સભ્યની ચર્ચા:Dsvyas

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="gu">
  <siteinfo>
    <sitename>વિકિપીડિયા</sitename>
    <dbname>guwiki</dbname>
    <base>https://gu.wikipedia.org/wiki/%E0%AA%AE%E0%AB%81%E0%AA%96%E0%AA%AA%E0%AB%83%E0%AA%B7%E0%AB%8D%E0%AA%A0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.13</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય (મિડિયા)</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">વિશેષ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">સભ્ય</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">સભ્યની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">વિકિપીડિયા</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">વિકિપીડિયા ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ચિત્ર</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ચિત્રની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">મીડિયાવિકિ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">મીડિયાવિકિ ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ઢાંચો</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ઢાંચાની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">મદદ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">મદદની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">શ્રેણી</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">શ્રેણીની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">વિભાગ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">વિભાગ ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Dsvyas</title>
    <ns>3</ns>
    <id>4481</id>
    <revision>
      <id>903051</id>
      <parentid>901836</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T15:52:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* આર્ટિકલમાં પુસ્તકનું મુખપૃષ્ઠ બુક કવર અપલોડ */ નવો વિભાગ</comment>
      <origin>903051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94766" sha1="lhucm3qbkb9b8uxlrmtjdzev1dmy6r0" xml:space="preserve">{{:User:Dsvyas/Archive}}

== px → upright ==

Hello!
I've changed images because setting them in pixels is deprecated. It overrides user preferences, which means that people with poor vision or with high-definition monitors cannot customize how they see WP. Better to have nothing (which defaults to the user-preferred size) or to set a relative size, e.g. upright=1.5 (150% of the user-preferred default).
Best, [[સભ્ય:Kwamikagami|Kwamikagami]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Kwamikagami|ચર્ચા]]) ૦૫:૩૧, ૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪ (IST)
:Hi, thanks for your message. Yes, we prefer to have nothing there, just thumb should suffice. I reverted your changes where you had inserted upright=1.5 and/or had made changes to frame. I will take care of the rest. Thanks once again.--[[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૦૫:૩૫, ૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪ (IST)

== Organising Feminism and Folklore ==

[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]]

Hello Community Organizers,

Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia.

To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners:

*First Prize: $15 USD
*Second Prize: $10 USD
*Best Jury Article: $5 USD

All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page 

The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. 

We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnytyact-HR6DvsWwnrVeWuzMfuNH1dSjpF24m6od-f3LzZQ/viewform here]. 

Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest.  

We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on  [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2  meta page].

Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia!

Best regards,

Rockpeterson

[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૧૧:૨૬, ૨૯ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&amp;oldid=26304232 --&gt;

==Copy of article==
Wondering if you can send me a copy of this[https://gu.wikipedia.org/wiki/Paracetamol]

If you could just drop it on my talk page that would be great. Best
Thanks. [[સભ્ય:Doc James|Doc James]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Doc James|ચર્ચા]]) ૦૮:૫૨, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

:{{પત્યું}} [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૦૨, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

== A new member's curiosity about removal of an article ==

Greetings! I've recently joined gu.wikipedia, however I've been a language professional for 5+ years, and work closely with Mr. Andrew Morris at Proz Pro Bono which is a platform that has collaborated to work for Dr. Heilman's project. As a part of this, I had published a Gujarati version of the article Paracetamol (after careful editing), The page, however, has been removed by @[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]]. Kindly let me know the related issues, so that I may be watchful about the same in my future work. Thanks! --Shruti (shrutiba5282@gmail.com) [[સભ્ય:ShrutiJ179|ShrutiJ179]] ([[સભ્યની ચર્ચા:ShrutiJ179|ચર્ચા]]) ૧૩:૫૭, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

:આ ગુજરાતી વિકિપીડિયા છે, જો આપને ગુજરાતી ભાષાનું જ્ઞાન ન હોય (જે તમારા આ અંગ્રેજીમાં લખેલા સંદેશા પરથી શક્ય લાગે છે) તો તમારે ગુજરાતી વિકિપીડિયા પર યોગદાન કરતા પહેલા કે દૂર કરવામાં આવેલા લેખો વિષે પૃચ્છા કરતા પહેલા વિચારવું જોઈએ. જો તમે એમ કહેતા હોવ કે તમે &quot;careful editing&quot; કર્યું હતું તો શું તમે તમારો આ સંદેશો ગુજરાતીમાં અહીં લખી શકો છો? ગુજરાતીમાં લખશો તો હું આગળ વિસ્તારપૂર્વક જવાબ આપીશ. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૦૬, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
::આ લેખને દૂર કરવાની વિનંતી મારા દ્વારા કરવામાં આવી હતી. જે કારણો વગર નહોતી,
::૧. શીર્ષક અંગ્રેજીમાં હતું.
::૨. લેખમાં ઢગલાબંધ લાલ કડીઓ હતી.
::૩. ગુજરાતી ભાષાંતરની ગુણવત્તા લેખ રાખવા લાયક નહોતી.
::-- [[User:KartikMistry|કાર્તિક]] &lt;sup&gt;[[User talk:KartikMistry|ચર્ચા]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૧૬, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
:::અને વળી સંદર્ભો [૧], [૨] એમ લખેલા હતાં (જુઓ: [[સભ્યની ચર્ચા:Doc James#વિનંતિનો_પ્રત્યુત્તર|અહિં, '''સભ્ય:Doc James'''એ મૂળ લેખ માંગતા એમને મોકલ્યો છે તે]]), જે બતાવે છે કે લેખ બનાવનારને વિકિપીડિયાનું કોઈ જ્ઞાન નથી. અને ભાષાનું જ્ઞાન હોય હોવું પણ લાગતું નથી. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૩૧, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
:::આપનો આભાર. હું ધ્યાનમાં રાખીશ.
:::--''શ્રુતિ'' [[સભ્ય:ShrutiJ179|ShrutiJ179]] ([[સભ્યની ચર્ચા:ShrutiJ179|ચર્ચા]]) ૦૦:૫૦, ૫ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
::આભાર. 
::--''શ્રુતિ'' [[સભ્ય:ShrutiJ179|ShrutiJ179]] ([[સભ્યની ચર્ચા:ShrutiJ179|ચર્ચા]]) ૦૦:૪૮, ૫ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

== નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪ ==

નમસ્તે ધવલભાઈ,
[[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪|નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪]] પ્રતિયોગિતામાં નિર્ણાયક તરીકેની જવાબદારીનું વહન કરવા બદલ આપશ્રીનો આભાર વ્યક્ત કરું છું. આપશ્રીને નમ્ર નિવેદન હતું કે, પ્રતિયોગિતા દરમિયાન રજૂ કરવામાં આવેલા લેખોની મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ ગઈ હોય તો [[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪/અહેવાલ|અહેવાલ]] પાના પર આપના મંતવ્યો તેમજ ટીકા-ટીપ્પણી રજૂ કરી પ્રતિયોગિતાનું પરિણામ જાહેર કરશો. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૦૮:૦૪, ૫ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

:નમસ્કાર. નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪ પ્રતિયોગિતાનું મૂલ્યાંકન કરી પરિણામ જાહેર કરવા બદલ સ્પર્ધાના સંયોજક તરીકે આપનો આભાર વ્યક્ત કરું છું. આપશ્રીને નિવેદન હતું કે સ્પર્ધા અંતર્ગત રજૂ કરવામાં આવેલા લેખો પૈકી '''શ્રેષ્ઠ લેખ'''નું [[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪#ઇનામ|ઈનામ]] જાહેર કરવાનું હજુ બાકી છે. જો આપના દ્વારા આ દિશામાં ઝડપથી કામગીરી કરી શકાય તો મને મેટા પેજ પર ગુજરાતી પ્રકલ્પનું પરિણામ જાહેર કરવામાં સાનુકૂળતા રહેશે. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૦૯:૧૧, ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
::એ લેખ પસંદ કરવામાં મોડું કરવા બદલ ક્ષમાપ્રાર્થી છું. હવે બધાં જ વિજેતાઓની જાહેરાત કરી દીધી છે અને અહેવાલ તથા પ્રતિયોગિતાનું મુખ્યપૃષ્ઠ પણ જે તે વિગતો સાથે અપડેટ કરી દીધું છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૪૦, ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
:::ઘણો ઘણો આભાર ધવલભાઈ. આશા રાખું કે ભવિષ્યમાં પણ નિર્ણાયક તરીકે આપશ્રીની અવિરત સેવા-સહકારનો લાભ ગુજરાતી વિકિપીડિયાને મળતો રહેશે. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૦૮:૨૯, ૧૯ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Reminder to vote now to select members of the first U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear Wikimedian,

You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process.

This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility.

The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

On behalf of the UCoC project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ૦૪:૪૧, ૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_2&amp;oldid=26721207 --&gt;

== Aodai ([[એઓ ડાઈ]]) ==

@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] I am a Vietnamese. I want to write an Aodai post with the Gujarati version, it might take a long time. Please don't delete my post. It's similar to your country's Kurti, please consider this. Tell me, how many bytes does it take to keep my post from being deleted? [[વિશેષ:પ્રદાન/27.3.1.90|27.3.1.90]] ૦૮:૫૫, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)

:Hi, it is not just about bites and size, it is more about readable and meaningful content. Google translation tool or any other machine translation tools out there are still not capable enough to properly translate simple English to Gujarati, probably due to lack of their interest in the language. Hence, if you are solely relying on any such automated translations, the article will not be considered worth here. We have several articles marked for deletion which are over 30,000 bytes, reason is simple. They are written in Gujarati that no Gujarati can understand. The great example of this is the page title, Aodai is one word, but here you have used it as two words in Gujarati, એઓ ડાઈ, and that too might be just a machine transliteration of letters A and O. In reality the actual word for your garment could transliterate in Gujarati as આઓડાઈ, ઓડાઈ, ઓડૈ, ઑડાઈ, ઑડૈ, ઑડૅ, આઓદૈ, એઓડાઈ, એઓદૈ, આઓડૈ, એઓડૈ or anything else. Unless you have a proper knowledge of Gujarati langauge and how letters are pronounced, it will be useless. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૧૫, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
::@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] I have no knowledge of Gujarati, translating English into Gujarati is all I can do.  The reason I do this is not for promotion but because I see Ao-dai (actually Ao-djai, &quot;d = đ&quot;) and Kurti as similar.  I think the language barrier is not too difficult a problem, but the difficulty here is that speakers of that language do not know how to support speakers of other languages ​​in the editing process.  I will rewrite this post but please don't delete it and give me 7 days and I will write a complete post. [[વિશેષ:પ્રદાન/27.3.1.90|27.3.1.90]] ૧૫:૪૨, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::Please create complete article in your username space or sandbox first and then paste it here as new article, that is the best way to prevent it from deletion. Moreover, if the language knowledge and understanding is missing while creating the article, it stands very slim chance of survival not only here on gu.wiki but on any wikipedia. I will advise you to seek help of someone who knows the language in translating/reviewing the article instead of relying on machine translation despite my advise above that they do not work for Gujarati language. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૫૦, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
::@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] &quot;Aodai&quot; is different &quot;Ao dai&quot;. Cannot write closely, Aodai does not exist ! I am sorry. [[વિશેષ:પ્રદાન/27.3.1.90|27.3.1.90]] ૧૫:૪૮, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::You wrote &quot;I want to write an Aodai post with the Gujarati version&quot; in your original message above. Anyways, apart from everythign else my first advise is to use your username while messaging and contributing here, i.e. make contribution after logging in with your ursername and password, that is the first step to gain trust on wiki. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૫૨, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] Looks like &quot;dai&quot; /d/ might not be logically &quot;jai&quot; /z/, In Vietnamese, it is read as &quot;jai&quot;. I think I should name it Aodjai instead Aodai. [[વિશેષ:પ્રદાન/27.3.1.90|27.3.1.90]] ૧૬:૦૧, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::::Please log in before contributing, or else risk the deletion of content. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૧૯, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] I can name it Vietnamese kurta ([[વિયેતનામીસ ઝભ્ભો]]) ? I'll log in later, don't ban me. [[વિશેષ:પ્રદાન/27.3.1.90|27.3.1.90]] ૧૬:૩૫, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::::::Sorry, there is no reason to continue editing but not logging in. I have blocked the IP address. Please log in before making any new edits if you genuinely want to contribute. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૪૯, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::::😂😂 Gazab manso aave ho pan, Sir tme etlo time kem kadhi lyo? means etlu daily check karvu and tmne bdhi knowledge pan hoy koi pn topic ma village hoy ke k district etc, like &quot;Gujarati as આઓડાઈ, ઓડાઈ, ઓડૈ, ઑડાઈ, ઑડૈ, ઑડૅ, આઓદૈ, એઓડાઈ, એઓદૈ, આઓડૈ, એઓડૈ&quot; tmaro reply ek dum fact based hoy hu 1kalak thi tmara reply and bdha read karu chu, gazabb [[સભ્ય:AsketContributor|AsketContributor]] ([[સભ્યની ચર્ચા:AsketContributor|ચર્ચા]]) ૧૨:૩૧, ૨૬ જૂન ૨૦૨૬ (IST)

== ઝીંઝુવાડા ==

ઝીંઝુવાડા ગામ ઝાંઝ ભરવાડ જે હૈહય વંશી યાદવ હતા તેમને વસાવ્યું હતું તેથી આ ગામનું નામ ઝીંઝુવાડા પડેલું છે plzz add this history [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB|2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB]] ૧૮:૪૭, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)

:એ ઇતિહાસનો ઉલ્લેખ ક્યાં થયેલો છે? તે સંદર્ભ આપો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૮:૪૭, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::ભાઈ ઝીંઝુવાડા ગામ ના પાદર માં હાલ માં પણ ઝાંઝ આપા નો પાળિયો છે હાલ માં પણ ગામ માં જઈને પુસી જોવો ૬ મહિના ના સોકરાને પણ ખબર છે છતાં પણ હું તમને જલ્દી થી સંદર્ભ મોકલવાનો પ્રયત્ન કરીશ [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB|2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB]] ૧૮:૫૧, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::આ લેખ ઇંગ્લિશ માં લખેલો છે ને એમાં જોવો ઝાંઝ લાંબરિયા નામના વ્યક્તિએ ઝીંઝુવાડા ની સ્થાપના કરેલી છે એવું લખેલું છે અને લાંબરિયા એ ભરવાડ ની જ એક શાખા છે જે હૈહય વંશી યાદવ છે [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB|2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB]] ૧૮:૫૪, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::અંગ્રેજી વિકિપીડિયામાં પણ એ માટેનો કોઈ સંદર્ભ આપેલો નથી. ધ્યાન દોરવા બદલ આભાર, મેં ત્યાં પણ સંદર્ભની માંગણી કરી છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૯:૦૬, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::ભાઈ તમે સમજતા નથી ઇતિહાસ તમે ગામ માં જઈને જોઈ લ્યો ને પણ બધી ખબર પડી જશે [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:102B:D7FF:48EF:38FF:FE68:79F6|2409:40C1:102B:D7FF:48EF:38FF:FE68:79F6]] ૨૦:૧૮, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::પરંતુ મને જાણકારી મળી છે કે હેમચંદ્ર ગ્રંથ માં તેનો ઉલ્લેખ છે પણ pdf મળતી નથી તમે મારી મદદ કરી શકો છો આમાં [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:102B:D7FF:48EF:38FF:FE68:79F6|2409:40C1:102B:D7FF:48EF:38FF:FE68:79F6]] ૨૦:૧૯, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::::એમ ગામમાં જઈ ને પૂછીએ અને લોકો કહે એને ઇતિહાસ ન કહેવાય મારા ભાઈ. હેમચંદ્ર ગ્રંથનું પૂરું નામ અને પ્રકરણ કહો તો કદાચ ક્યાંકથી શોધી ને ખરાઈ કરી શકાય. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૧:૩૧, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::હા હું શોધું જ છું મળે એટલે મોકલીશ પણ એક બીજું કામ હતું તમારું વિકિપીડિયા નું જ તમે મારી મદદ કરશો? [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:401B:3369:E03E:12FF:FE20:4F17|2409:40C1:401B:3369:E03E:12FF:FE20:4F17]] ૨૧:૩૭, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::::::કહો, જો શક્ય હશે તો ચોક્કસ મદદ કરીશ. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૧:૪૩, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::::અંગ્રેજી વિકિપીડિયા માં ભરવાડ ને ગાડરિયા કીધા સે કારણ કે ગુજરાત ના કાસ્ટ લીસ્ટ માં ભરવાડ અને ગાડરિયા નું નામ એક સાથે છે .
::::::::1) પરંતુ ભરવાડ નો સંબંધ ગોપ યાદવો સાથે છે તેઓ વાસ્તવ માં નંદ વંશી છે દાદરા નગર હવેલી ના કાસ્ટ લીસ્ટ માં ભરવાડ નું નામ યાદવ સાથે છે.
::::::::2)Transactions of the Medical and Physical Society of Bombay, Volume 11 નામના પુસ્તક નાં ૨૦૧ પૃષ્ઠ પર  માં ભરવાડ ને ગોપાલક કીધા છે.
::::::::3) વિશાલ સબ્દકોષ નામ ના પુસ્તક માં આભિર્ નો અર્થ ભરવાડ લખેલો છે.
::::::::4) Sanskrit vinit kosh નામની પુસ્તક માં ભરવાડ ને આભિર ગોવાળ કહ્યા છે.
::::::::5)journal of the oriental institute નામની પુસ્તક માં ભરવાડ ને ગોપાલક કીધા છે.
::::::::6) શ્રી સાંબ - પ્રદ્યુમન ચરિત્ર ગુજરાતી પુસ્તક માં ભગવાન કૃષ્ણ ગોકુળ માં ભરવાડ અને ભરવાડણ સાથે મોટા થયા એવો ઉલ્લેખ છે.
::::::::7) દ્ધયાશ્રય માં હેમચંદ્રચાર્ય એ અણહિલ ભરવાડ ના પિતા સાખડ નો પરિચય આપતાં તેમના નામ પાછળ ગોપાલ લગાવ્યું છે. [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૨૩:૫૩, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::જેની નોંધ જર્મન ઈતિહાસકાર લીધી છે.તેના પુસ્તક Hinduistische viehzuchter im nord-westlichen indien by Sigrid westphal-Hellbusch, Heinz westphal मा ज्यु छे से जींजा ભરવાડ પરથી ઝીંઝુવાડા નામ પડયુ છે.
::::::જર્મન મા લખેલ લખાણ-
::::::જેક્સનના જણાવ્યા મુજબ, ઝીંઝુવાડાનું નામ ભરવાડ ઝુંઝાના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે, જેમણે પ્રાચીન સમયમાં પાટણની રાણીને એક પુત્રને જન્મ આપવામાં મદદ કરી હતી જેને તેના ગર્ભમાં જાદુઈ શક્તિઓ દ્વારા રાખવામાં આવી હતી.
::::::संहर्भग्रंथ=સિગ્રિડ વેસ્ટફાલ-હેલબુશ, હેઈન્ઝ વેસ્ટફાલ દ્વારા ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં હિંદુ પશુપાલકો [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૨૩:૫૩, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::::::ગુજરાતી કે અંગ્રેજી પુસ્તક જણાવવા વિનંતી કેમકે જર્મન ભાષામાંથી અનુવાદ કરી ને સંદર્ભ ચકાસી શકાય તેવી સુવિધા મારી પાસે નથી. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૩:૫૭, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::::એક બીજો પણ સંદર્ભ આપ્યો છે મને એમાં ખાસ ખબર નથી પડતી પણ : majmudar ,chronology s.221 છે જે પુસ્તક ની નામ જ છે. [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૦૬:૧૮, ૨૫ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::::એ જર્મન પુસ્તક નું અંગ્રેજી પુસ્તક પણ છે સંદર્ભ: vgl. westphal IV, s. 133 [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૦૭:૨૯, ૨૫ મે ૨૦૨૪ (IST)

== ઝીંઝુવાડા ==

જેની નોંધ જર્મન ઈતિહાસકાર લીધી છે.તેના પુસ્તક Hinduistische viehzuchter im nord-westlichen indien by Sigrid westphal-Hellbusch, Heinz westphal मा ज्यु छे से जींजा ભરવાડ પરથી ઝીંઝુવાડા નામ પડયુ છે.

જર્મન મા લખેલ લખાણ-

જેક્સનના જણાવ્યા મુજબ, ઝીંઝુવાડાનું નામ ભરવાડ ઝુંઝાના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે, જેમણે પ્રાચીન સમયમાં પાટણની રાણીને એક પુત્રને જન્મ આપવામાં મદદ કરી હતી જેને તેના ગર્ભમાં જાદુઈ શક્તિઓ દ્વારા રાખવામાં આવી હતી.

संहर्भग्रंथ=સિગ્રિડ વેસ્ટફાલ-હેલબુશ, હેઈન્ઝ વેસ્ટફાલ દ્વારા ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં હિંદુ પશુપાલકો [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૨૩:૪૭, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)

== Bharwad ==

અંગ્રેજી વિકિપીડિયા માં ભરવાડ ને ગાડરિયા કીધા સે કારણ કે ગુજરાત ના કાસ્ટ લીસ્ટ માં ભરવાડ અને ગાડરિયા નું નામ એક સાથે છે .
1) પરંતુ ભરવાડ નો સંબંધ ગોપ યાદવો સાથે છે તેઓ વાસ્તવ માં નંદ વંશી છે દાદરા નગર હવેલી ના કાસ્ટ લીસ્ટ માં ભરવાડ નું નામ યાદવ સાથે છે.


2)Transactions of the Medical and Physical Society of Bombay, Volume 11 નામના પુસ્તક નાં ૨૦૧ પૃષ્ઠ પર  માં ભરવાડ ને ગોપાલક કીધા છે.

3) વિશાલ સબ્દકોષ નામ ના પુસ્તક માં આભિર્ નો અર્થ ભરવાડ લખેલો છે.

4) Sanskrit vinit kosh નામની પુસ્તક માં ભરવાડ ને આભિર ગોવાળ કહ્યા છે.

5)journal of the oriental institute નામની પુસ્તક માં ભરવાડ ને ગોપાલક કીધા છે.

6) શ્રી સાંબ - પ્રદ્યુમન ચરિત્ર ગુજરાતી પુસ્તક માં ભગવાન કૃષ્ણ ગોકુળ માં ભરવાડ અને ભરવાડણ સાથે મોટા થયા એવો ઉલ્લેખ છે.

7) દ્ધયાશ્રય માં હેમચંદ્રચાર્ય એ અણહિલ ભરવાડ ના પિતા સાખડ નો પરિચય આપતાં તેમના નામ પાછળ ગોપાલ લગાવ્યું છે. [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૨૩:૫૧, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)

:માફ કરશો, પણ અંગ્રેજી વિકિપીડિયાના ઉલ્લેખ માટે તમારે ત્યાં તે લેખના ચર્ચાના પાને દલીલો રજૂ કરવી પડશે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૩:૫૮, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)

== ઝીંઝુવાડા ==

ભાઈ ઝુંઝાં ભરવાડ ના નામ પરથી ઝીંઝુવાડા નામ પડેલું છે હું સંદર્ભ પણ આપુ છું છતાં પણ કેમ હટાવવામાં આવે છે જવાબ આપો [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૩:૩૯, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)

:તમે [[ઝીંઝુવાડા (તા. દસાડા)]] લેખ જોયો ખરો? જોયાજાણ્યા વગર શું પાછળ પડી ગયા છો? અને આ જાતિવાદ-ફાતિવાદની પિપુડી અહીં વિકિપીડીયામાં વગાડવી નહીં, આ કોઈ રાજકીય અખાડો નથી. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૪૩, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
::તો જોવો ને તમે લખેલું છે એ જર્મની માં લખ્યું હોય તો એ મારો પ્રશ્ન નથી તમે આખો ઈતિહાસ ફેરવવાની કોશિશ ના કરશો મહેરબાની કરીને [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૩:૪૪, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::તમને ગુજરાતીમાં લખેલું નથી વંચાતું? તમને ગુજરાતી ભાષા ન આવડતી હોય અને ફક્ત જર્મન ભાષા જ આવડતી હોય તો મહેરબાની કરી ને જર્મન ભાષાના વિકિપીડીયા પર જાઓ.્્ [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૪૬, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::એવું ના હોય એમ તમે ખોટો ઇતિહાસ ના મૂકો ઝૂઝો ભરવાડ જ હતો [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૩:૪૭, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
::વિકિપીડિયા છે તો ગમે તે ના ઇતિહાસ ના ચોરી કરો પેલા મારો સંદર્ભ જોવો [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૩:૪૫, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::તમને બીજાના સંદર્ભો વંચાતા નથી? જાવ, કોર્ટમાં જઈ ને જાતિવાદ, ચોરી, વગેરે વગેરે જે ફરિયાદો કરવી હોય તે ફરિયાદોને આધારે કેસ નોંધાવી આવો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૪૭, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::તમે જાવ કોર્ટ માં કેસ કરવા ખોટા ખોટા સંદર્ભ લઈને હલયા આવો છો તો બધા જાતિવાદી જ કે [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૩:૪૯, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)

== ઝીંઝુવાડા ==

અંગ્રેજી ભાષા માં જુંઝાં ભરવાડ અંગેના 3 બુક ના સંદર્ભ મળ્યા છે તેથી હું બદલી સકું છું હવે તેથી તમે જવાબ આપો શું કરું હવે? [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૭:૪૭, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)

== સમુદાય તકનિકી પરામર્શ પ્રક્રિયા 2024 ==

પ્રિય મિત્રો,

[[m:Indic MediaWiki Developers User Group|The Indic MediaWiki Developers User Group]] is facilitating a community technical consultation process to understand the needs of the community members on various technical issues while contributing to Wikimedia projects. The goal is to better understand the challenges across communities, understand common problems, and streamline future technical development activities.

The first step is a survey where to report your common issues, ideas etc. Please fill the survey (in a language of your choice) at
https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvVFtXWzSEL4YlUlxwIQm2s42Tcu1A9a_4uXWi2Q5jUpFZzw/viewform?usp=sf_link 

સર્વે ફોર્મ ભરવાની '''છેલ્લી તારીખ છે ૨૧ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪'''.

અમારી આ પહેલ વિષે વધુ જાણવા માટે મુલાકાત લો: https://w.wiki/AV78

સર્વે તમે ઉપરની કડી પર ગુજરાતી ભાષામાં પણ વાંચી શકો છો.

જો તમારી પાસે એક કરતા વધુ આઇડિયા કે સમસ્યાઓ હોય તો તમે આ સર્વે ફોર્મ એક કરતા વધુ વખત ભરી શકો છો.

આપ સૌના યોગદાન માટે આગોતરો આભાર! 
[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૨૨:૫૬, ૧૦ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪ (IST), on behalf of Indic MediaWiki Developers UG
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_Tech_Consults_2024/gu&amp;oldid=27434526 --&gt;

== Translation request ==

Hello, Dsvyas.

Can you translate and upload the article about the national currency [[:en:Azerbaijani manat]] in Gujarati Wikipedia?

Yours sincerely, [[સભ્ય:Oirattas|Oirattas]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Oirattas|ચર્ચા]]) ૦૧:૩૫, ૧૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪ (IST)

== Translation request ==

Hello, Dsvyas.

Can you create the article [[:en:Phlegraean Fields]], which is Europe's only [[:en:supervolcano|supervolcano]] and which is [[:simple:Dormant volcano|dormant]], in Gujarati Wikipedia? Can you use (and transliterate) the Italian title, ''Campi Flegrei'', not the English title of the article, since the volcano is not located in an English-speaking country?

Yours sincerely, [[સભ્ય:Oirattas|Oirattas]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Oirattas|ચર્ચા]]) ૦૧:૩૯, ૧૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪ (IST)

== પાનાંને દૂર ન કરવાની વિનંતિ ==

કૃપા કરીને [[ચીમન મારુ]] આ પેજને દૂર ન કરો, કેમ કે આ પાનું દૂર થવા લાયક નથી. જો તમને લાગે છે કે તેમાં કોઈ 'જાહેરાત અથવા સ્વપ્રશંસા' જેવી બાબતો છે, તો કૃપા કરીને તે વાક્ય, શબ્દ અથવા પાસાને દૂર કરો, અથવા બદલવા માટે વિચારો. અમે આ પેજ વિકિપીડિયાની માર્ગદર્શિકાઓ પ્રમાણે લખ્યું છે અને આ લેખ ન્યૂટ્રલ પોઈન્ટ ઓફ વિયુ (NPOV) પર આધારિત છે. નોંધપાત્રતાના માપદંડમાં 'YourStory' જેવી જાણીતી ન્યૂઝ વેબસાઈટે આ વિષયને કવર કર્યું છે. ઉપરાંત, આ લેખના વીકિક્વોટ અને વિકિડેટા પર પણ નોંધ છે. જો આ લેખને સુધારવાની જરૂર હોય, તો અમે તે સુધારણા કરવા માટે પણ તૈયાર છીએ.@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] @[[સભ્ય:Brihaspati|Brihaspati]] [[વિશેષ:પ્રદાન/61.246.56.170|61.246.56.170]] ૧૮:૧૭, ૨૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

:અમે એટલે કેટલા લોકોએ ભેગા મળી ને લખ્યું હતું એ પાનું? તમે લેખ બનાવો ત્યારે તમારી જવાબદારી છે તેને સ્વપ્રશસ્તિ કે જાહેરાત ન બનવા દેવી, તમે એ કામ કરી ને અન્યો પર ન છોડી દઈ શકો કે &quot;તમને લાગે છે તો દૂર કરો&quot;. અમને લાગ્યું એટલે જ તમને કહ્યું. અન્ય ચર્ચામાં જણાવ્યું તે પ્રમાણે યોરસ્ટોરી જેવી અજાણી વેબસાઇટને તમે જાણીતી ન્યૂઝ સાઇટ જાહેર ન કરી શકો અને વિકિડેટા પર કશાનો ઉલ્લેખ હોવિ એનો અર્થ એમ નથી થતો કે તે નોંધપાત્ર છે. અન્ય પ્રબંધકે જો કે આ લેખ દૂર કરી દીધો છે એટલે હવે કોઈ ચર્ચાને અવકાશ નથી. પણ તમારી ગેંગ કેટલા લોકોની બનેલી છે અને તેનો મુખિયો કોણ છે તે જાણવાની ઉત્કંઠા રહેશે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૩૫, ૨૨ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

== ઢાંચામાં ફેરફાર ==

આ [[વિકિપીડિયા:આજનું ચિત્ર/૨૦૨૪ પ્રસ્તાવના| પાના પરના લેટેસ્ટ ફેરફાર]] મુજબ સંલગ્ન ઢાંચામાં તારીખનો ફેરફાર કરવા વિનંતી. [[સભ્ય:Brihaspati|બૃહસ્પતિ]] [[સભ્યની ચર્ચા:Brihaspati|&lt;sup&gt;મારી સાથે વાત કરો&lt;/sup&gt;]] ૧૬:૧૬, ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

:{{પત્યું}} [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૫૧, ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

== ઝંડ હનુમાન ! ==

શ્રદ્ધેય સાહેબ,

હું &lt;nowiki&gt;''ઝંડ હનુમાન''&lt;/nowiki&gt; (Gujarati Wikipage)ને અંગ્રેજી વિકિમાં ઉમેરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છું, પરંતુ તે સ્વીકારવામાં આવી રહ્યું નથી. એપ્રુવર્સ કહે છે કે મને યોગ્ય સ્રોતો અને ઉલ્લેખો જોઈએ, જ્યાંથી આ માહિતી આવી રહી છે. મને ઓનલાઇન માત્ર એક જ સ્રોત મેળવ્યો છે, જે વડોદરાની વેબસાઈટનો છે. જો તમે ફુરસદમાં હોવ તો, કૃપા કરીને આ લેખને યોગ્ય રીતે લખવામાં અને જરૂરી માહિતી ઉમેરીને મદદ કરી શકો છો?

આપની મદદ માટે આભાર. [[સભ્ય:Druvx13|Druvx13]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Druvx13|ચર્ચા]]) ૧૯:૪૭, ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

:માફ કરશો, મને પણ એ કહેતા સંકોચ થાય છે પણ હકીકત એ જ છે કે અંગ્રેજી વિકિપીડિયા એના માપદંડો પ્રમાણેના માહિતીસ્રોતો અને સંદર્ભો ન મળે તો લેખ ટકવા દેશે નહીં. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૦:૧૦, ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28078122 --&gt;

==જયશ્રી ચૌધરી==
Dsvyad Sir, Namste . આ અન્ય લેખ , વિગતવાર માહિતી જયશ્રી ચૌધરી લેખક તરીકે કઈ રીતે મૂકવી ? આપના માર્ગદર્શન અનુસાર લખીશ.--[[સભ્ય:Ash7979|Ash7979]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Ash7979|ચર્ચા]]) ૦૪:૧૪, ૨૩ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (GMT)
:{{ping|Ash7979}}, અહીં તમે તમારા પોતાના વિષે લેખ ન લખી શકો. વિકિપીડીયાના કોઈ સભ્યને તમાર્રું લેખક તરીકેનું યોગદાન નોંઢપાત્ર લાગે, એની જાહેર પ્રકાશન માધ્યમોમાં નોંધ લેવાએલી હોય તો કોઈ અન્ય તમારો લેખ તરીકેનો લેખ બનાવી શકે. બાકી તમે પોતે તમારા વિષે લખો તે તો સ્વપ્રશસ્તિ હોય અને વિકિપીડિયાનો તટસ્થતાનો માપદંડ જળવાય નહીં.--[[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૨૨, ૨૩ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (IST)

== નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૫ ==

માનનીય ધવલભાઈ, [[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૫|નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૫]] પ્રતિયોગિતા તા. ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૫ના રોજ પૂર્ણ થયેલ છે. આ સંપાદન ઉત્સવમાં નિર્ણાયક તરીકેની જવાબદારીનું વહન કરવા બદલ આપનો વિશેષ આભાર. આપશ્રીને નમ્ર નિવેદન હતું કે, પ્રતિયોગિતા દરમિયાન રજૂ કરવામાં આવેલા લેખોની મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયા આપની અનુકૂળતાએ પૂર્ણ કરી દેશો તથા [[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૫/અહેવાલ|અહેવાલ]] પાના પર આપના મંતવ્યો તેમજ ટીકા-ટીપ્પણી રજૂ કરી પ્રતિયોગિતાનું પરિણામ જાહેર કરશો. સ્પર્ધા અંતર્ગત રજૂ કરવામાં આવેલા લેખો પૈકી '''શ્રેષ્ઠ લેખ'''નું [[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૫#ઇનામ|ઈનામ]] પણ જાહેર કરવાનું હોઈ આ વિષયમાં પણ આપનો નિર્ણય પ્રસિદ્ધ કરશો. પુનઃ આપની નિર્ણાયક તરીકેની ભૂમિકા બદલ આભાર.[[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૨૧:૪૯, ૧ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)

== My edits reverted by you ==

કેમ છો @[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]], [[ગૃહમંત્રી]] પર તમે મારા સંપાદનો શા માટે પાછા ખેંચ્યા તે સમજાવવા માંગો છો? મેં ફક્ત માહિતી બોક્સ અને સૂચિ બંનેમાં વધુ સારી અને તાજેતરની છબીઓ અપડેટ કરી. સામાન્ય રીતે તમારી પાસેથી સંપાદન સારાંશમાં પાછા ખેંચવાનું કારણ સમજાવવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે. આભાર. [[સભ્ય:Shaan Sengupta|Shaan Sengupta]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Shaan Sengupta|ચર્ચા]]) ૧૧:૫૧, ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)

:પહેલી વાત તો એ કે અહીં કોઈએ પોતાના ફેરફારો જ યથાવત રહે એવો આગ્રહ રાખવો જોઈએ નહીં, ખાસ કરી ને ત્યારે કે જ્યારે તમે પહેલી જ વખત કોઈ ફેરફાર કરતા હોવ. તમે બે પાનાઓમાં ફેરફાર કર્યા, મેં એકને જ ઉલટાવ્યા, કેમ? એ તમે ન વિચાર્યું? તમે કેમ એમ ન પૂછ્યું કે તમે [[અમિત શાહ]] પર કરેલા તમારા ફેરફારો મેં કેમ ન પાછા વાળ્યા? હું નથી માનતો કે ગૃહમંત્રીની એક જ તસવીર બધી જગ્યાએ હોવી જોઈએ, અને આ પાના પર જે તસવીર છે તે યોગ્ય જ છે, બધી જગ્યાએ એકની એક તસવીર ન દેખાય એ માટે મેં એક પાના પર તમારી મનપસંદ તસવીર રહેવા દીધી અને બીજેથી એ દૂર કરી. વળી હું એ તસવીર દૂર કરતો હોઉં તો મારે એ તસવીરનું વર્ણન પણ દૂર કરવું જ પડે ને? [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૩૧, ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
::I would communicate in English as it would be easy for me to understand and will rescue us from any possible variations that may happen in google translations. What I meant is that I couldn't get the reason as to why do you insist on keeping an old image Amit Shah when we have a new one. Normally we require new images of any living person if its of a good quality. And the ones I used satisfy them. Now the reason I didn't mention about the article on Amit Shah is bcoz I saw no action from you there. So its not worth mentioning that. Now coming to ''Grihmantri.'' I put two different images. The one I put in infobox shows Shah in office which is quite ok for a ministry page and in the infobox, I put the latest available image which again is a general practice. Regarding the description part, I meant that normally its expected from the one reverting to provide a description in the edit summary as to why what was done was done. My only concern here is that we should give people the best possible thing we can. The image is the list of ministers is a decade old. Shah's look has changed much with time. The one in infobox is from June 2019. That's roughly 6 years. I expect a reply with reason as to why should we go with old images when we have new good quality image with better view. Thank you and I appreciate your work here. '''[[User:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:#FF7518;&quot;&gt;શાન સેનગુપ્તા&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;[[User talk:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;i style=&quot;color:#FF7518&quot;&gt;વાત&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt;''' ૨૧:૨૬, ૧૭ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
:::Also just one more thing. There is no favouritism here. (You use the word manpasand). Cheers! '''[[User:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:#FF7518;&quot;&gt;શાન સેનગુપ્તા&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;[[User talk:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;i style=&quot;color:#FF7518&quot;&gt;વાત&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt;''' ૨૧:૨૭, ૧૭ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
:::Who do you refer to as &quot;we&quot; here? Is there any written rule that applies to all wikis? I do not see that and hence, I do not need to further justify my action. If you have objection with the image used on the page, please mark it gor deletion on commons and that will ensure that it is not used here.
:::I am not compelled to use the image that you put on the page, so please do not try to imply any rules by generalising statements. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૦૧:૧૮, ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
::::You are getting me all wrong. I am not saying that it is a rule or something. Its just that it is very general to use new images bcoz a person's appearance changes with time. Also I have no objection with the image itself that will compel me to nominate it with deletion. Also thats not how commons work. And I never said that you are compelled to use any image of my choice. The only thing I am not able to understand is what possible objection one might have with a new image when it is a lot better than the old one. Especially the one in the list of ministers. Also as much as I understand this is a volunteer project where collective work is appreciated.
::::Please tell me which one is a better image according to you. [[:ચિત્ર:Amit Shah.Jpg]] (used currently in list, from 2015) or [[:ચિત્ર:Shri Amit Shah in Raigad.jpg]] (suggested by me, from 2025). Also for infobox, [[:ચિત્ર:Shri Amit Shah taking charge as the Union Minister for Home Affairs, in New Delhi on June 01, 2019.jpg]] (2019, in use) or [[:ચિત્ર:Union Minister for Home Affairs.jpg]] (2023, suggested by me). If you don't like these and want any other, please let me know I can search and give more good and recent images and you choose which one to have in the article. Thank you. '''[[User:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:#FF7518;&quot;&gt;શાન સેનગુપ્તા&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;[[User talk:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;i style=&quot;color:#FF7518&quot;&gt;વાત&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt;''' ૦૯:૪૬, ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
:::@[[સભ્ય:Shaan Sengupta|Shaan Sengupta]] Yes, I have also noticed here few people reverting changes without providing any reason, I think they should provide clear reasons while reverting the changes. Otherwise how the new editors are supposed to know the rules or how experience people here interpret them! Afterall what we all want is wider editorbase while maintaining quality of Articles. [[સભ્ય:Crazy Court 651|Crazy Court 651]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651|ચર્ચા]]) ૨૨:૫૩, ૬ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
::::વાહ, શું વાત છે! તમારા પોતાના ચર્ચાના પાને થયેલી ચર્ચા તમે ભૂલી ગયા? [[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651#ચેતવણી]] જોઈ લેશો, અને ભવિષ્યમાં આમ બળતામાં ઘી હોમવાની કોશિષ કરવાનું માંડી વાળજો. ૨૬ ઓક્ટોબરથી આજ સુધીમાં તમે આ બીજું યોગદાન આપ્યું છે, અને અહીં તમને છેક એપ્રિલ મહિનામાં થયેલી ચર્ચા દેખાઈ ગઈ પણ બીજું કશું યોગદાન કરવાનું ન મળ્યું? કશો વાંધો નહીં, ચાલુ રાખો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૦૨:૦૦, ૭ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
:::::મૂળ વાત એમ છે કે, ફેરફારો ઉલટાવતી વખતે કારણ આપવુ જોઈએ જેથી લાંબી ચર્ચાઓની જરૂર ન રહે.આભાર. [[સભ્ય:Crazy Court 651|Crazy Court 651]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651|ચર્ચા]]) ૦૭:૦૯, ૭ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

== Jay Mataji ==

Jay Mataji Dhavalbhai... Kem Chho Badha Wiki Mitro... [[વિશેષ:પ્રદાન/103.78.204.118|103.78.204.118]] ૧૫:૦૧, ૧૩ જુલાઇ ૨૦૨૫ (IST)

:{{ping|જીતેન્દ્રસિંહ}}જી, ઘણા વખતે દેખાયા? તમે કેમ છો બાપુ? [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૫૦, ૧૪ જુલાઇ ૨૦૨૫ (IST)

==  Special Action Force (SAF)   ==

નમસ્કા… 

મારા તરફથી [[Special Action Force (SAF)]] ને [[સ્પેશિયલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ)]] પર વાળવાનુ એક માત્ર ઉદ્દેશ્ય એ હતો કે જ્યારે બ્રાઉઝર મા Special Action Force, સ્પેશિયલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ), Special Action Force gujarat police વગેરે જેવા નામોથી સેર્ચ કરવામા આવે એટલે [[Special Action Force (SAF)]] આ પાનુ સર્ચ રિઝ્લ્ટ મા દેખાય છે. પરંતુ આ પાનુ અસ્તિત્વમાં જ નથી, તો ક્રુપા કરીને આનો કઇ ઉપાય હોય તો જણાવજો. 

- તમે તમારા બ્રાઉઝરમાં &quot;Special Action Force gujarat police&quot; સર્ચ કરી જુવો. 

આ માટે જ મે [[Special Action Force (SAF)]] આ પાના ને [[સ્પેશિયલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ)]] આ પાના પર રીડાયરેક્ટ કરેલ હતું. [[સભ્ય:ArvindKarad|ArvindKarad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:ArvindKarad|ચર્ચા]]) ૨૦:૦૭, ૨૪ જુલાઇ ૨૦૨૫ (IST)

:જેને ગુજરાતીમાં વાંચવું હોય તે ગુજરાતીમાં સર્ચ કરે, અથવા તો special action force gujarati એમ લખી ને સર્ચ કરે. તમે આ બન્ને વાક્યો સર્ચ કરી જુઓ, તમને ગુજરાતી વિકિપીડીયા સર્ચ રિઝલ્ટમાં જોવા મળશે.
:બાકી તો આપણે મંદિરમાં દેવલા ઓછા ને પૂજારી ઝાઝા જેવી પરિસ્થિતિ ઊભી થાય. આ એક જ લેખ માટે નીચે લખ્યા છે એટલા રિડાયરેક્ટ પાના બનાવવા પડે,
:Special Action Force (SAF)
:Special Action Force
:SAF
:સ્પેશિયલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ) 
:સ્પેશિયલ એક્શન ફોર્સ
:સ્પેશીયલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ) 
:સ્પેશીયલ એક્શન ફોર્સ
:એસએએફ
:સ્પેશ્યલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ)
:સ્પેશ્યલ એક્શન ફોર્સ
:અને વળી એક્શનને એકસન, એકશન, વગેરે રીતે લખનારાઓ માટે વળી એના કોમ્બિનેશનો.
:માટે જ આપણે અહીં નીતિ રાખી છે કે લેખનું નામ ફક્ત ગુજરાતી લિપિમાં જ અને શક્ય હોય ત્યાં ગુજરાતી ભાષામાં જ રાખવું (દા.ત.: [[એલ.ડી. એન્જીનિયરીંગ કોલેજ]]). અન્ય ભાષા/લિપિમાં નામો ધરાવતાં પાનાં બનાવવા નહીં. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૨:૨૦, ૨૪ જુલાઇ ૨૦૨૫ (IST)
::જી ધન્યવાદ [[સભ્ય:ArvindKarad|ArvindKarad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:ArvindKarad|ચર્ચા]]) ૦૯:૨૬, ૨૫ જુલાઇ ૨૦૨૫ (IST)

== Clarification for Dawoodi Bohra page ==

Hi @[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]], I need to clarify one thing regarding Dawoodi bohra page. I have been trying to make the Gujarati version aligned with English page of Dawoodi bohra. But i could see that you were reverted the same for all modifications.
Can you please guide me what is the issue with my update. [[સભ્ય:AstridDreams|AstridDreams]] ([[સભ્યની ચર્ચા:AstridDreams|ચર્ચા]]) ૧૫:૨૨, ૨૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)

:યાદ રાખો કે આ ગુજરાતી ભાષાનું વિકિપીડિયા સંસ્કરણ છે. અહીં આવતા વાચકો ગુજરાતી ભાષામાં માહિતી મેળવવાના ઉદ્દેશથી આવે છે. જો એમને લખાણ સમજાય નહીં તો એને અહીં રાખવાનો કોઈ ફાયદો નથી. તમે જે પણ ઉમેરો તે સમજી શકાય તેવી ગુજરાતી ભાષામાં લખેલું હોવું જોઈએ. વળી એ જરુરી નથી કે અહિંનું લખાણ અંગ્રેજી વિકિપીડિયા સાથે શબ્દશઃ મેળ ખાય જ, તમે કરેલા ફેરફારો જે મેં ઉલટાવ્યા છે એમાંનું એક ઉદાહરણ જુઓ,
::'''ફાતેમી રાજવંશે પહેલા મદીના શહેરમાં વસવાટ કર્યો અને પછી ઉત્તર આફ્રિકા અને મિસ્ર સહિત ૧૦મી અને ૧૧મી સદી દરમિયાન ઇસ્લામી ક્ષેત્રના મોટા ભાગો પર મોહમ્મદ દ્વારા સ્થાપિત ધાર્મિક પરંપરાઓને પ્રોત્સાહન અને મજબૂત બનાવવાના હેતુથી શાસન કર્યું. ફાતેમી રાજવંશના ઇમામોએ તેમની રાજકીય, આર્થિક, સાહિત્યિક અને કલાત્મક સિદ્ધિઓની દ્રષ્ટિએ ઇસ્લામી ઇતિહાસમાં એક અનોખા સમયનો અનન્ય દાખલો બેસાડ્યો.'''
::'''''(આ મૂળ લખાણ હતું)'''''
:::'''ફાતિમીઓ, જે પયગંબર મુહમ્મદના વંશજ હતા, તેમણે 10મી અને 11મી સદી દરમ્યાન ઉત્તર આફ્રિકા, ઈજિપ્ત, હિજાઝ અને લેવાંત પર શાસન કર્યું હતું. મોરિસ લોમ્બાર્ડ દ્વારા જણાવાયેલા &quot;ઇસ્લામના સુવર્ણ યુગ&quot; દરમિયાન તેઓ વિફળ્યા અને કલા, વિજ્ઞાન અને શીખવાની પ્રોત્સાહક હતા.'''
:::'''''(તમે એના બદલે આમ લખ્યું)'''''
:હવે જો તમે ભાષા જાણતા હોવ તો તમે જ મને જણાવો કે જે મૂળ લખાણ હતું એને બદલે તમે જે લખ્યું તેનાથી લેખને ફાયદો થયો કે નુકસાન? [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૩૯, ૨૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
::આ મિસ્ત્રીની કડી કેમ અહીં ઉમેરાઇ છે. મિસ્ર અને મિસ્ત્રીમાં જમીન આકાશનો નહી ભૂગર્ભ અને ૧૩ અબજ પ્રકાશવર્ષ દૂર આવેલી આકાશગંગા જેટલો ફરક છે! -- [[User:KartikMistry|કાર્તિક]] &lt;sup&gt;[[User talk:KartikMistry|ચર્ચા]]&lt;/sup&gt; ૧૯:૫૬, ૨૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
:::મૂળ લેખમાં એ ખોટા પાનાને જોડતી કડી હતી, ત્યાં પણ સુધારી દીધું છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૦:૧૨, ૨૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)

== આજનું ચિત્ર ==
[[વિકિપીડિયા:ચોતરો#આજનું ચિત્ર|આજનું ચિત્ર - ચોતરા પર]]

== બનાસકાંઠા જિલ્લા બાબત ==

વ્યાસજી તમારા જણાવ્યા મુજબ હજી સુધી બનાસકાંઠાના તાલુકાના વિકિપીડિયા પેજમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યા નથી જેના માટે તમે બ્લોક કર્યો હતો !!

