વિકિપીડિયા guwiki https://gu.wikipedia.org/wiki/%E0%AA%AE%E0%AB%81%E0%AA%96%E0%AA%AA%E0%AB%83%E0%AA%B7%E0%AB%8D%E0%AA%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય (મિડિયા) વિશેષ ચર્ચા સભ્ય સભ્યની ચર્ચા વિકિપીડિયા વિકિપીડિયા ચર્ચા ચિત્ર ચિત્રની ચર્ચા મીડિયાવિકિ મીડિયાવિકિ ચર્ચા ઢાંચો ઢાંચાની ચર્ચા મદદ મદદની ચર્ચા શ્રેણી શ્રેણીની ચર્ચા TimedText TimedText talk વિભાગ વિભાગ ચર્ચા Event Event talk 0 5143 901377 836173 2026-06-07T04:11:25Z ~2026-33607-11 87707 /* સંદર્ભ */ 901377 wikitext text/x-wiki {{infobox person/Wikidata | fetchwikidata = ALL | image = Raja Ram Mohan Roy (রামমোহন রায়) অথবা রাজা রাম মোহন রায়.jpg | onlysourced = no }} '''રાજા રામમોહનરાય''' એક સમાજ સુધારક હતા. તેમણે ધર્મમાં રહેલાં દૂષણો દૂર કરવા અનેક પ્રયત્નો કર્યા હતા અને એકેશ્વરવાદનો પ્રચાર કર્યો હતો. તેમણે આત્મીય સભા નામે સંસ્થા સ્થાપી, પાછળથી આ સંસ્થા [[બ્રહ્મોસમાજ]] તરીકે પ્રચલિત બની. બ્રહ્મો સમાજે વિશેષ કરીને બંગાળમાં સમાજ અને ધર્મ સુધારણાના ક્ષેત્રે મહત્ત્વનો ફાળો આપ્યો. બ્રહ્મોસમાજ તરફથી ‘સંવાદ કૌમુદી’ નામે સાપ્તાહિક પણ બહાર પાડવામાં આવ્યું. રાજા રામમોહનરાયે વિશેષ કરીને ‘બાળલગ્નો અને બહુપત્ની પ્રથા’ને દૂર કરવા પ્રયત્નો કર્યા. તેમજ ‘સતીપ્રથા’ની વિરુદ્ધ મોટી ઝુંબેશ ચલાવી તેમણે કહ્યું, ધર્મશાસ્ત્રમાં કયાંય પણ સતીપ્રથાનો ઉલ્લેખ જોવા મળતો નથી. રાજા રામમોહનરાય આધુનિક ભારતના આધસુધારક ગણાય છે. નવા યુગના અગ્રદૂત અને જયોતિર્ધર પણ કહેવાય છે. આજે પણ બ્રહ્મોસમાજ સમાજ સુધારણા માટે કાર્યરત છે. આજે બાળલગ્નો, સતીપ્રથા, બહુપત્નીપ્રથા વગેરે લુપ્તપ્રાપ્ય બન્યાં છે.<ref>{{Cite web|url=http://www.divyabhaskar.co.in/2008/01/21/0801211445_dharma_adhyatma.html|title=બ્રહ્મોસમાજ અને એકેશ્વરવાદ|last=|first=|date=|website=www.divyabhaskar.co.in|publisher=|archive-url = https://web.archive.org/web/20080128125739/http://www.divyabhaskar.co.in/2008/01/21/0801211445_dharma_adhyatma.html|archive-date=૨૮ જૂન ૨૦૦૮}}</ref> == જીવન == [[File:Ram_Mohan_Roy_1964_stamp_of_India.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ram_Mohan_Roy_1964_stamp_of_India.jpg|thumb|૧૯૬૪ની{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ભારતીય ટપાલ ટિકિટ પર રાજા રામમોહન રાય]] રામ મોહનરાયનો જન્મ બંગાળ પ્રાંતના હુગલી જિલ્લાના રાધાનગર ગામમાં ૨૨ મે ૧૭૭૨ માં થયો હતો. તેમના પિતા રમાકાંત વૈષ્ણવ કુટુંબના હતા, જયારે માતા તારિણીદેવી શૈવ કુટુંબના હતા. રામ મોહન રાયે તેમના જીવનમાં ત્રણ વખત લગ્ન કાર્ય હતા. તેમની પહેલી પત્ની વહેલી મૃત્યુ પામી હતી. તેઓને બે પુત્ર હતા રાધાપ્રસાદ અને ૧૮૦૦ માં અને બીજી પત્ની દ્વારા રામપ્રસાદ ૧૮૧૨ માં થયો હતો તેમની બીજી પત્નીનું મૃત્યુ ૧૮૨૪ માં થયું હતું. તેમની ત્રીજી પત્ની તેમની સાથે રહી હતી. રાજા રામમોહન રાયનું બાળપણના શિક્ષણની માહિતી વિવાદિત છે. એક બાજુ જોઈએ તો રાજા રામ મોહન રાય નું પ્રારંભિક શિક્ષણ તેમના ગામની નિશાળ માં શરુ થયું હતું. જ્યાં તેઓ બંગાળી, સંસ્કૃત અને ફારસી ભાષાઓનું જ્ઞાન મેળવ્યું. ત્યારબાદ તેઓ મદ્રાસના પટનામાં અરબી અને ફારસી ભાષા શીખ્યા અને ત્યારબાદ તેઓને [[વેદ]] અને [[ઉપનિષદ]] જેવા સંસ્કૃત અને હિંદુ ગ્રંથો નો અભ્યાસ કરવા માટે [[બનારસ]] (કાશી) મોકલવામાં આવ્યા. જોકે આ બંને સમયગાળાના સ્થાન અનિશ્ચિત છે. જોકે એવું માનવું રહ્યું કે તેઓ જયારે નવ વર્ષના હતા ત્યારે તેઓને પટના મોકલવામાં આવ્યા અને ત્યારબાદ બે વર્ષ પછી તેઓને બનારસ મોકલવામાં આવ્યા હોય. ફારસી અને અરબી ભાષાઓના અભ્યાસ પરથી તથા યુરોપિયન દેવવાદના અભ્યાસથી તેમના પર એકેશ્વરવાદના વિચારનો પ્રભાવ પડ્યો. તે સમયે તેઓ પોતાનો પહેલો ગ્રંથ લખી રહ્યા હતા. તે સમયે તેઓ સારી રીતે અંગ્રેજી બોલી કે લખી શકતા ન હતા કે કદાચ સમજી પણ શકતા નહીં. રાજા રામમોહનરાયે સમાજ સુધારણા માટે ‘ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની’ની બહુમૂલ્ય નોકરી છોડી દીધી. રાજા રામમોહનરાયના સમાજ સુધારણાનાં કાર્યોથી ખુશ થઇને મુગલ બાદશાહે અકબર ૨(બહાદુર શાહ)૧૮૩૧માં તેમને ‘રાજા’નો ઇલકાબ આપીને પોતાના વકીલ તરીકે ઇંગ્લેન્ડ મોકલ્યા. નોંધ બહાદુર શાહ અને અકબર ૨ અલગ વ્યક્તિ છે ૨૭ સપ્ટેમ્બર ૧૮૩૩ ના રોજ તેમનું અવસાન થયું હતું. == સંદર્ભ == {{Reflist}} ==બાહ્ય કડીઓ== * [http://www.calcuttaweb.com/people/rammohan.shtml જીવનચરિત્ર (કલકત્તાવેબ.કોમ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071214181903/http://www.calcuttaweb.com/people/rammohan.shtml |date=2007-12-14 }} {{ભારતનો સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ}} [[શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ]] c3fzza1aab7b4cxsci46eusqr3o52vj 901380 901377 2026-06-07T07:38:34Z Snehrashmi 41463 [[Special:Contributions/~2026-33607-11|~2026-33607-11]] ([[User talk:~2026-33607-11|talk]])એ કરેલો ફેરફાર [[Special:Diff/901377|901377]] પાછો વાળ્યો 901380 wikitext text/x-wiki {{infobox person/Wikidata | fetchwikidata = ALL | image = Raja Ram Mohan Roy (রামমোহন রায়) অথবা রাজা রাম মোহন রায়.jpg | onlysourced = no }} '''રાજા રામમોહનરાય''' એક સમાજ સુધારક હતા. તેમણે ધર્મમાં રહેલાં દૂષણો દૂર કરવા અનેક પ્રયત્નો કર્યા હતા અને એકેશ્વરવાદનો પ્રચાર કર્યો હતો. તેમણે આત્મીય સભા નામે સંસ્થા સ્થાપી, પાછળથી આ સંસ્થા [[બ્રહ્મોસમાજ]] તરીકે પ્રચલિત બની. બ્રહ્મો સમાજે વિશેષ કરીને બંગાળમાં સમાજ અને ધર્મ સુધારણાના ક્ષેત્રે મહત્ત્વનો ફાળો આપ્યો. બ્રહ્મોસમાજ તરફથી ‘સંવાદ કૌમુદી’ નામે સાપ્તાહિક પણ બહાર પાડવામાં આવ્યું. રાજા રામમોહનરાયે વિશેષ કરીને ‘બાળલગ્નો અને બહુપત્ની પ્રથા’ને દૂર કરવા પ્રયત્નો કર્યા. તેમજ ‘સતીપ્રથા’ની વિરુદ્ધ મોટી ઝુંબેશ ચલાવી તેમણે કહ્યું, ધર્મશાસ્ત્રમાં કયાંય પણ સતીપ્રથાનો ઉલ્લેખ જોવા મળતો નથી. રાજા રામમોહનરાય આધુનિક ભારતના આધસુધારક ગણાય છે. નવા યુગના અગ્રદૂત અને જયોતિર્ધર પણ કહેવાય છે. આજે પણ બ્રહ્મોસમાજ સમાજ સુધારણા માટે કાર્યરત છે. આજે બાળલગ્નો, સતીપ્રથા, બહુપત્નીપ્રથા વગેરે લુપ્તપ્રાપ્ય બન્યાં છે.<ref>{{Cite web|url=http://www.divyabhaskar.co.in/2008/01/21/0801211445_dharma_adhyatma.html|title=બ્રહ્મોસમાજ અને એકેશ્વરવાદ|last=|first=|date=|website=www.divyabhaskar.co.in|publisher=|archive-url = https://web.archive.org/web/20080128125739/http://www.divyabhaskar.co.in/2008/01/21/0801211445_dharma_adhyatma.html|archive-date=૨૮ જૂન ૨૦૦૮}}</ref> == જીવન == [[File:Ram_Mohan_Roy_1964_stamp_of_India.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ram_Mohan_Roy_1964_stamp_of_India.jpg|thumb|૧૯૬૪ની{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ભારતીય ટપાલ ટિકિટ પર રાજા રામમોહન રાય]] રામ મોહનરાયનો જન્મ બંગાળ પ્રાંતના હુગલી જિલ્લાના રાધાનગર ગામમાં ૨૨ મે ૧૭૭૨ માં થયો હતો. તેમના પિતા રમાકાંત વૈષ્ણવ કુટુંબના હતા, જયારે માતા તારિણીદેવી શૈવ કુટુંબના હતા. રામ મોહન રાયે તેમના જીવનમાં ત્રણ વખત લગ્ન કાર્ય હતા. તેમની પહેલી પત્ની વહેલી મૃત્યુ પામી હતી. તેઓને બે પુત્ર હતા રાધાપ્રસાદ અને ૧૮૦૦ માં અને બીજી પત્ની દ્વારા રામપ્રસાદ ૧૮૧૨ માં થયો હતો તેમની બીજી પત્નીનું મૃત્યુ ૧૮૨૪ માં થયું હતું. તેમની ત્રીજી પત્ની તેમની સાથે રહી હતી. રાજા રામમોહન રાયનું બાળપણના શિક્ષણની માહિતી વિવાદિત છે. એક બાજુ જોઈએ તો રાજા રામ મોહન રાય નું પ્રારંભિક શિક્ષણ તેમના ગામની નિશાળ માં શરુ થયું હતું. જ્યાં તેઓ બંગાળી, સંસ્કૃત અને ફારસી ભાષાઓનું જ્ઞાન મેળવ્યું. ત્યારબાદ તેઓ મદ્રાસના પટનામાં અરબી અને ફારસી ભાષા શીખ્યા અને ત્યારબાદ તેઓને [[વેદ]] અને [[ઉપનિષદ]] જેવા સંસ્કૃત અને હિંદુ ગ્રંથો નો અભ્યાસ કરવા માટે [[બનારસ]] (કાશી) મોકલવામાં આવ્યા. જોકે આ બંને સમયગાળાના સ્થાન અનિશ્ચિત છે. જોકે એવું માનવું રહ્યું કે તેઓ જયારે નવ વર્ષના હતા ત્યારે તેઓને પટના મોકલવામાં આવ્યા અને ત્યારબાદ બે વર્ષ પછી તેઓને બનારસ મોકલવામાં આવ્યા હોય. ફારસી અને અરબી ભાષાઓના અભ્યાસ પરથી તથા યુરોપિયન દેવવાદના અભ્યાસથી તેમના પર એકેશ્વરવાદના વિચારનો પ્રભાવ પડ્યો. તે સમયે તેઓ પોતાનો પહેલો ગ્રંથ લખી રહ્યા હતા. તે સમયે તેઓ સારી રીતે અંગ્રેજી બોલી કે લખી શકતા ન હતા કે કદાચ સમજી પણ શકતા નહીં. રાજા રામમોહનરાયે સમાજ સુધારણા માટે ‘ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની’ની બહુમૂલ્ય નોકરી છોડી દીધી. રાજા રામમોહનરાયના સમાજ સુધારણાનાં કાર્યોથી ખુશ થઇને મુગલ બાદશાહે ૧૮૩૧માં તેમને ‘રાજા’નો ઇલકાબ આપીને પોતાના વકીલ તરીકે ઇંગ્લેન્ડ મોકલ્યા. ૨૭ સપ્ટેમ્બર ૧૮૩૩ ના રોજ તેમનું અવસાન થયું હતું. == સંદર્ભ == {{Reflist}} ==બાહ્ય કડીઓ== * [http://www.calcuttaweb.com/people/rammohan.shtml જીવનચરિત્ર (કલકત્તાવેબ.કોમ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071214181903/http://www.calcuttaweb.com/people/rammohan.shtml |date=2007-12-14 }} {{ભારતનો સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ}} [[શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ]] 3sdy92hxf1yxyb8lqhvnriz3h0vfts9 0 24095 901376 888873 2026-06-06T16:22:28Z Snehrashmi 41463 [[શ્રેણી:વાસ્તુકાર]] ઉમેરી using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 901376 wikitext text/x-wiki '''પીલૂ મોદી''' ([[અંગ્રેજી ભાષા| અંગ્રેજી]]:Piloo Mody), ([[નવેમ્બર ૧૪| ચૌદમી નવેમ્બર]], ૧૯૨૬ - [[જાન્યુઆરી ૨૯| ઓગણત્રીસમી જાન્યુઆરી]], ૧૯૮૩) [[સ્વતંત્ર પક્ષ]]ના મુખ્ય હરોળના નેતા હતા. તેઓ [[ભારત]] દેશમાં ઉદારવાદી તેમ જ મુક્ત આર્થિક નીતિઓના સમર્થક હતા. તેઓ પારસી ધર્મના અનુયાયી હતા. તેઓ ચોથી તેમ જ પાંચમી [[લોકસભા]]ના સભ્ય તરીકે પણ રહી ચુક્યા છે. == જીવનવૃતાંત == પીલૂ મોદીનું પ્રારંભિક શિક્ષણ [[દેહરાદૂન]] ખાતે [[દૂન સ્કૂલ]]માં થયું હતું. એમનું ઉચ્ચ શિક્ષણ [[બર્કલી]] ખાતેના [[કૈલિફોર્નિયા વિશ્વવિદ્યાલય]]માં થયું, જ્યાં એમણે વાસ્તુકલા (આર્કિટેક્ચર) વિભાગમાં અધ્યયન કર્યું. ત્યાંના સહાધ્યાયી એવા [[જુલ્ફિકાર અલી ભુટ્ટો]]ના તેઓ નજદીકી મિત્ર હતા તેમ જ તેમણે એમની યાદગીરીમાં પ્રસિદ્ધ પુસ્તક "જુલ્ફી માય ફ્રેંડ" (Zulfy my Friend) લખ્યું હતું. એમના ભાઈ [[રૂસી મોદી]], [[ટાટા સ્ટીલ એન્ડ ઇસ્પાત કંપની]] (ટિસ્કો)ના ભૂતપૂર્વ અધ્યક્ષ હતા. [[કટોકટી કાળ (ભારત)| કટોકટી]]ના સમયમાં ઇ. સ. ૧૯૭૫ના વર્ષમાં [[ઈન્દિરા ગાંધી|સ્વ. ઈન્દિરા ગાંધી]]એ એમને [[મીસા]]ના કાયદા અન્તર્ગત ગિરફ્તાર કર્યા હતા. == બાહ્ય કડીઓ == * [http://www.tribuneindia.com/2006/20060112/edit.htm સંસદમાં વેધકતાપૂર્ણ વાતો (Humour in Parliament)] * [http://72.14.253.104/search?q=cache:D2iKLscJjPEJ:www.time.com/time/magazine/article/0,9171,913227-2,00.html+Piloo+Mody&hl=en&ct=clnk&cd=32&gl=nz]{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{સ્ટબ}} [[શ્રેણી:રાજનેતા]] [[શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ]] [[શ્રેણી:ગુજરાત રાજ્યના સાંસદ]] [[શ્રેણી:૧૯૨૬માં જન્મ]] [[શ્રેણી:૧૯૮૩માં મૃત્યુ]] [[શ્રેણી:વાસ્તુકાર]] hz4eayg5mid42juhaup7qve02abrhuw 0 25135 901378 895517 2026-06-07T04:44:24Z Surajr7 87708 901378 wikitext text/x-wiki {{infobox person/Wikidata | fetchwikidata = ALL | onlysourced = no }} '''વિન્સેન્ટ વિલેમ વેન ગો''' <ref group="a">“વેન ગો”નો ઉચ્ચાર અંગ્રેજી અને ડચ ભાષામાં અલગ અલગ છે. અંગ્રેજીમાં તે{{pron-en|ˌvæn ˈɡɒx}} અથવા ક્યારેક {{IPA-en|ˌvæn ˈɡɒf|}} છે ખાસ કરીને બ્રિટનમાં અથવા {{IPA-en|ˌvæn ˈɡoʊ|}} છે જ્યાં ''gh'' સાઇલન્ટ છે, ખાસ કરીને અમેરિકામા. સ્ટાન્ડર્ડ ડચમાં હોલેન્ડની ઢબ પર તે {{IPA-nl|ˈvɪntsɛnt faŋˈxɔx||Pronunciation_Vincent_van_Gogh.ogg}} છે જેમાં ''V'' નો ઉચ્ચાર નથી. વેન ગોના માતાપિતા હોલેન્ડના હતા છતાં તેનો ઉછેર બ્રેબેન્ટમાં થયો હતો અને લખાણમાં બ્રેબેન્ટ ઢબ વાપરતા હતા તેથી શક્ય છે કે તેઓ પોતાના નામનું ઉચ્ચારણ પણ બ્રેબેન્ટ ઉચ્ચાર પ્રમાણે કરતા હોય {{IPA-nl|vɑɲˈʝɔç|}} જેમાં ''V'' નો અવાજ રજૂ થતો હતો તથા ''G'' અને ''gh'' પેલેટથી ઉચ્ચારાતા હતા. તેમની મોટા ભાગની રચના જ્યાં બની છે તે ફ્રાન્સમાં તે મુજબ છે.{{IPA-fr|vɑ̃ ɡɔɡ^ə|}}</ref> (30 માર્ચ 1853-29 જુલાઇ 1890) અત્યંત પ્રતિભાશાળી [[ડચ]] ચિત્રકાર હતા જેમના [[પર-પ્રભાવવાદી]] ચિત્રકામે [[20મી સદીની કળા]] પર અમીટ છાપ છોડી છે. તેમના ચિત્ર વિશદ રંગો અને સંવેદનાઓથી ભરપૂર છે. તેઓ જીવનભર અસ્વસ્થતા અને માનસિક બીમારીનો ભોગ બની રહ્યાં, અંતે 37 વર્ષની વયે પોતાની જાતને ગોળી મારીને આત્મહત્યા કરી લીધી. પોતાના જીવન કાળ દરમિયાન તેમને ઓછા બિરદાવવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ મૃત્યુ પછી તેમની ખ્યાતિમાં વધારો થયો હતો. આજે તેમને ઇતિહાસના સૌથી મહાન ચિત્રકારો પૈકી એક અને [[આધુનિક કળા]]ના વિકાસમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપનાર વ્યક્તિ ગણવામાં આવે છે. વેન ગોએ તેમની ઉમરના બીજા દાયકાના અંત સુધી ચિત્રકામની શરૂઆત કરી ન હતી અને તેમની સૌથી જાણતી કૃતિઓ પૈકી મોટા ભાગનાનું સર્જન તેમણે જીવનના છેલ્લા બે વર્ષમાં કર્યું હતું. તેમણે 2000થી વધુ કળાકૃતિઓનું સર્જન કર્યું હતું જેમાં આશરે 900 પેઇન્ટિંગ અને 1100 ડ્રોઇંગ અને સ્કેચ સામેલ હતા. પોતાના જીવનકાળ દરમિયાન તેઓ ઓછા જાણીતા હતા, છતાં ત્યાર પછીની [[મોડર્નિસ્ટ]] કળા પર તેનો ભારે પ્રભાવ છે. આજે તેમની ઘણી કૃતિઓ જેમાં તેમના અસંખ્ય [[સેલ્ફ પોટ્રેઇટ્સ]], લેન્ડસ્કેપ્સ, [[પોટ્રેઇટ્સ]] અને [[સન ફ્લાવર્સ]]ની ગણના વિશ્વના સૌથી વધુ માન્યતાપ્રાપ્ત અને કિંમતી કળાકૃતિઓમાં થાય છે. વેન ગોએ પોતાના વયસ્ક જીવનની શરૂઆત કળાકૃતિઓના વેપારીઓ સાથે કામ કરતા કરી અને [[ધ હેગ]], લંડન અને પેરિસ વચ્ચે ઘણો પ્રવાસ કર્યો. ત્યાર બાદ ઇંગ્લેન્ડમાં થોડા સમય માટે શિક્ષણ પણ આપ્યું. તેઓ એક પાદરી બનવા માંગતા હતા અને આ હેતુથી તેમણે 1879માં બેલ્જિયમની એક ખાણમાં મિશનરીનું કામ શરૂ પણ કર્યું. આ દરમિયાન તેમણે આસપાસના લોકોના ચિત્રો બનાવવાનું શરૂ કર્યું અને 1885માં પોતાની પ્રથમ કૃતિ ''[[ધી પોટેટો ઇટર્સ]]'' (બટાટાહારી) બનાવી હતી. તે સમયે તેમના [[રંગની પાટી]]માં ઝાંખા રંગોનો ઉપયોગ કરતા હતા અને ત્યાર પછીના તેમના કામમાં વિશિષ્ટતા મેળવનાર વિશદ રંગો જોવા મળતા ન હતા. માર્ચ 1886માં તેઓ પેરિસ ગયા જ્યાં તેમની મુલાકાત [[ફ્રેન્ચ પ્રભાવવાદી]] કલાકારો સાથે થઇ હતી. થોડા સમય પછી તેઓ દક્ષિણ ફ્રાન્સ પહોંચ્યા જ્યાં ચકાચોંધ કરતો તડકો તેમને પસંદ પડ્યો. ત્યાર પછી તેમના ચિત્રોમાં ચમકદાર રંગોનો ઉપયોગ વધવા લાગ્યો. [[આર્લ્સ]]માં રહેતી વખતે તેમણે પોતાની અલગ શૈલી વિકસાવી જેના કારણે આજે તેની ઓળખ થાય છે. તેમના માનસિક રોગોના કારણે તેમની કળા પર કેટલો પ્રભાવ પડ્યો તેની ઘણી ચર્ચા થઇ છે. તેમના બીમાર આરોગ્યને પ્રેમપૂર્ણ રીતે જોવાનું વલણ વધ્યું છે છતાં આધુનિક વિવેચકો માને છે કે તેઓ પોતાની નિષ્ક્રિયતા અને અસંબદ્ધતાના કારણે અત્યંત હતાશ હતા. કળા વિવેચક [[રોબર્ટ હ્યુજિસ]]ના માનવા પ્રમાણે વેન ગોના પાછળના ચિત્રોમાં તેની સક્ષમતાની ટોચ જોવા મળે છે જે સંપૂર્ણ નિયંત્રણ અને “સંક્ષિપ્તતા તથા છટાની મનોકામના જોવા મળે છે.”<ref name="Hughes144">હ્યુજિસ (1990), 144</ref> == પત્રો == {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer = | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = VincentVanGoghFoto.jpg| | width1 = 120 | caption1 = Vincent van Gogh, age 18, {{circa|1871–1872}}. This photograph was taken at the time when he was working at the branch of [[Goupil & Cie]]'s gallery at [[The Hague]].<ref>Tralbaut (1981), 39</ref><ref>Pickvance (1986), 129</ref> | alt1 = Headshot photo of the artist as a cleanshaven young man. He has thick, ill-kempt, wavy hair, a high forehead, and deep-set eyes with a wary, watchful expression. | image2 = Theo van Gogh 1878 (cropped).jpg | width2 = 105 | caption2 = [[Theo van Gogh (art dealer)|Theo van Gogh]] in 1872 at age 16. Theo was a life-long supporter and friend to his brother. The two are buried together at Auvers-sur-Oise. | alt2 = Headshot photo of a young man, similar in appearance to his brother, but neat, well-groomed and calm. }} વેન ગોને એક કલાકાર તરીકે સમજવા માટે સૌથી સંપૂર્ણ માહિતીના પ્રાથમિક સ્ત્રોત તરીકે તેમના પત્રોનો સંગ્રહ છે જે તેમણે અને તેમના આર્ટ ડીલર ભાઈ [[થિયો વેન ગો]]એ એક બીજાને લખ્યા હતા.<ref name="Pix">પોમેરેન્સ, ix</ref> કલાકારના વિચારો અને માન્યતાઓ વિશે જે જાણકારી છે તેમાંથી મોટા ભાગની આ પત્ર વ્યવહાર પર આધારિત છે.<ref>[http://www.vangoghletters.org/vg/ વેન ગો મ્યુઝિયમ]. સુધારો 7 ઓક્ટોબર 2009.</ref><ref>[http://webexhibits.org/vangogh/ વેન ગોઝ લેટર્સ, વિસ્તૃત અને સમજૂતિ સાથે] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160521190032/http://www.webexhibits.org/vangogh/ |date=2016-05-21 }}. સુધારો 25 જૂન 2009.</ref> થિયોએ તેના ભાઈને નાણાકીય અને લાગણીનો ટેકો આપ્યો હતો. તેમની જીવનભરની મિત્રતા અને વેન ગોના વિચારો અને કળાની થિયરી વિશે જે જાણકારી છે તે ઓગસ્ટ 1872થી 1890 દરમિયાન લખાયેલા સેંકડો પત્રોમાં સમાયેલી છે. મોટા ભાગના પત્ર વિન્સેન્ટે 1872ના ઉનાળાની શરૂઆતથી થિયોને લખ્યા હતા. વિન્સેન્ટે થિયોને લખેલા 600થી વધુ પત્ર અને થિયોએ વિન્સેન્ટને લખેલા 40 પત્ર આજે અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને ઘણામાં તારીખ લખેલી નથી છતાં કળા કૃતિના ઇતિહાસકારો મોટા ભાગના પત્રોને સમય પ્રમાણે ગોઠવવામાં સફળ થયા છે. આર્લ્સના સમયગાળામાં લખાયેલા પત્રો વિશે સમસ્યા છે. ગાળામાં પણ એવું માનવામાં આવે છે કે વેન ગોએ મિત્રોને ડચ, ફ્રેન્ચ અને અંગ્રેજી ભાષામાં 200 પત્રો લખ્યા હતા.<ref name="H143">હ્યુજિસ, 143</ref> વિન્સેન્ટ પેરિસમાં રહેતા હતા ત્યારનો સમય કળાના ઇતિહાસકારો માટે અભ્યાસ માટે સૌથી મુશ્કેલ હતો. કારણ કે તેમણે અને થિયો સાથે રહેતા હતા અને તેથી પત્રવ્યવહાર કરવાની જરૂર પડતી ન હતી, તેથી તે સમયનો બહુ ઓછો ઐતિહાસિક રેકોર્ડ ઉપલબ્ધ છે અથવા બિલકુલ નથી.<ref>પોમેરેન્સ, i–xxvi</ref> થિયો અને તેમની વચ્ચેના પત્રવ્યવહાર ઉપરાંત અન્ય બચી ગયેલા દસ્તાવેજોમાં [[વેન રેપર્ડ]], [[એમિલી બર્નાર્ડ]], વેન ગોની બહેન [[વિલ]] અને તેના મિત્ર લાઇની ક્રુસી વચ્ચેના પત્રોનો સમાવેશ થાય છે.<ref>પોમેરેન્સ, vii</ref> આ પત્રોનું અર્થઘટન સૌથી પ્રથમ 1913માં થિયોની વિધવા [[જોહાના વેન ગો-બોન્ગર]] દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. પોતાની પ્રસ્તાવનામાં તેમણે જણાવ્યું છે કે તેમણે ‘ગભરાટ’ સાથે પત્રો પ્રકાશિત કર્યા હતા કારણ કે તેઓ એક કલાકારની કૃતિઓ પર તેમના અંગત જીવનનો પ્રભાવ છવાઇ જાય તેમ ઇચ્છતા ન હતા. વેન ગો સ્વયં બીજા કલાકારોના જીવનચરિત્રનું રસપૂર્વક વાંચન કરતા હતા અને પોતાની કૃતિઓના પાત્રો જેમ જ પોતાનું જીવન રહે તેવી અપેક્ષા રાખતા હતા.<ref name="Pix"/> == જીવનચરિત્ર == === પ્રારંભિક જીવન === વિન્સેન્ટ વિલેમ વેન ગોનો જન્મ 30 માર્ચ 1853ના રોજ દક્ષિણ નેધરલેન્ડ્સમાં નોર્થ બ્રેબેન્ટ પ્રાંતના બ્રેડા નજીક [[ગ્રુટ-ઝુન્ડેર્ટ]] ગામમાં થયો હતો.<ref>[http://www.arthistoryarchive.com/arthistory/expressionism/Vincent-Van-Gogh.html વિન્સેન્ટ વેન ગો બાયોગ્રાફી, ક્વોટ્સ એન્ડ પેઇન્ટિંગ્સ]. ધ આર્ટ હિસ્ટોરી આર્કાઇવ. સુધારો 14 જૂન 2007.</ref> તેઓ એન્ના કોર્નેલિના કાર્બેન્ટસ અને [[ડચ રિફોર્મ્ડ ચર્ચ]]ના મંત્રી થિયોડોર વેન ગોના સંતાન હતા. વિન્સેન્ટને તેના દાદાનું જ નામ અપાયું હતું જે બરાબર એક વર્ષ પહેલા મૃત જન્મેલા તેના ભાઈનું નામ પણ હતું.<ref>એવું સૂચવવામાં આવ્યું છે કે મૃત નાના ભાઈનું નામ આપવામાં આવ્યું હોવાથી યુવા આર્ટિસ્ટના મન પર ઊંડી મનોવૈજ્ઞાનિક અસર થઇ હતી જે તેમની કૃતિઓ પર જોવા મળી જેમ કે પુરુષ આકૃતિઓની જોડીના પોટ્રેટનું કારણ તેમાં જોઇ શકાય છે. જૂઓ : લ્યુબિન (1972), 82–84</ref> આ રીતે નામનો વારંવાર ઉપયોગ કરવાની પ્રથા અસામાન્ય ન હતી. વેન ગો પરિવારમાં વિન્સેન્ટ સામાન્ય નામ હતું. તેના દાદા (1789-1874)એ 1811માં [[યુનિવર્સિટી ઓફ લિડેન]]માંથી થિયોલોજીમાં ડિગ્રી મેળવી હતી. દાદા વિન્સેન્ટને છ પુત્રો હતા તેમાંથી ત્રણ આર્ટના ડીલર બન્યા હતા જેમાં અન્ય એક વિન્સેન્ટ પણ સામેલ છે જેનો ઉલ્લેખ વેન ગોના પત્રોમાં “અંકલ સેન્ટ” તરીકે કરવામાં આવ્યો છે. દાદા વિન્સેન્ટને પણ આ નામ કદાચ તેમના પિતાના કાકા અને સફળ શિલ્પકાર વિન્સેન્ટ વેન ગો (1729-1802)ના નામ પરથી આપવામાં આવ્યું હતું.<ref name="erickson9">એરિકસન (1998), 9</ref> વેન ગો પરિવાર કળા અને ધર્મ સાથે નજીકથી સંકળાયેલો હતો. તેમના ભાઈ [[થિયોડોરસ]] (થિયો)નો જન્મ 1 મે 1857ના રોજ થયો હતો. તેમને અન્ય એક ભાઈ કોર અને ત્રણ બહેનો – એલિઝાબેથ, એન્ના અને [[વિલેમિના]] (વિલ) હતી.<ref>ટ્રેલ્બોટ (1981), 24</ref> બાળક તરીકે વિન્સેન્ટ ગંભીર, શાંત અને વિચારશીલ હતા. તેમણે 1860થી ઝુન્ડેર્ટ ગામની શાળામાં હાજરી આપી હતી જ્યાં એક જ કેથોલિક શિક્ષક લગભગ 200 વિદ્યાર્થીને ભણાવતા હતા. 1861થી તેઓ અને તેમના બહેન એન્નાને ગવર્નેસ દ્વારા ઘરે જ શીખવવાનું શરૂ થયું જે 1 ઓક્ટોબર 1864 સુધી ચાલ્યું જ્યારે તેઓ નેધરલેન્ડ્સમાં [[ઝેવેનબર્ગન]] ખાતે જેન પ્રોવિલીની પ્રાથમિક બોર્ડિંગ સ્કૂલમાં ગયા.{{convert|20|mi|km}} તેઓ પરિવારનું ઘર છોડતા દુઃખી હતા અને પુખ્તવયે પણ તેને તેઓ યાદ કરતા હતા. 15 સપ્ટેમ્બર 1866ના રોજ તેઓ ધી નેધરલેન્ડ્સમાં ટિલ્બર્ગ ખાતે [[વિલેમ સેકન્ડ કોલેજ]]ની નવી મિડલ સ્કૂલમાં ગયા. પેરિસના એક સફળ કલાકાર કોન્સ્ટેન્ટિજન સી. હાઇસમેન્સે શાળામાં વેન ગોને ચિત્રકામ શીખવ્યું અને આ વિષય અંગે વિધિવત રૂચિ જગાવી. માર્ચ 1868માં વેન ગોએ અચાનક શાળા છોડી દીધી અને ઘરે આવી ગયા. પ્રારંભિક વર્ષો વિશે તેમણે ટિપ્પણી કરતા લખ્યું છે, “મારી યુવાની અંધકારમય, ઠંડી અને બિનઉત્પાદક હતી...”<ref>[http://webexhibits.org/vangogh/letter/14/347.htm લેટર 347] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181016194452/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/14/347.htm |date=2018-10-16 }} થિયોને વિન્સેન્ટ તરફથી, 18 ડિસેમ્બર 1883</ref> જુલાઇ 1869માં તેમના કાકાએ તેમને [[ધ હેગ]] ખાતે કળાકૃતિઓના ડીલર [[ગુપીલ એન્ડ સાઇ]] પાસે કામ અપાવ્યું. તેમની તાલીમ બાદ જુન 1873માં ગુપીલે તેમની બદલી લંડનમાં કરી જ્યાં તેઓ 87 [[હેકફોર્ડ રોડ]], બ્રિક્સ્ટોન ખાતે રોકાયા<ref>[https://web.archive.org/web/20070927230607/http://www.vauxhallsociety.org.uk/Hackford.html Hackford Road]. vauxhallsociety.org.uk. સુધારો 27 જૂન 2009.</ref> અને મેસર્સ ગુપીલ એન્ડ કંપની, 17 સાઉથેમ્પટન સ્ટ્રીટ પર કામ કર્યું.<ref>[http://webexhibits.org/vangogh/letter/1/007.htm%20007 લેટર 7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180106173656/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/1/007.htm |date=2018-01-06 }} થિયોને વિન્સેન્ટ તરફથી, 5 મે 1873.</ref> તેમના માટે આ સુખદાયક સમય હતો. તેઓ કામમાં સફળ થયા હતા અને 20 વર્ષની ઉમરે જ તેમના પિતા કરતા વધુ કમાતા હતા. થિયોની પત્નીએ છેવટે ટિપ્પણી કરી હતી કે વેન ગોના જીવનમાં તે સૌથી સુખી વર્ષ હતું. તેઓ તેમના મકાનમાલિકની પુત્રી યુજેની લોયેરના પ્રેમમાં પડ્યા હતા, પરંતુ તેમણે અંતે પોતાની લાગણી તેને વ્યક્ત કરી ત્યારે તેણે એમ કહીને પ્રસ્તાવ ફગાવી દીધો હતો કે તે પહેલેથી લોજમાં રોકાયેલી એક વ્યક્તિ સાથે ગુપ્ત રીતે સગાઇ કરી ચૂકી છે. તેઓ એકલવાયો સ્વભાવ ધરાવતા અને ધર્મમાં રૂચિ ધરાવતા હતા. તેમના પિતા અને કાકાએ તેમને ડીલરશીપમાં કામ કરવા માટે પેરિસ મોકલ્યા. જોકે કળાકૃતિઓના સોદા એક વેપારી જણસની જેમ થતા હોવાથી તેઓ ઉદાસ હતા, ગ્રાહકો પણ આ હકીકત જાણતા હતા. 1 એપ્રિલ, 1876ના રોજ તેમને કામમાંથી છુટા કરવામાં આવ્યા.<ref>ટ્રેલ્બોટ (1981), 35–47</ref> વેન ગો બિનવેતન કામ કરવા માટે ઇંગ્લેન્ડ પાછા ફર્યા. તેમણે [[રામ્સગેટ]] ખાતે બંદર પાસે આવેલી નાની બોર્ડિંગ સ્કૂલમાં સપ્લાય ટીચરની નોકરી સ્વીકારી જ્યાં તેમણે બંદરના દૃશ્યના સ્કેચ બનાવ્યા. સ્કૂલના માલિકે તેમને મિડલસેક્સમાં [[આઇસલવર્થ]] ખાતે મોકલ્યા અને વેન ગો ટ્રેનથી રિચમંડ પહોંચ્યા અને બાકીનો પ્રવાસ પગપાળા પૂરો કર્યો.<ref>"[http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/4/073.htm?qp=attitude.death Letter from Vincent van Gogh to Theo van Gogh આઇઝલવર્થ, 18 ઓગસ્ટ 1876] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111004055445/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/4/073.htm?qp=attitude.death |date=2011-10-04 }}". સુધારો: 11 એપ્રિલ 2010</ref> જોકે આ વ્યવસ્થા અસરકારક સાબિત ન થઇ અને વેન ગો [[મેથોડિસ્ટ]] મંત્રીના સહાયક બનવા અને “દરેક જગ્યાએ ધર્મનો પ્રચાર” કરવાની ઇચ્છા પૂરી કરવા માટે નોકરી છોડી ગયા.<ref>ટ્રેલ્બોટ (1981), 47–56</ref> ક્રિસમસ વખતે તેઓ ઘરે આવ્યા અને છ મહિના સુધી [[ડોર્ડ્રેક્ટ]] ખાતે પુસ્તકોની એક દુકાનમાં કામ કર્યુ. જોકે તેઓ નવા કામથી પણ ખુશ ન હતા અને મોટા ભાગના સમયમાં તેઓ દુકાનની પાછળના ભાગમાં બેસી રહીને ચિત્રો દોર્યા કરતા અથવા બાઇબલના ફકરાઓનો અંગ્રેજી, ફ્રેન્ચ અને જર્મન ભાષામાં અનુવાદ કરતા રહેતા હતા.<ref name="callow54">કેલો (1990), 54</ref> તે સમયે તેમના રૂમમાં સાથે રહેતા યુવાન શિક્ષક ગોર્લિત્ઝે પાછળથી કહ્યું હતું કે વેન ગો બહુ ઓછું ખાતા અને માંસ ખાવાનું ટાળતા હતા.<ref>[http://webexhibits.org/vangogh/letter/5/etc-94a.htm એમ. જે. બ્રુસ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111004055450/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/5/etc-94a.htm |date=2011-10-04 }}, ન્યુવ રોટરડેમેસ્ક, કોર્નેટ દ્વારા ડોર્ડેક્ટમાં એકત્ર કરાયેલું રિકલેક્શન જુઓ. 26 મે અને 2 જૂન 1914.</ref><ref>"...રવિવારે તેઓ માંસ ન ખાતા, માત્ર થોડા ટૂકડા ખાતા અને તે પણ મકાનમાલિક દ્વારા ઘણા સમય સુધી વિનંતી કરવામાં આવ્યા બાદ. થોડી ગ્રેવી સાથે ચાર બટાટા અને થોડા શાકભાજીથી તેમનું રાત્રીનું ભોજન થઇ જતું હતુ.” – ફ્રેડરિક વેન ઇડનના પત્રમાંથી, ''[[De Nieuwe Gids]]'' , ઇશ્યૂ 1 ડિસેમ્બર 1890માં વેન ગો પર લેખ લખવામાં મદદ કરવા માટે. ''વેન ગોઃ સેલ્ફ પોટ્રેઇટઃ લેટર્સ રિવિલિંગ હિઝ લાઇફ એજ એ પેઇન્ટર'' માં ટાંકવામાં આવ્યું, પસંદગી [[ડબલ્યુ એચ. ઓડેન]], ન્યૂ યોર્ક ગ્રાફિક સોસાયટી, ગ્રીનવિચ, સીટી. 1961. 37–39</ref> વેન ગોને ખરા અર્થમાં રૂચિનો વ્યવસાય ન મળ્યો ત્યાં સુધી ધર્મ પ્રત્યે તેમની લાગણી વધતી ગઇ હતી. પાદરી બનવાના પ્રયાસને ટેકો આપવા માટે મે 1877માં તેમના પરિવારે તેમને ધર્મશાસ્ત્રનો અભ્યાસ કરવા [[એમ્સ્ટર્ડમ]] મોકલ્યા. તેઓ ત્યાં પોતાના કાકા જેન વેન ગો સાથે રોકાયા જેઓ નૌકાદળમાં વાઇસ એડમિરલ હતા.<ref>એરિકસન (1998), 23</ref> વિન્સેન્ટે પોતાના કાકા [[જોહાનેસ સ્ટ્રીકર]] સાથે પ્રવેશ પરીક્ષાની તૈયારી કરી જેઓ પ્રતિષ્ઠિત થિયોલોજિયન હતા અને નેધરલેન્ડ્સમાં ઉપલબ્ધ “ઇશુનું જીવન” (Life of Jesus)ની પ્રથમ આવૃત્તિનું પ્રકાશન કર્યું હતું. વેન ગો નિષ્ફળ ગયા અને જુલાઇ 1878માં તેમના પિતા જેનનું ઘર છોડી ગયા. ત્યાર બાદ તેમણે [[બ્રસેલ્સ]] પાસે લેકેનની વ્લામસ્કે ઓપ્લીડિંગ્સસ્કૂલ પ્રોટેસ્ટન્ટ મિશનરી સ્કૂલમાં ત્રણ મહિનાનો કોર્સ કર્યો, પરંતુ નિષ્ફળ ગયા. [[ચિત્ર:Cuesmes JPG001.jpg|thumb|The house where Van Gogh stayed in Cuesmes in 1880; while living here he decided to become an artist|alt=બે માળના ઇંટોના મકાનનો પોટો જે ડાબી બાજુએ છે, આસપાસ વૃક્ષો, આગળ ઘાસ અને જમણી બાજુ વૃક્ષોની હારમાળા સાથે ફોટો.]] જાન્યુઆરી 1879માં તેમણે બેલ્જિયમના કોલસાની ખાણના જિલ્લા [[બોરિનેજ]]માં [[પેટિટ વાસ્મેસ]] ગામે એક મિશનરીની જગ્યા કામચલાઉ ધોરણે લીધી હતી.<ref>[http://webexhibits.org/vangogh/letter/8/129.htm લેટર 129] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100626095637/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/8/129.htm |date=2010-06-26 }}, એપ્રિલ 1879, અને [http://webexhibits.org/vangogh/letter/8/132.htm લેટર 132] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161217000739/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/8/132.htm |date=2016-12-17 }}. વેન ગો 22 રો ડિ વિલ્સન સાથે વેસ્મેસમાં રોકાયા જ્યાં બ્રીડર તરીકે જીન-બાપ્ટાઇઝ ડેનિસ હતા (ફ્રેન્ચ અસલ પ્રમાણે કલ્ટીવેટર) પત્ર [http://webexhibits.org/vangogh/letter/18/553b.htm 553b] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100626094450/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/18/553b.htm |date=2010-06-26 }} પ્રમાણે. તેમના ભત્રીજા જીન રિકેઝની સ્મૃતિ, જે વિકી (1970ના દાયકામાં!), 72-78 દ્વારા સંગ્રહિત કરવામાં આવી હતી. ડેનિસ અને તેની પત્ની એસ્થર એક બેકરી ચલાવતા હતા અને રિકેઝ જણાવે છે કે તેની માહિતીનો એકમાત્ર સ્ત્રોત તેના આન્ટ એસ્થર છે.</ref> તેઓ ખ્રિસ્તી ધર્મને પોતાની ધારણા પ્રમાણેના તાર્કિક અંત સુધી લઇ જવા માંગતા હતા તેથી તેઓ જેનો ઉપદેશ આપતા હતા તેવી જ જીવનશૈલી અપનાવવા લાગ્યા. તેઓ કઠોર જીવન જીવવા લાગ્યા જેમાં ક્વાર્ટરમાં વસવાટ દરમિયાન બેકરના ઘરની પાછળ નાનકડી ઝૂંપડીમાં ઘાસની પથારી પર સુવાનો સમાવેશ થતો હતો. બેકરની પત્નીએ ઝૂંપડીમાંથી વેન ગોના ડુસકા ભરવાનો અવાજ આખી રાત સાંભળ્યો હતો. તેમની અત્યંત સાદાઇભરી જીવનપદ્ધતિ ચર્ચના સત્તાવાળાઓને પસંદ ન પડી અને તેઓ નારાજ થયા. ચર્ચે તેમના પર પાદરીપણાની ગરિમાનું ઉલ્લંઘન કરવાનો આરોપ મૂક્યો. ત્યાર બાદ તેઓ બ્રસેલ્સ ચાલીને પહોંચ્યા<ref>લેટર ફ્રોમ મધર ટુ થિયો, [http://webexhibits.org/vangogh/letter/8/etc-fam-1879.htm 7 ઓગસ્ટ 1879] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160802231600/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/8/etc-fam-1879.htm |date=2016-08-02 }} અને કેલો, કામ ટાંકવામાં આવ્યું, 72</ref> અને થોડા સમય માટે બોરીનેજ ખાતે [[ક્યુસમેસ]] ગામે પરત આવ્યા હતા, પરંતુ માતા-પિતાના દબાણના કારણે અંતે [[એટન]] ખાતે ઘરે પાછા આવ્યા. તેઓ ત્યાં ત્યાર પછીના વર્ષના માર્ચ સુધી રોકાયા હતા<ref group="a">આ ગાળા વિશે અલગ અલગ મત છે. જેન હલ્સકર (1990) બોરિનેજ પરત આવે છે અને આ ગાળામાં ઇટન પરત જાય છે. ડોર્ન, ઇન Ges7kó (2006), 48 અને નોટ 12 આ આર્ટિકલમાં લેવાયેલી લાઇનને સમર્થન આપે છે.</ref> જેનાથી તેમના માતાપિતાની ચિંતા અને હતાશામાં વધારો થયો હતો. વિન્સેન્ટ અને તેના પિતા વચ્ચે મોટો ઝઘડો થયો હતો. થિયોડરે તેમનો પુત્ર [[ગીલ]] ખાતે પાગલખાનામાં રહ્યો હોવા અંગે પૃચ્છા કરી હતી.<ref>[http://webexhibits.org/vangogh/letter/10/158.htm લેટર 158] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100626054408/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/10/158.htm |date=2010-06-26 }} થિયોને વિન્સેન્ટ તરફથી, 18 નવેમ્બર 1881</ref><ref>જુઓ જેન હલ્સકરની સ્પીચ ''ધ બોરીનેજ એપિસોડ એન્ડ મિસરિપ્રેઝન્ટેશન ઓફ વિન્સેન્ટ વેન ગો,'' વેન ગો સિમ્પોઝિયમ, 10–11 મે 1990. એરિકસનમાં (1998), 67–68</ref> તેઓ પરત કોસમેસ આવ્યા જ્યાં તેઓ ઓક્ટોબર સુધી ચાર્લ્સ ડેક્રુક નામના ખાણીયા સાથે રહ્યા હતા.<ref>[http://webexhibits.org/vangogh/letter/8/134.htm લેટર 134] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161217000853/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/8/134.htm |date=2016-12-17 }}, 20 ઓગસ્ટ 1880 ક્યુસસ્મેસમાંથી</ref> તેમને સામાન્ય લોકોમાં અને આસપાસના દૃશ્યોમાં વધુને વધુ રસ પડવા લાગ્યો. જોકે ત્યાં તેમણે પોતાના ડ્રોઇંગમાં પોતાના સમયની નોંધ લીધી અને ત્યાર પછીના વર્ષમાં થિયોની સલાહ પ્રમાણે કળા પ્રત્યે વધુ ગંભીરતાથી કામ શરૂ કર્યું. પ્રતિષ્ઠત ડચ કલાકાર [[વિલેમ રોલોફ]] પાસે અભ્યાસ કરવાની થિયોની ભલામણ માનીને તેઓ તે વર્ષે પાનખરમાં તેઓ બ્રસેલ્સ ગયા. વિન્સેન્ટને કળાની વિધિવત શાળામાં અભ્યાસ કરવામાં રસ ન હતો છતાં વિલેમે તેમને [[રોયલ એકેડેમી ઓફ આર્ટ]]માં પ્રવેશ મેળવવા માટે સમજાવ્યા. હાજરી આપવા દરમિયાન તેમણે માત્ર શરીરશાસ્ત્રનો અભ્યાસ ન કર્યો પરંતુ મોડેલિંગ અને યથાર્થદર્શનનો અભ્યાસ પણ કર્યો હતો, જેના વિશે તેમણે કહ્યું હતું, “...તમારે નાનામાં નાની ચીજ દોરવા માટે સક્ષમ બનવું પડે છે.”<ref>ટ્રેલ્બોટ (1981) 67–71</ref> વેન ગો પોતે જણાવ્યું તેમ ઇશ્વરની સેવા કરવાની સાથે કલાકાર બનવા માંગતા હતા. “...મહાન કલાકારો, ગંભીર વિદ્વાનો પોતાની મહાનકૃતિઓ દ્વારા જે જણાવવા માંગે છે તે વાસ્તવિક મહત્વ સમજવા માંગતા હતા. આ કૃતિઓ ઇશ્વર તરફ લઇ જતી હતી, એક માણસ લખે છે અથવા પુસ્તકમાં કહે છે, બીજો ચિત્ર દોરે છે.” === ઇટેન, દ્રેન્થે અને ધ હેગ === એપ્રિલ 1881માં વેન ગો તેમના માતાપિતા સાથે ઇટન ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં વસવાટ કરવા ગયા જ્યાં તેમણે ચિત્રો દોરવાનું ચાલુ રાખ્યું હતું જેમાં વિષય તરીકે ઘણી વખત પડોશીઓનો ઉપયોગ કરાયો હતો. ઉનાળા દરમિયાન તેમણે થોડા જ સમય ઉગાઉ વિધવા બનેલી પિતરાઇ કી વોસ –સ્ટ્રીકર સાથે ચાલવામાં અને વાતો કરવામાં ઘણો સમય પસાર કર્યો હતો. તે વિન્સેન્ટની માતાની મોટી બહેન અને જોહાનેસ સ્ટ્રીકરની દીકરી હતી અને કલાકાર પ્રત્યે હુંફ દર્શાવી હતી.<ref name="erickson5">એરિકસન (1998), 5</ref> વેન ગો કરતા કી સાત વર્ષ મોટી હતી અને તેને આઠ વર્ષનો એક પુત્ર હતો. વિન્સેન્ટે લગ્ન માટે પ્રસ્તાવ મૂક્યો, પરંતુ તેણે “ના, ક્યારેય નહીં, ક્યારેય નહીં” ''(niet, nooit, nimmer)'' કહીને પ્રસ્તાવ ફગાવી દીધો.<ref>[http://webexhibits.org/vangogh/letter/10/153.htm લેટર 153] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160515053531/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/10/153.htm |date=2016-05-15 }} થિયોને વિન્સેન્ટ તરફથી, 3 નવેમ્બર 1881</ref> ત્યાર બાદ નવેમ્બરમાં તેણે તેના માસા સ્ટ્રીકરને કડક શબ્દોમાં એક પત્ર લખ્યો<ref>[http://webexhibits.org/vangogh/letter/10/161.htm લેટર 161] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160513160642/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/10/161.htm |date=2016-05-13 }} થિયોને વિન્સેન્ટ તરફથી, 23 નવેમ્બર 1881</ref> અને એમ્સ્ટર્ડમ દોડી ગયા જ્યાં તેણે સ્ટ્રીકર સાથે કેટલીક વાર વાત કરી.<ref>[http://webexhibits.org/vangogh/letter/10/164.htm લેટર 164] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170109021750/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/10/164.htm |date=2017-01-09 }} વિન્સેન્ટનો થિયોને, ઇટનથી c.21 ડિસેમ્બર 1881, મુલાકાત વિશે વધુ વિગતવાર માહિતી</ref> કીએ તેને મળવાનો ઇનકાર કરી દીધો અને તેના માતિપિતાએ લખ્યું કે “લગ્ન માટે તારો આગ્રહ ઘૃણા પેદા કરે છે”<ref name="Letter193">લેટર [http://webexhibits.org/vangogh/letter/11/193.htm 193] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171006212522/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/11/193.htm |date=2017-10-06 }} વિન્સેન્ટ તરફથી થિયોને, ધ હેગ, 14 મે 1882</ref> હતાશ થઇને તેણે પોતાનો હાથ દીવાની જ્યોતિ પર રાખી દીધો અને બોલ્યો, “હું આ દીવાની જ્યોત પર જેટલો સમય હાથ રાખી શકીશ એટલી વાર તેને મળીશ.”<ref name="Letter193"/> ત્યાર પછી શું થયું તે વિશે તેણે સ્પષ્ટ જણાવ્યું નથી, પરંતુ પછી માનવામાં આવે છે કે તેના કાકાએ દીવો ઠારી નાખ્યો હતો. કીના પિતાએ તેને જણાવ્યું હતું કે લગ્ન કરવાનો સવાલ જ નથી<ref>"અંકલ સ્ટ્રીકર", થિયોને લખેલા પત્રમાં વેન ગો ઉલ્લેખ કરે છે તે રીતે</ref> કારણ કે વેન ગો નાણાકીય રીતે પણ પગભર થયો ન હતો.<ref name="Gayford130">ગેફોર્ડ (2006), 130–131</ref> વેન ગોને તેના કાકા અને ભૂતપૂર્વ ટ્યુટરના ધારી લીધેલા દંભથી આઘાત લાગ્યો હતો. ક્રિસમસ દરમિયાન તેણે પિતા સાથે હિંસક ઝઘડો કર્યો અને ગિફ્ટ તરીકે નાણાં સ્વીકારવાનો પણ ઇનકાર કરીને ઘર છોડી ધ હેગ જતા રહ્યા.<ref>[http://webexhibits.org/vangogh/letter/11/166.htm લેટર 166] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110181321/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/11/166.htm |date=2016-11-10 }} થિયોને વિન્સેન્ટ તરફથી, 29 ડિસેમ્બર 1881</ref> [[ચિત્ર:Vincent Willem van Gogh 016.jpg|thumb|left|Rooftops, View from the Atelier The Hague (1882), watercolour, Private collection.|alt=બારીમાંથી ફિક્કા લાલ છાપરાનું દૃશ્ય.વાદળી આકાશમાંથી ઉડી રહેલું પક્ષી, નજીકના અંતરે ખેતરો અને જમણી બાજુએ વૃક્ષો અને બીજી ઇમારતો જોઇ શકાય છે.દૂરની ક્ષિતિજ પર સ્મોકસ્ટેક્સ જોવા મળે છે.]] જાન્યુઆરી 1882માં તેમણે ધ હેગ ખાતે વસવાટ કર્યો જ્યાં તેણે પોતાના એક પિતરાઇના પતિ અને જાણીતા ચિત્રકાર [[એન્ટોન મોવ]] (1838-1888)નો સંપર્ક કર્યો. મોવે તેમને પેઇન્ટિંગ તરફ પ્રોત્સાહિત કર્યા જોકે તેઓ થોડા સમયમાં અલગ થઇ ગયા. [[પ્લાસ્ટર કાસ્ટ]]માંથી ડ્રોઇંગ કરવાના મુદ્દે તેઓ નોખા પડ્યા હોવાની ધારણા છે. મોવે અચાનક વેન ગોમાં રસ લેવાનું ઓછું કરી નાખ્યું હોય તેમ જણાય છે અને તેણે તેના કેટલાક પત્રોનો જવાબ આપ્યો ન હતો.<ref>ટ્રેલ્બોટ (1981), 96–103</ref> વેન ગોએ માની લીધું કે મોવને ક્લેસિના મારિયા “સિયેન” હોર્નિક (1850 - અજ્ઞાત)<ref>કેલો (1990), 116; હલ્સકરનું કામ ટાંકીને</ref> નામની એક શરાબી વેશ્યા અને તેની યુવાન પુત્રી સાથેના તેના નવા સ્થાનિક જોડાણની જાણ થઇ ગઇ હતી.<ref>કેલો (1990), 123–124</ref> તે જાન્યુઆરીના અંત સુધીમાં સિયેનને મળ્યો હતો<ref>કેલો (1990), 117</ref> જ્યારે તે પાંચ વર્ષની એક પુત્રી ધરાવતી હતી અને ગર્ભવતી હતી. તેણે અગાઉ પણ બે બાળકોને જન્મ આપ્યો હતો જેઓ મૃત્યુ પામ્યા હતા, જોકે વેન ગોને તેની જાણકારી ન હતી.<ref>કેલો (1990), 116; [[જેન હલ્સકર]]નું રિસર્ટ ટાંકીને; 1874 અને 1879માં બે મૃત બાળકોના જન્મ થયા હતા.</ref> 2 જુલાઇના રોજ સિયેને પુત્ર વિલિયમને જન્મ આપ્યો.<ref name="Tralbaut 1981, 107">ટ્રેલ્બોટ (1981), 107</ref> વેન ગોના પિતાને જ્યારે આ સંબંધો વિશે જાણકારી મળી ત્યારે તેણે સિયેનને અને તેના પુત્રને ત્યજી દેવા માટે વેન ગો પર ભારે દબાણ કર્યું.<ref>કેલો (1990), 132</ref> વિન્સેન્ટે શરૂઆતમાં આ વિરોધનો મક્કમ પ્રતિકાર કર્યો હતો.<ref>ટ્રેલ્બોટ (1981),102–104,112</ref> વેન ગોના કાકા અને આર્ટ ડીલર કોર્નેલિસે શહેરના 20 ઇંક ડ્રોઇંગનું કામ શરૂ કર્યું હતું જે કલાકારે મે સુધીમાં પૂર્ણ કર્યા હતા.<ref>[http://webexhibits.org/vangogh/letter/11/203.htm લેટર 203] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100626110047/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/11/203.htm |date=2010-06-26 }} થિયોને વિન્સેન્ટ તરફથી, 30 મે 1882 ((અંગ્રેજીમાં લખાયેલો પોસ્ટકાર્ડ)</ref> તે જૂનમાં તેણે [[ગોનોરિયા]]ની સારવાર માટે હોસ્પિટલમાં ત્રણ સપ્તાહ ગાળ્યા હતા.<ref>[http://webexhibits.org/vangogh/letter/11/206.htm લેટર 206] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201001035213/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/11/200.htm |date=2020-10-01 }}, થિયોને વિન્સેન્ટ તરફથી, 8 જૂન અથવા 9, જૂન 1882</ref> તે ઉનાળામાં તેણે તૈલચિત્રો બનાવવાનું શરૂ કર્યું.<ref>ટ્રેલ્બોટ (1981),110</ref> એક વર્ષ સાથે રહ્યા પછી 1883ની પાનખરમાં તેણે સિયેન અને તેના બે બાળકોને છોડી દીધા. વેન ગોએ શહેરમાંથી પરિવારને બીજે લઇ જવાનું વિચાર્યું હતું, પરંતુ અંતે સંબંધ તોડી નાખ્યા હતા.<ref>આર્નોલ્ડ, 38</ref> શક્ય છે કે નાણાંની અછતના કારણે સિયેન ફરી વેશ્યાવૃતિ તરફ વળી હોય, ઘરમાં આનંદ રહ્યો ન હતો અને વેન ગોને કદાચ લાગ્યું હતું કે કલાકાર તરીકે તેના વિકાસમાં પારિવારિક જીવન અવરોધરૂપ બની શકે છે. વેન ગો છોડી ગયો ત્યારે સિયેને તેની પુત્રી પોતાની માતાને સોંપી દીધી અને વિલિયમની સોંપણી પોતાના ભાઈને કરી. ત્યાંથી તે ડેલ્ફ ગઇ અને છેવટે એન્ટવર્પ પહોંચી હતી. વિલિયમને યાદ હતું કે તેની માતા તેને 12 વર્ષની ઉમરે રોટેરડમ લઇ ગઇ હતી જ્યાં તેના કાકાએ સિયેનને લગ્ન કરી લેવા સમજાવી હતી જેથી તેનું બાળક કાયદેસર ગણાય. વિલિયમને યાદ છે કે તેની માતાએ કહ્યું હતું કે, “પરંતુ હું જાણું છું કે તેનો પિતા કોણ છે. તે એક આર્ટીસ્ટ હતા જેની સાથે હું ધ હેગમાં લગભગ 20 વર્ષ અગાઉ રહેતી હતી. તેનું નામ વેન ગો હતું.” ત્યાર પછી વિલિયમ સામે જોઇને તેણે કહ્યું હતું. “તારું નામ તેના પરથી પડ્યું છે.”<ref>વિલ્કી, 185</ref> વિલિયમ પોતાને વેન ગોનો પુત્ર ગણાવતો હતો. જોકે તેના જન્મના સમયના કારણે આ અશક્ય લાગે છે.<ref>ટ્રેલ્બોટ (1981),101–107</ref> 1904માં સિયેન પોતાની જાતે [[સ્કેલ્ટ]] નદીમાં ડૂબીને મૃત્યુ પામી હતી. વેન ગો ઉત્તર નેધરલેન્ડ્સમાં [[ડ્રેન્થે]]ના ડચ પ્રાંતમાં રહેવા ગયા હતા. તે વર્ષે ડિસેમ્બરમાં એકલવાયાપણાના કારણે તેઓ પોતાના માતા-પિતા સાથે રહેવા જતા રહ્યા હતા જેઓ ત્યારે ઉત્તર બ્રેબેન્ટમાં [[ન્યુનેન]] ખાતે વસતા હતા.<ref>ટ્રેલ્બોટ (1981), 111–122</ref> === ઉભરતા કલાકાર === ==== ન્યુનેન અને એન્ટવર્પ (1883–1886) ==== [[ચિત્ર:Van-willem-vincent-gogh-die-kartoffelesser-03850.jpg|thumb|The Potato Eaters (1885), Van Gogh Museum|alt=પાંચનું જૂથ એક નાનકડા લાકડાના ટેબલ પર બેઠું છે જેના પર પ્લેટરમાં ઘણું ભોજન છે. એક વ્યક્તિ ઓવરહેડ ફાનસ સાથેના અંધારિયા રૂમમાં કિટલીમાંથી પીણું રેડી રહી છે.]] [[ન્યુનેન]]માં તેમણે ચિત્રકામ પર ધ્યાન આપવાનું શરૂ કર્યું અને તેઓ વિષય તરીકે પંખીઓના માળા લાવવા માટે બાળકોને નાણાં આપતા હતા<ref>જોહાનેસ ડી લોયેર, કેરેલ વેન એન્ગેલેન્ડ, હેન્ડ્રીક્સ ડેકર્સ અને પિયેટ વેન હોર્ન વૃદ્ધ લોકો છે જેમને પક્ષીના કદ પ્રમાણે માળા દીઠ 5, 10 અથવા 50 સેન્ટ ચૂકવાતા હતા. જુઓ થિયોના પુત્રનું [http://webexhibits.org/vangogh/letter/15/etc-435a.htm Webexhibits.