paatum (National Democratic Party) de la nɛreba zo'e zo'e gɔmena paatum e boi Gaana, ti Jerry Rawlings yuum biŋe ka, mina e yuum de zuo daana e boi tiŋa la puan ze'ele 1981 ta paɛ 1993. A yuum lebege kuka zuudaana e boi Gaana mɛ ze'ele 1993 ta paɛ 2001.<ref>https://www.myjoyonline.com/history-of-the-national-democratic-congress-ndc</ref><ref>https://www.ghanaweb.com/person/National-Democratic-Congress-3181</ref>Dɔla la sɔsega e boi ba e bo "Provisional National Defense Council (PNDC), sɛka e yuum biseri Gaana dɔla la soogɛɔpa zaberɛ (Military coup d'état e yuum boi Sapɔɔlegɔ 31 1981 puan,  daaŋɔ e yuum boi bini zɛ'ɛta la international tinsi ti ba malum biŋe/maalɛ na'am la. Ama'asuntia (NDC) la yuum biŋe/naam mɛ ti ka dɛna paatum sɛka e wan tum suŋa e boi 1992 voteŋo/loosego e nan kini na, sɛka ti Rawlings ti ba yuum votum/loe bo e ti ka dɛna kuka zuudaana, gee ti 1996 puan ba yuum le malum loe/votum bo Rawlings mɛ ti ka dɛna Ama'asuntia paatum (NDC) nalɛgera. Rawlings buyi puan ba'asɛ la 2001. {| class="wikitable" ! colspan="2" |National Democratic Congress |- | colspan="2" | |- !Abbreviation |NDC |- !Leader |John Mahama |- !Chairperson |Asiedu Nketia |- !General Secretary |Fifi Kwetey |- !Founder |Jerry Rawlings |- !Founded |28 July 1992; 33 years ago |- !Headquarters |Adama Ave, Adabraka, Accra |- !Student wing |TEIN |- !Ideology |Social democracy |- !Political position |Centre-left |- !International affiliation |Progressive Alliance Socialist International |- !Colors |       Green, White, Red, Black |- !Slogan |''Unity, Stability and Development'' |- !Anthem |"Arise, Arise for Ghana" |- !Parliament |184 / 276 |- !Pan-African Parliament |3 / 5 |- ! colspan="2" |Election symbol |- | colspan="2" |The Umbrella with the Head of a Eagle at the Tip |- ! colspan="2" |Party flag |- | colspan="2" | |- ! colspan="2" |Website |- | colspan="2" |www.ndc.org.gh |- | colspan="2" | * Politics of Ghana * Political parties * Elections |} NDC duma yuum koŋe baa kuka zuo loosego e boi 2000 voteŋo la puan me, de ti la me yuum pugum kelum ka nyaŋɛ ta paɛ 2008 voteŋo, ti ba yuum lebese nyɛ ka la John Atta Mills ti ka dɛna nalɛgera. Bama e yuum biŋe 1992 wara gɔŋɔ la. NDC paatum daalum de la ma'asuntia gee ti ka zuo la dɛna niiŋa zuo e boi di ki'ileŋa. Paatum la mu'uŋɔ duma de la mɔlega, pɛɛlega, dɛlemadɛtɔ, law sabelega, la paatum la yetɔgum bii zabeyu'urɛ ti di dɛna "Nɔyinɛ, bɔbeyinɛ la maalegɔ". Sansɛka sa, NDC la yuum de la mina e pa'asɛ " progressive Alliance <ref>https://web.archive.org/web/20150302142054/http://progressive-alliance.info/participants/</ref> laa socialist International.<ref name=":0">https://www.reuters.com/article/us-ghana-politics-idUSKCN1QG246</ref> Sapɔɔlegɔ 9, 2012 puan, Gaana sɛba ti ba loose yuum yele mɛ ti NDC nalɛgera John Mahama ti ka dɛna kuka zuudaana-ti ba votum bo  baa e yuum ta iŋɛ voteŋo pika ti ka yuum di 50.7% e boi ba e kaalɛ voteŋo la ti ba votum la puan.