વિકિપીડિયા guwiki https://gu.wikipedia.org/wiki/%E0%AA%AE%E0%AB%81%E0%AA%96%E0%AA%AA%E0%AB%83%E0%AA%B7%E0%AB%8D%E0%AA%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય (મિડિયા) વિશેષ ચર્ચા સભ્ય સભ્યની ચર્ચા વિકિપીડિયા વિકિપીડિયા ચર્ચા ચિત્ર ચિત્રની ચર્ચા મીડિયાવિકિ મીડિયાવિકિ ચર્ચા ઢાંચો ઢાંચાની ચર્ચા મદદ મદદની ચર્ચા શ્રેણી શ્રેણીની ચર્ચા TimedText TimedText talk વિભાગ વિભાગ ચર્ચા Event Event talk 0 763 901214 901182 2026-05-28T14:06:09Z ~2026-32006-95 87527 /* */ અમદાવાદ માં ભગવાન જગન્નાથ ની નગર યાત્રા દર વરસે અષાઢ મહિના ની બીજે યોજાય છે જે અદભુત નજારો જોવા લાયક હોય છે જેમાં ભગવાન જગન્નાથ, બહેન સુભદ્રાજી અને બલરામ (બળદેવજી) ને જોઈ શકાય છે. 901214 wikitext text/x-wiki {{ઉમદા લેખ}} {{Infobox settlement | name = અમદાવાદ | other_name = અહમદાબાદ, કર્ણાવતી | settlement_type = મેટ્રોપોલિટન શહેર | image_skyline = | image_alt = | image_caption = '''સમઘડી દિશામાં ડાબે ઉપરથી:''' <br />[[સાબરમતી આશ્રમ]], [[હઠીસિંહનાં દેરાં]], [[નરેન્દ્ર મોદી સ્ટેડિયમ]], [[સાબરમતી રિવરફ્રન્ટ]], [[કાંકરિયા તળાવ]] | nickname = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Gujarat#India3 | pushpin_label_position = center | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ગુજરાતમાં અમદાવાદનું સ્થાન | coordinates = {{coord|23.03|72.58|display=inline}} | subdivision_type = દેશ | subdivision_name = {{flag|ભારત}} | subdivision_type1 = [[ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો|રાજ્ય]] | subdivision_type2 = [[ગુજરાતના જિલ્લાઓ|જિલ્લો]] | subdivision_name1 = [[ગુજરાત]] | subdivision_name2 = [[અમદાવાદ જિલ્લો|અમદાવાદ]] | established_title = સ્થાપના | established_date = ૧૪૧૧ | named_for = [[અહમદશાહ|અહમદ શાહ પહેલો]] | government_type = મેયર-કાઉન્સિલ | governing_body = [[અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન]] | leader_title = મેયર | leader_name = પ્રતિભાબેન જૈન<ref>{{Cite web|last=PTI|title=BJP corporator Pratibha Jain elected as mayor of Ahmedabad; Vadodara too gets new mayor|url=https://www.deccanherald.com/india/gujarat/bjp-corporator-pratibha-jain-elected-as-mayor-of-ahmedabad-vadodara-too-gets-new-mayor-2681357|access-date=2023-10-10|website=Deccan Herald|language=en|archive-date=2024-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20240120063654/https://www.deccanherald.com/india/gujarat/bjp-corporator-pratibha-jain-elected-as-mayor-of-ahmedabad-vadodara-too-gets-new-mayor-2681357|url-status=live}}</ref> | leader_title2 = ડેપ્યુટી મેયર | leader_name2 = જતિન પટેલ | leader_title3 = મ્યુનિસિપલ કમિશ્નર | leader_name3 = મુકેશ કુમાર<ref>{{cite web |title=Municipal Commissioner :: Ahmedabad Municipal Corporation |url=https://ahmedabadcity.gov.in/portal/jsp/Static_pages/corp_comm.jsp |website=ahmedabadcity.gov.in |access-date=20 June 2020 |archive-date=11 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200711130737/https://ahmedabadcity.gov.in/portal/jsp/Static_pages/corp_comm.jsp |url-status=live }}</ref> | leader_title4 = પોલિસ કમિશ્નર | leader_name4 = સંજય શ્રીવાસ્તવ<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/city-police-chief-visits-stadium-ashram/articleshow/74125656.cms|title=City police chief visits stadium, ashram {{!}} Ahmedabad News - Times of India|last1=Feb 14|first1=TNN {{!}}|last2=2020|website=The Times of India|language=en|access-date=2020-02-19|last3=Ist|first3=04:42|archive-date=14 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200214211834/https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/city-police-chief-visits-stadium-ashram/articleshow/74125656.cms|url-status=live}}</ref> | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name='Municipal Extensions'>{{cite web|title=Expansion of Municipal Corporations|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/gujarat-municipal-limits-of-six-cities-expanded/articleshow/76459795.cms|access-date=19 November 2020|archive-date=18 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818194323/https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/gujarat-municipal-limits-of-six-cities-expanded/articleshow/76459795.cms|url-status=live}}</ref><ref name='Municipalities have extension in Gujarat'>{{cite web|title=Municipalities have extension in Gujarat|url=https://www.gnsnews.co.in/municipal-corporation-limits-of-5-cities-including-gandhinagar-extended/|access-date=19 November 2020|archive-date=20 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200920101249/https://www.gnsnews.co.in/municipal-corporation-limits-of-5-cities-including-gandhinagar-extended/|url-status=live}}</ref><ref name='AMC Expands'>{{cite web|title=AMC Expansion|url=https://citizenmatters.in/ahmedabad-municipal-corporation-expansion-real-estate-calls-shots-21022|access-date=19 November 2020|archive-date=16 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116144630/https://citizenmatters.in/ahmedabad-municipal-corporation-expansion-real-estate-calls-shots-21022|url-status=live}}</ref><ref name="AMC"/> | area_total_km2 = 505.00 | area_urban_km2 = 1,866 | area_urban_footnotes = <ref>{{Cite web|url=http://www.auda.org.in/Content/about-us-42|title=About Us {{!}} AUDA|website=www.auda.org.in|access-date=2020-02-20|archive-date=20 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200220004611/http://www.auda.org.in/Content/about-us-42|url-status=live}}</ref> | area_rank = ભારતમાં ૬ઠ્ઠો (ગુજરાતમાં ૨જો) | elevation_footnotes = <ref>{{cite web |url=https://ahmedabadcity.gov.in/portal/jsp/Static_pages/about_amc.jsp |title=About The Corporation: Ahmedabad Today |access-date=24 April 2018 |publisher=Ahmdabad Municipal Corporation |archive-url=https://web.archive.org/web/20180425114642/https://ahmedabadcity.gov.in/portal/jsp/Static_pages/about_amc.jsp |archive-date=25 April 2018 |url-status=live }}</ref> | elevation_m = 53 | population_total = 5633927 | population_as_of = ૨૦૧૧ | population_footnotes = <ref name=2011census/> | population_density_km2 = auto | population_urban = 6357693 | population_urban_footnotes = <ref name=UA>{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/India-Gujarat.html|title=Gujarāt (India): State, Major Agglomerations & Cities – Population Statistics in Maps and Charts|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160430115558/http://www.citypopulation.de/India-Gujarat.html|archive-date=30 April 2016}}</ref> | population_rank = ૫મો | population_demonym = અમદાવાદી | timezone1 = [[ભારતીય માનક સમય|IST]] | utc_offset1 = +૫:૩૦ | postal_code_type = પિનકોડ | postal_code = ૩૮૦ ૦XX | area_code = ૦૭૯ | registration_plate = GJ-01 (પશ્ચિમ), GJ-27 (પૂર્વ), GJ-38 (બાવળા, ગ્રામીણ)<ref>{{Cite web|last1=Kaushik|first1=Himanshu|last2=Jan 3|first2=Niyati Parikh / TNN /|last3=2019|last4=Ist|first4=03:16|title=GJ-01 series registers 12% drop in one year {{!}} Ahmedabad News - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/gj-01-series-registers-12-drop-in-one-year/articleshow/67356737.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808104137/https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/gj-01-series-registers-12-drop-in-one-year/articleshow/67356737.cms|archive-date=2020-08-08|access-date=2020-08-08|website=The Times of India|language=en}}</ref> | blank_name_sec1 = જાતિ પ્રમાણ | blank_info_sec1 = ૧.૧૧<ref>{{cite web|title=Distribution of Population, Decadal Growth Rate, Sex-Ratio and Population Density|url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/gujarat/table-1.xls|work=[[2011 census of India]]|publisher=[[Government of India]]|access-date=21 March 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20111113182831/http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/gujarat/table-1.xls|archive-date=13 November 2011}}</ref> [[પુરુષ|♂]]/[[સ્ત્રી|♀]] | blank2_name = સાક્ષરતા દર | blank2_info = 89.62<ref name=2011census/> | footnotes = સંદર્ભ: ભારતની વસ્તી ગણતરી.<ref>{{cite web|title=Ahmedabad (Ahmedabad) District : Census 2011 data|url=http://www.census2011.co.in/census/district/188-ahmadabad.html|work=census2011|access-date=28 May 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140612111531/http://www.census2011.co.in/census/district/188-ahmadabad.html|archive-date=12 June 2014}}</ref> | blank_name_sec2 = મેટ્રોપોલિસ GDP/PPP | blank_info_sec2 = ૭૦&nbsp;અબજ ડોલર | demographics_type1 = ભાષા | demographics1_title1 = અધિકૃત | demographics1_info1 = [[ગુજરાતી ભાષા|ગુજરાતી]] | demographics1_title2 = | demographics1_info2 = | website = {{URL|ahmedabadcity.gov.in/}} | સ્થિતિ = યોગ્ય }} '''અમદાવાદ''' ({{ઉચ્ચારણ|amdavad.ogg}}) [[ગુજરાત]] રાજ્યનું સૌથી મોટુંં અને વસ્તી પ્રમાણે [[ભારત]]નું પાંચમા અને શહેરી વસ્તી પ્રમાણે સાતમા ક્રમનું શહેર છે.<ref name="citypop India aggs">{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/India-Agglo.html|title=India: States and Major Agglomerations – Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information|date=29 September 2016|website=citypopulation.de|archive-url = https://web.archive.org/web/20141217011539/http://citypopulation.de/India-Agglo.html|archive-date=17 December 2014|url-status=live}}</ref> [[સાબરમતી]] નદીના કિનારે વસેલું આ શહેર [[અમદાવાદ જિલ્લો|અમદાવાદ જિલ્લા]]નું મુખ્ય મથક છે અને ૧૯૬૦થી ૧૯૭૧ સુધી ગુજરાત રાજ્યનું પાટનગર રહી ચૂક્યું છે. અંગ્રેજ શાસન દરમ્યાન અમદાવાદ એક આધુનિક અને મોટુંં શહેર બની ગયું હતું. તે દરમિયાન તેને બોમ્બે પ્રેસિડેન્સીનો એક ભાગ બનાવી દેવામાં આવ્યું. અમદાવાદ ત્યારે પણ ગુજરાત પ્રદેશનો એક અગત્યનો ભાગ રહ્યું. કાપડ ઉદ્યોગનું તે મુખ્ય સ્થળ હતું અને અહીં સ્થપાયેલા ટેક્સ્ટાઈલ ઉદ્યોગને કારણે તેને 'માન્ચેસ્ટર ઑફ ધ ઈસ્ટ' તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું. == ઇતિહાસ == [[ચિત્ર:Cloth map of ahmedabad.jpg|thumb|left|200px|એક કપડા પર અમદાવાદનો નકશો, ૧૯મી સદી]] પુરાતત્વીય પુરાવા સૂચવે છે કે અમદાવાદ આસપાસનો વિસ્તાર ૧૧મી સદીથી વસવાટ ધરાવે છે અને તે આશાપલ્લી અથવા તો [[આશાવલ]] નામથી ઓળખાતો હતો.<ref>{{Cite book|author= Jane Turner|title=The Dictionary of Art|publisher=Grove|volume=1|isbn=9781884446009|page=૪૭૧|year=૧૯૯૬}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ashaval.com/history-behind-names-of-ahmedabad-1110169/|title=The History behind the names of Ahmedabad City.|last=Rai|first=Neha|date=2018-11-28|website=Ashaval.com|language=en-US|access-date=2019-09-28|archive-date=2019-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190928161704/https://ashaval.com/history-behind-names-of-ahmedabad-1110169/|url-status=dead}}</ref> એ વખતે અણહીલવાડના [[કર્ણદેવ સોલંકી|સોલંકી રાજા કરણદેવે]] આશાવલના ભીલ રાજા<ref>{{Cite book|last1=મિચેલ|first1=જ્યોર્જ|last2=શાહ|first2=સ્નેહલ|last3=બરટોન-પેજ|first3=જોહન|last4=મેહતા|first4=દિનેશ|title=અમદાવાદ|publisher=માર્ગ પબ્લિકેશન|date=૨૮ જુલાઇ ૨૦૦૬|isbn=8185026033|pages=૧૭-૧૯}}</ref> સામે યુદ્ધ જાહેર કર્યું અને કર્ણાવતી નામના શહેરની સ્થાપના કરી, જે અત્યારે સાબરમતી નદી પાસેનો મણીનગર વિસ્તાર તરીકે ઓળખાય છે. [[સોલંકી વંશ]]નું રાજ ૧૩મી સદી સુધી ચાલ્યું, ત્યાર બાદ ગુજરાતનું સંચાલન ધોળકાના [[વાઘેલા વંશ]]ના હાથમાં આવ્યું. સન ૧૪૧૧માં મુસલમાનોના ભારત પરના આક્રમણ દરમ્યાન કર્ણાવતી પર દિલ્હીના સુલતાને વિજય મેળવ્યો અને ગુજરાતમાં મુઝફ્ફરીદ વંશની સ્થાપના કરી. ગુજરાત સલ્તનત બની અને સુલતાન [[અહમદશાહ|અહમદશાહે]] (મૂળ નામ: નાસીરુદીન અહમદશાહ) પાટનગર તરીકે કર્ણાવતી પાસેની જગા પસંદ કરી. તેનું નામ પોતાના નામ પરથી 'અહમદાબાદ' રાખ્યું. સમય જતાં તે અપભ્રંશ થઈને 'અમદાવાદ'<ref>{{Cite book|title=સેતુ શહેર મેપ: અમદાવાદ-ગાંધીનગર |publisher=સેતુ પબલીકેશન |year=૧૯૯૮ | page=૧}}</ref> તરીકે ઓળખાવા લાગ્યું. અહમદશાહે [[ફેબ્રુઆરી ૨૬|૨૬ ફેબ્રુઆરી]] ૧૪૧૧ના રોજ શહેરનો પાયો [[માણેક બુરજ|માણેક બુર્જ]] પાસે નાખ્યો<ref name="Pandya 2010">{{cite web | last=Pandya | first=Yatin | title=In Ahmedabad, history is still alive as tradition | website=dna | date=૧૪ નવેમ્બર ૨૦૧૦ | url=http://www.dnaindia.com/analysis/column-in-ahmedabad-history-is-still-alive-as-tradition-1466396 | access-date=૨૬ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૬ | archive-date=2016-08-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160804080254/http://www.dnaindia.com/analysis/column-in-ahmedabad-history-is-still-alive-as-tradition-1466396 | url-status=live }}</ref> (૧.૨૦ બપોરે, ગુરૂવાર, ધુ અલ-કિદાહ, હિજરી વર્ષ ૮૧૩<ref>{{cite web|url=http://www.egovamc.com/AhmCity/history.aspx|title=History|website=[[અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન]]|access-date=૨૭ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૬|archive-url=https://web.archive.org/web/20160223012426/http://egovamc.com/AhmCity/history.aspx|archive-date=2016-02-23|quote=Jilkad is anglicized name of the month [[Dhu al-Qi'dah]], Hijri year not mentioned but derived from date converter|url-status=live}}</ref>). તેણે નવી રાજધાની [[માર્ચ ૪|૪ માર્ચ]] ૧૪૧૧ના રોજ નક્કી કરી હતી. દંતકથા અનુસાર અહમદશાહ બાદશાહ જ્યારે સાબરમતી નદીને કિનારે ટહેલતા હતા ત્યારે તેમણે એક સસલાંને કુતરાનો પીછો કરતા જોયું. સુલતાન કે જેઓ તેમના રાજ્યની રાજધાની વસાવવા માટેના સ્થળની શોધમાં હતા તેઓ આ બહાદુરીના કારનામાંથી પ્રાભાવિત થઇને સાબરમતી નદી કિનારા નજીકનો જંગલ વિસ્તાર પાટનગરની સ્થાપના માટે નક્કી કર્યો. આ બનાવ એક લોકપ્રિય કહેવતમાં વર્ણવેલ છે: ''જબ કુત્તે પે સસ્સા આયા, તબ બાદશાહને શહેર બસાયા''. ઈ.સ. ૧૪૮૭માં અહમદ શાહના પૌત્ર [[મહમદ બેગડો|મહમદ બેગડા]]એ અમદાવાદની ચોતરફ ૧૦ કી.મી. પરીમીતીનો કોટ ચણાવ્યો, જેમાં ૧૨ દરવાજા અને ૧૮૯ પંચકોણી બુરજોનો સમાવેશ થાય છે.<ref>{{Cite book|author= G Kuppuram|title=India Through the Ages: History, Art, Culture, and Religion|publisher=Sundeep Prakashan|isbn=9788185067087|url= https://books.google.com/?id=AvggAAAAMAAJ&q=ahmedabad+189+bastions+and+over+6,000+battlements.&dq=ahmedabad+189+bastions+and+over+6,000+battlements. |access-date=૨૬ જુલાઇ ૨૦૦૮|page=૭૩૯|year=૧૯૮૮}}</ref> ઈ.સ. ૧૫૫૩માં જ્યારે ગુજરાતના રાજા બહાદુર શાહ ભાગીને દીવ જતા રહ્યા ત્યારે રાજા હુમાયુએ અમદાવાદ પર આંશિક કબજો કર્યો હતો.<ref>''ધ મુઘલ થ્રોન'' by Abraham Eraly pg.47</ref> ત્યાર બાદ અમદાવાદ પર મુઝાફરીદ લોકોનો ફરીથી કબજો થઈ ગયો હતો અને પછી મુગલ રાજા [[અકબર|અકબરે]] અમદાવાદને પાછું પોતાનું રાજ્ય બનાવ્યું. મુગલકાળ દરમ્યાન અમદાવાદ, રાજ્યનું ધમધમતું ઔદ્યોગિક કેન્દ્ર બન્યું જ્યાંથી કાપડ [[યુરોપ]] મોકલાતું. મુગલ રાજા શાહજહાંએ પોતાનો ઘણો સમય અમદાવાદમાં વિતાવ્યો, જે દરમ્યાન તેણે શાહીબાગમાં આવેલો મોતી શાહી મહાલ બનાવડાવ્યો. અમદાવાદ ૧૭૫૮ સુધી મુગલોનું મુખ્યાલય રહ્યું, ત્યાર બાદ તેમણે મરાઠા સામે સમર્પણ કર્યું.<ref>{{Cite book|last=પ્રકાશ|first=ઓમ|title=Encyclopaedic History of Indian Freedom Movement|publisher=અનમોલ પબ્લીકેશન|year=૨૦૦૩|pages=૨૮૨-૨૮૪|isbn=8126109386|url=http://books.google.com/?id=SZ3lI4LANVcC&pg=PA283&dq=ahmedabad+mughal+rule+ended+maratha|access-date=૨૬ જુલાઇ ૨૦૦૮}}{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> મરાઠાકાળ દરમ્યાન અમદાવાદ તેની ચમક ધીરે ધીરે ખોવા માંડ્યું અને તે પૂનાના પેશ્વા અને બરોડાના ગાયકવાડના મતભેદનો શિકાર બન્યું.<ref name="GNHistory">{{Cite book|last=Kalia|first=Ravi|title=Gandhinagar: Building National Identity in Postcolonial India|publisher=Univ of South Carolina Press|year=૨૦૦૪|chapter=The Politics of Site|isbn=157003544X|pages=30–59|url= http://books.google.com/?id=RVhNO2MwOCAC&pg=PA39&dq=Gaekwad++mughal+ahmedabad |access-date=૨૬ જુલાઇ ૨૦૦૮}}</ref> અંગ્રજોના શાસનકાળ દરમિયાન અમદાવાદ એક મુખ્ય નગર બની ગયું. અહીં તેમણે કોર્ટ, નગરપાલિકા વગેરે સ્થાપ્યાં. કાપડની મિલોને કારણે અમદાવાદ 'પૂર્વનું માંચેસ્ટર' પણ કહેવાતું હતું. મે ૧૯૬૦થી નવા બનેલા ગુજરાત રાજ્યનું પાટનગર બન્યુ. ગાંધીનગર નવું પાટનગર બનવા છતાં અમદાવાદની મહત્તા એવી જ રહી છે. ૧૯૭૪માં એલ.ડી. કોલેજ ઓફ એન્જિનિયરિંગના છાત્રાલયના ભોજનાલયમાં દરમાં ૨૦%નો વધારો થતા તેનો વિરોધ શરૂ થયો, જે [[નવનિર્માણ આંદોલન]]<nowiki/>માં પરિણમ્યો અને ભારતના ઈતિહાસમાં સૌપ્રથમ (અને માત્ર એકવાર) ચૂંટાયેલા મુખ્યમંત્રી - [[ચીમનભાઈ પટેલ|ચીમનભાઈ પટેલે]] આંદોલનને કારણે રાજીનામું આપવું પડ્યું.<ref>{{cite web|last=Shah|first=Ghanshyam|date=20 December 2007|title=60 revolutions—Nav nirman movement|url=http://indiatoday.digitaltoday.in/index.php?option=com_content&issueid=32&task=view&id=2727&acc=high|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20081224081015/http://indiatoday.digitaltoday.in/index.php?option=com_content&issueid=32&task=view&id=2727&acc=high|archive-date=24 December 2008|access-date=3 July 2008|work=India Today}}</ref> ૧૯૮૦ના દાયકામાં ૧૯૮૧ અને ૧૯૮૫માં અનામત વિરોધી આંદોલનો થયા. આ આંદોલનને કારણ સમાજના વિવિધ વર્ગો વચ્ચે રમખાણો થયા.<ref>{{cite web|last=Yagnik|first=Achyut|date=May 2002|title=The pathology of Gujarat|url=http://www.india-seminar.com/2002/513/513%20achyut%20yagnik.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060322112252/http://www.india-seminar.com/2002/513/513%20achyut%20yagnik.htm|archive-date=22 March 2006|access-date=10 May 2006|publisher=Seminar Publications|location=New Delhi}}</ref> [[૨૦૦૧ ગુજરાત ધરતીકંપ|૨૦૦૧ના ધરતીકંપ]]<nowiki/>માં શહેરના ૫૦ જેટલી બહુમાળી ઈમારતો ધરાશયી થઇ અને ૭૫૨ લોકોના મૃત્યુ થયા.<ref>{{cite web|last=Sinha|first=Anil|title=Lessons learned from the Gujarat earthquake|url=http://www.searo.who.int|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060619151815/http://www.searo.who.int/|archive-date=19 June 2006|access-date=13 May 2006|publisher=WHO Regional Office for south-east Asia}}</ref> તેના પછીના વર્ષે ૩ દિવસ સુધી [[૨૦૦૨ ગુજરાત હિંસા|૨૦૦૨ના ગોધરાકાંડ]]<nowiki/>ની અસરરૂપે હિંદુ-મુસ્લિમ રમખાણો ફાટી નીકળ્યા.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4536199.stm|title=Gujarat riot death toll revealed|work=BBC News|date=11 May 2005|access-date=30 July 2006|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226131020/http://news.indiainfo.com/2005/05/11/1105godhra-rs.html|archive-date=26 February 2009|df=dmy-all}}</ref> ૨૦૦૭-૧૦ દરમિયાન સાબરમતી નદીના કિનારે રીવર ફ્રન્ટ યોજના વિકસાવવામાં આવી. ૨૦૦૮માં અમદાવાદમાં શ્રેણી બંધ બોમ્બ વિસ્ફોટો થયા જેના પરિણામે સંખ્યાબંધ લોકોના મૃત્યુ અને ઈજા થઇ.<ref>{{Cite news|url=http://www.ibnlive.com/news/index.html|title=17 bomb blasts rock Ahmedabad, 15 dead|date=26 July 2008|publisher=CNN-IBN|access-date=26 July 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080628002847/http://www.ibnlive.com/news/index.html|archive-date=28 June 2008|url-status=dead}}</ref> આંતકવાદી સંગઠન ''હરકત-એ-જિહાદ'' આ કૃત્ય પાછળ જવાબદાર હતું.<ref>{{cite news|url=http://cnnwire.blogs.cnn.com/2008/07/27/india-blasts-toll-up-to-37/|title=India blasts toll up to 37|date=27 July 2008|publisher=[[CNN]]|access-date=27 July 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080802233922/http://cnnwire.blogs.cnn.com/2008/07/27/india-blasts-toll-up-to-37/|archive-date=2 August 2008|url-status=dead}}</ref> ૨૦૦૯માં અમદાવાદ શહેરમાં [[અમદાવાદ બીઆરટીએસ|બી.આર.ટી.એસ.]] સુવિધા શરૂ થઇ, જેને લીધે શહેરમાં માર્ગપરિવહનનું એક તદ્દન નવું માળખું અસ્તિત્વમાં આવ્યું છે અને અમદાવાદના પશ્ચિમના વિસ્તારોને સળંગ બસ સેવા દ્વારા પૂર્વના વિસ્તારો સાથે સાંકળી લેવામાં આવ્યું છે, જેના કારણે અમદાવાદની બંને દિશાના નાગરિકોનું અંતર ઘટી ગયું છે.<ref>{{cite web|url= http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-12-27/ahmedabad/28075270_1_brts-buses-ajl-chandranagar|title= BRTS bridges city's east-west divide|last= કુમાર|first= મનિષ|date= ૨૭ ડિસેમ્બર ૨૦૦૯|work= સમાચાર|publisher= ધ ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયા|access-date= ૨૫ મે ૨૦૧૩|archive-date= 2011-08-11|archive-url= https://web.archive.org/web/20110811034259/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-12-27/ahmedabad/28075270_1_brts-buses-ajl-chandranagar|url-status= dead}}</ref> અમદાવાદ આજે ધીકતું વ્યાપારી કેન્દ્ર છે. અમદાવાદ મુખ્યત્વે ૩ ભાગમાં વહેંચાયેલું છે. જૂનું શહેર મુંબઈ દિલ્હી રેલવે લાઇન અને સાબરમતી નદીની વચ્ચે વસેલ છે. રેલવે લાઇનની પૂર્વે ઔધોગિક વિકાસ થથો છે જયારે નવું શહેર જે નદીની પશ્ચિમ દિશામાં વિકસેલ છે. જુનું શહેર ગીચ છે જ્યારે નવું શહેર ઘણું વ્યવસ્થિત અને પહોળા રસ્તા વાળુ છે. વ્યાપારી કેન્દ્ર હોવા ઉપરાંત અમદાવાદ એક મહત્વનું ઔધોગિક કેન્દ્ર છે, જેમાં કાપડ, રંગ, રસાયણ અને આભુષણોને લગતા ઉધોગો મુખ્ય છે. ==ભૂગોળ== {{મુખ્ય|અમદાવાદની ભૂગોળ}} અમદાવાદ પશ્ચિમ ભારતમાં ઉત્તર-મધ્ય ગુજરાતમાં સમુદ્રની સપાટીથી ૫૩ મીટર (૧૭૪ ફીટ)ની ઊંચાઈએ સાબરમતી નદીના કિનારે સ્થિત છે. જે ૪૬૪.૧૬ ચો. કિમી (૧૭૯ ચો. માઇલ) જેટલા વિસ્તારમાં ફેલાયેલું છે.<ref name="AMC">{{cite web|title=Amdavad city|url=http://www.egovamc.com/AhmCity/introduction_Eng.aspx|access-date=૨૦ જુન ૨૦૧૨|archive-date=2013-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20130627122123/http://www.egovamc.com/AhmCity/introduction_Eng.aspx|url-status=dead}}</ref> શહેર એક સૂકા અને રેતાળ વિસ્તારમાં આવેલું છે. શહેરમાં અનેક તળાવો છે, જે પૈકીનું સૌથી પ્રખ્યાત અને અમદાવાદની ઓળખ સમાન [[કાંકરિયા તળાવ]] છે. આ ઉપરાંત [[વસ્ત્રાપુર તળાવ]], નારોલ/સરખેજ પાસે [[ચંડોળા તળાવ]], બાપુનગરમાં લાલબહાદુર શાસ્ત્રી તળાવ, જીવરાજ પાર્કમાં મલાવ તળાવ, વટવાનું બીબી તળાવ વગેરે અન્ય મોટા તળાવો છે. == વસ્તી == ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે અમદાવાદની વસ્તી ૫૬,૩૩,૯૨૭ હતી જે અમદાવાદને ભારતમાં સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું પાંચમા ક્રમનું શહેર બનાવે છે.<ref name=2011census/> શહેરના વ્યાપને ગણતા અમદાવાદની વસ્તી ૬૩,૫૭,૬૯૩ની હતી, જે હવે ૭૬,૫૦,૦૦૦ની અંદાજીત છે, તેને ભારતમાં સાતમાં ક્રમનું સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું શહેર (વ્યાપ સાથે) બનાવે છે.<ref name="citypop India aggs" /><ref name="citypop world aggs">{{cite web|title=Major Agglomerations of the World – Population Statistics and Maps|url=http://citypopulation.de/world/Agglomerations.html|website=citypopulation.de|date=1 January 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160402222958/http://citypopulation.de/world/Agglomerations.html|archive-date=2 April 2016}}</ref> શહેરની સાક્ષરતા ૮૯.૬૨%; જેમાં પુરુષો ૯૩.૯૬% અને સ્ત્રીઓની સાક્ષરતા ૮૪.૮૧% છે.<ref name=2011census/> અમદાવાદનો જાતિ ગુણોત્તર ૨૦૧૧માં ૧૦૦૦ પુરુષોએ ૮૯૭ સ્ત્રીઓનો હતો.<ref name=2011census /> {{IndiaCensusPop|state= |title= અમદાવાદનો વસ્તી વધારો |1871= 116900 |1901= 185900 |1911= 216800 |1921= 270000 |1931= 313800 |1941= 595200 |1951= 788300 |1961= 1149900 |1971= 1950000 |1981= 2515200 |1991= 3312200 |2001= 4525013 |2011= 5633927 |2015= 6928352 |2020= 7868633 |footnote= સ્ત્રોત:<ref name=2011census>{{cite web|title=Ahmedabad City Census 2011 data|url=http://www.census2011.co.in/census/city/314-ahmedabad.html|access-date=28 May 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140518023223/http://www.census2011.co.in/census/city/314-ahmedabad.html|archive-date=18 May 2014}}</ref><ref name="censusindia1">{{cite web|url=http://www.populstat.info/Asia/indiat.htm|title=Historical Census of India|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130217053707/http://www.populstat.info/Asia/indiat.htm|archive-date=17 February 2013|access-date=22 March 2014}}</ref> <ref name="census2020">{{cite web|url=https://www.populationu.com/cities/ahmedabad-population|title=Ahmedabad Population|access-date=2021-08-05|archive-date=2021-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20210805145223/https://www.populationu.com/cities/ahmedabad-population|url-status=live}}</ref> }} == પરિવહન == {{મુખ્ય|અમદાવાદ બીઆરટીએસ}} અમદાવાદ શહેરની બી.આર.ટી.એસ. સેવા, જેની દેખરેખ અમદાવાદ જનમાર્ગ લિમિટેડ હેઠળ ચાલી રહી છે,જે [[અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન]]ની પેટાકંપની છે. તે [[સેપ્ટ યુનિવર્સિટી]] દ્વારા રચાયેલ છે. આ સેવાનો પહેલો ભાગ જે આર.ટી.ઓ. અને પીરાણાને જોડતો બનાવેલો, જેનુ ઉદ્ઘાટન [[ગુજરાતના મુખ્યમંત્રીઓ|ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી]] [[નરેન્દ્ર મોદી]]એ ૧૪ ઑક્ટોબર ૨૦૦૯ના રોજ કર્યુ હતુ. બીજો ભાગ જે ચંદ્રનગર અને [[કાંકરિયા તળાવ]]ને જોડતો બનાવેલો છે, સંપૂર્ણ બી.આર.ટી.એસ. સેવા હાલમાં કાર્યરત છે. '''અમદાવાદ મેટ્રો''' પરિવહનની વાત કરીએ તો હવે મોટી સંખ્યામાં લોકો મેટ્રોનો ઉપયોગ પણ કરી રહ્યા છે. જે સમયની સાથે પૈસા પણ બનાવી રહ્યા છે. લોકો સરળતાથી એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ એ પણ ટ્રાફિક વગર પહોંચી રહ્યા છે.(સોર્સ- [https://www.gujaratijagran.com/gujarat/ahmedabad/ahmedabad-metro-guide-how-to-go-sabarmati-ashram-by-metro-train-398505 ગુજરાતી જાગરણ]) <ref>ગુજરાતી જાગરણ [https://www.gujaratijagran.com/gujarat/ahmedabad/ahmedabad-metro-guide-how-to-go-sabarmati-ashram-by-metro-train-398505]</ref> == મહત્વ == * [[સરદાર પટેલ|સરદાર પટેલે]] અમદાવાદથી રાજકીય ક્ષેત્રમાં જંપલાવ્યું હતું. * [[મહાત્મા ગાંધી]]એ સાબરમતી નદીના પશ્ચિમ તીરે કોચરબ આશ્રમની સ્થાપના કરી જે આજે [[કસ્તુરબા]] આશ્રમ તરીકે ઓળખાય છે અને બીજો આશ્રમ વાડજ નજીક સાબરમતી વિસ્તારમાં સ્થાપ્યો જે આજે [[ગાંધી આશ્રમ]] તરીકે ઓળખાય છે. અંગ્રજોના શાસન કાળ દરમિયાન ગાંધીજીના લીધે અમદાવાદ [[ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ]]નું મુખ્ય મથક બની રહ્યું. * [[ગુજરાત વિદ્યાપીઠ]]ની સ્થાપના ગાંધીજીએ ૧૯૨૦ માં અમદાવાદ માં કરી. * [[વિક્રમ સારાભાઈ|ડો. વિક્રમ સારાભાઈ]] નો ઉછેર અમદાવાદમાં થયો અને સારાભાઈ ઉદ્યોગ અમદાવાદમાં વિકસ્યો. તેમના સહયોગથી ભારતીય અવકાશ સંશોધન કેન્દ્ર(ઈસરો), ટેક્ષટાઇલ સંશોધન કેન્દ્ર (અટીરા) અને [[ભૌતિક અનુસંધાન પ્રયોગશાળા]] (પી.આર.એલ.) અમદાવાદમાં સ્થપાયા. * [[કસ્તુરભાઈ લાલભાઈ]] અને લાલભાઈ દલપતભાઈ જેવા ઉદ્યોગપતિઓના પ્રયત્ન અને સહયોગથી ગુજરાત યુનિવર્સિટી સંકુલમાં [[લાલભાઈ દલપતભાઈ ઈજનેરી મહાવિદ્યાલય]] (એલ. ડી. એન્જીનીયરીંગ) અને એલ. ડી. આર્ટસ કોલેજો અને બીજી સંસ્થાઓ સ્થપાઇ. * ભારત અને એશિયાની પ્રથમ કક્ષાની સંસ્થા [[ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેનેજમેન્ટ અમદાવાદ]] (આઇ.આઇ.એમ.) અમદાવાદમાં આવેલી છે. તે સિવાયની નેશનલ ઇન્સ્ટીટયુટ ઓફ ડીઝાઇન, ધીરુભાઈ અંબાણી ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ કોમ્યુનિકેશન એન્ડ ઇન્ફર્મેશન ટેકનોલોજી (DA-IICT) અને પ્લાઝમા અનુસંધાન સંસ્થાન ([http://www.ipr.res.in/ IPR]) પણ અમદાવાદમાં આવેલ છે. * અમદાવાદ આજે અન્ય મેટ્રો શહેરો જેવા કે [[મુંબઈ]], [[દિલ્હી]], [[કોલકાતા|કોલકત્તા]], [[ચેન્નાઈ]] ની સમકક્ષ બની ગયેલ છે. *અમદાવાદ ભારતનું પ્રથમ શહેર છે, જે બી.આર.ટી.એસ, મેટ્રો તથા ઍ.ઍમ.ટી.ઍસ.ની સુવિધા ધરાવે છે. == ૨૦૩૬ ઓલિમ્પિક રમતો == અમદાવાદ '''૨૦૩૬ની ઓલિમ્પિક રમતોના''' યજમાન બનવા માટે દાવેદારી કરવાની તૈયારીમાં છે. રાજ્ય સરકારે તૈયારીનું ચોક્કસ આયોજન કર્યું છે. ઓલિમ્પિક ગેમ્સની વિવિધ રમતો અમદાવાદ અને [[ગાંધીનગર]]માં રાખવાની યોજના છે, જ્યારે દરિયાઈ રમતો માટે સૌરાષ્ટ્રના દરિયાકાંઠાની પસંદગી કરવામાં આવી છે. ઓલિમ્પિક વિલેજ બનાવવા માટે [[ભાટ (તા. ગાંધીનગર)|ભાટ]] પાસેની જમીન નક્કી કરવામાં આવી છે. [[નરેન્દ્ર મોદી સ્ટેડિયમ]]માં ઉદ્ઘાટન અને સમાપન સમારોહો યોજાશે.<ref>{{cite web|title=Olympics to be held in Ahmedabad, Gandhinagar; water sports in Riverfront, Saurashtra sea; Olympic village in Bhat|url=https://www.divyabhaskar.co.in/local/gujarat/ahmedabad/news/olympics-to-be-held-in-ahmedabad-gandhinagar-water-sports-in-riverfront-saurashtra-sea-olympic-village-in-bhat-130719980.html|access-date=2023-09-08|publisher=Divya Bhaskar|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908102210/https://www.divyabhaskar.co.in/local/gujarat/ahmedabad/news/olympics-to-be-held-in-ahmedabad-gandhinagar-water-sports-in-riverfront-saurashtra-sea-olympic-village-in-bhat-130719980.html|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|title=2036ના ઓલિમ્પિકની યજમાની કરવા ગુજરાતમાં તૈયારીઓ પુરજોશમાં|url=https://www.etvbharat.com/gujarati/gujarat/state/ahmedabad/gujarat-to-host-olympics-games-2036-preparations-in-full-swing-at-the-worlds-largest-narendra-modi-stadium-in-ahmedabad/gj20221228221135324324836|access-date=2023-09-08|website=ETV Bharat News|language=gu|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908102205/https://www.etvbharat.com/gujarati/gujarat/state/ahmedabad/gujarat-to-host-olympics-games-2036-preparations-in-full-swing-at-the-worlds-largest-narendra-modi-stadium-in-ahmedabad/gj20221228221135324324836|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|title=2036 ઓલિમ્પિક ગેમ્સની યજમાની કરશે અમદાવાદ, ફેબ્રુઆરી-2024 સુધીમાં કામ થશે શરું|url=https://www.iamgujarat.com/gujarat/ahmedabad/ahmedabad-bid-to-host-the-2036-olympic-games-work-to-start-by-february-2024/articleshow/102664936.cms|access-date=2023-09-08|website=I am Gujarat|language=gu|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908102203/https://www.iamgujarat.com/gujarat/ahmedabad/ahmedabad-bid-to-host-the-2036-olympic-games-work-to-start-by-february-2024/articleshow/102664936.cms|url-status=live}}</ref> == જોવાલાયક સ્થળો == {| Border="1" cellpadding="3" cellspacing="1" style="border:3px ridge LightBlue; box-shadow: 5px 5px 20px #aaaaaa;" width="75%" |- |bgcolor = "AliceBlue" valign="top" | * [[ગાંધી આશ્રમ]] * [[સરદાર પટેલ સ્મારક ભવન]] * [[કાંકરિયા તળાવ]] * [[નગીના વાડી]] * [[હઠીસિંહનાં દેરા]] * [[સાયન્સ સીટી]] * [[સીદીસૈયદની જાળી]] * [[જામા મસ્જિદ, અમદાવાદ|જુમ્મા મસ્જિદ]] * [[ઝૂલતા મિનારા]] | bgcolor = "GhostWhite" valign="top" | * [[સ્વામિનારાયણ મંદિર, અમદાવાદ|કાલુપુર સ્વામિનારાયણ મંદિર]] * [[ઇસ્કોન મંદિર]] * [[સ્મૃતિ મંદિર, ઘોડાસર]] * વૈષ્ણોદેવી મંદિર * [[ભાગવત વિદ્યાપીઠ]] * [[વસ્ત્રાપુર તળાવ]] * કેમ્પ હનુમાન * [[ભદ્રનો કિલ્લો]] * ભદ્રકાળી મંદિર <nowiki>*</nowiki>જગન્નાથમંદીર | bgcolor = "AliceBlue" valign="top" | * શાહીબાગ સ્વામિનારાયણ મંદિર * આદિવાસી સંગ્રહાલય, [[ગુજરાત વિદ્યાપીઠ]] * [[સરખેજ રોઝા|સરખેજનો રોઝો]] * [[કેલિકો વસ્ત્ર સંગ્રહાલય|કેલિકો મ્યુઝિયમ]] * [[લાલભાઈ દલપતભાઈ સંગ્રહાલય|લા.દ. સંગ્રહાલય]] * [[માણેક ચોક]] * [[રાણીનો હજીરો]] * સાબરમતી રિવર ફ્રન્ટ * ઓટોવર્લ્ડ વિન્ટેજ કાર મ્યુઝિયમ | bgcolor = "GhostWhite" valign="top" | * તિરૂપતિ બાલાજી મંદિર, એસ. જી. માર્ગ * વિક્રમ સારાભાઈ અવકાશ પ્રદર્શન, ઈસરો * અટલબ્રિજ |} == છબીઓ == <gallery> ચિત્ર:Amdavad Aerial.jpg|સાબરમતી નદી પર આવેલા નવ પુલોનો એક '''નહેરુ પુલ''', જે શહેરના પૂર્વ અને પશ્ચિમ વિસ્તારને જોડે છે. ચિત્ર:Altstadt Ahmedabad.jpg|અમદાવાદ શહેરની એક [[પોળ]]<nowiki/>નું દ્રશ્ય ચિત્ર:Sidi Saiyyad Ni Jaali.jpg|સીદી સૈયદની જાળી ચિત્ર:Ahmedabad-VijaliGhar.jpg|સીદી સૈયદની જાળીએથી વીજળીઘરની દિશામાં પાડેલ છબી ચિત્ર:Shree Swaminarayan Sampraday, Ahmedabad.jpg|સ્વામીનારાયણ મંદિર, કાલુપુર, અમદાવાદ ચિત્ર:Sanskar Kendra Museum.JPG|[[સંસ્કાર કેન્દ્ર]] ચિત્ર:Aerial shot of Ahmedabad city, the Sabarmati river, and bridges.jpg|અમદાવાદ શહેર, સાબરમતી નદી, અને તેની ઉપરના પુલોનું વિહંગદૃશ્ય </gallery> ==હવામાન== ૧૯મી મે ૨૦૧૬ના દિવસે બપોરે ૪૮ ડીગ્રી સેન્ટીગ્રેડ તાપમાન નોંધાવાની સાથે અમદાવાદમાં તાપમાનનો છેલ્લા ૧૦૦ વર્ષનો રેકોર્ડ તુટ્યો હતો. છેલ્લે ૧૭મી મે ૧૯૧૬ના દિવસે ૪૭.૮ ડીગ્રી સેન્ટીગ્રેડ તાપમાન નોંધાયું હતું.<ref>{{cite web|title=અમદાવાદના તાપમાન વિષેના નવગુજરાત સમયમાં પ્રથમ પાને સમાચાર|url=http://epaper.navgujaratsamay.com/epaperimages//20052016//20052016-md-hr-1.pdf|access-date=૨૦ મે ૨૦૧૬|archive-date=2019-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190326083954/https://epaper.navgujaratsamay.com/epaperimages//20052016//20052016-md-hr-1.pdf|url-status=live}}</ref> {{weather box |width = auto |location = અમદાવાદ |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 33 |Feb record high C = 38 |Mar record high C = 41 |Apr record high C = 42.8 |May record high C = 43 |Jun record high C = 43.4 |Jul record high C = 39 |Aug record high C = 39 |Sep record high C = 42 |Oct record high C = 40 |Nov record high C = 38 |Dec record high C = 32 |Jan high C = 28.3 |Feb high C = 30.4 |Mar high C = 35.6 |Apr high C = 39.8 |May high C = 41.5 |Jun high C = 38.4 |Jul high C = 33.4 |Aug high C = 31.8 |Sep high C = 34.0 |Oct high C = 35.8 |Nov high C = 32.8 |Dec high C = 29.3 |Jan low C = 11.8 |Feb low C = 13.9 |Mar low C = 18.9 |Apr low C = 23.7 |May low C = 26.2 |Jun low C = 27.2 |Jul low C = 25.6 |Aug low C = 24.6 |Sep low C = 24.2 |Oct low C = 21.1 |Nov low C = 16.6 |Dec low C = 13.2 |Jan record low C = 7 |Feb record low C = 6 |Mar record low C = 10 |Apr record low C = 18 |May record low C = 18 |Jun record low C = 22 |Jul record low C = 22 |Aug record low C = 21 |Sep record low C = 20 |Oct record low C = 13 |Nov record low C = 10 |Dec record low C = 5 |rain colour = green |Jan rain mm = 2.0 |Feb rain mm = 1.0 |Mar rain mm = 0 |Apr rain mm = 3.0 |May rain mm = 20.0 |Jun rain mm = 103.0 |Jul rain mm = 247.0 |Aug rain mm = 288.0 |Sep rain mm = 83.0 |Oct rain mm = 23.0 |Nov rain mm = 14.0 |Dec rain mm = 5.0 |Jan rain days = 0.3 |Feb rain days = 0.3 |Mar rain days = 0.1 |Apr rain days = 0.3 |May rain days = 0.9 |Jun rain days = 4.8 |Jul rain days = 13.6 |Aug rain days = 15.0 |Sep rain days = 5.8 |Oct rain days = 1.1 |Nov rain days = 1.1 |Dec rain days = 0.3 |unit rain days = 0.1 mm |Jan sun = 288.3 |Feb sun = 274.4 |Mar sun = 279.0 |Apr sun = 297.0 |May sun = 328.6 |Jun sun = 237.0 |Jul sun = 130.2 |Aug sun = 111.6 |Sep sun = 222.0 |Oct sun = 291.4 |Nov sun = 273.0 |Dec sun = 288.3 |source 1 = HKO<ref>{{cite web|title=અમદાવાદ-હવામાન|url=http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/asia/india/ahmedabad_e.htm|access-date=૧ મે ૨૦૧૨|archive-date=2019-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20190815210058/http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/asia/india/ahmedabad_e.htm|url-status=dead}}</ref> }} == આ પણ જુઓ == * [[અમદાવાદના દરવાજા]] * [[અમદાવાદની પોળોની યાદી|અમદાવાદની પોળો]] == સંદર્ભ == {{Reflist}} == બાહ્ય કડીઓ == {{Commons category|Ahmedabad|અમદાવાદ}} {{wikivoyage|Ahmedabad|અમદાવાદ}} * {{ગુજરાતી વિશ્વકોશ}} * [https://ahmedabadcity.gov.in/portal/index.jsp અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન, અધિકૃત વેબસાઇટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200710014510/https://ahmedabadcity.gov.in/portal/index.jsp |date=2020-07-10 }} * [https://ahmedabaddp.gujarat.gov.in/gu/home અમદાવાદ જિલ્લા પંચાયત, અધિકૃત વેબસાઇટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200615084226/https://ahmedabaddp.gujarat.gov.in/gu/Home |date=2020-06-15 }} {{અમદાવાદ શહેર}} {{૧૦ લાખથી વધુ વસ્તીવાળા ભારતના શહેરો}} [[શ્રેણી:અમદાવાદ]] [[શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો]] [[શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો]] folbjli0gfb9larfrtl7elgo0uar7cf 901215 901214 2026-05-28T14:15:35Z KartikMistry 10383 [[Special:Contributions/~2026-32006-95|~2026-32006-95]] ([[User talk:~2026-32006-95|talk]]) દ્વારા કરેલ ફેરફારોને [[User:KartikMistry|KartikMistry]] દ્વારા કરેલા છેલ્લા સુધારા સુધી ઉલટાવાયા. 897533 wikitext text/x-wiki {{ઉમદા લેખ}} {{Infobox settlement | name = અમદાવાદ | other_name = અહમદાબાદ, કર્ણાવતી | settlement_type = મેટ્રોપોલિટન શહેર | image_skyline = | image_alt = | image_caption = '''સમઘડી દિશામાં ડાબે ઉપરથી:''' <br />[[સાબરમતી આશ્રમ]], [[હઠીસિંહનાં દેરાં]], [[નરેન્દ્ર મોદી સ્ટેડિયમ]], [[સાબરમતી રિવરફ્રન્ટ]], [[કાંકરિયા તળાવ]] | nickname = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Gujarat#India3 | pushpin_label_position = center | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ગુજરાતમાં અમદાવાદનું સ્થાન | coordinates = {{coord|23.03|72.58|display=inline}} | subdivision_type = દેશ | subdivision_name = {{flag|ભારત}} | subdivision_type1 = [[ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો|રાજ્ય]] | subdivision_type2 = [[ગુજરાતના જિલ્લાઓ|જિલ્લો]] | subdivision_name1 = [[ગુજરાત]] | subdivision_name2 = [[અમદાવાદ જિલ્લો|અમદાવાદ]] | established_title = સ્થાપના | established_date = ૧૪૧૧ | named_for = [[અહમદશાહ|અહમદ શાહ પહેલો]] | government_type = મેયર-કાઉન્સિલ | governing_body = [[અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન]] | leader_title = મેયર | leader_name = પ્રતિભાબેન જૈન<ref>{{Cite web|last=PTI|title=BJP corporator Pratibha Jain elected as mayor of Ahmedabad; Vadodara too gets new mayor|url=https://www.deccanherald.com/india/gujarat/bjp-corporator-pratibha-jain-elected-as-mayor-of-ahmedabad-vadodara-too-gets-new-mayor-2681357|access-date=2023-10-10|website=Deccan Herald|language=en|archive-date=2024-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20240120063654/https://www.deccanherald.com/india/gujarat/bjp-corporator-pratibha-jain-elected-as-mayor-of-ahmedabad-vadodara-too-gets-new-mayor-2681357|url-status=live}}</ref> | leader_title2 = ડેપ્યુટી મેયર | leader_name2 = જતિન પટેલ | leader_title3 = મ્યુનિસિપલ કમિશ્નર | leader_name3 = મુકેશ કુમાર<ref>{{cite web |title=Municipal Commissioner :: Ahmedabad Municipal Corporation |url=https://ahmedabadcity.gov.in/portal/jsp/Static_pages/corp_comm.jsp |website=ahmedabadcity.gov.in |access-date=20 June 2020 |archive-date=11 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200711130737/https://ahmedabadcity.gov.in/portal/jsp/Static_pages/corp_comm.jsp |url-status=live }}</ref> | leader_title4 = પોલિસ કમિશ્નર | leader_name4 = સંજય શ્રીવાસ્તવ<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/city-police-chief-visits-stadium-ashram/articleshow/74125656.cms|title=City police chief visits stadium, ashram {{!}} Ahmedabad News - Times of India|last1=Feb 14|first1=TNN {{!}}|last2=2020|website=The Times of India|language=en|access-date=2020-02-19|last3=Ist|first3=04:42|archive-date=14 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200214211834/https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/city-police-chief-visits-stadium-ashram/articleshow/74125656.cms|url-status=live}}</ref> | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name='Municipal Extensions'>{{cite web|title=Expansion of Municipal Corporations|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/gujarat-municipal-limits-of-six-cities-expanded/articleshow/76459795.cms|access-date=19 November 2020|archive-date=18 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818194323/https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/gujarat-municipal-limits-of-six-cities-expanded/articleshow/76459795.cms|url-status=live}}</ref><ref name='Municipalities have extension in Gujarat'>{{cite web|title=Municipalities have extension in Gujarat|url=https://www.gnsnews.co.in/municipal-corporation-limits-of-5-cities-including-gandhinagar-extended/|access-date=19 November 2020|archive-date=20 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200920101249/https://www.gnsnews.co.in/municipal-corporation-limits-of-5-cities-including-gandhinagar-extended/|url-status=live}}</ref><ref name='AMC Expands'>{{cite web|title=AMC Expansion|url=https://citizenmatters.in/ahmedabad-municipal-corporation-expansion-real-estate-calls-shots-21022|access-date=19 November 2020|archive-date=16 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116144630/https://citizenmatters.in/ahmedabad-municipal-corporation-expansion-real-estate-calls-shots-21022|url-status=live}}</ref><ref name="AMC"/> | area_total_km2 = 505.00 | area_urban_km2 = 1,866 | area_urban_footnotes = <ref>{{Cite web|url=http://www.auda.org.in/Content/about-us-42|title=About Us {{!}} AUDA|website=www.auda.org.in|access-date=2020-02-20|archive-date=20 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200220004611/http://www.auda.org.in/Content/about-us-42|url-status=live}}</ref> | area_rank = ભારતમાં ૬ઠ્ઠો (ગુજરાતમાં ૨જો) | elevation_footnotes = <ref>{{cite web |url=https://ahmedabadcity.gov.in/portal/jsp/Static_pages/about_amc.jsp |title=About The Corporation: Ahmedabad Today |access-date=24 April 2018 |publisher=Ahmdabad Municipal Corporation |archive-url=https://web.archive.org/web/20180425114642/https://ahmedabadcity.gov.in/portal/jsp/Static_pages/about_amc.jsp |archive-date=25 April 2018 |url-status=live }}</ref> | elevation_m = 53 | population_total = 5633927 | population_as_of = ૨૦૧૧ | population_footnotes = <ref name=2011census/> | population_density_km2 = auto | population_urban = 6357693 | population_urban_footnotes = <ref name=UA>{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/India-Gujarat.html|title=Gujarāt (India): State, Major Agglomerations & Cities – Population Statistics in Maps and Charts|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160430115558/http://www.citypopulation.de/India-Gujarat.html|archive-date=30 April 2016}}</ref> | population_rank = ૫મો | population_demonym = અમદાવાદી | timezone1 = [[ભારતીય માનક સમય|IST]] | utc_offset1 = +૫:૩૦ | postal_code_type = પિનકોડ | postal_code = ૩૮૦ ૦XX | area_code = ૦૭૯ | registration_plate = GJ-01 (પશ્ચિમ), GJ-27 (પૂર્વ), GJ-38 (બાવળા, ગ્રામીણ)<ref>{{Cite web|last1=Kaushik|first1=Himanshu|last2=Jan 3|first2=Niyati Parikh / TNN /|last3=2019|last4=Ist|first4=03:16|title=GJ-01 series registers 12% drop in one year {{!}} Ahmedabad News - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/gj-01-series-registers-12-drop-in-one-year/articleshow/67356737.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808104137/https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/gj-01-series-registers-12-drop-in-one-year/articleshow/67356737.cms|archive-date=2020-08-08|access-date=2020-08-08|website=The Times of India|language=en}}</ref> | blank_name_sec1 = જાતિ પ્રમાણ | blank_info_sec1 = ૧.૧૧<ref>{{cite web|title=Distribution of Population, Decadal Growth Rate, Sex-Ratio and Population Density|url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/gujarat/table-1.xls|work=[[2011 census of India]]|publisher=[[Government of India]]|access-date=21 March 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20111113182831/http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/gujarat/table-1.xls|archive-date=13 November 2011}}</ref> [[પુરુષ|♂]]/[[સ્ત્રી|♀]] | blank2_name = સાક્ષરતા દર | blank2_info = 89.62<ref name=2011census/> | footnotes = સંદર્ભ: ભારતની વસ્તી ગણતરી.<ref>{{cite web|title=Ahmedabad (Ahmedabad) District : Census 2011 data|url=http://www.census2011.co.in/census/district/188-ahmadabad.html|work=census2011|access-date=28 May 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140612111531/http://www.census2011.co.in/census/district/188-ahmadabad.html|archive-date=12 June 2014}}</ref> | blank_name_sec2 = મેટ્રોપોલિસ GDP/PPP | blank_info_sec2 = ૭૦&nbsp;અબજ ડોલર | demographics_type1 = ભાષા | demographics1_title1 = અધિકૃત | demographics1_info1 = [[ગુજરાતી ભાષા|ગુજરાતી]] | demographics1_title2 = | demographics1_info2 = | website = {{URL|ahmedabadcity.gov.in/}} | સ્થિતિ = યોગ્ય }} '''અમદાવાદ''' ({{ઉચ્ચારણ|amdavad.ogg}}) [[ગુજરાત]] રાજ્યનું સૌથી મોટુંં અને વસ્તી પ્રમાણે [[ભારત]]નું પાંચમા અને શહેરી વસ્તી પ્રમાણે સાતમા ક્રમનું શહેર છે.<ref name="citypop India aggs">{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/India-Agglo.html|title=India: States and Major Agglomerations – Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information|date=29 September 2016|website=citypopulation.de|archive-url = https://web.archive.org/web/20141217011539/http://citypopulation.de/India-Agglo.html|archive-date=17 December 2014|url-status=live}}</ref> [[સાબરમતી]] નદીના કિનારે વસેલું આ શહેર [[અમદાવાદ જિલ્લો|અમદાવાદ જિલ્લા]]નું મુખ્ય મથક છે અને ૧૯૬૦થી ૧૯૭૧ સુધી ગુજરાત રાજ્યનું પાટનગર રહી ચૂક્યું છે. અંગ્રેજ શાસન દરમ્યાન અમદાવાદ એક આધુનિક અને મોટુંં શહેર બની ગયું હતું. તે દરમિયાન તેને બોમ્બે પ્રેસિડેન્સીનો એક ભાગ બનાવી દેવામાં આવ્યું. અમદાવાદ ત્યારે પણ ગુજરાત પ્રદેશનો એક અગત્યનો ભાગ રહ્યું. કાપડ ઉદ્યોગનું તે મુખ્ય સ્થળ હતું અને અહીં સ્થપાયેલા ટેક્સ્ટાઈલ ઉદ્યોગને કારણે તેને 'માન્ચેસ્ટર ઑફ ધ ઈસ્ટ' તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું. == ઇતિહાસ == [[ચિત્ર:Cloth map of ahmedabad.jpg|thumb|left|200px|એક કપડા પર અમદાવાદનો નકશો, ૧૯મી સદી]] પુરાતત્વીય પુરાવા સૂચવે છે કે અમદાવાદ આસપાસનો વિસ્તાર ૧૧મી સદીથી વસવાટ ધરાવે છે અને તે આશાપલ્લી અથવા તો [[આશાવલ]] નામથી ઓળખાતો હતો.<ref>{{Cite book|author= Jane Turner|title=The Dictionary of Art|publisher=Grove|volume=1|isbn=9781884446009|page=૪૭૧|year=૧૯૯૬}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ashaval.com/history-behind-names-of-ahmedabad-1110169/|title=The History behind the names of Ahmedabad City.|last=Rai|first=Neha|date=2018-11-28|website=Ashaval.com|language=en-US|access-date=2019-09-28|archive-date=2019-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190928161704/https://ashaval.com/history-behind-names-of-ahmedabad-1110169/|url-status=dead}}</ref> એ વખતે અણહીલવાડના [[કર્ણદેવ સોલંકી|સોલંકી રાજા કરણદેવે]] આશાવલના ભીલ રાજા<ref>{{Cite book|last1=મિચેલ|first1=જ્યોર્જ|last2=શાહ|first2=સ્નેહલ|last3=બરટોન-પેજ|first3=જોહન|last4=મેહતા|first4=દિનેશ|title=અમદાવાદ|publisher=માર્ગ પબ્લિકેશન|date=૨૮ જુલાઇ ૨૦૦૬|isbn=8185026033|pages=૧૭-૧૯}}</ref> સામે યુદ્ધ જાહેર કર્યું અને કર્ણાવતી નામના શહેરની સ્થાપના કરી, જે અત્યારે સાબરમતી નદી પાસેનો મણીનગર વિસ્તાર તરીકે ઓળખાય છે. [[સોલંકી વંશ]]નું રાજ ૧૩મી સદી સુધી ચાલ્યું, ત્યાર બાદ ગુજરાતનું સંચાલન ધોળકાના [[વાઘેલા વંશ]]ના હાથમાં આવ્યું. સન ૧૪૧૧માં મુસલમાનોના ભારત પરના આક્રમણ દરમ્યાન કર્ણાવતી પર દિલ્હીના સુલતાને વિજય મેળવ્યો અને ગુજરાતમાં મુઝફ્ફરીદ વંશની સ્થાપના કરી. ગુજરાત સલ્તનત બની અને સુલતાન [[અહમદશાહ|અહમદશાહે]] (મૂળ નામ: નાસીરુદીન અહમદશાહ) પાટનગર તરીકે કર્ણાવતી પાસેની જગા પસંદ કરી. તેનું નામ પોતાના નામ પરથી 'અહમદાબાદ' રાખ્યું. સમય જતાં તે અપભ્રંશ થઈને 'અમદાવાદ'<ref>{{Cite book|title=સેતુ શહેર મેપ: અમદાવાદ-ગાંધીનગર |publisher=સેતુ પબલીકેશન |year=૧૯૯૮ | page=૧}}</ref> તરીકે ઓળખાવા લાગ્યું. અહમદશાહે [[ફેબ્રુઆરી ૨૬|૨૬ ફેબ્રુઆરી]] ૧૪૧૧ના રોજ શહેરનો પાયો [[માણેક બુરજ|માણેક બુર્જ]] પાસે નાખ્યો<ref name="Pandya 2010">{{cite web | last=Pandya | first=Yatin | title=In Ahmedabad, history is still alive as tradition | website=dna | date=૧૪ નવેમ્બર ૨૦૧૦ | url=http://www.dnaindia.com/analysis/column-in-ahmedabad-history-is-still-alive-as-tradition-1466396 | access-date=૨૬ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૬ | archive-date=2016-08-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160804080254/http://www.dnaindia.com/analysis/column-in-ahmedabad-history-is-still-alive-as-tradition-1466396 | url-status=live }}</ref> (૧.૨૦ બપોરે, ગુરૂવાર, ધુ અલ-કિદાહ, હિજરી વર્ષ ૮૧૩<ref>{{cite web|url=http://www.egovamc.com/AhmCity/history.aspx|title=History|website=[[અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન]]|access-date=૨૭ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૬|archive-url=https://web.archive.org/web/20160223012426/http://egovamc.com/AhmCity/history.aspx|archive-date=2016-02-23|quote=Jilkad is anglicized name of the month [[Dhu al-Qi'dah]], Hijri year not mentioned but derived from date converter|url-status=live}}</ref>). તેણે નવી રાજધાની [[માર્ચ ૪|૪ માર્ચ]] ૧૪૧૧ના રોજ નક્કી કરી હતી. દંતકથા અનુસાર અહમદશાહ બાદશાહ જ્યારે સાબરમતી નદીને કિનારે ટહેલતા હતા ત્યારે તેમણે એક સસલાંને કુતરાનો પીછો કરતા જોયું. સુલતાન કે જેઓ તેમના રાજ્યની રાજધાની વસાવવા માટેના સ્થળની શોધમાં હતા તેઓ આ બહાદુરીના કારનામાંથી પ્રાભાવિત થઇને સાબરમતી નદી કિનારા નજીકનો જંગલ વિસ્તાર પાટનગરની સ્થાપના માટે નક્કી કર્યો. આ બનાવ એક લોકપ્રિય કહેવતમાં વર્ણવેલ છે: ''જબ કુત્તે પે સસ્સા આયા, તબ બાદશાહને શહેર બસાયા''. ઈ.સ. ૧૪૮૭માં અહમદ શાહના પૌત્ર [[મહમદ બેગડો|મહમદ બેગડા]]એ અમદાવાદની ચોતરફ ૧૦ કી.મી. પરીમીતીનો કોટ ચણાવ્યો, જેમાં ૧૨ દરવાજા અને ૧૮૯ પંચકોણી બુરજોનો સમાવેશ થાય છે.<ref>{{Cite book|author= G Kuppuram|title=India Through the Ages: History, Art, Culture, and Religion|publisher=Sundeep Prakashan|isbn=9788185067087|url= https://books.google.com/?id=AvggAAAAMAAJ&q=ahmedabad+189+bastions+and+over+6,000+battlements.&dq=ahmedabad+189+bastions+and+over+6,000+battlements. |access-date=૨૬ જુલાઇ ૨૦૦૮|page=૭૩૯|year=૧૯૮૮}}</ref> ઈ.સ. ૧૫૫૩માં જ્યારે ગુજરાતના રાજા બહાદુર શાહ ભાગીને દીવ જતા રહ્યા ત્યારે રાજા હુમાયુએ અમદાવાદ પર આંશિક કબજો કર્યો હતો.<ref>''ધ મુઘલ થ્રોન'' by Abraham Eraly pg.47</ref> ત્યાર બાદ અમદાવાદ પર મુઝાફરીદ લોકોનો ફરીથી કબજો થઈ ગયો હતો અને પછી મુગલ રાજા [[અકબર|અકબરે]] અમદાવાદને પાછું પોતાનું રાજ્ય બનાવ્યું. મુગલકાળ દરમ્યાન અમદાવાદ, રાજ્યનું ધમધમતું ઔદ્યોગિક કેન્દ્ર બન્યું જ્યાંથી કાપડ [[યુરોપ]] મોકલાતું. મુગલ રાજા શાહજહાંએ પોતાનો ઘણો સમય અમદાવાદમાં વિતાવ્યો, જે દરમ્યાન તેણે શાહીબાગમાં આવેલો મોતી શાહી મહાલ બનાવડાવ્યો. અમદાવાદ ૧૭૫૮ સુધી મુગલોનું મુખ્યાલય રહ્યું, ત્યાર બાદ તેમણે મરાઠા સામે સમર્પણ કર્યું.<ref>{{Cite book|last=પ્રકાશ|first=ઓમ|title=Encyclopaedic History of Indian Freedom Movement|publisher=અનમોલ પબ્લીકેશન|year=૨૦૦૩|pages=૨૮૨-૨૮૪|isbn=8126109386|url=http://books.google.com/?id=SZ3lI4LANVcC&pg=PA283&dq=ahmedabad+mughal+rule+ended+maratha|access-date=૨૬ જુલાઇ ૨૦૦૮}}{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> મરાઠાકાળ દરમ્યાન અમદાવાદ તેની ચમક ધીરે ધીરે ખોવા માંડ્યું અને તે પૂનાના પેશ્વા અને બરોડાના ગાયકવાડના મતભેદનો શિકાર બન્યું.<ref name="GNHistory">{{Cite book|last=Kalia|first=Ravi|title=Gandhinagar: Building National Identity in Postcolonial India|publisher=Univ of South Carolina Press|year=૨૦૦૪|chapter=The Politics of Site|isbn=157003544X|pages=30–59|url= http://books.google.com/?id=RVhNO2MwOCAC&pg=PA39&dq=Gaekwad++mughal+ahmedabad |access-date=૨૬ જુલાઇ ૨૦૦૮}}</ref> અંગ્રજોના શાસનકાળ દરમિયાન અમદાવાદ એક મુખ્ય નગર બની ગયું. અહીં તેમણે કોર્ટ, નગરપાલિકા વગેરે સ્થાપ્યાં. કાપડની મિલોને કારણે અમદાવાદ 'પૂર્વનું માંચેસ્ટર' પણ કહેવાતું હતું. મે ૧૯૬૦થી નવા બનેલા ગુજરાત રાજ્યનું પાટનગર બન્યુ. ગાંધીનગર નવું પાટનગર બનવા છતાં અમદાવાદની મહત્તા એવી જ રહી છે. ૧૯૭૪માં એલ.ડી. કોલેજ ઓફ એન્જિનિયરિંગના છાત્રાલયના ભોજનાલયમાં દરમાં ૨૦%નો વધારો થતા તેનો વિરોધ શરૂ થયો, જે [[નવનિર્માણ આંદોલન]]<nowiki/>માં પરિણમ્યો અને ભારતના ઈતિહાસમાં સૌપ્રથમ (અને માત્ર એકવાર) ચૂંટાયેલા મુખ્યમંત્રી - [[ચીમનભાઈ પટેલ|ચીમનભાઈ પટેલે]] આંદોલનને કારણે રાજીનામું આપવું પડ્યું.<ref>{{cite web|last=Shah|first=Ghanshyam|date=20 December 2007|title=60 revolutions—Nav nirman movement|url=http://indiatoday.digitaltoday.in/index.php?option=com_content&issueid=32&task=view&id=2727&acc=high|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20081224081015/http://indiatoday.digitaltoday.in/index.php?option=com_content&issueid=32&task=view&id=2727&acc=high|archive-date=24 December 2008|access-date=3 July 2008|work=India Today}}</ref> ૧૯૮૦ના દાયકામાં ૧૯૮૧ અને ૧૯૮૫માં અનામત વિરોધી આંદોલનો થયા. આ આંદોલનને કારણ સમાજના વિવિધ વર્ગો વચ્ચે રમખાણો થયા.<ref>{{cite web|last=Yagnik|first=Achyut|date=May 2002|title=The pathology of Gujarat|url=http://www.india-seminar.com/2002/513/513%20achyut%20yagnik.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060322112252/http://www.india-seminar.com/2002/513/513%20achyut%20yagnik.htm|archive-date=22 March 2006|access-date=10 May 2006|publisher=Seminar Publications|location=New Delhi}}</ref> [[૨૦૦૧ ગુજરાત ધરતીકંપ|૨૦૦૧ના ધરતીકંપ]]<nowiki/>માં શહેરના ૫૦ જેટલી બહુમાળી ઈમારતો ધરાશયી થઇ અને ૭૫૨ લોકોના મૃત્યુ થયા.<ref>{{cite web|last=Sinha|first=Anil|title=Lessons learned from the Gujarat earthquake|url=http://www.searo.who.int|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060619151815/http://www.searo.who.int/|archive-date=19 June 2006|access-date=13 May 2006|publisher=WHO Regional Office for south-east Asia}}</ref> તેના પછીના વર્ષે ૩ દિવસ સુધી [[૨૦૦૨ ગુજરાત હિંસા|૨૦૦૨ના ગોધરાકાંડ]]<nowiki/>ની અસરરૂપે હિંદુ-મુસ્લિમ રમખાણો ફાટી નીકળ્યા.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4536199.stm|title=Gujarat riot death toll revealed|work=BBC News|date=11 May 2005|access-date=30 July 2006|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226131020/http://news.indiainfo.com/2005/05/11/1105godhra-rs.html|archive-date=26 February 2009|df=dmy-all}}</ref> ૨૦૦૭-૧૦ દરમિયાન સાબરમતી નદીના કિનારે રીવર ફ્રન્ટ યોજના વિકસાવવામાં આવી. ૨૦૦૮માં અમદાવાદમાં શ્રેણી બંધ બોમ્બ વિસ્ફોટો થયા જેના પરિણામે સંખ્યાબંધ લોકોના મૃત્યુ અને ઈજા થઇ.<ref>{{Cite news|url=http://www.ibnlive.com/news/index.html|title=17 bomb blasts rock Ahmedabad, 15 dead|date=26 July 2008|publisher=CNN-IBN|access-date=26 July 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080628002847/http://www.ibnlive.com/news/index.html|archive-date=28 June 2008|url-status=dead}}</ref> આંતકવાદી સંગઠન ''હરકત-એ-જિહાદ'' આ કૃત્ય પાછળ જવાબદાર હતું.<ref>{{cite news|url=http://cnnwire.blogs.cnn.com/2008/07/27/india-blasts-toll-up-to-37/|title=India blasts toll up to 37|date=27 July 2008|publisher=[[CNN]]|access-date=27 July 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080802233922/http://cnnwire.blogs.cnn.com/2008/07/27/india-blasts-toll-up-to-37/|archive-date=2 August 2008|url-status=dead}}</ref> ૨૦૦૯માં અમદાવાદ શહેરમાં [[અમદાવાદ બીઆરટીએસ|બી.આર.ટી.એસ.]] સુવિધા શરૂ થઇ, જેને લીધે શહેરમાં માર્ગપરિવહનનું એક તદ્દન નવું માળખું અસ્તિત્વમાં આવ્યું છે અને અમદાવાદના પશ્ચિમના વિસ્તારોને સળંગ બસ સેવા દ્વારા પૂર્વના વિસ્તારો સાથે સાંકળી લેવામાં આવ્યું છે, જેના કારણે અમદાવાદની બંને દિશાના નાગરિકોનું અંતર ઘટી ગયું છે.<ref>{{cite web|url= http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-12-27/ahmedabad/28075270_1_brts-buses-ajl-chandranagar|title= BRTS bridges city's east-west divide|last= કુમાર|first= મનિષ|date= ૨૭ ડિસેમ્બર ૨૦૦૯|work= સમાચાર|publisher= ધ ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયા|access-date= ૨૫ મે ૨૦૧૩|archive-date= 2011-08-11|archive-url= https://web.archive.org/web/20110811034259/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-12-27/ahmedabad/28075270_1_brts-buses-ajl-chandranagar|url-status= dead}}</ref> અમદાવાદ આજે ધીકતું વ્યાપારી કેન્દ્ર છે. અમદાવાદ મુખ્યત્વે ૩ ભાગમાં વહેંચાયેલું છે. જૂનું શહેર મુંબઈ દિલ્હી રેલવે લાઇન અને સાબરમતી નદીની વચ્ચે વસેલ છે. રેલવે લાઇનની પૂર્વે ઔધોગિક વિકાસ થથો છે જયારે નવું શહેર જે નદીની પશ્ચિમ દિશામાં વિકસેલ છે. જુનું શહેર ગીચ છે જ્યારે નવું શહેર ઘણું વ્યવસ્થિત અને પહોળા રસ્તા વાળુ છે. વ્યાપારી કેન્દ્ર હોવા ઉપરાંત અમદાવાદ એક મહત્વનું ઔધોગિક કેન્દ્ર છે, જેમાં કાપડ, રંગ, રસાયણ અને આભુષણોને લગતા ઉધોગો મુખ્ય છે. ==ભૂગોળ== {{મુખ્ય|અમદાવાદની ભૂગોળ}} અમદાવાદ પશ્ચિમ ભારતમાં ઉત્તર-મધ્ય ગુજરાતમાં સમુદ્રની સપાટીથી ૫૩ મીટર (૧૭૪ ફીટ)ની ઊંચાઈએ સાબરમતી નદીના કિનારે સ્થિત છે. જે ૪૬૪.૧૬ ચો. કિમી (૧૭૯ ચો. માઇલ) જેટલા વિસ્તારમાં ફેલાયેલું છે.<ref name="AMC">{{cite web|title=Amdavad city|url=http://www.egovamc.com/AhmCity/introduction_Eng.aspx|access-date=૨૦ જુન ૨૦૧૨|archive-date=2013-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20130627122123/http://www.egovamc.com/AhmCity/introduction_Eng.aspx|url-status=dead}}</ref> શહેર એક સૂકા અને રેતાળ વિસ્તારમાં આવેલું છે. શહેરમાં અનેક તળાવો છે, જે પૈકીનું સૌથી પ્રખ્યાત અને અમદાવાદની ઓળખ સમાન [[કાંકરિયા તળાવ]] છે. આ ઉપરાંત [[વસ્ત્રાપુર તળાવ]], નારોલ/સરખેજ પાસે [[ચંડોળા તળાવ]], બાપુનગરમાં લાલબહાદુર શાસ્ત્રી તળાવ, જીવરાજ પાર્કમાં મલાવ તળાવ, વટવાનું બીબી તળાવ વગેરે અન્ય મોટા તળાવો છે. == વસ્તી == ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે અમદાવાદની વસ્તી ૫૬,૩૩,૯૨૭ હતી જે અમદાવાદને ભારતમાં સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું પાંચમા ક્રમનું શહેર બનાવે છે.<ref name=2011census/> શહેરના વ્યાપને ગણતા અમદાવાદની વસ્તી ૬૩,૫૭,૬૯૩ની હતી, જે હવે ૭૬,૫૦,૦૦૦ની અંદાજીત છે, તેને ભારતમાં સાતમાં ક્રમનું સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું શહેર (વ્યાપ સાથે) બનાવે છે.<ref name="citypop India aggs" /><ref name="citypop world aggs">{{cite web|title=Major Agglomerations of the World – Population Statistics and Maps|url=http://citypopulation.de/world/Agglomerations.html|website=citypopulation.de|date=1 January 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160402222958/http://citypopulation.de/world/Agglomerations.html|archive-date=2 April 2016}}</ref> શહેરની સાક્ષરતા ૮૯.૬૨%; જેમાં પુરુષો ૯૩.૯૬% અને સ્ત્રીઓની સાક્ષરતા ૮૪.૮૧% છે.<ref name=2011census/> અમદાવાદનો જાતિ ગુણોત્તર ૨૦૧૧માં ૧૦૦૦ પુરુષોએ ૮૯૭ સ્ત્રીઓનો હતો.<ref name=2011census /> {{IndiaCensusPop|state= |title= અમદાવાદનો વસ્તી વધારો |1871= 116900 |1901= 185900 |1911= 216800 |1921= 270000 |1931= 313800 |1941= 595200 |1951= 788300 |1961= 1149900 |1971= 1950000 |1981= 2515200 |1991= 3312200 |2001= 4525013 |2011= 5633927 |2015= 6928352 |2020= 7868633 |footnote= સ્ત્રોત:<ref name=2011census>{{cite web|title=Ahmedabad City Census 2011 data|url=http://www.census2011.co.in/census/city/314-ahmedabad.html|access-date=28 May 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140518023223/http://www.census2011.co.in/census/city/314-ahmedabad.html|archive-date=18 May 2014}}</ref><ref name="censusindia1">{{cite web|url=http://www.populstat.info/Asia/indiat.htm|title=Historical Census of India|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130217053707/http://www.populstat.info/Asia/indiat.htm|archive-date=17 February 2013|access-date=22 March 2014}}</ref> <ref name="census2020">{{cite web|url=https://www.populationu.com/cities/ahmedabad-population|title=Ahmedabad Population|access-date=2021-08-05|archive-date=2021-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20210805145223/https://www.populationu.com/cities/ahmedabad-population|url-status=live}}</ref> }} == પરિવહન == {{મુખ્ય|અમદાવાદ બીઆરટીએસ}} અમદાવાદ શહેરની બી.આર.ટી.એસ. સેવા, જેની દેખરેખ અમદાવાદ જનમાર્ગ લિમિટેડ હેઠળ ચાલી રહી છે,જે [[અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન]]ની પેટાકંપની છે. તે [[સેપ્ટ યુનિવર્સિટી]] દ્વારા રચાયેલ છે. આ સેવાનો પહેલો ભાગ જે આર.ટી.ઓ. અને પીરાણાને જોડતો બનાવેલો, જેનુ ઉદ્ઘાટન [[ગુજરાતના મુખ્યમંત્રીઓ|ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી]] [[નરેન્દ્ર મોદી]]એ ૧૪ ઑક્ટોબર ૨૦૦૯ના રોજ કર્યુ હતુ. બીજો ભાગ જે ચંદ્રનગર અને [[કાંકરિયા તળાવ]]ને જોડતો બનાવેલો છે, સંપૂર્ણ બી.આર.ટી.એસ. સેવા હાલમાં કાર્યરત છે. '''અમદાવાદ મેટ્રો''' પરિવહનની વાત કરીએ તો હવે મોટી સંખ્યામાં લોકો મેટ્રોનો ઉપયોગ પણ કરી રહ્યા છે. જે સમયની સાથે પૈસા પણ બનાવી રહ્યા છે. લોકો સરળતાથી એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ એ પણ ટ્રાફિક વગર પહોંચી રહ્યા છે.(સોર્સ- [https://www.gujaratijagran.com/gujarat/ahmedabad/ahmedabad-metro-guide-how-to-go-sabarmati-ashram-by-metro-train-398505 ગુજરાતી જાગરણ]) <ref>ગુજરાતી જાગરણ [https://www.gujaratijagran.com/gujarat/ahmedabad/ahmedabad-metro-guide-how-to-go-sabarmati-ashram-by-metro-train-398505]</ref> == મહત્વ == * [[સરદાર પટેલ|સરદાર પટેલે]] અમદાવાદથી રાજકીય ક્ષેત્રમાં જંપલાવ્યું હતું. * [[મહાત્મા ગાંધી]]એ સાબરમતી નદીના પશ્ચિમ તીરે કોચરબ આશ્રમની સ્થાપના કરી જે આજે [[કસ્તુરબા]] આશ્રમ તરીકે ઓળખાય છે અને બીજો આશ્રમ વાડજ નજીક સાબરમતી વિસ્તારમાં સ્થાપ્યો જે આજે [[ગાંધી આશ્રમ]] તરીકે ઓળખાય છે. અંગ્રજોના શાસન કાળ દરમિયાન ગાંધીજીના લીધે અમદાવાદ [[ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ]]નું મુખ્ય મથક બની રહ્યું. * [[ગુજરાત વિદ્યાપીઠ]]ની સ્થાપના ગાંધીજીએ ૧૯૨૦ માં અમદાવાદ માં કરી. * [[વિક્રમ સારાભાઈ|ડો. વિક્રમ સારાભાઈ]] નો ઉછેર અમદાવાદમાં થયો અને સારાભાઈ ઉદ્યોગ અમદાવાદમાં વિકસ્યો. તેમના સહયોગથી ભારતીય અવકાશ સંશોધન કેન્દ્ર(ઈસરો), ટેક્ષટાઇલ સંશોધન કેન્દ્ર (અટીરા) અને [[ભૌતિક અનુસંધાન પ્રયોગશાળા]] (પી.આર.એલ.) અમદાવાદમાં સ્થપાયા. * [[કસ્તુરભાઈ લાલભાઈ]] અને લાલભાઈ દલપતભાઈ જેવા ઉદ્યોગપતિઓના પ્રયત્ન અને સહયોગથી ગુજરાત યુનિવર્સિટી સંકુલમાં [[લાલભાઈ દલપતભાઈ ઈજનેરી મહાવિદ્યાલય]] (એલ. ડી. એન્જીનીયરીંગ) અને એલ. ડી. આર્ટસ કોલેજો અને બીજી સંસ્થાઓ સ્થપાઇ. * ભારત અને એશિયાની પ્રથમ કક્ષાની સંસ્થા [[ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેનેજમેન્ટ અમદાવાદ]] (આઇ.આઇ.એમ.) અમદાવાદમાં આવેલી છે. તે સિવાયની નેશનલ ઇન્સ્ટીટયુટ ઓફ ડીઝાઇન, ધીરુભાઈ અંબાણી ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ કોમ્યુનિકેશન એન્ડ ઇન્ફર્મેશન ટેકનોલોજી (DA-IICT) અને પ્લાઝમા અનુસંધાન સંસ્થાન ([http://www.ipr.res.in/ IPR]) પણ અમદાવાદમાં આવેલ છે. * અમદાવાદ આજે અન્ય મેટ્રો શહેરો જેવા કે [[મુંબઈ]], [[દિલ્હી]], [[કોલકાતા|કોલકત્તા]], [[ચેન્નાઈ]] ની સમકક્ષ બની ગયેલ છે. *અમદાવાદ ભારતનું પ્રથમ શહેર છે, જે બી.આર.ટી.એસ, મેટ્રો તથા ઍ.ઍમ.ટી.ઍસ.ની સુવિધા ધરાવે છે. == ૨૦૩૬ ઓલિમ્પિક રમતો == અમદાવાદ '''૨૦૩૬ની ઓલિમ્પિક રમતોના''' યજમાન બનવા માટે દાવેદારી કરવાની તૈયારીમાં છે. રાજ્ય સરકારે તૈયારીનું ચોક્કસ આયોજન કર્યું છે. ઓલિમ્પિક ગેમ્સની વિવિધ રમતો અમદાવાદ અને [[ગાંધીનગર]]માં રાખવાની યોજના છે, જ્યારે દરિયાઈ રમતો માટે સૌરાષ્ટ્રના દરિયાકાંઠાની પસંદગી કરવામાં આવી છે. ઓલિમ્પિક વિલેજ બનાવવા માટે [[ભાટ (તા. ગાંધીનગર)|ભાટ]] પાસેની જમીન નક્કી કરવામાં આવી છે. [[નરેન્દ્ર મોદી સ્ટેડિયમ]]માં ઉદ્ઘાટન અને સમાપન સમારોહો યોજાશે.<ref>{{cite web|title=Olympics to be held in Ahmedabad, Gandhinagar; water sports in Riverfront, Saurashtra sea; Olympic village in Bhat|url=https://www.divyabhaskar.co.in/local/gujarat/ahmedabad/news/olympics-to-be-held-in-ahmedabad-gandhinagar-water-sports-in-riverfront-saurashtra-sea-olympic-village-in-bhat-130719980.html|access-date=2023-09-08|publisher=Divya Bhaskar|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908102210/https://www.divyabhaskar.co.in/local/gujarat/ahmedabad/news/olympics-to-be-held-in-ahmedabad-gandhinagar-water-sports-in-riverfront-saurashtra-sea-olympic-village-in-bhat-130719980.html|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|title=2036ના ઓલિમ્પિકની યજમાની કરવા ગુજરાતમાં તૈયારીઓ પુરજોશમાં|url=https://www.etvbharat.com/gujarati/gujarat/state/ahmedabad/gujarat-to-host-olympics-games-2036-preparations-in-full-swing-at-the-worlds-largest-narendra-modi-stadium-in-ahmedabad/gj20221228221135324324836|access-date=2023-09-08|website=ETV Bharat News|language=gu|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908102205/https://www.etvbharat.com/gujarati/gujarat/state/ahmedabad/gujarat-to-host-olympics-games-2036-preparations-in-full-swing-at-the-worlds-largest-narendra-modi-stadium-in-ahmedabad/gj20221228221135324324836|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|title=2036 ઓલિમ્પિક ગેમ્સની યજમાની કરશે અમદાવાદ, ફેબ્રુઆરી-2024 સુધીમાં કામ થશે શરું|url=https://www.iamgujarat.com/gujarat/ahmedabad/ahmedabad-bid-to-host-the-2036-olympic-games-work-to-start-by-february-2024/articleshow/102664936.cms|access-date=2023-09-08|website=I am Gujarat|language=gu|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908102203/https://www.iamgujarat.com/gujarat/ahmedabad/ahmedabad-bid-to-host-the-2036-olympic-games-work-to-start-by-february-2024/articleshow/102664936.cms|url-status=live}}</ref> == જોવાલાયક સ્થળો == {| Border="1" cellpadding="3" cellspacing="1" style="border:3px ridge LightBlue; box-shadow: 5px 5px 20px #aaaaaa;" width="75%" |- |bgcolor = "AliceBlue" valign="top" | * [[ગાંધી આશ્રમ]] * [[સરદાર પટેલ સ્મારક ભવન]] * [[કાંકરિયા તળાવ]] * [[નગીના વાડી]] * [[હઠીસિંહનાં દેરા]] * [[સાયન્સ સીટી]] * [[સીદીસૈયદની જાળી]] * [[જામા મસ્જિદ, અમદાવાદ|જુમ્મા મસ્જિદ]] * [[ઝૂલતા મિનારા]] | bgcolor = "GhostWhite" valign="top" | * [[સ્વામિનારાયણ મંદિર, અમદાવાદ|કાલુપુર સ્વામિનારાયણ મંદિર]] * [[ઇસ્કોન મંદિર]] * [[સ્મૃતિ મંદિર, ઘોડાસર]] * વૈષ્ણોદેવી મંદિર * [[ભાગવત વિદ્યાપીઠ]] * [[વસ્ત્રાપુર તળાવ]] * કેમ્પ હનુમાન * [[ભદ્રનો કિલ્લો]] * ભદ્રકાળી મંદિર | bgcolor = "AliceBlue" valign="top" | * શાહીબાગ સ્વામિનારાયણ મંદિર * આદિવાસી સંગ્રહાલય, [[ગુજરાત વિદ્યાપીઠ]] * [[સરખેજ રોઝા|સરખેજનો રોઝો]] * [[કેલિકો વસ્ત્ર સંગ્રહાલય|કેલિકો મ્યુઝિયમ]] * [[લાલભાઈ દલપતભાઈ સંગ્રહાલય|લા.