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100306105634/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/15/etc-435a.htm |date=2010-03-06 }}</ref> તથા ઘણા ઝૂંપડીમાં રહેતા ઘણા વણકરોના ચિત્ર દોર્યા હતા.<ref>વિન્સેન્ટના ભત્રીજાએ 1949માં કેટલાક સ્થાનિક લોકોની સ્મૃતિ [http://webexhibits.org/vangogh/letter/15/etc-435a.htm અંકિત] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100306105634/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/15/etc-435a.htm |date=2010-03-06 }} કરી છે જેમાં તેમના ડ્રોઇંગની ઝડપનું વર્ણન છે.</ref> 1884ની પાનખરમાં તેમના એક પડોશીની તેમનાથી 10 વર્ષ મોટી પુત્રી માર્ગોટ બેજેમાન ઘણી વખત તેમની સાથે ચિત્રકામમાં સામેલ થઇ હતી. તે પ્રેમમાં પડી અને થોડા ઉત્સાહ સાથે વેન ગોએ પણ પ્રેમ દર્શાવ્યો. તેમણે લગ્ન કરવાનો નિર્ણય લીધો, પરંતુ બંનેના પરિવારોએ તેનો વિરોધ કર્યો હતો. પરિણામે માર્ગોટે [[સ્ટ્રાઇકનાઇન]]નો ઓવરડોઝ લઇ લીધો. વોન ગો તેને નજીકની હોસ્પિટલે લઇ ગયા ત્યારે તેનો જીવ બચાવવામાં આવ્યો હતો.<ref name="Tralbaut 1981, 107"/> 26 માર્ચ 1885ના રોજ હૃદય રોગના હુમલાથી તેમના પિતાનું મૃત્યુ થયું ત્યારે ચિત્રકારને ભારે દુઃખ થયું હતું.<ref>ટ્રેલ્બોટ (1981), 154</ref> તેમની કૃતિઓમાં પ્રથમ વખત ફ્રાન્સમાં રસ જોવા મળ્યો. તે વર્ષે વસંતમાં તેમણે તેમનું પ્રથમ નોંધપાત્ર કામ તરીકે જેની ગણના થાય છે તે ચિત્ર ''[[ધી પોટેટો ઇટર્સ]]'' (ડચમાં: ''De Aardappeleters'' ) પૂર્ણ કર્યું.<ref>[http://www.vggallery.com/visitors/004.htm ''ધી પોટેટો ઇટર્સ'' વિન્સેન્ટ વેન ગો દ્વારા ]. સુધારો 25 જૂન 2009.</ref> તે ઓગસ્ટમાં ધ હેગ ખાતે લુઅર્સ નામના પેઇન્ટ ડીલરની બારીમાં તેમની કૃતિઓ પ્રથમ વખત પ્રદર્શનમાં મૂકવામાં આવી. તેમના પર એક યુવાન ખેડૂત કન્યા પર જાતિય અત્યાચાર કરવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો જે તે વર્ષે સપ્ટેમ્બરમાં ગર્ભવતી બની હતી.<ref group="a">આ છોકરી ગોર્ડિના ડી ગ્રૂટ હતી જે 1927માં મૃત્યુ પામી. તેણે દાવો કર્યો કે તેના પિતા વેન ગો નહીં પરંતુ એક સ્વજન હતા.</ref> પરિણામે ગામના કેથોલિક પાદરીએ મોડેલોને તેના માટે મોડેલિંગ કરવાની મનાઇ ફરમાવી. 1885માં તેમણે કેટલાક [[સ્ટીલ-લાઇફ]] જૂથના ચિત્રો દોર્યા. [[ચિત્ર:Skull with a Burning Cigarette.jpg|120px|left|thumb|Skull of a Skeleton with Burning Cigarette (1885), oil on canvas, Van Gogh Museum|alt=માનવ ખોપડી, ગરદન અને ખભાના ખુલ્લા હાડકા ખોપડીના દાંત વચ્ચે સિગારેટ સળગે છે.]] આ ગાળામાં તેમની ટેકનિકલ નિપુણતામાં ''સ્ટિલ-લાઇફ વિથ સ્ટ્રો હેટ એન્ડ પાઇપ'' અને ''સ્ટિલ-લાઇફ વિથ અર્થન પોટ એન્ડ ક્લોગ્સ'' નો સમાવેશ થાય છે. બંનેમાં સુવાળું અને ઉત્કૃષ્ટ કક્ષાનું બ્રશવર્ક કરવામાં આવ્યું છે જેમાં રંગોના ઉચ્ચ શેડનો ઉપયોગ કરાયો છે.<ref name="H205">હલ્સકર (1980) 196–205</ref> ન્યુનેનમાં બે વર્ષના રોકાણ દરમિયાન તેમણે અસંખ્ય ડ્રોઇંગ અને વોટર કલર્સ અને આશરે 200 ઓઇલ પેઇન્ટિંગ પૂર્ણ કર્યા. જોકે તેમની કૃતિઓમાં મોટા ભાગે ગંભીર માટી જેવા ટોન હતા. ખાસ કરીને તેમાં ડાર્ક બ્રાઉન રંગ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો પરંતુ તેમના પાછળના કામમાં જે વિશર રંગો જોવા મળ્યા છે તે શરૂઆતમાં જોવા મળતા ન હતા. તેમણે જ્યારે ફરિયાદ કરી કે પેરિસમાં તેમના પેઇન્ટિંગ વેચવા માટે થિયો પૂરતા પ્રયાસ નથી કરતા ત્યારે થિયોએ ફરિયાદ કરી હતી કે તેમના ચિત્રો વધુ પડતા ડાર્ક હતા અને તે સમયના ઉજળા [[પ્રભાવવાદી]] પેઇન્ટિંગની સ્ટાઇલને અનુરૂપ ન હતા.<ref>ટ્રેલ્બોટ (1981),123–160</ref> નવેમ્બર 1885માં તેઓ [[એન્ટવર્પ]] ગયા અને રુ ડેસ ઇમેજ (લાન્જ બીલડેકેન્સસ્ટ્રાટ) ખાતે એક પેઇન્ટ ડીલરની દુકાન પર એક નાનકડો રૂમ ભાડે રાખ્યો હતો.<ref name="callow181">કેલો (1990), 181</ref> તેમની પાસે બહુ ઓછા નાણાં હતા તેથી ઓછું ખાતા હતા અને તેમના ભાઈ થિયો જે નાણાં મોકલતા હતા તે પેઇન્ટીંગની સામગ્રી અને મોડેલ પર વાપરવામાં આવતા હતા. તેઓ મોટા ભાગે બ્રેડ, કોફી અને તમાકુ પર ગુજારો કરતા હતા. ફેબ્રુઆરી 1886માં તેમણે થિયોને પત્રમાં જણાવ્યું કે તેણે છેલ્લે છેક ગયા વર્ષે છ ગરમ ભોજન લીધાનું યાદ છે. તેમના દાંત ઢીલા પડી ગયા અને ઘણી પીડા થાવા લાગી.<ref name="callow184">કેલો (1990), 184</ref> એન્ટવર્પમાં તેમણે કલર થેરાપીના અભ્યાસ માટે અરજી કરી અને મ્યુઝિયમમાં કામ શોધવા માટે પ્રયાસ કરવા લાગ્યા, ખાસ કરીને [[પીટર પૌલ રુબેન્સ]]ના કામ માટે પ્રયાસ કર્યો જેનાથી તેમના રંગની પ્લેટમાં [[કાર્માઇન]], [[કોબાલ્ટ]] અને [[એમેરાલ્ડ ગ્રીન]]નો ઉપયોગ કરવા માટે પ્રેરાયા. તેમણે ડોકલેન્ડમાં કેટલાક જાપાનીઝ [[યુકીઓ-ઇ]] વુડકટ્સ ખરીદ્યા અને તેમના ઘણા પેઇન્ટિંગમાં તે સ્ટાઇલનો સમાવેશ કર્યો હતો.<ref name="hammacher84">હેમાચેર (1985), 84</ref> એન્ટવર્પમાં વેન ગોએ અત્યંત આલ્કોહોલિક પીણું [[એબ્સિન્થે]] પીવાનું શરૂ કર્યું હતું.<ref name="callow253">કેલો (1990), 253</ref> ડો. કેવેનેઇલે મોટા ભાગે [[સિફિલિસ]] માટે તેમની સારવાર કરી હતી<ref>આર્નોલ્ડ, 77. સિફિલીસના પૂરાવા નબળા છે જે ડોક્ટરના પપૌત્રના ઇન્ટરવ્યૂ પરથી જ મળ્યા છે. જુઓ ટ્રેલ્બોટ (1981), 177–178</ref> જેઓ ડોકલેન્ડ્સ પાસે પ્રેકટિસ કરતા હતા.<ref>વિન્સેન્ટના ડોક્ટર હ્યુબુર્ટ્સ એમેડિયસ કેવેનેઇલ. વિલ્કી, પાના 143–146.</ref> વેન ગોએ પોતાની નોટબુકમાં એલ્યુમ ઇરીગેશનની સારવાર અને [[સિલ્ટ્ઝ]] બાથ વિશે નોંધ લખી છે.<ref>વેન ડેર વોલ્ક (1987), 104–105</ref> એકેડેમિક શિક્ષણનો તેમણે ઇનકાર કર્યો હોવા છતાં તેમણે એન્ટવર્પમાં [[એકેડેમી ઓફ ફાઇન આર્ટ્સ]]માં ઉચ્ચ સ્તરીય પ્રવેશ પરીક્ષા આપી હતી, જાન્યુઆરી 1886માં પેઇન્ટિંગ અને ડ્રોઇંગમાં મેટ્રિક્યુલેશન કર્યું હતું. ફેબ્રુઆરી દરમિયાન તેઓ માંદા હતા અને વધુ પડતા કામ, નબળા આહાર અને વધુ પડતા ધુમ્રપાનના કારણે હાલત કથળી હતી.<ref>ટ્રેલ્બોટ (1981), 173</ref><ref>તેમનું 1885 પેઇન્ટિંગ ''સ્કલ ઓફ એ સ્કેલેટોન વીથ બર્નિંગ સિગારેટ્સ'' તેમની ધુમ્રપાનની આદત પર આધારિત છે.</ref> {{clear}} ==== પેરિસ (1886–1888) ==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer = | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = Van Gogh - la courtisane.jpg | width1 = 94 | caption1 = ''Courtesan (after [[Keisai Eisen|Eisen]])'' (1887), [[Van Gogh Museum]] | alt1 = Multi-colored portrait of a far eastern cortesan with elaborate hair ornamentation, colorful robelike garment, and a border depicting marshland waters and reeds. | image2 = Van Gogh the blooming plumtree (after Hiroshige), 1887.jpg | width2 = 133 | caption2 = ''The Blooming Plumtree (after [[Hiroshige]])'' (1887), [[Van Gogh Museum]] | alt2 = Portrait of a tree with blossoms and with far eastern alphabet letters both in the portrait and along the left and right borders. | image3 = Van Gogh - Portrait of Pere Tanguy 1887-8.JPG | width3 = 126 | caption3 = ''Portrait of Père Tanguy'' (1887), [[Musée Rodin]] | alt3 = Portrait of a man of a bearded man facing forward, holding his own hands in his lap; wearing a hat, blue coat, beige collared shirt and brown pants; sitting in front of a background with various tiles of far eastern and nature themed art. }} [[ફર્નાડ કોર્મોન]] સ્ટુડિયોમાં અભ્યાસ કરવા માટે વેન ગોએ માર્ચ 1886માં પેરિસનો પ્રવાસ કર્યો જ્યાં [[મોન્ટમેર્ટ]] ખાતે તેઓ થિયોના રુએ લાવલ એપાર્ટમેન્ટમાં રહેતા હતા. જૂનમાં તેમણે હિલ પર વધુ ઉંચાઇએ વધુ મોટો ફ્લેટ ખરીદ્યો હતો. પત્રવ્યવહાર કરવાની જરૂર ન હતી તેથી અગાઉના સમયની સરખામણીમાં પેરિસમાં તેમના રોકાણ સમયની ઓછી માહિતી ઉપલબ્ધ છે.<ref>ટ્રેલ્બોટ (1981) 187–192</ref> મોન્ટમાર્ટ અને બીજી કેટલીક જગ્યાઓ પર તેમણે પેરિસની શેરીઓના કેટલાક ચિત્રો દોર્યા જેમાં ''બ્રીજીસ એક્રોસ ધ સીન એટ એસ્નીરીઝ'' (1887) સામેલ છે. પેરિસમાં રોકાણ દરમિયાન તેમણે જાપાનની [[યુકઓ-ઇ]] [[વુડબ્લોક પ્રિન્ટ્સ]]નો સંગ્રહ કર્યો. આવી કૃતિઓમાં તેમનો રસ 1885માં એન્ટવર્પ ખાતે રોકાણથી શરૂ થયો હતો જ્યાં તેમણે પોતાના સ્ટુડિયોની દિવાલોને સુશોભિત કરવા માટે તેનો ઉપયોગ કર્યો હતો. તેમણે સેંકડો પ્રિન્ટો એકત્રિત કરી હતી જે તેમના કેટલાક પેઇન્ટિંગના બેકગ્રાઉન્ડમાં જોવા મળે છે. 1887મા ''પોર્ટ્રેટ ઓફ પેરી ટેન્ગ્વે'' પોટ્રેઇટમાં તે મુખ્ય આકૃતિની પાછળ તે દિવાલ પર ટિંગાતી જોવા મળે છે. ''ધ કોર્ટેસન અથવા ઓઇરન ( કેસાઇ એઆઇઝન'' પાછળ) 91887)માં વેન ગોએ ''પેરિસ ઇલ્યુસ્ટ્રી'' મેગેઝિનના કવર પરથી ચિત્રને ટ્રેસ કર્યું હતુ ત્યાર બાદ પોતાના ચિત્રમાં તેને ગ્રાફિકલી મોટું કર્યું હતું.<ref>પિકવેન્સ (1984), 38–39</ref> ''પ્લમ ટ્રી ઇન બ્લોસમ (હિરોશીજ'' પાછળ) 1888માં વેન ગો દ્વારા જાપાનીઝ પ્રિન્ટ પ્રત્યે સન્માનનો વધુ એક દાખલો મળે છે. અસલ ચિત્ર કરતા તેમનું વર્ઝન થોડું વધારે બોલ્ડ છે.<ref>ટ્રેલ્બોટ (1981), 216</ref> [[ચિત્ર:Henri de Toulouse-Lautrec 056.jpg|thumb|left|150px|Henri de Toulouse-Lautrec, Portrait of Vincent van Gogh (1887), pastel drawing, Van Gogh Museum|alt=વાદળી છાંટ ધરાવતું પેસ્ટલ ડ્રોઇંગ જેમાં જમણી બાજુએ જોઇને એક વ્યકિત ટેબલ પાસે બેઠી છે જેના પર તેના હાથ અને એક ગ્લાસ છે અને તેણે કોટ પહેર્યો છે તથા બેકગ્રાઉન્ડમાં બારી દેખાય છે.]] મહિનાઓ સુધી વેન ગોએ કોર્મન્સ સ્ટુડિયોમાં કામ કર્યું હતું જ્યાં બ્રિટીશ-ઓસ્ટ્રેલિયન આર્ટિસ્ટ [[જ્હોન પીટર રસેલ]]ના સર્કલની મુલાકાત લેતા હતા<ref>પિકવેન્સ (1986), 62–63</ref> અને સહ વિદ્યાર્થીઓ [[એમીલી બર્નાર્ડ]], [[લુઇસ એન્ગ્વેટિન]] અને [[હેન્રી ડી ટુલોસ-લોટ્રેક]]ને મળ્યા હતા જેમણે પેસ્ટલ સાથે વેન ગોનું પોટ્રેઇટ દોર્યું હતું. આ ગ્રૂપ જુલિયન પેરે ટેન્ગ્યુ દ્વારા ચલાવાતા એક પેઇન્ટ સ્ટોર પર મળતું હતું જે તે સમયે [[પોલ સિઝેન]]ની કૃતિઓ જોવા માટે એકમાત્ર સ્થળ હતું. તે સમયે પેરિસના પ્રભાવવાદી કામને તે સરળતાથી નિહાળી શકતા હતા. 1886માં બે મોટા પ્રદર્શનોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ શોમાં [[પ્રભાવવાદી]] ચિત્રકલાએ તેની પ્રથમ હાજરી દર્શાવી હતી. [[જ્યોર્જિસ સ્યુરેટ]] અને [[પૌલ સિગ્નેક]]ના ચિત્રો ત્યારે ચર્ચાના કેન્દ્રમાં હતા. થિયો પણ બુલેવર્ડ મોન્ટમાર્ટે ખાતે પોતાની ગેલેરીમાં [[પ્રભાવવાદી]] ચિત્રો રાખતા હતા જેમાં [[ક્લોડ મોનેટ]], [[આલ્ફ્રેડ સિસલી]], [[એડગર ડેગાસ]] અને [[કેમિલી પિઝારો]] જેવા કલાકારોના ચિત્રો રાખવામાં આવ્યા હતા. વિન્સેન્ટને ચિત્રકારો કઇ રીતે વિષયને જુએ છે અને દોરે છે તેના વિકાસને સમજવામાં સમસ્યા નડી રહી હતી.<ref>ટ્રેલ્બોટ (1981), 212–213</ref> તેના કારણે સંઘર્ષ પેદા થયો અને 1886ના અંતમાં થિયોને લાગ્યું કે વિન્સેન્ટ સાથે રહેવાનું લગભગ અશક્ય છે. 1887ની વસંત સુધીમાં તેમની વચ્ચે શાંતિ સ્થપાઇ હતી. ત્યાર બાદ તેઓ Asnières રહેવા ગયા જ્યાં સિગ્નેકમાં તેમણે કુશળતા હાંસલ કરી. Asnières ખાતે પોતાના માતાપિતા સાથે રહેતા તેમના મિત્ર એમિલી બર્નાર્ડની મદદથી તેમણે [[પોઇન્ટીલિઝમ]]ના કેટલાક ગુણ મેળવ્યા જેમાં કેનવાસ પર કેટલાક નાના ટપકા કરવામાં આવે છે જેથી દૂરથી જોવામાં આવે ત્યારે એક પ્રકારનો દૃષ્ટિભ્રમ રચાય છે. આ સ્ટાઇલ પાછળની થિયરી [[પૂરક રંગો]]ના મૂલ્ય પર ભાર મૂકે છે જેમાં બ્લુ અને ઓરેંજ રંગ સામેલ છે જે જીવંત વિરોધાભાસ રચે છે<ref>[http://www.nationalgallery.org.uk/cgi-bin/WebObjects.dll/CollectionPublisher.woa/wa/content?contentName=GL_Pointillism "ગ્લોસરી ટર્મ: પોઇન્ટિલિઝમ"], [[નેશનલ ગેલેરી]] લંડન. સુધારો, 13 સપ્ટેમ્બર 2007</ref> અને એક બીજાની બાજુમાં મૂકવામાં આવે ત્યારે એક બીજાની અસરમાં વધારો કરે છે.<ref>[http://www.nationalgallery.org.uk/cgi-bin/WebObjects.dll/CollectionPublisher.woa/wa/content?contentName=GL_Complementary%20Colours "ગ્લોસરી ટર્મઃ કોમ્પ્લિમેન્ટરી કલર્સ"], [[નેશનલ ગેલેરી]], લંડન. સુધારો, 13 સપ્ટેમ્બર 2007</ref> નવેમ્બર 1887માં થિયો અને વિન્સેન્ટ મળ્યા અને [[પૌલ ગોગિન]] સાથે મિત્રતા કરી જેઓ તે સમયમાં જ પેરિસ આવ્યા હતા.<ref>ડી. ડ્રુઇક એન્ડ પી. ઝેગર્સ, ''વેન ગો એન્ડ ગોગિનઃ ધી સ્ટુડિયો ઓફ ધી સાઉથ,'' થેમ્સ એન્ડ હડસન, 2001. 81; ગેફોર્ડ, (2006), 50</ref> વર્ષના અંત સુધીમાં વેન ગોએ પોતાના, બર્નાર્ડ, એન્ક્વેટિન અને કદાચ ટૌલુઝ-લ્યુટ્રેકના ચિત્રોનું એક પ્રદર્શન મોન્ટમાર્ટ ખાતે રેસ્ટોરાં દુ ચેલેટ ખાતે યોજ્યું હતું. ત્યાં બર્નાર્ડ અને એન્ક્વેટિને પોતાના પ્રથમ ચિત્રોનું વેચાણ કર્યું હતું. વેન ગોએ ગોગિન સાથે ચિત્રોની અદલાબદલી કરી જેઓ અલગ પડીને [[પોન્ટ-એવન]] જતા રહ્યા હતા. કળા, કલાકારો અને તે પ્રદર્શન વખતે શરૂ થયેલા સામાજિક સ્થિતિ વિશે ચર્ચા થઇ અને તેમાં વિસ્તાર થતો રહ્યો તેથી શોમાં પિસારો અને તેના પુત્રો [[લ્યુસિન]], સિગ્નેક અને સ્યુરેટ જેવા લોકો મુલાકાતી બન્યા. અંતે ફેબ્રુઆરી 1988માં પેરિસના જીવનમાંથી રસ ઉડી ગયો. આ શહેરમાં બે વર્ષના વસવાટ દરમિયાન 200થી વધુ ચિત્રો દોર્યા હતા. તેમના વિદાયથી અમુક કલાક અગાઉ જ થિયોની સાથે તેમણે સ્યુરેટની પ્રથમ અને છેલ્લી મુલાકાત લીધી હતી.<ref>[http://webexhibits.org/vangogh/letter/18/510.htm લેટર 510] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160513214806/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/18/510.htm |date=2016-05-13 }} થિયોને વિન્સેન્ટ તરફથી, 15 જુલાઈ 1888. લેટર [http://webexhibits.org/vangogh/letter/18/544a.htm 544a] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100626095929/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/18/544a.htm |date=2010-06-26 }}. વિન્સેન્ટ દ્વારા પૌલ ગોગિનને, 3 ઓક્ટોબર 1888</ref> === કળામાં મોટી સફળતા અને અંતિમ વર્ષો === ==== આર્લ્સ ==== વેન ગો શરણ મેળવવાની આશા સાથે આર્લ્સ પહોંચ્યા જે સમયે તેઓ શરાબ પીવાના કારણે બીમાર હતા અને ધુમ્રપાન કરવાના કારણે ઉધરસનો ભોગ બન્યા હતા.<ref name="H143"/> તેઓ 21 ફેબ્રુઆરી 1888ના રોજ આવ્યા અને હોટેલ-રેસ્ટોરાં કેરેલમાં એક રૂમ રાખ્યો જે આદર્શ રીતે [[હોકુસાઇ]] (1760-1849) અથવા [[ઉટામારો]] (1753-1805)ની એક પ્રિન્ટ જેવો લાગતો હતો.<ref name="H143"/><ref name="prick">પિકવેન્સ (1984), 41–42: ''ક્રોનોલોજી'' </ref> તેઓ એક [[આદર્શ]] [[આર્ટ કોલોની]] સ્થાપવાની ઇચ્છા સાથે શહેરમાં આવ્યા હતા. ડેનિસ કલાકાર ક્રિશ્ચિયન –મોરિયર પીટરસન બે મહિના માટે તેમના સાથીદાર બન્યા હતા. જોકેને વેન ગોની રીતભાત એકદમ આશ્ચર્યજનક અને ગંદી લાગી હતી. એક પત્રમાં તેણે તેને વિદેશ સમાન ગણાવ્યું હતું તેમણે લખ્યું હતું, “[[ઝુવેસ]], વેશ્યાવાડાઓ, [[પ્રથમ કોમ્યુનિયન]] પર જઇ રહેલા આર્લ્સિયેનેસ, [[ખતરનાક પ્રાણી]] જેવા લાગતા પાદરી, [[એબ્સિન્થે]]નું સેવન કરતા લોકો વગેરે બધુ મને આ દુનિયા બહારનું લાગે છે.”<ref name="H144"/> ત્યાં તેમના રોકાણના 100 વર્ષ બાદ તેમને યાદ કરે છે 113 વર્ષના [[જીન કેલમેન્ટ]] જેઓ તે સમયે 13 વર્ષના હતા અને તેમના કાકાની ફેબ્રિકની દુકાનમાં કામ કરતા હતા જ્યાં વેન ગો કેનવાસ ખરીદવા આવતા હતા. તેઓ કહે છે કે વેન ગો એક “અત્યંત ગંદા, રીતભાત વગરના, તોછડા અને બીમાર” હતા.<ref>વ્હીટની, ક્રેગ આર. [http://query.nytimes.com/gst/fullપાનું.html?res=9C01E7D7113DF936A3575BC0A961958260"Jeanne Calment, World's Elder, Dies at 122"]{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, The New York Times, 5 August 1997. સુધારો 4 ઓગસ્ટ 2008.</ref><ref>[http://www.cnn.com/WORLD/9708/04/obit.oldest/ "વર્લ્ડસ ઓલ્ડેસ્ટ પર્સન ડાઇઝ એટ 122"], સીએનએન, 4 ઓગસ્ટ 1997. સુધારો 4 ઓગસ્ટ 2008.</ref> તેમને યાદ છે કે તેમણે વેન ગોને રંગીન પેન્સિલો પણ વેચી હતી.<ref>[[એસોસિયેટેડ પ્રેસ]]. [http://news.google.com/newspapers?id=CL4RAAAAIBAJ&amp;sjid=jOwDAAAAIBAJ&amp;pg=1584,3192209 "વિશ્વના સૌથી વૃદ્ધ માણસે સુંદર, સુખભર્યા 120 વર્ષ પૂરા કર્યા"], ''[[ડેઝરેટ ન્યૂઝ]]'' , 21 ફેબ્રુઆરી 1995. સુધારો, 4 માર્ચ 2010</ref> [[ચિત્ર:VanGogh Bedroom Arles1.jpg|thumb|upright|Bedroom in Arles (1888), Van Gogh Museum|alt=લાકડાના ફ્લોર, લીલી દિવાલો, જમણી બાજુએ વિશાળ બેડ સાથે સાંકડો બેડરૂમ જેમાં ડાબી બાજુએ બે સ્ટ્રો ચેર, એ નાનકડું ટેબલ, એક અરીસો અને પાછળની દિવાલ પર એક શટર્ડ બારી છે.બેડ પર કેટલાક નાના ચિત્રો લટકે છે.]] આમ છતાં તેમના પર સ્થાનિક લેન્ડસ્કેપ અને પ્રકાશની અસર પડી હતી. તે ગાળામાં તેમના કામમાં પીળા, અલ્ટ્રામરીન અને મોવની સમૃદ્ધિ જોવા મળે છે. તેમના આર્લ્સ લેન્ડસ્કેપના ચિત્રણ પર તેમના ડચ ઉછેરની અસર છે. મેદાનો અને ક્ષિતિજનું પેચવર્ક સપાટ જણાય છે અને તેમાં દૃષ્ટિકોણનો અભાવ છે, પરંતુ તે રંગની તીવ્રતાની બાબતમાં આગળ છે.<ref name="H143"/><ref name="H144">હ્યુજિસ, 144</ref> આર્લ્સના તેજ પ્રકાશે તેમને રોમાંચિત કર્યા હતા અને તેમના કામની રેન્જ તથા સ્કોપ પર તેની અસર જોવા મળે છે. તેમણે તે વર્ષે માર્ચમાં ગ્રિડ સાથેની "પર્સપેક્ટિવ ફ્રેમ"નો ઉપયોગ કરીને સ્થાનિક લેન્ડસ્કેપના ચિત્રો દોર્યા હતા. તેમના ત્રણ ચિત્રો [[સોસાયટી દિસ આર્ટીસ્ટ્સ ઇનડિપેન્ડન્ટ્સ]]ના વાર્ષિક પ્રદર્શનમાં રજૂ કરાયા હતા. એપ્રિલમાં અમેરિકન આર્ટિસ્ટ [[ડોજ મેકનાઇટે]] તેમની મુલાકાત લીધી હતી જેઓ નજીકમાં [[ફોન્ટવિલે]] ખાતે વસવાટ કરતા હતા.<ref name="prick"/><ref>"લેટરs ઓફ વિન્સેન્ટ વેન ગો". પેન્ગ્વિન, 1998. 348. ISBN 80-85905-48-5</ref> 1 મેના રોજ તેમણે નબર 2 પ્લેસ લેમેર્ટાઇન ખાતે [[યલો હાઉસ]]ની પૂર્વ શાખા માટે મહિને 15 ફ્રાન્કના દરે લીઝ કરાર કર્યા હતા. રૂમમાં ફર્નિચર ન હતું અને થોડા સમય માટે ત્યાં કોઇ રહેતું ન હતું. તેઓ હોટેલ રેસ્ટોરાં એરેલ ખાતે રહેતા હતા પરંતુ હોટેલ દ્વારા સપ્તાહના 5 ફ્રાન્કનો ચાર્જ લેવામં આવતો હતો જે તેમને વધારે લાગ્યા હતા. તેમણે આ ભાવ સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો અને આ કેસ સ્થાનિક લવાદ પાસે લઇ ગયા હતા તેમણે તેમના કુલ બિલમાં બાર ફ્રાન્કનો ઘટાડો કરી આપ્યો હતો.<ref>નેમેઝેક, આલ્ફ્રેડ. ''વેન ગો ઇન આર્લ્સ'' . પ્રેસ્ટેલ વર્લેગ, 1999. 59–61. ISBN 0-907061-05-0</ref> {{multiple image | align = left | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer = | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = red vineyards.jpg | width1 = 155 | caption1 = ''[[The Red Vineyard]]'' (November 1888), [[Pushkin Museum]], Moscow). Sold to [[Anna Boch]], 1890 | alt1 = laborers toil in the field, with all but one on foot and the other manning a beast drawn cart; a river curves in and out of the scene from the upper right with one person in it and the sun is prominently displayed among yellow lighting; the foreground fields are multicolored and the background fields are yellowish. | image2 = Vincent Willem van Gogh 076.jpg | width2 = 155 | caption2 = ''[[The Night Café]]'' (1888), [[Yale University Art Gallery]], New Haven | alt2 = patrons are present at a sparsely attended venue with half full seating tables along the right and left walls, while the back wall has a taller piece of furniture with bottles atop it next to a doorway and in the center of the room is a large piece of furniture that may be a billiards table. Bright lanterns hang from the ceiling and one person is standing. | image3 = Vincent Willem van Gogh 082.jpg | width3 = 115 | caption3 = ''Paul Gauguin's Armchair'' (1888), [[Van Gogh Museum]] | alt3 = A wooden rocking chair with a couple of opened books set on the green and yellow seat cushion with a lit candle in a holder also on the seat of the chair. On the wall is a burning candle in a holder casting a glowing light. }} 7 મેના રોજ તેઓ હોટેલ કેરેલ ટુ ધ કાફે દિલા ગેરે ખાતે રહેવા ગયા<ref>ગેફોર્ડ (2006), 16</ref> જ્યાં તેમણે માલિકો જોસેફ અને મેરી ગિનોક્સ સાથે મિત્રતા કરી. તેઓ યલો હાઉસમાં રહેવા જાય તે પહેલા તેમાં ફર્નિચર રાખવાનું હતું છતાં ગો તેનો ઉપયોગ સ્ટુડિયો તરીકે કરતા હતા.<ref name="callow219">કેલો (1990), 219</ref> કામના ડિસ્પ્લે માટે એક ગેલેરી બનાવવાની આશા સાથે તે સમયે તેમના મોટા પ્રોજેક્ટમાં પેઇન્ટિંગની શ્રેણી સામેલ હતી જેમાં ''વોન ગોઝ ચેર'' (1888), ''[[બેડરૂમ ઇન આર્લ્સ]]'' (1888), ''[[ધ નાઇટ કાફે]]'' (1888), ''[[ધ કાફે ટેરેસ ઓન ધ પ્લેસ દુ ફોરમ, આર્લ્સ એટ નાઇટ]]'' (સપ્ટેમ્બર, 1888) ''[[સ્ટેરી નાઇટ્સ ઓવર રોન]]'' (1888), ''[[સ્ટીલ લાઇફઃ વાઝ વિથ ટ્વેલ્વ સનફલાવર્સ]]'' (1888) જેવા ચિત્રો હતા આ બધા ચિત્રો [[યલો હાઉસમાં સુશોભન]] માટે બનાવાયા હતા.<ref>પિકવેન્સ (1984), 175–176 અને ડોર્ન (1990), પાસિમ</ref> વેન ગોએ ''નાઇટ કાફે'' વિશે લખ્યું છેઃ “મેં એવો વિચાર વ્યક્ત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે કે કાફે એક એવી જગ્યા છે જ્યાં લોકો પોતાને બરબાદ કરી શકે છે, પાગલ થઇ શકે છે અને ગુનો આચરી શકે છે.”<ref>ટ્રેલ્બોટ (1981), 266</ref> તેમણે તે વર્ષે જૂનમાં [[સેઇન્ટ્સ-મેરીઝ-દી-લા-મેર]]ની મુલાકાત લીધી જ્યાં તેમણે [[ઝુવ]] સેકન્ડ લેફ્ટનન્ટ [[પૌલ-ઇયુજિન મિલેટ]]ને ડ્રોઇંગના પાઠ ભણાવ્યા હતા. મેકનાઇટે વેન ગોની ઓળખાણ [[ઇયુજિન બોક]] સાથે કરાવી જે તે સમયે ફોન્ટવિલે ખાતે રહેતા હતા. તેમણે જુલાઇમાં એક બીજાની મુલાકાત લીધી હતી.<ref>લેટર ઓફ વિન્સેન્ટ વેન ગો, પેન્ગ્વિન આવૃત્તિ, 1998 પાનું 348</ref> {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer = | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = Vincent Willem van Gogh 128.jpg | width1 = 110 | caption1 = ''[[Sunflowers (painting)|Still Life: Vase with Twelve Sunflowers]]'' (August 1888), [[Neue Pinakothek]], Munich | alt1 = A vase on a table with about a dozen flowers of varying shades of yellow, tan and beige; a few at the top have darker centers and one on the left is green | image2 = Vincent Willem van Gogh - Cafe Terrace at Night (Yorck).jpg | width2 = 110 | caption2 = ''[[The Café Terrace on the Place du Forum, Arles, at Night]]'' (September 1888), [[Kröller-Müller Museum]], [[Otterlo]], Holland | alt2 = an outdoor cafe with tables and chairs to the left of an adjacent a streetway beneath an awning and under a nighttime sky with yellow stars in a dark sky; people are present in the background of both the cafe and street but not the foreground; dark buildings line the right side of the streetway. | image3 = Vincent Willem van Gogh 089.jpg | width3 = 106 | caption3 = ''[[The Roulin Family|Joseph Roulin (The Postman)]]'' (1888), [[Museum of Fine Arts, Boston]] | alt3 = a long-bearded man with a blue uniform and hat is seated in a chair facing forward with his right arm on the chair's arm and left arm on a table and with a pastel blue background | image4 = Vincent Willem van Gogh 138.jpg | width4 = 96 | caption4 = ''Van Gogh's Chair'' (1888), [[National Gallery]], London | alt4 = A chair with a pipe and a heaping of tobacco in it on a tiled floor with a box in the background that reads "Vincent" and two walls meeting in a corner behind the chair }} ગોગિન તેમની સાથે આર્લ્સમાં જોડાવા માટે તૈયાર થયા જેનાથી વેન ગોને મિત્રતા અને આર્ટિસ્ટના સંયોજન વિશે ઘણી આશા જાગી. રાહ જોતા જોતા તેમણે ઓગસ્ટમાં સૂર્યમુખીના ચિત્રો દોર્યા. બોકે ફરી મુલાકાત લીધી અને વેન ગોએ આ પેઇન્ટિંગ ઉપરાંત ધ પોએટ અગેન્સ્ટ એ સ્ટેરી સ્કાય અભ્યાસની રચના કરી. બોકની બહેન [[એન્ના]] (1848-1936) પણ એક કલાકાર હતી જેણે 1890માં ''[[રેડ વાઇનયાર્ડ]]'' ની ખરીદી કરી.<ref>હલ્સકર (1980), 356</ref><ref>પિકવેન્સ (1984), 168–169;206</ref> સ્ટેશનના પોસ્ટલ સુપરવાઇઝર [[જોસેફ રુલિન]], જેનું પોટ્રેટ તેણે બનાવ્યું હતું, તેમની સલાહ પછી તેમણે 8 સપ્ટેમ્બરે બે બેડ ખરીદ્યા<ref>[http://webexhibits.org/vangogh/letter/18/534.htm લેટર 534] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160513214432/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/18/534.htm |date=2016-05-13 }}; ગેફોર્ડ (2006), 18</ref> અને 17 સપ્ટેમ્બરે યલો હાઉસમાં પ્રથમ રાત વીતાવી જ્યાં હજુ સુધી પૂરતું ફર્નિચર લાવવામાં આવ્યું ન હતું.<ref>[http://webexhibits.org/vangogh/letter/18/537.htm લેટર 537] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100626100355/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/18/537.htm |date=2010-06-26 }}; નેમેઝેક, 61</ref> ગોગિને જ્યારે કામ માટે સહમતિ આપી અને વેન ગોની બાજુમાં જ રહેવાનું નક્કી કર્યું ત્યારે ''[[ડેકોરેશન ફોર ધી યલો હાઉસ]]'' પર કામ શરૂ કર્યું. તેમનો અત્યાર સુધીનો આ સૌથી મહત્વાકાંક્ષી પ્રયાસ હતો.<ref name="d1909" /> વેન ગોએ બે ચેર પેઇન્ટિંગ બનાવ્યા જેમાં સામેલ છે ''વેન ગોઝ ચેર'' અને ''ગોગિન્સ ચેર'' .'''<ref>પિકવેન્સ (1984), 234–235</ref>''' અનેક વખત વિનંતી કરવામાં આવ્યા બાદ ગોગિન અંતે 23 ઓક્ટોબરે આર્લ્સ આવ્યા. નવેમ્બરમાં બંનેએ સાથે ચિત્રો બનાવ્યા. ગોગિને વેન ગોના પોટ્રેટ [[ધ પેઇન્ટર ઓફ સનફ્લાવર્સઃ]] ''પોટ્રેટ ઓફ વિન્સેન્ટ વેન ગો'' બનાવ્યું અને પ્રકૃતિથી વિપરીત જઇને વેન ગોએ પણ સ્મૃતિના આધારે આ જ ચિત્ર બનાવ્યું જેમાં ગોગિન કરતા તેમના વિચાર અલગ હતા. તેમણે તેનું ''[[ધ રેડ વાઇનયાર્ડ]]'' પણ દોર્યું. તેમની પ્રથમ આઉટડોર પેઇન્ટિંગ કામગીરી [[એલિસકેમ્પ્સ]]ના રમણીય સ્થળે કરવામાં આવી હતી.<ref>ગેફોર્ડ (2006), 61</ref> [[ચિત્ર:Paul Gauguin 104.jpg|thumb|left|upright|Paul Gauguin, The Painter of Sunflowers: Portrait of Vincent van Gogh (1888), Van Gogh Museum, Amsterdam|alt=લાલ દાઢીવાળો એક માણસ બેઠો છે જેણે ભૂખરા રંગનો કોટ પહેર્યો છે, તે ડાબી બાજુ જુએ છે. જમણી બાજુએ એક પેઇન્ટ બ્રશ છે અને તે મોટા સૂર્યમૂખીના ચિત્રો દોરી રહ્યો છે.]] બંને કલાકારે તે વર્ષે ડિસેમ્બરમાં [[મોન્ટપેલિયર]]ની મુલાકાત લીધી અને [[આલ્ફ્રેડ બ્રુયાસ]] કલેક્શનમાં [[કોર્બેટ]]ના ચિત્રો અને [[મુસી ફેબર]]માં [[ડેલાક્રોક્સ]]ના ચિત્રો નિહાળ્યા.<ref>પિકવેન્સ (1984), 195</ref> જોકે તેમના સંબંધ સતત કથળી રહ્યા હતા. તેઓ કળા અંગે ઉગ્રતાથી ઝઘડતા હતા. વેન ગોને ભય હતો કે ગોગિન તેમને છોડીને જતા રહેશે અને આ સ્થિતિને તેમણે કટોકટીના સ્તરે પહોંચેલી વધુ પડતી તણાવ સમાન ગણાવી હતી. 23 ડિસેમ્બર 1888ના રોજ હતાશ અને બીમાર વેન ગોએ ગોગિન પર રેઝર બ્લેડથી હુમલો કર્યો. ભયમાં વોન ગો હોટેલ છોડીને સ્થાનિક વેશ્યાવાડામાં જતા રહ્યા. જ્યાં તેમણે ડાબા કાનની બુટનો નીચેનો ભાગ કાપી નાખ્યો. તેણે કપાયેલા ભાગના કેટલાક ટૂકડા અખબારમાં વીંટાળીને રાશેલ નામની વેશ્યાને આપ્યા અને તે “ચીજ કાળજીપૂર્વક જાળવી રાખવા” માટે જણાવ્યું.<ref>ડોઇટીયુ એન્ડ લેરોય મુજબ આડા કાપથી કાનની બુટ અને કદાચ વધુ હિસ્સો નીકળી ગયો હતો.</ref> ગોગિન આર્લ્સ છોડી ગયા અને વેન ગોને ક્યારેય મળ્યા નહીં.<ref group="a">જોકે તેમની વચ્ચે પત્રવ્યવહાર ચાલુ હતો અને 1890માં ગોગિને એન્ટવર્પમાં એક આર્ટિસ્ટ સ્ટુડિયો સ્થાપવા માટે દરખાસ્ત કરી. જૂઓ પિકવેન્સ (1986), 62</ref> દિવસો પછી વેન ગોને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા અને કેટલાક દિવસો પછી ગંભીર સ્થિતિમાં બહાર નીકળ્યા. ગોગિન દ્વારા જાણ કરવામાં આવ્યા બાદ તુરંત થિયોએ તેમની મુલાકાત લીધી તેવી જ રીતે મેડમ ગિનોક્સ અને રુલિને પણ મુલાકાત લીધી હતી. જાન્યુઆરી 1889માં તેઓ યલો હાઉસ પરત આવ્યા પરંતુ ત્યાર પછીનો મહિનો હોસ્પિટલ અને ઘરમાં ગાળ્યો અને આ દરમિયાન તેમને ઝેર આપી દેવાશે તેવી ભ્રમણા વચ્ચે તેઓ જીવતા હતા. માર્ચમાં શહેરના લોકોએ તેમના પર "fou roux" (''લાલ માથાવાળો પાગલ માણસ'' ) હોવાનો આરોપ મૂક્યા બાદ પોલીસે તેમનું ઘર બંધ કરી દીધું. [[પોલ સિગ્નેક]] તેમને હોસ્પિટલમાં મળ્યા અને વેન ગોને તેમની સાથે ઘરે જવાની છૂટ અપાઇ હતી. એપ્રિલમાં પૂરના કારણે તેમના ઘરમાં ચિત્રો ખરાબ થઇ ગયા બાદ તેઓ ડો. રેના રૂમમાં રહેવા ગયા.<ref>પિકવેન્સ (1986). ''ક્રોનોલોજી'' , 239–242</ref><ref>ટ્રેલ્બોટ (1981), 265–273</ref> આ સમયગાળામાં તેમણે લખ્યું “કેટલીક વખત વર્ણવી ન શકાય તેવો આક્રોશ થાય છે, કેટલીક વખત એવું લાગે છે કે સમયનો પડદો અને જીવલેણ સંજોગો એક પળ માટે તૂટી ગયા છે.” બે મહિના બાદ તેઓ આર્લ્સ છોડીને [[સેઇન્ટ-રેમી-દિ-પ્રોવેન્સ]]ના શરણાર્થીઓના નિવાસમાં રહેવા ગયા.<ref>હ્યુજિસ (1990), 145</ref> {{clear}} ==== સેઇન્ટ-રેમી (મે 1889 – મે 1890) ==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer = | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = VanGogh-starry night ballance1.jpg | width1 = 160 | caption1 = ''[[The Starry Night]]'' (June 1889), [[The Museum of Modern Art]], New York | alt1 = A view of the dark blue sky night sky, with a dark green treetop in the left foreground and the tops of village buildings in the distance, and hills in the far distance. In the upper right is a yellow half moon surrounded by a halo of light. In the sky are many bright stars large and small, each surrounded by intense swirling halos, across the center is a large group of swirls comet-like, and a large star swirling in a vortex with a trail of white swirls surrounding it. | image2 = The Sower.jpg | width2 = 163 | caption2 = ''The Sower'' (1888), [[Kröller-Müller Museum]] | alt2 = A man walking from left to right in the upper third of a vast field of crops. He is planting seeds with his right arm extended from a seed-bag that he carries over his shoulder. On the horizon to the left, in the distance, is a farmhouse and in the center of the horizon is a giant yellow rising sun surrounded by emanating rays of yellow sunlight. }} 8 મે 1889ના રોજ કાળજી રાખનાર વ્યક્તિ રિવેરેન્ડ સેલેસ સાથે તેઓ સેઇન્ટ-પોલ-ડી-મોસોલ હોસ્પિટલમાં દાખલ થયા. સેઇન્ટ-રેમીમાં તે એક ભૂતપૂર્વ ધર્મપીઠ છે જે કોર્નફિલ્ડ, વાઇનયાર્ડ અને ઓલિવના વૃક્ષો વચ્ચે આવેલું છે{{convert|20|mi|km}} અને ભૂતપૂર્વ નેવલ ડોક્ટર [[ડો. થિયોફાઇલ પેરોન]] દ્વારા સંચાલિત હતું. થિયોએ બે નાના રૂમની વ્યવસ્થા કરી હતી જે એકબીજાની નજીક હતા અને બારીઓ અલગ હતી. બીજાનો ઉપયોગ સ્ટુડિયો તરીકે થવાનો હતો.<ref name="callow246">કેલો (1990), 246</ref> તેમના રોકાણ દરમિયાન ક્લિનિક અને બગીચો તેમના પેઇન્ટિંગમાં મુખ્ય વિષય હતા. તેમણે હોસ્પિટલના આંતરિક ઇન્ટીરિયર્સમાં ''વેસ્ટીબ્યુલ ઓફ ધ એસાયલમ'' અને સેઇન્ટ-રેમી (સપ્ટેમ્બર 1889) સહિત કેટલાક અભ્યાસ કર્યા. આ ગાળામાં તેમના કેટલાક ચિત્રોમાં વમળ જોવા મળે છે જેમાં તેમનું એક સૌથી જાણીતું ચિત્ર ''[[ધી સ્ટેરી નાઇટ્સ]]'' સામેલ છે. તેમને ટૂંકા અંતર સુધી કોઇની દેખરેખ હેઠળ ચાલવાની છુટ અપાઇ હતી જેનાથી [[સાઇપ્રેસિસ]] અને [[ઓલિવ]] ટ્રીની ઇમેજમાં વધારો થયો હતો જેમાં ''ઓલિવ ટ્રીઝ વીથ એલ્પાઇલ્સ ઇન ધ બેકગ્રાઉન્ડ 1889'' , ''સાઇપ્રેસિસ 1889'' , ''કોર્નફિલ્ડ વિથ સાઇપ્રેસિસ'' (1889), ''કાઉન્ટ્રી રોડ ઇન પ્રોવેન્સ બાય નાઇટ'' (1890) સામેલ છે. ક્લિનિક બહારના વિશ્વ સાથે તેમનો સંપર્ક ઘટી ગયો હોવાથી તેમના વિષયની વિવિધતા ઘટી ગઇ હતી. તેમણે અન્ય ચિત્રકારોના પેઇન્ટિંગના અર્થઘટન પર કામ કરવાનું હતું જેમાં મિલેટ ''ધ સાવર'' અને ''નૂન – રેસ્ટ ફ્રોમ વર્ક (મિલેટ પછી)'' તથા પોતાના જૂના કામના વેરિયેશનનો સમાવેશ થાય છે. વેન ગો [[જુલ્સ બ્રેન્ટોન]], [[ગુસ્તાવ કોર્બેટ]] અને મિલેટના [[વાસ્તવવાદ]]ના પ્રશંસક હતા<ref>{{Cite web |url=http://www.vangoghmuseum.nl/vgm/index.jsp?page=5025&lang=en |title=જુલ્સ બ્રેટોન એન્ડ રિયાલિઝમ, વેન ગો મ્યુઝિયમ |access-date=2021-07-17 |archive-date=2014-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140426201858/http://www.vangoghmuseum.nl/vgm/index.jsp?page=5025&lang=en |url-status=dead }}</ref> અને તેમની નકલોને [[બિથોવેન]]નું અર્થઘટન કરતા સંગીતકારો સાથે સરખાવી હતી.<ref>પિકવેન્સ (1984), 102–103</ref><ref>પિકવેન્સ (1986), 154–157</ref> તેમની ઘણી યાદગાર કૃતિઓ આ સમયે બની હતી જેમ કે ''ધ રાઉન્ડ ઓફ ધી પ્રિઝનર'' (1890)ની રચના [[ગુસ્તાવ ડોર]] (1832-1883) પછી કરવામાં આવી હતી. તેમાં કેદીનો ચહેરો પેઇન્ટિંગના કેન્દ્રમાં છે અને તે વ્યૂઅર તરફ જુએ છે જે વેન ગો છે.<ref name="Tra286">ટ્રેલ્બોટ (1981), 286</ref> {{multiple image | align = left | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer = | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = VincentVanGoghDieArlesierin1890.jpg | width1 = 100 | caption1 = ''[[L'Arlésienne (painting)|L'Arlésienne]]: (Madame Ginoux)'' (1890), [[Kröller-Müller Museum]] | alt1 = A frontal portrait of a seated woman with black hair looking slightly to the right, with her bent left elbow resting on the table before her and her hand is resting on her left cheek. There are two books on the table and she's wearing a black dress with an open neckline and a white frontal blouse underneath. | image2 = Portrait of Dr. Gachet.jpg | width2 = 116 | caption2 = ''[[Portrait of Dr. Gachet]]'' (1890), was sold for US$ 82.5 million in 1990.<ref>"Ebony, David. "[http://findarticles.com/p/articles/mi_m1248/is_4_87/ai_54432695/ Portrait of Dr. Gachet: The Story of a van Gogh Masterpiece] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090430042516/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1248/is_4_87/ai_54432695/ |date=2009-04-30 }}". ''[[Art in America]]'', April, 1999. Retrieved on 2 October 2009.</ref> Private collection | alt2 = A redheaded man wearing a cap, a black jacket with green buttons; with a red mustache and scraggly Van Dyke beard is leaning on his arm to the left looking slightly to the right. He is seated at a table with two yellow books and a red tablecloth. In the foreground on the table is a clear glass vase with flowers. In the background are hills and a dark blue starless night sky. | image3 = Vincent Willem van Gogh 037.jpg | width3 = 110 | caption3 = ''The Round of the Prisoners'' (1890). | alt3 = A group of male prisoners (or inmates), walk around and around in a circle, in an indoor prison (or hospital) yard. The high walls and the floor are made of stone. In the right foreground the men are being watched by a small group of three, two men in civilian clothes with top hats and a policeman in uniform. One of the prisoners in the circle looks out towards the viewer, and he has the face of Vincent van Gogh. }} તે સપ્ટેમ્બરમાં તેમણે ''[[બેડરૂમ ઇન આર્લ્સ]]'' ના વધુ બે વર્ઝન બનાવ્યા અને ફેબ્રુઆરી 1890માં તેમણે ''[[L'Arlésienne]] (Madame Ginoux)'' ના ચાર પોટ્રેટ બનાવ્યા જે ગોગિને બનાવેલા મેડમ ગિનોક્સના ચારકોલ સ્કેચ પર આધારિત હતા. નવેમ્બર 1888માં મેડમ ગિનોક્સ બંને આર્ટિસ્ટ માટે બેઠા હતા.<ref>પિકવેન્સ (1986) 175–177</ref> જાન્યુઆરી 1890માં ''[[મર્ક્યુર ડી ફ્રાન્સ]]'' માં [[આલ્બર્ટ ઓરિયર]]એ તેના કામની પ્રશંસા કરી હતી અને તેને “જિનિયસ” ગણાવ્યા હતા.<ref>ઓરિયર, જી. આલ્બર્ટ. "[http://www.vggallery.com/misc/archives/aurier.htm ધ આઇસોલેટેડ વન્સ: વિન્સેન્ટ વેન ગો]", જાન્યુઆરી, 1890. vggallery.com પર પુનઃનિર્માણ સુધારો 25 જૂન 2009.</ref> ફેબ્રુઆરીમાં બ્રસેલ્સના ઉચ્ચ કક્ષાના પેઇન્ટરોની સોસાયટી [[લેસ XX]] દ્વારા આમંત્રણ અપાયા બાદ તેમણે વાર્ષિક [[પ્રદર્શન]]માં ભાગ લીધો હતો. ડિનરની શરૂઆતમાં લેસ XXના સભ્ય હેનરી ડી ગ્રોક્સે વેન ગોની કૃતિઓનું અપમાન કર્યું. ટુલોઝ-લોટ્રેકે સંતોષજનક જવાબ માંગ્યા અને સિગ્નેકે જાહેરાત કરી કે લોટ્રેક શરણાગતિ સ્વીકારશે તો તેઓ વેન ગોના સન્માન માટે લડવાનું ચાલુ રાખશે. ત્યાર બાદ વોન ગોનું પ્રદર્શન પેરિસમાં આર્ટિસ્ટેસ ઇન્ડીપેન્ડન્ટ્સ ખાતે ડિસ્પ્લેમાં મૂકવામાં આવ્યું ત્યારે [[મોનેટ]]એ જણાવ્યું હતું કે તેમનું કામ સમગ્ર શોમાં શ્રેષ્ઠ છે.<ref>રિવોલ્ડ (1978), 346–347; 348–350</ref> ફેબ્રુઆરી 1890માં પોતાના ભત્રીજા વિન્સેન્ટ વિલેમના જન્મ પછી તેમણે તેની માતાને એક પત્રમાં લખ્યું કે પરિવારમાં નવા સભ્યના ઉમેરા બાદ તેણે તુરત તેના માટે ચિત્રો બનાવવાનું શરૂ કર્યું છે જે તેના બેડરૂમમાં ટાંગવા માટે છે જેમાં સફેદ બદામની મોટી શાખાઓ વાદળી આકાશની આગળ પૂર બહારમાં ખીલ્યા છે.<ref>ટ્રેલ્બોટ (1981), 293</ref> {{clear}} ==== ઔવર્સ-સુર-ઓઇસ (મે-જુલાઇ 1890) ==== {{see also|Double-squares and Squares}} [[ચિત્ર:VanGogh Daubigny.jpg|thumb|Daubigny's Garden (July 1890), Auvers, Kunstmuseum Basel Basel. Barbizon painter Charles Daubigny moved to Auvers in 1861. This attracted other artists, including Camille Corot, Honoré Daumier and Van Gogh. He completed two paintings of the garden, and they are among his final works<ref>Pickvance (1986), 272–273</ref>|alt=એક બંધ બગીચો જેની આસપાસ વૃક્ષો છે, બેકગ્રાઉન્ડમાં એક મોટું મકાન છે અને જમણી બાજુએ એક મકાન છે.લીલા ઘાસ પર એક બિલાડી છે. ઘાસની લોન વચ્ચે ફુલોની એક પથારી છે જ્યારે લોનની પાછળ એક બેન્ચ, એક ટેબર અને કેટલીક ખુરશીઓ છે. નજીકમાં એક એકલી આકૃતિ છે. ]] મે 1890માં વેન ગો પેરિસની બહાર [[ઔવર્સ-સુર-ઓઇસ]] ખાતે ફિઝિશિનય [[ડો. પૌલ ગેચેટ]] (1828-1909)ની નજીક રહેવા માટે ક્લિનિક છોડી ગયા જ્યાં તેઓ થિયોની પાસે રહી શકતા હતા. [[કેમિલ પિસારો]]એ (1830-1903) વેન ગોને ડો. ગેચેટ પાસે રહેવા જવાની ભલામણ કરી હતી. ગેચેટે અગાઉ કેટલાક કલાકારોની સારવાર કરી હતી અને તેઓ પણ શીખાઉ ચિત્રકાર હતા. વેન ગોની પ્રથમ છાપ એવી હતી કે "...ગેચેટ મારા કરતા પણ વધુ માંદો છે અથવા એમ કહું કે મારા જેટલો જ માંદો છે."<ref>[http://webexhibits.org/vangogh/letter/21/648.htm લેટર 648] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160411214950/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/21/648.htm |date=2016-04-11 }} થિયોને વિન્સેન્ટ તરફથી, 10 જુલાઈ 1890</ref> જૂન 1890માં તેમણે ''[[પોટ્રેટ ઓફ ડો. ગેચેટ]]'' દોર્યું અને ઓઇલમાં ગેચેટના બે પોટ્રેટ પૂરા કર્યા તેમ જ ત્રીજું પણ પૂર્ણ કર્યું જે એકમાત્ર કોતરણીકામ વાળું હતું. આ ત્રણેયમાં ગેચેટના વિષાદ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. {{multiple image | align = left | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer = | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = Vincent Willem van Gogh 002.jpg | width1 = 130 | caption1 = ''[[At Eternity's Gate]]'' (1890), [[Kröller-Müller Museum]], [[Otterlo]] | alt1 = A picture of an old man sitting alone on a straw chair with his head in his hands, evoking intense despair. | image2 = L'église d'Auvers-sur-Oise.jpg | width2 = 132 | caption2 = ''[[The Church at Auvers]]'' (1890), [[Musée d'Orsay]], Paris | alt2 = A frontal view of a church, with darkened blue sky overhead, we see the back of a small single figure of a woman walking away from us on the road in front of the building to the left into the distance. }} સેઇન્ટ રેની ખાતે તેમના છેલ્લા સપ્તાહમાં વેન ગોના વિચારો તેમના “મેમરીઝ ઓફ ધ નોર્થ” તરફ પાછી ફરી રહ્યા હતા<ref>[http://webexhibits.org/vangogh/letter/20/629.htm લેટર 629] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305064039/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/20/629.htm |date=2016-03-05 }} થિયોને વિન્સેન્ટ તરફથી, 30 એપ્રિલ 1890</ref> ઓવેરસ-સુર-ઓઇસી ખાતે 70 દિવસમાં તેમણે આશરે 70 ઓઇલ પેઇન્ટિંગ બનાવ્યા હતા જેમાં ''[[ધ ચર્ચ એટ ઓવેરસ]]'' સામેલ છે અને તેમાં ઉત્તરના દૃશ્યોની ઝાંખી મળે છે. ''[[વ્હીટ ફિલ્ડ વિથ ક્રોઝ]]'' (જુલાઇ 1890) અસામાન્ય [[ડબલ સ્ક્વેર]] કેનવાસનું ઉદાહરણ છે<ref>[http://www3.vangoghmuseum.nl/vgm/index.jsp?page=3343&amp;lang=en વ્હીટફિલ્ડ વિથ ક્રોઝ, 1890] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110813000312/http://www.vangoghmuseum.nl/vgm/index.jsp?page=3343&lang=en |date=2011-08-13 }}. વેન ગો મ્યુઝિયમ. સુધારો, 28 માર્ચ 2009</ref> જે તેમણે જીવનના છેલ્લા સપ્તાહમાં તૈયાર કર્યું હતું. તે તેની તીવ્રતાના કારણે વેન ગોના ઉગ્ર લાગણી જગાવતા ચિત્રો પૈકી એક છે.<ref name="pickvance_lastworks">પિકવેન્સ (1986), 270–271</ref> તેને ઘણી વખત ભૂલથી તેમની છેલ્લી કૃતિ માની લેવામાં આવે છે. પરંતુ વેન ગોના સ્કોલર [[જેન હલ્સ્કર]] સાત ચિત્રોની યાદી આપે છે જે તેનાથી પાછળ દોરવામાં આવ્યા હતા.<ref>હલ્સકર (1980), 480–483. ''વ્હીટફિલ્ડ વિથ ક્રોઝ'' એ 2125નું 2117મું કામ છે.