તો શું હું એમાં ફેરફાર કરી શકું છું? [[સભ્ય:Dinesh P Purohit|DP Purohit]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Dinesh P Purohit|ચર્ચા]]) ૨૦:૪૪, ૧૭ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

:પ્રતિબંધ માટે માફી માગું છું પુરોહિત સાહેબ, થોડો સમય હજુ થોભી જાવ. જે પ્રમાણે વાવ તાલુકામાંથી ધરણીધર તાલુકામાં અને માંડવી તાલુકામાંથી અરેઠ તાલુકામાં ગામો ખસેડ્યાં છે એ જ રીતે બાકીના ગામોને પણ હાથ પર લેવાના છે. પરંતુ યારે ધરણીધર તાલુકાનું કામ હાથ પર લીધું હતું ત્યારે જ ધાનેરા અને કાંકરેજને પાછા બનાસકાંઠામાં લઈ જવાની જાહેરાત થઈ હતી. સરકારનો કોઈ દૃઢ નિર્ણય ત્યારે પણ જણાતો ન હતો, એટલે વારંવાર આપણૅ ફેરબદલ કરવામાંથી બચીએ એ આશયથી આ કામને થોડૉ વિરામ આપ્યો હતો. પણ હવે  બધી જાહેરાતો થયે મહિના ઉપરનો સમય થઈ ગયો છે એટલે આ કામ ફરીથી શરુ કરી શકું તેમ છું. તમે લેખોમાં ફેરફાર કરવાને બદલે અન્ય કોઈ રીતે મદદરુપ થઈ શકો છો, દા.ત. એવો કોઈ માહિતીનો સ્રોત હોય જ્યાંથી સરકારના આખરી નિર્ણય મુજબના ગામો/તાલુકાની વહેંચણી ફાઇનલ થઈ છે તો એ મને જણાવો જેથી એનો સહારો લઈ ને હું જથ્થાબંધ ફેરફારો કરું અને તમને લૂપમાં રાખું. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૧:૩૬, ૧૭ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

== Category:Gujarati-language novels missing on Gujarati Wikipedia ==

Hello! It's rather funny that https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Gujarati-language_novels has some presence on Urdu Wikipedia: https://w.wiki/GY$2 but is surprisingly missing on Gujarathi Wikipedia. It'll be great if the community tries to fulfill this missing gap. [[સભ્ય:Hindustanilanguage|Hindustanilanguage]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Hindustanilanguage|ચર્ચા]]) ૧૮:૩૪, ૮ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

:Sure, will pick up this task. The reason some of them are in Urdu wikipedia is that the subject had prominent contribution in Urdu and/or the authors hailed from what is now Pakistan. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૯:૨૨, ૮ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

== mira bai ==

1499 ma barth thayo hato bhai.
hu spardhatmak exam ma study karavi chu darek book ma 1499 j che. 1498 nathi so sudharva vinanti loko miss gide thay che. [[સભ્ય:Bhargavraval111|Bhargavraval111]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Bhargavraval111|ચર્ચા]]) ૨૧:૪૮, ૧૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

:તમે કહો છો તે બધી બુકોમાંથી કોઈ સારી બે-ત્રણ બુકોના નામ જણાવજો અને તેમાં જ્યાં મીરાબાઈનો જન્મ ૧૪૯૯માં થયો હતો એવું લખ્યું હોય તે પાનાનો ઉલ્લેખ કરશો તો એની ખરાઈ કરી ને લેખમાં સુધારી લેવામાં આવશે. હાલમાં તો [https://gujarativishwakosh.org/મીરાં/ ગુજરાતી વિશ્વકોશ]માં લખ્યા મુજબ આપણે ૧૪૯૮ રાખ્યું છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૩:૦૭, ૧૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

== Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers &amp; Jury ==

Hello {{PAGENAME}}!,

Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts!

To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have:
* Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]:
* Started promoting the campaign within your community.
* Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified.
* Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community.

=== Internet &amp; Childcare Support ===
Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''.

'''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]'''

Requests submitted after this date will not be entertained.

=== Important Participation Guidelines ===

* Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers).
* If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us.

=== Community Engagement ===

* Keep your community active and motivated throughout the campaign.
* Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally.
* In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''.
Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊

Thank you for your collaboration!

''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.''

Feminism and Folklore International Team.

–[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૧૦:૪૭, ૧૬ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&amp;oldid=30083330 --&gt;

== છબિ હટાવવા વિશે ==

છબિ હટાવવાનુ કોઈ ચોક્કસ કારણ? આ છબિ મને વિકીપિડીયાના એડિટિંગ સાધને સૂચવી હતી, અને તે લેખને આનુષંગિક જણાઈ, તો હટાવવા પાછળનુ ચોક્કસ કારણ જાણી શકું? [[સભ્ય:Crazy Court 651|Crazy Court 651]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651|ચર્ચા]]) ૨૧:૨૬, ૧૮ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)

:જી, માફ કરજો ગઈ કાલે છબી દૂર કરતી વખતે જ તમને સંદેશો મોકલવાનો હતો પણ કામની વ્યસ્તતાને કારણે મોકલી શક્યો નહીં. તમે જે છબી ઉમેરી હતી તે ભગવદ ગીતાના લેખને અનુરુપ છે, એ જ છબી ભગવદ્ ગીતાના અઢારે અઢાર અધ્યાયને લાગુ પડે એમ છે કારણ કે તેમાં અર્જુનને સંબોધી રહેલા શ્રી કૃષ્ણ દર્શાવેલા છે, જે આખી ગીતાને લાગુ પડે છે આ એક માત્ર [[:અર્જુનવિષાદ યોગ]] અધ્યાયને નહીં. એટલે જો એ છબી [[:અર્જુનવિષાદ યોગ]] લેખમાં ઉમેરીએ તો પ્રશ્ન ઊભો થાય કે કેમ એ જ છબી અન્ય ૧૭ લેખોમાં ન ઉમેરવી? અને એ કારણે છબી દૂર કરી છે. લેખમાં કોઈ છબી ન હોય તો તેનું કદ કે મહત્ત્વ ઓછું થતું નથી. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૨૩, ૧૯ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)
::તમારી વાત સાચી છે, પણ મારો ઉદ્દેશ્ય માત્ર લેખને થોડો વધુ જીવંત અને આકર્ષક બનાવવાનો હતો. એકાદ પ્રસ્તુત છબીથી વાચકને લેખ વધુ માહિતીપ્રદ લાગે છે. જો અત્યારે આ છબી અન્ય ૧૭ લેખોમાં પણ સમાન રીતે લાગુ પડતી હોય, તો પણ તે રાખવી યોગ્ય નથી? બાકી, આપના અનુભવ મુજબ જે યોગ્ય જણાય તેમ કરી શકાય [[સભ્ય:Crazy Court 651|Crazy Court 651]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651|ચર્ચા]]) ૨૦:૫૯, ૨૦ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)
:::'''વાચકને લેખ વધુ માહિતીપ્રદ લાગે છે''' આવું કોણે અને ક્યારે સિદ્ધ કર્યું છે? છાપામાં પહેલા પાને એક મોટી છબી હોય અને એની નીચે ચાર જ લીટી લખેલી હોય. એ સીવાય, મોટી હેડલાઇનમાં આજના મુખ્ય સમાચાર હોય, એમાં કોઈ છબી ન હોય તો પણ લોકોને એ વધુ માહિતીપ્રદ લાગે છે. આ છબીઓની ઘેલછા મનનો વહેમ છે. અને જે વાત મેં ઉપર કહી એ જ તમારા તર્કમાં છે, &quot;એકાદ '''''પ્રસ્તુત છબીથી''''' વાચકને લેખ વધુ માહિતીપ્રદ લાગે છે&quot;, સવાલ છે પ્રસ્તુત અને અપ્રસ્તુતનો. ગીતાના અઢાર અધ્યાયના ૧૮ લેખોમાં એકની એક છબી મૂકી ને આપણે કશું વિશેષ ઉપલબ્ધ નથી કરી લેવાના. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૦૬, ૨૩ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)
::::સમજાયું. આપનો દ્રષ્ટિકોણ વ્યાજબી છે. વિગતવાર સમજૂતી અને માર્ગદર્શન બદલ આભાર! [[સભ્ય:Crazy Court 651|Crazy Court 651]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651|ચર્ચા]]) ૨૨:૦૮, ૨૩ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)

== નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૬ ==

'''માનનીય ધવલભાઈ,'''

સાદર પ્રણામ.

'''‘[[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૬|નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૬]]’''' લેખન પ્રતિયોગિતા ગત તા. ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬ના રોજ સફળતાપૂર્વક સંપન્ન થઈ છે. આ સંપાદન ઉત્સવમાં નિર્ણાયક તરીકેની મહત્વપૂર્ણ જવાબદારી સ્વીકારવા બદલ આપનો હૃદયપૂર્વક આભાર માનું છું.

આપને નમ્ર વિનંતી છે કે, પ્રતિયોગિતા અંતર્ગત પ્રાપ્ત થયેલા લેખોની મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયા આપની અનુકૂળતા મુજબ પૂર્ણ કરી આપશો. સાથે જ, પ્રતિયોગિતાના '''[[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૬/અહેવાલ|અહેવાલ પાના]]''' પર આપના પ્રતિભાવો અને મંતવ્યો રજૂ કરી પ્રતિયોગિતાનું સત્તાવાર પરિણામ જાહેર કરવા વિનંતી છે.

આ સ્પર્ધામાં રજૂ થયેલા લેખોમાંથી '''&lt;nowiki/&gt;'શ્રેષ્ઠ લેખ'''' પસંદ કરી વિજેતાનું નામ જાહેર કરવાનું હોઈ, તે અંગે પણ આપનો અંતિમ નિર્ણય પ્રસિદ્ધ કરશો.

આપના માર્ગદર્શન અને સહયોગ બદલ અમે આપનો આભાર. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૨૨:૧૨, ૧ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)

== Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner.

[[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026.

* You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]]

* '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST'''

With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply.

For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page.

Warm regards,
&lt;br&gt;
on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team

''This message was sent with [[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) on ૦૦:૦૦, ૧૨ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&amp;oldid=30389801 --&gt;

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ૦૦:૦૩, ૨૯ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30471754 --&gt;

== Hellow Sir ==

hellow Dhaval Sir, i hope majama hso,

હું છેલ્લા 5 વર્ષથી વિકિપીડિયા વાપરી રહ્યો છું, ખાસ કરીને વિકિડેટા અને English Wikipedia. શરૂઆત મેં Gujarati Wikipedia થી જ કરી હતી. તે સમયે હું નવો હતો, અને મને યાદ છે કે ત્યારે પણ તમે Gujarati Wikipedia પર ખૂબ active હતા. હું જ્યાં પણ recent changes અથવા edits ચેક કરતો, ત્યાં ઘણી વાર તમારું નામ દેખાતું.

આજે ઘણા સમય પછી, BCA અને MSc IT ની Study Rajkot માં પૂરી કરીને, હું સારી job કરી રહ્યો છું અને 25 ni age ma મારી પોતાની startup પણ શરૂ કરી છે. તેમ છતાં, Wikipedia સાથેનું connection જાણે બાળપણથી જ જોડાયેલું રહ્યું છે. કદાચ કિસ્મત મને ફરીથી Wikipedia તરફ લઈ આવી.
આજે ઘણા સમય પછી જ્યારે મેં ફરીથી recent changes ચેક કર્યા અને તમારું નામ જોયું, ત્યારે હું થોડીવાર માટે અટકી ગયો. મને મારા જૂના દિવસો યાદ આવી ગયા, જ્યારે હું નવો હતો, વધારે સમજ નહોતી, અને ક્યારેક તમારી સાથે argument પણ કરતો હતો. મારું account block થયું હતું એ પણ મને યાદ છે.

આજે maturity આવ્યા પછી સમજાય છે કે તે સમયે હું ઘણી વાર ખોટી રીતે argue કરતો હતો. તેના માટે હું દિલથી sorry કહું છું.
સાથે સાથે, હું તમારો દિલથી આભાર માનું છું. આજે હું જે કંઈ શીખ્યો છું, મારી research skill, knowledge અને learning habit — તેમાં Wikipedia નો બહુ મોટો ફાળો રહ્યો છે. અને Gujarati Wikipedia માં તમારા જેવા senior contributors ને જોઈને ઘણું શીખવા મળ્યું.

Thank you so much, sir.🙏 [[સભ્ય:AsketContributor|AsketContributor]] ([[સભ્યની ચર્ચા:AsketContributor|ચર્ચા]]) ૧૯:૧૬, ૨૫ જૂન ૨૦૨૬ (IST)

:ઓહોહો ભાઈ, ખૂબ જ આનંદ થયો આપનો આ સંદેશો વાંચી ને, મને કોઈ યાદ રાખનારું પણ છે એ જાણી ને હર્ષ કોને ન થાય? આપનું અહિં પુનઃસ્વાગત છે અને આશા રાખું કે તમે સમય મળ્યે આમ આવતા રહો અને યોગદાન કરતા રહો. સારા અભ્યાસ અને સારી નોકરી માટે અભિનંદન, માતાપિતાને તમારા પર ગર્વ હશે, તેમના આશીર્વાદથી ઉત્તરોત્તર પ્રગતિ કરતા રહેશો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૦:૩૬, ૨૫ જૂન ૨૦૨૬ (IST)
::Sir, તમે હજી પણ લંડનમાં છો?
::અમદાવાદ ક્યારે આવવાના છો? 
::મારી પહેલી job અમદાવાદના આંબાવાડી વિસ્તારમાં જ હતી. અને Sunday ના દિવસે જ્યારે હું કાંકરિયા Lake જતો, ત્યારે ખાડિયા રસ્તામાં જ આવતું.
::મારું બાળપણથી dream છે કે હું London જાઉં અને ત્યાં job કરું. પરંતુ તમે તો આ સપનું 2005 માં જ પૂરું કરી લીધું. તેથી please મને થોડું guidance આપશો કે BCA + MSc IT કર્યા પછી અને છેલ્લા 2 વર્ષથી Digital Marketing Manager તરીકે કામ કરું છું, તો London માં entry લેવા માટે મારે કેવી રીતે આગળ વધવું જોઈએ? [[સભ્ય:AsketContributor|AsketContributor]] ([[સભ્યની ચર્ચા:AsketContributor|ચર્ચા]]) ૧૦:૧૫, ૨૬ જૂન ૨૦૨૬ (IST)

== આર્ટિકલમાં પુસ્તકનું મુખપૃષ્ઠ બુક કવર અપલોડ  ==

નમસ્કાર પ્રબંધકશ્રી, મેં 'ધ ગૉડફાધર' નવલકથાનો આર્ટિકલ પબ્લિશ કર્યો છે જે મંજૂર થયેલ છે. આ નવલકથાના 'ગુજરાતી રૂપાંતરણ' સેક્શનમાં મારે ગુજરાતી એડિશનનું ઓફિશિયલ બુક કવર મૂકવું છે, જેનું કેપ્શન 'Godfather Gujarati Edition Cover' રાખવાનું છે. હાલમાં લોકલ અપલોડ બંધ હોવાથી હું આ ફાઇલ ચઢાવી શકતો નથી. કૃપા કરીને મને આ ફાઇલ અપલોડ કરી સેક્શનમાં સેટ કરી આપવા વિનંતી છે. [[સભ્ય:MichealBVN|MichealBVN]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MichealBVN|ચર્ચા]]) ૨૧:૨૨, ૩૦ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>lhucm3qbkb9b8uxlrmtjdzev1dmy6r0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903093</id>
      <parentid>903051</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T10:11:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <comment>/* આર્ટિકલમાં પુસ્તકનું મુખપૃષ્ઠ બુક કવર અપલોડ */ ઉત્તર</comment>
      <origin>903093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95438" sha1="a5ckfr4z4y21ya0c83cm17vxtwr9e4q" xml:space="preserve">{{:User:Dsvyas/Archive}}

== px → upright ==

Hello!
I've changed images because setting them in pixels is deprecated. It overrides user preferences, which means that people with poor vision or with high-definition monitors cannot customize how they see WP. Better to have nothing (which defaults to the user-preferred size) or to set a relative size, e.g. upright=1.5 (150% of the user-preferred default).
Best, [[સભ્ય:Kwamikagami|Kwamikagami]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Kwamikagami|ચર્ચા]]) ૦૫:૩૧, ૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪ (IST)
:Hi, thanks for your message. Yes, we prefer to have nothing there, just thumb should suffice. I reverted your changes where you had inserted upright=1.5 and/or had made changes to frame. I will take care of the rest. Thanks once again.--[[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૦૫:૩૫, ૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪ (IST)

== Organising Feminism and Folklore ==

[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]]

Hello Community Organizers,

Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia.

To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners:

*First Prize: $15 USD
*Second Prize: $10 USD
*Best Jury Article: $5 USD

All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page 

The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. 

We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnytyact-HR6DvsWwnrVeWuzMfuNH1dSjpF24m6od-f3LzZQ/viewform here]. 

Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest.  

We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on  [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2  meta page].

Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia!

Best regards,

Rockpeterson

[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૧૧:૨૬, ૨૯ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&amp;oldid=26304232 --&gt;

==Copy of article==
Wondering if you can send me a copy of this[https://gu.wikipedia.org/wiki/Paracetamol]

If you could just drop it on my talk page that would be great. Best
Thanks. [[સભ્ય:Doc James|Doc James]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Doc James|ચર્ચા]]) ૦૮:૫૨, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

:{{પત્યું}} [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૦૨, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

== A new member's curiosity about removal of an article ==

Greetings! I've recently joined gu.wikipedia, however I've been a language professional for 5+ years, and work closely with Mr. Andrew Morris at Proz Pro Bono which is a platform that has collaborated to work for Dr. Heilman's project. As a part of this, I had published a Gujarati version of the article Paracetamol (after careful editing), The page, however, has been removed by @[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]]. Kindly let me know the related issues, so that I may be watchful about the same in my future work. Thanks! --Shruti (shrutiba5282@gmail.com) [[સભ્ય:ShrutiJ179|ShrutiJ179]] ([[સભ્યની ચર્ચા:ShrutiJ179|ચર્ચા]]) ૧૩:૫૭, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

:આ ગુજરાતી વિકિપીડિયા છે, જો આપને ગુજરાતી ભાષાનું જ્ઞાન ન હોય (જે તમારા આ અંગ્રેજીમાં લખેલા સંદેશા પરથી શક્ય લાગે છે) તો તમારે ગુજરાતી વિકિપીડિયા પર યોગદાન કરતા પહેલા કે દૂર કરવામાં આવેલા લેખો વિષે પૃચ્છા કરતા પહેલા વિચારવું જોઈએ. જો તમે એમ કહેતા હોવ કે તમે &quot;careful editing&quot; કર્યું હતું તો શું તમે તમારો આ સંદેશો ગુજરાતીમાં અહીં લખી શકો છો? ગુજરાતીમાં લખશો તો હું આગળ વિસ્તારપૂર્વક જવાબ આપીશ. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૦૬, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
::આ લેખને દૂર કરવાની વિનંતી મારા દ્વારા કરવામાં આવી હતી. જે કારણો વગર નહોતી,
::૧. શીર્ષક અંગ્રેજીમાં હતું.
::૨. લેખમાં ઢગલાબંધ લાલ કડીઓ હતી.
::૩. ગુજરાતી ભાષાંતરની ગુણવત્તા લેખ રાખવા લાયક નહોતી.
::-- [[User:KartikMistry|કાર્તિક]] &lt;sup&gt;[[User talk:KartikMistry|ચર્ચા]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૧૬, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
:::અને વળી સંદર્ભો [૧], [૨] એમ લખેલા હતાં (જુઓ: [[સભ્યની ચર્ચા:Doc James#વિનંતિનો_પ્રત્યુત્તર|અહિં, '''સભ્ય:Doc James'''એ મૂળ લેખ માંગતા એમને મોકલ્યો છે તે]]), જે બતાવે છે કે લેખ બનાવનારને વિકિપીડિયાનું કોઈ જ્ઞાન નથી. અને ભાષાનું જ્ઞાન હોય હોવું પણ લાગતું નથી. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૩૧, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
:::આપનો આભાર. હું ધ્યાનમાં રાખીશ.
:::--''શ્રુતિ'' [[સભ્ય:ShrutiJ179|ShrutiJ179]] ([[સભ્યની ચર્ચા:ShrutiJ179|ચર્ચા]]) ૦૦:૫૦, ૫ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
::આભાર. 
::--''શ્રુતિ'' [[સભ્ય:ShrutiJ179|ShrutiJ179]] ([[સભ્યની ચર્ચા:ShrutiJ179|ચર્ચા]]) ૦૦:૪૮, ૫ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

== નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪ ==

નમસ્તે ધવલભાઈ,
[[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪|નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪]] પ્રતિયોગિતામાં નિર્ણાયક તરીકેની જવાબદારીનું વહન કરવા બદલ આપશ્રીનો આભાર વ્યક્ત કરું છું. આપશ્રીને નમ્ર નિવેદન હતું કે, પ્રતિયોગિતા દરમિયાન રજૂ કરવામાં આવેલા લેખોની મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ ગઈ હોય તો [[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪/અહેવાલ|અહેવાલ]] પાના પર આપના મંતવ્યો તેમજ ટીકા-ટીપ્પણી રજૂ કરી પ્રતિયોગિતાનું પરિણામ જાહેર કરશો. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૦૮:૦૪, ૫ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

:નમસ્કાર. નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪ પ્રતિયોગિતાનું મૂલ્યાંકન કરી પરિણામ જાહેર કરવા બદલ સ્પર્ધાના સંયોજક તરીકે આપનો આભાર વ્યક્ત કરું છું. આપશ્રીને નિવેદન હતું કે સ્પર્ધા અંતર્ગત રજૂ કરવામાં આવેલા લેખો પૈકી '''શ્રેષ્ઠ લેખ'''નું [[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪#ઇનામ|ઈનામ]] જાહેર કરવાનું હજુ બાકી છે. જો આપના દ્વારા આ દિશામાં ઝડપથી કામગીરી કરી શકાય તો મને મેટા પેજ પર ગુજરાતી પ્રકલ્પનું પરિણામ જાહેર કરવામાં સાનુકૂળતા રહેશે. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૦૯:૧૧, ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
::એ લેખ પસંદ કરવામાં મોડું કરવા બદલ ક્ષમાપ્રાર્થી છું. હવે બધાં જ વિજેતાઓની જાહેરાત કરી દીધી છે અને અહેવાલ તથા પ્રતિયોગિતાનું મુખ્યપૃષ્ઠ પણ જે તે વિગતો સાથે અપડેટ કરી દીધું છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૪૦, ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
:::ઘણો ઘણો આભાર ધવલભાઈ. આશા રાખું કે ભવિષ્યમાં પણ નિર્ણાયક તરીકે આપશ્રીની અવિરત સેવા-સહકારનો લાભ ગુજરાતી વિકિપીડિયાને મળતો રહેશે. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૦૮:૨૯, ૧૯ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Reminder to vote now to select members of the first U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear Wikimedian,

You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process.

This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility.

The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

On behalf of the UCoC project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ૦૪:૪૧, ૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_2&amp;oldid=26721207 --&gt;

== Aodai ([[એઓ ડાઈ]]) ==

@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] I am a Vietnamese. I want to write an Aodai post with the Gujarati version, it might take a long time. Please don't delete my post. It's similar to your country's Kurti, please consider this. Tell me, how many bytes does it take to keep my post from being deleted? [[વિશેષ:પ્રદાન/27.3.1.90|27.3.1.90]] ૦૮:૫૫, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)

:Hi, it is not just about bites and size, it is more about readable and meaningful content. Google translation tool or any other machine translation tools out there are still not capable enough to properly translate simple English to Gujarati, probably due to lack of their interest in the language. Hence, if you are solely relying on any such automated translations, the article will not be considered worth here. We have several articles marked for deletion which are over 30,000 bytes, reason is simple. They are written in Gujarati that no Gujarati can understand. The great example of this is the page title, Aodai is one word, but here you have used it as two words in Gujarati, એઓ ડાઈ, and that too might be just a machine transliteration of letters A and O. In reality the actual word for your garment could transliterate in Gujarati as આઓડાઈ, ઓડાઈ, ઓડૈ, ઑડાઈ, ઑડૈ, ઑડૅ, આઓદૈ, એઓડાઈ, એઓદૈ, આઓડૈ, એઓડૈ or anything else. Unless you have a proper knowledge of Gujarati langauge and how letters are pronounced, it will be useless. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૧૫, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
::@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] I have no knowledge of Gujarati, translating English into Gujarati is all I can do.  The reason I do this is not for promotion but because I see Ao-dai (actually Ao-djai, &quot;d = đ&quot;) and Kurti as similar.  I think the language barrier is not too difficult a problem, but the difficulty here is that speakers of that language do not know how to support speakers of other languages ​​in the editing process.  I will rewrite this post but please don't delete it and give me 7 days and I will write a complete post. [[વિશેષ:પ્રદાન/27.3.1.90|27.3.1.90]] ૧૫:૪૨, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::Please create complete article in your username space or sandbox first and then paste it here as new article, that is the best way to prevent it from deletion. Moreover, if the language knowledge and understanding is missing while creating the article, it stands very slim chance of survival not only here on gu.wiki but on any wikipedia. I will advise you to seek help of someone who knows the language in translating/reviewing the article instead of relying on machine translation despite my advise above that they do not work for Gujarati language. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૫૦, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
::@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] &quot;Aodai&quot; is different &quot;Ao dai&quot;. Cannot write closely, Aodai does not exist ! I am sorry. [[વિશેષ:પ્રદાન/27.3.1.90|27.3.1.90]] ૧૫:૪૮, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::You wrote &quot;I want to write an Aodai post with the Gujarati version&quot; in your original message above. Anyways, apart from everythign else my first advise is to use your username while messaging and contributing here, i.e. make contribution after logging in with your ursername and password, that is the first step to gain trust on wiki. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૫૨, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] Looks like &quot;dai&quot; /d/ might not be logically &quot;jai&quot; /z/, In Vietnamese, it is read as &quot;jai&quot;. I think I should name it Aodjai instead Aodai. [[વિશેષ:પ્રદાન/27.3.1.90|27.3.1.90]] ૧૬:૦૧, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::::Please log in before contributing, or else risk the deletion of content. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૧૯, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] I can name it Vietnamese kurta ([[વિયેતનામીસ ઝભ્ભો]]) ? I'll log in later, don't ban me. [[વિશેષ:પ્રદાન/27.3.1.90|27.3.1.90]] ૧૬:૩૫, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::::::Sorry, there is no reason to continue editing but not logging in. I have blocked the IP address. Please log in before making any new edits if you genuinely want to contribute. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૪૯, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::::😂😂 Gazab manso aave ho pan, Sir tme etlo time kem kadhi lyo? means etlu daily check karvu and tmne bdhi knowledge pan hoy koi pn topic ma village hoy ke k district etc, like &quot;Gujarati as આઓડાઈ, ઓડાઈ, ઓડૈ, ઑડાઈ, ઑડૈ, ઑડૅ, આઓદૈ, એઓડાઈ, એઓદૈ, આઓડૈ, એઓડૈ&quot; tmaro reply ek dum fact based hoy hu 1kalak thi tmara reply and bdha read karu chu, gazabb [[સભ્ય:AsketContributor|AsketContributor]] ([[સભ્યની ચર્ચા:AsketContributor|ચર્ચા]]) ૧૨:૩૧, ૨૬ જૂન ૨૦૨૬ (IST)

== ઝીંઝુવાડા ==

ઝીંઝુવાડા ગામ ઝાંઝ ભરવાડ જે હૈહય વંશી યાદવ હતા તેમને વસાવ્યું હતું તેથી આ ગામનું નામ ઝીંઝુવાડા પડેલું છે plzz add this history [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB|2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB]] ૧૮:૪૭, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)

:એ ઇતિહાસનો ઉલ્લેખ ક્યાં થયેલો છે? તે સંદર્ભ આપો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૮:૪૭, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::ભાઈ ઝીંઝુવાડા ગામ ના પાદર માં હાલ માં પણ ઝાંઝ આપા નો પાળિયો છે હાલ માં પણ ગામ માં જઈને પુસી જોવો ૬ મહિના ના સોકરાને પણ ખબર છે છતાં પણ હું તમને જલ્દી થી સંદર્ભ મોકલવાનો પ્રયત્ન કરીશ [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB|2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB]] ૧૮:૫૧, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::આ લેખ ઇંગ્લિશ માં લખેલો છે ને એમાં જોવો ઝાંઝ લાંબરિયા નામના વ્યક્તિએ ઝીંઝુવાડા ની સ્થાપના કરેલી છે એવું લખેલું છે અને લાંબરિયા એ ભરવાડ ની જ એક શાખા છે જે હૈહય વંશી યાદવ છે [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB|2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB]] ૧૮:૫૪, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::અંગ્રેજી વિકિપીડિયામાં પણ એ માટેનો કોઈ સંદર્ભ આપેલો નથી. ધ્યાન દોરવા બદલ આભાર, મેં ત્યાં પણ સંદર્ભની માંગણી કરી છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૯:૦૬, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::ભાઈ તમે સમજતા નથી ઇતિહાસ તમે ગામ માં જઈને જોઈ લ્યો ને પણ બધી ખબર પડી જશે [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:102B:D7FF:48EF:38FF:FE68:79F6|2409:40C1:102B:D7FF:48EF:38FF:FE68:79F6]] ૨૦:૧૮, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::પરંતુ મને જાણકારી મળી છે કે હેમચંદ્ર ગ્રંથ માં તેનો ઉલ્લેખ છે પણ pdf મળતી નથી તમે મારી મદદ કરી શકો છો આમાં [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:102B:D7FF:48EF:38FF:FE68:79F6|2409:40C1:102B:D7FF:48EF:38FF:FE68:79F6]] ૨૦:૧૯, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::::એમ ગામમાં જઈ ને પૂછીએ અને લોકો કહે એને ઇતિહાસ ન કહેવાય મારા ભાઈ. હેમચંદ્ર ગ્રંથનું પૂરું નામ અને પ્રકરણ કહો તો કદાચ ક્યાંકથી શોધી ને ખરાઈ કરી શકાય. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૧:૩૧, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::હા હું શોધું જ છું મળે એટલે મોકલીશ પણ એક બીજું કામ હતું તમારું વિકિપીડિયા નું જ તમે મારી મદદ કરશો? [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:401B:3369:E03E:12FF:FE20:4F17|2409:40C1:401B:3369:E03E:12FF:FE20:4F17]] ૨૧:૩૭, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::::::કહો, જો શક્ય હશે તો ચોક્કસ મદદ કરીશ. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૧:૪૩, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::::અંગ્રેજી વિકિપીડિયા માં ભરવાડ ને ગાડરિયા કીધા સે કારણ કે ગુજરાત ના કાસ્ટ લીસ્ટ માં ભરવાડ અને ગાડરિયા નું નામ એક સાથે છે .
::::::::1) પરંતુ ભરવાડ નો સંબંધ ગોપ યાદવો સાથે છે તેઓ વાસ્તવ માં નંદ વંશી છે દાદરા નગર હવેલી ના કાસ્ટ લીસ્ટ માં ભરવાડ નું નામ યાદવ સાથે છે.
::::::::2)Transactions of the Medical and Physical Society of Bombay, Volume 11 નામના પુસ્તક નાં ૨૦૧ પૃષ્ઠ પર  માં ભરવાડ ને ગોપાલક કીધા છે.
::::::::3) વિશાલ સબ્દકોષ નામ ના પુસ્તક માં આભિર્ નો અર્થ ભરવાડ લખેલો છે.
::::::::4) Sanskrit vinit kosh નામની પુસ્તક માં ભરવાડ ને આભિર ગોવાળ કહ્યા છે.
::::::::5)journal of the oriental institute નામની પુસ્તક માં ભરવાડ ને ગોપાલક કીધા છે.
::::::::6) શ્રી સાંબ - પ્રદ્યુમન ચરિત્ર ગુજરાતી પુસ્તક માં ભગવાન કૃષ્ણ ગોકુળ માં ભરવાડ અને ભરવાડણ સાથે મોટા થયા એવો ઉલ્લેખ છે.
::::::::7) દ્ધયાશ્રય માં હેમચંદ્રચાર્ય એ અણહિલ ભરવાડ ના પિતા સાખડ નો પરિચય આપતાં તેમના નામ પાછળ ગોપાલ લગાવ્યું છે. [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૨૩:૫૩, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::જેની નોંધ જર્મન ઈતિહાસકાર લીધી છે.તેના પુસ્તક Hinduistische viehzuchter im nord-westlichen indien by Sigrid westphal-Hellbusch, Heinz westphal मा ज्यु छे से जींजा ભરવાડ પરથી ઝીંઝુવાડા નામ પડયુ છે.
::::::જર્મન મા લખેલ લખાણ-
::::::જેક્સનના જણાવ્યા મુજબ, ઝીંઝુવાડાનું નામ ભરવાડ ઝુંઝાના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે, જેમણે પ્રાચીન સમયમાં પાટણની રાણીને એક પુત્રને જન્મ આપવામાં મદદ કરી હતી જેને તેના ગર્ભમાં જાદુઈ શક્તિઓ દ્વારા રાખવામાં આવી હતી.
::::::संहर्भग्रंथ=સિગ્રિડ વેસ્ટફાલ-હેલબુશ, હેઈન્ઝ વેસ્ટફાલ દ્વારા ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં હિંદુ પશુપાલકો [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૨૩:૫૩, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::::::ગુજરાતી કે અંગ્રેજી પુસ્તક જણાવવા વિનંતી કેમકે જર્મન ભાષામાંથી અનુવાદ કરી ને સંદર્ભ ચકાસી શકાય તેવી સુવિધા મારી પાસે નથી. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૩:૫૭, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::::એક બીજો પણ સંદર્ભ આપ્યો છે મને એમાં ખાસ ખબર નથી પડતી પણ : majmudar ,chronology s.221 છે જે પુસ્તક ની નામ જ છે. [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૦૬:૧૮, ૨૫ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::::એ જર્મન પુસ્તક નું અંગ્રેજી પુસ્તક પણ છે સંદર્ભ: vgl. westphal IV, s. 133 [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૦૭:૨૯, ૨૫ મે ૨૦૨૪ (IST)

== ઝીંઝુવાડા ==

જેની નોંધ જર્મન ઈતિહાસકાર લીધી છે.તેના પુસ્તક Hinduistische viehzuchter im nord-westlichen indien by Sigrid westphal-Hellbusch, Heinz westphal मा ज्यु छे से जींजा ભરવાડ પરથી ઝીંઝુવાડા નામ પડયુ છે.

જર્મન મા લખેલ લખાણ-

જેક્સનના જણાવ્યા મુજબ, ઝીંઝુવાડાનું નામ ભરવાડ ઝુંઝાના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે, જેમણે પ્રાચીન સમયમાં પાટણની રાણીને એક પુત્રને જન્મ આપવામાં મદદ કરી હતી જેને તેના ગર્ભમાં જાદુઈ શક્તિઓ દ્વારા રાખવામાં આવી હતી.

संहर्भग्रंथ=સિગ્રિડ વેસ્ટફાલ-હેલબુશ, હેઈન્ઝ વેસ્ટફાલ દ્વારા ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં હિંદુ પશુપાલકો [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૨૩:૪૭, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)

== Bharwad ==

અંગ્રેજી વિકિપીડિયા માં ભરવાડ ને ગાડરિયા કીધા સે કારણ કે ગુજરાત ના કાસ્ટ લીસ્ટ માં ભરવાડ અને ગાડરિયા નું નામ એક સાથે છે .
1) પરંતુ ભરવાડ નો સંબંધ ગોપ યાદવો સાથે છે તેઓ વાસ્તવ માં નંદ વંશી છે દાદરા નગર હવેલી ના કાસ્ટ લીસ્ટ માં ભરવાડ નું નામ યાદવ સાથે છે.


2)Transactions of the Medical and Physical Society of Bombay, Volume 11 નામના પુસ્તક નાં ૨૦૧ પૃષ્ઠ પર  માં ભરવાડ ને ગોપાલક કીધા છે.

3) વિશાલ સબ્દકોષ નામ ના પુસ્તક માં આભિર્ નો અર્થ ભરવાડ લખેલો છે.

4) Sanskrit vinit kosh નામની પુસ્તક માં ભરવાડ ને આભિર ગોવાળ કહ્યા છે.

5)journal of the oriental institute નામની પુસ્તક માં ભરવાડ ને ગોપાલક કીધા છે.

6) શ્રી સાંબ - પ્રદ્યુમન ચરિત્ર ગુજરાતી પુસ્તક માં ભગવાન કૃષ્ણ ગોકુળ માં ભરવાડ અને ભરવાડણ સાથે મોટા થયા એવો ઉલ્લેખ છે.

7) દ્ધયાશ્રય માં હેમચંદ્રચાર્ય એ અણહિલ ભરવાડ ના પિતા સાખડ નો પરિચય આપતાં તેમના નામ પાછળ ગોપાલ લગાવ્યું છે. [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૨૩:૫૧, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)

:માફ કરશો, પણ અંગ્રેજી વિકિપીડિયાના ઉલ્લેખ માટે તમારે ત્યાં તે લેખના ચર્ચાના પાને દલીલો રજૂ કરવી પડશે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૩:૫૮, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)

== ઝીંઝુવાડા ==

ભાઈ ઝુંઝાં ભરવાડ ના નામ પરથી ઝીંઝુવાડા નામ પડેલું છે હું સંદર્ભ પણ આપુ છું છતાં પણ કેમ હટાવવામાં આવે છે જવાબ આપો [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૩:૩૯, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)

:તમે [[ઝીંઝુવાડા (તા. દસાડા)]] લેખ જોયો ખરો? જોયાજાણ્યા વગર શું પાછળ પડી ગયા છો? અને આ જાતિવાદ-ફાતિવાદની પિપુડી અહીં વિકિપીડીયામાં વગાડવી નહીં, આ કોઈ રાજકીય અખાડો નથી. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૪૩, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
::તો જોવો ને તમે લખેલું છે એ જર્મની માં લખ્યું હોય તો એ મારો પ્રશ્ન નથી તમે આખો ઈતિહાસ ફેરવવાની કોશિશ ના કરશો મહેરબાની કરીને [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૩:૪૪, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::તમને ગુજરાતીમાં લખેલું નથી વંચાતું? તમને ગુજરાતી ભાષા ન આવડતી હોય અને ફક્ત જર્મન ભાષા જ આવડતી હોય તો મહેરબાની કરી ને જર્મન ભાષાના વિકિપીડીયા પર જાઓ.્્ [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૪૬, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::એવું ના હોય એમ તમે ખોટો ઇતિહાસ ના મૂકો ઝૂઝો ભરવાડ જ હતો [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૩:૪૭, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
::વિકિપીડિયા છે તો ગમે તે ના ઇતિહાસ ના ચોરી કરો પેલા મારો સંદર્ભ જોવો [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૩:૪૫, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::તમને બીજાના સંદર્ભો વંચાતા નથી? જાવ, કોર્ટમાં જઈ ને જાતિવાદ, ચોરી, વગેરે વગેરે જે ફરિયાદો કરવી હોય તે ફરિયાદોને આધારે કેસ નોંધાવી આવો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૪૭, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::તમે જાવ કોર્ટ માં કેસ કરવા ખોટા ખોટા સંદર્ભ લઈને હલયા આવો છો તો બધા જાતિવાદી જ કે [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૩:૪૯, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)

== ઝીંઝુવાડા ==

અંગ્રેજી ભાષા માં જુંઝાં ભરવાડ અંગેના 3 બુક ના સંદર્ભ મળ્યા છે તેથી હું બદલી સકું છું હવે તેથી તમે જવાબ આપો શું કરું હવે? [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૭:૪૭, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)

== સમુદાય તકનિકી પરામર્શ પ્રક્રિયા 2024 ==

પ્રિય મિત્રો,

[[m:Indic MediaWiki Developers User Group|The Indic MediaWiki Developers User Group]] is facilitating a community technical consultation process to understand the needs of the community members on various technical issues while contributing to Wikimedia projects. The goal is to better understand the challenges across communities, understand common problems, and streamline future technical development activities.

The first step is a survey where to report your common issues, ideas etc. Please fill the survey (in a language of your choice) at
https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvVFtXWzSEL4YlUlxwIQm2s42Tcu1A9a_4uXWi2Q5jUpFZzw/viewform?usp=sf_link 

સર્વે ફોર્મ ભરવાની '''છેલ્લી તારીખ છે ૨૧ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪'''.

અમારી આ પહેલ વિષે વધુ જાણવા માટે મુલાકાત લો: https://w.wiki/AV78

સર્વે તમે ઉપરની કડી પર ગુજરાતી ભાષામાં પણ વાંચી શકો છો.

જો તમારી પાસે એક કરતા વધુ આઇડિયા કે સમસ્યાઓ હોય તો તમે આ સર્વે ફોર્મ એક કરતા વધુ વખત ભરી શકો છો.

આપ સૌના યોગદાન માટે આગોતરો આભાર! 
[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૨૨:૫૬, ૧૦ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪ (IST), on behalf of Indic MediaWiki Developers UG
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_Tech_Consults_2024/gu&amp;oldid=27434526 --&gt;

== Translation request ==

Hello, Dsvyas.

Can you translate and upload the article about the national currency [[:en:Azerbaijani manat]] in Gujarati Wikipedia?

Yours sincerely, [[સભ્ય:Oirattas|Oirattas]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Oirattas|ચર્ચા]]) ૦૧:૩૫, ૧૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪ (IST)

== Translation request ==

Hello, Dsvyas.

Can you create the article [[:en:Phlegraean Fields]], which is Europe's only [[:en:supervolcano|supervolcano]] and which is [[:simple:Dormant volcano|dormant]], in Gujarati Wikipedia? Can you use (and transliterate) the Italian title, ''Campi Flegrei'', not the English title of the article, since the volcano is not located in an English-speaking country?

Yours sincerely, [[સભ્ય:Oirattas|Oirattas]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Oirattas|ચર્ચા]]) ૦૧:૩૯, ૧૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪ (IST)

== પાનાંને દૂર ન કરવાની વિનંતિ ==

કૃપા કરીને [[ચીમન મારુ]] આ પેજને દૂર ન કરો, કેમ કે આ પાનું દૂર થવા લાયક નથી. જો તમને લાગે છે કે તેમાં કોઈ 'જાહેરાત અથવા સ્વપ્રશંસા' જેવી બાબતો છે, તો કૃપા કરીને તે વાક્ય, શબ્દ અથવા પાસાને દૂર કરો, અથવા બદલવા માટે વિચારો. અમે આ પેજ વિકિપીડિયાની માર્ગદર્શિકાઓ પ્રમાણે લખ્યું છે અને આ લેખ ન્યૂટ્રલ પોઈન્ટ ઓફ વિયુ (NPOV) પર આધારિત છે. નોંધપાત્રતાના માપદંડમાં 'YourStory' જેવી જાણીતી ન્યૂઝ વેબસાઈટે આ વિષયને કવર કર્યું છે. ઉપરાંત, આ લેખના વીકિક્વોટ અને વિકિડેટા પર પણ નોંધ છે. જો આ લેખને સુધારવાની જરૂર હોય, તો અમે તે સુધારણા કરવા માટે પણ તૈયાર છીએ.@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] @[[સભ્ય:Brihaspati|Brihaspati]] [[વિશેષ:પ્રદાન/61.246.56.170|61.246.56.170]] ૧૮:૧૭, ૨૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

:અમે એટલે કેટલા લોકોએ ભેગા મળી ને લખ્યું હતું એ પાનું? તમે લેખ બનાવો ત્યારે તમારી જવાબદારી છે તેને સ્વપ્રશસ્તિ કે જાહેરાત ન બનવા દેવી, તમે એ કામ કરી ને અન્યો પર ન છોડી દઈ શકો કે &quot;તમને લાગે છે તો દૂર કરો&quot;. અમને લાગ્યું એટલે જ તમને કહ્યું. અન્ય ચર્ચામાં જણાવ્યું તે પ્રમાણે યોરસ્ટોરી જેવી અજાણી વેબસાઇટને તમે જાણીતી ન્યૂઝ સાઇટ જાહેર ન કરી શકો અને વિકિડેટા પર કશાનો ઉલ્લેખ હોવિ એનો અર્થ એમ નથી થતો કે તે નોંધપાત્ર છે. અન્ય પ્રબંધકે જો કે આ લેખ દૂર કરી દીધો છે એટલે હવે કોઈ ચર્ચાને અવકાશ નથી. પણ તમારી ગેંગ કેટલા લોકોની બનેલી છે અને તેનો મુખિયો કોણ છે તે જાણવાની ઉત્કંઠા રહેશે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૩૫, ૨૨ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

== ઢાંચામાં ફેરફાર ==

આ [[વિકિપીડિયા:આજનું ચિત્ર/૨૦૨૪ પ્રસ્તાવના| પાના પરના લેટેસ્ટ ફેરફાર]] મુજબ સંલગ્ન ઢાંચામાં તારીખનો ફેરફાર કરવા વિનંતી. [[સભ્ય:Brihaspati|બૃહસ્પતિ]] [[સભ્યની ચર્ચા:Brihaspati|&lt;sup&gt;મારી સાથે વાત કરો&lt;/sup&gt;]] ૧૬:૧૬, ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

:{{પત્યું}} [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૫૧, ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

== ઝંડ હનુમાન ! ==

શ્રદ્ધેય સાહેબ,

હું &lt;nowiki&gt;''ઝંડ હનુમાન''&lt;/nowiki&gt; (Gujarati Wikipage)ને અંગ્રેજી વિકિમાં ઉમેરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છું, પરંતુ તે સ્વીકારવામાં આવી રહ્યું નથી. એપ્રુવર્સ કહે છે કે મને યોગ્ય સ્રોતો અને ઉલ્લેખો જોઈએ, જ્યાંથી આ માહિતી આવી રહી છે. મને ઓનલાઇન માત્ર એક જ સ્રોત મેળવ્યો છે, જે વડોદરાની વેબસાઈટનો છે. જો તમે ફુરસદમાં હોવ તો, કૃપા કરીને આ લેખને યોગ્ય રીતે લખવામાં અને જરૂરી માહિતી ઉમેરીને મદદ કરી શકો છો?