દ. સંગ્રહાલય]] * [[માણેક ચોક]] * [[રાણીનો હજીરો]] * સાબરમતી રિવર ફ્રન્ટ * ઓટોવર્લ્ડ વિન્ટેજ કાર મ્યુઝિયમ | bgcolor = "GhostWhite" valign="top" | * તિરૂપતિ બાલાજી મંદિર, એસ. જી. માર્ગ * વિક્રમ સારાભાઈ અવકાશ પ્રદર્શન, ઈસરો * અટલબ્રિજ |} == છબીઓ == <gallery> ચિત્ર:Amdavad Aerial.jpg|સાબરમતી નદી પર આવેલા નવ પુલોનો એક '''નહેરુ પુલ''', જે શહેરના પૂર્વ અને પશ્ચિમ વિસ્તારને જોડે છે. ચિત્ર:Altstadt Ahmedabad.jpg|અમદાવાદ શહેરની એક [[પોળ]]<nowiki/>નું દ્રશ્ય ચિત્ર:Sidi Saiyyad Ni Jaali.jpg|સીદી સૈયદની જાળી ચિત્ર:Ahmedabad-VijaliGhar.jpg|સીદી સૈયદની જાળીએથી વીજળીઘરની દિશામાં પાડેલ છબી ચિત્ર:Shree Swaminarayan Sampraday, Ahmedabad.jpg|સ્વામીનારાયણ મંદિર, કાલુપુર, અમદાવાદ ચિત્ર:Sanskar Kendra Museum.JPG|[[સંસ્કાર કેન્દ્ર]] ચિત્ર:Aerial shot of Ahmedabad city, the Sabarmati river, and bridges.jpg|અમદાવાદ શહેર, સાબરમતી નદી, અને તેની ઉપરના પુલોનું વિહંગદૃશ્ય </gallery> ==હવામાન== ૧૯મી મે ૨૦૧૬ના દિવસે બપોરે ૪૮ ડીગ્રી સેન્ટીગ્રેડ તાપમાન નોંધાવાની સાથે અમદાવાદમાં તાપમાનનો છેલ્લા ૧૦૦ વર્ષનો રેકોર્ડ તુટ્યો હતો. છેલ્લે ૧૭મી મે ૧૯૧૬ના દિવસે ૪૭.૮ ડીગ્રી સેન્ટીગ્રેડ તાપમાન નોંધાયું હતું.<ref>{{cite web|title=અમદાવાદના તાપમાન વિષેના નવગુજરાત સમયમાં પ્રથમ પાને સમાચાર|url=http://epaper.navgujaratsamay.com/epaperimages//20052016//20052016-md-hr-1.pdf|access-date=૨૦ મે ૨૦૧૬|archive-date=2019-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190326083954/https://epaper.navgujaratsamay.com/epaperimages//20052016//20052016-md-hr-1.pdf|url-status=live}}</ref> {{weather box |width = auto |location = અમદાવાદ |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 33 |Feb record high C = 38 |Mar record high C = 41 |Apr record high C = 42.8 |May record high C = 43 |Jun record high C = 43.4 |Jul record high C = 39 |Aug record high C = 39 |Sep record high C = 42 |Oct record high C = 40 |Nov record high C = 38 |Dec record high C = 32 |Jan high C = 28.3 |Feb high C = 30.4 |Mar high C = 35.6 |Apr high C = 39.8 |May high C = 41.5 |Jun high C = 38.4 |Jul high C = 33.4 |Aug high C = 31.8 |Sep high C = 34.0 |Oct high C = 35.8 |Nov high C = 32.8 |Dec high C = 29.3 |Jan low C = 11.8 |Feb low C = 13.9 |Mar low C = 18.9 |Apr low C = 23.7 |May low C = 26.2 |Jun low C = 27.2 |Jul low C = 25.6 |Aug low C = 24.6 |Sep low C = 24.2 |Oct low C = 21.1 |Nov low C = 16.6 |Dec low C = 13.2 |Jan record low C = 7 |Feb record low C = 6 |Mar record low C = 10 |Apr record low C = 18 |May record low C = 18 |Jun record low C = 22 |Jul record low C = 22 |Aug record low C = 21 |Sep record low C = 20 |Oct record low C = 13 |Nov record low C = 10 |Dec record low C = 5 |rain colour = green |Jan rain mm = 2.0 |Feb rain mm = 1.0 |Mar rain mm = 0 |Apr rain mm = 3.0 |May rain mm = 20.0 |Jun rain mm = 103.0 |Jul rain mm = 247.0 |Aug rain mm = 288.0 |Sep rain mm = 83.0 |Oct rain mm = 23.0 |Nov rain mm = 14.0 |Dec rain mm = 5.0 |Jan rain days = 0.3 |Feb rain days = 0.3 |Mar rain days = 0.1 |Apr rain days = 0.3 |May rain days = 0.9 |Jun rain days = 4.8 |Jul rain days = 13.6 |Aug rain days = 15.0 |Sep rain days = 5.8 |Oct rain days = 1.1 |Nov rain days = 1.1 |Dec rain days = 0.3 |unit rain days = 0.1 mm |Jan sun = 288.3 |Feb sun = 274.4 |Mar sun = 279.0 |Apr sun = 297.0 |May sun = 328.6 |Jun sun = 237.0 |Jul sun = 130.2 |Aug sun = 111.6 |Sep sun = 222.0 |Oct sun = 291.4 |Nov sun = 273.0 |Dec sun = 288.3 |source 1 = HKO<ref>{{cite web|title=અમદાવાદ-હવામાન|url=http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/asia/india/ahmedabad_e.htm|access-date=૧ મે ૨૦૧૨|archive-date=2019-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20190815210058/http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/asia/india/ahmedabad_e.htm|url-status=dead}}</ref> }} == આ પણ જુઓ == * [[અમદાવાદના દરવાજા]] * [[અમદાવાદની પોળોની યાદી|અમદાવાદની પોળો]] == સંદર્ભ == {{Reflist}} == બાહ્ય કડીઓ == {{Commons category|Ahmedabad|અમદાવાદ}} {{wikivoyage|Ahmedabad|અમદાવાદ}} * {{ગુજરાતી વિશ્વકોશ}} * [https://ahmedabadcity.gov.in/portal/index.jsp અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન, અધિકૃત વેબસાઇટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200710014510/https://ahmedabadcity.gov.in/portal/index.jsp |date=2020-07-10 }} * [https://ahmedabaddp.gujarat.gov.in/gu/home અમદાવાદ જિલ્લા પંચાયત, અધિકૃત વેબસાઇટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200615084226/https://ahmedabaddp.gujarat.gov.in/gu/Home |date=2020-06-15 }} {{અમદાવાદ શહેર}} {{૧૦ લાખથી વધુ વસ્તીવાળા ભારતના શહેરો}} [[શ્રેણી:અમદાવાદ]] [[શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો]] [[શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો]] ngqbdds7tixh2b0irycfw2pfpwaxl1o 0 1677 901212 901189 2026-05-28T12:09:11Z KartikMistry 10383 થોડી સાફસફાઇ. 901212 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} {{Infobox Indian Jurisdiction |type = રાજધાની |type_2 = capital |other_name = દિલ્હી |latd = 28 |latm = 36 |lats = 36 |longd = 77 |longm = 13 |longs = 48 |skyline = Delhi Montage.jpg |skyline_caption = From top clockwise: [[Lotus Temple]], [[Humayun's Tomb]], [[Connaught Place, New Delhi|Connaught Place]], [[Akshardham (Delhi)|Akshardham Temple]], and [[India Gate]]. |Nickname = Dili, The Heart of India, The City of Djinns, The Capital City, The First City, The Empire City, The City |locator_position = right |state_name = દિલ્હી |leader_title = રાજ્યપાલ |leader_name = અનિલ બૈજલ |leader_title_2 =મુખ્યમંત્રી |leader_name_2 = રેખા ગુપ્ત |leader_title_3 = મેયર |leader_name_3 = રવીન્દ્ર ગુપ્ત |official_languages = [[હિન્દી ભાષા|હિન્દી]], [[પંજાબી ભાષા|પંજાબી]], [[ઉર્દુ]], [[અંગ્રેજી ભાષા|અંગ્રેજી]] |legislature_type = Unicameral |legislature_strength = 70 |established_date = |area_total = 1483 |area_rank = 2nd |area_magnitude = 9 |altitude = 239 |altitude_cite = <ref name="altitude"><!-- -->{{cite web |url = http://isc2001.nic.in/delhi.htm |title = General info on Delhi |publisher = Government of India |access-date = 2006-05-03 |archive-date = 2007-04-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070430162545/http://isc2001.nic.in/delhi.htm |url-status = dead }}</ref> |population_as_of = 2010 |population_rank = 2nd |population_total = 12,565,901 |population_total_cite = <ref name=census01del/> |population_as_of = 2010 |population_metro = 18,916,890 |population_metro_cite = <ref name="un"/> |population_metro_as_of = 2010 |population_metro_rank = 2nd |population_density = 11463 <!--| districts = 9--> |districts = |title=[[Districts of Delhi]] |1 = [[નવી દિલ્હી]] |2 = [[મધ્ય દિલ્હી]] |3 = [[ઉત્તર દિલ્હી]] |4 = [[ઉત્તર પૂર્વ દિલ્હી]] |5 = [[પૂર્વ દિલ્હી]] |6 = [[દક્ષિણ દિલ્હી]] |7 = [[દક્ષિણ પશ્ચિમ દિલ્હી]] |8 = [[પશ્ચિમ દિલ્હી]] |9 = [[ઉત્તર પશ્ચિમ દિલ્હી]] |Boroughs = |title=[[Boroughs]] / [[Suburbs]] of Delhi |1 = [[Gurgaon]], [[Haryana]] |2 = [[Noida]], [[Uttar Pradesh]] |3 = [[Greater Noida]], [[Uttar Pradesh]] |4 = [[Ghaziabad, India|Ghaziabad]], [[Uttar Pradesh]] |5 = [[Faridabad]], [[Haryana]] |6 = [[Panipat]], [[Haryana]] |7 = [[Meerut]], [[Uttar Pradesh]] |area_telephone = 011 |postal_code = 110 xxx |vehicle_code_range = DL-xx |unlocode = INDEL |website = delhigovt.nic.in |seal = Emblem of India.svg |footnotes = |map_caption = Location of Delhi in India }} '''દિલ્હી''' - સ્થાનિક રીતે '''દિલ્લી''' ({{lang-hi|दिल्ली}},''{{transl|hi|dillī}}'')ના અને '''રાષ્ટ્રીય રાજધાની ક્ષેત્ર દિલ્હી''' ના અધિકૃત નામથી પણ જાણીતું દિલ્હી એ [[ભારત]]નું બીજા ક્રમનું સૌથી મોટું મહાનગર છે. આશરે 159 લાખ રહેવાસીઓ ધરાવતું આ શહેર વસ્તીની દષ્ટિએ વિશ્વનું આઠમા ક્રમાંકનું સૌથી મોટું મહાનગર છે.<ref name="un">{{cite web|url=http://esa.un.org/unup/p2k0data.asp|title=World Urbanization Prospects: The 2007 Revision Population Database|access-date=2000-03-13|publisher=UN|archive-date=2007-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20070310025702/http://esa.un.org/unup/p2k0data.asp|url-status=dead}}</ref> એનસીટી(NCT)ની નજીક વસેલા કેટલાક શહેરી વિસ્તારો સમાવતાં શહેર માટે પણ સામાન્ય રીતે દિલ્હી નામ વાપરવામાં આવે છે, તેમ જ ભારતની રાજધાની [[નવી દિલ્હી]], જે એનસીટી(NCT)ની અંદર વસેલી છે તેના માટે પણ દિલ્હી નામનો જ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. એનસીટી(NCT) એ સમવાયી વહીવટ ધરાવતો [[કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ]] છે. [[યમુના|યમુના નદી]]ને કાંઠે વસેલું દિલ્હી, કમ સે કમ છઠ્ઠી સદી ઈ.સ. પૂર્વેથી સતત માનવ વસવાટ ધરાવતું આવ્યું છે.<ref name="asherhabit">{{cite book |last=Asher |first=Catherine B |editor=James D. Tracy |title= City Walls |origyear=2000 |url=http://books.google.com/books?id=gSupaU3vVacC&pg=PA249&lpg=PA249&dq=delhi+continuously+inhabited&source=web&ots=Cq2KBU2l5_&sig=7u8ayI-C9NSfqv-_PAjQEX5SNIo&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=4&ct=result#PPA247,M1 |access-date=2008-11-01|publisher=Cambridge University Press |location= |language= |isbn=0521652219 |pages= 247–281|chapter=Chapter 9:Delhi walled: Changing Boundaries|chapterurl= |year=2000}}</ref> [[દિલ્હી સલ્તનત]]ના ઉદય પછી, ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારત અને ભારતીય ગંગાનાં મેદાન પ્રદેશો વચ્ચેના વેપારી માર્ગ પર વસેલું આ શહેર એક રાજકીય, સાંસ્કૃતિક અને વેપારી રીતે અગત્યના શહેર તરીકે ઊભરી આવ્યું.<ref>{{cite book |last=Necipoglu |first=Gulru |title= Muqarnas: An Annual on the Visual Culture of the Islamic World |origyear=2002 |url=http://books.google.com/books?id=UJc2u33fCKQC&pg=PA16&dq=delhi+sultanate+political+center+city+delhi&sig=ACfU3U3zNMesuCjnsH7iAlLe5mKHpddn8w#PPA12,M1|access-date=2008-11-01|publisher=BRILL|isbn=9004125930 |pages= 12–43|chapter=Epigraphs, Scripture, and Architecture in the Early Sultanate of Delhi|chapterurl= |year=2002}}</ref><ref>{{cite book |last=Aitken |first=Bill|title=Speaking Stones: World Cultural Heritage Sites in India |origyear=2002 |url=http://books.google.com/books?id=lu5jGGQ8fJkC&pg=PA21&dq=delhi+continuously+inhabited&sig=ACfU3U1Z52ojRmD1-ZS2QeQlb8UlGZeBhA|access-date=2008-11-01|publisher=Eicher Goodearth Limited|isbn=8187780002|pages=264 pages|chapter=|chapterurl= |year=2001}}</ref> અનેક પ્રાચીન અને મધ્યકાલીન સ્થાપત્યો, પુરાતત્ત્વીય સ્થળો અને તેમના અવશેષો દિલ્હીનો એક ભાગ છે. 1639માં, મુઘલ સમ્રાટ [[શાહજહાં]]એ દિલ્હીમાં નવું કોટ ધરાવતું શહેર બનાવ્યું, 1649થી 1857 સુધી આ શહેર મુઘલ સલ્તનતની રાજધાની તરીકે રહ્યું.<ref>{{cite book |title=The Encyclopedia Americana: A Library of Universal Knowledge |origyear=1918 |url=http://books.google.com/books?id=oa1PAAAAMAAJ&pg=PA621&dq=delhi+capital+1911#PPA621,M1|access-date=2008-11-01|publisher=Encyclopedia Americana Corp|isbn=|page=621|vlume=8}}</ref><ref>{{cite book |last=Sehgal|first=R.L.|title=Slum Upgradation: Emerging Issue & Policy Implication's |origyear=1998 |url=http://books.google.com/books?id=ONFPAAAAMAAJ&q=shahjanabad+built&dq=shahjanabad+built&pgis=1|access-date=2008-11-01|publisher=Bookwell Publications|isbn=8185040184|page=97|chapter=|chapterurl= |year=1998}}</ref> 18મી અને 19મી સદીમાં જયારે બ્રિટિશ ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ ભારત પર પોતાનો કબજો જમાવી લીધો હતો ત્યારે કંપનીના શાસનમાં અને બ્રિટિશ રાજમાં પહેલાં [[કલકત્તા]] રાજધાની હતું, પરંતુ પછી 1911માં જયોર્જ પાંચમાએ દિલ્હીને રાજધાની ઘોષિત કરી અને સમગ્ર કારભાર પાછો દિલ્હી ખસેડવામાં આવ્યો. 1920ના દાયકામાં જૂના શહેરની દક્ષિણે નવી રાજધાની, [[નવી દિલ્હી]], નામે નવું શહેર બાંધવામાં આવ્યું.<ref>{{cite book |last=Vale|first=Lawrence J.|title=Architecture, power, and national identity|origyear=1992 |url=http://books.google.com/books?id=3Fm3XlYuSzAC&pg=RA1-PA88&dq=delhi+capital+india+calcutta+george&sig=ACfU3U29Ev4lebQwD-U-w7jrrAKN0L5p8g|access-date=2008-11-01|publisher=Yale University Press |isbn=030004958|pages=88–100|chapter=|chapterurl=}}</ref> 1947માં જયારે ભારતે બ્રિટિશ રાજમાંથી સ્વતંત્રતા મેળવી, ત્યારે નવી દિલ્હીને તેની રાજધાની તરીકે અને સમગ્ર સરકારી વહીવટ માટેના મુખ્ય મથક તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યું. આમ પણ, નવી દિલ્હીમાં સમવાયી સરકારની [[ભારતીય સંસદ]] સહિતની અગત્યની કચેરીઓ આવેલી છે. આખા દેશમાંથી સતત સ્થળાંતરિત થતા રહેતા લોકોને કારણે દિલ્હી એક સર્વદેશીય મહાનગર તરીકે વિકસ્યું છે. તેની વસતિની પ્રમાણમાં ઊંચી સરેરાશ આવક અને સાથોસાથ દિલ્હીના ઝડપી વિકાસ અને [[શહેરીકરણ]]ના કારણે દિલ્હીની કાયાપલટ થઈ ગઈ છે.<ref name="dayal" /> આજે દિલ્હી એ ભારતનું મુખ્ય સાંસ્કૃતિક, રાજકીય અને વેપારી મથક છે. == નામ == "દિલ્હી" નામની વ્યુત્પત્તિ વિશે કશું ચોક્કસપણે કહી શકાય તેમ નથી પરંતુ તેના અંગે અનેક સંભાવનાઓ પ્રવર્તે છે. સૌથી પ્રચલિત દષ્ટિકોણ પ્રમાણે તેનું નામ મૌર્ય રાજવંશના રાજા, ''ધિલ્લુ'' અથવા ''દિલુ'' પરથી પડ્યું છે, આ રાજાએ ઈ.સ. પૂર્વે 50માં આ શહેર બાંધ્યું હતું અને પોતાના નામ પરથી તેને નામ આપ્યું હતું.<ref name="dhillu">{{cite book |last=Bakshi|first=S.R.|title=Delhi Through Ages|origyear=2002 |S_590M3cIxfi7Y1OFIk-cK9g|access-date=2008-11-01|publisher=Anmol Publications PVT. LTD|isbn=8174881387|page=2|chapter=|chapterurl= |year=1995}}</ref><ref name="ecosurv1">{{cite web |url=http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/1.pdf |title=Chapter 1: Introduction |access-date=2006-12-21 |format=PDF |work=Economic Survey of Delhi, 2005–2006 |publisher=Planning Department, Government of National Capital Territory of Delhi |pages=pp1–7 |archive-date=2016-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113174155/http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/1.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="geobritish">{{cite book |last=Smith|first=George|title=The Geography of British India, Political & Physical|origyear=1882 |url=http://books.google.com/books?id=C20DAAAAQAAJ&dq=raja+delhi+BC&pgis=1|access-date=2008-11-01|publisher=J. Murray|isbn=|pages=216–217|chapter=|chapterurl=}}</ref> તૂર રાજપૂતો આ શહેરને [[હિન્દી]]/પ્રાકૃત શબ્દ ઢીલી (પોચી)થી પણ સંબોધે છે, કારણ કે રાજા ધાવાએ ત્યાં જે લોખંડનો સ્તંભ બાંધ્યો તેનો પાયો નબળો હતો અને તેને બદલવો પડ્યો હતો.<ref name="geobritish"/> રાજપૂતોના શાસન હેઠળના વિસ્તારોમાં પ્રચલિત સિક્કાઓને ''દેહલીવાલ'' કહેવાતા.<ref name="ncertVII">{{cite web|url=http://ncert.nic.in/textbooks/testing/Index.htm|title=Our Pasts II, History Textbook for Class VII|access-date=2007-07-06|publisher=NCERT|archive-date=2007-06-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20070623140748/http://www.ncert.nic.in/textbooks/testing/Index.htm|url-status=dead}}</ref> કેટલાક બીજા ઇતિહાસકારોનું એવું માનવું છે કે આ નામ હિન્દીમાં "પ્રવેશદ્વાર/ઉંબરો" માટેના ''દહેલીઝ'' અથવા ''દેહલી'' શબ્દના અપભ્રંશ રૂપ એવા ''દિલ્લી'' શબ્દ પરથી આવ્યું છે, જે ભારત-ગંગાના મેદાન પ્રદેશોના પ્રવેશદ્વાર તરીકે આ શહેરના સ્થાન સાથે મેળ ખાય છે.<ref name="cohen">{{cite journal |last = Cohen |first=Richard J. |year=1989 | month = October–December |title=An Early Attestation of the Toponym Dhilli | journal = Journal of the American Oriental Society | volume = 109 | issue = 4 |pages=513–519 | doi = 10.2307/604073 }}</ref> બીજી એક માન્યતા પ્રમાણે આ શહેરનું મૂળ નામ ધિલ્લીકા હતું.<ref name="dhilika">{{Cite web |title=Chauhans (Cahamanas, Cauhans) |access-date=2006-12-22 |last=Austin |first=Ian |coauthors=Thhakur Nahar Singh Jasol |work=The Mewar Encyclopedia |publisher=mewarindia.com |url=http://www.mewarindia.com/ency/chat.html |archive-date=2006-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061114120751/http://mewarindia.com/ency/chat.html |url-status=dead }}</ref> == ઇતિહાસ == [[ચિત્ર:Qutab.jpg|thumb|left|કુતુબ મિનાર એ વિશ્વનો સૌથી ઊંચો, કોઈ પણ પ્રકારના ટેકા વિના ઊભો રહેલો ઈંટનો પાતળો ઊંચો મિનારો છે]] [[ચિત્ર:Humayun's Tomb Delhi .jpg|thumb|left|મુઘલ કબર સંકુલોનું પહેલું ઉદાહરણ 1560માં ચણાયેલી હુમાયુની કબર છે.]] [[ચિત્ર:Red Fort Delhi.jpg|thumb|left|1639માં શાહજહાંએ બંધાવેલા લાલ કિલ્લા પરથી, આજે પણ ભારતના વડાપ્રધાન સ્વતંત્રતા દિવસે આખા દેશને સંબોધતા હોય છે.]] ઈ.સ. પૂર્વેની બીજી સહસ્ત્રાબ્દિ દરમ્યાન અને તે પહેલાં,<ref name="tourhist">{{cite web |url=http://www.indiatourism.com/delhi-history/index.html |title=Delhi History |access-date=2006-12-22 |work=Delhi Tourism |publisher=Advent InfoSoft (P) Ltd }}</ref> દિલ્હી અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં માનવ વસતિ મોટા ભાગે મોજૂદ હતી અને કમ સે કમ [[6ઠ્ઠી સદી ઈ.સ. પૂર્વે|ઈ.સ. પૂર્વે છઠ્ઠી]] સદીથી તો ત્યાં [[સતત વસવાટ ધરાવતા સમયના આધારે શહેરોની યાદી|સતત માનવ વસવાટ]] રહ્યો હોવાના પુરાવા મળ્યા છે.<ref name="asherhabit"/> ભારતીય મહાકાવ્ય [[મહાભારત]]માં [[પાંડવો]]ની ભવ્ય રાજધાની, [[ઈન્દ્રપ્રસ્થ]] આ જ સ્થળે આવેલી હતી એવું માનવામાં આવે છે.<ref name="ecosurv1"/> [[મૌર્ય સામ્રાજય]]ના વખતથી (c.300 ઈ.સ. પૂર્વે) અહીં વસાહતો વિકસતી રહી છે.<ref name="tourhist"/> દિલ્હીમાંથી સાત મુખ્ય નગરોના અવશેષો મળ્યા છે.[[ઈ.સ.]]736માં [[તોમર]] રાજવંશે લાલ કોટવાળા શહેરને સ્થાપ્યું. ઈ.સ.1180માં [[અજમેર]]ના [[ચૌહાણ]] [[રાજપૂત|રાજપૂતો]]એ લાલ કોટ જીત્યો અને તેને [[કિલા રાઈ પિથોરા]]નું નવું નામ આપ્યું. [[અફઘાનિસ્તાન|અફઘાન]] [[મહમંદ ઘોરી]]એ 1192માં ચૌહાણોના વંશજ [[પૃથ્વીરાજ ત્રીજો|પૃથ્વીરાજ ત્રીજા]]ને હરાવ્યો.<ref name="ecosurv1"/> [[મામલુક રાજવંશ]]ના પહેલા શાસક, [[કુતુબુ-ઉદ-દીન ઐબક|કુતુબ-ઉદ-દિન અયબકે]] 1206માં [[દિલ્હી સલ્તનત]] સ્થાપી. કુતુબ-ઉદ-દિને [[કુતુબ મિનાર]] અને ''કુવાત-અલ-ઈસ્લામ'' (ઈસ્લામની શકિત) નામની અત્યારે હયાત એવી ભારતની સૌથી જૂની મસ્જિદનું બાંધકામ શરૂ કર્યું.<ref name="ecosurv1"/><ref name="Quwwat">{{cite web |url=http://whc.unesco.org/archive/periodicreporting/cycle01/section2/233-summary.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20060524155833/http://whc.unesco.org/archive/periodicreporting/cycle01/section2/233-summary.pdf |archive-date=2006-05-24 |title=India: Qutb Minar and its Monuments, Delhi |access-date=2006-12-22 |format=PDF |work=State of Conservation of the World Heritage Properties in the Asia-Pacific Region: : Summaries of Periodic Reports 2003 by property, Section II |publisher=[[UNESCO]] World Heritage Centre |pages=pp71–72 |url-status=live }}</ref> મધ્યકાલીન યુગના ઉત્તરાર્ધમાં, મામલુક વંશની પડતી પછી, તેમના પર વિજય મેળવી તુર્કી અને મધ્ય એશિયાના વંશજો આવ્યા, [[ખિલજી રાજવંશ]], [[તઘલખ રાજવંશ]], [[સૈયદ રાજવંશ]] અને [[લોદી રાજવંશ]] સત્તા પર આવ્યા અને અનેક કિલ્લા અને વસાહતો બાંધી, જે [[દિલ્હીના સાત નગર|દિલ્હીનાં સાત નગરો]]નો ભાગ છે.<ref>{{Cite web |url=http://www.sfusd.k12.ca.us/schwww/sch618/Ibn_Battuta/Battuta%27s_Trip_Seven.html |title=બાટ્ટુટાનો પ્રવાસઃ મુસ્લિમ ભારતની રાજધાની, દિલ્હી |access-date=2021-12-25 |archive-date=2008-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080423014415/http://www.sfusd.k12.ca.us/schwww/sch618/Ibn_Battuta/Battuta%27s_Trip_Seven.html |url-status=dead }}</ref> 1398માં, દિલ્હીની મુસ્લિમ સલ્તનતો તેમની [[હિન્દુ]] પ્રજા પ્રત્યે બહુ કૂણું વલણ રાખે છે એવું બહાનું આગળ ધરીને [[તૈમુર લંગ|તૈમુર લંગે]] ભારત પર આક્રમણ કર્યું. તૈમુરે દિલ્હીમાં પ્રવેશ કર્યો અને શહેરને રોળી નાખ્યું, ચારેતરફ વિનાશ વેર્યો અને ખંડેર બનાવી દીધું.<ref>{{Cite web |url=http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/islam/mongols/timurid.html |title=1600 સુધીનું ઈસ્લામિક વિશ્વઃ મોંગોલ આક્રમણ (ટીમુરીડ સામ્રાજય) |access-date=2009-10-02 |archive-date=2009-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090816204247/http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/islam/mongols/timurid.html |url-status=dead }}</ref> સલ્તનત યુગમાં દિલ્હી [[સુફીવાદ|સૂફીવાદ]]નું એક મુખ્ય કેન્દ્ર રહ્યું.<ref name="sufi">{{cite web|url=http://www.saag.org/common/uploaded_files/paper924.html|title=Sufism in India: Its Origin, History and Politics|access-date=2007-01-20|last=Upadhyay|first=R|date=16 February 2004|publisher=South Asia Analysis Group|archive-date=2010-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612055259/http://www.saag.org/common/uploaded_files/paper924.html|url-status=dead}}</ref> 1526માં [[પાણીપતની પહેલી લડાઈ / પાણીપતનું પહેલું યુદ્ધ|પાણીપતની પહેલી લડાઈ]]માં, [[ઝહિરુદ્દીન બાબર|ઝહીરુદ્દીન બાબરે]] છેલ્લા લોદી સુલતાનને હરાવ્યો અને [[મુઘલ સામ્રાજય]]નો પાયો નાખ્યો, જે પછી દિલ્હીથી [[આગ્રા]] અને [[લાહોર]] પર રાજય કરતું રહ્યું.<ref name="ecosurv1"/> [[16મી સદી]]ના મધ્ય ભાગમાં [[શેર શાહ સૂરિ]]ના પાંચ વર્ષના રાજયકાળને બાદ કરતાં, મુઘલ સામ્રાજયે ઉત્તર ભારત પર ત્રણ સદીઓ કરતાં પણ વધુ શાસન કર્યું.<ref name="shershah">{{cite web |url=http://www.indhistory.com/sher-shah-suri.html |title=Sher Shah - The Lion King |access-date=2006-12-22 |work=India's History : Medieval India |publisher=indhistory.com |archive-date=2006-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061212214725/http://www.indhistory.com/sher-shah-suri.html |url-status=dead }}</ref> મુઘલ સમ્રાટ [[અકબર|અકબરે]] પોતાની રાજધાની આગ્રાથી દિલ્હી ખસેડી. [[શાહજહાં]]એ પોતાના નામ પર દિલ્હીનું સાતમું શહેર[[શાહજહાંબાદ]] બાંધ્યું, જે અત્યારે ''"જૂનું શહેર"'' અથવા ''"જૂની દિલ્હી"'' નામે વધુ જાણીતું છે. 1638થી આ જૂનું શહેર મુઘલ સામ્રાજયની રાજધાની રહ્યું હતું. 1739માં [[કર્નાલનું યુદ્ધ|કર્નાલની લડાઈ]]માં [[નાદિર શાહ|નાદિર શાહે]] મુઘલ લશ્કરને હરાવીને શહેરને લૂંટયું- [[મયુરાસન]] સહિતની અનેક અમૂલ્ય-વિરલ વસ્તુઓ તે લઈ ગયા.<ref>[http://www.avalanchepress.com/Soldier_Shah.php રાજના કાળમાં ઈરાન]</ref> 1761માં [[પાણીપતનો ત્રીજા રણસંગ્રામ|પાણીપતના ત્રીજા યુદ્ધ]] પછી [[અહેમદ શાહ અબ્દાલી|અહમદ શાહ અબ્દાલી]]એ દિલ્હી પર લશ્કરી હુમલો કરી દીધો. 11 સપ્ટેમ્બર, 1803ના [[દિલ્હીની લડાઈ|દિલ્હીના યુદ્ધ]]માં [[ગેરાર્ડ સરોવર, પહેલું વાઈકાઉન્ટ સરોવર|જનરલ લેક]]ના બ્રિટિશ સૈન્યે [[મરાઠા સામ્રાજ્ય|મરાઠા]]ઓને હરાવ્યા. [[1857નો ભારતીય વિપ્લવ|ભારતના 1857ના વિપ્લવ]] પછી દિલ્હી [[બ્રિટિશ સામ્રાજ્ય|બ્રિટિશ]]ના સીધા નિયંત્રણ હેઠળ આવ્યું.<ref name="ecosurv1"/> વિપ્લવના પછી થોડા જ સમયમાં, [[કોલકાતા|કલકત્તા]]ને [[બ્રિટિશ રાજ|બ્રિટિશ રાજ હેઠળના ભારત]]ની રાજધાની અને દિલ્હીને [[પંજાબ (બ્રિટિશ ભારત)|પંજાબ]]નું જિલ્લા-મથક ઘોષિત કરવામાં આવ્યા. 1911માં દિલ્હીને બ્રિટિશ ભારતની રાજધાની ઘોષિત કરવામાં આવ્યું અને [[ઍડવિન લુત્યેન્સ|એડવિન લુત્યેન્સ]]ની આગેવાનીમાં બ્રિશિટ સ્થપતિઓની એક ટીમે એક નવી રાજકીય અને વહીવટી રાજધાનીમાં સરકારી ઈમારતો કેવી રીતે ગોઠવાશે તે ડિઝાઈન કર્યું. લુત્યેન્સની દિલ્હી નામે પણ જાણીતું નવી દિલ્હી, 15 ઑગસ્ટ, 1947ના [[પ્રજાસત્તાક ભારતનો ઇતિહાસ|સ્વતંત્રતા]] મળ્યા પછી પણ પ્રજાસત્તાક ભારતની રાજધાની અને [[ભારત સરકાર]]ના મુખ્ય થાણા તરીકે કાયદેસર રીતે ઘોષિત કરવામાં આવ્યું. [[ભારતના ભાગલા]] વખતે [[પંજાબ, પાકિસ્તાન|પશ્ચિમ પંજાબ]] અને [[સિંધ]]માંથી હજારો [[હિન્દુ]]ઓ અને [[શીખ|શીખો]] દિલ્હી ભાગી આવ્યા હતા અને શહેરના ઘણા મુસ્લિમ રહેવાસીઓ [[પાકિસ્તાન]] જતા રહ્યા હતા. શીખોના સૌથી પવિત્ર સ્થાનમાં [[ઓપરેશન બ્લ્યૂ સ્ટાર]] દરમ્યાન કરાયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે ત્યારના વડાપ્રધાન, શ્રીમતી [[ઈન્દિરા ગાંધી]]ની તેમના શીખ અંગરક્ષકોએ હત્યા કરી નાખી. આ હત્યા બાદ 31 ઑકટોબર, 1984ના શહેરમાં શીખ-વિરોધી રમખાણો ફાટી નીકળ્યાં, જે સતત ચાર દિવસ ચાલ્યાં અને આ [[1984ના શીખ-વિરોધી રમખાણો]]માં હિન્દુ ટોળાંઓએ ત્રણ હજાર શીખોને મારી નાખ્યા. આખા દેશમાંથી દિલ્હી તરફ લોકો આવતા રહે છે, તે દિલ્હીની વસ્તીના દિવસે દિવસે ઘટતાં જતા જન્મદરની સરખામણીએ દિલ્હીની વસતિમાં વધુ વધારો કરે છે.<ref name="migrationbirth">{{cite news |title=Fall in Delhi birth rate fails to arrest population rise |url=http://www.hindu.com/2005/01/03/stories/2005010311230300.htm |date=2005-01-03 |access-date=2006-12-19 |publisher=The Hindu |archive-date=2007-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070604194955/http://www.hindu.com/2005/01/03/stories/2005010311230300.htm |url-status=dead }}</ref> કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ દિલ્હીને ઔપચારિક રીતે નેશનલ કેપિટલ ટેરિટરી ઓફ દિલ્હી કહેવામાં આવે તેવું [[ભારતનું બંધારણ|બંધારણ (ઓગણસાઈઠમો સુધારો) ધારો, 1991]] મુજબ ઘોષિત થયું છે.<ref name="NCTact">{{cite web |url=http://indiacode.nic.in/coiweb/amend/amend69.htm|title= THE CONSTITUTION (SIXTY-NINTH AMENDMENT) ACT, 1991 |access-date=2007-01-08|work=THE CONSTITUTION (AMENDMENT) ACTS, THE CONSTITUTION OF INDIA |publisher= National Informatics Centre, Ministry of Communications and Information Technology, Government of India }}</ref> આ ધારા અનુસાર દિલ્હીને ભલે મર્યાદિત સત્તાઓ ધરાવતી પણ તેની પોતાની [[વિધાનસભા]] આપવામાં આવી છે.<ref name="NCTact"/> ડિસેમ્બર 2001માં, નવી દિલ્હીમાંના [[ભારતીય સંસદ|ભારતીય સંસદભવન]] પર સશસ્ત્ર ત્રાસવાદીઓએ [[2001નો ભારતની સંસદ પરનો હુમલો|હુમલો]] કર્યો હતો, જેમાં છ સુરક્ષા કર્મચારીઓનું મૃત્યુ નીપજયું હતું.<ref>{{cite news |title=Terrorists attack Parliament; five intruders, six cops killed |url=http://www.rediff.com/news/2001/dec/13parl1.htm |work= |publisher=rediff.com |date=December 13, 2001 |access-date=2008-11-02 }}</ref> આ હુમલા પાછળ પાકિસ્તાની ત્રાસવાદી જૂથોનો હાથ છે તેવી ભારતની શંકાને પરિણામે બંને દેશો વચ્ચે મોટી [[2001–2002 ભારત-પાકિસ્તાન વચ્ચે મડાગાંઠ|રાજદ્વારી કટોકટી]] ઊભી થઈ.<ref>{{cite news |title= India and Pakistan: Who will strike first?|url= http://www.economist.com/printedition/displayStory.cfm?Story_ID=917228|publisher= Economist|date=December 20, 2001 |access-date=2008-11-02 }}</ref> [[29 ઑકટોબર 2005- દિલ્હીમાં બૉમ્બ ધડાકા|ઑકટોબર 2005]]માં અને [[2008- દિલ્હીમાં બૉમ્બ ધડાકા|સપ્ટેમ્બર 2008]]માં ફરીથી દિલ્હી પર ત્રાસવાદી હુમલા થયા, જેમાં અનુક્રમે 62<ref>{{cite web |url=http://www.news24.com/News24/World/News/0,,2-10-1462_1826434,00.html |title=Delhi blasts death toll at 62: World: News: News24 |publisher=News24.com |date= |access-date=2008-11-03 |archive-date=2007-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070112042954/http://www.news24.com/News24/World/News/0,,2-10-1462_1826434,00.html |url-status=dead }}</ref> અને 30<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Serial_blasts_rock_Delhi_18_dead/articleshow/3479914.cms |title=Serial blasts rock Delhi; 30 dead, 90 injured-India-The Times of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date= |access-date=2008-11-03}}</ref> સામાન્ય નાગરિકોનું મૃત્યુ થયું. == ભૂગોળ == [[ચિત્ર:YamunaRiver.jpg|thumb|દિલ્હી નજીકની યમુના નદી]] [[ચિત્ર:Indiagatelightening.jpg|thumb|ઈન્ડિયા ગેટ, નવી દિલ્હી ખાતે વીજળીક હડતાલજુલાઈથી ઑગસ્ટ દરમ્યાન રહેતા ચોમાસામાં દિલ્હીમાં તેનો મોટા ભાગનો વાર્ષિક વરસાદ થઈ જાય છે.]]નેશનલ કેપિટલ ટેરિટરી ઓફ દિલ્હી(રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હીનો પ્રદેશ) {{convert|1484|km2|sqmi|abbr=on}} વિસ્તાર ધરાવે છે, જેને {{convert|783|km2|sqmi|abbr=on|0}}ગ્રામ્ય અને {{convert|700|km2|sqmi|abbr=on|0}}શહેરી એમ બે પ્રકારના વિસ્તારોમાં વિભાજીત કરવામાં આવે છે. દિલ્હીને મહત્તમ લંબાઈ {{convert|51.9|km|mi|abbr=on|0}} અને લઘુત્તમ પહોળાઈ {{convert|48.48|km|mi|abbr=on|0}} મળી છે.તે દિલ્હી મહાનગરપાલિકા (તેનો વિસ્તાર {{convert|1397.3|km2|sqmi|abbr=on|0|disp=or}}), નવી દિલ્હી મ્યુનિસિપલ કમિટિ ({{convert|42.7|km2|sqmi|abbr=on|0|disp=or}}) અને દિલ્હી કૅન્ટોનમેન્ટ બોર્ડ ({{convert|43|km2|sqmi|abbr=on|0|disp=or}}) એમ ત્રણ સ્થાનિક તંત્રો (કાયદાકીય નગરો) ધરાવે છે.<ref>{{cite web |url=http://www.ndmc.gov.in/AboutNDMC/NNDMCAct.aspx |title= Introduction|access-date=2007-07-03 |work=THE NEW DELHI MUNICIPAL COUNCIL ACT, 1994 |publisher=New Delhi Municipal Council}}</ref> દિલ્હી વિસ્તારક્ષમ છે, તેના બે અંતિમ છેડા જોઈએ તો તે ઉત્તરમાં સારુપ નગરથી શરૂ થઈને દક્ષિણમાં રજોરી સુધી વિસ્તરેલું છે. પશ્ચિમમાં તેના અંતિમ છેડા પર નજાફઘર છે અને પૂર્વમાં યમુના નદી (પૂર્વ છેડો પ્રમાણમાં મધ્યમસરનો છે) છે. એનસીઆર(NCR)ની ઉપરોકત સરહદના દક્ષિણ અને પૂર્વ છેડા પર નોઈડા અને ડીએલએફ(DLF) છે. વિચિત્ર રીતે, દિલ્હીનું મુખ્ય વિસ્તરણ કોઈ અમુક ચોક્કસ ભૌગલિક પરિમાણોને નથી અનુસરતું (ઉદારહરણ તરીકે, થેમ્સની આસપાસ કેન્દ્રિત થયેલા લંડનની ઉત્તર સરહદે તેની પહેલી ટેકરી, હમ્પસ્ટેડ હેથ છે અને તેની દક્ષિણ સરહદે નદી છે, એ જ રીતે તેની પશ્ચિમે નદીનો તટપ્રદેશ - પેડિંગટન છે. જયારે દિલ્હી તેનાથી તદ્દન વિપરીત છે). દિલ્હીનો મુખ્ય શહેરનો વિસ્તાર દક્ષિણમાં છેક સાકેત સુધી પૂરો થતો નથી, જયારે ઉત્તર દિશામાં કોનોટ પ્લેસ છે, અને પશ્ચિમ દિશામાં રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ 8 (NH8) છે. દિલ્હીનો ભૂપ્રદેશ ખૂબ અનિયમિત છે. ઉત્તરમાં તેમાં સપાટ ખેતરો છે તો દક્ષિણમાં તે સૂકી, ઉજ્જડ ટેકરીઓમાં-([[રાજસ્થાન]]ની [[અરાવલ્લી પર્વતમાળા]]ના ફંટાળેલા હિસ્સામાં) પલટાઈ જાય છે. શહેરના દક્ષિણ ભાગમાં એક જમાનામાં વિશાળ કુદરતી સરોવરો હતાં, પરંતુ ખાણકામને કારણે તેમાંના મોટા ભાગના અત્યારે સુકાઈ ગયાં છે. યમુના નદી શહેરને સરહદ આપે છે, જો કે અનેક પુલ અને [[મેટ્રો]] સબ-વે હોવાથી તે પૂર્વ ભાગ સાથે સારી એવી જોડાણક્ષમતા ધરાવે છે, પણ નદીનો આ પૂર્વ ભાગ દિલ્હી શહેરમાં ગણાતો નથી. નવી દિલ્હી સહિતનું આખું શહેર નદીના પશ્ચિમ તરફના કિનારે વસેલું છે. નદીનો પૂર્વ કિનારો એનસીઆર(NCR- રાષ્ટ્રીય રાજધાની પ્રદેશ)માં ગણાય છે, પણ દિલ્હીમાં નહીં. દિલ્હી [[ઉત્તર ભારત|ભારતના ઉત્તર ભાગ]]માં પર આવ્યું છે. ભારતનાં બીજાં બે રાજયો સાથે તે પોતાની સરહદ વહેંચે છે- પૂર્વ તરફ તે [[ઉત્તર પ્રદેશ]] સાથે અને પશ્ચિમ, ઉત્તર અને દક્ષિણ તરફ તે [[હરિયાણા]] સાથે સરહદો ધરાવે છે. આખેઆખું દિલ્હી લગભગ [[ગંગાનો મેદાનપ્રદેશ|ગંગાનાં મેદાનપ્રદેશ]] પર જ વસ્યું છે. [[યમુના]]નો પૂર-પટ અને [[દિલ્હી રિજ / ગિરિમાળા|દિલ્હી રિજ (ગિરિમાળા)]] એ દિલ્હીની ભૂગોળના બે ધ્યાન ખેંચનારાં પાસાં છે. નીચો-પથરાયેલો યમુનાનો પૂર-પટ કૃષિ માટે અનુકૂળ ફળદ્રુપ [[કાંપવાળી માટી]] પૂરી પાડે છે. જો કે આ પટ પર વારંવાર [[પૂર]] ફરી વળવાનું જોખમ તોળાતું રહે છે. 318 મીટર (1,043 ફૂટ)<ref name="gisridge">{{cite web |url=http://www.fig.net/pub/fig_2002/Ts3-9/TS3_9_mohan.pdf |title=GIS-Based Spatial Information Integration, Modeling and Digital Mapping: A New Blend of Tool for Geospatial Environmental Health Analysis for Delhi Ridge |access-date=2007-02-03 |last = Mohan |first = Madan |date= |year = 2002 |month = April |format=PDF |work=Spatial Information for Health Monitoring and Population Management |publisher=FIG XXII International Congress |pages = p5 }}</ref>ની ઊંચાઈએ પહોંચતી ગિરિમાળાની ટોચ (રિજ) આ વિસ્તારની સૌથી ધ્યાનપાત્ર લાક્ષણિકતાની રચના કરે છે. એ દક્ષિણ ભાગમાં [[અરાવલ્લી પર્વતમાળા]]માંથી ઉદ્ભવે છે અને પછી શહેરના પશ્ચિમ, ઈશાન અને વાયવ્ય ભાગને ઘેરે છે. [[હિંદુવાદ|હિન્દુત્વ]]માં ખૂબ પવિત્ર મનાતી યમુના એ દિલ્હીમાંથી પસાર થતી એક માત્ર મુખ્ય નદી છે. [[હિન્દોન નદી]] નામની બીજી એક નદી દિલ્હીના પૂર્વ ભાગને ગાઝિયાબાદથી જુદો કરે છે. દિલ્હી [[ધરતીકંપના જોખમ અનુસાર ભારતના વિસ્તારોનું આલેખન|સીઝમિક ઝોન-IV]](ધરતીકંપનું જોખમ ધરાવતો વિસ્તાર IV)માં આવેલું છે, જે તેને મોટા [[ધરતીકંપો]] પ્રત્યે જોખમી બનાવે છે.<ref name="hazardprofile">{{cite web |url=http://www.undp.org.in/dmweb/hazardprofile.pdf |title=Hazard profiles of Indian districts |access-date=2006-08-23 |format=PDF |work=National Capacity Building Project in Disaster Management |publisher=[[UNDP]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20060519100611/http://www.undp.org.in/dmweb/hazardprofile.pdf |archive-date=2006-05-19 |url-status=live }}</ref> === આબોહવા === દિલ્હી ખંડીય આબોહવા ધરાવે છે, જેમાં ઉનાળા અને શિયાળાના તાપમાનમાં ઘણો મોટો ફેરફાર જોવા મળે છે. મધ્ય ભાગમાં [[ચોમાસુ|ચોમાસું]] ધરાવતો દિલ્હીનો ઉનાળો ખાસ્સો લાંબો, અત્યંત ગરમ હોય છે, જે એપ્રિલની શરૂઆતથી મધ્ય ઑકટોબર સુધી ચાલે છે. તે ઘણો વિકરાળ હોય છે અને નજીકના ભૂતકાળમાં ઉનાળાએ ઘણાનો ભોગ લીધો છે. માર્ચની શરૂઆતમાં પવનની દિશા પલટાય છે; વાયવ્ય દિશામાંથી વહેતા પવન, હવે નૈૠત્ય દિશામાંથી વહે છે. આ પવન રાજસ્થાનમાંથી ગરમ વાયરા લઈ આવે છે, જેની સાથે રેતીના કણો પણ તણાઈ આવે છે- દિલ્હીના ઉનાળાની આ એક લાક્ષણિકતા છે. આ વાયરાને [[લૂ (પવન)|લૂ]] કહેવામાં આવે છે. ફેબ્રુઆરીથી મે મહિના દરમ્યાનનો સમય અત્યંત ગરમ, ભોંકાતા-ચીરતા તાપવાળો અને ભારે કાટની સ્થિતિ (ઑકિસડાઈઝિંગ)વાળો હોય છે. જૂનના અંતમાં, હવામાં ભેજનું પ્રમાણ વધે છે, અને જુલાઈથી સપ્ટેમ્બર દરમ્યાન છુટક છુટક વરસાદને કારણે થોડી રાહત આપે છે. ઑકટોબરના અંતમાં શિયાળો બેસે છે પણ તેને જામતાં જાન્યુઆરી થાય છે, અને એ વખતે જામતાં ગાઢા ધુમ્મસ માટે દિલ્હી નામચીન છે.<ref name="Fog">{{cite news| publisher=The Hindu| url=http://www.hindu.com/2005/01/07/stories/2005010719480300.htm| title=Fog continues to disrupt flights, trains| date=2006-01-07| access-date=2006-05-16| archive-date=2005-01-13| archive-url=https://web.archive.org/web/20050113001515/http://www.hindu.com/2005/01/07/stories/2005010719480300.htm| url-status=dead}}</ref> તેના તાપમાનનાં અંતિમો "0.6[[સેલ્સિયસ|° સે.]] (30.9[[ફેરનહીટ|° ફે.]])થી {{convert|48|C|F}} જેટલાં રહે છે.<ref name="coldDelhi">{{cite news| publisher=Hindustan Times| url=http://www.hindustantimes.com/news/181_1593200,000600010001.htm| title=At 0.2 degrees Celsius, Delhi gets its coldest day| date=2006-01-08| access-date=2006-04-29| archive-url=https://web.archive.org/web/20060111153439/http://www.hindustantimes.com/news/181_1593200,000600010001.htm| archive-date=2006-01-11| url-status=live}}</ref> તેનું વાર્ષિક સરેરાશ તાપમાન 25° સે. (77° ફે.) છે; તેનું માસિક સરેરાશ તાપમાન 13°સે.થી 32°સે. (56° ફે.થી 90° ફે.) વચ્ચે રહે છે.<ref name="weatherbase">{{cite web | publisher=Canty and Associates LLC | url=http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=28124&refer=&units=metric | title=Weatherbase entry for Delhi | access-date=2007-01-16 | archive-date=2011-09-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110907174813/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=28124&refer=&units=metric | url-status=dead }}</ref> ત્યાં સરેરાશ વાર્ષિક વરસાદ આશરે 714 મિમી (28.1 ઈંચ) જેટલો થાય છે, જેમાંથી મોટાભાગનો જુલાઈથી ઑગસ્ટ દરમ્યાનના ચોમાસામાં વરસી જાય છે.<ref name="ecosurv1"/> દિલ્હીમાં ચોમાસાના પવનનું આગમન થવાની સરેરાશ તારીખ 29 જૂન છે.<ref name="hindumonsoon"> {{cite news |first= Vinson |last= Kurian |title= Monsoon reaches Delhi two days ahead of schedule |url=http://www.thehindubusinessline.com/2005/06/28/stories/2005062800830200.htm |work= |publisher=The Hindu Business Line |date=28 June 2005 |access-date=2007-01-09 }}</ref> {{Infobox Weather <!-- Important: remove all unused fields--> |collapsed=Yes <!--Any entry in this line will make the template initially collapsed. Leave blank or remove line for uncollapsed.--> |metric_first= Yes <!--Any entry in this line will display metric first. Leave blank or remove line for imperial.--> |single_line=Yes <!--Any entry in this line will display metric and imperial units on same line. Leave blank or remove line for seperate lines--> |location =Delhi |Jan_Hi_°C =18 |Jan_REC_Hi_°C = 29 |Feb_Hi_°C =23 |Feb_REC_Hi_°C = 32 |Mar_Hi_°C =28 |Mar_REC_Hi_°C = 37 |Apr_Hi_°C =36 |Apr_REC_Hi_°C = 42 |May_Hi_°C =39 |May_REC_Hi_°C = 50 |Jun_Hi_°C =37 |Jun_REC_Hi_°C = 52 |Jul_Hi_°C =34 |Jul_REC_Hi_°C = 43 |Aug_Hi_°C =33 |Aug_REC_Hi_°C = 42 |Sep_Hi_°C =33 |Sep_REC_Hi_°C = 38 |Oct_Hi_°C =31 |Oct_REC_Hi_°C = 37 |Nov_Hi_°C =27 |Nov_REC_Hi_°C = 35 |Dec_Hi_°C =21 |Dec_REC_Hi_°C = 32 |Year_Hi_°C =30 |Year_REC_Hi_°C = 45 |Jan_Lo_°C =7 |Jan_REC_Lo_°C = -0.6 |Feb_Lo_°C =11 |Feb_REC_Lo_°C = 0 |Mar_Lo_°C =15 |Mar_REC_Lo_°C = 6 |Apr_Lo_°C =22 |Apr_REC_Lo_°C = 12 |May_Lo_°C =26 |May_REC_Lo_°C = 16 |Jun_Lo_°C =27 |Jun_REC_Lo_°C = 21 |Jul_Lo_°C =27 |Jul_REC_Lo_°C = 21 |Aug_Lo_°C =26 |Aug_REC_Lo_°C = 20 |Sep_Lo_°C =24 |Sep_REC_Lo_°C = 20 |Oct_Lo_°C =19 |Oct_REC_Lo_°C = 13 |Nov_Lo_°C =13 |Nov_REC_Lo_°C = 7 |Dec_Lo_°C =8 |Dec_REC_Lo_°C = 2 |Year_Lo_°C = 18.5 |Year_REC_Lo_°C = -0.6 <!-- Optional: This is total Precipitation. Rain & Snow fields can be used instead if Precip is NOT filled in --> |Year_Precip_inch = 28.1 |Jan_Precip_inch =0.9 |Feb_Precip_inch =0.8 |Mar_Precip_inch =0.6 |Apr_Precip_inch =0.4 |May_Precip_inch =0.6 |Jun_Precip_inch =2.8 |Jul_Precip_inch =9.3 |Aug_Precip_inch =9.3 |Sep_Precip_inch =4.4 |Oct_Precip_inch =0.7 |Nov_Precip_inch =0.4 |Dec_Precip_inch =0.4 |source =wunderground.com <ref name=weatherbox>{{cite web | url =http://www.wunderground.com/NORMS/DisplayIntlNORMS.asp?CityCode=42182&Units=both | title =Historical Weather for Delhi, India | dateformat =mdy | access-date =November 27 2008 | publisher =Weather Underground | language =English | archive-date =2019-01-06 | archive-url =https://web.archive.org/web/20190106223201/https://www.wunderground.com/NORMS/DisplayIntlNORMS.asp?CityCode=42182&Units=both%20 | url-status =dead }}</ref> |access-date = Nov 27th, 2008 }} == નગર વહીવટ == જુલાઈ 2007ની સ્થિતિ મુજબ, નેશનલ કેપિટલ ટેરિટરી ઓફ દિલ્હી(NCT) 9 જિલ્લાઓ, 27 [[તાલુકો|તાલુકા]], 59 નાનાં વસ્તીપક નગરો, 165 ગામ અને 3 કાયદાકીય નગરો{{ndash}} - દિલ્હી મહાનગરપાલિકા (ધ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન ઓફ દિલ્હી - MCD); ન્યૂ દિલ્હી મ્યુનિસિપલ કાઉન્સિલ (NDMC); અને ધ દિલ્હી કેન્ટોન્મેન્ટ બોર્ડ (DCB) - ધરાવે છે.<ref name="ecosurv0102chap3">{{cite web |url=http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/Ecosur2001-02/PDF/chap3(table).PDF |title=Table 3.1: Delhi Last 10 Years (1991–2001) — Administrative Set Up |access-date=2007-07-03 |format=PDF |work=Economic Survey of Delhi, 2001–2002 |publisher=Planning Department, Government of National Capital Territory of Delhi |pages=p177 |archive-date=2007-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070702220619/http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/Ecosur2001-02/PDF/chap3(table).PDF |url-status=dead }}</ref> [[ચિત્ર:Delhi districts.svg|thumb|દિલ્હીના નવ જિલ્લાઓ દર્શાવતો નકશો]] દિલ્હી મહાનગર, નેશનલ કેપિટલ ટેરિટરી ઓફ દિલ્હી (NCT)માં જ વસેલું છે. રાષ્ટ્રીય રાજધાની પ્રદેશ(NCT)માં ત્રણ સ્થાનિક મહાનગરપાલિકાઓ છે- [[દિલ્હી મહાનગરપાલિકા]] (ધ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન ઓફ દિલ્હી - MCD); [[નવી દિલ્હી મ્યુનિસિપલ કાઉન્સિલ|ન્યૂ દિલ્હી મ્યુનિસિપલ કાઉન્સિલ]] (NDMC); અને [[દિલ્હી કેન્ટોન્ટમેન્ટ|દિલ્હી કેન્ટોન્મેન્ટ બોર્ડ]](DCB). આશરે 137.8 લાખ લોકોને પાયાની નાગરિક સવલતો પૂરી પાડતી દિલ્હી મહાનગરપાલિકા (MCD) વિશ્વની સૌથી મોટી મહાનગરપાલિકાઓમાંની એક છે.<ref name="MCD">{{cite web|url=http://www.mcdonline.gov.in/|title=About Us|publisher=Municipal Corporation of Delhi|access-date=2006-05-13|archive-date=2009-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20090331224105/http://www.mcdonline.gov.in/|url-status=dead}}</ref> ભારતની રાજધાની, નવી દિલ્હીનો વહીવટ ન્યૂ દિલ્હી મ્યુનિસિપલ કાઉન્સિલ(NDMC)ના હસ્તે છે. [[દિલ્હીના મુખ્યમંત્રી]] સાથે પરામર્શ કર્યા બાદ ભારત સરકાર આ કાઉન્સિલ(NDMC)ના પ્રમુખની નિમણૂક કરે છે. {{Fact|date=June 2009}} રાષ્ટ્રીય રાજધાની પ્રદેશ((NCT))ની બહાર દિલ્હીમાં બીજાં ચાર મુખ્ય સેટેલાઈટ શહેરો આવેલાં છે. આ શહેરો છે- હરિયાણાના [[ગુડગાંવ]] અને [[ફરીદાબાદ]] તથા ઉત્તરપ્રદેશના [[નવું ઓખલા ઔદ્યોગિક વિકાસ સત્તામંડળ|નોઈડા]] અને [[ગાઝિયાબાદ, ભારત|ગાઝિયાબાદ]]. દિલ્હી કુલ 9 જિલ્લાઓમાં વહેંચાયેલું છે. દરેક જિલ્લો (વિભાગ) એક નાયબ કમિશનરની દેખરેખ હેઠળ ચાલે છે તથા તેની નીચે ત્રણ પેટાવિભાગો હોય છે. આ દરેક પેટાવિભાગની દેખરેખ જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ હેઠળ હોય છે. તમામ નાયબ કમિશનરો, વિભાગીય કમિશનરને જવાબદાર હોય છે. તમામ પ્રકારની રાજય તેમ જ કેન્દ્રીય નીતિઓનું પાલન કરાવવાની તથા સરકારના બીજા અસંખ્ય કામકાજ પર દેખરેખ રાખવાની જવાબદારી દિલ્હીના જિલ્લા વહીવટ તંત્રે (ડિસ્ટ્રીકટ એડમિનિસ્ટ્રેશન ઓફ દિલ્હીએ) નિભાવવાની રહે છે. {{Fact|date=June 2009}} દિલ્હી, [[દિલ્હી હાઈ કોર્ટ (ઉચ્ચ ન્યાયાલય)|દિલ્હી હાઈ કોર્ટ]]ના અધિકારક્ષેત્ર હેઠળ આવે છે. દિલ્હીમાં બીજી નીચલી કોર્ટો પણ છેઃ દિવાની ખટલાઓ માટેની [[સ્મોલ કોઝિસ કોર્ટ]], અને ફોજદારી ખટલાઓ માટેની [[સેશન્સ કોર્ટ]]. [[દિલ્હીના પોલીસ કમિશનર|પોલીસ કમિશનર]]ના નેતૃત્વ હેઠળની [[દિલ્હી પોલીસ]], આખા વિશ્વમાંનાં સૌથી મોટાં મહાનગર પોલીસ દળોમાંની એક છે.<ref name="largepolice">{{cite web|url=http://www.delhipolice.nic.in/home/history1.htm|title=History of Delhi Police|access-date=2006-12-19|publisher=Delhi Police Headquarters, New Delhi, India|archive-date=2006-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20061207074711/http://www.delhipolice.nic.in/home/history1.htm|url-status=dead}}</ref> વહીવટની દષ્ટિએ દિલ્હી કુલ નવ [[દિલ્હી પોલીસ હેઠળના જિલ્લાઓ|પોલીસ-ક્ષેત્રો]]માં વહેંચાયેલું છે, અને આ પોલીસ-ક્ષેત્રો પણ પાછાં 95 સ્થાનિક પોલીસ સ્ટેશનોમાં વિભાજિત થયેલાં છે.<ref name="policestations">{{cite web|url=http://delhigovt.nic.in/newdelhi/police.html|title=Poile Stations|access-date=2006-12-19|publisher=Government of National Capital Territory of Delhi|archive-date=2007-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20070110174612/http://delhigovt.nic.in/newdelhi/police.html|url-status=dead}}</ref> == સરકાર અને રાજકારણ == [[ચિત્ર:NorthBlock.jpg|thumb|right|1931માં બ્રિટિશ રાજમાં બંધાયેલો ઉત્તર વિસ્તાર આજે પણ મુખ્ય સરકારી કચેરીઓ ધરાવે છે.]] એક વિશિષ્ટ [[કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ]] તરીકે જાણીતો, રાષ્ટ્રીય રાજધાની પ્રદેશ દિલ્હી (ધ નેશનલ કેપિટલ ટેરિટરી ઓફ દિલ્હી) પોતાની વિધાનસભા, લેફટન્ટ ગવર્નર, મંત્રીઓની સમિતિ તથા મુખ્યમંત્રી ધરાવે છે. એનસીટીના મતદાર ક્ષેત્રોમાં સીધી ચૂંટણી થકી વિધાનસભાની બેઠકો ભરવામાં આવે છે. છતાં, નવી દિલ્હીનો વહીવટ ભારતની કેન્દ્ર સરકાર અને રાષ્ટ્રીય રાજધાની પ્રદેશ દિલ્હી(NCT)ની સરકાર સંયુકતપણે ચલાવે છે. દિલ્હીમાં આવેલું નવી દિલ્હી એ રાષ્ટ્રીય રાજધાની પ્રદેશ દિલ્હી (NCT) અને ભારત સરકાર એમ બંનેનું મુખ્ય મથક છે. {{Fact|date=June 2009}} પરિવહન અને તેના જેવી બીજી અન્ય સેવાઓ દિલ્હી સરકાર દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે પરંતુ પોલીસ જેવી સેવાઓ કેન્દ્ર સરકારના સીધા નિયંત્રણ હેઠળ હોય છે. 1956 પછી પહેલીવાર 1993માં વિધાનસભા પુન:સ્થાપિત કરવામાં આવી હતી અને દિલ્હીમાં સીધું સમવાયી શાસન શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. આ ઉપરાંત, પંચાયત રાજ ધારાના એક ભાગરૂપે દિલ્હી મહાનગરપાલિકા(MCD) શહેરનો નગર વહીવટ પણ સંભાળે છે. નવી દિલ્હી, દિલ્હીનો શહેરી વિસ્તાર, એ દિલ્હીની રાજય સરકાર અને ભારત સરકાર એમ બંને સરકારોનું મુખ્ય મથક છે. ભારતનું [[ભારતીય સંસદ|સંસદભવન]], [[રાષ્ટ્રપતિભવન]] અને [[ભારતની સુપ્રિમ કોર્ટ (સર્વોચ્ચ ન્યાયલય)|ભારતનું સર્વોચ્ચ ન્યાયલય]] (સુપ્રિમ કોર્ટ) નવી દિલ્હી સ્થિત છે. દિલ્હીમાં કુલ 80 વિધાનસભા મતદારક્ષેત્રો છે અને 7 લોકસભા (ભારતની સંસદનું નીચલું ગૃહ) મતદારક્ષેત્રો છે.<ref name="assmbconst">{{cite web|url=http://www.mapsofindia.com/assemblypolls/delhi.html|title=Delhi: Assembly Constituencies|access-date=2006-12-19|publisher=Compare Infobase Limited|archive-date=2007-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20070101060414/http://www.mapsofindia.com/assemblypolls/delhi.html|url-status=dead}}</ref><ref name="loksabhaconst">{{cite news |title=Lok Sabha constituencies get a new profile |url=http://www.hindu.com/2006/09/07/stories/2006090710630400.htm |work=The Hindu |publisher=The Hindu |date=7 September 2006 |access-date=2006-12-19 |archive-date=2007-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070104221526/http://www.hindu.com/2006/09/07/stories/2006090710630400.htm |url-status=dead }}</ref> પરંપરાગત રીતે દિલ્હી, કૉંગ્રેસ પાર્ટીના નામથી પણ જાણીતી એવી [[ઈન્ડિયન નેશનલ કોંગ્રેસ|ઈન્ડિયન નેશનલ કૉંગ્રેસ]]નો ગઢ રહ્યું છે. 1990ના દાયકામાં [[મદનલાલ ખુરાના]]ના નેતૃત્વ હેઠળ [[બીજેપી|ભારતીય જનતા પાર્ટી]] (બીજેપી) સત્તા પર આવી હતી. પરંતુ ૧૯૯૮માં, [[શીલા દિક્ષિત]]ના નેજા હેઠળ કૉંગ્રેસે ફરીથી સત્તા હાંસલ કરી. 2003 અને 2008ની ચૂંટણીઓમાં કૉંગ્રેસે વિધાનસભામાં પણ ફરીથી સરસાઈ મેળવી હતી.{{Fact|date=June 2009}} == અર્થતંત્ર == [[સમાન ખરીદક્ષમતા|પીપીપી]](PPP) ટર્મ્સમાં રૂ. 3,364 અબજ (69.8 અબજ યુએસ ડૉલર) અને નોમિનલ ટર્મ્સમાં [[ભારતીય રૂપિયો|રૂ.]]1,182 અબજ (24.5 અબજ [[યુએસ$|યુએસ ડૉલર]]) જેટલી ચોખ્ખી રાજ્ય-આવક ([[રાજ્યની આવક (સ્ટેટ ડોમેસ્ટીક પ્રોડક્ટ)|સ્ટેટ ડોમેસ્ટીક પ્રોડકટ]]) (નાણાકીય વર્ષ 2007) ધરાવતું દિલ્હી,<ref name="delhigovt1">[http://finance.delhigovt.nic.in/circular/budget_speech2008-09.pdf 2008-2009ના બજેટનું વકતવ્ય]</ref><ref name="ecosurv2">{{cite web|url=http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/2.pdf|title=Chapter 2: State Income|access-date=|format=PDF|work=Economic Survey of Delhi, 2005–2006|publisher=Planning Department, Government of National Capital Territory of Delhi|pages=pp8–16|archive-date=2007-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614085129/http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/2.pdf|url-status=dead}}</ref> એ [[ઉત્તર ભારત]]નું સૌથી મોટું વેપારી મથક છે.<ref>{{Cite web |url=http://india.gov.in/knowindia/ut_delhi.php |title=ભારતને જાણોઃ દિલ્હી |access-date=2009-10-02 |archive-date=2006-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061007063703/http://india.gov.in/knowindia/ut_delhi.php |url-status=dead }}</ref> 2007માં, હાલના ભાવ અનુસાર દિલ્હીની [[માથાદીઠ આવક]] રૂ.66,728 (1,450 યુએસ ડૉલર) છે, જે [[ચંદીગઢ]] અને [[ગોવા]] પછી ત્રીજા સ્થાને છે.<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Chandigarhs_per_capita_income_highest_in_India/articleshow/3487128.cms |title=Chandigarh's per capita income highest in India-Chandigarh-Cities-The Times of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date= |access-date=2008-11-03}}</ref> દિલ્હીની કુલ રાજય દીઠ આવકમાં [[ઔદ્યોગિક એકમોનું પ્રાથમિક ક્ષેત્ર|મુખ્ય]] અને [[ઔદ્યોગિક એકમોનું ગૌણ ક્ષેત્ર|ગૌણ]] ક્ષેત્રો અનુક્રમે 3.85% અને 25.2% જેટલો ફાળો આપે છે, જયારે એ સિવાયનાં અન્ય [[ઔદ્યોગિક એકમોનું ત્રીજું ક્ષેત્ર|ત્રીજાં ક્ષેત્રો]] 70.95% જેટલો ફાળો આપે છે. દિલ્હીની 32.82% વસતિનું કાર્યબળ ધરાવે છે, જેમાં 1991 અને 2001 વચ્ચે 52.52%નો વધારો જોવા મળ્યો હતો.<ref name="ecosurv5">{{cite web|url=http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/5.pdf|title=Chapter 5: Employment and Unemployment|access-date=|format=PDF|work=Economic Survey of Delhi, 2005–06|publisher=Planning Department, Government of National Capital Territory of Delhi|pages=pp59–65|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225121659/http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/5.pdf|url-status=dead}}</ref> વર્ષ 1999–2000માં દિલ્હીમાં બેરોજગારીનો દર 12.57% હતો, જે 2003માં ઘટીને 4.63% થયો હતો.<ref name="ecosurv5"/> ડિસેમ્બર 2004માં, 636,000 લોકોએ દિલ્હીમાં વિવિધ રોજગાર વિનિમય કાર્યક્રમોમાં પોતાનું નામ નોંધાવ્યું હતું.<ref name="ecosurv5"/> 2001માં તમામ સરકારી ક્ષેત્રમાં (કેન્દ્ર અને રાજયના સ્તરે) તથા સરકારી ઓઠાં હેઠળનાં ક્ષેત્રોમાં કુલ મળીને 620,000 જેટલું માનવબળ રોકાયેલું હતું. તેની સરખામણીમાં, સંગઠિત ખાનગી ક્ષેત્રે 219,000ને રોજગાર આપ્યો હતો.<ref name="ecosurv5"/> ઈન્ફર્મેશન ટેકનોલોજી, સંચારમાધ્યમો, હૉટલો, બેન્ક, પ્રસાર-માધ્યમો અને પ્રવાસ-પર્યટન એ દિલ્હીના મુખ્ય સેવા ઉદ્યોગો છે.<ref>[http://www.mapsofindia.com/delhi/industries-in-delhi.html દિલ્હીનાં ઔદ્યોગિક એકમો]</ref> ઘણી [[ભારતનું અર્થતંત્ર#ઉદ્યોગ|ખાણી-પીણી કે રોજબરોજના વપરાશની ચીજોના ઉદ્યોગ]] એકમો અને તેમનાં મુખ્ય મથક દિલ્હીમાં અને દિલ્હીની આસપાસ ઊભાં થયાં હોવાથી દિલ્હીમાં ઉત્પાદન ઉદ્યોગો પણ સારા એવા પ્રમાણમાં વિકસ્યા છે. દિલ્હીનું મોટું ગ્રાહક બજાર અને તેની સાથે સહેલાઈથી ઉપલબ્ધ કુશળ કામદારો(માનવશ્રમ)ને કારણે દિલ્હીમાં વિદેશી રોકાણ પણ આકર્ષાયું છે. 2001માં, ઉત્પાદન ક્ષેત્રે 1,29,000 જેટલાં ઉત્પાદન-એકમોની સામે, 14,40,000 કામદારોને રોજગાર આપ્યો હતો.<ref name="ecosurv9">{{cite web|url=http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/9.pdf|title=Chapter 9: Industrial Development|access-date=|format=PDF|work=Economic Survey of Delhi, 2005–06|publisher=Planning Department, Government of National Capital Territory of Delhi|pages=pp94–107|archive-date=2007-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614085148/http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/9.pdf|url-status=dead}}</ref> બાંધકામ, વીજળી, સંચાર-માધ્યમો, આરોગ્ય અને બીજી સામાજિક સેવાઓ અને રીયલ એસ્ટેટ એ દિલ્હીના અર્થતંત્રના અભિન્ન અંગ છે. દિલ્હી ભારતના સૌથી વધુ અને સૌથી ઝડપથી વિકસતા રિટેલ ઉદ્યોગો ધરાવે છે.<ref>{{cite web|url=http://economictimes.indiatimes.com/News/News_By_Industry/Services/Hotels__Restaurants/Delhi_Indias_hot_favourite_retail_destination/rssarticleshow/2983387.cms |title=Delhi hot favourite retail destination in India- Corporate Trends-News By Company-News-The Economic Times |publisher=Economictimes.indiatimes.com |date= |access-date=2008-11-03}}</ref> પરિણામે, દિલ્હીમાં જમીનના ભાવ સાતમા આસમાને છે અને 145.16 ડૉલર પ્રતિ ચો.ફૂટનો ભાવ ધરાવતું દિલ્હી અત્યારે ઑફિસ ધરાવવા માટે વિશ્વનું સાતમું સૌથી મોઘું શહેર ક્રમાંકિત થયું છે.<ref name="IBEF">{{cite web| publisher=[[India Brand Equity Foundation]]| url=http://www.ibef.org/industry/retail.aspx| title=India's Retail Industry| access-date=2007-01-04}}</ref> આખા ભારતમાં, રિટેલ ઉદ્યોગોના વિકાસથી અત્યાર સુધી ચાલી આવતા પરંપરાગત, અસંગઠિત રિટેલ વેપારની પ્રથાને અસર પહોંચશે એવી ધારણા છે.<ref name="BBC070521">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/6667199.stm |title= Supermarkets devour Indian traders|access-date= 2007-07-03|last= Majumder |first=Sanjoy |authorlink= |date=2007-05-21 |work=South Asia |publisher=BBC}}</ref> == ઉપયોગી સેવાઓ == [[ચિત્ર:New Delhi NDMC building.jpg|thumb|upright|નવી દિલ્હી મહાનગરપાલિકા(NDMC)ની મુખ્ય કચેરી. સામે જંતરમંતર દેખાય છે.]] [[દિલ્હી જલ બોર્ડ]] (DJB), દિલ્હીમાં પાણી પુરવઠાની સેવા પૂરી પાડે છે. વર્ષ 2005–06ની અંદાજિત પાણીની જરૂરિયાત પ્રતિ દિવસ 963 મિલિયન ગૅલનની હતી, જેની સામે 2006ની સ્થિતિએ પ્રતિ દિવસ 650 મિલિયન ગૅલન જેટલું પાણી પૂરું પાડી શકયું હતું.<ref name="ecosurv13">{{cite web|url=http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/13.pdf|title=Chapter 13: Water Supply and Sewerage|access-date=2006-12-21|format=PDF|work=Economic Survey of Delhi, 2005–2006|publisher=Planning Department, Government of National Capital Territory of Delhi|pages=pp147–162|archive-date=2007-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614203642/http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/13.pdf|url-status=dead}}</ref> પાણીની બાકીની આવશ્યકતા ખાનગી અને જાહેર, [[પાણીનો (પાતાળ) કૂવો|પાતાળ કૂવા]] અને [[હેન્ડ પંપ|હૅન્ડપંપ]]થી પૂરી થઈ હતી. ડીજેબી માટે 240 મિલિયન ગૅલન પ્રતિ દિવસની ક્ષમતા ધરાવતું ભાકરા જળસંગ્રાહાલય(સરોવર) સૌથી મોટો જળસ્રોત છે, જેના પછી બીજા ક્રમે યમુના અને [[ગંગા]] નદીનો વારો આવે છે.<ref name="ecosurv13"/> [[ભૂતળના જળ]]ની સતત નીચી જતી સપાટી અને સતત વધતી વસતિની ગીચતાના કારણે દિલ્હી પાણીની તંગીની તીવ્ર સમસ્યાનો સામનો કરે છે. દિલ્હી દૈનિક ધોરણે 8000 [[ટન]] જેટલો ઘન કચરો પેદા કરે છે જે દિલ્હી મહાનગરપાલિકા દ્વારા ત્રણ [[લેન્ડફિલ (પુરાંતની જમીન)|લેન્ડફિલ]] સાઈટ પર નાખવામાં આવે છે. દરરોજ 470 મિલિયન ગૅલન ઘરગથ્થુ કચરાવાળું પાણી અને 70 મિલિયન ગૅલન ઔદ્યોગિક કચરાવાળું પાણી નીકળે છે.<ref name="Delhirisks">{{cite web|url=http://www.gisdevelopment.net/application/natural_hazards/overview/nho0019pf.htm|title=Risks in Delhi: Environmental concerns|access-date=2006-12-19|last=Gadhok|first=Taranjot Kaur|work= Natural Hazard Management|publisher=GISdevelopment.net}}</ref> આ સ્યુઅરિજનો મોટો હિસ્સો, કોઈ પણ પ્રકારની પ્રક્રિયા વિના સીધો જ યમુના નદીમાં વાળવામાં આવે છે.<ref name="Delhirisks"/> શહેરનો માથાદીઠ વીજળી વપરાશ આશરે 1,265 [[વૉટ-અવર|kWh]] છે, પણ ખરેખર જરૂરિયાત/માંગ ઘણી વધુ છે.<ref name="ecosurv11">{{cite web|url=http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/11.pdf|title=Chapter 11: Energy|access-date=2006-12-21|format=PDF|work=Economic Survey of Delhi, 2005–06|publisher=Planning Department, Government of National Capital Territory of Delhi|pages=pp117–129|archive-date=2007-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614203731/http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/11.pdf|url-status=dead}}</ref> 1997માં દિલ્હી મહાનગરપાલિકા દ્વારા સંચાલિત દિલ્હી ઈલેકટ્રીક સપ્લાય અન્ડરટેકિંગ દ્વારા [[દિલ્હી વિદ્યુત બોર્ડ]] (DVB)ની દૂર કરવામાં આવ્યું. શહેરની વીજળીની માંગ પૂરતી વીજળી દિલ્હી વિદ્યુત બોર્ડ જાતે ઉત્પાદિત કરી શકે તેમ નહોતું અને તેથી ભારતના ઉત્તર વિસ્તારોના વીજળીના તાર મારફત વીજળી ઉછીની લેવામાં આવતી. પરિણામે, દિલ્હી સતત વીજળીની ખેંચ સહન કરતું, વારંવાર [[વિજળી પ્રવાહની ખેંચ|અંધારપટ અને છતે સૂરજે વીજળી વિનાના ભૂખરાપટ]] છવાઈ જતા, ઉનાળામાં જયારે ઊર્જાની માંગ ટોચ પર હોય ત્યારે તો વિશેષ. દિલ્હીના વારંવાર ખોરવાતાં અને અનિયમિત વીજ પુરવઠા દરમ્યાન પોતાની વીજળીની માંગ પૂરી કરવા માટે અમુક ઔદ્યોગિક એકમો, ઈલેકટ્રીકલ જનરેટર વસાવીને તેની પર આધાર રાખે છે. થોડાં વર્ષો અગાઉ, દિલ્હીનું વીજ પુરવઠા ક્ષેત્ર ખાનગી કંપનીઓને સોંપી દેવામાં આવ્યું. [[ટાટા પાવર|તાતા પાવર]] અને [[રિલાયન્સ એનર્જી]] કંપની દિલ્હીમાં વીજળીનું વિતરણ કરે છે. [[દિલ્હી અગ્નિશમન સેવા|દિલ્હીની અગ્નિશામક સેવા]] હેઠળ 43 ફાયર સ્ટેશનો ચાલે છે જે દર વર્ષે આશરે 15,000 જેટલા કિસ્સાઓમાં અગ્નિશમન અને બચાવની કામગીરી કરે છે.<ref name="dfs">{{cite web|url=http://dfs.delhigovt.nic.in/aboutf.html|title=About Us|access-date=2007-01-09|work=Delhi Fire Service|publisher=Govt. of NCT of Delhi|archive-date=2007-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20070122143240/http://dfs.delhigovt.nic.in/aboutf.html|url-status=dead}}</ref> શહેરમાં રાજય હસ્તક [[મહાનગર ટેલિફોન નિગમ લિમિટેડ]] (MTNL) અને [[વોડાફોન એસ્સાર]], [[ભારતી ઍરટેલ|એરટેલ]], [[આઈડિયા સેલ્યુલર]], [[રિલાયન્સ ઈન્ફોકોમ|રિલાયન્સ ઈનફોકોમ]] અને [[ટાટા ઈન્ડીકોમ|તાતા ઈન્ડિકોમ]] [[ટેલિફોન સંવાહક|ટેલિફોન અને મોબાઈલ ફોન સેવા]]ઓ પૂરી પાડે છે. મે 2008માં, દિલ્હીમાં માત્ર એરટેલ જ 40 લાખ ગ્રાહકો ધરાવતું હતું.<ref>{{cite news |title=Airtel now has 40-lakh subscribers in Delhi |url=http://www.hindu.com/2008/05/17/stories/2008051750970300.htm |work=[[The Hindu]] |publisher= |date=May 17, 2008 |access-date=2008-11-02 |archive-date=2008-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080924193238/http://www.hindu.com/2008/05/17/stories/2008051750970300.htm |url-status=dead }}</ref> શહેરમાં સેલ્યુલર કવરેજ ઘણું વિસ્તૃત અને વ્યાપક છે અને [[જીએસએમ]](GSM) અને [[સીડીએમએ]](CDMA) (રિલાયન્સ અને તાતા ઈન્ડિકોમ તરફથી) એમ બંને સેવાઓ ઉપલબ્ધ છે. શહેરમાં પરવડી શકે તેવા [[બ્રોડબેન્ડ ઇન્ટરનેટ|બ્રોડબેન્ડ ઈન્ટરનેટ]]નો પણ ઝડપથી પ્રસાર થઈ રહ્યો છે.<ref name="hindumtnl">{{cite news |first=Sandeep |last=Joshi |title=MTNL stems decline in phone surrender rate |url=http://www.hindu.com/2007/01/02/stories/2007010220140300.htm |work=New Delhi Printer Friendly Page |publisher=The Hindu |date=2 January 2007 |access-date=2007-01-10 |archive-date=2007-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071001010820/http://www.hindu.com/2007/01/02/stories/2007010220140300.htm |url-status=dead }}</ref> == પરિવહન == [[ચિત્ર:Delhi Metro.jpeg|thumb|દિલ્હી મેટ્રો દરરોજ સરેરાશ 702,731 યાત્રીઓને લઈ જાય-લાવે છે અને અત્યારે ઓપરેશનલ નફા પર ચાલે છે.[163]]] [[ચિત્ર:Terminal 1 building from Airplane parking lot at Delhi Airport (cropped).jpg|thumb|ઈન્દિરા ગાંધી આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથક એ દક્ષિણ એશિયાના સૌથી વ્યસ્ત રહેતા વિમાનમથકોમાંનું એક છે.[164] અહીં વિમાનમથકનું ટર્મિનલ 1ડી જોઈ શકાય છે.]] દિલ્હીમાં જાહેર પરિવહન માટે ત્રણ વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે- બસ, [[ઓટોરિક્ષા]] અને [[દિલ્હી મેટ્રો|મેટ્રો રેલ]] વ્યવસ્થા. પરિવહન માટે [[બસ]] એ સૌથી લોકપ્રિય વિકલ્પ છે, જે શહેરની પરિવહનની આશરે 60% માગને પૂર્ણ કરે છે.<ref name="ecosurv12">{{cite web|url=http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/12.pdf|title=Chapter 12: Transport|access-date=2006-12-21|format=PDF|work=Economic Survey of Delhi, 2005–2006|publisher=Planning Department, Government of National Capital Territory of Delhi|pages=pp130–146|archive-date=2007-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20070116044119/http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/12.pdf|url-status=dead}}</ref> રાજય-હસ્તક [[દિલ્હી પરિવહન નિગમ|દિલ્હી ટ્રાન્સપોર્ટ કોર્પોરેશન]] (DTC) શહેરને મુખ્ય બસ સેવા પૂરી પાડે છે. ડીટીસી (DTC) વિશ્વના સૌથી મોટા, પર્યાવરણ મિત્ર એવી સીએનજી બસોના જૂથનું સંચાલન કરે છે.<ref name="DTC">{{cite web|url=http://dtc.nic.in/ccharter.htm|title=Citizen Charter|access-date=2006-12-21|work=|publisher=Delhi Transport Corporation|archive-date=2007-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20070110171420/http://dtc.nic.in/ccharter.htm|url-status=dead}}</ref> [[આંબેડકર નગર|આંબેડકરનગર]] અને [[દિલ્હી ગેટ]] વચ્ચે [[બસ રેપિડ ટ્રાન્સિટ (બસ માટે ઝડપી માર્ગ-વ્યવસ્થા)|બસ રેપિડ ટ્રાન્સિટ]] [[દિલ્હી બીઆરટીએસ (BRTS)|નેટવર્ક]] દોડે છે. દિલ્હીના ઘણા વિસ્તારોમાં સેવા આપતી [[દિલ્હી મેટ્રો]], બહોળા જનસમુદાયને પરિવહનની ઝડપી સેવા આપતી વ્યવસ્થા (માસ રેપિડ ટ્રાન્સિટ સિસ્ટમ)નું બાંધકામ અને સંચાલન દિલ્હી મેટ્રો રેલ કોર્પોરેશન (DMRC) દ્વારા કરવામાં આવે છે. 2007ની સ્થિતિએ, મેટ્રો કુલ 65 કિ.મી.(40 માઈલ)ની લંબાઈ ધરાવતી 3 લાઈનો ધરાવે છે અને 59 સ્ટેશનો આવરે છે; જયારે બીજી નવી લાઈનોનું બાંધકામ હજી ચાલુ છે.<ref name="metrostations">{{cite web|url=http://www.delhimetrorail.com/commuters/station_information.html|title=Station Information|access-date=2007-01-14|work=www.delhimetrorail.com|publisher=Delhi Metro Rail Corporation Ltd. (DMRC)|archive-date=2010-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619035828/http://delhimetrorail.com/commuters/station_information.html|url-status=dead}}</ref> લાઈન 1 રીથાલા અને શાહદારા વચ્ચે દોડે છે, લાઈન 2 જહાંગીરી અને કેન્દ્રીય સચિવાલય વચ્ચે ભૂગર્ભ માર્ગે દોડે છે અને લાઈન 3 ઈન્દ્રપ્રસ્થ, બારાખંભા રોડ અને [[દ્વારકા સબ-સિટી|દ્વારકા સબ સિટી]] વચ્ચે દોડે છે. Phase-II of the network is under construction and will have a total length of 128&nbsp;km. 2010 સુધીમાં તે પૂર્ણ થવાની અપેક્ષા છે.<ref>{{cite web|url=http://economictimes.indiatimes.com/Shipping__Transport/Get_ready_for_revolution_on_wheels/articleshow/3332826.cms |title=Get ready for revolution on wheels- Shipping / Transport-Transportation-News By Industry-News-The Economic Times |publisher=Economictimes.indiatimes.com |date= |access-date=2008-11-03}}</ref> મેટ્રો રેલનો પહેલો તબક્કો 2.3 અબજ યુ.એસ. ડૉલરના ખર્ચે બંધાયો છે અને બીજો તબક્કો બીજા 4.3 અબજ યુ.એસ. ડૉલરના ખર્ચે બંધાશે.<ref>{{cite web|url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601039&refer=columnist_mukherjee&sid=afv8Sf2MUvac |title=Bloomberg.com: Opinion |publisher=Bloomberg.com |date= |access-date=2008-11-03}}</ref> તેનો ત્રીજો અને ચોથો તબક્કો અનુક્રમે 2015 અને 2020માં પૂરો થશે અને આમ કુલ 413.8 કિ.મી.ને આવરતું નેટવર્ક તૈયાર થશે, જે [[લંડન અન્ડરગ્રાઉન્ડ]] કરતાં પણ વધુ લાંબું હશે.<ref>map of extensions www.delhimetrorail.com/commuters/images/metro_map_big.jpg</ref> ટેકસી કરતાં ઓછું ભાડું થતું હોવાથી દિલ્હીમાં જાહેર પરિવહન માટે [[ઓટોરિક્ષાઓ|ઓટોરિક્ષા]]ઓ વધુ લોકપ્રિય વાહન છે. પીળા અને લીલા રંગની આ મોટા ભાગની રિક્ષાઓ [[કમ્પ્રેસ્ડ નેચરલ ગૅસ]] (સીએનજી(CNG) - સંકોચાયેલો કુદરતી ગૅસ) પર ચાલે છે. [[ટેકસીકેબ (ભાડાની ગાડી)|ટૅકસી]]ઓ આસાનીથી ઉપલબ્ધ હોવા છતાં તે દિલ્હીના જાહેર પરિવહનનું અભિન્ન અંગ નથી. મોટા ભાગની ટૅકસીઓ ખાનગી સંચાલકો દ્વારા ચાલે છે અને મોટા ભાગના વિસ્તારોમાં જયાંથી ટૅકસી લઈ શકાય કે ઓર્ડર કરી શકાય તેવાં ટૅકસી સ્ટૅન્ડ પણ ધરાવે છે. આ ઉપરાંત, માત્ર એક મધ્યસ્થ નંબર પર ફોન કરીને ઓર્ડર કરી શકાતી, પ્રતિ કિ.મી. રૂ.15નો એકસરખો સપાટ દર ધરાવતી, ઍર-કન્ડીશન્ડ રેડિયો ટૅકસી પણ ઝડપથી લોકપ્રિય બની છે. દિલ્હી [[ઉત્તર રેલવે (ભારત)|ઉત્તર રેલવે]]નું મુખ્ય જંકશન અને વડુંમથક છે. તેનાં ચાર મુખ્ય રેલવે સ્ટેશનો છે- [[જૂની દિલ્હી]], [[નિઝામુદ્દીન રેલવે સ્ટેશન]], [[સરાઈ રોહિલ્લા|સરાઈ રોહીલ્લા]] અને [[નવી દિલ્હી રેલવે સ્ટેશન]].<ref name="ecosurv12"/> દિલ્હી બીજાં શહેરો સાથે અનેક ધોરી માર્ગો અને દ્રુતગતિ માર્ગોથી જોડાયેલું છે. હાલમાં દિલ્હી સાથે ત્રણ દ્રુતગતિ માર્ગો જોડાયેલા છે અને દિલ્હીને તેનાં સમૃદ્ધ અને વેપારી પરાંઓ સાથે જોડી આપનારા બીજાં ત્રણ દ્રુતગતિ માર્ગો બાંધકામ હેઠળ છે. દિલ્હી-ગુડગાંવ દ્રુતગતિ માર્ગ દિલ્હીને [[ગુડગાંવ]] સાથે અને આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથક સાથે જોડે છે. ડીએનડી (DND) ફલાયવે અને નોઈડા-ગ્રેટર નોઈડા દ્રુતગતિ માર્ગ દિલ્હીને તેનાં બે સમૃદ્ધ પરાં સાથે જોડે છે. ગ્રેટર નોઈડામાં નવું વિમાનમથક બનવાનું છે જયારે નોઈડામાં ઈન્ડિયન ગ્રાન્ડ પ્રિકસ (Indian Grand Prix) રમાવાનું છે. દિલ્હીના નૈર્ૠત્ય ખૂણામાં [[ઈન્દિરા ગાંધી આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથક]] (ડીઈએલ-DEL) આવેલું છે; શહેરમાં પ્રવેશતાં/નીકળતાં તમામ આંતરિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય સામાન્ય નાગરિકો માટેના એર ટ્રાફિક માટે તે પ્રવેશદ્વાર સમું છે. વર્ષ 2006–07માં, આ વિમાનમથક પર 230 લાખ કરતાં વધુ યાત્રીઓની અવરજવર નોંધાઈ,<ref name="autogenerated1">[[ઈન્દિરા ગાંધી આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથક]]</ref><ref name="essentialtravel">{{cite web| publisher=Essential Travel Ltd., UK.| url=http://parking.essentialtravel.co.uk/worldairport/india/delhi.htm| title=Delhi – Indira Gandhi International Airport (DEL) information| access-date=2006-04-29| archive-date=2006-07-19| archive-url=https://web.archive.org/web/20060719165130/http://parking.essentialtravel.co.uk/worldairport/india/delhi.htm| url-status=dead}}</ref> અને તેથી દક્ષિણ એશિયાનાં સૌથી વધુ વ્યસ્ત રહેતાં વિમાનમથકોમાંથી એક તરીકે તેની ગણના થવા લાગી. 1.93 અબજના ખર્ચે નવું ટર્મિનલ 3 બાંધકામ હેઠળ છે; તે 2010 સુધીમાં અત્યારની ક્ષમતા ઉપરાંત વાર્ષિક ધોરણે 340 લાખ યાત્રીઓની અવરજવરને સમાવી શકશે.<ref>{{cite web |url=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2007\02\18\story_18-2-2007_pg5_24 |title=Daily Times - Leading News Resource of Pakistan |publisher=Dailytimes.com.pk |date= |access-date=2008-11-03 |archive-url=https://archive.today/20120904074154/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2007%5C02%5C18%5Cstory_18-2-2007_pg5_24 |archive-date=2012-09-04 |url-status=live }}</ref> આ ઉપરાંતના બીજાં વિસ્તીર્ણતાના કાર્યક્રમોના કારણે એરપોર્ટ 2020 સુધીમાં, 1000 લાખ કરતાં વધુ યાત્રીઓની અવરજવરને સમાવવા સક્ષમ બનશે. સામાન્ય વિમાન વ્યવહાર માટે દિલ્હીનું બીજું વિમાનમથક, સફદરજંગ એરપોર્ટ પણ વપરાય છે.<ref name="safdur">{{cite web|url=http://gc.kls2.com/airport/VIDD| title =VIDD - Airport|access-date=2007-01-14|work=Great Circle Search|publisher=Karl L. Swartz}}</ref> પરિવહનની કુલ આવશ્યકતા/માંગના 30% જેટલી ગરજ ખાનગી વાહનો સારે છે.