</ref> [[બાર્બિઝોન]] પેઇન્ટર [[ચાર્લ્સ ડોબિંગી]] 1861માં એવોરસ ગયા હતા અને તેના કારણે બીજા કલાકારો પણ ત્યાં આવ્યા હતા જેમાં [[કેમિલ કેરોટ]], [[હોનોર ડોમિયર]] અને 1890માં વિન્સેન્ટ વેન ગો સામેલ છે. ''[[:commons:Image:Vincent Willem van Gogh 021.jpg|Image:Vincent Willem van Gogh 021.jpg]]'' જુલાઇ 1890માં વેન ગોએ ડોબિગ્નીઝ ગાર્ડનના બે ચિત્રો પૂરા કર્યા અને તેમાંથી એક તેમની અંતિમ કૃતિ હોવાનું માનવામાં આવે છે.<ref>પિકવેન્સ (1986), 272–273</ref> તેમના ઘણા ચિત્રોમાં અધુરા હોવાના પૂરાવા પણ જોવા મળે છે જેમ કે [[થેચ્ડ કોટેજિસ બાય અ હિલ]] વગેરે.<ref name="pickvance_lastworks"/> {{clear}} === મૃત્યુ === {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer = | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = Vincent Willem van Gogh 106.jpg | width1 = 140 | caption1 = ''[[Self-portrait]]'' (1889), private collection. [[Mirror|Mirror-image]] self portrait with bandaged ear | alt1 = Portrait of a clean shaven man wearing a furry winter hat and smoking a pipe; facing to the right with a bandaged right ear | image2 = Van Gogh - Still Life with Absinthe.jpg | width2 = 110 | caption2 = ''Still Life with Absinthe'' (1887), [[Van Gogh Museum]] | alt2 = A table in a cafe with a bottle half filled with a clear liquid and a filled drinking glass of clear liquid }} થોડા જ સમય અગાઉ હોસ્પિટલમાંથી રજા અપાયા બાદ વેન ગોને ડિસેમ્બર 1889માં ગંભીર ફટકો સહન કરવનો પડ્યો હતો. તેઓ પોતાની માનસિક બીમારીના કારણે આખી જિંદગી પરેશાન રહ્યા હતા, પરંતુ તેમના છેલ્લા વર્ષો દરમિયાન આ સ્થિતિ વધારે મુશ્કેલ બની હતી. આવા કેટલાક કિસ્સામાં તેઓ પેઇન્ટ કરવા તૈયાર ન હતા અથવા પેઇન્ટ કરી શકતા ન હતા. તેના કારણે ટોચની ક્ષમતાએ પહોંચેલા એક કલાકાર તરીકે તેમની હતાશામાં વધારો થયો હતો. તેમની હતાશામાં ધીમે ધીમે વધારો થવા લાગ્યો. 27 જુલાઇ 1890ના રોજ 37 વર્ષની વયે તેઓ એક મેદાનમાં ગયા અને એક રિવોલ્વર દ્વારા પોતાની જાતને છાતીમાં ગોળી મારી. તે તેની અસરમાંથી બચી ગયા, પરંતુ તેમને જાણ ન હતી કે તેમની ઇજા જીવલેણ સાબિત થવાની છે. તેઓ ચાલીને [[રોવોક્સ]] ઇનમાં પહોંચ્યા. બે દિવસ બાદ તેમનું અવસાન થયું. થિયો તેમની પાસે દોડી આવ્યા હતા. થિયોના કહેવા પ્રમાણે તેમના ભાઈના છેલ્લા શબ્દો હતા, "La tristesse durera toujours" (''આ દુઃખ કાયમ માટે રહેશે'' )<ref>હલ્સકર (1980), 480–483</ref> [[ચિત્ર:Grave of Vincent van Gogh.jpg|left|thumb|upright|Vincent and Theo van Gogh's graves at the cemetery of Auvers-sur-Oise|alt=બે કબર અને કબર પરના બે પથ્થર એકબીજાની બાજુમાં છે. તેમની પાછળ લીલા પાંદડાની પથારી છે જેના પર વિન્સેન્ટ અને થિયો વેન ગોના અવશેષો છે જ્યાં તેઓ Auvers-sur-Oiseના કબ્રસ્તાનમાં છે. ડાબી બાજુના પથ્થર પર લખ્યું છેઃ આઇસીઆઇ રિપોઝ વિન્સેન્ટ વેન ગો (1853થી 1890) અને જમણી બાજુના પથ્થર પર લખ્યું છેઃ આઇસીઆઇ રિપોઝ થિયોડોર વેન ગો (1857-1891)]] ભાઈના મૃત્યુના મહિનાઓ બાદ થિયોની તબીયત પણ કથળવા લાગી. તેઓ [[સિફિલીસ]]ના ચેપનો ભોગ બન્યા, જોકે, તેમના પરિવારે આ વાત વર્ષો સુધી સ્વીકારી ન હતી. તેમને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા, નબળા પડી ગયા પછી અને વિન્સેન્ટની ગેરહાજરી સ્વીકારવા તૈયાર ન હોવાની સ્થિતિમાં છ મહિના પછી 25 જાન્યુઆરીના રોજ [[યુટ્રેક્ટ]] ખાતે તેમનું અવસાન થયું.<ref>હેડન, ડેબોરા. ''POX, જિનિયસ, મેડનેસ એન્ડ ધી મિસ્ટરીઝ ઓફ સિફિલીસ'' . બેઝિક બુક્સ, 2003. 152. ISBN 0-907061-05-0</ref> 1914માં થિયોનો મૃતદેહ પાછો કાઢવામાં આવ્યો હતો અને [[ઔવર્સ-સુર-ઓઇસ]] ખાતે તેમના ભાઈ સાથે ફરી દફનાવી દેવાયો હતો.<ref>"[http://www.waymarking.com/waymarks/WM6EJQ_La_tombe_de_Vincent_Van_Gogh_Auvers_sur_Oise_France લા ટોમ્બે દી વિન્સેન્ટ વેન ગો –ઓવર્સ-સર-ઓઇસ, ફ્રાન્સ]". ગ્રાઉન્ડસ્પીક. સુધારો 23 જૂન 2009.</ref> વિન્સેન્ટના પાછળા મોટા ભાગના ચિત્રો ધીરગંભીર હતા, છતાં તેમાં એક પ્રકારનો આશાવાદ છલકતો હતો અને સારી માનસિક તંદુરસ્તી પ્રાપ્ત કરવાની ઇચ્છા જોવા મળતી હતી. જોકે તેમની આત્મહત્યા અગાઉના દિવસોમાં પૂર્ણ કરવામાં આવેલા પેઇન્ટિંગ એકદમ ડાર્ક છે. ''[[એટ એટર્નિટીઝ ગેટ]]'' નામના તેમના ચિત્રમાં એક વૃદ્ધ માણસને તેમના માથાને પોતાના હાથમાં રાખીને બેસેલો દર્શાવાયો છે જે એકંદરે અંધકારમય ચિત્ર છે. તે કૃતિ દર્શાવે છે કે અંતિમ દિવસોમાં કલાકાર કેવી માનસિક સ્થિતિમાંથી પસાર થયો હતો.<ref>હલ્સકર (1980)</ref> વેન ગોની બીમારીના કારણ અને તેનાથી તેમના કામ પર પડેલી અસર વિશે ઘણી ચર્ચા થઇ છે. 150 કરતા વધુ મનોચિકિત્સકોએ બીમારીનું મૂળ જાણવાના પ્રયાસ કર્યા છે અને અલગ અલગ 30 પ્રકારના નિદાન બહાર આવ્યા છે.<ref name="Blumer">બ્લુમેર, ડિટ્રીચ "[http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/abstract/159/4/519 "ધ ઇલનેસ ઓફ વિન્સેન્ટ વેન ગો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110612004826/http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/abstract/159/4/519 |date=2011-06-12 }}". ''અમેરિકન જર્નલ ઓફ સાઇકિયાટ્રી'' , 2002</ref> જે નિદાન કરવામાં આવ્યા છે તેમાં [[સ્કીઝોફ્રેનિયા]], [[બાયોપોલર ડિસઓર્ડર]], સિફિલિસ, ગળે ઉતરી ગયેલા પેઇન્ટનથી ઝેરી અસર, [[ટેમ્પોરલ લોબ એપિલેપ્સી]] અને [[એક્યુટ ઇન્ટરમિટન પોર્ફીરિયા]]નો સમાવેશ થાય છે. આમાંથી કોઇ પણ બીમારી કારણભૂત હોઇ શકે છે અને અપૂરતા ભોજન, વધુ પડતા કામ, અનિંદ્રા અને [[એબ્સિન્થ]] જેવા આલ્કોહોલના વધુ પડતા સેવનના કારણે સ્થિતિ વધુ ગંભીર બની હોય તે શક્ય છે.<ref>જૂઓ ''[http://en.wikipedia.org/wiki/File:Van_Gogh_-_Still_Life_with_Absinthe.jpg%7CStill લાઇફ વિથ એબ્સિન્થે]{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' , 1887</ref><ref>[http://www.the-night.net/absinthe/adrinkers.htm વિખ્યાત એબ્સિન્થે પીનારા] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101130204101/http://the-night.net/absinthe/adrinkers.htm |date=2010-11-30 }}. સુધારો 13 ઓગસ્ટ 2009</ref> == રચનાઓ == {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = Vincent van Gogh (1853-1890) - The Old Mill (1888).jpg | width1 = 97 | caption1 = ''The Old Mill'' (1888), [[Albright-Knox Art Gallery]] | alt1 = Under a bright cloudless blue/green sky is a large collection of connected buildings on the right side of the canvas. The buildings are all part of a mill, up a slight embankment from a stream in the foreground. On the left side of the painting near the steps leading up the embankment to the old mill are two small figures. Off in the distance to the left we see farmland and farmhouses. In the far distance are low purple hills | image2 = Starry_Night_Over_the_Rhone.jpg | alt2 = The top of the painting is a dark blue night sky with many bright stars shining brightly surrounded by white halos. Along the distant horizon are houses and buildings with lights that are shining so brightly that they are casting yellow reflections on the dark blue river below. The bottom half of the picture is the Rhone river with reflected lights showing throughout the river. In the foreground we can see a shallow wave. | width2 = 179 | caption2 = ''[[Starry Night Over the Rhone]]'' (1888), [[Musée d'Orsay]], Paris | image3 = Van_Gogh_The_Olive_Trees..jpg | width3 = 150 | caption3 = ''Olive Trees with the Alpilles in the Background'' (1889), [[Museum of Modern Art]], New York | alt3 = A starless, moonless evening sky of middle blue with two large white clouds are above darker blue twisting hills in the distance. In the foreground is a grove of Olive trees, that extend horizontally across the whole painting, towards the bottom is a winding, twisting path that extends horizontally across the painting }} વેન ગો શાળામાં [[વોટરકલર]]થી ચિત્રો દોરતા હતા અને રંગ પૂરતા હતા. તેમાંથી કેટલીક કૃતિઓ આજે ઉપલબ્ધ છે, પરંતુ તેની વિશ્વસનીયતાને હજુ પડકારવામાં આવે છે.<ref>વેન હ્યુટેન(1996), 246–251: એપેન્ડિક્સ 2—નકારાયેલી રચના</ref> તેઓ પુખ્તવયની વ્યક્તિ તરીકે કળામાં રૂચિ લેવા લાગ્યા ત્યારે ''Cours de dessin'' ની નકલ કરીને પ્રાથમિક સ્તરે પહોંચ્યા, જેનું એડિટિંગ [[ચાર્લ્સ બાર્ગ]] દ્વારા અને પ્રકાશન [[ગુપીલ એન્ડ સિ]] દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. પ્રથમ બે વર્ષમાં જ તેઓ કમિશન માંગવા લાગ્યા હતા. 1882ની વસંતમાં તેમના કાકા કોર્નેલિસ મેરિનસ (એમ્સ્ટર્ડમ ખાતે સમકાલિન કળાની પ્રતિષ્ઠિત ગેલેરીના માલિક) એ તેમને હેગના ચિત્રો દોરવા માટે જણાવ્યું હતું. વેન ગોના ચિત્રો તેમના કાકાની અપેક્ષા મુજબ ન હતા. મેરિનસે તેમને બીજા કમિશનની ઓફર કરી જેમાં તેમને વિષય વિશે વિસ્તૃત માહિતી આપી હતી, પરંતુ કામથી તેમને ફરી એક વખત નિરાશ થવું પડ્યું હતું. જોકે વેન ગોએ ખંતપૂર્વક કામ કર્યું. તેણે વેરિયેબલ શટર ગોઠવીને પોતાના એટેલિયલ (સ્ટુડિયો)ના લાઇટિંગમાં સુધારો કર્યો. વિવિધ ડ્રોઇંગ મટિરિયલ સાથે તેમણે પ્રયોગો કર્યા હતા. એક વર્ષ કરતા વધુ સમય સુધી તેમણે સિંગલ ફિગર્સ પર કામ કર્યું જેમાં "Black and White"માં વિસ્તૃત અભ્યાસનો સમાવેશ થતો હતો જેની તેના સમયે ટીકા જ કરવામાં આવી હતી.<ref>''બ્લેક એન્ડ વ્હાઇટ'' માં કામ કરતા આર્ટિસ્ટ, જેમ કે ઇલસ્ટ્રેટેડ પેપર્સ માટે જેવા કે ''ધ ગ્રાફિક '' અથવા ''ઇલસ્ટ્રેટેડ લંડન ન્યુઝ'' વગેરે વેન ગોના ફેવરિટ હતા. જૂઓ પિકવેન્સ (1974/75)</ref> આજે તેને તેમના પ્રથમ માસ્ટરપીસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.<ref>જૂઓ ડોર્ન, કીઝ એન્ડ ઓલ્ટ. (2000)</ref> 1883ની શરૂઆતમાં તેમણે બહુ આકાર ધરાવતા કમ્પોઝિશન પર કામ શરૂ કર્યું જે ડ્રોઇંગ પર આધારિત હતું. તેમણે તેમાંથી કેટલાકના ફોટોગ્રાફ કઢાવ્યા હતા પરંતુ જ્યારે તેમના ભાઈએ કહ્યુ કે તેમાં જીવંતપણા અને તાજગીની ખામી છે ત્યારે વેન ગોએ તેનો નાશ કર્યો અને તેઓ ઓઇલ પેઇન્ટિંગ તરફ વળ્યા. 1882ની પાનખર સુધીમાં તેમના ભાઈએ તેમને પોતાનું પ્રથમ પેઇન્ટિંગ લાવવા માટે નાણાકીય મદદ કરી હતી પરંતુ થિયો જેટલા નાણાં પૂરા પાડી શકતો તે બધા તુરંત ખર્ચાઇ જતા હતા. ત્યાર બાદ 1883ની વસંતમાં વેન ગો [[વેઇસેનબ્રન્ક]] અને [[બ્લોમર્સ]] જેવા પ્રતિષ્ઠિત કલાકારોની [[હેગ સ્કૂલ]]માં પહોંચ્યા અને તેમની પાસેથી તકનીકી મદદ મેળવી. તેમણે [[ડી બોક]] અને [[વેન ડેર વીલ]] જેવા પેઇન્ટરોની મદદ પણ લીધી જેઓ બીજી પેઢીના હેગ સ્કૂલના આર્ટિસ્ટ હતા.<ref name="DSS">જૂઓ ડોર્ન, સ્ક્રોડર અને સિલેવિસ, ઇડી. (1996) (1996).</ref> ડ્રેન્થે ખાતે થોડા રોકાણ પછી તેઓ ન્યુનેન ગયા ત્યારે તેમણે કેટલાક મોટા કદના પેઇન્ટિંગ પર કામ કરવાનું શરૂ કર્યું પરંતુ પછી તેમાંથી મોટા ભાગનાનો નાશ કર્યો. ''[[ધ પોટેટો ઇટર]]'' અને ન્ચુનેન સિમેટરી પર તેની સાથેનું ચિત્ર ''ધ ઓલ્ડ ટાવર'' તથા ''ધ કોટેજ'' જ બચી ગયા છે. [[રિજકમ્યુઝિયમ]]ની મુલાકાત બાદ વેન ગો જાણતા હતા કે તેમની ઘણી ખામી માટે ટેકનિકલ અનુભવની ગેરહાજરી જવાબદાર છે.<ref name="DSS"/> તેથી તેઓ એન્ટવર્પ ગયા અને ત્યાંથી પેરિસ ગયા જ્યાં તેઓ નવું કૌશલ્ય શીખ્યા.<ref>જૂઓ વેલ્સ-ઓવ્ચારોવ એન્ડ કેચિન (1988)</ref> [[ચિત્ર:Whitehousenight.jpg|thumb|left|upright|White House at Night (1890), Hermitage Museum, St. Petersburg, painted six weeks before the artist's death|alt=બે માળની એક સફેદ ઇમારત છે જેની એક છેડે બે સાઇપ્રસ વૃક્ષો છે અને ઘરની આસપાસ નાના લીલા ઝાડ છે જેની ફરતે પીળી વાડ છે.બે મહિલા આ વાડના દરવાજામાંથી પ્રવેશી રહી છે. કાળા કપડામાં એક મહિલા ડાબી બાજુએ આગળ વધે છે. આકાશમાં એક ચમકદાર તારો છે જેના ફરતે તીવ્ર પીળા રંગની આભા છે.]] પ્રભાવવાદી અને નિયો-પ્રભાવવાદી ટેકનિકથી સજ્જ થઇને અને થિયરી જાણીને વેન ગો આ નવી શક્યતા વિકસાવવા આર્લ્સ પહોંચ્યા. પરંતુ થોડા જ સમયમાં કળા અને કારીગરી વિશે તેમના જૂના વિચાર બહાર આવ્યા. તેમાં સંબંધિત કે વિરોધાભાસી વિષયવસ્તુ પર [[શ્રેણી]]ના વિચાર મુખ્ય હતા જેની અસર કળાના હેતુ પર પડતી હતી. આ કામ આગળ વધ્યું તેમ તેમણે અનેક ''[[સેલ્ફ પોટ્રેટ્સ]]'' બનાવ્યા. 1884માં ન્યુનેન ખાતે તેમણે એક સિરિઝ પર કામ કર્યું હતું જે એઇન્ડોવેન ખાતે એક મિત્રના ડાઇનિંગ રૂમની સજાવટ માટે હતું. તેવી જ રીતે આર્લ્સમાં 1888ની વસંતમાં તેમણે ''[[ફ્લાવરિંગ ઓર્ચાર્ડ્સ]]'' ને ટ્રાઇપ્ટીક્સમાં ગોઠવ્યા અને આકૃતિઓની એક શ્રેણી બનાવી જે ''[[રોલિન પરિવાર]]'' સુધી ચાલી અને અંતે જ્યારે ગોગિને વેન ગોની બાજુમાં જ આર્લ્સમાં રહેવાની સહમતી આપી ત્યારે તેમણે ''[[યલો હાઉસ માટે ધી ડેકોરેશન]]'' માટે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું જે તેમના સૌથી મહત્વકાંક્ષી પ્રયાસ પૈકી એક હતું.<ref name="d1909">જૂઓ ડોર્ન (1990)</ref> ત્યાર પછી તેમના કાર્યમાં મૂળભૂત સેટિંગમાં વિસ્તરણ કે સુધારાનો સમાવેશ થાય છે. 1889ની વસંતમાં તેમણે ઓર્ચાર્ડના એક નાનકડા ગ્રૂપનું પેઇન્ટિંગ કર્યું. એપ્રિલમાં થિયોને લખેલા એક પત્રમાં તેમણે જણાવ્યું કે મારી પાસે વસંતના છ અભ્યાસ છે જેમાથી બે મોટા ઓર્ચાર્ડ વિશે છે. આ અસર ક્ષણજીવી હોય છે તેથી બહુ ઓછો સમય બચે છે.<ref name="H385">હલ્સકર (1980), 385</ref> કળાના ઇતિહાસકાર [[આલ્બર્ટ બોઇમ]]એ સૌથી પહેલા એ બાબતની નોંધ લીધી હતી કે વેન ગોએ ''સ્ટેરી નાઇટ'' જેવી અદભૂત કૃતિની રચના કરી હોવા છતાં તેઓ વાસ્તવિકતા પર આધાર રાખતા હતા.<ref>બોઇમી (1989)</ref> ''ધ વ્હાઇટ હાઉસ એટ નાઇટ'' માં એક મકાન દર્શાવાયું છે જેમાં આકાશમાં એક ચમકદાર તારાની આસપાસ પીળા રંગની આભા જોવા મળે છે. સાન માર્કોસ ખાતે [[સાઉથવેસ્ટ ટેક્સાસ સ્ટેટ યુનિવર્સિટી]]ના ખગોળશાસ્ત્રીઓએ ગણતરી કરી હતી કે તે તારો શુક્ર હતો જે જૂન 1890માં સાંજે આકાશમાં ચમકતો હતો જે સમયે વેન ગોએ આ ચિત્રનું પેઇન્ટિંગ બનાવ્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે.<ref>16 જૂન 1890ના રોજ 8:00 pm વાગ્યે, ખગોળશાસ્ત્રીઓએ પેઇન્ટિંગમાં [[શુક્ર]]ની નક્કી કરેલી સ્થિતિ પ્રમાણે. [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1209192.stm વેન ગોના કેનવાસ પર તારાની તારીખ ] 8 માર્ચ 2001</ref> સેઇન્ટ-રેમી સમયગાળાના ચિત્રોમાં ઘણી વખત વંટોળ અને ચક્ર જોવા મળે છે. આ ચિત્રોમાં પ્રકાશની પેટર્ન [[કોલ્મોગોરોવ]]ના [[ઉથલપાથલ]]ના આંકડાકીય મોડલને સમર્થન આપતી હોય તેમ જણાય છે.<ref>જે. એલ. એરેગોન, ગેરાર્ડો જી. નોમિસ, એમ. ટોરેસ. પી. કે. મૈની.[http://arxiv.org/abs/physics/0606246 '][http://arxiv.org/abs/physics/0606246 'વેન ગો પેઇન્ટિંગ્સ પર કોલ્મોગોરોવ સ્કેલિંગ']. 28 જૂન 2006.</ref> === કામની પ્રક્રિયા === [[ચિત્ર:Vincent Van Gogh 0012.jpg|thumb|150px|Vestibule of the Asylum (September 1889), Saint-Remy, Van Gogh Museum, brush and oils, black chalk, on pink laid paper<ref>Ives, Stein & alt. (2005), 326–327: cat. no. 115</ref>|alt= હોસ્પિટલની લોબીમાં ઉભા રહીને, બગીચા તરફ ખુલ્લા ડબલ ડોરવે અને બહાર અમુક અંતરે આવેલા ફુવારા સામે જોઇને. ]] નહીંવત તાલીમ લઇને પોતાની જાતે ચિત્રકાર બનેલા વેન ગો પોતાના પેઇન્ટિંગ અને ડ્રોઇંગ ટેકનિકમાં બિલકુલ એકેડેમિક ન હતા. તાજેતરના સંશોધનોમાં સાબિત થયું છે કે “ઓઇલ પેઇન્ટિંગ” અથવા “ડ્રોઇંગ” તરીકે ઓળખાતા તેમના કામને મિક્સ્ડ-મિડિયા કહેવાનું વધુ યોગ્ય રહેશે. ''ધ લેન્ગલોઇસ બ્રિજ એટ આર્લ્સ'' પેન અને શાહીથી દોરાયેલા અત્યંત વિસ્તૃત ચિત્રો છે જ્યારે સેઇન્ટ-રેમી અને ઓવેર્સના કેટલાક ચિત્રો,<ref>સ્કેફર, વોન સેઇન્ટ-જ્યોર્જ એન્ડ લેવેરેત્ઝ, 105–110</ref> જે અત્યાર સુધી ડ્રોઇંગ અથવા વોટરકલર ગણવામાં આવતા હતા, જેમ કે ''વેસ્ટીબ્યુલ ઓફ ધી એઝાયલમ'' , સેઇન્ટ-રેમી (સપ્ટેમ્બર 1889) એ હળવા ઓઇલ અને બ્રશ સાથેના ચિત્રો હોવાનું બહાર આવ્યું છે.<ref>જૂઓ ઇલ્વીસ, સ્ટેઇન એન્ડ ઓલ્ટ. (2005)</ref> રેડિયોગ્રાફિકલ પરીક્ષણો પરથી જોવા મળ્યું છે કે વેન ગોએ અગાઉની ધારણા કરતા વધુ વખત જૂના કેનવાસનો પુનઃઉપયોગ કર્યો હતો. તેમણે પોતાના ત્રીજા ભાગના ચિત્રો કરતા વધુ ચિત્રોને ઓવરપેઇન્ટ કર્યા હતા કે નહીં તેની ચકાસણી વધુ તપાસ પરથી થઇ શકશે.<ref>જૂઓ વેન હ્યુટેન (1995)</ref> 2008માં ડેલ્ફ યુનિવર્સિટી ઓફ ટેકનોલોજી અને યુનિવર્સિટી ઓફ એન્ટવર્પે ''પેચ ઓફ ધી ગ્રાસ'' ચિત્રની નીચે રહેલા એક મહિલાના ચહેરાની સ્પષ્ટ ઇમેજ મેળવવા માટે એક્સ-રે ટેકનિકનો ઉપયોગ કર્યો હતો.<ref>સ્ટ્રુઇક, ટિનેકે વેન ડેર, ઇડી. કેસ્કિયેટો પૌલ. "[http://www.reuters.com/article/technologyNews/idUSKUA05713520080730 હિડન વેન ગો રિવિલ્ડ ઇન કલર બાય સાયન્ટિસ્ટ]". રોઇટર્સ, 30 જુલાઈ 2008. સુધારો, 3 ઓગસ્ટ 2008</ref><ref>"[http://www.tudelft.nl/live/pagina.jsp?id=6383a391-d2c6-4341-bcd0-62cba4cff50b&amp;lang=en 'હિડન વેન ગો પેઇન્ટિંગ રિવિલ્ડ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927031918/http://www.tudelft.nl/live/pagina.jsp?id=6383a391-d2c6-4341-bcd0-62cba4cff50b&lang=en |date=2011-09-27 }}". ડેલ્ફ્ટ યુનિવર્સિટી ઓફ ટેકનોલોજી, 30 જુલાઈ 2008. સુધારો, 3 ઓગસ્ટ 2008 અહીં દર્શાવેલા ફોટોગ્રાફમાં નવા પેઇન્ટિંગ નીચે જૂની ઇમેજ દર્શાવાઇ છે.</ref> === સાઇપ્રેસિસ === વેન ગોના પેઇન્ટિંગમાં એક સૌથી લોકપ્રિય અને સૌથી વિખ્યાત શ્રેણીમાં [[સાઇપ્રેસિસ]]નો સમાવેશ થાય છે. 1889ના ઉનાળામાં બહેન [[વિલ]]ની વિનંતીને માન આપી તેમણે ''વ્હીટ ફિલ્ડ વિથ સાઇપ્રેસિસ'' ના કેટલાક નાના વર્ઝન બનાવ્યા હતા.<ref>રોનાલ્ડ પિકવેન્સ, ''વેન ગો ઇન સેઇન્ટ-રેમી એન્ડ ઓવેર્સ'' . એક્ઝિબિશન કેટેલોગ. [[મેટ્રોપોલિટન મ્યુઝિયમ ઓફ આર્ટ]], 1986. 132–133. ISBN 0-907061-05-0</ref> તેમના આ ચિત્રોમાં વર્તુળાકાર અને ગાઢ [[ઇમ્પાસ્ટો]] જોવા મળે છે. તેમણે પોતાના શ્રેષ્ઠ પેઇન્ટિંગ પૈકી એક ''[[ધ સ્ટેરી નાઇટ]]'' નું સર્જન કર્યું હતું. આ સિરિઝની અન્ય કૃતિઓમાં સ્ટાઇલની સમાનતા છે જેમાં ''ઓલિવ ટ્રી વિથ ધી આલ્પાઇલ્સ ઇન ધ બેકગ્રાઉન્ડ'' (1889), ''સાઇપ્રેસિસ'' (1889), ''વ્હીટ ફિલ્ડ વિથ સાઇપ્રેસિસ'' (1889) (વેન ગોએ તે વર્ષે આ ચિત્રના કેટલાક વર્ઝન બનાવ્યા હતા.), ''રોડ વિથ સાઇપ્રેસ એન્ડ સ્ટાર'' (1890) અને ''[[સ્ટેરી નાઇટ ઓવર ધી રોન]]'' (1888) સામેલ છે. સ્ટાઇલની બાબતમાં અલગ તરી આવવાના કારણે તે વેન ગોની કામગીરીના પ્રતીક બન્યા છે. કળા ઇતિહાસકાર રોનાલ્ડ પિકવેન્સના જણાવ્યા પ્રમાણે {{multiple image | align = left | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = Vincent van Gogh - Road with Cypress and Star - c. 12-15 May 1890.jpg | width1 = 120 | caption1 = ''Road with Cypress and Star'' (May 1890), [[Kröller-Müller Museum]] | alt1 = An early night sky with an intense large yellow star surrounded by a white halo to the top left, an intense yellow and red-lined glowing crescent moon to the mid-right top. A large singular dark green Cypress tree painted with impasto and intense upright brushstrokes extends down the middle of the painting, from the top of the canvas to the burnt orange field below, where it grows beside a twisting stream. in the far distant horizon are low blue hills and to the far right is a farmhouse with smoke from the chimney and lights on within. Along the right side of the foreground are two figures walking along on the road and quite a way behind them is a horse drawn buggy also coming down the road. | image2 = Vincent van Gogh - Wheat Field with Cypresses (National Gallery version).jpg | width2 = 190 | caption2 = ''Wheat Field with Cypresses'' (1889), [[National Gallery]], London | alt2 = An open field of yellow wheat, under swirling and bright white clouds in an afternoon sky. A large cypress tree to the extreme right painted in shades of dark greens with swirling and impastoed brushstrokes. There are several smaller trees to the left and around the cypress tree are more small trees and several haystacks. There are blue-gray hills on the horizon in the background. | image3 = Vincent Van Gogh 0016.jpg|''Cypresses,'' (1889), | width3 = 122 | caption3 = ''Cypresses'' (1889), [[Metropolitan Museum of Art]], New York City | alt3 = A pair of large trees to the left, one so tall it goes out of the top of the picture and mountains in the distance along the horizon. The afternoon sky is painted with bright blue and green swirls with white clouds and a visible daytime crescent moon also surrounded by swirls and halos. The dark green trees to the left are painted with thick impasto brush-strokes and swirls as well as the lighter yellow-green grasses in the foreground below. }} <blockquote> ''રોડ વિથ સાઇપ્રેસ એન્ડ સ્ટાર'' (1890) એ ''સ્ટેરી નાઇટ'' જેવું જ બિનવાસ્તવિક અને કૃત્રિમ ચિત્ર છે. પિકવેન્સ જણાવે છે કે પેઇન્ટિંગ ''રોડ વીથ સાઇપ્રેસ એન્ડ સ્ટાર'' માં ઉત્તર અને દક્ષિણનો સમન્વય થાય છે અને તેમાં વાસ્તવિકતાને ઉચ્ચ સ્તરે લઇ જવાનો અનુભવ છે. વેન ગો અને ગોગિનનો ઉલ્લેખ તેમાં અમૂર્ત તરીકે કરવામાં આવે છે. 18 જૂન 1889ના રોજ થિયોને લખાયેલા એક પત્રમાં ''ઓલિવ ટ્રી વિથ ધી આલ્પાઇલ્સ ઇન બેકગ્રાઉન્ડ'' નો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે લખ્યું હતું, “આખરે મારી પાસે ઓલિવ સાથે એક લેન્ડસ્કેપ છે અને સ્ટેરી નાઇટનો નવો અભ્યાસ પણ છે.”<ref>પિકવેન્સ (1986), 101; 189–191</ref></blockquote> પોતાના ચિત્રો માટે પણ એક ગેલેરી હોય તેવી આશા સાથે તે સમયે તેમનો મહત્વનો પ્રોજેક્ટ પેઇન્ટિંગની એક સિરિઝ હતો જેમાં ''[[સ્ટીલ લાઇફઃ વાઝ વિથ ટ્વેલ્વ સનફ્લાવર્સ]]'' (1888) અને ''[[સ્ટેરી નાઇટ ઓવર ધ રોન]]'' (1888) [[યલો હાઉસમાં ડેકોરેશન|યલો હાઉસમાં ''ડેકોરેશન'']] માટેના ચિત્રો સામેલ છે.<ref>પિકવેન્સ (1984), 175–176</ref><ref>[http://webexhibits.org/vangogh/letter/20/595.htm લેટર 595] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131195633/http://www.webexhibits.org/vangogh/letter/20/595.htm |date=2017-01-31 }} થિયોને વિન્સેન્ટ તરફથી, 17 અથવા 18 જૂન 1889</ref> {{clear}} === ફલાવરિંગ ઓર્ચાર્ડ્સ === {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer = | footer_align = left/right/center | footer_background = | image1 = Vincent Van Gogh 0021.jpg | width1 = 114 | caption1 = ''Cherry Tree'' (1888), [[Metropolitan Museum of Art]], New York City | alt1 = A field on an early spring day with several lightly blooming trees in the left and in the distance contrasted against a pale sky. To the right middle ground is a large single tree with several growing branches in early bloom. A rake leans against the tree-trunk. | image2 = Vincent Van Gogh 0018.jpg | width2 = 190 | caption2 = ''[[View of Arles, Flowering Orchards]]'' (1889) | alt2 = foreground has three erect trees in front of water reflecting green plants behind it, while the background has rows of trees, a few buildings and either trees or hills. }} ''ફ્લાવરિંગ ઓર્ચાર્ડ્સ'' ની સિરિઝને કેટલીક વખત ''ઓર્ચાર્ડ્સ ઇન બ્લોસમ'' પેઇન્ટિંગ્સ પણ કહેવામાં આવે છે. વેન ગોએ ફેબ્રુઆરી 1888માં [[આર્લ્સ]], [[પ્રોવેન્સ]]માં આગમન બાદ પૂરા કરેલા પ્રથમ ગ્રૂપમાં આ ચિત્રનો સમાવેશ થાય છે. આ ગ્રૂપના 14 પેઇન્ટિંગ આશાવાદી, આનંદથી ભરપૂર અને વસંતની મોસમને દૃશ્યના માધ્યમથી રજૂ કરે છે. તે નાજુક રીતે સંવેદનશીલ, શાંત, મૌન અને ગીચતા વગરના છે. ''ધ ચેરી ટ્રી'' વિશે વિન્સેન્ટે 21 એપ્રિલ 1888ના રોજ લખ્યું હતું કે તેમની પાસે 10 ઓર્ચાર્ડ અને ''એક મોટું (પેઇન્ટિંગ) ચેરી ટ્રીનું હતું જેને મેં બગાડી નાખ્યું'' છે.<ref>પિકવેન્સ (1984), 45–53</ref> ત્યાર પછીની વસંતમાં તેમણે ઓર્ચાર્ડના અન્ય એક નાનકડા જૂથનું પેઇન્ટિંગ કર્યું જેમાં ''[[વ્યૂ ઓફ આર્લ્સ, ફલાવરિંગ ઓર્ચાર્ડ્સ]]'' સામેલ છે.<ref name="H385"/> વેન ગો દક્ષિણ ફ્રાન્સના લેન્ચસ્કેપ અને હરિયાળી જોઇને મોહિત થયા હતા અને અનેક વખત આર્લ્સ પાસે ફાર્મ બગીચાઓની મુલાકાત લીધી હતી. [[ભુમધ્ય હવામાન]]ના પ્રકાશના કારણે તેમના રંગોની પસંદગી પણ જીવંત હતી.<ref>ફેલ, ડેરેક. ""ધ ઇમ્પ્રેશનિસ્ટ ગાર્ડન". લંડન: ફ્રાન્સિસ લિંકન, 1997. 32. ISBN 80-85905-48-5</ref> પોતાના આગમન બાદ તેઓ આસપાસના લેન્ડસ્કેપ અને છોડના જીવન પર ઋતુની અસરને વણવા આતુર હતા. === ફૂલ === વેન ગોએ ''વ્યૂ ઓફ આર્લ્સ વીથ આઇરીસીસ'' માં જોવા મળે છે તેમ ફુલના લેન્ડસ્કેપના કેટલાક વર્ઝન પેઇન્ટ કર્યા હતા. જેમાં ''[[આઇરીસીસ]]'' , ''[[સૂર્યમુખી]]'' , લિલાક્સ, ગુલાબ, ઓલિયેન્ડર્સ અને કેટલીક વખત ફુલોનો સમાવેશ થાય છે.<ref>"[http://www.vggallery.com/misc/sunflowers.htm લેટર 573]" થિયોને વિન્સેન્ટ તરફથી. 22 or 23 જાન્યુઆરી 1889</ref> ફુલના કેટલાક ચિત્રોમાં રંગમાં તથા જાપાનના [[યુકીયો-ઇ]] [[વૂડબ્લોક પ્રિન્ટ]]માં તેમનો રસ રજૂ થાય છે.<ref>પિકવેન્સ (1986), 80–81; 184–187</ref> {{multiple image | align = left | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = VanGogh-View of Arles with Irises.jpg | width1 = 150 | caption1 = ''View of Arles with Irises'' (1888), [[Van Gogh Museum]], Amsterdam | alt1 = A field with flowers, various plants and trees in front of a several buildings (some of which are either tall or on a hill). | image2 = VanGoghIrises2.jpg | width2 = 160 | caption2 = ''[[Irises (painting)|Irises]]'' (1889), [[Getty Center]], Los Angeles | alt2 = A field of flowers. The foreground includes long green stems with blue flowers, while the background includes prominent gold flowers on the left; white flowers in the center and a field to the right. }} તેમણે સૂર્યમુખીની બે શ્રેણી પૂરી કરી હતી. તેમાંથી પ્રથમ પેરિસમાં 1887માં પૂરી કરવામાં આવી હતી અને બીજી ત્યાર પછીના વર્ષમાં આર્લ્સ ખાતે રોકાણ દરમિયાન કરવામાં આવી હતી. પ્રથમ સેટમાં ફુલોને જમીન પર રખાયેલા દર્શાવાયા હતા. બીજા સેટમાં તે ફુલદાનીમાં સુકાયેલા છે. જોકે 1888ના પેઇન્ટિંગ આ કલાકારના આશાવાદના દુર્લભ ગાળા દરમિયાન રચાયા હતા. તેઓ તેને એક બેડરૂમમાં સજાવવા માંગતા હતા જ્યાં પૌલ ગોગિન તે ઓગસ્ટમાં આર્લ્સમાં રહેવાનું ધારતા હતા. ત્યાં તેમણે બંનેએ કલાકારોના એક સમુદાયની રચના કરી હતી જેના માટે વેન ગો લાંબા સમયથી આશા રાખતા હતા. આ ફુલો પર જાડા બ્રશસ્ટ્રોક (ઇમ્પેસ્ટો) અને પેઇન્ટના ભારે સ્તર જોવા મળ્યા છે.<ref name="NatGs">"[http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/vincent-van-gogh-sunflowers સનફ્લાવર્સ 1888]". [[નેશનલ ગેલેરી]], લંડન. સુધારો, 12 સપ્ટેમ્બર 2009</ref> ઓગસ્ટ 1888માં થિયોને લખેલા એક પત્રમાં તેમણે જણાવ્યું હતું. :“માર્સેલિયસ જે ઉત્સાહથી બોલિયેબયેઝ ખાય છે તેવી રીતે હું પેઇન્ટિંગ બનાવી રહ્યો છું. હું કેટલાક સૂર્યમૂખી દોરી રહ્યો છું તેની તમને જાણ થશે ત્યારે તેનાથી તમને આશ્ચર્ય નહીં થાય. હું આ વિચાર પર આગળ વધું તો એક ડઝન પેનલની રચના થશે. તેથી સમગ્ર રચનામાં વાદળી અને પીળી રંગનો સમન્વય જોવા મળશે. હું દરરોજ સવારે સૂર્યોદયથી આ કામમાં લાગી જાઉં છું કારણ કે ફુલોનો રંગ ઝડપથી ઝાંખો પડી જાય છે. હું સૂર્યમુખીનું ચોથું ચિત્ર દોરી રહ્યો છું. ચોથા ચિત્રમાં કુલ 14 ફુલનો સંગ્રહ છે. તેનાથી નિયમિત અસર જોવા મળે છે.”<ref name="NatGs"/> આ સિરિઝ કદાચ સૌથી જાણીતી છે અને સૌથી વધુ વખત તેનું પુનઃઉત્પાદન કરવામાં આવ્યું છે. તાજેતરના વર્ષોમાં એક પેઇન્ટિંગની અસલીયત વિશે ચર્ચા ચાલે છે અને એવું માનવામાં આવે છે કે તે [[Émile Schuffenecker]]નું અથવા [[પૌલ ગોગિન]]નું ચિત્ર હોઇ શકે છે.<ref>જોહનસ્ટન,બ્રુસ. "[http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/italy/1357627/Van-Goghs-25m-Sunflowers-is-a-copy-by-Gauguin.html વેન ગોનું £25m સનફ્લાવર એ ગોગિનની નકલ છે']". '' [[ધ ડેઇલી ટેલિગ્રાફ,]]'' , 26 સપ્ટેમ્બર 2001. સુધારો, 3 ઓક્ટોબર 2009</ref> મોટા ભાગના નિષ્ણાતો માને છે કે આ કૃતિ અસલી છે.<ref> "[http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/1896422.stm વેન ગોનું ‘બનાવટી’ અસલ જાહેર થયું]". બીબીસી, 27 માર્ચ 2002. સુધારો, 3 ઓક્ટોબર 2009</ref> === ઘઉંના ખેતર === [[ચિત્ર:Vincent van Gogh (1853-1890) - Wheat Field with Crows (1890).jpg|thumb|250px|Wheatfield with Crows (1890), Van Gogh Museum, Amsterdam|alt= લીલા રંગના પટ્ટા સાથે સોનેરી આભા ધરાવતા ખેતર અને વાદળી આકાશ અને પૃષ્ઠ ભૂમિકામાં પક્ષીઓનું ઝૂંડ]]વેન ગોએ આર્લ્સ આસપાસના લેન્ડસ્કેપની મુલાકાત દરમિયાન કેટલાક પેઇન્ટિંગ બનાવ્યા હતા. તેમણે પાક, ઘઉંના ખેતર અને તે વિસ્તારની અન્ય ગ્રામીણ વિશેષતાઓના કેટલાક પેઇન્ટિંગ બનાવ્યા હતા જેમાં ''ધ ઓલ્ડ મિલ'' (1888) સામેલ હતું. તે ઘઉંના ખેતરોના રમણીય દૃશ્યનું એક સારું ઉદાહરણ હતું.<ref name="prick177">પિકવેન્સ (1984), 177</ref> 4 ઓક્ટોબર 1888ના રોજ પોન્ટ-એવન ખાતે મોકલવામાં આવેલા સાત કેનવાસ પૈકી તે એક હતું જે પૌલ ગોગિન, [[એમિલ બર્નાર્ડ]], [[ચાર્લ્સ લેવાલ]] અને અન્યના કામના બદલામાં હતું.<ref name="prick177"/><ref>[http://www.albrightknox.org/ArtStart/vanGogh_l.html સીઇંગ ફીલિંગ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100707001340/http://www.albrightknox.org/ArtStart/vanGogh_l.html |date=2010-07-07 }}. બફેલો ફાઇન આર્ટ્સ એકેડેમી. સુધારો 26 જૂન 2009.</ref> પોતાના જીવનમાં વિવિધ તબક્કામાં વેન ગોએ ધ હેગ, એન્ટવર્પ, પેરિસ ખાતે પોતાની બારીમાંના દૃશ્યોના પેઇન્ટિંગ બનાવ્યા હતા. આ કૃતિઓમાંથી અંતે [[ધ વ્હીટ ફિલ્ડ]] સિરિઝની રચના થઇ હતી જેમાં સેઇન્ટ-રેમી ખાતે તેમણે આશ્રય દરમિયાન પોતાના રૂમમાંથી જોયેલા દૃશ્યો રજૂ થતા હતા.<ref>હલ્સકર (1980), 390–394</ref> જુલાઇ 1890માં પોતાના લખાણમાં વેન ગોએ જણાવ્યું હતું કે તેઓ પર્વતો, સીમાહીન સમુદ્ર અને નાજુક પીળા રંગની ભવ્ય અસરમાં રંગાઇ ગયા છે.<ref name="EC">એડવર્ડ્સ, ક્લિફ. "વેન ગો એન્ડ ગોડઃ એ ક્રિયેટિવ સ્પિરિચ્યુઅલ ક્વેસ્ટ". લોયોલા યુનિવર્સિટી પ્રેસ, 1989. 115. ISBN 0-907061-05-0</ref> મે મહિનામાં ઘઉંનો પાક બરાબર જામ્યો હતો અને લીલોછમ હતો ત્યારે તેનો પ્રભાવ વેન ગો પર પડ્યો હતો. જુલાઇમાં હવામાન ખરાબ થતા તેમણે થિયોને લખ્યું હતું, “મુશ્કેલીભર્યા ખુલ્લા આકાશ નીચે ઘઉંના વિશાળ મેદાન છે” તેમણે ઉમેર્યું હતું કે તેમણે દુઃખ વ્યક્ત કરવા અને તીવ્ર એકલવાયાપણાની લાગણી દર્શાવવા માટે દૂર જઇને પ્રયાસ કરવાની જરૂર નથી.<ref>લેટર 649</ref> ઓગસ્ટ સુધીમાં તેમણે તાજા પાકને તથા પૂરી રીતે પાકી ગયેલા પાકને અંધારીયા અને ઉજળા હવામાનમાં દોર્યા હતા. સૂરજના ચમકીલા પ્રકાશની પૃષ્ઠભૂમિકામાં તેમણે દોરેલા સોનેરી ઘઉંનું ચિત્ર તેમનું અંતિમ પેઇન્ટિંગ હતું. તેમણે તે દિવસે પોતાની સાથે પેઇન્ટ ઉપરાંત એક પિસ્તોલ પણ રાખી હતી.<ref name="EC"/> == વારસો == [[ચિત્ર:Vincent Van Gogh 0013.jpg|thumb|upright|Painter on the Road to Tarascon (August 1888), Vincent van Gogh on the road to Montmajour, oil on canvas, 48 × 44 cm. formerly Museum, Magdeburg, destroyed by fire in World War II|alt= ઘાસમાંથી બનેલી ટોપી પહેરેલો, કેનવાસ અને પેઇન્ટ બોક્સ ઉઠાવીને ગામડાના પાંદડાથી છવાયેલા રોડ પર ડાબી બાજુએ વૃક્ષોની હારમાળા નીચેથી પસાર થતો માણસ.]] === મરણોપરાંત ખ્યાતિ === 1880ના દાયકામાં પ્રથમ પ્રદર્શન યોજવામાં આવ્યું ત્યારથી વેન ગોની પ્રતિષ્ઠા તેમના સાથીદારો, કળા વિવેચકો, ડીલર્સ અને સંગ્રહકારોમાં વધતી ગઇ હતી. તેમના મૃત્યુ બાદ બ્રસેલ્સ, પેરિસ, ધ હેગ અને એન્ટવર્પ ખાતે તેમની સ્મૃતિમાં પ્રદર્શનો યોજાયા હતા. 20મી સદીની શરૂઆતમાં આ પ્રદર્શનો બાદ પેરિસ (1901 અને 1905) અને [[એમ્સ્ટર્ડમ]] (1905)માં રિટ્રોસ્પેક્ટિવ્સ તથા [[કોલોન]] (1912), [[ન્યૂ યોર્ક સિટી]] (1913) અને બર્લિન (1914)માં મહત્વના ગ્રૂપ એક્ઝિબિશન યોજાયા હતા.<ref>જૂઓ ડોર્મ, લીમેન એન્ડ ઓલ્ટ. 1990</ref> તેના કારણે ત્યાર પછીના કલાકારોની પેઢી પર તેની નોંધપાત્ર અસર થઇ હતી.<ref>રેવોલ્ડ, જોન. "ધ પોસ્ટહ્યુમસ ફેટ ઓફ વિન્સેન્ટ વેન ગો 1890–1970". ''મ્યુઝિયમજર્નલ'' , ઓગસ્ટ–સપ્ટેમ્બર 1970. રિવોલ્ડ (1986)માં પુનઃપ્રકાશિત, 248</ref> === પ્રભાવ === થિયોને લખેલા અંતિમ પત્રમાં વિન્સેન્ટે સ્વીકાર્યું છે કે તેમને કોઇ બાળક ન હતા તેથી તેઓ પોતાના ચિત્રોને જ પોતાના સંતાન ગણે છે. તેના પર પ્રતિભાવ આપતા ઇતિહાસકાર [[સાઇમન સ્કેમા]] જણાવે છે કે તેઓ ચોક્કસ બાળકો ધરાવતા હતા, “[[અભિવ્યક્તિવાદ]] અને બીજી ઘણી ચીજોનો વારસો તેમણે આપ્યો છે.” સ્કેમાએ મોટી સંખ્યામાં આર્ટીસ્ટનો ઉલ્લેખ કર્યો છે જેમણે વેન ગોની સ્ટાઇલ અપનાવી હતી જેમાં [[વિલેમ ડી કૂનિંગ]], [[હોવાર્ડ હોડકિંગ]] અને [[જેક્સન પોલોક]]નો સમાવેશ થતો હતો.<ref>[[સ્કેમા, સાઇમન]]. "વ્હીટફિલ્ડ વિથ ક્રોઝ". [[સાઇમન સ્કેમાઝ પાવર ઓફ આર્ટ]], 2006. ડોક્યુમેન્ટરી 59:20થી</ref> [[હેન્રી મેટિસી]] સહિતના ફ્રેન્ચ [[ફેવસે]] તે્ના અમલમાં તેમના રંગ અને સ્વતંત્રતાનો ઉપયોગ કર્યો હતો તેવી જ રીતે [[ડાઇ બ્રૂક]] ગ્રૂપે જર્મન અભિવ્યક્તિવાદમાં તેનો ઉપયોગ કર્યો હતો.<ref>[http://www.tate.org.uk/collections/glossary/definition.jsp?entryId=102 ""ગ્લોસરીઃ ફોવિઝમ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100517015050/http://www.tate.org.uk/collections/glossary/definition.jsp?entryId=102 |date=2010-05-17 }}, [[ટેટ]]. સુધારો 23 જૂન 2009.</ref> 1940 અને 1950ના દાયકાનો [[અમૂર્ત અભિવ્યક્તિવાદ]] વેન ગોના વિસ્તૃત, સંજ્ઞાત્મક બ્રશ સ્ટ્રોકમાં જોવા મળે છે. 1957માં [[ફ્રેન્કિસ બેકોન]] (1909-1992)એ વેન ગોના ''ધ પેઇન્ટર ઓન ધ રોડ ટુ ટેરેસ્કોન'' ના પુનઃસર્જન તરીકે પેઇન્ટિંગની એક શ્રેણી બનાવી હતી. તેની અસલ કૃતિ બીજા વિશ્વ યુદ્ધ દરમિયાન નષ્ટ થઇ હતી. બેકોને જેને ભૂતાવળ સમાન ગણાવી હતી તે ઇમેજ માત્રથી પ્રભાવિત થયા ન હતા, પરંતુ વેન ગોથી પણ પ્રભાવિત હતા જેમને બેકોને અલગ પડી ગયેલી બહારની વ્યક્તિ ગણાવ્યા હતા. આયરલેન્ડના ચિત્રકારે વેન ગોનની આર્ટ વિશેની થિયરીને સમર્થન આપ્યું હતું અને થિયોને લખેલા પત્રોની ઉક્તિઓ ટાંકી હતી “વાસ્તવિક ચિત્રકારો ચીજો જેવી હોય છે તેવી ચિત્રણ નથી કરતા.. તેઓ તે ચીજો ''પોતાને જાતે'' કેવી લાગણીનો અનુભવ કરાવે છે તેના આધારે દોરે છે.”<ref>ફેર, ડેનિસ; પેપિટ, માઇકલ; યાર્ડ, સેલી. ''ફ્રાન્કિસ બેકોન: એ રિટ્રોસ્પેક્ટિવ.'' . હેરી એન. અબ્રામ્સ, 1999. 112. ISBN 0-907061-05-0</ref> વિન્સેન્ટ વેન ગોના પત્રોનું એક પ્રદર્શન ઓક્ટોબર 2009થી જાન્યુઆરી 2010 દરમિયાન [[એમ્સ્ટર્ડમ]]ના [[વેન ગો મ્યુઝિયમ]] ખાતે યોજાયું હતું<ref>[http://www.theartnewspaper.com/whatson/results.asp?id=1101129 ધ આર્ટ ન્યુઝપેપર] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121120205555/http://www.theartnewspaper.com/whatson/results.asp?id=1101129 |date=2012-11-20 }}. રિટ્રીવ્ડ 7 ઓક્ટોબર 2009.</ref> જે જાન્યુઆરીથી એપ્રિલ દરમિયાન લંડન સ્થિત [[રોયલ એકેડેમી]] ખાતે ખસેડવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{cite web|url=http://www.royalacademy.org.uk/exhibitions/vangogh/|title=The Real Van Gogh: The Artist and His Letters|access-date=24 March 2010|publisher=[[Royal Academy of Arts]]|archive-date=17 ઑગસ્ટ 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/69yVfRTIq?url=http://www.royalacademy.org.uk/exhibitions/vangogh/|url-status=dead}}</ref> {{clear}} == પાદટીપ == {{reflist|group=a}} == સંદર્ભો == {{reflist|colwidth=30em}} == ગ્રંથસૂચિ == === સામાન્ય અને જીવનચરિત્ર === <div class="references-small"> * બ્યુજિયન, ડાયેટર. ''વિન્સેન્ટ વેન ગોઃ લાઇફ એન્ડ વર્ક'' . કોનમેન, 1999. ISBN 0-907061-05-0 * બર્નાર્ડ, બ્રુસ (ઇડી). ''વિન્સેન્ટ બાય હિમસેલ્ફ,'' ''લંડન, ટાઇમ વોર્નર, 2004'' * ^†કેલો, ફિલિપ, ''વિન્સેન્ટ વેન ગોઃ એ લાઇફ'' , ઇવાન આર. ડી. 1990 ISBN 1-56663-134-3. * એરિકસન, કેથલિન પાવર્સ. ''એટ એટર્નીટીઝ ગેટઃ ધ સ્પિરિચ્યુઅલ વિઝન ઓફ વિન્સેન્ટ વેન ગો'' , 1998. ISBN 0-8028-4978-4. * ^†ગેફોર્ડ, માર્ટિન. "ધ યલો હાઉસઃ વેન ગો, ગોગિન, એન્ડ ધી નાઇન ટર્બ્યુલન્ટ વીક્સ ઇન આર્લ્સ”. પેન્ગ્વિન, 2006. ISBN 0-670-91497-5. * ગ્રોસવોગેલ, ડેવિડ આઇ. ''બિહાઇન્ડ ધી વોન ગો ફોર્જરિઝઃ એ મોમોઇર બાય ડેવિડ આઇ. ગ્રોસવેગેલ'' . ઓથર્સ ચોઇસ પ્રેસ, 2001. ISBN 0-595-17717-4. * હેમેકેર, એ.એમ. ''વિન્સેન્ટ વેન ગોઃ જિનિયસ એન્ડ ડિઝાસ્ટર'' . ન્યૂ યોર્કઃ હેરી એન. અબ્રામ્સ, 1985. ISBN 0-8109-8067-3. * હેવલિક, વિલિયમ જે., પીએચડી,"વેન ગોઝ અનટોલ્ડ જર્ની" એમ્સ્ટર્ડમઃ ક્રિયેટિવ સ્ટોરીટેલર્સ, 2010. ISBN 978-0-9824872-1-1 * [[હ્યુજિસ, રોબર્ટ]] ''નથિંગ ઇફ નોટ ક્રિટિકલ'' . લંડનઃ ધ હાર્વિલ પ્રેસ, 1990 ISBN 0-14-016524-X * [[હલ્સ્કર, જેન]]. ''વિન્સેન્ટ એન્ડ થિયો વેન ગો; એ ડ્યુઅલ બાયોગ્રાફી'' . એન આર્બરઃ ફુલર પબ્લિકેશન્સ, 1990 ISBN 0-907061-05-0 * હલ્સ્કર, જેન. ''ધ કમ્પ્લીટ વેન ગો'' . ઓક્સફર્ડ: ફેઇડોન, 1980. ISBN 0-907061-05-0 * લ્યુબિન, આલ્બર્ટ જે. ''ઓન ધી અર્થઃ એ સાઇકોલોજિકલ બાયોગ્રાફી ઓફ વિન્સેન્ટ વેન ગો'' . હોલ્ટ, રાઇનહાર્ટ, એન્ડ વિન્સ્ટન, 1972. ISBN 0-907061-05-0 * પોમેરેન્સ, આર્નોલ્ડ. ''ધ લેટર્સ ઓફ વિન્સેન્ટ વેન ગો'' . પેન્ગ્વિન ક્લાસિક્સ, 2003. vii. ISBN 80-85905-48-5 * [[રેવોલ્ડ, જોન]]. ''પોસ્ટ-ઇમ્પ્રેશનિઝમઃ ફ્રોમ વેન ગો ટુ ગોગિન'' . સેકર એન્ડ વોર્બર્ગ, 1978. ISBN 0-907061-05-0 * રેવોલ્ડ, જોન. ''સ્ટડીઝ ઇન પોસ્ટ-ઇમ્પ્રેશનિઝમ'' , અબ્રામ્સ, ન્યૂ યોર્ક 1986. ISBN 0-907061-05-0 * ટ્રેલ્બોટ, માર્ક ઇડો. ''વિન્સેન્ટ વેન ગો, le mal aimé'' . એડિટા, લુઝાન (ફ્રેન્ચ) એન્ડ મેકમિલન, લંડન 1969 (અંગ્રેજી, મેકમિલન દ્વારા રિઇશ્યૂ, 1974માં અને આલ્પાઇન ફાઇન આર્ટ કલેક્શન દ્વારા રિઇશ્યુ, 1981. ISBN 0-907061-05-0 * વેન હ્યુજટેન, સિઝાર. ''વેન ગો ધ માસ્ટર ડ્રાફ્ટ્સમેન'' . થેમ્સ એન્ડ હડસન, 2005. ISBN 978-0-500-23825-7. * વેલ્થર, ઇન્ગો એફ. એન્ડ મત્ઝર, રેઇનર. ''વેન ગોઃ ધ કમ્પ્લીટ પેઇન્ટિંગ્સ'' . બેનેડિક્ટ થેસ્કેન 1997. ISBN 0-907061-05-0 </div> === કળા ઇતિહાસ === <div class="references-small"> * [[બોઇમ, આલ્બર્ટ]]. ''વિન્સેન્ટ વેન ગો: ડાઇ સ્ટેર્નેક્ટ&nbsp;— ડાઇ ગેસ્કીશ્ટે દેસ સ્ટોફસ અન્ડ ડર સ્ટોફ દર ગેસ્કીશ્ટે'' , ફિશર, ફ્રેન્કફર્ટ/મેઇન 1989 ISBN 3-596-23953-2 (જર્મનમાં) ISBN 3-634-23015-0 (CD-ROM 1995). * કેચિન, ફ્રાન્કોઇઝ એન્ડ વેલ્શ-ઓવચારોવ, બોગોમિલા. ''Van Gogh à Paris'' (ઇએક્સએચ. કેટ. Musée d'Orsay, પેરિસ 1988), આરએમએન, પેરિસ 1988 ISBN 2-7118-2159-5. * ડોર્ન, રોનાલ્ડ: ''Décoration — Vincent van Goghs Werkreihe für das Gelbe Haus in Arles'' , ઓલ્મસ, વર્લેગ, હિલ્ડેશેઇમ, ઝ્યુરિક એન્ડ ન્યૂ યોર્ક 1990 ISBN 3-487-09098-8. * ડોર્ન, રોલેન્ડ, લીમેન, ફ્રેડ એન્ડ ઓલ્ટ. ''વિન્સેન્ટ વેન ગો એન્ડ અર્લી મોડર્ન આર્ટ, 1890–1914'' (ઇએક્સએચ. કેટ. એસેન એન્ડ એમ્સ્ટર્ડમ 1990) ISBN 3-923641-33-8 (અંગ્રેજીમાં) ISBN 3-923641-31-1 (જર્મનમાં) ISBN 90-6630-247-X (ડચમાં) * ડોર્ન, રોલેન્ડ, કેયીઝ, જ્યોર્જ એસ. એન્ડ ઓલ્ટ. ''વેન ગો ફેસ ટુ ફેસ- ધ પોટ્રેઇટ્સ'' (ઇએક્સએચ. કેટ. ડેટ્રોઇટ, બોસ્ટન એન્ડ ફિલાડેલ્ફિયા 2000/01), થેમ્સ એન્ડ હડસન, લંડન એન્ડ ન્યૂ યોર્ક 2000. ISBN 0-907061-05-0 * ડ્રુઇક, ડગ્લાસ, ઝેગેર્સ, પિટર કોર્ટ એન્ડ ઓલ્ટ. ''વેન ગો એન્ડ ગોગિન – ધી સ્ટુડિયો ઓફ ધી સાઉથ'' (ઇએક્સએચ. કેટ. શિકાગો એન્ડ એમ્સ્ટર્ડમ 2001/02). થેમ્સ એન્ડ હડસન, લંડન એન્ડ ન્યૂ યોર્ક 2001. ISBN 0-907061-05-0 * ગેસ્કો, જ્યુડિય, ઇડી. ''વેન ગો ઇન બુડાપેસ્ટ'' (ઇએક્સએચ. કેટ. મ્યુઝિયમ ઓફ ફાઇન આર્ટ્સ, બુડાપેસ્ટ 2006/07), વિન્સ બુક્સ, બુડાપેસ્ટ 2006 ISBN 978-963-7063-34-3 (અંગ્રેજી આવૃતિ).ISBN 963-7063-33-1 (હંગેરીયન આવૃતિ) * ઇવેસ, કોલ્ટા, સ્ટેઇન, સુસાન એલિસન એન્ડ ઓલ્ટ. ''વિન્સેન્ટ વેન ગો&nbsp;— ધ ડ્રોઇંગ્સ'' (ઇએક્સએચ. કેટ. ન્યૂ યોર્ક 2005), [[યેલ યુનિવર્સિટી પ્રેસ]], ન્યુ હેવન એન્ડ લંડન 2005 ISBN 0-300-10720-X * કોડેરા, ત્સુકાસા. ''વિન્સેન્ટ વેન ગો&nbsp;— ક્રિશ્ચિયાનિટી વર્સિસ નેચર'' , (યુરોપિયન આવૃતિ). જોન બેન્જામિન્સ, એમ્સ્ટર્ડમ એન્ડ ફિલાડેલ્ફિયા, 1990. ISBN 0-907061-05-0 * પિકવેન્સ, રોનાલ્ડ. ''ઇંગ્લિશ ઇન્ફ્લુઅન્સ ઓન વિન્સેન્ટ વેન ગો'' (ઇએક્સએચ. કેટેલોગ યુનિવર્સિટી ઓફ નોટિંગહેમ એન્ડ ઓલ્ટ. 1974/75). લંડનઃ આર્ટ્સ કાઉન્સિલ, 1974. * પિકવેન્સ, રોનાલ્ડ. ''વેન ગો ઇન આર્લ્સ'' (ઇએક્સએચ. કેટ. [[મેટ્રોપોલિટન મ્યુઝિયમ ઓફ આર્ટ્]], ન્યૂ યોર્ક), અબ્રામ્સ, ન્યૂ યોર્ક 1984. ISBN 80-85905-48-5 * પિકવેન્સ, રોનાલ્ડ. ''વેન ગો ઇન સેઇન્ટ રેમી એન્ડ ઓવેર્સ'' (ઇએક્સએચ. કેટ. [[મેટ્રોપોલિટન મ્યુઝિયમ ઓફ આર્ટ]], ન્યૂ યોર્ક), અબ્રામ્સ, ન્યૂ યોર્ક 1986. ISBN 0-907061-05-0 * ઓર્ટન, ફ્રેડ એન્ડ પોલોક, ગ્રિસેલ્ડા. "રુટેડ ઇન ધી અર્થઃ એ વેન ગો પ્રાઇમર્સ”, ઇનઃ ''એવેન્ટ ગાર્ડર્સ એન્ડ પાર્ટિઝન્સ રિવ્યૂડ'' . લંડનઃ રેડવુડ બુક્સ, , 1996. ISBN 0-907061-05-0 * સ્કેઇફર, આઇરિસ, વોન સેઇન્ટ-જ્યોર્જ, કેરોલિન એન્ડ લેવેરેન્ત્ઝ, કાત્ઝા, ''પેઇન્ટિંગ લાઇટ.'' ''ધ હિડન ટેકનિક્સ ઓફ ધી ઇમ્પ્રેશનિસ્ટ્સ'' (ઇએક્સએચ. કેટ. કોલોન એન્ડ ફ્લોરેન્સ, 2008). સ્કીરા, મિલાન 2008. ISBN 978-0-7619-3325-0. * વેન ડેર વોલ્ક, જોહાનેસઃ ''ડી સ્કેટસ્કબોએકેન વેન વિન્સેન્ટ વેન ગો'' , વિન્સેન્ટ વેન ગો, મોલેનહોફ/લેન્ડશોફ, એમ્સ્ટર્ડમ 1986 ISBN 90-290-8154-6. અંગ્રેજીમાં અનુવાદિતઃ ''ધી સેવન સ્કેચબુક્સ ઓફ વિન્સેન્ટ વેન ગોઃ એ ફેસિમાઇલ એડિશન'' , હેરી અબ્રામ્સ ઇન્ક. ન્યૂ યોર્ક. 1987 * વેન હ્યુજટેન, સિઝાર. ''વેન હ્યુગ્ટેન, સિજરાર. રેડિયોગ્રાફિક ઇમેજિસ ઓફ વિન્સેન્ટ વેન ગોઝ પેઇન્ટિંગ્સ ઇન ધી કલેક્શન ઓફ ધી વેન ગો મ્યુઝિયમ'' , વેન ગો મ્યુઝિયમ જર્નલ 1995. 