આપની મદદ માટે આભાર. [[સભ્ય:Druvx13|Druvx13]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Druvx13|ચર્ચા]]) ૧૯:૪૭, ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

:માફ કરશો, મને પણ એ કહેતા સંકોચ થાય છે પણ હકીકત એ જ છે કે અંગ્રેજી વિકિપીડિયા એના માપદંડો પ્રમાણેના માહિતીસ્રોતો અને સંદર્ભો ન મળે તો લેખ ટકવા દેશે નહીં. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૦:૧૦, ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28078122 --&gt;

==જયશ્રી ચૌધરી==
Dsvyad Sir, Namste . આ અન્ય લેખ , વિગતવાર માહિતી જયશ્રી ચૌધરી લેખક તરીકે કઈ રીતે મૂકવી ? આપના માર્ગદર્શન અનુસાર લખીશ.--[[સભ્ય:Ash7979|Ash7979]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Ash7979|ચર્ચા]]) ૦૪:૧૪, ૨૩ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (GMT)
:{{ping|Ash7979}}, અહીં તમે તમારા પોતાના વિષે લેખ ન લખી શકો. વિકિપીડીયાના કોઈ સભ્યને તમાર્રું લેખક તરીકેનું યોગદાન નોંઢપાત્ર લાગે, એની જાહેર પ્રકાશન માધ્યમોમાં નોંધ લેવાએલી હોય તો કોઈ અન્ય તમારો લેખ તરીકેનો લેખ બનાવી શકે. બાકી તમે પોતે તમારા વિષે લખો તે તો સ્વપ્રશસ્તિ હોય અને વિકિપીડિયાનો તટસ્થતાનો માપદંડ જળવાય નહીં.--[[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૨૨, ૨૩ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (IST)

== નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૫ ==

માનનીય ધવલભાઈ, [[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૫|નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૫]] પ્રતિયોગિતા તા. ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૫ના રોજ પૂર્ણ થયેલ છે. આ સંપાદન ઉત્સવમાં નિર્ણાયક તરીકેની જવાબદારીનું વહન કરવા બદલ આપનો વિશેષ આભાર. આપશ્રીને નમ્ર નિવેદન હતું કે, પ્રતિયોગિતા દરમિયાન રજૂ કરવામાં આવેલા લેખોની મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયા આપની અનુકૂળતાએ પૂર્ણ કરી દેશો તથા [[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૫/અહેવાલ|અહેવાલ]] પાના પર આપના મંતવ્યો તેમજ ટીકા-ટીપ્પણી રજૂ કરી પ્રતિયોગિતાનું પરિણામ જાહેર કરશો. સ્પર્ધા અંતર્ગત રજૂ કરવામાં આવેલા લેખો પૈકી '''શ્રેષ્ઠ લેખ'''નું [[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૫#ઇનામ|ઈનામ]] પણ જાહેર કરવાનું હોઈ આ વિષયમાં પણ આપનો નિર્ણય પ્રસિદ્ધ કરશો. પુનઃ આપની નિર્ણાયક તરીકેની ભૂમિકા બદલ આભાર.[[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૨૧:૪૯, ૧ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)

== My edits reverted by you ==

કેમ છો @[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]], [[ગૃહમંત્રી]] પર તમે મારા સંપાદનો શા માટે પાછા ખેંચ્યા તે સમજાવવા માંગો છો? મેં ફક્ત માહિતી બોક્સ અને સૂચિ બંનેમાં વધુ સારી અને તાજેતરની છબીઓ અપડેટ કરી. સામાન્ય રીતે તમારી પાસેથી સંપાદન સારાંશમાં પાછા ખેંચવાનું કારણ સમજાવવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે. આભાર. [[સભ્ય:Shaan Sengupta|Shaan Sengupta]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Shaan Sengupta|ચર્ચા]]) ૧૧:૫૧, ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)

:પહેલી વાત તો એ કે અહીં કોઈએ પોતાના ફેરફારો જ યથાવત રહે એવો આગ્રહ રાખવો જોઈએ નહીં, ખાસ કરી ને ત્યારે કે જ્યારે તમે પહેલી જ વખત કોઈ ફેરફાર કરતા હોવ. તમે બે પાનાઓમાં ફેરફાર કર્યા, મેં એકને જ ઉલટાવ્યા, કેમ? એ તમે ન વિચાર્યું? તમે કેમ એમ ન પૂછ્યું કે તમે [[અમિત શાહ]] પર કરેલા તમારા ફેરફારો મેં કેમ ન પાછા વાળ્યા? હું નથી માનતો કે ગૃહમંત્રીની એક જ તસવીર બધી જગ્યાએ હોવી જોઈએ, અને આ પાના પર જે તસવીર છે તે યોગ્ય જ છે, બધી જગ્યાએ એકની એક તસવીર ન દેખાય એ માટે મેં એક પાના પર તમારી મનપસંદ તસવીર રહેવા દીધી અને બીજેથી એ દૂર કરી. વળી હું એ તસવીર દૂર કરતો હોઉં તો મારે એ તસવીરનું વર્ણન પણ દૂર કરવું જ પડે ને? [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૩૧, ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
::I would communicate in English as it would be easy for me to understand and will rescue us from any possible variations that may happen in google translations. What I meant is that I couldn't get the reason as to why do you insist on keeping an old image Amit Shah when we have a new one. Normally we require new images of any living person if its of a good quality. And the ones I used satisfy them. Now the reason I didn't mention about the article on Amit Shah is bcoz I saw no action from you there. So its not worth mentioning that. Now coming to ''Grihmantri.'' I put two different images. The one I put in infobox shows Shah in office which is quite ok for a ministry page and in the infobox, I put the latest available image which again is a general practice. Regarding the description part, I meant that normally its expected from the one reverting to provide a description in the edit summary as to why what was done was done. My only concern here is that we should give people the best possible thing we can. The image is the list of ministers is a decade old. Shah's look has changed much with time. The one in infobox is from June 2019. That's roughly 6 years. I expect a reply with reason as to why should we go with old images when we have new good quality image with better view. Thank you and I appreciate your work here. '''[[User:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:#FF7518;&quot;&gt;શાન સેનગુપ્તા&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;[[User talk:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;i style=&quot;color:#FF7518&quot;&gt;વાત&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt;''' ૨૧:૨૬, ૧૭ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
:::Also just one more thing. There is no favouritism here. (You use the word manpasand). Cheers! '''[[User:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:#FF7518;&quot;&gt;શાન સેનગુપ્તા&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;[[User talk:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;i style=&quot;color:#FF7518&quot;&gt;વાત&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt;''' ૨૧:૨૭, ૧૭ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
:::Who do you refer to as &quot;we&quot; here? Is there any written rule that applies to all wikis? I do not see that and hence, I do not need to further justify my action. If you have objection with the image used on the page, please mark it gor deletion on commons and that will ensure that it is not used here.
:::I am not compelled to use the image that you put on the page, so please do not try to imply any rules by generalising statements. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૦૧:૧૮, ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
::::You are getting me all wrong. I am not saying that it is a rule or something. Its just that it is very general to use new images bcoz a person's appearance changes with time. Also I have no objection with the image itself that will compel me to nominate it with deletion. Also thats not how commons work. And I never said that you are compelled to use any image of my choice. The only thing I am not able to understand is what possible objection one might have with a new image when it is a lot better than the old one. Especially the one in the list of ministers. Also as much as I understand this is a volunteer project where collective work is appreciated.
::::Please tell me which one is a better image according to you. [[:ચિત્ર:Amit Shah.Jpg]] (used currently in list, from 2015) or [[:ચિત્ર:Shri Amit Shah in Raigad.jpg]] (suggested by me, from 2025). Also for infobox, [[:ચિત્ર:Shri Amit Shah taking charge as the Union Minister for Home Affairs, in New Delhi on June 01, 2019.jpg]] (2019, in use) or [[:ચિત્ર:Union Minister for Home Affairs.jpg]] (2023, suggested by me). If you don't like these and want any other, please let me know I can search and give more good and recent images and you choose which one to have in the article. Thank you. '''[[User:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:#FF7518;&quot;&gt;શાન સેનગુપ્તા&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;[[User talk:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;i style=&quot;color:#FF7518&quot;&gt;વાત&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt;''' ૦૯:૪૬, ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
:::@[[સભ્ય:Shaan Sengupta|Shaan Sengupta]] Yes, I have also noticed here few people reverting changes without providing any reason, I think they should provide clear reasons while reverting the changes. Otherwise how the new editors are supposed to know the rules or how experience people here interpret them! Afterall what we all want is wider editorbase while maintaining quality of Articles. [[સભ્ય:Crazy Court 651|Crazy Court 651]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651|ચર્ચા]]) ૨૨:૫૩, ૬ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
::::વાહ, શું વાત છે! તમારા પોતાના ચર્ચાના પાને થયેલી ચર્ચા તમે ભૂલી ગયા? [[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651#ચેતવણી]] જોઈ લેશો, અને ભવિષ્યમાં આમ બળતામાં ઘી હોમવાની કોશિષ કરવાનું માંડી વાળજો. ૨૬ ઓક્ટોબરથી આજ સુધીમાં તમે આ બીજું યોગદાન આપ્યું છે, અને અહીં તમને છેક એપ્રિલ મહિનામાં થયેલી ચર્ચા દેખાઈ ગઈ પણ બીજું કશું યોગદાન કરવાનું ન મળ્યું? કશો વાંધો નહીં, ચાલુ રાખો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૦૨:૦૦, ૭ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
:::::મૂળ વાત એમ છે કે, ફેરફારો ઉલટાવતી વખતે કારણ આપવુ જોઈએ જેથી લાંબી ચર્ચાઓની જરૂર ન રહે.આભાર. [[સભ્ય:Crazy Court 651|Crazy Court 651]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651|ચર્ચા]]) ૦૭:૦૯, ૭ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

== Jay Mataji ==

Jay Mataji Dhavalbhai... Kem Chho Badha Wiki Mitro... [[વિશેષ:પ્રદાન/103.78.204.118|103.78.204.118]] ૧૫:૦૧, ૧૩ જુલાઇ ૨૦૨૫ (IST)

:{{ping|જીતેન્દ્રસિંહ}}જી, ઘણા વખતે દેખાયા? તમે કેમ છો બાપુ? [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૫૦, ૧૪ જુલાઇ ૨૦૨૫ (IST)

==  Special Action Force (SAF)   ==

નમસ્કા… 

મારા તરફથી [[Special Action Force (SAF)]] ને [[સ્પેશિયલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ)]] પર વાળવાનુ એક માત્ર ઉદ્દેશ્ય એ હતો કે જ્યારે બ્રાઉઝર મા Special Action Force, સ્પેશિયલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ), Special Action Force gujarat police વગેરે જેવા નામોથી સેર્ચ કરવામા આવે એટલે [[Special Action Force (SAF)]] આ પાનુ સર્ચ રિઝ્લ્ટ મા દેખાય છે. પરંતુ આ પાનુ અસ્તિત્વમાં જ નથી, તો ક્રુપા કરીને આનો કઇ ઉપાય હોય તો જણાવજો. 

- તમે તમારા બ્રાઉઝરમાં &quot;Special Action Force gujarat police&quot; સર્ચ કરી જુવો. 

આ માટે જ મે [[Special Action Force (SAF)]] આ પાના ને [[સ્પેશિયલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ)]] આ પાના પર રીડાયરેક્ટ કરેલ હતું. [[સભ્ય:ArvindKarad|ArvindKarad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:ArvindKarad|ચર્ચા]]) ૨૦:૦૭, ૨૪ જુલાઇ ૨૦૨૫ (IST)

:જેને ગુજરાતીમાં વાંચવું હોય તે ગુજરાતીમાં સર્ચ કરે, અથવા તો special action force gujarati એમ લખી ને સર્ચ કરે. તમે આ બન્ને વાક્યો સર્ચ કરી જુઓ, તમને ગુજરાતી વિકિપીડીયા સર્ચ રિઝલ્ટમાં જોવા મળશે.
:બાકી તો આપણે મંદિરમાં દેવલા ઓછા ને પૂજારી ઝાઝા જેવી પરિસ્થિતિ ઊભી થાય. આ એક જ લેખ માટે નીચે લખ્યા છે એટલા રિડાયરેક્ટ પાના બનાવવા પડે,
:Special Action Force (SAF)
:Special Action Force
:SAF
:સ્પેશિયલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ) 
:સ્પેશિયલ એક્શન ફોર્સ
:સ્પેશીયલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ) 
:સ્પેશીયલ એક્શન ફોર્સ
:એસએએફ
:સ્પેશ્યલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ)
:સ્પેશ્યલ એક્શન ફોર્સ
:અને વળી એક્શનને એકસન, એકશન, વગેરે રીતે લખનારાઓ માટે વળી એના કોમ્બિનેશનો.
:માટે જ આપણે અહીં નીતિ રાખી છે કે લેખનું નામ ફક્ત ગુજરાતી લિપિમાં જ અને શક્ય હોય ત્યાં ગુજરાતી ભાષામાં જ રાખવું (દા.ત.: [[એલ.ડી. એન્જીનિયરીંગ કોલેજ]]). અન્ય ભાષા/લિપિમાં નામો ધરાવતાં પાનાં બનાવવા નહીં. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૨:૨૦, ૨૪ જુલાઇ ૨૦૨૫ (IST)
::જી ધન્યવાદ [[સભ્ય:ArvindKarad|ArvindKarad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:ArvindKarad|ચર્ચા]]) ૦૯:૨૬, ૨૫ જુલાઇ ૨૦૨૫ (IST)

== Clarification for Dawoodi Bohra page ==

Hi @[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]], I need to clarify one thing regarding Dawoodi bohra page. I have been trying to make the Gujarati version aligned with English page of Dawoodi bohra. But i could see that you were reverted the same for all modifications.
Can you please guide me what is the issue with my update. [[સભ્ય:AstridDreams|AstridDreams]] ([[સભ્યની ચર્ચા:AstridDreams|ચર્ચા]]) ૧૫:૨૨, ૨૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)

:યાદ રાખો કે આ ગુજરાતી ભાષાનું વિકિપીડિયા સંસ્કરણ છે. અહીં આવતા વાચકો ગુજરાતી ભાષામાં માહિતી મેળવવાના ઉદ્દેશથી આવે છે. જો એમને લખાણ સમજાય નહીં તો એને અહીં રાખવાનો કોઈ ફાયદો નથી. તમે જે પણ ઉમેરો તે સમજી શકાય તેવી ગુજરાતી ભાષામાં લખેલું હોવું જોઈએ. વળી એ જરુરી નથી કે અહિંનું લખાણ અંગ્રેજી વિકિપીડિયા સાથે શબ્દશઃ મેળ ખાય જ, તમે કરેલા ફેરફારો જે મેં ઉલટાવ્યા છે એમાંનું એક ઉદાહરણ જુઓ,
::'''ફાતેમી રાજવંશે પહેલા મદીના શહેરમાં વસવાટ કર્યો અને પછી ઉત્તર આફ્રિકા અને મિસ્ર સહિત ૧૦મી અને ૧૧મી સદી દરમિયાન ઇસ્લામી ક્ષેત્રના મોટા ભાગો પર મોહમ્મદ દ્વારા સ્થાપિત ધાર્મિક પરંપરાઓને પ્રોત્સાહન અને મજબૂત બનાવવાના હેતુથી શાસન કર્યું. ફાતેમી રાજવંશના ઇમામોએ તેમની રાજકીય, આર્થિક, સાહિત્યિક અને કલાત્મક સિદ્ધિઓની દ્રષ્ટિએ ઇસ્લામી ઇતિહાસમાં એક અનોખા સમયનો અનન્ય દાખલો બેસાડ્યો.'''
::'''''(આ મૂળ લખાણ હતું)'''''
:::'''ફાતિમીઓ, જે પયગંબર મુહમ્મદના વંશજ હતા, તેમણે 10મી અને 11મી સદી દરમ્યાન ઉત્તર આફ્રિકા, ઈજિપ્ત, હિજાઝ અને લેવાંત પર શાસન કર્યું હતું. મોરિસ લોમ્બાર્ડ દ્વારા જણાવાયેલા &quot;ઇસ્લામના સુવર્ણ યુગ&quot; દરમિયાન તેઓ વિફળ્યા અને કલા, વિજ્ઞાન અને શીખવાની પ્રોત્સાહક હતા.'''
:::'''''(તમે એના બદલે આમ લખ્યું)'''''
:હવે જો તમે ભાષા જાણતા હોવ તો તમે જ મને જણાવો કે જે મૂળ લખાણ હતું એને બદલે તમે જે લખ્યું તેનાથી લેખને ફાયદો થયો કે નુકસાન? [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૩૯, ૨૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
::આ મિસ્ત્રીની કડી કેમ અહીં ઉમેરાઇ છે. મિસ્ર અને મિસ્ત્રીમાં જમીન આકાશનો નહી ભૂગર્ભ અને ૧૩ અબજ પ્રકાશવર્ષ દૂર આવેલી આકાશગંગા જેટલો ફરક છે! -- [[User:KartikMistry|કાર્તિક]] &lt;sup&gt;[[User talk:KartikMistry|ચર્ચા]]&lt;/sup&gt; ૧૯:૫૬, ૨૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
:::મૂળ લેખમાં એ ખોટા પાનાને જોડતી કડી હતી, ત્યાં પણ સુધારી દીધું છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૦:૧૨, ૨૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)

== આજનું ચિત્ર ==
[[વિકિપીડિયા:ચોતરો#આજનું ચિત્ર|આજનું ચિત્ર - ચોતરા પર]]

== બનાસકાંઠા જિલ્લા બાબત ==

વ્યાસજી તમારા જણાવ્યા મુજબ હજી સુધી બનાસકાંઠાના તાલુકાના વિકિપીડિયા પેજમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યા નથી જેના માટે તમે બ્લોક કર્યો હતો !!

તો શું હું એમાં ફેરફાર કરી શકું છું? [[સભ્ય:Dinesh P Purohit|DP Purohit]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Dinesh P Purohit|ચર્ચા]]) ૨૦:૪૪, ૧૭ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

:પ્રતિબંધ માટે માફી માગું છું પુરોહિત સાહેબ, થોડો સમય હજુ થોભી જાવ. જે પ્રમાણે વાવ તાલુકામાંથી ધરણીધર તાલુકામાં અને માંડવી તાલુકામાંથી અરેઠ તાલુકામાં ગામો ખસેડ્યાં છે એ જ રીતે બાકીના ગામોને પણ હાથ પર લેવાના છે. પરંતુ યારે ધરણીધર તાલુકાનું કામ હાથ પર લીધું હતું ત્યારે જ ધાનેરા અને કાંકરેજને પાછા બનાસકાંઠામાં લઈ જવાની જાહેરાત થઈ હતી. સરકારનો કોઈ દૃઢ નિર્ણય ત્યારે પણ જણાતો ન હતો, એટલે વારંવાર આપણૅ ફેરબદલ કરવામાંથી બચીએ એ આશયથી આ કામને થોડૉ વિરામ આપ્યો હતો. પણ હવે  બધી જાહેરાતો થયે મહિના ઉપરનો સમય થઈ ગયો છે એટલે આ કામ ફરીથી શરુ કરી શકું તેમ છું. તમે લેખોમાં ફેરફાર કરવાને બદલે અન્ય કોઈ રીતે મદદરુપ થઈ શકો છો, દા.ત. એવો કોઈ માહિતીનો સ્રોત હોય જ્યાંથી સરકારના આખરી નિર્ણય મુજબના ગામો/તાલુકાની વહેંચણી ફાઇનલ થઈ છે તો એ મને જણાવો જેથી એનો સહારો લઈ ને હું જથ્થાબંધ ફેરફારો કરું અને તમને લૂપમાં રાખું. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૧:૩૬, ૧૭ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

== Category:Gujarati-language novels missing on Gujarati Wikipedia ==

Hello! It's rather funny that https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Gujarati-language_novels has some presence on Urdu Wikipedia: https://w.wiki/GY$2 but is surprisingly missing on Gujarathi Wikipedia. It'll be great if the community tries to fulfill this missing gap. [[સભ્ય:Hindustanilanguage|Hindustanilanguage]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Hindustanilanguage|ચર્ચા]]) ૧૮:૩૪, ૮ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

:Sure, will pick up this task. The reason some of them are in Urdu wikipedia is that the subject had prominent contribution in Urdu and/or the authors hailed from what is now Pakistan. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૯:૨૨, ૮ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

== mira bai ==

1499 ma barth thayo hato bhai.
hu spardhatmak exam ma study karavi chu darek book ma 1499 j che. 1498 nathi so sudharva vinanti loko miss gide thay che. [[સભ્ય:Bhargavraval111|Bhargavraval111]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Bhargavraval111|ચર્ચા]]) ૨૧:૪૮, ૧૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

:તમે કહો છો તે બધી બુકોમાંથી કોઈ સારી બે-ત્રણ બુકોના નામ જણાવજો અને તેમાં જ્યાં મીરાબાઈનો જન્મ ૧૪૯૯માં થયો હતો એવું લખ્યું હોય તે પાનાનો ઉલ્લેખ કરશો તો એની ખરાઈ કરી ને લેખમાં સુધારી લેવામાં આવશે. હાલમાં તો [https://gujarativishwakosh.org/મીરાં/ ગુજરાતી વિશ્વકોશ]માં લખ્યા મુજબ આપણે ૧૪૯૮ રાખ્યું છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૩:૦૭, ૧૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

== Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers &amp; Jury ==

Hello {{PAGENAME}}!,

Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts!

To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have:
* Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]:
* Started promoting the campaign within your community.
* Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified.
* Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community.

=== Internet &amp; Childcare Support ===
Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''.

'''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]'''

Requests submitted after this date will not be entertained.

=== Important Participation Guidelines ===

* Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers).
* If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us.

=== Community Engagement ===

* Keep your community active and motivated throughout the campaign.
* Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally.
* In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''.
Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊

Thank you for your collaboration!

''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.''

Feminism and Folklore International Team.

–[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૧૦:૪૭, ૧૬ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&amp;oldid=30083330 --&gt;

== છબિ હટાવવા વિશે ==

છબિ હટાવવાનુ કોઈ ચોક્કસ કારણ? આ છબિ મને વિકીપિડીયાના એડિટિંગ સાધને સૂચવી હતી, અને તે લેખને આનુષંગિક જણાઈ, તો હટાવવા પાછળનુ ચોક્કસ કારણ જાણી શકું? [[સભ્ય:Crazy Court 651|Crazy Court 651]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651|ચર્ચા]]) ૨૧:૨૬, ૧૮ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)

:જી, માફ કરજો ગઈ કાલે છબી દૂર કરતી વખતે જ તમને સંદેશો મોકલવાનો હતો પણ કામની વ્યસ્તતાને કારણે મોકલી શક્યો નહીં. તમે જે છબી ઉમેરી હતી તે ભગવદ ગીતાના લેખને અનુરુપ છે, એ જ છબી ભગવદ્ ગીતાના અઢારે અઢાર અધ્યાયને લાગુ પડે એમ છે કારણ કે તેમાં અર્જુનને સંબોધી રહેલા શ્રી કૃષ્ણ દર્શાવેલા છે, જે આખી ગીતાને લાગુ પડે છે આ એક માત્ર [[:અર્જુનવિષાદ યોગ]] અધ્યાયને નહીં. એટલે જો એ છબી [[:અર્જુનવિષાદ યોગ]] લેખમાં ઉમેરીએ તો પ્રશ્ન ઊભો થાય કે કેમ એ જ છબી અન્ય ૧૭ લેખોમાં ન ઉમેરવી? અને એ કારણે છબી દૂર કરી છે. લેખમાં કોઈ છબી ન હોય તો તેનું કદ કે મહત્ત્વ ઓછું થતું નથી. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૨૩, ૧૯ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)
::તમારી વાત સાચી છે, પણ મારો ઉદ્દેશ્ય માત્ર લેખને થોડો વધુ જીવંત અને આકર્ષક બનાવવાનો હતો. એકાદ પ્રસ્તુત છબીથી વાચકને લેખ વધુ માહિતીપ્રદ લાગે છે. જો અત્યારે આ છબી અન્ય ૧૭ લેખોમાં પણ સમાન રીતે લાગુ પડતી હોય, તો પણ તે રાખવી યોગ્ય નથી? બાકી, આપના અનુભવ મુજબ જે યોગ્ય જણાય તેમ કરી શકાય [[સભ્ય:Crazy Court 651|Crazy Court 651]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651|ચર્ચા]]) ૨૦:૫૯, ૨૦ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)
:::'''વાચકને લેખ વધુ માહિતીપ્રદ લાગે છે''' આવું કોણે અને ક્યારે સિદ્ધ કર્યું છે? છાપામાં પહેલા પાને એક મોટી છબી હોય અને એની નીચે ચાર જ લીટી લખેલી હોય. એ સીવાય, મોટી હેડલાઇનમાં આજના મુખ્ય સમાચાર હોય, એમાં કોઈ છબી ન હોય તો પણ લોકોને એ વધુ માહિતીપ્રદ લાગે છે. આ છબીઓની ઘેલછા મનનો વહેમ છે. અને જે વાત મેં ઉપર કહી એ જ તમારા તર્કમાં છે, &quot;એકાદ '''''પ્રસ્તુત છબીથી''''' વાચકને લેખ વધુ માહિતીપ્રદ લાગે છે&quot;, સવાલ છે પ્રસ્તુત અને અપ્રસ્તુતનો. ગીતાના અઢાર અધ્યાયના ૧૮ લેખોમાં એકની એક છબી મૂકી ને આપણે કશું વિશેષ ઉપલબ્ધ નથી કરી લેવાના. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૦૬, ૨૩ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)
::::સમજાયું. આપનો દ્રષ્ટિકોણ વ્યાજબી છે. વિગતવાર સમજૂતી અને માર્ગદર્શન બદલ આભાર! [[સભ્ય:Crazy Court 651|Crazy Court 651]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651|ચર્ચા]]) ૨૨:૦૮, ૨૩ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)

== નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૬ ==

'''માનનીય ધવલભાઈ,'''

સાદર પ્રણામ.

'''‘[[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૬|નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૬]]’''' લેખન પ્રતિયોગિતા ગત તા. ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬ના રોજ સફળતાપૂર્વક સંપન્ન થઈ છે. આ સંપાદન ઉત્સવમાં નિર્ણાયક તરીકેની મહત્વપૂર્ણ જવાબદારી સ્વીકારવા બદલ આપનો હૃદયપૂર્વક આભાર માનું છું.

આપને નમ્ર વિનંતી છે કે, પ્રતિયોગિતા અંતર્ગત પ્રાપ્ત થયેલા લેખોની મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયા આપની અનુકૂળતા મુજબ પૂર્ણ કરી આપશો. સાથે જ, પ્રતિયોગિતાના '''[[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૬/અહેવાલ|અહેવાલ પાના]]''' પર આપના પ્રતિભાવો અને મંતવ્યો રજૂ કરી પ્રતિયોગિતાનું સત્તાવાર પરિણામ જાહેર કરવા વિનંતી છે.

આ સ્પર્ધામાં રજૂ થયેલા લેખોમાંથી '''&lt;nowiki/&gt;'શ્રેષ્ઠ લેખ'''' પસંદ કરી વિજેતાનું નામ જાહેર કરવાનું હોઈ, તે અંગે પણ આપનો અંતિમ નિર્ણય પ્રસિદ્ધ કરશો.

આપના માર્ગદર્શન અને સહયોગ બદલ અમે આપનો આભાર. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૨૨:૧૨, ૧ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)

== Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner.

[[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026.

* You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]]

* '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST'''

With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply.

For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page.

Warm regards,
&lt;br&gt;
on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team

''This message was sent with [[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) on ૦૦:૦૦, ૧૨ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&amp;oldid=30389801 --&gt;

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ૦૦:૦૩, ૨૯ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30471754 --&gt;

== Hellow Sir ==

hellow Dhaval Sir, i hope majama hso,

હું છેલ્લા 5 વર્ષથી વિકિપીડિયા વાપરી રહ્યો છું, ખાસ કરીને વિકિડેટા અને English Wikipedia. શરૂઆત મેં Gujarati Wikipedia થી જ કરી હતી. તે સમયે હું નવો હતો, અને મને યાદ છે કે ત્યારે પણ તમે Gujarati Wikipedia પર ખૂબ active હતા. હું જ્યાં પણ recent changes અથવા edits ચેક કરતો, ત્યાં ઘણી વાર તમારું નામ દેખાતું.

આજે ઘણા સમય પછી, BCA અને MSc IT ની Study Rajkot માં પૂરી કરીને, હું સારી job કરી રહ્યો છું અને 25 ni age ma મારી પોતાની startup પણ શરૂ કરી છે. તેમ છતાં, Wikipedia સાથેનું connection જાણે બાળપણથી જ જોડાયેલું રહ્યું છે. કદાચ કિસ્મત મને ફરીથી Wikipedia તરફ લઈ આવી.
આજે ઘણા સમય પછી જ્યારે મેં ફરીથી recent changes ચેક કર્યા અને તમારું નામ જોયું, ત્યારે હું થોડીવાર માટે અટકી ગયો. મને મારા જૂના દિવસો યાદ આવી ગયા, જ્યારે હું નવો હતો, વધારે સમજ નહોતી, અને ક્યારેક તમારી સાથે argument પણ કરતો હતો. મારું account block થયું હતું એ પણ મને યાદ છે.

આજે maturity આવ્યા પછી સમજાય છે કે તે સમયે હું ઘણી વાર ખોટી રીતે argue કરતો હતો. તેના માટે હું દિલથી sorry કહું છું.
સાથે સાથે, હું તમારો દિલથી આભાર માનું છું. આજે હું જે કંઈ શીખ્યો છું, મારી research skill, knowledge અને learning habit — તેમાં Wikipedia નો બહુ મોટો ફાળો રહ્યો છે. અને Gujarati Wikipedia માં તમારા જેવા senior contributors ને જોઈને ઘણું શીખવા મળ્યું.

Thank you so much, sir.🙏 [[સભ્ય:AsketContributor|AsketContributor]] ([[સભ્યની ચર્ચા:AsketContributor|ચર્ચા]]) ૧૯:૧૬, ૨૫ જૂન ૨૦૨૬ (IST)

:ઓહોહો ભાઈ, ખૂબ જ આનંદ થયો આપનો આ સંદેશો વાંચી ને, મને કોઈ યાદ રાખનારું પણ છે એ જાણી ને હર્ષ કોને ન થાય? આપનું અહિં પુનઃસ્વાગત છે અને આશા રાખું કે તમે સમય મળ્યે આમ આવતા રહો અને યોગદાન કરતા રહો. સારા અભ્યાસ અને સારી નોકરી માટે અભિનંદન, માતાપિતાને તમારા પર ગર્વ હશે, તેમના આશીર્વાદથી ઉત્તરોત્તર પ્રગતિ કરતા રહેશો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૦:૩૬, ૨૫ જૂન ૨૦૨૬ (IST)
::Sir, તમે હજી પણ લંડનમાં છો?
::અમદાવાદ ક્યારે આવવાના છો? 
::મારી પહેલી job અમદાવાદના આંબાવાડી વિસ્તારમાં જ હતી. અને Sunday ના દિવસે જ્યારે હું કાંકરિયા Lake જતો, ત્યારે ખાડિયા રસ્તામાં જ આવતું.
::મારું બાળપણથી dream છે કે હું London જાઉં અને ત્યાં job કરું. પરંતુ તમે તો આ સપનું 2005 માં જ પૂરું કરી લીધું. તેથી please મને થોડું guidance આપશો કે BCA + MSc IT કર્યા પછી અને છેલ્લા 2 વર્ષથી Digital Marketing Manager તરીકે કામ કરું છું, તો London માં entry લેવા માટે મારે કેવી રીતે આગળ વધવું જોઈએ? [[સભ્ય:AsketContributor|AsketContributor]] ([[સભ્યની ચર્ચા:AsketContributor|ચર્ચા]]) ૧૦:૧૫, ૨૬ જૂન ૨૦૨૬ (IST)

== આર્ટિકલમાં પુસ્તકનું મુખપૃષ્ઠ બુક કવર અપલોડ  ==

નમસ્કાર પ્રબંધકશ્રી, મેં 'ધ ગૉડફાધર' નવલકથાનો આર્ટિકલ પબ્લિશ કર્યો છે જે મંજૂર થયેલ છે. આ નવલકથાના 'ગુજરાતી રૂપાંતરણ' સેક્શનમાં મારે ગુજરાતી એડિશનનું ઓફિશિયલ બુક કવર મૂકવું છે, જેનું કેપ્શન 'Godfather Gujarati Edition Cover' રાખવાનું છે. હાલમાં લોકલ અપલોડ બંધ હોવાથી હું આ ફાઇલ ચઢાવી શકતો નથી. કૃપા કરીને મને આ ફાઇલ અપલોડ કરી સેક્શનમાં સેટ કરી આપવા વિનંતી છે. [[સભ્ય:MichealBVN|MichealBVN]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MichealBVN|ચર્ચા]]) ૨૧:૨૨, ૩૦ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST)

:નમસ્કાર {{સાંભળો|MichealBVN}}, તમારે એ ફાઇલ [[C:|કોમન્સ]]માં અપલોડ કરવાની રહેશે. વિકિમીડિયા કોમન્સની નીતિઓનું પાલન કરતી ફાઇલ તમે ત્યાં [[C:Special:UploadWizard|અપલોડ]] કરી શકો છો અને એની કડી અહિં લેખમાં ઉમેરી શકશો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૪૧, ૩૧ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>a5ckfr4z4y21ya0c83cm17vxtwr9e4q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903094</id>
      <parentid>903093</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T10:13:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* આર્ટિકલમાં પુસ્તકનું મુખપૃષ્ઠ બુક કવર અપલોડ */ ઉત્તર</comment>
      <origin>903094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95689" sha1="0feytgcaeb25jm1z6zy5mnpxfeoxwm0" xml:space="preserve">{{:User:Dsvyas/Archive}}

== px → upright ==

Hello!
I've changed images because setting them in pixels is deprecated. It overrides user preferences, which means that people with poor vision or with high-definition monitors cannot customize how they see WP. Better to have nothing (which defaults to the user-preferred size) or to set a relative size, e.g. upright=1.5 (150% of the user-preferred default).
Best, [[સભ્ય:Kwamikagami|Kwamikagami]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Kwamikagami|ચર્ચા]]) ૦૫:૩૧, ૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪ (IST)
:Hi, thanks for your message. Yes, we prefer to have nothing there, just thumb should suffice. I reverted your changes where you had inserted upright=1.5 and/or had made changes to frame. I will take care of the rest. Thanks once again.--[[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૦૫:૩૫, ૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪ (IST)

== Organising Feminism and Folklore ==

[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]]

Hello Community Organizers,

Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia.

To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners:

*First Prize: $15 USD
*Second Prize: $10 USD
*Best Jury Article: $5 USD

All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page 

The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. 

We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnytyact-HR6DvsWwnrVeWuzMfuNH1dSjpF24m6od-f3LzZQ/viewform here]. 

Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest.  

We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on  [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2  meta page].

Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia!

Best regards,

Rockpeterson

[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૧૧:૨૬, ૨૯ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&amp;oldid=26304232 --&gt;

==Copy of article==
Wondering if you can send me a copy of this[https://gu.wikipedia.org/wiki/Paracetamol]

If you could just drop it on my talk page that would be great. Best
Thanks. [[સભ્ય:Doc James|Doc James]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Doc James|ચર્ચા]]) ૦૮:૫૨, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

:{{પત્યું}} [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૦૨, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

== A new member's curiosity about removal of an article ==

Greetings! I've recently joined gu.wikipedia, however I've been a language professional for 5+ years, and work closely with Mr. Andrew Morris at Proz Pro Bono which is a platform that has collaborated to work for Dr. Heilman's project. As a part of this, I had published a Gujarati version of the article Paracetamol (after careful editing), The page, however, has been removed by @[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]]. Kindly let me know the related issues, so that I may be watchful about the same in my future work. Thanks! --Shruti (shrutiba5282@gmail.com) [[સભ્ય:ShrutiJ179|ShrutiJ179]] ([[સભ્યની ચર્ચા:ShrutiJ179|ચર્ચા]]) ૧૩:૫૭, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

:આ ગુજરાતી વિકિપીડિયા છે, જો આપને ગુજરાતી ભાષાનું જ્ઞાન ન હોય (જે તમારા આ અંગ્રેજીમાં લખેલા સંદેશા પરથી શક્ય લાગે છે) તો તમારે ગુજરાતી વિકિપીડિયા પર યોગદાન કરતા પહેલા કે દૂર કરવામાં આવેલા લેખો વિષે પૃચ્છા કરતા પહેલા વિચારવું જોઈએ. જો તમે એમ કહેતા હોવ કે તમે &quot;careful editing&quot; કર્યું હતું તો શું તમે તમારો આ સંદેશો ગુજરાતીમાં અહીં લખી શકો છો? ગુજરાતીમાં લખશો તો હું આગળ વિસ્તારપૂર્વક જવાબ આપીશ. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૦૬, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
::આ લેખને દૂર કરવાની વિનંતી મારા દ્વારા કરવામાં આવી હતી. જે કારણો વગર નહોતી,
::૧. શીર્ષક અંગ્રેજીમાં હતું.
::૨. લેખમાં ઢગલાબંધ લાલ કડીઓ હતી.
::૩. ગુજરાતી ભાષાંતરની ગુણવત્તા લેખ રાખવા લાયક નહોતી.
::-- [[User:KartikMistry|કાર્તિક]] &lt;sup&gt;[[User talk:KartikMistry|ચર્ચા]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૧૬, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
:::અને વળી સંદર્ભો [૧], [૨] એમ લખેલા હતાં (જુઓ: [[સભ્યની ચર્ચા:Doc James#વિનંતિનો_પ્રત્યુત્તર|અહિં, '''સભ્ય:Doc James'''એ મૂળ લેખ માંગતા એમને મોકલ્યો છે તે]]), જે બતાવે છે કે લેખ બનાવનારને વિકિપીડિયાનું કોઈ જ્ઞાન નથી. અને ભાષાનું જ્ઞાન હોય હોવું પણ લાગતું નથી. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૩૧, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
:::આપનો આભાર. હું ધ્યાનમાં રાખીશ.
:::--''શ્રુતિ'' [[સભ્ય:ShrutiJ179|ShrutiJ179]] ([[સભ્યની ચર્ચા:ShrutiJ179|ચર્ચા]]) ૦૦:૫૦, ૫ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
::આભાર. 
::--''શ્રુતિ'' [[સભ્ય:ShrutiJ179|ShrutiJ179]] ([[સભ્યની ચર્ચા:ShrutiJ179|ચર્ચા]]) ૦૦:૪૮, ૫ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

== નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪ ==

નમસ્તે ધવલભાઈ,
[[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪|નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪]] પ્રતિયોગિતામાં નિર્ણાયક તરીકેની જવાબદારીનું વહન કરવા બદલ આપશ્રીનો આભાર વ્યક્ત કરું છું. આપશ્રીને નમ્ર નિવેદન હતું કે, પ્રતિયોગિતા દરમિયાન રજૂ કરવામાં આવેલા લેખોની મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ ગઈ હોય તો [[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪/અહેવાલ|અહેવાલ]] પાના પર આપના મંતવ્યો તેમજ ટીકા-ટીપ્પણી રજૂ કરી પ્રતિયોગિતાનું પરિણામ જાહેર કરશો. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૦૮:૦૪, ૫ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

:નમસ્કાર. નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪ પ્રતિયોગિતાનું મૂલ્યાંકન કરી પરિણામ જાહેર કરવા બદલ સ્પર્ધાના સંયોજક તરીકે આપનો આભાર વ્યક્ત કરું છું. આપશ્રીને નિવેદન હતું કે સ્પર્ધા અંતર્ગત રજૂ કરવામાં આવેલા લેખો પૈકી '''શ્રેષ્ઠ લેખ'''નું [[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૪#ઇનામ|ઈનામ]] જાહેર કરવાનું હજુ બાકી છે. જો આપના દ્વારા આ દિશામાં ઝડપથી કામગીરી કરી શકાય તો મને મેટા પેજ પર ગુજરાતી પ્રકલ્પનું પરિણામ જાહેર કરવામાં સાનુકૂળતા રહેશે. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૦૯:૧૧, ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
::એ લેખ પસંદ કરવામાં મોડું કરવા બદલ ક્ષમાપ્રાર્થી છું. હવે બધાં જ વિજેતાઓની જાહેરાત કરી દીધી છે અને અહેવાલ તથા પ્રતિયોગિતાનું મુખ્યપૃષ્ઠ પણ જે તે વિગતો સાથે અપડેટ કરી દીધું છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૪૦, ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)
:::ઘણો ઘણો આભાર ધવલભાઈ. આશા રાખું કે ભવિષ્યમાં પણ નિર્ણાયક તરીકે આપશ્રીની અવિરત સેવા-સહકારનો લાભ ગુજરાતી વિકિપીડિયાને મળતો રહેશે. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૦૮:૨૯, ૧૯ એપ્રિલ ૨૦૨૪ (IST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Reminder to vote now to select members of the first U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear Wikimedian,

You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process.

This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility.

The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

On behalf of the UCoC project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ૦૪:૪૧, ૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_2&amp;oldid=26721207 --&gt;

== Aodai ([[એઓ ડાઈ]]) ==

@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] I am a Vietnamese. I want to write an Aodai post with the Gujarati version, it might take a long time. Please don't delete my post. It's similar to your country's Kurti, please consider this. Tell me, how many bytes does it take to keep my post from being deleted? [[વિશેષ:પ્રદાન/27.3.1.90|27.3.1.90]] ૦૮:૫૫, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)

:Hi, it is not just about bites and size, it is more about readable and meaningful content. Google translation tool or any other machine translation tools out there are still not capable enough to properly translate simple English to Gujarati, probably due to lack of their interest in the language. Hence, if you are solely relying on any such automated translations, the article will not be considered worth here. We have several articles marked for deletion which are over 30,000 bytes, reason is simple. They are written in Gujarati that no Gujarati can understand. The great example of this is the page title, Aodai is one word, but here you have used it as two words in Gujarati, એઓ ડાઈ, and that too might be just a machine transliteration of letters A and O. In reality the actual word for your garment could transliterate in Gujarati as આઓડાઈ, ઓડાઈ, ઓડૈ, ઑડાઈ, ઑડૈ, ઑડૅ, આઓદૈ, એઓડાઈ, એઓદૈ, આઓડૈ, એઓડૈ or anything else. Unless you have a proper knowledge of Gujarati langauge and how letters are pronounced, it will be useless. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૧૫, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
::@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] I have no knowledge of Gujarati, translating English into Gujarati is all I can do.  The reason I do this is not for promotion but because I see Ao-dai (actually Ao-djai, &quot;d = đ&quot;) and Kurti as similar.  I think the language barrier is not too difficult a problem, but the difficulty here is that speakers of that language do not know how to support speakers of other languages ​​in the editing process.  I will rewrite this post but please don't delete it and give me 7 days and I will write a complete post. [[વિશેષ:પ્રદાન/27.3.1.90|27.3.1.90]] ૧૫:૪૨, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::Please create complete article in your username space or sandbox first and then paste it here as new article, that is the best way to prevent it from deletion. Moreover, if the language knowledge and understanding is missing while creating the article, it stands very slim chance of survival not only here on gu.wiki but on any wikipedia. I will advise you to seek help of someone who knows the language in translating/reviewing the article instead of relying on machine translation despite my advise above that they do not work for Gujarati language. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૫૦, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
::@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] &quot;Aodai&quot; is different &quot;Ao dai&quot;. Cannot write closely, Aodai does not exist ! I am sorry. [[વિશેષ:પ્રદાન/27.3.1.90|27.3.1.90]] ૧૫:૪૮, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::You wrote &quot;I want to write an Aodai post with the Gujarati version&quot; in your original message above. Anyways, apart from everythign else my first advise is to use your username while messaging and contributing here, i.e. make contribution after logging in with your ursername and password, that is the first step to gain trust on wiki. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૫૨, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] Looks like &quot;dai&quot; /d/ might not be logically &quot;jai&quot; /z/, In Vietnamese, it is read as &quot;jai&quot;. I think I should name it Aodjai instead Aodai. [[વિશેષ:પ્રદાન/27.3.1.90|27.3.1.90]] ૧૬:૦૧, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::::Please log in before contributing, or else risk the deletion of content. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૧૯, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] I can name it Vietnamese kurta ([[વિયેતનામીસ ઝભ્ભો]]) ? I'll log in later, don't ban me. [[વિશેષ:પ્રદાન/27.3.1.90|27.3.1.90]] ૧૬:૩૫, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::::::Sorry, there is no reason to continue editing but not logging in. I have blocked the IP address. Please log in before making any new edits if you genuinely want to contribute. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૪૯, ૨૩ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::::😂😂 Gazab manso aave ho pan, Sir tme etlo time kem kadhi lyo? means etlu daily check karvu and tmne bdhi knowledge pan hoy koi pn topic ma village hoy ke k district etc, like &quot;Gujarati as આઓડાઈ, ઓડાઈ, ઓડૈ, ઑડાઈ, ઑડૈ, ઑડૅ, આઓદૈ, એઓડાઈ, એઓદૈ, આઓડૈ, એઓડૈ&quot; tmaro reply ek dum fact based hoy hu 1kalak thi tmara reply and bdha read karu chu, gazabb [[સભ્ય:AsketContributor|AsketContributor]] ([[સભ્યની ચર્ચા:AsketContributor|ચર્ચા]]) ૧૨:૩૧, ૨૬ જૂન ૨૦૨૬ (IST)

== ઝીંઝુવાડા ==

ઝીંઝુવાડા ગામ ઝાંઝ ભરવાડ જે હૈહય વંશી યાદવ હતા તેમને વસાવ્યું હતું તેથી આ ગામનું નામ ઝીંઝુવાડા પડેલું છે plzz add this history [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB|2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB]] ૧૮:૪૭, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)

:એ ઇતિહાસનો ઉલ્લેખ ક્યાં થયેલો છે? તે સંદર્ભ આપો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૮:૪૭, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::ભાઈ ઝીંઝુવાડા ગામ ના પાદર માં હાલ માં પણ ઝાંઝ આપા નો પાળિયો છે હાલ માં પણ ગામ માં જઈને પુસી જોવો ૬ મહિના ના સોકરાને પણ ખબર છે છતાં પણ હું તમને જલ્દી થી સંદર્ભ મોકલવાનો પ્રયત્ન કરીશ [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB|2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB]] ૧૮:૫૧, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::આ લેખ ઇંગ્લિશ માં લખેલો છે ને એમાં જોવો ઝાંઝ લાંબરિયા નામના વ્યક્તિએ ઝીંઝુવાડા ની સ્થાપના કરેલી છે એવું લખેલું છે અને લાંબરિયા એ ભરવાડ ની જ એક શાખા છે જે હૈહય વંશી યાદવ છે [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB|2409:40C1:26:2E9B:E0E0:79FF:FE2E:A4BB]] ૧૮:૫૪, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::અંગ્રેજી વિકિપીડિયામાં પણ એ માટેનો કોઈ સંદર્ભ આપેલો નથી. ધ્યાન દોરવા બદલ આભાર, મેં ત્યાં પણ સંદર્ભની માંગણી કરી છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૯:૦૬, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::ભાઈ તમે સમજતા નથી ઇતિહાસ તમે ગામ માં જઈને જોઈ લ્યો ને પણ બધી ખબર પડી જશે [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:102B:D7FF:48EF:38FF:FE68:79F6|2409:40C1:102B:D7FF:48EF:38FF:FE68:79F6]] ૨૦:૧૮, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::પરંતુ મને જાણકારી મળી છે કે હેમચંદ્ર ગ્રંથ માં તેનો ઉલ્લેખ છે પણ pdf મળતી નથી તમે મારી મદદ કરી શકો છો આમાં [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:102B:D7FF:48EF:38FF:FE68:79F6|2409:40C1:102B:D7FF:48EF:38FF:FE68:79F6]] ૨૦:૧૯, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::::એમ ગામમાં જઈ ને પૂછીએ અને લોકો કહે એને ઇતિહાસ ન કહેવાય મારા ભાઈ. હેમચંદ્ર ગ્રંથનું પૂરું નામ અને પ્રકરણ કહો તો કદાચ ક્યાંકથી શોધી ને ખરાઈ કરી શકાય. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૧:૩૧, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::હા હું શોધું જ છું મળે એટલે મોકલીશ પણ એક બીજું કામ હતું તમારું વિકિપીડિયા નું જ તમે મારી મદદ કરશો? [[વિશેષ:પ્રદાન/2409:40C1:401B:3369:E03E:12FF:FE20:4F17|2409:40C1:401B:3369:E03E:12FF:FE20:4F17]] ૨૧:૩૭, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::::::કહો, જો શક્ય હશે તો ચોક્કસ મદદ કરીશ. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૧:૪૩, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::::અંગ્રેજી વિકિપીડિયા માં ભરવાડ ને ગાડરિયા કીધા સે કારણ કે ગુજરાત ના કાસ્ટ લીસ્ટ માં ભરવાડ અને ગાડરિયા નું નામ એક સાથે છે .
::::::::1) પરંતુ ભરવાડ નો સંબંધ ગોપ યાદવો સાથે છે તેઓ વાસ્તવ માં નંદ વંશી છે દાદરા નગર હવેલી ના કાસ્ટ લીસ્ટ માં ભરવાડ નું નામ યાદવ સાથે છે.
::::::::2)Transactions of the Medical and Physical Society of Bombay, Volume 11 નામના પુસ્તક નાં ૨૦૧ પૃષ્ઠ પર  માં ભરવાડ ને ગોપાલક કીધા છે.
::::::::3) વિશાલ સબ્દકોષ નામ ના પુસ્તક માં આભિર્ નો અર્થ ભરવાડ લખેલો છે.
::::::::4) Sanskrit vinit kosh નામની પુસ્તક માં ભરવાડ ને આભિર ગોવાળ કહ્યા છે.
::::::::5)journal of the oriental institute નામની પુસ્તક માં ભરવાડ ને ગોપાલક કીધા છે.
::::::::6) શ્રી સાંબ - પ્રદ્યુમન ચરિત્ર ગુજરાતી પુસ્તક માં ભગવાન કૃષ્ણ ગોકુળ માં ભરવાડ અને ભરવાડણ સાથે મોટા થયા એવો ઉલ્લેખ છે.
::::::::7) દ્ધયાશ્રય માં હેમચંદ્રચાર્ય એ અણહિલ ભરવાડ ના પિતા સાખડ નો પરિચય આપતાં તેમના નામ પાછળ ગોપાલ લગાવ્યું છે. [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૨૩:૫૩, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::જેની નોંધ જર્મન ઈતિહાસકાર લીધી છે.તેના પુસ્તક Hinduistische viehzuchter im nord-westlichen indien by Sigrid westphal-Hellbusch, Heinz westphal मा ज्यु छे से जींजा ભરવાડ પરથી ઝીંઝુવાડા નામ પડયુ છે.
::::::જર્મન મા લખેલ લખાણ-
::::::જેક્સનના જણાવ્યા મુજબ, ઝીંઝુવાડાનું નામ ભરવાડ ઝુંઝાના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે, જેમણે પ્રાચીન સમયમાં પાટણની રાણીને એક પુત્રને જન્મ આપવામાં મદદ કરી હતી જેને તેના ગર્ભમાં જાદુઈ શક્તિઓ દ્વારા રાખવામાં આવી હતી.
::::::संहर्भग्रंथ=સિગ્રિડ વેસ્ટફાલ-હેલબુશ, હેઈન્ઝ વેસ્ટફાલ દ્વારા ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં હિંદુ પશુપાલકો [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૨૩:૫૩, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::::::ગુજરાતી કે અંગ્રેજી પુસ્તક જણાવવા વિનંતી કેમકે જર્મન ભાષામાંથી અનુવાદ કરી ને સંદર્ભ ચકાસી શકાય તેવી સુવિધા મારી પાસે નથી. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૩:૫૭, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::::એક બીજો પણ સંદર્ભ આપ્યો છે મને એમાં ખાસ ખબર નથી પડતી પણ : majmudar ,chronology s.221 છે જે પુસ્તક ની નામ જ છે. [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૦૬:૧૮, ૨૫ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::::::એ જર્મન પુસ્તક નું અંગ્રેજી પુસ્તક પણ છે સંદર્ભ: vgl. westphal IV, s. 133 [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૦૭:૨૯, ૨૫ મે ૨૦૨૪ (IST)

== ઝીંઝુવાડા ==

જેની નોંધ જર્મન ઈતિહાસકાર લીધી છે.તેના પુસ્તક Hinduistische viehzuchter im nord-westlichen indien by Sigrid westphal-Hellbusch, Heinz westphal मा ज्यु छे से जींजा ભરવાડ પરથી ઝીંઝુવાડા નામ પડયુ છે.