<ref>https://web.archive.org/web/20170118102834/http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/election2012/</ref> == Tuusum == NDC paatum (National Democratic Congress) la yuum biŋe mɛ yɛsera la Jerry Rawlings, mina e yuum soogɛpa niŋa daana e boi ze'ele 1981 sa. 1992 puan, NDC la e yuum suŋɛ bii guri 'successful transition to multi-party" kɛleŋerɛ, maagesɛ wuu "authoritarian-led democratization". NDC la yuum di mi'a mɛ e boi 1992 la 1996 loosego/voteŋo. <ref name=":1">https://citinewsroom.com/2019/02/mahama-sweeps-95-votes-to-become-ndc-flagbearer-for-2020/</ref><ref>https://electiondatacenter.theghanareport.com/1992-2/</ref><ref name=":2">https://www.bbc.com/pidgin/tori-47349208</ref> '''2000 voteŋo/loosego''' 2000 voteŋo/loosego la yuum de la wia kuka zuudaana voteŋo ze'ele 1992 sa sɛka ti incumbent kukaa zuudaana yuum ka po pa'asɛ voteŋo gɔnɔ la puan. Jerry Rawlings' yuuma anii saŋa puan yuum ta ba'asɛ mɛ yɛsera la wara gɔnɔ e boi Gaana. John Atta Mills e yuum de kuka zuudaana nalɛgera e boi Ama'asuntia  paatum (National Democratic Congress) ti ba miŋa yuum loe e ba zi'irego puan ti ba yuum iŋɛ e  boi Ho e de Volta tiŋa.Ba yuum kɔ'ɔm mina e mɛ ti a de laa kuka zuudaana nalɛgera e boi paatum la puan bo 2000 kuka zuudaana voteŋo. Kuka zuudaana-podɔla John Atta Mills yuum koŋe me e boi 2000 gee bo New Patriotic Party's (Awɔbegɔ paatum) John Kufour ba e yuum ta votum voteŋo sugenuurɛ buyi puan.<ref>http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2123_00.htm</ref> '''2004 voteŋo/loosego''' 2004 voteŋo/loosego la puan, paatum la kaalegɔ yuum yi mɛ bo " A Better Ghana ".<ref name=":3">https://web.archive.org/web/20230820190141/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/ndcvotes2019/index.php</ref> John Atta Mills yuum le ze'ele mɛ le yɛ'ɛsa bo NDC e boi 2004 kuka zuudaana voteŋo la ka podɔla Muhammad Mumuni.<ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Atta-Mills-formally-nominates-Mumuni-as-Running-mate-67531</ref><ref name=":4">https://www.myjoyonline.com/e-levy-stop-the-wastage-cut-expenditure-asiedu-nketia-proposes-alternatives/</ref>. Ka yuum di mi'a la 44.6% e boi voteŋo la puan, amaa yuum le koŋe gee bo New Patriotic Party (Awɔbegɔ paatum). Votum katɛ la puan ti ba yuum iŋɛ ka e de Sapɔɔlegɔ 7, 2004 puan la, paatum la yuum di/nyɛ la 94 ma'a  e boi 230 zi'isi  puan. '''<nowiki>*</nowiki>2008 voteŋo/loosego*''' Sapɔɔlegɔ 21, 2006 puan. Mills ti ba yuum kɔ'ɔm pee piirɛ ŋwana suŋa suŋa loe e e boi Ama'asuntia paatum (NDC) ti ka dɛna Gɔmena nalɛgera e boi 2008 kuka zuudaana voteŋo la zo'e zo'e  e de 81.4%, bii 1,362 voteŋo duma. Ekwow Spio-Garbrah e yuum tagelɛ buyi laa 8.7% (146 voteŋo duma), Mahama Iddrisu e yuum tagelɛ buta laa 8.2%(137 voteŋo duma), la Edward Annan me e yuum de bunaasi puan la 1.7%(28 voteŋo). <ref>https://www.modernghana.com/news/120781/1/ndc-congress-results-prof-wins.html</ref> Dawalega 2008 puan, John Mahama ti ba yuum loe e ti ka dɛna paatum la kukadaana-podɔla nalɛgera.<ref name=":5">https://citinewsroom.com/2020/06/ndc-walked-away-with-nothing-supreme-court-ruling-a-clear-loss-godfred-dame/</ref> Ko'oro 3, 2009 puan, ba yuum loe Mills mɛ ti ka dɛna niŋa daana e boi Sapɔɔlegɔ 28, 2008 amalum votum voteŋo/loosego gee ti ka yuum ta dɛna kuka zuudaana sɛka e yeti ka wa'am Gaana na.<ref>https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7809451.stm</ref> <nowiki>*</nowiki>'''2012 ke'eŋo teeseŋo la voteŋo/loosego duma*''' Kuka zuudaana John Atta Atta e yuum ka boi la, yɛsera la ba'a ŋwana fii wa puan pooren la, e de 24 Naakɛ'ɛsega puan, 2012 wuntɛɛŋa gee yuum nan bɔna a kuka zuo. Kuka zuudaana podɔla John Mahama e boi Ama'asuntia paatum (NDC) la ti ba yuum basɛ ti ba pɔ ka nuurɛ gee zi'ire dɛna kuka zuudaana zaanɔ-dinɛ.