63–85. ISBN 0-907061-05-0 * વેન હ્યુજટેન, સિઝાર. ''વિન્સેન્ટ વેન ગો&nbsp;— ડ્રોઇંગ્સ, વોલ્યમ 1.'' ''1'' , V+K પબ્લિશિંગ/ઇમેર્ક, બ્યુસુમ 1996. ISBN 90-6611-501-7 (ડચ આવૃત્તિ). * વેન યુઇટેર્ટ, ઇવર્ટ એન્ડ ઓલ્ટ. ''વેન ગો ઇન બ્રેબેન્ટ- પેઇન્ટિંગ્સ એન્ડ ડ્રોઇંગ્સ ફ્રોમ ઇટન એન્ડ ન્યુનેન'' . એક્ઝિબિશન. કેટેલોગ્સ હિટ્રોજેનબોસ્ક 1987/78, (અંગ્રેજી આવૃતિ). વેન્ડેર્સ, ઝેવોલ 1987. ISBN 90-6630-104-X </div> == બાહ્ય કડીઓ == {{sisterlinks|s=Author:Vincent van Gogh}} * [http://www.vggallery.com/ વિન્સેન્ટ વેન ગો ગેલેરી]. વિન્સેન્ટ વેન ગોની સંપૂર્ણ કૃતિઓ અને પત્રો * [http://vangoghletters.org/vg/ વિન્સેન્ટ વેન ગોના સંપૂર્ણ પત્રો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170213014358/http://vangoghletters.org/vg/ |date=2017-02-13 }}, અંગ્રેજીમાં અનુવાદિત અને સમજૂતી સાથે. વેન ગો મ્યુઝિયમ દ્વારા પ્રકાશિત. * [http://www.webexhibits.org/vangogh/memoir/sisterinlaw/1.html મેમોઇર ઓફ વિન્સેન્ટ વેન ગો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160419125825/http://www.webexhibits.org/vangogh/memoir/sisterinlaw/1.html |date=2016-04-19 }}. જોહાના ગેસિના વેન ગો- બોન્જર, વિન્સેન્ટની સાળી દ્વારા * [http://webexhibits.org/vangogh/ વેન ગોઝ લેટર્સ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160521190032/http://www.webexhibits.org/vangogh/ |date=2016-05-21 }}, પૂર્ણ અને સમજુતી સાથે. * [http://www.vangoghmuseum.nl/ વેન ગો મ્યુઝિયમ], એમ્સ્ટર્ડમ, ધ નેધરલેન્ડ્સ * [http://www.nga.gov/exhibitions/vgwel.shtm વેન ગો એટ ધી નેશનલ ગેલેરી ઓફ આર્ટ], વોશિંગ્ટન, ડી. સી. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ * [http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0PAL/is_523_162/ai_n15880259 'ડ્રામા એટ આર્લ્સ ન્યુ લાઇટ ઓન વેન ગોઝ સેલ્ફ-મ્યુટિલેશન'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100529061953/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0PAL/is_523_162/ai_n15880259/ |date=2010-05-29 }} એપોલો તરફથી, સપ્ટેમ્બર 2005, માર્ટિન બેઇલી દ્વારા * ''[http://www.nytimes.com/2007/09/28/arts/design/28vinc.html પેઇન્ટેડ વિથ વર્ડ્સઃ વિન્સેન્ટ વેન ગોઝ લેટર્સ ટુ એમિલી બર્નાર્ડ]'' , ન્યુ યોર્ક ટાઇમ્સ, 9 સપ્ટેમ્બર 2007 * [http://www.themorgan.org/collections/swf/exhibOnline.asp?id=600 પેઇન્ટેડ વિથ વર્ડ્સઃ વિન્સેન્ટ વોન ગોઝ લેટર્સ ટુ એમિલી બર્નાર્ડ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081227203912/http://www.themorgan.org/collections/swf/exhibOnline.asp?id=600 |date=2008-12-27 }}&nbsp;— [[મોર્ગન લાઇબ્રેરી એન્ડ મ્યુઝિયમ]] ખાતે ફેસિમાઇલ્સ * [http://www.guardian.co.uk/artanddesign/2009/may/04/vincent-van-gogh-ear આર્ટ હિસ્ટોરિયન્સ ક્લેઇમ વેન ગોઝ ઇટર 'કટ ઓફ બાય ગોગિન'] એન્જેલિક ક્રિસાફીસ દ્વારા, ''ધ ગાર્ડિયન'' , 4 મે 2009 * [http://www.haaretz.com/hasen/spages/1129425.html "ટ્રીડિંગ ટુવર્ડ સેન્કટિટી"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091123153121/http://www.haaretz.com/hasen/spages/1129425.html |date=2009-11-23 }} એડમિયલ કોસમાન દ્વારા, "હારેત્ઝ", 19 નવેમ્બર 2009 * [http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=van+gogh&amp;role=&amp;nation=&amp;prev_page=1&amp;subjectid=500115588 યુનિયન લિસ્ટ ઓફ આર્ટિસ્ટ નેમ્સ, ગેટી વોકેબ્યુલરિઝ.] ULAN વિન્સેન્ટ વેન ગો માટે ફુલ રેકોર્ડ ડિસ્પ્લે, ગેટી વોકેબ્યુલરી પ્રોગ્રામ, ગેટી રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ, લોસ એન્જલસ, કેલિફોર્નિયા લોસ એન્જલસ, કેલિફોર્નિયા [[શ્રેણી:ચિત્રકાર]] io82dorhukkuy96xlhnn715w9etfthm 0 29290 901379 852964 2026-06-07T06:50:02Z Brihaspati 45702 /* કલા અને સંસ્કૃતિ */ છબી ઉમેરી 901379 wikitext text/x-wiki {{સુધારો}} {{Infobox Indian Jurisdiction | name = તંજાવુર | native_name = தஞ்சாவூர் | type = નગર | latd = 10.8 | longd = 79.15 | locator_position = right | skyline=Thanjavur city.jpg | skyline_caption= Brahadeeswara Temple Towers | state_name = Tamil Nadu | district = [[Thanjavur district|Thanjavur]] | sub district = [[Kumbakonam , Pattukkottai]] | leader_title= Mayor | leader_name= Thenmozhi Jayabalan<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2006/10/29/stories/2006102901740300.htm |title=''The Hindu'' dated 29 October 2006 |access-date=4 જાન્યુઆરી 2011 |archive-date=9 નવેમ્બર 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061109022830/http://www.hindu.com/2006/10/29/stories/2006102901740300.htm |url-status=dead }}</ref> | altitude = 77| population_as_of = 2001 | population_total = 365725| population_density = 7700 | area_magnitude= | area_total = 36 | postal_code= 613 xxx | area_telephone= 914362 | unlocode = IN TJV| vehicle_code_range= TN 49 | footnotes = | website=municipality.tn.gov.in/thanjavur/ }} '''તાંજાવુર''' ({{Lang-ta|தஞ்சாவூர்}}(તાકંવુર)), તંજાઇ ({{Lang-ta|தஞ்சை}}(તાચાઇ)) કે એંગ્લિસિઝમ (અંગ્રેજી ભાષાની લઢણ) પ્રમાણે '''તાંજોર''' તરીકે જાણીતું છે, [[ભારત]]ના [[ભારત ના રાજ્યો|રાજ્ય]] [[તમિલનાડુ|તમિલ નાડુ]]માં [[થેની જિલ્લો|તાંજાવુર જિલ્લા]]ના મુખ્યમથકો અને એક નગરપાલિકા આવેલા છે. જેની જનસંખ્યા 221,190 (2001 જનગણના પ્રમાણે) છે. તાંજાવુર નામ હિંદુ પૌરાણિક કથાના પ્રસિદ્ધ અસુર "તંજાન" પરથી આવ્યું છે. તાંજાવુર ભારતના સૌથી જૂના શહેરોમાંથી એક છે, અને તેના ઇતિહાસ એટલો વિસ્તૃત અને વિવિધતા સભર છે કે તેની તારીખો આપણને સંગમ સમય સુધી લઇ જાય છે. જ્યારે તે ચોલા રાજ્યની રાજધાની બની ત્યારે ઉત્તરકાલીન ચોલા વંશના શાસનથી આ શહેરની પ્રખ્યાતિમાં વધારો થયો. ચોલાઓના પતન બાદ, આ શહેર પંડ્યા, વિજયનગર સામ્રારાજ્ય, મધુરાઇ નાયકો, તાંજાવુર નાયકો, તાંજાવુર મરાઠાઓ અને [[યુનાઇટેડ કિંગડમ|બ્રિટિશ]] લોકો દ્વારા શાસિત કરવામાં આવ્યા. ત્યારબાદ તાંજાવુર 1947થી સ્વતંત્ર ભારતનો તે એક ભાગ છે. તાંજાવુર દક્ષિણ ભારતીય કળા અને સ્થાપત્યનું એક મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર છે. મોટાભાગના [[ચોલામંડલમ|મહાન ચોલા મંદિરો]], યુનેસ્કો (UNESCO) વર્લ્ડ હેરિટેજ મોન્યુમેન્ટમાં (વિશ્વ સંસ્કૃતિક વારસા સમાન સ્મારક) આવેલા છે. મહાન ચોલા મંદિરોમાંથી પહેલું તેવું બૃહદેશ્વર મંદિર શહેરના મધ્યમાં જ આવેલું છે. તાંજાવુર તંજોરના ચિત્રકળાનું પણ ઘર છે, આ ચિત્રકળાની શૈલી આ પ્રદેશની અનોખી શૈલી છે. આ શહેર કૃષિ કેન્દ્ર તરીકે પણ મહત્વપૂર્ણ છે, તેને ''તમિલ નાડુનો ડાંગરનો વાટકા'' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ભારતની પરંપરાગત સંસ્કૃતિક વારસાનો પ્રચાર અને જાણવણી માટે ભારતીય સરકાર દ્વારા અનેક પ્રાદેશિક સંસ્કૃતિક કેન્દ્રોનો સ્વીકૃત કરવામાં આવ્યા જેમાં દક્ષિણ ક્ષેત્ર સંસ્કૃતિક કેન્દ્રમાં તાંજાવુરનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. તમિલ નાડુમાં શહેરો અને નગરોની સાથે ભારતના અન્ય ભાગોને તાંજાવુરથી રસ્તા અને રેલ્વે માર્ગો દ્વારા સુવ્યવસ્થિત રીતે જોડવામાં આવ્યા છે. તાંજાવુરથી સૌથી નજીકનું સમુદ્ર સ્થળ નાગપટ્ટિનમ છે જે તેનાથી 84 કિલોમીટરના અંતરે આવેલું છે તથા સૌથી નજીકનું હવાઇ મથક તિરુચિરાપલ્લીમાં આવેલું છે, જે તાંજાવુરથી 56 કિલોમીટરના અંતરે છે. == વ્યુત્પત્તિ == તાંજાવુરનું નામ હિંદુ પૌરાણિક કથાના તંજાન<ref>http://www.madhyakailas.org/kovilgal10.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722034548/http://www.madhyakailas.org/kovilgal10.html |date=2011-07-22 }} ધ લેજન્ડ ઓફ તંજાન</ref> નામના અસુરના નામ પરથી આવ્યું હોય તેવું માનવામાં આવે છે, જેને હિંદુ દેવતા [[વિષ્ણુ]] દ્વારા આ સ્થળ પર મારી નાખવામાં આવ્યો હતો તેવું માનવામાં આવે છે.<ref name="southernindia">{{cite book|title=Southern India: Its History, People, Commerce, and Industrial Resources|pages=465|coauthors=Playne Wright Somerset Staff, Somerset Playne, J. W. Bond, Arnold Wright|publisher=Somerset Playne|year=1914}}</ref> તે પણ માનવામાં આવે છે કે આ નામ તાન-સી-ઔર જેનો અર્થ તેવું સ્થળ જે નદીઓ અને લીલા ડાંગના ખેતરોથી ઘેરાયેલું છે તેના પરથી પણ આવ્યું હોય.{{Citation needed|date=June 2010}} આ નામ જેનો અર્થ આશ્રય શોધવું (તંજામ) પરથી પણ આવ્યો હોય તેવું પણ બને શકે છે, કારણકે ચોલા રાજા કારીકલાને તેમની રાજધાની પૌમપુહાર દરિયાઇ પૂરથી ડૂબી જવાના લીધે અહીં સ્થળાંતર કર્યું હતું માટે તેનું આ નામ પડ્યું હોય.{{Citation needed|date=September 2010}} == ઇતિહાસ == [[ચિત્ર:Thanjavur Big Temple.jpg|thumb|right|તાંજાવુરનું બૃહદેશ્વરા મંદિર ]] તાંજાવુર ક્ષેત્રમાં સમૃદ્ધ ઐતિહાસિક વારસો ઘરાવે છે અને તે પ્રાચીન અને આધુનિક દક્ષિણ ભારતીય સંસ્કૃતિનો ત્રિપાર્શ્વ સમાન છે. એક વખત આ શહેર ઐતિહાસિક ચોલાઓનો ગઢ હતો, અને ત્યારે તે ચોલાઓ, મુથરાયરો અને મરાઠાઓ જ્યારે તેમની સત્તાની ટોચ પર હતા ત્યારે તેમની રાજધાની હતી. ત્યારથી, તાંજાવુર દક્ષિણ ભારતનું મુખ્ય રાજકીય, સાંસ્કૃતિક અને ઘાર્મિક કેન્દ્રમાંનું એક બની રહ્યું છે. તાંજાવુરમાં લગભગ 90 જેટલા મંદિરો આવેલા છે, જેમાંથી કેટલા ચોલાના શાસનકાળ દરમિયાન 1થી - 12મી સદીને વચ્ચે બનાવવામાં આવ્યા હતા, બાકીના મંદિરો નાયકોએ 16મી સદીમાં, અને મરાઠાઓએ 17મી અને 18મી સદીની વચ્ચે બનાવ્યા છે.<ref>{{cite web |url=http://www.art-and-archaeology.com/india/thanjavur/bri01.html |title= Brihadeeswarar Temple |publisher= |access-date=2006-09-14 }}</ref> === ચોલાઓના વખતમાં === [[ચિત્ર:Brihadeshwara front right.jpg|thumb|150px|left|રાજારાજા ચોલા પહેલા દ્વારા બનાવેલું બ્રહદીશ્વરા મંદિર.]] તાંજાવુર, કે ''તંજાપુરી'' કે જે નામે તેને પ્રાચીન સમયે બોલાવવામાં આવતું હતું, તેની પસંદગી રાજા મુથરાયર અને પછીના વિજય પ્રાપ્ત કરેલા વિજયાલયા ચોલા શાસકો દ્વારા કરવામાં આવી હતી. વિજયલયા આ શહેરમાં તેમના પ્રિય ભગવાન નીસુમભાસુદાનીનું એક મંદિર બનાવ્યું હતું. જોકે અનુગામી શાસકોએ કાંચીપુરમને સહાયક રાજધાની બનાવ્યું હતું, તેમ છતાં તાંજાવુરે તેની મુખ્ય શહેર તરીકેની પ્રતિષ્ઠા જાળવી રાખી. મહાન બૃહદેશ્વરા મંદિર, રાજારાજા ચોલ I એ બનાવ્યું હતું, આ મંદિર 1010 એડી (AD)ની આસપાસ પૂર્ણ થયું હતું. તે વર્ષો સુધી ચોલા શાસનકાળનું કેન્દ્ર બની રહ્યું, જેથી રાજ્યની આવકનો પ્રવાહ અનેક નાગરિક યોજનાઓનો પ્રવાહ વહેતો રહ્યો. શાસકોના દસ્તાવેજોના ભંડાર તરીકે પણ તેણે કાર્ય કર્યું છે, કારણકે મહાન રાજારાજાએ તેની દિવાલો પર અનેક શિલાલેખો બનાવ્યા હતા જેમાં તેના દ્વારા જીતેલા અને તેની વિવિધ દાનવૃત્તિઓની દેણગીને નોંધવામાં આવી હતી. આ શિલાલેખો પરથી તેવી છાપ પડે છે કે આ શહેર એક પૈસાદાર, પ્રગતિશીલ અને સંપૂર્ણપણે મંદિરો દ્વારા પ્રભાવિત શહેર હતું. આ શિલાલેખો આપણને શહેરના અનેક ભવ્ય રાજમહેલો અને પ્રદેશો કે જ્યાં મહેલના નોકરો રહેતા હતા તેના વિષે પણ જણાવે છે. આપણે અનેક શેરીઓના નામો પણ આ દ્વારા શીખ્યા જેમકે વીરાસોલા નામની મોટી શેરી અને ત્રિભુવનમદેવીયર નામની મોટી બજાર. રાજારાજાના શાસનકાળ દરમિયાન આપણે જાણ્યું કે આ શહેરના બે ભાગોમાં વહેંચાયેલું હતું: ''યુલ્લાલી'' (આંતરિક) અને ''પુરમબડી'' (બ્રાહ્ય) શહેર. રાજારાજાના શાસન દરમિયાન પુરમબડી શહેરની તરફ વિસ્તર્યું હશે રાજારાજા દ્વારા બનાવેલી નવી શેરીઓમાંથી બે પૂર્વ અને પશ્ચિમ દિશાવાળી શેરી બૃહદેશ્વરા મંદિર જતી હતી અને ઉત્તર અને દક્ષિણને ''તાલીચચેરીસ'' કહેવામાં આવતું હતું. જે લોકો મંદિરમાં કામ કરતા હતા તેમના દ્વારા આ શેરીઓ પર કબજો કરવામાં આવ્યો હતો. અહીં અન્ય મંદિરો પણ હતા, જેમ કે જયભીમા મંદિર અને તંજાઇ મામાની જેના વિષે શિલાલેખોમાં માહિતી છે, પણ હાલ તે હયાત નથી. વિષ્ણુ મંદિરને અડીને એક જાહેર દવાખાનું પણ હતું જેનું નામ સુંદર ચોલા જેમને ''સુંદરચોલા વીન્નાગરા સલઇ'' તરીકે બોલાવવામાં આવતા હતા તેમના નામ પરથી પડ્યું હતું, આ દવાખાના માટે દાનવિધિ કુંદાવઇ, કે જે રાજારાજા ચોલાની બહેન હતી તેમની દ્વારા આપવામાં આવી હતી. તાંજાવુરની પ્રતિષ્ઠા ત્યારે ઓછી થઇ જ્યારે રાજેન્દ્રા ચોલા Iએ એક નવું શહેર કે જેનું નામ ગંગીઇકોન્ડા ચોલાપુરમ હતું તેને બંધાવ્યું અને ત્યાં પોતાની રાજધાની લઇ ગયા. === નાયકો અને મરાઠાઓના વખતમાં === [[ચિત્ર:Thanjavurtown1955.png|200px|left|thumb|વર્ષ ૧૯૫૫માં તાંજાવુર શહેર]] [[ચિત્ર:Maratha palace Tanjore.jpg|200px|thumb|આશરે વર્ષ ૧૯૧૪ના વખતના તાંજાવુરનો મરાઠા મહેલ ]] ચોલાઓ બાદ આ ચોલા રાષ્ટ્રને પંડ્યાઓ દ્વારા જીતવામાં આવ્યું. પંડ્યાઓની રાજધાની મદુરાઇ હતી અને તાંજાવુર તેની પાછળ વિજયનગર શાસનના પ્રાન્ત તરીકે હંમેશા રહી. પાછળથી 1535માં, વિજયનગરના રાજાએ એક નાયક રાજાને તંજોર નાયકોના વિસ્તાર તરીકે સ્થાપ્યો, જે 17મી સદીની મધ્ય સુધીમાં રહ્યો, જ્યાં સુધી તેની પર મધુરાઇના નાયકોએ હુમલો નહતો કરવામાં આવ્યો ત્યાં સુધી. ત્યાર બાદ તે મરાઠાઓના હાથમાં આવ્યું. વેન્કોજીના તાબા હેઠળ 1674માં તંજોર મરાઠાઓ દ્વારા જીતવામાં આવ્યું, જે મહાન [[શિવાજી]]ના સાવકા ભાઈ હતા, તેમના વારસોએ અહીં તંજોરના મહારાજાઓ તરીકે શાસન કર્યું હતું. બ્રિટીશ લોકો પહેલી વાર તેમના 1749ના હુમલા દરમિયાન તંજોરના સંપર્કમાં આવ્યા, તેમના મત પ્રમાણે તેમણે, તંજોર નાયક વંશના પદભ્રષ્ટ રાજાને પુન સ્થાપિત કરવાનું વિચાર્યું પણ તેઓ આમ કરવામાં નિષ્ફળ ગયા અને એક અનુગામી હુમલા તેમને પાછા પાડી દીધા. 1799 સુધી તંજોર મરાઠા રાજાઓની સત્તા હેઠળ રહ્યું. ઓક્ટોબર 1799માં, આ જિલ્લાને બ્રિટિશ ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીને રાજા સરફોજી II, કે જે સ્વુર્ટ્ઝ મિશનરીના શિષ્ય હતા તેમને સંપૂર્ણ સાર્વભૌમત્વ સુપરત કરવામાં આવ્યું. જોકે રાજધાની અને તેની રાષ્ટ્રની આસપાસનો નાનો પ્રદેશ જ રાજાના કબજામાં હતા. 1833માં તેની મૃત્યુ થઇ અને ત્યારબાદ તેના પુત્ર શિવાજીએ તે પદ સંભાળવામાં સફળ રહ્યા, 1855માં તેમની મૃત્યુ કોઇ પણ વારસદાર વિના થઇ હોવાને કારણે તેમની સત્તાનો અંત આવ્યો. == ભૂગોળ અને આબોહવા == તાંજાવુર {{Coord|10.8|N|79.15|E|}}<ref>[http://www.fallingrain.com/world/IN/25/Thanjavur.html ફોલિંગ રેન જેનોમિસ, ઇન્ક (Inc) - તંજાવુર]</ref>અહીં આવેલું છે, જે ભારતના [[તમિલનાડુ]] રાજ્યની લગભગ કેન્દ્રમાં છે. આ શહેર કાવેરી નદીના મુખત્રિકોણના કેન્દ્રમાં આવેલું છે, જે રાજ્યની રાજધાની ચેન્નઇથી 320 કિલોમીટર અને તિરુચિરાપલ્લીથી 56 કિલોમીટરના અંતરે છે. તેની નજીકના કેટલાક શહેરોમાં કુમ્બકોનમ (40 કિમી), પટ્ટુક્કોટ્ટાઇ (45 કિમી), મન્નારગુડી(37 કિમી), પુદુકોટ્ટાઇ (55 કિમી), થીરુવરુર (58 કિમી), પેરાવુરાની (80) અને નગપ્પટ્ટીનમ (84 કિમી){{Citation needed|date=January 2009}}નો સમાવેશ થાય છે, આ નગરપાલિકા આશરે 36 km²માં વિસ્તરેલી છે. આ નગર અને તેના બાહ્ય ઉપનગરો આશરે 100 km²ના વિસ્તાર સુધી ફેલાયેલા છે. આ શહેર સમુદ્ર સ્તરથી 57 મીટરની ઊંચાઇ પર છે. તેની ઉત્તરે વડવાર અને વેન્નાર નામની બે નદીઓ વહે છે. તે સરેરાશ 1502 મીટરની (4927 ફૂટ) ઉંચાઈ ધરાવે છે. આ શહેર કાવેરી નદીના કાંઠે, ચેન્નઇથી 200 માઇલના અંતરે દક્ષિણમાં આવ્યું છે. શહેરના મધ્યભાગ (જેને સરળ શબ્દોમાં શહેર જ કહેવાય છે) એક વ્યાપારી તાલુકો છે. મેડિકલ કોલેજનો વિસ્તાર વિશાળ રહેણાક વિસ્તાર છે, જે નવો પડોશી વિસ્તાર છે અને તેને શહેરના ફ્લાયઓવર (મેમ્બાલમ)થી અલગ પાડવામાં આવ્યો છે. અન્ય મુખ્ય પડોશીઓમાં પલ્લીગ્રાહમ, કરનથાઈ, કેઝહાવસલ, વિલર, અરુલનાન્ધા નગર, નન્જીકોટ્ટાઇ રોડ, મનામ્બુચવડી, પોક્કારા શેરી, ઓલ્ડ હાઉસીંગ યુનિટ, ન્યૂ હાઉસીંગ યુનિટ, ગનનમ નગર અને શ્રીનીવાસપુરમનો સમાવેશ થાય છે. શહેરનો કુલ વિસ્તાર 36&nbsp;km²નો છે. શહેરી એકત્રિત ઘેરાવો વાલ્લમથી મરીઆમ્મન કોલી (પશ્ચિમ-પૂર્વ) અને વયલુરથી એર ફોર્સ સ્ટેશન (ઉત્તર-દક્ષિણ) લગભગ 100 km² જેટલો છે. વિશાળ એનકટ કેનાલ (પુઘારુ), વડાવારુ અને વેન્નારુ નદી શહેરમાંથી થઇને વહે છે. {| class="wikitable" |- | | '''ઉનાળો''' | '''શિયાળો''' |- | મહત્તમ | style="background-color:#FF6600;color:#000000"|{{convert|40|°C|F}} | style="background-color:#FF9966;color:#000000"|{{convert|38|°C|F}} |- | લઘુત્તમ | style="background-color:#FFFFCC;color:#000000"|{{convert|22|°C|F}} | style="background-color:#CCFFFF;color:#000000"|{{convert|19|°C|F}} |} {{Geographic Location |title = '''Destinations from Thanjavur''' |Northwest =[[Thirukattupalli]] |North = [[Ariyalur]] |Northeast = [[Kumbakonam]] |West = [[Tiruchirapalli]] |Centre = Thanjavur |East = [[Tiruvarur]] |Southwest = [[Pudukkottai]] |South = [[karambakkudi]] |Southeast = [[Pattukkottai]] }} == રસપ્રદ સ્થળો == [[ચિત્ર:BELL TOWER- Thanjavur.JPG|thumb|right|ઘંટ મિનાર]] તાંજાવુર તેના બૃહદીશ્વરા મંદિર (કે બૃહદેશ્વરા મંદિર) માટે પ્રખ્યાત છે, જેને રાજારાજા ચોલાએ બનાવ્યું હતું. <ref name="ધ">ધ હેન્ડબુક ઓફ ઇન્ડિયા પ્રકાશન વિભાગ, ભારત, માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલય દ્વારા</ref> બૃહદીશ્વરા મંદિરને મોટા મંદિર તરીકે પણ ઓળખાવવામાં આવે છે, તે યુનેસ્કો (UNESCO)ની વર્લ્ડ હેરીટેજ સાઇટ (વિશ્વ સંસ્કૃતિક વારસાના સ્થળ)માં પણ સ્થાન ઘરાવે છે. આ મંદિરમાં બે બંઘ વાડાઓ છે, તેની આસપાસની જગ્યામાં એક ઊંચા મિનારો અને મુરુગનના તીર્થ મંદિરો દ્વારા તેને સુંદર રીતે સુશોભિત કરવામાં આવ્યા છે. અન્ય ઐતિહાસિક ઇમારતોમાં, વિજયનગરના કિલ્લોનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં મરાઠા રાજા સેરફોજી બીજાનો વિસ્તારેલો એક મહેલ, શાસ્ત્રાગાર, ઘંટ મિનાર અને સરસ્વતી મહલ ગ્રંથાલય કે જેમાં 30,000 થી પણ વધારે ભારતીય અને યુરોપીયન હસ્તપત્રોને કાગળ અને તાડના પાના પર લખવામાં આવ્યા છે, આ સંગ્રહ પણ જોવા લાયક સ્થળોમાં આવે છે. તાંજાવુરથી 65 કિમીના અંતરે સેરફોજી બીજા દ્વારા બનાવેલો સ્મારક મિનાર મનોરા કિલ્લો આવેલો છે, તથા [http://www.akshayatemple.com અકશયપુરેશ્વરાર મંદિર] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130524161300/http://akshayatemple.com/ |date=2013-05-24 }} ([http://www.akshayatemple.com પોસમ તારાનું મંદિર] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130524161300/http://akshayatemple.com/ |date=2013-05-24 }}), વીલન્ગુલમ (પૂર્વ સાગરતટના રસ્તાની પાસે) પણ આજ સ્થળે આવેલું છે. તે પછી અહીં સંગીત મહેલ છે જેને હાલમાં હસ્તઉદ્યોગ પ્રદર્શન કેન્દ્રમાં ફેરવી દેવામાં આવ્યું છે જ્યાં સ્થાનિક કલાકારોના હસ્તઉદ્યોગોને રજૂ કરવામાં આવે છે. રાજા રાજન મનીમન્ડપમ પણ એક વખતે તાંજાવુરનું પર્યટન સ્થળમાંનું એક હતું, તાંજાવુર ચેન્નઇ બાદ બીજું સ્થાન ધરાવે છે જે સૌથી વઘુ પર્યટકોને આકર્ષે છે. === પરિવહન === ==== હવા ==== ભારતના અન્ય શહેરોથી સરળતાથી તાંજાવુર પહોંચી શકાય છે. હવાઇ પરિવહનની રીતે તિરુચિરાપલ્લી આંતરાષ્ટ્રિય હવાઇમથક તાંજાવુરથી સૌથી નજીક છે તે તાંજાવુરથી 58 કિમીના અંતરે છે. તાંજાવુર હવાઇમથક (ટીજીવી (TJV)) (હાલમાં તાંજાવુર હવાઇ દળ મથક) 1990ની સાલમાં યાત્રી જહાજોની વ્યવસ્થાને સંભાળતું હતું. જે હાલ બંધ કરી દેવામાં આવ્યું છે જોકે તે યાત્રી જહાજોની સગવડ સાચવા માટે સક્ષમ છે. ભારતીય હવાઇમથક સત્તા રાજ્ય નાગરિક ઉડ્ડયન (યાત્રી જહાજો)ને ચાલુ કરવાની યોજના કરી રહ્યા છે. ==== રેલ અને રસ્તા ==== તાંજાવુર રેલ્વે સ્થળ (ટીજે (TJ)) એક સૌથી જૂનું રેલ્વે સ્થળ છે, જેની મુખ્ય જોડાણ ચેન્નઇથી 5 કલાકની દૂરી પર છે. તાંજાવુર ત્રિચી, મદુરાઇ, નાગોર, અને [[ચેન્નઈ|ચેન્નઇ]]થી રેલ દ્વારા સીધી રીતે જ જોડાયેલું છે. તાંજાવુરથી તમિલનાડુના મહત્વના શહેરો અને નગરો તથા [[કેરળ|કેરલા]] અને [[કર્ણાટક]] જેવા પડોશી રાજ્યોથી શ્રેષ્ઠ રીતે માર્ગ સંચારોથી જોડાયેલું છે. == કલા અને સંસ્કૃતિ == [[ચિત્ર:Serfoji amarasimha Tanjore.jpg|left|thumb|250px|મરાઠા શાસન હેઠળ 18મી અને 19મી સદીમાં તંજોર એક મુખ્ય સંસ્કૃતિક કેન્દ્ર બની ગયું હતું.આ યુગના તંજોર ચિત્રનું એક પ્રતિમાનું ચિત્ર]] તાંજાવુર દક્ષિણ ભારતના મુખ્ય રાજકીય, સાહિત્ય અને ધાર્મિક કેન્દ્રોમાંથી એક છે, જે તેના કર્ણાટક સંગીત માટે આપેલા ફાળા માટે પ્રસિદ્ધ છે, તેણે અનેક શાસ્ત્રીય સંગીતકારો અને ભરતનાટ્યમના નર્તકો આપ્યા છે. તે વાર્ષિક નૃત્ય નાટ્યાંજલી ઉત્સવો માટેની જગ્યા તરીકે બીજું સૌથી મહત્વનું સ્થળ બન્યું છે. તિરુવાયરુ, તાંજાવુરની પાસે આવેલું છે, આ સ્થળ મહાન સંગીત સંત [[ત્યાગરાજ|ત્યાગરાજા]]નું જન્મ સ્થળ છે. દર વર્ષે તમિલ વર્ષ તાઇ (જાન્યુઆરીના બીજા અર્ધમાં)માં, તાંજાવુરમાં ત્યાગરાજા આરાધનાનું આયોજન કરવામાં આવે છે જેમાં ભારતભરના સંગીતકારો ભાગ લે છે. તંજોર તેના તાંબાની મૂતિઓ અને તેની અનોખી ચિત્રકળાની શૈલી કે જેને તંજોર ચિત્રકળા કહેવાય છે તેના માટે ખુબ પ્રસિદ્ધ છે, આ ઉપરાંત આધાત વાદ્યયંત્ર થવીલ અને એક પવિત્ર શાસ્ત્રીય તાર-વાદ્ય વીનાઇ તથા બબલહેડ તાંજાવુર ઢંગલીઓ માટે પણ પ્રસિદ્ધ છે. [[ચિત્ર:TjrDollDance.gif|right|thumb|100px|તાંજાવુરની બબલહેડ ઢંગલીઓનું એનીમેટેડ વૃત્તાંત]] [[ચિત્ર:TjrDollRock.gif|left|thumb|100px|તાંજાવુરની ઝૂલતી ઢંગલીનું એનીમેટેડ વૃત્તાંત]] તંજોર ચિત્રકળા ખુબ જ લોકપ્રિય છે અને તે વિશ્વભરમાં સારી રીતે ઓળખાય છે. કલાકારો કેનવાસની સાથે કાચ, ધાતુ ઇત્યાદિનું સંયોજનથી ચિત્રને શણગારે છે અને હિંદુ પૌરાણિક કથાના વિવિધ પ્રસંગોને દર્શાવે છે. [[ચિત્ર:Brihadeswara Temple in ivory.jpg|thumb|હાથીદંતથી બનાવેલું બૃહદેશ્વર મંદિર (હાલમાં: સાલારજંગ સંગ્રહાલય)]] તંજોરની થાળીઓ કે જે તાંબાની થાળીમાંથી બનાવવામાં આવે છે તેમાં એક ભગવાનની છબી તેના કેન્દ્રમાં મૂકવામાં આવે છે જેની સાથે ચાંદીની ઓછામાં ઓછી જાડાઇવાઇ થાળીઓ, તાંજાવુરની વૈભવમાં વધારો કરે છે. શહેરમાં આવેલું સિક્રેટ હાર્ટ કથીડ્રલ તાંજોરમાં રોમન કેથલિક પંથકનું સ્થળ છે. {{clr}} === દક્ષિણ પ્રદેશનું સંસ્કૃતિક કેન્દ્ર === તિરુવાઇયરુના શહેરમાંથી પ્રારંભિક ફરજ બજાવ્યા બાદ, ઉત્તર, પશ્ચિમ, અને ઉત્તર પૂર્વના સંસ્કૃતિક કેન્દ્રોથી પત્રવ્યવહાર કરનાર, દક્ષિણ ક્ષેત્રનું સંસ્કૃતિક કેન્દ્ર (એસઝેડસીસી (SZCC))ને તાંજાવુરમાં ખસેડવામાં આવ્યું છે. દક્ષિણ ભારતમાં તે તેના જેવું એક માત્ર છે, અને તે લલિત કળા, નૃત્ય, નાટક, સંગીત, રંગમંચ અને અન્ય કળાઓને પ્રોત્સાહિત કરવાની સાથે તે કલાકારો માટે તકો પૂરી પાડે છે. વળી, મૃત્ય પામતી કળાના પ્રકારોનું દસ્તાવેજ કરવાનું અને સંસ્કૃતિક પ્રક્રિયાઓમાં યુવા લોકો ભાગ લે તે વાતને પણ સુનિશ્ચિત કરે છે. તે લલિત કલા એકાદમી, સંગીત નાટક વિદ્યાપીઠ, એકાદમી અને રાષ્ટ્રીય નાટક શાળા સાથે મળીને સહકાર્ય કાર્યક્રમો અને ખાસ કાર્યક્રમોનું આયોજન પણ કરે છે. == અર્થતંત્ર == તાંજાવુરનું અર્થતંત્ર મુખ્યત્વે કૃષિ પ્રધાન છે. આ શહેર અનાજના પરિવહનના એક કેન્દ્ર તરીકે કામ કરે છે જે આસપાસના કાવેરી મુખત્રિકોણના વિસ્તારોમાં તેને લઇ જાય છે. આ શહેરમાં કેટલાક માધ્યમો અને નાના પાયાના ઉદ્યોગો પણ છે. શહેરની આવકમાં પર્યટન પણ મોટો ભાગ ભજવે છે. === કૃષિ === તાંજાવુરમાં રહેતા લોકો માટે આજીવિકાનો મુખ્ય સ્ત્રોત કૃષિ છે. તાંજાવુરમાં રહેતા સ્થાનિક લોકો માટે ખેતી મુખ્ય ધંધો બની ગયો છે, કારણકે અહીંની જમીન ડાંગર જેવા પાકને ઉગાડવા માટે આદર્શ છે. ==== મુખ્ય પાકો ==== તાંજાવુર દક્ષિણ ભારતનો ડાંગરનો વાટકો છે, ત્યાંના મુખ્ય પાકોમાં ડાંગર સિવાય, કાળા ચણા, કેળા, નાળિયેર, જીંજલી, રાગી, લાલ ચણા, લીલા ચણા,[[શેરડી]] અને [[મકાઈ]]નો સમાવેશ થાય છે. ઇન્ડિયન ઇનસ્ટીટ્યૂટ ઓફ કોપ પ્રોસેસિંગ ટેકનોલોજી તાંજાવુરના મદુરાઇ રાષ્ટ્રિય હાઇ વે પર આવેલી છે આ સંસ્થા અનેક તાલીમ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરે છે અને દર વર્ષે તાલીમબદ્ધ સંશોધન વિદ્યાર્થીઓને બહાર પાડે છે. કૃષિને લગતા, આહાર પ્રક્રિયા, પેકેજીંગ આધારીત ઉદ્યોગો, દારૂ ગાળવાની ભઠ્ઠીઓ, બિયરવીયર્સ જેવા ઉદ્યોગો શહેર અને શહેરની આસપાસમાં સ્થાપવા માટેની તકો અહીં ઉત્તમ છે. મદુરાઇ થી પુડુક્કોટ્ટાઇ, કુમ્બકોનમ થી પાપાનાસમ, પટ્ટુક્કોટ્ટાઇ થી ઓર્થાનાડુ જેવા નાના નગરો, હાઇવેથી જોડાયેલા છે તાંજાવુરને ડાંગર મુખ્ય અહાર પાક તરીકે ખેતરોમાં ઉગાડવામાં આવે છે. ડાંગરનું ઉત્પાદન હાલના વર્ષોમાં વધ્યું છે અને તેને મોટા પ્રમાણમાં પડોશી રાજ્યમાં નિકાસ કરવામાં આવે છે, જે તાંજાવુરના અર્થતંત્રમાં વધારો કરી રહ્યું છે. પૂર્ણ ડાંગર ઉત્પાદન 10.615 L.M.T અને 7.077 L.M.T જેટલું જળવાઇ રહ્યું છે. ==== પર્યટન ==== તાંજાવુર શહેર રાજ્યનો મુખ્ય પર્યટન વિસ્તાર છે, એક અંદાજા મુજબ 40% પ્રવાસી [[યુરોપ]] અને [[ઉત્તર અમેરિકા]]થી દક્ષિણ ભારતમાં મોટા મંદિરને દેખવા માટે આવે છે, જે એક હેરિટેજ સ્ટોપ (સંસ્કૃતિક સ્થળ) અને દક્ષિણ ભારતનું મોટું આકર્ષણ કેન્દ્ર છે. ઉત્તર ભારતના મોટા ભાગના રાજ્યોના પ્રવાસીઓ તાંજાવુર જિલ્લામાં આવેલા નવગ્રહ મંદિરની મુલાકાત લેવા માટે અહીં આવે છે. શહેરમાં અનેક 5થી 11 માળની ગગન ચુંબી ઇમારતો છે, જે પ્રવાસીઓની ભીડીને સાચવી શકે છે. તાંજાવુરમાં પર્યટન અર્થતંત્રનું મહત્વનું પાસું છે. પર્યટનની તકોને સમજીને, રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકારે તાંજાવુરની પર્યટન પ્રમાણતા અને માળખાનો વિકાસ કરવા માટે મોટું ભંડોળ પૂરું પાડ્યું છે. == વસ્તી-વિષયક માહિતી == {{Historical populations|type= |1871| 52171 |1881| 54745 |1891| 54390 |1901| 57870 |1911| 60341 |1921| 59913 |1931| 66889 |1941| 68702 |1951| 100680 |1961| 111099 |1971| 140547 |1981| 184015 |1991| 202013 |2001| 365725 |footnote=Sources: * 1871 - 1901: {{cite book|title=Imperial Gazette of India, Volume 23|year=1908|publisher=Clarendon Press}} * 1901 - 2001: {{cite web|url=http://www.municipality.tn.gov.in/thanjavur/sal-pop.htm|title=Population growth|publisher=Thanjavur municipality website|access-date=2011-01-04|archive-date=2010-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20100725191755/http://municipality.tn.gov.in/thanjavur/sal-pop.htm|url-status=dead}} }} તાંજાવુર [[તમિલનાડુ]]નું 11મું સૌથી મોટું શહેર છે જેની વસ્તી 221,185 (2008ના અંદાજ પ્રમાણે) છે. પુરુષોની વસતી 50% અને સ્ત્રીઓની વસતી 50% ટકા છે. સાક્ષરતા મુદ્દે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ સારક્ષતા 59.5 ટકા છે જેના કરતા તાંજાવુરમાં 80% જેટલી અંદાજીત સાક્ષરતા છે. જેમાં પુરુષોની સાક્ષરતા 85% અને મહિલાઓની સાક્ષરતા 76% જેટલી છે. તાંજાવુરમાં કુલ વસ્તીના 9% ટકા છ વર્ષની નીચેની વયના છે. મોટા ભાગે અહીં તમિલ ભાષા બોલવામાં આવે છે. માનક ભાષો, કેન્દ્રીય તમિલ ભાષા છે. [[તેલુગુ ભાષા|તેલગુ]], તાંજાવુર મરાઠી અને સુરશત્રીઅન્સ સાથે બોલવામાં આવે છે. તાંજાવુર તાંજાવુર મરાઠી લોકોનું સંસ્કૃતિક અને રાજકીય કેન્દ્ર છે. હિંદુઓ અહીં બહુમતીમાં છે, પણ આ શહેરમાં મુસ્લિમ અને ખ્રિસ્તી લઘુમતી પણ સમાન પણે છે. તાંજાવુર નગરપાલિકાની રચના 09.05.1866ના રોજ ત્રીજા દરજ્જાની નગરપાલિકા તરીકે થઇ હતી. 1933માં તેને બીજા દરજ્જાની નગરપાલિકા બની ગઇ અને 21.03.43માં તેની પદોન્નતિ પ્રથમ દરજ્જાની નગરપાલિકા તરીકે થઇ અને 01.11.63થી તેની પદોન્નતિ પસંદગીના દરજ્જાવાળી અને ત્યાર બાદ 05.03.1983થી તે ખાસ દરજ્જાવાળી નગરપાલિકા બની ગઇ. છેલ્લા પાંચ દાયકાઓ દરમિયાન ઉદા. તરીકે 1951થી 1991માં તાંજાવુર શહેરની વસ્તી સમાન પણ વઘી છે. જોકે વિકાસનો દર 1951 અને 1961માં સીમાંત જ રહ્યો અને સમાન વલણ 1981 અને 1991 સમયગાળામાં પણ જોવા મળ્યું. 1951માં આ શહેરની વસ્તી 1 લાખ સુધી પહોંચી હતી અને 1991માં તે 2 લાખ સુધી પહોંચી ગઇ હતી, જેમાં સરેરાશ વિકાસ દર 1951 અને 1991ની વચ્ચે 24.82% રહ્યો હતો. આ શહેરની વસ્તી ગણતરીનો સર્વે તે દર્શાવે હતું કે તેની વસ્તી 2.16 (2001 સુધીમાં) લાખની થઇ જશે, ઓછામાં ઓછી ઔદ્યોગિક તકો હોવા છતાં કુલ શહેરી વસ્તી 4 લાખ (2010ના અંદાજ મુજબ) કરતા પણ વધુ છે, અને તે હાલ પણ વધી રહી છે. વઘતી જતી વસ્તીની વઘતી માંગ સાથે, તાંજાવુર શહેરની નગરપાલિકા મંડળ પણ યોજનાઓ અને પ્રસ્તાવોમાં ફેરફારો કરી રહ્યું છે. [[ચિત્ર:Thanjavur 02.jpg|thumb|left|તાંજાવુરનું શહેરી જીવન]] == [http://www.niyogibooks.com/glpcat/clnt_cat_ep.pl?pcid=61641&amp;cloc=10147456_11342232_10519224 સંસ્કૃતિક ફાળો]== તાંજાવુરનો સંસ્કૃતિક વિકાસમાં ફાળો જબદસ્ત છે, ચોલા સમયથી હંમેશા પરંપરાગત ચિત્રશૈલીથી લઇને હાલના (એસ રાજમ શૈલી) તે વાતનું યોગ્ય ઉદાહરણ છે. જે કર્ણાટક સંગીતને આપણે આજે જાણીએ છીએ તેને તાંજાવુરમાં ભરતનાટ્યમ તરીકે સંહિતાબદ્ધ કરવામાં આવ્યું હતું. તાંજાવુરની વૈભવી જીવનશૈલીને લીધે કરીને તેના કેટલાક શ્રેષ્ઠ જૂની વસ્તુઓ જેવી કે તાંબા, ટેક્સટાઇલ, પીંથ કાર્ય વગેરે ધરાવે છે, આ ઉપરાંત તાંજાવુર રસોઇ પણ મરાઠા, તેલગુ અને તમિલ રસોઇનું સંકલિત મિશ્રણ છે. વળી, સરસ્વતી મહેલના ગ્રંથાલયમાં ભાગ્યેજ જોવા મળતા હાથપત્રો પણ છે. == પરિવહન == [[ચિત્ર:Road in Thanjavur.JPG|thumb|right|તાંજાવુર શહેરનો પુડુક્કોટ્ટાઇ રસ્તો]] [[ચિત્ર:Thanjavur 04.jpg|thumb|right|ભરેલી બસ]] === બસ સ્ટેન્ડ === તાંજાવુર શહેરમાં ચાર બસ સ્ટેન્ડ આવેલા છે. તે નીચે મુજબ છે, *જૂનું બસ સ્ટેન્ડ. *નવું બસ સ્ટેન્ડ. *ઉડયમ મલીગાઇ કચેરીની પાસે તિરુવાઇયરુ બસ સ્ટેન્ડ *જૂના બસ સ્ટેન્ડની પાછળ આવેલું એસઇટીસી (SETC) બસ સ્ટેન્ડ. === રસ્તાઓ === તાંજાવુર [[ચેન્નઈ|ચેન્નઇ]], કોઇમ્બતુર, તિરુચિરાપલ્લી, પુડુક્કોટ્ટાઇ, મદુરાઇ, તિરુનેલવેલી, કુમ્બાકોનમ, પટ્ટુક્કોટ્ટાઇ, [[બેંગલોર]], અર્નાકુલમ, મર્થાન્ડમ, નગેરકોલી, તિરૂપતિ, [[તિરુવનંતપુરમ્|તિરુવનન્તપુરમ]], ઉટી, અને મૈસુરથી રોંજીંદી બસ સેવાથી સુયોગ્ય રીતે જોડાયેલું છે. પહેલા, તાંજાવુરમાં એક જ બસ સ્ટેશન હતું જે શહેરના મધ્ય ભાગમાં આવેલું હતું. જોકે, શહેરની બહારના વિસ્તારમાં હાલમાં જ એક નવું બસ સ્ટેશન બનાવવામાં આવ્યું હતું, જેથી મુસાફરોની ભીડને સારી રીતે સાચવી શકાય. તાંજાવુર પાસે સારી રીતે જાળવેલી ગૃહ જાહેર પરિવહન પ્રણાલી છે. સરકાર અને ખાનગી બસો નવા અને જૂના બસ સ્ટેન્ડ પર અને જૂના બસ સ્ટેશન અને બહારના નગરો જેવા કે વલ્લમ અને બુદાલુર અને પીલ્લાઇયરપટ્ટી, વલ્લમ પુદુર્સેથી, સેનગીપટ્ટી અને કુરુવડીપટ્ટીથી વારંવાર જોડાયેલી હોય છે. નાની બસોની સેવા જૂના બસ સ્ટેન્ડ અને રેડ્ડીપાલયમની વચ્ચે ચાલુ છે અને સહિયારી રીક્ષા સેવા પણ તાંજાવુર અને ત્રિચી રાષ્ટ્રિય ઘોરી માર્ગ વચ્ચે ચાલે છે. તાંજાવુરથી જે રાષ્ટ્રિય ઘોરીમાર્ગો પસાર થાય છે તેની સૂચિ: * એનએચ (NH)-67: નાગપટ્ટિનમ - તિરુવરુર - તાંજાવુર - તિરુચિરાપલ્લી - કરુર - કોઇમ્બતુર - ઉટી - કર્ણાટકમાં અરસપરસ એનએચ (NH)-212 પર કાપે છે * એનએચ (NH)-45C: તાંજાવુર - કુમ્બકોન્મ - નેવેલી - પનરુતી - વીક્કાવનદી એનએચ (NH)-45 * એનએચ (NH)-226: તાંજાવુર - પુડુકોટ્ટાઇ - તીરુપટ્ટુર - શિવગનગાઇ - મનમાદુરાઇ * એનએચ (NH)-226 વિસ્તરણ: તાંજાવુર - અરીયલુર - પેરામ્બલુર એનએચ (NH)-45 {| class="wikitable sortable" |+<td>'''તાંજાવુર રસ્તાનું નેટવર્ક''' </td> !શ્રેણી !લંબાઇ (કિમી) |- | રાષ્ટ્રીય ઘોરીમાર્ગ/એક્સપ્રેસ રસ્તાઓ | align="right"|120.921 |- | રાજ્ય હાઈવે | align="right"|365.536 |- | નિગમ અને નગરપાલિકાના રસ્તાઓ | align="right"|490.003 |- | પંચાયત મંડળ અને પંચાયત રસ્તા | align="right"|5536.11 |- | નગર પંચાયત રસ્તાઓ | align="right"|432.826 |- | જિલ્લોમુખ્ય અને અન્ય રસ્તાઓ | align="right"|1745.842 |- | જંગલના રસ્તાઓ | align="right"|1.3 |- | '''કુલ (આશરે)''' | align="right"|'''8692.538''' |} <ref name="tjstat">[22] ^ [https://www.thanjavur.tn.nic.in/disprotra.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101009173125/http://www.thanjavur.tn.nic.in/disprotra.html|date=2010-10-09}}</ref> === રેલવે === તાંજાવુર (કોડ : ટીજે (TJ)) દક્ષિણ તરફી રેલ્વેનો એક મહત્વપૂર્ણ રેલ્વે સ્થળ છે. તાંજાવુર ભારતના મહત્વપૂર્ણ શહેરો અને નગરોથી સારી રીતે જોડાયેલું છે. આ જિલ્લામાં 122.07 કિલોમીટરોની બ્રોડ ગ્રેડ રેલ્વે લાઇન છે જેમાં 20 રેલ્વે સ્ટેશનો આવે છે, કે જે તાંજાવુરથી રાજ્યના મહત્વના કેન્દ્રોને જોડે છે. ભારતના અન્ય શહેરોમાંથી ટ્રેન દ્વારા તાંજાવુર પહોંચી શકાય છે. 'તાંજાવુર જંકશન' ઉતરવાનું સ્ટેશન છે તાંજાવુરથી રોજની ટ્રેનોમાં [[ચેન્નઈ|ચેન્નઇ]] [[બેંગલોર]], મૈસુર, અર્નાકુલમ, થ્રીસ્સુર, [[પલક્કડ|પાલાક્કાડ]], કોઇમ્બતુર, [[ઇરોડ]], ત્રિરુપુર, તિરુચિરાપલ્લી, [[સેલમ|સાલેમ]], કારુર, મદુરાઇ, ત્રિરુનેલવેલી, રામેશ્વરમ, ઘર્માપુરીનો સમાવેશ થાય છે, જ્યારે અઠવાડિયાની ટ્રેનોમાં તિરુચેન્ડુર, વિજયવાડા, વિજીઆનાગરમ, [[નાગપૂર|નાગપુર]], જબલપુર, [[અલ્હાબાદ]], [[વારાણસી]], ભુવનેશ્વર, અને તમામ મુખ્ય શહેરોનો સમાવેશ થાય છે. ટ્રેનના સમય અને ઓન લાઇન રિઝવેશન (ભારતમાં) [http://www.irctc.co.in IRCTC's] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070303131207/http://www.irctc.co.in/ |date=2007-03-03 }} (આઇઆરસીટીસી) વેબસાઇટની મુલાકાત લો.<ref name="tjstat"/> {| class="wikitable" |+<td>'''તાંજાવુર રેલવે જાળ''' </td> |- | | રસ્તાની લંબાઇ (કિમી.) | માર્ગની લંબાઇ (કિમી.) |- | બ્રોડ ગેજ | 96.52 | 122.07 |- | મીટર ગેજ | કંઇ નહીં | કંઇ નહીં |} {| class="wikitable" |- |+<td>'''તાંજાવુરથી જતી એક્સપ્રેસ ટ્રેનોની સૂચિ''' </td> |- | આંકડો | નામ |- | 16853/16854 | ચેન્નઇ - તિરુચિરાપલ્લી ચોલન એક્સપ્રેસ (દરરોજ) |- | 16175/16176 | ચેન્નઇ - નાગોર કમ્બન એક્સપ્રેસ (દરરોજ) |- | 12084/12083 | કોઇમ્બતુર - મયીલડુથુરાઇ જાન શતાબ્દી એક્સપ્રેસ (મંગળવાર છોડીને) |- | 16231/16232 | મૈસુર - મયીલડુથુરાઇ એક્સપ્રેસ (રોજ) |- | 16865/16866 | નગોર - અર્નાકુલમ ટી ગાર્ડન એક્સપ્રેસ (રોજ) |- | 16701/16702 | ચેન્નઇ - રામેશ્વરમ બોટ મેલ (રોજ) |- | 18495/18496 | રામેશ્વરમ - ભુવનેશ્વર એક્સપ્રેસ (રવિવાર/શનિવાર) |- | 16735/16736 | ચેન્નઇ - તિરુચેન્દુર સેન્થુર એક્સપ્રેસ (શુક્રવાર) |- | 12793/12794 | ચેન્નઇ - મદુરાઇ જનતા સુપર ફાસ્ટ એક્સપ્રેસ (શુક્રવાર અને રવિવાર) |- | 14259/14260 | રામેશ્વરમ - વારાણસી એક્સપ્રેસ (ગુરુવાર/મંગળવાર) |- | colspan="2"| મદુરાઇ - તિરુપતી મિનાક્ષી એક્સપ્રેસ (ટૂંક સમયમાં) |} === વિમાન === 1990ની શરૂઆતમાં, તાંજાવુરને ચેન્નઇથી વાયા વાયુદૂતથી જોડેલી જહાજ સેવા પૂરી પાડવામાં આવતી હતી, જે ઓછા યાત્રીઓને કારણે બંધ કરી દેવામાં આવી. હવે સંપૂર્ણ હવાઇ દળ મથક તાંજાવુરથી સ્ટેશન ફાઇટર (હવાઇજહાજ) અને સુકોઇ જેટ માટે બનાવામાં આવી રહ્યું છે જેમાં યાત્રીઓ માટે નાગરિક સેવા પણ પૂરી પાડવામાં આવશે તેવું માનવામાં આવી રહ્યું છે. સૌથી નજીકનું હવાઇ મથક તિરુચિરાપલ્લી આંતરાષ્ટ્રિય હવાઇ મથક છે જે 50 કિમીના અંતરે આવેલું છે. તાંજાવુર ખાતે હવે એક નવું ગૃહ હવાઇ મથક પણ બની રહ્યું છે. == શાસન == તાંજાવુર એક નગરપાલિકા મંડળ દ્વારા એક ખાસ દરજ્જાની નગરપાલિકાનું પ્રશાસન ચલાવે છે. નગરપાલિકા મંડળના મુખિયા એક અધ્યક્ષ હોય છે જેને મદદનીશ અધ્યક્ષ દ્વારા મદદ કરવામાં આવે છે. શહેરનું મુખ્ય પ્રશાસન કમિશનર દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે. નગરપાલિકા મંડળ છ વિભાગો ધરાવે છે સામાન્ય પ્રશાસન, આવક, હિસાબો, એન્જિનિયરિંગ, શહેરી આયોજન અને જાહેર સ્વાસ્થયનો સમાવેશ થાય છે. કાયદાકીય સત્તા એક ચૂંટણી મંડળ દ્વારા કરવામાં આવે છે આ મંડળીમાં 51 સભ્યો હોય છે. આ શહેરે નગરપાલિકા મંડળના સ્થાન માટે પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. == દક્ષિણ ભારતની પહેલી અંગ્રેજી કોલેજ == શહેરમાં સેન્ટ પીટરની શાળાને રેવ. સી. એફ. સેઝવાર્ટ દ્વારા 1794માં સ્થાપવામાં આવી હતી. આ ભારતની તેવી પ્રથમ શાળા હતી જેમાં ભારતીયોને અંગ્રેજી ભાષામાં ભણાવવામાં આવતું હતું. યુરોપીયન એડેડ રોમન કેથલીક સંસ્થા આ શહેરમાં મોટા પાયે ફેલાયેલી છે. આ શહેરની વસ્તી અંગ્રેજીના તટસ્થ ઉચ્ચારણ સાથે સમુદ્ધ થઇ છે. == શિક્ષણ == તાંજાવુર તેની સંસ્કૃતિ જ્ઞાનના લીધે જાણીતું છે. આ શહેર જાણીતા સરસ્વતી મહેલ ગ્રંથાલયનું ઘર છે, જ્યાં 16મી સદીના અંતની તારીખોના 30,૦૦૦ જેટલા ભાગ્યેજ મળતા હસ્તપત્રો આવેલા છે. હાલ તેને સંપૂર્ણપણે કમ્પ્યૂટરાઇઝ કરવામાં આવ્યા હતા.અહીં અન્ય પણ ગ્રંથાલયો છે, જેમાં કેન્દ્રીય ગ્રંથાલય, તાંજાવુરનો પણ સમાવેશ થાય છે.હાલમાં, તાંજાવુરમાં ચાર યુનિવર્સિટીનો સમાવેશ થાય છે જેમાં તમિલ વિદ્યાપીઠ અને કેટલીક કોલેજો જેમ કે જાણીતી તાંજાવુર મેડિકલ કોલેજનો સમાવેશ થાય છે. અહીં અનેક સંશોઘન કેન્દ્રો પણ છે, જેમાં પેડ્ડી પ્રોસેસીંગ રિસર્ચ કેન્દ્ર (હાલમાં, ઇન્ડિયન ઇનસ્ટીટ્યૂટ ઓફ કોપ પ્રોસેસિંગ ટેકનોલોજી) અને સોઇલ એન્ડ વોટર રિસર્ચ સેન્ટરનો સમાવેશ થાય છે. [[ચિત્ર:Tamil University.JPJ]] '''મેડિકલ કોલેજો:''' '''''' * તાંજાવુર મેડિકલ કોલેજ(તમિલનાડુની ચોથી મેડિકલ કોલેજ, જેની સ્થાપના 1959માં થઇ) '''વિદ્યાપીઠો:''' '''''' * શાસ્ત્રા (SASTRA) વિદ્યાપીઠ * પ્રિસ્ટ (PRIST) વિદ્યાપીઠ * પેરીયર મનીઆમ્મઇ વિદ્યાપીઠ * તમિલ વિદ્યાપીઠ '''એન્જિનિયરિંગ કોલેજો:''' '''''' * અંજલાઇ અમ્મલ મહાલિંગમ એન્જિનિયરિંગ કોલેજ ((એએએમઇસી (AAMEC)) * વન્ડાયાર એન્જિનિયરિંગ કોલેજ * પીઆર (PR) એન્જિનિયરિંગ કોલેજ * પોન્નીયાહ રામાજાયમ કોલેજ ઓફ એન્જિનિયરિંગ એન્ડ ટેકનોલોજી (પીઆસીઇટી (PRCET)) * કિંગ્સ કોલેજ ઓફ એન્જિનિયરિંગ (કીસીઇ (KCE)) * સેન્ટ જોસેફની કોલેજ ઓફ એન્જિનિયરિંગ એન્ડ ટેકનોલોજી * પરીસુથમ ઇન્સ્ટિટયૂટ ઓફ ટેકનોલોજી એન્ડ સાયન્સ (પીઆઇટીએસ (P I T S)) * એસ-સલામ કોલેજ ઓફ સલામ કોલેજ ઓફ એન્જીનિયરીંગ અને ટેકનોલોજી '''પેરામેડિકલ કોલેજ:''' '''''' * મન્નાઇ નારાયનાસમી કોલેજ * અરાસુ પેરામેડિકલ કોલેજ * કોનગ્રનડુ કોલેજ ઓફ નર્સિંગ * અવર લેડી ઓફ હેલ્થ કોલેજ ઓફ નર્સિંગ '''કૃષિ''' '''''' * ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટીટ્યૂટ ઓફ ક્રોપ પ્રોસેસિંગ ટેકનોલોજી '''સ્વયંશાસિત કોલેજો:''' '''''' * એ.વી.વી.એમ શ્રી પુશપમ કોલેજ (સ્વાયત્ત) પૌન્ડી, તાંજાવુર જિલ્લો એ. વીરાઇયા મેમોરીયલ શ્રી પુશપમ કોલેજ, જેની સ્થાપના 1956માં થઇ હતી, તાંજાવુરથી 12 કિલોમીટર રાષ્ટ્રિય ઘોરીમાર્ગ 67 પર નાગપટ્ટિનમના રસ્તા પર તે આવી છે. 85 એકરના આ કોલેજ કેમપ્સ એનએએસી (NAAC) ઓળખપત્ર સાથેની આ કાલોજ ચાર તારક છે * રાજાહ સેર્ફોજી સરકારી કોલેજ * મહિલાઓ માટેની કુન્તવાઇ નાચ્ચીયાર સરકારી લલિત કળાની કોલેજ '''કળા, વિજ્ઞાન અને પ્રબંઘક અભ્યાસો:''' '''''' * સનમુઘા આર્ટ, સાયન્સ, ટેકનોલોજી અને સંશોઘનની એકેડમી * તમીલવેલ ઉમામહેશ્વરનાર કરન્થી લલિત કળા કોલેજ * ના. મુ. વેંકટસામી નટ્ટાર કોલેજ * નલ્લી કુપુસામી વુમન્સ કોલેજ * વિજ્ઞાન અને મેનેજમેન્ટની ભરત કોલેજ * મરુઘુપાન્ડીઅર કોલેજ * વિવેકનંન્ધા કોલેજ * અડીકલા મથા કોલેજ * અડીકાલા મથા ઇન્સ્ટીટ્યૂટ ઓફ મેનેજમેન્ટ * બોન સેકોર્સ કોલેજ * અબી &amp; અબી કળા અને વિજ્ઞાની કોલેજ * સ્વામી વિવેકાનંદ કળાને વિજ્ઞાનની કોલેજ * અન્નાઇ વાઇસન્કાન્ની કળા અને વિજ્ઞાનની કોલેજ * ગનાનામ સ્કૂલ ઓફ બિઝનેસ (જી એસ બી (G S B)) * પી આર ઇન્સ્ટીટ્યૂટ ઓફ મેનેજમેન્ટ '''નર્સિંગ કોલેજો:''' '''''' * મન્નાઇ નારાયણસામી સ્કૂલ ઓફ નર્સિંગ * તાંજાવુર મેડિકલ કોલેજ '''પોલિટેકનીક કોલેજો:''' '''''' * પેરીયાર સેન્ચ્યૂરી પોલિટેકનીક * વન્ડયાર પોલિટેકનીક * સીસીએમઆર (CCMR) પોલીટેકનીક * શનમુગ પોલીટેકનીક '''બી.