જર્મન મા લખેલ લખાણ-

જેક્સનના જણાવ્યા મુજબ, ઝીંઝુવાડાનું નામ ભરવાડ ઝુંઝાના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે, જેમણે પ્રાચીન સમયમાં પાટણની રાણીને એક પુત્રને જન્મ આપવામાં મદદ કરી હતી જેને તેના ગર્ભમાં જાદુઈ શક્તિઓ દ્વારા રાખવામાં આવી હતી.

संहर्भग्रंथ=સિગ્રિડ વેસ્ટફાલ-હેલબુશ, હેઈન્ઝ વેસ્ટફાલ દ્વારા ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં હિંદુ પશુપાલકો [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૨૩:૪૭, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)

== Bharwad ==

અંગ્રેજી વિકિપીડિયા માં ભરવાડ ને ગાડરિયા કીધા સે કારણ કે ગુજરાત ના કાસ્ટ લીસ્ટ માં ભરવાડ અને ગાડરિયા નું નામ એક સાથે છે .
1) પરંતુ ભરવાડ નો સંબંધ ગોપ યાદવો સાથે છે તેઓ વાસ્તવ માં નંદ વંશી છે દાદરા નગર હવેલી ના કાસ્ટ લીસ્ટ માં ભરવાડ નું નામ યાદવ સાથે છે.


2)Transactions of the Medical and Physical Society of Bombay, Volume 11 નામના પુસ્તક નાં ૨૦૧ પૃષ્ઠ પર  માં ભરવાડ ને ગોપાલક કીધા છે.

3) વિશાલ સબ્દકોષ નામ ના પુસ્તક માં આભિર્ નો અર્થ ભરવાડ લખેલો છે.

4) Sanskrit vinit kosh નામની પુસ્તક માં ભરવાડ ને આભિર ગોવાળ કહ્યા છે.

5)journal of the oriental institute નામની પુસ્તક માં ભરવાડ ને ગોપાલક કીધા છે.

6) શ્રી સાંબ - પ્રદ્યુમન ચરિત્ર ગુજરાતી પુસ્તક માં ભગવાન કૃષ્ણ ગોકુળ માં ભરવાડ અને ભરવાડણ સાથે મોટા થયા એવો ઉલ્લેખ છે.

7) દ્ધયાશ્રય માં હેમચંદ્રચાર્ય એ અણહિલ ભરવાડ ના પિતા સાખડ નો પરિચય આપતાં તેમના નામ પાછળ ગોપાલ લગાવ્યું છે. [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૨૩:૫૧, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)

:માફ કરશો, પણ અંગ્રેજી વિકિપીડિયાના ઉલ્લેખ માટે તમારે ત્યાં તે લેખના ચર્ચાના પાને દલીલો રજૂ કરવી પડશે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૩:૫૮, ૨૪ મે ૨૦૨૪ (IST)

== ઝીંઝુવાડા ==

ભાઈ ઝુંઝાં ભરવાડ ના નામ પરથી ઝીંઝુવાડા નામ પડેલું છે હું સંદર્ભ પણ આપુ છું છતાં પણ કેમ હટાવવામાં આવે છે જવાબ આપો [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૩:૩૯, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)

:તમે [[ઝીંઝુવાડા (તા. દસાડા)]] લેખ જોયો ખરો? જોયાજાણ્યા વગર શું પાછળ પડી ગયા છો? અને આ જાતિવાદ-ફાતિવાદની પિપુડી અહીં વિકિપીડીયામાં વગાડવી નહીં, આ કોઈ રાજકીય અખાડો નથી. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૪૩, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
::તો જોવો ને તમે લખેલું છે એ જર્મની માં લખ્યું હોય તો એ મારો પ્રશ્ન નથી તમે આખો ઈતિહાસ ફેરવવાની કોશિશ ના કરશો મહેરબાની કરીને [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૩:૪૪, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::તમને ગુજરાતીમાં લખેલું નથી વંચાતું? તમને ગુજરાતી ભાષા ન આવડતી હોય અને ફક્ત જર્મન ભાષા જ આવડતી હોય તો મહેરબાની કરી ને જર્મન ભાષાના વિકિપીડીયા પર જાઓ.્્ [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૪૬, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::એવું ના હોય એમ તમે ખોટો ઇતિહાસ ના મૂકો ઝૂઝો ભરવાડ જ હતો [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૩:૪૭, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
::વિકિપીડિયા છે તો ગમે તે ના ઇતિહાસ ના ચોરી કરો પેલા મારો સંદર્ભ જોવો [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૩:૪૫, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
:::તમને બીજાના સંદર્ભો વંચાતા નથી? જાવ, કોર્ટમાં જઈ ને જાતિવાદ, ચોરી, વગેરે વગેરે જે ફરિયાદો કરવી હોય તે ફરિયાદોને આધારે કેસ નોંધાવી આવો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૪૭, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)
::::તમે જાવ કોર્ટ માં કેસ કરવા ખોટા ખોટા સંદર્ભ લઈને હલયા આવો છો તો બધા જાતિવાદી જ કે [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૩:૪૯, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)

== ઝીંઝુવાડા ==

અંગ્રેજી ભાષા માં જુંઝાં ભરવાડ અંગેના 3 બુક ના સંદર્ભ મળ્યા છે તેથી હું બદલી સકું છું હવે તેથી તમે જવાબ આપો શું કરું હવે? [[સભ્ય:Devendra gop bharvad|Devendra gop bharvad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Devendra gop bharvad|ચર્ચા]]) ૧૭:૪૭, ૩૦ મે ૨૦૨૪ (IST)

== સમુદાય તકનિકી પરામર્શ પ્રક્રિયા 2024 ==

પ્રિય મિત્રો,

[[m:Indic MediaWiki Developers User Group|The Indic MediaWiki Developers User Group]] is facilitating a community technical consultation process to understand the needs of the community members on various technical issues while contributing to Wikimedia projects. The goal is to better understand the challenges across communities, understand common problems, and streamline future technical development activities.

The first step is a survey where to report your common issues, ideas etc. Please fill the survey (in a language of your choice) at
https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvVFtXWzSEL4YlUlxwIQm2s42Tcu1A9a_4uXWi2Q5jUpFZzw/viewform?usp=sf_link 

સર્વે ફોર્મ ભરવાની '''છેલ્લી તારીખ છે ૨૧ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪'''.

અમારી આ પહેલ વિષે વધુ જાણવા માટે મુલાકાત લો: https://w.wiki/AV78

સર્વે તમે ઉપરની કડી પર ગુજરાતી ભાષામાં પણ વાંચી શકો છો.

જો તમારી પાસે એક કરતા વધુ આઇડિયા કે સમસ્યાઓ હોય તો તમે આ સર્વે ફોર્મ એક કરતા વધુ વખત ભરી શકો છો.

આપ સૌના યોગદાન માટે આગોતરો આભાર! 
[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૨૨:૫૬, ૧૦ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪ (IST), on behalf of Indic MediaWiki Developers UG
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_Tech_Consults_2024/gu&amp;oldid=27434526 --&gt;

== Translation request ==

Hello, Dsvyas.

Can you translate and upload the article about the national currency [[:en:Azerbaijani manat]] in Gujarati Wikipedia?

Yours sincerely, [[સભ્ય:Oirattas|Oirattas]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Oirattas|ચર્ચા]]) ૦૧:૩૫, ૧૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪ (IST)

== Translation request ==

Hello, Dsvyas.

Can you create the article [[:en:Phlegraean Fields]], which is Europe's only [[:en:supervolcano|supervolcano]] and which is [[:simple:Dormant volcano|dormant]], in Gujarati Wikipedia? Can you use (and transliterate) the Italian title, ''Campi Flegrei'', not the English title of the article, since the volcano is not located in an English-speaking country?

Yours sincerely, [[સભ્ય:Oirattas|Oirattas]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Oirattas|ચર્ચા]]) ૦૧:૩૯, ૧૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪ (IST)

== પાનાંને દૂર ન કરવાની વિનંતિ ==

કૃપા કરીને [[ચીમન મારુ]] આ પેજને દૂર ન કરો, કેમ કે આ પાનું દૂર થવા લાયક નથી. જો તમને લાગે છે કે તેમાં કોઈ 'જાહેરાત અથવા સ્વપ્રશંસા' જેવી બાબતો છે, તો કૃપા કરીને તે વાક્ય, શબ્દ અથવા પાસાને દૂર કરો, અથવા બદલવા માટે વિચારો. અમે આ પેજ વિકિપીડિયાની માર્ગદર્શિકાઓ પ્રમાણે લખ્યું છે અને આ લેખ ન્યૂટ્રલ પોઈન્ટ ઓફ વિયુ (NPOV) પર આધારિત છે. નોંધપાત્રતાના માપદંડમાં 'YourStory' જેવી જાણીતી ન્યૂઝ વેબસાઈટે આ વિષયને કવર કર્યું છે. ઉપરાંત, આ લેખના વીકિક્વોટ અને વિકિડેટા પર પણ નોંધ છે. જો આ લેખને સુધારવાની જરૂર હોય, તો અમે તે સુધારણા કરવા માટે પણ તૈયાર છીએ.@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] @[[સભ્ય:Brihaspati|Brihaspati]] [[વિશેષ:પ્રદાન/61.246.56.170|61.246.56.170]] ૧૮:૧૭, ૨૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

:અમે એટલે કેટલા લોકોએ ભેગા મળી ને લખ્યું હતું એ પાનું? તમે લેખ બનાવો ત્યારે તમારી જવાબદારી છે તેને સ્વપ્રશસ્તિ કે જાહેરાત ન બનવા દેવી, તમે એ કામ કરી ને અન્યો પર ન છોડી દઈ શકો કે &quot;તમને લાગે છે તો દૂર કરો&quot;. અમને લાગ્યું એટલે જ તમને કહ્યું. અન્ય ચર્ચામાં જણાવ્યું તે પ્રમાણે યોરસ્ટોરી જેવી અજાણી વેબસાઇટને તમે જાણીતી ન્યૂઝ સાઇટ જાહેર ન કરી શકો અને વિકિડેટા પર કશાનો ઉલ્લેખ હોવિ એનો અર્થ એમ નથી થતો કે તે નોંધપાત્ર છે. અન્ય પ્રબંધકે જો કે આ લેખ દૂર કરી દીધો છે એટલે હવે કોઈ ચર્ચાને અવકાશ નથી. પણ તમારી ગેંગ કેટલા લોકોની બનેલી છે અને તેનો મુખિયો કોણ છે તે જાણવાની ઉત્કંઠા રહેશે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૩૫, ૨૨ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

== ઢાંચામાં ફેરફાર ==

આ [[વિકિપીડિયા:આજનું ચિત્ર/૨૦૨૪ પ્રસ્તાવના| પાના પરના લેટેસ્ટ ફેરફાર]] મુજબ સંલગ્ન ઢાંચામાં તારીખનો ફેરફાર કરવા વિનંતી. [[સભ્ય:Brihaspati|બૃહસ્પતિ]] [[સભ્યની ચર્ચા:Brihaspati|&lt;sup&gt;મારી સાથે વાત કરો&lt;/sup&gt;]] ૧૬:૧૬, ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

:{{પત્યું}} [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૫૧, ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

== ઝંડ હનુમાન ! ==

શ્રદ્ધેય સાહેબ,

હું &lt;nowiki&gt;''ઝંડ હનુમાન''&lt;/nowiki&gt; (Gujarati Wikipage)ને અંગ્રેજી વિકિમાં ઉમેરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છું, પરંતુ તે સ્વીકારવામાં આવી રહ્યું નથી. એપ્રુવર્સ કહે છે કે મને યોગ્ય સ્રોતો અને ઉલ્લેખો જોઈએ, જ્યાંથી આ માહિતી આવી રહી છે. મને ઓનલાઇન માત્ર એક જ સ્રોત મેળવ્યો છે, જે વડોદરાની વેબસાઈટનો છે. જો તમે ફુરસદમાં હોવ તો, કૃપા કરીને આ લેખને યોગ્ય રીતે લખવામાં અને જરૂરી માહિતી ઉમેરીને મદદ કરી શકો છો?

આપની મદદ માટે આભાર. [[સભ્ય:Druvx13|Druvx13]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Druvx13|ચર્ચા]]) ૧૯:૪૭, ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

:માફ કરશો, મને પણ એ કહેતા સંકોચ થાય છે પણ હકીકત એ જ છે કે અંગ્રેજી વિકિપીડિયા એના માપદંડો પ્રમાણેના માહિતીસ્રોતો અને સંદર્ભો ન મળે તો લેખ ટકવા દેશે નહીં. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૦:૧૦, ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ (IST)

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28078122 --&gt;

==જયશ્રી ચૌધરી==
Dsvyad Sir, Namste . આ અન્ય લેખ , વિગતવાર માહિતી જયશ્રી ચૌધરી લેખક તરીકે કઈ રીતે મૂકવી ? આપના માર્ગદર્શન અનુસાર લખીશ.--[[સભ્ય:Ash7979|Ash7979]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Ash7979|ચર્ચા]]) ૦૪:૧૪, ૨૩ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (GMT)
:{{ping|Ash7979}}, અહીં તમે તમારા પોતાના વિષે લેખ ન લખી શકો. વિકિપીડીયાના કોઈ સભ્યને તમાર્રું લેખક તરીકેનું યોગદાન નોંઢપાત્ર લાગે, એની જાહેર પ્રકાશન માધ્યમોમાં નોંધ લેવાએલી હોય તો કોઈ અન્ય તમારો લેખ તરીકેનો લેખ બનાવી શકે. બાકી તમે પોતે તમારા વિષે લખો તે તો સ્વપ્રશસ્તિ હોય અને વિકિપીડિયાનો તટસ્થતાનો માપદંડ જળવાય નહીં.--[[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૨૨, ૨૩ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (IST)

== નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૫ ==

માનનીય ધવલભાઈ, [[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૫|નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૫]] પ્રતિયોગિતા તા. ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૫ના રોજ પૂર્ણ થયેલ છે. આ સંપાદન ઉત્સવમાં નિર્ણાયક તરીકેની જવાબદારીનું વહન કરવા બદલ આપનો વિશેષ આભાર. આપશ્રીને નમ્ર નિવેદન હતું કે, પ્રતિયોગિતા દરમિયાન રજૂ કરવામાં આવેલા લેખોની મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયા આપની અનુકૂળતાએ પૂર્ણ કરી દેશો તથા [[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૫/અહેવાલ|અહેવાલ]] પાના પર આપના મંતવ્યો તેમજ ટીકા-ટીપ્પણી રજૂ કરી પ્રતિયોગિતાનું પરિણામ જાહેર કરશો. સ્પર્ધા અંતર્ગત રજૂ કરવામાં આવેલા લેખો પૈકી '''શ્રેષ્ઠ લેખ'''નું [[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૫#ઇનામ|ઈનામ]] પણ જાહેર કરવાનું હોઈ આ વિષયમાં પણ આપનો નિર્ણય પ્રસિદ્ધ કરશો. પુનઃ આપની નિર્ણાયક તરીકેની ભૂમિકા બદલ આભાર.[[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૨૧:૪૯, ૧ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)

== My edits reverted by you ==

કેમ છો @[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]], [[ગૃહમંત્રી]] પર તમે મારા સંપાદનો શા માટે પાછા ખેંચ્યા તે સમજાવવા માંગો છો? મેં ફક્ત માહિતી બોક્સ અને સૂચિ બંનેમાં વધુ સારી અને તાજેતરની છબીઓ અપડેટ કરી. સામાન્ય રીતે તમારી પાસેથી સંપાદન સારાંશમાં પાછા ખેંચવાનું કારણ સમજાવવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે. આભાર. [[સભ્ય:Shaan Sengupta|Shaan Sengupta]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Shaan Sengupta|ચર્ચા]]) ૧૧:૫૧, ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)

:પહેલી વાત તો એ કે અહીં કોઈએ પોતાના ફેરફારો જ યથાવત રહે એવો આગ્રહ રાખવો જોઈએ નહીં, ખાસ કરી ને ત્યારે કે જ્યારે તમે પહેલી જ વખત કોઈ ફેરફાર કરતા હોવ. તમે બે પાનાઓમાં ફેરફાર કર્યા, મેં એકને જ ઉલટાવ્યા, કેમ? એ તમે ન વિચાર્યું? તમે કેમ એમ ન પૂછ્યું કે તમે [[અમિત શાહ]] પર કરેલા તમારા ફેરફારો મેં કેમ ન પાછા વાળ્યા? હું નથી માનતો કે ગૃહમંત્રીની એક જ તસવીર બધી જગ્યાએ હોવી જોઈએ, અને આ પાના પર જે તસવીર છે તે યોગ્ય જ છે, બધી જગ્યાએ એકની એક તસવીર ન દેખાય એ માટે મેં એક પાના પર તમારી મનપસંદ તસવીર રહેવા દીધી અને બીજેથી એ દૂર કરી. વળી હું એ તસવીર દૂર કરતો હોઉં તો મારે એ તસવીરનું વર્ણન પણ દૂર કરવું જ પડે ને? [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૩૧, ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
::I would communicate in English as it would be easy for me to understand and will rescue us from any possible variations that may happen in google translations. What I meant is that I couldn't get the reason as to why do you insist on keeping an old image Amit Shah when we have a new one. Normally we require new images of any living person if its of a good quality. And the ones I used satisfy them. Now the reason I didn't mention about the article on Amit Shah is bcoz I saw no action from you there. So its not worth mentioning that. Now coming to ''Grihmantri.'' I put two different images. The one I put in infobox shows Shah in office which is quite ok for a ministry page and in the infobox, I put the latest available image which again is a general practice. Regarding the description part, I meant that normally its expected from the one reverting to provide a description in the edit summary as to why what was done was done. My only concern here is that we should give people the best possible thing we can. The image is the list of ministers is a decade old. Shah's look has changed much with time. The one in infobox is from June 2019. That's roughly 6 years. I expect a reply with reason as to why should we go with old images when we have new good quality image with better view. Thank you and I appreciate your work here. '''[[User:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:#FF7518;&quot;&gt;શાન સેનગુપ્તા&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;[[User talk:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;i style=&quot;color:#FF7518&quot;&gt;વાત&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt;''' ૨૧:૨૬, ૧૭ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
:::Also just one more thing. There is no favouritism here. (You use the word manpasand). Cheers! '''[[User:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:#FF7518;&quot;&gt;શાન સેનગુપ્તા&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;[[User talk:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;i style=&quot;color:#FF7518&quot;&gt;વાત&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt;''' ૨૧:૨૭, ૧૭ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
:::Who do you refer to as &quot;we&quot; here? Is there any written rule that applies to all wikis? I do not see that and hence, I do not need to further justify my action. If you have objection with the image used on the page, please mark it gor deletion on commons and that will ensure that it is not used here.
:::I am not compelled to use the image that you put on the page, so please do not try to imply any rules by generalising statements. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૦૧:૧૮, ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
::::You are getting me all wrong. I am not saying that it is a rule or something. Its just that it is very general to use new images bcoz a person's appearance changes with time. Also I have no objection with the image itself that will compel me to nominate it with deletion. Also thats not how commons work. And I never said that you are compelled to use any image of my choice. The only thing I am not able to understand is what possible objection one might have with a new image when it is a lot better than the old one. Especially the one in the list of ministers. Also as much as I understand this is a volunteer project where collective work is appreciated.
::::Please tell me which one is a better image according to you. [[:ચિત્ર:Amit Shah.Jpg]] (used currently in list, from 2015) or [[:ચિત્ર:Shri Amit Shah in Raigad.jpg]] (suggested by me, from 2025). Also for infobox, [[:ચિત્ર:Shri Amit Shah taking charge as the Union Minister for Home Affairs, in New Delhi on June 01, 2019.jpg]] (2019, in use) or [[:ચિત્ર:Union Minister for Home Affairs.jpg]] (2023, suggested by me). If you don't like these and want any other, please let me know I can search and give more good and recent images and you choose which one to have in the article. Thank you. '''[[User:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:#FF7518;&quot;&gt;શાન સેનગુપ્તા&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;[[User talk:Shaan Sengupta|&lt;span style=&quot;text-shadow:grey 1px 1px 1px;&quot;&gt;&lt;i style=&quot;color:#FF7518&quot;&gt;વાત&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt;''' ૦૯:૪૬, ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
:::@[[સભ્ય:Shaan Sengupta|Shaan Sengupta]] Yes, I have also noticed here few people reverting changes without providing any reason, I think they should provide clear reasons while reverting the changes. Otherwise how the new editors are supposed to know the rules or how experience people here interpret them! Afterall what we all want is wider editorbase while maintaining quality of Articles. [[સભ્ય:Crazy Court 651|Crazy Court 651]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651|ચર્ચા]]) ૨૨:૫૩, ૬ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
::::વાહ, શું વાત છે! તમારા પોતાના ચર્ચાના પાને થયેલી ચર્ચા તમે ભૂલી ગયા? [[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651#ચેતવણી]] જોઈ લેશો, અને ભવિષ્યમાં આમ બળતામાં ઘી હોમવાની કોશિષ કરવાનું માંડી વાળજો. ૨૬ ઓક્ટોબરથી આજ સુધીમાં તમે આ બીજું યોગદાન આપ્યું છે, અને અહીં તમને છેક એપ્રિલ મહિનામાં થયેલી ચર્ચા દેખાઈ ગઈ પણ બીજું કશું યોગદાન કરવાનું ન મળ્યું? કશો વાંધો નહીં, ચાલુ રાખો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૦૨:૦૦, ૭ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
:::::મૂળ વાત એમ છે કે, ફેરફારો ઉલટાવતી વખતે કારણ આપવુ જોઈએ જેથી લાંબી ચર્ચાઓની જરૂર ન રહે.આભાર. [[સભ્ય:Crazy Court 651|Crazy Court 651]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651|ચર્ચા]]) ૦૭:૦૯, ૭ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

== Jay Mataji ==

Jay Mataji Dhavalbhai... Kem Chho Badha Wiki Mitro... [[વિશેષ:પ્રદાન/103.78.204.118|103.78.204.118]] ૧૫:૦૧, ૧૩ જુલાઇ ૨૦૨૫ (IST)

:{{ping|જીતેન્દ્રસિંહ}}જી, ઘણા વખતે દેખાયા? તમે કેમ છો બાપુ? [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૫૦, ૧૪ જુલાઇ ૨૦૨૫ (IST)

==  Special Action Force (SAF)   ==

નમસ્કા… 

મારા તરફથી [[Special Action Force (SAF)]] ને [[સ્પેશિયલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ)]] પર વાળવાનુ એક માત્ર ઉદ્દેશ્ય એ હતો કે જ્યારે બ્રાઉઝર મા Special Action Force, સ્પેશિયલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ), Special Action Force gujarat police વગેરે જેવા નામોથી સેર્ચ કરવામા આવે એટલે [[Special Action Force (SAF)]] આ પાનુ સર્ચ રિઝ્લ્ટ મા દેખાય છે. પરંતુ આ પાનુ અસ્તિત્વમાં જ નથી, તો ક્રુપા કરીને આનો કઇ ઉપાય હોય તો જણાવજો. 

- તમે તમારા બ્રાઉઝરમાં &quot;Special Action Force gujarat police&quot; સર્ચ કરી જુવો. 

આ માટે જ મે [[Special Action Force (SAF)]] આ પાના ને [[સ્પેશિયલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ)]] આ પાના પર રીડાયરેક્ટ કરેલ હતું. [[સભ્ય:ArvindKarad|ArvindKarad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:ArvindKarad|ચર્ચા]]) ૨૦:૦૭, ૨૪ જુલાઇ ૨૦૨૫ (IST)

:જેને ગુજરાતીમાં વાંચવું હોય તે ગુજરાતીમાં સર્ચ કરે, અથવા તો special action force gujarati એમ લખી ને સર્ચ કરે. તમે આ બન્ને વાક્યો સર્ચ કરી જુઓ, તમને ગુજરાતી વિકિપીડીયા સર્ચ રિઝલ્ટમાં જોવા મળશે.
:બાકી તો આપણે મંદિરમાં દેવલા ઓછા ને પૂજારી ઝાઝા જેવી પરિસ્થિતિ ઊભી થાય. આ એક જ લેખ માટે નીચે લખ્યા છે એટલા રિડાયરેક્ટ પાના બનાવવા પડે,
:Special Action Force (SAF)
:Special Action Force
:SAF
:સ્પેશિયલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ) 
:સ્પેશિયલ એક્શન ફોર્સ
:સ્પેશીયલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ) 
:સ્પેશીયલ એક્શન ફોર્સ
:એસએએફ
:સ્પેશ્યલ એક્શન ફોર્સ (એસએએફ)
:સ્પેશ્યલ એક્શન ફોર્સ
:અને વળી એક્શનને એકસન, એકશન, વગેરે રીતે લખનારાઓ માટે વળી એના કોમ્બિનેશનો.
:માટે જ આપણે અહીં નીતિ રાખી છે કે લેખનું નામ ફક્ત ગુજરાતી લિપિમાં જ અને શક્ય હોય ત્યાં ગુજરાતી ભાષામાં જ રાખવું (દા.ત.: [[એલ.ડી. એન્જીનિયરીંગ કોલેજ]]). અન્ય ભાષા/લિપિમાં નામો ધરાવતાં પાનાં બનાવવા નહીં. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૨:૨૦, ૨૪ જુલાઇ ૨૦૨૫ (IST)
::જી ધન્યવાદ [[સભ્ય:ArvindKarad|ArvindKarad]] ([[સભ્યની ચર્ચા:ArvindKarad|ચર્ચા]]) ૦૯:૨૬, ૨૫ જુલાઇ ૨૦૨૫ (IST)

== Clarification for Dawoodi Bohra page ==

Hi @[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]], I need to clarify one thing regarding Dawoodi bohra page. I have been trying to make the Gujarati version aligned with English page of Dawoodi bohra. But i could see that you were reverted the same for all modifications.
Can you please guide me what is the issue with my update. [[સભ્ય:AstridDreams|AstridDreams]] ([[સભ્યની ચર્ચા:AstridDreams|ચર્ચા]]) ૧૫:૨૨, ૨૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)

:યાદ રાખો કે આ ગુજરાતી ભાષાનું વિકિપીડિયા સંસ્કરણ છે. અહીં આવતા વાચકો ગુજરાતી ભાષામાં માહિતી મેળવવાના ઉદ્દેશથી આવે છે. જો એમને લખાણ સમજાય નહીં તો એને અહીં રાખવાનો કોઈ ફાયદો નથી. તમે જે પણ ઉમેરો તે સમજી શકાય તેવી ગુજરાતી ભાષામાં લખેલું હોવું જોઈએ. વળી એ જરુરી નથી કે અહિંનું લખાણ અંગ્રેજી વિકિપીડિયા સાથે શબ્દશઃ મેળ ખાય જ, તમે કરેલા ફેરફારો જે મેં ઉલટાવ્યા છે એમાંનું એક ઉદાહરણ જુઓ,
::'''ફાતેમી રાજવંશે પહેલા મદીના શહેરમાં વસવાટ કર્યો અને પછી ઉત્તર આફ્રિકા અને મિસ્ર સહિત ૧૦મી અને ૧૧મી સદી દરમિયાન ઇસ્લામી ક્ષેત્રના મોટા ભાગો પર મોહમ્મદ દ્વારા સ્થાપિત ધાર્મિક પરંપરાઓને પ્રોત્સાહન અને મજબૂત બનાવવાના હેતુથી શાસન કર્યું. ફાતેમી રાજવંશના ઇમામોએ તેમની રાજકીય, આર્થિક, સાહિત્યિક અને કલાત્મક સિદ્ધિઓની દ્રષ્ટિએ ઇસ્લામી ઇતિહાસમાં એક અનોખા સમયનો અનન્ય દાખલો બેસાડ્યો.'''
::'''''(આ મૂળ લખાણ હતું)'''''
:::'''ફાતિમીઓ, જે પયગંબર મુહમ્મદના વંશજ હતા, તેમણે 10મી અને 11મી સદી દરમ્યાન ઉત્તર આફ્રિકા, ઈજિપ્ત, હિજાઝ અને લેવાંત પર શાસન કર્યું હતું. મોરિસ લોમ્બાર્ડ દ્વારા જણાવાયેલા &quot;ઇસ્લામના સુવર્ણ યુગ&quot; દરમિયાન તેઓ વિફળ્યા અને કલા, વિજ્ઞાન અને શીખવાની પ્રોત્સાહક હતા.'''
:::'''''(તમે એના બદલે આમ લખ્યું)'''''
:હવે જો તમે ભાષા જાણતા હોવ તો તમે જ મને જણાવો કે જે મૂળ લખાણ હતું એને બદલે તમે જે લખ્યું તેનાથી લેખને ફાયદો થયો કે નુકસાન? [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૩૯, ૨૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
::આ મિસ્ત્રીની કડી કેમ અહીં ઉમેરાઇ છે. મિસ્ર અને મિસ્ત્રીમાં જમીન આકાશનો નહી ભૂગર્ભ અને ૧૩ અબજ પ્રકાશવર્ષ દૂર આવેલી આકાશગંગા જેટલો ફરક છે! -- [[User:KartikMistry|કાર્તિક]] &lt;sup&gt;[[User talk:KartikMistry|ચર્ચા]]&lt;/sup&gt; ૧૯:૫૬, ૨૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
:::મૂળ લેખમાં એ ખોટા પાનાને જોડતી કડી હતી, ત્યાં પણ સુધારી દીધું છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૦:૧૨, ૨૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)

== આજનું ચિત્ર ==
[[વિકિપીડિયા:ચોતરો#આજનું ચિત્ર|આજનું ચિત્ર - ચોતરા પર]]

== બનાસકાંઠા જિલ્લા બાબત ==

વ્યાસજી તમારા જણાવ્યા મુજબ હજી સુધી બનાસકાંઠાના તાલુકાના વિકિપીડિયા પેજમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યા નથી જેના માટે તમે બ્લોક કર્યો હતો !!

તો શું હું એમાં ફેરફાર કરી શકું છું? [[સભ્ય:Dinesh P Purohit|DP Purohit]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Dinesh P Purohit|ચર્ચા]]) ૨૦:૪૪, ૧૭ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

:પ્રતિબંધ માટે માફી માગું છું પુરોહિત સાહેબ, થોડો સમય હજુ થોભી જાવ. જે પ્રમાણે વાવ તાલુકામાંથી ધરણીધર તાલુકામાં અને માંડવી તાલુકામાંથી અરેઠ તાલુકામાં ગામો ખસેડ્યાં છે એ જ રીતે બાકીના ગામોને પણ હાથ પર લેવાના છે. પરંતુ યારે ધરણીધર તાલુકાનું કામ હાથ પર લીધું હતું ત્યારે જ ધાનેરા અને કાંકરેજને પાછા બનાસકાંઠામાં લઈ જવાની જાહેરાત થઈ હતી. સરકારનો કોઈ દૃઢ નિર્ણય ત્યારે પણ જણાતો ન હતો, એટલે વારંવાર આપણૅ ફેરબદલ કરવામાંથી બચીએ એ આશયથી આ કામને થોડૉ વિરામ આપ્યો હતો. પણ હવે  બધી જાહેરાતો થયે મહિના ઉપરનો સમય થઈ ગયો છે એટલે આ કામ ફરીથી શરુ કરી શકું તેમ છું. તમે લેખોમાં ફેરફાર કરવાને બદલે અન્ય કોઈ રીતે મદદરુપ થઈ શકો છો, દા.ત. એવો કોઈ માહિતીનો સ્રોત હોય જ્યાંથી સરકારના આખરી નિર્ણય મુજબના ગામો/તાલુકાની વહેંચણી ફાઇનલ થઈ છે તો એ મને જણાવો જેથી એનો સહારો લઈ ને હું જથ્થાબંધ ફેરફારો કરું અને તમને લૂપમાં રાખું. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૧:૩૬, ૧૭ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

== Category:Gujarati-language novels missing on Gujarati Wikipedia ==

Hello! It's rather funny that https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Gujarati-language_novels has some presence on Urdu Wikipedia: https://w.wiki/GY$2 but is surprisingly missing on Gujarathi Wikipedia. It'll be great if the community tries to fulfill this missing gap. [[સભ્ય:Hindustanilanguage|Hindustanilanguage]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Hindustanilanguage|ચર્ચા]]) ૧૮:૩૪, ૮ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

:Sure, will pick up this task. The reason some of them are in Urdu wikipedia is that the subject had prominent contribution in Urdu and/or the authors hailed from what is now Pakistan. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૯:૨૨, ૮ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

== mira bai ==

1499 ma barth thayo hato bhai.
hu spardhatmak exam ma study karavi chu darek book ma 1499 j che. 1498 nathi so sudharva vinanti loko miss gide thay che. [[સભ્ય:Bhargavraval111|Bhargavraval111]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Bhargavraval111|ચર્ચા]]) ૨૧:૪૮, ૧૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

:તમે કહો છો તે બધી બુકોમાંથી કોઈ સારી બે-ત્રણ બુકોના નામ જણાવજો અને તેમાં જ્યાં મીરાબાઈનો જન્મ ૧૪૯૯માં થયો હતો એવું લખ્યું હોય તે પાનાનો ઉલ્લેખ કરશો તો એની ખરાઈ કરી ને લેખમાં સુધારી લેવામાં આવશે. હાલમાં તો [https://gujarativishwakosh.org/મીરાં/ ગુજરાતી વિશ્વકોશ]માં લખ્યા મુજબ આપણે ૧૪૯૮ રાખ્યું છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૩:૦૭, ૧૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

== Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers &amp; Jury ==

Hello {{PAGENAME}}!,

Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts!

To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have:
* Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]:
* Started promoting the campaign within your community.
* Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified.
* Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community.

=== Internet &amp; Childcare Support ===
Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''.

'''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]'''

Requests submitted after this date will not be entertained.

=== Important Participation Guidelines ===

* Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers).
* If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us.

=== Community Engagement ===

* Keep your community active and motivated throughout the campaign.
* Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally.
* In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''.
Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊

Thank you for your collaboration!

''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.''

Feminism and Folklore International Team.

–[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૧૦:૪૭, ૧૬ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&amp;oldid=30083330 --&gt;

== છબિ હટાવવા વિશે ==

છબિ હટાવવાનુ કોઈ ચોક્કસ કારણ? આ છબિ મને વિકીપિડીયાના એડિટિંગ સાધને સૂચવી હતી, અને તે લેખને આનુષંગિક જણાઈ, તો હટાવવા પાછળનુ ચોક્કસ કારણ જાણી શકું? [[સભ્ય:Crazy Court 651|Crazy Court 651]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651|ચર્ચા]]) ૨૧:૨૬, ૧૮ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)

:જી, માફ કરજો ગઈ કાલે છબી દૂર કરતી વખતે જ તમને સંદેશો મોકલવાનો હતો પણ કામની વ્યસ્તતાને કારણે મોકલી શક્યો નહીં. તમે જે છબી ઉમેરી હતી તે ભગવદ ગીતાના લેખને અનુરુપ છે, એ જ છબી ભગવદ્ ગીતાના અઢારે અઢાર અધ્યાયને લાગુ પડે એમ છે કારણ કે તેમાં અર્જુનને સંબોધી રહેલા શ્રી કૃષ્ણ દર્શાવેલા છે, જે આખી ગીતાને લાગુ પડે છે આ એક માત્ર [[:અર્જુનવિષાદ યોગ]] અધ્યાયને નહીં. એટલે જો એ છબી [[:અર્જુનવિષાદ યોગ]] લેખમાં ઉમેરીએ તો પ્રશ્ન ઊભો થાય કે કેમ એ જ છબી અન્ય ૧૭ લેખોમાં ન ઉમેરવી? અને એ કારણે છબી દૂર કરી છે. લેખમાં કોઈ છબી ન હોય તો તેનું કદ કે મહત્ત્વ ઓછું થતું નથી. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૨૩, ૧૯ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)
::તમારી વાત સાચી છે, પણ મારો ઉદ્દેશ્ય માત્ર લેખને થોડો વધુ જીવંત અને આકર્ષક બનાવવાનો હતો. એકાદ પ્રસ્તુત છબીથી વાચકને લેખ વધુ માહિતીપ્રદ લાગે છે. જો અત્યારે આ છબી અન્ય ૧૭ લેખોમાં પણ સમાન રીતે લાગુ પડતી હોય, તો પણ તે રાખવી યોગ્ય નથી? બાકી, આપના અનુભવ મુજબ જે યોગ્ય જણાય તેમ કરી શકાય [[સભ્ય:Crazy Court 651|Crazy Court 651]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651|ચર્ચા]]) ૨૦:૫૯, ૨૦ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)
:::'''વાચકને લેખ વધુ માહિતીપ્રદ લાગે છે''' આવું કોણે અને ક્યારે સિદ્ધ કર્યું છે? છાપામાં પહેલા પાને એક મોટી છબી હોય અને એની નીચે ચાર જ લીટી લખેલી હોય. એ સીવાય, મોટી હેડલાઇનમાં આજના મુખ્ય સમાચાર હોય, એમાં કોઈ છબી ન હોય તો પણ લોકોને એ વધુ માહિતીપ્રદ લાગે છે. આ છબીઓની ઘેલછા મનનો વહેમ છે. અને જે વાત મેં ઉપર કહી એ જ તમારા તર્કમાં છે, &quot;એકાદ '''''પ્રસ્તુત છબીથી''''' વાચકને લેખ વધુ માહિતીપ્રદ લાગે છે&quot;, સવાલ છે પ્રસ્તુત અને અપ્રસ્તુતનો. ગીતાના અઢાર અધ્યાયના ૧૮ લેખોમાં એકની એક છબી મૂકી ને આપણે કશું વિશેષ ઉપલબ્ધ નથી કરી લેવાના. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૦૬, ૨૩ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)
::::સમજાયું. આપનો દ્રષ્ટિકોણ વ્યાજબી છે. વિગતવાર સમજૂતી અને માર્ગદર્શન બદલ આભાર! [[સભ્ય:Crazy Court 651|Crazy Court 651]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Crazy Court 651|ચર્ચા]]) ૨૨:૦૮, ૨૩ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)

== નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૬ ==

'''માનનીય ધવલભાઈ,'''

સાદર પ્રણામ.

'''‘[[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૬|નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૬]]’''' લેખન પ્રતિયોગિતા ગત તા. ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬ના રોજ સફળતાપૂર્વક સંપન્ન થઈ છે. આ સંપાદન ઉત્સવમાં નિર્ણાયક તરીકેની મહત્વપૂર્ણ જવાબદારી સ્વીકારવા બદલ આપનો હૃદયપૂર્વક આભાર માનું છું.

આપને નમ્ર વિનંતી છે કે, પ્રતિયોગિતા અંતર્ગત પ્રાપ્ત થયેલા લેખોની મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયા આપની અનુકૂળતા મુજબ પૂર્ણ કરી આપશો. સાથે જ, પ્રતિયોગિતાના '''[[વિકિપીડિયા:નારીવાદ અને લોકસંસ્કૃતિ ૨૦૨૬/અહેવાલ|અહેવાલ પાના]]''' પર આપના પ્રતિભાવો અને મંતવ્યો રજૂ કરી પ્રતિયોગિતાનું સત્તાવાર પરિણામ જાહેર કરવા વિનંતી છે.

આ સ્પર્ધામાં રજૂ થયેલા લેખોમાંથી '''&lt;nowiki/&gt;'શ્રેષ્ઠ લેખ'''' પસંદ કરી વિજેતાનું નામ જાહેર કરવાનું હોઈ, તે અંગે પણ આપનો અંતિમ નિર્ણય પ્રસિદ્ધ કરશો.

આપના માર્ગદર્શન અને સહયોગ બદલ અમે આપનો આભાર. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૨૨:૧૨, ૧ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)

== Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner.

[[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026.

* You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]]

* '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST'''

With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply.

For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page.

Warm regards,
&lt;br&gt;
on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team

''This message was sent with [[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) on ૦૦:૦૦, ૧૨ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&amp;oldid=30389801 --&gt;

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ૦૦:૦૩, ૨૯ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30471754 --&gt;

== Hellow Sir ==

hellow Dhaval Sir, i hope majama hso,

હું છેલ્લા 5 વર્ષથી વિકિપીડિયા વાપરી રહ્યો છું, ખાસ કરીને વિકિડેટા અને English Wikipedia. શરૂઆત મેં Gujarati Wikipedia થી જ કરી હતી. તે સમયે હું નવો હતો, અને મને યાદ છે કે ત્યારે પણ તમે Gujarati Wikipedia પર ખૂબ active હતા. હું જ્યાં પણ recent changes અથવા edits ચેક કરતો, ત્યાં ઘણી વાર તમારું નામ દેખાતું.

આજે ઘણા સમય પછી, BCA અને MSc IT ની Study Rajkot માં પૂરી કરીને, હું સારી job કરી રહ્યો છું અને 25 ni age ma મારી પોતાની startup પણ શરૂ કરી છે. તેમ છતાં, Wikipedia સાથેનું connection જાણે બાળપણથી જ જોડાયેલું રહ્યું છે. કદાચ કિસ્મત મને ફરીથી Wikipedia તરફ લઈ આવી.
આજે ઘણા સમય પછી જ્યારે મેં ફરીથી recent changes ચેક કર્યા અને તમારું નામ જોયું, ત્યારે હું થોડીવાર માટે અટકી ગયો. મને મારા જૂના દિવસો યાદ આવી ગયા, જ્યારે હું નવો હતો, વધારે સમજ નહોતી, અને ક્યારેક તમારી સાથે argument પણ કરતો હતો. મારું account block થયું હતું એ પણ મને યાદ છે.

આજે maturity આવ્યા પછી સમજાય છે કે તે સમયે હું ઘણી વાર ખોટી રીતે argue કરતો હતો. તેના માટે હું દિલથી sorry કહું છું.
સાથે સાથે, હું તમારો દિલથી આભાર માનું છું. આજે હું જે કંઈ શીખ્યો છું, મારી research skill, knowledge અને learning habit — તેમાં Wikipedia નો બહુ મોટો ફાળો રહ્યો છે. અને Gujarati Wikipedia માં તમારા જેવા senior contributors ને જોઈને ઘણું શીખવા મળ્યું.

Thank you so much, sir.🙏 [[સભ્ય:AsketContributor|AsketContributor]] ([[સભ્યની ચર્ચા:AsketContributor|ચર્ચા]]) ૧૯:૧૬, ૨૫ જૂન ૨૦૨૬ (IST)

:ઓહોહો ભાઈ, ખૂબ જ આનંદ થયો આપનો આ સંદેશો વાંચી ને, મને કોઈ યાદ રાખનારું પણ છે એ જાણી ને હર્ષ કોને ન થાય? આપનું અહિં પુનઃસ્વાગત છે અને આશા રાખું કે તમે સમય મળ્યે આમ આવતા રહો અને યોગદાન કરતા રહો. સારા અભ્યાસ અને સારી નોકરી માટે અભિનંદન, માતાપિતાને તમારા પર ગર્વ હશે, તેમના આશીર્વાદથી ઉત્તરોત્તર પ્રગતિ કરતા રહેશો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૦:૩૬, ૨૫ જૂન ૨૦૨૬ (IST)
::Sir, તમે હજી પણ લંડનમાં છો?
::અમદાવાદ ક્યારે આવવાના છો? 
::મારી પહેલી job અમદાવાદના આંબાવાડી વિસ્તારમાં જ હતી. અને Sunday ના દિવસે જ્યારે હું કાંકરિયા Lake જતો, ત્યારે ખાડિયા રસ્તામાં જ આવતું.
::મારું બાળપણથી dream છે કે હું London જાઉં અને ત્યાં job કરું. પરંતુ તમે તો આ સપનું 2005 માં જ પૂરું કરી લીધું. તેથી please મને થોડું guidance આપશો કે BCA + MSc IT કર્યા પછી અને છેલ્લા 2 વર્ષથી Digital Marketing Manager તરીકે કામ કરું છું, તો London માં entry લેવા માટે મારે કેવી રીતે આગળ વધવું જોઈએ? [[સભ્ય:AsketContributor|AsketContributor]] ([[સભ્યની ચર્ચા:AsketContributor|ચર્ચા]]) ૧૦:૧૫, ૨૬ જૂન ૨૦૨૬ (IST)

== આર્ટિકલમાં પુસ્તકનું મુખપૃષ્ઠ બુક કવર અપલોડ  ==

નમસ્કાર પ્રબંધકશ્રી, મેં 'ધ ગૉડફાધર' નવલકથાનો આર્ટિકલ પબ્લિશ કર્યો છે જે મંજૂર થયેલ છે. આ નવલકથાના 'ગુજરાતી રૂપાંતરણ' સેક્શનમાં મારે ગુજરાતી એડિશનનું ઓફિશિયલ બુક કવર મૂકવું છે, જેનું કેપ્શન 'Godfather Gujarati Edition Cover' રાખવાનું છે. હાલમાં લોકલ અપલોડ બંધ હોવાથી હું આ ફાઇલ ચઢાવી શકતો નથી. કૃપા કરીને મને આ ફાઇલ અપલોડ કરી સેક્શનમાં સેટ કરી આપવા વિનંતી છે. [[સભ્ય:MichealBVN|MichealBVN]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MichealBVN|ચર્ચા]]) ૨૧:૨૨, ૩૦ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST)

:નમસ્કાર {{સાંભળો|MichealBVN}}, તમારે એ ફાઇલ [[C:|કોમન્સ]]માં અપલોડ કરવાની રહેશે. વિકિમીડિયા કોમન્સની નીતિઓનું પાલન કરતી ફાઇલ તમે ત્યાં [[C:Special:UploadWizard|અપલોડ]] કરી શકો છો અને એની કડી અહિં લેખમાં ઉમેરી શકશો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૪૧, ૩૧ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST)
::હા ડન મેં કરી નાખ્યું થેન્ક્સ સર [[સભ્ય:MichealBVN|MichealBVN]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MichealBVN|ચર્ચા]]) ૧૫:૪૩, ૩૧ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>0feytgcaeb25jm1z6zy5mnpxfeoxwm0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>વઘઇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4591</id>
    <revision>
      <id>903075</id>
      <parentid>819184</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T05:28:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9154" sha1="lxayzerz736i2eopqz2vrcinwqlfgrm" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                    = વઘઇ
| native_name             = 
| native_name_lang        = 
| other_name              = 
| nickname                = 
| settlement_type         = નગર
| image_skyline           = 
| image_alt               = 
| image_caption           = 
| pushpin_map             = India Gujarat
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_alt         = 
| pushpin_map_caption     = વઘઇનું ગુજરાતમાં સ્થાન
| coordinates             = {{coord|20|46|N|73|29|E|display=inline}}
| subdivision_type        = દેશ
| subdivision_name        = {{flag|ભારત}}
| subdivision_type1       = રાજ્ય
| subdivision_name1       = [[ગુજરાત]]
| subdivision_type2       = જિલ્લો
| subdivision_name2       = [[ડાંગ જિલ્લો|ડાંગ]]
| established_title       = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date        = 
| founder                 = 
| named_for               = 
| government_type         = તાલુકા પંચાયત
| governing_body          = વઘઇ તાલુકા પંચાયત
| unit_pref               = Metric
| area_footnotes          = 
| area_rank               = 
| area_total_km2          = 
| elevation_footnotes     = 
| elevation_m             = 
| population_total        = ૧૦૦૦૦
| population_as_of        = 
| population_rank         = 
| population_density_km2  = auto
| population_demonym      = 
| population_footnotes    = 
| demographics_type1      = 
| demographics1_title1    = 
| demographics1_info1     = 
| timezone1               = 
| utc_offset1             = 
| postal_code_type        = પિનકોડ
| postal_code             = ૩૯૪૭૩૦
| registration_plate      = 
| blank1_name_sec1        = 
| blank1_info_sec1        = 
| blank2_name_sec1        = વિધાન સભા વિસ્તાર
| blank2_info_sec1        =  ડાંગ
| blank3_name_sec1        = લોક સભા વિસ્તાર
| blank3_info_sec1        = [[વલસાડ]]
| website                 = 
| footnotes               = 
}}
[[ચિત્ર:waghai1.jpg|thumb|right|વઘઇ ગામનું બજાર]]
'''વઘઇ''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત]] રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા [[ડાંગ જિલ્લો|ડાંગ જિલ્લા]]માં આવેલું નગર અને [[વઘઇ તાલુકો|વઘઇ તાલુકા]]નું મુખ્ય મથક છે. વઘઇ [[ડાંગ જિલ્લો|ડાંગ જિલ્લા]]નું પશ્ચિમ દિશાનું પ્રવેશદ્વાર ગણાય છે.