<ref name=":6">https://www.graphic.com.gh/news/politics/you-ve-forfeited-your-party-membership-ndc-to-independent-candidates.html</ref> Ama'asuntia la yuum dikɛ Mahama ti ka dɛna la ba kuka zuudaana la ba kuka zuudaana podɔla e de Paa Kwesi Amissah-Arthur ti ka dɛna ba kuka zuudaana podɔla nalɛgera e boi 2012 voteŋo/loosego puan.<ref>{{Cite web |url=https://www.ghanamma.com/2012/08/07/amissah-arthur-sworn-in-as-ghanas-vice-president/ |title=Archive copy |access-date=2025-12-23 |archive-date=2025-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250407110731/https://www.ghanamma.com/2012/08/07/amissah-arthur-sworn-in-as-ghanas-vice-president/ |url-status=dead }}</ref> <nowiki>*</nowiki>'''2016 primaries'''* Tigerɛ 2015 puan baa e yuum ta nyɛ ka suŋa suŋa la pooren  e de 1,199,118 yɛsera ba za'a nuurɛ e  de 1,286,728 voteŋo zɛ'ɛta bɔ'ɔra 95.10% paatum nɛreba e boi kuka zuudaana primaries, kuka zuudaana John Mahama ti ba yuum loe e ti ka dɛna NDC (Ama'asuntia) nɛra e boi 2016 votum katɛ la puan. <ref name=":7">https://www.reuters.com/world/africa/ghanas-former-president-mahama-wins-election-2024-12-08/</ref> <nowiki>*</nowiki>'''2020 voteŋo/loosego duma*''' Gunfuko puan, 2019, John Mahama ti ba yuum yese e ti ka dɛna nalɛgera e boi Ama'asuntia paatum (National Democratic Congress) ti ka legɛ/ze'ele e boi 2020 voteŋo/loosego duma la puan, 'incumbent' zuudaana Nana Akufo-Addo mina e yuum sige kuka zuo Mahama zi'an e boi 2016  voteŋo/loosego. "Capitalizing" e boi tiŋa puan sɛka e yuum boi tiŋa yɛsera la salema ligeri e sige tiŋa, la kaam la kookoo leebego duma.<ref name=":0" />Ka yuum di Ama'asuntia paatum (National Democratic Congress) primaries la mɛ yuum nyɛ la Pupeelum la 213,487 voteŋo/loosego ti la iŋɛ 95.23 % e boi voteŋo la za'a ti ba votum la bayoobi duma basɛba ti ba walesa la dɛna wuu 4% e boi voteŋo/loosego la puan.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /> Siibenya'aŋa 25 puan, 2020 ba za'a waabi gɔngulesa Aseidu Nketiah, e yuum gaarum ba,<ref name=":4" /> yuum ta lui ka buurɔ e boi Gaana kootum se'em ti paatum la yuum tiregɛ ti ba nyaŋɛ nyɛ  ta'am tara votego zuo fookɛgesi la po lagum ita voteŋo/loosego ta pa'asɛ la ba e lageseri voteŋo gɔmpaalega la, ta pa'asera basɛba ti ba yese la puan.<ref name=":5" /> 2020 voteŋo/loosego la puan, nɛreba pia la anii e boi paatum la puan sɛba e sakɛ ti ba ze'ele dɛna "independent" nalɛgera koŋe ba nɛreba. Sɛba za'a waabi e daa loose gɔnɔ e boi nalɛgerɛ la gee pa'asɛ e boi ba kampaan la yuum yese mɛ.<ref name=":6" /> <nowiki>*</nowiki>'''2024 voteŋo/loosego duma*''' 2024 Gaana duma votum/loosego katɛ saŋa sa la, Ama'asuntia paatum (NDC) nalɛgera, kuka zuudaana kura John Mahama, e yuum di mi'a la zo'e zo'e e boi voteŋo/loosego la puan. Kɔ'ɔm di zo'e mɛ ti ba pugum kan le tɔgera ti ba malum votum/loose. "Incumbent" Awɔbegɔ (NPP) nalɛgera Mahamudu Bawumia yuum nyaŋɛ sakɛ mɛ e boi bulika  ba ɔ yuum ta votum ba'asɛ la yu'uŋɔ.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> Mahama tuntuna /podɔla  Jane Naana Opoku-Agyemang e yuum de pɔka wia daana ti ba votum/loe e ti ka dɛna Kuka zuudaana-podɔla e boi Gaana. <ref>https://www.bbc.com/news/articles/cqjzv9k8zjjo</ref> 2024 palamɛntiri voteŋo/loosego duma saŋa sa la, Ama'asuntia paatum yuŋ di mi'a mɛ e boi "landslide victory',  di mi'a ti la dɛna 184 e ze'eti 276 zi'isi pɔɔsin.