<ref name="ecosurv12"/> દર 100 ચો.કિ.મી.માં 1922.32 કિ.મી. રોડ લંબાઈ ધરાવતું દિલ્હી, ભારતમાં સૌથી વધુ રસ્તાઓની ગીચતા ધરાવતાં શહેરોમાંનુ એક છે.<ref name="ecosurv12"/> પાંચ [[ભારતીય ધોરી માર્ગો|રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગો]] વડે દિલ્હી ભારતના બીજા ભાગો સાથે ઘનિષ્ઠ રીતે જોડાયેલું છેઃ [[ભારતમાંના રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગોની યાદી|રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ]] (NH) 1, 2, 8, 10 અને 24. દિલ્હીમાંના તમામ માર્ગોની જાળવણી-નિભાવનું કામ દિલ્હી મહાનગરપાલિકા (MCD), એનડીએમસી (NDMC), દિલ્હી કેન્ટોન્ટમેન્ટ બોર્ડ, જાહેર કાર્યોનો વિભાગ (પબ્લિક વકર્સ ડિપાર્ટમેન્ટ- પીડબ્લ્યૂડી-PWD) અને [[દિલ્હી વિકાસ સત્તામંડળ]] દ્વારા કરવામાં આવે છે.<ref name="roadauth">{{cite web|url=http://www.gisdevelopment.net/proceedings/mapindia/2006/transportation/mi06tran_200.htm |title=GIS Based Maintenance Management System (GMMS) For Major Roads Of Delhi|access-date=2007-01-14|author=I.Prasada Rao| coauthors = Dr. P.K. Kanchan, Dr. P.K. Nanda|work= Map India 2006: Transportation|publisher=GISdevelopment.net}}</ref> દિલ્હીનો વસતિવધારાનો ઊંચો દર, અને ઊંચો આર્થિક વિકાસ દર સાથે જોડાવાથી દિલ્હીમાં પરિવહન માટેની માંગ હંમેશાં સતત વધતી રહે છે અને તેથી શહેરની વર્તમાન પરિવહન વ્યવસ્થા પર અતિશય દબાણ ઊભું થતું રહે છે. ૨૦૦૮ની સ્થિતિ મુજબ,દિલ્હીના મહાનગર વિસ્તારમાં વાહનોની સંખ્યા, એટલે કે રાષ્ટ્રીય રાજધાની પ્રદેશ (ભારત))માં 112 લાખ (11.2 મિલિયન) વાહનો છે.<ref>{{cite web|url=http://www.igovernment.in/site/traffic-snarl-snaps-42-cr-man-hour-from-delhi-ncr-workers/ |title=Traffic snarl snaps 42 Cr man-hour from Delhi, NCR workers at iGovernment |publisher=Igovernment.in |date= |access-date=2008-11-03}}</ref> વર્ષ 2008માં, દિલ્હીમાં દર 1,000 રહેવાસીઓએ 85 કાર હતી.<ref>{{cite web|url=http://economictimes.indiatimes.com/Every_12th_Delhiite_owns_a_car/articleshow/2667484.cms |title=Every 12th Delhiite owns a car- Automobiles-Auto-News By Industry-News-The Economic Times |publisher=Economictimes.indiatimes.com |date= |access-date=2008-11-03}}</ref> દિલ્હીની પરિવહનની માંગ સંતોષવા માટે, રાજય અને કેન્દ્ર સરકારે, [[દિલ્હી માસ રેપિડ ટ્રાન્સિટ સિસ્ટમ|દિલ્હી મેટ્રો]] જેનો એક ભાગ છે તે માસ રેપિડ ટ્રાન્સિટ સિસ્ટમ (બહોળા જનસમુદાય માટે ઝડપી પરિવહન વ્યવસ્થા)નું બાંધકામ શરૂ કર્યું.<ref name="ecosurv12"></ref> 1998માં, [[ભારતની સુપ્રિમ કોર્ટ (સર્વોચ્ચ ન્યાયલય)|ભારતની સુપ્રિમ કોર્ટે]] તમામ જાહેર પરિવહન માટેનાં વાહનોમાં ડિઝલ કે અન્ય હાઈડ્રો-કાર્બન ઈંધણ વાપરવાની જગ્યાએ સંકોચેલો કુદરતી ગૅસ - ([[કમ્પ્રેસ્ડ નેચરલ ગૅસ|કમ્પ્રેસ્ડ નેચરલ ગૅસ]]- સીએનજી(CNG)) વાપરવાનો આદેશ આપ્યો.<ref name="supremelaw">{{cite web|url=http://www.cleanairnet.org/caiasia/1412/articles-69423_delhi_case.pdf|title=Introduction|access-date=2007-01-14|author=Armin Rosencranz|coauthors=Michael Jackson|format=PDF|work=The Delhi Pollution Case: The Supreme Court of India and the Limits of Judicial Power|publisher=indlaw.com|pages=p.3|archive-date=2007-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614203640/http://www.cleanairnet.org/caiasia/1412/articles-69423_delhi_case.pdf|url-status=dead}}</ref> == વસ્તી == {{IndiaCensusPop |title= Population Growth of Delhi |1901= 405819 |1911= 413851 |1921= 488452 |1931= 636246 |1941= 917939 |1951= 1744072 |1961= 2658612 |1971= 4065698 |1981= 6220406 |1991= 9420644 |2001= 13782976 |estimate= |estyear= |estref= |footnote= source: [http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/Ecosur2001-02/PDF/chapter3.pdf delhiplanning.nic.in]<br /> † Huge population rise in 1951 due to large<br /> scale migration after [[Partition of India]] in 1947. }} [[ચિત્ર:Akshardham_Delhi.jpg|thumb|દિલ્હીનું અક્ષરધામ મંદિર, વિશ્વનું સૌથી મોટું હિન્દુ મંદિર સંકુલ છે.]] [[ચિત્ર:Jama Masjid.jpg|thumb|જામા મસ્જિદ, ભારતની સૌથી મોટી મસ્જિદ]] દિલ્હીમાં અનેક વંશના જૂથો અને સંસ્કૃતિઓ મોજૂદ છે, જે શહેરને સર્વદેશીય (કોસ્મોપોલિટન) બનાવે છે. રાજકીય સત્તાનું વડું મથક અને વેપારનું કેન્દ્ર એવું આ શહેર ભારતના તમામ ભાગોમાંથી બંને પ્રકારના- [[બ્લ્યૂ કોલર કામદારો/કર્મચારીઓ|શ્રમજીવી(રોજદાર)]] અને [[વ્હાઈટ કોલર|વ્યાવસાયિકો]] -લોકોને આકર્ષે છે, જેથી તેના ચરિત્રમાં વધુ વિવિધ પાસાં ઉમેરાતાં રહે છે. રાજકીય મુત્સુદ્દી-બેઠકોનું મધ્યબિંદું, 160 દેશોના રાજદૂતાવાસો ધરાવતું દિલ્હી મોટા પ્રમાણમાં [[વિદેશી]] વસતિ પણ ધરાવે છે. {{Fact|date=June 2009}} 2001ના [[ભારતની વસ્તી ગણતરી|ભારતના સેન્સસ]] પ્રમાણે, એ વર્ષની દિલ્હીની વસતિ 13,782,976 હતી.<ref name="census01del">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/|archive-url=https://web.archive.org/web/20070811095710/http://www.censusindia.net/profiles/del.html|archive-date=2007-08-11|title=Provisional Population Totals: Delhi|access-date=2007-01-08|work=Provisional Population Totals : India . Census of India 2001, Paper 1 of 2001|publisher=Office of the Registrar General, India|url-status=live}}</ref> તેની સામે તેની વસતિની ગીચતા દર ચો. કિ.મી.એ 9,294 વ્યકિતઓનો હતો, જાતિનો ગુણોત્તર દર 1000 પુરુષોએ 821 સ્ત્રીઓ જેટલો હતો અને [[સાક્ષરતા દર]] 81.82%નો હતો. 2003 સુધીમાં, રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હી પ્રદેશની વસતિ 141 લાખ લોકો સુધી પહોંચી ગઈ, અને તે [[મુંબઈ]]ને વટાવીને ભારતનું સૌથી મોટું મહાનગર બન્યું.<ref>{{cite web|url=http://www.prb.org/Articles/2007/delhi.aspx |title=Is Delhi India's Largest City? - Population Reference Bureau |publisher=Prb.org |date= |access-date=2008-11-03}}</ref><ref name="unpopulation">{{cite web|author=|publisher=United Nations|url=http://www.un.org/esa/population/publications/wup2003/2003WUPHighlights.pdf|title=World Urbanization Prospects The 2003 Revision.|pages=p7|format=[PDF|access-date=2006-04-29|archive-date=2006-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20060513161036/http://www.un.org/esa/population/publications/wup2003/2003WUPHighlights.pdf|url-status=dead}}</ref> આ આંકડામાં નવી દિલ્હીમાં વસતા 295,000 લોકો અને દિલ્હી કેન્ટોન્ટમેન્ટમાં વસતા બીજા 125,000 લોકોને ગણવામાં આવ્યા છે. વર્ષ 2004 સુધીમાં, વસતિ 15,279,000 જેટલી અંદાજિત વધી હતી. એ વર્ષે, (દર 1000ની વસતિએ) [[જન્મ દર]], [[મૃત્યુ દર]] અને [[બાળમૃત્યુ દર]] અનુક્રમે 20.03, 5.59 અને 13.08 હતો.<ref name="ecosurv3">{{cite web|url=http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/3.pdf|title=Chapter 3: Demographic Profile|access-date=2006-12-21|format=PDF|work=Economic Survey of Delhi, 2005–2006|publisher=Planning Department, Government of National Capital Territory of Delhi|pages=pp17–31|archive-date=2007-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614203710/http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/3.pdf|url-status=dead}}</ref> અત્યારે શહેરની નગરવસતિ 170 લાખ થવાનો અંદાજ છે, જેના પરિણામે તે વિશ્વનું સૌથી ગીચ વસતિવાળું શહેર બનશે<ref>[[વસ્તી મુજબ શહેરોની યાદી]]</ref> (પણ સૌથી ગીચ વસતિવાળું મહાનગર નહીં, તે [[ટોકયો]] છે). 1999–2000ના અંદાજ મુજબ [[ગરીબી રેખા]]ની નીચે જીવતા, એટલે કે વ્યાખ્યા અનુસાર માસિક 11 ડૉલરની આજીવિકાને આધારે ગુજરાન ચલાવતા લોકોની કુલ સંખ્યા 1,149,000 હતી (સમગ્ર ભારતના 27.5% સાપેક્ષે, આ સંખ્યા તેની કુલ વસતિના 8.23% હતી).<ref name="ecosurv21">{{cite web|url=http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/21.pdf|title=Chapter 21: Poverty Line in Delhi|access-date=2006-12-21|format=PDF|work=Economic Survey of Delhi, 2005–2006|publisher=Planning Department, Government of National Capital Territory of Delhi|pages=pp227–231|archive-date=2007-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614203650/http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/21.pdf|url-status=dead}}</ref> વર્ષ 2001માં સતત સ્થળાંતર કરીને આવતા લોકોના કારણે અને તે ઉપરાંત કુદરતી વસતિવધારાના પરિણામે દિલ્હીની વસતિ અનુક્રમે 285,000 અને 215,000 જેટલી વધી<ref name="ecosurv3"/>- જેના પરિણામે, દિલ્હી વિશ્વનાં સૌથી ઝડપથી વિકસતાં શહેરોમાં સ્થાન પામ્યું. વર્ષ 2015 સુધીમાં દિલ્હી, ટોકયો પછી વિશ્વની બીજા ક્રમની [[એકત્રિત|એકત્રિત વસતિ]] ધરાવતું સ્થળ બનશે.<ref name="unpopulation"/> દિલ્હીની વસતિના 82% લોકો [[હિંદુવાદ|હિંદુ ધર્મ]]માં માને છે. આ ઉપરાંત શહેરમાં બીજાં મોટાં ધાર્મિક સમુદાયો પણ વસે છે, જેમ કે [[મુસ્લિમ|મુસ્લિમો]] (11.7%), [[શીખ]] (4.0%), [[જૈન]] (1.1%) અને [[ખ્રિસ્તી]]ઓ (0.9%).<ref>[http://www.censusindia.gov.in/ ભારતીય વસ્તીગણતરી]</ref> એ સિવાય અન્ય ગૌણ સમુદાયોમાં [[પારસી લોકો|પારસીઓ]], [[ઍંગ્લો-ઈન્ડિયન્સ]], [[બૌદ્ધો]] અને [[યહૂદી]]ઓનો સમાવેશ થાય છે.<ref name="Lonelyplanet">{{cite web|author= |publisher= Census of India 2001|url= http://www.censusindia.net/religiondata/|archive-url= https://web.archive.org/web/20070812011525/http://www.censusindia.net/religiondata/index.html|archive-date= 2007-08-12|title= Data on Religion|pages= 1|access-date= 2006-05-16|url-status= live}}</ref> શહેરમાં બોલચાલ અને લખાણની મુખ્ય ભાષા [[હિન્દી]] છે. આ ઉપરાંત [[ભારતીય છાંટવાળું અંગ્રેજી|અંગ્રેજી]], [[પંજાબી ભાષા|પંજાબી]] અને [[ઉર્દૂ ભાષા|ઉર્દૂ]] જેવી અન્ય ભાષાઓ પણ શહેરમાં સામાન્ય રીતે વપરાતી જોવા મળે છે. આમાંથી, અંગ્રેજી અઘિકૃત સંલગ્ન ભાષા છે, અને પંજાબી તથા ઉર્દૂ અઘિકૃત દ્વિતીય ભાષાઓ છે. આખા ભારતમાંના જુદા જુદા ભાષાકીય જૂથો શહેરમાં સરસ રીતે પ્રતિધિનિત્વ ધરાવે છે; આ ભાષાઓમાં [[મૈથિલી ભાષા|મૈથિલી]], [[બિહારી ભાષા|ભોજપુરી]], [[તેલગૂ ભાષા|તેલગૂ]], [[તમિલ ભાષા|તમિલ]], [[કન્નડ]], [[બંગાળી ભાષા|બંગાળી]], [[આસામી ભાષા|આસામી]] અને મરાઠીનો સમાવેશ થાય છે. જયારે [[પંજાબી લોકો|પંજાબી]], [[યાદવ]], [[જાટ લોકો|જાટ]] અને [[ગુજ્જર|ગુજ્જરો]] એ શહેરમાં વસતા વિવિધ વંશીય સમાજ/સમુદાયોનાં ઉદાહરણ છે. {{Fact|date=June 2009}} વર્ષ 2005માં, ભારતના [[ભારતનાં દસ લાખથી વધુ વસતિ ધરાવતાં શહેરો|10 લાખ કે તેથી વધુ]] વસતિ ધરાવતાં 35 શહેરોમાંથી, દિલ્હીમાં ગુનાઓનો સૌથી ઊંચો દર (16.2%) નોંધાયો હતો.<ref name="crmega">{{cite book |author=National Crime Records Bureau |year=2005 |title=Crime in India-2005 |chapter=Crimes in Megacities |chapterurl=http://ncrb.nic.in/crime2005/cii-2005/CHAP2.pdf |pages=159–160 |format=PDF |publisher=Ministry of Home Affairs |access-date=2007-01-09 |archive-date=2007-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070614203644/http://ncrb.nic.in/crime2005/cii-2005/CHAP2.pdf |url-status=dead }}</ref> સમગ્ર દેશમાં સ્ત્રીઓ સામે થતા ગુનાઓમાં પણ શહેરમાં સૌથી ઊંચો દર (દર 100,000 , રાષ્ટ્રીય સરેરાશ દર 14.1ની સરખામણીમાં દિલ્હીનો દર 27.6 હતો) નોંધાયો છે તેમ જ બાળકો સામેના ગુનાઓમાં પણ દર 100,000, રાષ્ટ્રીય સરેરાશ દર 1.4ની સરખામણીમાં દિલ્હીનો દર 6.5 હતો.<ref name="crisnap">{{cite book |author=National Crime Records Bureau |year=2005 |title=Crime in India-2005 |chapter=Snapshots-2005 |chapterurl=http://ncrb.nic.in/crime2005/cii-2005/Snapshots.pdf |page=3 |format=PDF |publisher=Ministry of Home Affairs |access-date=2007-01-09 |archive-date=2009-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619155433/http://ncrb.nic.in/crime2005/cii-2005/Snapshots.pdf |url-status=dead }}</ref> == સંસ્કૃતિ == [[ચિત્ર:Traditional_pottery_in_Dilli_Haat.jpg|thumb|દિલ્લી હાટમાં પ્રદર્શનમાં મૂકેલું પરંપરાગત માટીકામ]] [[ચિત્ર:Chicken Chili HR2.jpg|right|thumb|દિલ્હીના ભાત અને કઢાઈ ચીકન]] દિલ્હીની [[સંસ્કૃતિ]] પર તેના લાંબા ઇતિહાસ અને ભારતની રાજધાની તરીકેના તેના ઐતિહાસિક જોડાણનો પ્રભાવ રહ્યો હતો. શહેરમાંથી મળી આવેલાં ઘણાં નોંધપાત્ર સ્થાપત્યો/સ્મારકોના ઉદાહરણના આધારે તે સમજી શકાય છે; [[આર્કિયોલોજીકલ સર્વે ઓફ ઇન્ડિયા|ભારત પુરાતત્ત્વ સર્વેક્ષણે]] (આર્કિયોલોજી સર્વે ઓફ ઈન્ડિયા) શહેરમાં 1200 ઈમારતોને હેરિટેજ બિલ્ડીંગનો દરજજો<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/Cities/Promote-Delhi-heritage-for-Games/articleshow/4194014.cms ‘દિલ્હીના ઓછાં જાણીતાં સ્થાપત્યોને પ્રોત્સાહન આપો’- દિલ્હી સિટીઝ- ધ ટાઈમ્સ ઓફ ઈન્ડિયા]</ref> અને દિલ્હીના 175 સ્મારકોને રાષ્ટ્રીય હેરિટેજ સાઈટનો દરજજો આપ્યો છે.<ref name="asimonuments">{{cite web |url=http://asi.nic.in/asi_monu_alphalist_delhi.asp |title=Delhi Circle (N.C.T. of Delhi) |access-date=2006-12-27 |work=List of Ancient Monuments and Archaeological Sites and Remains of National Importance |publisher=[[Archaeological Survey of India]] }}</ref> જૂનું શહેર એ એ જગ્યા છે જયાં મુઘલ અને તુર્કી શાસકોએ [[જામા મસ્જિદ, દિલ્હી|જામા મસ્જિદ]] (ભારતની સૌથી મોટી મસ્જિદ)<ref name="Jama">{{cite web| publisher=Terra Galleria|url= http://www.terragalleria.com/asia/india/delhi/picture.indi38660.html| title=Jama Masjid, India's largest mosque| access-date=2009-03-13}}</ref> અને [[લાલ કિલ્લો|લાલ કિલા]] જેવાં બેનમૂન સ્થાપત્યો બાંધ્યાં હતાં. લાલ કિલ્લો, [[કુતુબ મિનાર]] અને [[હુમાયુની કબર]]- આ ત્રણ [[વર્લ્ડ હેરીટેજ સાઈટ(વિશ્વનો સાંસ્કૃતિક વારસો)|વિશ્વ હેરિટેજ સ્થળો]] દિલ્હીમાં છે.<ref name="whsite">{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/statesparties/in|title= Properties inscribed on the World Heritage List: India|access-date=2007-01-13|publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> અન્ય સ્થાપત્યો/સ્મારકોમાં [[ઈન્ડિયા ગેટ]], [[યંત્ર મંદિર (દિલ્હી)|જંતરમંતર]] (18મી સદીની વેધશાળા) અને [[પુરાના કિલા]] (16મી સદીનો લશ્કરી ગઢ)નો સમાવેશ થાય છે. [[લક્ષ્મીનારાયણ મંદિર]], [[અક્ષરધામ (દિલ્હી)|અક્ષરધામ]] અને [[બહાઈ પંથ|બહાઈ]] [[લોટસ ટેમ્પલ]] એ આધુનિક સ્થાપત્યોના નમૂના છે. [[રાજ ઘાટ અને સંલગ્ન સ્મારકો|રાજ ઘાટ અને તેની સાથે સંલગ્ન સ્મારકો]]માં [[મહાત્મા ગાંધી]] અને અન્ય નોંધપાત્ર વ્યકિતત્વોનાં સ્મારકો છે. નવી દિલ્હીમાં બ્રિટિશ [[સંસ્થાનિક સ્થાપત્ય|સાંસ્થાનિક સ્થાપત્ય]]ના ગતકાલીન નમૂનારૂપ કેટલીક સરકારી ઈમારતો અને અધિકૃત રહેઠાણો છે. મહત્ત્વની ઈમારતોમાં રાષ્ટ્રપતિભવન, [[સચિવાલય]], [[રાજપથ]], સંસદભવન અને [[વિજય ચોક]]નો સમાવેશ થાય છે. [[સફદરજંગની કબર]]માં [[મુઘલ બગીચા]] શૈલીનું પણ ઉદાહરણ મળે છે. {{Fact|date=June 2009}} રાજધાની [[નવી દિલ્હી]] સાથે દિલ્હીની સંલગ્નતા અને ભૌગોલિક સામીપ્યના કારણે, દિલ્હીમાં રાષ્ટ્રીય પ્રસંગો અને રજાઓનું મહત્ત્વ વધુ રહે છે. [[પ્રજાસત્તાક દિન (ભારત)|પ્રજાસત્તાક દિન]], [[સ્વતંત્રતા દિવસ (ભારત)|સ્વતંત્રતા દિવસ]] અને ''[[ગાંધી જયંતિ]]'' (ગાંધીજીનો જન્મદિવસ) જેવા રાષ્ટ્રીય તહેવારો દિલ્હીમાં ખૂબ ઉત્સાહપૂર્વક ઉજવાય છે. ભારતના સ્વતંત્રતા દિવસે (15 ઑગસ્ટ), વડાપ્રધાન લાલ કિલા પરથી સમગ્ર દેશને સંબોધે છે. મોટા ભાગના દિલ્હીવાસીઓ આ દિવસને સ્વતંત્રતાના પ્રતીક મનાતી પતંગો ચગાવીને ઉજવે છે.<ref name="freedom">{{cite web| work=123independenceday.com| publisher=Compare Infobase Limited| url=http://123independenceday.com/indian/gift_of/freedom/| title=Independence Day| access-date=2007-01-04| archive-date=2012-05-31| archive-url=https://www.webcitation.org/684WsTS3d?url=http://123independenceday.com/indian/gift_of/freedom/| url-status=dead}}</ref> [[પ્રજાસત્તાક દિનની કવાયત|પ્રજાસત્તાક દિને થતી કવાયત]] એ એક વિશાળ સાંસ્કૃતિક અને લશ્કરી કવાયત છે, જે ભારતની સાંસ્કૃતિક વિવિધતા અને લશ્કરી તાકાતનું પ્રદર્શન કરે છે.<ref name="repmil">{{cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/2002/01/28/stories/2002012800060800.htm |title= R-Day parade, an anachronism?|access-date=2007-01-13|last=Ray Choudhury|first=Ray Choudhury|date=28 January 2002|publisher=The Hindu Business Line}}</ref><ref name="repcul">{{cite web|url=http://www.india-tourism.org/delhi-travel/delhi-fairs-festivals.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070319223442/http://www.india-tourism.org/delhi-travel/delhi-fairs-festivals.html|archive-date=2007-03-19|title=Fairs & Festivals of Delhi|access-date=2007-01-13|work=Delhi Travel|publisher=India Tourism.org|url-status=dead}}</ref>. સદીઓથી દિલ્હી તેની સર્વદેશીય સંસ્કૃતિ માટે જાણીતું છે અને [[ફૂલોવાલોં કી સૈર|ફૂલવાલોં કી સૈર]] નામનો ઉત્સવ તેને યોગ્ય રીતે વ્યકત કરે છે. આ ઉત્સવ દર વર્ષે સપ્ટેમ્બર માસમાં ઉજવાય છે અને તેમાં [[મેહરૌલી]]માં સ્થિત 13મી સદીના સૂફી સંત, [[ખ્વાજા બખ્તિયાર કાકી]]ની સમાધિ પર ફૂલો અને ફૂલો ગૂંથેલા પંખાથી ''પંખો'' નાખવામાં આવે છે, ખ્વાજાની સમાધિની બાજુમાં [[યોગમાયા મંદિર]] પણ આવેલું છે.<ref>[[ખુશવંત સિંઘ]] અને [[રઘુ રાય]] દ્વારા રચિત, ''દિલ્હીઃ એ પોટ્રેટ'' , [[દિલ્હી પ્રવાસન અને પરિવહન વિકાસ નિગમ|દિલ્હી પ્રવાસન વિકાસ નિગમ]] 1983 દ્વારા પ્રકાશિત.ISBN 0-19-561437-2. ''પૃષ્ઠ 15.'' .</ref>. [[દિવાળી]] (દીવડાઓનો ઉત્સવ), [[મહાવીર જયંતિ]], [[ગુરુનાનક જયંતિ]], [[દુર્ગા પૂજા|દુર્ગાપૂજા]], [[હોળી]], [[લોડી]], [[મહાશિવરાત્રિ]], [[ઈદ-ઉલ-ફિત્ર|ઈદ્-અલ-ફિત્ર]] અને [[બુદ્ધ જયંતિ]] જેવા ધાર્મિક તહેવારો અહીં ઉજવાય છે.<ref name="repcul"/> એ ઉપરાંત [[કુતુબ ઉત્સવ]] નામના સાંસ્કૃતિક ઉત્સવમાં દેશભરના સંગીતકારો અને નૃત્યાંગના/નર્તકો રાત્રે કુતુબ મિનારની પશ્ચાદ્ ભૂમાં પોતપોતાની કળા રજૂ કરે છે.[[ભારત|[239]]] પતંગોત્સવ, [[કુતુબ મિનાર|આંતરરાષ્ટ્રીય કેરી મહોત્સવ]] અને <ref name="qutubfest">{{cite news |first=Madhur |last=Tankha |title=It's Sufi and rock at Qutub Fest |url=http://www.hindu.com/2005/12/15/stories/2005121503090200.htm |work=New Delhi |publisher=The Hindu |date=15 December 2005 |access-date=2007-01-13 |archive-date=2006-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060513084038/http://www.hindu.com/2005/12/15/stories/2005121503090200.htm |url-status=dead }}</ref> (વસંતના આગમને ઉજવાતો ઉત્સવ) જેવા બીજા ઉત્સવો દર વર્ષે દિલ્હીમાં ઉજવાય છે. એશિયાનો સૌથી મોટું ઓટો પ્રદર્શન- ધ [[ઓટો એકસપો]],<ref name="autogenerated2">{{cite web |url=http://www.hindu.com/2008/01/09/stories/2008010953071500.htm |title=The Hindu : Front Page : Asia’s largest auto carnival begins in Delhi tomorrow |publisher=Thehindu.com |date= |access-date=2008-11-03 |archive-date=2008-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080112171521/http://www.hindu.com/2008/01/09/stories/2008010953071500.htm |url-status=dead }}</ref> દ્વિવાર્ષિક ધોરણે દિલ્હીમાં ભરાય છે. દ્વિવાર્ષિક ધોરણે દિલ્હીના [[પ્રગતિ મેદાન]]માં ભરાતો [[વિશ્વ પુસ્તકમેળો]], વૈશ્વિક ધોરણે યોજાતા સૌથી મોટા પુસ્તકમેળાઓમાં દ્વિતીય ક્રમે છે, જેમાં લગભગ 23 જુદા જુદા દેશો ભાગ લે છે.<ref name="indiatimes1">{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-07-01/delhi/27921191_1_ridership-delhi-metro-shahdara-dilshad-garden |title=Delhi Metro records 10% rise in commuters-Delhi-Cities-The Times of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=1 July 2008 |access-date=3 November 2008 |archive-date=8 મે 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130508042058/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-07-01/delhi/27921191_1_ridership-delhi-metro-shahdara-dilshad-garden |url-status=dead }}</ref> વાચકોની ઊંચી સંખ્યાને કારણે દિલ્હીને ઘણી વાર "ભારતની પુસ્તકોની રાજધાની" પણ કહેવામાં આવે છે.<ref>{{cite web|url=http://www.business-standard.com/india/storypage.php?autono=313090 |title=Sunil Sethi: Why Delhi is India`s Book Capital |publisher=Business-standard.com |author=Sunil Sethi / New Delhi&nbsp;February 09, 2008 |date= |access-date=2008-11-03}}</ref>[[ચિત્ર:Delhi Auto Show.jpg|thumb|ઓટો એકસપો દર વર્ષે પ્રગતિ મેદાન પર ભરાય છે અને તેમાં ભારતીય ઓટોમોબાઈલ ઈન્ડસ્ટ્રીના પ્રૌદ્યોગિકી કૌશલ્યનું પ્રદર્શન કરવામાં આવે છે.]] દિલ્હીના કેટલાક વિસ્તારોની [[કબાબ]] અને [[બિરયાની]] જેવી [[પંજાબી વાનગી|પંજાબી]] અને [[મુઘલાઈ વાનગી|મુઘલાઈ]] વાનગીઓ ઘણી લોકપ્રિય છે.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/2060348.cms ખાદ્ય લારીગલ્લાઓમાં દિલ્હી અગ્ર ક્રમે] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090305151610/http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/2060348.cms |date=2009-03-05 }}, ટાઈમ્સ ઓફ ઈન્ડિયા</ref><ref name="India Today Food">[http://conclave.digitaltoday.in/conclave2008/index.php?issueid=32&id=2427&option=com_content&task=view&sectionid=8 ડિસ્કવરીંગ ધા સ્પાઇસ રૂટ ટુ દિલ્હી] ઇન્ડિયા ટુડે</ref> દિલ્હીના મોટા પ્રમાણમાં છવાયેલી સર્વદેશીય સંસ્કૃતિને કારણે, ભારતના દરેક ભાગની [[ભારતીય વાનગી|વાનગીઓ]], પછી એ [[રાજસ્થાની વાનગી|રાજસ્થાની]], [[મહારાષ્ટ્રીયન વાનગી|મહારાષ્ટ્રીયન]], [[બંગાળી વાનગી|બંગાળી]], [[હૈદરાબાદી વાનગી|હૈદરાબાદી]] કે [[ઈડલી]], [[સંભાર (વાનગી)|સંભાર]] અને [[ઢોસા|દોસા]] જેવી [[દક્ષિણ ભારતીય વાનગી|દક્ષિણ ભારતીય વાનગીઓ]] કેમ ન હોય, દિલ્હીમાં વ્યાપક રીતે ઉપલબ્ધ હોય છે. સ્થાનિક વાનગીઓમાં ''[[ચાટ]]'' અને ''દહીં-પૂરી'' નો સમાવેશ થાય છે. દિલ્હીમાં અમુક જગ્યાઓએ [[ઈટાલિયન વાનગી|ઈટાલિયન]] અને [[ભારતીય ચાઈનીઝ વાનગી|ચાઈનીઝ]] જેવી આંતરરાષ્ટ્રીય વાનગીઓ પીરસતા હોય તેવી હૉટલ-રેસ્ટોરાં વગેરે પણ છે. ઐતિહાસિક દષ્ટિએ, દિલ્હી હંમેશાં ઉત્તર ભારતનું એક મહત્ત્વનું વેપારી કેન્દ્ર રહ્યું છે. જૂની દિલ્હીમાં હજી પણ સમૃદ્ધ મુઘલ ભૂતકાળનો વારસો સચવાયેલો છે જે શહેરની ગૂંચવાડાભરી, સર્પાકાર ગલીઓમાં અને ઠસોઠસ, ગીચ બજારોમાં જોવા મળે છે.[[મુઘલ|[248]]] પણ આ જૂની દિલ્હીનાં મેલાંઘેલાં દેખાતાં બજારોમાં ઉત્પાદનોની વિશાળ શ્રેણી જોવા મળે છે, તેમાં તેલમાં ડુબાડેલી કેરી, લીંબુ અને રીંગણીનાં અથાણાં, વિવિધ રંગોના પતાસાં, જડીબુટ્ટી/ઔષધિઓથી માંડીને દુલ્હનનો પોશાક, કાપ્યા વિનાનો કાપડનો તાકો અને લેનિન, મસાલાં અને મીઠાઈઓ મળે છે.<ref name="slt">{{cite news |first=Sarina |last=Singh |title=Delhi: Old, new, sleek and rambunctious too |url=http://www.sltrib.com/travel/ci_4853701 |work=Travels with Lonely Planet: India |publisher=The Salt Lake Tribune |date=16 December 2006 |access-date=2007-01-19 |archive-date=2007-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071010050635/http://www.sltrib.com/travel/ci_4853701 |url-status=dead }}</ref> જૂની દિલ્હીમાં હજી પણ કેટલીક જૂની બાદશાહી <ref name="slt"/> (ભવ્ય રહેઠાણો) મોજૂદ છે.''[251]'' ત્રણ સદીઓ પહેલાંનો જૂનો બજાર વિસ્તાર- <ref name="jacob">{{cite journal |last = Jacob |first=Satish |year=2002 | month = July |title=Wither, the walled city |journal = Seminar (web edition) | issue = 515 | url =http://www.india-seminar.com/2002/515/515%20satish%20jacob.htm |access-date=2007-01-19}}</ref>, આજે પણ દિલ્હીમાં જર-ઝવેરાત અને <ref name="slt"/>વાળી [[ચાંદની ચોક|સાડી]]ઓ માટે અત્યંત પ્રખ્યાત વિસ્તારોમાંનો એક છે.[[સાડી|[253]]] <ref name="slt"/> (સોનાના દોરાથી કરાયેલું ભરતકામ) અને <ref name="slt"/> (કાચ જેવા પદાર્થ મીનાનું કામ) એ દિલ્હીની નોંધપાત્ર હસ્તકળાઓ છે. [[દિલ્લી હાટ]], [[હોજ ખાસ]] અને [[પ્રગતિ મેદાન]] પર ભારતીય હસ્તકળાઓ અને હાથવણાટના કાપડની ભારે વિવિધતા જોવા મળે છે. આટલા સમયગાળામાં દિલ્હીમાં આખા દેશની મોટા ભાગની માનવતા ભળીને એકરસ ગઈ છે અને હવે એક વિલક્ષણ સાંસ્કૃતિક શૈલીમાં રૂપાંતર પામી છે.<ref name="dayal">{{cite journal |last = Dayal|first=Ravi|year=2002 | month = July |title=A Kayastha’s View |journal = Seminar (web edition) | issue = 515 | url =http://www.india-seminar.com/2002/515/515%20ravi%20dayal.htm |access-date=2007-01-29}}</ref><ref name="menon">{{cite journal |last = Menon |first=Anjolie Ela |year=2002 | month = July |title=The Age That Was |journal = Seminar (web edition) | issue = 515 | url =http://www.india-seminar.com/2002/515/515%20anjolie%20ela%20menon.htm |access-date=2007-01-29}}</ref> == સમકક્ષ શહેરો == {| class="wikitable" border="1" style="font-size:100%;background:#FFFFEF;float:center" |- ! style="background:#811541"| <span style="color:white">સમકક્ષ શહેરો<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/15278423.cms|publisher=India Times|title=Delhi to London, it’s a sister act|access-date=2009-02-18}}</ref></span> ! style="background:#811541"| <span style="color:white">દેશ</span> |- | [[શિકાગો]] | {{flagicon|USA}} [[યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ ઓફ અમેરિકા|યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઓફ અમેરિકા]] |- | [[કુઆલા લુમ્પૂર|કુઆલા લુમ્પુર]] | {{flagicon|Malaysia}} [[મલેશિયા]] |- | [[લંડન]] | {{flagicon|England}} [[ઈંગ્લેન્ડ|ઇંગ્લેન્ડ]] |- | [[મોસ્કો]] | {{flagicon|Russia}} [[રશિયા]] |- | [[ટોકયો|ટોક્યો]] | {{flagicon|Japan}} [[જાપાન]] |- | [[ઉલાન બાટોર]] | {{flagicon|Mongolia}} [[મંગોલિયા|મોંગોલિયા]] |} == શિક્ષણ == [[ચિત્ર:AIIMS central lawn.jpg|thumb|ભારતની ટોચની મેડિકલ કૉલેજ તરીકે સાતત્યપૂર્ણ સ્થાન જાળવી રાખતી,[268] ઓલ ઈન્ડિયા ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેડિકલ સાયન્સિઝ, તબીબી સંશોધન અને સારવારના ક્ષેત્રમાં વૈશ્વિક આગેવાન છે.[270]]] દિલ્હીમાં [[શાળા#પ્રાદેશિક વિવિધતાઓ|શાળાઓ]] અને [[ઉચ્ચતર શિક્ષણ|ઉચ્ચ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ]]નો વહીવટ શિક્ષણ નિયામક, રાષ્ટ્રીય રાજધાની પ્રદેશ (NCT) સરકાર અથવા ખાનગી સંસ્થા-સંગઠનો હસ્તક હોય છે. વર્ષ 2004–05માં, દિલ્હીમાં 2,515 પ્રાથમિક, 635 ઉત્તર-પ્રાથમિક, 504 માધ્યમિક અને 1,208 ઉચ્ચ માધ્યમિક શાળાઓ હતી. એ વર્ષે, શહેરમાં કુલ મળીને 165 ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓ હતી, જેમાં પાંચ મેડિકલ કૉલેજ, આઠ ઈજનેરી કૉલેજ;<ref name="ecosurv15">{{cite web|url=http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/15.pdf|title=Chapter 15: Education|access-date=2006-12-21|format=PDF|work=Economic Survey of Delhi, 2005–06|publisher=Planning Department, Government of National Capital Territory of Delhi|pages=173–187|archive-date=2007-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614203748/http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/15.pdf|url-status=dead}}</ref> [[દિલ્હી યુનિવર્સિટી|ડીયુ]](DU), [[જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટી|જેએનયુ]](JNU), [[જામીયા મિલીયા ઇસ્લામીયા|જેએમઆઈ]] (JMI), [[ગુરુ ગોવિંદ સિંઘ ઈન્દ્રપ્રસ્થ યુનિવર્સિટી|જીજીએસઆઈપીયુ]] (GGSIPU), [[ઈન્દિરા ગાંધી રાષ્ટ્રીય મુકત વિશ્વવિદ્યાલય|ઈગ્નુ]] (આઈજીએનઓયુ-IGNOU) અને [[જામિયા હમદર્દ]] એમ છ યુનિવર્સિટી અને નવ [[સ્વાયત્ત વિશ્વવિદ્યાલય|સ્વાયત્ત વિશ્વવિદ્યાલયો]] હતાં.<ref name="ecosurv15"/> જીજીએસઆઈપીયુ (GGSIPU) એ એક માત્ર [[રાજય હસ્તકની યુનિવર્સિટી]] છે; ઈગ્નુ (IGNOU) એ મુક્ત/દૂરથી અભ્યાસ માટેની યુનિવર્સિટી છે; અને બાકીની તમામ [[મધ્યસ્થ યુનિવર્સિટી (ભારત)|કેન્દ્ર હસ્તક/મધ્યસ્થ યુનિવર્સિટીઓ]] છે. [[ચિત્ર:IITDelhiMath.jpg|thumb|left|દિલ્હીની ઈન્ડિયન ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટૅકનોલૉજી એ ભારતની સૌથી જાણીતી ઈજનેરી સંસ્થાઓમાંની એક છે.]] અંગ્રેજી અથવા હિન્દી માધ્યમમાં શિક્ષણ આપતી દિલ્હીની ખાનગી શાળાઓએ બેમાંથી એક વહીવટી તંત્ર સાથે સંલગ્ન હોય છે- કાં તો [[કાઉન્સિલ ફોર ધ ઈન્ડિયન સ્કુલ સર્ટિફિકેટ|કાઉન્સિલ ફોર ધ ઈન્ડિયન સ્કૂલ સર્ટિફિકેટ એકઝામિનેશન્સ]] (CISCE) અથવા [[સેન્ટ્રલ બોર્ડ ફોર સેકેન્ડરી ઍજયુકેશન|સેન્ટ્રલ બોર્ડ ફોર સેકન્ડરી એજયુકેશન]] (CBSE). આખા દિલ્હીમાં વર્ષ 2004–05માં, આશરે 15.29 લાખ (1.529 મિલિયન) વિદ્યાર્થીઓએ પ્રાથમિક શાળામાં, આશરે 8.22 લાખ (0.822 મિલિયન) વિદ્યાર્થીઓએ ઉત્તર-પ્રાથમિક શાળામાં અને 6.69 લાખ (0.669 મિલિયન) વિદ્યાર્થીઓએ માધ્યમિક શાળાઓમાં પ્રવેશ લીધો હતો.<ref name="ecosurv15"/> કુલ પ્રવેશ લીધેલાં બાળકોમાંથી 49% વિદ્યાર્થિનીઓ હતી. એ જ વર્ષે, દિલ્હી સરકારે પોતાની કુલ રાજય આવકમાંથી 1.58%-1.95% જેટલો ખર્ચ શિક્ષણ પાછળ કર્યો હતો.<ref name="ecosurv15"/> [[10+2+3 યોજના|10+2+3 માળખા]] મુજબ દસ વર્ષનું પોતાનું માધ્યમિક તબક્કા સુધીનું શિક્ષણ પૂરું કર્યા પછી, વિદ્યાર્થીઓ બીજાં બે વર્ષ અથવા તો [[જુનિયર કોલેજ|જુનિયર કૉલેજ]]માં અથવા તો ''ઉચ્ચ માધ્યમિક'' વર્ગો ધરાવતી શાળાઓમાં ગાળે છે, આ ગાળા દરમ્યાન તેમનો અભ્યાસ વધુ કેન્દ્રિત થાય છે. તેઓ પોતાના અભ્યાસનો ''પ્રવાહ'' પસંદ કરે છે- [[લલિત કળાઓ|લલિત કળા]], વાણિજય, વિજ્ઞાન અથવા વ્યાવસાયિક, જે ઓછું જોવા મળે છે. આ બે વર્ષનો અભ્યાસ પૂરો કર્યા પછી, જેમને આગળ વધવાની ઇચ્છા હોય તે કૉલેજમાં અનુસ્નાતકની પદવી પ્રાપ્ત કરવા માટે ત્રણ વર્ષ ભણે છે અથવા તો કાયદાભ્યાસ, ઈજનેરી અથવા મેડિસિનની વ્યાવસાયિક પદવી મેળવવા માટે કૉલેજમાં જોડાય છે. દિલ્હીમાં આવેલી નોંધપાત્ર ઉચ્ચતર શિક્ષણની અથવા સંશોધનની સંસ્થાઓમાં [[ઓલ ઈન્ડિયા ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેડિકલ સાયન્સિઝ|ઓલ ઈન્ડિયા ઈન્સ્ટિટયૂટ ઓફ મેડિકલ સાયન્સિઝ]], [[લેડી હાર્ડિંજ મેડિકલ કૉલેજ|લેડી હાર્ડિંગ મેડિકલ કૉલેજ]], [[ડૉ. રામ મનોહર લોહિયા હૉસ્પિટલ અને પીજીઆઈએમઈઆર (PGIMER)|ડૉ.રામમનોહર લોહિયા હોસ્પિટલ અને પીજીઆઈએમઈઆર(PGIMER)]], [[ઈન્ડિયન ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી, દિલ્હી|ઈન્ડિયન ઈન્સ્ટિટયૂટ ઓફ ટેકનોલૉજી, દિલ્હી]], [[નેતાજી સુભાષ ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટૅકનોલૉજી|નેતાજી સુભાષ ઈન્સ્ટિટ્યૂટ આોફ ટેકનોલૉજી]], [[દિલ્હી કૉલેજ ઓફ એન્જિનિયરિંગ]], [[ગુરુ ગોવિંદ સિંઘ ઈન્દ્રપ્રસ્થ યુનિવર્સિટી]], [[ફેકલ્ટી ઓફ મૅનેજમેન્ટ સ્ટડીઝ|ફેકલ્ટી ઓફ મેનેજમેન્ટ સ્ટડીઝ]], [[ઈન્ડિયન લૉ ઈન્સ્ટિટ્યૂટ|ઈન્ડિયન લૉ ઈન્સ્ટિટયૂટ]], [[દિલ્હી સ્કૂલ ઓફ ઈકોનોમિકસ]], [[ઈન્ડિયન એગ્રીકલ્ચર રિસર્ચ ઈન્સ્ટિટ્યૂટ|ઈન્ડિયન એગ્રીકલ્ચર રિસર્ચ ઈન્સ્ટિટયૂટ]] અને [[ઈન્ડિયન ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ફોરેન ટ્રેડ]] જેવી સંસ્થાઓનો સમાવેશ થાય છે. 2008ના એક સર્વેક્ષણ મુજબ, આશરે 16% દિલ્હીવાસીઓ કમ સે કમ કૉલેજમાંથી અનુસ્નાતક થયાની પદવી ધરાવતા હતા.<ref>{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/pti_news.asp?id=325739 |title=outlookindia.com &#124; wired |publisher=Outlookindia.com |date= |access-date=2008-11-03}}</ref> == માધ્યમો == [[ચિત્ર:Pitampura_TV_Tower,_Delhi,_India.jpg|thumb|upright|દિલ્હી ખાતે પિતાંપુરા ટી.વી. ટાવર પ્રસારણ કાર્યક્રમ]] નવી દિલ્હી ભારતની રાજધાની હોવાથી રાજકીય [[છાપાં માટેનો અહેવાલ|અહેવાલો]] માટે તે મધ્યબિંદું સમાન છે, જેમાં ભારતીય સંસદના સત્રોનું નિયમિત પ્રસારણ પણ સમાવિષ્ટ છે. દેશભરમાં વ્યાપ્ત એવાં ઘણાં પ્રસાર-માધ્યમોની એજન્સીઓ દિલ્હી સ્થિત છે, જેમાં રાજય હસ્તકના [[પ્રેસ ટ્રસ્ટ ઓફ ઈન્ડિયા]] અને [[દૂરદર્શન]] પણ એક છે. શહેરમાં પ્રસારિત ટી.વી. પ્રોગ્રામોમાં દૂરદર્શનની બે નિઃશુલ્ક જમીન પરથી પ્રસારિત કરવામાં આવતી ટેલિવિઝન ચેનલો અને [[અનેક સિસ્ટમ સંચાલકો|અનેક સિસ્ટમ ઓપરેટરો]] દ્વારા ચાલતી કેટલીક હિન્દી, અંગ્રેજી અને ''પ્રાદેશિક ભાષા'' ની [[કેબલ ટેલિવિઝન|કેબલ]] ચેનલો પરથી કાર્યક્રમો જોવા મળે છે. તેનાથી વિપરીત, શહેરમાં [[ડાઈરેક્ટ બ્રોડકાસ્ટ સેટેલાઈટ|સૅટેલાઈટ ટેલિવિઝન]]ને હજુ બહોળા પાયા પર ગ્રાહકોનો સ્વીકાર મળ્યો નથી.<ref name="dthrediff">{{cite web|url=http://www.rediff.com///money/2006/sep/05iycu.htm|title=What is CAS? What is DTH?|access-date=2007-01-08 |author=Rediff Business Desk |date=5 September 2006 |work=rediff news: Business |publisher=[[Rediff.com]]}}</ref> દિલ્હીમાં હજી પણ મુદ્રિત સમાચાર-માધ્યમોની લોકપ્રિયતા જળવાઈ રહી છે. વર્ષ 2004–05માં, શહેરમાંથી કુલ તેર ભાષામાં 1029 સમાચારપત્રો પ્રકાશિત થયા હતા. આમાંથી ''[[નવભારત ટાઈમ્સ]]'' , ''[[હિન્દુસ્તાન દૈનિક]]'' , ''[[પંજાબ કેસરી]]'' , ''[[દૈનિક જાગરણ]]'' , ''[[દૈનિક ભાસ્કર]]'' , ''દૈનિક દેશબંધુ'' અને સૌથી ઝડપી વ્યાપ સાધનાર સાપ્તાહિક ''ધ સ્ટેજમૅન ઈન્ટરનેશનલ'' સહિત કુલ 492 [[હિન્દી]] ભાષાના સમાચાર-પત્રો હતા.<ref name="rnidata">{{cite web |url=https://rni.nic.in/pii.htm |title=General Review |access-date=2006-12-21 |work= |publisher=Registrar of Newspapers for India |archive-date=2006-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060713215421/http://www.rni.nic.in/pii.htm |url-status=dead }}</ref> [[અંગ્રેજી ભાષા]]માં પ્રકાશિત થતાં અખબારોમાં આશરે ૧૦ લાખ પ્રતનો રોજિંદો ફેલાવો ધરાવતું ''ધ હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સ'' , એક માત્ર મોટું દૈનિક હતું.<ref name="rnidata"/> એ સિવાય બીજાં અંગ્રેજી અખબારોમાં ''[[ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસ|ધ ઈન્ડિયન એકસપ્રેસ]]'' , ''[[બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડ]]'' , ''[[ટાઈમ્સ ઓફ ઈન્ડિયા(Times of India)|ટાઈમ્સ ઓફ ઈન્ડિયા]]'' , ''[[ધી હિન્દુ|ધ હિન્દુ]]'' , ''[[ધ પાયોનિયર (દૈનિક)|ધ પાયોનિયર]]'' અને ''[[એશિયન એજ]]'' નો સમાવેશ થાય છે. દિલ્હીમાં રેડિયો એ પ્રમાણમાં ઓછું લોકપ્રિય પ્રસાર માધ્યમ છે, અલબત્ત 2006માં કેટલીક [[ફ્રિકવન્સી મોડ્યુલેશન (એફએમ - આવર્તનોની ગોઠવણી)|એફએમ]] (FM) ચેનલોના ઉદ્ઘાટનથી એફએમ રેડિયોએ શહેરમાં પોતાના પગ જમાવવા શરૂ કરી દીધા છે.<ref name="radiomass">{{cite web|url=http://downloads.bbc.co.uk/worldservice/trust/pdf/india_sex_selection/Chapter4.pdf |title=Chapter4: Towards a Mass Media Campaign: Analysing the relationship between target audiences and mass media|access-date=2007-01-08|last=Naqvi|first=Farah|date=14 November 2006|format=PDF|work=Images and icons: Harnessing the Power of Mass Media to Promote Gender Equality and Reduce Practices of Sex Selection|publisher=BBC World Service Trust|pages=26–36 }}</ref><ref name="asiawaves">{{cite web |url=http://www.asiawaves.net/india/delhi-radio.htm|title=Delhi: Radio Stations in Delhi, India|access-date=2007-01-07 |date=15 November 2006|work=ASIAWAVES: Radio and TV Broadcasting in South and South-East Asia|publisher=Alan G. Davies }}</ref> દિલ્હીથી અનેક રાજય હસ્તક અને ખાનગી રેડિયો સ્ટેશનો પ્રસારિત થાય છે, જેમાં દસ ભાષામાં છ રેડિયો ચેનલો આપતું [[ઓલ ઈન્ડિયા રેડિયો]] (AIR) સ્ટેશન એ વિશ્વનું સૌથી મોટું રેડિયો સેવા આપતું સ્ટેશન છે. શહેર સ્થિત અન્ય રેડિયો સ્ટેશનો છે- ''[[બિગ એફએમ (ભારતીય રેડિયો સ્ટેશન)|બીગ એફએમ]] (92.7 FM)'' , ''[[રેડિયો મિર્ચી]] (98.3 FM)'' , ''ફિવર (104.0 FM)'' , ''રેડિયો વન (94.3 FM)'' , ''રેડ એફએમ (93.5 FM)'' , ''[[રેડિયો સિટી (ભારતીય રેડિયો સ્ટેશન)|રેડિયો સિટી]] (91.1 FM)'' , ''હિટ ૯૫ (95.0 FM)'' અને ''મીઓવ (104.8FM)'' . == રમત ગમત == ભારતના અન્ય હિસ્સાઓની જેમ, દિલ્હીમાં પણ [[ક્રિકેટ]] સૌથી વધુ લોકપ્રિય રમત છે.<ref name="popular">{{cite web|url=http://www.aipsmedia.com/index.php?page=interview&cod=4|title=Cricket may be included in the 2010 Games|access-date=2007-01-07|last=Camenzuli|first=Charles|work=Interview|publisher=International Sports Press Association|archive-date=2007-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929074954/http://www.aipsmedia.com/index.php?page=interview&cod=4|url-status=dead}}</ref> ભારતના સૌથી જૂનાં ક્રિકેટ ''[[:wikt:મેદાન |મેદાનો]]'' માંથી એક, જયાં આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ મેચો પણ ગોઠવાય છે, તે [[ફીરોઝ શાહ કોટલા|ફિરોઝ શાહ કોટલા]] સ્ટેડિયમ ઉપરાંત શહેરભરમાં જુદા જુદા સ્થાને ક્રિકેટ મેદાનો આવેલાં છે. [[દિલ્હી ક્રિકેટ ટીમ]], ભારતની રાષ્ટ્રીય સ્તરની [[પ્રથમ કક્ષાની ક્રિકેટ]] ચેમ્પિયનશિપ-[[રણજી ટ્રોફી]]માં ભાગ લેતી હોય છે.<ref name="ranji">{{cite web |url=http://content.cricinfo.com/india/content/story/261615.html |title=A Brief History: The Ranji Trophy|access-date=2007-01-06|author=Cricinfo staff|work=Cricinfo|publisher=The Wisden Group}}</ref> આ ઉપરાંત [[ઇન્ડિયન પ્રીમિયર લીગ|આઈપીએલ]](IPL)ની [[દિલ્હી ડેરડેવિલ્સ]] ટીમ અને [[ઈન્ડિયન ક્રિકેટ લીગ|આઈસીએલ]](ICL)ની [[દિલ્હી જાયન્ટ્સ]] (પહેલાં [[દિલ્હી જેટ્સ]] નામ હતું) ટીમ પણ શહેર ધરાવે છે. [[મેદાની હોકી|મેદાની હૉકી]], [[ફૂટબોલ (સૉકર)]], [[બાસ્કેટબોલ|બાસ્કેટ બૉલ]], [[ટેનિસ]], [[ગોલ્ફ]], [[બેડમિન્ટન]], [[તરણસ્પર્ધા (રમત)|તરણ]], [[ગાડાંની દોડ|ગાડાંની રેસ]], [[વેઈટ લિફટીંગ|વેઈટ લિફિંટગ]] અને [[ટેબલ ટેનિસ]] જેવી અન્ય રમતો પણ શહેરમાં લોકપ્રિય છે.{{Fact|date=March 2009}} દિલ્હીમાં [[જવાહરલાલ નહેરુ સ્ટેડિયમ, નવી દિલ્હી|જવાહરલાલ નહેરુ સ્ટેડિયમ]] અને [[ઈન્દિરા ગાંધી એરેના|ઈન્દિરા ગાંધી ઈનડોર સ્ટેડિયમ]] જેવી રમતગમતની સવલતો છે. ભૂતકાળમાં દિલ્હી કેટલીક રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય રમતોનું યજમાન બન્યું છે, ઉ.દા. [[1951 એશિયન રમતો|પહેલી]] અને [[1982 એશિયન રમતો|નવમી]] [[એશિયન રમતો]].<ref name="asianbid">{{cite news |title=India to bid for 2014 Asian Games |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4389563.stm |work=South Asia |date=29 March 2005 |access-date=2006-12-21 |publisher=BBC }}</ref> હાલમાં દિલ્હી [[કોમનવેલ્થ ગેમ્સ 2010|2010]]ની [[કોમનવેલ્થ ગેમ્સ|કૉમનવેલ્થ ગેમ્સ]]ની યજમાની માટે તૈયારી કરી રહ્યું છે, જે શહેરમાં અત્યાર સુધી થયેલો સૌથી મોટો વિવિધ-રમતોનો સમારંભ હશે. 2014ની એશિયન ગેમ્સનું યજમાનપદું મેળવવા માટેની હોડમાં દિલ્હી ચૂકી ગયું હતું,<ref name="hindulostbid">{{cite news |title=New Delhi loses bid |url=http://www.hindu.com/2007/04/18/stories/2007041802062000.htm |work=The Hindu |publisher=The Hindu |date=2007-04-18 |access-date=2007-04-18 |archive-date=2007-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070420171456/http://www.hindu.com/2007/04/18/stories/2007041802062000.htm |url-status=dead }}</ref> પરંતુ હવે તે [[2020 ઉનાળુ ઓલમ્પિકસ|2020]]ની [[ઓલમ્પિક રમતોત્સવ|ઓલમ્પિક રમતો]]ના યજમાન બનવા માટેની હોડમાં ઉતરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે.<ref name="asianbid"/><ref name="olympicbid"> {{cite web |url=http://www.gamesbids.com/eng/index.php?news=1177787226 |title= Delhi To Bid For 2020 Summer Games|access-date=2007-08-05 |date=2007-04-28 |work= gamesbids.com|publisher= Menscerto Inc. }}</ref> 2010ની [[ઈન્ડિયન ગ્રાન્ડ પ્રિકસ]]ની પહેલવહેલી રમતનું યજમાનપદું કરવા માટે દિલ્હીની પસંદગી થઈ છે.<ref>{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/6751929.stm| title=India agree grand prix | publisher=BBC Sport| date=| access-date=2007-09-07}}</ref> == સંદર્ભો == {{reflist|2}} == વધુ વાંચન == * [http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/ES2005-06.htm વર્ષ 2005–2006 માટે દિલ્હીનું આર્થિક સર્વેક્ષણ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160215014054/http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/ES2005-06.htm |date=2016-02-15 }}. આયોજન વિભાગ.નેશનલ કેપિટલ ટેરિટરી ઓફ દિલ્હી સરકાર. 12 ફેબ્રુઆરી 2007ના સુધારો. *[http://www.penguinbooksindia.com/delhi દિલ્હી: એડવેન્ચર ઇન એ મેગાસિટી] સેમ મિલર (લેખક અને પત્રકાર) દ્વારા == બાહ્ય કડીઓ == {{sisterlinks}} {{wikivoyage|Delhi}} ;સરકાર * [http://goidirectory.nic.in/delhi.htm ભારત સરકારની વેબસાઈટોની ડિરેકટરી, દિલ્હી] * [http://delhigovt.nic.in/ નેશનલ કેપિટલ ટેરિટરી ઓફ દિલ્હી સરકાર] * [http://www.mcdonline.gov.in/ દિલ્હી મહાનગરપાલિકા] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090331224105/http://www.mcdonline.gov.in/ |date=2009-03-31 }} * [http://www.ndmc.gov.in/index1024.aspx નવી દિલ્હી મ્યુનિસિપલ કાઉન્સિલ] ;અન્યઃ ;* [http://www.lonelyplanet.com/india/delhi લોન્લી પ્લેનેટ ગાઈડ] ;* [http://www.delhimetrorail.com દિલ્હી મેટ્રો રેલ કોર્પોરેશન] {{Template group |list = {{ભારત}} {{State and Union Territory capitals of India}} {{Million-plus cities in India}} }} {{ભારત}} [[શ્રેણી:કોમનવેલ્થ રમત માટે યજમાન રહી ચૂકેલા શહેરો]] [[શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો]] [[શ્રેણી:એશિયામાં આવેલા દેશોની રાજધાનીઓ]] lhcnuzjnp7wg69ugs8lvpno1kysi21j 0 7180 901213 901167 2026-05-28T13:07:09Z Riddhiborisagar 87526 Created by translating the section "Features" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1355396083|Gmail]]" 901213 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = Gmail | logo = [[File:Gmail icon (2026).svg|center|120px|જીમેઇલનું ઓળખચિહ્ન (લોગો)]] | logocaption = જીમેઇલનું ઓળખચિહ્ન (લોગો) | screenshot = | caption = | developer = [[ગૂગલ]] | released = {{initial release|2004|3|21}} | latest_release_version = | latest_release_date = December 4, 2008 | latest_preview_version = | latest_preview_date = | platform = ગૂગલ વેબ ટૂલકિટ ([[જાવા (પ્રોગ્રામિંગ ભાષા)|જાવા]]/જાવાસ્ક્રિપ્ટ) | programming language = | operating_system = સર્વર: લિનક્સ; ક્લાયન્ટ: કોઈ પણ વેબ બ્રાઉઝર | genre = POP3, IMAP, ઇમેલ, વેબમેલ (વેબ આધારિત ઇમેલ) | license = | website = [https://mail.google.com/ mail.google.com] }} '''જીમેઇલ''' અથવા '''જીમેલ''' ([[અંગ્રેજી ભાષા|અંગ્રેજી]]: Gmail) એ [[ગૂગલ]] દ્વારા વિનામૂલ્યે પૂરી પાડવામાં આવતી [[જાહેરાત]] આધારિત વેબમેલ, POP3 અને IMAP સેવા છે.<ref>{{cite web | url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=13273&topic=1556 | title = How do I enable POP? | publisher = Google |date=2007-09-03 | access-date = 2008-06-01 | quote = You can retrieve your Gmail messages with a client or device that supports POP, like Microsoft Outlook or Netscape Mail.}} </ref><ref>{{cite web | url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=77695&topic=12762 | title = How do I enable IMAP? | publisher = Google |date=2007-10-23 | access-date = 2008-06-01 | quote = You can retrieve your Gmail messages with a client or device that supports IMAP, like Microsoft Outlook or Apple Mail.}}</ref>[[યુનાઇટેડ કિંગ્ડમ]] અને [[જર્મની]]માં તેને સત્તાવાર રીતે '''ગૂગલ મેલ''' કહેવામાં આવે છે. જીમેલનો પ્રારંભ ફક્ત આમંત્રણ દ્વારા જ નવા ખાતાં ખોલીને ૧ એપ્રિલ ૨૦૦૪ના રોજ બિટા રિલીઝ સ્વરૂપે કરવામાં આવ્યો હતો અને ૭ ફેબ્રુઆરી ૨૦૦૭ના રોજ તે જાહેર જનતા માટે ઉપલબ્ધ બન્યુ હતુ પરંતુ બિટા રિલીઝ સ્વરૂપે જ<ref>{{cite web | url = http://www.techcrunch.com/2009/07/09/bing-comes-to-hotmail/ | title = Bing Comes to Hotmail | last = Arrington | first = Michael | date = 2009-07-09 | access-date = 2009-07-11 | publisher = Techcrunch | quote = Hotmail is still by far the largest web mail provider on the Internet, with 343 million monthly users according to Comscore. Second and third are Yahoo (285 million) and Gmail (146 million).}} </ref>. તેના માસિક ૧૪.૬૦ કરોડ વપરાશકર્તાઓ છે. આ સેવાને બીટા દરજ્જામાંથી ૭ જુલાઇ ૨૦૦૯ના રોજ અપગ્રેડ કરવામાં આવી હતી, જેમાં બાકીની ગૂગલ એપ્સ સ્યુટનો પણ સમાવેશ થયો.<ref name="GoogleBlogJuly2009"> {{cite web|url = http://googleblog.blogspot.com/2009/07/google-apps-is-out-of-beta-yes-really.html|title = Gmail leaves beta, launches "Back to Beta" Labs feature|access-date = 2009-07-07|last = Coleman|first = Keith|authorlink = |year = 2009|month = July}}</ref><ref name="AP07Jul09">{{cite web|url = http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5gjI6d7txpkx2q7_7Z6uwM4-x-MbgD999MNJ01|title = Gmail drops 'beta' label to woo business customer|access-date = 2009-07-07|last = Vanacore|first = Andrew|authorlink = |year = 2009|month = July|archive-url = https://web.archive.org/web/20090710162246/http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5gjI6d7txpkx2q7_7Z6uwM4-x-MbgD999MNJ01|archive-date = 2009-07-10|url-status = live}}</ref> પ્રારંભિક દર વપરાશકર્તાદીઠ ૧ ગિગા બાઇટ (GB)ની સંગ્રહ ક્ષમતા સાથે જીમેલ તેના સ્પર્ધકો જે ઓફર કરે છે તેની તુલનામાં વિનામૂલ્યે ૨થી ૪ એમબી (MB) સુધીની સંગ્રહ ક્ષમતા માટે વેબમેઇલ સ્ટાન્ડર્ડમાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો. જીમેલ પાસે શોધલક્ષી ઇન્ટરફેસ છે અને ઇન્ટરનેટ ફોરમ જેવુજ દૃશ્ય ફલક છે. સોફ્ટવેર ડેવલપરો જીમેલ ને સૌપ્રથમ એજેક્સ પ્રોગ્રામીંગ તકનીકનો ઉપયોગ કરનાર તરીકે ઓળખે છે.<ref>{{cite web |url=http://www.developer.com/design/article.php/3526681 |title=AJAX: Asynchronous Java + XML? |publisher=www.developer.com |access-date=2008-11-13 |last=Wei |first=Coach K. |quote=In fact, the developer community was jazzed about the technical approach that Google used. In February 2005, AdapativePath's Jesse James Garrett coined the phrase "AJAX" as "Asynchronous JavaScript + XML" to describe this approach. |archive-date=2012-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120319180652/http://www.developer.com/design/article.php/3526681 |url-status=dead }}</ref> જીમેલ ગૂગલ સર્વલેટ એન્જિન અને લિનક્સ પર ગૂગલ જીએફઇ/૧.૩ ચાલે છે. <ref> {{cite web | title = WHOIS for Gmail.comGmail allows the user to add Gmail allows the user to add | url = http://whois.domaintools.com/gmail.com | publisher = domaintools.com}} </ref><ref>{{cite web|title=Netcraft "What's this site running?" report|url=http://toolbar.netcraft.com/site_report?url=http://mail.google.com|publisher=Netcraft|access-date=2010-03-17|archive-date=2016-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107021332/http://toolbar.netcraft.com/site_report?url=http%3A%2F%2Fmail.google.com|url-status=dead}}</ref><ref> {{cite web | title = OpenGSE Released | url = http://google-opensource.blogspot.com/2009/01/opengse-released.html | work = Google Open Source Blog | date = 2009-01-27}} </ref> ==સુવિધાઓ== ===સંગ્રહ ક્ષમતા (સ્ટોરેજ)=== [[File:Gmail login page.png|thumb|right|જીમેલ (Gmail)નું લોગઇન પેજ (જુલાઇ 2009)|link=Special:FilePath/Gmail_login_page.png]] જીમેલ (Gmail) સર્વિસ હાલમાં વિનામૂલ્યે સ્ટોરેજની 7400થી વધુ એમબી(MB) પૂરી પાડે છે.<ref name="Gmail homepage"> [http://www.gmail.com/ જીમેલ (Gmail) હોમપેજ]. ઑકટોબર 10, 2008ના સુધારેલ.</ref> વપરાશકર્તાઓ 20 જીબી (વાર્ષિક 5 ડોલર)થી લઇને 16 ટીબી (વાર્ષિક 4096 ડોલર) સુધીનો વધારાનો સ્ટોરેજ (પિકાસા વેબ આલ્બમ્સ (Picasa Web Albums), ગૂગલ ડોક્સ (Google Docs) અને જીમેલ (Gmail) વચ્ચે વિભાજિત) ભાડે લઇ શકે છે. <ref>{{cite web | url = https://www.google.com/support/accounts/bin/answer.py?answer=65431 | title = More storage for photos and messages | publisher = Google | year = 2007 | access-date = 2009-03-01 | archive-date = 2009-02-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090205131543/https://www.google.com/support/accounts/bin/answer.py?answer=65431 | url-status = dead }}</ref><ref>[http://picasa.google.com/support/bin/answer.py?answer=39567&amp;topic=10766 પિકાસા સહાય કેન્દ્ર - વધારાના સ્ટોરેજની ખરીદી કરે છે]</ref><ref>[http://gmailblog.blogspot.com/2009/11/more-extra-storage-for-less.html લઘુત્તમ માટે વધુ વધારાની સ્ટોરેજ], 10 નવેમ્બર, 2009, સોફ્ટવેર એન્જિનિયર એલ્વિન લી દ્વારા ઉપલબ્ધ કરાયેલ, સત્તાવાર ગૂગલ (Google) બ્લોગ</ref><ref>[https://www.google.com/accounts/PurchaseStorage Purchase additional storage] ગૂગલ (Google) એકાઉન્ટસ</ref> 1 એપ્રિલ 2005ના રોજ જીમેલ (Gmail)ની પ્રથમ જન્મજયંતિ નિમીત્તે, ગૂગલ (Google) "કાયમ માટે લોકોને કાયમ માટે વધુ સ્પેસ આપવાનું ચાલુ રાખશે એમ કહેતા" 1 જીબીથી વધારવાની જાહેરાત કરી હતી. <ref> [http://www.internetnews.com/xSP/article.php/3494491 અંતવિહીન જીમેલ (Gmail) સ્ટોરેજ]. સુધારો 25 જૂન 2006.</ref> એપ્રિલ 2005માં જીમેલ (Gmail)ના એન્જિનિયર રોબર સિયેમબોર્સ્કીએ જણાવ્યું હતું કે ગૂગલ (Google) પાસે તેના સર્વર પર પૂરતી સ્પેસ હોવાથી સેકંડદીઠ સ્ટોરેજમાં વધારો કરવાનું ચાલુ રાખશે. 12 ઓક્ટોબર 2007ના રોજ વધારાનો કલાક દીઠ દર 5.37 એમબી (MB) હતો.<ref>{{cite web | title = More Gmail storage coming for all | url = http://gmailblog.blogspot.com/2007/10/more-gmail-storage-coming-for-all.html |date=2007-10-12 | access-date = 2008-06-01 | author = Rob Siemborski | publisher = Official Gmail Blog}}</ref> 18 જાન્યુઆરી 2010ના રોજ આ દર 0.000004 એમબી (MB)/સેકંડ, અથવા 0.0144 એમબી (MB)/કલાક હતો.<ref>[http://www.gmail.com Gmail.com], 18 જાન્યુઆરી 2010ના રોજ જોવાયેલ</ref> ===જીમેલ (Gmail) લેબ્સ === જીમેલ (Gmail) લેબ્સ સુવિધાઓની રજૂઆત 5 જૂન 2008ના રોજ કરવામાં આવી હતી, જે વપરાશકર્તાઓને જીમેલ (Gmail)ના નવા અથવા અજમાયશી સુવિધાઓ જેમ કે અગત્યનના ઇમેલ સ્ટોરેજનું બુકમાર્કીંગ, કસ્ટમ કીબોર્ડ-શોર્ટકટ્સ અને ગેઇમ્સનું પરીક્ષણ કરવાની મંજૂરી આપે છે. વપરાશકર્તાઓ પસંદગી પ્રમાણે લેબની સુવિધાઓને અક્ષમ કે સક્ષમ કરી શકે છે અને તેમાંના દરેક માટે પ્રતિભાવ પૂરો પાડી શકે છે. આના દ્વારા જીમેલ (Gmail)ના એન્જિનિયરો વપરાશકર્તાઓના નવી સુવિધાઓ અંગે તેમાં સુધારા અંગેના ઇનપુટ લઇ શકે છે, ઉપરાંત તેમની લોકપ્રિયતાનું મૂલ્યાંકન કરી શકે છે અને તેનો નિયમિત જીમેલ (Gmail) સુવિધાઓમાં સમાવેશ કરી શકાય તેવી ગુણવત્તા ધરાવે છે કે કેમ તે નક્કી કરી શકે છે. તમામ લેબ સુવિધાઓ પ્રાયોગિક છે અને તે કોઇ પણ સમયે અટકાવી દેવાની શરતે હોય છે. 10 ડિસેમ્બર 2008ના રોજ જીમેલે (Gmail) તેના ઇન્ટીગ્રેટેટ ચેટ મારફતે એસએમએસ મેસેજિંગ માટે સપોર્ટ (ટેકા)નો ઉમેરો કર્યો હતો.<ref name="Techcrunchdec08"> {{cite web|url = http://www.techcrunch.com/2008/12/10/gmail-enables-sms-messaging-from-chat/|title = Gmail Enables SMS Messaging From Chat|access-date = 2008-12-11|last = Kincaid |first = Jason|authorlink = |year = 2008|month = December}}</ref><ref name="CNet10Dec08">{{cite web|url = http://news.cnet.com/8301-17939_109-10120918-2.html|title = Google takes two with Gmail-SMS chat|access-date = 2008-12-11|last = Shankland|first = Stephen|authorlink = |year = 2008|month = December}}{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="GMailNew10Dec08"> {{cite web|url = http://mail.google.com/mail/help/about_whatsnew.html|title = New in Labs: Tasks, Text Messaging in Chat|access-date = 2008-12-11|last = [[Google]]|authorlink = |year = 2008}}</ref> 28 જાન્યુઆરી 2009ના રોજ જીમેલે (Gmail) તેના ગિયર્સ સાથેના ઇન્ટીગ્રેશન મારફતે ઓફલાઇન એક્સેસ માટે સપોર્ટનો ઉમેરો કર્યો હતો.<ref name="GmailBlog09">{{cite web|url = http://gmailblog.blogspot.com/2009/01/new-in-labs-offline-gmail.html|title = New in Labs:Offline Gmail|access-date = 2009-01-28|last = Palay |first = Andy|authorlink = |year = 2009|month = January}}</ref> 14 જુલાઇ 2009ના રોજ જીમેલે (Gmail) લેબની બહાર પરીક્ષણ કરવાના કામકાજો હાથ ધર્યા હતા અને તેને સત્તાવાર સુવિધા બનાવી હતી<ref name="GmailBlogLabs">{{cite web|url=http://gmailblog.blogspot.com/2009/07/tasks-graduates-from-gmail-labs.html|title=Tasks graduates from Gmail Labs|access-date=2009-08-10|last = Watts|first = James|year = 2009|month = July}}</ref> ===સ્પામ ફિલ્ટર=== જીમેલ (Gmail)નું સ્પામ ફિલ્ટરીંગ સુવિધા એ સમાજ આધારિત પદ્ધતિ છે: જ્યારે કોઇ પણ વપરાશકર્તા ઇમેલને સ્પામ તરીકે માર્ક કરે છે, ત્યારે આ તમામ જીમેલ (Gmail) વપરાશકર્તાઓ માટે ભવિષ્યના સંદેશાઓ સમાન સિસ્ટમને ઓળખી કાઢવા માટે માહિતી પૂરી પાડે છે.<ref> {{cite web | url = http://googlesystem.blogspot.com/2007/10/how-gmail-blocks-spam.html | title = How Gmail Blocks Spam | access-date = 2009-02-12 | author = | last = Chitu | first = Alex | authorlink = | coauthors = | date = 2007-10-29 | year = | month = | work = Google Operating System: Unofficial news and tips about Google | publisher = | location = | pages = | doi = | archiveurl = | archive-date = | dateformat = | quote = Gmail's filters are constantly improving and an important ingredient of their effectiveness is the use of community signals. Every time you click on the "Mark as spam" button, Gmail uses that information to block similar future messages not only for you, but for all Gmail users also. }} </ref> ખાસ રીતે સંચાલન કરવામાં આવનારા સ્પામ તરીકે માર્ક કરેલા મેલને આવવા દેવા માટે તેમની સિસ્ટમને અનુરૂપ કરી શકે છે. <ref>{{cite web | url = http://mail.google.com/support/bin/topic.py?topic=12846 | title = Spam - Gmail Help | access-date = 2009-02-12 | author = | last = | first = | authorlink = | coauthors = | date = | year = | month = | work = Gmail Help | publisher = | location = | pages = | doi = | archiveurl = | archive-date = | dateformat = | quote = If you find that some senders' messages are consistently being mislabeled as spam, you can prevent this by .... }}</ref> ===જીમેલ (Gmail) મોબાઇલ=== જીમેલ (Gmail) મોબાઇલ એ ગૂગલ (Google)ની ઇમેલ સર્વિસનું સંસ્કરણ છે. તે વિના મૂલ્યની સેવા છે, જે સેલ ફોન્સ અથવા સ્માર્ટફોન જેવા મોબાઇલ પૂર્જાઓ પરથી એક્કેસ પૂરો પાડવા માટે વિકસાવવામાં આવી છે. જીમેલ (Gmail) મોબાઇલની રજૂઆત 16 ડિસેમ્બર 2005ના રોજ કરવામાં આવી હતી અને તે વિવિધ ભાષાઓમાં ઉપલબ્ધ છે. જીમેલે(Gmail) અસરકારક રીતે નાના, મોબાઇલ સ્ક્રીન્સને ડિલીવર કર્યું હોવાથી જીમેલ (Gmail) મોબાઇલ અસંખ્ય સુવિધાઓ ઓફર કરે છે. વપરાશકર્તાઓ કંપોઝ, વાંચન, જવાબ, ફોરવર્ડ, નહી વંચાયેલાને માર્ક કરવાન, સ્ટાર ઉમેરવાનો કે ટ્રાશ ઇમેલ સંદેશાઓની ક્ષમતા મેળવી શકે છે.{{Citation needed|date=September 2009}} 22 સપ્ટેમ્બર 2009ના રોજ આઇફોન અને આઇપોડ ટચ પ્લેટફોર્મસ<ref>{{cite news|url=http://news.cnet.com/8301-1035_3-10358618-94.html|title=Official Gmail push comes to iPhone, Windows Mobile|date=2009-09-22|publisher=cnet|access-date=2009-09-25|archive-date=2011-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110824221022/http://reviews.cnet.com/8301-19512_7-10358618-233.html|url-status=dead}}</ref> માટે ગૂગલ (Google) સિંકનો ઉપયોગ કરતા તેની જીમેલ (Gmail) સર્વિસને ટેકો પૂરો પાડવા માટે ગૂગલ (Google) પુશ મેલ લાવ્યું હતું. ==ઇન્ટરફેસ== {{Main|Gmail interface}} જીમેલ (Gmail) ઇન્ટરફેસ અન્ય વેબમેલ સિસ્ટમ્સથી અલગ પડે છે, કેમ કે સર્ચ અને ઇમેલના તેના "વાતચીત દૃશ્ય", એક જ પાનામાં વિવિધ પ્રત્યુત્તરોનું જૂથ કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. જીમેલ (Gmail)ના વપરાશકર્તા ડિઝાઇનર, કેવિન ફોક્સે વપરાશકર્તાઓ હંમેશા માટે તે પેઇજ પર રહે તેવી લાગણી કરાવવાનો અને અન્ય સ્થળોએ નેવિગેટ કરવાને બદલે તેજ પેઇજ પરના ફેરફારો અનુભવે તેવો ઇરાદો સેવ્યો હતો.<ref> {{cite web |url=http://blogoscoped.com/archive/2008-06-02-n56.html |title=Kevin Fox of Gmail & FriendFeed on User Experience Design&nbsp;— Google Blogoscoped |publisher=blogoscoped.com |access-date=2009-05-29 |last=Lenssen |first=Philipp }} </ref> == લાક્ષણિકતાઓ == === 0૧ એપ્રિલ ૨૦૦૪ ના રોજ જીમેઇલ એક ગીગાબાઈટ સ્ટોરેજ સાથે લોન્ચ થયું, એ સમયે સ્પર્ધકો કર્તા વધારે જગ્યા સાથે. જીમેઇલની પહેલી વર્ષગાંઠમાં સ્ટોરેજની સાઈઝ વધારીને બમણી કરવામાં આવી. Georges Harik (પ્રોજેક્ટ મેનેજેમેન્ટ ડીરેક્ટર - જીમેઇલ) એ જણાવ્યું હતું કે Google લોકો માટે “હંમેશા વધુ જગ્યા આપતું રહેશે.” === ==ઇતિહાસ== જનતા સમક્ષ જાહેરાત કરાઇ તેના કેટલાક વર્ષો પહેલા [[ગૂગલ|ગૂગલના]] ડેવલપર પાઉલ બુચર દ્વારા જીમેલ પ્રોજેક્ટનો પ્રારંભ કરવામાં આવ્યો હતો. પ્રારંભમાં ઇમેલ ક્લાયંટનો ઉપયોગ ફક્ત ગૂગલના કર્મચારીઓમાં કંપનીમાં જ આંતરિક રીતે થઇ શકતો હતો. ગૂગલે જીમેલની 1 એપ્રિલ 2004ના રોજ જનતા સમક્ષ જાહેરાત કરી હતી.<ref>{{cite web |url=http://searchenginewatch.com/showPage.html?page=3334241 |title=Google Launches Gmail, Free Email Service&nbsp;— Search Engine Watch |publisher=searchenginewatch.com |access-date=2008-03-12 |last=Sullivan |first=Danny |archive-date=2008-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080226051306/http://searchenginewatch.com/showPage.html?page=3334241 |url-status=dead }}</ref> ==ડોમેન નામ ઇતિહાસ == ગૂગલ (Google) દ્વ્રારા તેનું હસ્તગત કરાયું તે પહેલા gmail.com ડોમેન નામનો ઉપયોગ કોમિક સ્ટ્રીપ ''ગારફિલ્ડ'' ના ઓનલાઇન હોમ Garfield.com, દ્વ્રારા ઓફર કરવામાં આવતી ઇમેલ સેવા દ્વારા થતો હતો. અલગ ડોમેન તરફ સ્થળાંતર કરતા, આ સેવા ત્યારથી બંધ કરવામાં આવી હતી.<ref>{{cite web | url=http://www.intelliot.com/blog/archives/2004/03/31/slashdot-comments-on-google-gmail/#comment-294783 | title=Slashdot Comments on Google Gmail | author=Elliot Lee | date=2004-03-31 | access-date=2008-06-01 | archive-date=2009-01-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090112144800/http://www.intelliot.com/blog/archives/2004/03/31/slashdot-comments-on-google-gmail/#comment-294783 | url-status=dead }}</ref> {{asof|2005|6|22}}, જીમેલ (Gmail)નું સ્વીકૃત યુઆરઆઇ (URI) ''<nowiki>http://gmail.google.com/gmail/</nowiki>'' માંથી બદલીને ''<nowiki>http://mail.google.com/mail/</nowiki>'' કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{cite web | url=http://mathiasbynens.be/blogmarks/2005/06/gmail-goes-301 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070811084436/http://mathiasbynens.be/blogmarks/2005/06/gmail-goes-301 | archive-date=2007-08-11 | title=Google goes 301 | author=Mathias Bynens | date=2005-06-25 | access-date=2007-11-25 | url-status=dead }}</ref> {{asof|2009|7}}, જેમણે અગાઉના યુઆરઆઇ (URI)માં ટાઇપ કર્યું હતું તેમને પાછળનામાં જવાનો આદેશ અપાયો હતો. ==ચોક્કસ દેશો માટે ગૂગલમેલ (GoogleMail ) ડોમેન== ડોમેન ''gmail.com'' ટ્રેડમાર્ક તકરારને કારણે ચોક્કસ દેશોમાં ઉપલબ્ધ છે જેમ કે, [[યુનાઇટેડ કિંગ્ડમ]] અને [[જર્મની]], આવા કિસ્સામાં વપરાશકર્તાને ડોમેન ''googlemail.com'' નો ઉપયોગ કરવો જ પડે છે.<ref>{{cite web | url= http://mail.google.com/mail/help/intl/en-GB/googlemail.html | title=Google Mail in the UK | access-date=2009-12-27 | last = [[Google]]}}</ref> ડોમેનની આંતરતબદીલી થઇ શકતી હોવાથી, વપરાશકર્તા ''googlemail.com'' ડોમેનનો ઉપયોગ કરવા બંધનકર્તા હોવાથી તેઓ ''gmail.com'' વપરાશકર્તાઓ દ્વારા પહેલેથી પસંદ કરેલ સરનામાઓની પસંદગી કરી શકતા નથી. ''googlemail.com'' અથવા ''gmail.com'' સરનામાઓને મોકલવામાં આવેલા ઇનબાઉન્ડ ઇમેલ વપરાશકર્તાઓ સુધી પહોંચશે. ઓનલાઇન સર્વિસ માટે નોંધણી કરતી વખતે ગૂગલમેલ (GoogleMail) વપરાશકર્તાઓએ તેમના ઇમેલ એડ્રેસ પરથી ''googlemail.com'' નો ઉપયોગ કરવો જ પડે છે, જેથી કોઇ પણ પ્રકારના વહીવટીય ઇમેલ જેમ કે સમર્થનના સંદેશાઓ કે જે સર્વિસને મોકલવામાં આવે છે તેને ઓળખી ન શકાય તેની ખાતરી કરી શકાય. ==મોબાઇલ ફોન નંબર માટેની જરૂરિયાત== કેટલાક દેશોમાંથી જીમેલ (Gmail) એકાઉન્ટનું સર્જન કરવાનો પ્રયત્ન કરતી વખતે, ગૂગલ (Google)ને [[મોબાઇલ ફોન]] નંબરની જરૂર પડે છે, જે પાઠ્ય સંદેશાઓને ટેકો પૂરો પાડે છે. ગૂગલ (Google)ના અનુસાર સર્વિસ મર્યાદાઓને કારણે અન્ય દેશોમાં સાઇન-અપ માટે આ જરૂરી નથી.<ref name="SMSacct"> {{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=114129|title = I don't have a mobile phone, can I sign up?|access-date = 2009-07-08|last = [[Google]]|authorlink = |year = 2009}}</ref> ગૂગલ (Google) આ સમજાવે છે: {{cquote|If you'd like to sign up for a Gmail address, you need to have a mobile phone that has text-messaging capabilities. If you don't have a phone, you may want to ask a friend if you can use his or her number to receive a code. One of the reasons we're offering this new way to sign up for Gmail is to help protect our users and combat abuse. Spam and abuse protection are two things we take very seriously, and our users have been very happy with the small amount of spam they've received in Gmail. We take many measures to ensure that spammers have a difficult time sending their spam messages, getting these messages delivered, or even obtaining a Gmail address (spammers will often use many different addresses to send spam). Sending invitation codes to mobile phones is one way to address this, as the number of addresses created per phone number can be limited.<ref name="SMSacct" /> }} ==જીમેલ અફવાઓ== ===જીમેલ પેપર અફવાઓ=== ગૂગલે ૨૦૦૭માં [[એપ્રિલ ફૂલ્સ ડે|એપ્રિલ ફૂલના દિવસે]], "જીમેલ પેપર"ની રજૂઆત કરીને જીમેલ ને રમૂજ બનાવી હતી, જ્યાં વપરાશકર્તાઓ બટન ક્લિક કરે અને જીમેલ તેને મેલ આવેલો છે તેવુ્ સમજીને વિના મૂલ્યે એડ-સપોર્ટેડ હાર્ડ કોપીને મેલ કરી દે છે.<ref>{{cite web | url=http://mail.google.com/mail/help/paper/ | title=Welcome to Gmail (introducing Google Paper) | author=[[ગૂગલ]] | date=2007-04-01 | access-date=2008-06-01 }}</ref> ===જીમેલ વૈવિધ્યપૂર્ણ સમય અફવાઓ=== ગૂગલે ૨૦૦૮માં એપ્રિલ ફૂલના દિવસે નકલી સેવા "જીમેલ કસ્ટમ ટાઇમ"નો પ્રારંભ કર્યો હતો, જે વપરાશકર્તાને વર્ષમાં દસ ઇમેલ બનાવટી ટાઇમસ્ટેમ્પસ સાથે મોકલવાની મંજૂરી આપતો હતો. હોક્સ જણાવે છે કે ગૂગલ સર્વર પર સ્પેસસમય અર્ધો કરી નાખવાથી ઇમેલ તેના ધારેલા પ્રાપ્તિકર્તા સુદી પહોંચતા પહેલા ખરેખર તો સમયના [[ચતુર્થ પરિમાણ]] મારફતે રુટ થાય છે.<ref>[http://mail.google.com/mail/help/customtime/index.html જીમેલ : ઇમેલ પરત્વે ગૂગલનો દ્રષ્ટિકોણ] </ref><ref>[http://news.cnet.com/8301-13577_3-9907571-36.html?tag=nefd.top ગૂગલ એપ્રિલ ફૂલ બનાવે છે: 'કસ્ટમ ટાઇમ' અને મંગળનો પ્રવાસ | ધી સોશિયલ - CNET News.com]{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===જીમેલ ઓટોપાયલોટ અફવાઓ=== ગૂગલે ૨૦૦૯માં એપ્રિલ ફૂલના દિવસે સીએડીઆઇઇ (CADIE) દ્વ્રારા જીમેલ ઓટોપાયલોટ તરીકે ઓળખાતી સેવા રજૂ કરી હતી.<ref>[http://mail.google.com/mail/help/autopilot/index.html સીએડીઆઇઇ દ્વારા જીમેલ ઓટોપાયલોટ]</ref> ગૂગલના અનુસાર, આ સેવાનો આશય આપોઆપ જ વાંચવાનો અને વપરાશકર્તાઓ માટે ઇમેલનો પ્રતિભાવ આપવાનો હતો. સંદેશામાં રજૂ કરાયેલી લાગણીઓનું પૃથ્થકરણ કરીને અને વપરાશકર્તાઓને સલાહ પૂરી પાડીને અથવા આપોઆપ જ સંદેશાનો પ્રતિસાદ આપીને કામ કરતું હોવાનું દેખાયું હતું. ==કોડ ફેરફારો == જીમેલ (Gmail)ની જાવાસ્ક્રીપ્ટ (JavaScript)નો અગ્ર-અંતને ઉનાળાના અંતમાં અને 2007ના ઉત્તરાર્ધમાં લખવામાં આવી હતી અને તેને 29 ઓક્ટોબર 2007થી વપરાશકર્તાઓ સમક્ષ મૂકવામાં આવી હતી. નવા સંસ્કરણમા પુનઃડિઝાઇન કરેલ સંપર્ક વિભાગ, ઝડપી સંપર્ક બોક્સ અને ચેટ પોપઅપ્સ છે, જેને સંદેશા યાદીમાં તેજ સંપર્ક યાદીમાં ઉમેરવામાં આવ્યા હતા. સંપર્ક એપ્લીકેશન ગૂગલ (Google) સર્વિસીઝ જેમ કે ગૂગલ ડોકસ (Google Docs) માં સંકલિત થયેલી છે. નવા સંસ્કરણમાં વપરાશકર્તાઓને પ્રવેશવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી તેમને જમણી બાજુ ટોચમાં ખૂણામાં લિંક આપવામાં આવી હતી જેને "નવા સંસ્કરણ" તરીકે વાંચવામાં આવે છે. ડિસેમ્બર 2007ના રોજ, મોટા ભાગના પ્રવર્તમાન એખાઉન્ટસ સાથે મોટા ભાગની ઇંગ્લીશ (યુએસ)માં નવી નોંધણી ટેકો આપવામાં આવે ત્યારે બાય ડિફોલ્ટ નવા ઇન્ટરફેસ આપવામાં આવે છે. ત્યાં "ઓલ્ડર સંસ્કરણ" વાળા લેબલ લિંક મારફતે ડાઉનગ્રેડનો ઓપ્શન રહેલો છે.<ref> {{cite web |url=http://www.google.com/a/help/intl/en/admins/new.html |title=Google Apps |publisher=www.google.com |access-date=2008-03-12 |quote=Google Docs is integrated with your Gmail contacts list so it's easy to invite people to view or edit your files. }} </ref><ref name="gmail_2.0_blogoscoped">{{cite web | url = http://blogoscoped.com/archive/2007-10-29-n47.html | title = Gmail 2.0 Screenshots | access-date = 2008-06-01 | date = 2007-10-29 | author = Philipp Lenssen | publisher = Google Blogoscoped}}</ref><ref name="gmail_code_changes">{{cite web | url = http://gmailblog.blogspot.com/2007/10/code-changes-to-prepare-gmail-for.html | title = Code changes to prepare Gmail for the future | access-date = 2008-06-01 | date = 2007-10-29 | author = Dan Pupius | publisher = Official Gmail Blog | quote = So recently the Gmail team has been working on a structural code change that we'll be rolling out to Firefox 2 and IE 7 users over the coming weeks (with other browsers to follow).}}</ref><ref name="zdnet_new_gmail2">{{cite web | url = http://blogs.zdnet.com/Google/?p=786 | title = New version of Gmail starting to roll out | access-date = 2008-06-01 | date = 2007-10-29 | author = Garett Rogers | publisher = ZDNet | archive-date = 2009-01-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090129195518/http://blogs.zdnet.com/Google/?p=786 | url-status = dead }}</ref> આ કોડીંગમાં ફેરફારનો અર્થ એ છે કે ફક્ત [[ઇન્ટરનેટ એક્સપ્લોરર 7 (Internet Explorer 7)]], [[ફાયરફોક્સ 2 (Firefox 2)]], [[ગૂગલ ક્રોમ (Google Chrome)]] અને [[સફારી 3.0 (Safari 3.0)]] (અથવા વધુ તાજેતરના સંસ્કરણો)ના જ વપરાશકર્તાઓ નવા કોડનો સંપૂર્ણપણે ઉપયોગ કરી શકે છે. ઇન્ટરનેટ એક્સપ્લોરર 5.5+ (Internet Explorer 5.5+)+, નેટસ્કેપ 7.1+ (Netscape 7.1+)+, મોઝીલ્લા 1.4+ (Mozilla 1.4+)+, ફાયરફોક્સ 0.8 (Firefox 0.8), સફારી 1.3 (Safari 1.3) અને અન્ય કેટલાક બ્રાઉઝર્સ મર્યાદિત કામગીરી આપશે. અન્ય બ્રાઉઝરોને કદાચ જીમેલ (Gmail)ના ફક્ત સંસ્કરણ એવા બેઝિક એચટીએમએલ (HTML)માં મોકલવામાં આવી શકે છે. <ref name="gmail_code_changes"></ref><ref name="gmail_pays_to_upgrade">{{cite web | url = https://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=76137 | title = It pays to upgrade your browser | work = Gmail Help Center | publisher = Google | date = 2007-12-03 | access-date = 2008-06-01 | quote = We've added some great new features to Gmail. To check them out, please upgrade your browser to either Mozilla Firefox 2.0, Safari 3.0 or Internet Explorer 7 (with Google Toolbar).}}</ref><ref name="aim_in_gmail">{{cite web | url = https://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=61024 | title = About AIM in Gmail | publisher = Google | work = Gmail Help Center | date = 2007-12-07 | access-date = 2008-06-01 | archive-date = 2008-11-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081108221740/http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=61024 | url-status = dead }}</ref><ref name="editing_labels_help">{{cite web | url = https://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=14026 | title = Editing labels | publisher = Google | work = Gmail Help Center | date = 2007-12-07 | access-date = 2008-06-01}}</ref><ref name="GMailSupported"> {{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=6557|title = Gmail&nbsp;— Supported browsers|access-date = 2008-12-04|last = [[Google]]|authorlink = |year = 2008|month = December}}</ref> 18 જાન્યુઆરીના સપ્તાહ દરમિયાન ગૂગલે (Google) અપડેટ રજૂ કર્યું હતું, જેણે જીમેલ (Gmail) જે રીતે જાવાસ્ક્રીપ્ટ (JavaScript) લોડ કરે છે તેની પદ્ધતિમાં ફેરફાર કર્યો હતો. તે કેટલાક થર્ડ પાર્ટી વિસ્તરણોની નિષ્ફળતામાં પરિણમ્યું હતું.