વઘઇ રેલ્વે માર્ગે [[સરા લાઇન]] નામથી જાણીતી નેરોગેજ રેલ્વે દ્વારા [[બીલીમોરા]] જંકશન સાથે જોડાયેલ છે. વઘઇ [[રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૮]] પર આવેલ [[ચિખલી]] સાથે રાજ્ય ધોરી માર્ગથી જોડાયેલ છે. આસપાસનાં ગામોનું કેન્દ્ર હોવાને કારણે વઘઇ ખાતે નાના પાયે બજાર પણ વિકસિત થયેલું છે. ઇમારતી લાકડાના વેપારમથક તેમ જ [[ડાંગ જિલ્લો|ડાંગ વિસ્તાર]]ના લોકોની જરૂરી દરેક ચીજ-વસ્તુઓ માટેના વેપારમથક તરીકે વઘઇ જાણીતું છે. [[સાપુતારા]], [[નાસિક]], [[શિરડી]], [[આહવા]], [[શબરી ધામ]], સપ્તશૃંગી ગઢ, [[મહાલ]], [[ગિરા ધોધ]] જેવાં ધાર્મિક તેમ જ પર્યટન સ્થળોની મુલાકાતે જનારા મુસાફરો વઘઇ થઇને જતા હોવાથી અહીં પ્રવાસીઓ પણ મોટી સંખ્યામાં જોવા મળે છે.

== વઘઇના મહત્વના સ્થળો ==
* ગિરા ધોધ
* [[વનસ્પતિ ઉદ્યાન, વઘઇ|વનસ્પતિ ઉદ્યાન]] (આર્યુવેદીક વિભાગ સહિત)
* ઇમારતી લાકડાનું વેપારીમથક
* ડાંગ વન વિભાગના કાર્યાલયો તેમજ સો મિલ 
* [[વઘઈ રેલ્વે સ્ટેશન|રેલ્વે સ્ટેશન]], પ.રેલ્વે, નેરોગેજ
* સરકારી હાઇસ્કૂલ, સરકારી ખેતીવાડી કોલેજ
* સરકારી પોલિટેકનીક કોલેજ
* પ્રાથમિક શાળા, નિવાસી શાળા
* પ્રવાસી ઘર
* વન વિભાગ વિરામ ગૃહ
* સર્વ સેવા કેન્દ્ર સંચાલીત પૂણી કેન્દ્ર
* ચાર રસ્તા સર્કલ તેમ જ ગાંધીબાગ
* ડાંગ જિલ્લાની જંગલ સહકારી મંડળીઓનાં કાર્યાલયો
* આર.ટી.ઓ. ચેક-પોસ્ટ
* સામુહિક આરોગ્ય કેન્દ્ર

== છબીઓ ==
&lt;gallery&gt;
Image:waghai2.jpg|વિકાસ પથ, વઘઇ
Image:waghi3.jpg|વઘઇ ગામ
Image:sara1-gu.jpg|[[બીલીમોરા]]-વઘઇ વચ્ચે દોડતી નેરોગેજ [[સરા લાઇન|સરાગાડી]]  
ચિત્ર:Bridge-DSC01387.JPG|કીલાદ (નાની વઘઇ) ખાતે જૂના પૂલ પાસેથી [[ઓગસ્ટ ૧૬]], ૨૦૦૮ના દિવસે કાંઠાભેર વહેતી [[અંબિકા નદી]]
Image:Gira Water Fall saputara.JPG|ગીરા ધોધ વઘઇ-[[સાપુતારા]] રસ્તા પર
File:Locomotive boiler.jpg|[[વનસ્પતિ ઉદ્યાન, વઘઇ|વનસ્પતિ ઉદ્યાન]] ખાતે જુનું એંજિન
&lt;/gallery&gt;

== ડાંગી સંસ્કૃતિનું દર્શન ==
[[આંબાપાડા(વઘઇ વિસ્તાર)|આંબાપાડા]] ગામ અહીંથી [[સાપુતારા]] જવાના રસ્તાથી આશરે ૧ કિ.મી. અંદર આવેલ છે, જ્યાં ડાંગી સંસ્કૃતિનું  દર્શન કરી શકાય છે. વળી અહીં અત્યંત સુંદર વાંસના રમકડાં  બનાવતા કારીગરો પણ જોવા મળે છે. આંબાપાડા જવાનો રસ્તો [[વાંસ]]ના ગાઢ જંગલમાંથી પસાર થતો હોઇ ચાલતા જવાની ખૂબ જ મઝા પડે છે.

== બાહ્ય કડીઓ ==
* [http://www.gujarattourism.com/showpage.aspx?contentid=298&amp;webpartid=577 ગુજરાત પ્રવાસન નિગમની વેબસાઇટ પર ગિરા ધોધ વિશે માહિતી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100103143431/http://gujarattourism.com/showpage.aspx?contentid=298&amp;webpartid=577 |date=2010-01-03 }}
* [http://www.gujarattourism.com/showpage.aspx?contentid=267&amp;webpartid=343 ગુજરાત પ્રવાસન નિગમની વેબસાઇટ પર વનસ્પતિ ઉદ્યાન (બોટોનીકલ ગાર્ડન) વિશે માહિતી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100103143933/http://gujarattourism.com/showpage.aspx?contentid=267&amp;webpartid=343 |date=2010-01-03 }}
* [http://www.gujarattourism.com/showpage.aspx?contentid=267&amp;webpartid=342 ગુજરાત પ્રવાસન નિગમની વેબસાઇટ પર કીલાદ (નાની વઘઇ) પ્રકૃતિ શિક્ષણ શિબિરસ્થળ વિશે માહિતી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100103143604/http://gujarattourism.com/showpage.aspx?contentid=267&amp;webpartid=342 |date=2010-01-03 }}
* [http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Waghai.html વઘઇ વિશે માહિતી ફોલીંગરેઇન ડોટકોમ પર]{{Dead link|date=જુલાઈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો]]
[[શ્રેણી:વઘઇ તાલુકો]]</text>
      <sha1>lxayzerz736i2eopqz2vrcinwqlfgrm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>વાંસદા</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4599</id>
    <revision>
      <id>903078</id>
      <parentid>901985</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T05:54:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5975" sha1="37yuzypjd43np4tjpchhb81zub0ato8" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                    = વાંસદા
| native_name             = 
| native_name_lang        = 
| other_name              = 
| nickname                = 
| settlement_type         = નગર
| image_skyline           = Market street, Vansda, Gujarat India.JPG
| image_alt               = 
| image_caption           = વાંસદાના બજારનો એક માર્ગ
| pushpin_map             = India Gujarat
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_alt         = 
| pushpin_map_caption     = વાંસદાનું ગુજરાતમાં સ્થાન
| coordinates             = {{coord|20.45|N|73.22|E|display=inline}}
| subdivision_type        = દેશ
| subdivision_name        = {{flag|ભારત}}
| subdivision_type1       = રાજ્ય
| subdivision_name1       = [[ગુજરાત]]
| established_title       = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date        = 
| founder                 = 
| named_for               = 
| seat_type               = 
| seat                    = 
| government_type         = 
| governing_body          = 
| leader_title            = 
| leader_name             =
| unit_pref               = Metric
| area_footnotes          = 
| area_rank               = 
| area_total_km2          = 215
| elevation_footnotes     = 
| elevation_m             = 76
| population_total        = 14072
| population_as_of        = ૨૦૧૧
| population_rank         = 
| population_density_km2  =
| population_demonym      = 
| population_footnotes    = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.censusindia.co.in/villagestowns/bansda-taluka-navsari-gujarat-3926|title=Villages and Towns in Bansda Taluka of Navsari, Gujarat - Census India|website=www.censusindia.co.in|language=en-US|access-date=2018-10-09|archive-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128070539/https://www.censusindia.co.in/villagestowns/bansda-taluka-navsari-gujarat-3926|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| demographics_type1      = 
| demographics1_title1    = 
| demographics1_info1     = 
| timezone1               = ભારતીય માનક સમય
| utc_offset1             = +૫:૩૦
| postal_code_type        = &lt;!-- [[Postal Index Number|PIN]] --&gt;
| postal_code             = 396580
| registration_plate      = GJ-21
| website                 = 
| footnotes               = 
}}
'''વાંસદા''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત]] રાજ્યના [[નવસારી જિલ્લો|નવસારી જિલ્લા]]ના [[વાંસદા તાલુકો|વાંસદા તાલુકા]]નું નગર તેમજ મુખ્ય મથક છે. આસપાસના ગીચ વાંસના જંગલોને કારણે '''વાંસદા''' નામ પડયું હતું. [[કાવેરી નદી (દક્ષિણ ગુજરાત)|કાવેરી નદી]]ના કિનારે આવેલા વાંસદા નગરની સ્થાપના રાજાએ કરી હતી. વાંસદા આઝાદી પહેલાં એક રજવાડું હતું.&lt;ref name=&quot;Gujarat1964&quot;&gt;{{cite book|author=India (Republic). Superintendent of Census Operations, Gujarat|title=Surat|url=http://books.google.com/books?id=lKEWAQAAMAAJ|access-date=૨૭ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૫|year=૧૯૬૪|publisher=Director, Government Print. and Stationery, Gujarat State}}&lt;/ref&gt;

== મહત્વના સ્થળો ==
* રાજમહેલ (દિગ્વીરેન્દ્ર પેલેસ)
* અજમલગઢ ([[ઘોડમાળ]])
* [[વાંસદા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન]]
* [[કીલાદ પ્રકૃતિ પ્રવાસન કેન્દ્ર]]
* [[જાનકી વન]], [[ભિનાર, વાંસદા તાલુકો|ભિનાર]]
* કોટેજ હોસ્પિટલ
* પ્રતાપ હાઇસ્કૂલ
* ટાઉન હોલ
* ઘડિયાળ ટાવર
* જલારામ મંદિર
* સદાફલ મંદિર

== આ પણ જુઓ ==
* [[વાંસદા રજવાડું]]
* [[વાંસદા (વિધાનસભા મતવિસ્તાર)]]

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
* [http://www.gujarattourism.com/showpage.aspx?contentid=264 ગુજરાત પ્રવાસન નિગમની વેબસાઇટ પર વાંસદા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન વિશે માહિતી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090723203139/http://www.gujarattourism.com/showpage.aspx?contentid=264 |date=2009-07-23 }}
* [http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Vansada.html વાંસદા નગર વિશે માહિતી ફોલીંગરેઇન.કોમ પર] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080323193754/http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Vansada.html |date=2008-03-23 }}
* [http://www.gujaratplus.com/web/gujarat/wildlife/vansda_national_park.htm ગુજરાત પ્લસ ડોટકોમ પર વાંસદા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન વિશે માહિતી]
* [http://govtcollegevansda.com/MAIN.htm સરકારી કોલેજ, વાંસદાની વેબસાઇટ]{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.uq.net.au/~zzhsoszy/ips/b/bansda.html  વાંસદા રાજ્ય (રજવાડું) વિશે માહિતી]
{{EB1911|Bansda}}

{{સ્ટબ}}

[[Category:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો]]
[[Category:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો]]
[[શ્રેણી:વાંસદા તાલુકો]]</text>
      <sha1>37yuzypjd43np4tjpchhb81zub0ato8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>રાપર</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4745</id>
    <revision>
      <id>903067</id>
      <parentid>881144</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T01:02:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3763" sha1="958ehrcn68c6n784xnvkwg9qo6kw95i" xml:space="preserve">{{Infobox Indian jurisdiction | native_name = રાપર
| type = નગર | latd = 23.57
| longd = 70.63| locator_position = right
| state_name = ગુજરાત | district = કચ્છ
| leader_title = | leader_name = 
| altitude = 79| population_total = 28407
| population_as_of = ૨૦૧૧&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.census2011.co.in/data/town/802442-rapar-gujarat.html
| title = Rapar Population Census 2011| access-date=૮ ઓક્ટોબર ૨૦૧૬
}}&lt;/ref&gt; |
area_total =  |
area_telephone =  02830|
postal_code = 370 165|
vehicle_code_range = GJ-12|
sex_ratio = |
unlocode = |
website = |
footnotes = |
સ્થિતિ=ચકાસો
}}
'''રાપર''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત]] રાજ્યના [[કચ્છ જિલ્લો|કચ્છ જિલ્લા]]માં આવેલું છે, જે [[રાપર તાલુકો|રાપર તાલુકા]]નું વડુ મથક છે.

== ભૂગોળ ==
રાપર (જે અગાઉ રાહપર નામે ઓળખાતું હતું){{Coord|23.57|N|70.63|E|}}.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Rapar.html |title=Falling Rain Genomics, Inc - Rapar |access-date=2012-06-17 |archive-date=2012-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120527113412/http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Rapar.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; પર સ્થિત છે. સમુદ્રકિનારાથી સરેરાશ ૭૯ મી. (૨૫૯ ફીટ)ની ઉંચાઈ પર આવેલું છે. આ કચ્છ જિલ્લાનાં વાગડ વિસ્તારનું મુખ્ય શહેર છે. જિલ્લાનું વડું મથક, [[ભૂજ]] અહીંથી ૧૪૦ કિ.મી. પશ્ચિમમાં આવેલું છે.

== વ્યવસાય ==
આસપાસનાં લગભગ ૧૦૦ કિ.મી. જેટલા વિસ્તારમાં કોઈ મોટું શહેર ન હોવાનાં કારણે સ્થાનિક લોકો માટે રાપર વ્યાપાર ધંધાનાં કેન્દ્ર સમાન બનેલું છે. આસપાસનાં લગભગ ૧૧૦ ગામો માટે આ મુખ્ય ખરીદ-વેંચાણ કેન્દ હોય અહીં લગભગ બધીજ બેંકોની શાખાઓ તથા મોટી બજારો આવેલી છે. તદ્‌ઉપરાંત ઘણી શિક્ષણ સંસ્થાઓ આવેલી છે. જેમાં લેઉવા પાટીદાર કન્યા કેળવણી શાળા, સ્વામિનારાયણ ગુરુકુળ અને કૉલેજ તથા પીટીસી કેન્દ્ર મુખ્ય છે. 

== સંસ્કૃતિ ==
અહીં નજીકમાં આવેલું [[ધોળાવીરા]] લગભગ ૫૦૦૦ વર્ષ પહેલાંની સિંધુ ખીણની હડપ્પીય સંસ્કૃતિનો વારસો અને અવશેષ ધરાવતું પ્રખ્યાત પૂરાતત્વ સ્થળ છે.

==સંદર્ભ==
{{Reflist}}

{{કચ્છ જિલ્લો}}

{{સ્ટબ}}

[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો]]
[[શ્રેણી:રાપર તાલુકો]]
[[શ્રેણી:વાગડ]]</text>
      <sha1>958ehrcn68c6n784xnvkwg9qo6kw95i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>વલસાડ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4797</id>
    <revision>
      <id>903077</id>
      <parentid>881161</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T05:46:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5681" sha1="au9ax1sczawj0w4nn46u0wkov9fh1s0" xml:space="preserve">{{Infobox Indian Jurisdiction | native_name = વલસાડ
| type = શહેર | skyline = Valsad City View from Parnera Hill in Gujarat,India.jpg
| latd = 20.63 | longd = 72.93
| locator_position = right | state_name = ગુજરાત
| state_name2 = ગુજરાત | district = [[વલસાડ જિલ્લો | વલસાડ]] |leader_title = 
| leader_name = | altitude = 13
| population_as_of = ૨૦૦૧ | population_total = ૬૮,૮૨૫
| population_density = | area_magnitude = sq. km
| area_total =  | area_telephone = ૯૧ ૨૬૩૨
| postal_code = ૩૯૬૦૦૧| vehicle_code_range = GJ-૧૫
| sex_ratio = ૯૨૦/૧૦૦૦ | unlocode = 
| website = | footnotes = | સ્થિતિ = ચકાસો
}}
'''વલસાડ''' [[ભારત]] દેશના [[ગુજરાત]] રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા [[વલસાડ જિલ્લો|વલસાડ જિલ્લા]]નું તેમ જ [[વલસાડ તાલુકો|વલસાડ તાલુકા]]નું મુખ્ય મથક છે. વલસાડ [[અમદાવાદ]]-[[મુંબઇ]] રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ તેમ જ રેલ્વે માર્ગ દ્વારા જોડાયેલું છે. વલસાડમાં રેલ્વે સ્ટેશન, બસ સ્ટેશન, આઝાદ ચોક, હાલર રોડ, [[તિથલ]] રોડ, [[મોગરાવાડી]], [[ધરમપુર]] રોડ, રેલ્વે કોલોની, કોસંબા રોડ, ધોબી તળાવ, ગવર્મેન્ટ કોલોની, જૂના બજાર, કંસારાવાડ, [[નાનકવાડા]] જેવા વિસ્તારો આવેલા છે. આ ઉપરાંત અહીં તડકેશ્વર મહાદેવ, કલ્યાણ બાગ, જલારામ મંદિર વગેરે જોવાલાયક સ્થળો આવેલાં છે. વલસાડથી પાંચ કિમીના અંતરે દરિયાકિનારે પ્રખ્યાત હવાખાવાનું સ્થળ [[તિથલ]] તેમ જ ત્રણ કિમી અંતરે [[પારનેરા]]નો કિલ્લો જેવાં જોવાલાયક સ્થળો આવેલાં છે.

== ભૂગોળ ==
વલસાડ શહેર ભૌગોલિક રીતે જોતાં {{Coor d|20.63|N|72.93|E|}}.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Valsad.html |title=Falling Rain Genomics, Inc - Valsad |access-date=2010-06-15 |archive-date=2008-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080916214539/http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Valsad.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; પર આવેલું છે. આ શહેરની સરેરાશ ઉંચાઈ ૧૩ મીટર (૪૨ ફૂટ) જેટલી છે. આ શહેર [[અરબી સમુદ્ર]]થી માત્ર ૫ (પાંચ) કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલું છે.

==  નોંધપાત્ર વ્યક્તિઓ ==
* [[મોરારજી દેસાઈ]] (ભારત ના ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન)
* [[નિરુપા રોય]] (ફિલ્મ અભિનેત્રી)
* બરજોરજી પારડીવાલા (ગુજરાત વિધાનસભાના ભૂતપૂર્વ અધ્યક્ષ)

== જોવા લાયક સ્થળો ==
* [[તિથલ]]
* [[પારનેરા]]
* [[કપરાડા]]
* [[સંજાણ]]
* [[ઉદવાડા (તા. પારડી)|ઉદવાડા]]
* [[ઉમરગામ]]
* [[વિલ્સન હીલ, ધરમપુર|વિલ્સન હીલ]], [[ધરમપુર]]
* [[બરુમાળ]]
* મોહન ગઢ
* ધરમપુર વિજ્ઞાન સંગ્રહાલય

== ચિત્રો ==
&lt;gallery&gt;
Image:A_street_in_the_Valsad_city_of_India.jpg|વલસાડ શહેર
Image:Street in Valsad with an old building.jpg|વલસાડ શહેરની ગલીઓ
File:Tithal Beach Sun Set.JPG|તિથલ દરિયાકિનારો
File:Swaminarayan Temple.Tithal,Valsad.JPG|સ્વામીનારાયણ મંદિર, તિથલ
File:Shri Swami Narayan Temple Tithal.JPG|સ્વામીનારાયણ મંદિર, તિથલ
File:Shri Sai Baba Mandir, Tithal, Valsad.JPG|શ્રી સાંઇ બાબા મંદિર, તિથલ
&lt;/gallery&gt;

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{Commons category|Valsad|વલસાડ}}
* [http://www.gujaratplaza.co.in ગુજરાત પ્લાઝાની વેબસાઇટ પર વલસાડ વિશે માહિતી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211202193617/http://www.gujaratplaza.co.in/ |date=2021-12-02 }}
* [http://collectorvalsad.gujarat.gov.in/ Official Website વલસાડ જિલ્લા સમાહર્તા કાર્યાલયનું અધિકૃત વેબસાઇટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080513174557/http://collectorvalsad.gujarat.gov.in/ |date=2008-05-13 }}

[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો]]
[[શ્રેણી:વલસાડ તાલુકો]]</text>
      <sha1>au9ax1sczawj0w4nn46u0wkov9fh1s0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>વ્યારા</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4835</id>
    <revision>
      <id>903082</id>
      <parentid>881178</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T06:58:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4188" sha1="32eb2v7r2zhsqntg7jn7lef6cnetmda" xml:space="preserve">{{Infobox Indian jurisdiction | native_name = વ્યારા
| type = નગર | latd = 21.1088
| longd = 73.3937 | locator_position = right
| state_name = ગુજરાત | district = તાપી
| leader_title = | leader_name = 
| altitude = 69 | population_as_of = ૨૦૧૧
| population_total = ૩૯૭૮૯ | population_total_cite = &lt;ref&gt;{{Cite web
| url=http://www.censusindia.co.in/towns/vyara-population-tapi-gujarat-802636| title = Vyara Population, Caste Data Tapi Gujarat - Census India
| website=www.censusindia.co.in| language = en-US
| access-date=૨૬ મે ૨૦૧૭| archive-date = 2021-02-01
| archive-url = https://web.archive.org/web/20210201192930/https://www.censusindia.co.in/towns/vyara-population-tapi-gujarat-802636| url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; |
area_total =  |
area_telephone =  |
postal_code = |
vehicle_code_range = |
sex_ratio = ૯૭૫ |
unlocode = |
website = |
footnotes = |
સ્થિતિ = યોગ્ય
}}
'''વ્યારા''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત| ગુજરાત રાજ્ય]]ના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા [[તાપી જિલ્લો|તાપી જિલ્લા]]નું નગર તેમ જ [[વ્યારા તાલુકો|વ્યારા તાલુકા]]નું મુખ્યમથક છે. વ્યારા નગરનું શાસન [[નગરપાલિકા]] દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે.

== ઇતિહાસ ==
ઇ.સ. ૧૭૨૧ થી ૧૯૪૯ દરમિયાન વ્યારા ગાયકવાડના શાસન હેઠળ બરોડા રાજ્યમાં આવતું હતું, તેમજ આ વિસ્તાર ઇ.સ. ૧૭૮૧ દરમિયાન [[વાંસદા રજવાડું|વાંસદા રજવાડા]] હેઠળ પણ હતો. ૧૦ જૂન ૧૯૪૮ના રોજ તે ભારત સંઘમાં ભળી ગયું હતું.

== ભૂગોળ ==
વ્યારા {{Coord|21.12|N|73.4|E|}} પર સ્થિત છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Vyara.html |title=Falling Rain Genomics, Inc - Vyara |access-date=2016-09-18 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303204034/http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Vyara.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; તેની સરેરાશ ઉંચાઇ ૬૯ મીટર છે. વ્યારા [[સુરત]]-ભુસાવલ (તાપ્તી લાઇન) રેલ્વે માર્ગ તેમ જ સુરત-ધુલિયા [[રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૬]] પર સુરતથી ૬૫ કિમીના અંતરે આવેલું છે. આ ઉપરાંત રાજ્ય ધોરી માર્ગ દ્વારા વ્યારા [[માંડવી(સુરત જિલ્લો)|માંડવી]], [[આહવા]], [[વાંસદા]], [[વાલોડ]] વગેરે સ્થળો સાથે જોડાયેલું છે.

== જોવાલાયક સ્થળો ==
વ્યારામાં ઘણા બાગ જેમ કે જલ-વાટીકા, અમર-વન વગેરે આવેલા છે.

અહીં આવેલો ફતેહ બુર્જ [[ગુજરાતના રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકોની યાદી|રાષ્ટ્રીય મહત્વનું સ્મારક]] (N-GJ-182) છે.

== જાણીતા વ્યક્તિઓ ==
* [[હોમાય વ્યારાવાલા]] - જાણીતા મહિલા ફોટોજર્નાલિસ્ટ.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

{{સ્ટબ}}

[[Category:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો]]
[[શ્રેણી:વ્યારા તાલુકો]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો]]</text>
      <sha1>32eb2v7r2zhsqntg7jn7lef6cnetmda</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સાણંદ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5407</id>
    <revision>
      <id>903087</id>
      <parentid>881189</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:14:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4047" sha1="2t3aqo43uwc9xmm59oj7l7cv19hn53e" xml:space="preserve">{{Infobox Indian jurisdiction
| type = નગર
| native_name = {{PAGENAME
}}
| state_name         = ગુજરાત
| district           = [[અમદાવાદ જિલ્લો]]
| taluk_names        = [[સાણંદ તાલુકો|સાણંદ]]
| latd               = 22.989941
| longd              = 72.379883
| area_total         = 
| altitude           = 
| population_total   = ૪૧૫૩૦
| population_as_of   = ૨૦૦૧
| population_density = 
| leader_title_1     = 
| leader_name_1      = 
| leader_title_2     = 
| leader_name_2      = 
| footnotes          = 
| blank_title_1      = 
| blank_value_1      = 
| blank_title_2      = 
| blank_value_2      = 
| blank_title_3      = 
| blank_value_3      = 
| blank_title_4      = 
| blank_value_4      = 
| સ્થિતિ                = યોગ્ય
}}
'''સાણંદ''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત]] રાજ્યના [[અમદાવાદ જિલ્લો|અમદાવાદ જિલ્લા]]ના [[સાણંદ તાલુકો|સાણંદ તાલુકા]]માં આવેલું નગર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. સાણંદ ગુજરાતમાં ઓટોમોબાઇલ ઉદ્યોગના વ્યવસાય માટે જાણીતું છે.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Peugeot catapults Sanand into big league of auto hubs|date=૨૦ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૧|publisher=Business Standard|url=http://business-standard.com/india/news/peugeot-catapults-sanand-into-big-leagueauto-hubs/447785/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Peugeot makes a $933m comeback in India|date=૨૦ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૧|publisher=The Financial Times|url=http://tilt.ft.com/#!posts/2011-09/29361/peugeot-makes-933m-comeback-india|access-date=2016-08-01|archive-date=2012-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20120725125705/http://tilt.ft.com/#!posts/2011-09/29361/peugeot-makes-933m-comeback-india|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ઇતિહાસ ==
[[File:Ahmedabad District Map 1877.jpg|thumb|બ્રિટિશ શાસન સમયે અમદાવાદ જિલ્લામાં સાણંદ, ૧૮૭૭]]
સાણંદ પર [[વાઘેલા વંશ]]ના રાજપૂતોનું શાસન રહ્યું હતું. તેમના દ્વારા બંધાવાયેલ મહેલ હજી પણ અસ્તિત્વમાં છે.

== ભૂગોળ ==
સાણંદ {{Coord|22.98|N|72.38|E|}} પર સ્થિત છે.&lt;ref&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Sanand.html Falling Rain Genomics, Inc – Sanand] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303184151/http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Sanand.html |date=2016-03-03 }}. Fallingrain.com. Retrieved on 2012-07-11.&lt;/ref&gt; તેની સરેરાશ ઉંચાઇ {{convert|38|m|ft}} છે.

== વસતી ==
૨૦૦૧ની વસતી ગણતરી પ્રમાણે,&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archive-url= https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archive-date= 2004-06-16|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date= ૧ નવેમ્બર ૨૦૦૮|publisher= Census Commission of India|url-status= live}}&lt;/ref&gt; સાણંદની વસતી ૪૧,૫૩૦ વ્યક્તિઓની હતી. સરેરાશ સાક્ષરતા દર ૭૨% હતો.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

{{સ્ટબ}}

[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો]]
[[શ્રેણી:અમદાવાદ જિલ્લો]]</text>
      <sha1>2t3aqo43uwc9xmm59oj7l7cv19hn53e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>વિરમગામ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5412</id>
    <revision>
      <id>903080</id>
      <parentid>900947</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T06:23:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8414" sha1="aakza8y2vcoi2yga3dj9we1ed3db7bw" xml:space="preserve">{{Infobox Indian jurisdiction
| type = નગર
| native_name = વિરમગામ
| state_name = ગુજરાત
| district = અમદાવાદ
| taluk_names = વિરમગામ તાલુકો
| latd = 23.127045
| longd = 72.048204
| skyline = Munsarlake.jpg
| skyline_caption = [[મુનસર તળાવ]]
| area_total = | altitude = 32
| population_total = ૫૫૮૨૧
| population_as_of = ૨૦૧૧
| population_total_cite = &lt;ref&gt;{{Cite web| url = http://www.census2011.co.in/data/town/802481-viramgam-gujarat.html
| title=Viramgam City Population Census 2011 - Gujarat| website = www.census2011.co.in
| access-date = ૩૦ એપ્રિલ ૨૦૧૮
}}&lt;/ref&gt;
| population_density = 
| leader_title_1     = 
| leader_name_1      = 
| leader_title_2     = 
| leader_name_2      = 
| footnotes          = 
| blank_title_1      = સગવડો
| blank_value_1      = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], દૂધની ડેરી, અત્યાધુનિક રેલ્વે સ્ટેશન, બસ સ્ટેશન, ખેતીવાડી ઉત્પન્ન બજાર, મંદિરો, મસ્જીદો, ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળા, કોમર્સ તેમજ આર્ટસ કોલેજ
| blank_title_2      = મુખ્ય વ્યવસાય
| blank_value_2      = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]]
| blank_title_3      = મુખ્ય ખેતપેદાશ
| blank_value_3      = [[ઘઉં]], [[ડાંગર]], [[બાજરી]], [[કપાસ]], [[દિવેલી]], [[શાકભાજી]]
| blank_title_4      = 
| blank_value_4      = 
| સ્થિતિ               = યોગ્ય
}}
'''વિરમગામ''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત]] રાજ્યના [[અમદાવાદ જિલ્લો|અમદાવાદ જિલ્લા]]નો મહત્વના [[વિરમગામ તાલુકો|વિરમગામ તાલુકા]]નું મુખ્ય મથક છે. જિલ્લા મુખ્ય મથક [[અમદાવાદ]]થી તે આશરે ૬૫ કિ.મી. ના અંતરે આવેલું છે.

==ઈતિહાસ==
[[File:Ahmedabad_District_Map_1877.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ahmedabad_District_Map_1877.jpg|thumb|અમદાવાદ{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} જિલ્લા, ૧૮૭૭ના નકશામાં વિરમગામ.]]
આશરે ૧૦૯૦ ની આસપાસ, મિનળદેવી, [[સોલંકી વંશ]]ના [[સિદ્ધરાજ જયસિંહ]]ની માતા, જેમણે અણહિલવાડ [[પાટણ]]થી શાસન કર્યું, તેમણે [[મુનસર તળાવ]] ની સ્થાપના કરી. પછીથી અનેક મંદિરો બનાવવામાં  આવ્યા. ૧૪૮૪ની આસપાસ, વિરમગામ રાજ્યની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. મજબૂત મંડળના વહીવટ હેઠળ, વિરમગામ ૧૫૩૦ સુધી મુસ્લિમ ગુજરાત સલ્તનતનો ભાગ બન્યો ન હતો. કાઠિયાવાડના આ પ્રવેશ દ્વારને મુઘલ ગવર્નરોએ તેને ઝાલાવાડ પ્રાંત (જિલ્લા)નું મુખ્ય મથક તરીકે પસંદ કર્યું હતું અને અઢારમી સદીના વિક્ષેપમાં ઘણા સંઘર્ષોનું સાક્ષી બન્યું હતું.&lt;ref name=&quot;ggb&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=EL4IAAAAQAAJ&amp;pg=PA356|title=Gazetteer of the Bombay Presidency: Ahmedabad (Public Domain text)|publisher=Government Central Press|year=૧૮૭૯|pages=૩૫૪-૩૫૬}}&lt;/ref&gt;

૧૭૩૦ની સાલથી તેના દેસાઈ (મૂળ કણબી શાસક) દ્વારા એક મુસ્લિમ ગવર્નર હેઠળ શાસન ચાલુ રાખ્યું, ૧૭૩૫ સુધી દેસાઈ ભાવસિંહે મરાઠાઓને બોલાવ્યા હતા, જેમણે મુસ્લિમ શાસકને નાબૂદ કર્યા હતા અને ૧૭૪૦ સુધી આ શહેરનું શાસન કર્યું હતું. તે વર્ષે ભાવસિંહ દ્વારા પોતાને સ્વતંત્ર બનાવવાની આશાએ મરાઠાઓને બહાર કાઢ્યા. પરંતુ ચાર મહિના પછી તેઓ વધુ સંખ્યામાં પાછા ફર્યા, અને ભાવસિંહ તેમની સાથે સામનો કરવામાં અસમર્થ રહ્યા અને પાટડીની સંપત્તિના વચનના આધારે, વિરમગામને ત્યજી અને પાટડી રાજ્યના રાજા તરીકે ત્યાં સ્થળાંતર થયા. મરાઠાઓએ અંગ્રેજોના કબ્જા સુધી વિરમગામ પર શાસન કર્યું.&lt;ref name=&quot;ggb&quot; /&gt;

== મુનસર તળાવ ==
[[મુનસર તળાવ]] એ [[ચાલુક્ય વંશ]]&lt;nowiki/&gt;ના [[સિદ્ધરાજ જયસિંહ]]&lt;nowiki/&gt;ની માતા, મીનળદેવી દ્વારા બનાવવામાં આવેલું છે. આશરે અડધો કિમીમાં ફેલાયેલા આ તળાવને ફરતે ૩૬૫ મંદિર છે. &lt;ref&gt;{{cite web|title=365 શિવમંદિરો ધરાવતું ઐતિહાસિક મુનસર તળાવ વિરમગામમાં...|url=https://www.divyabhaskar.co.in/local/gujarat/ahmedabad/news/historic-munsar-lake-with-365-shiva-temples-in-viramgam-131705958.html|access-date=2023-09-08|publisher=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]}}&lt;/ref&gt;

== ભૂગોળ ==
વિરમગામ {{Coord|23.12|N|72.03|E|}} સ્થાન પર આવેલું છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Viramgam.html|title=redirect to /world/IN/09/Viramgam.html|website=www.fallingrain.com|access-date=2019-12-19|archive-date=2016-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20160811133228/http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Viramgam.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; અને સમુદ્ર સપાટીથી સરેરાશ ૩૨ મીટરની ઊંચાઇ ધરાવે છે.

== જાણીતી વ્યક્તિઓ ==

* [[ધીરુ પરીખ]] (૧૯૩૩-૨૦૨૧) - ગુજરાતી લેખક અને વિવેચક&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2013-12-24|title=સાહિત્ય એ મારો જીવનરસ છે ઃ ધીરુ પરીખ|url=https://opinionmagazine.co.uk/null-794/|access-date=૧૪ મે ૨૦૨૬|website=opinionmagazine.co.uk/|publisher=ઓપિનિયન (સામાયિક)}}&lt;/ref&gt;
* ભદ્રેશકુમાર ચેતનભાઈ પટેલ (જન્મ ૧૯૯૦) - કથિત ખૂની અને ભાગેડુ, એફ.બી.આઇ.ની દસ ''મોસ્ટ વોન્ટેડ''ની યાદીમાં&lt;ref&gt;{{Cite web|title=BHADRESHKUMAR CHETANBHAI PATEL --- FBI|url=https://www.fbi.gov/wanted/topten/bhadreshkumar-chetanbhai-patel|access-date=10 July 2018|website=FBI}}&lt;/ref&gt;
* [[હાર્દિક પટેલ]] - ભાજપના ધારાસભ્ય.

==સંદર્ભ==
{{Reflist}}

{{stub}}

[[Category:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો]]
[[Category:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો]]
[[શ્રેણી:વિરમગામ તાલુકો]]</text>
      <sha1>aakza8y2vcoi2yga3dj9we1ed3db7bw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>શહેરા</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5822</id>
    <revision>
      <id>903083</id>
      <parentid>881180</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T07:09:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2636" sha1="m79zjoias6z59smhz3qhj1nvnx0c534" xml:space="preserve">{{Infobox Indian Jurisdiction | native_name = શહેરા
| type = નગર | latd = 22.929
| longd = 73.637 | locator_position = right
| state_name = ગુજરાત | state_name2 = 
| district = [[પંચમહાલ જિલ્લો]] | leader_title = 
| leader_name = | altitude = 
| population_as_of = ૨૦૧૧ | population_total = 19175
| population_total_cite = &lt;ref&gt;{{Cite web| url = https://www.censusindia.co.in/towns/shehera-population-panchmahal-gujarat-802584
| title=Shehera Population, Caste Data Panchmahal Gujarat - Census India| website = www.censusindia.co.in
| language=en-US| access-date = ૨૩ જૂન ૨૦૧૮
| archive-date=2022-05-25| archive-url = https://web.archive.org/web/20220525064127/https://www.censusindia.co.in/towns/shehera-population-panchmahal-gujarat-802584
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt; | 
population_density = |
area_magnitude= sq. km |
area_total =  |
area_telephone = ૦૨૬૭૦ |
postal_code = ૩૮૯૨૧૦ |
vehicle_code_range = GJ-૧૭ |
sex_ratio = |
unlocode = |
website = |
footnotes = |
સ્થિતિ=ચકાસો
}}
'''શહેરા''' [[ગુજરાત]]ના [[પંચમહાલ જિલ્લો|પંચમહાલ જિલ્લા]]ના [[શહેરા તાલુકો|શહેરા તાલુકા]]માં આવેલું નગર છે. આ તાલુકા મથક છે અને પંચમહાલ જિલ્લાના મુખ્ય શહેરોમાંથી એક ગણવામાં આવે છે. [[લુણાવાડા]]-[[ગોધરા]] માર્ગ પર આવેલું શહેરા તાલુકાનું વ્યાવસાયિક અને સામાજીક કેન્દ્ર છે.

== ભૂગોળ ==
શહેરા {{coor d|22.929|N|73.637|E|}}.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Shehera.html |title=Falling Rain Genomics, Inc - શહેરા |access-date=2008-06-22 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305175945/http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Shehera.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; પર વસેલું છે.

== જોવાલાયક સ્થળો ==
*મરડેશ્વર મહાદેવ મંદિર
* ગોકુલનાથજી મંદિર

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો]]
[[શ્રેણી:પંચમહાલ જિલ્લો]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો]]</text>
      <sha1>m79zjoias6z59smhz3qhj1nvnx0c534</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>વર્ધમાન જિલ્લો</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6091</id>
    <revision>
      <id>903076</id>
      <parentid>889799</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T05:38:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6401" sha1="ltjhmuiqvfyir6itr7312jfha76u772" xml:space="preserve">'''વર્ધમાન જિલ્લો''' (અંગ્રેજી:Bardhaman district) (બંગાળી:বর্ধমান জেলা ''bôrdhoman'') ('''Burdwan''' અથવા '''Burdhman''' પણ લખાય છે.) [[ભારત]] દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા [[પશ્ચિમ બંગાળ| પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્ય]]માં આવેલા કુલ ૧૯ (ઓગણીસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. આ જિલ્લો પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્યના કુલ ૩ (ત્રણ) વિભાગો પૈકીના એક એવા [[વર્ધમાન વિભાગ]]ના વહીવટી ક્ષેત્ર અંતર્ગત આવે છે. [[વર્ધમાન]] શહેર ખાતે વર્ધમાન જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે, જે [[આસાનસોલ]] અને દુર્ગાપુર જેવાં ઔદ્યોગિક રીતે મહત્વ ધરાવતાં સ્થળો હોવા છતાં જિલ્લા તેમ જ વિભાગનું મુખ્ય મથક છે. [[દામોદર નદી]]ના કિનારા પર ૨૩ ડિગ્રી ૨૫' ઉત્તર અક્ષાંશ તથા ૮૭ ડિગ્રી ૮૫' પૂર્વ રેખાંશ પર સ્થિત વર્ધમાન શહેરમાં છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/28/Barddhaman.html |title=Falling Rain Genomics, Inc - Barddhaman |access-date=2010-08-30 |archive-date=2008-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081027025043/http://www.fallingrain.com/world/IN/28/Barddhaman.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; રાજ્યની રાજધાની [[કોલકાતા]]થી ૧૦૦ કિલોમીટર જેટલા દૂર આવેલા આ નગરનો ગૌરવશાળી પૌરાણિક ઇતિહાસ છે. આ નગરનું નામકરણ ૨૪મા જૈન તીર્થંકર [[મહાવીર]]ના નામ પરથી થયેલું છે. [[મુઘલ કાળ]]માં વર્ધમાન નગરનું નામ શરિફાબાદ હતું. મુઘલ બાદશાહ [[જહાંગીર]]ના ફરમાન પર ૧૭મી શતાબ્દીમાં એક વેપારી કૃષ્ણરામ રાયે વર્ધમાન ખાતે પોતાની જમીનદારીનીથી શરૂઆત કરી હતી. કૃષ્ણરામ રાયના વંશજોએ [[૧૯૫૫]] સુધી વર્ધમાન પર શાસન કર્યું. વર્ધમાન જિલ્લામાંથી મળી આવેલા પથ્થર યુગના અવશેષો તથા [[સિંહભૂમિ]], [[પુરુલિયા જિલ્લો|પુરૂલિયા]], [[ધનબાદ]] અને [[બાંકુડા જિલ્લો| બાંકુડા]] જિલ્લાના અવશેષોમાં સમાનતાઓ જોવા મળે છે. આ બાબત પરથી જણાઇ આવે છે કે આ સંપૂર્ણ ક્ષેત્ર એક જ પ્રકારની સભ્યતા અને સંસ્કૃતિનું દ્યોતક હતું. વર્ધમાન નામ જ આપોઆપ જ [[જૈન ધર્મ]]ના ૨૪મા તીર્થંકર મહાવીર વર્ધમાન સાથે જોડાયેલું છે.

&lt;gallery&gt;
File:108 shiv temple.jpg|૧૦૮ શિવ મંદિર
File:Bardhaman Church.jpg|વર્ધમાન દેવળ
File:Burdwan Church 14 06 2012.jpg|વર્ધમાન દેવળ
File:Bharati Bhaban.jpg|ભારતી ભવન
File:Burdwan municipal high school.jpg|વર્ધમાન મ્યુનિસિપલ શાળા
File:Burdwan Palace.jpg|વર્ધમાન પેલેસ
File:Burdwan Medical College Hospital.jpg|વર્ધમાન મેડિકલ કોલેજ હોસ્પિટલ
File:B.U. administrative complex gate.jpg|વર્ધમાન વિશ્વવિદ્યાલય વહિવટી સંકુલ પ્રવેશદ્વાર, રાજબાતી
File:B.U. academic complex south gate.jpg|વર્ધમાન વિશ્વવિદ્યાલય શૈક્ષણિક સંકુલ, દક્ષિણ પ્રવેશદ્વાર
File:Burnpur bungalow.jpg|બર્નપુર બંગલો
File:Burnpur Nehru Park 2.jpg|બર્નપુર નહેરૂ પાર્ક
File:Durgapur.JPG|દુર્ગાપુર
File:Golapbag.jpg|ગોલપબાગ
File:Meghnad Saha Planetarium.jpg|વર્ધમાન મેઘનાદ સાહા પ્લેનેટોરિયમ
File:Curzon Gate.jpg|કર્ઝન દરવાજો
File:Damodar River.jpg|દામોદર નદી
File:Durgapur Steel Plant.jpg|દુર્ગાપુર સ્ટીલ પ્લાન્ટ
File:Sarbamangala temple.jpg|સર્બમંગલા મંદિર
File:Queen Elizabeth at Durgapur.jpg|રાણી એલિઝાબેથ દુર્ગાપુરની મુલાકાતે
&lt;/gallery&gt;

== સંદર્ભ ==
{{reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==

{{commons|category:Bardhaman District}}
* [http://bardhaman.nic.in/home.htm વર્ધમાન જિલ્લાનું અધિકૃત વેબસાઇટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180901135715/http://bardhaman.nic.in/home.htm |date=2018-09-01 }}
* [http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V09_097.gif ''Bardhaman District'', The Imperial Gazetteer of India, 1909, v. 9, p. 91.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180929154358/http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V09_097.gif |date=2018-09-29 }}

{{સ્ટબ}}
{{પશ્ચિમ બંગાળના જિલ્લાઓ}}

[[શ્રેણી:પશ્ચિમ બંગાળ]]</text>
      <sha1>ltjhmuiqvfyir6itr7312jfha76u772</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>લુન્ગલેઇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6306</id>
    <revision>
      <id>903073</id>
      <parentid>828984</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T05:15:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4593" sha1="ppiylbsfpwypr5mg5nuhveh957vwa7y" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                    = લુન્ગલેઇ
| native_name             = Lunglei
| native_name_lang        = 
| other_name              = 
| settlement_type         = શહેર
| image_skyline           = Lunglei View.jpg
| image_alt               = 
| image_caption           = 
| nickname                = 
| map_alt                 = 
| map_caption             = 
| pushpin_map             = India Mizoram
| pushpin_label_position  = left
| pushpin_map_alt         = 
| pushpin_map_caption     = 
| coordinates             = {{coord|22.88|N|92.73|E|display=inline}}
| subdivision_type        = દેશ
| subdivision_name        = ભારત
| subdivision_type1       = [[રાજ્ય]]
| subdivision_name1       = [[મિઝોરમ]]
| subdivision_type2       = [[જિલ્લો]]
| subdivision_name2       = લુન્ગલેઇ જિલ્લો
| established_title       = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date        = 
| founder                 = 
| named_for               = 
| government_type         = 
| governing_body          = 
| unit_pref               = Metric
| area_footnotes          = 
| area_rank               = 
| area_total_km2          = 
| elevation_footnotes     = 
| elevation_m             = 722
| population_total        = 57011
| population_as_of        = ૨૦૦૧
| population_rank         = 
| population_density_km2  = auto
| population_demonym      = 
| population_footnotes    = 
| demographics_type1      = ભાષાઓ
| demographics1_title1    = અધિકૃત
| demographics1_info1     = મિઝો
| timezone1               = [[ભારતીય માનક સમય|IST]]
| utc_offset1             = +૫:૩૦
| postal_code_type        = &lt;!-- [[Postal Index Number|PIN]] --&gt;
| postal_code             = 
| registration_plate      = 
| website                 = 
| footnotes               = 
}}
'''લુન્ગલેઇ''' (ઉચ્ચાર: /ˈlooŋgˌleɪ/) [[ભારત]] દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા [[મિઝોરમ]] રાજ્યનું એક નગર છે. લુન્ગલેઇમાં [[લુન્ગલેઇ જિલ્લો|લુન્ગલેઇ જિલ્લા]]નું મુખ્યાલય આ શહેરમાં આવેલું છે. આ શહેર એક હીલ સ્ટેશન પણ છે અને જુદા-જુદા પ્રવાસન સ્થળોના કારણે પ્રવાસન ક્ષેત્રે આગવું સ્થાન ધરાવે છે.