<ref>https://3news.com/elections/parliamentary/</ref> == Gɔmena duma ti ba biŋe a == Ze'ele NDC e yuum biŋe sansɛka la sa, ka yuum biŋe la gɔmena duma ayi dɔla la loosego bii voteŋo duma, la buta dɔla la kuka zuudaana Mills kum la. Gɔmena duma la yu'ura e ŋwana e doli wa: Rawlings gɔmena (1993-2001) Mills gɔmena (2009-2012) Mahama gɔmena (2012-2017-2025-2029) == National Executives == NDC (National Democratic Congress) la iti loosego la yuuma anaasi woo puan ti ba loose ba tiŋa/paatum la niŋa duma. 2018 ta paɛ zina NDC (National Democratic Congress) la iŋɛ ba paatum loosego zi'irego la 17-19 Tigerɛ e boi Gaana international Trade Fair Centre, La, Accra. Tilum wa e de yu'ura la za'a: National Chairman – Samuel Ofosu-Ampofo, First Vice Chairman – Chief Sofo Azorka, Second Vice Chairperson Sherry Ayitey, Third Vice Chairman – Alhaji Said Sinare, General Secretary – Johnson Asiedu-Nketia, First Deputy General Secretary – Madam Barbara Serwaa Asamoah, Second Deputy General Secretary – Peter Boamah Otokonor, National Organiser – Joshua Hamido Akamba, First Deputy National Organiser – Kobby Barlon, Second Deputy National Organiser – Chief Hamilton Biney Nixon, National Communications Director – Sammy Gyamfi, First Deputy Communications Director – Kwaku Boahene, Second Deputy National Communications Director – Godwin Ako Gunn, The National Zongo Caucus Coordinator – Alhaji Mamah Mohammed, The National Executive Committee Moembers: Madam Evelyn Enyonam Mensa, Alhaji Adramani Haribu, Sheriff Abdul Nasiru, Alhaji Babanlame Abu Sadat and Mr William Wilson Agbleke, National Youth Organiser – George Opare Addo, First Deputy National Youth Organiser – Edem Agbana, Second Deputy National Youth Organiser – Ruth Dela Sedoh, National Women's Organiser – Hanna Louisa Bissiw, First Deputy National Women's Organiser – Maame Efua Sekyi Addo, Second National Women's Organiser – Madam Abigail Elorm.<ref>https://www.ghanabusinessnews.com/2018/11/19/full-list-of-elected-ndc-national-officers/</ref> == Mina e biŋe di la kum (Death of the Founder) == NDC duma yuum iŋɛ la ba puti'irɛ ti ba iŋɛ sɛla ta'am tɛra JJ Rawlings, <ref name=":8">https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/politics/BREAKING-Bawumia-concedes-defeat-in-2024-Presidential-Election-congratulates-Mahama-1963240</ref> mina e pi'ilum bii e biŋe paatum la gee kabɔna e boi Tigerɛ 12, 2020 yuunɛ la puan e boi Korle-Bu  Kumesegɔ Assibetin.<ref>https://www.graphic.com.gh/news/general-news/ghana-news-bury-rawlings-in-keta-family-demands.html</ref> == Loosego kala == edit {| class="wikitable" |} {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Election ! rowspan="2" |Candidate ! colspan="2" |First Round ! colspan="2" |Second Round ! rowspan="2" |Result |- !Votes !% !Votes !% |- ! align="center" |1992 | rowspan="2" align="center" |Jerry Rawlings | align="center" |2,327,600 | align="center" |58.4% | colspan="2" |— |'''Elected''' |- ! align="center" |1996 | align="center" |4,099,758 | align="center" |57.4% | colspan="2" |— |'''Elected''' |- ! align="center" |2000 | rowspan="3" align="center" |John Atta Mills | align="center" |2,895,575 | align="center" |44.8% |2,728,241 |43.3% |'''Lost''' |- ! align="center" |2004 | align="center" |3,850,368 | align="center" |44.6% | colspan="2" |— |'''Lost''' |- ! align="center" |2008 | align="center" |4,056,634 | align="center" |47.9% |4,501,466 |50.1% |'''Elected''' |- ! align="center" |2012 | rowspan="4" align="center" |John Mahama | align="center" |5,574,761 | align="center" |50.7% | colspan="2" |— |'''Elected''' |- ! align="center" |2016 | align="center" |4,713,277 | align="center" |44.4% | colspan="2" |— |'''Lost''' |- ! align="center" |2020 | align="center" |6,213,182 | align="center" |47.36% | colspan="2" |— |'''Lost''' |- ! align="center" |2024 | align="center" |6,591,790 | align="center" |56.42% | colspan="2" |— |'''Elected''' |} === Parliamentary elections === edit {| class="wikitable" !Election !Votes !% !Seats !+/– !Position !Result |- !1992 |1,521,629 |77.5% |189 / 200 | 189 | 1st |Supermajority government |- !1996 |4,099,758 |57.4% |133 / 200 | 56 | 1st |Supermajority government |- !2000 |2,691,515 |41.2% |91 / 200 | 42 | 2nd |Opposition |- !2004 |3,505,074 |40.8% |94 / 230 | 3 | 2nd |Opposition |- !2008 |3,776,917 |44.1% |116 / 230 | 22 | 1st |Majority government |- !2012 |5,127,671 |46.4% |148 / 275 | 32 | 1st |Majority government |- !2016 |4,560,491 |42.2% |104 / 275 | 44 | 2nd |Opposition |- !2020 |6,094,478 |46.2% |137 / 275 | 32 | 2nd |Opposition |- !2024 |6,224,054 |53.0% |184 / 276 | 47 | |} == Viisegɔ lɔgerɔ == <references /> == Yiŋa viisegɔ lɔgerɔ == edit Wikimedia Commons has media related to '''''National Democratic Congress (Ghana)'''''. * Official website  (in English) * Summary on GhanaWeb ** Official website  (in English) ** Summary on GhanaWeb {| class="wikitable" | rowspan="1" |Preceded by Provisional National Defence Council (military government) | rowspan="1" |'''Governments of Ghana''' '''Rawlings government''' 1993–2001 | rowspan="1" |Succeeded by Kufuor government (New Patriotic Party) |- | rowspan="1" |Preceded by Kufuor government (New Patriotic Party) | rowspan="1" |'''Governments of Ghana''' '''Mills government''' '''& Mahama government''' 2009–2017 | rowspan="1" |Succeeded by Akufo-Addo government (New Patriotic Party) |} {| class="wikitable" | rowspan="1" |Preceded by Provisional National Defence Council (military government) | rowspan="1" |'''Governments of Ghana''' '''Rawlings government''' 1993–2001 | rowspan="1" |Succeeded by Kufuor government (New Patriotic Party) |- | rowspan="1" |Preceded by Kufuor government (New Patriotic Party) | rowspan="1" |'''Governments of Ghana''' '''Mills government''' '''& Mahama government''' 2009–2017 | rowspan="1" |Succeeded by Akufo-Addo government (New Patriotic Party) |} 7ljbak20v9n4y0rhopn5sd0pf8rs7ki Patricia Appiagyei 0 995 23819 22927 2026-09-11T00:33:48Z InternetArchiveBot 56 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 23819 wikitext text/x-wiki {{Bio}} {{C-Class}} Ba yuun dugɛ e la November ŋwarega la dabeserɛ pisiyi la anii daarɛ 1956 yuunɛ la puan.A de la Gaana wa nalɛgera,  yuun de Deputy  Ashanti so'olum Minisita la pɔge sɛka n yuun de Mayor Kumaasi Metropolitan Assembly. <ref><nowiki>https://www.parliament.gh/mps?mp=150</nowiki></ref><ref>{{Cite web |url=http://www.parliament.gh/parliamentarians/417 |title=Archive copy |access-date=2023-06-25 |archive-date=2016-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160601150547/http://www.parliament.gh/parliamentarians/417 |url-status=dead }}</ref><ref><nowiki>http://politics.myjoyonline.com/pages/news/201209/94114.php</nowiki></ref><ref>http://www.graphic.com.gh/news/politics/npp-primary-patricia-appiagyei-beats-kofi-jumah-at-asokwa-constituency.html</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ghana-news.adomonline.com/politics/2015/april-30th/patricia-appiagyei-is-just-a-caretaker-kofi-jumah-asserts.php |title=Archive copy |access-date=2023-06-25 |archive-date=2016-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160920001038/http://www.ghana-news.adomonline.com/politics/2015/april-30th/patricia-appiagyei-is-just-a-caretaker-kofi-jumah-asserts.php |url-status=dead }}</ref><ref name=":0">{{Cite web |url=http://www.ghana-news.adomonline.com/politics/2015/april-30th/patricia-appiagyei-is-just-a-caretaker-kofi-jumah-asserts.php |title=Archive copy |access-date=2023-06-25 |archive-date=2016-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160920001038/http://www.ghana-news.adomonline.com/politics/2015/april-30th/patricia-appiagyei-is-just-a-caretaker-kofi-jumah-asserts.php |url-status=dead }}</ref>A pa'asɛ la palimɛti nɛreba la puan (MP) Seventh Palimɛti n de Fourth Republic Gaana wa la 8th palimɛti Fourth Republic  Gaana, ze'ele bo Asokwa so'olum. A pa'asɛ la New Patriotic paati Gaana wa.<ref>http://www.ghanalive.tv/2015/01/24/kumasi-misinterpreted-agenda-patricia-appiagyei/</ref> ==A Vom La A Sukuu== Appiagyei ba yuun dugɛ e  la November ŋwarega la dabeserɛ pisiyi la anii bɔna Kumaasi gee a zo'e la Konongo/Asawase-Kumaasi, Ashanti so'olum Gaana. <ref name=":0" /><ref>{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5303 |title=Archive copy |access-date=2023-06-25 |archive-date=2025-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250103124613/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5303 |url-status=dead }}</ref>A kiŋɛ a Sɛkenderɛ  sukuu la St Louis Sɛkenderɛ sukuu bɔna Gaana wa gee nyaa kiŋɛ Kwame Nkrumah Science la Technology Yunivɛsiti, bilam ti a zamesɛ BA Social Science Economics Law 1980 yuunɛ la puan. A yuun ta kiŋɛ ta zamese la Post graduate diploma - Development Economics 1988 yuunɛ la puan. ==A Tuuma Yele== Appiagyei yuun tuuna mɛ la City Investments tansugerɛ Limited la puan dɛna executive director bɔna Marketing ze'ele 1995 yuunɛ la ta paɛ 2010. <ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=2627 |title=Archive copy |access-date=2023-06-25 |archive-date=2024-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240927073501/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=2627 |url-status=dead }}</ref>Eŋa n yuun de Mayor Kumaasi.<ref>https://www.modernghana.com/news/1117370/leave-our-adolescent-girls-alone-asokwa-mp-warns.html</ref> ==A Gomɛna Nalɛka== Appiagyei yuun de la Deputy Minisita bɔ'ɔra Ashanti so'olum ze'ele 2001 yuunɛ la puan ta paɛ 2005. Gee yuun zi'ire Deputy  Ashanti So'olum kuka la zuo 2005 yuunɛ la puan. Ze'ele 2005 ta paɛ 2009 yuunɛ la puan la a yuun de la Municipal Chief Executive bo Kumaasi so'olum. Eŋa n yuun de palimɛti nɛra ze'ele bo Asokwa so'olum la eŋa n yuun di gee toe deputy Local Gomena Minisita, Maxwell Kofi Jumah, nyaa di New Patriotic paati primary vooti la gee yuun to'e palimɛti kuka la 2016 yuunɛ la puan Gaana wa vootigɔ saŋa.