<ref>{{cite web | url = http://gmailblog.blogspot.com/2008/01/gmailgreasemonkey-api-issue.html | title = Gmail/Greasemonkey API issue | last = Pupius | first = Dan | date = 2008-01-29 | access-date = 2008-06-01 | publisher = Official Gmail Blog }}</ref> 12 ડિસેમ્બર 2008ના રોજ જીમેલે (Gmail) બ્રાઉઝરમાં ઝડપથી [[પીડીએફ (PDF)]] જોવા માટેના ટેકા ઉમેર્યો હતો.<ref>{{cite web|last=Miller |first=Marc |url=http://gmailblog.blogspot.com/2008/12/fast-pdf-viewing-right-in-your-browser.html |title=Official Gmail Blog: Fast PDF viewing right in your browser |publisher=Gmailblog.blogspot.com |date=2008-12-12 |access-date=2009-07-31}}</ref> ==ટીકાઓ== ===અંગત=== ગૂગલ (Google) સંદર્ભ સંવેદન જાહેરાતોમાં ઉમેરવા માટે ઇમેલનું આપોઆપ જ સ્કેનીંગ કરે છે. ગોપનીયતા તરફી વધારાએ એ ચિંતામાં વધારો કર્યો હતો કે યોજનામાં તેમની અંગત, ખાનગી હોય તેવા, ઇમેલ્સ અને તે સલામતી સમસ્યા હતી. કોમ્પ્યુટર દ્વારા પણ વાંચવાની મંજૂરી આપી શકાય તેવી ઇમેલ સુચિ ઇમેલમાં રહેલી [[ગોપનીયતાની આશા]]માં ઘટાડો થશે. વધુમાં, ઇમેલ કે લવાજમ નહી ભરેલા ગ્રાહકો જીમેલ (Gmail) એકાઉન્ટમાં મોકલવાનું પસંદ કરે છે, તેમ છતા તે મોકલનારાઓ જીમેલ (Gmail)ની સેવાની શરતો સાથે અથવા [[ગોપનીયતા નીતિ]] સાથે ક્યારે સંમત થતા નથી. ગૂગલ (Google) તેની ગોપનીયતા નીતિમાં એકતરફી ફેરફાર કરી શકે છે અને ગૂગલ (Google) વ્યક્તિગતના દસ્તાવેજો બનાવવા માટે તેની તમામ માહિતીથી સભર પ્રોડક્ટ લાઇનમાં ટેકનીકલી ક્રોસ રેફરન્સ કૂકીઝ કરી શકવા સક્ષમ છે. જોકે, મોટા ભાગની ઇમેલ સિસ્ટમ [[સ્પામ]]ની તપાસ માટે સર્વર તરફી સૂચિ સ્કેનીંગનો ઉપયોગ કરી શકે છે.<ref>{{cite web | url = http://www.epic.org/privacy/gmail/faq.html | title = Gmail Privacy Page | access-date = 2008-06-01 | date = 2004-07-18 | publisher = Electronic Privacy Information Center | archive-date = 2009-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090308131552/http://epic.org/privacy/gmail/faq.html | url-status = dead }}</ref><ref name="Register15Jun04"> {{cite web|url = http://www.theregister.co.uk/2004/06/15/gmail_spook_heaven/|title = Google's Gmail: spook heaven?|access-date = 2008-11-24|last = Rasch|first = Mark|authorlink = |year = 2004|month = June}}</ref> ગોપનીયતા તરફદારીમાં જાહેર કરાયેલ માહિતીની પ્રાપ્તિનો અભાવ અને સહસંબંધ ધરાવતી નીતિઓ સમસ્યારૂપ હોવાનો ઉલ્લેખ કરાયો છે. ઇન્ટરનેટ સર્ચ દ્વારા માહિતીને સાથે જે તે વ્યક્તિના ઇમેલ સંદેશોમાં રહેલી માહિતીને સંયુક્ત કરવાની ક્ષમતા ગૂગલ (Google) પાસે છે. આ પ્રકારની માહિતીને કેટલો લાંબો સમય રાખી શકાય અથવા તેનો કેવી રીતે ઉપયોગ કરી શકાય તે ગૂગલ (Google) જાણતું નથી. ચિંતાની એક બાબત એ છે કે તેમાં કદાચ કાયદો લાગુ પાડતી એજન્સીઓનું હિત સમાયેલું હોય. 30થી વધુ ગોપનીયતા અને સિવિલ લિબર્ટીઝ સંસ્થાઓએ ગૂગલ (Google)ને જ્યાં સુધી આ મુદ્દો ન ઉકેલાય ત્યાં સુધી જીમેલ (Gmail) સેવા બંધ રાખવાની વિનંતી કરી છે. <ref>{{cite web | url = http://www.privacyrights.org/ar/GmailLetter.htm | title = Thirty-One Privacy and Civil Liberties Organizations Urge Google to Suspend Gmail | access-date = 2008-06-01 | date = 2004-04-19 | publisher = Privacy Rights Clearinghouse | archive-date = 2009-01-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090130063002/http://www.privacyrights.org/ar/GmailLetter.htm | url-status = dead }}</ref> જીમેલ (Gmail)ની ગોપનીયતા નીતિમાં નીચેના વિધાનનો સમાવેશ થાય છેઃ: "ભૂંસી નાખેલા સંદેશાઓ અને એકાઉન્ટોની બાકી રહેલી નકલોને અમારા સક્રિય સર્વરો પરખી ભૂંસી નાખતા ૬૦ દિવસ સુધીનો સમય લાગે છે અને તે કદાચ અમારી ઓફલાઇન બેકઅપ સિસ્ટમમાં સચવાઇ રહી શકે છે". ગૂગલ (Google) ભારપૂર્વક જણાવે છે કે જીમેલ (Gmail) મોટે ભાગે તમામ ઉદ્યોગોમાં સમાવિષ્ટ આચરણોને વળગી રહે છે. ગૂગલ (Google) જણાવે છે કે તેઓ "ઝડપથી અને વ્યવહારુ રીતે ભૂંસી નાખેલી માહિતીને દૂર કરવા વ્યાજબી પ્રયત્નો કરશે."<ref>{{cite web | url=http://mail.google.com/mail/help/privacy.html | title = Gmail Privacy Policy | access-date=2008-06-01 | author=[[Google]] }}</ref><ref>{{cite web | url = http://mail.google.com/mail/help/about_privacy.html#data_retention | title = More on Gmail and privacy | access-date = 2008-03-02 | date=2007-01-01 | publisher = Google}}</ref> ઇમેલ-સ્કેનીંગનો વપરાશકર્તાના ફાયદામાં ઉપયોગ કરવાના તેના કારણનો ઉલ્લખ કરીને ગૂગલ (Google) તેની પરિસ્થિતિનો બચાવ કરે છે. ગૂગલ (Google) દર્શાવે છે જીમેલ (Gmail) અત્યંત સંવેદનશીલ સંદેશાઓ જેમ ક દુઃખદ ઘટના, અણધારી આપત્તિ અથવા મૃત્યુ દર્શાવતા હોય તે પછી તરત જ જાહેરાત દર્શાવવાથી દૂર રહે છે.<ref> {{cite web | url = http://mail.google.com/mail/help/about_privacy.html#targeted_ads | title = About Gmail: More on Gmail and privacy | access-date = 2009-01-06 | date = 2007-01-01 | publisher = Google | quote = "Gmail's filters also block ads from running next to messages about catastrophic events or tragedies, erring on the side of not displaying an ad if the content is questionable."}}</ref> જીમેલ (Gmail)ના ચીનમાં માનવ અધિકાર કાર્યકરોના એકાઉન્ટસને 2009ના અંતમાં વ્યવસ્થિત હૂમલામાં હેક કરવામાં આવ્યા હતા. <ref>http://googleblog.blogspot.com/2010/01/new-approach-to-china.html</ref><ref>http://www.wired.com/threatlevel/2010/01/operation-aurora/</ref> જીમેલ (Gmail) પૃથ્થકરણનો સમાવેશ કરે છે અને વપરાશકર્તાઓની ઇમેલ સૂચિ મેળવે છે, જે જીમેલ (Gmail)ને હૂમલાઓ માટે આકર્ષક લક્ષ્યાંક બનાવે છે.<ref>http://www.siliconvalleywatcher.com/mt/archives/2010/01/goog_v_china_hi.php</ref> ===તકનીકી મર્યાદાઓ === અમલી કરી શકાય તેવી ફાઇલો અથવા આર્કાઇવ માટે કોઇએ વાપરેલી હોય તેવા [[ફાઇલ એકસટેન્શન]] ઓળખી કાઢે તો અમલ કરી શકાય તેવી ફાઇલો અથવા આર્કાઇવ્સ સમાયેલા હોય તેને મોકલવા કે મેળવવાની મંજૂરી જીમેલ (Gmail) આપતા નથી.<ref name="exe"> {{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=6590|title = Some file types are blocked|access-date = 2009-03-01|last = [[Google]] |authorlink = |year = 2008}}</ref><ref name="google1">{{cite web | url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=6590&topic=1517 | title = Title Gmail: Help Center&nbsp;— Can I send or receive an executable file? | access-date = 2008-06-01 |date=2005-10-14 | quote = Gmail does not allow users to receive executable files | publisher = Google }}</ref> ડિઝાઇનની રીતે જીમેલ (Gmail) દરેક વપરાશકર્તાઓના ઇમેલ ડિલીવર કરતું નથી. પીઓપી (POP) અથવા આઇમેપ (IMAP) એક્સેસ મારફતે ડાઉલોડીંગ કરતી વખતે જો ગ્રાહક પાસે કોપી હોય તો વપરાશકર્તાઓએ તેમને પોતાને મોકલેલા સંદેશાઓની ડિલીવરી કરવામાં જીમેલ (Gmail) નિષ્ફળ જાય છે.<ref> {{cite web | url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=13291 | title = Some mail was not downloaded | access-date = 2009-01-15 | author = | last = | first = | authorlink = | coauthors = | date = | year = | month = | work = Gmail Help | publisher = Google | location = | pages = | doi = | archiveurl = | archive-date = | quote = [...] Gmail doesn't download copies of messages sent from within your client, or messages already available in your client. }} </ref> વપરાશકર્તાઓએ મેઇલીંગ યાદીમાં મોકલેલા અને જેને તેઓ [[મેઇલીંગ યાદી]] દ્વારા પરત મેળવવાની આશા રાખી શકે છે તેને પણ તે વપરાશકર્તાના ઇનબોક્સમાં (કોઇપણ એક્સેસ ઇન્ટરફેસ દ્વારા) ડિલીવર કરતું નથી.<ref>[http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=6588&amp;topic=1564 સંદેશો મેલીંગ યાદીમાં મોકલી અપાયો છે, તે મારા ઇનબોક્સમાં દેખાતો નથી - સહાય કેન્દ્ર] </ref> જીમેલ (Gmail) ફક્ત વાતચીત ([[વિચાર]]) દ્વારા જ ઇમેલને અલગ કરે છે, જે કદાચ મોટી વાતચીત માટે મુશ્કેલી બની શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો વપરાશકર્તા લોકોના મોટા સમૂહને પ્રશ્ન મોકલે તો, એક જ વાતચીતમાં સંગ્રહીત કરેલી પ્રતિક્રિયાઓને અલગ પાડવી અશક્ય છે. સમગ્ર વાતચીત હાંસલ કર્યા વિના જે તે વપરાશકર્તા માટે પ્રતિક્રિયા શોધવાનો કોઇ માર્ગ નથી. વ્યક્તિગતના ઇમેલ ભૂંસી નાખવા શક્ય છે, ત્યારે મોટા ભાગની કામગીરી જેમ કે આર્કાઇવીંગ અન લેબલીંગ જ સમગ્ર વાતચીતમાં લાગુ પાડી શકાય છે. વાતચીતોને અલગ કે એકઠી ન કરી શકાય.<ref name="Threading">{{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=7189|title = Improper message threading|access-date = 2009-04-19|last = [[Google]]|authorlink = |year = 2008|archive-date = 2009-07-01|archive-url = https://web.archive.org/web/20090701120450/http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=7189|url-status = dead}}</ref> ===આઉટેજીસ (થોડા સમય માટે કામગીરી બંધ કરવી તે)=== વિવિધ પ્રસંગોએ જીમેલ (Gmail) ઉપલબ્ધ હોતું નથી. 24 ફેબ્રુઆરી 2009ના રોજ જીમેલ (Gmail)ની સેવા બે કલાક અને 30 મિનીટ સુધી ઓફલાઇન રહી હતી, જેણે કરોડો વપરાશકર્તાઓને તેમના એકાઉન્ટસમાં એક્સેસ કરતા રોક્યા હતા. જે લોકો જીમેલ (Gmail) પર ધંધાકીય હેતુ માટે સંપૂર્ણપણે નિર્ભર રહે છે તેમણે આ આઉટેજીસ વિશે ફરિયાદ કરી હતી.<ref>[http://venturebeat.com/2009/02/24/where-were-you-during-the-great-gmail-outage-of-february-2009/ ફેબ્રુઆરી 2009ના મોટા જીમેલ (Gmail) આઉટેજ દરમિયાન તમે ક્યાં હતા ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110106045551/http://venturebeat.com/2009/02/24/where-were-you-during-the-great-gmail-outage-of-february-2009/ |date=2011-01-06 }} [http://venturebeat.com/2009/02/24/where-were-you-during-the-great-gmail-outage-of-february-2009/ » વેન્ચરબીટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110106045551/http://venturebeat.com/2009/02/24/where-were-you-during-the-great-gmail-outage-of-february-2009/ |date=2011-01-06 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://venturebeat.com/2008/08/11/gmail-fails-that-google-gears-integration-cant-come-soon-enough/ |title=ધી જીફેલ વ્હેલ: જીમેલ (Gmail)નું ગૂગલ (Google) ગિયર્સ સંક્લન પૂરતી રીતે તરત આવી શકે નહી » વેન્ચરબીટ |access-date=2010-03-17 |archive-date=2009-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090614053010/http://venturebeat.com/2008/08/11/gmail-fails-that-google-gears-integration-cant-come-soon-enough/ |url-status=dead }}</ref> અન્ય એક આઉટેજ 1 સપ્ટેમ્બર 2009ના રોજ થયો હતો. આ મુશ્કેલીનો વપરાશકર્તાઓ દ્વારા [[ટ્વીટર (Twitter)]] પર બહોળા પ્રમાણમાં અહેવાલ આપવામાં આવ્યો હતો અને ગૂગલે (Google) સમર્થન આપતા જણાવ્યં હતું કે આ મુશ્કેલી "વપરાશકર્તાઓના મોટા વર્ગને" સ્પર્શે છે અને આ પરિસ્થિતિ બાબતે બપોરના 1.53.00 [[પીડીટી (PDT)]] સુધીમાં અપડેટ આપવાનું વચન આપ્યું હતું, જેમાં તેઓ મુશ્કેલીને ક્યા અંદાજિત સમયે ફિક્સ કરવાની આશા રાખે છે તેનો સમાવેશ થતો હતો.<ref>{{cite web|url=http://mail.google.com/support/ |title=Gmail Help |publisher=Mail.google.com |date= |access-date=2009-09-02}}</ref><ref>[http://www.informationweek.com/news/internet/google/showArticle.jhtml?articleID=219500837 ફરીથી પ્રહાર કરવામાં જીમેલ (Gmail) નિષ્ફળ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100223090019/http://www.informationweek.com/news/internet/google/showArticle.jhtml?articleID=219500837 |date=2010-02-23 }} 2009-09-01</ref><ref>{{Cite web |url=http://news.cnet.com/8301-30685_3-10323306-264.html |title=આઉટેજને દ્વારા જીમેલ (Gmail)ના વપરાશકર્તાઓ હેરાન થઇ રહ્યા છે |access-date=2010-03-17 |archive-date=2013-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130908213604/http://news.cnet.com/8301-30685_3-10323306-264.html |url-status=dead }}</ref> બપોરના 1.02 પીડીટી (PDT)એ કરેલા અપડેટ દર્શાવે છે કે મુશ્કેલીની હજુ પણ તપાસ કરવામાં આવી રહી છે અને બપોરના 2.16.00 પીડીટી (PDT)એ અઅન્ય અપડેટ હાથ ધરવાનું વચન આપ્યું હતું. સત્તાવાર જીમેલ (Gmail) બ્લોગ પોસ્ટના અનુસાર, [[આઇમેપ (IMAP)]] અને [[પીઓપી (POP)3]] એક્સેસમાં કોઇ અસર થઇ ન હતી.<ref>{{cite web|last=Besbris |first=David |url=http://gmailblog.blogspot.com/2009/09/todays-gmail-problems.html |title=Official Gmail Blog: Today's Gmail problems |publisher=Google |work=Official Gmail Blog |date=2009-09-01 |access-date=2009-09-02}}</ref> તે દિવસના પછીના ભાગમાં, ગૂગલ (Google)ના વાઇસ પ્રેસીડંટ બેન ટ્રેયનોરે સમજાવ્યું હતું કે આ મુશ્કેલી જે અંતે આશરે 100 મિનીટના આઉટેજમાં પરિણમી હતી તે પાછળનું કારણ ઓવરલોડેડ રાઉટર્સ હતા, જે રોજિંદી સંરચના ફેરફારને કારણે થયા હતા અને તેણે ધારણઆ કરતા વધારે રાઉટર લોડ કર્યા હતા. ટ્રેયનોરે લખ્યું હતું કે, "જીમેલ (Gmail) તમામ વપરાશકર્તાઓ માટે 99.9 ટકાથી વધુ સમય માટે ઉપલબ્ધ રહે છે અને અમે આજના જેવી બનેલી ઘટનાને ભાગ્યે જ બનતી ઘટના તરીકે યાદ રાખવા વચનબદ્ધ છીએ." <ref>{{cite web|url=http://www.wired.com/epicenter/2009/09/google-explains-why-you-didnt-have-gmail/ |title=Google Explains Why You Didn’t Have Gmail &#124; Epicenter |publisher=Wired.com |date=2009-01-04 |access-date=2009-09-02}}</ref><ref>{{cite web|last=Treynor |first=Ben |url=http://gmailblog.blogspot.com/2009/09/more-on-todays-gmail-issue.html |title=Official Gmail Blog: More on today's Gmail issue |publisher=Google |work=Official Gmail Blog |date=2009-09-01 |access-date=2009-09-02}}</ref> 2009માં, ગૂગલે (Google) તેના સમગ્ર નેટવર્કમાં સતત આઉટેજીસનો અનુભવ કર્યો હતો અને વપરાશકર્તાઓને તેમના એકાઉન્ટ, કેલેન્ડર્સ અને વર્ચ્યુઅલ ફાઇલોમાં પ્રવેશતા અટકાવ્યા હતા.<ref name="PCWorld24Sep09">{{cite news|url=http://www.pcworld.com/businesscenter/article/172614/google_outages_damage_cloud_credibility.html|title=Google Outages Damage Cloud Credibility|date=2009-09-24|access-date=2009-09-25|archive-date=2009-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090926040619/http://www.pcworld.com/businesscenter/article/172614/google_outages_damage_cloud_credibility.html|url-status=dead}}</ref> મહત્વના આઉટેજ થયા હતા તેવી તારીખોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:<ref name="PCWorld24Sep09"></ref> *24 સપ્ટેમ્બર, 2009: જીમેલ (Gmail) આઉટેજ *1 સપ્ટેમ્બર, 2009: જીમેલ (Gmail) આઉટેજ *14 મે, 2009: ગૂગલ (Google) નેટવર્ક આઉટેજ *9 માર્ચ, 2009: જીમેલ (Gmail) આઉટેજ *7 ઓગસ્ટ, 2008: જીમેલ (Gmail) અને ગૂગલ એપ્સ (Google Apps) આઉટેજ ===24 કલાક લોકડાઉન્સ=== {{Unreferenced section|date=January 2010}} જેને ગૂગલ (Google) "શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિ" કહે છે તેવું એલ્ગોરિધમ શોધી કાઢે તો એકાઉન્ટ 24 કલાક (શક્યત: ઓછું) માટે આપોઆપ જ લોક ડાઉન થઇ શકે છે. ક્યા કારણોસર એકાઉન્ટ લોક ડાઉન થઇ ગયું છે તે વપરાશકર્તાને કહેવામાં આવતું નથી, પરંતુ શક્ય મુશ્કેલીઓની આપેલી યાદીમાંથી વપરાશકર્તાઓ ધારવાનું રહે છે (જો યાદીમાં કારણો સમાન હોય તો). આપોઆપ 24 કલાક લોકડાઉન માટે શક્ય કારણોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે: * "તમારા જીમેલ (Gmail) એકાઉન્ટમાં એક કરતા વધુ મેઇલ ખોલ્યા હોય" * "બ્રાઉઝર સંબંધિત મુદ્દાઓ. એ યાદ રાખો કે જો તમે તમારા ઇનબોક્સમાં એક્સેસ કરતી વેળાના પ્રયત્નોમાં તમારા બ્રાઉઝરને સતત રિલોડીંગ કરતા જુઓ તો તેને શક્યતઃ બ્રાઉઝરનો મુદ્દો કહી શકાય અને તે સમયે તમારા બ્રાઉઝરના કેચ અને કૂકઝને ક્લિયર કરવા જૂરૂરી બની જાય છે." * "ટૂંકા ગાળામાં મોટી સંખ્યામાં (પીઓપી (POP) મારફતે) મેઇલને મેળવતા, ભૂંસતા અથવા પોપીંગ આઉટ કરતા" (જીમેલ (Gmail) પાસે પણ આ પ્રકારની સુવિધા હોવા છતા) * "ડિલીવર નહી થયેલા મોટી સખ્યામાં સંદેશાઓ મોકલવા (સંદેશાઓ જે બાઉન્સબેક થાય છે)" (સ્પામ, શક્યતઃ [[કીલોગ્ડ]] નામ અને પાસવર્ડનો ઉપયોગ કરતા) * "થર્ડ પાર્ટી ફાઇલ શેરીંગનો ઉપયોગ કરતા અથવા સોફ્ટવેર સ્ટોર કરતા અથવા જે તે સોફ્ટવેર કે જે આપોઆપ જ તમારા એકાઉન્ટમાં લોગ થઇ જાય છે અને જેને જીમેલ (Gmail)નો ટેકો હોતો નથી" ===ના વતી=== જુલાઇ 2009 પહેલા જીમેલ (Gmail) ઇન્ટરફેસ દ્વારા મોકલવામાં આવેલા ઇમેલમાં કસ્ટમ ઇમેલ એડ્રેસ જેમ કે "ફ્રોમ" તરીકે મોકલવામાં આવ્યો છતાંયે તેમાં "સેન્ડર" તરીકે Gmail.com એડ્રેસનો સમાવેશ થતો હતો. ઉદાહરણ તરીકે બહારા "ફ્રોમ" એડ્રેસમાંથી જીમેલ (Gmail)નો ઉપયોગ કરીને મોકલવામાં આવેલા ઇમેલને user@OtherDomainEmailAddress.com (માઇક્રસોફ્ટ આઉટલૂકના સંસ્કરણો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાયેલ ડિસ્પ્લે) ના વતી ''From user@gmail.com તરીકે [[ઇમેલ ક્લાયંટ]]'' વપરાશકર્તા તરીકે મેળવતા ડિસ્પ્લે કરી શકાય. જીમેલ (Gmail) એડ્રેસને જાહેર કરતા, ગૂગલે (Google) એવો દાવો કર્યો હતો કે તેનાથી "મેલને સ્પામ તરીકે માર્ક થતા રોકવામાં સહાય મળશે".<ref>{{cite web|url=http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=22370 |title=Adding a custom 'From' address&nbsp;— Gmail Help |publisher=Mail.google.com |date= |access-date=2009-07-31}}</ref> જીમેલ (Gmail)ના અસંખ્ય ગ્રાહકોએ એવી ફરિયાદ કરી હતી કે ઉપરોક્ત પ્રમાણે લાગુ પાડવાથી ગોપનીયતાની ચિંતા અને વ્યાવસાયિકરણને લગતી ચિંતા ઉધબવી હતી.<ref>{{cite web|last=Manjoo |first=Farhad |url=http://gadgetwise.blogs.nytimes.com/2009/05/04/maintaining-a-true-universal-inbox-on-gmail-remains-elusive/ |title=Maintaining A True Universal Inbox on Gmail Remains Elusive&nbsp;— Gadgetwise Blog&nbsp;— NYTimes.com |publisher=Gadgetwise.blogs.nytimes.com |date=2009-05-04 |access-date=2009-07-31}}</ref> 30 જુલાઇ 2009ના રોજ જીમેલ (Gmail) આ સમસ્યાને હલ કરવા અપડેટની જાહેરાત કરી હતી.<ref>{{cite web |url=http://www.google.com/support/forum/p/gmail/thread?tid=649d9103208e5aab&hl=en |title=Update: New way to "send mail as" without "on behalf of" - Gmail Help |publisher=Google.com |date= |access-date=2009-07-31 |archive-date=2009-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090813073432/http://www.google.com/support/forum/p/gmail/thread?tid=649d9103208e5aab&hl=en |url-status=dead }}</ref> અપડેટ કરાયેલ ''કસ્ટમ 'From:''' સુવિધા વપરાશકર્તાઓને જીમેલ (Gmail) (જે જીમેલ (Gmail) એડ્રેસને "સેન્ડર" તરીકે ઉમેરો કરવાનું સતત રાખશે)ને બદલે કસ્ટમ એસએમટીપી (SMTP) સર્વરનો ઉપયોગ કરીને જીમેલ (Gmail)માંથી સંદેશાઓ મોકલવાની મંજૂરી આપે છે.<ref name="CustomFrom"> {{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=22370|title = Adding a custom 'From' address|access-date = 2009-07-30|last = Google|authorlink = |year = 2009|month = July}}</ref>''' '' ===એકાઉન્ટને બિનકાર્યરત બનાવતા=== ગૂગલ (Google)ની સેવાની શરતો તેને ગ્રાહકોના એકાઉન્ટ અગાઉથી ચેતવણી આપ્યા વિના કોઇ પણ સમયે બિનકાર્યરત કરવાની છૂટ આપે છે. જો ભૂલથી એકાઉન્ટ બિનકાર્યરત થઇ ગયું હોય તો તેની ફરિયાદ કરવા માટે ગૂગલ (Google) વપરાશકર્તાઓ માટે પેઇજ પૂરું પાડે છે, પરંતુ કેટલાક વપરાશકર્તાઓ તેમનુ એકાઉન્ટ પર મેળવી શકે છે, જ્યારે અન્યો માટે તે કેટલીક વાર પ્રતિક્રિયા દર્શાવતું નથી અને વપરાશકર્તાઓને પોતાનું એકાઉન્ટ પરત મેળવવાનો અન્ય કોઇ માર્ગ રહેતો નથી. <ref>{{cite web |url=http://lemon.soju.co.uk/2009/11/16/gmail-account-disabled-by-google-no-response-to-support-requests/ |title=Gmail account disabled by Google – no response to support requests |publisher= |date= |access-date=2009-11-21 |archive-date=2009-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091126014822/http://lemon.soju.co.uk/2009/11/16/gmail-account-disabled-by-google-no-response-to-support-requests/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite web |url=http://blog.mibbit.com/?p=8 |title=Google account disabled without reason for 6 days and counting |publisher= |date= |access-date=2008-11-5 |archive-date=2008-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081108033350/http://blog.mibbit.com/?p=8 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.searchenginejournal.com/open-letter-to-google-why-have-you-taken-away-my-google-gmail-accounts/7873/ |title=Open Letter to Google : Why Have You Taken Away my Google & GMail Accounts? |publisher= |date= |access-date=2008-11-31}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://googlesystem.blogspot.com/2007/04/batch-of-gmail-accounts-accidentally.html |title=A Batch of Gmail Accounts, Accidentally Disabled |publisher= |date= |access-date=2007-4-9}}</ref> ==સત્કાર== ===પુરસ્કારો=== ''[[પીસી વર્લ્ડ]]'''ની "2005ની 100 શ્રેષ્ઠ પેદાશો"માં [[મોઝીલ્લા ફાયરફોક્સ (Mozilla Firefox)]] બાદ જીમેલ (Gmail) બીજા ક્રમે રહ્યું હતું. ''' '' '''''જીમેલે(Gmail) બટમલાઇન ડિઝાઇન એવોર્ડઝ 2005માં 'હોનરેબલ મેન્શન' પણ જીત્યો હતો.<ref>[http://www.pcworld.com/reviews/article/0,aid,120763,pg,12,00.asp PCWorld.com - 2005ની 100 શ્રેષ્ઠ પેદાશો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517002308/http://www.pcworld.com/reviews/article/0%2Caid%2C120763%2Cpg%2C12%2C00.asp |date=2008-05-17 }}, સુધારો 14 મે 2006</ref><ref>[http://www.bottomlinedesignawards.com/gmail.html બોટમ લાઇન ડિઝાઇન એવોર્ડ્ઝ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070330005708/http://www.bottomlinedesignawards.com/gmail.html |date=2007-03-30 }} માનનીય દર્શાવે છે સુધારો 21 ફેબ્રુઆરી 2008.</ref> ''' '' જીમેલે (Gmail) આપેલી ઉદાર સ્પેસ ક્વોટા અને વિશિષ્ટ સંગઠન માટે વપરાશકર્તાઓ તરફથી અસંખ્ય તરફેણયુક્ત સમીક્ષાઓ પ્રાપ્ત કરી છે.<ref>[http://mail.google.com/mail/help/reviews.html જીમેલ (Gmail) વિશે - મંતવ્યો], 14 મે 2006ના રોજ સુધારો </ref> ==ટ્રેડમાર્ક તકરાર== ===જર્મની=== 4 જુલાઇ 2005ના રોજ ગૂગલે જાહેરાત કરી હતી કે ''જીમેલ (Gmail) ડ્યૂશલેન્ડ'' ને ''ગૂગલ મેલ (Google Mail)'' તરીકે રિબ્રાન્ડ કરાશે.{{Citation needed|date=July 2009}} તે મુદ્દાથી આગળ જતા [[આઇપી એડ્રેસ]] સંબંધિત મૂલાકાતીઓ [[જર્મની]]ના હોવાનું માનવામાં આવે છે, જેમને [[googlemail.com]] તરફ ધકેલવામાં આવશે, જ્યાં તેઓ નવું ડોમેન ધરાવતું [[ઇમેલ એડ્રેસ]] પ્રાપ્ત કરી શકે છે.{{Citation needed|date=July 2009}} જેને <tt>gmail.com</tt> એડ્રેસ જોઇતું હોય તેવા કોઇ પણ જર્મન વપરાશકર્તાએ [[પ્રોક્સી]] મારફતે એકાઉન્ટ માટે સાઇન અપ કરવું જ પડશે. જેઓ પહેલેથી નોંધાયેલ છે તેવા જર્મન વપરાશકર્તાઓને તેમના જૂના એડ્રેસ રાખવાની મંજૂરી અપાઇ હતી.{{Citation needed|date=July 2009}} જોક <tt>User@gmail.com</tt>ને મોકલેલા ઇમેલ્સ સાચા પ્રાપ્તિકર્તા પાસે પહોંચશે. જર્મન નામનો મુદ્દો ગૂગલ (Google) અને ડેનિયલ ગિયર્સ વચ્ચેની ટ્રેડમાર્ક તકરારને કારણે છે. ડેનિયલ ગિયર્સ "જી-મેલ (G-mail)" નામની કંપનીની માલિકી ધરાવે છે, જે સેન્ડર્સમાંથી ઇમેલની પ્રિન્ટ કાઢવાની સેવા પૂરી પાડે છે અને ધારેલા પ્રાપ્તિકર્તા પાસે પોસ્ટલ મે મેલ દ્વારા પ્રિન્ટ આઉટ મોકલે છે. 30 જાન્યુઆરી 2007ના રોજ, ઇયુની [[આંતરિક બજારમાં એકરૂપતા માટેની ઓફિસે]] ગિયર્સની તરફેણમાં ચૂકાદો આપ્યો હતો.<ref> {{cite web |url=http://arstechnica.com/news.ars/post/20070131-8741.html |title=Google can't use "Gmail" name in Europe |publisher=arstechnica.com |access-date=2008-03-12 |last=Anderson |first=Nate }} </ref> ગૂગલે જીમેલ (Gmail) પેપરમાં 2007માં એપ્રિલ ફૂલના દિવસે સમાન સેવાની બનાવટી "ઓફરીંગ" કરી હતી.<ref name="Paper"> {{cite web|url = http://mail.google.com/mail/help/paper/more.html|title = Introducing Gmail Paper|access-date = 2008-11-23|last = [[Google]]|authorlink = |year = 2008}}</ref> ===પોલેન્ડ=== ફેબ્રુઆરી 2007માં ગૂગલે (Google) <tt>gmail.pl</tt>ના માલિકો વિરુદ્ધ કાનૂની પગલાંઓ શરૂ કર્યા હતા, જે એક કવિઓનું જૂથ હતું, જે પૂર્ણ રીતે ''Grupa Młodych Artystów i Literatów'' તરીકે જાણીતુ હતું અને જીમેલ (Gmail)નું સંક્ષિપ્ત કર્યું હતુ (સહજ રીતે, "યુવાન કલાકારો અને લેખકોનું જૂથ").<ref>{{cite web |url=http://searchengineland.com/070219-091511.php |title=Google Sues Group Of Polish Poets Over Gmail.pl Name |publisher=searchengineland.com |access-date=2009-02-10 |last=Schwartz |first=Barry |archive-date=2008-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080927034806/http://searchengineland.com/070219-091511.php |url-status=dead }}</ref> ===રશીયન ફડરેશન === [[રશીયન]] વિના મૂલ્યેની વેબમેલ સેવા જે <tt>gmail.ru</tt> નામે ઓળખાતી હતી, તે "Gmail" રશીયન ફેડરેશનમાં ટ્રેડમાર્કની માલિકી ધરાવે છે.<ref>{{cite web | url = http://www.gmail.ru/docs/svid/ | archive-url = https://web.archive.org/web/20080212032634/http://www.gmail.ru/docs/svid/ | archive-date = 2008-02-12 | title = Зарегистрированный Товарный Знак | access-date = 2008-06-01 | url-status = live }}</ref> <tt>gmail.ru</tt> ડોમેન નામ 27 જાન્યુઆરી 2003થી પડ્યું હતું. <ref>{{cite web | url =https://www.nic.ru/whois/?query=gmail.ru |title = NIC.ru and RIPN WHOIS Server}} </ref> ===યુનાઇટેડ કિંગ્ડમ=== [[File:Google Mail Beta logo.png|thumb|ગૂગલ મેલ (Google Mail) લોગો |link=Special:FilePath/Google_Mail_Beta_logo.png]] 19 ઓક્ટોબર 2005ના રોજ ગૂગલે (Google) સ્વૈચ્છિક રીતે જીમેલ (Gmail)ના [[યુનાઇટેડ કિંગ્ડમ]] સંસ્કરણનું ''ગૂગલ મેલ (Google Mail)'' માં રૂપાંતર કર્યું હતું, કારણ કે યુકેની કંપની ઇન્ડિપેન્ડન્ટ ઇન્ટરનેશનલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રિસર્ચ કંપની સાથે તકરાર થઇ હતી.<ref>[http://mail.google.com/mail/help/intl/en-GB/googlemail.html યુકેમાં ગૂગલ મેલ (Google Mail)], સુધારો 14 મે 2006</ref><ref>{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4354954.stm | title=Google drops Gmail address in UK | publisher=BBC News | date=2005-10-19 | access-date=2008-04-18 }}</ref> જે વપરાશકર્તાઓએ ગૂગલ (Google) મેલ અપનાવતા પહેલા નોંધણી કરાવી હતી તેઓ તેનું જીમેલ (Gmail) એડ્રેસ રાખી શકતા હતા, જોકે જીમેલ (Gmail) લોગોના સ્થાને ''ગૂગલ મેલ (Google Mail)'' નો લોગો બદલાવવામાં આવ્યો હતો. નામ બદલાયા બાદ જે વપરાશકર્તાઓએ સાઇન અપ કર્યું હતું તેઓ <tt>googlemail.com</tt> એડ્રેસ મેળવે છે, જોકે તેનાથી વિરુદ્ધ મોકલાવેલો મેલ હજુ પણ સમાન સ્થળે મોકલવામાં આવે છે. સપ્ટેમ્બર 2009માં ગૂગલે (Google) યુકેના એકાઉન્ટોના બ્રાન્ડીંગને ટ્રેડમાર્ક તકરારના ઠરાવને પગલે ફરી જીમેલ (Gmail)માં બદલાવવાના શરૂ કરી દીધા હતા.<ref>[http://blogs.ft.com/techblog/2009/09/the-curious-case-of-the-uks-missing-gmail FT.com]/</ref> ===યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ === "જીમેલ (Gmail)" માટેનો ટ્રેડમાર્ક સૌપ્રથમ 28 જાન્યુઆરી 1999માં મિલો ક્રિપ્સ નામવાળા વ્યક્તિ દ્વારા [[યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ]]માં ફાઇલ કરવામાં આવ્યો હતો.<ref>[http://www.trademarkia.com/trademark-details.aspx?tid=75629087 Trademarkia.com]{{Dead link|date=જૂન 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> જોકે, યુ.એસ. ટ્રેડમાર્ક ઓફિસની પૂછપરછોમાં નિષ્ફળ જતા આ માર્કને 31 જુલાઇ 2000માં છોડી દેવામાં આવ્યું હતું. ગૂગલ, આયએનસી (Google, Inc.) 4 એપ્રિલ 2004માં ફરી આ માર્ક માટે ફાઇલ કર્યું હતું અને તેને 11 ડિસેમ્બર 2007ના રોજ ફેડરલ યુ.એસ. ટ્રેડમાર્કની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.<ref>[http://www.trademarkia.com/trademark-details.aspx?tid=78398233 Trademarkia.com]{{Dead link|date=જૂન 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ત્યારથી, ગૂગલ (Google)ના જીમેલ (Gmail) માર્કના ટ્રેડમાર્ક અધિકારને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં પડકારવામાં આવ્યો નથી. ==સ્પર્ધા== {{See also|Comparison of webmail providers}} જીમેલ (Gmail)ની પ્રારંભિક પ્રગતિ અને રજૂઆત બાદ પ્રવર્તમાન અસંખ્ય વેબ મેલ સેવાઓએ ઝડપથી તેમની સ્ટોરેજ ક્ષમતામાં વધારો કર્યો હતો.<ref>{{cite web | author = Glauser, Stephen | title = Should you switch to Gmail? | url = http://blog.tooreal.net/articles/gmail/ | publisher = Too Real | access-date = 2008-06-01 | archive-date = 2008-07-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080705110634/http://blog.tooreal.net/articles/gmail/ | url-status = dead }}</ref> ઉદાહરણ તરીકે, [[હોટમેલે (Hotmail)]] વપરાશકર્તાઓ માટેની સ્પેસ 2 એમબીથી વધારીને 25 એમબી કર્યા બાદના 30 દિવસો પછી 250 એમબી અને હોટમેલ પ્લસ એકાઉન્ટસ માટે 2 જીબીની કરી હતી. [[યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail)]] તેની ક્ષમતા 4 એમબીથી વધારીને 100 એમબીની અને યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) પ્લસ એકાઉન્ટસ માટેની ક્ષમતા 2 જીબી સુધીની કરી હતી. યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) સ્ટોરેજ ત્યાર બાદ વધીને 250 એમબીનું થયુ હતું અને 2005ના એપ્રિલના અંતમાં 1 જીબી સુધીની થઇ હતી. યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) એવી જાહેરાત કરી હતી કે તે માર્ચ 2007માં તેના તમામ વપરાશકર્તાઓને "અમર્યાદિત" સ્ટોરેજ પૂરું પાડશે અને મે 2007માં તેનો પ્રારંભ કર્યો હતો.<ref>{{cite web|last=Mills |first=Elinor |url=http://news.cnet.com/2100-1038_3-6171111.html |title=Yahoo Mail to offer unlimited storage &#124; CNET News.com |publisher=News.cnet.com |date= |access-date=2009-07-31}}</ref> આ તમામ પ્રવૃત્તિ પ્રવર્તમાન ગ્રાહકોને જીમેલ (Gmail)માં જતા રોકવા તરીકે અને વેબ મેઇલ સેવાઓમાં નવા જાગેલા જાહેર હિતોનો ઉપયોગ કરવા જોવામાં આવી હતી. ઝડપી લેવાની ઇચ્છા ખાસ કરીને એમએસએનના હોટમેલમાં જોવામાં આવી હતી, જેણે તેના ઇમેલની સ્ટોરેજ ક્ષમતા 250 એમબીથી વધારીને ન્યુ વિન્ડો લાઇવ હોટમેલ કે જેમાં 5 જીબી સુધીનો સમાવેશ થાય છે ત્યાં સુધી વિસ્તારી હતી. નવેમ્બર 2006ના રોજ એમએસએન હોટમેલે (Hotmail) તેના તમામ એકાઉન્ટને 1 જીબીના સ્ટોરેજ સુધી અપગ્રેડ કર્યા હતા. <ref>{{Cite web |url=http://mailcall.spaces.live.com/blog/cns!CC9301187A51FE33!13754.entry |title=1 જીબી (GB) હોટમેલ (Hotmail) મેલબોક્સીસ |access-date=2010-03-17 |archive-date=2010-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101103062913/http://mailcall.spaces.live.com/blog/cns!CC9301187A51FE33!13754.entry |url-status=dead }}</ref> જૂન 2005માં એઓએલે ( AOL) તમામ [[એઆઇએમ (AIM)]] સ્ક્રીન્સને તેમના પોતાના 2 જીબી સુધીની સ્ટોરેજ ક્ષમતા સાથેના ઇમેલ એકાઉન્ટસ પૂરા પાડવાનો પ્રારંભ કર્યો હતો. <ref>{{cite news|url=http://www.networkworld.com/net.worker/news/2005/060705-aol.html|title=AOL launches free Web mail service|date=2005-06-07|last=Saalfield|first=Peter|publisher=NetworkWorld|access-date=2009-07-13|archive-date=2009-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090419161826/http://www.networkworld.com/net.worker/news/2005/060705-aol.html|url-status=dead}}</ref> જીમેલ (Gmail) દરેક જીમેલ (Gmail) એકાઉન્ટમાં નિષ્ક્રિય રીતે રહે છે, જે છ મહિના સુધી કાર્યરત હોતી નથી. વધુ ત્રણ મહિના બાદ, અલબત્ત કુલ નવ મહિનાની નિષ્ક્રિયતા બાદ સિસ્ટમ આ પ્રકારના એકાઉન્ટસને ભૂંસી નાખે છે.<ref name="Time"> {{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=6832&topic=12782|title = Dormant addresses|access-date = 2008-11-23|last = Google|authorlink = |year = 2008}}</ref> અન્ય વેબમેલ સેવાઓ એકાઉન્ટને નિષ્ક્રીય બનાવવા માટે વિવિધ, ઘણી વાર ઓછો સમય લે છે. Yahoo! Mail ચાર મહિના બાદ નિષ્ક્રિય એકાઉન્ટોને બિનકાર્યરત કરી નાખે છે, જ્યારે હોટમેલ જીમેલ (Gmail)ની જેમ નવ મહિના લે છે.<ref name="YahooMail"> {{cite web|url = http://help.yahoo.com/l/us/yahoo/mail/original/account/account-04.html;_ylt=AoUq1QRsesxKcYlUimG3plq51CN4|title = Do you close accounts due to inactivity?|access-date = 2009-04-26|last = [[Yahoo!]]|authorlink = |year = 2009}}</ref><ref name="MSNHotmail"> {{cite web|url = http://help.live.com/Help.aspx?market=en-US&project=MailClassic&querytype=topic&query=WL_Mail_CONC_AboutMail.htm|title = About your e-mail service|access-date = 2009-04-26|last = [[Microsoft]]|authorlink = |year = undated}}</ref> વધી રહેલી સ્ટોરેજ ક્ષમતાઓ જીમેલ (Gmail)ની રજૂઆતને અનુસરે છે, ત્યારે યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) અને હોટમેલે પણ તેમના ઇમેલ ઇન્ટરફેસનું વિસ્તરણ કર્યું હતું. 2005 દરમિયાન યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) અને હોટમેલનું કદ જીમેલ (Gmail)ના 10 એમબીના બીડાણ કદ સાથે મળતું આવતું હતું. પરંતુ જીમેલ (Gmail)ના પ્રવેશને પગલે, યાહૂ! એ યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) બિટા સર્વિસનો અને માઇક્રોસોફ્ટે વિન્ડોઝ લાઇવ હોટમેલનો પ્રારંભ કર્યો હતો, બન્નેમાં [[એજેક્સ (Ajax)]] ઇન્ટરફેસીસનો સમાવેશ થાય છે. ગૂગલે (Google) મે 2007<ref>[http://googlesystem.blogspot.com/2007/05/gmail-doubles-maximum-attachment-size.html જીમેલ (Gmail) વધુમાં વધુ જોડાણોનું કદ 20 એમબી સુધી બમણું કરે છે]</ref>માં તેની વધુમાં વધુ બીડાણ કદને 20 એમબી સુધી અને જૂન 2009માં 25 એમબી સુધી વધાર્યું હતું.<ref>{{cite web | url=http://googlesystem.blogspot.com/2009/06/gmail-increases-maximum-attachment-size.html | title=Gmail Increases Maximum Attachment Size to 25 MB | publisher=Google | access-date=2009-06-07}}</ref> ==વધુ જુઓ== {{sisterlinks|Gmail}} * [http://bang-anuh.blogspot.com/2009/10/gmail-drive-online-harddisk.html જીમેલ (Gmail) ડ્રાઇવ-ઓનલાઇન હાર્ડડિસ્ક] * [[વેબમેલ પ્રોવાઇડર્સની તુલના ]] * [[જીમેલ (Gmail) ઇન્ટરફેસ ]] * [[જીમેલ (Gmail)નો ઇતિહાસ ]] * [[લાવાબીટ]] * [[ગૂગલ (Google) સર્વિસીઝ અને ટૂલ્સની યાદી ]] * [[જીમેલ (Gmail) મોબાઇલ]] ===થર્ડ પાર્ટી સોફ્ટવેર === * [[જીમેલ (Gmail) બ્રાઉઝર]] - [[મેક ઓએસ (Mac OS) એક્સ]] 10.4 અને 10.5 માટે જીમેલ (Gmail), માટે [[ચોક્કસ સાઇટ આધારિત બ્રાઉઝર]].<ref name="GMailBrowser">{{cite web|url = http://willmore.eu/software/gmailbrowser/|title = Gmail Browser|access-date = 2009-12-03|last = willmore.eu|authorlink = |year = undated|archive-date = 2009-09-18|archive-url = https://web.archive.org/web/20090918151901/http://willmore.eu/software/gmailbrowser/|url-status = dead}}</ref> * [[જીમેલ (Gmail) ડ્રાઇવ]] * [[જીમેલ (Gmail) એફએસ]] * [[મેલપ્લેન ]] ==સંદર્ભો== {{clear}} {{reflist|colwidth=30em}} ==બાહ્ય લિંક્સ== *[http://bang-anuh.blogspot.com/2009/10/gmail-drive-online-harddisk.html જીમેલ (Gmail) ડ્રાઇવ - ઓનલાઇ હાર્ડડિસ્ક] * [https://mail.google.com/ Gmail] * [http://m.gmail.com/ જીમેલ (Gmail) મોબાઇલ] {{Google Inc.}} [[Category:2004માં સ્થાપિત ઇન્ટરનેટ પ્રોપર્ટીઝ]] [[Category:જીમેલ (Gmail)]] [[Category:ગૂગલ (Google) સર્વિસીઝ]] [[Category:ઇમેલ વેબસાઇટ્સ]] [[Category:વેબ 2.0]] [[Category:ક્રોસ પ્લેટફોર્મ સોફ્ટવેર]] g6y6oj4bx9e94k74nuobhwhtrn68eb0 901216 901213 2026-05-28T14:16:06Z KartikMistry 10383 [[Special:Contributions/Riddhiborisagar|Riddhiborisagar]] ([[User talk:Riddhiborisagar|talk]]) દ્વારા કરેલ ફેરફારોને [[User:҆|҆]] દ્વારા કરેલા છેલ્લા સુધારા સુધી ઉલટાવાયા. 901167 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = Gmail | logo = [[File:Gmail icon (2026).svg|center|120px|જીમેઇલનું ઓળખચિહ્ન (લોગો)]] | logocaption = જીમેઇલનું ઓળખચિહ્ન (લોગો) | screenshot = | caption = | developer = [[ગૂગલ]] | released = {{initial release|2004|3|21}} | latest_release_version = | latest_release_date = December 4, 2008 | latest_preview_version = | latest_preview_date = | platform = ગૂગલ વેબ ટૂલકિટ ([[જાવા (પ્રોગ્રામિંગ ભાષા)|જાવા]]/જાવાસ્ક્રિપ્ટ) | programming language = | operating_system = સર્વર: લિનક્સ; ક્લાયન્ટ: કોઈ પણ વેબ બ્રાઉઝર | genre = POP3, IMAP, ઇમેલ, વેબમેલ (વેબ આધારિત ઇમેલ) | license = | website = [https://mail.google.com/ mail.google.com] }} '''જીમેઇલ''' અથવા '''જીમેલ''' ([[અંગ્રેજી ભાષા|અંગ્રેજી]]: Gmail) એ [[ગૂગલ]] દ્વારા વિનામૂલ્યે પૂરી પાડવામાં આવતી [[જાહેરાત]] આધારિત વેબમેલ, POP3 અને IMAP સેવા છે.<ref>{{cite web | url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=13273&topic=1556 | title = How do I enable POP? | publisher = Google |date=2007-09-03 | access-date = 2008-06-01 | quote = You can retrieve your Gmail messages with a client or device that supports POP, like Microsoft Outlook or Netscape Mail.}} </ref><ref>{{cite web | url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=77695&topic=12762 | title = How do I enable IMAP? | publisher = Google |date=2007-10-23 | access-date = 2008-06-01 | quote = You can retrieve your Gmail messages with a client or device that supports IMAP, like Microsoft Outlook or Apple Mail.}}</ref>[[યુનાઇટેડ કિંગ્ડમ]] અને [[જર્મની]]માં તેને સત્તાવાર રીતે '''ગૂગલ મેલ''' કહેવામાં આવે છે. જીમેલનો પ્રારંભ ફક્ત આમંત્રણ દ્વારા જ નવા ખાતાં ખોલીને ૧ એપ્રિલ ૨૦૦૪ના રોજ બિટા રિલીઝ સ્વરૂપે કરવામાં આવ્યો હતો અને ૭ ફેબ્રુઆરી ૨૦૦૭ના રોજ તે જાહેર જનતા માટે ઉપલબ્ધ બન્યુ હતુ પરંતુ બિટા રિલીઝ સ્વરૂપે જ<ref>{{cite web | url = http://www.techcrunch.com/2009/07/09/bing-comes-to-hotmail/ | title = Bing Comes to Hotmail | last = Arrington | first = Michael | date = 2009-07-09 | access-date = 2009-07-11 | publisher = Techcrunch | quote = Hotmail is still by far the largest web mail provider on the Internet, with 343 million monthly users according to Comscore. Second and third are Yahoo (285 million) and Gmail (146 million).}} </ref>. તેના માસિક ૧૪.૬૦ કરોડ વપરાશકર્તાઓ છે. આ સેવાને બીટા દરજ્જામાંથી ૭ જુલાઇ ૨૦૦૯ના રોજ અપગ્રેડ કરવામાં આવી હતી, જેમાં બાકીની ગૂગલ એપ્સ સ્યુટનો પણ સમાવેશ થયો.<ref name="GoogleBlogJuly2009"> {{cite web|url = http://googleblog.blogspot.com/2009/07/google-apps-is-out-of-beta-yes-really.html|title = Gmail leaves beta, launches "Back to Beta" Labs feature|access-date = 2009-07-07|last = Coleman|first = Keith|authorlink = |year = 2009|month = July}}</ref><ref name="AP07Jul09">{{cite web|url = http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5gjI6d7txpkx2q7_7Z6uwM4-x-MbgD999MNJ01|title = Gmail drops 'beta' label to woo business customer|access-date = 2009-07-07|last = Vanacore|first = Andrew|authorlink = |year = 2009|month = July|archive-url = https://web.archive.org/web/20090710162246/http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5gjI6d7txpkx2q7_7Z6uwM4-x-MbgD999MNJ01|archive-date = 2009-07-10|url-status = live}}</ref> પ્રારંભિક દર વપરાશકર્તાદીઠ ૧ ગિગા બાઇટ (GB)ની સંગ્રહ ક્ષમતા સાથે જીમેલ તેના સ્પર્ધકો જે ઓફર કરે છે તેની તુલનામાં વિનામૂલ્યે ૨થી ૪ એમબી (MB) સુધીની સંગ્રહ ક્ષમતા માટે વેબમેઇલ સ્ટાન્ડર્ડમાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો. જીમેલ પાસે શોધલક્ષી ઇન્ટરફેસ છે અને ઇન્ટરનેટ ફોરમ જેવુજ દૃશ્ય ફલક છે. સોફ્ટવેર ડેવલપરો જીમેલ ને સૌપ્રથમ એજેક્સ પ્રોગ્રામીંગ તકનીકનો ઉપયોગ કરનાર તરીકે ઓળખે છે.<ref>{{cite web |url=http://www.developer.com/design/article.php/3526681 |title=AJAX: Asynchronous Java + XML? |publisher=www.developer.com |access-date=2008-11-13 |last=Wei |first=Coach K. |quote=In fact, the developer community was jazzed about the technical approach that Google used. In February 2005, AdapativePath's Jesse James Garrett coined the phrase "AJAX" as "Asynchronous JavaScript + XML" to describe this approach. |archive-date=2012-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120319180652/http://www.developer.com/design/article.php/3526681 |url-status=dead }}</ref> જીમેલ ગૂગલ સર્વલેટ એન્જિન અને લિનક્સ પર ગૂગલ જીએફઇ/૧.૩ ચાલે છે. <ref> {{cite web | title = WHOIS for Gmail.comGmail allows the user to add Gmail allows the user to add | url = http://whois.domaintools.com/gmail.com | publisher = domaintools.com}} </ref><ref>{{cite web|title=Netcraft "What's this site running?" report|url=http://toolbar.netcraft.com/site_report?url=http://mail.google.com|publisher=Netcraft|access-date=2010-03-17|archive-date=2016-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107021332/http://toolbar.netcraft.com/site_report?url=http%3A%2F%2Fmail.google.com|url-status=dead}}</ref><ref> {{cite web | title = OpenGSE Released | url = http://google-opensource.blogspot.com/2009/01/opengse-released.html | work = Google Open Source Blog | date = 2009-01-27}} </ref> ==સુવિધાઓ== ===સંગ્રહ ક્ષમતા (સ્ટોરેજ)=== [[File:Gmail login page.png|thumb|right|જીમેલ (Gmail)નું લોગઇન પેજ (જુલાઇ 2009)|link=Special:FilePath/Gmail_login_page.png]] જીમેલ (Gmail) સર્વિસ હાલમાં વિનામૂલ્યે સ્ટોરેજની 7400થી વધુ એમબી(MB) પૂરી પાડે છે.<ref name="Gmail homepage"> [http://www.gmail.com/ જીમેલ (Gmail) હોમપેજ]. ઑકટોબર 10, 2008ના સુધારેલ.</ref> વપરાશકર્તાઓ 20 જીબી (વાર્ષિક 5 ડોલર)થી લઇને 16 ટીબી (વાર્ષિક 4096 ડોલર) સુધીનો વધારાનો સ્ટોરેજ (પિકાસા વેબ આલ્બમ્સ (Picasa Web Albums), ગૂગલ ડોક્સ (Google Docs) અને જીમેલ (Gmail) વચ્ચે વિભાજિત) ભાડે લઇ શકે છે. <ref>{{cite web | url = https://www.google.com/support/accounts/bin/answer.py?answer=65431 | title = More storage for photos and messages | publisher = Google | year = 2007 | access-date = 2009-03-01 | archive-date = 2009-02-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090205131543/https://www.google.com/support/accounts/bin/answer.py?answer=65431 | url-status = dead }}</ref><ref>[http://picasa.google.com/support/bin/answer.py?answer=39567&amp;topic=10766 પિકાસા સહાય કેન્દ્ર - વધારાના સ્ટોરેજની ખરીદી કરે છે]</ref><ref>[http://gmailblog.blogspot.com/2009/11/more-extra-storage-for-less.html લઘુત્તમ માટે વધુ વધારાની સ્ટોરેજ], 10 નવેમ્બર, 2009, સોફ્ટવેર એન્જિનિયર એલ્વિન લી દ્વારા ઉપલબ્ધ કરાયેલ, સત્તાવાર ગૂગલ (Google) બ્લોગ</ref><ref>[https://www.google.com/accounts/PurchaseStorage Purchase additional storage] ગૂગલ (Google) એકાઉન્ટસ</ref> 1 એપ્રિલ 2005ના રોજ જીમેલ (Gmail)ની પ્રથમ જન્મજયંતિ નિમીત્તે, ગૂગલ (Google) "કાયમ માટે લોકોને કાયમ માટે વધુ સ્પેસ આપવાનું ચાલુ રાખશે એમ કહેતા" 1 જીબીથી વધારવાની જાહેરાત કરી હતી. <ref> [http://www.internetnews.com/xSP/article.php/3494491 અંતવિહીન જીમેલ (Gmail) સ્ટોરેજ]. સુધારો 25 જૂન 2006.</ref> એપ્રિલ 2005માં જીમેલ (Gmail)ના એન્જિનિયર રોબર સિયેમબોર્સ્કીએ જણાવ્યું હતું કે ગૂગલ (Google) પાસે તેના સર્વર પર પૂરતી સ્પેસ હોવાથી સેકંડદીઠ સ્ટોરેજમાં વધારો કરવાનું ચાલુ રાખશે. 12 ઓક્ટોબર 2007ના રોજ વધારાનો કલાક દીઠ દર 5.37 એમબી (MB) હતો.<ref>{{cite web | title = More Gmail storage coming for all | url = http://gmailblog.blogspot.com/2007/10/more-gmail-storage-coming-for-all.html |date=2007-10-12 | access-date = 2008-06-01 | author = Rob Siemborski | publisher = Official Gmail Blog}}</ref> 18 જાન્યુઆરી 2010ના રોજ આ દર 0.000004 એમબી (MB)/સેકંડ, અથવા 0.0144 એમબી (MB)/કલાક હતો.<ref>[http://www.gmail.com Gmail.com], 18 જાન્યુઆરી 2010ના રોજ જોવાયેલ</ref> ===જીમેલ (Gmail) લેબ્સ === જીમેલ (Gmail) લેબ્સ સુવિધાઓની રજૂઆત 5 જૂન 2008ના રોજ કરવામાં આવી હતી, જે વપરાશકર્તાઓને જીમેલ (Gmail)ના નવા અથવા અજમાયશી સુવિધાઓ જેમ કે અગત્યનના ઇમેલ સ્ટોરેજનું બુકમાર્કીંગ, કસ્ટમ કીબોર્ડ-શોર્ટકટ્સ અને ગેઇમ્સનું પરીક્ષણ કરવાની મંજૂરી આપે છે. વપરાશકર્તાઓ પસંદગી પ્રમાણે લેબની સુવિધાઓને અક્ષમ કે સક્ષમ કરી શકે છે અને તેમાંના દરેક માટે પ્રતિભાવ પૂરો પાડી શકે છે. આના દ્વારા જીમેલ (Gmail)ના એન્જિનિયરો વપરાશકર્તાઓના નવી સુવિધાઓ અંગે તેમાં સુધારા અંગેના ઇનપુટ લઇ શકે છે, ઉપરાંત તેમની લોકપ્રિયતાનું મૂલ્યાંકન કરી શકે છે અને તેનો નિયમિત જીમેલ (Gmail) સુવિધાઓમાં સમાવેશ કરી શકાય તેવી ગુણવત્તા ધરાવે છે કે કેમ તે નક્કી કરી શકે છે. તમામ લેબ સુવિધાઓ પ્રાયોગિક છે અને તે કોઇ પણ સમયે અટકાવી દેવાની શરતે હોય છે. 10 ડિસેમ્બર 2008ના રોજ જીમેલે (Gmail) તેના ઇન્ટીગ્રેટેટ ચેટ મારફતે એસએમએસ મેસેજિંગ માટે સપોર્ટ (ટેકા)નો ઉમેરો કર્યો હતો.<ref name="Techcrunchdec08"> {{cite web|url = http://www.techcrunch.com/2008/12/10/gmail-enables-sms-messaging-from-chat/|title = Gmail Enables SMS Messaging From Chat|access-date = 2008-12-11|last = Kincaid |first = Jason|authorlink = |year = 2008|month = December}}</ref><ref name="CNet10Dec08">{{cite web|url = http://news.cnet.com/8301-17939_109-10120918-2.html|title = Google takes two with Gmail-SMS chat|access-date = 2008-12-11|last = Shankland|first = Stephen|authorlink = |year = 2008|month = December}}{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="GMailNew10Dec08"> {{cite web|url = http://mail.google.com/mail/help/about_whatsnew.html|title = New in Labs: Tasks, Text Messaging in Chat|access-date = 2008-12-11|last = [[Google]]|authorlink = |year = 2008}}</ref> 28 જાન્યુઆરી 2009ના રોજ જીમેલે (Gmail) તેના ગિયર્સ સાથેના ઇન્ટીગ્રેશન મારફતે ઓફલાઇન એક્સેસ માટે સપોર્ટનો ઉમેરો કર્યો હતો.<ref name="GmailBlog09">{{cite web|url = http://gmailblog.blogspot.com/2009/01/new-in-labs-offline-gmail.html|title = New in Labs:Offline Gmail|access-date = 2009-01-28|last = Palay |first = Andy|authorlink = |year = 2009|month = January}}</ref> 14 જુલાઇ 2009ના રોજ જીમેલે (Gmail) લેબની બહાર પરીક્ષણ કરવાના કામકાજો હાથ ધર્યા હતા અને તેને સત્તાવાર સુવિધા બનાવી હતી<ref name="GmailBlogLabs">{{cite web|url=http://gmailblog.blogspot.com/2009/07/tasks-graduates-from-gmail-labs.html|title=Tasks graduates from Gmail Labs|access-date=2009-08-10|last = Watts|first = James|year = 2009|month = July}}</ref> ===સ્પામ ફિલ્ટર=== જીમેલ (Gmail)નું સ્પામ ફિલ્ટરીંગ સુવિધા એ સમાજ આધારિત પદ્ધતિ છે: જ્યારે કોઇ પણ વપરાશકર્તા ઇમેલને સ્પામ તરીકે માર્ક કરે છે, ત્યારે આ તમામ જીમેલ (Gmail) વપરાશકર્તાઓ માટે ભવિષ્યના સંદેશાઓ સમાન સિસ્ટમને ઓળખી કાઢવા માટે માહિતી પૂરી પાડે છે.<ref> {{cite web | url = http://googlesystem.blogspot.com/2007/10/how-gmail-blocks-spam.html | title = How Gmail Blocks Spam | access-date = 2009-02-12 | author = | last = Chitu | first = Alex | authorlink = | coauthors = | date = 2007-10-29 | year = | month = | work = Google Operating System: Unofficial news and tips about Google | publisher = | location = | pages = | doi = | archiveurl = | archive-date = | dateformat = | quote = Gmail's filters are constantly improving and an important ingredient of their effectiveness is the use of community signals. Every time you click on the "Mark as spam" button, Gmail uses that information to block similar future messages not only for you, but for all Gmail users also. }} </ref> ખાસ રીતે સંચાલન કરવામાં આવનારા સ્પામ તરીકે માર્ક કરેલા મેલને આવવા દેવા માટે તેમની સિસ્ટમને અનુરૂપ કરી શકે છે. <ref>{{cite web | url = http://mail.google.com/support/bin/topic.py?topic=12846 | title = Spam - Gmail Help | access-date = 2009-02-12 | author = | last = | first = | authorlink = | coauthors = | date = | year = | month = | work = Gmail Help | publisher = | location = | pages = | doi = | archiveurl = | archive-date = | dateformat = | quote = If you find that some senders' messages are consistently being mislabeled as spam, you can prevent this by .... }}</ref> ===જીમેલ (Gmail) મોબાઇલ=== જીમેલ (Gmail) મોબાઇલ એ ગૂગલ (Google)ની ઇમેલ સર્વિસનું સંસ્કરણ છે. તે વિના મૂલ્યની સેવા છે, જે સેલ ફોન્સ અથવા સ્માર્ટફોન જેવા મોબાઇલ પૂર્જાઓ પરથી એક્કેસ પૂરો પાડવા માટે વિકસાવવામાં આવી છે. જીમેલ (Gmail) મોબાઇલની રજૂઆત 16 ડિસેમ્બર 2005ના રોજ કરવામાં આવી હતી અને તે વિવિધ ભાષાઓમાં ઉપલબ્ધ છે. જીમેલે(Gmail) અસરકારક રીતે નાના, મોબાઇલ સ્ક્રીન્સને ડિલીવર કર્યું હોવાથી જીમેલ (Gmail) મોબાઇલ અસંખ્ય સુવિધાઓ ઓફર કરે છે. વપરાશકર્તાઓ કંપોઝ, વાંચન, જવાબ, ફોરવર્ડ, નહી વંચાયેલાને માર્ક કરવાન, સ્ટાર ઉમેરવાનો કે ટ્રાશ ઇમેલ સંદેશાઓની ક્ષમતા મેળવી શકે છે.{{Citation needed|date=September 2009}} 22 સપ્ટેમ્બર 2009ના રોજ આઇફોન અને આઇપોડ ટચ પ્લેટફોર્મસ<ref>{{cite news|url=http://news.cnet.com/8301-1035_3-10358618-94.html|title=Official Gmail push comes to iPhone, Windows Mobile|date=2009-09-22|publisher=cnet|access-date=2009-09-25|archive-date=2011-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110824221022/http://reviews.cnet.com/8301-19512_7-10358618-233.html|url-status=dead}}</ref> માટે ગૂગલ (Google) સિંકનો ઉપયોગ કરતા તેની જીમેલ (Gmail) સર્વિસને ટેકો પૂરો પાડવા માટે ગૂગલ (Google) પુશ મેલ લાવ્યું હતું. ==ઇન્ટરફેસ== {{Main|Gmail interface}} જીમેલ (Gmail) ઇન્ટરફેસ અન્ય વેબમેલ સિસ્ટમ્સથી અલગ પડે છે, કેમ કે સર્ચ અને ઇમેલના તેના "વાતચીત દૃશ્ય", એક જ પાનામાં વિવિધ પ્રત્યુત્તરોનું જૂથ કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. જીમેલ (Gmail)ના વપરાશકર્તા ડિઝાઇનર, કેવિન ફોક્સે વપરાશકર્તાઓ હંમેશા માટે તે પેઇજ પર રહે તેવી લાગણી કરાવવાનો અને અન્ય સ્થળોએ નેવિગેટ કરવાને બદલે તેજ પેઇજ પરના ફેરફારો અનુભવે તેવો ઇરાદો સેવ્યો હતો.<ref> {{cite web |url=http://blogoscoped.com/archive/2008-06-02-n56.html |title=Kevin Fox of Gmail & FriendFeed on User Experience Design&nbsp;— Google Blogoscoped |publisher=blogoscoped.com |access-date=2009-05-29 |last=Lenssen |first=Philipp }} </ref> ==ઇતિહાસ== જનતા સમક્ષ જાહેરાત કરાઇ તેના કેટલાક વર્ષો પહેલા [[ગૂગલ|ગૂગલના]] ડેવલપર પાઉલ બુચર દ્વારા જીમેલ પ્રોજેક્ટનો પ્રારંભ કરવામાં આવ્યો હતો. પ્રારંભમાં ઇમેલ ક્લાયંટનો ઉપયોગ ફક્ત ગૂગલના કર્મચારીઓમાં કંપનીમાં જ આંતરિક રીતે થઇ શકતો હતો. ગૂગલે જીમેલની 1 એપ્રિલ 2004ના રોજ જનતા સમક્ષ જાહેરાત કરી હતી.<ref>{{cite web |url=http://searchenginewatch.com/showPage.html?page=3334241 |title=Google Launches Gmail, Free Email Service&nbsp;— Search Engine Watch |publisher=searchenginewatch.com |access-date=2008-03-12 |last=Sullivan |first=Danny |archive-date=2008-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080226051306/http://searchenginewatch.com/showPage.html?page=3334241 |url-status=dead }}</ref> ==ડોમેન નામ ઇતિહાસ == ગૂગલ (Google) દ્વ્રારા તેનું હસ્તગત કરાયું તે પહેલા gmail.com ડોમેન નામનો ઉપયોગ કોમિક સ્ટ્રીપ ''ગારફિલ્ડ'' ના ઓનલાઇન હોમ Garfield.com, દ્વ્રારા ઓફર કરવામાં આવતી ઇમેલ સેવા દ્વારા થતો હતો. અલગ ડોમેન તરફ સ્થળાંતર કરતા, આ સેવા ત્યારથી બંધ કરવામાં આવી હતી.<ref>{{cite web | url=http://www.intelliot.com/blog/archives/2004/03/31/slashdot-comments-on-google-gmail/#comment-294783 | title=Slashdot Comments on Google Gmail | author=Elliot Lee | date=2004-03-31 | access-date=2008-06-01 | archive-date=2009-01-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090112144800/http://www.intelliot.com/blog/archives/2004/03/31/slashdot-comments-on-google-gmail/#comment-294783 | url-status=dead }}</ref> {{asof|2005|6|22}}, જીમેલ (Gmail)નું સ્વીકૃત યુઆરઆઇ (URI) ''<nowiki>http://gmail.google.com/gmail/</nowiki>'' માંથી બદલીને ''<nowiki>http://mail.google.com/mail/</nowiki>'' કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{cite web | url=http://mathiasbynens.be/blogmarks/2005/06/gmail-goes-301 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070811084436/http://mathiasbynens.be/blogmarks/2005/06/gmail-goes-301 | archive-date=2007-08-11 | title=Google goes 301 | author=Mathias Bynens | date=2005-06-25 | access-date=2007-11-25 | url-status=dead }}</ref> {{asof|2009|7}}, જેમણે અગાઉના યુઆરઆઇ (URI)માં ટાઇપ કર્યું હતું તેમને પાછળનામાં જવાનો આદેશ અપાયો હતો. ==ચોક્કસ દેશો માટે ગૂગલમેલ (GoogleMail ) ડોમેન== ડોમેન ''gmail.com'' ટ્રેડમાર્ક તકરારને કારણે ચોક્કસ દેશોમાં ઉપલબ્ધ છે જેમ કે, [[યુનાઇટેડ કિંગ્ડમ]] અને [[જર્મની]], આવા કિસ્સામાં વપરાશકર્તાને ડોમેન ''googlemail.com'' નો ઉપયોગ કરવો જ પડે છે.<ref>{{cite web | url= http://mail.google.com/mail/help/intl/en-GB/googlemail.html | title=Google Mail in the UK | access-date=2009-12-27 | last = [[Google]]}}</ref> ડોમેનની આંતરતબદીલી થઇ શકતી હોવાથી, વપરાશકર્તા ''googlemail.com'' ડોમેનનો ઉપયોગ કરવા બંધનકર્તા હોવાથી તેઓ ''gmail.com'' વપરાશકર્તાઓ દ્વારા પહેલેથી પસંદ કરેલ સરનામાઓની પસંદગી કરી શકતા નથી. ''googlemail.com'' અથવા ''gmail.com'' સરનામાઓને મોકલવામાં આવેલા ઇનબાઉન્ડ ઇમેલ વપરાશકર્તાઓ સુધી પહોંચશે. ઓનલાઇન સર્વિસ માટે નોંધણી કરતી વખતે ગૂગલમેલ (GoogleMail) વપરાશકર્તાઓએ તેમના ઇમેલ એડ્રેસ પરથી ''googlemail.com'' નો ઉપયોગ કરવો જ પડે છે, જેથી કોઇ પણ પ્રકારના વહીવટીય ઇમેલ જેમ કે સમર્થનના સંદેશાઓ કે જે સર્વિસને મોકલવામાં આવે છે તેને ઓળખી ન શકાય તેની ખાતરી કરી શકાય. ==મોબાઇલ ફોન નંબર માટેની જરૂરિયાત== કેટલાક દેશોમાંથી જીમેલ (Gmail) એકાઉન્ટનું સર્જન કરવાનો પ્રયત્ન કરતી વખતે, ગૂગલ (Google)ને [[મોબાઇલ ફોન]] નંબરની જરૂર પડે છે, જે પાઠ્ય સંદેશાઓને ટેકો પૂરો પાડે છે. ગૂગલ (Google)ના અનુસાર સર્વિસ મર્યાદાઓને કારણે અન્ય દેશોમાં સાઇન-અપ માટે આ જરૂરી નથી.<ref name="SMSacct"> {{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=114129|title = I don't have a mobile phone, can I sign up?|access-date = 2009-07-08|last = [[Google]]|authorlink = |year = 2009}}</ref> ગૂગલ (Google) આ સમજાવે છે: {{cquote|If you'd like to sign up for a Gmail address, you need to have a mobile phone that has text-messaging capabilities. If you don't have a phone, you may want to ask a friend if you can use his or her number to receive a code. One of the reasons we're offering this new way to sign up for Gmail is to help protect our users and combat abuse. Spam and abuse protection are two things we take very seriously, and our users have been very happy with the small amount of spam they've received in Gmail. We take many measures to ensure that spammers have a difficult time sending their spam messages, getting these messages delivered, or even obtaining a Gmail address (spammers will often use many different addresses to send spam). Sending invitation codes to mobile phones is one way to address this, as the number of addresses created per phone number can be limited.<ref name="SMSacct" /> }} ==જીમેલ અફવાઓ== ===જીમેલ પેપર અફવાઓ=== ગૂગલે ૨૦૦૭માં [[એપ્રિલ ફૂલ્સ ડે|એપ્રિલ ફૂલના દિવસે]], "જીમેલ પેપર"ની રજૂઆત કરીને જીમેલ ને રમૂજ બનાવી હતી, જ્યાં વપરાશકર્તાઓ બટન ક્લિક કરે અને જીમેલ તેને મેલ આવેલો છે તેવુ્ સમજીને વિના મૂલ્યે એડ-સપોર્ટેડ હાર્ડ કોપીને મેલ કરી દે છે.<ref>{{cite web | url=http://mail.google.com/mail/help/paper/ | title=Welcome to Gmail (introducing Google Paper) | author=[[ગૂગલ]] | date=2007-04-01 | access-date=2008-06-01 }}</ref> ===જીમેલ વૈવિધ્યપૂર્ણ સમય અફવાઓ=== ગૂગલે ૨૦૦૮માં એપ્રિલ ફૂલના દિવસે નકલી સેવા "જીમેલ કસ્ટમ ટાઇમ"નો પ્રારંભ કર્યો હતો, જે વપરાશકર્તાને વર્ષમાં દસ ઇમેલ બનાવટી ટાઇમસ્ટેમ્પસ સાથે મોકલવાની મંજૂરી આપતો હતો. હોક્સ જણાવે છે કે ગૂગલ સર્વર પર સ્પેસસમય અર્ધો કરી નાખવાથી ઇમેલ તેના ધારેલા પ્રાપ્તિકર્તા સુદી પહોંચતા પહેલા ખરેખર તો સમયના [[ચતુર્થ પરિમાણ]] મારફતે રુટ થાય છે.<ref>[http://mail.google.com/mail/help/customtime/index.html જીમેલ : ઇમેલ પરત્વે ગૂગલનો દ્રષ્ટિકોણ] </ref><ref>[http://news.cnet.com/8301-13577_3-9907571-36.html?tag=nefd.top ગૂગલ એપ્રિલ ફૂલ બનાવે છે: 'કસ્ટમ ટાઇમ' અને મંગળનો પ્રવાસ | ધી સોશિયલ - CNET News.com]{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===જીમેલ ઓટોપાયલોટ અફવાઓ=== ગૂગલે ૨૦૦૯માં એપ્રિલ ફૂલના દિવસે સીએડીઆઇઇ (CADIE) દ્વ્રારા જીમેલ ઓટોપાયલોટ તરીકે ઓળખાતી સેવા રજૂ કરી હતી.<ref>[http://mail.google.com/mail/help/autopilot/index.html સીએડીઆઇઇ દ્વારા જીમેલ ઓટોપાયલોટ]</ref> ગૂગલના અનુસાર, આ સેવાનો આશય આપોઆપ જ વાંચવાનો અને વપરાશકર્તાઓ માટે ઇમેલનો પ્રતિભાવ આપવાનો હતો. સંદેશામાં રજૂ કરાયેલી લાગણીઓનું પૃથ્થકરણ કરીને અને વપરાશકર્તાઓને સલાહ પૂરી પાડીને અથવા આપોઆપ જ સંદેશાનો પ્રતિસાદ આપીને કામ કરતું હોવાનું દેખાયું હતું. ==કોડ ફેરફારો == જીમેલ (Gmail)ની જાવાસ્ક્રીપ્ટ (JavaScript)નો અગ્ર-અંતને ઉનાળાના અંતમાં અને 2007ના ઉત્તરાર્ધમાં લખવામાં આવી હતી અને તેને 29 ઓક્ટોબર 2007થી વપરાશકર્તાઓ સમક્ષ મૂકવામાં આવી હતી. નવા સંસ્કરણમા પુનઃડિઝાઇન કરેલ સંપર્ક વિભાગ, ઝડપી સંપર્ક બોક્સ અને ચેટ પોપઅપ્સ છે, જેને સંદેશા યાદીમાં તેજ સંપર્ક યાદીમાં ઉમેરવામાં આવ્યા હતા. સંપર્ક એપ્લીકેશન ગૂગલ (Google) સર્વિસીઝ જેમ કે ગૂગલ ડોકસ (Google Docs) માં સંકલિત થયેલી છે. નવા સંસ્કરણમાં વપરાશકર્તાઓને પ્રવેશવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી તેમને જમણી બાજુ ટોચમાં ખૂણામાં લિંક આપવામાં આવી હતી જેને "નવા સંસ્કરણ" તરીકે વાંચવામાં આવે છે. ડિસેમ્બર 2007ના રોજ, મોટા ભાગના પ્રવર્તમાન એખાઉન્ટસ સાથે મોટા ભાગની ઇંગ્લીશ (યુએસ)માં નવી નોંધણી ટેકો આપવામાં આવે ત્યારે બાય ડિફોલ્ટ નવા ઇન્ટરફેસ આપવામાં આવે છે. ત્યાં "ઓલ્ડર સંસ્કરણ" વાળા લેબલ લિંક મારફતે ડાઉનગ્રેડનો ઓપ્શન રહેલો છે.<ref> {{cite web |url=http://www.google.com/a/help/intl/en/admins/new.html |title=Google Apps |publisher=www.google.com |access-date=2008-03-12 |quote=Google Docs is integrated with your Gmail contacts list so it's easy to invite people to view or edit your files. }} </ref><ref name="gmail_2.0_blogoscoped">{{cite web | url = http://blogoscoped.com/archive/2007-10-29-n47.html | title = Gmail 2.0 Screenshots | access-date = 2008-06-01 | date = 2007-10-29 | author = Philipp Lenssen | publisher = Google Blogoscoped}}</ref><ref name="gmail_code_changes">{{cite web | url = http://gmailblog.blogspot.com/2007/10/code-changes-to-prepare-gmail-for.html | title = Code changes to prepare Gmail for the future | access-date = 2008-06-01 | date = 2007-10-29 | author = Dan Pupius | publisher = Official Gmail Blog | quote = So recently the Gmail team has been working on a structural code change that we'll be rolling out to Firefox 2 and IE 7 users over the coming weeks (with other browsers to follow).}}</ref><ref name="zdnet_new_gmail2">{{cite web | url = http://blogs.zdnet.com/Google/?p=786 | title = New version of Gmail starting to roll out | access-date = 2008-06-01 | date = 2007-10-29 | author = Garett Rogers | publisher = ZDNet | archive-date = 2009-01-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090129195518/http://blogs.zdnet.com/Google/?p=786 | url-status = dead }}</ref> આ કોડીંગમાં ફેરફારનો અર્થ એ છે કે ફક્ત [[ઇન્ટરનેટ એક્સપ્લોરર 7 (Internet Explorer 7)]], [[ફાયરફોક્સ 2 (Firefox 2)]], [[ગૂગલ ક્રોમ (Google Chrome)]] અને [[સફારી 3.0 (Safari 3.0)]] (અથવા વધુ તાજેતરના સંસ્કરણો)ના જ વપરાશકર્તાઓ નવા કોડનો સંપૂર્ણપણે ઉપયોગ કરી શકે છે. ઇન્ટરનેટ એક્સપ્લોરર 5.5+ (Internet Explorer 5.5+)+, નેટસ્કેપ 7.1+ (Netscape 7.1+)+, મોઝીલ્લા 1.4+ (Mozilla 1.4+)+, ફાયરફોક્સ 0.8 (Firefox 0.8), સફારી 1.3 (Safari 1.3) અને અન્ય કેટલાક બ્રાઉઝર્સ મર્યાદિત કામગીરી આપશે. અન્ય બ્રાઉઝરોને કદાચ જીમેલ (Gmail)ના ફક્ત સંસ્કરણ એવા બેઝિક એચટીએમએલ (HTML)માં મોકલવામાં આવી શકે છે. <ref name="gmail_code_changes"></ref><ref name="gmail_pays_to_upgrade">{{cite web | url = https://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=76137 | title = It pays to upgrade your browser | work = Gmail Help Center | publisher = Google | date = 2007-12-03 | access-date = 2008-06-01 | quote = We've added some great new features to Gmail. To check them out, please upgrade your browser to either Mozilla Firefox 2.0, Safari 3.0 or Internet Explorer 7 (with Google Toolbar).}}</ref><ref name="aim_in_gmail">{{cite web | url = https://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=61024 | title = About AIM in Gmail | publisher = Google | work = Gmail Help Center | date = 2007-12-07 | access-date = 2008-06-01 | archive-date = 2008-11-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081108221740/http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=61024 | url-status = dead }}</ref><ref name="editing_labels_help">{{cite web | url = https://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=14026 | title = Editing labels | publisher = Google | work = Gmail Help Center | date = 2007-12-07 | access-date = 2008-06-01}}</ref><ref name="GMailSupported"> {{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=6557|title = Gmail&nbsp;— Supported browsers|access-date = 2008-12-04|last = [[Google]]|authorlink = |year = 2008|month = December}}</ref> 18 જાન્યુઆરીના સપ્તાહ દરમિયાન ગૂગલે (Google) અપડેટ રજૂ કર્યું હતું, જેણે જીમેલ (Gmail) જે રીતે જાવાસ્ક્રીપ્ટ (JavaScript) લોડ કરે છે તેની પદ્ધતિમાં ફેરફાર કર્યો હતો. તે કેટલાક થર્ડ પાર્ટી વિસ્તરણોની નિષ્ફળતામાં પરિણમ્યું હતું.<ref>{{cite web | url = http://gmailblog.blogspot.com/2008/01/gmailgreasemonkey-api-issue.html | title = Gmail/Greasemonkey API issue | last = Pupius | first = Dan | date = 2008-01-29 | access-date = 2008-06-01 | publisher = Official Gmail Blog }}</ref> 12 ડિસેમ્બર 2008ના રોજ જીમેલે (Gmail) બ્રાઉઝરમાં ઝડપથી [[પીડીએફ (PDF)]] જોવા માટેના ટેકા ઉમેર્યો હતો.<ref>{{cite web|last=Miller |first=Marc |url=http://gmailblog.blogspot.com/2008/12/fast-pdf-viewing-right-in-your-browser.html |title=Official Gmail Blog: Fast PDF viewing right in your browser |publisher=Gmailblog.blogspot.com |date=2008-12-12 |access-date=2009-07-31}}</ref> ==ટીકાઓ== ===અંગત=== ગૂગલ (Google) સંદર્ભ સંવેદન જાહેરાતોમાં ઉમેરવા માટે ઇમેલનું આપોઆપ જ સ્કેનીંગ કરે છે. ગોપનીયતા તરફી વધારાએ એ ચિંતામાં વધારો કર્યો હતો કે યોજનામાં તેમની અંગત, ખાનગી હોય તેવા, ઇમેલ્સ અને તે સલામતી સમસ્યા હતી. કોમ્પ્યુટર દ્વારા પણ વાંચવાની મંજૂરી આપી શકાય તેવી ઇમેલ સુચિ ઇમેલમાં રહેલી [[ગોપનીયતાની આશા]]માં ઘટાડો થશે. વધુમાં, ઇમેલ કે લવાજમ નહી ભરેલા ગ્રાહકો જીમેલ (Gmail) એકાઉન્ટમાં મોકલવાનું પસંદ કરે છે, તેમ છતા તે મોકલનારાઓ જીમેલ (Gmail)ની સેવાની શરતો સાથે અથવા [[ગોપનીયતા નીતિ]] સાથે ક્યારે સંમત થતા નથી. ગૂગલ (Google) તેની ગોપનીયતા નીતિમાં એકતરફી ફેરફાર કરી શકે છે અને ગૂગલ (Google) વ્યક્તિગતના દસ્તાવેજો બનાવવા માટે તેની તમામ માહિતીથી સભર પ્રોડક્ટ લાઇનમાં ટેકનીકલી ક્રોસ રેફરન્સ કૂકીઝ કરી શકવા સક્ષમ છે. જોકે, મોટા ભાગની ઇમેલ સિસ્ટમ [[સ્પામ]]ની તપાસ માટે સર્વર તરફી સૂચિ સ્કેનીંગનો ઉપયોગ કરી શકે છે.<ref>{{cite web | url = http://www.epic.org/privacy/gmail/faq.html | title = Gmail Privacy Page | access-date = 2008-06-01 | date = 2004-07-18 | publisher = Electronic Privacy Information Center | archive-date = 2009-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090308131552/http://epic.org/privacy/gmail/faq.html | url-status = dead }}</ref><ref name="Register15Jun04"> {{cite web|url = http://www.theregister.co.uk/2004/06/15/gmail_spook_heaven/|title = Google's Gmail: spook heaven?|access-date = 2008-11-24|last = Rasch|first = Mark|authorlink = |year = 2004|month = June}}</ref> ગોપનીયતા તરફદારીમાં જાહેર કરાયેલ માહિતીની પ્રાપ્તિનો અભાવ અને સહસંબંધ ધરાવતી નીતિઓ સમસ્યારૂપ હોવાનો ઉલ્લેખ કરાયો છે. ઇન્ટરનેટ સર્ચ દ્વારા માહિતીને સાથે જે તે વ્યક્તિના ઇમેલ સંદેશોમાં રહેલી માહિતીને સંયુક્ત કરવાની ક્ષમતા ગૂગલ (Google) પાસે છે. આ પ્રકારની માહિતીને કેટલો લાંબો સમય રાખી શકાય અથવા તેનો કેવી રીતે ઉપયોગ કરી શકાય તે ગૂગલ (Google) જાણતું નથી. ચિંતાની એક બાબત એ છે કે તેમાં કદાચ કાયદો લાગુ પાડતી એજન્સીઓનું હિત સમાયેલું હોય. 30થી વધુ ગોપનીયતા અને સિવિલ લિબર્ટીઝ સંસ્થાઓએ ગૂગલ (Google)ને જ્યાં સુધી આ મુદ્દો ન ઉકેલાય ત્યાં સુધી જીમેલ (Gmail) સેવા બંધ રાખવાની વિનંતી કરી છે. <ref>{{cite web | url = http://www.privacyrights.org/ar/GmailLetter.htm | title = Thirty-One Privacy and Civil Liberties Organizations Urge Google to Suspend Gmail | access-date = 2008-06-01 | date = 2004-04-19 | publisher = Privacy Rights Clearinghouse | archive-date = 2009-01-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090130063002/http://www.privacyrights.org/ar/GmailLetter.htm | url-status = dead }}</ref> જીમેલ (Gmail)ની ગોપનીયતા નીતિમાં નીચેના વિધાનનો સમાવેશ થાય છેઃ: "ભૂંસી નાખેલા સંદેશાઓ અને એકાઉન્ટોની બાકી રહેલી નકલોને અમારા સક્રિય સર્વરો પરખી ભૂંસી નાખતા ૬૦ દિવસ સુધીનો સમય લાગે છે અને તે કદાચ અમારી ઓફલાઇન બેકઅપ સિસ્ટમમાં સચવાઇ રહી શકે છે". ગૂગલ (Google) ભારપૂર્વક જણાવે છે કે જીમેલ (Gmail) મોટે ભાગે તમામ ઉદ્યોગોમાં સમાવિષ્ટ આચરણોને વળગી રહે છે. ગૂગલ (Google) જણાવે છે કે તેઓ "ઝડપથી અને વ્યવહારુ રીતે ભૂંસી નાખેલી માહિતીને દૂર કરવા વ્યાજબી પ્રયત્નો કરશે."<ref>{{cite web | url=http://mail.google.com/mail/help/privacy.html | title = Gmail Privacy Policy | access-date=2008-06-01 | author=[[Google]] }}</ref><ref>{{cite web | url = http://mail.google.com/mail/help/about_privacy.html#data_retention | title = More on Gmail and privacy | access-date = 2008-03-02 | date=2007-01-01 | publisher = Google}}</ref> ઇમેલ-સ્કેનીંગનો વપરાશકર્તાના ફાયદામાં ઉપયોગ કરવાના તેના કારણનો ઉલ્લખ કરીને ગૂગલ (Google) તેની પરિસ્થિતિનો બચાવ કરે છે. ગૂગલ (Google) દર્શાવે છે જીમેલ (Gmail) અત્યંત સંવેદનશીલ સંદેશાઓ જેમ ક દુઃખદ ઘટના, અણધારી આપત્તિ અથવા મૃત્યુ દર્શાવતા હોય તે પછી તરત જ જાહેરાત દર્શાવવાથી દૂર રહે છે.<ref> {{cite web | url = http://mail.google.com/mail/help/about_privacy.html#targeted_ads | title = About Gmail: More on Gmail and privacy | access-date = 2009-01-06 | date = 2007-01-01 | publisher = Google | quote = "Gmail's filters also block ads from running next to messages about catastrophic events or tragedies, erring on the side of not displaying an ad if the content is questionable."}}</ref> જીમેલ (Gmail)ના ચીનમાં માનવ અધિકાર કાર્યકરોના એકાઉન્ટસને 2009ના અંતમાં વ્યવસ્થિત હૂમલામાં હેક કરવામાં આવ્યા હતા. <ref>http://googleblog.blogspot.com/2010/01/new-approach-to-china.html</ref><ref>http://www.wired.com/threatlevel/2010/01/operation-aurora/</ref> જીમેલ (Gmail) પૃથ્થકરણનો સમાવેશ કરે છે અને વપરાશકર્તાઓની ઇમેલ સૂચિ મેળવે છે, જે જીમેલ (Gmail)ને હૂમલાઓ માટે આકર્ષક લક્ષ્યાંક બનાવે છે.<ref>http://www.siliconvalleywatcher.com/mt/archives/2010/01/goog_v_china_hi.php</ref> ===તકનીકી મર્યાદાઓ === અમલી કરી શકાય તેવી ફાઇલો અથવા આર્કાઇવ માટે કોઇએ વાપરેલી હોય તેવા [[ફાઇલ એકસટેન્શન]] ઓળખી કાઢે તો અમલ કરી શકાય તેવી ફાઇલો અથવા આર્કાઇવ્સ સમાયેલા હોય તેને મોકલવા કે મેળવવાની મંજૂરી જીમેલ (Gmail) આપતા નથી.