==ઇતિહાસ==
આ શહેર ૧૮૮૮થી ૧૦ વર્ષ સુધી પહાડી જિલ્લાઓની રાજધાની રહી ચૂક્યું છે.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Prakas|first=Col Ved|title=Encyclopaedia of North-East India, Volume 4|year=૨૦૦૭|publisher=Atlantic Publishers|url=https://books.google.com/books?id=wxkC9S2jYCkC&amp;pg=PA1895&amp;lpg=PA1895&amp;dq=Lunglei+Town&amp;source=bl&amp;ots=56VLtL3WxK&amp;sig=dSzEyv1oPuOxcPjrZOkmWFCXdv4&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=LK40UNvOEIKPrgeM34CYDQ&amp;ved=0CEcQuwUwBA#v=onepage&amp;q=Lunglei%20Town&amp;f=false}}&lt;/ref&gt; આ શહેર મિઝોરમ રાજ્યનું બીજા નંબરનું સૌથી મોટું શહેર છે. છટગાંવ શહેર [[બાંગ્લાદેશ]]માં જતા આ શહેર વાણિજ્ય અને શિક્ષણ ક્ષેત્રે ભારતના આ વિસ્તારના પ્રમુખ શહેર તરીકે વિકસ્યુ હતું.&lt;ref&gt;{{cite book|last=K. C. Kabra|title=Economic Growth of Mizoram: Role of Business &amp; Industry|year=૨૦૦૮|publisher=Concept Publishing Company|url=https://books.google.com/books?id=0PcdaYllHNUC&amp;pg=PA75&amp;lpg=PA75&amp;dq=lunglei+economy&amp;source=bl&amp;ots=wLLCusujq_&amp;sig=2sAg9s7WT3bfD03RslosOcHmTJI&amp;sa=X&amp;ei=i6g0UNX6MIOIrAeDyYCQBw&amp;ved=0CBwQ6AEwAg#v=onepage&amp;q=lunglei%20economy&amp;f=false}}&lt;/ref&gt;

==ભૌગોલિક સ્થિતિ==
આ શહેર {{coord|22.88|N|92.73|E}}&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/31/Lunglei.html |title=Falling Rain Genomics, Inc - Lunglei |access-date=2016-04-30 |archive-date=2017-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211083301/http://www.fallingrain.com/world/IN/31/Lunglei.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;ની ભૌગોલિક સ્થિતિ પર વિદ્યમાન છે.

{{સંદર્ભો}}

{{સ્ટબ}}

[[Category:મિઝોરમ]]</text>
      <sha1>ppiylbsfpwypr5mg5nuhveh957vwa7y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ભિનાર, વાંસદા તાલુકો</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6912</id>
    <revision>
      <id>903049</id>
      <parentid>791250</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T15:30:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7148" sha1="ge0jr961wwz8j7zhtqekum6g7q5p2q8" xml:space="preserve">{{Infobox Indian jurisdiction
| type               = ગામ
| native_name        = ભિનાર
| state_name         = ગુજરાત
| district           = નવસારી
| taluk_names             = વાંસદા
| latd =20.766135 
| longd= 73.362028
| skyline = Bhinar dairy.JPG
| skyline_caption = ભિનાર ગામ ખાતે દુધ ઉત્પાદકોની સહકારી મંડળી
| area_total         = 
| altitude           = 
| population_total   = 
| population_as_of   = 
| population_density = 
| leader_title_1     = 
| leader_name_1      = 
| leader_title_2     = 
| leader_name_2      = 
| footnotes          = 
| blank_title_1           = સગવડો
| blank_value_1           = પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, દૂધની ડેરી,  પંચાયતઘર
| blank_title_2           = મુખ્ય વ્યવસાય
| blank_value_2           = ખેતી, ખેતમજૂરી , પશુપાલન
| blank_title_3           = મુખ્ય ખેતપેદાશ
| blank_value_3           = ડાંગર, શેરડી, કેરી, શાકભાજી, તુવર
| blank_title_4           = બોલી
| blank_value_4           = કુકણા, ધોડીયા
}}
'''ભિનાર''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  [[ગુજરાત| ગુજરાત રાજ્ય]]ના [[નવસારી જિલ્લો| નવસારી  જિલ્લા]]ના પાંચ તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા [[વાંસદા| વાંસદા તાલુકા]]નું ગામ છે. ભિનાર ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[માધ્યમિક શાળા]], દૂધની ડેરી, સરકારી આયુર્વેદિક દવાખાનું, [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. અહીંના લોકોનો મુખ્ય [[વ્યવસાય]] [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]]  છે. અહીંની મુખ્ય [[ખેતપેદાશ]] [[ડાંગર]], [[જુવાર]], [[વાલ]], [[તુવેર]], [[શેરડી]], [[કેરી]] તેમ જ [[શાકભાજી]] છે. આ ગામમાં લગભગ ૧૦૦ % [[આદિવાસી]] લોકો વસે છે. અહીંના લોકો [[ધોડીયા બોલી]] બોલે છે, જે [[ગુજરાતી ભાષા]]થી એકદમ અલગ હોય છે.

અહીંની દુધ ઉત્પાદક સહકારી મંડળી ખાતે રીવર્સ ઓસ્મોસીસ પદ્ધતિ વડે પીવાનું પાણી શુદ્ધ કરવાનો યાંત્રીક પ્લાન્ટ તેમ જ અદ્યતન મકાન જેવાં મહત્વનાં વિકાસ કાર્યો સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરવામાં આવેલાં છે. આ મંડળી ખાતે પશુઓ માટેના દાણ, દવાઓ વગેરે પણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે છે.

== ભૂગોળ ==
ભિનાર ગામમાં કાજીયા ફળિયું, દેસાઈ ફળિયું, ટાંકલી ફળિયું, પાટી ફળિયું, લુહાર ફળિયું, નિશાળ ફળિયું, આશ્રમ ફળિયું, ડુંગરી ફળિયું, પુલ ફળિયું, ખડકાળા , અનાવલ ફાટક, કોલવું, થાણા ડુંગરી, મામાદેવીનું મંદિર, દેવલી માડીનું મંદિર જેવા વિસ્તારો આવેલા છે. ભિનાર ગામની ઉત્તર દિશામાં [[ચઢાવ]] ગામ તેમ જ કોસખાડી નદી, પૂર્વમાં ડુંગરી તેમ જ [[કુરેલિયા]] ગામ, દક્ષિણમાં [[કાવેરી નદી (દક્ષિણ ગુજરાત)|કાવેરી નદી]] તેમ જ પશ્ચિમમાં [[પાલગભાણ]] ગામ આવેલું છે. ભિનાર ગામ [[વાપી]] થી [[શામળાજી]] જતા રાજ્ય ધોરી માર્ગ નં. ૫-એ  દ્વારા તેમજ અન્ય રાજ્ય ધોરી માર્ગ દ્વારા [[વાંસદા]], [[ઉનાઇ]], [[અનાવલ]], [[ચિખલી]], [[ધરમપુર]], [[આહવા]], [[સાપુતારા]], [[બીલીમોરા]], [[વ્યારા]], [[મહુવા]], [[બાજીપુરા]] જેવાં મહત્વનાં સ્થળો સાથે જોડાયેલું છે. આ ઉપરાંત પાકા રસ્તા દ્વારા ગામમાં તેમ જ આજુબાજુના ગામો સાથે પણ જોડાયેલું ભિનાર ગામ રાજય પરિવહન (એસટી) દ્વારા ચાલતી બસની સારી સગવડ ધરાવે છે.

== જાનકી વન ==
ભિનાર ગામ ખાતે રાજ્યના વન વિભાગ દ્વારા [[જાનકી વન]] પર્યાવરણ-સુરક્ષા, વન્ય સમૃધ્ધિનું જતન-સંવર્ધન, પર્યટન સ્થળ, વન્ય ઔષધિ-ઉછેર વગેરે હેતુથી સ્થાપવામાં આવેલ છે. તત્કાલીન મુખ્ય મંત્રી [[આનંદીબેન પટેલ|આનંદીબેન]] દ્વારા ૬૬માં રાજય વન મહોત્સવની ઉજવણીના ભાગરૂપે ૧પ.૬૬ હેકટર જેટલા વિસ્તારમાં ફેલાયેલા રાજયના ૧૨મા સાંસ્કૃતિક વન તરીકે જાનકી વનનું લોક-સમર્પણ બીજી ઓગસ્ટ,૨૦૧૫ના દિવસે કરવામાં આવ્યું હતું.

== આ પણ જુઓ ==
* [[કલ્યાણભાઈ બાબરભાઈ પટેલ]]

== બાહ્ય કડીઓ ==
* [http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Bhinar.html ભિનાર ગામ વિશે માહિતી ફોલીંગરેઇન ડોટકોમ પર]{{Dead link|date=જુલાઈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}}


[[શ્રેણી:વાંસદા તાલુકો]]</text>
      <sha1>ge0jr961wwz8j7zhtqekum6g7q5p2q8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>મોડાસા</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7272</id>
    <revision>
      <id>903063</id>
      <parentid>898909</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T22:31:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3204" sha1="4lhs18e35lne9z1stbbfbpzef69qt6j" xml:space="preserve">{{Infobox Indian jurisdiction
| type = નગર
| native_name = મોડાસા
| other_name = &lt;!-- optional --&gt;
| nickname = | state_name = Gujarat
| skyline = 
| skyline_caption = 
| latd = 23.47
| longd = 73.3
| area_total = 17.67
| area_total_cite = 
| altitude                = 197
| altitude_cite = 
| precip = 
| temp_winter = 
| largest_city = 
| nearest_city = 
| district                = અરવલ્લી જિલ્લો
| population_total = 67648
| population_rank = | population_as_of = ૨૦૧૧
| population_total_cite   = &lt;ref name=&quot;2011 census data&quot;&gt;{{cite web| title = Census of India Search details
| url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=540542| publisher = censusindia.gov.in
| access-date = ૧૦ મે ૨૦૧૫
}}&lt;/ref&gt;
| population_density      = 5022.1
| population_density_cite = 
| sex_ratio               = 1.083
| literacy                = 
| literacy_rank           = 
| literacy_male           = 
| literacy_female         = 
| leader_title_1          = 
| leader_name_1           = 
| established_title       = 
| established_date        = 
| area_telephone          = ૯૧ ૨૭૭૪
| postal_code             = ૩૮૩૩૧૫
| unlocode                = 
| vehicle_code_range      = GJ-31
| website                 = sabarkanthadp.gujarat.gov.in
| website_caption         = અરવલ્લી જિલ્લા અધિકૃત વેબસાઇટ
|સ્થિતિ=ચકાસો
}}
'''મોડાસા''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત]] રાજ્યના [[અરવલ્લી જિલ્લો|અરવલ્લી જિલ્લા]]ના મહત્વના તાલુકા [[મોડાસા તાલુકો|મોડાસા તાલુકા]]નું શહેર અને તેમજ જિલ્લા અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. 

== ભૂગોળ ==
મોડાસા {{Coord|23.47|N|73.3|E}} પર સ્થિત છે. સમુદ્ર સપાટીથી તેની સરેરાશ ઉંચાઇ ૧૯૭ મીટર (૬૪૬ ફીટ) છે.&lt;ref&gt;{{cite web | title = Modasa, India | url = http://www.fallingrain.com/world/IN/09/Modasa.html | date = ૩ માર્ચ ૨૦૦૫ | publisher = Falling Rain Genomics | access-date = ૮ સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૮ | archive-date = 2016-03-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304052001/http://www.fallingrain.com/world/IN/09/Modasa.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; મોડાસામાં મોટાભાગનો પાણી પુરવઠો માઝમ નદી પરના બંધમાંથી આવે છે જે મોડાસાથી ૫ કિમી દૂર આવેલો છે.

== આ પણ જુઓ ==
* [[મોડાસા તાલુકો]]

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

{{stub}}

[[Category:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો]]
[[Category:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો]]
[[Category:મોડાસા તાલુકો]]</text>
      <sha1>4lhs18e35lne9z1stbbfbpzef69qt6j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>માણસા</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7275</id>
    <revision>
      <id>903059</id>
      <parentid>894387</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T18:55:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5338" sha1="r2cw1ycuazvnv3726ktq9d201ece6w7" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                    = માણસા
| native_name             = 
| native_name_lang        = 
| other_name              = 
| nickname                = 
| settlement_type         = શહેર
| image_skyline           = 
| image_alt               = 
| image_caption           = 
| pushpin_map             = India Gujarat
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_alt         = 
| pushpin_map_caption     = ગુજરાત, ભારતમાં સ્થાન
| coordinates             = {{coord|23.43|N|72.67|E|display=inline}}
| subdivision_type        = દેશ
| subdivision_name        = {{flag|India}}
| subdivision_type1       = રાજ્ય
| subdivision_name1       = [[ગુજરાત]]
| subdivision_type2       = જિલ્લો
| subdivision_name2       = [[ગાંધીનગર જિલ્લો]]
| established_title       = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date        = 
| founder                 = 
| named_for               = 
| government_type         = 
| governing_body          = 
| unit_pref               = Metric
| area_footnotes          = 
| area_rank               = 
| area_total_km2          = 
| elevation_footnotes     = 
| elevation_m             = 103
| population_total        = 30347
| population_as_of        = ૨૦૧૧
| population_rank         = 
| population_density_km2  = auto
| population_demonym      = 
| population_footnotes    = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.censusindia.co.in/towns/mansa-population-gandhinagar-gujarat-802477|title=Mansa Population, Caste Data Gandhinagar Gujarat - Census India|website=www.censusindia.co.in|language=en-US|access-date=૧૯ જૂન ૨૦૧૮|archive-date=2022-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525064135/https://www.censusindia.co.in/towns/mansa-population-gandhinagar-gujarat-802477|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| demographics_type1      = ભાષાઓ
| demographics1_title1    = અધિકૃત
| demographics1_info1     = [[ગુજરાતી]], [[હિન્દી]]
| timezone1               = ભારતીય માનક સમય
| utc_offset1             = +૫:૩૦
| postal_code_type        = પિનકોડ
| postal_code             = ૩૮૨૮૪૫&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.citypincode.in/GUJARAT/GANDHI_NAGAR/MANSA__GANDHI_NAGAR_PINCODE |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2016-01-30 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924000506/http://www.citypincode.in/GUJARAT/GANDHI_NAGAR/MANSA__GANDHI_NAGAR_PINCODE |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| registration_plate      = 
| website                 = 
| footnotes               = 
}}
'''માણસા''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત]] રાજ્યના [[ગાંધીનગર જિલ્લો|ગાંધીનગર જિલ્લા]]ના [[માણસા તાલુકો|માણસા તાલુકા]]માં આવેલું શહેર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. માણસા નગરનો વહીવટ [[નગરપાલિકા]] દ્વારા કરવામાં આવે છે.

==ભૂગોળ==
માણસાની સમુદ્ર સપાટીથી સરેરાશ ઉંચાઇ ૧૦૩ મીટર છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/09/Mansa.html|title=Maps, Weather, and Airports for Mansa, India|website=www.fallingrain.com|accessdate=2025-11-21|archive-date=2024-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20241205083247/https://www.fallingrain.com/world/IN/09/Mansa.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== શિક્ષણ ==
* એલ. એચ. સાયન્સ કોલેજ
* એસ. ટી. આર્ટસ એન્ડ બી. આર. કોમર્સ કોલેજ
* આર. બી. એલ. ડી સાર્વજનિક હાઇસ્કુલ
* રાજમાતા સાર્વજનિક હાઇસ્કુલ
* પી. વી. એચ. સાર્વજનિક હાઇસ્કુલ

== જોવાલાયક સ્થળો ==
* મલાવ તળાવ
* પોરાણીક વાવ&lt;ref name=&quot;Shukla 2014&quot;&gt;{{cite web | last=Shukla | first=Rakesh | title=ક્યારેક લોકોની તરસ છિપાવતા હતા ગુજરાતના આ જળ મંદિરો-માણસાની વાવ| website=gujarati.oneindia.com | date=૨૪ જૂન ૨૦૧૪ | url=http://gujarati.oneindia.com/features/some-interesting-stepwell-gujarat/slider-pf63029-019322.html | language=gu | access-date=૨૦ નવેમ્બર ૨૦૧૬}}&lt;/ref&gt;
* બી. એ. પી. એસ સ્વામિનારાયણ મંદિર
* શ્રી ત્રિકમજી મંદિર
* મહાકાળી મંદિર , વિજય ચોક
* સત્યનારાયણ મંદિર

== આ પણ જુઓ ==
* [[માણસા તાલુકો]]

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

{{stub}}

[[Category:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો]]
[[Category:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો]]
[[શ્રેણી:માણસા તાલુકો]]</text>
      <sha1>r2cw1ycuazvnv3726ktq9d201ece6w7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>વિજાપુર</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7292</id>
    <revision>
      <id>903079</id>
      <parentid>881172</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T06:13:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2760" sha1="th1l7e4z3v3itn9tf3jmj9fyjd79iu6" xml:space="preserve">{{Infobox Indian jurisdiction | native_name = વિજાપુર
| type = નગર | latd = 23.5600722
| longd = 72.7456713| locator_position = right
| state_name = ગુજરાત | district = [[મહેસાણા જિલ્લો | મહેસાણા]] |leader_title = 
| leader_name = | altitude = 116
| population_as_of = ૨૦૧૧ | population_total = ૨૫,૫૫૮
| area_magnitude= sq. km | area_total = 
| area_telephone = ૦૨૪૩૬ | postal_code = ૩૮૨૮૭૦
| vehicle_code_range = જીજે-૦૨ (GJ-02) | sex_ratio = 
| unlocode = | website = | footnotes = | સ્થિતિ = યોગ્ય
}}
'''વિજાપુર''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત]] રાજ્યના [[મહેસાણા જિલ્લો|મહેસાણા જિલ્લા]]ના [[વિજાપુર તાલુકો|વિજાપુર તાલુકા]]નું નગર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.

== ભૂગોળ ==
વિજાપુર {{Coord|23.57|N|72.75|E|}} પર સ્થિત છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Vijapur.html |title=Falling Rain Genomics, Inc - Vijapur |access-date=2016-04-09 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303221809/http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Vijapur.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; સમુદ્ર સપાટીથી તેની સરેરાશ ઉંચાઇ ૧૧૬ મીટર (૩૮૦ ફીટ) છે. તે [[સાબરમતી નદી]]થી આશરે ૫ કિમી દૂર આવેલું છે.

== મંદિરો ==
[[File:Vijapur Derasar.jpg|thumb|વિજાપુર જૈન મંદિર સંકુલ]]
વિજાપુર જૈન મુનિ બુદ્ધિસાગર સુરીનું જન્મ સ્થાન છે, જેમણે [[મહુડી]] તીર્થની સ્થાપના કરી હતી. મુનીના અંતિમ સંસ્કાર વિજાપુર ખાતે કરવામાં આવ્યા હતા. તેમને સમર્પિત જૈન મંદિર અને દેરું પાછળથી સ્થાપવામાં આવ્યું હતું.

== આ પણ જુઓ ==
* [[વિજાપુર તાલુકો]]

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

{{સ્ટબ}}

[[Category:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો]]
[[Category:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો]]
[[શ્રેણી:વિજાપુર તાલુકો]]</text>
      <sha1>th1l7e4z3v3itn9tf3jmj9fyjd79iu6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>લીમખેડા</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7300</id>
    <revision>
      <id>903071</id>
      <parentid>881150</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T05:10:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2103" sha1="0qpweoq4rr6rvl7mwki3cd75baysyw6" xml:space="preserve">{{Infobox Indian Jurisdiction
| type = ગામ
| native_name = લીમખેડા
| other_name = 
| district = દાહોદ
| state_name = ગુજરાત
| nearest_city = 
| assembly_cons = 
| skyline = 
| latd = 22.8356801
| latm = | lats = 0
| longd = 73.9891863 | longm = 
| longs= 0
| locator_position = left
| area_total = 
| altitude = 252
| population_total = 3924
| population_as_of = ૨૦૧૧&lt;ref&gt;{{cite web
| url=http://www.census2011.co.in/data/town/519389-limkheda-gujarat.html| title = Limkheda Population Census 2011
| access-date = ૧૪ ઓક્ટોબર ૨૦૧૬
}}&lt;/ref&gt;
|population_density =
|sex_ratio =
|literacy =
|area_telephone =
|postal_code =
|vehicle_code_range =
|coastline =
|climate =
|precip =
|temp_summer =
|temp_winter =
|website=
|સ્થિતિ=યોગ્ય
}}
'''લીમખેડા''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત]] રાજ્યના [[દાહોદ જિલ્લો|દાહોદ જિલ્લા]]ના [[લીમખેડા તાલુકો|લીમખેડા તાલુકા]]નું નગર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.

લીમખેડા ખાતેથી [[ગાંધીનગર]]થી [[ઈંદોર]] જતો [[રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૫૯]] પસાર થાય છે. લીમખેડા [[હડફ નદી]]&lt;nowiki/&gt;ના કાંઠે વસેલું છે.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
* [http://www.fallingrain.com/world/IN/09/Limkheda.html લીમખેડાનું હવામાન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170413154727/http://www.fallingrain.com/world/IN/09/Limkheda.html |date=2017-04-13 }}

{{સ્ટબ}}

[[Category:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો]]
[[Category:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો]]
[[Category:લીમખેડા તાલુકો]]</text>
      <sha1>0qpweoq4rr6rvl7mwki3cd75baysyw6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સાવલી</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7358</id>
    <revision>
      <id>903088</id>
      <parentid>881192</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:30:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3499" sha1="h9v09zu31y4shb1j2karm5jnn39qlyd" xml:space="preserve">{{Infobox Indian jurisdiction
| type = નગર
| native_name = સાવલી
| state_name = ગુજરાત
| district = વડોદરા
| taluk_names = [[સાવલી તાલુકો | સાવલી]]
|latd = 22.372187
| longd = 73.190617
| area_total = 
| population_total = 
| population_density = 
| leader_name_1 = 
| leader_name_2 = 
| blank_title_1 = સગવડો
| blank_value_1 = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], દૂધની ડેરી
| blank_title_2 = મુખ્ય વ્યવસાય
| blank_value_2 = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]]
| blank_title_3 = મુખ્ય ખેતપેદાશ
| blank_value_3 = [[મકાઈ]], [[બાજરી]], [[તુવર]], [[શાકભાજી]]
| blank_title_4 = 
}}
'''સાવલી''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત]] રાજ્યના [[વડોદરા જિલ્લો|વડોદરા જિલ્લા]]ના [[સાવલી તાલુકો|સાવલી તાલુકા]]નું નગર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.

==ઇતિહાસ==
વડોદરાના પ્રથમ મહારાજા [[પીલાજી રાવ ગાયકવાડ]]ના અંતિમ સંસ્કાર અહીં કરવામાં આવ્યા હતા.&lt;ref name=&quot;CAKDBP_1918&quot;&gt;{{cite book |url=https://archive.org/stream/historyofmaratha03kincuoft#page/2/mode/2up/search/umabai |title=A History of the Maratha People Volume 3 |authors=Charles Augustus Kincaid and Dattatray Balwant Parasnis |year=1918 |publisher=Oxford University Press|pages=2–10 }}&lt;/ref&gt; 

== જાણીતા વ્યક્તિઓ ==
* [[ઉશનસ્]] - ગુજરાતી ભાષાના કવિ

== વાહનવ્યવહાર ==
[[File:Savli Bus Station.jpg|thumb|સાવલી બસ સ્ટેશન]]
સાવલી ગુજરાત રાજ્ય સ્ટેટ ટ્રાન્સપોર્ટ કોર્પોરેશનની બસ સેવા દ્વારા રાજ્યના બધાં મુખ્ય શહેરો સાથે જોડાયેલું છે.

== છબીઓ ==
&lt;gallery&gt;
ચિત્ર:Bhimnath Mahadev Temple Savli.jpg|ભીમનાથ મહાદેવ મંદિર, સાવલી
ચિત્ર:Damajino Dero at Savli.jpg|દામાજીનો દેરો, દામાજી રાવ ગાયકવાડનું સ્મારક
&lt;/gallery&gt;

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
* [http://www.fallingrain.com/world/IN/09/Savli.html સાવલી નગર વિશે માહિતી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110319050113/http://www.fallingrain.com/world/IN/09/Savli.html |date=2011-03-19 }}
* [http://www.itisavli.org/ સાવલી ઔદ્યોગિક તાલીમ સંસ્થાની વેબસાઇટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100203030400/http://www.itisavli.org/ |date=2010-02-03 }}

{{સ્ટબ}}

[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો]]
[[શ્રેણી:સાવલી તાલુકો]]</text>
      <sha1>h9v09zu31y4shb1j2karm5jnn39qlyd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>મહુધા</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7360</id>
    <revision>
      <id>903057</id>
      <parentid>892292</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T18:18:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5878" sha1="4ox8qmdq8z9795ykfq2lhfucybmth36" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name                    = મહુધા
|settlement_type         = નગર
|image_skyline           = 
|imagesize               = 
|image_alt               = 
|image_caption           = 
|image_map               = 
|map_alt                 = 
|map_caption             = 
|pushpin_map             = India Gujarat#India3
|pushpin_map_alt         = 
|pushpin_map_caption     = 
|pushpin_label_position  = 
|coordinates             = {{coord|22.82|72.93|type:village|display=inline}}
|coor_pinpoint           = 
|coordinates_footnotes   = 
|subdivision_type        = દેશ
|subdivision_name        = ભારત
|subdivision_type1       = [[ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો|રાજ્ય]]
|subdivision_name1       = [[ગુજરાત]]
|subdivision_type2       = [[ગુજરાતના જિલ્લાઓ|જિલ્લો]]
|subdivision_name2       = [[ખેડા જિલ્લો|ખેડા]]
|subdivision_type2       = તાલુકો
|subdivision_name2       = [[મહુધા તાલુકો|મહુધા]]
|established_title       = 
|established_date        = 
|seat_type               = 
|seat                    = 
|government_footnotes    = 
|government_type         = 
|governing_body          = 
|leader_party            = 
|leader_title            = 
|leader_name             = 
|leader_title1           = 
|leader_name1            = 
|leader_title2           = 
|leader_name2            = 
|leader_title3           = 
|leader_name3            = 
|leader_title4           = 
|leader_name4            = 
|unit_pref               = Metric
|area_footnotes          = 
|area_urban_footnotes    = &lt;!-- &lt;ref&gt; &lt;/ref&gt; --&gt;
|area_rural_footnotes    = &lt;!-- &lt;ref&gt; &lt;/ref&gt; --&gt;
|area_metro_footnotes    = &lt;!-- &lt;ref&gt; &lt;/ref&gt; --&gt;
|area_note               = 
|area_water_percent      = 
|area_rank               = 
|area_blank1_title       = 
|area_blank2_title       = 
|area_total_km2          = 
|area_land_km2           = 
|area_water_km2          = 
|area_urban_km2          = 
|area_rural_km2          = 
|area_metro_km2          = 
|area_blank1_km2         = 
|area_blank2_km2         = 
|length_km               = 
|width_km                = 
|dimensions_footnotes    = 
|elevation_footnotes     = 
|elevation_m             = ૩૭
|population_as_of        = ૨૦૧૧
|population_total        = 15780
|population_density_km2  = auto
|population_footnotes    = &lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999 | archive-url = https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999| archive-date = ૧૬ જૂન ૨૦૦૪ | title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)| access-date = ૧ નવેમ્બર ૨૦૦૮ | publisher = Census Commission of India}}&lt;/ref&gt;
|population_blank1_title = લિંગ પ્રમાણ
|population_blank1       = 
|population_blank2_title = સાક્ષરતા
|population_blank2       = 
|population_demonym      = 
|timezone1               = [[ભારતીય માનક સમય|IST]]
|utc_offset1             = +૫:૩૦
|postal_code_type        = પિનકોડ
|postal_code             = 
|area_code_type          = ટેલિફોન કોડ
|area_code               = 
|area_codes              = &lt;!-- for multiple area codes --&gt;
|iso_code                = 
|website                 = &lt;!-- {{URL|example.com}} --&gt;
}}
'''મહુધા''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત]] રાજ્યના [[ખેડા જિલ્લો|ખેડા જિલ્લા]]ના [[મહુધા તાલુકો|મહુધા તાલુકા]]નું નગર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.

== ભૂગોળ ==
મહુધા [[ડાકોર]]થી ૨૫ કિમીના અંતરે {{Coord|22.82|N|72.93|E|}} પર વસેલું છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.fallingrain.com/world/IN/09/Mahudha.html |title=Falling Rain Genomics, Inc – Mahudha |access-date=2025-07-08 |archive-date=2025-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250223174040/https://www.fallingrain.com/world/IN/09/Mahudha.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; નજીકનું શહેર [[નડીઆદ]] ૧૬ કિમીના અંતરે આવેલું છે. તેની સરેરાશ ઊંચાઇ ૩૭ મીટર છે.

== શિક્ષણ સંસ્થાઓ ==
* શ્રી એમ.ડી. શાહ એન્ડ બી.ડી. પટેલ આટર્સ એન્ડ કોમર્સ કોલેજ
* શ્રી એમ.કે.એમ. માઘ્યમિક તથા ઉચ્ચતર માઘ્યમિક હાઈસ્કૂલ
* શ્રી નાગરીક કન્યા વિઘાલય, હાઈસ્કૂલ
* કોહિનૂર હાઈસ્કૂલ

== જાણીતા વ્યક્તિઓ ==
* [[ઉર્જિત પટેલ]] -  ભૂતપૂર્વ ગવર્નર, આર.બી.આઇ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Nairobi-club-proud-that-members-son-to-be-RBI-governor/articleshow/53803085.cms|title=Nairobi club proud that member's son to be RBI governor|date=૨૨ ઓગસ્ટ ૨૦૧૬|access-date=૨૬ નવેમ્બર ૨૦૧૬}}&lt;/ref&gt;

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

{{સ્ટબ}}

[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો]]
[[શ્રેણી:મહુધા તાલુકો]]</text>
      <sha1>4ox8qmdq8z9795ykfq2lhfucybmth36</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>મહેમદાવાદ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7362</id>
    <revision>
      <id>903058</id>
      <parentid>881121</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T18:25:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3730" sha1="1aass2z8yt4hfano3w2vqepd9ung0eh" xml:space="preserve">{{Infobox Indian jurisdiction | native_name = મહેમદાવાદ
| type = નગર | latd = 22.83
| longd = 72.77| locator_position = right
| state_name = ગુજરાત | district = [[ખેડા જિલ્લો | ખેડા]] |leader_title = 
| leader_name = | altitude = 33
| population_as_of = ૨૦૦૧ | population_total = 30769
| area_magnitude= sq. km | area_total = 
| area_telephone =  | postal_code = 
| vehicle_code_range = | sex_ratio = 
| unlocode = | website = | footnotes = | સ્થિતિ = ચકાસો
}}
'''મહેમદાવાદ''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત]] રાજ્યના [[ખેડા જિલ્લો|ખેડા જિલ્લા]]માં આવેલા [[મહેમદાવાદ તાલુકો|મહેમદાવાદ તાલુકા]]નું નગર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.

== ઇતિહાસ ==
આ શહેર મહેમુદશાહ બાદશાહે વસાવ્યું હતું અને તેના નામ પરથી આ શહેરનું નામ મહેમુદાબાદ રાખવામાં આવેલું હતું, જે સમય જતાં અપભ્રંશ થઇને મહેમદાવાદ થઇ ગયું. શહેર મધ્યે એક મોટી વાવ બાદશાહે બનાવડાવી છે, જે ગુજરાત રાજ્ય સંરક્ષિત સ્મારક ‍(S-GJ-43) છે.

== ભૂગોળ ==
મહેમદાબાદ {{Coord|22.83|N|72.77|E|}} પર સ્થિત છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Mahemdavad.html |title=Falling Rain Genomics, Inc - Mahemdavad |access-date=2016-10-10 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303183805/http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Mahemdavad.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  [[અમદાવાદ]]-[[મુંબઇ]] રેલ્વે લાઇન મહેમદાવાદથી પસાર થાય છે. આ ઉપરાંત અહીંથી [[ગાંધીનગર]]થી [[ઈંદોર]] જતો [[રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૫૯]] પણ પસાર થાય છે.

== જોવાલાયક સ્થળો ==
[[ચિત્ર:BHAMARIA WELL Mahamadabad GUJARAT.jpg|300px|thumb|ભમ્મરીયો કૂવો]]
અહીં [[ભમ્મરીયો કૂવો,મહેમદાવાદ|ભમ્મરિયો કૂવો]] તેમજ રોજા-રોજી દરગાહ  જોવાલાયક સ્થળો છે. [[વાત્રક નદી]]ના કાંઠે સિદ્ધિવિનાયક દેવસ્થાન આવેલું છે, જે ઘણું જ રમણીય સ્થળ છે.

== શિક્ષણ ==
અહીં પ્રાથમિક, માધ્યમિક, ઉચ્ચતર માધ્યમિક તેમ કુલ દસેક નિશાળો તેમજ ત્રણ મહાવિદ્યાલયો આવેલ છે.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
* [http://www.india9.com/i9show/Mahemdabad-67381.htm મહેમદાવાદ વિશે માહિતી]

{{સ્ટબ}}

[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો]]   
[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો]]
[[શ્રેણી:મહેમદાવાદ તાલુકો]]</text>
      <sha1>1aass2z8yt4hfano3w2vqepd9ung0eh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>રાજપીપલા</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8536</id>
    <revision>
      <id>903066</id>
      <parentid>881139</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T00:30:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9387" sha1="n9olmg5gozsd3ngoa1b2sbeheat3zcr" xml:space="preserve">{{Infobox Indian jurisdiction
| type = નગર
| native_name = રાજપીપલા
| state_name = ગુજરાત
| district = નર્મદા
| taluk_names = નાંદોદ
| latd = 21.87265
| longd = 73.502126
| area_total = | altitude = 148
| population_total = 34845
| population_as_of = ૨૦૧૧&lt;ref&gt;{{Cite web
| url=https://www.censusindia.co.in/towns/rajpipla-population-narmada-gujarat-802603| title = Rajpipla Population, Caste Data Narmada Gujarat - Census India
| website=www.censusindia.co.in| language = en-US
| access-date=૮ જૂન ૨૦૧૮| archive-date = 2021-05-18
| archive-url = https://web.archive.org/web/20210518151354/https://www.censusindia.co.in/towns/rajpipla-population-narmada-gujarat-802603| url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;
| population_density = 
| footnotes          = 
| blank_title_1      = સગવડો
| blank_value_1      = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], દૂધની ડેરી
| blank_title_2      = મુખ્ય વ્યવસાય
| blank_value_2      = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]]
| blank_title_3      = 
| blank_value_3      = 
| blank_title_4      = 
| blank_value_4      = 
| સ્થિતિ               = યોગ્ય
}}
[[File:Rajpipla Railway Station.jpg|thumb|રાજપીપલા રેલ્વે સ્ટેશન]]
'''રાજપીપલા''' અથવા '''રાજપીપળા''' [[ગુજરાત|ગુજરાત રાજ્ય]]ના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા તેમ જ વનાચ્છાદિત ડુંગરાળ પ્રદેશ ધરાવતા [[નર્મદા જિલ્લો|નર્મદા જિલ્લા]]નાં [[નાંદોદ તાલુકો|નાંદોદ તાલુકા]]માં આવેલું નગર છે, જે નાંદોદ તાલુકાનું તથા નર્મદા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક પણ છે.

== ભૂગોળ ==
રાજપીપલા નગર [[કરજણ નદી]]ના કિનારે {{Coord|21.78|N|73.57|E|}} પર સ્થિત છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Rajpipla.html |title=Falling Rain Genomics, Inc - Rajpipla |access-date=2016-09-09 |archive-date=2019-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191210004455/http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Rajpipla.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; વસેલું છે. રાજપીપલાની સરેરાશ ઉંચાઇ ૧૪૮ મીટર છે.

== જોવાલાયક સ્થળો ==
અહીં રાજમહેલ, હરસિધ્ધિમાતાનું મંદિર, ગાયત્રી યજ્ઞ શાળા, કરજણ ડેમ, [[સરદાર સરોવર બંધ]], [[શૂલપાણેશ્વર વન્યજીવન અભયારણ્ય|શૂલપાણેશ્વર અભયારણ્ય]], [[ગરૂડેશ્વર]] વગેરે જોવાલાયક સ્થળો છે.

=== હરસિધ્ધી માતાનું મંદિર ===
રાજપીપલામાં હરસિધ્ધી માતાનું વિશાળ મંદિર આવેલું છે. આ મંદિરનું માહત્મ્ય રાજપીપલા અને આજુબાજુના વિસ્તારમાં ઘણું છે. આસો માસમાં આવતી નવરાત્રી વખતે મેળો પણ ભરાય છે.

=== વાડિયા પેલેસ ===
રાજપીપલામાં ઘણા મહેલો આવેલા છે. ''વાડિયા પેલેસ'' આ પૈકીનો એક મહેલ છે, જેનું મૂળ નામ તો 'ઇન્દ્રજીત પદ્મિની પેલેસ' છે. આ રાજમહેલ હાલમાં ગુજરાત સરકાર હસ્તક છે અને અહીં વન ખાતાની કચેરી ઉપરાંત રોપ ઉછેર કેન્દ્ર ચાલે છે. મહેલનાં પ્રાંગણમાં ઔષધિય વનસ્પતિ ઉદ્યાન (Medicinal Plant Garden) બનાવવામાં આવ્યો છે, જેમાં અનેક લુપ્ત થઈ રહેલી તથા દુર્લભ જડીબુટ્ટીઓ ઉછેરવામાં આવી રહી છે. આ ઉદ્યાનમાં અશોક, વા લાકડી, દંતી, હરડે, ટેંટુ, અર્જુન, ભિલામો, લસણવેલ, મધુનાશિની, વિદારી કંદ, લીંડીપીપર, ગજપીપર, કાળો ખેર, ચિત્રક જેવી વિવિધ વનસ્પતિઓ છે. આ ઉદ્યાનનું નિયમન ગુજરાત સરકારનાં સ્વાસ્થ્ય અને કુટુંબ કલ્યાણ વિભાગ દ્વારા કરવામાં આવે છે.{{સંદર્ભ}} અહીંથી આશરે ૧૦ કી.મી.ના અંતરે જીતનગર, ડેમ ફળીયા પાસે બીજો એક આયુર્વેદીક વનસ્પતિ ઉદ્યાન પણ આવેલો છે, ત્યાં પણ વિવિધ વનસ્પતિઓ જોવા મળી શકે છે. આ ઉદ્યાનનુ સંચાલન તાજેતરમાં ગુજરાત ઔષધીય વનસ્પતિ બોર્ડ, ગાંધીનગરને સોંપાયુ છે.{{સંદર્ભ}} વાડિયા પેલેસ ખાતેસરકારી આયુર્વેદિક ફાર્મસી પણ મહેલનાં એક ભાગમાં આવેલી છે. જ્યાં પહેલાંના સમયમાં મહારાજાનું રસોડું હતું, ત્યાં હાલમાં આ ફાર્મસી બનાવવામાં આવી છે.

== રાજ કુટુંબ ==
[[Image:Flag of Rajpipla.svg|thumb|right|રાજપીપલા રજવાડાનો ધ્વજ]]
[[માનવેંદ્રસિંહ ગોહીલ|રાજકુમાર માનવેંદ્રસિંહ ગોહીલ]] (પ્રિન્સ માનવ અથવા તો માનવ તરીકે વધુ જાણીતા) ઘણી સેવાભાવી સંસ્થાઓ સાથે જોડાયેલા છે અને વડોદરામાં ''લક્ષ્ય'' નામે એક સેવાભાવી સંસ્થા ચલાવે છે, જે [[સમલિંગી|સજાતિય પુરુષો]]માં એઇડ્સ વિષે જાગૃતિ લાવવાનાં કાર્યમાં પ્રવૃત્ત છે.

== શિક્ષણ ==
રાજપીપલામાં ઘણી શિક્ષણ સંસ્થાઓ આવેલી છે. પૂર્વ પ્રાથમિક, પ્રાથમિક, માધ્યમિક, ઉચ્ચતર માધ્યમિક તથા કોલેજનું શિક્ષણ પણ સુલભ છે. જેમાં એમ. આર. વિદ્યાલય, નવદુર્ગા હાઇસ્કુલ, કન્યા વિનય મંદિર, ગવર્મેન્ટ હાઇસ્કુલ અને અંબુભાઈ પુરાણી હાઇસ્કુલ મુખ્ય છે. બી.એડ. કોલેજ, પીટીસી કોલેજ, ફોરેસ્ટ કોલેજ, આર્ટસ કોલેજ, કોમર્સ કોલેજ, સાયન્સ કોલેજ પણ આવેલી છે.

== આ પણ જુઓ ==
* [[નાંદોદ તાલુકો]]

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
* [http://wikimapia.org/4657832/gu/Shri-Harsiddhi-Mataji-Temple રાજપીપલા ખાતે શ્રી હરસિદ્ધિ માતાજીનું મંદિર વિકિમેપિયા પર]
* [http://www.4dw.net/royalark/India/rajpipla.htm Genealogy of the Rajpipla house]
* [http://uqconnect.net/~zzhsoszy/ips/r/rajpipla.html રાજપીપલા: રજવાડું] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090206205815/http://uqconnect.net/~zzhsoszy/ips/r/rajpipla.html |date=2009-02-06 }}
* [http://openlibrary.org/a/OL699487A  Open library resource ]
* [http://books.google.com/books?hl=en&amp;id=riBJH0J1FR0C&amp;dq=Indian+States+Somerset+Playne&amp;printsec=frontcover&amp;source=web&amp;ots=8ltHcDpHEp&amp;sig=JIaobo-lukOtAJZMR8fo7oJkaI4&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=1&amp;ct=result  Playne, Somerset; Solomon, R. V. ; Bond, J. W.; Wright, Arnold; Indian States]

[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો]]
[[શ્રેણી:નાંદોદ તાલુકો]]</text>
      <sha1>n9olmg5gozsd3ngoa1b2sbeheat3zcr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સચીન (તા. ચોર્યાસી)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11365</id>
    <revision>
      <id>903084</id>
      <parentid>828401</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T07:41:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3739" sha1="7p1gjbr23jhyslmdylie8wgpcuujhx1" xml:space="preserve">{{Infobox Indian jurisdiction
| type               = નગર
| native_name        = સચીન
| state_name         = ગુજરાત
| district           = સુરત
| taluk_names        = [[ચોર્યાસી તાલુકો|ચોર્યાસી]]
| latd               = 21.195
| longd              = 72.819444
| area_total         = 
| altitude           = 22
| population_total   = 
| population_as_of   = 
| population_density = 
| leader_title_1     = 
| leader_name_1      = 
| leader_title_2     = 
| leader_name_2      = 
| footnotes          = 
| blank_title_1      = સગવડો
| blank_value_1      = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], દૂધની ડેરી
| blank_title_2      = મુખ્ય વ્યવસાય
| blank_value_2      = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]]
| blank_title_3      = મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો
| blank_value_3      = [[ડાંગર]] તેમજ [[શાકભાજી]]
| blank_title_4      = 
| blank_value_4      = 
}}
'''સચીન''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત]] રાજ્યના [[સુરત જિલ્લો|સુરત જિલ્લા]]ના [[ચોર્યાસી તાલુકો|ચોર્યાસી તાલુકા]]માં આવેલું નગર છે. તે સુરત મેટ્રોપોલિટન વિસ્તાર હેઠળ આવે છે અને તે ઔદ્યોગિક વિસ્તારો જેવા કે GIDC, સુરત સ્પેશિયલ ઇકોનોમિક ઝોન (SurSEZ), ડાયમંડ SEZ અને ઘણાં ખાનગી SEZ ધરાવે છે.

== ભૂગોળ ==
સચીન {{coord|21.08|N|72.88|E|}} પર સ્થિત છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Sachin.html |title=Falling Rain Genomics, Inc - Sachin |access-date=2017-10-07 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303192626/http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Sachin.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; તેની સરેરાશ ઉંચાઇ ૨૨ મીટર છે. સચીન સુરતથી ૧૩ કિમીના અંતરે ઉધનાથી દક્ષિણે સુરત-નવસારી-મુંબઈ હાઇવે પર આવેલું છે. સચીન અમદાવાદ-મુંબઇ રેલ્વે માર્ગ પરનું રેલ્વે સ્ટેશન છે.

== ઇતિહાસ ==
{{મુખ્ય|સચિન રજવાડું}}
સચીન બ્રિટિશ રાજ દરમિયાન રજવાડું હતું. તેના શાસકો આફ્રિકાના સીદી મૂળના હતા. સચીન રજવાડાને ૯ તોપોની સલામી મળતી હતી.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://members.iinet.net.au/~royalty/ips/s/sachin.html |title=Sachin Princely State (9 gun salute) |access-date=2017-10-07 |archive-date=2017-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423041551/http://members.iinet.net.au/~royalty/ips/s/sachin.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; આઝાદી પછી સચીન રજવાડું સુરત જિલ્લામાં ભળી ગયું હતું.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

{{સ્ટબ}}

[[શ્રેણી:ચોર્યાસી તાલુકો]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો]]</text>
      <sha1>7p1gjbr23jhyslmdylie8wgpcuujhx1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>લીમડીયા (તા. ખાનપુર)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16223</id>
    <revision>
      <id>903037</id>
      <parentid>903024</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T13:36:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-42261-39|~2026-42261-39]] ([[User talk:~2026-42261-39|talk]]) દ્વારા કરેલ ફેરફારોને  [[User:KartikBot|KartikBot]] દ્વારા કરેલા છેલ્લા સુધારા સુધી ઉલટાવાયા.</comment>
      <origin>746428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2527" sha1="ede2u0asggmx2u9xofljowrpriua7cw" xml:space="preserve"> 

{{Infobox Indian jurisdiction
| type               = ગામ
| native_name        = લીમડીયા 
| state_name         = ગુજરાત
| district           = મહીસાગર
| taluk_names             =  ખાનપુર
| latd =22.820862  
| longd= 73.747786
| area_total         = 
| altitude           = 
| population_total   = 
| population_as_of   = 
| population_density = 
| leader_title_1     = 
| leader_name_1      = 
| leader_title_2     = 
| leader_name_2      = 
| footnotes          = 
| blank_title_1           = સગવડો
| blank_value_1           = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], દૂધની ડેરી
| blank_title_2           = મુખ્ય વ્યવસાય
| blank_value_2           = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]]
| blank_title_3           = મુખ્ય ખેતપેદાશ
| blank_value_3           = [[મકાઈ]], [[બાજરી]], [[તુવર]], [[શાકભાજી]]
| blank_title_4           = 
| blank_value_4           = 
}}

'''લીમડીયા (તા. ખાનપુર)''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત| ગુજરાત રાજ્ય]]ના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે [[આદિવાસી| આદિવાસીઓ]]ની વસ્તી ધરાવતા [[મહીસાગર જિલ્લો|મહીસાગર જિલ્લા]]માં આવેલા [[ખાનપુર તાલુકો|ખાનપુર તાલુકા]]નું એક  ગામ છે. લીમડીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[મકાઈ]], [[બાજરી]], [[તુવર]] તેમ જ [[શાકભાજી]]ના પાકની [[ખેતી]] કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

{{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}}


[[શ્રેણી:ખાનપુર તાલુકો]]</text>
      <sha1>ede2u0asggmx2u9xofljowrpriua7cw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સાંચીનો સ્તૂપ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17847</id>
    <revision>
      <id>903086</id>
      <parentid>896791</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:09:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20671" sha1="a80cy3htl3wj8emk2091d781dz1widj" xml:space="preserve">
{{માહિતીચોકઠું વિશ્વ ધરોહર સ્થળ
| image = Sanchi Stupa from Eastern gate, Madhya Pradesh.jpg
}}
'''સાંચી''' [[ભારત]] ના [[મધ્ય પ્રદેશ]] રાજ્યના [[રાયસેન જિલ્લો|રાયસેન જિલ્લા]]&lt;nowiki/&gt;માં સ્થિત એક નાનકડું ગામ છે. આ સ્થળ [[ભોપાલ]]થી ૪૬ કિ.મી. પૂર્વોત્તરમાં, તથા બેસનગર અને [[વિદિશા]]&lt;nowiki/&gt;થી ૧૦ કિ.મી. દૂર  મધ્ય-પ્રદેશ ના મધ્ય ભાગમાં સ્થિત છે. અહીં ઘણાં [[બૌદ્ધ]] સ્મારક છે, જે ત્રીજી શતાબ્દી ઈ.પૂ થી બારમી શતાબ્દી વચ્ચે ના  કાળ ની છે. સાંચી માં રાયસેન જિલ્લાની એક નગર પંચાયત છે. અહીં એક મહાન સ્તૂપ સ્થિત છે. આ સ્તૂપ ને ઘેરતા ઘણાં તોરણ પણ બનેલા છે. આ પ્રેમ, શાંતિ, વિશ્વાસ અને સાહસના પ્રતીક છે. સાંચી નો મહાન મુખ્ય સ્તૂપ, મૂળતઃ સમ્રાટ [[અશોક]] મહાન એ ત્રીજી સદી, ઈ.પૂ. માં બનાવડાવ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;ITNN&quot;/&gt; આના કેન્દ્રમાં એક અર્ધગોળાકાર ઈંટ નિર્મિત ઢાંચો હતો, જેમાં ભગવાન [[બુદ્ધ]] ના અમુક અવશેષ રાખ્યાં હતાં આના શિખર પર સ્મારક ને દેવાયેલ ઊંચ્ચ સન્માન ના પ્રતીક રૂપી એક છત્ર હતું.&lt;ref&gt;દહેજિયા, વિદ્યા (૧૯૯૭). ''ઈણ્ડિયન આર્ટ''. ફૈદોં: લંદન. ISBN 0-7148-3&lt;/ref&gt;.