<ref>{{Cite web |url=https://www.parliament.gh/mps?mp=51 |title=Archive copy |access-date=2023-06-25 |archive-date=2023-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230328064452/https://parliament.gh/mps?mp=51 |url-status=dead }}</ref> <ref name=":1" /><ref>https://www.graphic.com.gh/component/search/?searchword=patricia%20appiagyei&searchphrase=all&Itemid=101</ref>A yuun to'e kuka la 2020 yuun ze'ele bo a so'olum la 8th palimɛti n de Fourth Republic Gaana wa. 2017 yuunɛ la puan,Nana Akufo Addo n yuun loe e palimɛti la puan ti a dɛna deputy minisita bɔ'ɔra Environment,  Science la Technology la Innovation. <ref>https://www.graphic.com.gh/news/general-news/parliament-approves-17-deputy-ministers-designate.html</ref><ref>{{Cite web |url=https://citifmonline.com/2017/04/parliament-approves-another-set-of-deputy-ministers/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-25 |archive-date=2023-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230505170948/https://citifmonline.com/2017/04/parliament-approves-another-set-of-deputy-ministers/ |url-status=dead }}</ref>A yuun de la niŋa daana bɔ'ɔra Nuclear Power tansugerɛ la Gaana wa.<ref>{{Cite web |url=https://nuclearpowergh.com/board-members/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-25 |archive-date=2023-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230505183541/https://nuclearpowergh.com/board-members/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://buipower.com/ceo-of-bui-power-authority-sworn-in-as-board-member-of-nuclear-power-ghana/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-25 |archive-date=2023-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230131171408/https://buipower.com/ceo-of-bui-power-authority-sworn-in-as-board-member-of-nuclear-power-ghana/ |url-status=dead }}</ref> Lagesegɔ Appiagyei pa'asɛ la Tiŋa la Forestry lagesegɔ gee lem pa'asɛ sɛba n lo'orɛ nɛreba la lagesegɔ la puan.<ref>{{Cite web |url=https://www.parliament.gh/mps?mp=150 |title=Archive copy |access-date=2023-06-25 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425090107/https://www.parliament.gh/mps?mp=150 |url-status=dead }}</ref> ==A Miŋa Vom== Appiagyei de la Dr k. K.Sarpong pɔgesareka mina n yuun de CEO bɔna Kotoko FC la Gaana National Petroleum Corporation  tansugerɛ la puan, gee a tare la kɔma bayi. A de la yine pu'usereba.<ref>https://www.newsghana.com.gh/patricia-appiagyei-on-her-way-out-of-parliament/</ref><ref>{{Cite web |url=http://vibeghana.com/2013/08/22/mp-denies-affair-with-kufuor/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-25 |archive-date=2023-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230502072222/http://vibeghana.com/2013/08/22/mp-denies-affair-with-kufuor/ |url-status=dead }}</ref> ==Philanthropy== July ŋwarega la puan, A yuun kiŋɛ la tinsɛba Asokwa, Kaase, Asokwa Extension, Atonsu la Agogo tiisi wa ti saa nyaa ni sam ba lɔgerɔ dabesa bayi. A yele nɛreba la yeti a wa'am mɛ dã'a bo ba. A yuun kiŋɛ la New Bethel Presbyterian Primary la JHS la puan.<ref>https://www.graphic.com.gh/news/politics/asokwa-mp-tours-flood-hit-areas.html</ref><ref>https://www.myjoyonline.com/kumasi-floods-asokwa-mp-charges-assembly-to-inspect-permits-of-wrongdoers/</ref> ==Viisigɔ Lɔgerɔ== [[Buuri buuri:Gɔmena nalɛgeriba]] [[Buuri buuri:All]] [[Buuri buuri:Wabegɔ nɛreba]] [[Buuri buuri:Pɔka]] [[Buuri buuri:7th Parliament of the 4th Republic]] 9yxx829kpt1wutfjzljx6c3l1onyzu2