<ref name="exe"> {{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=6590|title = Some file types are blocked|access-date = 2009-03-01|last = [[Google]] |authorlink = |year = 2008}}</ref><ref name="google1">{{cite web | url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=6590&topic=1517 | title = Title Gmail: Help Center&nbsp;— Can I send or receive an executable file? | access-date = 2008-06-01 |date=2005-10-14 | quote = Gmail does not allow users to receive executable files | publisher = Google }}</ref> ડિઝાઇનની રીતે જીમેલ (Gmail) દરેક વપરાશકર્તાઓના ઇમેલ ડિલીવર કરતું નથી. પીઓપી (POP) અથવા આઇમેપ (IMAP) એક્સેસ મારફતે ડાઉલોડીંગ કરતી વખતે જો ગ્રાહક પાસે કોપી હોય તો વપરાશકર્તાઓએ તેમને પોતાને મોકલેલા સંદેશાઓની ડિલીવરી કરવામાં જીમેલ (Gmail) નિષ્ફળ જાય છે.<ref> {{cite web | url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=13291 | title = Some mail was not downloaded | access-date = 2009-01-15 | author = | last = | first = | authorlink = | coauthors = | date = | year = | month = | work = Gmail Help | publisher = Google | location = | pages = | doi = | archiveurl = | archive-date = | quote = [...] Gmail doesn't download copies of messages sent from within your client, or messages already available in your client. }} </ref> વપરાશકર્તાઓએ મેઇલીંગ યાદીમાં મોકલેલા અને જેને તેઓ [[મેઇલીંગ યાદી]] દ્વારા પરત મેળવવાની આશા રાખી શકે છે તેને પણ તે વપરાશકર્તાના ઇનબોક્સમાં (કોઇપણ એક્સેસ ઇન્ટરફેસ દ્વારા) ડિલીવર કરતું નથી.<ref>[http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=6588&amp;topic=1564 સંદેશો મેલીંગ યાદીમાં મોકલી અપાયો છે, તે મારા ઇનબોક્સમાં દેખાતો નથી - સહાય કેન્દ્ર] </ref> જીમેલ (Gmail) ફક્ત વાતચીત ([[વિચાર]]) દ્વારા જ ઇમેલને અલગ કરે છે, જે કદાચ મોટી વાતચીત માટે મુશ્કેલી બની શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો વપરાશકર્તા લોકોના મોટા સમૂહને પ્રશ્ન મોકલે તો, એક જ વાતચીતમાં સંગ્રહીત કરેલી પ્રતિક્રિયાઓને અલગ પાડવી અશક્ય છે. સમગ્ર વાતચીત હાંસલ કર્યા વિના જે તે વપરાશકર્તા માટે પ્રતિક્રિયા શોધવાનો કોઇ માર્ગ નથી. વ્યક્તિગતના ઇમેલ ભૂંસી નાખવા શક્ય છે, ત્યારે મોટા ભાગની કામગીરી જેમ કે આર્કાઇવીંગ અન લેબલીંગ જ સમગ્ર વાતચીતમાં લાગુ પાડી શકાય છે. વાતચીતોને અલગ કે એકઠી ન કરી શકાય.<ref name="Threading">{{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=7189|title = Improper message threading|access-date = 2009-04-19|last = [[Google]]|authorlink = |year = 2008|archive-date = 2009-07-01|archive-url = https://web.archive.org/web/20090701120450/http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=7189|url-status = dead}}</ref> ===આઉટેજીસ (થોડા સમય માટે કામગીરી બંધ કરવી તે)=== વિવિધ પ્રસંગોએ જીમેલ (Gmail) ઉપલબ્ધ હોતું નથી. 24 ફેબ્રુઆરી 2009ના રોજ જીમેલ (Gmail)ની સેવા બે કલાક અને 30 મિનીટ સુધી ઓફલાઇન રહી હતી, જેણે કરોડો વપરાશકર્તાઓને તેમના એકાઉન્ટસમાં એક્સેસ કરતા રોક્યા હતા. જે લોકો જીમેલ (Gmail) પર ધંધાકીય હેતુ માટે સંપૂર્ણપણે નિર્ભર રહે છે તેમણે આ આઉટેજીસ વિશે ફરિયાદ કરી હતી.<ref>[http://venturebeat.com/2009/02/24/where-were-you-during-the-great-gmail-outage-of-february-2009/ ફેબ્રુઆરી 2009ના મોટા જીમેલ (Gmail) આઉટેજ દરમિયાન તમે ક્યાં હતા ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110106045551/http://venturebeat.com/2009/02/24/where-were-you-during-the-great-gmail-outage-of-february-2009/ |date=2011-01-06 }} [http://venturebeat.com/2009/02/24/where-were-you-during-the-great-gmail-outage-of-february-2009/ » વેન્ચરબીટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110106045551/http://venturebeat.com/2009/02/24/where-were-you-during-the-great-gmail-outage-of-february-2009/ |date=2011-01-06 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://venturebeat.com/2008/08/11/gmail-fails-that-google-gears-integration-cant-come-soon-enough/ |title=ધી જીફેલ વ્હેલ: જીમેલ (Gmail)નું ગૂગલ (Google) ગિયર્સ સંક્લન પૂરતી રીતે તરત આવી શકે નહી » વેન્ચરબીટ |access-date=2010-03-17 |archive-date=2009-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090614053010/http://venturebeat.com/2008/08/11/gmail-fails-that-google-gears-integration-cant-come-soon-enough/ |url-status=dead }}</ref> અન્ય એક આઉટેજ 1 સપ્ટેમ્બર 2009ના રોજ થયો હતો. આ મુશ્કેલીનો વપરાશકર્તાઓ દ્વારા [[ટ્વીટર (Twitter)]] પર બહોળા પ્રમાણમાં અહેવાલ આપવામાં આવ્યો હતો અને ગૂગલે (Google) સમર્થન આપતા જણાવ્યં હતું કે આ મુશ્કેલી "વપરાશકર્તાઓના મોટા વર્ગને" સ્પર્શે છે અને આ પરિસ્થિતિ બાબતે બપોરના 1.53.00 [[પીડીટી (PDT)]] સુધીમાં અપડેટ આપવાનું વચન આપ્યું હતું, જેમાં તેઓ મુશ્કેલીને ક્યા અંદાજિત સમયે ફિક્સ કરવાની આશા રાખે છે તેનો સમાવેશ થતો હતો.<ref>{{cite web|url=http://mail.google.com/support/ |title=Gmail Help |publisher=Mail.google.com |date= |access-date=2009-09-02}}</ref><ref>[http://www.informationweek.com/news/internet/google/showArticle.jhtml?articleID=219500837 ફરીથી પ્રહાર કરવામાં જીમેલ (Gmail) નિષ્ફળ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100223090019/http://www.informationweek.com/news/internet/google/showArticle.jhtml?articleID=219500837 |date=2010-02-23 }} 2009-09-01</ref><ref>{{Cite web |url=http://news.cnet.com/8301-30685_3-10323306-264.html |title=આઉટેજને દ્વારા જીમેલ (Gmail)ના વપરાશકર્તાઓ હેરાન થઇ રહ્યા છે |access-date=2010-03-17 |archive-date=2013-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130908213604/http://news.cnet.com/8301-30685_3-10323306-264.html |url-status=dead }}</ref> બપોરના 1.02 પીડીટી (PDT)એ કરેલા અપડેટ દર્શાવે છે કે મુશ્કેલીની હજુ પણ તપાસ કરવામાં આવી રહી છે અને બપોરના 2.16.00 પીડીટી (PDT)એ અઅન્ય અપડેટ હાથ ધરવાનું વચન આપ્યું હતું. સત્તાવાર જીમેલ (Gmail) બ્લોગ પોસ્ટના અનુસાર, [[આઇમેપ (IMAP)]] અને [[પીઓપી (POP)3]] એક્સેસમાં કોઇ અસર થઇ ન હતી.<ref>{{cite web|last=Besbris |first=David |url=http://gmailblog.blogspot.com/2009/09/todays-gmail-problems.html |title=Official Gmail Blog: Today's Gmail problems |publisher=Google |work=Official Gmail Blog |date=2009-09-01 |access-date=2009-09-02}}</ref> તે દિવસના પછીના ભાગમાં, ગૂગલ (Google)ના વાઇસ પ્રેસીડંટ બેન ટ્રેયનોરે સમજાવ્યું હતું કે આ મુશ્કેલી જે અંતે આશરે 100 મિનીટના આઉટેજમાં પરિણમી હતી તે પાછળનું કારણ ઓવરલોડેડ રાઉટર્સ હતા, જે રોજિંદી સંરચના ફેરફારને કારણે થયા હતા અને તેણે ધારણઆ કરતા વધારે રાઉટર લોડ કર્યા હતા. ટ્રેયનોરે લખ્યું હતું કે, "જીમેલ (Gmail) તમામ વપરાશકર્તાઓ માટે 99.9 ટકાથી વધુ સમય માટે ઉપલબ્ધ રહે છે અને અમે આજના જેવી બનેલી ઘટનાને ભાગ્યે જ બનતી ઘટના તરીકે યાદ રાખવા વચનબદ્ધ છીએ." <ref>{{cite web|url=http://www.wired.com/epicenter/2009/09/google-explains-why-you-didnt-have-gmail/ |title=Google Explains Why You Didn’t Have Gmail &#124; Epicenter |publisher=Wired.com |date=2009-01-04 |access-date=2009-09-02}}</ref><ref>{{cite web|last=Treynor |first=Ben |url=http://gmailblog.blogspot.com/2009/09/more-on-todays-gmail-issue.html |title=Official Gmail Blog: More on today's Gmail issue |publisher=Google |work=Official Gmail Blog |date=2009-09-01 |access-date=2009-09-02}}</ref> 2009માં, ગૂગલે (Google) તેના સમગ્ર નેટવર્કમાં સતત આઉટેજીસનો અનુભવ કર્યો હતો અને વપરાશકર્તાઓને તેમના એકાઉન્ટ, કેલેન્ડર્સ અને વર્ચ્યુઅલ ફાઇલોમાં પ્રવેશતા અટકાવ્યા હતા.<ref name="PCWorld24Sep09">{{cite news|url=http://www.pcworld.com/businesscenter/article/172614/google_outages_damage_cloud_credibility.html|title=Google Outages Damage Cloud Credibility|date=2009-09-24|access-date=2009-09-25|archive-date=2009-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090926040619/http://www.pcworld.com/businesscenter/article/172614/google_outages_damage_cloud_credibility.html|url-status=dead}}</ref> મહત્વના આઉટેજ થયા હતા તેવી તારીખોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:<ref name="PCWorld24Sep09"></ref> *24 સપ્ટેમ્બર, 2009: જીમેલ (Gmail) આઉટેજ *1 સપ્ટેમ્બર, 2009: જીમેલ (Gmail) આઉટેજ *14 મે, 2009: ગૂગલ (Google) નેટવર્ક આઉટેજ *9 માર્ચ, 2009: જીમેલ (Gmail) આઉટેજ *7 ઓગસ્ટ, 2008: જીમેલ (Gmail) અને ગૂગલ એપ્સ (Google Apps) આઉટેજ ===24 કલાક લોકડાઉન્સ=== {{Unreferenced section|date=January 2010}} જેને ગૂગલ (Google) "શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિ" કહે છે તેવું એલ્ગોરિધમ શોધી કાઢે તો એકાઉન્ટ 24 કલાક (શક્યત: ઓછું) માટે આપોઆપ જ લોક ડાઉન થઇ શકે છે. ક્યા કારણોસર એકાઉન્ટ લોક ડાઉન થઇ ગયું છે તે વપરાશકર્તાને કહેવામાં આવતું નથી, પરંતુ શક્ય મુશ્કેલીઓની આપેલી યાદીમાંથી વપરાશકર્તાઓ ધારવાનું રહે છે (જો યાદીમાં કારણો સમાન હોય તો). આપોઆપ 24 કલાક લોકડાઉન માટે શક્ય કારણોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે: * "તમારા જીમેલ (Gmail) એકાઉન્ટમાં એક કરતા વધુ મેઇલ ખોલ્યા હોય" * "બ્રાઉઝર સંબંધિત મુદ્દાઓ. એ યાદ રાખો કે જો તમે તમારા ઇનબોક્સમાં એક્સેસ કરતી વેળાના પ્રયત્નોમાં તમારા બ્રાઉઝરને સતત રિલોડીંગ કરતા જુઓ તો તેને શક્યતઃ બ્રાઉઝરનો મુદ્દો કહી શકાય અને તે સમયે તમારા બ્રાઉઝરના કેચ અને કૂકઝને ક્લિયર કરવા જૂરૂરી બની જાય છે." * "ટૂંકા ગાળામાં મોટી સંખ્યામાં (પીઓપી (POP) મારફતે) મેઇલને મેળવતા, ભૂંસતા અથવા પોપીંગ આઉટ કરતા" (જીમેલ (Gmail) પાસે પણ આ પ્રકારની સુવિધા હોવા છતા) * "ડિલીવર નહી થયેલા મોટી સખ્યામાં સંદેશાઓ મોકલવા (સંદેશાઓ જે બાઉન્સબેક થાય છે)" (સ્પામ, શક્યતઃ [[કીલોગ્ડ]] નામ અને પાસવર્ડનો ઉપયોગ કરતા) * "થર્ડ પાર્ટી ફાઇલ શેરીંગનો ઉપયોગ કરતા અથવા સોફ્ટવેર સ્ટોર કરતા અથવા જે તે સોફ્ટવેર કે જે આપોઆપ જ તમારા એકાઉન્ટમાં લોગ થઇ જાય છે અને જેને જીમેલ (Gmail)નો ટેકો હોતો નથી" ===ના વતી=== જુલાઇ 2009 પહેલા જીમેલ (Gmail) ઇન્ટરફેસ દ્વારા મોકલવામાં આવેલા ઇમેલમાં કસ્ટમ ઇમેલ એડ્રેસ જેમ કે "ફ્રોમ" તરીકે મોકલવામાં આવ્યો છતાંયે તેમાં "સેન્ડર" તરીકે Gmail.com એડ્રેસનો સમાવેશ થતો હતો. ઉદાહરણ તરીકે બહારા "ફ્રોમ" એડ્રેસમાંથી જીમેલ (Gmail)નો ઉપયોગ કરીને મોકલવામાં આવેલા ઇમેલને user@OtherDomainEmailAddress.com (માઇક્રસોફ્ટ આઉટલૂકના સંસ્કરણો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાયેલ ડિસ્પ્લે) ના વતી ''From user@gmail.com તરીકે [[ઇમેલ ક્લાયંટ]]'' વપરાશકર્તા તરીકે મેળવતા ડિસ્પ્લે કરી શકાય. જીમેલ (Gmail) એડ્રેસને જાહેર કરતા, ગૂગલે (Google) એવો દાવો કર્યો હતો કે તેનાથી "મેલને સ્પામ તરીકે માર્ક થતા રોકવામાં સહાય મળશે".<ref>{{cite web|url=http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=22370 |title=Adding a custom 'From' address&nbsp;— Gmail Help |publisher=Mail.google.com |date= |access-date=2009-07-31}}</ref> જીમેલ (Gmail)ના અસંખ્ય ગ્રાહકોએ એવી ફરિયાદ કરી હતી કે ઉપરોક્ત પ્રમાણે લાગુ પાડવાથી ગોપનીયતાની ચિંતા અને વ્યાવસાયિકરણને લગતી ચિંતા ઉધબવી હતી.<ref>{{cite web|last=Manjoo |first=Farhad |url=http://gadgetwise.blogs.nytimes.com/2009/05/04/maintaining-a-true-universal-inbox-on-gmail-remains-elusive/ |title=Maintaining A True Universal Inbox on Gmail Remains Elusive&nbsp;— Gadgetwise Blog&nbsp;— NYTimes.com |publisher=Gadgetwise.blogs.nytimes.com |date=2009-05-04 |access-date=2009-07-31}}</ref> 30 જુલાઇ 2009ના રોજ જીમેલ (Gmail) આ સમસ્યાને હલ કરવા અપડેટની જાહેરાત કરી હતી.<ref>{{cite web |url=http://www.google.com/support/forum/p/gmail/thread?tid=649d9103208e5aab&hl=en |title=Update: New way to "send mail as" without "on behalf of" - Gmail Help |publisher=Google.com |date= |access-date=2009-07-31 |archive-date=2009-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090813073432/http://www.google.com/support/forum/p/gmail/thread?tid=649d9103208e5aab&hl=en |url-status=dead }}</ref> અપડેટ કરાયેલ ''કસ્ટમ 'From:''' સુવિધા વપરાશકર્તાઓને જીમેલ (Gmail) (જે જીમેલ (Gmail) એડ્રેસને "સેન્ડર" તરીકે ઉમેરો કરવાનું સતત રાખશે)ને બદલે કસ્ટમ એસએમટીપી (SMTP) સર્વરનો ઉપયોગ કરીને જીમેલ (Gmail)માંથી સંદેશાઓ મોકલવાની મંજૂરી આપે છે.<ref name="CustomFrom"> {{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=22370|title = Adding a custom 'From' address|access-date = 2009-07-30|last = Google|authorlink = |year = 2009|month = July}}</ref>''' '' ===એકાઉન્ટને બિનકાર્યરત બનાવતા=== ગૂગલ (Google)ની સેવાની શરતો તેને ગ્રાહકોના એકાઉન્ટ અગાઉથી ચેતવણી આપ્યા વિના કોઇ પણ સમયે બિનકાર્યરત કરવાની છૂટ આપે છે. જો ભૂલથી એકાઉન્ટ બિનકાર્યરત થઇ ગયું હોય તો તેની ફરિયાદ કરવા માટે ગૂગલ (Google) વપરાશકર્તાઓ માટે પેઇજ પૂરું પાડે છે, પરંતુ કેટલાક વપરાશકર્તાઓ તેમનુ એકાઉન્ટ પર મેળવી શકે છે, જ્યારે અન્યો માટે તે કેટલીક વાર પ્રતિક્રિયા દર્શાવતું નથી અને વપરાશકર્તાઓને પોતાનું એકાઉન્ટ પરત મેળવવાનો અન્ય કોઇ માર્ગ રહેતો નથી. <ref>{{cite web |url=http://lemon.soju.co.uk/2009/11/16/gmail-account-disabled-by-google-no-response-to-support-requests/ |title=Gmail account disabled by Google – no response to support requests |publisher= |date= |access-date=2009-11-21 |archive-date=2009-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091126014822/http://lemon.soju.co.uk/2009/11/16/gmail-account-disabled-by-google-no-response-to-support-requests/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite web |url=http://blog.mibbit.com/?p=8 |title=Google account disabled without reason for 6 days and counting |publisher= |date= |access-date=2008-11-5 |archive-date=2008-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081108033350/http://blog.mibbit.com/?p=8 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.searchenginejournal.com/open-letter-to-google-why-have-you-taken-away-my-google-gmail-accounts/7873/ |title=Open Letter to Google : Why Have You Taken Away my Google & GMail Accounts? |publisher= |date= |access-date=2008-11-31}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://googlesystem.blogspot.com/2007/04/batch-of-gmail-accounts-accidentally.html |title=A Batch of Gmail Accounts, Accidentally Disabled |publisher= |date= |access-date=2007-4-9}}</ref> ==સત્કાર== ===પુરસ્કારો=== ''[[પીસી વર્લ્ડ]]'''ની "2005ની 100 શ્રેષ્ઠ પેદાશો"માં [[મોઝીલ્લા ફાયરફોક્સ (Mozilla Firefox)]] બાદ જીમેલ (Gmail) બીજા ક્રમે રહ્યું હતું. ''' '' '''''જીમેલે(Gmail) બટમલાઇન ડિઝાઇન એવોર્ડઝ 2005માં 'હોનરેબલ મેન્શન' પણ જીત્યો હતો.<ref>[http://www.pcworld.com/reviews/article/0,aid,120763,pg,12,00.asp PCWorld.com - 2005ની 100 શ્રેષ્ઠ પેદાશો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517002308/http://www.pcworld.com/reviews/article/0%2Caid%2C120763%2Cpg%2C12%2C00.asp |date=2008-05-17 }}, સુધારો 14 મે 2006</ref><ref>[http://www.bottomlinedesignawards.com/gmail.html બોટમ લાઇન ડિઝાઇન એવોર્ડ્ઝ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070330005708/http://www.bottomlinedesignawards.com/gmail.html |date=2007-03-30 }} માનનીય દર્શાવે છે સુધારો 21 ફેબ્રુઆરી 2008.</ref> ''' '' જીમેલે (Gmail) આપેલી ઉદાર સ્પેસ ક્વોટા અને વિશિષ્ટ સંગઠન માટે વપરાશકર્તાઓ તરફથી અસંખ્ય તરફેણયુક્ત સમીક્ષાઓ પ્રાપ્ત કરી છે.<ref>[http://mail.google.com/mail/help/reviews.html જીમેલ (Gmail) વિશે - મંતવ્યો], 14 મે 2006ના રોજ સુધારો </ref> ==ટ્રેડમાર્ક તકરાર== ===જર્મની=== 4 જુલાઇ 2005ના રોજ ગૂગલે જાહેરાત કરી હતી કે ''જીમેલ (Gmail) ડ્યૂશલેન્ડ'' ને ''ગૂગલ મેલ (Google Mail)'' તરીકે રિબ્રાન્ડ કરાશે.{{Citation needed|date=July 2009}} તે મુદ્દાથી આગળ જતા [[આઇપી એડ્રેસ]] સંબંધિત મૂલાકાતીઓ [[જર્મની]]ના હોવાનું માનવામાં આવે છે, જેમને [[googlemail.com]] તરફ ધકેલવામાં આવશે, જ્યાં તેઓ નવું ડોમેન ધરાવતું [[ઇમેલ એડ્રેસ]] પ્રાપ્ત કરી શકે છે.{{Citation needed|date=July 2009}} જેને <tt>gmail.com</tt> એડ્રેસ જોઇતું હોય તેવા કોઇ પણ જર્મન વપરાશકર્તાએ [[પ્રોક્સી]] મારફતે એકાઉન્ટ માટે સાઇન અપ કરવું જ પડશે. જેઓ પહેલેથી નોંધાયેલ છે તેવા જર્મન વપરાશકર્તાઓને તેમના જૂના એડ્રેસ રાખવાની મંજૂરી અપાઇ હતી.{{Citation needed|date=July 2009}} જોક <tt>User@gmail.com</tt>ને મોકલેલા ઇમેલ્સ સાચા પ્રાપ્તિકર્તા પાસે પહોંચશે. જર્મન નામનો મુદ્દો ગૂગલ (Google) અને ડેનિયલ ગિયર્સ વચ્ચેની ટ્રેડમાર્ક તકરારને કારણે છે. ડેનિયલ ગિયર્સ "જી-મેલ (G-mail)" નામની કંપનીની માલિકી ધરાવે છે, જે સેન્ડર્સમાંથી ઇમેલની પ્રિન્ટ કાઢવાની સેવા પૂરી પાડે છે અને ધારેલા પ્રાપ્તિકર્તા પાસે પોસ્ટલ મે મેલ દ્વારા પ્રિન્ટ આઉટ મોકલે છે. 30 જાન્યુઆરી 2007ના રોજ, ઇયુની [[આંતરિક બજારમાં એકરૂપતા માટેની ઓફિસે]] ગિયર્સની તરફેણમાં ચૂકાદો આપ્યો હતો.<ref> {{cite web |url=http://arstechnica.com/news.ars/post/20070131-8741.html |title=Google can't use "Gmail" name in Europe |publisher=arstechnica.com |access-date=2008-03-12 |last=Anderson |first=Nate }} </ref> ગૂગલે જીમેલ (Gmail) પેપરમાં 2007માં એપ્રિલ ફૂલના દિવસે સમાન સેવાની બનાવટી "ઓફરીંગ" કરી હતી.<ref name="Paper"> {{cite web|url = http://mail.google.com/mail/help/paper/more.html|title = Introducing Gmail Paper|access-date = 2008-11-23|last = [[Google]]|authorlink = |year = 2008}}</ref> ===પોલેન્ડ=== ફેબ્રુઆરી 2007માં ગૂગલે (Google) <tt>gmail.pl</tt>ના માલિકો વિરુદ્ધ કાનૂની પગલાંઓ શરૂ કર્યા હતા, જે એક કવિઓનું જૂથ હતું, જે પૂર્ણ રીતે ''Grupa Młodych Artystów i Literatów'' તરીકે જાણીતુ હતું અને જીમેલ (Gmail)નું સંક્ષિપ્ત કર્યું હતુ (સહજ રીતે, "યુવાન કલાકારો અને લેખકોનું જૂથ").<ref>{{cite web |url=http://searchengineland.com/070219-091511.php |title=Google Sues Group Of Polish Poets Over Gmail.pl Name |publisher=searchengineland.com |access-date=2009-02-10 |last=Schwartz |first=Barry |archive-date=2008-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080927034806/http://searchengineland.com/070219-091511.php |url-status=dead }}</ref> ===રશીયન ફડરેશન === [[રશીયન]] વિના મૂલ્યેની વેબમેલ સેવા જે <tt>gmail.ru</tt> નામે ઓળખાતી હતી, તે "Gmail" રશીયન ફેડરેશનમાં ટ્રેડમાર્કની માલિકી ધરાવે છે.<ref>{{cite web | url = http://www.gmail.ru/docs/svid/ | archive-url = https://web.archive.org/web/20080212032634/http://www.gmail.ru/docs/svid/ | archive-date = 2008-02-12 | title = Зарегистрированный Товарный Знак | access-date = 2008-06-01 | url-status = live }}</ref> <tt>gmail.ru</tt> ડોમેન નામ 27 જાન્યુઆરી 2003થી પડ્યું હતું. <ref>{{cite web | url =https://www.nic.ru/whois/?query=gmail.ru |title = NIC.ru and RIPN WHOIS Server}} </ref> ===યુનાઇટેડ કિંગ્ડમ=== [[File:Google Mail Beta logo.png|thumb|ગૂગલ મેલ (Google Mail) લોગો |link=Special:FilePath/Google_Mail_Beta_logo.png]] 19 ઓક્ટોબર 2005ના રોજ ગૂગલે (Google) સ્વૈચ્છિક રીતે જીમેલ (Gmail)ના [[યુનાઇટેડ કિંગ્ડમ]] સંસ્કરણનું ''ગૂગલ મેલ (Google Mail)'' માં રૂપાંતર કર્યું હતું, કારણ કે યુકેની કંપની ઇન્ડિપેન્ડન્ટ ઇન્ટરનેશનલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રિસર્ચ કંપની સાથે તકરાર થઇ હતી.<ref>[http://mail.google.com/mail/help/intl/en-GB/googlemail.html યુકેમાં ગૂગલ મેલ (Google Mail)], સુધારો 14 મે 2006</ref><ref>{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4354954.stm | title=Google drops Gmail address in UK | publisher=BBC News | date=2005-10-19 | access-date=2008-04-18 }}</ref> જે વપરાશકર્તાઓએ ગૂગલ (Google) મેલ અપનાવતા પહેલા નોંધણી કરાવી હતી તેઓ તેનું જીમેલ (Gmail) એડ્રેસ રાખી શકતા હતા, જોકે જીમેલ (Gmail) લોગોના સ્થાને ''ગૂગલ મેલ (Google Mail)'' નો લોગો બદલાવવામાં આવ્યો હતો. નામ બદલાયા બાદ જે વપરાશકર્તાઓએ સાઇન અપ કર્યું હતું તેઓ <tt>googlemail.com</tt> એડ્રેસ મેળવે છે, જોકે તેનાથી વિરુદ્ધ મોકલાવેલો મેલ હજુ પણ સમાન સ્થળે મોકલવામાં આવે છે. સપ્ટેમ્બર 2009માં ગૂગલે (Google) યુકેના એકાઉન્ટોના બ્રાન્ડીંગને ટ્રેડમાર્ક તકરારના ઠરાવને પગલે ફરી જીમેલ (Gmail)માં બદલાવવાના શરૂ કરી દીધા હતા.<ref>[http://blogs.ft.com/techblog/2009/09/the-curious-case-of-the-uks-missing-gmail FT.com]/</ref> ===યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ === "જીમેલ (Gmail)" માટેનો ટ્રેડમાર્ક સૌપ્રથમ 28 જાન્યુઆરી 1999માં મિલો ક્રિપ્સ નામવાળા વ્યક્તિ દ્વારા [[યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ]]માં ફાઇલ કરવામાં આવ્યો હતો.<ref>[http://www.trademarkia.com/trademark-details.aspx?tid=75629087 Trademarkia.com]{{Dead link|date=જૂન 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> જોકે, યુ.એસ. ટ્રેડમાર્ક ઓફિસની પૂછપરછોમાં નિષ્ફળ જતા આ માર્કને 31 જુલાઇ 2000માં છોડી દેવામાં આવ્યું હતું. ગૂગલ, આયએનસી (Google, Inc.) 4 એપ્રિલ 2004માં ફરી આ માર્ક માટે ફાઇલ કર્યું હતું અને તેને 11 ડિસેમ્બર 2007ના રોજ ફેડરલ યુ.એસ. ટ્રેડમાર્કની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.<ref>[http://www.trademarkia.com/trademark-details.aspx?tid=78398233 Trademarkia.com]{{Dead link|date=જૂન 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ત્યારથી, ગૂગલ (Google)ના જીમેલ (Gmail) માર્કના ટ્રેડમાર્ક અધિકારને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં પડકારવામાં આવ્યો નથી. ==સ્પર્ધા== {{See also|Comparison of webmail providers}} જીમેલ (Gmail)ની પ્રારંભિક પ્રગતિ અને રજૂઆત બાદ પ્રવર્તમાન અસંખ્ય વેબ મેલ સેવાઓએ ઝડપથી તેમની સ્ટોરેજ ક્ષમતામાં વધારો કર્યો હતો.<ref>{{cite web | author = Glauser, Stephen | title = Should you switch to Gmail? | url = http://blog.tooreal.net/articles/gmail/ | publisher = Too Real | access-date = 2008-06-01 | archive-date = 2008-07-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080705110634/http://blog.tooreal.net/articles/gmail/ | url-status = dead }}</ref> ઉદાહરણ તરીકે, [[હોટમેલે (Hotmail)]] વપરાશકર્તાઓ માટેની સ્પેસ 2 એમબીથી વધારીને 25 એમબી કર્યા બાદના 30 દિવસો પછી 250 એમબી અને હોટમેલ પ્લસ એકાઉન્ટસ માટે 2 જીબીની કરી હતી. [[યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail)]] તેની ક્ષમતા 4 એમબીથી વધારીને 100 એમબીની અને યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) પ્લસ એકાઉન્ટસ માટેની ક્ષમતા 2 જીબી સુધીની કરી હતી. યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) સ્ટોરેજ ત્યાર બાદ વધીને 250 એમબીનું થયુ હતું અને 2005ના એપ્રિલના અંતમાં 1 જીબી સુધીની થઇ હતી. યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) એવી જાહેરાત કરી હતી કે તે માર્ચ 2007માં તેના તમામ વપરાશકર્તાઓને "અમર્યાદિત" સ્ટોરેજ પૂરું પાડશે અને મે 2007માં તેનો પ્રારંભ કર્યો હતો.<ref>{{cite web|last=Mills |first=Elinor |url=http://news.cnet.com/2100-1038_3-6171111.html |title=Yahoo Mail to offer unlimited storage &#124; CNET News.com |publisher=News.cnet.com |date= |access-date=2009-07-31}}</ref> આ તમામ પ્રવૃત્તિ પ્રવર્તમાન ગ્રાહકોને જીમેલ (Gmail)માં જતા રોકવા તરીકે અને વેબ મેઇલ સેવાઓમાં નવા જાગેલા જાહેર હિતોનો ઉપયોગ કરવા જોવામાં આવી હતી. ઝડપી લેવાની ઇચ્છા ખાસ કરીને એમએસએનના હોટમેલમાં જોવામાં આવી હતી, જેણે તેના ઇમેલની સ્ટોરેજ ક્ષમતા 250 એમબીથી વધારીને ન્યુ વિન્ડો લાઇવ હોટમેલ કે જેમાં 5 જીબી સુધીનો સમાવેશ થાય છે ત્યાં સુધી વિસ્તારી હતી. નવેમ્બર 2006ના રોજ એમએસએન હોટમેલે (Hotmail) તેના તમામ એકાઉન્ટને 1 જીબીના સ્ટોરેજ સુધી અપગ્રેડ કર્યા હતા. <ref>{{Cite web |url=http://mailcall.spaces.live.com/blog/cns!CC9301187A51FE33!13754.entry |title=1 જીબી (GB) હોટમેલ (Hotmail) મેલબોક્સીસ |access-date=2010-03-17 |archive-date=2010-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101103062913/http://mailcall.spaces.live.com/blog/cns!CC9301187A51FE33!13754.entry |url-status=dead }}</ref> જૂન 2005માં એઓએલે ( AOL) તમામ [[એઆઇએમ (AIM)]] સ્ક્રીન્સને તેમના પોતાના 2 જીબી સુધીની સ્ટોરેજ ક્ષમતા સાથેના ઇમેલ એકાઉન્ટસ પૂરા પાડવાનો પ્રારંભ કર્યો હતો. <ref>{{cite news|url=http://www.networkworld.com/net.worker/news/2005/060705-aol.html|title=AOL launches free Web mail service|date=2005-06-07|last=Saalfield|first=Peter|publisher=NetworkWorld|access-date=2009-07-13|archive-date=2009-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090419161826/http://www.networkworld.com/net.worker/news/2005/060705-aol.html|url-status=dead}}</ref> જીમેલ (Gmail) દરેક જીમેલ (Gmail) એકાઉન્ટમાં નિષ્ક્રિય રીતે રહે છે, જે છ મહિના સુધી કાર્યરત હોતી નથી. વધુ ત્રણ મહિના બાદ, અલબત્ત કુલ નવ મહિનાની નિષ્ક્રિયતા બાદ સિસ્ટમ આ પ્રકારના એકાઉન્ટસને ભૂંસી નાખે છે.<ref name="Time"> {{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=6832&topic=12782|title = Dormant addresses|access-date = 2008-11-23|last = Google|authorlink = |year = 2008}}</ref> અન્ય વેબમેલ સેવાઓ એકાઉન્ટને નિષ્ક્રીય બનાવવા માટે વિવિધ, ઘણી વાર ઓછો સમય લે છે. Yahoo! Mail ચાર મહિના બાદ નિષ્ક્રિય એકાઉન્ટોને બિનકાર્યરત કરી નાખે છે, જ્યારે હોટમેલ જીમેલ (Gmail)ની જેમ નવ મહિના લે છે.<ref name="YahooMail"> {{cite web|url = http://help.yahoo.com/l/us/yahoo/mail/original/account/account-04.html;_ylt=AoUq1QRsesxKcYlUimG3plq51CN4|title = Do you close accounts due to inactivity?|access-date = 2009-04-26|last = [[Yahoo!]]|authorlink = |year = 2009}}</ref><ref name="MSNHotmail"> {{cite web|url = http://help.live.com/Help.aspx?market=en-US&project=MailClassic&querytype=topic&query=WL_Mail_CONC_AboutMail.htm|title = About your e-mail service|access-date = 2009-04-26|last = [[Microsoft]]|authorlink = |year = undated}}</ref> વધી રહેલી સ્ટોરેજ ક્ષમતાઓ જીમેલ (Gmail)ની રજૂઆતને અનુસરે છે, ત્યારે યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) અને હોટમેલે પણ તેમના ઇમેલ ઇન્ટરફેસનું વિસ્તરણ કર્યું હતું. 2005 દરમિયાન યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) અને હોટમેલનું કદ જીમેલ (Gmail)ના 10 એમબીના બીડાણ કદ સાથે મળતું આવતું હતું. પરંતુ જીમેલ (Gmail)ના પ્રવેશને પગલે, યાહૂ! એ યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) બિટા સર્વિસનો અને માઇક્રોસોફ્ટે વિન્ડોઝ લાઇવ હોટમેલનો પ્રારંભ કર્યો હતો, બન્નેમાં [[એજેક્સ (Ajax)]] ઇન્ટરફેસીસનો સમાવેશ થાય છે. ગૂગલે (Google) મે 2007<ref>[http://googlesystem.blogspot.com/2007/05/gmail-doubles-maximum-attachment-size.html જીમેલ (Gmail) વધુમાં વધુ જોડાણોનું કદ 20 એમબી સુધી બમણું કરે છે]</ref>માં તેની વધુમાં વધુ બીડાણ કદને 20 એમબી સુધી અને જૂન 2009માં 25 એમબી સુધી વધાર્યું હતું.<ref>{{cite web | url=http://googlesystem.blogspot.com/2009/06/gmail-increases-maximum-attachment-size.html | title=Gmail Increases Maximum Attachment Size to 25 MB | publisher=Google | access-date=2009-06-07}}</ref> ==વધુ જુઓ== {{sisterlinks|Gmail}} * [http://bang-anuh.blogspot.com/2009/10/gmail-drive-online-harddisk.html જીમેલ (Gmail) ડ્રાઇવ-ઓનલાઇન હાર્ડડિસ્ક] * [[વેબમેલ પ્રોવાઇડર્સની તુલના ]] * [[જીમેલ (Gmail) ઇન્ટરફેસ ]] * [[જીમેલ (Gmail)નો ઇતિહાસ ]] * [[લાવાબીટ]] * [[ગૂગલ (Google) સર્વિસીઝ અને ટૂલ્સની યાદી ]] * [[જીમેલ (Gmail) મોબાઇલ]] ===થર્ડ પાર્ટી સોફ્ટવેર === * [[જીમેલ (Gmail) બ્રાઉઝર]] - [[મેક ઓએસ (Mac OS) એક્સ]] 10.4 અને 10.5 માટે જીમેલ (Gmail), માટે [[ચોક્કસ સાઇટ આધારિત બ્રાઉઝર]].<ref name="GMailBrowser">{{cite web|url = http://willmore.eu/software/gmailbrowser/|title = Gmail Browser|access-date = 2009-12-03|last = willmore.eu|authorlink = |year = undated|archive-date = 2009-09-18|archive-url = https://web.archive.org/web/20090918151901/http://willmore.eu/software/gmailbrowser/|url-status = dead}}</ref> * [[જીમેલ (Gmail) ડ્રાઇવ]] * [[જીમેલ (Gmail) એફએસ]] * [[મેલપ્લેન ]] ==સંદર્ભો== {{clear}} {{reflist|colwidth=30em}} ==બાહ્ય લિંક્સ== *[http://bang-anuh.blogspot.com/2009/10/gmail-drive-online-harddisk.html જીમેલ (Gmail) ડ્રાઇવ - ઓનલાઇ હાર્ડડિસ્ક] * [https://mail.google.com/ Gmail] * [http://m.gmail.com/ જીમેલ (Gmail) મોબાઇલ] {{Google Inc.}} [[Category:2004માં સ્થાપિત ઇન્ટરનેટ પ્રોપર્ટીઝ]] [[Category:જીમેલ (Gmail)]] [[Category:ગૂગલ (Google) સર્વિસીઝ]] [[Category:ઇમેલ વેબસાઇટ્સ]] [[Category:વેબ 2.0]] [[Category:ક્રોસ પ્લેટફોર્મ સોફ્ટવેર]] airx0zgqe8utapa3no3mf7rwuchxkam 901217 901216 2026-05-28T14:16:23Z KartikMistry 10383 [[Special:Contributions/KartikMistry|KartikMistry]] ([[User talk:KartikMistry|talk]]) દ્વારા કરેલ ફેરફારોને [[User:Riddhiborisagar|Riddhiborisagar]] દ્વારા કરેલા છેલ્લા સુધારા સુધી ઉલટાવાયા. 901213 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = Gmail | logo = [[File:Gmail icon (2026).svg|center|120px|જીમેઇલનું ઓળખચિહ્ન (લોગો)]] | logocaption = જીમેઇલનું ઓળખચિહ્ન (લોગો) | screenshot = | caption = | developer = [[ગૂગલ]] | released = {{initial release|2004|3|21}} | latest_release_version = | latest_release_date = December 4, 2008 | latest_preview_version = | latest_preview_date = | platform = ગૂગલ વેબ ટૂલકિટ ([[જાવા (પ્રોગ્રામિંગ ભાષા)|જાવા]]/જાવાસ્ક્રિપ્ટ) | programming language = | operating_system = સર્વર: લિનક્સ; ક્લાયન્ટ: કોઈ પણ વેબ બ્રાઉઝર | genre = POP3, IMAP, ઇમેલ, વેબમેલ (વેબ આધારિત ઇમેલ) | license = | website = [https://mail.google.com/ mail.google.com] }} '''જીમેઇલ''' અથવા '''જીમેલ''' ([[અંગ્રેજી ભાષા|અંગ્રેજી]]: Gmail) એ [[ગૂગલ]] દ્વારા વિનામૂલ્યે પૂરી પાડવામાં આવતી [[જાહેરાત]] આધારિત વેબમેલ, POP3 અને IMAP સેવા છે.<ref>{{cite web | url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=13273&topic=1556 | title = How do I enable POP? | publisher = Google |date=2007-09-03 | access-date = 2008-06-01 | quote = You can retrieve your Gmail messages with a client or device that supports POP, like Microsoft Outlook or Netscape Mail.}} </ref><ref>{{cite web | url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=77695&topic=12762 | title = How do I enable IMAP? | publisher = Google |date=2007-10-23 | access-date = 2008-06-01 | quote = You can retrieve your Gmail messages with a client or device that supports IMAP, like Microsoft Outlook or Apple Mail.}}</ref>[[યુનાઇટેડ કિંગ્ડમ]] અને [[જર્મની]]માં તેને સત્તાવાર રીતે '''ગૂગલ મેલ''' કહેવામાં આવે છે. જીમેલનો પ્રારંભ ફક્ત આમંત્રણ દ્વારા જ નવા ખાતાં ખોલીને ૧ એપ્રિલ ૨૦૦૪ના રોજ બિટા રિલીઝ સ્વરૂપે કરવામાં આવ્યો હતો અને ૭ ફેબ્રુઆરી ૨૦૦૭ના રોજ તે જાહેર જનતા માટે ઉપલબ્ધ બન્યુ હતુ પરંતુ બિટા રિલીઝ સ્વરૂપે જ<ref>{{cite web | url = http://www.techcrunch.com/2009/07/09/bing-comes-to-hotmail/ | title = Bing Comes to Hotmail | last = Arrington | first = Michael | date = 2009-07-09 | access-date = 2009-07-11 | publisher = Techcrunch | quote = Hotmail is still by far the largest web mail provider on the Internet, with 343 million monthly users according to Comscore. Second and third are Yahoo (285 million) and Gmail (146 million).}} </ref>. તેના માસિક ૧૪.૬૦ કરોડ વપરાશકર્તાઓ છે. આ સેવાને બીટા દરજ્જામાંથી ૭ જુલાઇ ૨૦૦૯ના રોજ અપગ્રેડ કરવામાં આવી હતી, જેમાં બાકીની ગૂગલ એપ્સ સ્યુટનો પણ સમાવેશ થયો.<ref name="GoogleBlogJuly2009"> {{cite web|url = http://googleblog.blogspot.com/2009/07/google-apps-is-out-of-beta-yes-really.html|title = Gmail leaves beta, launches "Back to Beta" Labs feature|access-date = 2009-07-07|last = Coleman|first = Keith|authorlink = |year = 2009|month = July}}</ref><ref name="AP07Jul09">{{cite web|url = http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5gjI6d7txpkx2q7_7Z6uwM4-x-MbgD999MNJ01|title = Gmail drops 'beta' label to woo business customer|access-date = 2009-07-07|last = Vanacore|first = Andrew|authorlink = |year = 2009|month = July|archive-url = https://web.archive.org/web/20090710162246/http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5gjI6d7txpkx2q7_7Z6uwM4-x-MbgD999MNJ01|archive-date = 2009-07-10|url-status = live}}</ref> પ્રારંભિક દર વપરાશકર્તાદીઠ ૧ ગિગા બાઇટ (GB)ની સંગ્રહ ક્ષમતા સાથે જીમેલ તેના સ્પર્ધકો જે ઓફર કરે છે તેની તુલનામાં વિનામૂલ્યે ૨થી ૪ એમબી (MB) સુધીની સંગ્રહ ક્ષમતા માટે વેબમેઇલ સ્ટાન્ડર્ડમાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો. જીમેલ પાસે શોધલક્ષી ઇન્ટરફેસ છે અને ઇન્ટરનેટ ફોરમ જેવુજ દૃશ્ય ફલક છે. સોફ્ટવેર ડેવલપરો જીમેલ ને સૌપ્રથમ એજેક્સ પ્રોગ્રામીંગ તકનીકનો ઉપયોગ કરનાર તરીકે ઓળખે છે.<ref>{{cite web |url=http://www.developer.com/design/article.php/3526681 |title=AJAX: Asynchronous Java + XML? |publisher=www.developer.com |access-date=2008-11-13 |last=Wei |first=Coach K. |quote=In fact, the developer community was jazzed about the technical approach that Google used. In February 2005, AdapativePath's Jesse James Garrett coined the phrase "AJAX" as "Asynchronous JavaScript + XML" to describe this approach. |archive-date=2012-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120319180652/http://www.developer.com/design/article.php/3526681 |url-status=dead }}</ref> જીમેલ ગૂગલ સર્વલેટ એન્જિન અને લિનક્સ પર ગૂગલ જીએફઇ/૧.૩ ચાલે છે. <ref> {{cite web | title = WHOIS for Gmail.comGmail allows the user to add Gmail allows the user to add | url = http://whois.domaintools.com/gmail.com | publisher = domaintools.com}} </ref><ref>{{cite web|title=Netcraft "What's this site running?" report|url=http://toolbar.netcraft.com/site_report?url=http://mail.google.com|publisher=Netcraft|access-date=2010-03-17|archive-date=2016-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107021332/http://toolbar.netcraft.com/site_report?url=http%3A%2F%2Fmail.google.com|url-status=dead}}</ref><ref> {{cite web | title = OpenGSE Released | url = http://google-opensource.blogspot.com/2009/01/opengse-released.html | work = Google Open Source Blog | date = 2009-01-27}} </ref> ==સુવિધાઓ== ===સંગ્રહ ક્ષમતા (સ્ટોરેજ)=== [[File:Gmail login page.png|thumb|right|જીમેલ (Gmail)નું લોગઇન પેજ (જુલાઇ 2009)|link=Special:FilePath/Gmail_login_page.png]] જીમેલ (Gmail) સર્વિસ હાલમાં વિનામૂલ્યે સ્ટોરેજની 7400થી વધુ એમબી(MB) પૂરી પાડે છે.<ref name="Gmail homepage"> [http://www.gmail.com/ જીમેલ (Gmail) હોમપેજ]. ઑકટોબર 10, 2008ના સુધારેલ.</ref> વપરાશકર્તાઓ 20 જીબી (વાર્ષિક 5 ડોલર)થી લઇને 16 ટીબી (વાર્ષિક 4096 ડોલર) સુધીનો વધારાનો સ્ટોરેજ (પિકાસા વેબ આલ્બમ્સ (Picasa Web Albums), ગૂગલ ડોક્સ (Google Docs) અને જીમેલ (Gmail) વચ્ચે વિભાજિત) ભાડે લઇ શકે છે. <ref>{{cite web | url = https://www.google.com/support/accounts/bin/answer.py?answer=65431 | title = More storage for photos and messages | publisher = Google | year = 2007 | access-date = 2009-03-01 | archive-date = 2009-02-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090205131543/https://www.google.com/support/accounts/bin/answer.py?answer=65431 | url-status = dead }}</ref><ref>[http://picasa.google.com/support/bin/answer.py?answer=39567&amp;topic=10766 પિકાસા સહાય કેન્દ્ર - વધારાના સ્ટોરેજની ખરીદી કરે છે]</ref><ref>[http://gmailblog.blogspot.com/2009/11/more-extra-storage-for-less.html લઘુત્તમ માટે વધુ વધારાની સ્ટોરેજ], 10 નવેમ્બર, 2009, સોફ્ટવેર એન્જિનિયર એલ્વિન લી દ્વારા ઉપલબ્ધ કરાયેલ, સત્તાવાર ગૂગલ (Google) બ્લોગ</ref><ref>[https://www.google.com/accounts/PurchaseStorage Purchase additional storage] ગૂગલ (Google) એકાઉન્ટસ</ref> 1 એપ્રિલ 2005ના રોજ જીમેલ (Gmail)ની પ્રથમ જન્મજયંતિ નિમીત્તે, ગૂગલ (Google) "કાયમ માટે લોકોને કાયમ માટે વધુ સ્પેસ આપવાનું ચાલુ રાખશે એમ કહેતા" 1 જીબીથી વધારવાની જાહેરાત કરી હતી. <ref> [http://www.internetnews.com/xSP/article.php/3494491 અંતવિહીન જીમેલ (Gmail) સ્ટોરેજ]. સુધારો 25 જૂન 2006.</ref> એપ્રિલ 2005માં જીમેલ (Gmail)ના એન્જિનિયર રોબર સિયેમબોર્સ્કીએ જણાવ્યું હતું કે ગૂગલ (Google) પાસે તેના સર્વર પર પૂરતી સ્પેસ હોવાથી સેકંડદીઠ સ્ટોરેજમાં વધારો કરવાનું ચાલુ રાખશે. 12 ઓક્ટોબર 2007ના રોજ વધારાનો કલાક દીઠ દર 5.37 એમબી (MB) હતો.<ref>{{cite web | title = More Gmail storage coming for all | url = http://gmailblog.blogspot.com/2007/10/more-gmail-storage-coming-for-all.html |date=2007-10-12 | access-date = 2008-06-01 | author = Rob Siemborski | publisher = Official Gmail Blog}}</ref> 18 જાન્યુઆરી 2010ના રોજ આ દર 0.000004 એમબી (MB)/સેકંડ, અથવા 0.0144 એમબી (MB)/કલાક હતો.<ref>[http://www.gmail.com Gmail.com], 18 જાન્યુઆરી 2010ના રોજ જોવાયેલ</ref> ===જીમેલ (Gmail) લેબ્સ === જીમેલ (Gmail) લેબ્સ સુવિધાઓની રજૂઆત 5 જૂન 2008ના રોજ કરવામાં આવી હતી, જે વપરાશકર્તાઓને જીમેલ (Gmail)ના નવા અથવા અજમાયશી સુવિધાઓ જેમ કે અગત્યનના ઇમેલ સ્ટોરેજનું બુકમાર્કીંગ, કસ્ટમ કીબોર્ડ-શોર્ટકટ્સ અને ગેઇમ્સનું પરીક્ષણ કરવાની મંજૂરી આપે છે. વપરાશકર્તાઓ પસંદગી પ્રમાણે લેબની સુવિધાઓને અક્ષમ કે સક્ષમ કરી શકે છે અને તેમાંના દરેક માટે પ્રતિભાવ પૂરો પાડી શકે છે. આના દ્વારા જીમેલ (Gmail)ના એન્જિનિયરો વપરાશકર્તાઓના નવી સુવિધાઓ અંગે તેમાં સુધારા અંગેના ઇનપુટ લઇ શકે છે, ઉપરાંત તેમની લોકપ્રિયતાનું મૂલ્યાંકન કરી શકે છે અને તેનો નિયમિત જીમેલ (Gmail) સુવિધાઓમાં સમાવેશ કરી શકાય તેવી ગુણવત્તા ધરાવે છે કે કેમ તે નક્કી કરી શકે છે. તમામ લેબ સુવિધાઓ પ્રાયોગિક છે અને તે કોઇ પણ સમયે અટકાવી દેવાની શરતે હોય છે. 10 ડિસેમ્બર 2008ના રોજ જીમેલે (Gmail) તેના ઇન્ટીગ્રેટેટ ચેટ મારફતે એસએમએસ મેસેજિંગ માટે સપોર્ટ (ટેકા)નો ઉમેરો કર્યો હતો.<ref name="Techcrunchdec08"> {{cite web|url = http://www.techcrunch.com/2008/12/10/gmail-enables-sms-messaging-from-chat/|title = Gmail Enables SMS Messaging From Chat|access-date = 2008-12-11|last = Kincaid |first = Jason|authorlink = |year = 2008|month = December}}</ref><ref name="CNet10Dec08">{{cite web|url = http://news.cnet.com/8301-17939_109-10120918-2.html|title = Google takes two with Gmail-SMS chat|access-date = 2008-12-11|last = Shankland|first = Stephen|authorlink = |year = 2008|month = December}}{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="GMailNew10Dec08"> {{cite web|url = http://mail.google.com/mail/help/about_whatsnew.html|title = New in Labs: Tasks, Text Messaging in Chat|access-date = 2008-12-11|last = [[Google]]|authorlink = |year = 2008}}</ref> 28 જાન્યુઆરી 2009ના રોજ જીમેલે (Gmail) તેના ગિયર્સ સાથેના ઇન્ટીગ્રેશન મારફતે ઓફલાઇન એક્સેસ માટે સપોર્ટનો ઉમેરો કર્યો હતો.<ref name="GmailBlog09">{{cite web|url = http://gmailblog.blogspot.com/2009/01/new-in-labs-offline-gmail.html|title = New in Labs:Offline Gmail|access-date = 2009-01-28|last = Palay |first = Andy|authorlink = |year = 2009|month = January}}</ref> 14 જુલાઇ 2009ના રોજ જીમેલે (Gmail) લેબની બહાર પરીક્ષણ કરવાના કામકાજો હાથ ધર્યા હતા અને તેને સત્તાવાર સુવિધા બનાવી હતી<ref name="GmailBlogLabs">{{cite web|url=http://gmailblog.blogspot.com/2009/07/tasks-graduates-from-gmail-labs.html|title=Tasks graduates from Gmail Labs|access-date=2009-08-10|last = Watts|first = James|year = 2009|month = July}}</ref> ===સ્પામ ફિલ્ટર=== જીમેલ (Gmail)નું સ્પામ ફિલ્ટરીંગ સુવિધા એ સમાજ આધારિત પદ્ધતિ છે: જ્યારે કોઇ પણ વપરાશકર્તા ઇમેલને સ્પામ તરીકે માર્ક કરે છે, ત્યારે આ તમામ જીમેલ (Gmail) વપરાશકર્તાઓ માટે ભવિષ્યના સંદેશાઓ સમાન સિસ્ટમને ઓળખી કાઢવા માટે માહિતી પૂરી પાડે છે.<ref> {{cite web | url = http://googlesystem.blogspot.com/2007/10/how-gmail-blocks-spam.html | title = How Gmail Blocks Spam | access-date = 2009-02-12 | author = | last = Chitu | first = Alex | authorlink = | coauthors = | date = 2007-10-29 | year = | month = | work = Google Operating System: Unofficial news and tips about Google | publisher = | location = | pages = | doi = | archiveurl = | archive-date = | dateformat = | quote = Gmail's filters are constantly improving and an important ingredient of their effectiveness is the use of community signals. Every time you click on the "Mark as spam" button, Gmail uses that information to block similar future messages not only for you, but for all Gmail users also. }} </ref> ખાસ રીતે સંચાલન કરવામાં આવનારા સ્પામ તરીકે માર્ક કરેલા મેલને આવવા દેવા માટે તેમની સિસ્ટમને અનુરૂપ કરી શકે છે. <ref>{{cite web | url = http://mail.google.com/support/bin/topic.py?topic=12846 | title = Spam - Gmail Help | access-date = 2009-02-12 | author = | last = | first = | authorlink = | coauthors = | date = | year = | month = | work = Gmail Help | publisher = | location = | pages = | doi = | archiveurl = | archive-date = | dateformat = | quote = If you find that some senders' messages are consistently being mislabeled as spam, you can prevent this by .... }}</ref> ===જીમેલ (Gmail) મોબાઇલ=== જીમેલ (Gmail) મોબાઇલ એ ગૂગલ (Google)ની ઇમેલ સર્વિસનું સંસ્કરણ છે. તે વિના મૂલ્યની સેવા છે, જે સેલ ફોન્સ અથવા સ્માર્ટફોન જેવા મોબાઇલ પૂર્જાઓ પરથી એક્કેસ પૂરો પાડવા માટે વિકસાવવામાં આવી છે. જીમેલ (Gmail) મોબાઇલની રજૂઆત 16 ડિસેમ્બર 2005ના રોજ કરવામાં આવી હતી અને તે વિવિધ ભાષાઓમાં ઉપલબ્ધ છે. જીમેલે(Gmail) અસરકારક રીતે નાના, મોબાઇલ સ્ક્રીન્સને ડિલીવર કર્યું હોવાથી જીમેલ (Gmail) મોબાઇલ અસંખ્ય સુવિધાઓ ઓફર કરે છે. વપરાશકર્તાઓ કંપોઝ, વાંચન, જવાબ, ફોરવર્ડ, નહી વંચાયેલાને માર્ક કરવાન, સ્ટાર ઉમેરવાનો કે ટ્રાશ ઇમેલ સંદેશાઓની ક્ષમતા મેળવી શકે છે.{{Citation needed|date=September 2009}} 22 સપ્ટેમ્બર 2009ના રોજ આઇફોન અને આઇપોડ ટચ પ્લેટફોર્મસ<ref>{{cite news|url=http://news.cnet.com/8301-1035_3-10358618-94.html|title=Official Gmail push comes to iPhone, Windows Mobile|date=2009-09-22|publisher=cnet|access-date=2009-09-25|archive-date=2011-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110824221022/http://reviews.cnet.com/8301-19512_7-10358618-233.html|url-status=dead}}</ref> માટે ગૂગલ (Google) સિંકનો ઉપયોગ કરતા તેની જીમેલ (Gmail) સર્વિસને ટેકો પૂરો પાડવા માટે ગૂગલ (Google) પુશ મેલ લાવ્યું હતું. ==ઇન્ટરફેસ== {{Main|Gmail interface}} જીમેલ (Gmail) ઇન્ટરફેસ અન્ય વેબમેલ સિસ્ટમ્સથી અલગ પડે છે, કેમ કે સર્ચ અને ઇમેલના તેના "વાતચીત દૃશ્ય", એક જ પાનામાં વિવિધ પ્રત્યુત્તરોનું જૂથ કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. જીમેલ (Gmail)ના વપરાશકર્તા ડિઝાઇનર, કેવિન ફોક્સે વપરાશકર્તાઓ હંમેશા માટે તે પેઇજ પર રહે તેવી લાગણી કરાવવાનો અને અન્ય સ્થળોએ નેવિગેટ કરવાને બદલે તેજ પેઇજ પરના ફેરફારો અનુભવે તેવો ઇરાદો સેવ્યો હતો.<ref> {{cite web |url=http://blogoscoped.com/archive/2008-06-02-n56.html |title=Kevin Fox of Gmail & FriendFeed on User Experience Design&nbsp;— Google Blogoscoped |publisher=blogoscoped.com |access-date=2009-05-29 |last=Lenssen |first=Philipp }} </ref> == લાક્ષણિકતાઓ == === 0૧ એપ્રિલ ૨૦૦૪ ના રોજ જીમેઇલ એક ગીગાબાઈટ સ્ટોરેજ સાથે લોન્ચ થયું, એ સમયે સ્પર્ધકો કર્તા વધારે જગ્યા સાથે. જીમેઇલની પહેલી વર્ષગાંઠમાં સ્ટોરેજની સાઈઝ વધારીને બમણી કરવામાં આવી. Georges Harik (પ્રોજેક્ટ મેનેજેમેન્ટ ડીરેક્ટર - જીમેઇલ) એ જણાવ્યું હતું કે Google લોકો માટે “હંમેશા વધુ જગ્યા આપતું રહેશે.” === ==ઇતિહાસ== જનતા સમક્ષ જાહેરાત કરાઇ તેના કેટલાક વર્ષો પહેલા [[ગૂગલ|ગૂગલના]] ડેવલપર પાઉલ બુચર દ્વારા જીમેલ પ્રોજેક્ટનો પ્રારંભ કરવામાં આવ્યો હતો. પ્રારંભમાં ઇમેલ ક્લાયંટનો ઉપયોગ ફક્ત ગૂગલના કર્મચારીઓમાં કંપનીમાં જ આંતરિક રીતે થઇ શકતો હતો. ગૂગલે જીમેલની 1 એપ્રિલ 2004ના રોજ જનતા સમક્ષ જાહેરાત કરી હતી.<ref>{{cite web |url=http://searchenginewatch.com/showPage.html?page=3334241 |title=Google Launches Gmail, Free Email Service&nbsp;— Search Engine Watch |publisher=searchenginewatch.com |access-date=2008-03-12 |last=Sullivan |first=Danny |archive-date=2008-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080226051306/http://searchenginewatch.com/showPage.html?page=3334241 |url-status=dead }}</ref> ==ડોમેન નામ ઇતિહાસ == ગૂગલ (Google) દ્વ્રારા તેનું હસ્તગત કરાયું તે પહેલા gmail.com ડોમેન નામનો ઉપયોગ કોમિક સ્ટ્રીપ ''ગારફિલ્ડ'' ના ઓનલાઇન હોમ Garfield.com, દ્વ્રારા ઓફર કરવામાં આવતી ઇમેલ સેવા દ્વારા થતો હતો. અલગ ડોમેન તરફ સ્થળાંતર કરતા, આ સેવા ત્યારથી બંધ કરવામાં આવી હતી.<ref>{{cite web | url=http://www.intelliot.com/blog/archives/2004/03/31/slashdot-comments-on-google-gmail/#comment-294783 | title=Slashdot Comments on Google Gmail | author=Elliot Lee | date=2004-03-31 | access-date=2008-06-01 | archive-date=2009-01-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090112144800/http://www.intelliot.com/blog/archives/2004/03/31/slashdot-comments-on-google-gmail/#comment-294783 | url-status=dead }}</ref> {{asof|2005|6|22}}, જીમેલ (Gmail)નું સ્વીકૃત યુઆરઆઇ (URI) ''<nowiki>http://gmail.google.com/gmail/</nowiki>'' માંથી બદલીને ''<nowiki>http://mail.google.com/mail/</nowiki>'' કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{cite web | url=http://mathiasbynens.be/blogmarks/2005/06/gmail-goes-301 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070811084436/http://mathiasbynens.be/blogmarks/2005/06/gmail-goes-301 | archive-date=2007-08-11 | title=Google goes 301 | author=Mathias Bynens | date=2005-06-25 | access-date=2007-11-25 | url-status=dead }}</ref> {{asof|2009|7}}, જેમણે અગાઉના યુઆરઆઇ (URI)માં ટાઇપ કર્યું હતું તેમને પાછળનામાં જવાનો આદેશ અપાયો હતો. ==ચોક્કસ દેશો માટે ગૂગલમેલ (GoogleMail ) ડોમેન== ડોમેન ''gmail.com'' ટ્રેડમાર્ક તકરારને કારણે ચોક્કસ દેશોમાં ઉપલબ્ધ છે જેમ કે, [[યુનાઇટેડ કિંગ્ડમ]] અને [[જર્મની]], આવા કિસ્સામાં વપરાશકર્તાને ડોમેન ''googlemail.com'' નો ઉપયોગ કરવો જ પડે છે.<ref>{{cite web | url= http://mail.google.com/mail/help/intl/en-GB/googlemail.html | title=Google Mail in the UK | access-date=2009-12-27 | last = [[Google]]}}</ref> ડોમેનની આંતરતબદીલી થઇ શકતી હોવાથી, વપરાશકર્તા ''googlemail.com'' ડોમેનનો ઉપયોગ કરવા બંધનકર્તા હોવાથી તેઓ ''gmail.com'' વપરાશકર્તાઓ દ્વારા પહેલેથી પસંદ કરેલ સરનામાઓની પસંદગી કરી શકતા નથી. ''googlemail.com'' અથવા ''gmail.com'' સરનામાઓને મોકલવામાં આવેલા ઇનબાઉન્ડ ઇમેલ વપરાશકર્તાઓ સુધી પહોંચશે. ઓનલાઇન સર્વિસ માટે નોંધણી કરતી વખતે ગૂગલમેલ (GoogleMail) વપરાશકર્તાઓએ તેમના ઇમેલ એડ્રેસ પરથી ''googlemail.com'' નો ઉપયોગ કરવો જ પડે છે, જેથી કોઇ પણ પ્રકારના વહીવટીય ઇમેલ જેમ કે સમર્થનના સંદેશાઓ કે જે સર્વિસને મોકલવામાં આવે છે તેને ઓળખી ન શકાય તેની ખાતરી કરી શકાય. ==મોબાઇલ ફોન નંબર માટેની જરૂરિયાત== કેટલાક દેશોમાંથી જીમેલ (Gmail) એકાઉન્ટનું સર્જન કરવાનો પ્રયત્ન કરતી વખતે, ગૂગલ (Google)ને [[મોબાઇલ ફોન]] નંબરની જરૂર પડે છે, જે પાઠ્ય સંદેશાઓને ટેકો પૂરો પાડે છે. ગૂગલ (Google)ના અનુસાર સર્વિસ મર્યાદાઓને કારણે અન્ય દેશોમાં સાઇન-અપ માટે આ જરૂરી નથી.<ref name="SMSacct"> {{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=114129|title = I don't have a mobile phone, can I sign up?|access-date = 2009-07-08|last = [[Google]]|authorlink = |year = 2009}}</ref> ગૂગલ (Google) આ સમજાવે છે: {{cquote|If you'd like to sign up for a Gmail address, you need to have a mobile phone that has text-messaging capabilities. If you don't have a phone, you may want to ask a friend if you can use his or her number to receive a code. One of the reasons we're offering this new way to sign up for Gmail is to help protect our users and combat abuse. Spam and abuse protection are two things we take very seriously, and our users have been very happy with the small amount of spam they've received in Gmail. We take many measures to ensure that spammers have a difficult time sending their spam messages, getting these messages delivered, or even obtaining a Gmail address (spammers will often use many different addresses to send spam). Sending invitation codes to mobile phones is one way to address this, as the number of addresses created per phone number can be limited.<ref name="SMSacct" /> }} ==જીમેલ અફવાઓ== ===જીમેલ પેપર અફવાઓ=== ગૂગલે ૨૦૦૭માં [[એપ્રિલ ફૂલ્સ ડે|એપ્રિલ ફૂલના દિવસે]], "જીમેલ પેપર"ની રજૂઆત કરીને જીમેલ ને રમૂજ બનાવી હતી, જ્યાં વપરાશકર્તાઓ બટન ક્લિક કરે અને જીમેલ તેને મેલ આવેલો છે તેવુ્ સમજીને વિના મૂલ્યે એડ-સપોર્ટેડ હાર્ડ કોપીને મેલ કરી દે છે.<ref>{{cite web | url=http://mail.google.com/mail/help/paper/ | title=Welcome to Gmail (introducing Google Paper) | author=[[ગૂગલ]] | date=2007-04-01 | access-date=2008-06-01 }}</ref> ===જીમેલ વૈવિધ્યપૂર્ણ સમય અફવાઓ=== ગૂગલે ૨૦૦૮માં એપ્રિલ ફૂલના દિવસે નકલી સેવા "જીમેલ કસ્ટમ ટાઇમ"નો પ્રારંભ કર્યો હતો, જે વપરાશકર્તાને વર્ષમાં દસ ઇમેલ બનાવટી ટાઇમસ્ટેમ્પસ સાથે મોકલવાની મંજૂરી આપતો હતો. હોક્સ જણાવે છે કે ગૂગલ સર્વર પર સ્પેસસમય અર્ધો કરી નાખવાથી ઇમેલ તેના ધારેલા પ્રાપ્તિકર્તા સુદી પહોંચતા પહેલા ખરેખર તો સમયના [[ચતુર્થ પરિમાણ]] મારફતે રુટ થાય છે.<ref>[http://mail.google.com/mail/help/customtime/index.html જીમેલ : ઇમેલ પરત્વે ગૂગલનો દ્રષ્ટિકોણ] </ref><ref>[http://news.cnet.com/8301-13577_3-9907571-36.html?tag=nefd.top ગૂગલ એપ્રિલ ફૂલ બનાવે છે: 'કસ્ટમ ટાઇમ' અને મંગળનો પ્રવાસ | ધી સોશિયલ - CNET News.com]{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===જીમેલ ઓટોપાયલોટ અફવાઓ=== ગૂગલે ૨૦૦૯માં એપ્રિલ ફૂલના દિવસે સીએડીઆઇઇ (CADIE) દ્વ્રારા જીમેલ ઓટોપાયલોટ તરીકે ઓળખાતી સેવા રજૂ કરી હતી.<ref>[http://mail.google.com/mail/help/autopilot/index.html સીએડીઆઇઇ દ્વારા જીમેલ ઓટોપાયલોટ]</ref> ગૂગલના અનુસાર, આ સેવાનો આશય આપોઆપ જ વાંચવાનો અને વપરાશકર્તાઓ માટે ઇમેલનો પ્રતિભાવ આપવાનો હતો. સંદેશામાં રજૂ કરાયેલી લાગણીઓનું પૃથ્થકરણ કરીને અને વપરાશકર્તાઓને સલાહ પૂરી પાડીને અથવા આપોઆપ જ સંદેશાનો પ્રતિસાદ આપીને કામ કરતું હોવાનું દેખાયું હતું. ==કોડ ફેરફારો == જીમેલ (Gmail)ની જાવાસ્ક્રીપ્ટ (JavaScript)નો અગ્ર-અંતને ઉનાળાના અંતમાં અને 2007ના ઉત્તરાર્ધમાં લખવામાં આવી હતી અને તેને 29 ઓક્ટોબર 2007થી વપરાશકર્તાઓ સમક્ષ મૂકવામાં આવી હતી. નવા સંસ્કરણમા પુનઃડિઝાઇન કરેલ સંપર્ક વિભાગ, ઝડપી સંપર્ક બોક્સ અને ચેટ પોપઅપ્સ છે, જેને સંદેશા યાદીમાં તેજ સંપર્ક યાદીમાં ઉમેરવામાં આવ્યા હતા. સંપર્ક એપ્લીકેશન ગૂગલ (Google) સર્વિસીઝ જેમ કે ગૂગલ ડોકસ (Google Docs) માં સંકલિત થયેલી છે. નવા સંસ્કરણમાં વપરાશકર્તાઓને પ્રવેશવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી તેમને જમણી બાજુ ટોચમાં ખૂણામાં લિંક આપવામાં આવી હતી જેને "નવા સંસ્કરણ" તરીકે વાંચવામાં આવે છે. ડિસેમ્બર 2007ના રોજ, મોટા ભાગના પ્રવર્તમાન એખાઉન્ટસ સાથે મોટા ભાગની ઇંગ્લીશ (યુએસ)માં નવી નોંધણી ટેકો આપવામાં આવે ત્યારે બાય ડિફોલ્ટ નવા ઇન્ટરફેસ આપવામાં આવે છે. ત્યાં "ઓલ્ડર સંસ્કરણ" વાળા લેબલ લિંક મારફતે ડાઉનગ્રેડનો ઓપ્શન રહેલો છે.<ref> {{cite web |url=http://www.google.com/a/help/intl/en/admins/new.html |title=Google Apps |publisher=www.google.com |access-date=2008-03-12 |quote=Google Docs is integrated with your Gmail contacts list so it's easy to invite people to view or edit your files. }} </ref><ref name="gmail_2.0_blogoscoped">{{cite web | url = http://blogoscoped.com/archive/2007-10-29-n47.html | title = Gmail 2.0 Screenshots | access-date = 2008-06-01 | date = 2007-10-29 | author = Philipp Lenssen | publisher = Google Blogoscoped}}</ref><ref name="gmail_code_changes">{{cite web | url = http://gmailblog.blogspot.com/2007/10/code-changes-to-prepare-gmail-for.html | title = Code changes to prepare Gmail for the future | access-date = 2008-06-01 | date = 2007-10-29 | author = Dan Pupius | publisher = Official Gmail Blog | quote = So recently the Gmail team has been working on a structural code change that we'll be rolling out to Firefox 2 and IE 7 users over the coming weeks (with other browsers to follow).}}</ref><ref name="zdnet_new_gmail2">{{cite web | url = http://blogs.zdnet.com/Google/?p=786 | title = New version of Gmail starting to roll out | access-date = 2008-06-01 | date = 2007-10-29 | author = Garett Rogers | publisher = ZDNet | archive-date = 2009-01-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090129195518/http://blogs.zdnet.com/Google/?p=786 | url-status = dead }}</ref> આ કોડીંગમાં ફેરફારનો અર્થ એ છે કે ફક્ત [[ઇન્ટરનેટ એક્સપ્લોરર 7 (Internet Explorer 7)]], [[ફાયરફોક્સ 2 (Firefox 2)]], [[ગૂગલ ક્રોમ (Google Chrome)]] અને [[સફારી 3.0 (Safari 3.0)]] (અથવા વધુ તાજેતરના સંસ્કરણો)ના જ વપરાશકર્તાઓ નવા કોડનો સંપૂર્ણપણે ઉપયોગ કરી શકે છે. ઇન્ટરનેટ એક્સપ્લોરર 5.5+ (Internet Explorer 5.5+)+, નેટસ્કેપ 7.1+ (Netscape 7.1+)+, મોઝીલ્લા 1.4+ (Mozilla 1.4+)+, ફાયરફોક્સ 0.8 (Firefox 0.8), સફારી 1.3 (Safari 1.3) અને અન્ય કેટલાક બ્રાઉઝર્સ મર્યાદિત કામગીરી આપશે. અન્ય બ્રાઉઝરોને કદાચ જીમેલ (Gmail)ના ફક્ત સંસ્કરણ એવા બેઝિક એચટીએમએલ (HTML)માં મોકલવામાં આવી શકે છે. <ref name="gmail_code_changes"></ref><ref name="gmail_pays_to_upgrade">{{cite web | url = https://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=76137 | title = It pays to upgrade your browser | work = Gmail Help Center | publisher = Google | date = 2007-12-03 | access-date = 2008-06-01 | quote = We've added some great new features to Gmail. To check them out, please upgrade your browser to either Mozilla Firefox 2.0, Safari 3.0 or Internet Explorer 7 (with Google Toolbar).}}</ref><ref name="aim_in_gmail">{{cite web | url = https://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=61024 | title = About AIM in Gmail | publisher = Google | work = Gmail Help Center | date = 2007-12-07 | access-date = 2008-06-01 | archive-date = 2008-11-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081108221740/http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=61024 | url-status = dead }}</ref><ref name="editing_labels_help">{{cite web | url = https://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=14026 | title = Editing labels | publisher = Google | work = Gmail Help Center | date = 2007-12-07 | access-date = 2008-06-01}}</ref><ref name="GMailSupported"> {{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=6557|title = Gmail&nbsp;— Supported browsers|access-date = 2008-12-04|last = [[Google]]|authorlink = |year = 2008|month = December}}</ref> 18 જાન્યુઆરીના સપ્તાહ દરમિયાન ગૂગલે (Google) અપડેટ રજૂ કર્યું હતું, જેણે જીમેલ (Gmail) જે રીતે જાવાસ્ક્રીપ્ટ (JavaScript) લોડ કરે છે તેની પદ્ધતિમાં ફેરફાર કર્યો હતો. તે કેટલાક થર્ડ પાર્ટી વિસ્તરણોની નિષ્ફળતામાં પરિણમ્યું હતું.<ref>{{cite web | url = http://gmailblog.blogspot.com/2008/01/gmailgreasemonkey-api-issue.html | title = Gmail/Greasemonkey API issue | last = Pupius | first = Dan | date = 2008-01-29 | access-date = 2008-06-01 | publisher = Official Gmail Blog }}</ref> 12 ડિસેમ્બર 2008ના રોજ જીમેલે (Gmail) બ્રાઉઝરમાં ઝડપથી [[પીડીએફ (PDF)]] જોવા માટેના ટેકા ઉમેર્યો હતો.<ref>{{cite web|last=Miller |first=Marc |url=http://gmailblog.blogspot.com/2008/12/fast-pdf-viewing-right-in-your-browser.html |title=Official Gmail Blog: Fast PDF viewing right in your browser |publisher=Gmailblog.blogspot.com |date=2008-12-12 |access-date=2009-07-31}}</ref> ==ટીકાઓ== ===અંગત=== ગૂગલ (Google) સંદર્ભ સંવેદન જાહેરાતોમાં ઉમેરવા માટે ઇમેલનું આપોઆપ જ સ્કેનીંગ કરે છે. ગોપનીયતા તરફી વધારાએ એ ચિંતામાં વધારો કર્યો હતો કે યોજનામાં તેમની અંગત, ખાનગી હોય તેવા, ઇમેલ્સ અને તે સલામતી સમસ્યા હતી. કોમ્પ્યુટર દ્વારા પણ વાંચવાની મંજૂરી આપી શકાય તેવી ઇમેલ સુચિ ઇમેલમાં રહેલી [[ગોપનીયતાની આશા]]માં ઘટાડો થશે. વધુમાં, ઇમેલ કે લવાજમ નહી ભરેલા ગ્રાહકો જીમેલ (Gmail) એકાઉન્ટમાં મોકલવાનું પસંદ કરે છે, તેમ છતા તે મોકલનારાઓ જીમેલ (Gmail)ની સેવાની શરતો સાથે અથવા [[ગોપનીયતા નીતિ]] સાથે ક્યારે સંમત થતા નથી. ગૂગલ (Google) તેની ગોપનીયતા નીતિમાં એકતરફી ફેરફાર કરી શકે છે અને ગૂગલ (Google) વ્યક્તિગતના દસ્તાવેજો બનાવવા માટે તેની તમામ માહિતીથી સભર પ્રોડક્ટ લાઇનમાં ટેકનીકલી ક્રોસ રેફરન્સ કૂકીઝ કરી શકવા સક્ષમ છે. જોકે, મોટા ભાગની ઇમેલ સિસ્ટમ [[સ્પામ]]ની તપાસ માટે સર્વર તરફી સૂચિ સ્કેનીંગનો ઉપયોગ કરી શકે છે.<ref>{{cite web | url = http://www.epic.org/privacy/gmail/faq.html | title = Gmail Privacy Page | access-date = 2008-06-01 | date = 2004-07-18 | publisher = Electronic Privacy Information Center | archive-date = 2009-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090308131552/http://epic.org/privacy/gmail/faq.html | url-status = dead }}</ref><ref name="Register15Jun04"> {{cite web|url = http://www.theregister.co.uk/2004/06/15/gmail_spook_heaven/|title = Google's Gmail: spook heaven?|access-date = 2008-11-24|last = Rasch|first = Mark|authorlink = |year = 2004|month = June}}</ref> ગોપનીયતા તરફદારીમાં જાહેર કરાયેલ માહિતીની પ્રાપ્તિનો અભાવ અને સહસંબંધ ધરાવતી નીતિઓ સમસ્યારૂપ હોવાનો ઉલ્લેખ કરાયો છે. ઇન્ટરનેટ સર્ચ દ્વારા માહિતીને સાથે જે તે વ્યક્તિના ઇમેલ સંદેશોમાં રહેલી માહિતીને સંયુક્ત કરવાની ક્ષમતા ગૂગલ (Google) પાસે છે. આ પ્રકારની માહિતીને કેટલો લાંબો સમય રાખી શકાય અથવા તેનો કેવી રીતે ઉપયોગ કરી શકાય તે ગૂગલ (Google) જાણતું નથી. ચિંતાની એક બાબત એ છે કે તેમાં કદાચ કાયદો લાગુ પાડતી એજન્સીઓનું હિત સમાયેલું હોય. 30થી વધુ ગોપનીયતા અને સિવિલ લિબર્ટીઝ સંસ્થાઓએ ગૂગલ (Google)ને જ્યાં સુધી આ મુદ્દો ન ઉકેલાય ત્યાં સુધી જીમેલ (Gmail) સેવા બંધ રાખવાની વિનંતી કરી છે. <ref>{{cite web | url = http://www.privacyrights.org/ar/GmailLetter.htm | title = Thirty-One Privacy and Civil Liberties Organizations Urge Google to Suspend Gmail | access-date = 2008-06-01 | date = 2004-04-19 | publisher = Privacy Rights Clearinghouse | archive-date = 2009-01-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090130063002/http://www.privacyrights.org/ar/GmailLetter.htm | url-status = dead }}</ref> જીમેલ (Gmail)ની ગોપનીયતા નીતિમાં નીચેના વિધાનનો સમાવેશ થાય છેઃ: "ભૂંસી નાખેલા સંદેશાઓ અને એકાઉન્ટોની બાકી રહેલી નકલોને અમારા સક્રિય સર્વરો પરખી ભૂંસી નાખતા ૬૦ દિવસ સુધીનો સમય લાગે છે અને તે કદાચ અમારી ઓફલાઇન બેકઅપ સિસ્ટમમાં સચવાઇ રહી શકે છે". ગૂગલ (Google) ભારપૂર્વક જણાવે છે કે જીમેલ (Gmail) મોટે ભાગે તમામ ઉદ્યોગોમાં સમાવિષ્ટ આચરણોને વળગી રહે છે. ગૂગલ (Google) જણાવે છે કે તેઓ "ઝડપથી અને વ્યવહારુ રીતે ભૂંસી નાખેલી માહિતીને દૂર કરવા વ્યાજબી પ્રયત્નો કરશે."<ref>{{cite web | url=http://mail.google.com/mail/help/privacy.html | title = Gmail Privacy Policy | access-date=2008-06-01 | author=[[Google]] }}</ref><ref>{{cite web | url = http://mail.google.com/mail/help/about_privacy.html#data_retention | title = More on Gmail and privacy | access-date = 2008-03-02 | date=2007-01-01 | publisher = Google}}</ref> ઇમેલ-સ્કેનીંગનો વપરાશકર્તાના ફાયદામાં ઉપયોગ કરવાના તેના કારણનો ઉલ્લખ કરીને ગૂગલ (Google) તેની પરિસ્થિતિનો બચાવ કરે છે. ગૂગલ (Google) દર્શાવે છે જીમેલ (Gmail) અત્યંત સંવેદનશીલ સંદેશાઓ જેમ ક દુઃખદ ઘટના, અણધારી આપત્તિ અથવા મૃત્યુ દર્શાવતા હોય તે પછી તરત જ જાહેરાત દર્શાવવાથી દૂર રહે છે.<ref> {{cite web | url = http://mail.google.com/mail/help/about_privacy.html#targeted_ads | title = About Gmail: More on Gmail and privacy | access-date = 2009-01-06 | date = 2007-01-01 | publisher = Google | quote = "Gmail's filters also block ads from running next to messages about catastrophic events or tragedies, erring on the side of not displaying an ad if the content is questionable."}}</ref> જીમેલ (Gmail)ના ચીનમાં માનવ અધિકાર કાર્યકરોના એકાઉન્ટસને 2009ના અંતમાં વ્યવસ્થિત હૂમલામાં હેક કરવામાં આવ્યા હતા. <ref>http://googleblog.blogspot.com/2010/01/new-approach-to-china.html</ref><ref>http://www.wired.com/threatlevel/2010/01/operation-aurora/</ref> જીમેલ (Gmail) પૃથ્થકરણનો સમાવેશ કરે છે અને વપરાશકર્તાઓની ઇમેલ સૂચિ મેળવે છે, જે જીમેલ (Gmail)ને હૂમલાઓ માટે આકર્ષક લક્ષ્યાંક બનાવે છે.<ref>http://www.siliconvalleywatcher.com/mt/archives/2010/01/goog_v_china_hi.php</ref> ===તકનીકી મર્યાદાઓ === અમલી કરી શકાય તેવી ફાઇલો અથવા આર્કાઇવ માટે કોઇએ વાપરેલી હોય તેવા [[ફાઇલ એકસટેન્શન]] ઓળખી કાઢે તો અમલ કરી શકાય તેવી ફાઇલો અથવા આર્કાઇવ્સ સમાયેલા હોય તેને મોકલવા કે મેળવવાની મંજૂરી જીમેલ (Gmail) આપતા નથી.<ref name="exe"> {{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=6590|title = Some file types are blocked|access-date = 2009-03-01|last = [[Google]] |authorlink = |year = 2008}}</ref><ref name="google1">{{cite web | url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=6590&topic=1517 | title = Title Gmail: Help Center&nbsp;— Can I send or receive an executable file? | access-date = 2008-06-01 |date=2005-10-14 | quote = Gmail does not allow users to receive executable files | publisher = Google }}</ref> ડિઝાઇનની રીતે જીમેલ (Gmail) દરેક વપરાશકર્તાઓના ઇમેલ ડિલીવર કરતું નથી. પીઓપી (POP) અથવા આઇમેપ (IMAP) એક્સેસ મારફતે ડાઉલોડીંગ કરતી વખતે જો ગ્રાહક પાસે કોપી હોય તો વપરાશકર્તાઓએ તેમને પોતાને મોકલેલા સંદેશાઓની ડિલીવરી કરવામાં જીમેલ (Gmail) નિષ્ફળ જાય છે.<ref> {{cite web | url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=13291 | title = Some mail was not downloaded | access-date = 2009-01-15 | author = | last = | first = | authorlink = | coauthors = | date = | year = | month = | work = Gmail Help | publisher = Google | location = | pages = | doi = | archiveurl = | archive-date = | quote = [...] Gmail doesn't download copies of messages sent from within your client, or messages already available in your client. }} </ref> વપરાશકર્તાઓએ મેઇલીંગ યાદીમાં મોકલેલા અને જેને તેઓ [[મેઇલીંગ યાદી]] દ્વારા પરત મેળવવાની આશા રાખી શકે છે તેને પણ તે વપરાશકર્તાના ઇનબોક્સમાં (કોઇપણ એક્સેસ ઇન્ટરફેસ દ્વારા) ડિલીવર કરતું નથી.<ref>[http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=6588&amp;topic=1564 સંદેશો મેલીંગ યાદીમાં મોકલી અપાયો છે, તે મારા ઇનબોક્સમાં દેખાતો નથી - સહાય કેન્દ્ર] </ref> જીમેલ (Gmail) ફક્ત વાતચીત ([[વિચાર]]) દ્વારા જ ઇમેલને અલગ કરે છે, જે કદાચ મોટી વાતચીત માટે મુશ્કેલી બની શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો વપરાશકર્તા લોકોના મોટા સમૂહને પ્રશ્ન મોકલે તો, એક જ વાતચીતમાં સંગ્રહીત કરેલી પ્રતિક્રિયાઓને અલગ પાડવી અશક્ય છે. સમગ્ર વાતચીત હાંસલ કર્યા વિના જે તે વપરાશકર્તા માટે પ્રતિક્રિયા શોધવાનો કોઇ માર્ગ નથી. વ્યક્તિગતના ઇમેલ ભૂંસી નાખવા શક્ય છે, ત્યારે મોટા ભાગની કામગીરી જેમ કે આર્કાઇવીંગ અન લેબલીંગ જ સમગ્ર વાતચીતમાં લાગુ પાડી શકાય છે. વાતચીતોને અલગ કે એકઠી ન કરી શકાય.<ref name="Threading">{{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=7189|title = Improper message threading|access-date = 2009-04-19|last = [[Google]]|authorlink = |year = 2008|archive-date = 2009-07-01|archive-url = https://web.archive.org/web/20090701120450/http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=7189|url-status = dead}}</ref> ===આઉટેજીસ (થોડા સમય માટે કામગીરી બંધ કરવી તે)=== વિવિધ પ્રસંગોએ જીમેલ (Gmail) ઉપલબ્ધ હોતું નથી. 24 ફેબ્રુઆરી 2009ના રોજ જીમેલ (Gmail)ની સેવા બે કલાક અને 30 મિનીટ સુધી ઓફલાઇન રહી હતી, જેણે કરોડો વપરાશકર્તાઓને તેમના એકાઉન્ટસમાં એક્સેસ કરતા રોક્યા હતા. જે લોકો જીમેલ (Gmail) પર ધંધાકીય હેતુ માટે સંપૂર્ણપણે નિર્ભર રહે છે તેમણે આ આઉટેજીસ વિશે ફરિયાદ કરી હતી.<ref>[http://venturebeat.com/2009/02/24/where-were-you-during-the-great-gmail-outage-of-february-2009/ ફેબ્રુઆરી 2009ના મોટા જીમેલ (Gmail) આઉટેજ દરમિયાન તમે ક્યાં હતા ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110106045551/http://venturebeat.com/2009/02/24/where-were-you-during-the-great-gmail-outage-of-february-2009/ |date=2011-01-06 }} [http://venturebeat.com/2009/02/24/where-were-you-during-the-great-gmail-outage-of-february-2009/ » વેન્ચરબીટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110106045551/http://venturebeat.com/2009/02/24/where-were-you-during-the-great-gmail-outage-of-february-2009/ |date=2011-01-06 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://venturebeat.com/2008/08/11/gmail-fails-that-google-gears-integration-cant-come-soon-enough/ |title=ધી જીફેલ વ્હેલ: જીમેલ (Gmail)નું ગૂગલ (Google) ગિયર્સ સંક્લન પૂરતી રીતે તરત આવી શકે નહી » વેન્ચરબીટ |access-date=2010-03-17 |archive-date=2009-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090614053010/http://venturebeat.com/2008/08/11/gmail-fails-that-google-gears-integration-cant-come-soon-enough/ |url-status=dead }}</ref> અન્ય એક આઉટેજ 1 સપ્ટેમ્બર 2009ના રોજ થયો હતો. આ મુશ્કેલીનો વપરાશકર્તાઓ દ્વારા [[ટ્વીટર (Twitter)]] પર બહોળા પ્રમાણમાં અહેવાલ આપવામાં આવ્યો હતો અને ગૂગલે (Google) સમર્થન આપતા જણાવ્યં હતું કે આ મુશ્કેલી "વપરાશકર્તાઓના મોટા વર્ગને" સ્પર્શે છે અને આ પરિસ્થિતિ બાબતે બપોરના 1.53.00 [[પીડીટી (PDT)]] સુધીમાં અપડેટ આપવાનું વચન આપ્યું હતું, જેમાં તેઓ મુશ્કેલીને ક્યા અંદાજિત સમયે ફિક્સ કરવાની આશા રાખે છે તેનો સમાવેશ થતો હતો.