એડ (B.Ed) કોલેજો''' '''''' * ડૉ. એસ. આર. જે. કોલેજ ઓફ એજ્યુકેશન * મરુથુ પાન્ડીઅર કોલેજ ઓફ એજ્યુકેશન * બોન સેકોર્સ કોલેજ ઓફ એજ્યુકેશન * ભરત કોલેજ ઓફ એજ્યુકેશન * જોન બ્રીટ્ટો કોલેજ ઓફ એજ્યુકેશન * પી આર કોલેજ ઓફ એજ્યુકેશન * ડૉ. વેલાઇચમી નડાર કોલેજ ઓફ એજ્યુકેશન ફોર વુમન '''શિક્ષણ તાલીમ સંસ્થાઓ''' '''''' * સેન્ટ જોહ્ન ડે બ્રીટ્ટો શિક્ષક તાલીમ સંસ્થા * મરુથુ પાન્ડીર શિક્ષક તાલીમ સંસ્થા '''શાળાઓ''' '''''' * મેક્સવેલ મેટ્રીક્યુલેશન ઉચ્ચ માધ્યમિક શાળા * ભારતી વિદ્યાલય મેટ્રિક શાળા * (1893માં સ્થાપના) કલ્ણાયસુંદરમ ઉચ્ચ માધ્યમિક શાળા કે એચ એસ (K H S) * ડોન બોસ્કો મેટ્રિક ઉચ્ચ માધ્યમિક શાળા * કમલા સુબ્રમનીયમ મેટ્રિક ઉચ્ચ માધ્યમિક શાળ (કે એસ એમ એસ (K S M S)) * એક્સીલિયમ શાળા * સ્કેર્ડ હાર્ટ ગર્લ્સ ઉચ્ચ માધ્યમિક શાળા * શ્રી વેંકટેશ્વર મેટ્રિક ઉચ્ચ માધ્યમિક શાળા * બ્લાકે ઉચ્ચ માધ્યમિક શાળા * વીરારાગાવા ઉચ્ચ માધ્યમિક શાળા * ઉમામહેશ્વર ઉચ્ચ માધ્યમિક શાળા * રાજાહ્સ ઉચ્ચ માધ્યમિક શાળા * સેન્ટ જોસેફ કન્યાઓની ઉચ્ચ માધ્યમિક શાળા * સેન્ટ એન્ટોની્સ ઉચ્ચ માધ્યમિક શાળા * કન્યાઓની ક્રિસ્ટીન ઉચ્ચ માધ્યમિક શાળા * સેન્ટ પીટર્સ ઉચ્ચ માધ્યમિક શાળા (18મી સદીમાં સેચવાર્ટ દ્વારા સ્થાપવામાં આવેલી આ શાળા પહેલા કોલેજ હતી પાછળથી શાળા ફેરવી દેવામાં આવી અને તે દક્ષિણ ભારતમાં આવેલી પ્રથમ તેવી કોલેજ જે અંગ્રેજીમાં ભણવતી હતી) * સેવન્થ-ડે મેટ્રિક ઉચ્ચ માધ્યમિક શાળા * મહર્ષિ વિદ્યા મંદિર ઉચ્ચ માધ્યમિક શાળા * યગપ્પા મેટ્રિક સાર્વજનિક શાળા * તમરાઇ આંતરાષ્ટ્રિય શાળા (ટી આઇ એસ (T I S)) * ઇ ડી થોમસ ઉચ્ચ માધ્યમિક શાળા * ઓરીએન્ટલ ઉચ્ચ શાળા * કેન્દ્રીય વિદ્યાલય == પૂર્ણ તાંજાવુર જિલ્લાની 11 નગરપાલિકા શહેરોનો પ્રવેશમાર્ગ == તમિલનાડુના ત્રિચી, મુદુરાઇ, કોઇમ્બતુર જેવા 4 ભૌગોલિક જિલ્લાઓ (તાંજાવુર, નાગપટ્ટિનમ, તિરુવરુર અને કરઇકાલ)ના બીજા ટિઅર માટેની રેલ્વે અને રસ્તાનો એક માત્ર પ્રવેશદ્વાર અને મુખ્ય કેન્દ્ર તાંજાવુર છે. આ ચાર ભૌગોલિક જિલ્લાઓમાં 11 નગરપાલિકાઓના શહેરોનો સમાવેશ થાય છે જેના નામ આ પ્રમાણે છે કુમ્બકોનામ, કરઇકલ, કૂથનલુર, મન્નારગુડી, મયીલ્લાદુર્દુરાઇ, નાગાપટ્ટીનમ, પટ્ટુક્કોટ્ટાઇ, શ્રીર્કાઝી, થીરુથુરાઇપોન્ડી, તિરુવરુર, વેદારાન્યામ અને અનેક નાના શહેરો જેમાં અડુડુરાઇ, અય્યામપેટ્ટાઇ, કુટ્ટાલમ, નાન્નીલમ, નેડામાન્ગલમ, ઓરાથાનાડુ, પેરાવુરાની, પાપાનાશમ, તીરુબુવનમ, તારાન્ગમ્બડી, તિરુવાઇયરુ, વલન્ગઇમન, વેઇલન્કન્ની છે, આ શહેરો જૂના પૂર્ણ તાંજાવુર જિલ્લાના ભાગ છે જે તમિલ નાડુના કોઇ પણ શહેર માટે ખૂબ જ અસામાન્ય ભાગ છે. == માળખું અને બુદ્ધિશાળી વર્ગ == શહેરની વસ્તીમાં દાક્તરો, કેળવણીકારો, અધિકારીઓ, રાજકારણીઓ, વારસાગત પ્રવાસીઓ, ધર્મપ્રણાલી આપનારા કરતા થેન્કજુવર આપનારા તમિલ નાડુની બીજા સ્તરના શહેરો કરતા વધુ અહીં વઘુ છે. શહેરની વસ્તીએ સરળતાથી નવા આર્થિક વિકાસને સ્વીકારી અને અપનાવી લીધો છે. તાંજાવુર અને તિરુચિરાપલ્લીની વચ્ચે આવેલા રાષ્ટ્રિય ધોરીમાર્ગ પરનો ચાર રસ્તાની પટ્ટીઓ (ફોર લેન) પર આવેલ વિશાળ જમીન વિસ્તાર એક આશ્રિત શહેરના વિકાસ કરવા માટેનું એક આદર્શ સ્થળ છે જ્યાં તેની સાથે ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજીના માળખા પણ આવેલા છે. આ વિસ્તારમાં ત્રણ તકનીકી વિદ્યાપીઠો અને એક એનઆઇટી (NIT) ત્રિચી, એક પ્રબંધક સંસ્થાન (ગનાનામ બિઝનેસ સ્કૂલ) આવેલી છે. જે વિશાળ વિસ્તાર તેઓએ ઉપયોગમાં લીધો છે તે ખેતીવાડી માટે ઉપયોગમાં લઇ શકાય તેમ છે. == મનોરંજન અને સિનેમા == '''મુખ્ય ઉદ્યાન''' '''''' * સીવગંગા ઉદ્યાન * રાજારાજન મનીમન્ડપમ * થોલકપ્પીઅર સ્કેર ખાતે તમિલ કોન્ફરન્સ મેમોરિયલ ટાવર '''સિનેમા''' '''''' * જીવી સ્ટુડિયો સીટી એ/સી ડીટીએસ - એક 5 સ્ક્રીનવાળું મલ્ટીપ્લેક્સ શાંતિ એ/સી ડીટીએસ (A/C DTS) કમલા એ/સી ડીટીએસ (A/C DTS) શિવાજી એ/સી ડીટીએસ (A/C DTS) જી વી એ/સી ડીટીએસ (A/C DTS) જી વી ગોલ્ડ એ/સી ડીટીએસ (A/C DTS) * રાજારાજન એ/સી ડીટીએસ (A/C DTS) * એડીએલએબીએસ (ADLABS) રાની પેરેડાઇઝ એ/સી ડીટીએસ (A/C DTS)(રિલાયન્સ) * વિજયા A/C DTS * જ્યૂપીટર એ/સી ડીટીએસ (A/C DTS) * અરુલ એ/સી ડીટીએસ (A/C DTS) * યગપ્પા 70mm ડીટીએસ (DTS) * રાજા કલાઇરન્ગમ * થીરુવલ્લુવર (સરકારી) * પરવીન * કુમારન == તાંજાવુરમાં સામાન સાથેની હોટલો == * પરીસુથમ હોટેલ * સંગમ હોટેલ * હોટેલ ઓરીએન્ટલ ટાવર * હોટલ ગનાનામ * પીએલએ રેસિન્ડસી * હોટલ ટેમ્પલ ટાવર * હોટલ તમિલનાડુ * હોટલ રમાનાથ == હોટલ == * હોટલ અન્જનાસ એ/સી (A/c) માંસાહારી-શાકાહારી પારિવારિક રેસ્ટોરન્ટ * હોટલ નંદા એ/સી (A/c) માંસાહારી-શાકાહારી પારિવારિક રેસ્ટોરન્ટ. == છાપું == દિનકરન, દીનાતન્થી, દીનમલર == રેડિયો સ્ટેશનો == તમિલ એફએમ FM, પેરીયાર એફ એમ FM == ટીવી ચેનલો == *ક્યૂ ટીવી *અન્બુ ટીવ, *મીરા ટીવી , *સીવી ટીવી *કરન ટીવી *સન ટીવી == તાંજાવુરના લોકો == {{See|List of people associated with Thanjavur district}} == સંદર્ભો == {{Reflist}} {{1911}} તાંજાવુરના જાણીતા લેખક વી. નવભારતી થીરુ.અય્યાસામી વન્ડયર, સ્વતંત્ર સેનાની, નગરપાલિકાના ચેરમેન અને જેમણે જૂનું બસ સ્ટેન્ડ તેમના નામે બનાવ્યું છે તે == બાહ્ય લિંક્સ == {{Commons category}} * [http://www.thanjavur.tn.nic.in/ તાંજાવુર જિલ્લાની અધિકારિક વેબસાઇટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060203160555/http://www.thanjavur.tn.nic.in/ |date=2006-02-03 }} * http://www.mongabay.com/igapo/India.htm * http://www.techtanjore.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110201215458/http://techtanjore.com/ |date=2011-02-01 }} - તાંજાવુર વિષે જાણવાની મૂળભૂત સાઇટ * [http://holyindia.org/temple/thanjavur WWW.HOLYINDIA.ORG/THANJAVUR] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110116035727/http://holyindia.org/temple/thanjavur |date=2011-01-16 }} * યુત્તીરમેરુર - શહેર જેમાં ચોલાઓના શાસન આંતરિક પ્રશાસન અને ચૂંટણી પ્રક્રિયા વિશે શિલાલેખોમાં જણાવામાં આવ્યું છે * [http://www.srjcolleges.org ડૉ. એસ. આર. જે. કોલેજનું શિક્ષણ- ]* [http://www.frontlineonnet.com/fl2410/stories/20070601000106500.htm ''ફોટાગ્રાફિક ફીટ'' , ફન્ટલાઇન વોલ્યુમ 24 - ઇસ્યૂ 10 :: મે 19-જૂન. 01, 2007] * [http://www.frontlineonnet.com/fl2410/stories/20070601004907400.htm ''અંજન્તા ઓફ સાઉથ'' , ફન્ટલાઇન, વોલ્યૂમ 24 - ઇસ્યૂ 10 :: મે 19-જૂન 01, 2007] * [http://www.thanjavur.nic.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130804033912/http://thanjavur.nic.in/ |date=2013-08-04 }} તાંજાવુરની જિલ્લા વિકાસ અઘિકાર * [http://www.censusindia.gov.in/Dist_File/datasheet-3321.pdf] ચોક્કસ વસ્તી * [http://www.thehindu.com/education/article245322.ece?sms_ss=blogger&amp;at_xt=4cd9b99ad01e82a7,0] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121229003346/http://www.thehindu.com/education/article245322.ece?sms_ss=blogger&at_xt=4cd9b99ad01e82a7,0 |date=2012-12-29 }} ==બાહ્ય કડીઓ== * {{ગુજરાતી વિશ્વકોશ}} [[શ્રેણી:તમિલનાડુ]] [[શ્રેણી:તમિલનાડુના જિલ્લા મથકો]] a1olabk062q1nf16fyjdlaqu6rie0hp 0 91465 901374 900836 2026-06-06T16:16:24Z Snehrashmi 41463 [[શ્રેણી:વાસ્તુકાર]] ઉમેરી using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 901374 wikitext text/x-wiki {{Infobox architect | name = બી. વી. દોશી | image = Balkrishna Doshi.JPG | caption = ૨૦૧૩માં બી. વી. દોશી | nationality = ભારતીય | birth_name = બાલકૃષ્ણ વિઠ્ઠલદાસ દોશી | birth_date = {{Birth date |1927|8|26|df=y}} | birth_place = [[પુણે]], મુંબઈ પ્રેસિડેન્સી, બ્રિટીશ ભારત | death_date = {{Death date and age|2023|1|24|1927|8|26|df=y}} | death_place = [[અમદાવાદ]], [[ગુજરાત]], India | practice = વાસ્તુ શિલ્પ કન્સલ્ટન્ટ | significant_buildings = ભારતીય પ્રબંધ સંસ્થા, બેંગ્લોર (આઈઆઈએમ, બેંગ્લોર) ભારતીય પ્રબંધ સંસ્થા, ઉદયપુર (આઈઆઈએમ, ઉદયપુર), રાષ્ટ્રીય ફેશન પ્રૌદ્યોગિકી સંસ્થા, દિલ્હી | significant_projects = | awards = [[પદ્મવિભૂષણ]]<small>(મરણોત્તર)</small><br>[[પદ્મભૂષણ]]<br/>[[પદ્મશ્રી]]<br/>ઓર્ડર ઓફ આર્ટ્સ એન્ડ લેટર્સ <br/> પ્રિત્ઝકર પ્રાઈઝ<br/>આગા ખાન પુરસ્કાર <br/> રોયલ ગોલ્ડ મૅડલ | alma_mater = જે.જે. સ્કૂલ ઓફ આર્કિટેક્ચર, [[મુંબઈ]] | children = ૩ | spouse = {{marriage|કમલા પરીખ|1955}} }} '''બાલકૃષ્ણ વિઠ્ઠલદાસ દોશી''', (OAL) (૨૬ ઑગસ્ટ ૧૯૨૭ – ૨૪ જાન્યુઆરી ૨૦૨૩) એ એક ભારતીય સ્થપતિ (આર્કિટેક્ટ) હતા.<ref>[http://archnet.org/library/parties/one-party.jsp?party_id=12 Balkrishna Vithaldas Doshi.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110823192406/http://archnet.org/library/parties/one-party.jsp?party_id=12|date=૨૩ ઓગસ્ટ ૨૦૧૧}}</ref> તેઓ દક્ષિણ એશિયાના સ્થાપત્ય વર્ગમાં એક મહત્વની વ્યક્તિ માનવામાં આવે છે અને ભારતીય સ્થાપત્યકળાના વિકાસમાં તેમનું યોગદાન નોંધનીય છે.<ref>[http://www.boloji.com/index.cfm?md=Content&sd=Articles&ArticleID=1027 Ashish Nangia: "Post Colonial India and its Architecture - II"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120510142113/http://www.boloji.com/index.cfm?md=Content&sd=Articles&ArticleID=1027 |date=2012-05-10 }}, in Boloji, 12-02-2006</ref> તેમના નોંધનીય સ્થાપત્યોમાં ઈન્ડિયન ઇન્સ્ટીટ્યૂટ ઑફ મેનેજમેંટ બેંગ્લોર અને આગાખાન ઍવોર્ડ ઑફ આર્કીટેક્ચર મેળવેલ અરણ્ય લો કોસ્ટ હાઉસિંગ ડેવેલોપમેંટ, ઈન્દોર નો સમાવેશ થાય છે.<ref name="archdaily">{{cite news|url=https://www.archdaily.com/890126/balkrishna-doshi-named-2018-pritzker-prize-laureate|title=Balkrishna Doshi Named 2018 Pritzker Prize Laureate|last=|first=|date=૭ માર્ચ ૨૦૧૮|work=ArchDaily|access-date=૭ માર્ચ ૨૦૧૮|via=}}</ref> ૨૦૧૮માં પ્રીત્ઝકર આર્કિટેક્ચર પુરસ્કાર મેળવનારા તેઓ પ્રથમ ભારતીય આર્કીટેક્ટ બન્યા હતા.<ref name="nytimes">[https://www.nytimes.com/2018/03/07/arts/design/pritzker-prize-balkrishna-doshi.html Top Architecture Prize Goes to Low-Cost Housing Pioneer From India], By Robin Pogrebin, New York Times, March 7, 2018. </ref><ref name=":0">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/news|title=B V Doshi 1st Indian to win 'Nobel' for architecture|last=Rajghatta|first=Chidanand|date=૮ માર્ચ ૨૦૧૮|work=The Times of India|access-date=૭ મે ૨૦૧૮}}</ref> == પ્રારંભિક જીવન == બી. વી. દોશીનો જન્મ [[પુના]]માં થયો હતો.<ref>{{Cite web |url=http://backnumber.japan-architect.co.jp/english/2maga/au/magazine/2001/05/architect/001/main.html |title=Japan Architect, nr.05, 2001 |access-date=2018-05-15 |archive-date=2015-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150107031954/http://backnumber.japan-architect.co.jp/english/2maga/au/magazine/2001/05/architect/001/main.html |url-status=dead }}</ref> તેમણે તેમનો અભ્યાસ જે જે સ્કુલ ઑફ આર્કીટેક્ટ, મુંબઈમાંથી કર્યો હતો. == કારકીર્દી == === શરૂઆતના વાસ્તુ === [[ચિત્ર:Indian Institute of Management, Bangalore academic block.jpg|thumb|આઈ આઈ એમ બેંગ્લોર - એકેડેમિક બ્લોક.]] [[ચિત્ર:Indian Institute of Management Bangalore library.jpg|thumb|આઈ આઈ એમ બેંગ્લોર - લાયબ્રેરી બ્લોક.]] [[ચિત્ર:Amdavad_ni_gufa.jpg|thumb|[[અમદાવાદની ગુફા|હુસેન-દોશી ગુફા]], અમદાવાદ]] લી કોર્બસીયા સાથે ૧૯૫૧-૧૯૫૪ સુધી [[પેરિસ]]માં કાર્ય કર્યા પછી તેના [[અમદાવાદ]]ના પ્રોજેક્ટની દેખરેખ રાખવા દોશી અમદાવાદ આવ્યા. તેમણે ઈ.સ. ૧૯૫૫માં તેમની કાર્યશાળા : વાસ્તુ-શિલ્પ (એન્વાયરમેન્ટલ ડિઝાઈન)ની સ્થાપના કરી. જ્યારે લ્યુઈસ ખાન અને અનંત રાજે [[આઇ.આઇ.એમ. અમદાવાદ|આઇ.આઇ.એમ. અમદાવાદ]]ની રચના કરતા હતા ત્યારે તેમણે તેમની સાથે મળી કામ કર્યું હતું. ઈ.સ. ૧૯૫૮માં તેઓ ગ્રેહામ ફાઉન્ડેશન ફોર ફાઈન આર્ટના ફેલો હતા. ત્યાર બાદ ઈ.સ. ૧૯૬૨માં તેમણે સ્કુલ ઑફ આર્કીટેક્ચર ચાલુ કરી. === અધ્યાપન === આંતરરાષ્ટ્રીય ખ્યાતિ ધરાવનાર આર્કિટેક્ટ સાથે સાથે તેઓ અધ્યાપક અને સંસ્થા નિર્માતા તરીકે પણ જાણીતા છે. તેઓ સ્કુલ ઑફ આર્કીટેક્ચર, અમદાવાદના પ્રથમ સ્થાપક નિર્દેશક (૧૯૬૨-૭૨) હતા. તેઓ સ્કુલ ઑફ પ્લાનિંગના પ્રથમ સ્થાપક નિર્દેશક (૧૯૭૨-૭૯) હતા. તેઓ [[સેપ્ટ યુનિવર્સિટી]] (સેન્ટર ઑફ પ્લાનિંગ ઍન્ડ ટેક્નોલોજી)ના પ્રથમ સ્થાપક ડિન (૧૯૭૨-૮૧) હતા. આ સિવાય તેઓ વિઝ્યૂઅલ આર્ટ્સ સેંટર અમદાવાદ, કનોરિયા સેન્ટર ઑફ આર્ટ્સ, અમદાવાદની સ્થાપક સદસ્યો રહ્યા છે. રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય ક્ષેત્રે જાણીતી એવી સંસ્થા - વાસ્તુ-શિલ્પ ફાઉન્ડેશન ફોર સ્ટડીઝ ઍન્ડ રીસર્ચ ઇન એનવાયરમેંટલ ડિઝાઈનની સ્થાપનામાં શ્રી દોશી સક્રીય હતા. આ સંસ્થાએ સસ્તા ઘરોના બાંધકામ અને નગર રચના ક્ષેત્રોમાં નોંધનીય કાર્ય કર્યું છે. અલ્પ-આવક ધરાવતા કુટુંબો માટે ઘરોની રચનામાં તેમણે પહેલ કરી હતી. તેઓ તેમની સ્થિરતા ધરાવતી અવનવી રચનાઓ માટે જાણીતા છે. === સન્માન === દોશી રૉયલ ઇન્સ્ટીટ્યૂટ ઑફ બ્રિટિશ આર્કીટેક્ટના ફેલો હતા. તેઓ પ્રીઝકર ઈનામની ચયન સમિતિના સભ્ય હતા. આ સિવાય તેઓ ઈન્દિરા ગાંધી નેશનલ સેમ્ટર ફોર આર્ટ્સ, આગા ખાન ઍવૉર્ડ ફોર આર્કીટેક્ચર ની ચયન સમિતિના સભ્ય હતા. તેઓ ઈન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ આર્કિટેક્ટના પણ ફૅલો હતા. શિક્ષણશાસ્ત્રી તરીકે તેઓ ૧૯૫૮થી યુ.એસ.એ. અને યુરોપનો પ્રવાસ ખેડતા રહ્યા છે.{{સંદર્ભ}} માર્ચ ૨૦૧૮માં તેમને પ્રીઝકર આર્કીટેક્ચર પ્રાઈઝ એનાયત થયો. આ ઈનામ આર્કીટેક્ટ ક્ષેત્રનો નોબેલ પુરસ્કાર મનાય છે. આ ઈનામ મેળવનાર તેઓ પ્રથમ ભારતીય આર્ર્કીટેક્ટ બન્યા. પ્રીઝકરની ચયન સમિતિએ જણાવ્યું કે તેમની વાસ્તુ રચનાઓ ગંભીર, ઝાકઝમાળ રહિત અને પરંપરાથી ભિન્ન હતી" તેમણે દોશીની જવાબદારીનું ભાન, ઊંચી ગુણવત્તા ધરાવતા આર્કીટેક્ચર થકી દેશ અને લોકોની સેવા કરવાની ઈચ્છા ની પણ નોંધ લીધી. == પુરસ્કારો == આર્કીટેક્ચર અને અધ્યાપન ક્ષેત્રમાં તેમના યોગદાન માટે તેમને ઘણામ્ રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય પુરસ્કારો મળ્યા છે. * પ્રીઝકર આર્કીતેક્ચર પ્રાઈઝ, ૨૦૧૮ <ref name="nytimes" /> * [[પદ્મશ્રી]], ભારત સરકાર,૧૯૭૬ * માનદ્ ડોક્ટરેટ યુનિવર્સીટી ઑફ પેન્સીલવાનીયા. * ફ્રાસનો કલા ક્ષેત્રનો સર્વોચ્ચ પુરસ્કાર 'ઑફિસર ઑફ ધ ઓર્દેર્ ઓફ્ આર્ટસ એન્દા લેટર્સ, ૨૦૧૧.<ref>[http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-09-10/ahmedabad/30139077_1_le-corbusier-honour-city-based-architect B V Doshi conferred France's highest honour for arts - Times Of India]{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * અરણ્ય કોમ્યુનીટી હાઉસિંગ નામના પ્રોજેક્ટ માટે ૧૯૯૩-૧૯૯૫ માટે ૬ઠ્ઠો આગાખાન ઍવોર્ડ ફોર આર્કીટેક્ચર.<ref name="archdaily" /> == ઈમારતો == * ૧૯૬૭-૭૧ - ઈ સી આઈ એલ ટાઉનશીપ, [[હૈદરાબાદ|હૈદ્રાબાદ]] * ૧૯૭૯-૮૦ - સંગત, બી વી દોશીની ઑફીસ, [[અમદાવાદ]] * ૧૯૭૨ - [[સેપ્ટ યુનિવર્સીટી]] (CEPT), અમદાવાદ * ૧૯૬૨-૭૪ - ઈંડિયન ઇન્સ્ટીટ્યૂટ ઑફ મેનેજમેંટ, બેંગ્લોર. * ૧૯૮૯ - નેશનલ ઇન્સ્ટીટ્યુટ ઑફ ફેશન ટેકનોલોજી,<ref>http://www.nift.ac.in</ref> [[દિલ્હી|દીલ્હી]] * ૧૯૯૦ - [[અમદાવાદની ગુફા]], અમદાવાદ * અરણ્ય લો કોસ્ટ હાઉસિંગ, [[ઈંદોર]] * ઈફ્કો ટાઉનશીપ, કલોલ * સવાઈ ગાંધર્વ, [[પુના]] * પ્રેમાભાઇ હૉલ, અમદાવાદ * ટાગોર મેમોરિયલ હૉલ, અમદાવાદ * વિધ્યાધર નગર, [[જયપુર]] * ઉદયન કોન્ડોવીલે, ઉદિત (HIG), ઉત્સવ (MIG) ઉત્સર્ગ (LIG) ૨૫૦૦ ઘર, [[કોલકાતા|કોલકત્તા]] * ઈંડિયન ઇન્સ્ટીટ્યૂટ ઑફ મેનેજમેંટ, [[લખનૌ]]<ref name=":0" /> * ઇન્સ્ટીટ્યૂટ ઑફ ઈંડોલોજી, અમદાવાદ<ref name=":0" /> == ફિલ્મોમાં == ૨૦૦૮માં હંડ્રેડ હેંડ્ઝના ડાયરેક્ટરે પ્રેમજીત સિંહે તેમની મુલાકાત સાથેનું એક વૃત્ત ચિત્ર બહાર પાડ્યું હતું. [[મણિરત્નમ]]ની ફિલ્મ ''ઓ કાદલ કન્મણી'' નામની ફિલ્મમાં અને શાદ અલીની ફીલ્મ ''ઓકે જાનુ''માં પોતાનું પાત્ર ભજવ્યું.<ref>{{cite web|url=https://www.architecturaldigest.in/content/9-amazing-facts-about-architect-bv-doshi/|title=9 amazing facts you absolutely wouldn’t have guessed about BV Doshi|last1=Shah|first1=Devanshi|website=Architectural Digest|access-date=8 March 2018}}</ref> == અંગત જીવન == દોશીએ કમલા પરીખ સાથે ૧૯૫૫માં લગ્ન કર્યા હતા. તેમને ત્રણ દીકરીઓ છે – તેજલ, રાધિકા અને મનીષા.<ref name=":5">{{Cite book |url=http://archive.org/details/contemporaryarch0000unse |title=Contemporary Architects |date=1987 |publisher=St. James Press |others=Internet Archive |isbn=978-0-912289-26-7 |editor-last=Lee Morgan |editor-first=Ann |pages=234–237 |editor-last2=Naylor |editor-first2=Colin}}</ref> તેજલ પંથાકી કાપડ ડિઝાઇનર છે,<ref>{{Cite web |title=Tejal Design Studio |url=https://www.baroda.com/2/Shop-Talk/Tejal-Design-Studio |access-date=25 August 2022 |website=www.baroda.com}}</ref> રાધિકા કઠપાલિયા આર્કિટેકટ અને ફેશન ડિઝાઇનર છે,<ref>{{Cite web |title=VSC Vāstu Shilpā Consultants – Team |url=https://www.indian-architects.com/en/vsc-vastu-shilpa-consultants-ahmedabad/team |access-date=25 August 2022 |website=Indian-Architects |language=en}}</ref> અને મનીષા અક્કીથમ ચિત્રકાર છે.<ref>{{Cite web |title=Maneesha Doshi |url=https://www.saffronart.com/artists/maneesha-doshi |access-date=25 August 2022 |website=Saffronart}}</ref> દોશીનું ૯૫ વર્ષની વયે ૨૪ જાન્યુઆરી ૨૦૨૩ના રોજ ગુજરાતના [[અમદાવાદ]]માં અવસાન થયું હતું.<ref>{{Cite web |title=Celebrated architect Balkrishna Doshi passes away at 95 |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2023/jan/24/celebrated-architectbalkrishna-doshi-passes-away-at-95-2540948.html |access-date=24 January 2023 |website=The New Indian Express}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2023/01/24/arts/balkrishna-doshi-dead.html|title=Balkrishna Doshi, Modernist Indian Architect, Is Dead at 95|first=Fred A.|last=Bernstein|work=The New York Times |date=24 January 2023|accessdate=25 January 2023|via=NYTimes.com}}</ref> == સંદર્ભો == {{Reflist}} == બાહ્ય કડીઓ == {{Commons category|Balkrishna Doshi|બી. વી. દોશી}} [[શ્રેણી:૧૯૨૭માં જન્મ]] [[શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ]] [[શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ]] [[શ્રેણી:૨૦૨૩માં મૃત્યુ]] [[શ્રેણી:પદ્મભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતા]] [[શ્રેણી:પદ્મવિભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતાઓ]] [[શ્રેણી:વાસ્તુકાર]] oi08ufiymkfg54w0xja2rj7xw4y5pk6 0 154553 901360 2026-06-06T15:44:11Z Snehrashmi 41463 ભારતીય અભિનેત્રી અને ઓડિશા રાજ્યના પ્રથમ મહિલા ફિલ્મ નિર્માતા 901360 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Parbati Ghose 2023 stamp of India.jpg | caption = ૨૦૨૩ની ભારતીય ટપાલ ટિકિટ પર પાર્વતી ઘોષ | honorific_prefix = | name = પાર્વતી ઘોષ | birth_name = ચપલા નાયક | birth_date = {{Birth date|1942|03|28|df=y}} | birth_place = [[કટક જિલ્લો]], [[ઓડિશા]], બ્રિટીશ ભારત | death_date = {{Death date and age|2018|02|12|1942|03|28|df=y}} | death_place = [[ભુવનેશ્વર]], [[ઓડિશા]], ભારત | other_names = | citizenship = | education = | alma_mater = સનત નલિની ગર્લ્સ હાઇસ્કૂલ, કટક | occupation = {{hlist | અભિનેત્રી | ફિલ્મ નિર્દેશક | ફિલ્મ નિર્માતા }} | years_active = ૧૯૪૯–૨૦૧૨ | era = | known_for = ઓડિશાના પ્રથમ મહિલા ફિલ્મ નિર્માતા | notable_works = | spouse = ગૌર પ્રસાદ ઘોષ }} '''પાર્વતી ઘોષ''' (જન્મ ચપલા નાયક; ૨૮ માર્ચ ૧૯૪૨ – ૧૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૮)<ref>{{Cite web |url=http://www.womanodisha.com/parbati-ghosh/ |title=Parbati Ghosh {{!}} FlatNews |language=en-US |access-date=28 February 2019 |archive-date=27 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927130321/http://www.womanodisha.com/parbati-ghosh/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/yearender-2018-list-of-important-people-who-died-2018-1412886-2018-12-19 |title=30 important people who died in 2018 |newspaper=India Today |language=en |access-date=28 February 2019 |agency=Ist}}</ref> એક ભારતીય અભિનેત્રી, ફિલ્મ દિગ્દર્શક અને ફિલ્મ નિર્માતા હતા.<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/cuttack/actress-parbati-ghosh-passes-away/articleshow/62883199.cms |title=Actress Parbati Ghosh passes away |website=The Times of India |date=12 February 2018 |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.telegraphindia.com/odisha/hubby-helped-not-industry-filmmaker/cid/273414 |title=Hubby helped, not industry: Filmmaker |website=The Telegraph (India) |language=en |access-date=1 February 2019}}</ref> તેઓ ઓડિશા રાજ્યના પ્રથમ મહિલા ફિલ્મ નિર્માતા હતા.<ref>{{cite news |title=Parbati Ghose, Odisha's first female filmmaker, passes away |url=http://www.thehindu.com/news/national/parbati-ghose-odishas-first-female-filmmaker-passes-away/article22733418.ece |work=[[The Hindu]] |date=12 February 2018 |access-date=7 March 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Parbati Ghose: The actor who dazzled on and off camera in Odisha film industry |url=http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175427/http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |date=12 February 2018 |access-date=7 March 2018}}</ref> == પ્રારંભિક જીવન == આઠ ભાઈ-બહેનોમાંના એક પાર્વતીનો જન્મ ૨૮ માર્ચ ૧૯૩૩ના રોજ બ્રિટિશ ભારતના ઓડિશાના કટક જિલ્લાના માનસિંહપટણામાં ચપલા નાયક તરીકે થયો હતો.<ref>{{Cite web |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema-renowned-odia-actress-parbati-ghosh-passes-away-in-bhubaneswar-427443 |title=Renowned Odia actress Parbati Ghosh passes away in Bhubaneswar |date=12 February 2018 |website=indiatvnews.com |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odishasuntimes.com/veteran-odisha-film-actress-parbati-ghosh-no-more/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175342/http://odishasuntimes.com/veteran-odisha-film-actress-parbati-ghosh-no-more/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |title=Veteran Odisha film actress Parbati Ghosh no more {{!}} OdishaSunTimes.com |last=Bureau |first=Odisha Sun Times |language=en-US |access-date=28 February 2019 |date=12 February 2018}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/actress-parbati-ghosh-passes-away.html |title=Actress Parbati Ghosh passes away |last=Pioneer |first=The |website=The Pioneer |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref> તેમના પિતા, વાસુદેવ નાઈક, પ્રખ્યાત પુસ્તક પ્રકાશક પેઢી મનમોહન પ્રેસનું સંચાલન કરતા હતા. તેમણે સનત નલિની ગર્લ્સ હાઇસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમણે કેલુચરણ મહાપાત્રા, દયાળ શર્મા અને સુરેશ રાઉત્રેય પાસેથી નૃત્યાંગના તરીકે પણ તાલીમ લીધી હતી.<ref>{{Cite web |url=https://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175427/http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |title=Parbati Ghose: The actor who dazzled on and off camera in Odisha film industry {{!}} OdishaSunTimes.com |last=Bureau |first=Odisha Sun Times |language=en-US |access-date=28 February 2019 |date=12 February 2018}}</ref> == કારકિર્દી == ઘોષે ફિલ્મોમાં પ્રદાર્પણ કરતા પહેલાં ઓલ ઈન્ડિયા રેડિયો પર બાળ અવાજ કલાકાર તરીકે પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. તેમણે ૧૯૪૯માં આવેલી ફિલ્મ 'શ્રી જગન્નાથ'માં 'નીલા માધવ' નામના બાળ કલાકાર તરીકે પોતાની ફિલ્મી કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ૧૯૫૩માં આવેલી ફિલ્મ "અમારી ગામ ઝુઆ" (અવર વિલેજ ગર્લ)માં મોટી સફળતા મળી, જેમાં તેમને મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા. બાળલગ્નની વિવાદાસ્પદ પ્રથા પર આધારિત ફિલ્મ 'અમારી ગામ ઝુઆ' માટે તેમના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને સકારાત્મક સમીક્ષાઓ મળી હતી.<ref>{{Cite web |url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/parbati-ghose-first-female-filmmaker-of-odisha-passes-away-1518519763-1 |title=Parbati Ghose, first female filmmaker of Odisha passes away |date=13 February 2018 |website=Jagranjosh.com |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.khaleejtimes.com/international/india/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-dies |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh dies |last=PTI |website=Khaleej Times |access-date=28 February 2019}}</ref> ૧૯૫૬માં, પાર્વતી ઉડિયા ભાષાની સફળ ફિલ્મ 'ભાઈ ભાઈ'માં મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે તેમના ભાવિ પતિ ગૌર પ્રસાદ ઘોષ સાથે જોવા મળ્યા હતા, જેઓ આ ફિલ્મના નિર્માતા પણ હતા. 'ભાઈ ભાઈ' ફિલ્મે મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે તેમની ક્ષમતા પ્રદર્શિત કરી અને ભારતીય ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં તેમની લોકપ્રિયતામાં ઘણો વધારો કર્યો. આ ફિલ્મને કારણે ફિલ્મ નિર્દેશન અને નિર્માણમાં તેમનો રસ જાગ્યો. ત્યારબાદ તેણી ૧૯૫૯માં 'મા' ફિલ્મમાં જોવા મળ્યા હતા, જેનું નિર્માણ પણ ગૌર પ્રસાદ ઘોષ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://www.thebetterindia.com/133759/iconic-indian-women/ |title=4 Iconic Indian Women Who May Have Gone but Will Never Be Forgotten! |date=8 March 2018 |website=The Better India |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref> પાર્વતી ઘોષ અને તેમના પતિએ 'લક્ષ્મી' (૧૯૬૨), 'કા' (૧૯૬૫) અને 'સ્ત્રી' (૧૯૬૮) ફિલ્મોનું નિર્માણ, સહ-નિર્દેશન અને તેમાં અભિનય કર્યો હતો. આ ત્રણેય ફિલ્મો માટે તેમને નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકેના તેમના કામ બદલ ત્રણ રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારો મળ્યા હતા. થોડા વર્ષો પછી, તેમણે ૧૯૮૬માં 'છ માણા આઠ ગુંઠ' ફિલ્મનું નિર્માણ અને નિર્દેશન કર્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://odishatv.in/odisha/body-slider/veteran-ollywood-actress-parbati-ghosh-passes-away-275778 |title=Veteran Ollywood actress Parbati Ghosh passes away {{!}} OTV |date=12 February 2018 |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eodishasamachar.com/en/odishas-first-female-filmmaker-parbati-ghose-passes-away-condolences-pour-in/ |title=Odisha's first female filmmaker Parbati Ghose passes away, condolences pour in {{!}} Odisha Samachar |last=kanungo_bbsr |language=en-US |access-date=28 February 2019 |archive-date=1 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190301074427/https://eodishasamachar.com/en/odishas-first-female-filmmaker-parbati-ghose-passes-away-condolences-pour-in/ |url-status=dead}}</ref> તેમણે 'પ્રશ્ન' અને 'સોપાન' જેવી હિન્દી અને બંગાળી ભાષાની ટેલિફિલ્મ્સમાં પણ કામ કર્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://www.dailypioneer.com/2019/state-editions/parbati-ghose---s-1st-death-anniv-today.html |title=Parbati Ghose's 1st death anniv today |last=Pioneer |first=The |website=The Pioneer |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref> આ સિવાય તેઓ ૧૯૭૧માં 'સંસાર' ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા.<ref>{{Cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-dies-1167655-2018-02-12 |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh dies |author=P. T. I. |date=12 February 2018 |magazine=India Today |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/states/odisha/2018/feb/13/first-odia-woman-director-parvati-ghosh-dead-1772578.html |title=First Odia woman director Parvati Ghosh dead |website=The New Indian Express |date=13 February 2018 |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://orissadiary.com/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-passed-away-cm-naveen-patnaik-dharmendra-pradhan-condole-death/ |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh passed away, CM Naveen Patnaik, Dharmendra Pradhan condole her death |last=bureau |first=Odisha Diary |date=12 February 2018 |website=OdishaDiary |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref> નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકે તેમની છેલ્લી ફિલ્મ ૧૯૯૮માં આવેલી 'સાલબેગ' હતી.<ref>{{cite news |first=Anwesha |last=Ambaly |title=Fraternity mourns actress |url=https://www.telegraphindia.com/states/odisha/fraternity-mourns-actress-208113 |work=[[The Telegraph (Calcutta)]] |date=13 February 2018 |access-date=7 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180307141621/https://www.telegraphindia.com/states/odisha/fraternity-mourns-actress-208113 |archive-date=7 March 2018 |url-status=dead}}</ref> jh17e9t1cm1n14zkx5v3rgbh8kliqv7 901361 901360 2026-06-06T15:45:54Z Snehrashmi 41463 /* સંદર્ભ */ 901361 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Parbati Ghose 2023 stamp of India.jpg | caption = ૨૦૨૩ની ભારતીય ટપાલ ટિકિટ પર પાર્વતી ઘોષ | honorific_prefix = | name = પાર્વતી ઘોષ | birth_name = ચપલા નાયક | birth_date = {{Birth date|1942|03|28|df=y}} | birth_place = [[કટક જિલ્લો]], [[ઓડિશા]], બ્રિટીશ ભારત | death_date = {{Death date and age|2018|02|12|1942|03|28|df=y}} | death_place = [[ભુવનેશ્વર]], [[ઓડિશા]], ભારત | other_names = | citizenship = | education = | alma_mater = સનત નલિની ગર્લ્સ હાઇસ્કૂલ, કટક | occupation = {{hlist | અભિનેત્રી | ફિલ્મ નિર્દેશક | ફિલ્મ નિર્માતા }} | years_active = ૧૯૪૯–૨૦૧૨ | era = | known_for = ઓડિશાના પ્રથમ મહિલા ફિલ્મ નિર્માતા | notable_works = | spouse = ગૌર પ્રસાદ ઘોષ }} '''પાર્વતી ઘોષ''' (જન્મ ચપલા નાયક; ૨૮ માર્ચ ૧૯૪૨ – ૧૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૮)<ref>{{Cite web |url=http://www.womanodisha.com/parbati-ghosh/ |title=Parbati Ghosh {{!}} FlatNews |language=en-US |access-date=28 February 2019 |archive-date=27 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927130321/http://www.womanodisha.com/parbati-ghosh/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/yearender-2018-list-of-important-people-who-died-2018-1412886-2018-12-19 |title=30 important people who died in 2018 |newspaper=India Today |language=en |access-date=28 February 2019 |agency=Ist}}</ref> એક ભારતીય અભિનેત્રી, ફિલ્મ દિગ્દર્શક અને ફિલ્મ નિર્માતા હતા.<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/cuttack/actress-parbati-ghosh-passes-away/articleshow/62883199.cms |title=Actress Parbati Ghosh passes away |website=The Times of India |date=12 February 2018 |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.telegraphindia.com/odisha/hubby-helped-not-industry-filmmaker/cid/273414 |title=Hubby helped, not industry: Filmmaker |website=The Telegraph (India) |language=en |access-date=1 February 2019}}</ref> તેઓ ઓડિશા રાજ્યના પ્રથમ મહિલા ફિલ્મ નિર્માતા હતા.<ref>{{cite news |title=Parbati Ghose, Odisha's first female filmmaker, passes away |url=http://www.thehindu.com/news/national/parbati-ghose-odishas-first-female-filmmaker-passes-away/article22733418.ece |work=[[The Hindu]] |date=12 February 2018 |access-date=7 March 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Parbati Ghose: The actor who dazzled on and off camera in Odisha film industry |url=http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175427/http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |date=12 February 2018 |access-date=7 March 2018}}</ref> == પ્રારંભિક જીવન == આઠ ભાઈ-બહેનોમાંના એક પાર્વતીનો જન્મ ૨૮ માર્ચ ૧૯૩૩ના રોજ બ્રિટિશ ભારતના ઓડિશાના કટક જિલ્લાના માનસિંહપટણામાં ચપલા નાયક તરીકે થયો હતો.<ref>{{Cite web |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema-renowned-odia-actress-parbati-ghosh-passes-away-in-bhubaneswar-427443 |title=Renowned Odia actress Parbati Ghosh passes away in Bhubaneswar |date=12 February 2018 |website=indiatvnews.com |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odishasuntimes.com/veteran-odisha-film-actress-parbati-ghosh-no-more/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175342/http://odishasuntimes.com/veteran-odisha-film-actress-parbati-ghosh-no-more/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |title=Veteran Odisha film actress Parbati Ghosh no more {{!}} OdishaSunTimes.com |last=Bureau |first=Odisha Sun Times |language=en-US |access-date=28 February 2019 |date=12 February 2018}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/actress-parbati-ghosh-passes-away.html |title=Actress Parbati Ghosh passes away |last=Pioneer |first=The |website=The Pioneer |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref> તેમના પિતા, વાસુદેવ નાઈક, પ્રખ્યાત પુસ્તક પ્રકાશક પેઢી મનમોહન પ્રેસનું સંચાલન કરતા હતા. તેમણે સનત નલિની ગર્લ્સ હાઇસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમણે કેલુચરણ મહાપાત્રા, દયાળ શર્મા અને સુરેશ રાઉત્રેય પાસેથી નૃત્યાંગના તરીકે પણ તાલીમ લીધી હતી.<ref>{{Cite web |url=https://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175427/http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |title=Parbati Ghose: The actor who dazzled on and off camera in Odisha film industry {{!}} OdishaSunTimes.com |last=Bureau |first=Odisha Sun Times |language=en-US |access-date=28 February 2019 |date=12 February 2018}}</ref> == કારકિર્દી == ઘોષે ફિલ્મોમાં પ્રદાર્પણ કરતા પહેલાં ઓલ ઈન્ડિયા રેડિયો પર બાળ અવાજ કલાકાર તરીકે પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. તેમણે ૧૯૪૯માં આવેલી ફિલ્મ 'શ્રી જગન્નાથ'માં 'નીલા માધવ' નામના બાળ કલાકાર તરીકે પોતાની ફિલ્મી કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ૧૯૫૩માં આવેલી ફિલ્મ "અમારી ગામ ઝુઆ" (અવર વિલેજ ગર્લ)માં મોટી સફળતા મળી, જેમાં તેમને મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા. બાળલગ્નની વિવાદાસ્પદ પ્રથા પર આધારિત ફિલ્મ 'અમારી ગામ ઝુઆ' માટે તેમના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને સકારાત્મક સમીક્ષાઓ મળી હતી.<ref>{{Cite web |url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/parbati-ghose-first-female-filmmaker-of-odisha-passes-away-1518519763-1 |title=Parbati Ghose, first female filmmaker of Odisha passes away |date=13 February 2018 |website=Jagranjosh.com |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.khaleejtimes.com/international/india/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-dies |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh dies |last=PTI |website=Khaleej Times |access-date=28 February 2019}}</ref> ૧૯૫૬માં, પાર્વતી ઉડિયા ભાષાની સફળ ફિલ્મ 'ભાઈ ભાઈ'માં મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે તેમના ભાવિ પતિ ગૌર પ્રસાદ ઘોષ સાથે જોવા મળ્યા હતા, જેઓ આ ફિલ્મના નિર્માતા પણ હતા. 'ભાઈ ભાઈ' ફિલ્મે મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે તેમની ક્ષમતા પ્રદર્શિત કરી અને ભારતીય ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં તેમની લોકપ્રિયતામાં ઘણો વધારો કર્યો. આ ફિલ્મને કારણે ફિલ્મ નિર્દેશન અને નિર્માણમાં તેમનો રસ જાગ્યો. ત્યારબાદ તેણી ૧૯૫૯માં 'મા' ફિલ્મમાં જોવા મળ્યા હતા, જેનું નિર્માણ પણ ગૌર પ્રસાદ ઘોષ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://www.thebetterindia.com/133759/iconic-indian-women/ |title=4 Iconic Indian Women Who May Have Gone but Will Never Be Forgotten! |date=8 March 2018 |website=The Better India |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref> પાર્વતી ઘોષ અને તેમના પતિએ 'લક્ષ્મી' (૧૯૬૨), 'કા' (૧૯૬૫) અને 'સ્ત્રી' (૧૯૬૮) ફિલ્મોનું નિર્માણ, સહ-નિર્દેશન અને તેમાં અભિનય કર્યો હતો. આ ત્રણેય ફિલ્મો માટે તેમને નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકેના તેમના કામ બદલ ત્રણ રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારો મળ્યા હતા. થોડા વર્ષો પછી, તેમણે ૧૯૮૬માં 'છ માણા આઠ ગુંઠ' ફિલ્મનું નિર્માણ અને નિર્દેશન કર્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://odishatv.in/odisha/body-slider/veteran-ollywood-actress-parbati-ghosh-passes-away-275778 |title=Veteran Ollywood actress Parbati Ghosh passes away {{!}} OTV |date=12 February 2018 |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eodishasamachar.com/en/odishas-first-female-filmmaker-parbati-ghose-passes-away-condolences-pour-in/ |title=Odisha's first female filmmaker Parbati Ghose passes away, condolences pour in {{!}} Odisha Samachar |last=kanungo_bbsr |language=en-US |access-date=28 February 2019 |archive-date=1 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190301074427/https://eodishasamachar.com/en/odishas-first-female-filmmaker-parbati-ghose-passes-away-condolences-pour-in/ |url-status=dead}}</ref> તેમણે 'પ્રશ્ન' અને 'સોપાન' જેવી હિન્દી અને બંગાળી ભાષાની ટેલિફિલ્મ્સમાં પણ કામ કર્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://www.dailypioneer.com/2019/state-editions/parbati-ghose---s-1st-death-anniv-today.html |title=Parbati Ghose's 1st death anniv today |last=Pioneer |first=The |website=The Pioneer |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref> આ સિવાય તેઓ ૧૯૭૧માં 'સંસાર' ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા.<ref>{{Cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-dies-1167655-2018-02-12 |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh dies |author=P. T. I. |date=12 February 2018 |magazine=India Today |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/states/odisha/2018/feb/13/first-odia-woman-director-parvati-ghosh-dead-1772578.html |title=First Odia woman director Parvati Ghosh dead |website=The New Indian Express |date=13 February 2018 |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://orissadiary.com/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-passed-away-cm-naveen-patnaik-dharmendra-pradhan-condole-death/ |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh passed away, CM Naveen Patnaik, Dharmendra Pradhan condole her death |last=bureau |first=Odisha Diary |date=12 February 2018 |website=OdishaDiary |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref> નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકે તેમની છેલ્લી ફિલ્મ ૧૯૯૮માં આવેલી 'સાલબેગ' હતી.<ref>{{cite news |first=Anwesha |last=Ambaly |title=Fraternity mourns actress |url=https://www.telegraphindia.com/states/odisha/fraternity-mourns-actress-208113 |work=[[The Telegraph (Calcutta)]] |date=13 February 2018 |access-date=7 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180307141621/https://www.telegraphindia.com/states/odisha/fraternity-mourns-actress-208113 |archive-date=7 March 2018 |url-status=dead}}</ref> == સંદર્ભ == {{Reflist}} 9vaz0bsgddkhdbrfsslyyrwem50piq6 901362 901361 2026-06-06T15:46:45Z Snehrashmi 41463 /* કારકિર્દી */ સંદર્ભ - લાલ કડી દૂર કરી 901362 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Parbati Ghose 2023 stamp of India.jpg | caption = ૨૦૨૩ની ભારતીય ટપાલ ટિકિટ પર પાર્વતી ઘોષ | honorific_prefix = | name = પાર્વતી ઘોષ | birth_name = ચપલા નાયક | birth_date = {{Birth date|1942|03|28|df=y}} | birth_place = [[કટક જિલ્લો]], [[ઓડિશા]], બ્રિટીશ ભારત | death_date = {{Death date and age|2018|02|12|1942|03|28|df=y}} | death_place = [[ભુવનેશ્વર]], [[ઓડિશા]], ભારત | other_names = | citizenship = | education = | alma_mater = સનત નલિની ગર્લ્સ હાઇસ્કૂલ, કટક | occupation = {{hlist | અભિનેત્રી | ફિલ્મ નિર્દેશક | ફિલ્મ નિર્માતા }} | years_active = ૧૯૪૯–૨૦૧૨ | era = | known_for = ઓડિશાના પ્રથમ મહિલા ફિલ્મ નિર્માતા | notable_works = | spouse = ગૌર પ્રસાદ ઘોષ }} '''પાર્વતી ઘોષ''' (જન્મ ચપલા નાયક; ૨૮ માર્ચ ૧૯૪૨ – ૧૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૮)<ref>{{Cite web |url=http://www.womanodisha.com/parbati-ghosh/ |title=Parbati Ghosh {{!}} FlatNews |language=en-US |access-date=28 February 2019 |archive-date=27 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927130321/http://www.womanodisha.com/parbati-ghosh/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/yearender-2018-list-of-important-people-who-died-2018-1412886-2018-12-19 |title=30 important people who died in 2018 |newspaper=India Today |language=en |access-date=28 February 2019 |agency=Ist}}</ref> એક ભારતીય અભિનેત્રી, ફિલ્મ દિગ્દર્શક અને ફિલ્મ નિર્માતા હતા.<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/cuttack/actress-parbati-ghosh-passes-away/articleshow/62883199.cms |title=Actress Parbati Ghosh passes away |website=The Times of India |date=12 February 2018 |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.telegraphindia.com/odisha/hubby-helped-not-industry-filmmaker/cid/273414 |title=Hubby helped, not industry: Filmmaker |website=The Telegraph (India) |language=en |access-date=1 February 2019}}</ref> તેઓ ઓડિશા રાજ્યના પ્રથમ મહિલા ફિલ્મ નિર્માતા હતા.