==ઇતિહાસ==
===શુંગ કાળ===
આ સ્તૂપ માં એક સ્થાન પર બીજી શતાબ્દી ઈ.પૂ. માં તોડ઼ફોડ઼ કરાઈ હતી. આ ઘટના શુંગ સમ્રાટ પુષ્યમિત્ર શુંગના ઉત્થાન સેને જોડી જોવાય છે. એમ મનાય છે કે પુષ્યમિત્ર એ આ સ્તૂપ નો ધ્વંસ ક્ર્યો હશે, અને પછી, તેના પુત્ર અગ્નિમિત્ર એ આને પુનર્નિર્મિત કરાવડાવ્યું હશે. {{Ref_label|ગાઇડ|ક|none}}. શુંગ વંશના અંતિમ વર્ષોંમાં, સ્તૂપ ના મૂળ રૂપ ના લગભગ બમણા વિસ્તાર પાષાણ શિલાઓં થી કરાયું હતું. આના ગુમ્બદને ઊપરથી ચપટો કરી, તેની ઊપર ત્રણ છત્રીઓ, એક ની ઊપર બીજી એમ બનાવડાવાઈ હતી. આ છત્રીઓ એક ચોરસ મુંડેરની અંદર બની હતી. પોતાના ઘણા માળ સહિત, આના શિખર પર ધર્મ નો પ્રતીક, વિધિનું ચક્ર લાગેલ છે. આ ગુમ્બદ એક ઊંચા ગોળાકાર ઢોલ રૂપી નિર્માણ ની ઊપર લાગેલ હતું. આની ઊપર એક બે-માળ સીડીથે પહોંચી શકાતું હતું. ભૂમિ સ્તર પર બનેલ બીજી પાષાણ પરિક્રમા, એક ઘેરા થે ઘેરાયેલ હતી. આની વચ્ચે પ્રધાન દિશાઓની તરફ ઘણા તોરણ બનેલ હતા. દ્વિતીય અને તૃતીય સ્તૂપની ઇમારતો શુંગ કાળ માં નિર્મિત પ્રતીત થાય છે, પરન્તુ ત્યાં મળેલ શિલાલેખ અનુસાર ઉચ્ચ સ્તરના અલંકૃત તોરણ શુંગ કાળ ના નથી, આ બાદ ના સાતવાહન વંશ દ્વારા બનવાયા હતા. આ સાથે જ ભૂમિ સ્તરની પાષાણ પરિક્રમા અને મહાન સ્તૂપ ની પાષાણ આધારશિલા પણ તે કાળ નું નિર્માણ છે.

===સાતવાહન કાલ===
[[Image:SanchiGateSymbol.jpg|150px|thumb|left|પ્રમુખ બૌદ્ધ ચિહ્નઃ [[શ્રીવત્સ]] [[ત્રિરત્ન્]] સાથે, બનેં એક ચક્ર ઊપર મંડીત છે અને ચક્ર એક તોરણ ની ઊપર બનેલ છે]]
[[Image:Sanchi.jpg|thumb|right|ઉત્તરી તોરણ ની ઊપર નક્શી કૃત સજાવટ]]
તોરણ તથા પરિક્રમા ૭૦ ઈ.પૂ. ની પશ્ચાત બનેલ હતાં, અને [[સાતવાહન વંશ]] દ્વારા નિર્મિત પ્રતીત થાય છે. એક શિલાલેખ ની અનુસાર દક્ષિણ ના તોરણ ની સર્વોચ્ચ ચૌખટ સાતવાહન રાજા સતકર્ણી ને દ્વારાફ ઉપહાર સ્વરૂપ મળી હતી: &quot;આ આનંદ, વસિથિ પુત્ર ની તરફ થી ઉપહાર છે, જે રાજન સતકર્ણી ના કારીગરોં નો પ્રમુખ છે.&quot;&lt;ref&gt;મૂળ પાથ &quot;L1: રાનો શ્રી સતકર્નીસા L2: આવેસનિસા વસિથિપૂતસ L3: અનામદાસ દાનમ&quot;, જૉન માર્શલ, &quot;એ ગાઇડ ટૂ સાંચી&quot;, પૃ.૫૨&lt;/ref&gt; સ્તૂપ યદ્યપિ પાષાણ નિર્મિત છે, કિંતુ કાષ્ઠ ની શૈલી માં ગઢાયેલ તોરણ, વર્ણાત્મક શિલ્પોં થી પરિપૂર્ણ છે. આમાં બુદ્ધના જીવનની કી ઘટનાઓ, દૈનિક જીવન શૈલી થી જોડી દેખાડી છે. આ પ્રકારે દેખાડવા વાળા ને [[બુદ્ધ]]ના જીવન અને તેમની વાણી ભલા પ્રકારે  સમજાય છે.&lt;ref name=&quot;IGNCA&quot;/&gt; સાંચી અને અધિકાંશ અન્ય સ્તૂપોં ને સંવારવાના હેતુથી સ્થાનીય લોકો દ્વારા પણ દાન દેવાયા છે, જેથી તે લોકો ને અધ્યાત્મ ની પ્રાપ્તિ થઈ શકે. કોઈ સીધો રાજસી આશ્રય  ઉપલબ્ધ ન હતો. દાનકર્તા, ચાહે સ્ત્રી કે પુરુષ હોય, બુદ્ધ ના જીવન થી સંબંધિત કોઈ પણ ઘટના પસંદ કરી લેતા હતાં, અને પોતાનું નામ ત્યાં કોતરાવી દેતા હતાં. ઘણી ખાસ ઘટનાઓ દરમ્યાન દોહરાવવાનું , આજ કારણ હતું. આ પાષાણ નક્શિઓમાં, બુદ્ધ ને ક્યારેય માનવ આકૃતિ માં નથી દર્શાવાયા. પણ કારીગરોં એ તેમને ક્યાંક ઘોડા, જેના પર તેઓ પોતાના પિતાનું ઘર  ત્યાગી  ગયાં હતાં, તો ક્યાંક તેમના પાદચિન્હ, ક્યાંક બોધિ વૃક્ષ ની નીચેના ચબૂતરા, જ્યાં તેમને બુદ્ધત્વની પ્રાપ્તિ થઈ હતી, ના રૂપે  દર્શાવાયા છે. બુદ્ધ માટે નવ શરીર અતિ તુચ્છ મનાયા હતાં.&lt;ref name=&quot;IGNCA&quot;/&gt; સાંચી ની દિવાલો ની બૉર્ડરોં પર બનેલ ચિત્રોમાં યૂનાની પહેરવેશ પણ દર્શનીય છે. આમાં યૂનાની વસ્ત્ર, મુદ્રા અને વાદ્ય છે જે  સ્તૂપ ના અલંકરણ રૂપ માં પ્રયુક્ત થયાં. છે&lt;ref&gt;&quot;એ ગાઇડ ટૂ સાંચી&quot; જૉન માર્શલ. These &quot;Greek-looking foreigners&quot; are also described in Susan Huntington, &quot;The art of ancient India&quot;, પૃ.૧૦૦&lt;/ref&gt;.

=== બાદ નો કાળ === 
આગળની શતાબ્દિઓમાં  અન્ય બૌદ્ધ ધર્મ, અને હિંદુ નિર્માણ પણ જોડાયા.  આ વિસ્તાર બારમી શતાબ્દી સુધી ચાલ્યું. મંદિર સં.૧૭, સંભવતઃ પ્રાચીનતમ બૌદ્ધ મંદિર છે, કેમકે આ આરંભિક ગુપ્ત કાળનું લાગે છે.&lt;ref name=&quot;ITNN&quot;&gt;[{{cite web|url= http://www.insighttvnews.com/go.php?show=newsdetails&amp;id=11291|title= પ્રાચીનકાલીન બૌદ્ધ શિક્ષા કા કેંદ્ર - સાંચી|access-date= ૧૪ જૂન ૨૦૦૯|last= |first= |authorlink= |coauthors= |date= ૨ જાન્યુઆરી ૨૦૦૮|format= એચ ટી એમ એલ|work= |publisher= ITNN|pages= ૧|language= hi|archive-date= 2023-10-08|archive-url= https://web.archive.org/web/20231008150309/https://www.insighttvnews.com/go.php?show=newsdetails&amp;id=11291|url-status= dead}}&lt;/ref&gt; આમાં એક ચપટી છત ના ચોરસ ગર્ભગૃહ માં દ્વાર મંડપ અને ચાર સ્તંભ છે. આગળનો ભાગ અને સ્તંભ વિશેષ અલંકૃત અને નક્શીકૃત છે, જેનાથી મંદિરને એક પરંપરાગત છબી મળે છે, પણ અંદરથી અને શેષ ત્રણે તરફ થી સમતલ છે અને અનલંકૃત છે. &lt;ref&gt;મિત્ર [[૧૯૭૧]]&lt;/ref&gt;ભારત માં બૌદ્ધ ધર્મ ના પતન સાથે જ, સાંચી નો સ્તૂપ અપ્રયોગનીય અને ઉપેક્ષિત થઈ ગયો, અને આ ખંડિત અવસ્થા એ પહોંચી છે.

===પાશ્ચાત્ય પુનરાન્વેષણ===
એક બ્રિટિશ અધિકારી જનરલ ટેલર પહેલા  જ્ઞાત ઇતિહાસકાર હતાં, તેમણે સન ૧૮૧૮ માં, સાંચી ના સ્તૂપ નું અસ્તિત્વ દર્જ કર્યું.&lt;ref name=&quot;IGNCA&quot;&gt;[http://tdil.mit.gov.in/coilnet/ignca/mw046.htm ઇંદિરા ગાઁધી રાષ્ટ્રીય કલા કેન્દ્ર] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060115093822/http://tdil.mit.gov.in/CoilNet/IGNCA/mw046.htm |date=2006-01-15 }} કે જાલસ્થલ પર&lt;/ref&gt; અવ્યવસાયી પુરાતત્વવેત્તાઓ અને ખજાનાના શિકારીઓએ આ સ્થળને પણ ખૂબ ધ્વંસ કર્યું, સન ૧૮૧૮ માં ઉચિત જીર્ણોદ્ધાર કાર્ય આરંભ ન થયું. ૧૯૧૨ થી ૧૯૧૯ ની વચ્ચે, ઢાંચાને વર્તમાન સ્થિતિમાં લાવાયો. આ બધું જૉન માર્શલ ની દેખરેખ માં થયું.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://projectsouthasia.sdstate.edu/docs/archaeology/primarydocs/Sanchi/HistArt.htm |title=જૉન માર્શલ, &quot;An Historical and Artistic Description of Sanchi&quot;, from ''એ ગાઇડ ટૂ સાંચી,'' કલકત્તા: સુપરિન્ટેન્ડેંટ, ગવર્નમાંટ પ્રિંટિંગ (૧૯૧૮). પૃષ્ઠ ૭-૨૯ on line, Project South Asia. |access-date=2009-10-26 |archive-date=2009-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210033559/http://projectsouthasia.sdstate.edu/docs/archaeology/primarydocs/Sanchi/HistArt.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; આજે લગભગ પચાસ સ્મારક સ્થળ સાંચીના ટીલા પર જ્ઞાત છે, જેમાં ત્રણ સ્તૂપ અને ઘણાં મંદિર પણ છે. આ સ્મારક ૧૯૮૯ માં યુનેસ્કો દ્વારા વિશ્વ ધરોહર સ્થળ ઘોષિત થયો છે.

==ભૂગોળ અને વસ્તી==
સાંચી {{coor d|23.48|N|77.73|E|}} માં સ્થિત છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/35/Sanchi.html |title=ફૉલિંગ રેન જીનોમિક્સ, ઇંક - સાંચી |access-date=2009-10-26 |archive-date=2008-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080213120403/http://www.fallingrain.com/world/IN/35/Sanchi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. આની સમુદ્રતળ થી સરેરાશ ઊંચાઈ ૪૩૪ મીટર છે. ઉદયગિરિ થી સાંચી પાસે જ છે. અહીં બૌદ્ધ સ્તૂપ છે, જેમાં એક ની ઊઁચાઈ ૪૨ ફીટ છે. સાંચી સ્તૂપોં ની કળા પ્રખ્યાત છે. સાંચી થી ૫ માઈલ સોનારી ની પાસે ૮ બૌદ્ધ સ્તૂપ છે અને સાંચી થી ૭ માઈલ પર ભોજપુર  પાસે ૩૭ બૌદ્ધ સ્તૂપ છે. સાંચી માં પહેલા બૌદ્ધ વિહાર પણ હતાં. અહીં એક સરોવર છે, જેની સીડીઓ બુદ્ધના સમયની કહેવાય છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://hindi.webduniya.com/religion/religion/buddhism/0905/07/1090507114_3.htm|title=બૌદ્ધ ધર્મ કે પ્રમુખ તીર્થસ્થલ|last=|first=|date=|website=|publisher=વેબ દુનિયા|pages=૩|language=hi|format=html|access-date=૧૪ જૂન ૨૦૦૯|archive-date=2014-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140514071049/http://hindi.webduniya.com/religion/religion/buddhism/0905/07/1090507114_3.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

૨૦૦૧ની જનગણના&lt;ref&gt;{{GR|India}}&lt;/ref&gt;,અનુસાર સાંચી ની જનસંખ્યા ૬૭૮૫ છે. પુરુષ અહીં ના ૫૩% અને સ્ત્રીઓ ૪૭% ભાગ છે. અહીં ની સરાસરી સાક્ષરતા દર ૬૭% છે, જે રાષ્ટ્રીય દર ૫૯.૫% થી ઘણી અધિક છે. પુરુષ સાક્ષરતા ૭૫% અને સ્ત્રી સાક્ષરતા ૫૭% છે. અહીં ની ૧૬% જનતા છઃ વર્ષ થી નાની ઉઁમરની છે.{{commons|Sanchi|સાંચી}}

==ચિત્રો==
&lt;gallery&gt;
File:Stupa no. 3, Sanchi.jpg|સ્તૂપ સં.૩
Image:Sanchi2.jpg|સાંચી, ૨૦૦૩
File:Northern Gate, Sanchi Stupa built in 3rd century BC.jpg|ઉત્તરી દ્વાર, તૃતીય શતી મેં નિર્મિત
File:Stupa of Buddha's Disciple, Sanchi.jpg|બૌદ્ધ ભિક્ષુઓં કા સ્તૂપ, સાંચી
File:Sanchi3.jpg|સાંચી કે મહાન સ્તૂપ કા રૂપાંકન
File:Sanchi Stupa distant view.jpg|સાંચી સ્તૂપ, પુનરોદ્ધાર કે બાદ, ઉદ્યાનોં સહિત, ૨૦૦૯
File:A buddhist monastery at Sanchi.jpg|સાંચી મેં એક બૌદ્ધ મઠ
File:Monks visiting the Sanchi Stupa.jpg|સાંચી સ્તૂપ મેં દર્શનાર્થી ભિક્ષુ
&lt;/gallery&gt;

== સંદર્ભ ==
:ક.{{Note_label|ગાઇડ|ક|none}} &lt;small&gt;&quot;Who was responsible for the wanton destruction of the original brick stupa of [[:en:Asoka|Asoka]] and when precisely the great work of reconstruction was carried out is not known, but it seems probable that the author of the former was [[:en:Pusyamitra Sunga|Pushyamitra]], the first of the [[:en:Sunga|Sunga]] kings (184-148 BCE), who was notorious for his hostility to Buddhism, and that the restoration was affected by [[:en:Agnimitra|Agnimitra]] or his immediate successor.&quot; : જૉન માર્શલ, ''અ ગાઇડ ટૂ સાંચી,'' પૃ.૩૮  કલકત્તા: સુપરિન્ટેન્ડેંટ, ગવર્ન્મેંટ પબ્લિશિંગ ([[૧૯૧૮]]).&lt;/small&gt;
{{reflist}}

== સાહિત્ય ==
* દહેજિયા, વિદ્યા ([[૧૯૯૨]]). કલેક્ટિ એણ્ડ પૉપુલર બેસેજ઼ ઑફ અર્લી બુદ્ધિસ્ટ પૈટ્રોનેજ: સૈકરેડ મૉનુમેન્ટ્સ, ૧૦૦ ઈ.પૂ.-[[૨૫૦]] ઈ. ઇન બી સ્ટોલર મિલર (શિક્ષા) ''દ પાવર ઑફ આર્ટ''. ઑક્સ્ફોર્ડ યુનિવર્સિટી પ્રેસ: [[ઑક્સ્ફોર્ડ]] ISBN 0-19-562842-X.
* દહેજિયા, વિદ્યા ([[૧૯૯૭]]). ''ઇણ્ડિયન આર્ટ''. ફૈદોં: [[લંદન]]. ISBN 0-7148-3496-3.
* મિત્રા, દેબલા. ([[૧૯૭૧]]). ''બુદ્ધિસ્ટ મૉનુમેન્ટ્સ''. સાહિત્ય સંસદ: [[કોલકાતા|કલકત્તા]]. ISBN 0896844900

== બાહ્ય કડીઓ ==
* [http://tdil.mit.gov.in/coilnet/ignca/mw046.htm સાઁચી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060115093822/http://tdil.mit.gov.in/CoilNet/IGNCA/mw046.htm |date=2006-01-15 }} ઇંદિરા ગાઁધી રાષ્ટ્રીય કલા કેન્દ્ર કે જાલસ્થલ પર
* [http://www.insighttvnews.com/go.php?show=newsdetails&amp;id=11291 પ્રાચીનકાલીન બૌદ્ધ શિક્ષા કા કેંદ્ર - સાઁચી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231008150309/https://www.insighttvnews.com/go.php?show=newsdetails&amp;id=11291 |date=2023-10-08 }} ઇનસાઇટ ટીવી જાલસ્થલ પર
* [http://www.bergerfoundation.ch/wat4/museum1?museum=Sanchi&amp;col=pays&amp;country=Inde&amp;genre=%&amp;cd=7256-3191-2328:7256-3191-2325:7256-3191-2326&amp;cdindex=2&quot;સાંચી (મધ્ય પ્રદેશ)&quot;, જૈકિસ-એદુઆર્દો બર્જર ફાઉણ્ડેશન, વર્લ્ડ આર્ટ ટ્રેજ઼ર્સ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927003357/http://www.bergerfoundation.ch/wat4/museum1?museum=Sanchi&amp;col=pays&amp;country=Inde&amp;genre=%&amp;cd=7256-3191-2328:7256-3191-2325:7256-3191-2326&amp;cdindex=2 |date=2007-09-27 }}

[[શ્રેણી:બૌદ્ધ ધર્મ]]
[[શ્રેણી: મધ્ય પ્રદેશ]]
[[શ્રેણી: ધાર્મિક સ્થળો]]
[[શ્રેણી:ભારતના વિશ્વધરોહર સ્થળો]]</text>
      <sha1>a80cy3htl3wj8emk2091d781dz1widj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>લાઠી</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18061</id>
    <revision>
      <id>903069</id>
      <parentid>894243</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T04:57:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3480" sha1="josnszsnrn2602q44ueg3axd8cxrnao" xml:space="preserve">{{Infobox Indian jurisdiction | native_name = લાઠી
| type = નગર | latd = 21.7256502
| longd = 71.3888633 | locator_position = right
| state_name = ગુજરાત | district = [[અમરેલી જિલ્લો | અમરેલી]] |leader_title = 
| leader_name = | altitude = 141
| population_as_of = ૨૦૧૧ | population_total = ૨૧૧૭૩
| area_magnitude= sq. km | area_total = 
| area_telephone =  | postal_code = 
| vehicle_code_range = | sex_ratio = 
| unlocode = | website = | footnotes = | સ્થિતિ = યોગ્ય
}}
'''લાઠી''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત|ગુજરાત રાજ્ય]]ના [[સૌરાષ્ટ્ર]] પ્રદેશના [[અમરેલી જિલ્લો|અમરેલી જિલ્લા]]ના [[લાઠી તાલુકો|લાઠી તાલુકા]]નું વહીવટી મથક છે.

== ભૂગોળ ==
લાઠી {{Coord|21.72|N|71.38|E|}} પર સ્થિત છે.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Maps, Weather, and Airports for Lathi, India | website=Falling Rain | date=2021-12-12 | url=http://fallingrain.com/world/IN/09/Lathi.html | access-date=2025-11-19 | archive-date=2025-08-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250815125556/http://fallingrain.com/world/IN/09/Lathi.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; તેની સરેરાશ ઉંચાઇ {{convert|141|m|ft}} છે.

==વસતી==
૨૦૧૧ની વસતી ગણતરી&lt;ref name=&quot;c11&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/data/town/802540-lathi-gujarat.html|title=Lathi Population Census 2011|access-date=૨૧ ડિસેમ્બર ૨૦૧૬}}&lt;/ref&gt; વખતે લાઠીની વસતી ૨૧,૧૭૩ હતી.

== લાઠી રજવાડું ==
[[File:Sursinhji Gohil Kalapi.jpg|thumb|સુરસિંહજી તખ્તસિંહજી ગોહિલ, [[કલાપી]]]]
લાઠી રજવાડાની સ્થાપના આશરે ૧૨૬૦માં થઇ હતી. આ રજવાડાંના રાજવીઓ ગોહિલ વંશના હતા.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Indian states before 1947 K-W | website=Rulers | date=1918-01-01 | url=http://rulers.org/indstat2.html | access-date=2025-11-19}}&lt;/ref&gt;

=== શાસકો ===
* ... - ૧૮૭૮ સૂરસિંહજી ગોહિલ
* ૪ નવેમ્બર ૧૮૭૮ - ૧૯૦૦ [[કલાપી|સૂરસિંહજી તખ્તસિંહજી ગોહિલ]]
* ૧૮૯? - ૧૪ ઓક્ટોબર ૧૯૧૮ નાનાશેઠ મુનશિરામ મહેતા
* ૧૪ ઓક્ટોબર ૧૯૧૮ - ૧૫ ઓગસ્ટ ૧૯૪૭ પ્રહલાદસિંહજી (જન્મ ૧૯૧૨)

લાઠીના અન્ય જાણીતા વ્યક્તિઓમાં એર માર્શલ જનક કુમાર અને લાઠીના પ્રવીણસિંહજી, ભૂપેન્દ્રસિંહજી વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો]]
[[શ્રેણી:લાઠી તાલુકો]]</text>
      <sha1>josnszsnrn2602q44ueg3axd8cxrnao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>રક્તના પ્રકાર</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20989</id>
    <revision>
      <id>903064</id>
      <parentid>872092</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T23:44:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121465" sha1="nnbdr7z2tyuovogyptucy3706beyjp1" xml:space="preserve">[[ચિત્ર:ABO blood type.svg|thumb|right|400px|રક્તનો પ્રકાર (અથવા રક્ત જૂથ)નક્કી હોય છે, રેડ બ્લડ સેલ્સ પર એબીઓ રક્ત જૂથ એન્ટિજેન્સ ઉપલબ્ધ હોય છે તેના દ્વારા ભાગમાં.]]


'''રક્ત પ્રકાર''' (જેને '''રક્ત જૂથ''' પણ કહેવાય છે) તે [[રક્તનું વર્ગીકરણ છે, જે રેડ બ્લડ સેલ (આરબીસી)ની સપાટી પર વારસાગત રોગ ઘટકની હાજરી કે ગેરહાજરી પર આધારિત છે.|રક્તનું વર્ગીકરણ છે, જે [[રેડ બ્લડ સેલ]] (આરબીસી)ની સપાટી પર [[વારસાગત]] [[રોગ]] ઘટકની હાજરી કે ગેરહાજરી પર આધારિત છે.]] આ રોગ ઘટકો (એન્ટીજેન્સ) રક્ત જૂથ પદ્ધતિ આધારિત ક્યાં તો [[પ્રોટીન]], [[કાર્બોહાઇડ્રેટ]] , [[ગ્લાયકો પ્રોટીન]], અથવા [[ગ્લાયકોલિપીડ]] હોઇ શકે છે અને આમાંના કેટલાક એન્ટીજેન્સ વિવિધ [[કોશમંડળો]]ના અન્ય પ્રકારના [[કણ]]ની પાટી પર પણ હાજર હોય છે. આ રેડ બ્લડ સેલ એન્ટીજેન્સ કે જે [[એલ્લેલે]]માંથી (અથવા [[શુક્રાણુ]] સાથે ગાઢ રીતે સંકળાયેલો)માંથી ફૂટે છે, તે સામૂહિક રીતે રક્ત જૂથ વ્યવસ્થાની રચના કરે છે. &lt;ref&gt;{{cite book
  | last = Maton
  | first = Anthea
  | authorlink = 
  | coauthors = Jean Hopkins, Charles William McLaughlin, Susan Johnson, Maryanna Quon Warner, David LaHart, Jill D. Wright
  | title = Human Biology and Health
  | publisher = Prentice Hall
  | year = 1993
  | location = Englewood Cliffs, New Jersey, USA
  | pages = 
  | url = 
  | doi = 
  | id = 
  | isbn = 0-13-981176-1}}&lt;/ref&gt;


રક્તના પ્રકાર [[વારસાગત]] હોય છે અને તે માબાપ બન્નેના યોગદાનને રજૂ કરે છે.  હાલમાં કુલ 30 જેટલી [[માનવ રક્ત જૂથ વ્યવસ્થાઓ]] [[ઇન્ટરેશનલ સોસાયટી ઓફ બ્લડ ટ્રાન્સફ્યુઝન]] (આઇએસબીટી) દ્વારા ઓળખ કાઢવામાં આવી છે. &lt;ref name=&quot;iccbba&quot;/&gt;


ઘણી [[સગર્ભા]] સ્ત્રીઓ એવો [[ગર્ભ]] ધરાવતી હોય છે જે તેના પોતાનાથી અલગ પ્રકારનું રક્ત ધરાવતો હોય અને માતા ગર્ભ આરબીસી સામે પ્રોટીન (એન્નીટીબોડીઝ) રચના કરી શકે છે. કટલીક વખત આ [[આઇજીજી (igG)]], નાનો ઇમ્યુનોગ્લોબુલીન, કે જે ગર્ભને છેદી શકે છે અને ગર્ભને લગતા આરબીસીના [[હેમોલીસિસ]]માં પરિણમી શકે છે, જે અંતે [[નવા જન્મેલ બાળકને હેમોલિટીક રોગ]]માં પરિણમે છે, જે [[ઓછા ગર્ભ રક્ત કાઉન્ટ]]ની માંદગી છે, જેમાં હળવાથી લઇને ગંભીર પ્રકારનો સમાવેશ થાય છે. &lt;ref name=&quot;Letsky2000&quot;&gt;{{cite book |title =Antenatal &amp; neonatal screening |edition = Second |chapter = Chapter 12: Rhesus and other haemolytic diseases |author = E.A. Letsky |coauthors= I. Leck, J.M. Bowman |year = 2000 |publisher = Oxford University Press|isbn=0-19-262827-7}}&lt;/ref&gt;


== તબીબી વિજ્ઞાન ==
જો કોઇ વ્યક્તિ રક્ત જૂથ એન્ટિજેન તરીકે ખુલ્લો પડી જાય ત્યારે તેની પોતાની ઓળખ રહેતી નથી, [[ઇમ્યુન વ્યવસ્થા]][[એન્ટિબોડીઝ]]નું ઉત્પાદન કરશે,જે ખાસ કરીને ચોક્કસ રક્ત જૂથ એન્ટિજેનને બંધનકર્તા રહેશે અને તે એન્ટિજેન વિરુદ્ધ ઇમ્યુનોલોજિકલ મેમરીનું સર્જન થાય છે. વ્યક્તિગત તે રક્ત જૂથ એન્ટિજેન તરફ સંવેદનશીલ બની જાય છે.  [[લાલ રક્ત કણો]] (અથવા અન્ય ટિસ્યુ સેલ) મિશ્રીતની સપાટી પર આ એન્ટિબોડીઝ એન્ટિજેનના બંધનકર્તા રહી શકે છે, જે ઘણી વખત ઇમ્યુન પદ્ધતિના અન્ય ઘટકોની ભરતી મારફતે સેલ્સના વિનાશમાં પરિણમી શકે છે.  જ્યારે, [[આઇજીએમ]] એન્ટિબોડીઝ મિશ્રીત સેલ્સને બંધનકર્તા હોય છે, ત્યારે મિશ્રીત થયેલા સેલ્સનો ઢગલો થઇ શકે છે.  સુસંગત રક્તને મિશ્રણ માટે પસંદગી કરાય અન તે સુસંગત ટિસ્યુની [[અંગ પ્રત્યારોપણ]] ક્રિયા માટે પસંદગી કરાય તે અગત્યનું છે.  [[મિશ્રણ રિયેક્શન]]માં નજીવા એન્ટિજેન્સ અથવા નબળા એન્ટિબોડીઝનો સમાવેશ થાય છે, જે નજીવી મુશ્કેલીમાં પરિણમી શકે છે.  જોકે, અત્યંત ગંભીર અસરો મોટા પાયે [[આરબીસી વિનાશ]], [[નીચુ લોહીદબાણ]] અને [[મૃત્યુ]]ની સાથે વધુ ઉગ્ર 0} ઇમ્યુન પ્રતિભાવમાં પરિણમી શકે છે.


== એબીઓ (ABO) અને આરએચ (Rh) રક્ત જૂથ ==
[[ચિત્ર:Tube blood banking.JPG|thumb|200px|લેબોરેટરીમાં રક્તનો પ્રકાર નક્કી કરવા માટે એન્ટીબોડીઝ સાથે પરીક્ષણ કરાયેલા બ્લડ સેલ્સના એગ્ગ્લુટિનેશન.આ પ્રકારના એગ્ગ્લુટિનેશનની શોધ એ તબીબી ક્ષત્રેની અગત્યની સિદ્ધિ હતી. &lt;ref&gt;[5]&lt;/ref&gt;]]
એન્ટિ-એ અને એન્ટિ-બી, એ [[એબીઓ બ્લડ જૂથ વ્યવસ્થા]]ના આરબીસી સરફેસ એન્ટિજેન્સમાં સામાન્ય આઇજીએમ એન્ટિબોડીઝ છે, જેને ઘણીવાર કુદરતી રીતે બનતું હોવા તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે; જોકે તે ખોટી રીતે વપરાયેલું છે, કેમ કે આ એન્ટિબોડીઝનું અન્ય એન્ટિબોડીઝની જેમ સંવેદનશીલતા દ્વારા ગર્ભાવસ્થામાં સર્જન થયેલું હોય છે.  આ એન્ટિબોડીઝ કઇ રીતે સ્ટેટ્સ વિકસાવે છે તે સમજાવતી થિયરી કુદરતમાં બને છે તેમ એ અને બી એન્ટિજેન્સ જેવી જ છે, જેમાં ખોરાક, છોડો અને બેક્ટેરીયાનો સમાવેશ થાય છે.  આ પ્રકારના એ જેવા અન બી જેવા એન્ટિજેન્સ વ્યક્ત કરે છે તેવા સામાન્ય પ્રાણી સાથે બાળકના જન્મ બાદ સમૂહ બની જાય છે, તે રેડ બ્લડ સેલ્સ નહી ધરાતા એન્ટિજેન્સમાં એન્ટબોડીઝ બનાવવા માટે ઇમ્યુન સિસ્ટમ કારણભૂત બને છે.  જે લોકો રકત પ્રકાર એ (A) ધરાવતા હોય છે, તે એન્ટી-બી એન્ટિબોડીઝ, બી (B) પ્રકારનું રક્ત ધરાવતા એન્ટી-એ એન્ટીબોડીઝ, ઓ (O) પ્રકારનું રક્ત ધરાવતા એન્ટી-એ અન એન્ટી-બી એમ બન્ને એન્ટિબોડીઝ મેળવશે અને એબી રક્ત પ્રકાર બેમાંથી કોઇપણ એક મેળવી શકશે.  આ શંકાશીલ &quot;કુદરતી રીતે બનતા&quot; અને સંભવિત એન્ટીબોડીઝને કારણે કોઇ પણ રક્ત ઘટકનું મિશ્રણ કરતા પહેલા દર્દીના રક્ત પ્રકારને યોગ્ય રીતે નક્કી કરવું અગત્યનું છે.  આ કુદરતી બનતા એન્ટીબોડીઝ આઇજીએમ વર્ગના છે, જે રક્ત વાહીનીમાં  એગ્ગ્લુટિનેટીંગ (જામ-ઢગલો થવાની) અને રેડ બ્લડ સેલ્સને નુકસાન પહોંચાડવાની ક્ષમતા ધરાવે છે, શક્યતઃ મૃત્યુમાં પણ પરિણમી શકે છે.  અન્ય રક્ત જૂથો નક્કી કરવાની જરૂર નથી કેમ કે લગભગ દરેક અન્ય રેડ બ્લડ સેલ એન્ટિબોડીઝ સક્રિય ઇમ્યુનાઇઝેશન દ્વારા જ વિકસી શકે છે, જે ફક્ત અગાઉના રક્ત મિશ્રણ અથવા ગર્ભાવસ્થા દ્વારા જ થઇ શકે છે.  એન્ટીબોડી સ્ક્રીન તરીકે કહેવાતું પરીક્ષણ કાયમ માટે એવા દર્દીઓ પર કરવામાં આવતું હોય છે જેને રેડ બ્લડ સેલની જરૂર હોય, અને આ પરીક્ષણ ક્લિનીકલી દ્રષ્ટિએ નોંધપાત્ર એવા રેડ બ્લડ સેલ એન્ટીબોડીઝને શોધી કાઢશે.  


[[આરેચડી]] એન્ટિજેન પણ વ્યક્તિના રક્ત પ્રકારને નક્કી કરવામાં અગત્યનું છે.  રિસસ સિસ્ટમના અન્ય એન્ટિજેન્સની હાજરી અને ગેરહાજરી હોય કે ન હોય તેમ છતાં શબ્દો &quot;પોઝીટીવ&quot; અથવા &quot;નેગેટિવ&quot; આરએચડી એન્ટિજેનની હાજરી કે ગેરહાજરી દર્શાવે છે. એન્ટી આરએચડી સામાન્ય રીતે કુદરતી રીતે બનતું એન્ટીબોડી નથી, જેમ એન્ટી -એ અને એન્ટી-બી છે.  આરએચડી એન્ટિજેનનું ક્રોસ મેચીંગ અગત્યનું છે, કારણ કે આરએચડી એન્ટિજેન ઇમ્યુનોજેનિક છે, જેનો અર્થ એવો થાય કે જે વ્યક્તિ આરએચડી નેગેટીવ છે તેને આરએચડી એન્ટિજેન (કદાચ મિશ્રણ અથવા ગર્ભાવસ્થા મારફતે) સમક્ષ ખુલ્લો પાડતી વખતે એન્ટી-આરેચડી બનવવાની ભારે સંભાવનાઓ છે. એક વખત જે તે વ્યક્તિ આરએચડી બાબતે સંવેદનશીલ બની જાય ત્યારે તે અથવા તેણીના રક્તમાં આરએચડી આઇજીજી પોઝીટીવ આરબીસીનો સમાવેશ થશે અને કદાચ પ્લાસેન્ટાને વટાવી દેશે. &lt;ref name=&quot;Talaro, Kathleen P. 2005 510–1&quot;&gt;{{cite book |author=Talaro, Kathleen P. |title=Foundations in microbiology |publisher=McGraw-Hill |location=New York |year=2005 |pages=510–1 |isbn=0-07-111203-0 |edition=5th}}&lt;/ref&gt;


== રક્ત જૂથ વ્યવસ્થાઓ ==
કુલ 30 [[માનવ રક્ત જૂથ વ્યવસ્થાઓ]]ને [[ઇન્ટરનેશનલ સોસાયટી ઓફ બ્લડ ટ્રાન્સફ્યુઝન]] (આઇએસબીટી) દ્વારા ઓળખી કાઢવામાં આવ્યા છે. &lt;ref name=&quot;iccbba&quot;&gt;{{cite web |url=http://ibgrl.blood.co.uk/isbt%20pages/isbt%20terminology%20pages/table%20of%20blood%20group%20systems.htm |title=Table of blood group systems |access-date=2008-09-12 |year=2008 |month=October |publisher=International Society of Blood Transfusion |archive-date=2008-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080916225706/http://ibgrl.blood.co.uk/isbt%20pages/isbt%20terminology%20pages/table%20of%20blood%20group%20systems.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; સંપૂર્ણ રક્ત પ્રકાર આરબીસીની સપાટી પર ૩૦ પદાર્થોના આખા સેટનું વર્ણન કરશે અને વ્યક્તિગતનો રક્ત પ્રકાર એન્ટિજેન્સના અસંખ્ય શક્ય મિશ્રણોનો એક પ્રકાર છે.  30 રક્ત જૂથોમાં, 600થી વધુ અલગ રક્ત જૂથ એન્ટિજેન્સ મળી આવ્યા છે, &lt;ref name=&quot;newenglandblood1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.newenglandblood.org/medical/rare.htm |title=American Red Cross Blood Services, New England Region, Maine, Massachusetts, New Hampshire, Vermont |access-date=2008-07-15 |year=2001 |publisher=American Red Cross Blood Services - New England Region |quote=there are more than 600 known antigens besides A and B that characterize the proteins found on a person's red cells }}&lt;/ref&gt; પરંતુ આમાંના કેટલાક જવલ્લે જ છે અથવા મુખ્યત્વે ચોક્કસ એથનિક જૂથોમાં જોવા મળે છે.  


મોટે ભાગે હંમેશા, જે વ્યક્ત જીવનપર્યંત સમાન રક્ત જૂથ ધરાવતો હોય, પરંતુ કોઇ વ્યક્તિ જો [[ચેપ]], [[જીવલેણ]] અથવા [[ઓટોઇમ્યુન]]માં એન્ટિજેનના ઉમેરણ કે દબાણ દ્વારા સમાન રક્ત જૂથ બદલાવે તેવું જવલ્લે જ જોવા મળે છે. &lt;ref&gt;{{cite book |last=Dean |first=Laura |title=Blood Groups and Red Cell Antigens |origdate= |origyear= |origmonth= |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/bookshelf/br.fcgi?book=rbcantigen |publisher=NCBI |location=online |chapter=The ABO blood group |chapterurl=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/bookshelf/br.fcgi?book=rbcantigen&amp;part=ch05ABO |quote =A number of illnesses may alter a person's ABO phenotype}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Stayboldt C, Rearden A, Lane T | title = B antigen acquired by normal A1 red cells exposed to a patient's serum | journal = Transfusion | volume = 27 | issue = 1 | pages = 41–4 | year = 1987| pmid = 3810822 | doi = 10.1046/j.1537-2995.1987.27187121471.x}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Matsushita S, Imamura T, Mizuta T, Hanada M | title = Acquired B antigen and polyagglutination in a patient with gastric cancer | journal = Jpn J Surg | volume = 13 | issue = 6 | pages = 540–2 | year = 1983 | pmid = 6672386 | doi = 10.1007/BF02469500}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Kremer Hovinga I, Koopmans M, de Heer E, Bruijn J, Bajema I |title=Change in blood group in systemic lupus erythematosus |journal=Lancet |volume=369 |issue=9557 |pages=186–7; author reply 187 |year=2007 |doi= 10.1016/S0140-6736(07)60099-3 |pmid= 17240276}}&lt;/ref&gt; 
આ અસાધારણ ઘટનાનું ઉદાહરણ [[ડેમી-લી બ્રેન્નામ]]છે, જે ઓસ્ટ્રેલિયન નાગરિક છે, જેનું રક્ત જૂથ [[લિવર]] [[પ્રત્યારોપણ]] બાદ બદલી નાખવામાં આવ્યું હતું. &lt;ref name=&quot;sikora&quot;&gt;''[http://www.news.com.au/entertainment/story/0,26278,23106284-5007185,00.html ડેમી-લી બ્રેન્નામે રક્તનો પ્રકાર અને રસ પદ્ધતિ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080127120510/http://www.news.com.au/entertainment/story/0,26278,23106284-5007185,00.html |date=2008-01-27 }}''  કાટે સિકોરા ફેરવી નાખી છે, [[ધી ડેઇલી ટેલિગ્રાફ]] 25 જાન્યુઆરી, 2008&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dunlop&quot;&gt;''[http://abc.com.au/news/stories/2008/01/24/2146032.htm ઔસ્ટ્રેલિયાના ડોકટરોએ ટીન (13થી 19 વર્ષના બાળકો)માં ટ્રાન્સપ્લાન્ટને ચમત્કર ગણાવ્યો છે]''  સિન રુબીનસટેઇન-ડનલોપ, [[એબીસી ન્યૂઝ (ઓસ્ટ્રેલિયા)]], 24 જાન્યુઆરી 2008.&lt;/ref&gt;
રક્ત પ્રકારમાં ફેરફારનું અન્ય વધુ સામાન્ય કારણ [[બોન મેરો (ખાદ્ય ચરબીવાળું હાડકુ) પ્રત્યારોપણ]] છે. અન્ય રોગો ઉપરાંત બોન મેરો પ્રત્યારોપણ ઘણા લ્યુકેમિયા અને લિમ્ફોમાસ દરમિયાન કરવામાં આવે છે.  જો વિવિધ એબીઓ પ્રકાર (ઉદા. તરીકે પ્રકાર એ દર્દી પ્રકાર ઓ બોન મેરો મેળવે છે) ધરાવનારા પાસેથી જો કોઇ વ્યક્તિ બોન મેરો મેળવે તો, દર્દીનું રક્ત આખરે દાતાના પ્રકારમાં રૂપાતંરિત થશે. 