<ref>{{cite web|url=http://mail.google.com/support/ |title=Gmail Help |publisher=Mail.google.com |date= |access-date=2009-09-02}}</ref><ref>[http://www.informationweek.com/news/internet/google/showArticle.jhtml?articleID=219500837 ફરીથી પ્રહાર કરવામાં જીમેલ (Gmail) નિષ્ફળ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100223090019/http://www.informationweek.com/news/internet/google/showArticle.jhtml?articleID=219500837 |date=2010-02-23 }} 2009-09-01</ref><ref>{{Cite web |url=http://news.cnet.com/8301-30685_3-10323306-264.html |title=આઉટેજને દ્વારા જીમેલ (Gmail)ના વપરાશકર્તાઓ હેરાન થઇ રહ્યા છે |access-date=2010-03-17 |archive-date=2013-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130908213604/http://news.cnet.com/8301-30685_3-10323306-264.html |url-status=dead }}</ref> બપોરના 1.02 પીડીટી (PDT)એ કરેલા અપડેટ દર્શાવે છે કે મુશ્કેલીની હજુ પણ તપાસ કરવામાં આવી રહી છે અને બપોરના 2.16.00 પીડીટી (PDT)એ અઅન્ય અપડેટ હાથ ધરવાનું વચન આપ્યું હતું. સત્તાવાર જીમેલ (Gmail) બ્લોગ પોસ્ટના અનુસાર, [[આઇમેપ (IMAP)]] અને [[પીઓપી (POP)3]] એક્સેસમાં કોઇ અસર થઇ ન હતી.<ref>{{cite web|last=Besbris |first=David |url=http://gmailblog.blogspot.com/2009/09/todays-gmail-problems.html |title=Official Gmail Blog: Today's Gmail problems |publisher=Google |work=Official Gmail Blog |date=2009-09-01 |access-date=2009-09-02}}</ref> તે દિવસના પછીના ભાગમાં, ગૂગલ (Google)ના વાઇસ પ્રેસીડંટ બેન ટ્રેયનોરે સમજાવ્યું હતું કે આ મુશ્કેલી જે અંતે આશરે 100 મિનીટના આઉટેજમાં પરિણમી હતી તે પાછળનું કારણ ઓવરલોડેડ રાઉટર્સ હતા, જે રોજિંદી સંરચના ફેરફારને કારણે થયા હતા અને તેણે ધારણઆ કરતા વધારે રાઉટર લોડ કર્યા હતા. ટ્રેયનોરે લખ્યું હતું કે, "જીમેલ (Gmail) તમામ વપરાશકર્તાઓ માટે 99.9 ટકાથી વધુ સમય માટે ઉપલબ્ધ રહે છે અને અમે આજના જેવી બનેલી ઘટનાને ભાગ્યે જ બનતી ઘટના તરીકે યાદ રાખવા વચનબદ્ધ છીએ." <ref>{{cite web|url=http://www.wired.com/epicenter/2009/09/google-explains-why-you-didnt-have-gmail/ |title=Google Explains Why You Didn’t Have Gmail &#124; Epicenter |publisher=Wired.com |date=2009-01-04 |access-date=2009-09-02}}</ref><ref>{{cite web|last=Treynor |first=Ben |url=http://gmailblog.blogspot.com/2009/09/more-on-todays-gmail-issue.html |title=Official Gmail Blog: More on today's Gmail issue |publisher=Google |work=Official Gmail Blog |date=2009-09-01 |access-date=2009-09-02}}</ref> 2009માં, ગૂગલે (Google) તેના સમગ્ર નેટવર્કમાં સતત આઉટેજીસનો અનુભવ કર્યો હતો અને વપરાશકર્તાઓને તેમના એકાઉન્ટ, કેલેન્ડર્સ અને વર્ચ્યુઅલ ફાઇલોમાં પ્રવેશતા અટકાવ્યા હતા.<ref name="PCWorld24Sep09">{{cite news|url=http://www.pcworld.com/businesscenter/article/172614/google_outages_damage_cloud_credibility.html|title=Google Outages Damage Cloud Credibility|date=2009-09-24|access-date=2009-09-25|archive-date=2009-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090926040619/http://www.pcworld.com/businesscenter/article/172614/google_outages_damage_cloud_credibility.html|url-status=dead}}</ref> મહત્વના આઉટેજ થયા હતા તેવી તારીખોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:<ref name="PCWorld24Sep09"></ref> *24 સપ્ટેમ્બર, 2009: જીમેલ (Gmail) આઉટેજ *1 સપ્ટેમ્બર, 2009: જીમેલ (Gmail) આઉટેજ *14 મે, 2009: ગૂગલ (Google) નેટવર્ક આઉટેજ *9 માર્ચ, 2009: જીમેલ (Gmail) આઉટેજ *7 ઓગસ્ટ, 2008: જીમેલ (Gmail) અને ગૂગલ એપ્સ (Google Apps) આઉટેજ ===24 કલાક લોકડાઉન્સ=== {{Unreferenced section|date=January 2010}} જેને ગૂગલ (Google) "શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિ" કહે છે તેવું એલ્ગોરિધમ શોધી કાઢે તો એકાઉન્ટ 24 કલાક (શક્યત: ઓછું) માટે આપોઆપ જ લોક ડાઉન થઇ શકે છે. ક્યા કારણોસર એકાઉન્ટ લોક ડાઉન થઇ ગયું છે તે વપરાશકર્તાને કહેવામાં આવતું નથી, પરંતુ શક્ય મુશ્કેલીઓની આપેલી યાદીમાંથી વપરાશકર્તાઓ ધારવાનું રહે છે (જો યાદીમાં કારણો સમાન હોય તો). આપોઆપ 24 કલાક લોકડાઉન માટે શક્ય કારણોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે: * "તમારા જીમેલ (Gmail) એકાઉન્ટમાં એક કરતા વધુ મેઇલ ખોલ્યા હોય" * "બ્રાઉઝર સંબંધિત મુદ્દાઓ. એ યાદ રાખો કે જો તમે તમારા ઇનબોક્સમાં એક્સેસ કરતી વેળાના પ્રયત્નોમાં તમારા બ્રાઉઝરને સતત રિલોડીંગ કરતા જુઓ તો તેને શક્યતઃ બ્રાઉઝરનો મુદ્દો કહી શકાય અને તે સમયે તમારા બ્રાઉઝરના કેચ અને કૂકઝને ક્લિયર કરવા જૂરૂરી બની જાય છે." * "ટૂંકા ગાળામાં મોટી સંખ્યામાં (પીઓપી (POP) મારફતે) મેઇલને મેળવતા, ભૂંસતા અથવા પોપીંગ આઉટ કરતા" (જીમેલ (Gmail) પાસે પણ આ પ્રકારની સુવિધા હોવા છતા) * "ડિલીવર નહી થયેલા મોટી સખ્યામાં સંદેશાઓ મોકલવા (સંદેશાઓ જે બાઉન્સબેક થાય છે)" (સ્પામ, શક્યતઃ [[કીલોગ્ડ]] નામ અને પાસવર્ડનો ઉપયોગ કરતા) * "થર્ડ પાર્ટી ફાઇલ શેરીંગનો ઉપયોગ કરતા અથવા સોફ્ટવેર સ્ટોર કરતા અથવા જે તે સોફ્ટવેર કે જે આપોઆપ જ તમારા એકાઉન્ટમાં લોગ થઇ જાય છે અને જેને જીમેલ (Gmail)નો ટેકો હોતો નથી" ===ના વતી=== જુલાઇ 2009 પહેલા જીમેલ (Gmail) ઇન્ટરફેસ દ્વારા મોકલવામાં આવેલા ઇમેલમાં કસ્ટમ ઇમેલ એડ્રેસ જેમ કે "ફ્રોમ" તરીકે મોકલવામાં આવ્યો છતાંયે તેમાં "સેન્ડર" તરીકે Gmail.com એડ્રેસનો સમાવેશ થતો હતો. ઉદાહરણ તરીકે બહારા "ફ્રોમ" એડ્રેસમાંથી જીમેલ (Gmail)નો ઉપયોગ કરીને મોકલવામાં આવેલા ઇમેલને user@OtherDomainEmailAddress.com (માઇક્રસોફ્ટ આઉટલૂકના સંસ્કરણો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાયેલ ડિસ્પ્લે) ના વતી ''From user@gmail.com તરીકે [[ઇમેલ ક્લાયંટ]]'' વપરાશકર્તા તરીકે મેળવતા ડિસ્પ્લે કરી શકાય. જીમેલ (Gmail) એડ્રેસને જાહેર કરતા, ગૂગલે (Google) એવો દાવો કર્યો હતો કે તેનાથી "મેલને સ્પામ તરીકે માર્ક થતા રોકવામાં સહાય મળશે".<ref>{{cite web|url=http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=22370 |title=Adding a custom 'From' address&nbsp;— Gmail Help |publisher=Mail.google.com |date= |access-date=2009-07-31}}</ref> જીમેલ (Gmail)ના અસંખ્ય ગ્રાહકોએ એવી ફરિયાદ કરી હતી કે ઉપરોક્ત પ્રમાણે લાગુ પાડવાથી ગોપનીયતાની ચિંતા અને વ્યાવસાયિકરણને લગતી ચિંતા ઉધબવી હતી.<ref>{{cite web|last=Manjoo |first=Farhad |url=http://gadgetwise.blogs.nytimes.com/2009/05/04/maintaining-a-true-universal-inbox-on-gmail-remains-elusive/ |title=Maintaining A True Universal Inbox on Gmail Remains Elusive&nbsp;— Gadgetwise Blog&nbsp;— NYTimes.com |publisher=Gadgetwise.blogs.nytimes.com |date=2009-05-04 |access-date=2009-07-31}}</ref> 30 જુલાઇ 2009ના રોજ જીમેલ (Gmail) આ સમસ્યાને હલ કરવા અપડેટની જાહેરાત કરી હતી.<ref>{{cite web |url=http://www.google.com/support/forum/p/gmail/thread?tid=649d9103208e5aab&hl=en |title=Update: New way to "send mail as" without "on behalf of" - Gmail Help |publisher=Google.com |date= |access-date=2009-07-31 |archive-date=2009-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090813073432/http://www.google.com/support/forum/p/gmail/thread?tid=649d9103208e5aab&hl=en |url-status=dead }}</ref> અપડેટ કરાયેલ ''કસ્ટમ 'From:''' સુવિધા વપરાશકર્તાઓને જીમેલ (Gmail) (જે જીમેલ (Gmail) એડ્રેસને "સેન્ડર" તરીકે ઉમેરો કરવાનું સતત રાખશે)ને બદલે કસ્ટમ એસએમટીપી (SMTP) સર્વરનો ઉપયોગ કરીને જીમેલ (Gmail)માંથી સંદેશાઓ મોકલવાની મંજૂરી આપે છે.<ref name="CustomFrom"> {{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=22370|title = Adding a custom 'From' address|access-date = 2009-07-30|last = Google|authorlink = |year = 2009|month = July}}</ref>''' '' ===એકાઉન્ટને બિનકાર્યરત બનાવતા=== ગૂગલ (Google)ની સેવાની શરતો તેને ગ્રાહકોના એકાઉન્ટ અગાઉથી ચેતવણી આપ્યા વિના કોઇ પણ સમયે બિનકાર્યરત કરવાની છૂટ આપે છે. જો ભૂલથી એકાઉન્ટ બિનકાર્યરત થઇ ગયું હોય તો તેની ફરિયાદ કરવા માટે ગૂગલ (Google) વપરાશકર્તાઓ માટે પેઇજ પૂરું પાડે છે, પરંતુ કેટલાક વપરાશકર્તાઓ તેમનુ એકાઉન્ટ પર મેળવી શકે છે, જ્યારે અન્યો માટે તે કેટલીક વાર પ્રતિક્રિયા દર્શાવતું નથી અને વપરાશકર્તાઓને પોતાનું એકાઉન્ટ પરત મેળવવાનો અન્ય કોઇ માર્ગ રહેતો નથી. <ref>{{cite web |url=http://lemon.soju.co.uk/2009/11/16/gmail-account-disabled-by-google-no-response-to-support-requests/ |title=Gmail account disabled by Google – no response to support requests |publisher= |date= |access-date=2009-11-21 |archive-date=2009-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091126014822/http://lemon.soju.co.uk/2009/11/16/gmail-account-disabled-by-google-no-response-to-support-requests/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite web |url=http://blog.mibbit.com/?p=8 |title=Google account disabled without reason for 6 days and counting |publisher= |date= |access-date=2008-11-5 |archive-date=2008-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081108033350/http://blog.mibbit.com/?p=8 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.searchenginejournal.com/open-letter-to-google-why-have-you-taken-away-my-google-gmail-accounts/7873/ |title=Open Letter to Google : Why Have You Taken Away my Google & GMail Accounts? |publisher= |date= |access-date=2008-11-31}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://googlesystem.blogspot.com/2007/04/batch-of-gmail-accounts-accidentally.html |title=A Batch of Gmail Accounts, Accidentally Disabled |publisher= |date= |access-date=2007-4-9}}</ref> ==સત્કાર== ===પુરસ્કારો=== ''[[પીસી વર્લ્ડ]]'''ની "2005ની 100 શ્રેષ્ઠ પેદાશો"માં [[મોઝીલ્લા ફાયરફોક્સ (Mozilla Firefox)]] બાદ જીમેલ (Gmail) બીજા ક્રમે રહ્યું હતું. ''' '' '''''જીમેલે(Gmail) બટમલાઇન ડિઝાઇન એવોર્ડઝ 2005માં 'હોનરેબલ મેન્શન' પણ જીત્યો હતો.<ref>[http://www.pcworld.com/reviews/article/0,aid,120763,pg,12,00.asp PCWorld.com - 2005ની 100 શ્રેષ્ઠ પેદાશો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517002308/http://www.pcworld.com/reviews/article/0%2Caid%2C120763%2Cpg%2C12%2C00.asp |date=2008-05-17 }}, સુધારો 14 મે 2006</ref><ref>[http://www.bottomlinedesignawards.com/gmail.html બોટમ લાઇન ડિઝાઇન એવોર્ડ્ઝ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070330005708/http://www.bottomlinedesignawards.com/gmail.html |date=2007-03-30 }} માનનીય દર્શાવે છે સુધારો 21 ફેબ્રુઆરી 2008.</ref> ''' '' જીમેલે (Gmail) આપેલી ઉદાર સ્પેસ ક્વોટા અને વિશિષ્ટ સંગઠન માટે વપરાશકર્તાઓ તરફથી અસંખ્ય તરફેણયુક્ત સમીક્ષાઓ પ્રાપ્ત કરી છે.<ref>[http://mail.google.com/mail/help/reviews.html જીમેલ (Gmail) વિશે - મંતવ્યો], 14 મે 2006ના રોજ સુધારો </ref> ==ટ્રેડમાર્ક તકરાર== ===જર્મની=== 4 જુલાઇ 2005ના રોજ ગૂગલે જાહેરાત કરી હતી કે ''જીમેલ (Gmail) ડ્યૂશલેન્ડ'' ને ''ગૂગલ મેલ (Google Mail)'' તરીકે રિબ્રાન્ડ કરાશે.{{Citation needed|date=July 2009}} તે મુદ્દાથી આગળ જતા [[આઇપી એડ્રેસ]] સંબંધિત મૂલાકાતીઓ [[જર્મની]]ના હોવાનું માનવામાં આવે છે, જેમને [[googlemail.com]] તરફ ધકેલવામાં આવશે, જ્યાં તેઓ નવું ડોમેન ધરાવતું [[ઇમેલ એડ્રેસ]] પ્રાપ્ત કરી શકે છે.{{Citation needed|date=July 2009}} જેને <tt>gmail.com</tt> એડ્રેસ જોઇતું હોય તેવા કોઇ પણ જર્મન વપરાશકર્તાએ [[પ્રોક્સી]] મારફતે એકાઉન્ટ માટે સાઇન અપ કરવું જ પડશે. જેઓ પહેલેથી નોંધાયેલ છે તેવા જર્મન વપરાશકર્તાઓને તેમના જૂના એડ્રેસ રાખવાની મંજૂરી અપાઇ હતી.{{Citation needed|date=July 2009}} જોક <tt>User@gmail.com</tt>ને મોકલેલા ઇમેલ્સ સાચા પ્રાપ્તિકર્તા પાસે પહોંચશે. જર્મન નામનો મુદ્દો ગૂગલ (Google) અને ડેનિયલ ગિયર્સ વચ્ચેની ટ્રેડમાર્ક તકરારને કારણે છે. ડેનિયલ ગિયર્સ "જી-મેલ (G-mail)" નામની કંપનીની માલિકી ધરાવે છે, જે સેન્ડર્સમાંથી ઇમેલની પ્રિન્ટ કાઢવાની સેવા પૂરી પાડે છે અને ધારેલા પ્રાપ્તિકર્તા પાસે પોસ્ટલ મે મેલ દ્વારા પ્રિન્ટ આઉટ મોકલે છે. 30 જાન્યુઆરી 2007ના રોજ, ઇયુની [[આંતરિક બજારમાં એકરૂપતા માટેની ઓફિસે]] ગિયર્સની તરફેણમાં ચૂકાદો આપ્યો હતો.<ref> {{cite web |url=http://arstechnica.com/news.ars/post/20070131-8741.html |title=Google can't use "Gmail" name in Europe |publisher=arstechnica.com |access-date=2008-03-12 |last=Anderson |first=Nate }} </ref> ગૂગલે જીમેલ (Gmail) પેપરમાં 2007માં એપ્રિલ ફૂલના દિવસે સમાન સેવાની બનાવટી "ઓફરીંગ" કરી હતી.<ref name="Paper"> {{cite web|url = http://mail.google.com/mail/help/paper/more.html|title = Introducing Gmail Paper|access-date = 2008-11-23|last = [[Google]]|authorlink = |year = 2008}}</ref> ===પોલેન્ડ=== ફેબ્રુઆરી 2007માં ગૂગલે (Google) <tt>gmail.pl</tt>ના માલિકો વિરુદ્ધ કાનૂની પગલાંઓ શરૂ કર્યા હતા, જે એક કવિઓનું જૂથ હતું, જે પૂર્ણ રીતે ''Grupa Młodych Artystów i Literatów'' તરીકે જાણીતુ હતું અને જીમેલ (Gmail)નું સંક્ષિપ્ત કર્યું હતુ (સહજ રીતે, "યુવાન કલાકારો અને લેખકોનું જૂથ").<ref>{{cite web |url=http://searchengineland.com/070219-091511.php |title=Google Sues Group Of Polish Poets Over Gmail.pl Name |publisher=searchengineland.com |access-date=2009-02-10 |last=Schwartz |first=Barry |archive-date=2008-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080927034806/http://searchengineland.com/070219-091511.php |url-status=dead }}</ref> ===રશીયન ફડરેશન === [[રશીયન]] વિના મૂલ્યેની વેબમેલ સેવા જે <tt>gmail.ru</tt> નામે ઓળખાતી હતી, તે "Gmail" રશીયન ફેડરેશનમાં ટ્રેડમાર્કની માલિકી ધરાવે છે.<ref>{{cite web | url = http://www.gmail.ru/docs/svid/ | archive-url = https://web.archive.org/web/20080212032634/http://www.gmail.ru/docs/svid/ | archive-date = 2008-02-12 | title = Зарегистрированный Товарный Знак | access-date = 2008-06-01 | url-status = live }}</ref> <tt>gmail.ru</tt> ડોમેન નામ 27 જાન્યુઆરી 2003થી પડ્યું હતું. <ref>{{cite web | url =https://www.nic.ru/whois/?query=gmail.ru |title = NIC.ru and RIPN WHOIS Server}} </ref> ===યુનાઇટેડ કિંગ્ડમ=== [[File:Google Mail Beta logo.png|thumb|ગૂગલ મેલ (Google Mail) લોગો |link=Special:FilePath/Google_Mail_Beta_logo.png]] 19 ઓક્ટોબર 2005ના રોજ ગૂગલે (Google) સ્વૈચ્છિક રીતે જીમેલ (Gmail)ના [[યુનાઇટેડ કિંગ્ડમ]] સંસ્કરણનું ''ગૂગલ મેલ (Google Mail)'' માં રૂપાંતર કર્યું હતું, કારણ કે યુકેની કંપની ઇન્ડિપેન્ડન્ટ ઇન્ટરનેશનલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રિસર્ચ કંપની સાથે તકરાર થઇ હતી.<ref>[http://mail.google.com/mail/help/intl/en-GB/googlemail.html યુકેમાં ગૂગલ મેલ (Google Mail)], સુધારો 14 મે 2006</ref><ref>{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4354954.stm | title=Google drops Gmail address in UK | publisher=BBC News | date=2005-10-19 | access-date=2008-04-18 }}</ref> જે વપરાશકર્તાઓએ ગૂગલ (Google) મેલ અપનાવતા પહેલા નોંધણી કરાવી હતી તેઓ તેનું જીમેલ (Gmail) એડ્રેસ રાખી શકતા હતા, જોકે જીમેલ (Gmail) લોગોના સ્થાને ''ગૂગલ મેલ (Google Mail)'' નો લોગો બદલાવવામાં આવ્યો હતો. નામ બદલાયા બાદ જે વપરાશકર્તાઓએ સાઇન અપ કર્યું હતું તેઓ <tt>googlemail.com</tt> એડ્રેસ મેળવે છે, જોકે તેનાથી વિરુદ્ધ મોકલાવેલો મેલ હજુ પણ સમાન સ્થળે મોકલવામાં આવે છે. સપ્ટેમ્બર 2009માં ગૂગલે (Google) યુકેના એકાઉન્ટોના બ્રાન્ડીંગને ટ્રેડમાર્ક તકરારના ઠરાવને પગલે ફરી જીમેલ (Gmail)માં બદલાવવાના શરૂ કરી દીધા હતા.<ref>[http://blogs.ft.com/techblog/2009/09/the-curious-case-of-the-uks-missing-gmail FT.com]/</ref> ===યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ === "જીમેલ (Gmail)" માટેનો ટ્રેડમાર્ક સૌપ્રથમ 28 જાન્યુઆરી 1999માં મિલો ક્રિપ્સ નામવાળા વ્યક્તિ દ્વારા [[યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ]]માં ફાઇલ કરવામાં આવ્યો હતો.<ref>[http://www.trademarkia.com/trademark-details.aspx?tid=75629087 Trademarkia.com]{{Dead link|date=જૂન 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> જોકે, યુ.એસ. ટ્રેડમાર્ક ઓફિસની પૂછપરછોમાં નિષ્ફળ જતા આ માર્કને 31 જુલાઇ 2000માં છોડી દેવામાં આવ્યું હતું. ગૂગલ, આયએનસી (Google, Inc.) 4 એપ્રિલ 2004માં ફરી આ માર્ક માટે ફાઇલ કર્યું હતું અને તેને 11 ડિસેમ્બર 2007ના રોજ ફેડરલ યુ.એસ. ટ્રેડમાર્કની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.<ref>[http://www.trademarkia.com/trademark-details.aspx?tid=78398233 Trademarkia.com]{{Dead link|date=જૂન 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ત્યારથી, ગૂગલ (Google)ના જીમેલ (Gmail) માર્કના ટ્રેડમાર્ક અધિકારને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં પડકારવામાં આવ્યો નથી. ==સ્પર્ધા== {{See also|Comparison of webmail providers}} જીમેલ (Gmail)ની પ્રારંભિક પ્રગતિ અને રજૂઆત બાદ પ્રવર્તમાન અસંખ્ય વેબ મેલ સેવાઓએ ઝડપથી તેમની સ્ટોરેજ ક્ષમતામાં વધારો કર્યો હતો.<ref>{{cite web | author = Glauser, Stephen | title = Should you switch to Gmail? | url = http://blog.tooreal.net/articles/gmail/ | publisher = Too Real | access-date = 2008-06-01 | archive-date = 2008-07-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080705110634/http://blog.tooreal.net/articles/gmail/ | url-status = dead }}</ref> ઉદાહરણ તરીકે, [[હોટમેલે (Hotmail)]] વપરાશકર્તાઓ માટેની સ્પેસ 2 એમબીથી વધારીને 25 એમબી કર્યા બાદના 30 દિવસો પછી 250 એમબી અને હોટમેલ પ્લસ એકાઉન્ટસ માટે 2 જીબીની કરી હતી. [[યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail)]] તેની ક્ષમતા 4 એમબીથી વધારીને 100 એમબીની અને યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) પ્લસ એકાઉન્ટસ માટેની ક્ષમતા 2 જીબી સુધીની કરી હતી. યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) સ્ટોરેજ ત્યાર બાદ વધીને 250 એમબીનું થયુ હતું અને 2005ના એપ્રિલના અંતમાં 1 જીબી સુધીની થઇ હતી. યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) એવી જાહેરાત કરી હતી કે તે માર્ચ 2007માં તેના તમામ વપરાશકર્તાઓને "અમર્યાદિત" સ્ટોરેજ પૂરું પાડશે અને મે 2007માં તેનો પ્રારંભ કર્યો હતો.<ref>{{cite web|last=Mills |first=Elinor |url=http://news.cnet.com/2100-1038_3-6171111.html |title=Yahoo Mail to offer unlimited storage &#124; CNET News.com |publisher=News.cnet.com |date= |access-date=2009-07-31}}</ref> આ તમામ પ્રવૃત્તિ પ્રવર્તમાન ગ્રાહકોને જીમેલ (Gmail)માં જતા રોકવા તરીકે અને વેબ મેઇલ સેવાઓમાં નવા જાગેલા જાહેર હિતોનો ઉપયોગ કરવા જોવામાં આવી હતી. ઝડપી લેવાની ઇચ્છા ખાસ કરીને એમએસએનના હોટમેલમાં જોવામાં આવી હતી, જેણે તેના ઇમેલની સ્ટોરેજ ક્ષમતા 250 એમબીથી વધારીને ન્યુ વિન્ડો લાઇવ હોટમેલ કે જેમાં 5 જીબી સુધીનો સમાવેશ થાય છે ત્યાં સુધી વિસ્તારી હતી. નવેમ્બર 2006ના રોજ એમએસએન હોટમેલે (Hotmail) તેના તમામ એકાઉન્ટને 1 જીબીના સ્ટોરેજ સુધી અપગ્રેડ કર્યા હતા. <ref>{{Cite web |url=http://mailcall.spaces.live.com/blog/cns!CC9301187A51FE33!13754.entry |title=1 જીબી (GB) હોટમેલ (Hotmail) મેલબોક્સીસ |access-date=2010-03-17 |archive-date=2010-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101103062913/http://mailcall.spaces.live.com/blog/cns!CC9301187A51FE33!13754.entry |url-status=dead }}</ref> જૂન 2005માં એઓએલે ( AOL) તમામ [[એઆઇએમ (AIM)]] સ્ક્રીન્સને તેમના પોતાના 2 જીબી સુધીની સ્ટોરેજ ક્ષમતા સાથેના ઇમેલ એકાઉન્ટસ પૂરા પાડવાનો પ્રારંભ કર્યો હતો. <ref>{{cite news|url=http://www.networkworld.com/net.worker/news/2005/060705-aol.html|title=AOL launches free Web mail service|date=2005-06-07|last=Saalfield|first=Peter|publisher=NetworkWorld|access-date=2009-07-13|archive-date=2009-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090419161826/http://www.networkworld.com/net.worker/news/2005/060705-aol.html|url-status=dead}}</ref> જીમેલ (Gmail) દરેક જીમેલ (Gmail) એકાઉન્ટમાં નિષ્ક્રિય રીતે રહે છે, જે છ મહિના સુધી કાર્યરત હોતી નથી. વધુ ત્રણ મહિના બાદ, અલબત્ત કુલ નવ મહિનાની નિષ્ક્રિયતા બાદ સિસ્ટમ આ પ્રકારના એકાઉન્ટસને ભૂંસી નાખે છે.<ref name="Time"> {{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=6832&topic=12782|title = Dormant addresses|access-date = 2008-11-23|last = Google|authorlink = |year = 2008}}</ref> અન્ય વેબમેલ સેવાઓ એકાઉન્ટને નિષ્ક્રીય બનાવવા માટે વિવિધ, ઘણી વાર ઓછો સમય લે છે. Yahoo! Mail ચાર મહિના બાદ નિષ્ક્રિય એકાઉન્ટોને બિનકાર્યરત કરી નાખે છે, જ્યારે હોટમેલ જીમેલ (Gmail)ની જેમ નવ મહિના લે છે.<ref name="YahooMail"> {{cite web|url = http://help.yahoo.com/l/us/yahoo/mail/original/account/account-04.html;_ylt=AoUq1QRsesxKcYlUimG3plq51CN4|title = Do you close accounts due to inactivity?|access-date = 2009-04-26|last = [[Yahoo!]]|authorlink = |year = 2009}}</ref><ref name="MSNHotmail"> {{cite web|url = http://help.live.com/Help.aspx?market=en-US&project=MailClassic&querytype=topic&query=WL_Mail_CONC_AboutMail.htm|title = About your e-mail service|access-date = 2009-04-26|last = [[Microsoft]]|authorlink = |year = undated}}</ref> વધી રહેલી સ્ટોરેજ ક્ષમતાઓ જીમેલ (Gmail)ની રજૂઆતને અનુસરે છે, ત્યારે યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) અને હોટમેલે પણ તેમના ઇમેલ ઇન્ટરફેસનું વિસ્તરણ કર્યું હતું. 2005 દરમિયાન યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) અને હોટમેલનું કદ જીમેલ (Gmail)ના 10 એમબીના બીડાણ કદ સાથે મળતું આવતું હતું. પરંતુ જીમેલ (Gmail)ના પ્રવેશને પગલે, યાહૂ! એ યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) બિટા સર્વિસનો અને માઇક્રોસોફ્ટે વિન્ડોઝ લાઇવ હોટમેલનો પ્રારંભ કર્યો હતો, બન્નેમાં [[એજેક્સ (Ajax)]] ઇન્ટરફેસીસનો સમાવેશ થાય છે. ગૂગલે (Google) મે 2007<ref>[http://googlesystem.blogspot.com/2007/05/gmail-doubles-maximum-attachment-size.html જીમેલ (Gmail) વધુમાં વધુ જોડાણોનું કદ 20 એમબી સુધી બમણું કરે છે]</ref>માં તેની વધુમાં વધુ બીડાણ કદને 20 એમબી સુધી અને જૂન 2009માં 25 એમબી સુધી વધાર્યું હતું.<ref>{{cite web | url=http://googlesystem.blogspot.com/2009/06/gmail-increases-maximum-attachment-size.html | title=Gmail Increases Maximum Attachment Size to 25 MB | publisher=Google | access-date=2009-06-07}}</ref> ==વધુ જુઓ== {{sisterlinks|Gmail}} * [http://bang-anuh.blogspot.com/2009/10/gmail-drive-online-harddisk.html જીમેલ (Gmail) ડ્રાઇવ-ઓનલાઇન હાર્ડડિસ્ક] * [[વેબમેલ પ્રોવાઇડર્સની તુલના ]] * [[જીમેલ (Gmail) ઇન્ટરફેસ ]] * [[જીમેલ (Gmail)નો ઇતિહાસ ]] * [[લાવાબીટ]] * [[ગૂગલ (Google) સર્વિસીઝ અને ટૂલ્સની યાદી ]] * [[જીમેલ (Gmail) મોબાઇલ]] ===થર્ડ પાર્ટી સોફ્ટવેર === * [[જીમેલ (Gmail) બ્રાઉઝર]] - [[મેક ઓએસ (Mac OS) એક્સ]] 10.4 અને 10.5 માટે જીમેલ (Gmail), માટે [[ચોક્કસ સાઇટ આધારિત બ્રાઉઝર]].<ref name="GMailBrowser">{{cite web|url = http://willmore.eu/software/gmailbrowser/|title = Gmail Browser|access-date = 2009-12-03|last = willmore.eu|authorlink = |year = undated|archive-date = 2009-09-18|archive-url = https://web.archive.org/web/20090918151901/http://willmore.eu/software/gmailbrowser/|url-status = dead}}</ref> * [[જીમેલ (Gmail) ડ્રાઇવ]] * [[જીમેલ (Gmail) એફએસ]] * [[મેલપ્લેન ]] ==સંદર્ભો== {{clear}} {{reflist|colwidth=30em}} ==બાહ્ય લિંક્સ== *[http://bang-anuh.blogspot.com/2009/10/gmail-drive-online-harddisk.html જીમેલ (Gmail) ડ્રાઇવ - ઓનલાઇ હાર્ડડિસ્ક] * [https://mail.google.com/ Gmail] * [http://m.gmail.com/ જીમેલ (Gmail) મોબાઇલ] {{Google Inc.}} [[Category:2004માં સ્થાપિત ઇન્ટરનેટ પ્રોપર્ટીઝ]] [[Category:જીમેલ (Gmail)]] [[Category:ગૂગલ (Google) સર્વિસીઝ]] [[Category:ઇમેલ વેબસાઇટ્સ]] [[Category:વેબ 2.0]] [[Category:ક્રોસ પ્લેટફોર્મ સોફ્ટવેર]] g6y6oj4bx9e94k74nuobhwhtrn68eb0 901218 901217 2026-05-28T14:20:21Z KartikMistry 10383 થોડી સાફસફાઇ. 901218 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = જીમેઇલ | logo = [[File:Gmail icon (2026).svg|center|120px|જીમેઇલનું ઓળખચિહ્ન (લોગો)]] | logocaption = જીમેઇલનું ઓળખચિહ્ન (લોગો) | screenshot = | caption = | developer = [[ગૂગલ]] | released = {{initial release|2004|3|21}} | latest_release_version = | latest_release_date = | latest_preview_version = | latest_preview_date = | platform = ગૂગલ વેબ ટૂલકિટ ([[જાવા (પ્રોગ્રામિંગ ભાષા)|જાવા]]/જાવાસ્ક્રિપ્ટ) | programming language = | operating_system = સર્વર: લિનક્સ; ક્લાયન્ટ: કોઈ પણ વેબ બ્રાઉઝર | genre = POP3, IMAP, ઇમેલ, વેબમેલ (વેબ આધારિત ઇમેલ) | license = | website = [https://mail.google.com/ mail.google.com] }} '''જીમેઇલ''' અથવા '''જીમેલ''' ([[અંગ્રેજી ભાષા|અંગ્રેજી]]: Gmail) એ [[ગૂગલ]] દ્વારા વિનામૂલ્યે પૂરી પાડવામાં આવતી [[જાહેરાત]] આધારિત વેબમેલ, POP3 અને IMAP સેવા છે.<ref>{{cite web | url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=13273&topic=1556 | title = How do I enable POP? | publisher = Google |date=2007-09-03 | access-date = 2008-06-01 | quote = You can retrieve your Gmail messages with a client or device that supports POP, like Microsoft Outlook or Netscape Mail.}} </ref><ref>{{cite web | url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=77695&topic=12762 | title = How do I enable IMAP? | publisher = Google |date=2007-10-23 | access-date = 2008-06-01 | quote = You can retrieve your Gmail messages with a client or device that supports IMAP, like Microsoft Outlook or Apple Mail.}}</ref>[[યુનાઇટેડ કિંગ્ડમ]] અને [[જર્મની]]માં તેને સત્તાવાર રીતે '''ગૂગલ મેલ''' કહેવામાં આવે છે. જીમેલનો પ્રારંભ ફક્ત આમંત્રણ દ્વારા જ નવા ખાતાં ખોલીને ૧ એપ્રિલ ૨૦૦૪ના રોજ બિટા રિલીઝ સ્વરૂપે કરવામાં આવ્યો હતો અને ૭ ફેબ્રુઆરી ૨૦૦૭ના રોજ તે જાહેર જનતા માટે ઉપલબ્ધ બન્યુ હતુ પરંતુ બિટા રિલીઝ સ્વરૂપે જ<ref>{{cite web | url = http://www.techcrunch.com/2009/07/09/bing-comes-to-hotmail/ | title = Bing Comes to Hotmail | last = Arrington | first = Michael | date = 2009-07-09 | access-date = 2009-07-11 | publisher = Techcrunch | quote = Hotmail is still by far the largest web mail provider on the Internet, with 343 million monthly users according to Comscore. Second and third are Yahoo (285 million) and Gmail (146 million).}} </ref>. તેના માસિક ૧૪.૬૦ કરોડ વપરાશકર્તાઓ છે. આ સેવાને બીટા દરજ્જામાંથી ૭ જુલાઇ ૨૦૦૯ના રોજ અપગ્રેડ કરવામાં આવી હતી, જેમાં બાકીની ગૂગલ એપ્સ સ્યુટનો પણ સમાવેશ થયો.<ref name="GoogleBlogJuly2009"> {{cite web|url = http://googleblog.blogspot.com/2009/07/google-apps-is-out-of-beta-yes-really.html|title = Gmail leaves beta, launches "Back to Beta" Labs feature|access-date = 2009-07-07|last = Coleman|first = Keith|authorlink = |year = 2009|month = July}}</ref><ref name="AP07Jul09">{{cite web|url = http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5gjI6d7txpkx2q7_7Z6uwM4-x-MbgD999MNJ01|title = Gmail drops 'beta' label to woo business customer|access-date = 2009-07-07|last = Vanacore|first = Andrew|authorlink = |year = 2009|month = July|archive-url = https://web.archive.org/web/20090710162246/http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5gjI6d7txpkx2q7_7Z6uwM4-x-MbgD999MNJ01|archive-date = 2009-07-10|url-status = live}}</ref> પ્રારંભિક દર વપરાશકર્તાદીઠ ૧ ગિગા બાઇટ (GB)ની સંગ્રહ ક્ષમતા સાથે જીમેલ તેના સ્પર્ધકો જે ઓફર કરે છે તેની તુલનામાં વિનામૂલ્યે ૨થી ૪ એમબી (MB) સુધીની સંગ્રહ ક્ષમતા માટે વેબમેઇલ સ્ટાન્ડર્ડમાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો. જીમેલ પાસે શોધલક્ષી ઇન્ટરફેસ છે અને ઇન્ટરનેટ ફોરમ જેવુજ દૃશ્ય ફલક છે. સોફ્ટવેર ડેવલપરો જીમેલ ને સૌપ્રથમ એજેક્સ પ્રોગ્રામીંગ તકનીકનો ઉપયોગ કરનાર તરીકે ઓળખે છે.<ref>{{cite web |url=http://www.developer.com/design/article.php/3526681 |title=AJAX: Asynchronous Java + XML? |publisher=www.developer.com |access-date=2008-11-13 |last=Wei |first=Coach K. |quote=In fact, the developer community was jazzed about the technical approach that Google used. In February 2005, AdapativePath's Jesse James Garrett coined the phrase "AJAX" as "Asynchronous JavaScript + XML" to describe this approach. |archive-date=2012-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120319180652/http://www.developer.com/design/article.php/3526681 |url-status=dead }}</ref> જીમેલ ગૂગલ સર્વલેટ એન્જિન અને લિનક્સ પર ગૂગલ જીએફઇ/૧.૩ ચાલે છે. <ref> {{cite web | title = WHOIS for Gmail.comGmail allows the user to add Gmail allows the user to add | url = http://whois.domaintools.com/gmail.com | publisher = domaintools.com}} </ref><ref>{{cite web|title=Netcraft "What's this site running?" report|url=http://toolbar.netcraft.com/site_report?url=http://mail.google.com|publisher=Netcraft|access-date=2010-03-17|archive-date=2016-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107021332/http://toolbar.netcraft.com/site_report?url=http%3A%2F%2Fmail.google.com|url-status=dead}}</ref><ref> {{cite web | title = OpenGSE Released | url = http://google-opensource.blogspot.com/2009/01/opengse-released.html | work = Google Open Source Blog | date = 2009-01-27}} </ref> ==સુવિધાઓ== ===સંગ્રહ ક્ષમતા (સ્ટોરેજ)=== [[File:Gmail login page.png|thumb|right|જીમેલ (Gmail)નું લોગઇન પેજ (જુલાઇ 2009)|link=Special:FilePath/Gmail_login_page.png]] જીમેલ (Gmail) સર્વિસ હાલમાં વિનામૂલ્યે સ્ટોરેજની 7400થી વધુ એમબી(MB) પૂરી પાડે છે.<ref name="Gmail homepage"> [http://www.gmail.com/ જીમેલ (Gmail) હોમપેજ]. ઑકટોબર 10, 2008ના સુધારેલ.</ref> વપરાશકર્તાઓ 20 જીબી (વાર્ષિક 5 ડોલર)થી લઇને 16 ટીબી (વાર્ષિક 4096 ડોલર) સુધીનો વધારાનો સ્ટોરેજ (પિકાસા વેબ આલ્બમ્સ (Picasa Web Albums), ગૂગલ ડોક્સ (Google Docs) અને જીમેલ (Gmail) વચ્ચે વિભાજિત) ભાડે લઇ શકે છે. <ref>{{cite web | url = https://www.google.com/support/accounts/bin/answer.py?answer=65431 | title = More storage for photos and messages | publisher = Google | year = 2007 | access-date = 2009-03-01 | archive-date = 2009-02-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090205131543/https://www.google.com/support/accounts/bin/answer.py?answer=65431 | url-status = dead }}</ref><ref>[http://picasa.google.com/support/bin/answer.py?answer=39567&amp;topic=10766 પિકાસા સહાય કેન્દ્ર - વધારાના સ્ટોરેજની ખરીદી કરે છે]</ref><ref>[http://gmailblog.blogspot.com/2009/11/more-extra-storage-for-less.html લઘુત્તમ માટે વધુ વધારાની સ્ટોરેજ], 10 નવેમ્બર, 2009, સોફ્ટવેર એન્જિનિયર એલ્વિન લી દ્વારા ઉપલબ્ધ કરાયેલ, સત્તાવાર ગૂગલ (Google) બ્લોગ</ref><ref>[https://www.google.com/accounts/PurchaseStorage Purchase additional storage] ગૂગલ (Google) એકાઉન્ટસ</ref> 1 એપ્રિલ 2005ના રોજ જીમેલ (Gmail)ની પ્રથમ જન્મજયંતિ નિમીત્તે, ગૂગલ (Google) "કાયમ માટે લોકોને કાયમ માટે વધુ સ્પેસ આપવાનું ચાલુ રાખશે એમ કહેતા" 1 જીબીથી વધારવાની જાહેરાત કરી હતી. <ref> [http://www.internetnews.com/xSP/article.php/3494491 અંતવિહીન જીમેલ (Gmail) સ્ટોરેજ]. સુધારો 25 જૂન 2006.</ref> એપ્રિલ 2005માં જીમેલ (Gmail)ના એન્જિનિયર રોબર સિયેમબોર્સ્કીએ જણાવ્યું હતું કે ગૂગલ (Google) પાસે તેના સર્વર પર પૂરતી સ્પેસ હોવાથી સેકંડદીઠ સ્ટોરેજમાં વધારો કરવાનું ચાલુ રાખશે. 12 ઓક્ટોબર 2007ના રોજ વધારાનો કલાક દીઠ દર 5.37 એમબી (MB) હતો.<ref>{{cite web | title = More Gmail storage coming for all | url = http://gmailblog.blogspot.com/2007/10/more-gmail-storage-coming-for-all.html |date=2007-10-12 | access-date = 2008-06-01 | author = Rob Siemborski | publisher = Official Gmail Blog}}</ref> 18 જાન્યુઆરી 2010ના રોજ આ દર 0.000004 એમબી (MB)/સેકંડ, અથવા 0.0144 એમબી (MB)/કલાક હતો.<ref>[http://www.gmail.com Gmail.com], 18 જાન્યુઆરી 2010ના રોજ જોવાયેલ</ref> ===જીમેલ (Gmail) લેબ્સ === જીમેલ (Gmail) લેબ્સ સુવિધાઓની રજૂઆત 5 જૂન 2008ના રોજ કરવામાં આવી હતી, જે વપરાશકર્તાઓને જીમેલ (Gmail)ના નવા અથવા અજમાયશી સુવિધાઓ જેમ કે અગત્યનના ઇમેલ સ્ટોરેજનું બુકમાર્કીંગ, કસ્ટમ કીબોર્ડ-શોર્ટકટ્સ અને ગેઇમ્સનું પરીક્ષણ કરવાની મંજૂરી આપે છે. વપરાશકર્તાઓ પસંદગી પ્રમાણે લેબની સુવિધાઓને અક્ષમ કે સક્ષમ કરી શકે છે અને તેમાંના દરેક માટે પ્રતિભાવ પૂરો પાડી શકે છે. આના દ્વારા જીમેલ (Gmail)ના એન્જિનિયરો વપરાશકર્તાઓના નવી સુવિધાઓ અંગે તેમાં સુધારા અંગેના ઇનપુટ લઇ શકે છે, ઉપરાંત તેમની લોકપ્રિયતાનું મૂલ્યાંકન કરી શકે છે અને તેનો નિયમિત જીમેલ (Gmail) સુવિધાઓમાં સમાવેશ કરી શકાય તેવી ગુણવત્તા ધરાવે છે કે કેમ તે નક્કી કરી શકે છે. તમામ લેબ સુવિધાઓ પ્રાયોગિક છે અને તે કોઇ પણ સમયે અટકાવી દેવાની શરતે હોય છે. 10 ડિસેમ્બર 2008ના રોજ જીમેલે (Gmail) તેના ઇન્ટીગ્રેટેટ ચેટ મારફતે એસએમએસ મેસેજિંગ માટે સપોર્ટ (ટેકા)નો ઉમેરો કર્યો હતો.<ref name="Techcrunchdec08"> {{cite web|url = http://www.techcrunch.com/2008/12/10/gmail-enables-sms-messaging-from-chat/|title = Gmail Enables SMS Messaging From Chat|access-date = 2008-12-11|last = Kincaid |first = Jason|authorlink = |year = 2008|month = December}}</ref><ref name="CNet10Dec08">{{cite web|url = http://news.cnet.com/8301-17939_109-10120918-2.html|title = Google takes two with Gmail-SMS chat|access-date = 2008-12-11|last = Shankland|first = Stephen|authorlink = |year = 2008|month = December}}{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="GMailNew10Dec08"> {{cite web|url = http://mail.google.com/mail/help/about_whatsnew.html|title = New in Labs: Tasks, Text Messaging in Chat|access-date = 2008-12-11|last = [[Google]]|authorlink = |year = 2008}}</ref> 28 જાન્યુઆરી 2009ના રોજ જીમેલે (Gmail) તેના ગિયર્સ સાથેના ઇન્ટીગ્રેશન મારફતે ઓફલાઇન એક્સેસ માટે સપોર્ટનો ઉમેરો કર્યો હતો.<ref name="GmailBlog09">{{cite web|url = http://gmailblog.blogspot.com/2009/01/new-in-labs-offline-gmail.html|title = New in Labs:Offline Gmail|access-date = 2009-01-28|last = Palay |first = Andy|authorlink = |year = 2009|month = January}}</ref> 14 જુલાઇ 2009ના રોજ જીમેલે (Gmail) લેબની બહાર પરીક્ષણ કરવાના કામકાજો હાથ ધર્યા હતા અને તેને સત્તાવાર સુવિધા બનાવી હતી<ref name="GmailBlogLabs">{{cite web|url=http://gmailblog.blogspot.com/2009/07/tasks-graduates-from-gmail-labs.html|title=Tasks graduates from Gmail Labs|access-date=2009-08-10|last = Watts|first = James|year = 2009|month = July}}</ref> ===સ્પામ ફિલ્ટર=== જીમેલ (Gmail)નું સ્પામ ફિલ્ટરીંગ સુવિધા એ સમાજ આધારિત પદ્ધતિ છે: જ્યારે કોઇ પણ વપરાશકર્તા ઇમેલને સ્પામ તરીકે માર્ક કરે છે, ત્યારે આ તમામ જીમેલ (Gmail) વપરાશકર્તાઓ માટે ભવિષ્યના સંદેશાઓ સમાન સિસ્ટમને ઓળખી કાઢવા માટે માહિતી પૂરી પાડે છે.<ref> {{cite web | url = http://googlesystem.blogspot.com/2007/10/how-gmail-blocks-spam.html | title = How Gmail Blocks Spam | access-date = 2009-02-12 | author = | last = Chitu | first = Alex | authorlink = | coauthors = | date = 2007-10-29 | year = | month = | work = Google Operating System: Unofficial news and tips about Google | publisher = | location = | pages = | doi = | archiveurl = | archive-date = | dateformat = | quote = Gmail's filters are constantly improving and an important ingredient of their effectiveness is the use of community signals. Every time you click on the "Mark as spam" button, Gmail uses that information to block similar future messages not only for you, but for all Gmail users also. }} </ref> ખાસ રીતે સંચાલન કરવામાં આવનારા સ્પામ તરીકે માર્ક કરેલા મેલને આવવા દેવા માટે તેમની સિસ્ટમને અનુરૂપ કરી શકે છે. <ref>{{cite web | url = http://mail.google.com/support/bin/topic.py?topic=12846 | title = Spam - Gmail Help | access-date = 2009-02-12 | author = | last = | first = | authorlink = | coauthors = | date = | year = | month = | work = Gmail Help | publisher = | location = | pages = | doi = | archiveurl = | archive-date = | dateformat = | quote = If you find that some senders' messages are consistently being mislabeled as spam, you can prevent this by .... }}</ref> ===જીમેલ (Gmail) મોબાઇલ=== જીમેલ (Gmail) મોબાઇલ એ ગૂગલ (Google)ની ઇમેલ સર્વિસનું સંસ્કરણ છે. તે વિના મૂલ્યની સેવા છે, જે સેલ ફોન્સ અથવા સ્માર્ટફોન જેવા મોબાઇલ પૂર્જાઓ પરથી એક્કેસ પૂરો પાડવા માટે વિકસાવવામાં આવી છે. જીમેલ (Gmail) મોબાઇલની રજૂઆત 16 ડિસેમ્બર 2005ના રોજ કરવામાં આવી હતી અને તે વિવિધ ભાષાઓમાં ઉપલબ્ધ છે. જીમેલે(Gmail) અસરકારક રીતે નાના, મોબાઇલ સ્ક્રીન્સને ડિલીવર કર્યું હોવાથી જીમેલ (Gmail) મોબાઇલ અસંખ્ય સુવિધાઓ ઓફર કરે છે. વપરાશકર્તાઓ કંપોઝ, વાંચન, જવાબ, ફોરવર્ડ, નહી વંચાયેલાને માર્ક કરવાન, સ્ટાર ઉમેરવાનો કે ટ્રાશ ઇમેલ સંદેશાઓની ક્ષમતા મેળવી શકે છે.{{Citation needed|date=September 2009}} 22 સપ્ટેમ્બર 2009ના રોજ આઇફોન અને આઇપોડ ટચ પ્લેટફોર્મસ<ref>{{cite news|url=http://news.cnet.com/8301-1035_3-10358618-94.html|title=Official Gmail push comes to iPhone, Windows Mobile|date=2009-09-22|publisher=cnet|access-date=2009-09-25|archive-date=2011-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110824221022/http://reviews.cnet.com/8301-19512_7-10358618-233.html|url-status=dead}}</ref> માટે ગૂગલ (Google) સિંકનો ઉપયોગ કરતા તેની જીમેલ (Gmail) સર્વિસને ટેકો પૂરો પાડવા માટે ગૂગલ (Google) પુશ મેલ લાવ્યું હતું. ==ઇન્ટરફેસ== {{Main|Gmail interface}} જીમેલ (Gmail) ઇન્ટરફેસ અન્ય વેબમેલ સિસ્ટમ્સથી અલગ પડે છે, કેમ કે સર્ચ અને ઇમેલના તેના "વાતચીત દૃશ્ય", એક જ પાનામાં વિવિધ પ્રત્યુત્તરોનું જૂથ કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. જીમેલ (Gmail)ના વપરાશકર્તા ડિઝાઇનર, કેવિન ફોક્સે વપરાશકર્તાઓ હંમેશા માટે તે પેઇજ પર રહે તેવી લાગણી કરાવવાનો અને અન્ય સ્થળોએ નેવિગેટ કરવાને બદલે તેજ પેઇજ પરના ફેરફારો અનુભવે તેવો ઇરાદો સેવ્યો હતો.<ref> {{cite web |url=http://blogoscoped.com/archive/2008-06-02-n56.html |title=Kevin Fox of Gmail & FriendFeed on User Experience Design&nbsp;— Google Blogoscoped |publisher=blogoscoped.com |access-date=2009-05-29 |last=Lenssen |first=Philipp }} </ref> == લાક્ષણિકતાઓ == એ સમયના સ્પર્ધકો કર્તા વધારે જગ્યા સાથે ૧ એપ્રિલ ૨૦૦૪ ના રોજ જીમેઇલ એક ગીગાબાઈટ સ્ટોરેજ સાથે લોન્ચ થયું. જીમેઇલની પહેલી વર્ષગાંઠમાં સ્ટોરેજની સાઈઝ વધારીને બમણી કરવામાં આવી. Georges Harik (પ્રોજેક્ટ મેનેજેમેન્ટ ડીરેક્ટર - જીમેઇલ) એ જણાવ્યું હતું કે Google લોકો માટે “હંમેશા વધુ જગ્યા આપતું રહેશે.” ==ઇતિહાસ== જનતા સમક્ષ જાહેરાત કરાઇ તેના કેટલાક વર્ષો પહેલા [[ગૂગલ|ગૂગલના]] ડેવલપર પાઉલ બુચર દ્વારા જીમેલ પ્રોજેક્ટનો પ્રારંભ કરવામાં આવ્યો હતો. પ્રારંભમાં ઇમેલ ક્લાયંટનો ઉપયોગ ફક્ત ગૂગલના કર્મચારીઓમાં કંપનીમાં જ આંતરિક રીતે થઇ શકતો હતો. ગૂગલે જીમેલની 1 એપ્રિલ 2004ના રોજ જનતા સમક્ષ જાહેરાત કરી હતી.<ref>{{cite web |url=http://searchenginewatch.com/showPage.html?page=3334241 |title=Google Launches Gmail, Free Email Service&nbsp;— Search Engine Watch |publisher=searchenginewatch.com |access-date=2008-03-12 |last=Sullivan |first=Danny |archive-date=2008-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080226051306/http://searchenginewatch.com/showPage.html?page=3334241 |url-status=dead }}</ref> ==ડોમેન નામ ઇતિહાસ == ગૂગલ (Google) દ્વ્રારા તેનું હસ્તગત કરાયું તે પહેલા gmail.com ડોમેન નામનો ઉપયોગ કોમિક સ્ટ્રીપ ''ગારફિલ્ડ'' ના ઓનલાઇન હોમ Garfield.com, દ્વ્રારા ઓફર કરવામાં આવતી ઇમેલ સેવા દ્વારા થતો હતો. અલગ ડોમેન તરફ સ્થળાંતર કરતા, આ સેવા ત્યારથી બંધ કરવામાં આવી હતી.<ref>{{cite web | url=http://www.intelliot.com/blog/archives/2004/03/31/slashdot-comments-on-google-gmail/#comment-294783 | title=Slashdot Comments on Google Gmail | author=Elliot Lee | date=2004-03-31 | access-date=2008-06-01 | archive-date=2009-01-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090112144800/http://www.intelliot.com/blog/archives/2004/03/31/slashdot-comments-on-google-gmail/#comment-294783 | url-status=dead }}</ref> {{asof|2005|6|22}}, જીમેલ (Gmail)નું સ્વીકૃત યુઆરઆઇ (URI) ''<nowiki>http://gmail.google.com/gmail/</nowiki>'' માંથી બદલીને ''<nowiki>http://mail.google.com/mail/</nowiki>'' કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{cite web | url=http://mathiasbynens.be/blogmarks/2005/06/gmail-goes-301 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070811084436/http://mathiasbynens.be/blogmarks/2005/06/gmail-goes-301 | archive-date=2007-08-11 | title=Google goes 301 | author=Mathias Bynens | date=2005-06-25 | access-date=2007-11-25 | url-status=dead }}</ref> {{asof|2009|7}}, જેમણે અગાઉના યુઆરઆઇ (URI)માં ટાઇપ કર્યું હતું તેમને પાછળનામાં જવાનો આદેશ અપાયો હતો. ==ચોક્કસ દેશો માટે ગૂગલમેલ (GoogleMail ) ડોમેન== ડોમેન ''gmail.com'' ટ્રેડમાર્ક તકરારને કારણે ચોક્કસ દેશોમાં ઉપલબ્ધ છે જેમ કે, [[યુનાઇટેડ કિંગ્ડમ]] અને [[જર્મની]], આવા કિસ્સામાં વપરાશકર્તાને ડોમેન ''googlemail.com'' નો ઉપયોગ કરવો જ પડે છે.<ref>{{cite web | url= http://mail.google.com/mail/help/intl/en-GB/googlemail.html | title=Google Mail in the UK | access-date=2009-12-27 | last = [[Google]]}}</ref> ડોમેનની આંતરતબદીલી થઇ શકતી હોવાથી, વપરાશકર્તા ''googlemail.com'' ડોમેનનો ઉપયોગ કરવા બંધનકર્તા હોવાથી તેઓ ''gmail.com'' વપરાશકર્તાઓ દ્વારા પહેલેથી પસંદ કરેલ સરનામાઓની પસંદગી કરી શકતા નથી. ''googlemail.com'' અથવા ''gmail.com'' સરનામાઓને મોકલવામાં આવેલા ઇનબાઉન્ડ ઇમેલ વપરાશકર્તાઓ સુધી પહોંચશે. ઓનલાઇન સર્વિસ માટે નોંધણી કરતી વખતે ગૂગલમેલ (GoogleMail) વપરાશકર્તાઓએ તેમના ઇમેલ એડ્રેસ પરથી ''googlemail.com'' નો ઉપયોગ કરવો જ પડે છે, જેથી કોઇ પણ પ્રકારના વહીવટીય ઇમેલ જેમ કે સમર્થનના સંદેશાઓ કે જે સર્વિસને મોકલવામાં આવે છે તેને ઓળખી ન શકાય તેની ખાતરી કરી શકાય. ==મોબાઇલ ફોન નંબર માટેની જરૂરિયાત== કેટલાક દેશોમાંથી જીમેલ (Gmail) એકાઉન્ટનું સર્જન કરવાનો પ્રયત્ન કરતી વખતે, ગૂગલ (Google)ને [[મોબાઇલ ફોન]] નંબરની જરૂર પડે છે, જે પાઠ્ય સંદેશાઓને ટેકો પૂરો પાડે છે. ગૂગલ (Google)ના અનુસાર સર્વિસ મર્યાદાઓને કારણે અન્ય દેશોમાં સાઇન-અપ માટે આ જરૂરી નથી.<ref name="SMSacct"> {{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=114129|title = I don't have a mobile phone, can I sign up?|access-date = 2009-07-08|last = [[Google]]|authorlink = |year = 2009}}</ref> ગૂગલ (Google) આ સમજાવે છે: {{cquote|If you'd like to sign up for a Gmail address, you need to have a mobile phone that has text-messaging capabilities. If you don't have a phone, you may want to ask a friend if you can use his or her number to receive a code. One of the reasons we're offering this new way to sign up for Gmail is to help protect our users and combat abuse. Spam and abuse protection are two things we take very seriously, and our users have been very happy with the small amount of spam they've received in Gmail. We take many measures to ensure that spammers have a difficult time sending their spam messages, getting these messages delivered, or even obtaining a Gmail address (spammers will often use many different addresses to send spam). Sending invitation codes to mobile phones is one way to address this, as the number of addresses created per phone number can be limited.<ref name="SMSacct" /> }} ==જીમેલ અફવાઓ== ===જીમેલ પેપર અફવાઓ=== ગૂગલે ૨૦૦૭માં [[એપ્રિલ ફૂલ્સ ડે|એપ્રિલ ફૂલના દિવસે]], "જીમેલ પેપર"ની રજૂઆત કરીને જીમેલ ને રમૂજ બનાવી હતી, જ્યાં વપરાશકર્તાઓ બટન ક્લિક કરે અને જીમેલ તેને મેલ આવેલો છે તેવુ્ સમજીને વિના મૂલ્યે એડ-સપોર્ટેડ હાર્ડ કોપીને મેલ કરી દે છે.<ref>{{cite web | url=http://mail.google.com/mail/help/paper/ | title=Welcome to Gmail (introducing Google Paper) | author=[[ગૂગલ]] | date=2007-04-01 | access-date=2008-06-01 }}</ref> ===જીમેલ વૈવિધ્યપૂર્ણ સમય અફવાઓ=== ગૂગલે ૨૦૦૮માં એપ્રિલ ફૂલના દિવસે નકલી સેવા "જીમેલ કસ્ટમ ટાઇમ"નો પ્રારંભ કર્યો હતો, જે વપરાશકર્તાને વર્ષમાં દસ ઇમેલ બનાવટી ટાઇમસ્ટેમ્પસ સાથે મોકલવાની મંજૂરી આપતો હતો. હોક્સ જણાવે છે કે ગૂગલ સર્વર પર સ્પેસસમય અર્ધો કરી નાખવાથી ઇમેલ તેના ધારેલા પ્રાપ્તિકર્તા સુદી પહોંચતા પહેલા ખરેખર તો સમયના [[ચતુર્થ પરિમાણ]] મારફતે રુટ થાય છે.<ref>[http://mail.google.com/mail/help/customtime/index.html જીમેલ : ઇમેલ પરત્વે ગૂગલનો દ્રષ્ટિકોણ] </ref><ref>[http://news.cnet.com/8301-13577_3-9907571-36.html?tag=nefd.top ગૂગલ એપ્રિલ ફૂલ બનાવે છે: 'કસ્ટમ ટાઇમ' અને મંગળનો પ્રવાસ | ધી સોશિયલ - CNET News.com]{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===જીમેલ ઓટોપાયલોટ અફવાઓ=== ગૂગલે ૨૦૦૯માં એપ્રિલ ફૂલના દિવસે સીએડીઆઇઇ (CADIE) દ્વ્રારા જીમેલ ઓટોપાયલોટ તરીકે ઓળખાતી સેવા રજૂ કરી હતી.<ref>[http://mail.google.com/mail/help/autopilot/index.html સીએડીઆઇઇ દ્વારા જીમેલ ઓટોપાયલોટ]</ref> ગૂગલના અનુસાર, આ સેવાનો આશય આપોઆપ જ વાંચવાનો અને વપરાશકર્તાઓ માટે ઇમેલનો પ્રતિભાવ આપવાનો હતો. સંદેશામાં રજૂ કરાયેલી લાગણીઓનું પૃથ્થકરણ કરીને અને વપરાશકર્તાઓને સલાહ પૂરી પાડીને અથવા આપોઆપ જ સંદેશાનો પ્રતિસાદ આપીને કામ કરતું હોવાનું દેખાયું હતું. ==કોડ ફેરફારો == જીમેલ (Gmail)ની જાવાસ્ક્રીપ્ટ (JavaScript)નો અગ્ર-અંતને ઉનાળાના અંતમાં અને 2007ના ઉત્તરાર્ધમાં લખવામાં આવી હતી અને તેને 29 ઓક્ટોબર 2007થી વપરાશકર્તાઓ સમક્ષ મૂકવામાં આવી હતી. નવા સંસ્કરણમા પુનઃડિઝાઇન કરેલ સંપર્ક વિભાગ, ઝડપી સંપર્ક બોક્સ અને ચેટ પોપઅપ્સ છે, જેને સંદેશા યાદીમાં તેજ સંપર્ક યાદીમાં ઉમેરવામાં આવ્યા હતા. સંપર્ક એપ્લીકેશન ગૂગલ (Google) સર્વિસીઝ જેમ કે ગૂગલ ડોકસ (Google Docs) માં સંકલિત થયેલી છે. નવા સંસ્કરણમાં વપરાશકર્તાઓને પ્રવેશવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી તેમને જમણી બાજુ ટોચમાં ખૂણામાં લિંક આપવામાં આવી હતી જેને "નવા સંસ્કરણ" તરીકે વાંચવામાં આવે છે. ડિસેમ્બર 2007ના રોજ, મોટા ભાગના પ્રવર્તમાન એખાઉન્ટસ સાથે મોટા ભાગની ઇંગ્લીશ (યુએસ)માં નવી નોંધણી ટેકો આપવામાં આવે ત્યારે બાય ડિફોલ્ટ નવા ઇન્ટરફેસ આપવામાં આવે છે. ત્યાં "ઓલ્ડર સંસ્કરણ" વાળા લેબલ લિંક મારફતે ડાઉનગ્રેડનો ઓપ્શન રહેલો છે.<ref> {{cite web |url=http://www.google.com/a/help/intl/en/admins/new.html |title=Google Apps |publisher=www.google.com |access-date=2008-03-12 |quote=Google Docs is integrated with your Gmail contacts list so it's easy to invite people to view or edit your files. }} </ref><ref name="gmail_2.0_blogoscoped">{{cite web | url = http://blogoscoped.com/archive/2007-10-29-n47.html | title = Gmail 2.0 Screenshots | access-date = 2008-06-01 | date = 2007-10-29 | author = Philipp Lenssen | publisher = Google Blogoscoped}}</ref><ref name="gmail_code_changes">{{cite web | url = http://gmailblog.blogspot.com/2007/10/code-changes-to-prepare-gmail-for.html | title = Code changes to prepare Gmail for the future | access-date = 2008-06-01 | date = 2007-10-29 | author = Dan Pupius | publisher = Official Gmail Blog | quote = So recently the Gmail team has been working on a structural code change that we'll be rolling out to Firefox 2 and IE 7 users over the coming weeks (with other browsers to follow).}}</ref><ref name="zdnet_new_gmail2">{{cite web | url = http://blogs.zdnet.com/Google/?p=786 | title = New version of Gmail starting to roll out | access-date = 2008-06-01 | date = 2007-10-29 | author = Garett Rogers | publisher = ZDNet | archive-date = 2009-01-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090129195518/http://blogs.zdnet.com/Google/?p=786 | url-status = dead }}</ref> આ કોડીંગમાં ફેરફારનો અર્થ એ છે કે ફક્ત [[ઇન્ટરનેટ એક્સપ્લોરર 7 (Internet Explorer 7)]], [[ફાયરફોક્સ 2 (Firefox 2)]], [[ગૂગલ ક્રોમ (Google Chrome)]] અને [[સફારી 3.0 (Safari 3.0)]] (અથવા વધુ તાજેતરના સંસ્કરણો)ના જ વપરાશકર્તાઓ નવા કોડનો સંપૂર્ણપણે ઉપયોગ કરી શકે છે. ઇન્ટરનેટ એક્સપ્લોરર 5.5+ (Internet Explorer 5.5+)+, નેટસ્કેપ 7.1+ (Netscape 7.1+)+, મોઝીલ્લા 1.4+ (Mozilla 1.4+)+, ફાયરફોક્સ 0.8 (Firefox 0.8), સફારી 1.3 (Safari 1.3) અને અન્ય કેટલાક બ્રાઉઝર્સ મર્યાદિત કામગીરી આપશે. અન્ય બ્રાઉઝરોને કદાચ જીમેલ (Gmail)ના ફક્ત સંસ્કરણ એવા બેઝિક એચટીએમએલ (HTML)માં મોકલવામાં આવી શકે છે. <ref name="gmail_code_changes"></ref><ref name="gmail_pays_to_upgrade">{{cite web | url = https://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=76137 | title = It pays to upgrade your browser | work = Gmail Help Center | publisher = Google | date = 2007-12-03 | access-date = 2008-06-01 | quote = We've added some great new features to Gmail. To check them out, please upgrade your browser to either Mozilla Firefox 2.0, Safari 3.0 or Internet Explorer 7 (with Google Toolbar).}}</ref><ref name="aim_in_gmail">{{cite web | url = https://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=61024 | title = About AIM in Gmail | publisher = Google | work = Gmail Help Center | date = 2007-12-07 | access-date = 2008-06-01 | archive-date = 2008-11-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081108221740/http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=61024 | url-status = dead }}</ref><ref name="editing_labels_help">{{cite web | url = https://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=14026 | title = Editing labels | publisher = Google | work = Gmail Help Center | date = 2007-12-07 | access-date = 2008-06-01}}</ref><ref name="GMailSupported"> {{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=6557|title = Gmail&nbsp;— Supported browsers|access-date = 2008-12-04|last = [[Google]]|authorlink = |year = 2008|month = December}}</ref> 18 જાન્યુઆરીના સપ્તાહ દરમિયાન ગૂગલે (Google) અપડેટ રજૂ કર્યું હતું, જેણે જીમેલ (Gmail) જે રીતે જાવાસ્ક્રીપ્ટ (JavaScript) લોડ કરે છે તેની પદ્ધતિમાં ફેરફાર કર્યો હતો. તે કેટલાક થર્ડ પાર્ટી વિસ્તરણોની નિષ્ફળતામાં પરિણમ્યું હતું.<ref>{{cite web | url = http://gmailblog.blogspot.com/2008/01/gmailgreasemonkey-api-issue.html | title = Gmail/Greasemonkey API issue | last = Pupius | first = Dan | date = 2008-01-29 | access-date = 2008-06-01 | publisher = Official Gmail Blog }}</ref> 12 ડિસેમ્બર 2008ના રોજ જીમેલે (Gmail) બ્રાઉઝરમાં ઝડપથી [[પીડીએફ (PDF)]] જોવા માટેના ટેકા ઉમેર્યો હતો.<ref>{{cite web|last=Miller |first=Marc |url=http://gmailblog.blogspot.com/2008/12/fast-pdf-viewing-right-in-your-browser.html |title=Official Gmail Blog: Fast PDF viewing right in your browser |publisher=Gmailblog.blogspot.com |date=2008-12-12 |access-date=2009-07-31}}</ref> ==ટીકાઓ== ===અંગત=== ગૂગલ (Google) સંદર્ભ સંવેદન જાહેરાતોમાં ઉમેરવા માટે ઇમેલનું આપોઆપ જ સ્કેનીંગ કરે છે. ગોપનીયતા તરફી વધારાએ એ ચિંતામાં વધારો કર્યો હતો કે યોજનામાં તેમની અંગત, ખાનગી હોય તેવા, ઇમેલ્સ અને તે સલામતી સમસ્યા હતી. કોમ્પ્યુટર દ્વારા પણ વાંચવાની મંજૂરી આપી શકાય તેવી ઇમેલ સુચિ ઇમેલમાં રહેલી [[ગોપનીયતાની આશા]]માં ઘટાડો થશે. વધુમાં, ઇમેલ કે લવાજમ નહી ભરેલા ગ્રાહકો જીમેલ (Gmail) એકાઉન્ટમાં મોકલવાનું પસંદ કરે છે, તેમ છતા તે મોકલનારાઓ જીમેલ (Gmail)ની સેવાની શરતો સાથે અથવા [[ગોપનીયતા નીતિ]] સાથે ક્યારે સંમત થતા નથી. ગૂગલ (Google) તેની ગોપનીયતા નીતિમાં એકતરફી ફેરફાર કરી શકે છે અને ગૂગલ (Google) વ્યક્તિગતના દસ્તાવેજો બનાવવા માટે તેની તમામ માહિતીથી સભર પ્રોડક્ટ લાઇનમાં ટેકનીકલી ક્રોસ રેફરન્સ કૂકીઝ કરી શકવા સક્ષમ છે. જોકે, મોટા ભાગની ઇમેલ સિસ્ટમ [[સ્પામ]]ની તપાસ માટે સર્વર તરફી સૂચિ સ્કેનીંગનો ઉપયોગ કરી શકે છે.<ref>{{cite web | url = http://www.epic.org/privacy/gmail/faq.html | title = Gmail Privacy Page | access-date = 2008-06-01 | date = 2004-07-18 | publisher = Electronic Privacy Information Center | archive-date = 2009-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090308131552/http://epic.org/privacy/gmail/faq.html | url-status = dead }}</ref><ref name="Register15Jun04"> {{cite web|url = http://www.theregister.co.uk/2004/06/15/gmail_spook_heaven/|title = Google's Gmail: spook heaven?|access-date = 2008-11-24|last = Rasch|first = Mark|authorlink = |year = 2004|month = June}}</ref> ગોપનીયતા તરફદારીમાં જાહેર કરાયેલ માહિતીની પ્રાપ્તિનો અભાવ અને સહસંબંધ ધરાવતી નીતિઓ સમસ્યારૂપ હોવાનો ઉલ્લેખ કરાયો છે. ઇન્ટરનેટ સર્ચ દ્વારા માહિતીને સાથે જે તે વ્યક્તિના ઇમેલ સંદેશોમાં રહેલી માહિતીને સંયુક્ત કરવાની ક્ષમતા ગૂગલ (Google) પાસે છે. આ પ્રકારની માહિતીને કેટલો લાંબો સમય રાખી શકાય અથવા તેનો કેવી રીતે ઉપયોગ કરી શકાય તે ગૂગલ (Google) જાણતું નથી. ચિંતાની એક બાબત એ છે કે તેમાં કદાચ કાયદો લાગુ પાડતી એજન્સીઓનું હિત સમાયેલું હોય. 30થી વધુ ગોપનીયતા અને સિવિલ લિબર્ટીઝ સંસ્થાઓએ ગૂગલ (Google)ને જ્યાં સુધી આ મુદ્દો ન ઉકેલાય ત્યાં સુધી જીમેલ (Gmail) સેવા બંધ રાખવાની વિનંતી કરી છે. <ref>{{cite web | url = http://www.privacyrights.org/ar/GmailLetter.htm | title = Thirty-One Privacy and Civil Liberties Organizations Urge Google to Suspend Gmail | access-date = 2008-06-01 | date = 2004-04-19 | publisher = Privacy Rights Clearinghouse | archive-date = 2009-01-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090130063002/http://www.privacyrights.org/ar/GmailLetter.htm | url-status = dead }}</ref> જીમેલ (Gmail)ની ગોપનીયતા નીતિમાં નીચેના વિધાનનો સમાવેશ થાય છેઃ: "ભૂંસી નાખેલા સંદેશાઓ અને એકાઉન્ટોની બાકી રહેલી નકલોને અમારા સક્રિય સર્વરો પરખી ભૂંસી નાખતા ૬૦ દિવસ સુધીનો સમય લાગે છે અને તે કદાચ અમારી ઓફલાઇન બેકઅપ સિસ્ટમમાં સચવાઇ રહી શકે છે". ગૂગલ (Google) ભારપૂર્વક જણાવે છે કે જીમેલ (Gmail) મોટે ભાગે તમામ ઉદ્યોગોમાં સમાવિષ્ટ આચરણોને વળગી રહે છે. ગૂગલ (Google) જણાવે છે કે તેઓ "ઝડપથી અને વ્યવહારુ રીતે ભૂંસી નાખેલી માહિતીને દૂર કરવા વ્યાજબી પ્રયત્નો કરશે."<ref>{{cite web | url=http://mail.google.com/mail/help/privacy.html | title = Gmail Privacy Policy | access-date=2008-06-01 | author=[[Google]] }}</ref><ref>{{cite web | url = http://mail.google.com/mail/help/about_privacy.html#data_retention | title = More on Gmail and privacy | access-date = 2008-03-02 | date=2007-01-01 | publisher = Google}}</ref> ઇમેલ-સ્કેનીંગનો વપરાશકર્તાના ફાયદામાં ઉપયોગ કરવાના તેના કારણનો ઉલ્લખ કરીને ગૂગલ (Google) તેની પરિસ્થિતિનો બચાવ કરે છે. ગૂગલ (Google) દર્શાવે છે જીમેલ (Gmail) અત્યંત સંવેદનશીલ સંદેશાઓ જેમ ક દુઃખદ ઘટના, અણધારી આપત્તિ અથવા મૃત્યુ દર્શાવતા હોય તે પછી તરત જ જાહેરાત દર્શાવવાથી દૂર રહે છે.<ref> {{cite web | url = http://mail.google.com/mail/help/about_privacy.html#targeted_ads | title = About Gmail: More on Gmail and privacy | access-date = 2009-01-06 | date = 2007-01-01 | publisher = Google | quote = "Gmail's filters also block ads from running next to messages about catastrophic events or tragedies, erring on the side of not displaying an ad if the content is questionable."}}</ref> જીમેલ (Gmail)ના ચીનમાં માનવ અધિકાર કાર્યકરોના એકાઉન્ટસને 2009ના અંતમાં વ્યવસ્થિત હૂમલામાં હેક કરવામાં આવ્યા હતા. <ref>http://googleblog.blogspot.com/2010/01/new-approach-to-china.html</ref><ref>http://www.wired.com/threatlevel/2010/01/operation-aurora/</ref> જીમેલ (Gmail) પૃથ્થકરણનો સમાવેશ કરે છે અને વપરાશકર્તાઓની ઇમેલ સૂચિ મેળવે છે, જે જીમેલ (Gmail)ને હૂમલાઓ માટે આકર્ષક લક્ષ્યાંક બનાવે છે.<ref>http://www.siliconvalleywatcher.com/mt/archives/2010/01/goog_v_china_hi.php</ref> ===તકનીકી મર્યાદાઓ === અમલી કરી શકાય તેવી ફાઇલો અથવા આર્કાઇવ માટે કોઇએ વાપરેલી હોય તેવા [[ફાઇલ એકસટેન્શન]] ઓળખી કાઢે તો અમલ કરી શકાય તેવી ફાઇલો અથવા આર્કાઇવ્સ સમાયેલા હોય તેને મોકલવા કે મેળવવાની મંજૂરી જીમેલ (Gmail) આપતા નથી.<ref name="exe"> {{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=6590|title = Some file types are blocked|access-date = 2009-03-01|last = [[Google]] |authorlink = |year = 2008}}</ref><ref name="google1">{{cite web | url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=6590&topic=1517 | title = Title Gmail: Help Center&nbsp;— Can I send or receive an executable file? | access-date = 2008-06-01 |date=2005-10-14 | quote = Gmail does not allow users to receive executable files | publisher = Google }}</ref> ડિઝાઇનની રીતે જીમેલ (Gmail) દરેક વપરાશકર્તાઓના ઇમેલ ડિલીવર કરતું નથી. પીઓપી (POP) અથવા આઇમેપ (IMAP) એક્સેસ મારફતે ડાઉલોડીંગ કરતી વખતે જો ગ્રાહક પાસે કોપી હોય તો વપરાશકર્તાઓએ તેમને પોતાને મોકલેલા સંદેશાઓની ડિલીવરી કરવામાં જીમેલ (Gmail) નિષ્ફળ જાય છે.<ref> {{cite web | url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=13291 | title = Some mail was not downloaded | access-date = 2009-01-15 | author = | last = | first = | authorlink = | coauthors = | date = | year = | month = | work = Gmail Help | publisher = Google | location = | pages = | doi = | archiveurl = | archive-date = | quote = [...] Gmail doesn't download copies of messages sent from within your client, or messages already available in your client. }} </ref> વપરાશકર્તાઓએ મેઇલીંગ યાદીમાં મોકલેલા અને જેને તેઓ [[મેઇલીંગ યાદી]] દ્વારા પરત મેળવવાની આશા રાખી શકે છે તેને પણ તે વપરાશકર્તાના ઇનબોક્સમાં (કોઇપણ એક્સેસ ઇન્ટરફેસ દ્વારા) ડિલીવર કરતું નથી.<ref>[http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=6588&amp;topic=1564 સંદેશો મેલીંગ યાદીમાં મોકલી અપાયો છે, તે મારા ઇનબોક્સમાં દેખાતો નથી - સહાય કેન્દ્ર] </ref> જીમેલ (Gmail) ફક્ત વાતચીત ([[વિચાર]]) દ્વારા જ ઇમેલને અલગ કરે છે, જે કદાચ મોટી વાતચીત માટે મુશ્કેલી બની શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો વપરાશકર્તા લોકોના મોટા સમૂહને પ્રશ્ન મોકલે તો, એક જ વાતચીતમાં સંગ્રહીત કરેલી પ્રતિક્રિયાઓને અલગ પાડવી અશક્ય છે. સમગ્ર વાતચીત હાંસલ કર્યા વિના જે તે વપરાશકર્તા માટે પ્રતિક્રિયા શોધવાનો કોઇ માર્ગ નથી. વ્યક્તિગતના ઇમેલ ભૂંસી નાખવા શક્ય છે, ત્યારે મોટા ભાગની કામગીરી જેમ કે આર્કાઇવીંગ અન લેબલીંગ જ સમગ્ર વાતચીતમાં લાગુ પાડી શકાય છે. વાતચીતોને અલગ કે એકઠી ન કરી શકાય.<ref name="Threading">{{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=7189|title = Improper message threading|access-date = 2009-04-19|last = [[Google]]|authorlink = |year = 2008|archive-date = 2009-07-01|archive-url = https://web.archive.org/web/20090701120450/http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=7189|url-status = dead}}</ref> ===આઉટેજીસ (થોડા સમય માટે કામગીરી બંધ કરવી તે)=== વિવિધ પ્રસંગોએ જીમેલ (Gmail) ઉપલબ્ધ હોતું નથી. 24 ફેબ્રુઆરી 2009ના રોજ જીમેલ (Gmail)ની સેવા બે કલાક અને 30 મિનીટ સુધી ઓફલાઇન રહી હતી, જેણે કરોડો વપરાશકર્તાઓને તેમના એકાઉન્ટસમાં એક્સેસ કરતા રોક્યા હતા. જે લોકો જીમેલ (Gmail) પર ધંધાકીય હેતુ માટે સંપૂર્ણપણે નિર્ભર રહે છે તેમણે આ આઉટેજીસ વિશે ફરિયાદ કરી હતી.<ref>[http://venturebeat.com/2009/02/24/where-were-you-during-the-great-gmail-outage-of-february-2009/ ફેબ્રુઆરી 2009ના મોટા જીમેલ (Gmail) આઉટેજ દરમિયાન તમે ક્યાં હતા ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110106045551/http://venturebeat.com/2009/02/24/where-were-you-during-the-great-gmail-outage-of-february-2009/ |date=2011-01-06 }} [http://venturebeat.com/2009/02/24/where-were-you-during-the-great-gmail-outage-of-february-2009/ » વેન્ચરબીટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110106045551/http://venturebeat.com/2009/02/24/where-were-you-during-the-great-gmail-outage-of-february-2009/ |date=2011-01-06 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://venturebeat.com/2008/08/11/gmail-fails-that-google-gears-integration-cant-come-soon-enough/ |title=ધી જીફેલ વ્હેલ: જીમેલ (Gmail)નું ગૂગલ (Google) ગિયર્સ સંક્લન પૂરતી રીતે તરત આવી શકે નહી » વેન્ચરબીટ |access-date=2010-03-17 |archive-date=2009-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090614053010/http://venturebeat.com/2008/08/11/gmail-fails-that-google-gears-integration-cant-come-soon-enough/ |url-status=dead }}</ref> અન્ય એક આઉટેજ 1 સપ્ટેમ્બર 2009ના રોજ થયો હતો. આ મુશ્કેલીનો વપરાશકર્તાઓ દ્વારા [[ટ્વીટર (Twitter)]] પર બહોળા પ્રમાણમાં અહેવાલ આપવામાં આવ્યો હતો અને ગૂગલે (Google) સમર્થન આપતા જણાવ્યં હતું કે આ મુશ્કેલી "વપરાશકર્તાઓના મોટા વર્ગને" સ્પર્શે છે અને આ પરિસ્થિતિ બાબતે બપોરના 1.53.00 [[પીડીટી (PDT)]] સુધીમાં અપડેટ આપવાનું વચન આપ્યું હતું, જેમાં તેઓ મુશ્કેલીને ક્યા અંદાજિત સમયે ફિક્સ કરવાની આશા રાખે છે તેનો સમાવેશ થતો હતો.<ref>{{cite web|url=http://mail.google.com/support/ |title=Gmail Help |publisher=Mail.google.com |date= |access-date=2009-09-02}}</ref><ref>[http://www.informationweek.com/news/internet/google/showArticle.jhtml?articleID=219500837 ફરીથી પ્રહાર કરવામાં જીમેલ (Gmail) નિષ્ફળ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100223090019/http://www.informationweek.com/news/internet/google/showArticle.jhtml?articleID=219500837 |date=2010-02-23 }} 2009-09-01</ref><ref>{{Cite web |url=http://news.cnet.com/8301-30685_3-10323306-264.html |title=આઉટેજને દ્વારા જીમેલ (Gmail)ના વપરાશકર્તાઓ હેરાન થઇ રહ્યા છે |access-date=2010-03-17 |archive-date=2013-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130908213604/http://news.cnet.com/8301-30685_3-10323306-264.html |url-status=dead }}</ref> બપોરના 1.02 પીડીટી (PDT)એ કરેલા અપડેટ દર્શાવે છે કે મુશ્કેલીની હજુ પણ તપાસ કરવામાં આવી રહી છે અને બપોરના 2.16.00 પીડીટી (PDT)એ અઅન્ય અપડેટ હાથ ધરવાનું વચન આપ્યું હતું. સત્તાવાર જીમેલ (Gmail) બ્લોગ પોસ્ટના અનુસાર, [[આઇમેપ (IMAP)]] અને [[પીઓપી (POP)3]] એક્સેસમાં કોઇ અસર થઇ ન હતી.<ref>{{cite web|last=Besbris |first=David |url=http://gmailblog.blogspot.com/2009/09/todays-gmail-problems.html |title=Official Gmail Blog: Today's Gmail problems |publisher=Google |work=Official Gmail Blog |date=2009-09-01 |access-date=2009-09-02}}</ref> તે દિવસના પછીના ભાગમાં, ગૂગલ (Google)ના વાઇસ પ્રેસીડંટ બેન ટ્રેયનોરે સમજાવ્યું હતું કે આ મુશ્કેલી જે અંતે આશરે 100 મિનીટના આઉટેજમાં પરિણમી હતી તે પાછળનું કારણ ઓવરલોડેડ રાઉટર્સ હતા, જે રોજિંદી સંરચના ફેરફારને કારણે થયા હતા અને તેણે ધારણઆ કરતા વધારે રાઉટર લોડ કર્યા હતા. ટ્રેયનોરે લખ્યું હતું કે, "જીમેલ (Gmail) તમામ વપરાશકર્તાઓ માટે 99.9 ટકાથી વધુ સમય માટે ઉપલબ્ધ રહે છે અને અમે આજના જેવી બનેલી ઘટનાને ભાગ્યે જ બનતી ઘટના તરીકે યાદ રાખવા વચનબદ્ધ છીએ." <ref>{{cite web|url=http://www.wired.com/epicenter/2009/09/google-explains-why-you-didnt-have-gmail/ |title=Google Explains Why You Didn’t Have Gmail &#124; Epicenter |publisher=Wired.com |date=2009-01-04 |access-date=2009-09-02}}</ref><ref>{{cite web|last=Treynor |first=Ben |url=http://gmailblog.blogspot.com/2009/09/more-on-todays-gmail-issue.html |title=Official Gmail Blog: More on today's Gmail issue |publisher=Google |work=Official Gmail Blog |date=2009-09-01 |access-date=2009-09-02}}</ref> 2009માં, ગૂગલે (Google) તેના સમગ્ર નેટવર્કમાં સતત આઉટેજીસનો અનુભવ કર્યો હતો અને વપરાશકર્તાઓને તેમના એકાઉન્ટ, કેલેન્ડર્સ અને વર્ચ્યુઅલ ફાઇલોમાં પ્રવેશતા અટકાવ્યા હતા.<ref name="PCWorld24Sep09">{{cite news|url=http://www.pcworld.com/businesscenter/article/172614/google_outages_damage_cloud_credibility.html|title=Google Outages Damage Cloud Credibility|date=2009-09-24|access-date=2009-09-25|archive-date=2009-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090926040619/http://www.pcworld.com/businesscenter/article/172614/google_outages_damage_cloud_credibility.html|url-status=dead}}</ref> મહત્વના આઉટેજ થયા હતા તેવી તારીખોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:<ref name="PCWorld24Sep09"></ref> *24 સપ્ટેમ્બર, 2009: જીમેલ (Gmail) આઉટેજ *1 સપ્ટેમ્બર, 2009: જીમેલ (Gmail) આઉટેજ *14 મે, 2009: ગૂગલ (Google) નેટવર્ક આઉટેજ *9 માર્ચ, 2009: જીમેલ (Gmail) આઉટેજ *7 ઓગસ્ટ, 2008: જીમેલ (Gmail) અને ગૂગલ એપ્સ (Google Apps) આઉટેજ ===24 કલાક લોકડાઉન્સ=== {{Unreferenced section|date=January 2010}} જેને ગૂગલ (Google) "શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિ" કહે છે તેવું એલ્ગોરિધમ શોધી કાઢે તો એકાઉન્ટ 24 કલાક (શક્યત: ઓછું) માટે આપોઆપ જ લોક ડાઉન થઇ શકે છે. ક્યા કારણોસર એકાઉન્ટ લોક ડાઉન થઇ ગયું છે તે વપરાશકર્તાને કહેવામાં આવતું નથી, પરંતુ શક્ય મુશ્કેલીઓની આપેલી યાદીમાંથી વપરાશકર્તાઓ ધારવાનું રહે છે (જો યાદીમાં કારણો સમાન હોય તો). આપોઆપ 24 કલાક લોકડાઉન માટે શક્ય કારણોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે: * "તમારા જીમેલ (Gmail) એકાઉન્ટમાં એક કરતા વધુ મેઇલ ખોલ્યા હોય" * "બ્રાઉઝર સંબંધિત મુદ્દાઓ. એ યાદ રાખો કે જો તમે તમારા ઇનબોક્સમાં એક્સેસ કરતી વેળાના પ્રયત્નોમાં તમારા બ્રાઉઝરને સતત રિલોડીંગ કરતા જુઓ તો તેને શક્યતઃ બ્રાઉઝરનો મુદ્દો કહી શકાય અને તે સમયે તમારા બ્રાઉઝરના કેચ અને કૂકઝને ક્લિયર કરવા જૂરૂરી બની જાય છે." * "ટૂંકા ગાળામાં મોટી સંખ્યામાં (પીઓપી (POP) મારફતે) મેઇલને મેળવતા, ભૂંસતા અથવા પોપીંગ આઉટ કરતા" (જીમેલ (Gmail) પાસે પણ આ પ્રકારની સુવિધા હોવા છતા) * "ડિલીવર નહી થયેલા મોટી સખ્યામાં સંદેશાઓ મોકલવા (સંદેશાઓ જે બાઉન્સબેક થાય છે)" (સ્પામ, શક્યતઃ [[કીલોગ્ડ]] નામ અને પાસવર્ડનો ઉપયોગ કરતા) * "થર્ડ પાર્ટી ફાઇલ શેરીંગનો ઉપયોગ કરતા અથવા સોફ્ટવેર સ્ટોર કરતા અથવા જે તે સોફ્ટવેર કે જે આપોઆપ જ તમારા એકાઉન્ટમાં લોગ થઇ જાય છે અને જેને જીમેલ (Gmail)નો ટેકો હોતો નથી" ===ના વતી=== જુલાઇ 2009 પહેલા જીમેલ (Gmail) ઇન્ટરફેસ દ્વારા મોકલવામાં આવેલા ઇમેલમાં કસ્ટમ ઇમેલ એડ્રેસ જેમ કે "ફ્રોમ" તરીકે મોકલવામાં આવ્યો છતાંયે તેમાં "સેન્ડર" તરીકે Gmail.com એડ્રેસનો સમાવેશ થતો હતો. ઉદાહરણ તરીકે બહારા "ફ્રોમ" એડ્રેસમાંથી જીમેલ (Gmail)નો ઉપયોગ કરીને મોકલવામાં આવેલા ઇમેલને user@OtherDomainEmailAddress.com (માઇક્રસોફ્ટ આઉટલૂકના સંસ્કરણો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાયેલ ડિસ્પ્લે) ના વતી ''From user@gmail.com તરીકે [[ઇમેલ ક્લાયંટ]]'' વપરાશકર્તા તરીકે મેળવતા ડિસ્પ્લે કરી શકાય. જીમેલ (Gmail) એડ્રેસને જાહેર કરતા, ગૂગલે (Google) એવો દાવો કર્યો હતો કે તેનાથી "મેલને સ્પામ તરીકે માર્ક થતા રોકવામાં સહાય મળશે".<ref>{{cite web|url=http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=22370 |title=Adding a custom 'From' address&nbsp;— Gmail Help |publisher=Mail.google.com |date= |access-date=2009-07-31}}</ref> જીમેલ (Gmail)ના અસંખ્ય ગ્રાહકોએ એવી ફરિયાદ કરી હતી કે ઉપરોક્ત પ્રમાણે લાગુ પાડવાથી ગોપનીયતાની ચિંતા અને વ્યાવસાયિકરણને લગતી ચિંતા ઉધબવી હતી.