<ref>{{cite news |title=Parbati Ghose, Odisha's first female filmmaker, passes away |url=http://www.thehindu.com/news/national/parbati-ghose-odishas-first-female-filmmaker-passes-away/article22733418.ece |work=[[The Hindu]] |date=12 February 2018 |access-date=7 March 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Parbati Ghose: The actor who dazzled on and off camera in Odisha film industry |url=http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175427/http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |date=12 February 2018 |access-date=7 March 2018}}</ref> == પ્રારંભિક જીવન == આઠ ભાઈ-બહેનોમાંના એક પાર્વતીનો જન્મ ૨૮ માર્ચ ૧૯૩૩ના રોજ બ્રિટિશ ભારતના ઓડિશાના કટક જિલ્લાના માનસિંહપટણામાં ચપલા નાયક તરીકે થયો હતો.<ref>{{Cite web |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema-renowned-odia-actress-parbati-ghosh-passes-away-in-bhubaneswar-427443 |title=Renowned Odia actress Parbati Ghosh passes away in Bhubaneswar |date=12 February 2018 |website=indiatvnews.com |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odishasuntimes.com/veteran-odisha-film-actress-parbati-ghosh-no-more/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175342/http://odishasuntimes.com/veteran-odisha-film-actress-parbati-ghosh-no-more/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |title=Veteran Odisha film actress Parbati Ghosh no more {{!}} OdishaSunTimes.com |last=Bureau |first=Odisha Sun Times |language=en-US |access-date=28 February 2019 |date=12 February 2018}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/actress-parbati-ghosh-passes-away.html |title=Actress Parbati Ghosh passes away |last=Pioneer |first=The |website=The Pioneer |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref> તેમના પિતા, વાસુદેવ નાઈક, પ્રખ્યાત પુસ્તક પ્રકાશક પેઢી મનમોહન પ્રેસનું સંચાલન કરતા હતા. તેમણે સનત નલિની ગર્લ્સ હાઇસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમણે કેલુચરણ મહાપાત્રા, દયાળ શર્મા અને સુરેશ રાઉત્રેય પાસેથી નૃત્યાંગના તરીકે પણ તાલીમ લીધી હતી.<ref>{{Cite web |url=https://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175427/http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |title=Parbati Ghose: The actor who dazzled on and off camera in Odisha film industry {{!}} OdishaSunTimes.com |last=Bureau |first=Odisha Sun Times |language=en-US |access-date=28 February 2019 |date=12 February 2018}}</ref> == કારકિર્દી == ઘોષે ફિલ્મોમાં પ્રદાર્પણ કરતા પહેલાં ઓલ ઈન્ડિયા રેડિયો પર બાળ અવાજ કલાકાર તરીકે પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. તેમણે ૧૯૪૯માં આવેલી ફિલ્મ 'શ્રી જગન્નાથ'માં 'નીલા માધવ' નામના બાળ કલાકાર તરીકે પોતાની ફિલ્મી કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ૧૯૫૩માં આવેલી ફિલ્મ "અમારી ગામ ઝુઆ" (અવર વિલેજ ગર્લ)માં મોટી સફળતા મળી, જેમાં તેમને મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા. બાળલગ્નની વિવાદાસ્પદ પ્રથા પર આધારિત ફિલ્મ 'અમારી ગામ ઝુઆ' માટે તેમના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને સકારાત્મક સમીક્ષાઓ મળી હતી.<ref>{{Cite web |url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/parbati-ghose-first-female-filmmaker-of-odisha-passes-away-1518519763-1 |title=Parbati Ghose, first female filmmaker of Odisha passes away |date=13 February 2018 |website=Jagranjosh.com |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.khaleejtimes.com/international/india/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-dies |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh dies |last=PTI |website=Khaleej Times |access-date=28 February 2019}}</ref> ૧૯૫૬માં, પાર્વતી ઉડિયા ભાષાની સફળ ફિલ્મ 'ભાઈ ભાઈ'માં મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે તેમના ભાવિ પતિ ગૌર પ્રસાદ ઘોષ સાથે જોવા મળ્યા હતા, જેઓ આ ફિલ્મના નિર્માતા પણ હતા. 'ભાઈ ભાઈ' ફિલ્મે મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે તેમની ક્ષમતા પ્રદર્શિત કરી અને ભારતીય ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં તેમની લોકપ્રિયતામાં ઘણો વધારો કર્યો. આ ફિલ્મને કારણે ફિલ્મ નિર્દેશન અને નિર્માણમાં તેમનો રસ જાગ્યો. ત્યારબાદ તેણી ૧૯૫૯માં 'મા' ફિલ્મમાં જોવા મળ્યા હતા, જેનું નિર્માણ પણ ગૌર પ્રસાદ ઘોષ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://www.thebetterindia.com/133759/iconic-indian-women/ |title=4 Iconic Indian Women Who May Have Gone but Will Never Be Forgotten! |date=8 March 2018 |website=The Better India |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref> પાર્વતી ઘોષ અને તેમના પતિએ 'લક્ષ્મી' (૧૯૬૨), 'કા' (૧૯૬૫) અને 'સ્ત્રી' (૧૯૬૮) ફિલ્મોનું નિર્માણ, સહ-નિર્દેશન અને તેમાં અભિનય કર્યો હતો. આ ત્રણેય ફિલ્મો માટે તેમને નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકેના તેમના કામ બદલ ત્રણ રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારો મળ્યા હતા. થોડા વર્ષો પછી, તેમણે ૧૯૮૬માં 'છ માણા આઠ ગુંઠ' ફિલ્મનું નિર્માણ અને નિર્દેશન કર્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://odishatv.in/odisha/body-slider/veteran-ollywood-actress-parbati-ghosh-passes-away-275778 |title=Veteran Ollywood actress Parbati Ghosh passes away {{!}} OTV |date=12 February 2018 |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eodishasamachar.com/en/odishas-first-female-filmmaker-parbati-ghose-passes-away-condolences-pour-in/ |title=Odisha's first female filmmaker Parbati Ghose passes away, condolences pour in {{!}} Odisha Samachar |last=kanungo_bbsr |language=en-US |access-date=28 February 2019 |archive-date=1 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190301074427/https://eodishasamachar.com/en/odishas-first-female-filmmaker-parbati-ghose-passes-away-condolences-pour-in/ |url-status=dead}}</ref> તેમણે 'પ્રશ્ન' અને 'સોપાન' જેવી હિન્દી અને બંગાળી ભાષાની ટેલિફિલ્મ્સમાં પણ કામ કર્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://www.dailypioneer.com/2019/state-editions/parbati-ghose---s-1st-death-anniv-today.html |title=Parbati Ghose's 1st death anniv today |last=Pioneer |first=The |website=The Pioneer |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref> આ સિવાય તેઓ ૧૯૭૧માં 'સંસાર' ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા.<ref>{{Cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-dies-1167655-2018-02-12 |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh dies |author=P. T. I. |date=12 February 2018 |magazine=India Today |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/states/odisha/2018/feb/13/first-odia-woman-director-parvati-ghosh-dead-1772578.html |title=First Odia woman director Parvati Ghosh dead |website=The New Indian Express |date=13 February 2018 |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://orissadiary.com/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-passed-away-cm-naveen-patnaik-dharmendra-pradhan-condole-death/ |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh passed away, CM Naveen Patnaik, Dharmendra Pradhan condole her death |last=bureau |first=Odisha Diary |date=12 February 2018 |website=OdishaDiary |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref> નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકે તેમની છેલ્લી ફિલ્મ ૧૯૯૮માં આવેલી 'સાલબેગ' હતી.<ref>{{cite news |first=Anwesha |last=Ambaly |title=Fraternity mourns actress |url=https://www.telegraphindia.com/states/odisha/fraternity-mourns-actress-208113 |work=The Telegraph (Calcutta) |date=13 February 2018 |access-date=7 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180307141621/https://www.telegraphindia.com/states/odisha/fraternity-mourns-actress-208113 |archive-date=7 March 2018 |url-status=dead}}</ref> == સંદર્ભ == {{Reflist}} 9x4f6mmn3jl36bwjk4coru7torxg0hz 901363 901362 2026-06-06T15:47:20Z Snehrashmi 41463 સંદર્ભ - લાલ કડી દૂર કરી 901363 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Parbati Ghose 2023 stamp of India.jpg | caption = ૨૦૨૩ની ભારતીય ટપાલ ટિકિટ પર પાર્વતી ઘોષ | honorific_prefix = | name = પાર્વતી ઘોષ | birth_name = ચપલા નાયક | birth_date = {{Birth date|1942|03|28|df=y}} | birth_place = [[કટક જિલ્લો]], [[ઓડિશા]], બ્રિટીશ ભારત | death_date = {{Death date and age|2018|02|12|1942|03|28|df=y}} | death_place = [[ભુવનેશ્વર]], [[ઓડિશા]], ભારત | other_names = | citizenship = | education = | alma_mater = સનત નલિની ગર્લ્સ હાઇસ્કૂલ, કટક | occupation = {{hlist | અભિનેત્રી | ફિલ્મ નિર્દેશક | ફિલ્મ નિર્માતા }} | years_active = ૧૯૪૯–૨૦૧૨ | era = | known_for = ઓડિશાના પ્રથમ મહિલા ફિલ્મ નિર્માતા | notable_works = | spouse = ગૌર પ્રસાદ ઘોષ }} '''પાર્વતી ઘોષ''' (જન્મ ચપલા નાયક; ૨૮ માર્ચ ૧૯૪૨ – ૧૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૮)<ref>{{Cite web |url=http://www.womanodisha.com/parbati-ghosh/ |title=Parbati Ghosh {{!}} FlatNews |language=en-US |access-date=28 February 2019 |archive-date=27 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927130321/http://www.womanodisha.com/parbati-ghosh/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/yearender-2018-list-of-important-people-who-died-2018-1412886-2018-12-19 |title=30 important people who died in 2018 |newspaper=India Today |language=en |access-date=28 February 2019 |agency=Ist}}</ref> એક ભારતીય અભિનેત્રી, ફિલ્મ દિગ્દર્શક અને ફિલ્મ નિર્માતા હતા.<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/cuttack/actress-parbati-ghosh-passes-away/articleshow/62883199.cms |title=Actress Parbati Ghosh passes away |website=The Times of India |date=12 February 2018 |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.telegraphindia.com/odisha/hubby-helped-not-industry-filmmaker/cid/273414 |title=Hubby helped, not industry: Filmmaker |website=The Telegraph (India) |language=en |access-date=1 February 2019}}</ref> તેઓ ઓડિશા રાજ્યના પ્રથમ મહિલા ફિલ્મ નિર્માતા હતા.<ref>{{cite news |title=Parbati Ghose, Odisha's first female filmmaker, passes away |url=http://www.thehindu.com/news/national/parbati-ghose-odishas-first-female-filmmaker-passes-away/article22733418.ece |work=The Hindu |date=12 February 2018 |access-date=7 March 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Parbati Ghose: The actor who dazzled on and off camera in Odisha film industry |url=http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175427/http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |date=12 February 2018 |access-date=7 March 2018}}</ref> == પ્રારંભિક જીવન == આઠ ભાઈ-બહેનોમાંના એક પાર્વતીનો જન્મ ૨૮ માર્ચ ૧૯૩૩ના રોજ બ્રિટિશ ભારતના ઓડિશાના કટક જિલ્લાના માનસિંહપટણામાં ચપલા નાયક તરીકે થયો હતો.<ref>{{Cite web |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema-renowned-odia-actress-parbati-ghosh-passes-away-in-bhubaneswar-427443 |title=Renowned Odia actress Parbati Ghosh passes away in Bhubaneswar |date=12 February 2018 |website=indiatvnews.com |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odishasuntimes.com/veteran-odisha-film-actress-parbati-ghosh-no-more/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175342/http://odishasuntimes.com/veteran-odisha-film-actress-parbati-ghosh-no-more/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |title=Veteran Odisha film actress Parbati Ghosh no more {{!}} OdishaSunTimes.com |last=Bureau |first=Odisha Sun Times |language=en-US |access-date=28 February 2019 |date=12 February 2018}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/actress-parbati-ghosh-passes-away.html |title=Actress Parbati Ghosh passes away |last=Pioneer |first=The |website=The Pioneer |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref> તેમના પિતા, વાસુદેવ નાઈક, પ્રખ્યાત પુસ્તક પ્રકાશક પેઢી મનમોહન પ્રેસનું સંચાલન કરતા હતા. તેમણે સનત નલિની ગર્લ્સ હાઇસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમણે કેલુચરણ મહાપાત્રા, દયાળ શર્મા અને સુરેશ રાઉત્રેય પાસેથી નૃત્યાંગના તરીકે પણ તાલીમ લીધી હતી.<ref>{{Cite web |url=https://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175427/http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |title=Parbati Ghose: The actor who dazzled on and off camera in Odisha film industry {{!}} OdishaSunTimes.com |last=Bureau |first=Odisha Sun Times |language=en-US |access-date=28 February 2019 |date=12 February 2018}}</ref> == કારકિર્દી == ઘોષે ફિલ્મોમાં પ્રદાર્પણ કરતા પહેલાં ઓલ ઈન્ડિયા રેડિયો પર બાળ અવાજ કલાકાર તરીકે પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. તેમણે ૧૯૪૯માં આવેલી ફિલ્મ 'શ્રી જગન્નાથ'માં 'નીલા માધવ' નામના બાળ કલાકાર તરીકે પોતાની ફિલ્મી કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ૧૯૫૩માં આવેલી ફિલ્મ "અમારી ગામ ઝુઆ" (અવર વિલેજ ગર્લ)માં મોટી સફળતા મળી, જેમાં તેમને મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા. બાળલગ્નની વિવાદાસ્પદ પ્રથા પર આધારિત ફિલ્મ 'અમારી ગામ ઝુઆ' માટે તેમના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને સકારાત્મક સમીક્ષાઓ મળી હતી.<ref>{{Cite web |url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/parbati-ghose-first-female-filmmaker-of-odisha-passes-away-1518519763-1 |title=Parbati Ghose, first female filmmaker of Odisha passes away |date=13 February 2018 |website=Jagranjosh.com |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.khaleejtimes.com/international/india/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-dies |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh dies |last=PTI |website=Khaleej Times |access-date=28 February 2019}}</ref> ૧૯૫૬માં, પાર્વતી ઉડિયા ભાષાની સફળ ફિલ્મ 'ભાઈ ભાઈ'માં મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે તેમના ભાવિ પતિ ગૌર પ્રસાદ ઘોષ સાથે જોવા મળ્યા હતા, જેઓ આ ફિલ્મના નિર્માતા પણ હતા. 'ભાઈ ભાઈ' ફિલ્મે મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે તેમની ક્ષમતા પ્રદર્શિત કરી અને ભારતીય ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં તેમની લોકપ્રિયતામાં ઘણો વધારો કર્યો. આ ફિલ્મને કારણે ફિલ્મ નિર્દેશન અને નિર્માણમાં તેમનો રસ જાગ્યો. ત્યારબાદ તેણી ૧૯૫૯માં 'મા' ફિલ્મમાં જોવા મળ્યા હતા, જેનું નિર્માણ પણ ગૌર પ્રસાદ ઘોષ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://www.thebetterindia.com/133759/iconic-indian-women/ |title=4 Iconic Indian Women Who May Have Gone but Will Never Be Forgotten! |date=8 March 2018 |website=The Better India |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref> પાર્વતી ઘોષ અને તેમના પતિએ 'લક્ષ્મી' (૧૯૬૨), 'કા' (૧૯૬૫) અને 'સ્ત્રી' (૧૯૬૮) ફિલ્મોનું નિર્માણ, સહ-નિર્દેશન અને તેમાં અભિનય કર્યો હતો. આ ત્રણેય ફિલ્મો માટે તેમને નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકેના તેમના કામ બદલ ત્રણ રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારો મળ્યા હતા. થોડા વર્ષો પછી, તેમણે ૧૯૮૬માં 'છ માણા આઠ ગુંઠ' ફિલ્મનું નિર્માણ અને નિર્દેશન કર્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://odishatv.in/odisha/body-slider/veteran-ollywood-actress-parbati-ghosh-passes-away-275778 |title=Veteran Ollywood actress Parbati Ghosh passes away {{!}} OTV |date=12 February 2018 |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eodishasamachar.com/en/odishas-first-female-filmmaker-parbati-ghose-passes-away-condolences-pour-in/ |title=Odisha's first female filmmaker Parbati Ghose passes away, condolences pour in {{!}} Odisha Samachar |last=kanungo_bbsr |language=en-US |access-date=28 February 2019 |archive-date=1 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190301074427/https://eodishasamachar.com/en/odishas-first-female-filmmaker-parbati-ghose-passes-away-condolences-pour-in/ |url-status=dead}}</ref> તેમણે 'પ્રશ્ન' અને 'સોપાન' જેવી હિન્દી અને બંગાળી ભાષાની ટેલિફિલ્મ્સમાં પણ કામ કર્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://www.dailypioneer.com/2019/state-editions/parbati-ghose---s-1st-death-anniv-today.html |title=Parbati Ghose's 1st death anniv today |last=Pioneer |first=The |website=The Pioneer |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref> આ સિવાય તેઓ ૧૯૭૧માં 'સંસાર' ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા.<ref>{{Cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-dies-1167655-2018-02-12 |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh dies |author=P. T. I. |date=12 February 2018 |magazine=India Today |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/states/odisha/2018/feb/13/first-odia-woman-director-parvati-ghosh-dead-1772578.html |title=First Odia woman director Parvati Ghosh dead |website=The New Indian Express |date=13 February 2018 |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://orissadiary.com/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-passed-away-cm-naveen-patnaik-dharmendra-pradhan-condole-death/ |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh passed away, CM Naveen Patnaik, Dharmendra Pradhan condole her death |last=bureau |first=Odisha Diary |date=12 February 2018 |website=OdishaDiary |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref> નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકે તેમની છેલ્લી ફિલ્મ ૧૯૯૮માં આવેલી 'સાલબેગ' હતી.<ref>{{cite news |first=Anwesha |last=Ambaly |title=Fraternity mourns actress |url=https://www.telegraphindia.com/states/odisha/fraternity-mourns-actress-208113 |work=The Telegraph (Calcutta) |date=13 February 2018 |access-date=7 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180307141621/https://www.telegraphindia.com/states/odisha/fraternity-mourns-actress-208113 |archive-date=7 March 2018 |url-status=dead}}</ref> == સંદર્ભ == {{Reflist}} pf0wa7c6ckg4zb5t1qncsp8j6t89sc6 901364 901363 2026-06-06T15:49:52Z Snehrashmi 41463 /* ફિલ્મોગ્રાફી */ 901364 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Parbati Ghose 2023 stamp of India.jpg | caption = ૨૦૨૩ની ભારતીય ટપાલ ટિકિટ પર પાર્વતી ઘોષ | honorific_prefix = | name = પાર્વતી ઘોષ | birth_name = ચપલા નાયક | birth_date = {{Birth date|1942|03|28|df=y}} | birth_place = [[કટક જિલ્લો]], [[ઓડિશા]], બ્રિટીશ ભારત | death_date = {{Death date and age|2018|02|12|1942|03|28|df=y}} | death_place = [[ભુવનેશ્વર]], [[ઓડિશા]], ભારત | other_names = | citizenship = | education = | alma_mater = સનત નલિની ગર્લ્સ હાઇસ્કૂલ, કટક | occupation = {{hlist | અભિનેત્રી | ફિલ્મ નિર્દેશક | ફિલ્મ નિર્માતા }} | years_active = ૧૯૪૯–૨૦૧૨ | era = | known_for = ઓડિશાના પ્રથમ મહિલા ફિલ્મ નિર્માતા | notable_works = | spouse = ગૌર પ્રસાદ ઘોષ }} '''પાર્વતી ઘોષ''' (જન્મ ચપલા નાયક; ૨૮ માર્ચ ૧૯૪૨ – ૧૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૮)<ref>{{Cite web |url=http://www.womanodisha.com/parbati-ghosh/ |title=Parbati Ghosh {{!}} FlatNews |language=en-US |access-date=28 February 2019 |archive-date=27 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927130321/http://www.womanodisha.com/parbati-ghosh/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/yearender-2018-list-of-important-people-who-died-2018-1412886-2018-12-19 |title=30 important people who died in 2018 |newspaper=India Today |language=en |access-date=28 February 2019 |agency=Ist}}</ref> એક ભારતીય અભિનેત્રી, ફિલ્મ દિગ્દર્શક અને ફિલ્મ નિર્માતા હતા.<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/cuttack/actress-parbati-ghosh-passes-away/articleshow/62883199.cms |title=Actress Parbati Ghosh passes away |website=The Times of India |date=12 February 2018 |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.telegraphindia.com/odisha/hubby-helped-not-industry-filmmaker/cid/273414 |title=Hubby helped, not industry: Filmmaker |website=The Telegraph (India) |language=en |access-date=1 February 2019}}</ref> તેઓ ઓડિશા રાજ્યના પ્રથમ મહિલા ફિલ્મ નિર્માતા હતા.<ref>{{cite news |title=Parbati Ghose, Odisha's first female filmmaker, passes away |url=http://www.thehindu.com/news/national/parbati-ghose-odishas-first-female-filmmaker-passes-away/article22733418.ece |work=The Hindu |date=12 February 2018 |access-date=7 March 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Parbati Ghose: The actor who dazzled on and off camera in Odisha film industry |url=http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175427/http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |date=12 February 2018 |access-date=7 March 2018}}</ref> == પ્રારંભિક જીવન == આઠ ભાઈ-બહેનોમાંના એક પાર્વતીનો જન્મ ૨૮ માર્ચ ૧૯૩૩ના રોજ બ્રિટિશ ભારતના ઓડિશાના કટક જિલ્લાના માનસિંહપટણામાં ચપલા નાયક તરીકે થયો હતો.<ref>{{Cite web |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema-renowned-odia-actress-parbati-ghosh-passes-away-in-bhubaneswar-427443 |title=Renowned Odia actress Parbati Ghosh passes away in Bhubaneswar |date=12 February 2018 |website=indiatvnews.com |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odishasuntimes.com/veteran-odisha-film-actress-parbati-ghosh-no-more/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175342/http://odishasuntimes.com/veteran-odisha-film-actress-parbati-ghosh-no-more/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |title=Veteran Odisha film actress Parbati Ghosh no more {{!}} OdishaSunTimes.com |last=Bureau |first=Odisha Sun Times |language=en-US |access-date=28 February 2019 |date=12 February 2018}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/actress-parbati-ghosh-passes-away.html |title=Actress Parbati Ghosh passes away |last=Pioneer |first=The |website=The Pioneer |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref> તેમના પિતા, વાસુદેવ નાઈક, પ્રખ્યાત પુસ્તક પ્રકાશક પેઢી મનમોહન પ્રેસનું સંચાલન કરતા હતા. તેમણે સનત નલિની ગર્લ્સ હાઇસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમણે કેલુચરણ મહાપાત્રા, દયાળ શર્મા અને સુરેશ રાઉત્રેય પાસેથી નૃત્યાંગના તરીકે પણ તાલીમ લીધી હતી.<ref>{{Cite web |url=https://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175427/http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |title=Parbati Ghose: The actor who dazzled on and off camera in Odisha film industry {{!}} OdishaSunTimes.com |last=Bureau |first=Odisha Sun Times |language=en-US |access-date=28 February 2019 |date=12 February 2018}}</ref> == કારકિર્દી == ઘોષે ફિલ્મોમાં પ્રદાર્પણ કરતા પહેલાં ઓલ ઈન્ડિયા રેડિયો પર બાળ અવાજ કલાકાર તરીકે પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. તેમણે ૧૯૪૯માં આવેલી ફિલ્મ 'શ્રી જગન્નાથ'માં 'નીલા માધવ' નામના બાળ કલાકાર તરીકે પોતાની ફિલ્મી કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ૧૯૫૩માં આવેલી ફિલ્મ "અમારી ગામ ઝુઆ" (અવર વિલેજ ગર્લ)માં મોટી સફળતા મળી, જેમાં તેમને મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા. બાળલગ્નની વિવાદાસ્પદ પ્રથા પર આધારિત ફિલ્મ 'અમારી ગામ ઝુઆ' માટે તેમના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને સકારાત્મક સમીક્ષાઓ મળી હતી.<ref>{{Cite web |url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/parbati-ghose-first-female-filmmaker-of-odisha-passes-away-1518519763-1 |title=Parbati Ghose, first female filmmaker of Odisha passes away |date=13 February 2018 |website=Jagranjosh.com |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.khaleejtimes.com/international/india/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-dies |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh dies |last=PTI |website=Khaleej Times |access-date=28 February 2019}}</ref> ૧૯૫૬માં, પાર્વતી ઉડિયા ભાષાની સફળ ફિલ્મ 'ભાઈ ભાઈ'માં મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે તેમના ભાવિ પતિ ગૌર પ્રસાદ ઘોષ સાથે જોવા મળ્યા હતા, જેઓ આ ફિલ્મના નિર્માતા પણ હતા. 'ભાઈ ભાઈ' ફિલ્મે મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે તેમની ક્ષમતા પ્રદર્શિત કરી અને ભારતીય ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં તેમની લોકપ્રિયતામાં ઘણો વધારો કર્યો. આ ફિલ્મને કારણે ફિલ્મ નિર્દેશન અને નિર્માણમાં તેમનો રસ જાગ્યો. ત્યારબાદ તેણી ૧૯૫૯માં 'મા' ફિલ્મમાં જોવા મળ્યા હતા, જેનું નિર્માણ પણ ગૌર પ્રસાદ ઘોષ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://www.thebetterindia.com/133759/iconic-indian-women/ |title=4 Iconic Indian Women Who May Have Gone but Will Never Be Forgotten! |date=8 March 2018 |website=The Better India |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref> પાર્વતી ઘોષ અને તેમના પતિએ 'લક્ષ્મી' (૧૯૬૨), 'કા' (૧૯૬૫) અને 'સ્ત્રી' (૧૯૬૮) ફિલ્મોનું નિર્માણ, સહ-નિર્દેશન અને તેમાં અભિનય કર્યો હતો. આ ત્રણેય ફિલ્મો માટે તેમને નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકેના તેમના કામ બદલ ત્રણ રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારો મળ્યા હતા. થોડા વર્ષો પછી, તેમણે ૧૯૮૬માં 'છ માણા આઠ ગુંઠ' ફિલ્મનું નિર્માણ અને નિર્દેશન કર્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://odishatv.in/odisha/body-slider/veteran-ollywood-actress-parbati-ghosh-passes-away-275778 |title=Veteran Ollywood actress Parbati Ghosh passes away {{!}} OTV |date=12 February 2018 |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eodishasamachar.com/en/odishas-first-female-filmmaker-parbati-ghose-passes-away-condolences-pour-in/ |title=Odisha's first female filmmaker Parbati Ghose passes away, condolences pour in {{!}} Odisha Samachar |last=kanungo_bbsr |language=en-US |access-date=28 February 2019 |archive-date=1 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190301074427/https://eodishasamachar.com/en/odishas-first-female-filmmaker-parbati-ghose-passes-away-condolences-pour-in/ |url-status=dead}}</ref> તેમણે 'પ્રશ્ન' અને 'સોપાન' જેવી હિન્દી અને બંગાળી ભાષાની ટેલિફિલ્મ્સમાં પણ કામ કર્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://www.dailypioneer.com/2019/state-editions/parbati-ghose---s-1st-death-anniv-today.html |title=Parbati Ghose's 1st death anniv today |last=Pioneer |first=The |website=The Pioneer |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref> આ સિવાય તેઓ ૧૯૭૧માં 'સંસાર' ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા.<ref>{{Cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-dies-1167655-2018-02-12 |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh dies |author=P. T. I. |date=12 February 2018 |magazine=India Today |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/states/odisha/2018/feb/13/first-odia-woman-director-parvati-ghosh-dead-1772578.html |title=First Odia woman director Parvati Ghosh dead |website=The New Indian Express |date=13 February 2018 |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://orissadiary.com/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-passed-away-cm-naveen-patnaik-dharmendra-pradhan-condole-death/ |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh passed away, CM Naveen Patnaik, Dharmendra Pradhan condole her death |last=bureau |first=Odisha Diary |date=12 February 2018 |website=OdishaDiary |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref> નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકે તેમની છેલ્લી ફિલ્મ ૧૯૯૮માં આવેલી 'સાલબેગ' હતી.<ref>{{cite news |first=Anwesha |last=Ambaly |title=Fraternity mourns actress |url=https://www.telegraphindia.com/states/odisha/fraternity-mourns-actress-208113 |work=The Telegraph (Calcutta) |date=13 February 2018 |access-date=7 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180307141621/https://www.telegraphindia.com/states/odisha/fraternity-mourns-actress-208113 |archive-date=7 March 2018 |url-status=dead}}</ref> == ફિલ્મોગ્રાફી == * શ્રી જગન્નાથ (૧૯૪૯) (બાળ કલાકાર) * આમારી ગામ ઝુઆ (૧૯૫૩) * ભાઈ ભાઈ (૧૯૫૬) * મા (૧૯૫૯) (નિર્માતા) * લક્ષ્મી (૧૯૬૨) (નિર્માતા, સહ-દિગ્દર્શક અને અભિનેતા) * કા (૧૯૬૫) (નિર્માતા, સહ-દિગ્દર્શક અને અભિનેતા) * સ્ત્રી (૧૯૬૮) (નિર્માતા, સહ-દિગ્દર્શક અને અભિનેતા) * સંસાર (૧૯૭૧) * છ માણા આઠ ગુંઠ (૧૯૮૬) (નિર્માતા અને દિગ્દર્શક) * સાલબેગ (૧૯૯૮) (નિર્માતા અને દિગ્દર્શક) * પ્રશ્ન (ટેલિફિલ્મ) * સોપાન (ટેલિફિલ્મ) == સંદર્ભ == {{Reflist}} mqxipz41xdjmfxlbek0rqgyqxhoa4xz 901365 901364 2026-06-06T15:53:53Z Snehrashmi 41463 /* અંગત જીવન */ અને /* અવસાન */ 901365 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Parbati Ghose 2023 stamp of India.jpg | caption = ૨૦૨૩ની ભારતીય ટપાલ ટિકિટ પર પાર્વતી ઘોષ | honorific_prefix = | name = પાર્વતી ઘોષ | birth_name = ચપલા નાયક | birth_date = {{Birth date|1942|03|28|df=y}} | birth_place = [[કટક જિલ્લો]], [[ઓડિશા]], બ્રિટીશ ભારત | death_date = {{Death date and age|2018|02|12|1942|03|28|df=y}} | death_place = [[ભુવનેશ્વર]], [[ઓડિશા]], ભારત | other_names = | citizenship = | education = | alma_mater = સનત નલિની ગર્લ્સ હાઇસ્કૂલ, કટક | occupation = {{hlist | અભિનેત્રી | ફિલ્મ નિર્દેશક | ફિલ્મ નિર્માતા }} | years_active = ૧૯૪૯–૨૦૧૨ | era = | known_for = ઓડિશાના પ્રથમ મહિલા ફિલ્મ નિર્માતા | notable_works = | spouse = ગૌર પ્રસાદ ઘોષ }} '''પાર્વતી ઘોષ''' (જન્મ ચપલા નાયક; ૨૮ માર્ચ ૧૯૪૨ – ૧૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૮)<ref>{{Cite web |url=http://www.womanodisha.com/parbati-ghosh/ |title=Parbati Ghosh {{!}} FlatNews |language=en-US |access-date=28 February 2019 |archive-date=27 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927130321/http://www.womanodisha.com/parbati-ghosh/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/yearender-2018-list-of-important-people-who-died-2018-1412886-2018-12-19 |title=30 important people who died in 2018 |newspaper=India Today |language=en |access-date=28 February 2019 |agency=Ist}}</ref> એક ભારતીય અભિનેત્રી, ફિલ્મ દિગ્દર્શક અને ફિલ્મ નિર્માતા હતા.<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/cuttack/actress-parbati-ghosh-passes-away/articleshow/62883199.cms |title=Actress Parbati Ghosh passes away |website=The Times of India |date=12 February 2018 |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.telegraphindia.com/odisha/hubby-helped-not-industry-filmmaker/cid/273414 |title=Hubby helped, not industry: Filmmaker |website=The Telegraph (India) |language=en |access-date=1 February 2019}}</ref> તેઓ ઓડિશા રાજ્યના પ્રથમ મહિલા ફિલ્મ નિર્માતા હતા.<ref>{{cite news |title=Parbati Ghose, Odisha's first female filmmaker, passes away |url=http://www.thehindu.com/news/national/parbati-ghose-odishas-first-female-filmmaker-passes-away/article22733418.ece |work=The Hindu |date=12 February 2018 |access-date=7 March 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Parbati Ghose: The actor who dazzled on and off camera in Odisha film industry |url=http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175427/http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |date=12 February 2018 |access-date=7 March 2018}}</ref> == પ્રારંભિક જીવન == આઠ ભાઈ-બહેનોમાંના એક પાર્વતીનો જન્મ ૨૮ માર્ચ ૧૯૩૩ના રોજ બ્રિટિશ ભારતના ઓડિશાના કટક જિલ્લાના માનસિંહપટણામાં ચપલા નાયક તરીકે થયો હતો.<ref>{{Cite web |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema-renowned-odia-actress-parbati-ghosh-passes-away-in-bhubaneswar-427443 |title=Renowned Odia actress Parbati Ghosh passes away in Bhubaneswar |date=12 February 2018 |website=indiatvnews.com |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odishasuntimes.com/veteran-odisha-film-actress-parbati-ghosh-no-more/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175342/http://odishasuntimes.com/veteran-odisha-film-actress-parbati-ghosh-no-more/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |title=Veteran Odisha film actress Parbati Ghosh no more {{!}} OdishaSunTimes.com |last=Bureau |first=Odisha Sun Times |language=en-US |access-date=28 February 2019 |date=12 February 2018}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/actress-parbati-ghosh-passes-away.html |title=Actress Parbati Ghosh passes away |last=Pioneer |first=The |website=The Pioneer |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref> તેમના પિતા, વાસુદેવ નાઈક, પ્રખ્યાત પુસ્તક પ્રકાશક પેઢી મનમોહન પ્રેસનું સંચાલન કરતા હતા. તેમણે સનત નલિની ગર્લ્સ હાઇસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમણે કેલુચરણ મહાપાત્રા, દયાળ શર્મા અને સુરેશ રાઉત્રેય પાસેથી નૃત્યાંગના તરીકે પણ તાલીમ લીધી હતી.<ref>{{Cite web |url=https://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175427/http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |title=Parbati Ghose: The actor who dazzled on and off camera in Odisha film industry {{!}} OdishaSunTimes.com |last=Bureau |first=Odisha Sun Times |language=en-US |access-date=28 February 2019 |date=12 February 2018}}</ref> == કારકિર્દી == ઘોષે ફિલ્મોમાં પ્રદાર્પણ કરતા પહેલાં ઓલ ઈન્ડિયા રેડિયો પર બાળ અવાજ કલાકાર તરીકે પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. તેમણે ૧૯૪૯માં આવેલી ફિલ્મ 'શ્રી જગન્નાથ'માં 'નીલા માધવ' નામના બાળ કલાકાર તરીકે પોતાની ફિલ્મી કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ૧૯૫૩માં આવેલી ફિલ્મ "અમારી ગામ ઝુઆ" (અવર વિલેજ ગર્લ)માં મોટી સફળતા મળી, જેમાં તેમને મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા. બાળલગ્નની વિવાદાસ્પદ પ્રથા પર આધારિત ફિલ્મ 'અમારી ગામ ઝુઆ' માટે તેમના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને સકારાત્મક સમીક્ષાઓ મળી હતી.<ref>{{Cite web |url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/parbati-ghose-first-female-filmmaker-of-odisha-passes-away-1518519763-1 |title=Parbati Ghose, first female filmmaker of Odisha passes away |date=13 February 2018 |website=Jagranjosh.com |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.khaleejtimes.com/international/india/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-dies |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh dies |last=PTI |website=Khaleej Times |access-date=28 February 2019}}</ref> ૧૯૫૬માં, પાર્વતી ઉડિયા ભાષાની સફળ ફિલ્મ 'ભાઈ ભાઈ'માં મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે તેમના ભાવિ પતિ ગૌર પ્રસાદ ઘોષ સાથે જોવા મળ્યા હતા, જેઓ આ ફિલ્મના નિર્માતા પણ હતા. 'ભાઈ ભાઈ' ફિલ્મે મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે તેમની ક્ષમતા પ્રદર્શિત કરી અને ભારતીય ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં તેમની લોકપ્રિયતામાં ઘણો વધારો કર્યો. આ ફિલ્મને કારણે ફિલ્મ નિર્દેશન અને નિર્માણમાં તેમનો રસ જાગ્યો. ત્યારબાદ તેણી ૧૯૫૯માં 'મા' ફિલ્મમાં જોવા મળ્યા હતા, જેનું નિર્માણ પણ ગૌર પ્રસાદ ઘોષ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://www.thebetterindia.com/133759/iconic-indian-women/ |title=4 Iconic Indian Women Who May Have Gone but Will Never Be Forgotten! |date=8 March 2018 |website=The Better India |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref> પાર્વતી ઘોષ અને તેમના પતિએ 'લક્ષ્મી' (૧૯૬૨), 'કા' (૧૯૬૫) અને 'સ્ત્રી' (૧૯૬૮) ફિલ્મોનું નિર્માણ, સહ-નિર્દેશન અને તેમાં અભિનય કર્યો હતો. આ ત્રણેય ફિલ્મો માટે તેમને નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકેના તેમના કામ બદલ ત્રણ રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારો મળ્યા હતા. થોડા વર્ષો પછી, તેમણે ૧૯૮૬માં 'છ માણા આઠ ગુંઠ' ફિલ્મનું નિર્માણ અને નિર્દેશન કર્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://odishatv.in/odisha/body-slider/veteran-ollywood-actress-parbati-ghosh-passes-away-275778 |title=Veteran Ollywood actress Parbati Ghosh passes away {{!}} OTV |date=12 February 2018 |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eodishasamachar.com/en/odishas-first-female-filmmaker-parbati-ghose-passes-away-condolences-pour-in/ |title=Odisha's first female filmmaker Parbati Ghose passes away, condolences pour in {{!}} Odisha Samachar |last=kanungo_bbsr |language=en-US |access-date=28 February 2019 |archive-date=1 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190301074427/https://eodishasamachar.com/en/odishas-first-female-filmmaker-parbati-ghose-passes-away-condolences-pour-in/ |url-status=dead}}</ref> તેમણે 'પ્રશ્ન' અને 'સોપાન' જેવી હિન્દી અને બંગાળી ભાષાની ટેલિફિલ્મ્સમાં પણ કામ કર્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://www.dailypioneer.com/2019/state-editions/parbati-ghose---s-1st-death-anniv-today.html |title=Parbati Ghose's 1st death anniv today |last=Pioneer |first=The |website=The Pioneer |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref> આ સિવાય તેઓ ૧૯૭૧માં 'સંસાર' ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા.<ref>{{Cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-dies-1167655-2018-02-12 |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh dies |author=P. T. I. |date=12 February 2018 |magazine=India Today |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/states/odisha/2018/feb/13/first-odia-woman-director-parvati-ghosh-dead-1772578.html |title=First Odia woman director Parvati Ghosh dead |website=The New Indian Express |date=13 February 2018 |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://orissadiary.com/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-passed-away-cm-naveen-patnaik-dharmendra-pradhan-condole-death/ |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh passed away, CM Naveen Patnaik, Dharmendra Pradhan condole her death |last=bureau |first=Odisha Diary |date=12 February 2018 |website=OdishaDiary |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref> નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકે તેમની છેલ્લી ફિલ્મ ૧૯૯૮માં આવેલી 'સાલબેગ' હતી.<ref>{{cite news |first=Anwesha |last=Ambaly |title=Fraternity mourns actress |url=https://www.telegraphindia.com/states/odisha/fraternity-mourns-actress-208113 |work=The Telegraph (Calcutta) |date=13 February 2018 |access-date=7 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180307141621/https://www.telegraphindia.com/states/odisha/fraternity-mourns-actress-208113 |archive-date=7 March 2018 |url-status=dead}}</ref> == ફિલ્મોગ્રાફી == * શ્રી જગન્નાથ (૧૯૪૯) (બાળ કલાકાર) * આમારી ગામ ઝુઆ (૧૯૫૩) * ભાઈ ભાઈ (૧૯૫૬) * મા (૧૯૫૯) (નિર્માતા) * લક્ષ્મી (૧૯૬૨) (નિર્માતા, સહ-દિગ્દર્શક અને અભિનેતા) * કા (૧૯૬૫) (નિર્માતા, સહ-દિગ્દર્શક અને અભિનેતા) * સ્ત્રી (૧૯૬૮) (નિર્માતા, સહ-દિગ્દર્શક અને અભિનેતા) * સંસાર (૧૯૭૧) * છ માણા આઠ ગુંઠ (૧૯૮૬) (નિર્માતા અને દિગ્દર્શક) * સાલબેગ (૧૯૯૮) (નિર્માતા અને દિગ્દર્શક) * પ્રશ્ન (ટેલિફિલ્મ) * સોપાન (ટેલિફિલ્મ) == અંગત જીવન == ૧૯૫૯માં, તેમણે ગૌરપ્રસાદ ઘોષ સાથે લગ્ન કર્યા અને પાર્વતી ઘોષ નામ અપનાવ્યું, જે તેમના સાસરિયાઓ દ્વારા તેમને આપવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://kalingatv.com/state/veteran-ollywood-actress-parbati-ghosh-dies-85-cm-naveen-condoles/ |title=Veteran Ollywood Actress Parbati Ghosh dies at 85, CM Naveen condoles |date=12 February 2018 |publisher=KalingaTV |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref> == અવસાન == ૧૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૮ના રોજ ૮૪ વર્ષની વયે ભુવનેશ્વરમાં પાર્વતી ઘોષનું અવસાન થયું હતું. ઓડિશાની રાજ્ય સરકારે તેમના સન્માનમાં સરકારી સન્માન સાથે અંતિમ સંસ્કાર કર્યા હતા.<ref>{{Cite web |url=http://www.pragativadi.com/veteran-odia-film-actress-parbati-ghosh-no/ |title=Veteran Odia film actress Parbati Ghosh no more |date=12 February 2018 |website=Pragativadi: Leading Odia Dailly |language=en-US |access-date=28 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190301074545/http://www.pragativadi.com/veteran-odia-film-actress-parbati-ghosh-no/ |archive-date=1 March 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.womanodisha.com/veteran-odia-actress-director-parbati-ghosh-dies-at-85/ |title=Veteran Odia actress-director Parbati Ghosh dies at 85 {{!}} FlatNews |language=en-US |access-date=28 February 2019}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ઓરિસ્સાના મુખ્ય પ્રધાન નવીન પટનાયકે પાર્વતી ઘોષ અને સ્થાનિક તેમજ રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં તેમના યોગદાનને શ્રદ્ધાંજલિ આપતાં નોંધ્યું હતું કે, "તેઓ એક જ સમયે અભિનેત્રી, દિગ્દર્શક અને નિર્માતા હતા. ઓડિયા સિનેમાના શરૂઆતના દિવસોમાં, તેમણે એકલે હાથે તેને એક નવા સ્તરે પહોંચાડ્યું હતું. જ્યારે મહિલા સશક્તિકરણ જેવો વિચાર પણ સાંભળવા મળતો નહોતો, ત્યારે તેમને મહિલા સશક્તિકરણના પ્રતીક તરીકે ગણવામાં આવતા હતા. તેમની વિદાય એ આપણા ઉદ્યોગ અને રૂપેરી પડદાની દુનિયા માટે મોટી ખોટ છે. ઓડિયા સિનેમામાં તેમના યોગદાન માટે તેમને હંમેશા યાદ રાખવામાં આવશે."<ref>{{Cite news |url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/veteran-odia-actress-parbati-ghosh-dead-118021200331_1.html |title=Veteran Odia actress Parbati Ghosh dead |last=IANS |date=12 February 2018 |work=Business Standard India |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mycitylinks.in/i-lost-my-mother-again-kuna-tripathy |title=I Lost My Mother Again: Kuna Tripathy |website=Mycitylinks- Bhubaneswar {{!}} Cuttack {{!}} Puri |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref> == સંદર્ભ == {{Reflist}} ic37tnzem86k0cdrvh8qrpywlbvanns 901366 901365 2026-06-06T15:54:16Z Snehrashmi 41463 [[શ્રેણી:૧૯૪૨માં જન્મ]] ઉમેરી using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 901366 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Parbati Ghose 2023 stamp of India.jpg | caption = ૨૦૨૩ની ભારતીય ટપાલ ટિકિટ પર પાર્વતી ઘોષ | honorific_prefix = | name = પાર્વતી ઘોષ | birth_name = ચપલા નાયક | birth_date = {{Birth date|1942|03|28|df=y}} | birth_place = [[કટક જિલ્લો]], [[ઓડિશા]], બ્રિટીશ ભારત | death_date = {{Death date and age|2018|02|12|1942|03|28|df=y}} | death_place = [[ભુવનેશ્વર]], [[ઓડિશા]], ભારત | other_names = | citizenship = | education = | alma_mater = સનત નલિની ગર્લ્સ હાઇસ્કૂલ, કટક | occupation = {{hlist | અભિનેત્રી | ફિલ્મ નિર્દેશક | ફિલ્મ નિર્માતા }} | years_active = ૧૯૪૯–૨૦૧૨ | era = | known_for = ઓડિશાના પ્રથમ મહિલા ફિલ્મ નિર્માતા | notable_works = | spouse = ગૌર પ્રસાદ ઘોષ }} '''પાર્વતી ઘોષ''' (જન્મ ચપલા નાયક; ૨૮ માર્ચ ૧૯૪૨ – ૧૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૮)<ref>{{Cite web |url=http://www.womanodisha.com/parbati-ghosh/ |title=Parbati Ghosh {{!}} FlatNews |language=en-US |access-date=28 February 2019 |archive-date=27 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927130321/http://www.womanodisha.com/parbati-ghosh/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/yearender-2018-list-of-important-people-who-died-2018-1412886-2018-12-19 |title=30 important people who died in 2018 |newspaper=India Today |language=en |access-date=28 February 2019 |agency=Ist}}</ref> એક ભારતીય અભિનેત્રી, ફિલ્મ દિગ્દર્શક અને ફિલ્મ નિર્માતા હતા.<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/cuttack/actress-parbati-ghosh-passes-away/articleshow/62883199.cms |title=Actress Parbati Ghosh passes away |website=The Times of India |date=12 February 2018 |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.telegraphindia.com/odisha/hubby-helped-not-industry-filmmaker/cid/273414 |title=Hubby helped, not industry: Filmmaker |website=The Telegraph (India) |language=en |access-date=1 February 2019}}</ref> તેઓ ઓડિશા રાજ્યના પ્રથમ મહિલા ફિલ્મ નિર્માતા હતા.<ref>{{cite news |title=Parbati Ghose, Odisha's first female filmmaker, passes away |url=http://www.thehindu.com/news/national/parbati-ghose-odishas-first-female-filmmaker-passes-away/article22733418.ece |work=The Hindu |date=12 February 2018 |access-date=7 March 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Parbati Ghose: The actor who dazzled on and off camera in Odisha film industry |url=http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175427/http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |date=12 February 2018 |access-date=7 March 2018}}</ref> == પ્રારંભિક જીવન == આઠ ભાઈ-બહેનોમાંના એક પાર્વતીનો જન્મ ૨૮ માર્ચ ૧૯૩૩ના રોજ બ્રિટિશ ભારતના ઓડિશાના કટક જિલ્લાના માનસિંહપટણામાં ચપલા નાયક તરીકે થયો હતો.<ref>{{Cite web |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema-renowned-odia-actress-parbati-ghosh-passes-away-in-bhubaneswar-427443 |title=Renowned Odia actress Parbati Ghosh passes away in Bhubaneswar |date=12 February 2018 |website=indiatvnews.com |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odishasuntimes.com/veteran-odisha-film-actress-parbati-ghosh-no-more/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175342/http://odishasuntimes.com/veteran-odisha-film-actress-parbati-ghosh-no-more/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |title=Veteran Odisha film actress Parbati Ghosh no more {{!}} OdishaSunTimes.com |last=Bureau |first=Odisha Sun Times |language=en-US |access-date=28 February 2019 |date=12 February 2018}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/actress-parbati-ghosh-passes-away.html |title=Actress Parbati Ghosh passes away |last=Pioneer |first=The |website=The Pioneer |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref> તેમના પિતા, વાસુદેવ નાઈક, પ્રખ્યાત પુસ્તક પ્રકાશક પેઢી મનમોહન પ્રેસનું સંચાલન કરતા હતા. તેમણે સનત નલિની ગર્લ્સ હાઇસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમણે કેલુચરણ મહાપાત્રા, દયાળ શર્મા અને સુરેશ રાઉત્રેય પાસેથી નૃત્યાંગના તરીકે પણ તાલીમ લીધી હતી.<ref>{{Cite web |url=https://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175427/http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |title=Parbati Ghose: The actor who dazzled on and off camera in Odisha film industry {{!}} OdishaSunTimes.com |last=Bureau |first=Odisha Sun Times |language=en-US |access-date=28 February 2019 |date=12 February 2018}}</ref> == કારકિર્દી == ઘોષે ફિલ્મોમાં પ્રદાર્પણ કરતા પહેલાં ઓલ ઈન્ડિયા રેડિયો પર બાળ અવાજ કલાકાર તરીકે પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. તેમણે ૧૯૪૯માં આવેલી ફિલ્મ 'શ્રી જગન્નાથ'માં 'નીલા માધવ' નામના બાળ કલાકાર તરીકે પોતાની ફિલ્મી કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ૧૯૫૩માં આવેલી ફિલ્મ "અમારી ગામ ઝુઆ" (અવર વિલેજ ગર્લ)માં મોટી સફળતા મળી, જેમાં તેમને મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા. બાળલગ્નની વિવાદાસ્પદ પ્રથા પર આધારિત ફિલ્મ 'અમારી ગામ ઝુઆ' માટે તેમના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને સકારાત્મક સમીક્ષાઓ મળી હતી.<ref>{{Cite web |url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/parbati-ghose-first-female-filmmaker-of-odisha-passes-away-1518519763-1 |title=Parbati Ghose, first female filmmaker of Odisha passes away |date=13 February 2018 |website=Jagranjosh.com |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.khaleejtimes.com/international/india/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-dies |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh dies |last=PTI |website=Khaleej Times |access-date=28 February 2019}}</ref> ૧૯૫૬માં, પાર્વતી ઉડિયા ભાષાની સફળ ફિલ્મ 'ભાઈ ભાઈ'માં મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે તેમના ભાવિ પતિ ગૌર પ્રસાદ ઘોષ સાથે જોવા મળ્યા હતા, જેઓ આ ફિલ્મના નિર્માતા પણ હતા. 'ભાઈ ભાઈ' ફિલ્મે મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે તેમની ક્ષમતા પ્રદર્શિત કરી અને ભારતીય ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં તેમની લોકપ્રિયતામાં ઘણો વધારો કર્યો. આ ફિલ્મને કારણે ફિલ્મ નિર્દેશન અને નિર્માણમાં તેમનો રસ જાગ્યો. ત્યારબાદ તેણી ૧૯૫૯માં 'મા' ફિલ્મમાં જોવા મળ્યા હતા, જેનું નિર્માણ પણ ગૌર પ્રસાદ ઘોષ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://www.thebetterindia.com/133759/iconic-indian-women/ |title=4 Iconic Indian Women Who May Have Gone but Will Never Be Forgotten! |date=8 March 2018 |website=The Better India |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref> પાર્વતી ઘોષ અને તેમના પતિએ 'લક્ષ્મી' (૧૯૬૨), 'કા' (૧૯૬૫) અને 'સ્ત્રી' (૧૯૬૮) ફિલ્મોનું નિર્માણ, સહ-નિર્દેશન અને તેમાં અભિનય કર્યો હતો. આ ત્રણેય ફિલ્મો માટે તેમને નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકેના તેમના કામ બદલ ત્રણ રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારો મળ્યા હતા. થોડા વર્ષો પછી, તેમણે ૧૯૮૬માં 'છ માણા આઠ ગુંઠ' ફિલ્મનું નિર્માણ અને નિર્દેશન કર્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://odishatv.in/odisha/body-slider/veteran-ollywood-actress-parbati-ghosh-passes-away-275778 |title=Veteran Ollywood actress Parbati Ghosh passes away {{!}} OTV |date=12 February 2018 |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eodishasamachar.com/en/odishas-first-female-filmmaker-parbati-ghose-passes-away-condolences-pour-in/ |title=Odisha's first female filmmaker Parbati Ghose passes away, condolences pour in {{!}} Odisha Samachar |last=kanungo_bbsr |language=en-US |access-date=28 February 2019 |archive-date=1 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190301074427/https://eodishasamachar.com/en/odishas-first-female-filmmaker-parbati-ghose-passes-away-condolences-pour-in/ |url-status=dead}}</ref> તેમણે 'પ્રશ્ન' અને 'સોપાન' જેવી હિન્દી અને બંગાળી ભાષાની ટેલિફિલ્મ્સમાં પણ કામ કર્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://www.dailypioneer.com/2019/state-editions/parbati-ghose---s-1st-death-anniv-today.html |title=Parbati Ghose's 1st death anniv today |last=Pioneer |first=The |website=The Pioneer |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref> આ સિવાય તેઓ ૧૯૭૧માં 'સંસાર' ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા.<ref>{{Cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-dies-1167655-2018-02-12 |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh dies |author=P. T. I. |date=12 February 2018 |magazine=India Today |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/states/odisha/2018/feb/13/first-odia-woman-director-parvati-ghosh-dead-1772578.html |title=First Odia woman director Parvati Ghosh dead |website=The New Indian Express |date=13 February 2018 |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://orissadiary.com/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-passed-away-cm-naveen-patnaik-dharmendra-pradhan-condole-death/ |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh passed away, CM Naveen Patnaik, Dharmendra Pradhan condole her death |last=bureau |first=Odisha Diary |date=12 February 2018 |website=OdishaDiary |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref> નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકે તેમની છેલ્લી ફિલ્મ ૧૯૯૮માં આવેલી 'સાલબેગ' હતી.<ref>{{cite news |first=Anwesha |last=Ambaly |title=Fraternity mourns actress |url=https://www.telegraphindia.com/states/odisha/fraternity-mourns-actress-208113 |work=The Telegraph (Calcutta) |date=13 February 2018 |access-date=7 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180307141621/https://www.telegraphindia.com/states/odisha/fraternity-mourns-actress-208113 |archive-date=7 March 2018 |url-status=dead}}</ref> == ફિલ્મોગ્રાફી == * શ્રી જગન્નાથ (૧૯૪૯) (બાળ કલાકાર) * આમારી ગામ ઝુઆ (૧૯૫૩) * ભાઈ ભાઈ (૧૯૫૬) * મા (૧૯૫૯) (નિર્માતા) * લક્ષ્મી (૧૯૬૨) (નિર્માતા, સહ-દિગ્દર્શક અને અભિનેતા) * કા (૧૯૬૫) (નિર્માતા, સહ-દિગ્દર્શક અને અભિનેતા) * સ્ત્રી (૧૯૬૮) (નિર્માતા, સહ-દિગ્દર્શક અને અભિનેતા) * સંસાર (૧૯૭૧) * છ માણા આઠ ગુંઠ (૧૯૮૬) (નિર્માતા અને દિગ્દર્શક) * સાલબેગ (૧૯૯૮) (નિર્માતા અને દિગ્દર્શક) * પ્રશ્ન (ટેલિફિલ્મ) * સોપાન (ટેલિફિલ્મ) == અંગત જીવન == ૧૯૫૯માં, તેમણે ગૌરપ્રસાદ ઘોષ સાથે લગ્ન કર્યા અને પાર્વતી ઘોષ નામ અપનાવ્યું, જે તેમના સાસરિયાઓ દ્વારા તેમને આપવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://kalingatv.com/state/veteran-ollywood-actress-parbati-ghosh-dies-85-cm-naveen-condoles/ |title=Veteran Ollywood Actress Parbati Ghosh dies at 85, CM Naveen condoles |date=12 February 2018 |publisher=KalingaTV |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref> == અવસાન == ૧૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૮ના રોજ ૮૪ વર્ષની વયે ભુવનેશ્વરમાં પાર્વતી ઘોષનું અવસાન થયું હતું. ઓડિશાની રાજ્ય સરકારે તેમના સન્માનમાં સરકારી સન્માન સાથે અંતિમ સંસ્કાર કર્યા હતા.<ref>{{Cite web |url=http://www.pragativadi.com/veteran-odia-film-actress-parbati-ghosh-no/ |title=Veteran Odia film actress Parbati Ghosh no more |date=12 February 2018 |website=Pragativadi: Leading Odia Dailly |language=en-US |access-date=28 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190301074545/http://www.pragativadi.com/veteran-odia-film-actress-parbati-ghosh-no/ |archive-date=1 March 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.womanodisha.com/veteran-odia-actress-director-parbati-ghosh-dies-at-85/ |title=Veteran Odia actress-director Parbati Ghosh dies at 85 {{!}} FlatNews |language=en-US |access-date=28 February 2019}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ઓરિસ્સાના મુખ્ય પ્રધાન નવીન પટનાયકે પાર્વતી ઘોષ અને સ્થાનિક તેમજ રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં તેમના યોગદાનને શ્રદ્ધાંજલિ આપતાં નોંધ્યું હતું કે, "તેઓ એક જ સમયે અભિનેત્રી, દિગ્દર્શક અને નિર્માતા હતા. ઓડિયા સિનેમાના શરૂઆતના દિવસોમાં, તેમણે એકલે હાથે તેને એક નવા સ્તરે પહોંચાડ્યું હતું. જ્યારે મહિલા સશક્તિકરણ જેવો વિચાર પણ સાંભળવા મળતો નહોતો, ત્યારે તેમને મહિલા સશક્તિકરણના પ્રતીક તરીકે ગણવામાં આવતા હતા. તેમની વિદાય એ આપણા ઉદ્યોગ અને રૂપેરી પડદાની દુનિયા માટે મોટી ખોટ છે. ઓડિયા સિનેમામાં તેમના યોગદાન માટે તેમને હંમેશા યાદ રાખવામાં આવશે."<ref>{{Cite news |url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/veteran-odia-actress-parbati-ghosh-dead-118021200331_1.html |title=Veteran Odia actress Parbati Ghosh dead |last=IANS |date=12 February 2018 |work=Business Standard India |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mycitylinks.in/i-lost-my-mother-again-kuna-tripathy |title=I Lost My Mother Again: Kuna Tripathy |website=Mycitylinks- Bhubaneswar {{!}} Cuttack {{!}} Puri |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref> == સંદર્ભ == {{Reflist}} [[શ્રેણી:૧૯૪૨માં જન્મ]] 3308eks43nalaqxzugnmyja8smtc3l0 901367 901366 2026-06-06T15:54:31Z Snehrashmi 41463 [[શ્રેણી:૨૦૧૮માં મૃત્યુ]] ઉમેરી using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 901367 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Parbati Ghose 2023 stamp of India.jpg | caption = ૨૦૨૩ની ભારતીય ટપાલ ટિકિટ પર પાર્વતી ઘોષ | honorific_prefix = | name = પાર્વતી ઘોષ | birth_name = ચપલા નાયક | birth_date = {{Birth date|1942|03|28|df=y}} | birth_place = [[કટક જિલ્લો]], [[ઓડિશા]], બ્રિટીશ ભારત | death_date = {{Death date and age|2018|02|12|1942|03|28|df=y}} | death_place = [[ભુવનેશ્વર]], [[ઓડિશા]], ભારત | other_names = | citizenship = | education = | alma_mater = સનત નલિની ગર્લ્સ હાઇસ્કૂલ, કટક | occupation = {{hlist | અભિનેત્રી | ફિલ્મ નિર્દેશક | ફિલ્મ નિર્માતા }} | years_active = ૧૯૪૯–૨૦૧૨ | era = | known_for = ઓડિશાના પ્રથમ મહિલા ફિલ્મ નિર્માતા | notable_works = | spouse = ગૌર પ્રસાદ ઘોષ }} '''પાર્વતી ઘોષ''' (જન્મ ચપલા નાયક; ૨૮ માર્ચ ૧૯૪૨ – ૧૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૮)<ref>{{Cite web |url=http://www.womanodisha.com/parbati-ghosh/ |title=Parbati Ghosh {{!}} FlatNews |language=en-US |access-date=28 February 2019 |archive-date=27 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927130321/http://www.womanodisha.com/parbati-ghosh/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/yearender-2018-list-of-important-people-who-died-2018-1412886-2018-12-19 |title=30 important people who died in 2018 |newspaper=India Today |language=en |access-date=28 February 2019 |agency=Ist}}</ref> એક ભારતીય અભિનેત્રી, ફિલ્મ દિગ્દર્શક અને ફિલ્મ નિર્માતા હતા.<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/cuttack/actress-parbati-ghosh-passes-away/articleshow/62883199.cms |title=Actress Parbati Ghosh passes away |website=The Times of India |date=12 February 2018 |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.telegraphindia.com/odisha/hubby-helped-not-industry-filmmaker/cid/273414 |title=Hubby helped, not industry: Filmmaker |website=The Telegraph (India) |language=en |access-date=1 February 2019}}</ref> તેઓ ઓડિશા રાજ્યના પ્રથમ મહિલા ફિલ્મ નિર્માતા હતા.<ref>{{cite news |title=Parbati Ghose, Odisha's first female filmmaker, passes away |url=http://www.thehindu.com/news/national/parbati-ghose-odishas-first-female-filmmaker-passes-away/article22733418.ece |work=The Hindu |date=12 February 2018 |access-date=7 March 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Parbati Ghose: The actor who dazzled on and off camera in Odisha film industry |url=http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175427/http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |date=12 February 2018 |access-date=7 March 2018}}</ref> == પ્રારંભિક જીવન == આઠ ભાઈ-બહેનોમાંના એક પાર્વતીનો જન્મ ૨૮ માર્ચ ૧૯૩૩ના રોજ બ્રિટિશ ભારતના ઓડિશાના કટક જિલ્લાના માનસિંહપટણામાં ચપલા નાયક તરીકે થયો હતો.<ref>{{Cite web |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema-renowned-odia-actress-parbati-ghosh-passes-away-in-bhubaneswar-427443 |title=Renowned Odia actress Parbati Ghosh passes away in Bhubaneswar |date=12 February 2018 |website=indiatvnews.com |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odishasuntimes.com/veteran-odisha-film-actress-parbati-ghosh-no-more/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175342/http://odishasuntimes.com/veteran-odisha-film-actress-parbati-ghosh-no-more/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |title=Veteran Odisha film actress Parbati Ghosh no more {{!}} OdishaSunTimes.com |last=Bureau |first=Odisha Sun Times |language=en-US |access-date=28 February 2019 |date=12 February 2018}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/actress-parbati-ghosh-passes-away.html |title=Actress Parbati Ghosh passes away |last=Pioneer |first=The |website=The Pioneer |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref> તેમના પિતા, વાસુદેવ નાઈક, પ્રખ્યાત પુસ્તક પ્રકાશક પેઢી મનમોહન પ્રેસનું સંચાલન કરતા હતા. તેમણે સનત નલિની ગર્લ્સ હાઇસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમણે કેલુચરણ મહાપાત્રા, દયાળ શર્મા અને સુરેશ રાઉત્રેય પાસેથી નૃત્યાંગના તરીકે પણ તાલીમ લીધી હતી.<ref>{{Cite web |url=https://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175427/http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |title=Parbati Ghose: The actor who dazzled on and off camera in Odisha film industry {{!}} OdishaSunTimes.com |last=Bureau |first=Odisha Sun Times |language=en-US |access-date=28 February 2019 |date=12 February 2018}}</ref> == કારકિર્દી == ઘોષે ફિલ્મોમાં પ્રદાર્પણ કરતા પહેલાં ઓલ ઈન્ડિયા રેડિયો પર બાળ અવાજ કલાકાર તરીકે પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. તેમણે ૧૯૪૯માં આવેલી ફિલ્મ 'શ્રી જગન્નાથ'માં 'નીલા માધવ' નામના બાળ કલાકાર તરીકે પોતાની ફિલ્મી કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ૧૯૫૩માં આવેલી ફિલ્મ "અમારી ગામ ઝુઆ" (અવર વિલેજ ગર્લ)માં મોટી સફળતા મળી, જેમાં તેમને મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા. બાળલગ્નની વિવાદાસ્પદ પ્રથા પર આધારિત ફિલ્મ 'અમારી ગામ ઝુઆ' માટે તેમના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને સકારાત્મક સમીક્ષાઓ મળી હતી.<ref>{{Cite web |url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/parbati-ghose-first-female-filmmaker-of-odisha-passes-away-1518519763-1 |title=Parbati Ghose, first female filmmaker of Odisha passes away |date=13 February 2018 |website=Jagranjosh.com |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.khaleejtimes.com/international/india/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-dies |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh dies |last=PTI |website=Khaleej Times |access-date=28 February 2019}}</ref> ૧૯૫૬માં, પાર્વતી ઉડિયા ભાષાની સફળ ફિલ્મ 'ભાઈ ભાઈ'માં મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે તેમના ભાવિ પતિ ગૌર પ્રસાદ ઘોષ સાથે જોવા મળ્યા હતા, જેઓ આ ફિલ્મના નિર્માતા પણ હતા. 'ભાઈ ભાઈ' ફિલ્મે મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે તેમની ક્ષમતા પ્રદર્શિત કરી અને ભારતીય ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં તેમની લોકપ્રિયતામાં ઘણો વધારો કર્યો. આ ફિલ્મને કારણે ફિલ્મ નિર્દેશન અને નિર્માણમાં તેમનો રસ જાગ્યો. ત્યારબાદ તેણી ૧૯૫૯માં 'મા' ફિલ્મમાં જોવા મળ્યા હતા, જેનું નિર્માણ પણ ગૌર પ્રસાદ ઘોષ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://www.thebetterindia.com/133759/iconic-indian-women/ |title=4 Iconic Indian Women Who May Have Gone but Will Never Be Forgotten! |date=8 March 2018 |website=The Better India |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref> પાર્વતી ઘોષ અને તેમના પતિએ 'લક્ષ્મી' (૧૯૬૨), 'કા' (૧૯૬૫) અને 'સ્ત્રી' (૧૯૬૮) ફિલ્મોનું નિર્માણ, સહ-નિર્દેશન અને તેમાં અભિનય કર્યો હતો. આ ત્રણેય ફિલ્મો માટે તેમને નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકેના તેમના કામ બદલ ત્રણ રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારો મળ્યા હતા. થોડા વર્ષો પછી, તેમણે ૧૯૮૬માં 'છ માણા આઠ ગુંઠ' ફિલ્મનું નિર્માણ અને નિર્દેશન કર્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://odishatv.in/odisha/body-slider/veteran-ollywood-actress-parbati-ghosh-passes-away-275778 |title=Veteran Ollywood actress Parbati Ghosh passes away {{!}} OTV |date=12 February 2018 |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eodishasamachar.com/en/odishas-first-female-filmmaker-parbati-ghose-passes-away-condolences-pour-in/ |title=Odisha's first female filmmaker Parbati Ghose passes away, condolences pour in {{!}} Odisha Samachar |last=kanungo_bbsr |language=en-US |access-date=28 February 2019 |archive-date=1 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190301074427/https://eodishasamachar.com/en/odishas-first-female-filmmaker-parbati-ghose-passes-away-condolences-pour-in/ |url-status=dead}}</ref> તેમણે 'પ્રશ્ન' અને 'સોપાન' જેવી હિન્દી અને બંગાળી ભાષાની ટેલિફિલ્મ્સમાં પણ કામ કર્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://www.dailypioneer.com/2019/state-editions/parbati-ghose---s-1st-death-anniv-today.html |title=Parbati Ghose's 1st death anniv today |last=Pioneer |first=The |website=The Pioneer |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref> આ સિવાય તેઓ ૧૯૭૧માં 'સંસાર' ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા.<ref>{{Cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-dies-1167655-2018-02-12 |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh dies |author=P. T. I. |date=12 February 2018 |magazine=India Today |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/states/odisha/2018/feb/13/first-odia-woman-director-parvati-ghosh-dead-1772578.html |title=First Odia woman director Parvati Ghosh dead |website=The New Indian Express |date=13 February 2018 |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://orissadiary.com/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-passed-away-cm-naveen-patnaik-dharmendra-pradhan-condole-death/ |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh passed away, CM Naveen Patnaik, Dharmendra Pradhan condole her death |last=bureau |first=Odisha Diary |date=12 February 2018 |website=OdishaDiary |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref> નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકે તેમની છેલ્લી ફિલ્મ ૧૯૯૮માં આવેલી 'સાલબેગ' હતી.<ref>{{cite news |first=Anwesha |last=Ambaly |title=Fraternity mourns actress |url=https://www.telegraphindia.com/states/odisha/fraternity-mourns-actress-208113 |work=The Telegraph (Calcutta) |date=13 February 2018 |access-date=7 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180307141621/https://www.telegraphindia.com/states/odisha/fraternity-mourns-actress-208113 |archive-date=7 March 2018 |url-status=dead}}</ref> == ફિલ્મોગ્રાફી == * શ્રી જગન્નાથ (૧૯૪૯) (બાળ કલાકાર) * આમારી ગામ ઝુઆ (૧૯૫૩) * ભાઈ ભાઈ (૧૯૫૬) * મા (૧૯૫૯) (નિર્માતા) * લક્ષ્મી (૧૯૬૨) (નિર્માતા, સહ-દિગ્દર્શક અને અભિનેતા) * કા (૧૯૬૫) (નિર્માતા, સહ-દિગ્દર્શક અને અભિનેતા) * સ્ત્રી (૧૯૬૮) (નિર્માતા, સહ-દિગ્દર્શક અને અભિનેતા) * સંસાર (૧૯૭૧) * છ માણા આઠ ગુંઠ (૧૯૮૬) (નિર્માતા અને દિગ્દર્શક) * સાલબેગ (૧૯૯૮) (નિર્માતા અને દિગ્દર્શક) * પ્રશ્ન (ટેલિફિલ્મ) * સોપાન (ટેલિફિલ્મ) == અંગત જીવન == ૧૯૫૯માં, તેમણે ગૌરપ્રસાદ ઘોષ સાથે લગ્ન કર્યા અને પાર્વતી ઘોષ નામ અપનાવ્યું, જે તેમના સાસરિયાઓ દ્વારા તેમને આપવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://kalingatv.com/state/veteran-ollywood-actress-parbati-ghosh-dies-85-cm-naveen-condoles/ |title=Veteran Ollywood Actress Parbati Ghosh dies at 85, CM Naveen condoles |date=12 February 2018 |publisher=KalingaTV |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref> == અવસાન == ૧૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૮ના રોજ ૮૪ વર્ષની વયે ભુવનેશ્વરમાં પાર્વતી ઘોષનું અવસાન થયું હતું. ઓડિશાની રાજ્ય સરકારે તેમના સન્માનમાં સરકારી સન્માન સાથે અંતિમ સંસ્કાર કર્યા હતા.<ref>{{Cite web |url=http://www.pragativadi.com/veteran-odia-film-actress-parbati-ghosh-no/ |title=Veteran Odia film actress Parbati Ghosh no more |date=12 February 2018 |website=Pragativadi: Leading Odia Dailly |language=en-US |access-date=28 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190301074545/http://www.pragativadi.com/veteran-odia-film-actress-parbati-ghosh-no/ |archive-date=1 March 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.womanodisha.com/veteran-odia-actress-director-parbati-ghosh-dies-at-85/ |title=Veteran Odia actress-director Parbati Ghosh dies at 85 {{!}} FlatNews |language=en-US |access-date=28 February 2019}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ઓરિસ્સાના મુખ્ય પ્રધાન નવીન પટનાયકે પાર્વતી ઘોષ અને સ્થાનિક તેમજ રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં તેમના યોગદાનને શ્રદ્ધાંજલિ આપતાં નોંધ્યું હતું કે, "તેઓ એક જ સમયે અભિનેત્રી, દિગ્દર્શક અને નિર્માતા હતા. ઓડિયા સિનેમાના શરૂઆતના દિવસોમાં, તેમણે એકલે હાથે તેને એક નવા સ્તરે પહોંચાડ્યું હતું. જ્યારે મહિલા સશક્તિકરણ જેવો વિચાર પણ સાંભળવા મળતો નહોતો, ત્યારે તેમને મહિલા સશક્તિકરણના પ્રતીક તરીકે ગણવામાં આવતા હતા. તેમની વિદાય એ આપણા ઉદ્યોગ અને રૂપેરી પડદાની દુનિયા માટે મોટી ખોટ છે. ઓડિયા સિનેમામાં તેમના યોગદાન માટે તેમને હંમેશા યાદ રાખવામાં આવશે."<ref>{{Cite news |url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/veteran-odia-actress-parbati-ghosh-dead-118021200331_1.html |title=Veteran Odia actress Parbati Ghosh dead |last=IANS |date=12 February 2018 |work=Business Standard India |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mycitylinks.in/i-lost-my-mother-again-kuna-tripathy |title=I Lost My Mother Again: Kuna Tripathy |website=Mycitylinks- Bhubaneswar {{!}} Cuttack {{!}} Puri |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref> == સંદર્ભ == {{Reflist}} [[શ્રેણી:૧૯૪૨માં જન્મ]] [[શ્રેણી:૨૦૧૮માં મૃત્યુ]] cw7dr55i9idmhjo4zz23shylust1xak 901368 901367 2026-06-06T15:54:49Z Snehrashmi 41463 [[શ્રેણી:અભિનેત્રી]] ઉમેરી using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 901368 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Parbati Ghose 2023 stamp of India.jpg | caption = ૨૦૨૩ની ભારતીય ટપાલ ટિકિટ પર પાર્વતી ઘોષ | honorific_prefix = | name = પાર્વતી ઘોષ | birth_name = ચપલા નાયક | birth_date = {{Birth date|1942|03|28|df=y}} | birth_place = [[કટક જિલ્લો]], [[ઓડિશા]], બ્રિટીશ ભારત | death_date = {{Death date and age|2018|02|12|1942|03|28|df=y}} | death_place = [[ભુવનેશ્વર]], [[ઓડિશા]], ભારત | other_names = | citizenship = | education = | alma_mater = સનત નલિની ગર્લ્સ હાઇસ્કૂલ, કટક | occupation = {{hlist | અભિનેત્રી | ફિલ્મ નિર્દેશક | ફિલ્મ નિર્માતા }} | years_active = ૧૯૪૯–૨૦૧૨ | era = | known_for = ઓડિશાના પ્રથમ મહિલા ફિલ્મ નિર્માતા | notable_works = | spouse = ગૌર પ્રસાદ ઘોષ }} '''પાર્વતી ઘોષ''' (જન્મ ચપલા નાયક; ૨૮ માર્ચ ૧૯૪૨ – ૧૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૮)<ref>{{Cite web |url=http://www.womanodisha.com/parbati-ghosh/ |title=Parbati Ghosh {{!}} FlatNews |language=en-US |access-date=28 February 2019 |archive-date=27 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927130321/http://www.womanodisha.com/parbati-ghosh/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/yearender-2018-list-of-important-people-who-died-2018-1412886-2018-12-19 |title=30 important people who died in 2018 |newspaper=India Today |language=en |access-date=28 February 2019 |agency=Ist}}</ref> એક ભારતીય અભિનેત્રી, ફિલ્મ દિગ્દર્શક અને ફિલ્મ નિર્માતા હતા.<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/cuttack/actress-parbati-ghosh-passes-away/articleshow/62883199.cms |title=Actress Parbati Ghosh passes away |website=The Times of India |date=12 February 2018 |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.telegraphindia.com/odisha/hubby-helped-not-industry-filmmaker/cid/273414 |title=Hubby helped, not industry: Filmmaker |website=The Telegraph (India) |language=en |access-date=1 February 2019}}</ref> તેઓ ઓડિશા રાજ્યના પ્રથમ મહિલા ફિલ્મ નિર્માતા હતા.<ref>{{cite news |title=Parbati Ghose, Odisha's first female filmmaker, passes away |url=http://www.thehindu.com/news/national/parbati-ghose-odishas-first-female-filmmaker-passes-away/article22733418.ece |work=The Hindu |date=12 February 2018 |access-date=7 March 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Parbati Ghose: The actor who dazzled on and off camera in Odisha film industry |url=http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175427/http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |date=12 February 2018 |access-date=7 March 2018}}</ref> == પ્રારંભિક જીવન == આઠ ભાઈ-બહેનોમાંના એક પાર્વતીનો જન્મ ૨૮ માર્ચ ૧૯૩૩ના રોજ બ્રિટિશ ભારતના ઓડિશાના કટક જિલ્લાના માનસિંહપટણામાં ચપલા નાયક તરીકે થયો હતો.<ref>{{Cite web |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema-renowned-odia-actress-parbati-ghosh-passes-away-in-bhubaneswar-427443 |title=Renowned Odia actress Parbati Ghosh passes away in Bhubaneswar |date=12 February 2018 |website=indiatvnews.com |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odishasuntimes.com/veteran-odisha-film-actress-parbati-ghosh-no-more/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175342/http://odishasuntimes.com/veteran-odisha-film-actress-parbati-ghosh-no-more/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |title=Veteran Odisha film actress Parbati Ghosh no more {{!}} OdishaSunTimes.com |last=Bureau |first=Odisha Sun Times |language=en-US |access-date=28 February 2019 |date=12 February 2018}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/actress-parbati-ghosh-passes-away.html |title=Actress Parbati Ghosh passes away |last=Pioneer |first=The |website=The Pioneer |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref> તેમના પિતા, વાસુદેવ નાઈક, પ્રખ્યાત પુસ્તક પ્રકાશક પેઢી મનમોહન પ્રેસનું સંચાલન કરતા હતા. તેમણે સનત નલિની ગર્લ્સ હાઇસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમણે કેલુચરણ મહાપાત્રા, દયાળ શર્મા અને સુરેશ રાઉત્રેય પાસેથી નૃત્યાંગના તરીકે પણ તાલીમ લીધી હતી.<ref>{{Cite web |url=https://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175427/http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |title=Parbati Ghose: The actor who dazzled on and off camera in Odisha film industry {{!}} OdishaSunTimes.com |last=Bureau |first=Odisha Sun Times |language=en-US |access-date=28 February 2019 |date=12 February 2018}}</ref> == કારકિર્દી == ઘોષે ફિલ્મોમાં પ્રદાર્પણ કરતા પહેલાં ઓલ ઈન્ડિયા રેડિયો પર બાળ અવાજ કલાકાર તરીકે પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. તેમણે ૧૯૪૯માં આવેલી ફિલ્મ 'શ્રી જગન્નાથ'માં 'નીલા માધવ' નામના બાળ કલાકાર તરીકે પોતાની ફિલ્મી કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ૧૯૫૩માં આવેલી ફિલ્મ "અમારી ગામ ઝુઆ" (અવર વિલેજ ગર્લ)માં મોટી સફળતા મળી, જેમાં તેમને મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા. બાળલગ્નની વિવાદાસ્પદ પ્રથા પર આધારિત ફિલ્મ 'અમારી ગામ ઝુઆ' માટે તેમના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને સકારાત્મક સમીક્ષાઓ મળી હતી.<ref>{{Cite web |url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/parbati-ghose-first-female-filmmaker-of-odisha-passes-away-1518519763-1 |title=Parbati Ghose, first female filmmaker of Odisha passes away |date=13 February 2018 |website=Jagranjosh.com |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.khaleejtimes.com/international/india/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-dies |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh dies |last=PTI |website=Khaleej Times |access-date=28 February 2019}}</ref> ૧૯૫૬માં, પાર્વતી ઉડિયા ભાષાની સફળ ફિલ્મ 'ભાઈ ભાઈ'માં મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે તેમના ભાવિ પતિ ગૌર પ્રસાદ ઘોષ સાથે જોવા મળ્યા હતા, જેઓ આ ફિલ્મના નિર્માતા પણ હતા. 'ભાઈ ભાઈ' ફિલ્મે મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે તેમની ક્ષમતા પ્રદર્શિત કરી અને ભારતીય ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં તેમની લોકપ્રિયતામાં ઘણો વધારો કર્યો. આ ફિલ્મને કારણે ફિલ્મ નિર્દેશન અને નિર્માણમાં તેમનો રસ જાગ્યો. ત્યારબાદ તેણી ૧૯૫૯માં 'મા' ફિલ્મમાં જોવા મળ્યા હતા, જેનું નિર્માણ પણ ગૌર પ્રસાદ ઘોષ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://www.thebetterindia.com/133759/iconic-indian-women/ |title=4 Iconic Indian Women Who May Have Gone but Will Never Be Forgotten! |date=8 March 2018 |website=The Better India |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref> પાર્વતી ઘોષ અને તેમના પતિએ 'લક્ષ્મી' (૧૯૬૨), 'કા' (૧૯૬૫) અને 'સ્ત્રી' (૧૯૬૮) ફિલ્મોનું નિર્માણ, સહ-નિર્દેશન અને તેમાં અભિનય કર્યો હતો. આ ત્રણેય ફિલ્મો માટે તેમને નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકેના તેમના કામ બદલ ત્રણ રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારો મળ્યા હતા. થોડા વર્ષો પછી, તેમણે ૧૯૮૬માં 'છ માણા આઠ ગુંઠ' ફિલ્મનું નિર્માણ અને નિર્દેશન કર્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://odishatv.in/odisha/body-slider/veteran-ollywood-actress-parbati-ghosh-passes-away-275778 |title=Veteran Ollywood actress Parbati Ghosh passes away {{!