<ref>{{cite web|last=Manjoo |first=Farhad |url=http://gadgetwise.blogs.nytimes.com/2009/05/04/maintaining-a-true-universal-inbox-on-gmail-remains-elusive/ |title=Maintaining A True Universal Inbox on Gmail Remains Elusive&nbsp;— Gadgetwise Blog&nbsp;— NYTimes.com |publisher=Gadgetwise.blogs.nytimes.com |date=2009-05-04 |access-date=2009-07-31}}</ref> 30 જુલાઇ 2009ના રોજ જીમેલ (Gmail) આ સમસ્યાને હલ કરવા અપડેટની જાહેરાત કરી હતી.<ref>{{cite web |url=http://www.google.com/support/forum/p/gmail/thread?tid=649d9103208e5aab&hl=en |title=Update: New way to "send mail as" without "on behalf of" - Gmail Help |publisher=Google.com |date= |access-date=2009-07-31 |archive-date=2009-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090813073432/http://www.google.com/support/forum/p/gmail/thread?tid=649d9103208e5aab&hl=en |url-status=dead }}</ref> અપડેટ કરાયેલ ''કસ્ટમ 'From:''' સુવિધા વપરાશકર્તાઓને જીમેલ (Gmail) (જે જીમેલ (Gmail) એડ્રેસને "સેન્ડર" તરીકે ઉમેરો કરવાનું સતત રાખશે)ને બદલે કસ્ટમ એસએમટીપી (SMTP) સર્વરનો ઉપયોગ કરીને જીમેલ (Gmail)માંથી સંદેશાઓ મોકલવાની મંજૂરી આપે છે.<ref name="CustomFrom"> {{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=22370|title = Adding a custom 'From' address|access-date = 2009-07-30|last = Google|authorlink = |year = 2009|month = July}}</ref>''' '' ===એકાઉન્ટને બિનકાર્યરત બનાવતા=== ગૂગલ (Google)ની સેવાની શરતો તેને ગ્રાહકોના એકાઉન્ટ અગાઉથી ચેતવણી આપ્યા વિના કોઇ પણ સમયે બિનકાર્યરત કરવાની છૂટ આપે છે. જો ભૂલથી એકાઉન્ટ બિનકાર્યરત થઇ ગયું હોય તો તેની ફરિયાદ કરવા માટે ગૂગલ (Google) વપરાશકર્તાઓ માટે પેઇજ પૂરું પાડે છે, પરંતુ કેટલાક વપરાશકર્તાઓ તેમનુ એકાઉન્ટ પર મેળવી શકે છે, જ્યારે અન્યો માટે તે કેટલીક વાર પ્રતિક્રિયા દર્શાવતું નથી અને વપરાશકર્તાઓને પોતાનું એકાઉન્ટ પરત મેળવવાનો અન્ય કોઇ માર્ગ રહેતો નથી. <ref>{{cite web |url=http://lemon.soju.co.uk/2009/11/16/gmail-account-disabled-by-google-no-response-to-support-requests/ |title=Gmail account disabled by Google – no response to support requests |publisher= |date= |access-date=2009-11-21 |archive-date=2009-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091126014822/http://lemon.soju.co.uk/2009/11/16/gmail-account-disabled-by-google-no-response-to-support-requests/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite web |url=http://blog.mibbit.com/?p=8 |title=Google account disabled without reason for 6 days and counting |publisher= |date= |access-date=2008-11-5 |archive-date=2008-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081108033350/http://blog.mibbit.com/?p=8 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.searchenginejournal.com/open-letter-to-google-why-have-you-taken-away-my-google-gmail-accounts/7873/ |title=Open Letter to Google : Why Have You Taken Away my Google & GMail Accounts? |publisher= |date= |access-date=2008-11-31}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://googlesystem.blogspot.com/2007/04/batch-of-gmail-accounts-accidentally.html |title=A Batch of Gmail Accounts, Accidentally Disabled |publisher= |date= |access-date=2007-4-9}}</ref> ==સત્કાર== ===પુરસ્કારો=== ''[[પીસી વર્લ્ડ]]'''ની "2005ની 100 શ્રેષ્ઠ પેદાશો"માં [[મોઝીલ્લા ફાયરફોક્સ (Mozilla Firefox)]] બાદ જીમેલ (Gmail) બીજા ક્રમે રહ્યું હતું. ''' '' '''''જીમેલે(Gmail) બટમલાઇન ડિઝાઇન એવોર્ડઝ 2005માં 'હોનરેબલ મેન્શન' પણ જીત્યો હતો.<ref>[http://www.pcworld.com/reviews/article/0,aid,120763,pg,12,00.asp PCWorld.com - 2005ની 100 શ્રેષ્ઠ પેદાશો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517002308/http://www.pcworld.com/reviews/article/0%2Caid%2C120763%2Cpg%2C12%2C00.asp |date=2008-05-17 }}, સુધારો 14 મે 2006</ref><ref>[http://www.bottomlinedesignawards.com/gmail.html બોટમ લાઇન ડિઝાઇન એવોર્ડ્ઝ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070330005708/http://www.bottomlinedesignawards.com/gmail.html |date=2007-03-30 }} માનનીય દર્શાવે છે સુધારો 21 ફેબ્રુઆરી 2008.</ref> ''' '' જીમેલે (Gmail) આપેલી ઉદાર સ્પેસ ક્વોટા અને વિશિષ્ટ સંગઠન માટે વપરાશકર્તાઓ તરફથી અસંખ્ય તરફેણયુક્ત સમીક્ષાઓ પ્રાપ્ત કરી છે.<ref>[http://mail.google.com/mail/help/reviews.html જીમેલ (Gmail) વિશે - મંતવ્યો], 14 મે 2006ના રોજ સુધારો </ref> ==ટ્રેડમાર્ક તકરાર== ===જર્મની=== 4 જુલાઇ 2005ના રોજ ગૂગલે જાહેરાત કરી હતી કે ''જીમેલ (Gmail) ડ્યૂશલેન્ડ'' ને ''ગૂગલ મેલ (Google Mail)'' તરીકે રિબ્રાન્ડ કરાશે.{{Citation needed|date=July 2009}} તે મુદ્દાથી આગળ જતા [[આઇપી એડ્રેસ]] સંબંધિત મૂલાકાતીઓ [[જર્મની]]ના હોવાનું માનવામાં આવે છે, જેમને [[googlemail.com]] તરફ ધકેલવામાં આવશે, જ્યાં તેઓ નવું ડોમેન ધરાવતું [[ઇમેલ એડ્રેસ]] પ્રાપ્ત કરી શકે છે.{{Citation needed|date=July 2009}} જેને <tt>gmail.com</tt> એડ્રેસ જોઇતું હોય તેવા કોઇ પણ જર્મન વપરાશકર્તાએ [[પ્રોક્સી]] મારફતે એકાઉન્ટ માટે સાઇન અપ કરવું જ પડશે. જેઓ પહેલેથી નોંધાયેલ છે તેવા જર્મન વપરાશકર્તાઓને તેમના જૂના એડ્રેસ રાખવાની મંજૂરી અપાઇ હતી.{{Citation needed|date=July 2009}} જોક <tt>User@gmail.com</tt>ને મોકલેલા ઇમેલ્સ સાચા પ્રાપ્તિકર્તા પાસે પહોંચશે. જર્મન નામનો મુદ્દો ગૂગલ (Google) અને ડેનિયલ ગિયર્સ વચ્ચેની ટ્રેડમાર્ક તકરારને કારણે છે. ડેનિયલ ગિયર્સ "જી-મેલ (G-mail)" નામની કંપનીની માલિકી ધરાવે છે, જે સેન્ડર્સમાંથી ઇમેલની પ્રિન્ટ કાઢવાની સેવા પૂરી પાડે છે અને ધારેલા પ્રાપ્તિકર્તા પાસે પોસ્ટલ મે મેલ દ્વારા પ્રિન્ટ આઉટ મોકલે છે. 30 જાન્યુઆરી 2007ના રોજ, ઇયુની [[આંતરિક બજારમાં એકરૂપતા માટેની ઓફિસે]] ગિયર્સની તરફેણમાં ચૂકાદો આપ્યો હતો.<ref> {{cite web |url=http://arstechnica.com/news.ars/post/20070131-8741.html |title=Google can't use "Gmail" name in Europe |publisher=arstechnica.com |access-date=2008-03-12 |last=Anderson |first=Nate }} </ref> ગૂગલે જીમેલ (Gmail) પેપરમાં 2007માં એપ્રિલ ફૂલના દિવસે સમાન સેવાની બનાવટી "ઓફરીંગ" કરી હતી.<ref name="Paper"> {{cite web|url = http://mail.google.com/mail/help/paper/more.html|title = Introducing Gmail Paper|access-date = 2008-11-23|last = [[Google]]|authorlink = |year = 2008}}</ref> ===પોલેન્ડ=== ફેબ્રુઆરી 2007માં ગૂગલે (Google) <tt>gmail.pl</tt>ના માલિકો વિરુદ્ધ કાનૂની પગલાંઓ શરૂ કર્યા હતા, જે એક કવિઓનું જૂથ હતું, જે પૂર્ણ રીતે ''Grupa Młodych Artystów i Literatów'' તરીકે જાણીતુ હતું અને જીમેલ (Gmail)નું સંક્ષિપ્ત કર્યું હતુ (સહજ રીતે, "યુવાન કલાકારો અને લેખકોનું જૂથ").<ref>{{cite web |url=http://searchengineland.com/070219-091511.php |title=Google Sues Group Of Polish Poets Over Gmail.pl Name |publisher=searchengineland.com |access-date=2009-02-10 |last=Schwartz |first=Barry |archive-date=2008-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080927034806/http://searchengineland.com/070219-091511.php |url-status=dead }}</ref> ===રશીયન ફડરેશન === [[રશીયન]] વિના મૂલ્યેની વેબમેલ સેવા જે <tt>gmail.ru</tt> નામે ઓળખાતી હતી, તે "Gmail" રશીયન ફેડરેશનમાં ટ્રેડમાર્કની માલિકી ધરાવે છે.<ref>{{cite web | url = http://www.gmail.ru/docs/svid/ | archive-url = https://web.archive.org/web/20080212032634/http://www.gmail.ru/docs/svid/ | archive-date = 2008-02-12 | title = Зарегистрированный Товарный Знак | access-date = 2008-06-01 | url-status = live }}</ref> <tt>gmail.ru</tt> ડોમેન નામ 27 જાન્યુઆરી 2003થી પડ્યું હતું. <ref>{{cite web | url =https://www.nic.ru/whois/?query=gmail.ru |title = NIC.ru and RIPN WHOIS Server}} </ref> ===યુનાઇટેડ કિંગ્ડમ=== [[File:Google Mail Beta logo.png|thumb|ગૂગલ મેલ (Google Mail) લોગો |link=Special:FilePath/Google_Mail_Beta_logo.png]] 19 ઓક્ટોબર 2005ના રોજ ગૂગલે (Google) સ્વૈચ્છિક રીતે જીમેલ (Gmail)ના [[યુનાઇટેડ કિંગ્ડમ]] સંસ્કરણનું ''ગૂગલ મેલ (Google Mail)'' માં રૂપાંતર કર્યું હતું, કારણ કે યુકેની કંપની ઇન્ડિપેન્ડન્ટ ઇન્ટરનેશનલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રિસર્ચ કંપની સાથે તકરાર થઇ હતી.<ref>[http://mail.google.com/mail/help/intl/en-GB/googlemail.html યુકેમાં ગૂગલ મેલ (Google Mail)], સુધારો 14 મે 2006</ref><ref>{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4354954.stm | title=Google drops Gmail address in UK | publisher=BBC News | date=2005-10-19 | access-date=2008-04-18 }}</ref> જે વપરાશકર્તાઓએ ગૂગલ (Google) મેલ અપનાવતા પહેલા નોંધણી કરાવી હતી તેઓ તેનું જીમેલ (Gmail) એડ્રેસ રાખી શકતા હતા, જોકે જીમેલ (Gmail) લોગોના સ્થાને ''ગૂગલ મેલ (Google Mail)'' નો લોગો બદલાવવામાં આવ્યો હતો. નામ બદલાયા બાદ જે વપરાશકર્તાઓએ સાઇન અપ કર્યું હતું તેઓ <tt>googlemail.com</tt> એડ્રેસ મેળવે છે, જોકે તેનાથી વિરુદ્ધ મોકલાવેલો મેલ હજુ પણ સમાન સ્થળે મોકલવામાં આવે છે. સપ્ટેમ્બર 2009માં ગૂગલે (Google) યુકેના એકાઉન્ટોના બ્રાન્ડીંગને ટ્રેડમાર્ક તકરારના ઠરાવને પગલે ફરી જીમેલ (Gmail)માં બદલાવવાના શરૂ કરી દીધા હતા.<ref>[http://blogs.ft.com/techblog/2009/09/the-curious-case-of-the-uks-missing-gmail FT.com]/</ref> ===યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ === "જીમેલ (Gmail)" માટેનો ટ્રેડમાર્ક સૌપ્રથમ 28 જાન્યુઆરી 1999માં મિલો ક્રિપ્સ નામવાળા વ્યક્તિ દ્વારા [[યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ]]માં ફાઇલ કરવામાં આવ્યો હતો.<ref>[http://www.trademarkia.com/trademark-details.aspx?tid=75629087 Trademarkia.com]{{Dead link|date=જૂન 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> જોકે, યુ.એસ. ટ્રેડમાર્ક ઓફિસની પૂછપરછોમાં નિષ્ફળ જતા આ માર્કને 31 જુલાઇ 2000માં છોડી દેવામાં આવ્યું હતું. ગૂગલ, આયએનસી (Google, Inc.) 4 એપ્રિલ 2004માં ફરી આ માર્ક માટે ફાઇલ કર્યું હતું અને તેને 11 ડિસેમ્બર 2007ના રોજ ફેડરલ યુ.એસ. ટ્રેડમાર્કની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.<ref>[http://www.trademarkia.com/trademark-details.aspx?tid=78398233 Trademarkia.com]{{Dead link|date=જૂન 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ત્યારથી, ગૂગલ (Google)ના જીમેલ (Gmail) માર્કના ટ્રેડમાર્ક અધિકારને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં પડકારવામાં આવ્યો નથી. ==સ્પર્ધા== {{See also|Comparison of webmail providers}} જીમેલ (Gmail)ની પ્રારંભિક પ્રગતિ અને રજૂઆત બાદ પ્રવર્તમાન અસંખ્ય વેબ મેલ સેવાઓએ ઝડપથી તેમની સ્ટોરેજ ક્ષમતામાં વધારો કર્યો હતો.<ref>{{cite web | author = Glauser, Stephen | title = Should you switch to Gmail? | url = http://blog.tooreal.net/articles/gmail/ | publisher = Too Real | access-date = 2008-06-01 | archive-date = 2008-07-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080705110634/http://blog.tooreal.net/articles/gmail/ | url-status = dead }}</ref> ઉદાહરણ તરીકે, [[હોટમેલે (Hotmail)]] વપરાશકર્તાઓ માટેની સ્પેસ 2 એમબીથી વધારીને 25 એમબી કર્યા બાદના 30 દિવસો પછી 250 એમબી અને હોટમેલ પ્લસ એકાઉન્ટસ માટે 2 જીબીની કરી હતી. [[યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail)]] તેની ક્ષમતા 4 એમબીથી વધારીને 100 એમબીની અને યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) પ્લસ એકાઉન્ટસ માટેની ક્ષમતા 2 જીબી સુધીની કરી હતી. યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) સ્ટોરેજ ત્યાર બાદ વધીને 250 એમબીનું થયુ હતું અને 2005ના એપ્રિલના અંતમાં 1 જીબી સુધીની થઇ હતી. યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) એવી જાહેરાત કરી હતી કે તે માર્ચ 2007માં તેના તમામ વપરાશકર્તાઓને "અમર્યાદિત" સ્ટોરેજ પૂરું પાડશે અને મે 2007માં તેનો પ્રારંભ કર્યો હતો.<ref>{{cite web|last=Mills |first=Elinor |url=http://news.cnet.com/2100-1038_3-6171111.html |title=Yahoo Mail to offer unlimited storage &#124; CNET News.com |publisher=News.cnet.com |date= |access-date=2009-07-31}}</ref> આ તમામ પ્રવૃત્તિ પ્રવર્તમાન ગ્રાહકોને જીમેલ (Gmail)માં જતા રોકવા તરીકે અને વેબ મેઇલ સેવાઓમાં નવા જાગેલા જાહેર હિતોનો ઉપયોગ કરવા જોવામાં આવી હતી. ઝડપી લેવાની ઇચ્છા ખાસ કરીને એમએસએનના હોટમેલમાં જોવામાં આવી હતી, જેણે તેના ઇમેલની સ્ટોરેજ ક્ષમતા 250 એમબીથી વધારીને ન્યુ વિન્ડો લાઇવ હોટમેલ કે જેમાં 5 જીબી સુધીનો સમાવેશ થાય છે ત્યાં સુધી વિસ્તારી હતી. નવેમ્બર 2006ના રોજ એમએસએન હોટમેલે (Hotmail) તેના તમામ એકાઉન્ટને 1 જીબીના સ્ટોરેજ સુધી અપગ્રેડ કર્યા હતા. <ref>{{Cite web |url=http://mailcall.spaces.live.com/blog/cns!CC9301187A51FE33!13754.entry |title=1 જીબી (GB) હોટમેલ (Hotmail) મેલબોક્સીસ |access-date=2010-03-17 |archive-date=2010-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101103062913/http://mailcall.spaces.live.com/blog/cns!CC9301187A51FE33!13754.entry |url-status=dead }}</ref> જૂન 2005માં એઓએલે ( AOL) તમામ [[એઆઇએમ (AIM)]] સ્ક્રીન્સને તેમના પોતાના 2 જીબી સુધીની સ્ટોરેજ ક્ષમતા સાથેના ઇમેલ એકાઉન્ટસ પૂરા પાડવાનો પ્રારંભ કર્યો હતો. <ref>{{cite news|url=http://www.networkworld.com/net.worker/news/2005/060705-aol.html|title=AOL launches free Web mail service|date=2005-06-07|last=Saalfield|first=Peter|publisher=NetworkWorld|access-date=2009-07-13|archive-date=2009-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090419161826/http://www.networkworld.com/net.worker/news/2005/060705-aol.html|url-status=dead}}</ref> જીમેલ (Gmail) દરેક જીમેલ (Gmail) એકાઉન્ટમાં નિષ્ક્રિય રીતે રહે છે, જે છ મહિના સુધી કાર્યરત હોતી નથી. વધુ ત્રણ મહિના બાદ, અલબત્ત કુલ નવ મહિનાની નિષ્ક્રિયતા બાદ સિસ્ટમ આ પ્રકારના એકાઉન્ટસને ભૂંસી નાખે છે.<ref name="Time"> {{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=6832&topic=12782|title = Dormant addresses|access-date = 2008-11-23|last = Google|authorlink = |year = 2008}}</ref> અન્ય વેબમેલ સેવાઓ એકાઉન્ટને નિષ્ક્રીય બનાવવા માટે વિવિધ, ઘણી વાર ઓછો સમય લે છે. Yahoo! Mail ચાર મહિના બાદ નિષ્ક્રિય એકાઉન્ટોને બિનકાર્યરત કરી નાખે છે, જ્યારે હોટમેલ જીમેલ (Gmail)ની જેમ નવ મહિના લે છે.<ref name="YahooMail"> {{cite web|url = http://help.yahoo.com/l/us/yahoo/mail/original/account/account-04.html;_ylt=AoUq1QRsesxKcYlUimG3plq51CN4|title = Do you close accounts due to inactivity?|access-date = 2009-04-26|last = [[Yahoo!]]|authorlink = |year = 2009}}</ref><ref name="MSNHotmail"> {{cite web|url = http://help.live.com/Help.aspx?market=en-US&project=MailClassic&querytype=topic&query=WL_Mail_CONC_AboutMail.htm|title = About your e-mail service|access-date = 2009-04-26|last = [[Microsoft]]|authorlink = |year = undated}}</ref> વધી રહેલી સ્ટોરેજ ક્ષમતાઓ જીમેલ (Gmail)ની રજૂઆતને અનુસરે છે, ત્યારે યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) અને હોટમેલે પણ તેમના ઇમેલ ઇન્ટરફેસનું વિસ્તરણ કર્યું હતું. 2005 દરમિયાન યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) અને હોટમેલનું કદ જીમેલ (Gmail)ના 10 એમબીના બીડાણ કદ સાથે મળતું આવતું હતું. પરંતુ જીમેલ (Gmail)ના પ્રવેશને પગલે, યાહૂ! એ યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) બિટા સર્વિસનો અને માઇક્રોસોફ્ટે વિન્ડોઝ લાઇવ હોટમેલનો પ્રારંભ કર્યો હતો, બન્નેમાં [[એજેક્સ (Ajax)]] ઇન્ટરફેસીસનો સમાવેશ થાય છે. ગૂગલે (Google) મે 2007<ref>[http://googlesystem.blogspot.com/2007/05/gmail-doubles-maximum-attachment-size.html જીમેલ (Gmail) વધુમાં વધુ જોડાણોનું કદ 20 એમબી સુધી બમણું કરે છે]</ref>માં તેની વધુમાં વધુ બીડાણ કદને 20 એમબી સુધી અને જૂન 2009માં 25 એમબી સુધી વધાર્યું હતું.<ref>{{cite web | url=http://googlesystem.blogspot.com/2009/06/gmail-increases-maximum-attachment-size.html | title=Gmail Increases Maximum Attachment Size to 25 MB | publisher=Google | access-date=2009-06-07}}</ref> ==વધુ જુઓ== {{sisterlinks|Gmail}} * [http://bang-anuh.blogspot.com/2009/10/gmail-drive-online-harddisk.html જીમેલ (Gmail) ડ્રાઇવ-ઓનલાઇન હાર્ડડિસ્ક] * [[વેબમેલ પ્રોવાઇડર્સની તુલના ]] * [[જીમેલ (Gmail) ઇન્ટરફેસ ]] * [[જીમેલ (Gmail)નો ઇતિહાસ ]] * [[લાવાબીટ]] * [[ગૂગલ (Google) સર્વિસીઝ અને ટૂલ્સની યાદી ]] * [[જીમેલ (Gmail) મોબાઇલ]] ===થર્ડ પાર્ટી સોફ્ટવેર === * [[જીમેલ (Gmail) બ્રાઉઝર]] - [[મેક ઓએસ (Mac OS) એક્સ]] 10.4 અને 10.5 માટે જીમેલ (Gmail), માટે [[ચોક્કસ સાઇટ આધારિત બ્રાઉઝર]].<ref name="GMailBrowser">{{cite web|url = http://willmore.eu/software/gmailbrowser/|title = Gmail Browser|access-date = 2009-12-03|last = willmore.eu|authorlink = |year = undated|archive-date = 2009-09-18|archive-url = https://web.archive.org/web/20090918151901/http://willmore.eu/software/gmailbrowser/|url-status = dead}}</ref> * [[જીમેલ (Gmail) ડ્રાઇવ]] * [[જીમેલ (Gmail) એફએસ]] * [[મેલપ્લેન ]] ==સંદર્ભો== {{clear}} {{reflist|colwidth=30em}} ==બાહ્ય લિંક્સ== *[http://bang-anuh.blogspot.com/2009/10/gmail-drive-online-harddisk.html જીમેલ (Gmail) ડ્રાઇવ - ઓનલાઇ હાર્ડડિસ્ક] * [https://mail.google.com/ Gmail] * [http://m.gmail.com/ જીમેલ (Gmail) મોબાઇલ] {{Google Inc.}} [[Category:2004માં સ્થાપિત ઇન્ટરનેટ પ્રોપર્ટીઝ]] [[Category:જીમેલ (Gmail)]] [[Category:ગૂગલ (Google) સર્વિસીઝ]] [[Category:ઇમેલ વેબસાઇટ્સ]] [[Category:વેબ 2.0]] [[Category:ક્રોસ પ્લેટફોર્મ સોફ્ટવેર]] m8apo444i9vtgya84d4z5l7rg1uag7z 901219 901218 2026-05-28T14:24:30Z KartikMistry 10383 થોડી વધુ સાફસફાઇ. 901219 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = જીમેઇલ | logo = [[File:Gmail icon (2026).svg|center|120px|જીમેઇલનું ઓળખચિહ્ન (લોગો)]] | logocaption = જીમેઇલનું ઓળખચિહ્ન (લોગો) | screenshot = | caption = | developer = [[ગૂગલ]] | released = {{initial release|2004|3|21}} | latest_release_version = | latest_release_date = | latest_preview_version = | latest_preview_date = | platform = ગૂગલ વેબ ટૂલકિટ ([[જાવા (પ્રોગ્રામિંગ ભાષા)|જાવા]]/જાવાસ્ક્રિપ્ટ) | programming language = | operating_system = સર્વર: લિનક્સ; ક્લાયન્ટ: કોઈ પણ વેબ બ્રાઉઝર | genre = POP3, IMAP, ઇમેલ, વેબમેલ (વેબ આધારિત ઇમેલ) | license = | website = [https://mail.google.com/ mail.google.com] }} '''જીમેઇલ''' અથવા '''જીમેલ''' ([[અંગ્રેજી ભાષા|અંગ્રેજી]]: Gmail) એ [[ગૂગલ]] દ્વારા વિનામૂલ્યે પૂરી પાડવામાં આવતી [[જાહેરાત]] આધારિત વેબમેલ, POP3 અને IMAP સેવા છે.<ref>{{cite web | url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=13273&topic=1556 | title = How do I enable POP? | publisher = Google |date=2007-09-03 | access-date = 2008-06-01 | quote = You can retrieve your Gmail messages with a client or device that supports POP, like Microsoft Outlook or Netscape Mail.}} </ref><ref>{{cite web | url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=77695&topic=12762 | title = How do I enable IMAP? | publisher = Google |date=2007-10-23 | access-date = 2008-06-01 | quote = You can retrieve your Gmail messages with a client or device that supports IMAP, like Microsoft Outlook or Apple Mail.}}</ref> [[યુનાઇટેડ કિંગ્ડમ]] અને [[જર્મની]]માં તેને સત્તાવાર રીતે '''ગૂગલ મેલ''' કહેવામાં આવે છે. જીમેલનો પ્રારંભ ફક્ત આમંત્રણ દ્વારા જ નવા ખાતાં ખોલીને ૧ એપ્રિલ ૨૦૦૪ના રોજ બિટા રિલીઝ સ્વરૂપે કરવામાં આવ્યો હતો અને ૭ ફેબ્રુઆરી ૨૦૦૭ના રોજ તે જાહેર જનતા માટે ઉપલબ્ધ બન્યુ હતુ પરંતુ બિટા રિલીઝ સ્વરૂપે જ<ref>{{cite web | url = http://www.techcrunch.com/2009/07/09/bing-comes-to-hotmail/ | title = Bing Comes to Hotmail | last = Arrington | first = Michael | date = 2009-07-09 | access-date = 2009-07-11 | publisher = Techcrunch | quote = Hotmail is still by far the largest web mail provider on the Internet, with 343 million monthly users according to Comscore. Second and third are Yahoo (285 million) and Gmail (146 million).}} </ref>. તેના માસિક ૧૪.૬૦ કરોડ વપરાશકર્તાઓ છે. આ સેવાને બીટા દરજ્જામાંથી ૭ જુલાઇ ૨૦૦૯ના રોજ અપગ્રેડ કરવામાં આવી હતી, જેમાં બાકીની ગૂગલ એપ્સ સ્યુટનો પણ સમાવેશ થયો.<ref name="GoogleBlogJuly2009"> {{cite web|url = http://googleblog.blogspot.com/2009/07/google-apps-is-out-of-beta-yes-really.html|title = Gmail leaves beta, launches "Back to Beta" Labs feature|access-date = 2009-07-07|last = Coleman|first = Keith|authorlink = |year = 2009|month = July}}</ref><ref name="AP07Jul09">{{cite web|url = http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5gjI6d7txpkx2q7_7Z6uwM4-x-MbgD999MNJ01|title = Gmail drops 'beta' label to woo business customer|access-date = 2009-07-07|last = Vanacore|first = Andrew|authorlink = |year = 2009|month = July|archive-url = https://web.archive.org/web/20090710162246/http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5gjI6d7txpkx2q7_7Z6uwM4-x-MbgD999MNJ01|archive-date = 2009-07-10|url-status = live}}</ref> પ્રારંભિક દર વપરાશકર્તાદીઠ ૧ ગિગા બાઇટ (GB)ની સંગ્રહ ક્ષમતા સાથે જીમેલ તેના સ્પર્ધકો જે ઓફર કરે છે તેની તુલનામાં વિનામૂલ્યે ૨થી ૪ એમબી (MB) સુધીની સંગ્રહ ક્ષમતા માટે વેબમેઇલ સ્ટાન્ડર્ડમાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો. જીમેલ પાસે શોધલક્ષી ઇન્ટરફેસ છે અને ઇન્ટરનેટ ફોરમ જેવુજ દૃશ્ય ફલક છે. સોફ્ટવેર ડેવલપરો જીમેલ ને સૌપ્રથમ એજેક્સ પ્રોગ્રામીંગ તકનીકનો ઉપયોગ કરનાર તરીકે ઓળખે છે.<ref>{{cite web |url=http://www.developer.com/design/article.php/3526681 |title=AJAX: Asynchronous Java + XML? |publisher=www.developer.com |access-date=2008-11-13 |last=Wei |first=Coach K. |quote=In fact, the developer community was jazzed about the technical approach that Google used. In February 2005, AdapativePath's Jesse James Garrett coined the phrase "AJAX" as "Asynchronous JavaScript + XML" to describe this approach. |archive-date=2012-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120319180652/http://www.developer.com/design/article.php/3526681 |url-status=dead }}</ref> જીમેલ ગૂગલ સર્વલેટ એન્જિન અને લિનક્સ પર ગૂગલ જીએફઇ/૧.૩ ચાલે છે. <ref> {{cite web | title = WHOIS for Gmail.comGmail allows the user to add Gmail allows the user to add | url = http://whois.domaintools.com/gmail.com | publisher = domaintools.com}} </ref><ref>{{cite web|title=Netcraft "What's this site running?" report|url=http://toolbar.netcraft.com/site_report?url=http://mail.google.com|publisher=Netcraft|access-date=2010-03-17|archive-date=2016-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107021332/http://toolbar.netcraft.com/site_report?url=http%3A%2F%2Fmail.google.com|url-status=dead}}</ref><ref> {{cite web | title = OpenGSE Released | url = http://google-opensource.blogspot.com/2009/01/opengse-released.html | work = Google Open Source Blog | date = 2009-01-27}} </ref> ==સુવિધાઓ== ===સંગ્રહ ક્ષમતા (સ્ટોરેજ)=== જીમેલ (Gmail) સર્વિસ હાલમાં વિનામૂલ્યે સ્ટોરેજની 7400થી વધુ એમબી(MB) પૂરી પાડે છે.<ref name="Gmail homepage"> [http://www.gmail.com/ જીમેલ (Gmail) હોમપેજ]. ઑકટોબર 10, 2008ના સુધારેલ.</ref> વપરાશકર્તાઓ 20 જીબી (વાર્ષિક 5 ડોલર)થી લઇને 16 ટીબી (વાર્ષિક 4096 ડોલર) સુધીનો વધારાનો સ્ટોરેજ (પિકાસા વેબ આલ્બમ્સ (Picasa Web Albums), ગૂગલ ડોક્સ (Google Docs) અને જીમેલ (Gmail) વચ્ચે વિભાજિત) ભાડે લઇ શકે છે. <ref>{{cite web | url = https://www.google.com/support/accounts/bin/answer.py?answer=65431 | title = More storage for photos and messages | publisher = Google | year = 2007 | access-date = 2009-03-01 | archive-date = 2009-02-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090205131543/https://www.google.com/support/accounts/bin/answer.py?answer=65431 | url-status = dead }}</ref><ref>[http://picasa.google.com/support/bin/answer.py?answer=39567&amp;topic=10766 પિકાસા સહાય કેન્દ્ર - વધારાના સ્ટોરેજની ખરીદી કરે છે]</ref><ref>[http://gmailblog.blogspot.com/2009/11/more-extra-storage-for-less.html લઘુત્તમ માટે વધુ વધારાની સ્ટોરેજ], 10 નવેમ્બર, 2009, સોફ્ટવેર એન્જિનિયર એલ્વિન લી દ્વારા ઉપલબ્ધ કરાયેલ, સત્તાવાર ગૂગલ (Google) બ્લોગ</ref><ref>[https://www.google.com/accounts/PurchaseStorage Purchase additional storage] ગૂગલ (Google) એકાઉન્ટસ</ref> 1 એપ્રિલ 2005ના રોજ જીમેલ (Gmail)ની પ્રથમ જન્મજયંતિ નિમીત્તે, ગૂગલ (Google) "કાયમ માટે લોકોને કાયમ માટે વધુ સ્પેસ આપવાનું ચાલુ રાખશે એમ કહેતા" 1 જીબીથી વધારવાની જાહેરાત કરી હતી. <ref> [http://www.internetnews.com/xSP/article.php/3494491 અંતવિહીન જીમેલ (Gmail) સ્ટોરેજ]. સુધારો 25 જૂન 2006.</ref> એપ્રિલ 2005માં જીમેલ (Gmail)ના એન્જિનિયર રોબર સિયેમબોર્સ્કીએ જણાવ્યું હતું કે ગૂગલ (Google) પાસે તેના સર્વર પર પૂરતી સ્પેસ હોવાથી સેકંડદીઠ સ્ટોરેજમાં વધારો કરવાનું ચાલુ રાખશે. 12 ઓક્ટોબર 2007ના રોજ વધારાનો કલાક દીઠ દર 5.37 એમબી (MB) હતો.<ref>{{cite web | title = More Gmail storage coming for all | url = http://gmailblog.blogspot.com/2007/10/more-gmail-storage-coming-for-all.html |date=2007-10-12 | access-date = 2008-06-01 | author = Rob Siemborski | publisher = Official Gmail Blog}}</ref> 18 જાન્યુઆરી 2010ના રોજ આ દર 0.000004 એમબી (MB)/સેકંડ, અથવા 0.0144 એમબી (MB)/કલાક હતો.<ref>[http://www.gmail.com Gmail.com], 18 જાન્યુઆરી 2010ના રોજ જોવાયેલ</ref> ===જીમેલ (Gmail) લેબ્સ === જીમેલ (Gmail) લેબ્સ સુવિધાઓની રજૂઆત 5 જૂન 2008ના રોજ કરવામાં આવી હતી, જે વપરાશકર્તાઓને જીમેલ (Gmail)ના નવા અથવા અજમાયશી સુવિધાઓ જેમ કે અગત્યનના ઇમેલ સ્ટોરેજનું બુકમાર્કીંગ, કસ્ટમ કીબોર્ડ-શોર્ટકટ્સ અને ગેઇમ્સનું પરીક્ષણ કરવાની મંજૂરી આપે છે. વપરાશકર્તાઓ પસંદગી પ્રમાણે લેબની સુવિધાઓને અક્ષમ કે સક્ષમ કરી શકે છે અને તેમાંના દરેક માટે પ્રતિભાવ પૂરો પાડી શકે છે. આના દ્વારા જીમેલ (Gmail)ના એન્જિનિયરો વપરાશકર્તાઓના નવી સુવિધાઓ અંગે તેમાં સુધારા અંગેના ઇનપુટ લઇ શકે છે, ઉપરાંત તેમની લોકપ્રિયતાનું મૂલ્યાંકન કરી શકે છે અને તેનો નિયમિત જીમેલ (Gmail) સુવિધાઓમાં સમાવેશ કરી શકાય તેવી ગુણવત્તા ધરાવે છે કે કેમ તે નક્કી કરી શકે છે. તમામ લેબ સુવિધાઓ પ્રાયોગિક છે અને તે કોઇ પણ સમયે અટકાવી દેવાની શરતે હોય છે. 10 ડિસેમ્બર 2008ના રોજ જીમેલે (Gmail) તેના ઇન્ટીગ્રેટેટ ચેટ મારફતે એસએમએસ મેસેજિંગ માટે સપોર્ટ (ટેકા)નો ઉમેરો કર્યો હતો.<ref name="Techcrunchdec08"> {{cite web|url = http://www.techcrunch.com/2008/12/10/gmail-enables-sms-messaging-from-chat/|title = Gmail Enables SMS Messaging From Chat|access-date = 2008-12-11|last = Kincaid |first = Jason|authorlink = |year = 2008|month = December}}</ref><ref name="CNet10Dec08">{{cite web|url = http://news.cnet.com/8301-17939_109-10120918-2.html|title = Google takes two with Gmail-SMS chat|access-date = 2008-12-11|last = Shankland|first = Stephen|authorlink = |year = 2008|month = December}}{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="GMailNew10Dec08"> {{cite web|url = http://mail.google.com/mail/help/about_whatsnew.html|title = New in Labs: Tasks, Text Messaging in Chat|access-date = 2008-12-11|last = [[Google]]|authorlink = |year = 2008}}</ref> 28 જાન્યુઆરી 2009ના રોજ જીમેલે (Gmail) તેના ગિયર્સ સાથેના ઇન્ટીગ્રેશન મારફતે ઓફલાઇન એક્સેસ માટે સપોર્ટનો ઉમેરો કર્યો હતો.<ref name="GmailBlog09">{{cite web|url = http://gmailblog.blogspot.com/2009/01/new-in-labs-offline-gmail.html|title = New in Labs:Offline Gmail|access-date = 2009-01-28|last = Palay |first = Andy|authorlink = |year = 2009|month = January}}</ref> 14 જુલાઇ 2009ના રોજ જીમેલે (Gmail) લેબની બહાર પરીક્ષણ કરવાના કામકાજો હાથ ધર્યા હતા અને તેને સત્તાવાર સુવિધા બનાવી હતી<ref name="GmailBlogLabs">{{cite web|url=http://gmailblog.blogspot.com/2009/07/tasks-graduates-from-gmail-labs.html|title=Tasks graduates from Gmail Labs|access-date=2009-08-10|last = Watts|first = James|year = 2009|month = July}}</ref> ===સ્પામ ફિલ્ટર=== જીમેલ (Gmail)નું સ્પામ ફિલ્ટરીંગ સુવિધા એ સમાજ આધારિત પદ્ધતિ છે: જ્યારે કોઇ પણ વપરાશકર્તા ઇમેલને સ્પામ તરીકે માર્ક કરે છે, ત્યારે આ તમામ જીમેલ (Gmail) વપરાશકર્તાઓ માટે ભવિષ્યના સંદેશાઓ સમાન સિસ્ટમને ઓળખી કાઢવા માટે માહિતી પૂરી પાડે છે.<ref> {{cite web | url = http://googlesystem.blogspot.com/2007/10/how-gmail-blocks-spam.html | title = How Gmail Blocks Spam | access-date = 2009-02-12 | author = | last = Chitu | first = Alex | authorlink = | coauthors = | date = 2007-10-29 | year = | month = | work = Google Operating System: Unofficial news and tips about Google | publisher = | location = | pages = | doi = | archiveurl = | archive-date = | dateformat = | quote = Gmail's filters are constantly improving and an important ingredient of their effectiveness is the use of community signals. Every time you click on the "Mark as spam" button, Gmail uses that information to block similar future messages not only for you, but for all Gmail users also. }} </ref> ખાસ રીતે સંચાલન કરવામાં આવનારા સ્પામ તરીકે માર્ક કરેલા મેલને આવવા દેવા માટે તેમની સિસ્ટમને અનુરૂપ કરી શકે છે. <ref>{{cite web | url = http://mail.google.com/support/bin/topic.py?topic=12846 | title = Spam - Gmail Help | access-date = 2009-02-12 | author = | last = | first = | authorlink = | coauthors = | date = | year = | month = | work = Gmail Help | publisher = | location = | pages = | doi = | archiveurl = | archive-date = | dateformat = | quote = If you find that some senders' messages are consistently being mislabeled as spam, you can prevent this by .... }}</ref> ===જીમેલ (Gmail) મોબાઇલ=== જીમેલ (Gmail) મોબાઇલ એ ગૂગલ (Google)ની ઇમેલ સર્વિસનું સંસ્કરણ છે. તે વિના મૂલ્યની સેવા છે, જે સેલ ફોન્સ અથવા સ્માર્ટફોન જેવા મોબાઇલ પૂર્જાઓ પરથી એક્કેસ પૂરો પાડવા માટે વિકસાવવામાં આવી છે. જીમેલ (Gmail) મોબાઇલની રજૂઆત 16 ડિસેમ્બર 2005ના રોજ કરવામાં આવી હતી અને તે વિવિધ ભાષાઓમાં ઉપલબ્ધ છે. જીમેલે(Gmail) અસરકારક રીતે નાના, મોબાઇલ સ્ક્રીન્સને ડિલીવર કર્યું હોવાથી જીમેલ (Gmail) મોબાઇલ અસંખ્ય સુવિધાઓ ઓફર કરે છે. વપરાશકર્તાઓ કંપોઝ, વાંચન, જવાબ, ફોરવર્ડ, નહી વંચાયેલાને માર્ક કરવાન, સ્ટાર ઉમેરવાનો કે ટ્રાશ ઇમેલ સંદેશાઓની ક્ષમતા મેળવી શકે છે.{{Citation needed|date=September 2009}} 22 સપ્ટેમ્બર 2009ના રોજ આઇફોન અને આઇપોડ ટચ પ્લેટફોર્મસ<ref>{{cite news|url=http://news.cnet.com/8301-1035_3-10358618-94.html|title=Official Gmail push comes to iPhone, Windows Mobile|date=2009-09-22|publisher=cnet|access-date=2009-09-25|archive-date=2011-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110824221022/http://reviews.cnet.com/8301-19512_7-10358618-233.html|url-status=dead}}</ref> માટે ગૂગલ (Google) સિંકનો ઉપયોગ કરતા તેની જીમેલ (Gmail) સર્વિસને ટેકો પૂરો પાડવા માટે ગૂગલ (Google) પુશ મેલ લાવ્યું હતું. ==ઇન્ટરફેસ== {{Main|Gmail interface}} જીમેલ (Gmail) ઇન્ટરફેસ અન્ય વેબમેલ સિસ્ટમ્સથી અલગ પડે છે, કેમ કે સર્ચ અને ઇમેલના તેના "વાતચીત દૃશ્ય", એક જ પાનામાં વિવિધ પ્રત્યુત્તરોનું જૂથ કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. જીમેલ (Gmail)ના વપરાશકર્તા ડિઝાઇનર, કેવિન ફોક્સે વપરાશકર્તાઓ હંમેશા માટે તે પેઇજ પર રહે તેવી લાગણી કરાવવાનો અને અન્ય સ્થળોએ નેવિગેટ કરવાને બદલે તેજ પેઇજ પરના ફેરફારો અનુભવે તેવો ઇરાદો સેવ્યો હતો.<ref> {{cite web |url=http://blogoscoped.com/archive/2008-06-02-n56.html |title=Kevin Fox of Gmail & FriendFeed on User Experience Design&nbsp;— Google Blogoscoped |publisher=blogoscoped.com |access-date=2009-05-29 |last=Lenssen |first=Philipp }} </ref> == લાક્ષણિકતાઓ == એ સમયના સ્પર્ધકો કર્તા વધારે જગ્યા સાથે ૧ એપ્રિલ ૨૦૦૪ ના રોજ જીમેઇલ એક ગીગાબાઈટ સ્ટોરેજ સાથે લોન્ચ થયું. જીમેઇલની પહેલી વર્ષગાંઠમાં સ્ટોરેજની સાઈઝ વધારીને બમણી કરવામાં આવી. Georges Harik (પ્રોજેક્ટ મેનેજેમેન્ટ ડીરેક્ટર - જીમેઇલ) એ જણાવ્યું હતું કે Google લોકો માટે “હંમેશા વધુ જગ્યા આપતું રહેશે.” ==ઇતિહાસ== જનતા સમક્ષ જાહેરાત કરાઇ તેના કેટલાક વર્ષો પહેલા [[ગૂગલ|ગૂગલના]] ડેવલપર પાઉલ બુચર દ્વારા જીમેલ પ્રોજેક્ટનો પ્રારંભ કરવામાં આવ્યો હતો. પ્રારંભમાં ઇમેલ ક્લાયંટનો ઉપયોગ ફક્ત ગૂગલના કર્મચારીઓમાં કંપનીમાં જ આંતરિક રીતે થઇ શકતો હતો. ગૂગલે જીમેલની 1 એપ્રિલ 2004ના રોજ જનતા સમક્ષ જાહેરાત કરી હતી.<ref>{{cite web |url=http://searchenginewatch.com/showPage.html?page=3334241 |title=Google Launches Gmail, Free Email Service&nbsp;— Search Engine Watch |publisher=searchenginewatch.com |access-date=2008-03-12 |last=Sullivan |first=Danny |archive-date=2008-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080226051306/http://searchenginewatch.com/showPage.html?page=3334241 |url-status=dead }}</ref> ==ડોમેન નામ ઇતિહાસ == ગૂગલ (Google) દ્વ્રારા તેનું હસ્તગત કરાયું તે પહેલા gmail.com ડોમેન નામનો ઉપયોગ કોમિક સ્ટ્રીપ ''ગારફિલ્ડ'' ના ઓનલાઇન હોમ Garfield.com, દ્વ્રારા ઓફર કરવામાં આવતી ઇમેલ સેવા દ્વારા થતો હતો. અલગ ડોમેન તરફ સ્થળાંતર કરતા, આ સેવા ત્યારથી બંધ કરવામાં આવી હતી.<ref>{{cite web | url=http://www.intelliot.com/blog/archives/2004/03/31/slashdot-comments-on-google-gmail/#comment-294783 | title=Slashdot Comments on Google Gmail | author=Elliot Lee | date=2004-03-31 | access-date=2008-06-01 | archive-date=2009-01-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090112144800/http://www.intelliot.com/blog/archives/2004/03/31/slashdot-comments-on-google-gmail/#comment-294783 | url-status=dead }}</ref> {{asof|2005|6|22}}, જીમેલ (Gmail)નું સ્વીકૃત યુઆરઆઇ (URI) ''<nowiki>http://gmail.google.com/gmail/</nowiki>'' માંથી બદલીને ''<nowiki>http://mail.google.com/mail/</nowiki>'' કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{cite web | url=http://mathiasbynens.be/blogmarks/2005/06/gmail-goes-301 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070811084436/http://mathiasbynens.be/blogmarks/2005/06/gmail-goes-301 | archive-date=2007-08-11 | title=Google goes 301 | author=Mathias Bynens | date=2005-06-25 | access-date=2007-11-25 | url-status=dead }}</ref> {{asof|2009|7}}, જેમણે અગાઉના યુઆરઆઇ (URI)માં ટાઇપ કર્યું હતું તેમને પાછળનામાં જવાનો આદેશ અપાયો હતો. ==ચોક્કસ દેશો માટે ગૂગલમેલ (GoogleMail ) ડોમેન== ડોમેન ''gmail.com'' ટ્રેડમાર્ક તકરારને કારણે ચોક્કસ દેશોમાં ઉપલબ્ધ છે જેમ કે, [[યુનાઇટેડ કિંગ્ડમ]] અને [[જર્મની]], આવા કિસ્સામાં વપરાશકર્તાને ડોમેન ''googlemail.com'' નો ઉપયોગ કરવો જ પડે છે.<ref>{{cite web | url= http://mail.google.com/mail/help/intl/en-GB/googlemail.html | title=Google Mail in the UK | access-date=2009-12-27 | last = [[Google]]}}</ref> ડોમેનની આંતરતબદીલી થઇ શકતી હોવાથી, વપરાશકર્તા ''googlemail.com'' ડોમેનનો ઉપયોગ કરવા બંધનકર્તા હોવાથી તેઓ ''gmail.com'' વપરાશકર્તાઓ દ્વારા પહેલેથી પસંદ કરેલ સરનામાઓની પસંદગી કરી શકતા નથી. ''googlemail.com'' અથવા ''gmail.com'' સરનામાઓને મોકલવામાં આવેલા ઇનબાઉન્ડ ઇમેલ વપરાશકર્તાઓ સુધી પહોંચશે. ઓનલાઇન સર્વિસ માટે નોંધણી કરતી વખતે ગૂગલમેલ (GoogleMail) વપરાશકર્તાઓએ તેમના ઇમેલ એડ્રેસ પરથી ''googlemail.com'' નો ઉપયોગ કરવો જ પડે છે, જેથી કોઇ પણ પ્રકારના વહીવટીય ઇમેલ જેમ કે સમર્થનના સંદેશાઓ કે જે સર્વિસને મોકલવામાં આવે છે તેને ઓળખી ન શકાય તેની ખાતરી કરી શકાય. ==મોબાઇલ ફોન નંબર માટેની જરૂરિયાત== કેટલાક દેશોમાંથી જીમેલ (Gmail) એકાઉન્ટનું સર્જન કરવાનો પ્રયત્ન કરતી વખતે, ગૂગલ (Google)ને [[મોબાઇલ ફોન]] નંબરની જરૂર પડે છે, જે પાઠ્ય સંદેશાઓને ટેકો પૂરો પાડે છે. ગૂગલ (Google)ના અનુસાર સર્વિસ મર્યાદાઓને કારણે અન્ય દેશોમાં સાઇન-અપ માટે આ જરૂરી નથી.<ref name="SMSacct"> {{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=114129|title = I don't have a mobile phone, can I sign up?|access-date = 2009-07-08|last = [[Google]]|authorlink = |year = 2009}}</ref> ગૂગલ (Google) આ સમજાવે છે: {{cquote|If you'd like to sign up for a Gmail address, you need to have a mobile phone that has text-messaging capabilities. If you don't have a phone, you may want to ask a friend if you can use his or her number to receive a code. One of the reasons we're offering this new way to sign up for Gmail is to help protect our users and combat abuse. Spam and abuse protection are two things we take very seriously, and our users have been very happy with the small amount of spam they've received in Gmail. We take many measures to ensure that spammers have a difficult time sending their spam messages, getting these messages delivered, or even obtaining a Gmail address (spammers will often use many different addresses to send spam). Sending invitation codes to mobile phones is one way to address this, as the number of addresses created per phone number can be limited.<ref name="SMSacct" /> }} ==જીમેલ અફવાઓ== ===જીમેલ પેપર અફવાઓ=== ગૂગલે ૨૦૦૭માં [[એપ્રિલ ફૂલ્સ ડે|એપ્રિલ ફૂલના દિવસે]], "જીમેલ પેપર"ની રજૂઆત કરીને જીમેલ ને રમૂજ બનાવી હતી, જ્યાં વપરાશકર્તાઓ બટન ક્લિક કરે અને જીમેલ તેને મેલ આવેલો છે તેવુ્ સમજીને વિના મૂલ્યે એડ-સપોર્ટેડ હાર્ડ કોપીને મેલ કરી દે છે.<ref>{{cite web | url=http://mail.google.com/mail/help/paper/ | title=Welcome to Gmail (introducing Google Paper) | author=[[ગૂગલ]] | date=2007-04-01 | access-date=2008-06-01 }}</ref> ===જીમેલ વૈવિધ્યપૂર્ણ સમય અફવાઓ=== ગૂગલે ૨૦૦૮માં એપ્રિલ ફૂલના દિવસે નકલી સેવા "જીમેલ કસ્ટમ ટાઇમ"નો પ્રારંભ કર્યો હતો, જે વપરાશકર્તાને વર્ષમાં દસ ઇમેલ બનાવટી ટાઇમસ્ટેમ્પસ સાથે મોકલવાની મંજૂરી આપતો હતો. હોક્સ જણાવે છે કે ગૂગલ સર્વર પર સ્પેસસમય અર્ધો કરી નાખવાથી ઇમેલ તેના ધારેલા પ્રાપ્તિકર્તા સુદી પહોંચતા પહેલા ખરેખર તો સમયના [[ચતુર્થ પરિમાણ]] મારફતે રુટ થાય છે.<ref>[http://mail.google.com/mail/help/customtime/index.html જીમેલ : ઇમેલ પરત્વે ગૂગલનો દ્રષ્ટિકોણ] </ref><ref>[http://news.cnet.com/8301-13577_3-9907571-36.html?tag=nefd.top ગૂગલ એપ્રિલ ફૂલ બનાવે છે: 'કસ્ટમ ટાઇમ' અને મંગળનો પ્રવાસ | ધી સોશિયલ - CNET News.com]{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===જીમેલ ઓટોપાયલોટ અફવાઓ=== ગૂગલે ૨૦૦૯માં એપ્રિલ ફૂલના દિવસે સીએડીઆઇઇ (CADIE) દ્વ્રારા જીમેલ ઓટોપાયલોટ તરીકે ઓળખાતી સેવા રજૂ કરી હતી.<ref>[http://mail.google.com/mail/help/autopilot/index.html સીએડીઆઇઇ દ્વારા જીમેલ ઓટોપાયલોટ]</ref> ગૂગલના અનુસાર, આ સેવાનો આશય આપોઆપ જ વાંચવાનો અને વપરાશકર્તાઓ માટે ઇમેલનો પ્રતિભાવ આપવાનો હતો. સંદેશામાં રજૂ કરાયેલી લાગણીઓનું પૃથ્થકરણ કરીને અને વપરાશકર્તાઓને સલાહ પૂરી પાડીને અથવા આપોઆપ જ સંદેશાનો પ્રતિસાદ આપીને કામ કરતું હોવાનું દેખાયું હતું. ==કોડ ફેરફારો == જીમેલ (Gmail)ની જાવાસ્ક્રીપ્ટ (JavaScript)નો અગ્ર-અંતને ઉનાળાના અંતમાં અને 2007ના ઉત્તરાર્ધમાં લખવામાં આવી હતી અને તેને 29 ઓક્ટોબર 2007થી વપરાશકર્તાઓ સમક્ષ મૂકવામાં આવી હતી. નવા સંસ્કરણમા પુનઃડિઝાઇન કરેલ સંપર્ક વિભાગ, ઝડપી સંપર્ક બોક્સ અને ચેટ પોપઅપ્સ છે, જેને સંદેશા યાદીમાં તેજ સંપર્ક યાદીમાં ઉમેરવામાં આવ્યા હતા. સંપર્ક એપ્લીકેશન ગૂગલ (Google) સર્વિસીઝ જેમ કે ગૂગલ ડોકસ (Google Docs) માં સંકલિત થયેલી છે. નવા સંસ્કરણમાં વપરાશકર્તાઓને પ્રવેશવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી તેમને જમણી બાજુ ટોચમાં ખૂણામાં લિંક આપવામાં આવી હતી જેને "નવા સંસ્કરણ" તરીકે વાંચવામાં આવે છે. ડિસેમ્બર 2007ના રોજ, મોટા ભાગના પ્રવર્તમાન એખાઉન્ટસ સાથે મોટા ભાગની ઇંગ્લીશ (યુએસ)માં નવી નોંધણી ટેકો આપવામાં આવે ત્યારે બાય ડિફોલ્ટ નવા ઇન્ટરફેસ આપવામાં આવે છે. ત્યાં "ઓલ્ડર સંસ્કરણ" વાળા લેબલ લિંક મારફતે ડાઉનગ્રેડનો ઓપ્શન રહેલો છે.<ref> {{cite web |url=http://www.google.com/a/help/intl/en/admins/new.html |title=Google Apps |publisher=www.google.com |access-date=2008-03-12 |quote=Google Docs is integrated with your Gmail contacts list so it's easy to invite people to view or edit your files. }} </ref><ref name="gmail_2.0_blogoscoped">{{cite web | url = http://blogoscoped.com/archive/2007-10-29-n47.html | title = Gmail 2.0 Screenshots | access-date = 2008-06-01 | date = 2007-10-29 | author = Philipp Lenssen | publisher = Google Blogoscoped}}</ref><ref name="gmail_code_changes">{{cite web | url = http://gmailblog.blogspot.com/2007/10/code-changes-to-prepare-gmail-for.html | title = Code changes to prepare Gmail for the future | access-date = 2008-06-01 | date = 2007-10-29 | author = Dan Pupius | publisher = Official Gmail Blog | quote = So recently the Gmail team has been working on a structural code change that we'll be rolling out to Firefox 2 and IE 7 users over the coming weeks (with other browsers to follow).}}</ref><ref name="zdnet_new_gmail2">{{cite web | url = http://blogs.zdnet.com/Google/?p=786 | title = New version of Gmail starting to roll out | access-date = 2008-06-01 | date = 2007-10-29 | author = Garett Rogers | publisher = ZDNet | archive-date = 2009-01-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090129195518/http://blogs.zdnet.com/Google/?p=786 | url-status = dead }}</ref> આ કોડીંગમાં ફેરફારનો અર્થ એ છે કે ફક્ત [[ઇન્ટરનેટ એક્સપ્લોરર 7 (Internet Explorer 7)]], [[ફાયરફોક્સ 2 (Firefox 2)]], [[ગૂગલ ક્રોમ (Google Chrome)]] અને [[સફારી 3.0 (Safari 3.0)]] (અથવા વધુ તાજેતરના સંસ્કરણો)ના જ વપરાશકર્તાઓ નવા કોડનો સંપૂર્ણપણે ઉપયોગ કરી શકે છે. ઇન્ટરનેટ એક્સપ્લોરર 5.5+ (Internet Explorer 5.5+)+, નેટસ્કેપ 7.1+ (Netscape 7.1+)+, મોઝીલ્લા 1.4+ (Mozilla 1.4+)+, ફાયરફોક્સ 0.8 (Firefox 0.8), સફારી 1.3 (Safari 1.3) અને અન્ય કેટલાક બ્રાઉઝર્સ મર્યાદિત કામગીરી આપશે. અન્ય બ્રાઉઝરોને કદાચ જીમેલ (Gmail)ના ફક્ત સંસ્કરણ એવા બેઝિક એચટીએમએલ (HTML)માં મોકલવામાં આવી શકે છે. <ref name="gmail_code_changes"></ref><ref name="gmail_pays_to_upgrade">{{cite web | url = https://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=76137 | title = It pays to upgrade your browser | work = Gmail Help Center | publisher = Google | date = 2007-12-03 | access-date = 2008-06-01 | quote = We've added some great new features to Gmail. To check them out, please upgrade your browser to either Mozilla Firefox 2.0, Safari 3.0 or Internet Explorer 7 (with Google Toolbar).}}</ref><ref name="aim_in_gmail">{{cite web | url = https://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=61024 | title = About AIM in Gmail | publisher = Google | work = Gmail Help Center | date = 2007-12-07 | access-date = 2008-06-01 | archive-date = 2008-11-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081108221740/http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=61024 | url-status = dead }}</ref><ref name="editing_labels_help">{{cite web | url = https://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=14026 | title = Editing labels | publisher = Google | work = Gmail Help Center | date = 2007-12-07 | access-date = 2008-06-01}}</ref><ref name="GMailSupported"> {{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=6557|title = Gmail&nbsp;— Supported browsers|access-date = 2008-12-04|last = [[Google]]|authorlink = |year = 2008|month = December}}</ref> 18 જાન્યુઆરીના સપ્તાહ દરમિયાન ગૂગલે (Google) અપડેટ રજૂ કર્યું હતું, જેણે જીમેલ (Gmail) જે રીતે જાવાસ્ક્રીપ્ટ (JavaScript) લોડ કરે છે તેની પદ્ધતિમાં ફેરફાર કર્યો હતો. તે કેટલાક થર્ડ પાર્ટી વિસ્તરણોની નિષ્ફળતામાં પરિણમ્યું હતું.<ref>{{cite web | url = http://gmailblog.blogspot.com/2008/01/gmailgreasemonkey-api-issue.html | title = Gmail/Greasemonkey API issue | last = Pupius | first = Dan | date = 2008-01-29 | access-date = 2008-06-01 | publisher = Official Gmail Blog }}</ref> 12 ડિસેમ્બર 2008ના રોજ જીમેલે (Gmail) બ્રાઉઝરમાં ઝડપથી [[પીડીએફ (PDF)]] જોવા માટેના ટેકા ઉમેર્યો હતો.<ref>{{cite web|last=Miller |first=Marc |url=http://gmailblog.blogspot.com/2008/12/fast-pdf-viewing-right-in-your-browser.html |title=Official Gmail Blog: Fast PDF viewing right in your browser |publisher=Gmailblog.blogspot.com |date=2008-12-12 |access-date=2009-07-31}}</ref> ==ટીકાઓ== ===અંગત=== ગૂગલ (Google) સંદર્ભ સંવેદન જાહેરાતોમાં ઉમેરવા માટે ઇમેલનું આપોઆપ જ સ્કેનીંગ કરે છે. ગોપનીયતા તરફી વધારાએ એ ચિંતામાં વધારો કર્યો હતો કે યોજનામાં તેમની અંગત, ખાનગી હોય તેવા, ઇમેલ્સ અને તે સલામતી સમસ્યા હતી. કોમ્પ્યુટર દ્વારા પણ વાંચવાની મંજૂરી આપી શકાય તેવી ઇમેલ સુચિ ઇમેલમાં રહેલી [[ગોપનીયતાની આશા]]માં ઘટાડો થશે. વધુમાં, ઇમેલ કે લવાજમ નહી ભરેલા ગ્રાહકો જીમેલ (Gmail) એકાઉન્ટમાં મોકલવાનું પસંદ કરે છે, તેમ છતા તે મોકલનારાઓ જીમેલ (Gmail)ની સેવાની શરતો સાથે અથવા [[ગોપનીયતા નીતિ]] સાથે ક્યારે સંમત થતા નથી. ગૂગલ (Google) તેની ગોપનીયતા નીતિમાં એકતરફી ફેરફાર કરી શકે છે અને ગૂગલ (Google) વ્યક્તિગતના દસ્તાવેજો બનાવવા માટે તેની તમામ માહિતીથી સભર પ્રોડક્ટ લાઇનમાં ટેકનીકલી ક્રોસ રેફરન્સ કૂકીઝ કરી શકવા સક્ષમ છે. જોકે, મોટા ભાગની ઇમેલ સિસ્ટમ [[સ્પામ]]ની તપાસ માટે સર્વર તરફી સૂચિ સ્કેનીંગનો ઉપયોગ કરી શકે છે.<ref>{{cite web | url = http://www.epic.org/privacy/gmail/faq.html | title = Gmail Privacy Page | access-date = 2008-06-01 | date = 2004-07-18 | publisher = Electronic Privacy Information Center | archive-date = 2009-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090308131552/http://epic.org/privacy/gmail/faq.html | url-status = dead }}</ref><ref name="Register15Jun04"> {{cite web|url = http://www.theregister.co.uk/2004/06/15/gmail_spook_heaven/|title = Google's Gmail: spook heaven?|access-date = 2008-11-24|last = Rasch|first = Mark|authorlink = |year = 2004|month = June}}</ref> ગોપનીયતા તરફદારીમાં જાહેર કરાયેલ માહિતીની પ્રાપ્તિનો અભાવ અને સહસંબંધ ધરાવતી નીતિઓ સમસ્યારૂપ હોવાનો ઉલ્લેખ કરાયો છે. ઇન્ટરનેટ સર્ચ દ્વારા માહિતીને સાથે જે તે વ્યક્તિના ઇમેલ સંદેશોમાં રહેલી માહિતીને સંયુક્ત કરવાની ક્ષમતા ગૂગલ (Google) પાસે છે. આ પ્રકારની માહિતીને કેટલો લાંબો સમય રાખી શકાય અથવા તેનો કેવી રીતે ઉપયોગ કરી શકાય તે ગૂગલ (Google) જાણતું નથી. ચિંતાની એક બાબત એ છે કે તેમાં કદાચ કાયદો લાગુ પાડતી એજન્સીઓનું હિત સમાયેલું હોય. 30થી વધુ ગોપનીયતા અને સિવિલ લિબર્ટીઝ સંસ્થાઓએ ગૂગલ (Google)ને જ્યાં સુધી આ મુદ્દો ન ઉકેલાય ત્યાં સુધી જીમેલ (Gmail) સેવા બંધ રાખવાની વિનંતી કરી છે. <ref>{{cite web | url = http://www.privacyrights.org/ar/GmailLetter.htm | title = Thirty-One Privacy and Civil Liberties Organizations Urge Google to Suspend Gmail | access-date = 2008-06-01 | date = 2004-04-19 | publisher = Privacy Rights Clearinghouse | archive-date = 2009-01-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090130063002/http://www.privacyrights.org/ar/GmailLetter.htm | url-status = dead }}</ref> જીમેલ (Gmail)ની ગોપનીયતા નીતિમાં નીચેના વિધાનનો સમાવેશ થાય છેઃ: "ભૂંસી નાખેલા સંદેશાઓ અને એકાઉન્ટોની બાકી રહેલી નકલોને અમારા સક્રિય સર્વરો પરખી ભૂંસી નાખતા ૬૦ દિવસ સુધીનો સમય લાગે છે અને તે કદાચ અમારી ઓફલાઇન બેકઅપ સિસ્ટમમાં સચવાઇ રહી શકે છે". ગૂગલ (Google) ભારપૂર્વક જણાવે છે કે જીમેલ (Gmail) મોટે ભાગે તમામ ઉદ્યોગોમાં સમાવિષ્ટ આચરણોને વળગી રહે છે. ગૂગલ (Google) જણાવે છે કે તેઓ "ઝડપથી અને વ્યવહારુ રીતે ભૂંસી નાખેલી માહિતીને દૂર કરવા વ્યાજબી પ્રયત્નો કરશે."<ref>{{cite web | url=http://mail.google.com/mail/help/privacy.html | title = Gmail Privacy Policy | access-date=2008-06-01 | author=[[Google]] }}</ref><ref>{{cite web | url = http://mail.google.com/mail/help/about_privacy.html#data_retention | title = More on Gmail and privacy | access-date = 2008-03-02 | date=2007-01-01 | publisher = Google}}</ref> ઇમેલ-સ્કેનીંગનો વપરાશકર્તાના ફાયદામાં ઉપયોગ કરવાના તેના કારણનો ઉલ્લખ કરીને ગૂગલ (Google) તેની પરિસ્થિતિનો બચાવ કરે છે. ગૂગલ (Google) દર્શાવે છે જીમેલ (Gmail) અત્યંત સંવેદનશીલ સંદેશાઓ જેમ ક દુઃખદ ઘટના, અણધારી આપત્તિ અથવા મૃત્યુ દર્શાવતા હોય તે પછી તરત જ જાહેરાત દર્શાવવાથી દૂર રહે છે.<ref> {{cite web | url = http://mail.google.com/mail/help/about_privacy.html#targeted_ads | title = About Gmail: More on Gmail and privacy | access-date = 2009-01-06 | date = 2007-01-01 | publisher = Google | quote = "Gmail's filters also block ads from running next to messages about catastrophic events or tragedies, erring on the side of not displaying an ad if the content is questionable."}}</ref> જીમેલ (Gmail)ના ચીનમાં માનવ અધિકાર કાર્યકરોના એકાઉન્ટસને 2009ના અંતમાં વ્યવસ્થિત હૂમલામાં હેક કરવામાં આવ્યા હતા. <ref>{{Cite web|last=Drummond|first=David|last2=SVP|last3=Development|first3=Corporate|last4=Officer|first4=Chief Legal|title=A new approach to China|url=https://googleblog.blogspot.com/2010/01/new-approach-to-china.html|access-date=2026-05-28|website=Official Google Blog|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|title=Google Hack Attack Was Ultra Sophisticated, New Details Show {{!}} Threat Level {{!}} Wired.com|url=http://www.wired.com:80/threatlevel/2010/01/operation-aurora|newspaper=Threat Level|date=2010-01-14|access-date=2026-05-28|language=en-US|first=Kim|last=Zetter}}</ref> જીમેલ (Gmail) પૃથ્થકરણનો સમાવેશ કરે છે અને વપરાશકર્તાઓની ઇમેલ સૂચિ મેળવે છે, જે જીમેલ (Gmail)ને હૂમલાઓ માટે આકર્ષક લક્ષ્યાંક બનાવે છે.<ref>{{Cite web|title=GOOG v China Highlights Security Risk Of Wiretapping Systems|url=https://www.siliconvalleywatcher.com/goog-v-china-highlights-security-risk-of-wiretapping-systems/|access-date=2026-05-28|website=GOOG v China Highlights Security Risk Of Wiretapping Systems|language=en-us}}</ref> ===તકનીકી મર્યાદાઓ === અમલી કરી શકાય તેવી ફાઇલો અથવા આર્કાઇવ માટે કોઇએ વાપરેલી હોય તેવા [[ફાઇલ એકસટેન્શન]] ઓળખી કાઢે તો અમલ કરી શકાય તેવી ફાઇલો અથવા આર્કાઇવ્સ સમાયેલા હોય તેને મોકલવા કે મેળવવાની મંજૂરી જીમેલ (Gmail) આપતા નથી.<ref name="exe"> {{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=6590|title = Some file types are blocked|access-date = 2009-03-01|last = [[Google]] |authorlink = |year = 2008}}</ref><ref name="google1">{{cite web | url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=6590&topic=1517 | title = Title Gmail: Help Center&nbsp;— Can I send or receive an executable file? | access-date = 2008-06-01 |date=2005-10-14 | quote = Gmail does not allow users to receive executable files | publisher = Google }}</ref> ડિઝાઇનની રીતે જીમેલ (Gmail) દરેક વપરાશકર્તાઓના ઇમેલ ડિલીવર કરતું નથી. પીઓપી (POP) અથવા આઇમેપ (IMAP) એક્સેસ મારફતે ડાઉલોડીંગ કરતી વખતે જો ગ્રાહક પાસે કોપી હોય તો વપરાશકર્તાઓએ તેમને પોતાને મોકલેલા સંદેશાઓની ડિલીવરી કરવામાં જીમેલ (Gmail) નિષ્ફળ જાય છે.<ref> {{cite web | url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=13291 | title = Some mail was not downloaded | access-date = 2009-01-15 | author = | last = | first = | authorlink = | coauthors = | date = | year = | month = | work = Gmail Help | publisher = Google | location = | pages = | doi = | archiveurl = | archive-date = | quote = [...] Gmail doesn't download copies of messages sent from within your client, or messages already available in your client. }} </ref> વપરાશકર્તાઓએ મેઇલીંગ યાદીમાં મોકલેલા અને જેને તેઓ [[મેઇલીંગ યાદી]] દ્વારા પરત મેળવવાની આશા રાખી શકે છે તેને પણ તે વપરાશકર્તાના ઇનબોક્સમાં (કોઇપણ એક્સેસ ઇન્ટરફેસ દ્વારા) ડિલીવર કરતું નથી.<ref>[http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=6588&amp;topic=1564 સંદેશો મેલીંગ યાદીમાં મોકલી અપાયો છે, તે મારા ઇનબોક્સમાં દેખાતો નથી - સહાય કેન્દ્ર] </ref> જીમેલ (Gmail) ફક્ત વાતચીત ([[વિચાર]]) દ્વારા જ ઇમેલને અલગ કરે છે, જે કદાચ મોટી વાતચીત માટે મુશ્કેલી બની શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો વપરાશકર્તા લોકોના મોટા સમૂહને પ્રશ્ન મોકલે તો, એક જ વાતચીતમાં સંગ્રહીત કરેલી પ્રતિક્રિયાઓને અલગ પાડવી અશક્ય છે. સમગ્ર વાતચીત હાંસલ કર્યા વિના જે તે વપરાશકર્તા માટે પ્રતિક્રિયા શોધવાનો કોઇ માર્ગ નથી. વ્યક્તિગતના ઇમેલ ભૂંસી નાખવા શક્ય છે, ત્યારે મોટા ભાગની કામગીરી જેમ કે આર્કાઇવીંગ અન લેબલીંગ જ સમગ્ર વાતચીતમાં લાગુ પાડી શકાય છે. વાતચીતોને અલગ કે એકઠી ન કરી શકાય.<ref name="Threading">{{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=7189|title = Improper message threading|access-date = 2009-04-19|last = [[Google]]|authorlink = |year = 2008|archive-date = 2009-07-01|archive-url = https://web.archive.org/web/20090701120450/http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=7189|url-status = dead}}</ref> ===આઉટેજીસ (થોડા સમય માટે કામગીરી બંધ કરવી તે)=== વિવિધ પ્રસંગોએ જીમેલ (Gmail) ઉપલબ્ધ હોતું નથી. 24 ફેબ્રુઆરી 2009ના રોજ જીમેલ (Gmail)ની સેવા બે કલાક અને 30 મિનીટ સુધી ઓફલાઇન રહી હતી, જેણે કરોડો વપરાશકર્તાઓને તેમના એકાઉન્ટસમાં એક્સેસ કરતા રોક્યા હતા. જે લોકો જીમેલ (Gmail) પર ધંધાકીય હેતુ માટે સંપૂર્ણપણે નિર્ભર રહે છે તેમણે આ આઉટેજીસ વિશે ફરિયાદ કરી હતી.<ref>[http://venturebeat.com/2009/02/24/where-were-you-during-the-great-gmail-outage-of-february-2009/ ફેબ્રુઆરી 2009ના મોટા જીમેલ (Gmail) આઉટેજ દરમિયાન તમે ક્યાં હતા ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110106045551/http://venturebeat.com/2009/02/24/where-were-you-during-the-great-gmail-outage-of-february-2009/ |date=2011-01-06 }} [http://venturebeat.com/2009/02/24/where-were-you-during-the-great-gmail-outage-of-february-2009/ » વેન્ચરબીટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110106045551/http://venturebeat.com/2009/02/24/where-were-you-during-the-great-gmail-outage-of-february-2009/ |date=2011-01-06 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://venturebeat.com/2008/08/11/gmail-fails-that-google-gears-integration-cant-come-soon-enough/ |title=ધી જીફેલ વ્હેલ: જીમેલ (Gmail)નું ગૂગલ (Google) ગિયર્સ સંક્લન પૂરતી રીતે તરત આવી શકે નહી » વેન્ચરબીટ |access-date=2010-03-17 |archive-date=2009-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090614053010/http://venturebeat.com/2008/08/11/gmail-fails-that-google-gears-integration-cant-come-soon-enough/ |url-status=dead }}</ref> અન્ય એક આઉટેજ 1 સપ્ટેમ્બર 2009ના રોજ થયો હતો. આ મુશ્કેલીનો વપરાશકર્તાઓ દ્વારા [[ટ્વીટર (Twitter)]] પર બહોળા પ્રમાણમાં અહેવાલ આપવામાં આવ્યો હતો અને ગૂગલે (Google) સમર્થન આપતા જણાવ્યં હતું કે આ મુશ્કેલી "વપરાશકર્તાઓના મોટા વર્ગને" સ્પર્શે છે અને આ પરિસ્થિતિ બાબતે બપોરના 1.53.00 [[પીડીટી (PDT)]] સુધીમાં અપડેટ આપવાનું વચન આપ્યું હતું, જેમાં તેઓ મુશ્કેલીને ક્યા અંદાજિત સમયે ફિક્સ કરવાની આશા રાખે છે તેનો સમાવેશ થતો હતો.<ref>{{cite web|url=http://mail.google.com/support/ |title=Gmail Help |publisher=Mail.google.com |date= |access-date=2009-09-02}}</ref><ref>[http://www.informationweek.com/news/internet/google/showArticle.jhtml?articleID=219500837 ફરીથી પ્રહાર કરવામાં જીમેલ (Gmail) નિષ્ફળ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100223090019/http://www.informationweek.com/news/internet/google/showArticle.jhtml?articleID=219500837 |date=2010-02-23 }} 2009-09-01</ref><ref>{{Cite web |url=http://news.cnet.com/8301-30685_3-10323306-264.html |title=આઉટેજને દ્વારા જીમેલ (Gmail)ના વપરાશકર્તાઓ હેરાન થઇ રહ્યા છે |access-date=2010-03-17 |archive-date=2013-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130908213604/http://news.cnet.com/8301-30685_3-10323306-264.html |url-status=dead }}</ref> બપોરના 1.02 પીડીટી (PDT)એ કરેલા અપડેટ દર્શાવે છે કે મુશ્કેલીની હજુ પણ તપાસ કરવામાં આવી રહી છે અને બપોરના 2.16.00 પીડીટી (PDT)એ અઅન્ય અપડેટ હાથ ધરવાનું વચન આપ્યું હતું. સત્તાવાર જીમેલ (Gmail) બ્લોગ પોસ્ટના અનુસાર, [[આઇમેપ (IMAP)]] અને [[પીઓપી (POP)3]] એક્સેસમાં કોઇ અસર થઇ ન હતી.<ref>{{cite web|last=Besbris |first=David |url=http://gmailblog.blogspot.com/2009/09/todays-gmail-problems.html |title=Official Gmail Blog: Today's Gmail problems |publisher=Google |work=Official Gmail Blog |date=2009-09-01 |access-date=2009-09-02}}</ref> તે દિવસના પછીના ભાગમાં, ગૂગલ (Google)ના વાઇસ પ્રેસીડંટ બેન ટ્રેયનોરે સમજાવ્યું હતું કે આ મુશ્કેલી જે અંતે આશરે 100 મિનીટના આઉટેજમાં પરિણમી હતી તે પાછળનું કારણ ઓવરલોડેડ રાઉટર્સ હતા, જે રોજિંદી સંરચના ફેરફારને કારણે થયા હતા અને તેણે ધારણઆ કરતા વધારે રાઉટર લોડ કર્યા હતા. ટ્રેયનોરે લખ્યું હતું કે, "જીમેલ (Gmail) તમામ વપરાશકર્તાઓ માટે 99.9 ટકાથી વધુ સમય માટે ઉપલબ્ધ રહે છે અને અમે આજના જેવી બનેલી ઘટનાને ભાગ્યે જ બનતી ઘટના તરીકે યાદ રાખવા વચનબદ્ધ છીએ." <ref>{{cite web|url=http://www.wired.com/epicenter/2009/09/google-explains-why-you-didnt-have-gmail/ |title=Google Explains Why You Didn’t Have Gmail &#124; Epicenter |publisher=Wired.com |date=2009-01-04 |access-date=2009-09-02}}</ref><ref>{{cite web|last=Treynor |first=Ben |url=http://gmailblog.blogspot.com/2009/09/more-on-todays-gmail-issue.html |title=Official Gmail Blog: More on today's Gmail issue |publisher=Google |work=Official Gmail Blog |date=2009-09-01 |access-date=2009-09-02}}</ref> 2009માં, ગૂગલે (Google) તેના સમગ્ર નેટવર્કમાં સતત આઉટેજીસનો અનુભવ કર્યો હતો અને વપરાશકર્તાઓને તેમના એકાઉન્ટ, કેલેન્ડર્સ અને વર્ચ્યુઅલ ફાઇલોમાં પ્રવેશતા અટકાવ્યા હતા.<ref name="PCWorld24Sep09">{{cite news|url=http://www.pcworld.com/businesscenter/article/172614/google_outages_damage_cloud_credibility.html|title=Google Outages Damage Cloud Credibility|date=2009-09-24|access-date=2009-09-25|archive-date=2009-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090926040619/http://www.pcworld.com/businesscenter/article/172614/google_outages_damage_cloud_credibility.html|url-status=dead}}</ref> મહત્વના આઉટેજ થયા હતા તેવી તારીખોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:<ref name="PCWorld24Sep09"></ref> *24 સપ્ટેમ્બર, 2009: જીમેલ (Gmail) આઉટેજ *1 સપ્ટેમ્બર, 2009: જીમેલ (Gmail) આઉટેજ *14 મે, 2009: ગૂગલ (Google) નેટવર્ક આઉટેજ *9 માર્ચ, 2009: જીમેલ (Gmail) આઉટેજ *7 ઓગસ્ટ, 2008: જીમેલ (Gmail) અને ગૂગલ એપ્સ (Google Apps) આઉટેજ ===24 કલાક લોકડાઉન્સ=== {{Unreferenced section|date=January 2010}} જેને ગૂગલ (Google) "શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિ" કહે છે તેવું એલ્ગોરિધમ શોધી કાઢે તો એકાઉન્ટ 24 કલાક (શક્યત: ઓછું) માટે આપોઆપ જ લોક ડાઉન થઇ શકે છે. ક્યા કારણોસર એકાઉન્ટ લોક ડાઉન થઇ ગયું છે તે વપરાશકર્તાને કહેવામાં આવતું નથી, પરંતુ શક્ય મુશ્કેલીઓની આપેલી યાદીમાંથી વપરાશકર્તાઓ ધારવાનું રહે છે (જો યાદીમાં કારણો સમાન હોય તો). આપોઆપ 24 કલાક લોકડાઉન માટે શક્ય કારણોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે: * "તમારા જીમેલ (Gmail) એકાઉન્ટમાં એક કરતા વધુ મેઇલ ખોલ્યા હોય" * "બ્રાઉઝર સંબંધિત મુદ્દાઓ. એ યાદ રાખો કે જો તમે તમારા ઇનબોક્સમાં એક્સેસ કરતી વેળાના પ્રયત્નોમાં તમારા બ્રાઉઝરને સતત રિલોડીંગ કરતા જુઓ તો તેને શક્યતઃ બ્રાઉઝરનો મુદ્દો કહી શકાય અને તે સમયે તમારા બ્રાઉઝરના કેચ અને કૂકઝને ક્લિયર કરવા જૂરૂરી બની જાય છે." * "ટૂંકા ગાળામાં મોટી સંખ્યામાં (પીઓપી (POP) મારફતે) મેઇલને મેળવતા, ભૂંસતા અથવા પોપીંગ આઉટ કરતા" (જીમેલ (Gmail) પાસે પણ આ પ્રકારની સુવિધા હોવા છતા) * "ડિલીવર નહી થયેલા મોટી સખ્યામાં સંદેશાઓ મોકલવા (સંદેશાઓ જે બાઉન્સબેક થાય છે)" (સ્પામ, શક્યતઃ [[કીલોગ્ડ]] નામ અને પાસવર્ડનો ઉપયોગ કરતા) * "થર્ડ પાર્ટી ફાઇલ શેરીંગનો ઉપયોગ કરતા અથવા સોફ્ટવેર સ્ટોર કરતા અથવા જે તે સોફ્ટવેર કે જે આપોઆપ જ તમારા એકાઉન્ટમાં લોગ થઇ જાય છે અને જેને જીમેલ (Gmail)નો ટેકો હોતો નથી" ===ના વતી=== જુલાઇ 2009 પહેલા જીમેલ (Gmail) ઇન્ટરફેસ દ્વારા મોકલવામાં આવેલા ઇમેલમાં કસ્ટમ ઇમેલ એડ્રેસ જેમ કે "ફ્રોમ" તરીકે મોકલવામાં આવ્યો છતાંયે તેમાં "સેન્ડર" તરીકે Gmail.com એડ્રેસનો સમાવેશ થતો હતો. ઉદાહરણ તરીકે બહારા "ફ્રોમ" એડ્રેસમાંથી જીમેલ (Gmail)નો ઉપયોગ કરીને મોકલવામાં આવેલા ઇમેલને user@OtherDomainEmailAddress.com (માઇક્રસોફ્ટ આઉટલૂકના સંસ્કરણો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાયેલ ડિસ્પ્લે) ના વતી ''From user@gmail.com તરીકે [[ઇમેલ ક્લાયંટ]]'' વપરાશકર્તા તરીકે મેળવતા ડિસ્પ્લે કરી શકાય. જીમેલ (Gmail) એડ્રેસને જાહેર કરતા, ગૂગલે (Google) એવો દાવો કર્યો હતો કે તેનાથી "મેલને સ્પામ તરીકે માર્ક થતા રોકવામાં સહાય મળશે".<ref>{{cite web|url=http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=22370 |title=Adding a custom 'From' address&nbsp;— Gmail Help |publisher=Mail.google.com |date= |access-date=2009-07-31}}</ref> જીમેલ (Gmail)ના અસંખ્ય ગ્રાહકોએ એવી ફરિયાદ કરી હતી કે ઉપરોક્ત પ્રમાણે લાગુ પાડવાથી ગોપનીયતાની ચિંતા અને વ્યાવસાયિકરણને લગતી ચિંતા ઉધબવી હતી.<ref>{{cite web|last=Manjoo |first=Farhad |url=http://gadgetwise.blogs.nytimes.com/2009/05/04/maintaining-a-true-universal-inbox-on-gmail-remains-elusive/ |title=Maintaining A True Universal Inbox on Gmail Remains Elusive&nbsp;— Gadgetwise Blog&nbsp;— NYTimes.com |publisher=Gadgetwise.blogs.nytimes.com |date=2009-05-04 |access-date=2009-07-31}}</ref> 30 જુલાઇ 2009ના રોજ જીમેલ (Gmail) આ સમસ્યાને હલ કરવા અપડેટની જાહેરાત કરી હતી.<ref>{{cite web |url=http://www.google.com/support/forum/p/gmail/thread?tid=649d9103208e5aab&hl=en |title=Update: New way to "send mail as" without "on behalf of" - Gmail Help |publisher=Google.com |date= |access-date=2009-07-31 |archive-date=2009-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090813073432/http://www.google.com/support/forum/p/gmail/thread?tid=649d9103208e5aab&hl=en |url-status=dead }}</ref> અપડેટ કરાયેલ ''કસ્ટમ 'From:''' સુવિધા વપરાશકર્તાઓને જીમેલ (Gmail) (જે જીમેલ (Gmail) એડ્રેસને "સેન્ડર" તરીકે ઉમેરો કરવાનું સતત રાખશે)ને બદલે કસ્ટમ એસએમટીપી (SMTP) સર્વરનો ઉપયોગ કરીને જીમેલ (Gmail)માંથી સંદેશાઓ મોકલવાની મંજૂરી આપે છે.<ref name="CustomFrom"> {{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=22370|title = Adding a custom 'From' address|access-date = 2009-07-30|last = Google|authorlink = |year = 2009|month = July}}</ref>''' '' ===એકાઉન્ટને બિનકાર્યરત બનાવતા=== ગૂગલ (Google)ની સેવાની શરતો તેને ગ્રાહકોના એકાઉન્ટ અગાઉથી ચેતવણી આપ્યા વિના કોઇ પણ સમયે બિનકાર્યરત કરવાની છૂટ આપે છે. જો ભૂલથી એકાઉન્ટ બિનકાર્યરત થઇ ગયું હોય તો તેની ફરિયાદ કરવા માટે ગૂગલ (Google) વપરાશકર્તાઓ માટે પેઇજ પૂરું પાડે છે, પરંતુ કેટલાક વપરાશકર્તાઓ તેમનુ એકાઉન્ટ પર મેળવી શકે છે, જ્યારે અન્યો માટે તે કેટલીક વાર પ્રતિક્રિયા દર્શાવતું નથી અને વપરાશકર્તાઓને પોતાનું એકાઉન્ટ પરત મેળવવાનો અન્ય કોઇ માર્ગ રહેતો નથી. <ref>{{cite web |url=http://lemon.soju.co.uk/2009/11/16/gmail-account-disabled-by-google-no-response-to-support-requests/ |title=Gmail account disabled by Google – no response to support requests |publisher= |date= |access-date=2009-11-21 |archive-date=2009-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091126014822/http://lemon.soju.co.uk/2009/11/16/gmail-account-disabled-by-google-no-response-to-support-requests/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite web |url=http://blog.mibbit.com/?p=8 |title=Google account disabled without reason for 6 days and counting |publisher= |date= |access-date=2008-11-5 |archive-date=2008-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081108033350/http://blog.mibbit.com/?p=8 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.searchenginejournal.com/open-letter-to-google-why-have-you-taken-away-my-google-gmail-accounts/7873/ |title=Open Letter to Google : Why Have You Taken Away my Google & GMail Accounts? |publisher= |date= |access-date=2008-11-31}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://googlesystem.blogspot.com/2007/04/batch-of-gmail-accounts-accidentally.html |title=A Batch of Gmail Accounts, Accidentally Disabled |publisher= |date= |access-date=2007-4-9}}</ref> ==સત્કાર== ===પુરસ્કારો=== ''[[પીસી વર્લ્ડ]]<nowiki/>ની "2005ની 100 શ્રેષ્ઠ પેદાશો"માં મોઝીલ્લા ફાયરફોક્સ (Mozilla Firefox) બાદ જીમેલ (Gmail) બીજા ક્રમે રહ્યું હતું. '' ''જીમેલે(Gmail) બટમલાઇન ડિઝાઇન એવોર્ડઝ 2005માં 'હોનરેબલ મેન્શન' પણ જીત્યો હતો.<ref>[http://www.pcworld.com/reviews/article/0,aid,120763,pg,12,00.asp PCWorld.com - 2005ની 100 શ્રેષ્ઠ પેદાશો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517002308/http://www.pcworld.com/reviews/article/0%2Caid%2C120763%2Cpg%2C12%2C00.asp |date=2008-05-17 }}, સુધારો 14 મે 2006</ref><ref>[http://www.bottomlinedesignawards.com/gmail.html બોટમ લાઇન ડિઝાઇન એવોર્ડ્ઝ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070330005708/http://www.bottomlinedesignawards.com/gmail.html |date=2007-03-30 }} માનનીય દર્શાવે છે સુધારો 21 ફેબ્રુઆરી 2008.</ref> '' જીમેલે (Gmail) આપેલી ઉદાર સ્પેસ ક્વોટા અને વિશિષ્ટ સંગઠન માટે વપરાશકર્તાઓ તરફથી અસંખ્ય તરફેણયુક્ત સમીક્ષાઓ પ્રાપ્ત કરી છે.<ref>[http://mail.google.com/mail/help/reviews.html જીમેલ (Gmail) વિશે - મંતવ્યો], 14 મે 2006ના રોજ સુધારો </ref> ==ટ્રેડમાર્ક તકરાર== ===જર્મની=== 4 જુલાઇ 2005ના રોજ ગૂગલે જાહેરાત કરી હતી કે ''જીમેલ (Gmail) ડ્યૂશલેન્ડ'' ને ''ગૂગલ મેલ (Google Mail)'' તરીકે રિબ્રાન્ડ કરાશે.{{Citation needed|date=July 2009}} તે મુદ્દાથી આગળ જતા [[આઇપી એડ્રેસ]] સંબંધિત મૂલાકાતીઓ [[જર્મની]]ના હોવાનું માનવામાં આવે છે, જેમને [[googlemail.com]] તરફ ધકેલવામાં આવશે, જ્યાં તેઓ નવું ડોમેન ધરાવતું [[ઇમેલ એડ્રેસ]] પ્રાપ્ત કરી શકે છે.{{Citation needed|date=July 2009}} જેને <tt>gmail.com</tt> એડ્રેસ જોઇતું હોય તેવા કોઇ પણ જર્મન વપરાશકર્તાએ [[પ્રોક્સી]] મારફતે એકાઉન્ટ માટે સાઇન અપ કરવું જ પડશે. જેઓ પહેલેથી નોંધાયેલ છે તેવા જર્મન વપરાશકર્તાઓને તેમના જૂના એડ્રેસ રાખવાની મંજૂરી અપાઇ હતી.{{Citation needed|date=July 2009}} જોક <tt>User@gmail.com</tt>ને મોકલેલા ઇમેલ્સ સાચા પ્રાપ્તિકર્તા પાસે પહોંચશે. જર્મન નામનો મુદ્દો ગૂગલ (Google) અને ડેનિયલ ગિયર્સ વચ્ચેની ટ્રેડમાર્ક તકરારને કારણે છે. ડેનિયલ ગિયર્સ "જી-મેલ (G-mail)" નામની કંપનીની માલિકી ધરાવે છે, જે સેન્ડર્સમાંથી ઇમેલની પ્રિન્ટ કાઢવાની સેવા પૂરી પાડે છે અને ધારેલા પ્રાપ્તિકર્તા પાસે પોસ્ટલ મે મેલ દ્વારા પ્રિન્ટ આઉટ મોકલે છે. 30 જાન્યુઆરી 2007ના રોજ, ઇયુની [[આંતરિક બજારમાં એકરૂપતા માટેની ઓફિસે]] ગિયર્સની તરફેણમાં ચૂકાદો આપ્યો હતો.<ref> {{cite web |url=http://arstechnica.com/news.ars/post/20070131-8741.html |title=Google can't use "Gmail" name in Europe |publisher=arstechnica.com |access-date=2008-03-12 |last=Anderson |first=Nate }} </ref> ગૂગલે જીમેલ (Gmail) પેપરમાં 2007માં એપ્રિલ ફૂલના દિવસે સમાન સેવાની બનાવટી "ઓફરીંગ" કરી હતી.<ref name="Paper"> {{cite web|url = http://mail.google.com/mail/help/paper/more.html|title = Introducing Gmail Paper|access-date = 2008-11-23|last = [[Google]]|authorlink = |year = 2008}}</ref> ===પોલેન્ડ=== ફેબ્રુઆરી 2007માં ગૂગલે (Google) <tt>gmail.pl</tt>ના માલિકો વિરુદ્ધ કાનૂની પગલાંઓ શરૂ કર્યા હતા, જે એક કવિઓનું જૂથ હતું, જે પૂર્ણ રીતે ''Grupa Młodych Artystów i Literatów'' તરીકે જાણીતુ હતું અને જીમેલ (Gmail)નું સંક્ષિપ્ત કર્યું હતુ (સહજ રીતે, "યુવાન કલાકારો અને લેખકોનું જૂથ").<ref>{{cite web |url=http://searchengineland.com/070219-091511.php |title=Google Sues Group Of Polish Poets Over Gmail.pl Name |publisher=searchengineland.com |access-date=2009-02-10 |last=Schwartz |first=Barry |archive-date=2008-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080927034806/http://searchengineland.com/070219-091511.php |url-status=dead }}</ref> ===રશીયન ફડરેશન === [[રશીયન]] વિના મૂલ્યેની વેબમેલ સેવા જે <tt>gmail.ru</tt> નામે ઓળખાતી હતી, તે "Gmail" રશીયન ફેડરેશનમાં ટ્રેડમાર્કની માલિકી ધરાવે છે.<ref>{{cite web | url = http://www.gmail.ru/docs/svid/ | archive-url = https://web.archive.org/web/20080212032634/http://www.gmail.ru/docs/svid/ | archive-date = 2008-02-12 | title = Зарегистрированный Товарный Знак | access-date = 2008-06-01 | url-status = live }}</ref> <tt>gmail.ru</tt> ડોમેન નામ 27 જાન્યુઆરી 2003થી પડ્યું હતું. <ref>{{cite web | url =https://www.nic.ru/whois/?query=gmail.ru |title = NIC.ru and RIPN WHOIS Server}} </ref> ===યુનાઇટેડ કિંગ્ડમ=== [[File:Google Mail Beta logo.png|thumb|ગૂગલ મેલ (Google Mail) લોગો |link=Special:FilePath/Google_Mail_Beta_logo.png]] 19 ઓક્ટોબર 2005ના રોજ ગૂગલે (Google) સ્વૈચ્છિક રીતે જીમેલ (Gmail)ના [[યુનાઇટેડ કિંગ્ડમ]] સંસ્કરણનું ''ગૂગલ મેલ (Google Mail)'' માં રૂપાંતર કર્યું હતું, કારણ કે યુકેની કંપની ઇન્ડિપેન્ડન્ટ ઇન્ટરનેશનલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રિસર્ચ કંપની સાથે તકરાર થઇ હતી.<ref>[http://mail.google.com/mail/help/intl/en-GB/googlemail.html યુકેમાં ગૂગલ મેલ (Google Mail)], સુધારો 14 મે 2006</ref><ref>{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4354954.stm | title=Google drops Gmail address in UK | publisher=BBC News | date=2005-10-19 | access-date=2008-04-18 }}</ref> જે વપરાશકર્તાઓએ ગૂગલ (Google) મેલ અપનાવતા પહેલા નોંધણી કરાવી હતી તેઓ તેનું જીમેલ (Gmail) એડ્રેસ રાખી શકતા હતા, જોકે જીમેલ (Gmail) લોગોના સ્થાને ''ગૂગલ મેલ (Google Mail)'' નો લોગો બદલાવવામાં આવ્યો હતો. નામ બદલાયા બાદ જે વપરાશકર્તાઓએ સાઇન અપ કર્યું હતું તેઓ <tt>googlemail.com</tt> એડ્રેસ મેળવે છે, જોકે તેનાથી વિરુદ્ધ મોકલાવેલો મેલ હજુ પણ સમાન સ્થળે મોકલવામાં આવે છે. સપ્ટેમ્બર 2009માં ગૂગલે (Google) યુકેના એકાઉન્ટોના બ્રાન્ડીંગને ટ્રેડમાર્ક તકરારના ઠરાવને પગલે ફરી જીમેલ (Gmail)માં બદલાવવાના શરૂ કરી દીધા હતા.<ref>[http://blogs.ft.com/techblog/2009/09/the-curious-case-of-the-uks-missing-gmail FT.com]/</ref> ===યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ === "જીમેલ (Gmail)" માટેનો ટ્રેડમાર્ક સૌપ્રથમ 28 જાન્યુઆરી 1999માં મિલો ક્રિપ્સ નામવાળા વ્યક્તિ દ્વારા [[યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ]]માં ફાઇલ કરવામાં આવ્યો હતો.<ref>[http://www.trademarkia.com/trademark-details.aspx?tid=75629087 Trademarkia.com]{{Dead link|date=જૂન 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> જોકે, યુ.એસ. ટ્રેડમાર્ક ઓફિસની પૂછપરછોમાં નિષ્ફળ જતા આ માર્કને 31 જુલાઇ 2000માં છોડી દેવામાં આવ્યું હતું. ગૂગલ, આયએનસી (Google, Inc.) 4 એપ્રિલ 2004માં ફરી આ માર્ક માટે ફાઇલ કર્યું હતું અને તેને 11 ડિસેમ્બર 2007ના રોજ ફેડરલ યુ.એસ. ટ્રેડમાર્કની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.<ref>[http://www.trademarkia.com/trademark-details.aspx?tid=78398233 Trademarkia.com]{{Dead link|date=જૂન 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ત્યારથી, ગૂગલ (Google)ના જીમેલ (Gmail) માર્કના ટ્રેડમાર્ક અધિકારને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં પડકારવામાં આવ્યો નથી. ==સ્પર્ધા== {{See also|Comparison of webmail providers}} જીમેલ (Gmail)ની પ્રારંભિક પ્રગતિ અને રજૂઆત બાદ પ્રવર્તમાન અસંખ્ય વેબ મેલ સેવાઓએ ઝડપથી તેમની સ્ટોરેજ ક્ષમતામાં વધારો કર્યો હતો.<ref>{{cite web | author = Glauser, Stephen | title = Should you switch to Gmail? | url = http://blog.tooreal.net/articles/gmail/ | publisher = Too Real | access-date = 2008-06-01 | archive-date = 2008-07-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080705110634/http://blog.tooreal.net/articles/gmail/ | url-status = dead }}</ref> ઉદાહરણ તરીકે, [[હોટમેલે (Hotmail)]] વપરાશકર્તાઓ માટેની સ્પેસ 2 એમબીથી વધારીને 25 એમબી કર્યા બાદના 30 દિવસો પછી 250 એમબી અને હોટમેલ પ્લસ એકાઉન્ટસ માટે 2 જીબીની કરી હતી. [[યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail)]] તેની ક્ષમતા 4 એમબીથી વધારીને 100 એમબીની અને યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) પ્લસ એકાઉન્ટસ માટેની ક્ષમતા 2 જીબી સુધીની કરી હતી. યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) સ્ટોરેજ ત્યાર બાદ વધીને 250 એમબીનું થયુ હતું અને 2005ના એપ્રિલના અંતમાં 1 જીબી સુધીની થઇ હતી. યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) એવી જાહેરાત કરી હતી કે તે માર્ચ 2007માં તેના તમામ વપરાશકર્તાઓને "અમર્યાદિત" સ્ટોરેજ પૂરું પાડશે અને મે 2007માં તેનો પ્રારંભ કર્યો હતો.<ref>{{cite web|last=Mills |first=Elinor |url=http://news.cnet.com/2100-1038_3-6171111.html |title=Yahoo Mail to offer unlimited storage &#124; CNET News.com |publisher=News.cnet.com |date= |access-date=2009-07-31}}</ref> આ તમામ પ્રવૃત્તિ પ્રવર્તમાન ગ્રાહકોને જીમેલ (Gmail)માં જતા રોકવા તરીકે અને વેબ મેઇલ સેવાઓમાં નવા જાગેલા જાહેર હિતોનો ઉપયોગ કરવા જોવામાં આવી હતી. ઝડપી લેવાની ઇચ્છા ખાસ કરીને એમએસએનના હોટમેલમાં જોવામાં આવી હતી, જેણે તેના ઇમેલની સ્ટોરેજ ક્ષમતા 250 એમબીથી વધારીને ન્યુ વિન્ડો લાઇવ હોટમેલ કે જેમાં 5 જીબી સુધીનો સમાવેશ થાય છે ત્યાં સુધી વિસ્તારી હતી. નવેમ્બર 2006ના રોજ એમએસએન હોટમેલે (Hotmail) તેના તમામ એકાઉન્ટને 1 જીબીના સ્ટોરેજ સુધી અપગ્રેડ કર્યા હતા. <ref>{{Cite web |url=http://mailcall.spaces.live.com/blog/cns!CC9301187A51FE33!13754.entry |title=1 જીબી (GB) હોટમેલ (Hotmail) મેલબોક્સીસ |access-date=2010-03-17 |archive-date=2010-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101103062913/http://mailcall.spaces.live.com/blog/cns!CC9301187A51FE33!13754.entry |url-status=dead }}</ref> જૂન 2005માં એઓએલે ( AOL) તમામ [[એઆઇએમ (AIM)]] સ્ક્રીન્સને તેમના પોતાના 2 જીબી સુધીની સ્ટોરેજ ક્ષમતા સાથેના ઇમેલ એકાઉન્ટસ પૂરા પાડવાનો પ્રારંભ કર્યો હતો. <ref>{{cite news|url=http://www.networkworld.com/net.worker/news/2005/060705-aol.html|title=AOL launches free Web mail service|date=2005-06-07|last=Saalfield|first=Peter|publisher=NetworkWorld|access-date=2009-07-13|archive-date=2009-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090419161826/http://www.networkworld.com/net.worker/news/2005/060705-aol.html|url-status=dead}}</ref> જીમેલ (Gmail) દરેક જીમેલ (Gmail) એકાઉન્ટમાં નિષ્ક્રિય રીતે રહે છે, જે છ મહિના સુધી કાર્યરત હોતી નથી. વધુ ત્રણ મહિના બાદ, અલબત્ત કુલ નવ મહિનાની નિષ્ક્રિયતા બાદ સિસ્ટમ આ પ્રકારના એકાઉન્ટસને ભૂંસી નાખે છે.<ref name="Time"> {{cite web|url = http://mail.google.com/support/bin/answer.py?answer=6832&topic=12782|title = Dormant addresses|access-date = 2008-11-23|last = Google|authorlink = |year = 2008}}</ref> અન્ય વેબમેલ સેવાઓ એકાઉન્ટને નિષ્ક્રીય બનાવવા માટે વિવિધ, ઘણી વાર ઓછો સમય લે છે. Yahoo! Mail ચાર મહિના બાદ નિષ્ક્રિય એકાઉન્ટોને બિનકાર્યરત કરી નાખે છે, જ્યારે હોટમેલ જીમેલ (Gmail)ની જેમ નવ મહિના લે છે.<ref name="YahooMail"> {{cite web|url = http://help.yahoo.com/l/us/yahoo/mail/original/account/account-04.html;_ylt=AoUq1QRsesxKcYlUimG3plq51CN4|title = Do you close accounts due to inactivity?|access-date = 2009-04-26|last = [[Yahoo!]]|authorlink = |year = 2009}}</ref><ref name="MSNHotmail"> {{cite web|url = http://help.live.com/Help.aspx?market=en-US&project=MailClassic&querytype=topic&query=WL_Mail_CONC_AboutMail.htm|title = About your e-mail service|access-date = 2009-04-26|last = [[Microsoft]]|authorlink = |year = undated}}</ref> વધી રહેલી સ્ટોરેજ ક્ષમતાઓ જીમેલ (Gmail)ની રજૂઆતને અનુસરે છે, ત્યારે યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) અને હોટમેલે પણ તેમના ઇમેલ ઇન્ટરફેસનું વિસ્તરણ કર્યું હતું. 2005 દરમિયાન યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) અને હોટમેલનું કદ જીમેલ (Gmail)ના 10 એમબીના બીડાણ કદ સાથે મળતું આવતું હતું. પરંતુ જીમેલ (Gmail)ના પ્રવેશને પગલે, યાહૂ! એ યાહૂ! મેલ (Yahoo! Mail) બિટા સર્વિસનો અને માઇક્રોસોફ્ટે વિન્ડોઝ લાઇવ હોટમેલનો પ્રારંભ કર્યો હતો, બન્નેમાં [[એજેક્સ (Ajax)]] ઇન્ટરફેસીસનો સમાવેશ થાય છે. ગૂગલે (Google) મે 2007<ref>[http://googlesystem.blogspot.com/2007/05/gmail-doubles-maximum-attachment-size.html જીમેલ (Gmail) વધુમાં વધુ જોડાણોનું કદ 20 એમબી સુધી બમણું કરે છે]</ref>માં તેની વધુમાં વધુ બીડાણ કદને 20 એમબી સુધી અને જૂન 2009માં 25 એમબી સુધી વધાર્યું હતું.<ref>{{cite web | url=http://googlesystem.blogspot.com/2009/06/gmail-increases-maximum-attachment-size.html | title=Gmail Increases Maximum Attachment Size to 25 MB | publisher=Google | access-date=2009-06-07}}</ref> ==વધુ જુઓ== {{sisterlinks|Gmail}} * [http://bang-anuh.blogspot.com/2009/10/gmail-drive-online-harddisk.html જીમેલ (Gmail) ડ્રાઇવ-ઓનલાઇન હાર્ડડિસ્ક] * [[વેબમેલ પ્રોવાઇડર્સની તુલના ]] * [[જીમેલ (Gmail) ઇન્ટરફેસ ]] * [[જીમેલ (Gmail)નો ઇતિહાસ ]] * [[લાવાબીટ]] * [[ગૂગલ (Google) સર્વિસીઝ અને ટૂલ્સની યાદી ]] * [[જીમેલ (Gmail) મોબાઇલ]] ===થર્ડ પાર્ટી સોફ્ટવેર === * [[જીમેલ (Gmail) બ્રાઉઝર]] - [[મેક ઓએસ (Mac OS) એક્સ]] 10.4 અને 10.5 માટે જીમેલ (Gmail), માટે [[ચોક્કસ સાઇટ આધારિત બ્રાઉઝર]].<ref name="GMailBrowser">{{cite web|url = http://willmore.eu/software/gmailbrowser/|title = Gmail Browser|access-date = 2009-12-03|last = willmore.eu|authorlink = |year = undated|archive-date = 2009-09-18|archive-url = https://web.archive.org/web/20090918151901/http://willmore.eu/software/gmailbrowser/|url-status = dead}}</ref> * [[જીમેલ (Gmail) ડ્રાઇવ]] * [[જીમેલ (Gmail) એફએસ]] * [[મેલપ્લેન ]] ==સંદર્ભો== {{clear}} {{reflist|colwidth=30em}} ==બાહ્ય લિંક્સ== *[http://bang-anuh.blogspot.com/2009/10/gmail-drive-online-harddisk.html જીમેલ (Gmail) ડ્રાઇવ - ઓનલાઇ હાર્ડડિસ્ક] * [https://mail.google.com/ Gmail] * [http://m.gmail.com/ જીમેલ (Gmail) મોબાઇલ] {{Google Inc.}} [[Category:2004માં સ્થાપિત ઇન્ટરનેટ પ્રોપર્ટીઝ]] [[Category:જીમેલ (Gmail)]] [[Category:ગૂગલ (Google) સર્વિસીઝ]] [[Category:ઇમેલ વેબસાઇટ્સ]] [[Category:વેબ 2.0]] [[Category:ક્રોસ પ્લેટફોર્મ સોફ્ટવેર]] neil2gz4xed5dbeeucu0x54p6c51ezr 0 29284 901223 878655 2026-05-28T16:39:18Z ~2026-32003-48 87530 ધ્રેચણા —  ગામ  —  ધ્રેચણા  ધ્રેચણાનું ગુજરાત અને ભારતમાં સ્થાન અક્ષાંશ-રેખાંશ 24°21′48″N 71°30′58″E / 24.363445°N 71.516012°E દેશ ભારત રાજ્ય ગુજરાત જિલ્લો વાવ-થરાદ તાલુકો સુઈગામ અધિકૃત ભાષા(ઓ) ગુજરાતી,હિંદી સમય ક્ષેત્ર ભારતીય માનક સમય (+૦૫:૩૦) *ધ્રેચાણા ઈ-ગ્રામ સેન્ટર* 📢 હવે તમારા ગામમાં જ મળશે તમામ સરકારી અને ડિજિટલ સેવાઓ! એક જ જગ્યાએ, ઝડપી અને સચોટ કામ. ✅ *અમારી મુખ્ય સેવાઓ:* 🔹 *આધાર કાર્ડ:* નવું, સુધારા, ફોટો અને બાયોમેટ્રિક અપડેટ 🔹 *સરકારી કાર્ડ:* પાન કાર્ડ, ચૂંટણી કાર્ડ, આયુષ્માન 901223 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian jurisdiction | type = ગામ | native_name = ધ્રેચણા | state_name = ગુજરાત | district = વાવ-થરાદ | taluk_names = સુઈગામ | latd = 24.363445 | longd= 71.516012 | area_total = | altitude = | population_total = | population_as_of = | population_density = | leader_title_1 = | leader_name_1 = | leader_title_2 = | leader_name_2 = | footnotes = | blank_title_1 = *ધ્રેચાણા ઈ-ગ્રામ સેન્ટર* 📢 હવે તમારા ગામમાં જ મળશે તમામ સરકારી અને ડિજિટલ સેવાઓ! એક જ જગ્યાએ, ઝડપી અને સચોટ કામ. ✅ *અમારી મુખ્ય સેવાઓ:* 🔹 *આધાર કાર્ડ:* નવું, સુધારા, ફોટો અને બાયોમેટ્રિક અપડેટ 🔹 *સરકારી કાર્ડ:* પાન કાર્ડ, ચૂંટણી કાર્ડ, આયુષ્માન કાર્ડ, ઈ-શ્રમ કાર્ડ 🔹 *જમીનના કામ:* 7/12, 8-A, વારસાઈ નોંધ, જમીન સર્વે 🔹 *દાખલા:* આવકનો દાખલો, જાતિનો દાખલો, નોન-ક્રિમિલિયર 🔹 *પ્રિન્ટિંગ સુવિધા:* પાસપોર્ટ સાઇઝ ફોટો, કલર પ્રિન્ટ, લેમિનેશન, ઝેરોક્ષ, PDF પ્રિન્ટ ⏰ *સમય:* સવારે ૧૦:૦૦ થી સાંજે ૫:૦૦ 📍 *સ્થળ:* ઈ-ગ્રામ સેન્ટર, ધ્રેચાણા 📞 *સંપર્ક:* ભરતભાઈ ચૌધરી - 8140430395 આજે જ મુલાકાત લો અને સરકારી યોજનાઓનો લાભ મેળવો! | blank_value_1 = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], દૂધની ડેરી | blank_title_2 = મુખ્ય વ્યવસાય | blank_value_2 = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]] | blank_title_3 = મુખ્ય ખેતપેદાશ | blank_value_3 = [[મકાઈ]], [[બાજરી]], [[તુવર]], [[શાકભાજી]] | blank_title_4 = | blank_value_4 = }} '''ધ્રેચણા (તા. સુઈગામ)''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત| ગુજરાત રાજ્ય]]ના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા [[વાવ-થરાદ જિલ્લો|વાવ-થરાદ જિલ્લા]]માં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા [[ સુઈગામ તાલુકો| સુઈગામ તાલુકા]]માં આવેલું એક ગામ છે. ધ્રેચણા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[વરિયાળી]], [[બાજરી]], [[કપાસ]], [[દિવેલી]], [[રજકો]] તેમ જ અન્ય [[શાકભાજી]]ના પાકની [[ખેતી]] કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. {{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}} [[શ્રેણી:સુઈગામ તાલુકો]] 3br1ot6vs37lqjju03jh2w4k2cweh7f 901226 901223 2026-05-29T00:30:24Z Dsvyas 561 [[Special:Contributions/~2026-32003-48|~2026-32003-48]] ([[User talk:~2026-32003-48|talk]]) દ્વારા કરેલ ફેરફારોને [[User:KartikBot|KartikBot]] દ્વારા કરેલા છેલ્લા સુધારા સુધી ઉલટાવાયા. 878655 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian jurisdiction | type = ગામ | native_name = ધ્રેચણા | state_name = ગુજરાત | district = વાવ-થરાદ | taluk_names = સુઈગામ | latd = 24.363445 | longd= 71.516012 | area_total = | altitude = | population_total = | population_as_of = | population_density = | leader_title_1 = | leader_name_1 = | leader_title_2 = | leader_name_2 = | footnotes = | blank_title_1 = સગવડો | blank_value_1 = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], દૂધની ડેરી | blank_title_2 = મુખ્ય વ્યવસાય | blank_value_2 = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]] | blank_title_3 = મુખ્ય ખેતપેદાશ | blank_value_3 = [[મકાઈ]], [[બાજરી]], [[તુવર]], [[શાકભાજી]] | blank_title_4 = | blank_value_4 = }} '''ધ્રેચણા (તા. સુઈગામ)''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત| ગુજરાત રાજ્ય]]ના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા [[વાવ-થરાદ જિલ્લો|વાવ-થરાદ જિલ્લા]]માં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા [[ સુઈગામ તાલુકો| સુઈગામ તાલુકા]]માં આવેલું એક ગામ છે. ધ્રેચણા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[વરિયાળી]], [[બાજરી]], [[કપાસ]], [[દિવેલી]], [[રજકો]] તેમ જ અન્ય [[શાકભાજી]]ના પાકની [[ખેતી]] કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. {{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}} [[શ્રેણી:સુઈગામ તાલુકો]] 59jb7kay6927h12tlregqr9qw5b2xex 10 31321 901230 805141 2026-05-29T06:20:13Z KartikMistry 10383 શ્રેણી 901230 wikitext text/x-wiki {| style="background-color:AliceBlue; border: 1px dotted DodgerBlue; min-width:50%; width:auto; max-width:75%;" |+ style="background-color:LightSkyBlue; border: 1px dotted DodgerBlue; padding: 3px;"| '''[[જેતપુર તાલુકો|જેતપુર તાલુકા]]ના ગામ અને તાલુકાનું ભૌગોલીક સ્થાન''' |- | {{ભૌગોલિક સ્થાન |કેન્દ્ર = જેતપુર તાલુકો |ઉત્તર = |ઈશાન = |પૂર્વ = |અગ્નિ = |દક્ષિણ = |નૈઋત્ય = |પશ્ચિમ = |વાયવ્ય = }} |- |style="background-color:AliceBlue; border: 1px dotted DodgerBlue; font-size:70%;"| {{col-begin}} {{col-4}} <ol start="1"> <li>[[અકાળા (તા. જેતપુર)|અકાળા]]</li> <li>[[અમરનગર (તા. જેતપુર)|અમરનગર]]</li> <li>[[અમરાપર (તા. જેતપુર)|અમરાપર]]</li> <li>[[અરબ ટીંબડી (તા. જેતપુર)|અરબ ટીંબડી]]</li> <li>[[બાવા પીપળીયા (તા. જેતપુર)|બાવા પીપળીયા]]</li> <li>[[ભેડા પીપળીયા (તા. જેતપુર)|ભેડા પીપળીયા]]</li> <li>[[બોરડી સમઢીયાળા (તા. જેતપુર)|{{nowrap|બોરડી સમઢીયાળા}}]]</li> <li>[[ચાંપરાજપુર (તા. જેતપુર)|ચાંપરાજપુર]]</li> <li>[[ચારણ સમઢીયાળા (તા. જેતપુર)|{{nowrap|ચારણ સમઢીયાળા}}]]</li> <li>[[ચારણીયા (તા. જેતપુર)|ચારણીયા]]</li> <li>[[ડેડરવા (તા. જેતપુર)|ડેડરવા]]</li> <li>[[દેરડી (તા. જેતપુર)|દેરડી]]</li> </ol> {{col-4}} <ol start="13"> <li>[[દેવકી ગાલોલ (તા. જેતપુર)|દેવકી ગાલોલ]]</li> <li>[[હરીપર (તા. જેતપુર)|હરીપર]]</li> <li>[[જાંબુડી (તા. જેતપુર)|જાંબુડી]]</li> <li>[[જેપુર (તા. જેતપુર)|જેપુર]]</li> <li>[[જેતલસર (તા. જેતપુર)|જેતલસર]]</li> <li>[[જેતપુર]]</li> <li>[[જુની સાંકળી (તા. જેતપુર)|જુની સાંકળી]]</li> <li>[[કાગવડ (તા. જેતપુર)|કાગવડ]]</li> <li>[[કેરાળી (તા. જેતપુર)|કેરાળી]]</li> <li>[[ખજુરી ગુંદાળા (તા. જેતપુર)|ખજુરી ગુંદાળા]]</li> <li>[[ખરાચીયા (તા. જેતપુર)|ખરાચીયા]]</li> <li>[[ખીરસરા (તા. જેતપુર)|ખીરસરા]]</li> </ol> {{col-4}} <ol start="25"> <li>[[લુણાગરા (તા. જેતપુર)|લુણાગરા]]</li> <li>[[લુણાગરી (તા. જેતપુર)|લુણાગરી]]</li> <li>[[મંડલીકપુર (તા. જેતપુર)|મંડલીકપુર]]</li> <li>[[મેવાસા (તા. જેતપુર)|મેવાસા]]</li> <li>[[મોણપર (તા. જેતપુર)|મોણપર]]</li> <li>[[મોટા ગુંદાલા (તા. જેતપુર)|મોટા ગુંદાલા]]</li> <li>[[નવી સાંકળી (તા. જેતપુર)|નવી સાંકળી]]</li> <li>[[પાંચપીપળા (તા. જેતપુર)|પાંચપીપળા]]</li> <li>[[પેઢલા (તા. જેતપુર)|પેઢલા]]</li> <li>[[પીપળવા (તા. જેતપુર)|પીપળવા]]</li> <li>[[પીઠડીયા (તા. જેતપુર)|પીઠડીયા]]</li> <li>[[પ્રેમગઢ (તા. જેતપુર)|પ્રેમગઢ]]</li> </ol> {{col-4}} <ol start="37"> <li>[[રબારીકા (તા. જેતપુર)|રબારીકા]]</li> <li>[[રેશમડી ગાલોલ (તા. જેતપુર)|રેશમડી ગાલોલ]]</li> <li>[[રૂપાવતી (તા. જેતપુર)|રૂપાવતી]]</li> <li>[[સરધારપુર (તા. જેતપુર)|સરધારપુર]]</li> <li>[[સેલુકા (તા. જેતપુર)|સેલુકા]]</li> <li>[[સ્‍ટેશન વાવડી (તા. જેતપુર)|સ્‍ટેશન વાવડી]]</li> <li>[[થાના ગાલોલ (તા. જેતપુર)|થાના ગાલોલ]]</li> <li>[[થોરાળા (તા. જેતપુર)|થોરાળા]]</li> <li>[[ઉમરાલી (તા. જેતપુર)|ઉમરાલી]]</li> <li>[[વાડાસડા (તા. જેતપુર)|વાડાસડા]]</li> <li>[[વાળાડુંગરા (તા. જેતપુર)|વાળાડુંગરા]]</li> <li>[[વિરપુર (તા. જેતપુર)|વિરપુર]]</li> </ol> {{col-end}} |- |} <includeonly> [[શ્રેણી:જેતપુર તાલુકો|*]] </includeonly> <noinclude>[[શ્રેણી:તાલુકાના ગામોનો ઢાંચો]]</noinclude> 2udpidzcn2fw2d08psclxxtpn8ywuf3 10 78030 901231 539726 2026-05-29T06:23:03Z KartikMistry 10383 શ્રેણી 901231 wikitext text/x-wiki {| style="background-color:AliceBlue; border: 1px dotted DodgerBlue; min-width:50%; width:auto; max-width:75%;" |+ style="background-color:LightSkyBlue; border: 1px dotted DodgerBlue; padding: 3px;"| '''[[જેસર તાલુકો|જેસર તાલુકાના]] ગામ અને તાલુકાનું ભૌગોલીક સ્થાન''' |- | {{ભૌગોલિક સ્થાન |કેન્દ્ર = જેસર તાલુકો |ઉત્તર = [[ગારીયાધાર તાલુકો]] |ઈશાન = [[પાલીતાણા તાલુકો]] |પૂર્વ = [[મહુવા તાલુકો]] |અગ્નિ = મહુવા તાલુકો |દક્ષિણ = મહુવા તાલુકો |નૈઋત્ય = [[સાવરકુંડલા તાલુકો]] (જિ. [[અમરેલી જિલ્લો|અમરેલી]]) |પશ્ચિમ = સાવરકુંડલા તાલુકો |વાયવ્ય = [[લીલીયા તાલુકો]] (જિ. અમરેલી) }} |- |style="background-color:AliceBlue; border: 1px dotted DodgerBlue; font-size:70%;"| {{col-begin}} {{col-3}} <ol start="1"> <li> [[જેસર (તા. જેસર)|જેસર]]</li> <li> [[બેડા (તા. જેસર)|બેડા]]</li> <li> [[ભાણવડીયા (તા. જેસર)|ભાણવડીયા]]</li> <li> [[શાંતિનગર (તા. જેસર)|શાંતિનગર]]</li> <li> [[કરલા (તા. જેસર)|કરલા]]</li> <li> [[ઇટીયા (તા. જેસર)|ઇટીયા]]</li> <li> [[સરેરા (તા. જેસર)|સરેરા]]</li> <li> [[ઉગલવાણ (તા. જેસર)|ઉગલવાણ]]</li> <li> [[બિલા (તા. જેસર)|બિલા]]</li> <li> [[માતલપર (તા. જેસર)|માતલપર]]</li> <li> [[ડુંગરપર (તા. જેસર)|ડુંગરપર]]</li> <li> [[કરજાળા (તા. જેસર)|કરજાળા]]</li> <li> [[કોબાડીયા (તા. જેસર)|કોબાડીયા]]</li> <li> [[છાપરીયાળી (તા. જેસર)|છાપરીયાળી]]</li> <li> ટોળ </ol> {{col-3}} <ol start="16"> <li> [[સલડી (તા. લીલીયા)|સલડી]]</li> <li> ચોટેલી <li> [[કોટામોઇ (તા. જેસર)|કોટામોઇ]]</li> <li> [[તાતણીયા (તા. જેસર)|તાતણીયા]]</li> <li> [[દેપલા (તા. જેસર)|દેપલા]]</li> <li> [[મોરચુપાણા (તા. જેસર)|મોરચુપણા]]</li> <li> [[આયાવેજ (તા. જેસર)|આયાવેજ]]</li> <li> [[પા (તા. જેસર)|પા]]</li> <li> [[રાણીગામ (તા. જેસર)|રાણીગામ]]</li> <li> [[રાજપરા (ચોક) (તા. જેસર)|રાજપરા (ચોક)]]</li> <li> [[શેવડીવદર (તા. જેસર)|શેવડીવદર]]</li> <li> [[રાણપરડા (ચોક) (તા. જેસર)|રાણપરડા (ચોક)]]</li> <li> [[ચિરોડા (તા. જેસર)|ચિરોડા]]</li> <li> [[સનાળા (તા. જેસર)|સનાળા]]</li> <li> [[ચોક (તા. જેસર)|ચોક]]</li> </ol> {{col-3}} <ol start="31"> <li> [[ચોકીયાપાટી (તા. જેસર)|ચોકીયાપાટી]]</li> <li> [[વિરપુર (ચોક) (તા. જેસર)|વિરપુર (ચોક)]]</li> <li> [[જુના પાદર (તા. જેસર)|જુના પાદર]]</li> <li> [[કાત્રોડી (તા. જેસર)|કાત્રોડી]]</li> <li> [[નવી કાત્રોડી (તા. જેસર)|નવી કાત્રોડી]]</li> <li> [[ઘોબા (તા. જેસર)|ઘોબા]]</li> <li> [[હીપાવડલી (તા. જેસર)|હિપાવડલી]]</li> <li> [[ઝડકલા (તા. જેસર)|ઝડકલા]]</li> <li> [[વિરડી (તા. જેસર)|વિરડી]]</li> <li> [[નાળ (તા. જેસર)|નાળ]]</li> <li> [[કેદારીયા (તા. જેસર)|કેદારીયા]]</li> <li> [[રબારીકા (તા. જેસર)|રબારીકા]]</li> <li> [[ઠવી (તા. જેસર)|ઠવી]]</li> <li> [[પીપરડી (તા. જેસર)|પીપરડી]]</li> </ol> {{col-end}} |- |}<includeonly> [[શ્રેણી:જેસર તાલુકો|*]] [[શ્રેણી:ભાવનગર જિલ્લાના ગામ]] </includeonly> <noinclude>[[શ્રેણી:તાલુકાના ગામોનો ઢાંચો]]</noinclude> gbso83flt6rhrmdns5v0ge1fbppdbok 10 80720 901224 862085 2026-05-28T18:02:16Z ~2026-31684-20 87531 901224 wikitext text/x-wiki {| style="background-color:AliceBlue; border: 1px dotted DodgerBlue; min-width:50%; width:auto; max-width:75%;" |+ style="background-color:LightSkyBlue; border: 1px dotted DodgerBlue; padding: 3px;"| '''[[મેઘરજ તાલુકો|મેઘરજ તાલુકા]]ના ગામ અને તાલુકાનું ભૌગોલિક સ્થાન''' |- | {{ભૌગોલિક સ્થાન |કેન્દ્ર = મેઘરજ તાલુકો |ઉત્તર = [[રાજસ્થાન]] |ઈશાન = |પૂર્વ = [[પંચમહાલ જિલ્લો]] |અગ્નિ = |દક્ષિણ = [[માલપુર તાલુકો]] |નૈઋત્ય = |પશ્ચિમ = [[મોડાસા તાલુકો]] |વાયવ્ય = [[ભિલોડા તાલુકો]] }} |- |style="background-color:AliceBlue; border: 1px dotted DodgerBlue; font-size:70%;"| {{col-begin}} {{col-4}} <ol start="1"> <li>[[અદેપુર (તા. મેઘરજ)| અદેપુર]]</li> <li>[[અધોડીયા (તા. મેઘરજ)| અધોડીયા]]</li> <li>[[અંટોલી (તા. મેઘરજ)| અંટોલી]]</li> <li>[[બડાત્રાલના (છાપરા)|{{nowrap|બડાત્રાલના (છાપરા)}}]]</li> <li>[[બાંથીવાડા (અજુહીરોલા)|{{nowrap|બાંથીવાડા (અજુહીરોલા)}}]]</li> <li>[[બાંથીવાડા (જેમાના)|{{nowrap|બાંથીવાડા (જેમાના)}}]]</li> <li>[[બાંથીવાડા (લાલા કંપા)|{{nowrap|બાંથીવાડા (લાલા કંપા)}}]]</li> <li>[[બાસ્કાદાંતી]]</li> <li>[[બેહડાજ (તા. મેઘરજ)| બેહડાજ]]</li> <li>[[બેલ્યો (તા. મેઘરજ)| બેલ્યો]]</li> <li>[[ભાટકોટા (તા. મેઘરજ)| ભાટકોટા]]</li> <li>[[ભેમાપુર (તા. મેઘરજ)| ભેમાપુર]]</li> <li>[[ભુંજરી (તા. મેઘરજ)| ભુંજરી]]</li> <li>[[ભુતિયા (તા. મેઘરજ)| ભુતિયા]]</li> <li>[[ભુવાલ (તા. મેઘરજ)| ભુવાલ]]</li> <li>[[બ્રાહ્મણ કોટડા (તા. મેઘરજ)| બ્રાહ્મણ કોટડા]]</li> <li>[[છીકારી (તા. મેઘરજ)| છીકારી]]</li> <li>[[છીતાદરા (તા. મેઘરજ)| છીતાદરા]]</li> <li>[[ડચકા (તા. મેઘરજ)| ડચકા]]</li> <li>[[ડામોરના ધુંધા (તા. મેઘરજ)| ડામોરના ધુંધા]]</li> <li>[[ધાંધીયા (તા. મેઘરજ)| ધાંધીયા]]</li> <li>[[ધાણીવાડા (તા. મેઘરજ)| ધાણીવાડા]]</li> <li>[[ધારોળા (તા. મેઘરજ)| ધારોળા]]</li> <li>[[ધેમદા (તા. મેઘરજ)| ધેમદા]]</li> <li>[[ઢેંકવા (તા. મેઘરજ)| ઢેંકવા]]</li> <li>[[ઢુંઢેરા (તા. મેઘરજ)| ઢુંઢેરા]]</li> <li>[[ડુંગરાગોડ (તા. મેઘરજ)| ડુંગરાગોડ]]</li> <li>[[ફુતા (તા. મેઘરજ)| ફુતા]]</li> <li>[[ગાયવાછડા (તા. મેઘરજ)| ગાયવાછડા]]</li> <li>[[ગેડ (તા. મેઘરજ)| ગેડ]]</li> <li>[[ઘોરવાડા (તા. મેઘરજ)| ઘોરવાડા]]</li> <li>[[ગોધા (તા. મેઘરજ)| ગોધા]]</li> </ol> {{col-4}} <ol start="33"> <li>[[ગોધાવાડા (તા. મેઘરજ)| ગોધાવાડા]]</li> <li>[[ગોકચુવાણ (તા. મેઘરજ)| ગોકચુવાણ]]</li> <li>[[ગોપવાડા (તા. મેઘરજ)| ગોપવાડા]]</li> <li>[[હીરાટિંબા (તા. મેઘરજ)| હીરાટિંબા]]</li> <li>[[ઇંટવા (તા. મેઘરજ)| ઇંટવા]]</li> <li>[[ઇપલોડા (તા. મેઘરજ)| ઇપલો]]</li> <li>[[ઇસારી (તા. મેઘરજ)| ઇસારી]]</li> <li>[[જાલમપુર (તા. મેઘરજ)| જાલમપુર]]</li> <li>[[જામગઢ (તા. મેઘરજ)| જામગઢ]]</li> <li>[[જીતપુર (તા. મેઘરજ)| જીતપુર]]</li> <li>[[જીવનપુર (તા. મેઘરજ)| જીવનપુર]]</li> <li>[[કાદવડા (તા. મેઘરજ)| કાદવડા]]</li> <li>[[કદવાડી (તા. મેઘરજ)| કદવાડી]]</li> <li>[[કાલિયાકુવા (તા. મેઘરજ)| કાલિયાકુવા]]</li> <li>[[કામરોડા (તા. મેઘરજ)| કામરોડા]]</li> <li>[[કાંટાળુ (તા. મેઘરજ)| કાંટાળુ]]</li> <li>[[કરણપુર (તા. મેઘરજ)| કરણપુર]]</li> <li>[[કસાણા (તા. મેઘરજ)| કસાણા]]</li> <li>[[ખાખરીયા (તા. મેઘરજ)| ખાખરીયા]]</li> <li>[[ખાંડીવાવ (તા. મેઘરજ)| ખાંડીવાવ]]</li> <li>[[ખેરાઇ (તા. મેઘરજ)| ખેરાઇ]]</li> <li>[[ખોખરીયા (તા. મેઘરજ)| ખોખરીયા]]</li> <li>[[કોલુન્દ્રા (તા. મેઘરજ)| કોલુન્દ્રા]]</li> <li>[[કૃષ્ણાપુર (તા. મેઘરજ)| કૃષ્ણાપુર]]</li> <li>[[કુંભેરા (તા. મેઘરજ)| કુંભેરા]]</li> <li>[[કુણોલ (તા. મેઘરજ)| કુણોલ]]</li> <li>[[લાખાપુર (તા. મેઘરજ)| લાખાપુર]]</li> <li>[[લખીપુર (તા. મેઘરજ)| લખીપુર]]</li> <li>[[લાલોડીયા (તા. મેઘરજ)| લાલોડીયા]]</li> <li>[[લાલપુર (તા. મેઘરજ)| લાલપુર]]</li> <li>[[લીંભોઇ (તા. મેઘરજ)| લીંભોઇ]]</li> <li>[[લીંબોદરા (રામગઢી)|{{nowrap|લીંબોદરા (રામગઢી)}}]]</li> </ol> {{col-4}} <ol start="65"> <li>[[લીંબોદરા (ધુંધા)]]</li> <li>[[મહુડી (તા. મેઘરજ)|મહુડી]]</li> <li>[[માંડા (તા. મેઘરજ)|માંડા]]</li> <li>[[મેઘરજ]]</li> <li>[[મોટા મઠ (તા. મેઘરજ)|મોટા મઠ]]</li> <li>[[મોટી મોરી (તા. મેઘરજ)|મોટી મોરી]]</li> <li>[[મોટી મોયડી (તા. મેઘરજ)|મોટી મોયડી]]</li> <li>[[મોટી પાંડુલી (તા. મેઘરજ)|મોટી પાંડુલી]]</li> <li>[[મુડશી (તા. મેઘરજ)|મુડશી]]</li> <li>[[મુન્શીવાડા (તા. મેઘરજ)|મુન્શીવાડા]]</li> <li>[[નાની મોયડી (તા. મેઘરજ)|નાની મોયડી]]</li> <li>[[નાની પાંડુલી (તા. મેઘરજ)|નાની પાંડુલી]]</li> <li>[[નારણપુર (તા. મેઘરજ)|નારણપુર]]</li> <li>[[નવાગામ (તા. મેઘરજ)|નવાગામ]]</li> <li>[[નવાગામ (ઇસારી)]]</li> <li>[[નેસદા (તા. મેઘરજ)|નેસદા]]</li> <li>[[ઓઢા (કસાણા)]]</li> <li>[[ઓઢા (પાણીબાર)]]</li> <li>[[પહાડીયા (મેઘરજ)|{{nowrap|પહાડીયા (મેઘરજ)}}]]</li> <li>[[પહાડીયા (પાંચાલ)|{{nowrap|પહાડીયા (પાંચાલ)}}]]</li> <li>[[પાલ્લા (ધુંધા)]]</li> <li>[[પાલ્લા (કસાણા)]]</li> <li>[[પાંચાલ (તા. મેઘરજ)|પાંચાલ]]</li> <li>[[પાણીબાર (તા. મેઘરજ)|પાણીબાર]]</li> <li>[[પટેલના છાપરા (તા. મેઘરજ)|પટેલના છાપરા]]</li> <li>[[પટેલના ધુંધા (તા. મેઘરજ)|પટેલના ધુંધા]]</li> <li>[[પિસાલ‌ (તા. મેઘરજ)|નિસાર]]</li> <li>[[પૃથ્વીપુરા (તા. મેઘરજ)|પૃથ્વીપુરા]]</li> <li>[[પુંજાપુર (તા. મેઘરજ)|પુંજાપુર]]</li> <li>[[રાજપુર (ઇસારી)]]</li> <li>[[રાજપુર (રામગઢી)]]</li> <li>[[રખાપુર (તા. મેઘરજ)|રખાપુર]]</li> <li>[[રામગઢી (તા. મેઘરજ)|રામગઢી]]</li> </ol> {{col-4}} <ol start="97"> <li>[[રંજેડી (તા. મેઘરજ)|રંજેડી]]</li> <li>[[રાયાવાડા (તા. મેઘરજ)|રાયાવાડા]]</li> <li>[[રેલાવાડા (તા. મેઘરજ)|રેલાવાડા]]</li> <li>[[રેલ્યો (તા. મેઘરજ)|રેલ્યો]]</li> <li>[[રોલા (તા. મેઘરજ)|રોલા]]</li> <li>[[રોયાણીયા (તા. મેઘરજ)|રોયાણીયા]]</li> <li>[[સંગાલ (તા. મેઘરજ)|સંગાલ]]</li> <li>[[સારંગપુર (તા. મેઘરજ)|સારંગપુર]]</li> <li>[[સતીપુરા (તા. મેઘરજ)|સતીપુરા]]</li> <li>[[સેંદારયો (તા. મેઘરજ)|સેંદારયો]]</li> <li>[[સીસોદરા (અદેપુર)|{{nowrap|સીસોદરા (અદેપુર)}}]]</li> <li>[[સીસોદરા (મેઘરજ)|{{nowrap|સીસોદરા (મેઘરજ)}}]]</li> <li>[[સુરદેવી (તા. મેઘરજ)|સુરદેવી]]</li> <li>[[તારકવાડા (તા. મેઘરજ)|તારકવાડા]]</li> <li>[[તારકવાડીયા (તા. મેઘરજ)|તારકવાડીયા]]</li> <li>[[તુંબાલીયા (તા. મેઘરજ)|તુંબાલીયા]]</li> <li>[[ઉકરડી (તા. મેઘરજ)|ઉકરડી]]</li> <li>[[ઉંડવા (તા. મેઘરજ)|ઉંડવા]]</li> <li>[[વાઘપુર (તા. મેઘરજ)|વાઘપુર]]</li> <li>[[વાગોરા (તા. મેઘરજ)|વાગોરા]]</li> <li>[[વૈડી (તા. મેઘરજ)|વૈડી]]</li> <li>[[વૈયા (તા. મેઘરજ)|વૈયા]]</li> <li>[[વલુણા (તા. મેઘરજ)|વલુણા]]</li> <li>[[વાણીયાવાડા (તા. મેઘરજ)|વાણીયાવાડા]]</li> <li>[[વાંક (તા. મેઘરજ)|વાંક]]</li> <li>[[વાંકાટિંબા (તા. મેઘરજ)|વાંકાટિંબા]]</li> <li>[[વરથલી (તા. મેઘરજ)|વરથલી]]</li> <li>[[વસાઇ (તા. મેઘરજ)|વસાઇ]]</li> <li>[[વાસણા (તા. મેઘરજ)|વાસણા]]</li> <li>[[ઝરડા (તા. મેઘરજ)|ઝરડા]]</li> <li>[[ઝેરીયાવાડા (તા. મેઘરજ)|ઝેરીયાવાડા]]</li> </ol> {{col-end}} |- |} <includeonly>[[શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો]]</includeonly> <noinclude>[[શ્રેણી:તાલુકાના ગામોનો ઢાંચો]]</noinclude> 11owi1794ka52b1xtvqu72gahboktz2 901225 901224 2026-05-28T18:04:50Z ~2026-31684-20 87531 901225 wikitext text/x-wiki {| style="background-color:AliceBlue; border: 1px dotted DodgerBlue; min-width:50%; width:auto; max-width:75%;" |+ style="background-color:LightSkyBlue; border: 1px dotted DodgerBlue; padding: 3px;"| '''[[મેઘરજ તાલુકો|મેઘરજ તાલુકા]]ના ગામ અને તાલુકાનું ભૌગોલિક સ્થાન''' |- | {{ભૌગોલિક સ્થાન |કેન્દ્ર = મેઘરજ તાલુકો |ઉત્તર = [[રાજસ્થાન]] |ઈશાન = |પૂર્વ = [[પંચમહાલ જિલ્લો]] |અગ્નિ = |દક્ષિણ = [[માલપુર તાલુકો]] |નૈઋત્ય = |પશ્ચિમ = [[મોડાસા તાલુકો]] |વાયવ્ય = [[ભિલોડા તાલુકો]] }} |- |style="background-color:AliceBlue; border: 1px dotted DodgerBlue; font-size:70%;"| {{col-begin}} {{col-4}} <ol start="1"> <li>[[અદેપુર (તા. મેઘરજ)| અદેપુર]]</li> <li>[[અધોડીયા (તા. મેઘરજ)| અધોડીયા]]</li> <li>[[અંટોલી (તા. મેઘરજ)| અંટોલી]]</li> <li>[[બડાત્રાલના (છાપરા)|{{nowrap|બડાત્રાલના (છાપરા)}}]]</li> <li>[[બાંથીવાડા (અજુહીરોલા)|{{nowrap|બાંથીવાડા (અજુહીરોલા)}}]]</li> <li>[[બાંથીવાડા (જેમાના)|{{nowrap|બાંથીવાડા (જેમાના)}}]]</li> <li>[[બાંથીવાડા (લાલા કંપા)|{{nowrap|બાંથીવાડા (લાલા કંપા)}}]]</li> <li>[[બાસ્કાદાંતી]]</li> <li>[[બેહડાજ (તા. મેઘરજ)| બેહડાજ]]</li> <li>[[બેલ્યો (તા. મેઘરજ)| બેલ્યો]]</li> <li>[[ભાટકોટા (તા. મેઘરજ)| ભાટકોટા]]</li> <li>[[ભેમાપુર (તા. મેઘરજ)| ભેમાપુર]]</li> <li>[[ભુંજરી (તા. મેઘરજ)| ભુંજરી]]</li> <li>[[ભુતિયા (તા. મેઘરજ)| ભુતિયા]]</li> <li>[[ભુવાલ (તા. મેઘરજ)| ભુવાલ]]</li> <li>[[બ્રાહ્મણ કોટડા (તા. મેઘરજ)| બ્રાહ્મણ કોટડા]]</li> <li>[[છીકારી (તા. મેઘરજ)| છીકારી]]</li> <li>[[છીતાદરા (તા. મેઘરજ)| છીતાદરા]]</li> <li>[[ડચકા (તા. મેઘરજ)| ડચકા]]</li> <li>[[ડામોરના ધુંધા (તા. મેઘરજ)| ડામોરના ધુંધા]]</li> <li>[[ધાંધીયા (તા. મેઘરજ)| ધાંધીયા]]</li> <li>[[ધાણીવાડા (તા. મેઘરજ)| ધાણીવાડા]]</li> <li>[[ધારોળા (તા. મેઘરજ)| ધારોળા]]</li> <li>[[ધેમદા (તા. મેઘરજ)| ધેમદા]]</li> <li>[[ઢેંકવા (તા. મેઘરજ)| ઢેંકવા]]</li> <li>[[ઢુંઢેરા (તા. મેઘરજ)| ઢુંઢેરા]]</li> <li>[[ડુંગરાગોડ (તા. મેઘરજ)| ડુંગરાગોડ]]</li> <li>[[ફુતા (તા. મેઘરજ)| ફુતા]]</li> <li>[[ગાયવાછડા (તા. મેઘરજ)| ગાયવાછડા]]</li> <li>[[ગેડ (તા. મેઘરજ)| ગેડ]]</li> <li>[[ઘોરવાડા (તા. મેઘરજ)| ઘોરવાડા]]</li> <li>[[ગોધા (તા. મેઘરજ)| ગોધા]]</li> </ol> {{col-4}} <ol start="33"> <li>[[ગોધાવાડા (તા. મેઘરજ)| ગોધાવાડા]]</li> <li>[[ગોકચુવાણ (તા. મેઘરજ)| ગોકચુવાણ]]</li> <li>[[ગોપવાડા (તા. મેઘરજ)| ગોપવાડા]]</li> <li>[[હીરાટિંબા (તા. મેઘરજ)| હીરાટિંબા]]</li> <li>[[ઇંટવા (તા. મેઘરજ)| ઇંટવા]]</li> <li>[[ઇપલોડા (તા. મેઘરજ)| ઇપલો]]</li> <li>[[ઇસારી (તા. મેઘરજ)| ઇસારી]]</li> <li>[[જાલમપુર (તા. મેઘરજ)| જાલમપુર]]</li> <li>[[જામગઢ (તા. મેઘરજ)| જામગઢ]]</li> <li>[[જીતપુર (તા. મેઘરજ)| જીતપુર]]</li> <li>[[જીવનપુર (તા. મેઘરજ)| જીવનપુર]]</li> <li>[[કાદવડા (તા. મેઘરજ)| કાદવડા]]</li> <li>[[કદવાડી (તા. મેઘરજ)| કદવાડી]]</li> <li>[[કાલિયાકુવા (તા. મેઘરજ)| કાલિયાકુવા]]</li> <li>[[કામરોડા (તા. મેઘરજ)| કામરોડા]]</li> <li>[[કાંટાળુ (તા. મેઘરજ)| કાંટાળુ]]</li> <li>[[કરણપુર (તા. મેઘરજ)| કરણપુર]]</li> <li>[[કસાણા (તા. મેઘરજ)| કસાણા]]</li> <li>[[ખાખરીયા (તા. મેઘરજ)| ખાખરીયા]]</li> <li>[[ખાંડીવાવ (તા. મેઘરજ)| ખાંડીવાવ]]</li> <li>[[ખેરાઇ (તા. મેઘરજ)| ખેરાઇ]]</li> <li>[[ખોખરીયા (તા. મેઘરજ)| ખોખરીયા]]</li> <li>[[કોલુન્દ્રા (તા. મેઘરજ)| કોલુન્દ્રા]]</li> <li>[[કૃષ્ણાપુર (તા. મેઘરજ)| કૃષ્ણાપુર]]</li> <li>[[કુંભેરા (તા. મેઘરજ)| કુંભેરા]]</li> <li>[[કુણોલ (તા. મેઘરજ)| કુણોલ]]</li> <li>[[લાખાપુર (તા. મેઘરજ)| લાખાપુર]]</li> <li>[[લખીપુર (તા. મેઘરજ)| લખીપુર]]</li> <li>[[લાલોડીયા (તા. મેઘરજ)| લાલોડીયા]]</li> <li>[[લાલપુર (તા. મેઘરજ)| લાલપુર]]</li> <li>[[લીંભોઇ (તા. મેઘરજ)| લીંભોઇ]]</li> <li>[[લીંબોદરા (રામગઢી)|{{nowrap|લીંબોદરા (રામગઢી)}}]]</li> </ol> {{col-4}} <ol start="65"> <li>[[લીંબોદરા (ધુંધા)]]</li> <li>[[મહુડી (તા. મેઘરજ)|મહુડી]]</li> <li>[[માંડા (તા. મેઘરજ)|માંડા]]</li> <li>[[મેઘરજ]]</li> <li>[[મોટા મઠ (તા. મેઘરજ)|મોટા મઠ]]</li> <li>[[મોટી મોરી (તા. મેઘરજ)|મોટી મોરી]]</li> <li>[[મોટી મોયડી (તા. મેઘરજ)|મોટી મોયડી]]</li> <li>[[મોટી પાંડુલી (તા. મેઘરજ)|મોટી પાંડુલી]]</li> <li>[[મુડશી (તા. મેઘરજ)|મુડશી]]</li> <li>[[મુન્શીવાડા (તા. મેઘરજ)|મુન્શીવાડા]]</li> <li>[[નાની મોયડી (તા. મેઘરજ)|નાની મોયડી]]</li> <li>[[નાની પાંડુલી (તા. મેઘરજ)|નાની પાંડુલી]]</li> <li>[[નારણપુર (તા. મેઘરજ)|નારણપુર]]</li> <li>[[નવાગામ (તા. મેઘરજ)|નવાગામ]]</li> <li>[[નવાગામ (ઇસારી)]]</li> <li>[[નેસદા (તા. મેઘરજ)|નેસદા]]</li> <li>[[ઓઢા (કસાણા)]]</li> <li>[[ઓઢા (પાણીબાર)]]</li> <li>[[પહાડીયા (મેઘરજ)|{{nowrap|પહાડીયા (મેઘરજ)}}]]</li> <li>[[પહાડીયા (પાંચાલ)|{{nowrap|પહાડીયા (પાંચાલ)}}]]</li> <li>[[પાલ્લા (ધુંધા)]]</li> <li>[[પાલ્લા (કસાણા)]]</li> <li>[[પાંચાલ (તા. મેઘરજ)|પાંચાલ]]</li> <li>[[પાણીબાર (તા. મેઘરજ)|પાણીબાર]]</li> <li>[[પટેલના છાપરા (તા. મેઘરજ)|પટેલના છાપરા]]</li> <li>[[પટેલના ધુંધા (તા. મેઘરજ)|પટેલના ધુંધા]]</li> <li>[[પિસાલ‌ (તા. મેઘરજ)]]</li> <li>[[પૃથ્વીપુરા (તા. મેઘરજ)|પૃથ્વીપુરા]]</li> <li>[[પુંજાપુર (તા. મેઘરજ)|પુંજાપુર]]</li> <li>[[રાજપુર (ઇસારી)]]</li> <li>[[રાજપુર (રામગઢી)]]</li> <li>[[રખાપુર (તા. મેઘરજ)|રખાપુર]]</li> <li>[[રામગઢી (તા. મેઘરજ)|રામગઢી]]</li> </ol> {{col-4}} <ol start="97"> <li>[[રંજેડી (તા. મેઘરજ)|રંજેડી]]</li> <li>[[રાયાવાડા (તા. મેઘરજ)|રાયાવાડા]]</li> <li>[[રેલાવાડા (તા. મેઘરજ)|રેલાવાડા]]</li> <li>[[રેલ્યો (તા. મેઘરજ)|રેલ્યો]]</li> <li>[[રોલા (તા. મેઘરજ)|રોલા]]</li> <li>[[રોયાણીયા (તા. મેઘરજ)|રોયાણીયા]]</li> <li>[[સંગાલ (તા. મેઘરજ)|સંગાલ]]</li> <li>[[સારંગપુર (તા. મેઘરજ)|સારંગપુર]]</li> <li>[[સતીપુરા (તા. મેઘરજ)|સતીપુરા]]</li> <li>[[સેંદારયો (તા. મેઘરજ)|સેંદારયો]]</li> <li>[[સીસોદરા (અદેપુર)|{{nowrap|સીસોદરા (અદેપુર)}}]]</li> <li>[[સીસોદરા (મેઘરજ)|{{nowrap|સીસોદરા (મેઘરજ)}}]]</li> <li>[[સુરદેવી (તા. મેઘરજ)|સુરદેવી]]</li> <li>[[તારકવાડા (તા. મેઘરજ)|તારકવાડા]]</li> <li>[[તારકવાડીયા (તા. મેઘરજ)|તારકવાડીયા]]</li> <li>[[તુંબાલીયા (તા. મેઘરજ)|તુંબાલીયા]]</li> <li>[[ઉકરડી (તા. મેઘરજ)|ઉકરડી]]</li> <li>[[ઉંડવા (તા. મેઘરજ)|ઉંડવા]]</li> <li>[[વાઘપુર (તા. મેઘરજ)|વાઘપુર]]</li> <li>[[વાગોરા (તા. મેઘરજ)|વાગોરા]]</li> <li>[[વૈડી (તા. મેઘરજ)|વૈડી]]</li> <li>[[વૈયા (તા. મેઘરજ)|વૈયા]]</li> <li>[[વલુણા (તા. મેઘરજ)|વલુણા]]</li> <li>[[વાણીયાવાડા (તા. મેઘરજ)|વાણીયાવાડા]]</li> <li>[[વાંક (તા. મેઘરજ)|વાંક]]</li> <li>[[વાંકાટિંબા (તા. મેઘરજ)|વાંકાટિંબા]]</li> <li>[[વરથલી (તા. મેઘરજ)|વરથલી]]</li> <li>[[વસાઇ (તા. મેઘરજ)|વસાઇ]]</li> <li>[[વાસણા (તા. મેઘરજ)|વાસણા]]</li> <li>[[ઝરડા (તા. મેઘરજ)|ઝરડા]]</li> <li>[[ઝેરીયાવાડા (તા. મેઘરજ)|ઝેરીયાવાડા]]</li> </ol> {{col-end}} |- |} <includeonly>[[શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો]]</includeonly> <noinclude>[[શ્રેણી:તાલુકાના ગામોનો ઢાંચો]]</noinclude> 6thr6aalgeepv5c55sys078g5wf3xcf 901227 901225 2026-05-29T00:41:55Z Dsvyas 561 [[Special:Contributions/~2026-31684-20|~2026-31684-20]] ([[User talk:~2026-31684-20|talk]]) દ્વારા કરેલ ફેરફારોને [[User:KartikMistry|KartikMistry]] દ્વારા કરેલા છેલ્લા સુધારા સુધી ઉલટાવાયા. 862085 wikitext text/x-wiki {| style="background-color:AliceBlue; border: 1px dotted DodgerBlue; min-width:50%; width:auto; max-width:75%;" |+ style="background-color:LightSkyBlue; border: 1px dotted DodgerBlue; padding: 3px;"| '''[[મેઘરજ તાલુકો|મેઘરજ તાલુકા]]ના ગામ અને તાલુકાનું ભૌગોલિક સ્થાન''' |- | {{ભૌગોલિક સ્થાન |કેન્દ્ર = મેઘરજ તાલુકો |ઉત્તર = [[રાજસ્થાન]] |ઈશાન = |પૂર્વ = [[પંચમહાલ જિલ્લો]] |અગ્નિ = |દક્ષિણ = [[માલપુર તાલુકો]] |નૈઋત્ય = |પશ્ચિમ = [[મોડાસા તાલુકો]] |વાયવ્ય = [[ભિલોડા તાલુકો]] }} |- |style="background-color:AliceBlue; border: 1px dotted DodgerBlue; font-size:70%;"| {{col-begin}} {{col-4}} <ol start="1"> <li>[[અદેપુર (તા. મેઘરજ)| અદેપુર]]</li> <li>[[અધોડીયા (તા. મેઘરજ)| અધોડીયા]]</li> <li>[[અંટોલી (તા. મેઘરજ)| અંટોલી]]</li> <li>[[બડાત્રાલના (છાપરા)|{{nowrap|બડાત્રાલના (છાપરા)}}]]</li> <li>[[બાંથીવાડા (અજુહીરોલા)|{{nowrap|બાંથીવાડા (અજુહીરોલા)}}]]</li> <li>[[બાંથીવાડા (જેમાના)|{{nowrap|બાંથીવાડા (જેમાના)}}]]</li> <li>[[બાંથીવાડા (લાલા કંપા)|{{nowrap|બાંથીવાડા (લાલા કંપા)}}]]</li> <li>[[બાસ્કાદાંતી]]</li> <li>[[બેહડાજ (તા. મેઘરજ)| બેહડાજ]]</li> <li>[[બેલ્યો (તા. મેઘરજ)| બેલ્યો]]</li> <li>[[ભાટકોટા (તા. મેઘરજ)| ભાટકોટા]]</li> <li>[[ભેમાપુર (તા. મેઘરજ)| ભેમાપુર]]</li> <li>[[ભુંજરી (તા. મેઘરજ)| ભુંજરી]]</li> <li>[[ભુતિયા (તા. મેઘરજ)| ભુતિયા]]</li> <li>[[ભુવાલ (તા. મેઘરજ)| ભુવાલ]]</li> <li>[[બ્રાહ્મણ કોટડા (તા. મેઘરજ)| બ્રાહ્મણ કોટડા]]</li> <li>[[છીકારી (તા. મેઘરજ)| છીકારી]]</li> <li>[[છીતાદરા (તા. મેઘરજ)| છીતાદરા]]</li> <li>[[ડચકા (તા. મેઘરજ)| ડચકા]]</li> <li>[[ડામોરના ધુંધા (તા. મેઘરજ)| ડામોરના ધુંધા]]</li> <li>[[ધાંધીયા (તા. મેઘરજ)| ધાંધીયા]]</li> <li>[[ધાણીવાડા (તા. મેઘરજ)| ધાણીવાડા]]</li> <li>[[ધારોળા (તા. મેઘરજ)| ધારોળા]]</li> <li>[[ધેમદા (તા. મેઘરજ)| ધેમદા]]</li> <li>[[ઢેંકવા (તા. મેઘરજ)| ઢેંકવા]]</li> <li>[[ઢુંઢેરા (તા. મેઘરજ)| ઢુંઢેરા]]</li> <li>[[ડુંગરાગોડ (તા. મેઘરજ)| ડુંગરાગોડ]]</li> <li>[[ફુતા (તા. મેઘરજ)| ફુતા]]</li> <li>[[ગાયવાછડા (તા. મેઘરજ)| ગાયવાછડા]]</li> <li>[[ગેડ (તા. મેઘરજ)| ગેડ]]</li> <li>[[ઘોરવાડા (તા. મેઘરજ)| ઘોરવાડા]]</li> <li>[[ગોધા (તા. મેઘરજ)| ગોધા]]</li> </ol> {{col-4}} <ol start="33"> <li>[[ગોધાવાડા (તા. મેઘરજ)| ગોધાવાડા]]</li> <li>[[ગોકચુવાણ (તા. મેઘરજ)| ગોકચુવાણ]]</li> <li>[[ગોપવાડા (તા. મેઘરજ)| ગોપવાડા]]</li> <li>[[હીરાટિંબા (તા. મેઘરજ)| હીરાટિંબા]]</li> <li>[[ઇંટવા (તા. મેઘરજ)| ઇંટવા]]</li> <li>[[ઇપલોડા (તા. મેઘરજ)| ઇપલો]]</li> <li>[[ઇસારી (તા. મેઘરજ)| ઇસારી]]</li> <li>[[જાલમપુર (તા. મેઘરજ)| જાલમપુર]]</li> <li>[[જામગઢ (તા. મેઘરજ)| જામગઢ]]</li> <li>[[જીતપુર (તા. મેઘરજ)| જીતપુર]]</li> <li>[[જીવનપુર (તા. મેઘરજ)| જીવનપુર]]</li> <li>[[કાદવડા (તા. મેઘરજ)| કાદવડા]]</li> <li>[[કદવાડી (તા. મેઘરજ)| કદવાડી]]</li> <li>[[કાલિયાકુવા (તા. મેઘરજ)| કાલિયાકુવા]]</li> <li>[[કામરોડા (તા. મેઘરજ)| કામરોડા]]</li> <li>[[કાંટાળુ (તા. મેઘરજ)| કાંટાળુ]]</li> <li>[[કરણપુર (તા. મેઘરજ)| કરણપુર]]</li> <li>[[કસાણા (તા. મેઘરજ)| કસાણા]]</li> <li>[[ખાખરીયા (તા. મેઘરજ)| ખાખરીયા]]</li> <li>[[ખાંડીવાવ (તા. મેઘરજ)| ખાંડીવાવ]]</li> <li>[[ખેરાઇ (તા. મેઘરજ)| ખેરાઇ]]</li> <li>[[ખોખરીયા (તા. મેઘરજ)| ખોખરીયા]]</li> <li>[[કોલુન્દ્રા (તા. મેઘરજ)| કોલુન્દ્રા]]</li> <li>[[કૃષ્ણાપુર (તા. મેઘરજ)| કૃષ્ણાપુર]]</li> <li>[[કુંભેરા (તા. મેઘરજ)| કુંભેરા]]</li> <li>[[કુણોલ (તા. મેઘરજ)| કુણોલ]]</li> <li>[[લાખાપુર (તા. મેઘરજ)| લાખાપુર]]</li> <li>[[લખીપુર (તા. મેઘરજ)| લખીપુર]]</li> <li>[[લાલોડીયા (તા. મેઘરજ)| લાલોડીયા]]</li> <li>[[લાલપુર (તા. મેઘરજ)| લાલપુર]]</li> <li>[[લીંભોઇ (તા. મેઘરજ)| લીંભોઇ]]</li> <li>[[લીંબોદરા (રામગઢી)|{{nowrap|લીંબોદરા (રામગઢી)}}]]</li> </ol> {{col-4}} <ol start="65"> <li>[[લીંબોદરા (ધુંધા)]]</li> <li>[[મહુડી (તા. મેઘરજ)|મહુડી]]</li> <li>[[માંડા (તા. મેઘરજ)|માંડા]]</li> <li>[[મેઘરજ]]</li> <li>[[મોટા મઠ (તા. મેઘરજ)|મોટા મઠ]]</li> <li>[[મોટી મોરી (તા. મેઘરજ)|મોટી મોરી]]</li> <li>[[મોટી મોયડી (તા. મેઘરજ)|મોટી મોયડી]]</li> <li>[[મોટી પાંડુલી (તા. મેઘરજ)|મોટી પાંડુલી]]</li> <li>[[મુડશી (તા. મેઘરજ)|મુડશી]]</li> <li>[[મુન્શીવાડા (તા. મેઘરજ)|મુન્શીવાડા]]</li> <li>[[નાની મોયડી (તા. મેઘરજ)|નાની મોયડી]]</li> <li>[[નાની પાંડુલી (તા. મેઘરજ)|નાની પાંડુલી]]</li> <li>[[નારણપુર (તા. મેઘરજ)|નારણપુર]]</li> <li>[[નવાગામ (તા. મેઘરજ)|નવાગામ]]</li> <li>[[નવાગામ (ઇસારી)]]</li> <li>[[નેસદા (તા. મેઘરજ)|નેસદા]]</li> <li>[[ઓઢા (કસાણા)]]</li> <li>[[ઓઢા (પાણીબાર)]]</li> <li>[[પહાડીયા (મેઘરજ)|{{nowrap|પહાડીયા (મેઘરજ)}}]]</li> <li>[[પહાડીયા (પાંચાલ)|{{nowrap|પહાડીયા (પાંચાલ)}}]]</li> <li>[[પાલ્લા (ધુંધા)]]</li> <li>[[પાલ્લા (કસાણા)]]</li> <li>[[પાંચાલ (તા. મેઘરજ)|પાંચાલ]]</li> <li>[[પાણીબાર (તા. મેઘરજ)|પાણીબાર]]</li> <li>[[પટેલના છાપરા (તા. મેઘરજ)|પટેલના છાપરા]]</li> <li>[[પટેલના ધુંધા (તા. મેઘરજ)|પટેલના ધુંધા]]</li> <li>[[પૃથ્વીપુરા (તા. મેઘરજ)|પૃથ્વીપુરા]]</li> <li>[[પુંજાપુર (તા. મેઘરજ)|પુંજાપુર]]</li> <li>[[રાજપુર (ઇસારી)]]</li> <li>[[રાજપુર (રામગઢી)]]</li> <li>[[રખાપુર (તા. મેઘરજ)|રખાપુર]]</li> <li>[[રામગઢી (તા. મેઘરજ)|રામગઢી]]</li> </ol> {{col-4}} <ol start="97"> <li>[[રંજેડી (તા. મેઘરજ)|રંજેડી]]</li> <li>[[રાયાવાડા (તા. મેઘરજ)|રાયાવાડા]]</li> <li>[[રેલાવાડા (તા. મેઘરજ)|રેલાવાડા]]</li> <li>[[રેલ્યો (તા. મેઘરજ)|રેલ્યો]]</li> <li>[[રોલા (તા. મેઘરજ)|રોલા]]</li> <li>[[રોયાણીયા (તા. મેઘરજ)|રોયાણીયા]]</li> <li>[[સંગાલ (તા. મેઘરજ)|સંગાલ]]</li> <li>[[સારંગપુર (તા. મેઘરજ)|સારંગપુર]]</li> <li>[[સતીપુરા (તા. મેઘરજ)|સતીપુરા]]</li> <li>[[સેંદારયો (તા. મેઘરજ)|સેંદારયો]]</li> <li>[[સીસોદરા (અદેપુર)|{{nowrap|સીસોદરા (અદેપુર)}}]]</li> <li>[[સીસોદરા (મેઘરજ)|{{nowrap|સીસોદરા (મેઘરજ)}}]]</li> <li>[[સુરદેવી (તા. મેઘરજ)|સુરદેવી]]</li> <li>[[તારકવાડા (તા. મેઘરજ)|તારકવાડા]]</li> <li>[[તારકવાડીયા (તા. મેઘરજ)|તારકવાડીયા]]</li> <li>[[તુંબાલીયા (તા. મેઘરજ)|તુંબાલીયા]]</li> <li>[[ઉકરડી (તા. મેઘરજ)|ઉકરડી]]</li> <li>[[ઉંડવા (તા. મેઘરજ)|ઉંડવા]]</li> <li>[[વાઘપુર (તા. મેઘરજ)|વાઘપુર]]</li> <li>[[વાગોરા (તા. મેઘરજ)|વાગોરા]]</li> <li>[[વૈડી (તા. મેઘરજ)|વૈડી]]</li> <li>[[વૈયા (તા. મેઘરજ)|વૈયા]]</li> <li>[[વલુણા (તા. મેઘરજ)|વલુણા]]</li> <li>[[વાણીયાવાડા (તા. મેઘરજ)|વાણીયાવાડા]]</li> <li>[[વાંક (તા. મેઘરજ)|વાંક]]</li> <li>[[વાંકાટિંબા (તા. મેઘરજ)|વાંકાટિંબા]]</li> <li>[[વરથલી (તા. મેઘરજ)|વરથલી]]</li> <li>[[વસાઇ (તા. મેઘરજ)|વસાઇ]]</li> <li>[[વાસણા (તા. મેઘરજ)|વાસણા]]</li> <li>[[ઝરડા (તા. મેઘરજ)|ઝરડા]]</li> <li>[[ઝેરીયાવાડા (તા. મેઘરજ)|ઝેરીયાવાડા]]</li> </ol> {{col-end}} |- |} <includeonly>[[શ્રેણી:મેઘરજ તાલુકો]]</includeonly> <noinclude>[[શ્રેણી:તાલુકાના ગામોનો ઢાંચો]]</noinclude> mgmrl2z9ii9eizfpp1yisaka3x0elc0 10 86820 901234 539575 2026-05-29T06:31:37Z KartikMistry 10383 શ્રેણી વગેરે. 901234 wikitext text/x-wiki {| style="background-color:AliceBlue; border: 1px dotted DodgerBlue; min-width:50%; width:auto; max-width:75%;" |+ style="background-color:LightSkyBlue; border: 1px dotted DodgerBlue; padding: 3px;"| '''[[જંબુસર તાલુકો|જંબુસર તાલુકા]]ના ગામ અને તાલુકાનું ભૌગોલીક સ્થાન''' |- | {{ભૌગોલિક સ્થાન |કેન્દ્ર = જંબુસર તાલુકો |ઉત્તર = |ઈશાન = |પૂર્વ = |અગ્નિ = |દક્ષિણ = |નૈઋત્ય = |પશ્ચિમ = |વાયવ્ય = }} |- |style="background-color:AliceBlue; border: 1px dotted DodgerBlue; font-size:70%;"| {{col-begin}} {{col-5}} <ol start="1"> <li>[[અમનપોર મોટા|{{nowrap|મોટા અમનપોર}}]]</li> <li>[[અમનપોર નાના|{{nowrap|નાના અમનપોર}}]]</li> <li>[[અણખી (તા.જંબુસર)|અણખી]]</li> <li>[[આસનવડ]]</li> <li>[[આસરસા (તા.જંબુસર)|આસરસા]]</li> <li>[[ઇસ્લામપોર (તા.જંબુસર)|ઇસ્લામપોર]]</li> <li>[[ઉચ્છાદ (તા.જંબુસર)|ઉચ્છાદ]]</li> <li>[[ઉબેર (તા.જંબુસર)|ઉબેર]]</li> <li>[[ઉમરા (તા.જંબુસર)|ઉમરા]]</li> <li>[[ઔરંગપોર ટિંબી|{{nowrap|ઔરંગપોર ટિંબી}}]]</li> <li>[[કનગામ (તા.જંબુસર)|કનગામ]]</li> <li>[[કપુરીયા (તા.જંબુસર)|કપુરીયા]]</li> <li>[[કરમાડ (તા.જંબુસર)|કરમાડ]]</li> <li>[[કલક (તા.જંબુસર)|કલક]]</li> <li>[[કલિઆરી (તા.જંબુસર)|કલિઆરી]]</li> <li>[[કહાનવા (તા.જંબુસર)|કહાનવા]]</li> <li>[[કારેલી (તા.જંબુસર)|કારેલી]]</li> <li>[[કાવલી (તા.જંબુસર)|કાવલી]]</li> </ol> {{col-5}} <ol start="19"> <li>[[કાવા (તા.જંબુસર)|કાવા]]</li> <li>[[કાવી (તા.જંબુસર)|કાવી]]</li> <li>[[કિમોજ (તા.જંબુસર)|કિમોજ]]</li> <li>[[કુંઢલ (તા.જંબુસર)|કુંઢલ]]</li> <li>[[કોટેશ્વર (તા.જંબુસર)|કોટેશ્વર]]</li> <li>[[કોરા (તા.જંબુસર)|કોરા]]</li> <li>[[કંબોઇ (તા.જંબુસર)|કંબોઇ]]</li> <li>[[કંસાગર (તા.જંબુસર)|કંસાગર]]</li> <li>[[ખાનપોર (દેહ)]]</li> <li>[[ગજેરા (તા.જંબુસર)|ગજેરા]]</li> <li>[[ગુલાલ (તા.જંબુસર)|ગુલાલ]]</li> <li>[[ગોપાલપુરા (તા.જંબુસર)|ગોપાલપુરા]]</li> <li>[[ચાંદપોર બારા]]</li> <li>[[ચાંદપોર મારવા|{{nowrap|ચાંદપોર મારવા}}]]</li> <li>[[છિદરા (તા.જંબુસર)|છિદરા]]</li> <li>[[જાફરપરા (તા.જંબુસર)|જાફરપરા]]</li> <li>[[જોષીપુરા (તા.જંબુસર)|જોષીપુરા]]</li> <li>[[જંત્રાણ]]</li> </ol> {{col-5}} <ol start="37"> <li>[[જંબુસર]]</li> <li>[[ઝામડી]]</li> <li>[[ટંકારી (તા.જંબુસર)|ટંકારી]]</li> <li>[[ટુંડજ (તા.જંબુસર)|ટુંડજ]]</li> <li>[[ઠાકોર તલાવડી|{{nowrap|ઠાકોર તલાવડી}}]]</li> <li>[[ડાભા (તા.જંબુસર)|ડાભા]]</li> <li>[[થણાવા (તા.જંબુસર)|થણાવા]]</li> <li>[[દહરી (તા.જંબુસર)|દહરી]]</li> <li>[[દેગામ (તા.જંબુસર)|દેગામ]]</li> <li>[[દેવલા (તા.જંબુસર)|દેવલા]]</li> <li>[[ડોલિયા (તા.જંબુસર)|ડોલિયા]]</li> <li>[[ધરમપુરા (તા.જંબુસર)|ધરમપુરા]]</li> <li>[[મોરાદપુર નેજા (તા.જંબુસર)|મોરાદપુર નેજા]]</li> <li>[[નાડા (તા.જંબુસર)|નાડા]]</li> <li>[[નડીઆદ (તા.જંબુસર)|નડીઆદ]]</li> <li>[[નહાર (તા.જંબુસર)|નહાર]]</li> <li>[[નોબાર]]</li> <li>[[નોંધણા (તા.જંબુસર)|નોંધણા]]</li> </ol> {{col-5}} <ol start="55"> <li>[[પાંચકડા (તા.જંબુસર)|પાંચકડા]]</li> <li>[[પાંચપિપળા (તા.જંબુસર)|પાંચપિપળા]]</li> <li>[[પિલુદરા (તા.જંબુસર)|પિલુદરા]]</li> <li>[[બાકરપોર ટિંબી|{{nowrap|બાકરપોર ટિંબી}}]]</li> <li>[[બોજાદરા]]</li> <li>[[ભડકોદરા (તા.જંબુસર)|ભડકોદરા]]</li> <li>[[ભાણખેતર]]</li> <li>[[ભોદર]]</li> <li>[[મગણાદ]]</li> <li>[[મદાફર]]</li> <li>[[મહાપુરા (તા.જંબુસર)|મહાપુરા]]</li> <li>[[માલપોર (તા.જંબુસર)|માલપોર]]</li> <li>[[રામપોર (તા.જંબુસર)|રામપોર]]</li> <li>[[રૂનાડ (તા.જંબુસર)|રૂનાડ]]</li> <li>[[લીમજ (તા.જંબુસર)|લીમજ]]</li> <li>[[વ્હેલમ(તા.જંબુસર)|વ્હેલમ]]</li> <li>[[વડ (તા.જંબુસર)|વડ]]</li> <li>[[વડતલાવ]]</li> </ol> {{col-5}} <ol start="73"> <li>[[વડદલા (તા.જંબુસર)|વડદલા]]</li> <li>[[વલીપોર (તા.જંબુસર)|વલીપોર]]</li> <li>[[વારેજા (તા.જંબુસર)|વારેજા]]</li> <li>[[વાવલી (તા.જંબુસર)|વાવલી]]</li> <li>[[વાંસેટા]]</li> <li>[[વેડચ (તા.જંબુસર)|વેડચ]]</li> <li>[[સભા (તા.જંબુસર)|સભા]]</li> <li>[[સરદારપુરા (તા.જંબુસર)|સરદારપુરા]]</li> <li>[[સામોજ (તા.જંબુસર)|સામોજ]]</li> <li>[[સારોદ (તા.જંબુસર)|સારોદ]]</li> <li>[[સાલેહપોર સાંગડી|{{nowrap|સાલેહપોર સાંગડી}}]]</li> <li>[[સિગામ (તા.જંબુસર)|સિગામ]]</li> <li>[[સિંધરણા]]</li> <li>[[સિંધવ (તા.જંબુસર)|સિંધવ]]</li> <li>[[હમદપોર કંથારિયા|{{nowrap|હમદપોર કંથારિયા}}]]</li> </ol> {{col-end}} |- |}<includeonly> [[શ્રેણી:જંબુસર તાલુકો|*]] </includeonly> <noinclude>[[શ્રેણી:તાલુકાના ગામોનો ઢાંચો]]</noinclude> ie917stlbe64epoyoul8z4zzrt362xa 0 151660 901229 889308 2026-05-29T04:52:07Z Brihaspati 45702 [[શ્રેણી:સટ્ટક]] ઉમેરી using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 901229 wikitext text/x-wiki '''કપ્પૂરમંજરી''' (સંસ્કૃત: '''કર્પૂરમંજરી''') કવિરાજ રાજશેખરે ઇ.સ. દસમી સદીમાં રચેલ પ્રાકૃત ભાષાનું સંગીતરૂપક છે. માત્ર પ્રાકૃતભાષામાં રચાયેલાં [[નાટ્યશાસ્ત્ર|નાટકો]]<nowiki/>ને સટ્ટક કહેવામાં આવે છે અને આ સટ્ટકો પૈકી કપ્પૂરમંજરી સૌપ્રથમ અને વિશિષ્ટ છે.<ref name=":0">{{Cite web|last=શાહ|first=રમણિકભાઈ મ.|title=કપ્પૂરમંજરી (કર્પૂરમંજરી) – Gujarati Vishwakosh – ગુજરાતી વિશ્વકોશ|url=https://gujarativishwakosh.org/%E0%AA%95%E0%AA%AA%E0%AB%8D%E0%AA%AA%E0%AB%82%E0%AA%B0%E0%AA%AE%E0%AA%82%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AB%80-%E0%AA%95%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%AA%E0%AB%82%E0%AA%B0%E0%AA%AE%E0%AA%82%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AB%80/|url-status=live|access-date=2025-08-22|website=ગુજરાતી વિશ્વકોશ|language=gu}}</ref> == લેખન == હર્ષની રત્નાવલીની જેમ કપ્પૂરમંજરીનું કથાવસ્તુ ચાર જવનિકા એટલે કે અંકોમાં બનેલું છે. આ કથામાં રાજા ચંડપાલ અને કુંતલની રાજકુમારી કર્પૂરમંજરીની પ્રણયગાથાને પદ્યાત્મક રીતે પ્રસ્તુત કરવામાં આવી છે. કાપાલિક ભૈરવાનંદ તંત્રવિદ્યાથી નાયિકાને રાજસભામાં હાજર કરે છે. નાયિકાને જોતાં જ ચંડપાલ પ્રથમ ર્દષ્ટિએ જ તેને ચાહવા લાગે છે. ત્યારબાદ વિદૂષકની મદદથી બંનેનું મિલન યોજાય છે. આ દરમિયાન મહારાણી વિભ્રમલેખા પ્રણયમાં વિઘ્નરૂપ બને છે. અંતે કાપાલિક ભૈરવાનંદની સહાયથી રાજા અને કર્પૂરમંજરીના વિવાહ થાય છે.<ref name=":0" /> રમણિકભાઈ મ. શાહના મતે "અનુપમ પદલાલિત્ય અને ગીતિસૌન્દર્યથી મંડિત ‘કપ્પૂરમંજરી’ પ્રાકૃત ભાષાનું ઉત્તમ રૂપક ગણાય છે."<ref name=":0" /> == આ પણ જુઓ == * [[કુવલયમાલા]], આઠમી સદીમાં રચાયેલી પ્રાકૃત નવલકથા * [[કણ્હચરિય]], પ્રાકૃત ભાષામાં રચાયેલું શ્રીકૃષ્ણનું ચરિત્ર == સંદર્ભો == {{Reflist}} == બાહ્ય કડીઓ == * [https://web.archive.org/web/20170425043646/http://www.dli.ernet.in/handle/2015/24466 ડિજિટલ લાઇબ્રેરી ઑફ ઇન્ડિયા પર કર્પૂરમંજરી પુસ્તક] [[શ્રેણી:પ્રાકૃત સાહિત્ય]] [[શ્રેણી:સટ્ટક]] tniydm36vk98so7tmofdx52k28pz8s9 0 154506 901228 900994 2026-05-29T04:51:51Z Brihaspati 45702 [[શ્રેણી:સટ્ટક]] ઉમેરી using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 901228 wikitext text/x-wiki '''ચંદ્રલેહા''' (સં: ચંદ્રલેખા) ૧૬૫૫-૫૮ દરમિયાન રચાયેલું સટ્ટક પ્રકારનું એક પ્રાકૃત ઉપરૂપક છે. તેની રચના મહાકવિ રુદ્રદાસે સંસ્કૃતનિષ્ઠ પ્રાકૃતમાં કરી હતી.<ref name=":0">{{Cite web|title=ચંદ્રલેહા (ચંદ્રલેખા) – Gujarati Vishwakosh – ગુજરાતી વિશ્વકોશ|url=https://gujarativishwakosh.org/%E0%AA%9A%E0%AA%82%E0%AA%A6%E0%AB%8D%E0%AA%B0%E0%AA%B2%E0%AB%87%E0%AA%B9%E0%AA%BE-%E0%AA%9A%E0%AA%82%E0%AA%A6%E0%AB%8D%E0%AA%B0%E0%AA%B2%E0%AB%87%E0%AA%96%E0%AA%BE/|access-date=2026-05-15|language=|website=ગુજરાતી વિશ્વકોષ|last=પગારિયા|first=રૂપેન્દ્રકુમાર|url-status=live}}</ref> આ ઉપરૂપકમાં કુલ ૪ દૃશ્યો છે જેમાં માનવેદ અને ચંદ્રલેખાના વિવાહનું વર્ણન થાય છે. == લેખન == === સટ્ટક === સટ્ટક ઉપરૂપકોમાંનો એક પ્રકાર છે અને તે શરૂઆતથી અંત સુધી પ્રાકૃત ભાષામાં રચાયું હોય છે. સટ્ટકમાં અદ્ભુત રસ મુખ્ય હોય છે; પ્રવેશક તથા વિષ્કંભક હોતાં નથી; અંકોને જવનિકા (जवणिका) કહેવાય છે. તેની બીજી બધી વિશેષતાઓ નાટિકાની જેમ હોય છે. <ref name=":0" /> === લેખનશૈલી === [[કપ્પૂરમંજરી|કર્પૂરમંજરી]] વગેરે ૬ સટ્ટક ઉપરૂપકોમાં આ સટ્ટકનું પણ મહત્વનું સ્થાન છે. આ સટ્ટકની ભાષા સંસ્કૃતનિષ્ઠ પ્રાકૃત છે, પરંતુ તે "સરળ, કોમળ, સ્વાભાવિક, પ્રૌઢ તથા પરિમાર્જિત છે અને પાંડિત્યપૂર્ણ તથા રૂઢપ્રયોગવાળી છે". તેમાં વિવિધ છંદો જેવા કે શાર્દૂલવિક્રીડિત, વંશસ્થ, શિખરિણી, વસંતતિલકાનો ઉપયોગ થયો છે. સટ્ટકમાં આવતા શબ્દાલંકારોમાં અનુપ્રાસ, યમક અને વીપ્સાનો પ્રયોગ થયો છે. અર્થાલંકારોમાં ઉપમા અને ઉત્પ્રેક્ષાનો વિપુલ પ્રમાણમાં પ્રયોગ કરાયેલો છે. પદોમાં પ્રાકૃતિક ર્દશ્યોનું ભાવસભર વર્ણન થયું છે.<ref name=":0" /> === લેખક === આ રચનાના કર્તા કાલિકટનિવાસી પારસવંશીય મહાકવિ રુદ્રદાસ (સત્તરમી સદી ઉત્તરાર્ધ) હતા. તેઓ આચાર્ય રુદ્ર અને આચાર્ય શ્રીકંઠના શિષ્ય હતા. તેમણે ૧૬૫૫-૫૮ની આસપાસ આ સટ્ટકની રચના કરી હતી. == કથા == માનવેદ રાજાની રાણીની કાકી અંગ દેશના રાજા ચંદ્રવર્માની રાણી હતી. રાજા ચંદ્રવર્માની પુત્રી ચંદ્રલેખા અત્યંત રૂપાળી અને સુલક્ષણા હતી. એક વખત સામુદ્રિકે ભવિષ્યવાણી કરી કે જે વ્યક્તિ ચંદ્રલેખાની સાથે લગ્ન કરશે તે ચક્રવર્તીપણું ભોગવશે. તેથી ચંદ્રલેખા સૌના આકર્ષણનું કેન્દ્ર બની. એક વાર વસંતોત્સવ વખતે રાજા માનવેદને સિંધુનાથ(સમુદ્ર) તરફથી ચિંતામણિ રત્ન ભેટમાં મળ્યું. આ ચિંતામણિ રત્ન ઇચ્છાપૂરણ હતું અને માનવેદ સાતેય સાગરો પર રાજ કરવા માગતો હતો. જ્યારે રાજા માનવેદ રાજભવનમાં મિત્રો સાથે બેઠો હતો ત્યારે વિદૂષકે રત્નને સૌથી સુંદર વસ્તુ હાજર કરવાની વાત કરી. આ બાદ રત્નની અધિષ્ઠાત્રી દેવીએ ચંદ્રલેખાને ચંપાનગરીથી સીધી દરબારમાં હાજર કરી અને રાજા તેની પર મોહી ગયો. રાણીને ચંદ્રલેખાના આચરણ પરથી શંકા થઈ કે જરૂર તે કોઈ વ્યક્તિના પ્રેમમાં છે. રાણીએ ચંદ્રલેખાને ભોંયરામાં પૂરી દીધી અને તેના ઉપર ચોકીપહેરો મૂકી દીધો. બીજી બાજુ ચંદ્રલેખાના ગૂમ થઈ જવાની વાત બધે જ ફેલાઈ ગઈ. એક વખત વિસુસવના ઉત્સવ વખતે રાજા માનવેદના દરબારમાં ચંદ્રલેખાનો ભાઈ ચંદ્રકેતુ આવ્યો. ચંદ્રકેતુએ ચંદ્રલેખાના ખોવાઈ જવાના સમાચાર આપ્યા. ચંદ્રલેખાનો માનવેદ સાથે વિવાહ કરવાનું નક્કી હતું. માનવેદે બધેય ચંદ્રલેખાની શોધ કરી પણ તે મળી નહિ. છેવટે ચિંતામણિ રત્નની અધિષ્ઠાત્રી દેવીને ચંદ્રલેખા શોધી લાવવાનું કામ સોંપ્યું. દેવીએ ચંદ્રલેખાને ભોંયરામાંથી કાઢીને રાજા માનવેદ આગળ રજૂ કરી. આમ બંનેનું મિલન થયું અને મોટા ઉત્સવ સાથે બંનેનો વિવાહ થયો. <ref name=":0" /> == સંદર્ભો == {{Reflist}} [[શ્રેણી:પ્રાકૃત સાહિત્ય]] [[શ્રેણી:સટ્ટક]] 2pbu2z4gqk9rbkrxmudrszisnu3fhzi 0 154533 901220 901207 2026-05-28T16:13:14Z Brihaspati 45702 /* ઇતિહાસ */ વ્યાકરણ 901220 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | location = [[અમદાવાદ]] | image = Premabhai Hall.jpg | completion_date = ૧૯૭૨ | architect = [[બી. વી. દોશી]] | architectural_style = અનાવૃત કોંક્રીટ શૈલી | seating_capacity = ૧૦૦૦ | structural_engineer = મહેન્દ્ર રાજ | owner = [[ગુજરાત વિદ્યા સભા]] }} '''પ્રેમભાઈ હોલ''' ભારતના જૂના [[અમદાવાદ]] શહેરમાં આવેલું એક ત્યજી દેવાયેલું જાહેર નાટ્યગૃહ છે, જેની રચના આર્કિટેક્ટ [[બી. વી. દોશી]] દ્વારા કરવામાં આવી હતી. આ નાટ્યગૃહ ૧૯૭૨માં ખોલવામાં આવ્યું હતું અને ૧૯૯૭માં તેનો ઉપયોગ બંધ થયો હતો. તે ઇમારત અનાવૃત કોંક્રીટ શૈલીનું ઉદાહરણ છે. == ઇતિહાસ == આ હોલનું માટેની જમીન નગરશેઠ પ્રેમાભાઈ ઝવેરીએ દાનમાં આપેલી હતી, તેમના નામ પર આ હોલનું નામ પ્રેમાભાઈ હોલ રાખવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web |title=History - Civil Hospital Ahmedabad |url=https://civilhospitalahd.gujarat.gov.in/history.htm |url-status=live |access-date=2026-05-27}}</ref> બ્રિટિશ સાશન દરમ્યાન, જૂના શહેરમાં આવેલા આ હોલનો ઉપયોગ નાટ્ય પ્રદર્શન માટે થતો હતો. ૧૯૫૬માં આ હોલની નવી ઇમારતની રચના આર્કિટેક્ટ બી. વી. દોશી દ્વારા કરવામાં આવી હતી. ૧૯૭૨માં, અનાવૃત કોંક્રીટ શૈલીમાં બાંધવામાં આવેલી નવી ઇમારત વપરાશ માટે ખુલ્લી મુકવામાં આવી હતી.<ref name=":2">{{Cite web|last=Valerie|title=Balkrishna Doshi x Premabhai Hall|url=https://www.yinjispace.com/article/Balkrishna-Doshi-Premabhai-Hall.html|access-date=2025-04-25|website=YinjiSpace}}</ref> આ હોલ [[ગુજરાત વિદ્યા સભા|ગુજરાત વિદ્યાસભા]]<nowiki/>ની માલિકીનો છે.<ref>{{Cite web|title=Premabhai Hall to become AMC city civic centre|url=https://www.ahmedabadmirror.com/premabhai-hall-to-become-amc-city-civic-centre/72078121.html|access-date=2023-08-20|website=https://civilhospitalahd.gujarat.gov.in|language=en}}</ref> ૧૯૯૭માં, આગ નિયંત્રણની સમસ્યાઓ અને નાણાકીય સમસ્યાઓને કારણે આ હોલને બંધ કરી દેવામાં આવ્યો હતો. તેને તોડી પાડવાની નિષ્ફળ દરખાસ્ત પછી,આ ઇમારત ત્યજી દેવાઇ હોવા છતાં ઊભી છે. <ref>{{Cite web|date=2025-03-28|title=Ahmedabad fails its iconic theatres|url=https://www.ahmedabadmirror.com/world-theatre-day/81888154.html|access-date=2025-04-25|website=Ahmedabad Mirror|language=en}}</ref> == વાસ્તુ == આ હોલ ''પોસ્ટ-લી કોર્બુઝિયર'' શૈલીમાં (અનાવૃત કોંક્રીટ શૈલી) બાંધવામાં આવ્યો છે, જેમાં સમગ્ર માળખું સળિયા ધરાવતા કોંક્રિટથી બનાવવામાં આવ્યું છે. તેમાં ૧૦૦૦ લોકોની બેઠક ક્ષમતા ધરાવતું એક સભાગૃહ છે. મંચ ૧૦૦ મીટર પહોળો છે. તેમાં વિશાળ આંતરિક કોરિડોર અને વિશાળ જાહેર મેળાવડા માટેની જગ્યાઓ છે. છતમાં વિશાળ ટેરેસ છે.<ref name=":2" /><ref name=":1">{{Cite web |title=Premabhai hall: AMC offers Rs10 crore, trust wants Rs30 crore|url=https://www.dnaindia.com/ahmedabad/report-premabhai-hall-amc-offers-rs10-crore-trust-wants-rs30-crore-1967099|access-date=2023-08-20|website=DNA India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Premabhai Hall|url=http://www.sosbrutalism.org/sixcms/detail.php?id=16271755|access-date=2023-08-20|website=#SOSBRUTALISM|language=en}}</ref> આ હોલનું વિશાળ માળખું સ્મારક શિલ્પ જેવું લાગે છે.<ref name=":2" /> == આ પણ જુઓ == * [[અમદાવાદ ટાઉન હોલ]] * [[ટાગોર મેમોરિયલ હોલ]] * [[વીજળી ઘર]] == સંદર્ભો == {{Reflist}} {{અમદાવાદ શહેર}} [[શ્રેણી:અમદાવાદ શહેરનાં સ્થાપત્યો]] 6romplni4w72594dv6fpbe86jfcbj0y 901221 901220 2026-05-28T16:14:31Z Brihaspati 45702 /* વાસ્તુ */ ટેરેસ->ધાબું 901221 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | location = [[અમદાવાદ]] | image = Premabhai Hall.jpg | completion_date = ૧૯૭૨ | architect = [[બી. વી. દોશી]] | architectural_style = અનાવૃત કોંક્રીટ શૈલી | seating_capacity = ૧૦૦૦ | structural_engineer = મહેન્દ્ર રાજ | owner = [[ગુજરાત વિદ્યા સભા]] }} '''પ્રેમભાઈ હોલ''' ભારતના જૂના [[અમદાવાદ]] શહેરમાં આવેલું એક ત્યજી દેવાયેલું જાહેર નાટ્યગૃહ છે, જેની રચના આર્કિટેક્ટ [[બી. વી. દોશી]] દ્વારા કરવામાં આવી હતી. આ નાટ્યગૃહ ૧૯૭૨માં ખોલવામાં આવ્યું હતું અને ૧૯૯૭માં તેનો ઉપયોગ બંધ થયો હતો. તે ઇમારત અનાવૃત કોંક્રીટ શૈલીનું ઉદાહરણ છે. == ઇતિહાસ == આ હોલનું માટેની જમીન નગરશેઠ પ્રેમાભાઈ ઝવેરીએ દાનમાં આપેલી હતી, તેમના નામ પર આ હોલનું નામ પ્રેમાભાઈ હોલ રાખવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web |title=History - Civil Hospital Ahmedabad |url=https://civilhospitalahd.gujarat.gov.in/history.htm |url-status=live |access-date=2026-05-27}}</ref> બ્રિટિશ સાશન દરમ્યાન, જૂના શહેરમાં આવેલા આ હોલનો ઉપયોગ નાટ્ય પ્રદર્શન માટે થતો હતો. ૧૯૫૬માં આ હોલની નવી ઇમારતની રચના આર્કિટેક્ટ બી. વી. દોશી દ્વારા કરવામાં આવી હતી. ૧૯૭૨માં, અનાવૃત કોંક્રીટ શૈલીમાં બાંધવામાં આવેલી નવી ઇમારત વપરાશ માટે ખુલ્લી મુકવામાં આવી હતી.<ref name=":2">{{Cite web|last=Valerie|title=Balkrishna Doshi x Premabhai Hall|url=https://www.yinjispace.com/article/Balkrishna-Doshi-Premabhai-Hall.html|access-date=2025-04-25|website=YinjiSpace}}</ref> આ હોલ [[ગુજરાત વિદ્યા સભા|ગુજરાત વિદ્યાસભા]]<nowiki/>ની માલિકીનો છે.<ref>{{Cite web|title=Premabhai Hall to become AMC city civic centre|url=https://www.ahmedabadmirror.com/premabhai-hall-to-become-amc-city-civic-centre/72078121.html|access-date=2023-08-20|website=https://civilhospitalahd.gujarat.gov.in|language=en}}</ref> ૧૯૯૭માં, આગ નિયંત્રણની સમસ્યાઓ અને નાણાકીય સમસ્યાઓને કારણે આ હોલને બંધ કરી દેવામાં આવ્યો હતો. તેને તોડી પાડવાની નિષ્ફળ દરખાસ્ત પછી,આ ઇમારત ત્યજી દેવાઇ હોવા છતાં ઊભી છે. <ref>{{Cite web|date=2025-03-28|title=Ahmedabad fails its iconic theatres|url=https://www.ahmedabadmirror.com/world-theatre-day/81888154.html|access-date=2025-04-25|website=Ahmedabad Mirror|language=en}}</ref> == વાસ્તુ == આ હોલ ''પોસ્ટ-લી કોર્બુઝિયર'' શૈલીમાં (અનાવૃત કોંક્રીટ શૈલી) બાંધવામાં આવ્યો છે, જેમાં સમગ્ર માળખું સળિયા ધરાવતા કોંક્રિટથી બનાવવામાં આવ્યું છે. તેમાં ૧૦૦૦ લોકોની બેઠક ક્ષમતા ધરાવતું એક સભાગૃહ છે. મંચ ૧૦૦ મીટર પહોળો છે. તેમાં વિશાળ આંતરિક કોરિડોર અને વિશાળ જાહેર મેળાવડા માટેની જગ્યાઓ છે. છતમાં વિશાળ ધાબું છે.<ref name=":2" /><ref name=":1">{{Cite web |title=Premabhai hall: AMC offers Rs10 crore, trust wants Rs30 crore|url=https://www.dnaindia.com/ahmedabad/report-premabhai-hall-amc-offers-rs10-crore-trust-wants-rs30-crore-1967099|access-date=2023-08-20|website=DNA India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Premabhai Hall|url=http://www.sosbrutalism.org/sixcms/detail.php?id=16271755|access-date=2023-08-20|website=#SOSBRUTALISM|language=en}}</ref> આ હોલનું વિશાળ માળખું સ્મારક શિલ્પ જેવું લાગે છે.<ref name=":2" /> == આ પણ જુઓ == * [[અમદાવાદ ટાઉન હોલ]] * [[ટાગોર મેમોરિયલ હોલ]] * [[વીજળી ઘર]] == સંદર્ભો == {{Reflist}} {{અમદાવાદ શહેર}} [[શ્રેણી:અમદાવાદ શહેરનાં સ્થાપત્યો]] 688rzubszgqns1okc7yzq1g1t81n2hb 901222 901221 2026-05-28T16:18:18Z KartikMistry 10383 સાફ-સફાઇ. 901222 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | location = [[અમદાવાદ]] | image = Premabhai Hall.jpg | completion_date = ૧૯૭૨ | architect = [[બી. વી. દોશી]] | architectural_style = અનાવૃત કોંક્રીટ શૈલી | seating_capacity = ૧૦૦૦ | structural_engineer = મહેન્દ્ર રાજ | owner = [[ગુજરાત વિદ્યા સભા]] }} '''પ્રેમાભાઈ હોલ''' ભારતના જૂના [[અમદાવાદ]] શહેરમાં આવેલું એક ત્યજી દેવાયેલું જાહેર નાટ્યગૃહ છે, જેની રચના આર્કિટેક્ટ [[બી. વી. દોશી]] દ્વારા કરવામાં આવી હતી. આ નાટ્યગૃહ ૧૯૭૨માં ખોલવામાં આવ્યું હતું અને ૧૯૯૭માં તેનો ઉપયોગ બંધ થયો હતો. તે ઇમારત અનાવૃત કોંક્રીટ શૈલીનું ઉદાહરણ છે. == ઇતિહાસ == આ હોલનું માટેની જમીન નગરશેઠ પ્રેમાભાઈ ઝવેરીએ દાનમાં આપેલી હતી, તેમના નામ પર આ હોલનું નામ પ્રેમાભાઈ હોલ રાખવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web |title=History - Civil Hospital Ahmedabad |url=https://civilhospitalahd.gujarat.gov.in/history.htm |url-status=live |access-date=2026-05-27}}</ref> બ્રિટિશ સાશન દરમ્યાન, જૂના શહેરમાં આવેલા આ હોલનો ઉપયોગ નાટ્ય પ્રદર્શન માટે થતો હતો. ૧૯૫૬માં આ હોલની નવી ઇમારતની રચના આર્કિટેક્ટ બી. વી. દોશી દ્વારા કરવામાં આવી હતી. ૧૯૭૨માં, અનાવૃત કોંક્રીટ શૈલીમાં બાંધવામાં આવેલી નવી ઇમારત વપરાશ માટે ખુલ્લી મુકવામાં આવી હતી.<ref name=":2">{{Cite web|last=Valerie|title=Balkrishna Doshi x Premabhai Hall|url=https://www.yinjispace.com/article/Balkrishna-Doshi-Premabhai-Hall.html|access-date=2025-04-25|website=YinjiSpace}}</ref> આ હોલ [[ગુજરાત વિદ્યા સભા|ગુજરાત વિદ્યાસભા]]<nowiki/>ની માલિકીનો છે.<ref>{{Cite web|title=Premabhai Hall to become AMC city civic centre|url=https://www.ahmedabadmirror.com/premabhai-hall-to-become-amc-city-civic-centre/72078121.html|access-date=2023-08-20|website=https://civilhospitalahd.gujarat.gov.in|language=en}}</ref> ૧૯૯૭માં, આગ નિયંત્રણની સમસ્યાઓ અને નાણાકીય સમસ્યાઓને કારણે આ હોલને બંધ કરી દેવામાં આવ્યો હતો. તેને તોડી પાડવાની નિષ્ફળ દરખાસ્ત પછી,આ ઇમારત ત્યજી દેવાઇ હોવા છતાં ઊભી છે.<ref>{{Cite web|date=2025-03-28|title=Ahmedabad fails its iconic theatres|url=https://www.ahmedabadmirror.com/world-theatre-day/81888154.html|access-date=2025-04-25|website=Ahmedabad Mirror|language=en}}</ref> == વાસ્તુ == આ હોલ ''પોસ્ટ-લી કોર્બુઝિયર'' શૈલીમાં (અનાવૃત કોંક્રીટ શૈલી) બાંધવામાં આવ્યો છે, જેમાં સમગ્ર માળખું સળિયા ધરાવતા કોંક્રિટથી બનાવવામાં આવ્યું છે. તેમાં ૧૦૦૦ લોકોની બેઠક ક્ષમતા ધરાવતું એક સભાગૃહ છે. મંચ ૧૦૦ મીટર પહોળો છે. તેમાં વિશાળ આંતરિક કોરિડોર અને વિશાળ જાહેર મેળાવડા માટેની જગ્યાઓ છે. છતમાં વિશાળ ધાબું છે.<ref name=":2" /><ref name=":1">{{Cite web |title=Premabhai hall: AMC offers Rs10 crore, trust wants Rs30 crore|url=https://www.dnaindia.com/ahmedabad/report-premabhai-hall-amc-offers-rs10-crore-trust-wants-rs30-crore-1967099|access-date=2023-08-20|website=DNA India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Premabhai Hall|url=http://www.sosbrutalism.org/sixcms/detail.php?id=16271755|access-date=2023-08-20|website=#SOSBRUTALISM|language=en}}</ref> આ હોલનું વિશાળ માળખું સ્મારક શિલ્પ જેવું લાગે છે.<ref name=":2" /> == આ પણ જુઓ == * [[અમદાવાદ ટાઉન હોલ]] * [[ટાગોર મેમોરિયલ હોલ]] * [[વીજળી ઘર]] == સંદર્ભો == {{Reflist}} {{અમદાવાદ શહેર}} [[શ્રેણી:અમદાવાદ શહેરનાં સ્થાપત્યો]] 5wmvb6fg5gw9jnfryguwfho8vb8rzv3 14 154535 901232 2026-05-29T06:29:57Z Brihaspati 45702 પ્રાચીન ભારતીય નાટ્યપ્રકાર અને તે નાટ્યપ્રકારનું સાહિત્ય.થી શરૂ થતું નવું પાનું બનાવ્યું 901232 wikitext text/x-wiki પ્રાચીન ભારતીય નાટ્યપ્રકાર અને તે નાટ્યપ્રકારનું સાહિત્ય. tda249s5hfpir7ak0so2n8nu3bbsjbv 0 154536 901233 2026-05-29T06:30:53Z Brihaspati 45702 [[ચંદ્રલેહા]] પર દિશાનિર્દેશિત 901233 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ચંદ્રલેહા]] 6qurw3x009jv0o7emdhi3xkr61i2h9l 3 154537 901235 2026-05-29T08:30:42Z New user message 14116 નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો 901235 wikitext text/x-wiki {{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Maruniya rahul}} -- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]^{[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]} ૧૪:૦૦, ૨૯ મે ૨૦૨૬ (IST) 56tm1gu9uvruwllh8glegraercmliri