}} OTV |date=12 February 2018 |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eodishasamachar.com/en/odishas-first-female-filmmaker-parbati-ghose-passes-away-condolences-pour-in/ |title=Odisha's first female filmmaker Parbati Ghose passes away, condolences pour in {{!}} Odisha Samachar |last=kanungo_bbsr |language=en-US |access-date=28 February 2019 |archive-date=1 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190301074427/https://eodishasamachar.com/en/odishas-first-female-filmmaker-parbati-ghose-passes-away-condolences-pour-in/ |url-status=dead}}</ref> તેમણે 'પ્રશ્ન' અને 'સોપાન' જેવી હિન્દી અને બંગાળી ભાષાની ટેલિફિલ્મ્સમાં પણ કામ કર્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://www.dailypioneer.com/2019/state-editions/parbati-ghose---s-1st-death-anniv-today.html |title=Parbati Ghose's 1st death anniv today |last=Pioneer |first=The |website=The Pioneer |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref> આ સિવાય તેઓ ૧૯૭૧માં 'સંસાર' ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા.<ref>{{Cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-dies-1167655-2018-02-12 |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh dies |author=P. T. I. |date=12 February 2018 |magazine=India Today |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/states/odisha/2018/feb/13/first-odia-woman-director-parvati-ghosh-dead-1772578.html |title=First Odia woman director Parvati Ghosh dead |website=The New Indian Express |date=13 February 2018 |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://orissadiary.com/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-passed-away-cm-naveen-patnaik-dharmendra-pradhan-condole-death/ |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh passed away, CM Naveen Patnaik, Dharmendra Pradhan condole her death |last=bureau |first=Odisha Diary |date=12 February 2018 |website=OdishaDiary |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref> નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકે તેમની છેલ્લી ફિલ્મ ૧૯૯૮માં આવેલી 'સાલબેગ' હતી.<ref>{{cite news |first=Anwesha |last=Ambaly |title=Fraternity mourns actress |url=https://www.telegraphindia.com/states/odisha/fraternity-mourns-actress-208113 |work=The Telegraph (Calcutta) |date=13 February 2018 |access-date=7 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180307141621/https://www.telegraphindia.com/states/odisha/fraternity-mourns-actress-208113 |archive-date=7 March 2018 |url-status=dead}}</ref> == ફિલ્મોગ્રાફી == * શ્રી જગન્નાથ (૧૯૪૯) (બાળ કલાકાર) * આમારી ગામ ઝુઆ (૧૯૫૩) * ભાઈ ભાઈ (૧૯૫૬) * મા (૧૯૫૯) (નિર્માતા) * લક્ષ્મી (૧૯૬૨) (નિર્માતા, સહ-દિગ્દર્શક અને અભિનેતા) * કા (૧૯૬૫) (નિર્માતા, સહ-દિગ્દર્શક અને અભિનેતા) * સ્ત્રી (૧૯૬૮) (નિર્માતા, સહ-દિગ્દર્શક અને અભિનેતા) * સંસાર (૧૯૭૧) * છ માણા આઠ ગુંઠ (૧૯૮૬) (નિર્માતા અને દિગ્દર્શક) * સાલબેગ (૧૯૯૮) (નિર્માતા અને દિગ્દર્શક) * પ્રશ્ન (ટેલિફિલ્મ) * સોપાન (ટેલિફિલ્મ) == અંગત જીવન == ૧૯૫૯માં, તેમણે ગૌરપ્રસાદ ઘોષ સાથે લગ્ન કર્યા અને પાર્વતી ઘોષ નામ અપનાવ્યું, જે તેમના સાસરિયાઓ દ્વારા તેમને આપવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://kalingatv.com/state/veteran-ollywood-actress-parbati-ghosh-dies-85-cm-naveen-condoles/ |title=Veteran Ollywood Actress Parbati Ghosh dies at 85, CM Naveen condoles |date=12 February 2018 |publisher=KalingaTV |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref> == અવસાન == ૧૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૮ના રોજ ૮૪ વર્ષની વયે ભુવનેશ્વરમાં પાર્વતી ઘોષનું અવસાન થયું હતું. ઓડિશાની રાજ્ય સરકારે તેમના સન્માનમાં સરકારી સન્માન સાથે અંતિમ સંસ્કાર કર્યા હતા.<ref>{{Cite web |url=http://www.pragativadi.com/veteran-odia-film-actress-parbati-ghosh-no/ |title=Veteran Odia film actress Parbati Ghosh no more |date=12 February 2018 |website=Pragativadi: Leading Odia Dailly |language=en-US |access-date=28 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190301074545/http://www.pragativadi.com/veteran-odia-film-actress-parbati-ghosh-no/ |archive-date=1 March 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.womanodisha.com/veteran-odia-actress-director-parbati-ghosh-dies-at-85/ |title=Veteran Odia actress-director Parbati Ghosh dies at 85 {{!}} FlatNews |language=en-US |access-date=28 February 2019}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ઓરિસ્સાના મુખ્ય પ્રધાન નવીન પટનાયકે પાર્વતી ઘોષ અને સ્થાનિક તેમજ રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં તેમના યોગદાનને શ્રદ્ધાંજલિ આપતાં નોંધ્યું હતું કે, "તેઓ એક જ સમયે અભિનેત્રી, દિગ્દર્શક અને નિર્માતા હતા. ઓડિયા સિનેમાના શરૂઆતના દિવસોમાં, તેમણે એકલે હાથે તેને એક નવા સ્તરે પહોંચાડ્યું હતું. જ્યારે મહિલા સશક્તિકરણ જેવો વિચાર પણ સાંભળવા મળતો નહોતો, ત્યારે તેમને મહિલા સશક્તિકરણના પ્રતીક તરીકે ગણવામાં આવતા હતા. તેમની વિદાય એ આપણા ઉદ્યોગ અને રૂપેરી પડદાની દુનિયા માટે મોટી ખોટ છે. ઓડિયા સિનેમામાં તેમના યોગદાન માટે તેમને હંમેશા યાદ રાખવામાં આવશે."<ref>{{Cite news |url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/veteran-odia-actress-parbati-ghosh-dead-118021200331_1.html |title=Veteran Odia actress Parbati Ghosh dead |last=IANS |date=12 February 2018 |work=Business Standard India |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mycitylinks.in/i-lost-my-mother-again-kuna-tripathy |title=I Lost My Mother Again: Kuna Tripathy |website=Mycitylinks- Bhubaneswar {{!}} Cuttack {{!}} Puri |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref> == સંદર્ભ == {{Reflist}} [[શ્રેણી:૧૯૪૨માં જન્મ]] [[શ્રેણી:૨૦૧૮માં મૃત્યુ]] [[શ્રેણી:અભિનેત્રી]] dr94rvwhmvl7v40v4mf086vkonj3we3 901369 901368 2026-06-06T15:59:42Z Snehrashmi 41463 [[ઑડિશા]] કડી સુધારી 901369 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Parbati Ghose 2023 stamp of India.jpg | caption = ૨૦૨૩ની ભારતીય ટપાલ ટિકિટ પર પાર્વતી ઘોષ | honorific_prefix = | name = પાર્વતી ઘોષ | birth_name = ચપલા નાયક | birth_date = {{Birth date|1942|03|28|df=y}} | birth_place = [[કટક જિલ્લો]], [[ઑડિશા]], બ્રિટીશ ભારત | death_date = {{Death date and age|2018|02|12|1942|03|28|df=y}} | death_place = [[ભુવનેશ્વર]], [[ઑડિશા]], ભારત | other_names = | citizenship = | education = | alma_mater = સનત નલિની ગર્લ્સ હાઇસ્કૂલ, કટક | occupation = {{hlist | અભિનેત્રી | ફિલ્મ નિર્દેશક | ફિલ્મ નિર્માતા }} | years_active = ૧૯૪૯–૨૦૧૨ | era = | known_for = ઓડિશાના પ્રથમ મહિલા ફિલ્મ નિર્માતા | notable_works = | spouse = ગૌર પ્રસાદ ઘોષ }} '''પાર્વતી ઘોષ''' (જન્મ ચપલા નાયક; ૨૮ માર્ચ ૧૯૪૨ – ૧૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૮)<ref>{{Cite web |url=http://www.womanodisha.com/parbati-ghosh/ |title=Parbati Ghosh {{!}} FlatNews |language=en-US |access-date=28 February 2019 |archive-date=27 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927130321/http://www.womanodisha.com/parbati-ghosh/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/yearender-2018-list-of-important-people-who-died-2018-1412886-2018-12-19 |title=30 important people who died in 2018 |newspaper=India Today |language=en |access-date=28 February 2019 |agency=Ist}}</ref> એક ભારતીય અભિનેત્રી, ફિલ્મ દિગ્દર્શક અને ફિલ્મ નિર્માતા હતા.<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/cuttack/actress-parbati-ghosh-passes-away/articleshow/62883199.cms |title=Actress Parbati Ghosh passes away |website=The Times of India |date=12 February 2018 |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.telegraphindia.com/odisha/hubby-helped-not-industry-filmmaker/cid/273414 |title=Hubby helped, not industry: Filmmaker |website=The Telegraph (India) |language=en |access-date=1 February 2019}}</ref> તેઓ [[ઑડિશા]] રાજ્યના પ્રથમ મહિલા ફિલ્મ નિર્માતા હતા.<ref>{{cite news |title=Parbati Ghose, Odisha's first female filmmaker, passes away |url=http://www.thehindu.com/news/national/parbati-ghose-odishas-first-female-filmmaker-passes-away/article22733418.ece |work=The Hindu |date=12 February 2018 |access-date=7 March 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Parbati Ghose: The actor who dazzled on and off camera in Odisha film industry |url=http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175427/http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |date=12 February 2018 |access-date=7 March 2018}}</ref> == પ્રારંભિક જીવન == આઠ ભાઈ-બહેનોમાંના એક પાર્વતીનો જન્મ ૨૮ માર્ચ ૧૯૩૩ના રોજ બ્રિટિશ ભારતના ઑડિશાના કટક જિલ્લાના માનસિંહપટણામાં ચપલા નાયક તરીકે થયો હતો.<ref>{{Cite web |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema-renowned-odia-actress-parbati-ghosh-passes-away-in-bhubaneswar-427443 |title=Renowned Odia actress Parbati Ghosh passes away in Bhubaneswar |date=12 February 2018 |website=indiatvnews.com |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odishasuntimes.com/veteran-odisha-film-actress-parbati-ghosh-no-more/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175342/http://odishasuntimes.com/veteran-odisha-film-actress-parbati-ghosh-no-more/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |title=Veteran Odisha film actress Parbati Ghosh no more {{!}} OdishaSunTimes.com |last=Bureau |first=Odisha Sun Times |language=en-US |access-date=28 February 2019 |date=12 February 2018}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/actress-parbati-ghosh-passes-away.html |title=Actress Parbati Ghosh passes away |last=Pioneer |first=The |website=The Pioneer |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref> તેમના પિતા, વાસુદેવ નાઈક, પ્રખ્યાત પુસ્તક પ્રકાશક પેઢી મનમોહન પ્રેસનું સંચાલન કરતા હતા. તેમણે સનત નલિની ગર્લ્સ હાઇસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમણે કેલુચરણ મહાપાત્રા, દયાળ શર્મા અને સુરેશ રાઉત્રેય પાસેથી નૃત્યાંગના તરીકે પણ તાલીમ લીધી હતી.<ref>{{Cite web |url=https://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214175427/http://odishasuntimes.com/parbati-ghose-the-actor-who-dazzled-on-and-off-camera-in-odisha-film-industry/ |url-status=usurped |archive-date=14 February 2018 |title=Parbati Ghose: The actor who dazzled on and off camera in Odisha film industry {{!}} OdishaSunTimes.com |last=Bureau |first=Odisha Sun Times |language=en-US |access-date=28 February 2019 |date=12 February 2018}}</ref> == કારકિર્દી == ઘોષે ફિલ્મોમાં પ્રદાર્પણ કરતા પહેલાં ઓલ ઈન્ડિયા રેડિયો પર બાળ અવાજ કલાકાર તરીકે પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. તેમણે ૧૯૪૯માં આવેલી ફિલ્મ 'શ્રી જગન્નાથ'માં 'નીલા માધવ' નામના બાળ કલાકાર તરીકે પોતાની ફિલ્મી કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ૧૯૫૩માં આવેલી ફિલ્મ "અમારી ગામ ઝુઆ" (અવર વિલેજ ગર્લ)માં મોટી સફળતા મળી, જેમાં તેમને મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા. બાળલગ્નની વિવાદાસ્પદ પ્રથા પર આધારિત ફિલ્મ 'અમારી ગામ ઝુઆ' માટે તેમના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને સકારાત્મક સમીક્ષાઓ મળી હતી.<ref>{{Cite web |url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/parbati-ghose-first-female-filmmaker-of-odisha-passes-away-1518519763-1 |title=Parbati Ghose, first female filmmaker of Odisha passes away |date=13 February 2018 |website=Jagranjosh.com |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.khaleejtimes.com/international/india/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-dies |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh dies |last=PTI |website=Khaleej Times |access-date=28 February 2019}}</ref> ૧૯૫૬માં, પાર્વતી ઉડિયા ભાષાની સફળ ફિલ્મ 'ભાઈ ભાઈ'માં મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે તેમના ભાવિ પતિ ગૌર પ્રસાદ ઘોષ સાથે જોવા મળ્યા હતા, જેઓ આ ફિલ્મના નિર્માતા પણ હતા. 'ભાઈ ભાઈ' ફિલ્મે મુખ્ય અભિનેત્રી તરીકે તેમની ક્ષમતા પ્રદર્શિત કરી અને ભારતીય ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં તેમની લોકપ્રિયતામાં ઘણો વધારો કર્યો. આ ફિલ્મને કારણે ફિલ્મ નિર્દેશન અને નિર્માણમાં તેમનો રસ જાગ્યો. ત્યારબાદ તેણી ૧૯૫૯માં 'મા' ફિલ્મમાં જોવા મળ્યા હતા, જેનું નિર્માણ પણ ગૌર પ્રસાદ ઘોષ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://www.thebetterindia.com/133759/iconic-indian-women/ |title=4 Iconic Indian Women Who May Have Gone but Will Never Be Forgotten! |date=8 March 2018 |website=The Better India |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref> પાર્વતી ઘોષ અને તેમના પતિએ 'લક્ષ્મી' (૧૯૬૨), 'કા' (૧૯૬૫) અને 'સ્ત્રી' (૧૯૬૮) ફિલ્મોનું નિર્માણ, સહ-નિર્દેશન અને તેમાં અભિનય કર્યો હતો. આ ત્રણેય ફિલ્મો માટે તેમને નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકેના તેમના કામ બદલ ત્રણ રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારો મળ્યા હતા. થોડા વર્ષો પછી, તેમણે ૧૯૮૬માં 'છ માણા આઠ ગુંઠ' ફિલ્મનું નિર્માણ અને નિર્દેશન કર્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://odishatv.in/odisha/body-slider/veteran-ollywood-actress-parbati-ghosh-passes-away-275778 |title=Veteran Ollywood actress Parbati Ghosh passes away {{!}} OTV |date=12 February 2018 |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eodishasamachar.com/en/odishas-first-female-filmmaker-parbati-ghose-passes-away-condolences-pour-in/ |title=Odisha's first female filmmaker Parbati Ghose passes away, condolences pour in {{!}} Odisha Samachar |last=kanungo_bbsr |language=en-US |access-date=28 February 2019 |archive-date=1 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190301074427/https://eodishasamachar.com/en/odishas-first-female-filmmaker-parbati-ghose-passes-away-condolences-pour-in/ |url-status=dead}}</ref> તેમણે 'પ્રશ્ન' અને 'સોપાન' જેવી હિન્દી અને બંગાળી ભાષાની ટેલિફિલ્મ્સમાં પણ કામ કર્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://www.dailypioneer.com/2019/state-editions/parbati-ghose---s-1st-death-anniv-today.html |title=Parbati Ghose's 1st death anniv today |last=Pioneer |first=The |website=The Pioneer |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref> આ સિવાય તેઓ ૧૯૭૧માં 'સંસાર' ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા.<ref>{{Cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-dies-1167655-2018-02-12 |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh dies |author=P. T. I. |date=12 February 2018 |magazine=India Today |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/states/odisha/2018/feb/13/first-odia-woman-director-parvati-ghosh-dead-1772578.html |title=First Odia woman director Parvati Ghosh dead |website=The New Indian Express |date=13 February 2018 |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://orissadiary.com/veteran-odia-cine-actress-parbati-ghosh-passed-away-cm-naveen-patnaik-dharmendra-pradhan-condole-death/ |title=Veteran Odia cine actress Parbati Ghosh passed away, CM Naveen Patnaik, Dharmendra Pradhan condole her death |last=bureau |first=Odisha Diary |date=12 February 2018 |website=OdishaDiary |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref> નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકે તેમની છેલ્લી ફિલ્મ ૧૯૯૮માં આવેલી 'સાલબેગ' હતી.<ref>{{cite news |first=Anwesha |last=Ambaly |title=Fraternity mourns actress |url=https://www.telegraphindia.com/states/odisha/fraternity-mourns-actress-208113 |work=The Telegraph (Calcutta) |date=13 February 2018 |access-date=7 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180307141621/https://www.telegraphindia.com/states/odisha/fraternity-mourns-actress-208113 |archive-date=7 March 2018 |url-status=dead}}</ref> == ફિલ્મોગ્રાફી == * શ્રી જગન્નાથ (૧૯૪૯) (બાળ કલાકાર) * આમારી ગામ ઝુઆ (૧૯૫૩) * ભાઈ ભાઈ (૧૯૫૬) * મા (૧૯૫૯) (નિર્માતા) * લક્ષ્મી (૧૯૬૨) (નિર્માતા, સહ-દિગ્દર્શક અને અભિનેતા) * કા (૧૯૬૫) (નિર્માતા, સહ-દિગ્દર્શક અને અભિનેતા) * સ્ત્રી (૧૯૬૮) (નિર્માતા, સહ-દિગ્દર્શક અને અભિનેતા) * સંસાર (૧૯૭૧) * છ માણા આઠ ગુંઠ (૧૯૮૬) (નિર્માતા અને દિગ્દર્શક) * સાલબેગ (૧૯૯૮) (નિર્માતા અને દિગ્દર્શક) * પ્રશ્ન (ટેલિફિલ્મ) * સોપાન (ટેલિફિલ્મ) == અંગત જીવન == ૧૯૫૯માં, તેમણે ગૌરપ્રસાદ ઘોષ સાથે લગ્ન કર્યા અને પાર્વતી ઘોષ નામ અપનાવ્યું, જે તેમના સાસરિયાઓ દ્વારા તેમને આપવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=https://kalingatv.com/state/veteran-ollywood-actress-parbati-ghosh-dies-85-cm-naveen-condoles/ |title=Veteran Ollywood Actress Parbati Ghosh dies at 85, CM Naveen condoles |date=12 February 2018 |publisher=KalingaTV |language=en-US |access-date=28 February 2019}}</ref> == અવસાન == ૧૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૮ના રોજ ૮૪ વર્ષની વયે ભુવનેશ્વરમાં પાર્વતી ઘોષનું અવસાન થયું હતું. ઓડિશાની રાજ્ય સરકારે તેમના સન્માનમાં સરકારી સન્માન સાથે અંતિમ સંસ્કાર કર્યા હતા.<ref>{{Cite web |url=http://www.pragativadi.com/veteran-odia-film-actress-parbati-ghosh-no/ |title=Veteran Odia film actress Parbati Ghosh no more |date=12 February 2018 |website=Pragativadi: Leading Odia Dailly |language=en-US |access-date=28 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190301074545/http://www.pragativadi.com/veteran-odia-film-actress-parbati-ghosh-no/ |archive-date=1 March 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.womanodisha.com/veteran-odia-actress-director-parbati-ghosh-dies-at-85/ |title=Veteran Odia actress-director Parbati Ghosh dies at 85 {{!}} FlatNews |language=en-US |access-date=28 February 2019}}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ઓરિસ્સાના મુખ્ય પ્રધાન નવીન પટનાયકે પાર્વતી ઘોષ અને સ્થાનિક તેમજ રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં તેમના યોગદાનને શ્રદ્ધાંજલિ આપતાં નોંધ્યું હતું કે, "તેઓ એક જ સમયે અભિનેત્રી, દિગ્દર્શક અને નિર્માતા હતા. ઓડિયા સિનેમાના શરૂઆતના દિવસોમાં, તેમણે એકલે હાથે તેને એક નવા સ્તરે પહોંચાડ્યું હતું. જ્યારે મહિલા સશક્તિકરણ જેવો વિચાર પણ સાંભળવા મળતો નહોતો, ત્યારે તેમને મહિલા સશક્તિકરણના પ્રતીક તરીકે ગણવામાં આવતા હતા. તેમની વિદાય એ આપણા ઉદ્યોગ અને રૂપેરી પડદાની દુનિયા માટે મોટી ખોટ છે. ઓડિયા સિનેમામાં તેમના યોગદાન માટે તેમને હંમેશા યાદ રાખવામાં આવશે."<ref>{{Cite news |url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/veteran-odia-actress-parbati-ghosh-dead-118021200331_1.html |title=Veteran Odia actress Parbati Ghosh dead |last=IANS |date=12 February 2018 |work=Business Standard India |access-date=28 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mycitylinks.in/i-lost-my-mother-again-kuna-tripathy |title=I Lost My Mother Again: Kuna Tripathy |website=Mycitylinks- Bhubaneswar {{!}} Cuttack {{!}} Puri |language=en |access-date=28 February 2019}}</ref> == સંદર્ભ == {{Reflist}} [[શ્રેણી:૧૯૪૨માં જન્મ]] [[શ્રેણી:૨૦૧૮માં મૃત્યુ]] [[શ્રેણી:અભિનેત્રી]] 1qmz0pgcq3m2thlkvau06ny3bfw8bt2 0 154554 901370 2026-06-06T16:14:08Z Snehrashmi 41463 ભારતીય મહિલા વાસ્તુકાર 901370 wikitext text/x-wiki {{Infobox architect |name = રેવતી કામથ |image = Revathi_Kamath.jpg |image_size = |caption = |birth_date = ૧૯૫૫ |birth_place = [[ભુવનેશ્વર]], [[ઑડિશા]], ભારત |alma_mater = |practice = કામથ ડિઝાઇન સ્ટુડિયો |significant_buildings= |significant_projects = |significant_design = |awards = |children = }} '''રેવતી એસ. કામથ''' (૧૯૫૫–૨૦૨૦) એ દિલ્હી સ્થિત એક ભારતીય વાસ્તુકાર અને પ્લાનર હતા. તેઓ ભારતમાં 'મડ આર્કિટેક્ચર' (માટી સ્થાપત્યકળા) ના પ્રણેતા ગણાય છે. આ ઉપરાંત, ભારતમાં સૌથી ઊંચું સ્ટેનલેસ સ્ટીલનું માળખું (સ્ટ્રક્ચર) બનાવવાનો શ્રેય પણ તેમને ફાળે જાય છે.<ref>{{cite web|url=http://dome.mit.edu/handle/1721.3/58185 |title=School of Mobile Crèches |publisher=Dome.mit.edu |date= |accessdate=2013-03-03}}</ref><ref>{{Cite web| title=India’s tallest stainless steel structure | url=http://www.stainlessindia.org/UploadPdf/June-2006.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20120307232154/http://www.stainlessindia.org/UploadPdf/June-2006.pdf | archive-date=2012-03-07}}</ref> == પ્રારંભિક જીવન == રેવતી કામથનો જન્મ [[ઑડિશા]]ના [[ભુવનેશ્વર]]માં એક તમિલ બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો. તેમણે તેમનું પ્રારંભિક જીવન બેંગલોર અને મહા નદીના કિનારે આવેલા આદિવાસી વિસ્તારોમાં વિતાવ્યું હતું, જ્યાં તેમના પિતા (જેઓ એક એન્જિનિયર હતા) હીરાકુંડ ડેમ પ્રોજેક્ટ પર કામ કરી રહ્યા હતા. આ શરૂઆતના વર્ષોએ પ્રકૃતિ, લોકો અને જીવનની ગતિ પ્રત્યેની તેમની સમજ પર ઊંડી છાપ છોડી હતી.<ref>[Indian Architect and builder, November 1996, ISSN 0971-5509]</ref> == શિક્ષણ અને પ્રારંભિક કારકિર્દી == તેમણે દિલ્હીની 'સ્કૂલ ઓફ પ્લાનિંગ એન્ડ આર્કિટેક્ચર' માંથી ૧૯૭૭માં આર્કિટેક્ચરમાં બેચલર્સ ડિગ્રી (B.Arch) મેળવી હતી.<ref>Architecture in India. {{ISBN|2-86653-031-4}}</ref> ત્યારબાદ ૧૯૮૧માં તેમણે એ જ સંસ્થામાંથી અર્બન એન્ડ રિજિયોનલ પ્લાનિંગમાં પોસ્ટ-ગ્રેજ્યુએટ પ્રોગ્રામ પૂર્ણ કર્યો. ગ્રેજ્યુએશન બાદ, તેમણે એક વર્ષ સુધી જાણીતા આર્કિટેક્ટ્સ જોસેફ એલન સ્ટેઈન, [[બી. વી. દોશી]] અને ભલ્લા સાથે કામ કર્યું. ૧૯૭૯માં તેમણે 'ધ ગ્રુપ' (ગ્રુપ ફોર રુરલ એન્ડ અર્બન પ્લાનિંગ) માં કામ શરૂ કર્યું, જે વસંત કામથ, રોમી ખોસલા અને નરેન્દ્ર ડેંગલે વચ્ચેની ભાગીદારી પેઢી હતી. તેમણે ૧૯૮૧માં નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ અર્બન અફેર્સ માટે પણ કામ કર્યું હતું. તેઓ નવી દિલ્હીની સ્કૂલ ઓફ પ્લાનિંગ એન્ડ આર્કિટેક્ચરમાં વિઝિટિંગ ફેકલ્ટી (૧૯૮૪-૮૭) અને આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર (૧૯૮૭-૯૧) પણ રહ્યા હતા.<ref>{{cite web |url=http://www.aecworldxp.com/aecvideo/artistically-informal |title=Artistically Informal |publisher=aecworldxp |date= |accessdate=2013-03-03 |archive-date=21 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120321022100/http://www.aecworldxp.com/aecvideo/artistically-informal |url-status=dead }} </ref> == મુખ્ય સિદ્ધિઓ અને નોંધપાત્ર પ્રોજેક્ટ્સ == * કામથ ડિઝાઇન સ્ટુડિયો: ૧૯૮૧માં તેમણે તેમના પતિ વસંત કામથ સાથે મળીને 'રેવતી એન્ડ વસંત કામથ આર્કિટેક્ટ્સ' પેઢીની સ્થાપના કરી, જે પાછળથી (૨૦૦૫માં તેમના પુત્ર અયોધ કામથના જોડાણ પછી) 'કામથ ડિઝાઇન સ્ટુડિયો' તરીકે ઓળખાઈ. * મડ આર્કિટેક્ચર: માટીને એક મજબૂત અને ટકાઉ બાંધકામ સામગ્રી તરીકે સ્થાપિત કરવામાં તેમણે મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. રાજસ્થાનમાં આવેલું ડેઝર્ટ રિસોર્ટ, માંડવા તેનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે, જ્યાં તેમણે પરંપરાગત કળા અને સ્થાનિક મહિલા કારીગરોની કુશળતાનો ઉપયોગ કર્યો હતો. * સ્ટીલ સ્ટ્રક્ચર: ઓડિશામાં એક સુપર થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ માટે તેમણે ભારતમાં સૌથી ઊંચું (૩૩ મીટર ઊંચું) સ્ટેનલેસ સ્ટીલનું ગેટવે (પ્રવેશદ્વાર) ડિઝાઇન કર્યું હતું. * પુરસ્કાર: તેમના ત્રણ પ્રોજેક્ટ્સ — દિલ્હીમાં અક્ષય પ્રતિષ્ઠાન સ્કૂલ, મધ્ય પ્રદેશમાં કોમ્યુનિટી સેન્ટર અને દિલ્હીના હોઝ ખાસમાં નલિન તોમર હાઉસ — પ્રતિષ્ઠિત 'આગા ખાન એવોર્ડ' માટે પસંદ થયા હતા. ૨૦૧૮માં તેમને 'વેડ એશિયા સસ્ટેનેબિલિટી ચેમ્પિયન એવોર્ડ' પણ મળ્યો હતો. == અવસાન == ૨૧ જુલાઈ ૨૦૨૦ના રોજ, ૬૫ વર્ષની વયે રેવતી કામથનું અવસાન થયું હતું. પર્યાવરણને અનુકૂળ અને ટકાઉ સ્થાપત્ય ક્ષેત્રે તેમનો વારસો આજે પણ પ્રેરણારૂપ છે. == સંદર્ભ == {{Reflist}} 21fwxe2bnxbl76rur8l34lxqdpyrje8 901371 901370 2026-06-06T16:14:38Z Snehrashmi 41463 [[શ્રેણી:૧૯૫૫માં જન્મ]] ઉમેરી using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 901371 wikitext text/x-wiki {{Infobox architect |name = રેવતી કામથ |image = Revathi_Kamath.jpg |image_size = |caption = |birth_date = ૧૯૫૫ |birth_place = [[ભુવનેશ્વર]], [[ઑડિશા]], ભારત |alma_mater = |practice = કામથ ડિઝાઇન સ્ટુડિયો |significant_buildings= |significant_projects = |significant_design = |awards = |children = }} '''રેવતી એસ. કામથ''' (૧૯૫૫–૨૦૨૦) એ દિલ્હી સ્થિત એક ભારતીય વાસ્તુકાર અને પ્લાનર હતા. તેઓ ભારતમાં 'મડ આર્કિટેક્ચર' (માટી સ્થાપત્યકળા) ના પ્રણેતા ગણાય છે. આ ઉપરાંત, ભારતમાં સૌથી ઊંચું સ્ટેનલેસ સ્ટીલનું માળખું (સ્ટ્રક્ચર) બનાવવાનો શ્રેય પણ તેમને ફાળે જાય છે.<ref>{{cite web|url=http://dome.mit.edu/handle/1721.3/58185 |title=School of Mobile Crèches |publisher=Dome.mit.edu |date= |accessdate=2013-03-03}}</ref><ref>{{Cite web| title=India’s tallest stainless steel structure | url=http://www.stainlessindia.org/UploadPdf/June-2006.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20120307232154/http://www.stainlessindia.org/UploadPdf/June-2006.pdf | archive-date=2012-03-07}}</ref> == પ્રારંભિક જીવન == રેવતી કામથનો જન્મ [[ઑડિશા]]ના [[ભુવનેશ્વર]]માં એક તમિલ બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો. તેમણે તેમનું પ્રારંભિક જીવન બેંગલોર અને મહા નદીના કિનારે આવેલા આદિવાસી વિસ્તારોમાં વિતાવ્યું હતું, જ્યાં તેમના પિતા (જેઓ એક એન્જિનિયર હતા) હીરાકુંડ ડેમ પ્રોજેક્ટ પર કામ કરી રહ્યા હતા. આ શરૂઆતના વર્ષોએ પ્રકૃતિ, લોકો અને જીવનની ગતિ પ્રત્યેની તેમની સમજ પર ઊંડી છાપ છોડી હતી.<ref>[Indian Architect and builder, November 1996, ISSN 0971-5509]</ref> == શિક્ષણ અને પ્રારંભિક કારકિર્દી == તેમણે દિલ્હીની 'સ્કૂલ ઓફ પ્લાનિંગ એન્ડ આર્કિટેક્ચર' માંથી ૧૯૭૭માં આર્કિટેક્ચરમાં બેચલર્સ ડિગ્રી (B.Arch) મેળવી હતી.<ref>Architecture in India. {{ISBN|2-86653-031-4}}</ref> ત્યારબાદ ૧૯૮૧માં તેમણે એ જ સંસ્થામાંથી અર્બન એન્ડ રિજિયોનલ પ્લાનિંગમાં પોસ્ટ-ગ્રેજ્યુએટ પ્રોગ્રામ પૂર્ણ કર્યો. ગ્રેજ્યુએશન બાદ, તેમણે એક વર્ષ સુધી જાણીતા આર્કિટેક્ટ્સ જોસેફ એલન સ્ટેઈન, [[બી. વી. દોશી]] અને ભલ્લા સાથે કામ કર્યું. ૧૯૭૯માં તેમણે 'ધ ગ્રુપ' (ગ્રુપ ફોર રુરલ એન્ડ અર્બન પ્લાનિંગ) માં કામ શરૂ કર્યું, જે વસંત કામથ, રોમી ખોસલા અને નરેન્દ્ર ડેંગલે વચ્ચેની ભાગીદારી પેઢી હતી. તેમણે ૧૯૮૧માં નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ અર્બન અફેર્સ માટે પણ કામ કર્યું હતું. તેઓ નવી દિલ્હીની સ્કૂલ ઓફ પ્લાનિંગ એન્ડ આર્કિટેક્ચરમાં વિઝિટિંગ ફેકલ્ટી (૧૯૮૪-૮૭) અને આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર (૧૯૮૭-૯૧) પણ રહ્યા હતા.<ref>{{cite web |url=http://www.aecworldxp.com/aecvideo/artistically-informal |title=Artistically Informal |publisher=aecworldxp |date= |accessdate=2013-03-03 |archive-date=21 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120321022100/http://www.aecworldxp.com/aecvideo/artistically-informal |url-status=dead }} </ref> == મુખ્ય સિદ્ધિઓ અને નોંધપાત્ર પ્રોજેક્ટ્સ == * કામથ ડિઝાઇન સ્ટુડિયો: ૧૯૮૧માં તેમણે તેમના પતિ વસંત કામથ સાથે મળીને 'રેવતી એન્ડ વસંત કામથ આર્કિટેક્ટ્સ' પેઢીની સ્થાપના કરી, જે પાછળથી (૨૦૦૫માં તેમના પુત્ર અયોધ કામથના જોડાણ પછી) 'કામથ ડિઝાઇન સ્ટુડિયો' તરીકે ઓળખાઈ. * મડ આર્કિટેક્ચર: માટીને એક મજબૂત અને ટકાઉ બાંધકામ સામગ્રી તરીકે સ્થાપિત કરવામાં તેમણે મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. રાજસ્થાનમાં આવેલું ડેઝર્ટ રિસોર્ટ, માંડવા તેનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે, જ્યાં તેમણે પરંપરાગત કળા અને સ્થાનિક મહિલા કારીગરોની કુશળતાનો ઉપયોગ કર્યો હતો. * સ્ટીલ સ્ટ્રક્ચર: ઓડિશામાં એક સુપર થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ માટે તેમણે ભારતમાં સૌથી ઊંચું (૩૩ મીટર ઊંચું) સ્ટેનલેસ સ્ટીલનું ગેટવે (પ્રવેશદ્વાર) ડિઝાઇન કર્યું હતું. * પુરસ્કાર: તેમના ત્રણ પ્રોજેક્ટ્સ — દિલ્હીમાં અક્ષય પ્રતિષ્ઠાન સ્કૂલ, મધ્ય પ્રદેશમાં કોમ્યુનિટી સેન્ટર અને દિલ્હીના હોઝ ખાસમાં નલિન તોમર હાઉસ — પ્રતિષ્ઠિત 'આગા ખાન એવોર્ડ' માટે પસંદ થયા હતા. ૨૦૧૮માં તેમને 'વેડ એશિયા સસ્ટેનેબિલિટી ચેમ્પિયન એવોર્ડ' પણ મળ્યો હતો. == અવસાન == ૨૧ જુલાઈ ૨૦૨૦ના રોજ, ૬૫ વર્ષની વયે રેવતી કામથનું અવસાન થયું હતું. પર્યાવરણને અનુકૂળ અને ટકાઉ સ્થાપત્ય ક્ષેત્રે તેમનો વારસો આજે પણ પ્રેરણારૂપ છે. == સંદર્ભ == {{Reflist}} [[શ્રેણી:૧૯૫૫માં જન્મ]] 7pqmywvyrywh55zblm63o5q1da4o7xa 901372 901371 2026-06-06T16:14:56Z Snehrashmi 41463 [[શ્રેણી:૨૦૨૦માં મૃત્યુ]] ઉમેરી using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 901372 wikitext text/x-wiki {{Infobox architect |name = રેવતી કામથ |image = Revathi_Kamath.jpg |image_size = |caption = |birth_date = ૧૯૫૫ |birth_place = [[ભુવનેશ્વર]], [[ઑડિશા]], ભારત |alma_mater = |practice = કામથ ડિઝાઇન સ્ટુડિયો |significant_buildings= |significant_projects = |significant_design = |awards = |children = }} '''રેવતી એસ. કામથ''' (૧૯૫૫–૨૦૨૦) એ દિલ્હી સ્થિત એક ભારતીય વાસ્તુકાર અને પ્લાનર હતા. તેઓ ભારતમાં 'મડ આર્કિટેક્ચર' (માટી સ્થાપત્યકળા) ના પ્રણેતા ગણાય છે. આ ઉપરાંત, ભારતમાં સૌથી ઊંચું સ્ટેનલેસ સ્ટીલનું માળખું (સ્ટ્રક્ચર) બનાવવાનો શ્રેય પણ તેમને ફાળે જાય છે.<ref>{{cite web|url=http://dome.mit.edu/handle/1721.3/58185 |title=School of Mobile Crèches |publisher=Dome.mit.edu |date= |accessdate=2013-03-03}}</ref><ref>{{Cite web| title=India’s tallest stainless steel structure | url=http://www.stainlessindia.org/UploadPdf/June-2006.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20120307232154/http://www.stainlessindia.org/UploadPdf/June-2006.pdf | archive-date=2012-03-07}}</ref> == પ્રારંભિક જીવન == રેવતી કામથનો જન્મ [[ઑડિશા]]ના [[ભુવનેશ્વર]]માં એક તમિલ બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો. તેમણે તેમનું પ્રારંભિક જીવન બેંગલોર અને મહા નદીના કિનારે આવેલા આદિવાસી વિસ્તારોમાં વિતાવ્યું હતું, જ્યાં તેમના પિતા (જેઓ એક એન્જિનિયર હતા) હીરાકુંડ ડેમ પ્રોજેક્ટ પર કામ કરી રહ્યા હતા. આ શરૂઆતના વર્ષોએ પ્રકૃતિ, લોકો અને જીવનની ગતિ પ્રત્યેની તેમની સમજ પર ઊંડી છાપ છોડી હતી.<ref>[Indian Architect and builder, November 1996, ISSN 0971-5509]</ref> == શિક્ષણ અને પ્રારંભિક કારકિર્દી == તેમણે દિલ્હીની 'સ્કૂલ ઓફ પ્લાનિંગ એન્ડ આર્કિટેક્ચર' માંથી ૧૯૭૭માં આર્કિટેક્ચરમાં બેચલર્સ ડિગ્રી (B.Arch) મેળવી હતી.<ref>Architecture in India. {{ISBN|2-86653-031-4}}</ref> ત્યારબાદ ૧૯૮૧માં તેમણે એ જ સંસ્થામાંથી અર્બન એન્ડ રિજિયોનલ પ્લાનિંગમાં પોસ્ટ-ગ્રેજ્યુએટ પ્રોગ્રામ પૂર્ણ કર્યો. ગ્રેજ્યુએશન બાદ, તેમણે એક વર્ષ સુધી જાણીતા આર્કિટેક્ટ્સ જોસેફ એલન સ્ટેઈન, [[બી. વી. દોશી]] અને ભલ્લા સાથે કામ કર્યું. ૧૯૭૯માં તેમણે 'ધ ગ્રુપ' (ગ્રુપ ફોર રુરલ એન્ડ અર્બન પ્લાનિંગ) માં કામ શરૂ કર્યું, જે વસંત કામથ, રોમી ખોસલા અને નરેન્દ્ર ડેંગલે વચ્ચેની ભાગીદારી પેઢી હતી. તેમણે ૧૯૮૧માં નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ અર્બન અફેર્સ માટે પણ કામ કર્યું હતું. તેઓ નવી દિલ્હીની સ્કૂલ ઓફ પ્લાનિંગ એન્ડ આર્કિટેક્ચરમાં વિઝિટિંગ ફેકલ્ટી (૧૯૮૪-૮૭) અને આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર (૧૯૮૭-૯૧) પણ રહ્યા હતા.<ref>{{cite web |url=http://www.aecworldxp.com/aecvideo/artistically-informal |title=Artistically Informal |publisher=aecworldxp |date= |accessdate=2013-03-03 |archive-date=21 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120321022100/http://www.aecworldxp.com/aecvideo/artistically-informal |url-status=dead }} </ref> == મુખ્ય સિદ્ધિઓ અને નોંધપાત્ર પ્રોજેક્ટ્સ == * કામથ ડિઝાઇન સ્ટુડિયો: ૧૯૮૧માં તેમણે તેમના પતિ વસંત કામથ સાથે મળીને 'રેવતી એન્ડ વસંત કામથ આર્કિટેક્ટ્સ' પેઢીની સ્થાપના કરી, જે પાછળથી (૨૦૦૫માં તેમના પુત્ર અયોધ કામથના જોડાણ પછી) 'કામથ ડિઝાઇન સ્ટુડિયો' તરીકે ઓળખાઈ. * મડ આર્કિટેક્ચર: માટીને એક મજબૂત અને ટકાઉ બાંધકામ સામગ્રી તરીકે સ્થાપિત કરવામાં તેમણે મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. રાજસ્થાનમાં આવેલું ડેઝર્ટ રિસોર્ટ, માંડવા તેનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે, જ્યાં તેમણે પરંપરાગત કળા અને સ્થાનિક મહિલા કારીગરોની કુશળતાનો ઉપયોગ કર્યો હતો. * સ્ટીલ સ્ટ્રક્ચર: ઓડિશામાં એક સુપર થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ માટે તેમણે ભારતમાં સૌથી ઊંચું (૩૩ મીટર ઊંચું) સ્ટેનલેસ સ્ટીલનું ગેટવે (પ્રવેશદ્વાર) ડિઝાઇન કર્યું હતું. * પુરસ્કાર: તેમના ત્રણ પ્રોજેક્ટ્સ — દિલ્હીમાં અક્ષય પ્રતિષ્ઠાન સ્કૂલ, મધ્ય પ્રદેશમાં કોમ્યુનિટી સેન્ટર અને દિલ્હીના હોઝ ખાસમાં નલિન તોમર હાઉસ — પ્રતિષ્ઠિત 'આગા ખાન એવોર્ડ' માટે પસંદ થયા હતા. ૨૦૧૮માં તેમને 'વેડ એશિયા સસ્ટેનેબિલિટી ચેમ્પિયન એવોર્ડ' પણ મળ્યો હતો. == અવસાન == ૨૧ જુલાઈ ૨૦૨૦ના રોજ, ૬૫ વર્ષની વયે રેવતી કામથનું અવસાન થયું હતું. પર્યાવરણને અનુકૂળ અને ટકાઉ સ્થાપત્ય ક્ષેત્રે તેમનો વારસો આજે પણ પ્રેરણારૂપ છે. == સંદર્ભ == {{Reflist}} [[શ્રેણી:૧૯૫૫માં જન્મ]] [[શ્રેણી:૨૦૨૦માં મૃત્યુ]] mqksf02zck3i17wjbyowq5tc8h6ih2c 901373 901372 2026-06-06T16:15:17Z Snehrashmi 41463 [[શ્રેણી:વાસ્તુકાર]] ઉમેરી using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 901373 wikitext text/x-wiki {{Infobox architect |name = રેવતી કામથ |image = Revathi_Kamath.jpg |image_size = |caption = |birth_date = ૧૯૫૫ |birth_place = [[ભુવનેશ્વર]], [[ઑડિશા]], ભારત |alma_mater = |practice = કામથ ડિઝાઇન સ્ટુડિયો |significant_buildings= |significant_projects = |significant_design = |awards = |children = }} '''રેવતી એસ. કામથ''' (૧૯૫૫–૨૦૨૦) એ દિલ્હી સ્થિત એક ભારતીય વાસ્તુકાર અને પ્લાનર હતા. તેઓ ભારતમાં 'મડ આર્કિટેક્ચર' (માટી સ્થાપત્યકળા) ના પ્રણેતા ગણાય છે. આ ઉપરાંત, ભારતમાં સૌથી ઊંચું સ્ટેનલેસ સ્ટીલનું માળખું (સ્ટ્રક્ચર) બનાવવાનો શ્રેય પણ તેમને ફાળે જાય છે.<ref>{{cite web|url=http://dome.mit.edu/handle/1721.3/58185 |title=School of Mobile Crèches |publisher=Dome.mit.edu |date= |accessdate=2013-03-03}}</ref><ref>{{Cite web| title=India’s tallest stainless steel structure | url=http://www.stainlessindia.org/UploadPdf/June-2006.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20120307232154/http://www.stainlessindia.org/UploadPdf/June-2006.pdf | archive-date=2012-03-07}}</ref> == પ્રારંભિક જીવન == રેવતી કામથનો જન્મ [[ઑડિશા]]ના [[ભુવનેશ્વર]]માં એક તમિલ બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો. તેમણે તેમનું પ્રારંભિક જીવન બેંગલોર અને મહા નદીના કિનારે આવેલા આદિવાસી વિસ્તારોમાં વિતાવ્યું હતું, જ્યાં તેમના પિતા (જેઓ એક એન્જિનિયર હતા) હીરાકુંડ ડેમ પ્રોજેક્ટ પર કામ કરી રહ્યા હતા. આ શરૂઆતના વર્ષોએ પ્રકૃતિ, લોકો અને જીવનની ગતિ પ્રત્યેની તેમની સમજ પર ઊંડી છાપ છોડી હતી.<ref>[Indian Architect and builder, November 1996, ISSN 0971-5509]</ref> == શિક્ષણ અને પ્રારંભિક કારકિર્દી == તેમણે દિલ્હીની 'સ્કૂલ ઓફ પ્લાનિંગ એન્ડ આર્કિટેક્ચર' માંથી ૧૯૭૭માં આર્કિટેક્ચરમાં બેચલર્સ ડિગ્રી (B.Arch) મેળવી હતી.<ref>Architecture in India. {{ISBN|2-86653-031-4}}</ref> ત્યારબાદ ૧૯૮૧માં તેમણે એ જ સંસ્થામાંથી અર્બન એન્ડ રિજિયોનલ પ્લાનિંગમાં પોસ્ટ-ગ્રેજ્યુએટ પ્રોગ્રામ પૂર્ણ કર્યો. ગ્રેજ્યુએશન બાદ, તેમણે એક વર્ષ સુધી જાણીતા આર્કિટેક્ટ્સ જોસેફ એલન સ્ટેઈન, [[બી. વી. દોશી]] અને ભલ્લા સાથે કામ કર્યું. ૧૯૭૯માં તેમણે 'ધ ગ્રુપ' (ગ્રુપ ફોર રુરલ એન્ડ અર્બન પ્લાનિંગ) માં કામ શરૂ કર્યું, જે વસંત કામથ, રોમી ખોસલા અને નરેન્દ્ર ડેંગલે વચ્ચેની ભાગીદારી પેઢી હતી. તેમણે ૧૯૮૧માં નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ અર્બન અફેર્સ માટે પણ કામ કર્યું હતું. તેઓ નવી દિલ્હીની સ્કૂલ ઓફ પ્લાનિંગ એન્ડ આર્કિટેક્ચરમાં વિઝિટિંગ ફેકલ્ટી (૧૯૮૪-૮૭) અને આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર (૧૯૮૭-૯૧) પણ રહ્યા હતા.<ref>{{cite web |url=http://www.aecworldxp.com/aecvideo/artistically-informal |title=Artistically Informal |publisher=aecworldxp |date= |accessdate=2013-03-03 |archive-date=21 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120321022100/http://www.aecworldxp.com/aecvideo/artistically-informal |url-status=dead }} </ref> == મુખ્ય સિદ્ધિઓ અને નોંધપાત્ર પ્રોજેક્ટ્સ == * કામથ ડિઝાઇન સ્ટુડિયો: ૧૯૮૧માં તેમણે તેમના પતિ વસંત કામથ સાથે મળીને 'રેવતી એન્ડ વસંત કામથ આર્કિટેક્ટ્સ' પેઢીની સ્થાપના કરી, જે પાછળથી (૨૦૦૫માં તેમના પુત્ર અયોધ કામથના જોડાણ પછી) 'કામથ ડિઝાઇન સ્ટુડિયો' તરીકે ઓળખાઈ. * મડ આર્કિટેક્ચર: માટીને એક મજબૂત અને ટકાઉ બાંધકામ સામગ્રી તરીકે સ્થાપિત કરવામાં તેમણે મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. રાજસ્થાનમાં આવેલું ડેઝર્ટ રિસોર્ટ, માંડવા તેનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે, જ્યાં તેમણે પરંપરાગત કળા અને સ્થાનિક મહિલા કારીગરોની કુશળતાનો ઉપયોગ કર્યો હતો. * સ્ટીલ સ્ટ્રક્ચર: ઓડિશામાં એક સુપર થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ માટે તેમણે ભારતમાં સૌથી ઊંચું (૩૩ મીટર ઊંચું) સ્ટેનલેસ સ્ટીલનું ગેટવે (પ્રવેશદ્વાર) ડિઝાઇન કર્યું હતું. * પુરસ્કાર: તેમના ત્રણ પ્રોજેક્ટ્સ — દિલ્હીમાં અક્ષય પ્રતિષ્ઠાન સ્કૂલ, મધ્ય પ્રદેશમાં કોમ્યુનિટી સેન્ટર અને દિલ્હીના હોઝ ખાસમાં નલિન તોમર હાઉસ — પ્રતિષ્ઠિત 'આગા ખાન એવોર્ડ' માટે પસંદ થયા હતા. ૨૦૧૮માં તેમને 'વેડ એશિયા સસ્ટેનેબિલિટી ચેમ્પિયન એવોર્ડ' પણ મળ્યો હતો. == અવસાન == ૨૧ જુલાઈ ૨૦૨૦ના રોજ, ૬૫ વર્ષની વયે રેવતી કામથનું અવસાન થયું હતું. પર્યાવરણને અનુકૂળ અને ટકાઉ સ્થાપત્ય ક્ષેત્રે તેમનો વારસો આજે પણ પ્રેરણારૂપ છે. == સંદર્ભ == {{Reflist}} [[શ્રેણી:૧૯૫૫માં જન્મ]] [[શ્રેણી:૨૦૨૦માં મૃત્યુ]] [[શ્રેણી:વાસ્તુકાર]] 1klnr9bme52t3db3gze24ypgbw6e4c5 14 154555 901375 2026-06-06T16:20:19Z Snehrashmi 41463 આ શ્રેણી સ્થાપત્ય અને વાસ્તુશૈલી સંકળાયેલા વ્યક્તિઓની યાદી ધરાવે છે. [[શ્રેણી:વ્યવસાય]]થી શરૂ થતું નવું પાનું બનાવ્યું 901375 wikitext text/x-wiki આ શ્રેણી સ્થાપત્ય અને વાસ્તુશૈલી સંકળાયેલા વ્યક્તિઓની યાદી ધરાવે છે. [[શ્રેણી:વ્યવસાય]] jc814c4vhfbjvret8a0qwm4sioj3z1d