કેટલાક રક્ત પ્રકારો અન્ય રોગોના વંશ સાથે સંકળાયેલા છે; ઉદા. તરીકે, [[કેલ એન્ટિજેન]] કેટલીકવાર [[મેકલિયોડ સિન્ડ્રોમ]] સાથે સંકળાયેલી છે. &lt;ref&gt;એલેન એફએચ, ક્રેબ્બે એએમ, કોરકોરાન પીએ. ''કેલ બ્લડ ગ્રુપ સિસ્ટમમાં (મેકલિયોડ) મિશ્રણ''  વોક્સ સેંગ 1961 સપ્ટે;6:555-60. પીએઆઇડી 13477267&lt;/ref&gt; ચોક્કસ રક્ત પ્રકર ચેપમાં ગ્રહશીલતાને અસર કરે છે, જે [[ડફી એન્ટિજેન]]ના અભાવ વાળી વ્યક્તિમાં જોવા મળતી ચોક્કસ મેલેરીયાની જાતોમાં પ્રતિકારનું ઉદાહરણ છે. &lt;ref&gt;મિલર એલએચ, મેસોન એસજે, ક્લાયડ ડીએફ, મેકગિન્નીસ એમએચ.&quot;બ્લેક્સમાં પ્લાસ્મોડીયમ વિવાક્સમાં પ્રતિકારક પરિબળ. ડફી બ્લડ ગ્રુપ જનોટાઇપ, ફિફી.&quot; ''એન એન્ગલ જે મેડ.''  1976 ઓગસ્ટ 5;295(6):302-4 પીએમઆઇડી 778616&lt;/ref&gt; ડફી એન્ટિજેન, એવું માની શકાય કે [[કુદરતી પસંદગી]]નું પરિણામ છે, જે મેલેરીયાના જોવા મળતા મોટા બનાવો વાળા વિસ્તારોના એથનિક જૂથોમાં ઓછુ સામાન્ય છે. &lt;ref&gt;{{cite journal |last=Kwiatkowski |first=DP |year=2005 |month=August |title=How Malaria Has Affected the Human Genome and What Human Genetics Can Teach Us about Malaria |journal=Am J Hum Genet. |volume=77 |issue=2 |pages=171–192 |id={{PMC|1224522}} |url=http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1224522#N0x904fbd0.0x92f5ba8 |access-date=2006-11-16 |doi=10.1086/432519 |pmid=16001361 |pmc=1224522 }}{{Dead link|date=સપ્ટેમ્બર 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&quot;થેલેસ્લેમિયા, જી6પીડી ઉણપ, ઓવાલોસિટોસિસનું વિવિધ ભૌગોલિક વિતરણ અને ડફ્ફી રક્ત જૂથ વિવિધ પ્રકારની વસતીએ મેલેરીયા સામે રક્ષવા વિવિધ શુક્રાણુ પ્રકાર વિકસાવ્યા છે તેના વધુ ઉદાહરણો છે&quot;.&lt;/ref&gt; 


=== એબીઓ (ABO) રક્ત જૂથ વ્યવસ્થા ===
[[ચિત્ર:ABO blood group diagram.svg|right|thumb|350px|એબીઓ બ્લડ ગ્રુપ સિસ્ટમ - ડાયાગ્રામમાં કાર્બોહાઇડ્રેટની ચેઇન્સ દર્શાવવામાં આવી છે તે એબીઓ રક્ત જૂથ છે. ]]
{{Main|ABO blood group system}}


'''એબીઓ વ્યવસ્થા'''  માનવ રક્ત મિશ્રણમાં અત્યંત અગત્યની રક્ત જૂથ વ્યવસ્થા છે.  સંકળાયેલ એન્ટિ-એ [[એન્ટિબોડીઝ]] અને એન્ટિ-બી એન્ટિબોડીઝ સામાન્ય રીતે &quot;[[ઇમ્યુનોગ્લોબુલીન એમ]]&quot; છે, જેને સંક્ષિપ્તમાં[[આઇજીએમ]], એન્ટિબોડીઝ છે.  એબીઓ આઇજીએમ એન્ટિબોડીઝને પર્યાવરણલક્ષી પદાર્થો જેમ કે ખોરાક, [[બેક્ટેરીયા]] અને [[વાયરસો]] પ્રત્યેની સંવેદનશીલતા દ્વારા જીવનના પાંચ વર્ષોમાં ઉત્પન્ન થાય છે. એબીઓમાં &quot;O&quot; ને ઘણી વખત અન્ય ભાષામાં &quot;0&quot; (શૂન્ય/ભાવશૂન્ય) કહેવાય છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bloddonor.dk/fileadmin/Fil_Arkiv/PDF_filer/Andre/Your_Blood__June_2006.pdf |title=Your blood – a textbook about blood and blood donation |access-date=2008-07-15 |format=PDF |work= |pages=63 |archive-date=2006-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060827051301/http://www.bloddonor.dk/fileadmin/Fil_Arkiv/PDF_filer/Andre/Your_Blood__June_2006.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! width=&quot;100&quot;|[[ફેનોટાઇપ]] 
! width=&quot;100&quot;|[[જેનોટાઇપ]]
|-
|  એ 
|  એએ અથવા એઓ
|-
|  બી 
|  બીબી અથવા બીઓ
|-
|  
એબી 
|  એબી
|-
|  ઓ 
|  ઓઓ 
|}


=== રિસસ રક્ત જૂથ વ્યવસ્થા ===
{{Main|Rhesus blood group system}}
રિસસ વ્યવસ્થા માનવ રક્ત મિશ્રણમાં બીજા ક્રમની અત્યંત નોંધપાત્ર રક્ત વ્યવસ્થા છે.  અત્યંત નોંધપાત્ર રિસસ એન્ટિજેન આરેચડ એન્ટિજેન છે કેમ કે તે પાંચ મુખ્ય રિસસ એન્ટિજેનની અત્યંત ઇમ્યુનોજેનિક છે.  તે આરેચડ નેગેટિવ વ્યક્તિગતો કે જે કોઇ પણ એન્ટિ આરેચડી આઇજીજી અથવા આઇજીએમ એન્ટિબોડીઝ ધરાવતા નથી તેમના માટે સામાન્ય છે, કારણ કે એન્ટી આરએચડી એન્ટિબોડીઝ સામાન્ય રીતે પર્યાવરણલક્ષી પદાર્થો સામે સંવેદશીલતા દ્વારા ઉત્પન્ન થતી નથી.  જોકે આરએચડી નેગેટિવ વ્યક્તિગતો સંવેદનશીલતાની ઘટનાને પગલે [[આઇજીજી]] એન્ટિ આરએચડી એન્ટિબોડીઝ ઉત્પન્ન કરી શકે છે: શક્યત ગર્ભાવસ્થામાં ગર્ભ મારફતે ફેક્ટેમેટરનલ રક્ત મિશ્રણ અથવા પ્રસંગોપાત આરએચડી પોઝીટીવ [[આરબીસી]] સાથે રક્ત મિશ્રણ થાય છે. &lt;ref name=&quot;Talaro, Kathleen P. 2005 510–1&quot;/&gt; આ કિસ્સામાં [[આરએચ રોગ]] વિકસી શકે છે. &lt;ref&gt;http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18591322?ordinalpos=3&amp;amp;itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_DefaultReportPanel.Pubmed_RVDocSum &lt;/ref&gt;


=== દેશ દ્વારા એબીઓ (ABO) અને આરએચ (Rh) વિતરણ ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;width:45em;text-align:center&quot;
|+&lt;td&gt;'''રાષ્ટ્ર દ્વારા એબીઓ અને આરએચ રક્ત પ્રકાર વિતરણ
(વસતી સરેરાશ)''' &lt;/td&gt;
|- style=&quot;width:9%&quot;
! style=&quot;width:30%;text-align:left&quot;| દેશ
! style=&quot;width:20%;text-align:left&quot;| વસતી&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2119.html |title=સીઆઇએ વર્લ્ડ ફેક્ટબુક |access-date=2010-02-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225195601/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2119.html%20 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! &amp;nbsp;ઓ 
! &amp;nbsp;એ. 
! &amp;nbsp;બી-લીમ્ફોસાયટ્સ 
! એબી+ 
! &amp;nbsp;ઓ 
! &amp;nbsp;એ. 
! &amp;nbsp;બી 
! એબી-
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| ઓસ્ટ્રેલીયા&lt;ref&gt;[http://www.giveblood.redcross.org.au/page.aspx?IDDataTreeMenu=42&amp;amp;parent=30 રક્ત પ્રકાર - તે શુ છે?, ઓસ્ટ્રેલિયન રેડ ક્રોસ ]&lt;/ref&gt;
|  21262641 
|  40% 
|  31. 
|  8% 
|  2% 
|  9% 
|  7% 
|  2% 
|  1%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| ઓસ્ટ્રીયા &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://old.roteskreuz.at/47_body.html#blutgruppen |title=ઓસ્ટ્રેલિયન રેડ ક્રોસ-રક્ત દાતા માહિતી |access-date=2010-02-03 |archive-date=2009-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090609110109/http://old.roteskreuz.at/47_body.html#blutgruppen |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  8210281 
|  ૩૦% 
|  33. 
|  12% 
|  6% 
|  7% 
|  8% 
|  3% 
|  1%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| બેલ્જિયમ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rodekruiswielsbeke.be/infobloed.html |title=રોડ ક્રુઇસ વેઇલ્સબેક-રક્ત દાતા માહિતી સમાગ્રી  |access-date=2010-02-03 |archive-date=2010-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101126094553/http://www.rodekruiswielsbeke.be/infobloed.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  10414336 
|  38% 
|  34% 
|  8.5% 
|  4.1% 
|  7% 
|  6% 
|  1.5% 
|  0.8%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| બ્રાઝિલ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hemoam.org.br/?secao=sangue_tipos |title=ટિપોસ સેન્ગ્યુનિયોસ |access-date=2010-02-03 |archive-date=2013-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309160736/http://www.hemoam.org.br/?secao=sangue_tipos |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  198739269 
|  36% 
|  34% 
|  8% 
|  2.5% 
|  9% 
|  8% 
|  2% 
|  0.5%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| કેનેડા&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bloodservices.ca/CentreApps/Internet/UW_V502_MainEngine.nsf/page/Blood%20Types%20and%20Rh%20System?OpenDocument |title=પ્રકારો અને આરએચ વ્યવસ્થા, કેનેડીયન બ્લડ સર્વિસીઝ |access-date=2010-02-03 |archive-date=2014-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141104161542/http://www.bloodservices.ca/centreapps/internet/uw_v502_mainengine.nsf/page/Blood%20Types%20and%20Rh%20System?OpenDocument |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  33487208 
|  39% 
|  36% 
|  7.6% 
|  2.5% 
|  7% 
|  6% 
|  1.4% 
|  0.5%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| ડેનમાર્ક&lt;ref&gt;[http://www.bloddonor.dk/index.php?id=513 ડેનિશ વસતીમાં મોટા રક્ત જૂથોનું આવર્તન]&lt;/ref&gt;
|  5500510 
|  35% 
|  37% 
|  8% 
|  4% 
|  6% 
|  7% 
|  2% 
|  1%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| એસ્ટોનીયા&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.kliinikum.ee/verekeskus/index.php?menu=9&amp;mod=page&amp;id=5 |title=વેરેગ્રુપ્પીડે સિનેમિસ્સેજેડસ એસ્ટિસ |access-date=2021-12-19 |archive-date=2010-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527121942/http://www.kliinikum.ee/verekeskus/index.php?menu=9&amp;mod=page&amp;id=5 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  1299371 
|  30% 
|  31. 
|  20% 
|  6% 
|  4.5% 
|  4.5% 
|  3% 
|  1%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| ફિનલેન્ડ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.veripalvelu.fi/asp/system/empty.asp?P=1275&amp;VID=default&amp;SID=908029945449597&amp;S=1&amp;C=24395 |title=સુમલેસ્ટેન વેરિરીમાજકૌમા |access-date=2021-12-25 |archive-date=2012-05-30 |archive-url=https://archive.is/20120530031237/http://www.veripalvelu.fi/?P=1275&amp;VID=default&amp;SID=908029945449597&amp;S=1&amp;C=24395 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  5250275 
|  27% 
|  38% 
|  15% 
|  7% 
|  4% 
|  6% 
|  2% 
|  1%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| ફ્રાંસ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.chpg.mc/go/article.php3?id_article=111 |title=Les groupes sanguins (système ABO) |access-date=2008-07-15 |work=Centre Hospitalier Princesse GRACE - Monaco |year=2005 |publisher=C.H.P.G. MONACO |language=French |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225042133/https://www.chpg.mc/go/article.php3?id_article=111%20 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  62150775 
|  36% 
|  37% 
|  9% 
|  3% 
|  6% 
|  7% 
|  1% 
|  1%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| જર્મની &lt;ref&gt;[[:de:Blutgruppe#Häufigkeit der Blutgruppen]]&lt;/ref&gt;
|  82329758 
|  35% 
|  37% 
|  9% 
|  4% 
|  6% 
|  6% 
|  2% 
|  1%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| હોંગકોંગ એસએઆર&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www5.ha.org.hk/rcbts/doc/neg_newsletter020.pdf |title=રક્ત દાન, હોંગકોંગ રેડ ક્રોસ |access-date=2010-02-03 |archive-date=2009-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090407143618/http://www5.ha.org.hk/rcbts/doc/neg_newsletter020.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  7055071 
|  40% 
|  26% 
|  27% 
|  7% 
|  0.31% 
|  0.19% 
|  0.14% 
|  0.05% 
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| આઇસલેન્ડ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www4.landspitali.is/lsh_ytri.nsf/pages/bb_blodflokkarnir |title=બ્લડફ્લોકર |access-date=2010-02-03 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719064601/http://www4.landspitali.is/lsh_ytri.nsf/pages/bb_blodflokkarnir |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  306694 
|  47.6% 
|  26.4% 
|  9.3% 
|  1.6% 
|  8.4%
|  4.6%
|  1.7%
|  0.4%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| ભારત&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.indmedica.com/journals.php?journalid=3&amp;issueid=75&amp;articleid=965&amp;action=article |title=પ્રેક્ટીસીંગ ડોકટરો માટેની ઇન્ડિયન જર્નલ |access-date=2023-03-08 |archive-date=2018-11-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116062419/http://www.indmedica.com/journals.php?journalid=3&amp;issueid=75&amp;articleid=965&amp;action=article |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  1166079217 
|  36.5% 
|  22.1% 
|  30.9% 
|  6.4% 
|  2.0%
|  0.8%
|  1.1%
|  0.2%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| આયર્લેન્ડ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ibts.ie/All_About_Blood/Blood_Group_Basics/ |title=આઇરિશ બ્લડ ટ્રાન્સફ્યુઝન સર્વિસ /આઇરિશ બ્લડ ગ્રુપ ટાઇપ ફ્રિક્વન્સી ડિસ્ટ્રીબ્યૂશન |access-date=2010-02-03 |archive-date=2009-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090528065155/http://www.ibts.ie/All_About_Blood/Blood_Group_Basics/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  4203200 
|  47% 
|  26% 
|  9% 
|  2% 
|  8%
|  5%
|  2%
|  1%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| ઇઝરાયેલ&lt;ref&gt;[http://www.mdais.org/362/ ઇઝરાયેલમાં રાષ્ટ્રીય રાહત સેવા]&lt;/ref&gt;
|  7233701 
|  32% 
|  34% 
|  17% 
|  7% 
|  3%
|  4% 
|  2% 
|  1%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| ન્યૂઝીલેન્ડ&lt;ref&gt;[http://www.nzblood.co.nz/?t=31 રક્ત જૂથો શું છે What are -એનઝેડ બ્લડ]&lt;/ref&gt;
|  4213418 
|  38% 
|  32% 
|  9% 
|  3% 
|  9%
|  6% 
|  2% 
|  1%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| નોર્વે &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.giblod.no/Modules/Page/viewPage.asp?modid=7324&amp;level=7324 |title=નોર્વેયન બ્લડ ડોનર ઓર્ગેનાઇઝેશ |access-date=2021-07-10 |archive-date=2011-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724175557/https://www.giblod.no/Modules/Page/viewPage.asp?modid=7324&amp;level=7324 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  4660539 
|  34% 
|  42.5% 
|  6.8% 
|  3.4% 
|  6%
|  7.5% 
|  1.2% 
|  0.6%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| પોલેન્ડ &lt;ref&gt;[http://rckik.wroclaw.pl/?id=5&amp;amp;go=0 રિજિયોનલ સેન્ટ્રન ક્ર્વીઓડાવસ્તવા આઇ ક્ર્વીઓલેન્સઝનિક્ટ્વા વી વ્રોક્લાવિયુ]&lt;/ref&gt;
|  38482919 
|  31% 
|  32% 
|  15% 
|  7% 
|  6% 
|  6% 
|  2% 
|  1%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| પોર્ટુગલ&lt;ref&gt;[http://www.ipsangue.org/maxcontent-documento-107.html પોર્ટુગીઝ બ્લડ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ] (જે માને છે કે આરેચ અને એબી એન્ટિજેન્સ સ્તવંત્ર છે)&lt;/ref&gt;
|  10707924 
|  36.2% 
|  39.8% 
|  6.6% 
|  2.9% 
|  6.0% 
|  6.6% 
|  1.1% 
|  0.5%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| સાઉદી અરેબીયા &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&amp;cpsidt=14126617 |title=સાઉદી અરેબિયાના પૂર્વ પ્રદેશમાં એબીઓ રક્ત જૂથોનું આવર્તન |access-date=2021-12-25 |archive-date=2009-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090325003235/http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&amp;cpsidt=14126617 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  28686633 
|  48% 
|  24% 
|  17% 
|  4% 
|  4%
|  2% 
|  1% 
|  0.23%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| દક્ષિણ આફ્રિકા &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sanbs.org.za/donors_whattype.htm |title=સાઉથ આફ્રિકન નેશનલ બ્લડ સર્વિસ -તમારો પ્રકાર ક્યો છે? |access-date=2010-02-03 |archive-date=2010-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100206110005/http://www.sanbs.org.za/donors_whattype.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  49320000 
|  39% 
|  32% 
|  12% 
|  3% 
|  7% 
|  5% 
|  2% 
|  1%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| સ્પેઇન &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.donantesdesangre.net/menu.htm |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2010-02-03 |archive-date=2010-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100110152931/http://www.donantesdesangre.net/menu.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  40525002 
|  36% 
|  34% 
|  8% 
|  2.5% 
|  9%
|  8% 
|  2% 
|  0.5%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| સ્વીડન &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.geblod.nu/general.aspx?PageId=10 |title=સ્ફ્રિવીડીશ વસતીમાં મોટા રક્ત જૂથોનું આવર્તન  |access-date=2010-02-03 |archive-date=2010-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101124064308/http://www.geblod.nu/general.aspx?PageId=10 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  9059651 
|  32% 
|  37% 
|  10% 
|  5% 
|  6% 
|  7% 
|  2% 
|  1%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| નેધરલેન્ડ્ઝ &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sanquin.nl/Sanquin-nl/erygrafiek.nsf/All/Voorraad-Erytrocytenconcentraten-Bij-Sanquin.html |title=Voorraad Erytrocytenconcentraten Bij Sanquin |access-date=2009-03-27 |language=Dutch |archive-date=2009-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090626121309/http://www.sanquin.nl/Sanquin-nl/erygrafiek.nsf/All/Voorraad-Erytrocytenconcentraten-Bij-Sanquin.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  16715999 
|  39.5% 
|  35% 
|  6.7% 
|  2.5% 
|  7.5% 
|  7% 
|  1.3% 
|  0.5%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| તૂર્કી &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.kangrubu.com/default.asp?sayfa=kan_gruplari |title=તૂર્કી બ્લડ ગ્રુપ સાઇટ |access-date=2010-02-03 |archive-date=2010-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529080457/http://www.kangrubu.com/default.asp?sayfa=kan_gruplari |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  76805524 
|  29.8% 
|  37.8% 
|  14.2% 
|  7.2% 
|  3.9% 
|  4.7% 
|  1.6% 
|  0.8%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| યુનાઇટેડ કિંગ્ડમ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.blood.co.uk/pages/all_about.html |title=યુકેમાં મોટા રક્ત જૂથોનું આવર્તન  |access-date=2010-02-03 |archive-date=2009-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091011201402/http://www.blood.co.uk/pages/all_about.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  61113205 
|  37% 
|  35% 
|  8% 
|  3% 
|  7% 
|  7% 
|  2% 
|  1%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot;| યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://bloodcenter.stanford.edu/about_blood/blood_types.html |title=યુ.એસ.માં રક્તના પ્રકાર |access-date=2010-02-03 |archive-date=2010-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100612052752/http://bloodcenter.stanford.edu/about_blood/blood_types.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  307212123 
|  37.4% 
|  35.7% 
|  8.5% 
|  3.4% 
|  6.6% 
|  6.3% 
|  1.5% 
|  0.6%
|-
|  colspan=&quot;9&quot;| .
|-
! [[વસતી-આધારિત સરેરાશ]]  
|  (કુલ વસતી = 2261025244) 
|  36.44% 
|  28.27% 
|  20.59% 
|  5.06% 
|  4.33% 
|  3.52% 
|  1.39% 
|  0.45%
|}


{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; !  એબીઓ (આરએચ વિના)જાતિ અને એથનિક વિતરણ&lt;ref&gt;[http://www.bloodbook.com/world-abo.html એબીઓ રક્ત પ્રકારોનું રેસિયલ અન એથનિક ડિસ્ટ્રીબયૂશન], BLOODBOOK.COM&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt; (ઉપરોકત ટેબલ કરતા આ ટેબલમાં વધુ એન્ટ્રીઓ છે પરંતુ તેમાં આરએચ પ્રકારો વચ્ચે તફાવત પાડતું નથી )&lt;/small&gt; |- | {| class=&quot;wikitable sortable&quot; border = &quot;1&quot; ! width=200 | PEOPLE GROUP ! width=60 | O ! width=60 | A ! width=60 | B ! width=60 | AB |- &lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td&gt;મૂળ વતનીઓ &lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;61&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;39&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;0&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;0&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;

 
 &lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td&gt;આફ્રિકન મૂળના&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;43&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;27&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;25&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;5&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;td&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;આઇનુ (જાપાન)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;17&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;32&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;32&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;18&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;અલ્બાનીયાના લોકો &lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;38&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;43&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;13&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;6&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;ગ્રાન્ડ આંદામાનના લોકો &lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;9&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;60&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;23&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;9&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;td&gt;
 &lt;tr&gt;
&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td&gt;આરબો&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;34&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;31.&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;29&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;6&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td&gt;આર્મેનિયન&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;31&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;50&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;13&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;6&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;td&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;એશિયન (યુએસએમાં-તમામ)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;40&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;28 &lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;27&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;5&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;td&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;ઓસ્ટ્રીયાના લોકો &lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;36&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;44&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;13&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;6&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;td&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;મધ્ય અને આફ્રિકાના લોકો (બન્ટુસ)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;46&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;30&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;19&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;5&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;td&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;ફ્રાંસ અને સ્પેઇનની પશ્ચિમી અજાણી જાતિ (બેસક્યુઝ)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;51&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;44&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;4&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;1&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;td&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;બેલ્જિયમની પ્રજા&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;47&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;42&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;8&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;3&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;td&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;બ્લેકફૂટ (એન. એએમ.ભારતીય)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;17&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;82&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;0&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;1&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;td&gt;
 &lt;tr&gt;
&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td&gt; 
 બોરોરો (બ્રાઝિલ)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;100&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;0&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;0&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;0&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td&gt;બ્રાઝિલની પ્રજા &lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;47&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;41&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;9&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;3&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;

 
 &lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td&gt;બલ્ગેરિયનો&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;32&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;44&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;15&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;8&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;td&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;બર્માની પ્રજા&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;36&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;24&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;33&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;7&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 બુરીયાટ્સ (સાઇબેરીયા)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;33.&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;જુલાઈ 21&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;38&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;8&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 ઓસ્ટ્રેલીયાના બુશ દેશનો રહેવાસી (બુશમેન)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;56&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;34&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;9&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;2&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;ચાઇનીજ-કેન્ટોન&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;46&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;23&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;25&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;6&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 ચાઇનીઝ-પેકીંગ&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;29&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;27&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;32&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;13&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 ચુવાશ (તૂર્કી)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;30&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;29&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;33&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;7&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 ઝેચ&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;30&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;44&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;18&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;9&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;ડેન્સ&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;41&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;44&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;11&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;4).&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 ડચ&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;45&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;43&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;9&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;3&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;ઇજિપ્તની પ્રજા&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;33&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;36&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;24&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;8&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 ઇંગ્લીશ&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;47&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;42&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;9&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;3&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 એસ્કિમો (અલાસ્કા)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;38&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;44&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;13&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;5&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 એસ્કિમો (ગ્રીનલેન્ડ)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;54&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;36&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;23&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;8&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 એસ્ટોનિયાની પ્રજા &lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;34&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;36&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;23&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;8&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;ફિજી&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;44&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;34&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;17&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;6&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 ફિન્સ&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;34&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;41&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;18&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;7&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 ફ્રેન્ચ&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;43&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;47&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;7&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;3&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;જ્યોર્જિયન&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;46&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;37&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;12&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;4&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 રોમાનિયાના જર્મનો&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;41&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;43&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;11&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;5&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 ગ્રીક્સ&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;40&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;42&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;14&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;5&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 જિપ્સી (હંગેરી)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;29&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;27&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;35&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;10&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;હવાલીનો રહેવાસી&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;37&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
 61&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;2&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;1&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td&gt; 
 હિન્દુઓ (બોમ્બે)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;32&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;29&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;28&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;11&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td&gt; 
 હેંગેરીની પ્રજા&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;36&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;43&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;16&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;5&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;

 
 &lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td&gt;આઇસલેન્ડની પ્રજા&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;56&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;32&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;10&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;3&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 ભારતીયો (ભારત-જનરલ)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;37&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;22&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;33&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;7&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 ભારતીયો (યુએસએ-જનરલ)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;79&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;16&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;4&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;1&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 આઇરિશ&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;52&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;35&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;10&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;3&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 ઇટાલીની પ્રજા (મિલાન)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;46&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;41&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;11&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;3&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;જાપાનીઝ&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;30&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;38&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;22&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;10&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 યહૂદીઓ (જર્મની)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;42&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;41&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;12&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;5&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 યહૂદીઓ (પોલેન્ડ)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;33&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;41&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;18&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;8&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;કાલમુકસ&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;26&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;23&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;41&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;11&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 કિકુયુ (કેન્યા)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;60&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;19&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;20&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;1&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td&gt; 
 કોરીયાની પ્રજા&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;28&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;32&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;31&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;10&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;

 
 &lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td&gt;લેપ્પસ (ઉત્તરીય સ્કેન્ડીનેવીયા રહેતા લોકો)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;29&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;63&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;4&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;4&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 લેટવિયન્સ&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;32&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;37&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;24&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;7&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 લિથુયાનિયન્સ&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;40&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;34&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;20&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;6&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 મલેશિયાની પ્રજા&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;62&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;18&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;20&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;0&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;મોરીસ &lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;46&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;54&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;1&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;0&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 માયા&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;98&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;1&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;1&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;1&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 મોરોસ&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;64&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;16 &lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;20&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;0&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;નવાજો (એન.એએમ. ભારતીય)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;73&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;27&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;0&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;0&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 નિકોબારની પ્રજા (નિકોબાર્સ)&amp;nbsp; &lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;74&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;9&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;15&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;1&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 નોર્વેની પ્રજા&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;39&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;50&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;8&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;4&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;પપુઆ (ન્યુ જિનીવા)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;41&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;27&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;23&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;9&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 પર્શીયન&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;38&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;33&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;22&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;7&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 પેરુ (ભારતીયો)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;100&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;0&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;0&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;0&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 ફિલીપીન્સની પ્રજા&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;45&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;22&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;27&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;6&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 પોલ્સ&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;33&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;39&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;20&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;9&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 પોર્ટુગીઝ&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;35&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;53&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;8&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;4&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;રોમાનીયાની પ્રજા&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;34&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;41&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;19&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;6&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 રશિયાની પ્રજા&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;33&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;36&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;23&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;8&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;સાર્ડીયનાની પ્રજા &lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;50&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;26&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;19&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;5&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 સ્કોટ્સ&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;51&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;34&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;12&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;3&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 સર્બિયનની પ્રજા&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;38&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;42&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;16&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;5&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 શોમપેન (નિકોબાર્સ)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;100&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;0&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;0&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;0&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 સ્લોવાક્સ &lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;42&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;37&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;16&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;5&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 દક્ષિણ આફ્રિકાની પ્રજા&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;45&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;40&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;11&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;4&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 સ્પેનિશ&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;38&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;47&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;10&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;5&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 સુદાનની પ્રજા &lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;62&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;16&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;21&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;0&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 સ્વીડીશ &lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;38&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;47&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;10&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;5&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 સ્વીસ&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;40&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;50&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;7&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;3&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;ટાર્ટર્સ (મધ્ય એશિયાની મોંગોલિયન પ્રજા)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;28&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;30&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;29&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;13&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 થાઇલેન્ડની પ્રજા &lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;37&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;22&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;33&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;8&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 રોમાનિયાના તૂર્કો&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;43&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;34&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;18&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;6&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;રોમાનિયાના યુક્રેનિયનો&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;37&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;40&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;18&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;6&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt; 
 યુનાઇટેડ કિંગ્ડમ (જીબી)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;47&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;42&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;8&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;3&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;યુએસએ (અમેરિકન કાળાઓ)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;49&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;27&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;20&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;4&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;યુએસએ (અમેરિકન ગોરા)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;45&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;40&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;11&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;4&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;યુએસએ રક્ત પ્રકારો (તમામ યુએસ)&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;44&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;42&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;10&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;4&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td&gt;વિયેટનામી&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;42&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;22&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;30&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;5&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;5&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td&gt;મિન&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;43.91&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;34.80&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;16.55&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;5.14&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 &lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td&gt;સમાન તફાવત &lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;16.87&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;13.80&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;9.97&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;td align=&quot;center&quot;&gt;3.41&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
 &lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;td&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/table&gt;

 
|}


રક્ત જૂથ બી ઉત્તરીય ભારત અને પડોશી મધ્ય એશિયામાં સૌથી ઊંચું આવર્તન ધરાવે છે અને તેની અસર પશ્ચિમ અને પૂર્વ એમ બન્નેમાં ઘટાડે છે, જે સ્પેઇનમાં એક આંકની ટકાવારીમાં પડે છે. &lt;ref name=&quot;usarmy1971s&quot;&gt;{{Cite book | title=Selected contributions to the literature of blood groups and immunology. 1971 v. 4 | author=Blood Transfusion Division, United States Army Medical Research Laboratory | date=1971 | publisher=United States Army Medical Research Laboratory, Fort Knox, Kentucky | isbn= | url=http://books.google.com/books?id=ALilcA7Acd0C | quote=''... In northern India, in Southern and Central China and in the neighboring Central Asiatic areas, we find the highest known frequencies of B. If we leave this center, the frequency of the B gene decreases almost everywhere ...''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;brittanica2002s&quot;&gt;{{Cite book | title=The New Encyclopaedia Britannica | author=Encyclopaedia Britannica | date=2002 | publisher=Encyclopaedia Britannica, Inc. | isbn=0852297874 | url=http://books.google.com/books?id=fpdUAAAAMAAJ | quote=''... The maximum frequency of the B gene occurs in Central Asia and northern India. The B gene was probably absent from American Indians and Australian Aborigines before racial admixture occurred with the coming of the white man ...''}}&lt;/ref&gt; તે વિસ્તારોમાં યુરોપીયનો આવ્યા તે પહેલા નેટિવ અમેરિકન અને ઓસ્ટ્રેલીયન એબોરીજિનલમાં તેનો સંપૂર્ણપણે અભાવ હતો તેવું મનાય છે. &lt;ref name=&quot;brittanica2002s&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ember1973&quot;&gt;{{Cite book | title=Anthropology | author=Carol R. Ember, Melvin Ember | date=1973 | publisher=Appleton-Century-Crofts | isbn= | url=http://books.google.com/books?id=fvpFAAAAMAAJ | quote=''... Blood type B is completely absent in most North and South American Indians ...''}}&lt;/ref&gt;


ઓસ્ટ્રેલીયન એબોરીજિન વસતીમાં અને મોન્ટાનાના બ્લેકફૂટ ભારતીયોમાં ઊંચુ આવર્તન હોવા છતાં રક્ત જૂથ એ યુરોપમાં ઊંચા આવર્તન સાથે સંકળાયેલું છે, જેમાં ખાસ કરીને સ્કેન્ડીનેવીયા અને મધ્ય યુરોપનો સમાવેશ થાય છે. &lt;ref name=&quot;dean2005j&quot;&gt;{{Cite book | title=Blood Groups an Red Cell Antigens | author=Laura Dean, MD | date=2005 | publisher=National Center for Biotechnology Information, United States Government | isbn=1932811052 | url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/bookshelf/br.fcgi?book=rbcantigen | quote=''... Type A is common in Central and Eastern Europe. In countries such as Austria, Denmark, Norway, and Switzerland, about 45-50% of the population have this blood type, whereas about 40% of Poles and Ukrainians do so. The highest frequencies are found in small, unrelated populations. For example, about 80% of the Blackfoot Indians of Montana have blood type A ...''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;biotec2005d&quot;&gt;{{Cite book | title=Technical Monograph No. 2: The ABO Blood Group System and ABO Subgroups | author= | date=March 2005 | publisher=Biotec | isbn= | url=http://www.biotec.com/pdf/Technical%20Monograph%20No.%202%20-%20ABO%20system%20and%20subgroups.pdf | quote=''... The frequency of blood group A is quite high (25-55%) in Europe, especially in Scandinavia and parts of central Europe. High group A frequency is also found in the Aborigines of South Australia (up to 45%) and in certain American Indian tribes where the frequency reaches 35% ...'' | access-date=2010-02-03 | archive-date=2007-02-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070206095952/http://www.biotec.com/pdf/Technical%20Monograph%20No.%202%20-%20ABO%20system%20and%20subgroups.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;


=== અન્ય રક્ત જૂથ વ્યવસ્થા ===
{{Main|Human blood group systems}}
[[ઇન્ટરનેશનલ સોસાયટી ઓફ બ્લડ ટ્રાન્સફ્યુઝન]] હાલમાં ૩૦ ર્કત જૂથોને સ્વીકૃતિ આપે છે (જેમાં એબીઓ અને આરેચ વ્યવસ્થાનો સમાવેશ થાય છે). &lt;ref name=&quot;iccbba&quot;/&gt; આમ, એબીઓ એન્ટિજેન્સ અને રિસસ એન્ટિજેન્સની ગેરહાજરીમાં અન્ય ઘણા એન્ટિજેન્સ આરબીસી સરફેસ મેમ્બ્રીન પર વ્યક્ત થાય છે.  ઉદા. તરીકે, કોઇ વ્યક્તિ એબી આરએચડી પોઝીટીવ હોઇ શકે છે અને તેજ સમયે એમ અને એન પોઝીટીવ ([[એમએનએસ વ્યવસ્થા]] ), કે પોઝીટીવ ([[કેલ વ્યવસ્થા]]), લે&lt;sup&gt;એ&lt;/sup&gt; અથવા લે&lt;sup&gt;બી&lt;/sup&gt; નેગેટીવ ([[લેવિસ વ્યવસ્થા]]), અને તે પ્રમાણે, દરેક રક્ત જૂથ વ્યવસ્થા એન્ટિજેન માટે પોઝીટીવ અથવા નેગેટીવ હોઇ શકે છે. મોટા ભાગની રક્ત જૂથ વ્યવસ્થાઓને દર્દીઓના નામની પાછળનું નામ આપવામાં આવ્યું હતું, જેમાં અમુક સમયે એન્ટિબોડીઝ પ્રાથમિક રીતે મળી આવ્યા હતા. 


== ક્લિનીકલ અગત્યતા ==

=== રક્ત મિશ્રણ ===
{{Main|Blood transfusion}} 
મિશ્રણ દવા [[હેમેટોલોજી]]ની ખાસ પ્રકારની શાખા છે, જે રક્ત જૂથોના અભ્યાસ સાથે સંબંધિત છે, તેમજ [[બ્લડબેન્ક]]ની રક્ત અને અને રક્તની અન્ય પેદાશો માટે [[મિશ્રણ]] સેવા પૂરી પાડવાના કામ સાથે પણ સંકળાયેલી છે.  વિશ્વભરમાં રક્ત પેદાશોને તબીબી ડોકટર (પરવાનેદાર [[ફિઝીશિયન]] અથવા [[સર્જન]]) દ્વારા દવાઓની જેમ જ લખવામાં આવેલી હોવી જોઇએ. યુએસએ (અમેરિકા)માં રક્ત પેદાશોનું [[યુ.એસ. ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનીસ્ટ્રેશન]] દ્વારા કડક રીતે નિયમન કરવામાં આવે છે. 


[[ચિત્ર:Main symptoms of acute hemolytic reaction.png|thumb|right|220px|રક્ત પ્રકાર મેચ નહી થવાથી હિમોલિટીક રિયેક્શનના મુખ્ય લક્ષણો &lt;ref&gt;અમેરિકન કેન્સર સોસાયટીના બ્લડ પ્રોડક્ટ ટ્રાન્સફ્યુઝન્સના શક્ય જોખમો.છેલ્લી તબીબી સમીક્ષા: 03/08/2008. છેલ્લે સુધારેલ: 01/13/2009 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;7 એડવર્સ રિયેક્શન ટુ ટ્રાન્સફ્યુઝન મિશિગન યુનિવર્સિટી ખાતે પેથોલોજી વિભાગ. વર્ઝન જુલાઇ 2004, સુધારેલ 11/5/08 &lt;/ref&gt;]]


[[બ્લડ બેન્ક]]ના ઘણાખરા રોજિંદા કાર્યોમાં દરેક પ્રાપ્તિકર્તા વ્યક્તિ કે જેને રક્ત અપાયુ છે તે સુસંગત છે અને શક્ય હોય ત્યાં સુધી સલામત છે તેની ખાતરી કરવા માટે બન્ને દાતાઓના અને પ્રાપ્તિકર્તા રક્તનું પરીક્ષણ કરવાનો સમાવેશ થાય છે. [[દાતા]] અને પ્રાપ્તિકર્તા વચ્ચે અસંગત રક્ત [[મિશ્રીત]] હોય તો, અસહ્ય [[ભારે હેમોલિટીક રિયેક્શન]]ની સાથે [[હેમોલિસિસ]] (આરબીસી વિનાશ), [[મૂત્રપિંડ નિષ્ફળ]]તા અને [[આંચકી]] આવવાની શક્યતા રહેલી છે અને મૃત્યુની સંભાવના છે. એન્ટિબોડીઝ ઊંચા પ્રમાણમાં સક્રિય હોઇ શકે છે અને આરબીસી પર હૂમલો કરી શકે છે અને [[પૂરક વ્યવસ્થા]]ના ઘટકોને બાંધે છે, જે મિશ્રીત રક્તના જથ્થાબંધ હેમોલિસીસ માટે કાણભૂત બને છે. 


[[મિશ્રણના રિયેક્શન]]ની તકોને ઓછી કરવા માટે દર્દીઓએ તેમનું પોતાનું રક્ત અથવા ચોક્કસ પ્રકારની રક્ત પેદાશો મેળવવી જોઇએ.   આ ઉપરાંત [[ક્રોસ મેચીંગ]] દ્વારા પણ જોખમમાં ઘટાડો કરી શકાય છે, પરંતુ જ્યારે કટોકટીમાં રક્તની જરૂર હોય ત્યારે આ પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવતી નથી.  ક્રોસ મેચીંગમાં પ્રાપ્તિકર્તાના સેરમ (લોહી ગંઠાય ત્યારે છૂટું પડતું
પ્રવાહી)ના નમૂના સાથે દાતાના રેડ બ્લડ સેલને ભેળવીને મિશ્રણ ''એગ્ગ્લુટિનેટ્સ''  થાય છે અથવા જામ થઇ જાય છે તેની તપાસ કરાય છે.  જો એગ્ગ્લુટિનેશન સીધી રીતે દેખાય તેવું ન હોય તો, બ્લડ બેન્ક ટેકનિશિયન સામન્ય રીતે [[માઇક્રોસ્કોપ]]ની મદદથી [[એગ્ગ્લુયટિનેશન]]ની તપાસ કરે છે. જો એગ્ગ્લુયટિનેશન થાય તો, તે જે તે દાતાના રક્તને જે તે પ્રાપ્તિકર્તા સાથે મિશ્રીત કરી શકાતુ નથી.  બ્લડ બેન્કમાં એ આવશ્યક છે કે તમામ રક્ત નમુનાઓને યોગ્ય રીતે ઓળખી શકાય, જેથી [[બારકોડ]]ની પદ્ધતિ મારફતે લેબલીંગ સમાન બનાવવામાં આવ્યું છે, જે [[આઇએસબીટી 128]] તરીકે ઓળખાય છે.


રક્ત જૂથને [[ઓળખ ટેગ્સ]] અથવા આકસ્મિક રક્ત મિશ્રણની જરૂર હોય ત્યારે લશ્કરી કર્મચારીઓ દ્વારા પહેરવામાં આવતા ટાટૂ (છૂંદણા) પર સમાવી શકાય છે. [[બીજા વિશ્વયુદ્ધ]] દરમિયાન ફ્રંટલાઇન જર્મન [[વોફેન એસએસ પાસે રક્ત જૂથ ટાટૂ]] હતા. 


જવલ્લેજ ઉપલબ્ધ રક્ત પ્રકાર [[બ્લડ બેન્ક]] અને હોસ્પીટલો માટે પુરવઠા સમસ્યા ઊભી કરી શકે છે.  ઉદા. તરીકે [[ડફી]] - નેગેટીવ બ્લડ આફ્રિકન મૂળ&lt;ref&gt;
{{cite journal | last = Nickel | first = RG | authorlink = | coauthors = Willadsen SA, Freidhoff LR, et al. | title = Determination of Duffy genotypes in three populations of African descent using PCR and sequence-specific oligonucleotides | journal = Hum Immunol. | volume = 60 | issue = 8 | pages = 738–42 | publisher =  | year = 1999 | month = August | url = | doi = 10.1016/S0198-8859(99)00039-7 | pmid = 10439320 | access-date =  }}&lt;/ref&gt;ની પ્રજામાં મોટે ભાગે જોવા મળે છે અને બાકીની વસતીમાં આ રક્ત પ્રકારની જવલ્લેજ ઉપલબ્ધિ આફ્રિકન એથનિકસિટીના દર્દીઓ માટે ડફી નેગેટીવની રક્તની તંગીમાં પરિણમી શકે છે. તેજ રીતે આરએચડી નેગેટીવ લોકો દુનિયાના ભાગોમાં જાય છે જ્યાં આરએચડી નેગેટીવ રક્તનો પુરવઠો ભાગ્યે જ ઉપલબ્ધ હોય છે તેવા સંજોગોમાં તેમની સાથે જોખમ સંકળાયેલું હોય છે, ખાસ કરીને [[પૂર્વ એશિયા]], કે જ્યાં રક્ત સેવાનો પ્રયત્ન રક્તનું દાન કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો હોઇ શકે છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bloodcare.org.uk/html/resources_chairman_2001.htm |title=BCF - Members - Chairman's Annual Report |access-date=2008-07-15 |last=Bruce |first=MG |year=2002 |month=May |publisher=The Blood Care Foundation |quote=As Rhesus Negative blood is rare amongst local nationals, this Agreement will be of particular value to Rhesus Negative expatriates and travellers |archive-date=2008-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080410111425/http://www.bloodcare.org.uk/html/resources_chairman_2001.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;


=== નવા જન્મેલમાં હેમોલિટીક રોગ (એચડીએન) ===
{{Main|Hemolytic disease of the newborn}}
[[સગર્ભા]] સ્ત્રી તે ન ધરાવતી હોય તેવો રક્ત જૂથ એન્ટિજેન તેનો ગર્ભ ધરાવતો હોય તો તે [[આઇજીજી]] રક્ત જૂથ એન્ટિબોડીઝ બનાવી શકે છે.  જો ગર્ભમાના કેટલાક રક્ત કણો માતાના રક્ત ભ્રમણમાંથી પસાર થાય (ઉદા. તરીકે બાળકના જન્મ સમયે અથવા ઓબ્સેસ્ટ્રીક દરમિયાનગીરી વખતે નાના ફેટોમેટરનલ [[હેમોરેજ]]) અથવા કેટલીક વાર થેરાપેટિક [[રક્ત મિશ્રણ]] બાદ આવું થઇ શકે છે. તેનાથી પ્રવર્તમાન ગર્ભાવસ્થા અને/અથવા તેના પછીની ગર્ભાવસ્થામાં નવા જન્મેલ બાળક (એચડીએન)માં [[આરએચ રોગ]] અથવા [[નવા જન્મેલ બાળકના હેમોલિટીક રોગ]]ના સ્વરૂપ માટે કારણભૂત બની શકે છે.  જો ગર્ભવતી સ્ત્રી એન્ટી આરએચડી એન્ટિબોડીઝ ધરાવવા તરીકે જાણીતી હોય, તો તેવા કિસ્સામાં આરએચ રોગના ગર્ભમાં પ્રવેશવા માટે માતૃ પક્ષના પ્લાઝ્મામાં ગર્ભને લગતા ડીએનએના પૃથ્થકરણ દ્વારા [[ગર્ભ]]ના આરએચડી રક્ત પ્રકારનું પરીક્ષણ કરી શકાય છે. &lt;ref&gt;{{cite journal | author = Daniels G, Finning K, Martin P, Summers J | title = Fetal blood group genotyping: present and future. | journal = Ann N Y Acad Sci | volume = 1075 | issue = | pages = 88–95 | year = 2006| pmid = 17108196 | doi = 10.1196/annals.1368.011}}&lt;/ref&gt; [[આરએચઓ(D) ઇમ્યુન ગ્લોબ્યુલીન]] તરીકે કહેવાતા ઇન્જેક્ટેબલ મેડિકેશન સાથ આરએચડી નેગેટિવ માતાઓ દ્વારા એન્ટી આરએચડી એન્ટિબોડીઝની રચના રોકીને આ રોગને એટકાવવાના અનેક હેતુઓમાંથી એક હેતુ 20મી સદીની દવાના આધુનિકીકરણનો હતો. &lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.rcog.org.uk/index.asp?PageID=1972 |title = Use of Anti-D Immunoglobulin for Rh Prophylaxis |publisher = [[Royal College of Obstetricians and Gynaecologists]] |month = May |year = 2002 |access-date = 2010-02-03 |archive-date = 2008-12-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20081230200349/http://www.rcog.org.uk/index.asp?PageID=1972 |url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url =http://www.nice.org.uk/guidance/TA41/?c=91520 |title = Pregnancy - routine anti-D prophylaxis for RhD-negative women |publisher = [[National Institute for Health and Clinical Excellence|NICE]] |month = May |year = 2002}}&lt;/ref&gt; એન્ટિબોડીઝ કેટલાક રક્ત જૂથો સાથે સંકળાયેલ છે, જે ગંભીર એચડીએનમાં પરિણમે છે, જ્યારે અન્યો ફક્ત હળવા એચડીએનમાં પરિણમે છે અને અન્ય એચડીએન થવા માટે કારણભૂત હોવા તરીકે જાણીતા નથી. &lt;ref name=&quot;Letsky2000&quot;/&gt;


== સુસંગતતા ==

=== રક્ત પેદાશો ===
તમામ રક્ત દાન અને જીવનના ગાળામાંથી વધુમાં વધુ ફાયદો પૂરો પાડવાના હેતુંથી, [[બ્લડ બેન્ક]] કેટલાક રક્તોને વિવિધ પેદાશોના [[મિશ્રણના ઘટકોને અલગ અલગ]] પાડે છે.  આ પેદાશોમાંથી સર્વસમાન્ય પેક્ડ આરબીસી, [[પ્લાઝ્મા]], [[પ્લેટલેટ]], [[ક્રોયોપ્રિસિપીટેટ]], અને [[તાંજા થીજેલા પ્લાઝ્મા]] (એફએફપી) છે.  
[[ક્લોટ્ટીંગ ફેક્ટર]] [[V]] અને [[VIII]]માં આવતા ફેરફારોને અનુકૂળ થવા એફએફપી ઝડપથી થીજી જાય છે, કે જે સામાન્ય રીતે એવા દર્દીઓમાં જોવા મળે છે જેમાં વધુ પડતા [[લિવર]] રોગ, વધુ પડતું  [[એન્ટિકોગ્લ્યુઅન્ટ]] લેવાથી અથવા [[ફેલાયેલા ઇન્ટ્રાવાસ્ક્યુલર કોએગ્લ્યુએશન]] (ડીઆઇસી)ને કારણે ગર્ભને લગતી ક્લોટ્ટીંગ સમસ્યા થવાની શક્યતાઓ રહેલીઓ હોય છે.


જેમ બને તેમ વધ પ્લાઝ્માને મગ્ર રકત એકમોમાંથી દૂર કરીને પેક્ડ રેડ સેલ્સ બનાવી શકાય છે.  


સંબંધિત રક્ત પેદાશો સાથે બનતા ચેપ મિશ્રણના ભયને દૂર કરવા માટે [[ક્લોટ્ટીંગ ફેક્ટર]]નો સમન્વય કરતી [[પુનઃસંયોગી]] પદ્ધતિઓનો [[હેમોફિલીયા]] માટે નિયમિતપણે ક્લિનીકો દ્વારા ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.  


=== રેડ બ્લડ સેલ સુસંગતતા ===

*'''રક્ત જૂથ એબી'''  વ્યક્તિગતો તેમના આરબીસી સરફેસ પર એ અને બી એન્ટિજેન્સ રાખી શકે છે અને તેમનું [[રક્ત સિઅરમ]] એ અથવા બી એન્ટિજેન સામે કોઇ એન્ટિબોડીઝ ધરાવતું હોતું નથી.  તેથી, એબી રક્ત ધરાવતી જે તે વ્યક્તિ કોઇ પણ જૂથ ધરાવતી વ્યક્તિ પાસેથી રક્ત મેળવી શકે છે (જોકે એબીની વધુ પસંદગીયુકંત છે), પરંતુ તે અન્ય એબી ધરાવતા વ્યક્તિગતને રક્ત દાન આપી શકે છે. 
*'''રક્ત જૂથ એ'''  ધરાવતા વ્યક્તિગતો તેમની આરબીસી સરફેસ પર એ એન્ટિજેન ધરાવતા હોય છે અને બી એન્ટિજેન સામે [[આઇજીએમ]] ધરાવતો  રક્ત રિઅરમ ધરાવે છે.    તેથી, જૂથ એ ધરાવતી વ્યક્તિ ફક્ત એ અથવા ઓ જૂથ ધરાવતા વ્યક્તિ પાસેથી રક્ત મેળવી શકે છે (જોકે એની વધુ પસંદગી કરાય છે) અને એ અથવા બી પ્રકાર ધરાવતા વ્યક્તિગતોને રક્તનું દાન કરી શકે છે.  
*'''રક્ત જૂથ બી'''  વ્યક્તિગતો તેમની આરબીસી સરફેસ પર બી એન્ટિજેન અને એ એન્ટિજેન સામે આઇજીએમ એન્ટિબોડીઝ સમાવતા રક્ત સિઅરમ ધરાવી શકે છે.  તેથી, જૂથ બી ધરાવતી વ્યક્તિ બી અથવા ઓ વ્યક્તિ પાસેથી જ રક્ત મેળવી શકે છે (જોકે બીની વધુ પસંદગી થાય છે) અને બી અથવા એબી જૂથ ધરાવતી વ્યક્તિઓને જ રક્તનું દાન કરી શકે છે. 
*'''રક્ત જૂથ ઓ'''  (અથવા કેટલાક દેશોમાં રક્ત જૂથ શૂન્ય) તેમની આરબીસી પર એ અથવા બી એન્ટિજેન ધરાવતા નથી, પરંતુ તેમના રક્ત સિઅરમમાં એ અથવા બી જૂથ એન્ટિજેન્સ સામે આઇજીએમ એન્ટિ એ એન્ટિબોડીઝ અને એન્ટિ બી એન્ટિબોડીઝ ધરાવે છે.  તેથી, જૂથ ઓ વ્યક્તિગત કોઇ પણ ઓ વ્યક્તિગત પાસેથી રક્ત મેળવી શકે છે, પરંતુ એબીઓ (અથવા એ,બી, ઓ અથવા એબી) રક્ત જૂથ ધરાવતા કોઇ પણ વ્યક્તિગતોને રક્તનું દાન કરી શકે છે.  જો કોઇને વિકટ પરિસ્થિતિમાં રક્તની જરૂર હોય અને પ્રાપ્તિકર્તાના રક્તની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં જે સમય લેવામાં આવ્યો હોય તે હાનિકારક વિલંબમાં પરિણમશે, તેવા કિસ્સામાં ઓ નેગેટિવ રક્ત આપી શકાય છે. 


[[ચિત્ર:Blood Compatibility.svg|right|230px|thumb|આરબીસી કોમ્પ્ટેટિબીલીટી ચાર્ટઇન સમાન રક્ત જૂથનું દાન કરવા માટેનો વધારો છે; ઓ પ્રકારનું રક્ત ધરાવતા લોકો એ, બી અને એબીને રક્તદાન કરી શકે છે; જ્યારે એ અને બીના રક્ત દાતા એબીને રક્ત આપી શકે છે. ]]

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ રેડ બ્લડ સેલ સુસંગતતા કોષ્ટક&lt;td&gt;&lt;ref name=&quot;rbccomp&quot;&gt;{{cite web |url=http://chapters.redcross.org/br/northernohio/INFO/bloodtype.html |title=RBC compatibility table |access-date=2008-07-15 |year=2006 |month=December |publisher=American National Red Cross |archive-date=2007-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070804163036/http://chapters.redcross.org/br/northernohio/INFO/bloodtype.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bloodbook&quot;&gt;[http://www.bloodbook.com/compat.html રક્ત પ્રકાર અને સુસંગતતા] bloodbook.com&lt;/ref&gt;&lt;/td&gt;
|-
! પ્રાપ્તિકર્તા&lt;sup&gt;[1]&lt;/sup&gt;
! colspan=&quot;8&quot;| દાતા&lt;sup&gt;[1]&lt;/sup&gt;
|-
! 
! ઓ
! O+
! એ−
! એ+
! બી−
! બી+
! એબી−
! એબી+
|-
! ઓ−
|  style=&quot;width:3em&quot;| {{Check mark}}
|  style=&quot;width:3em&quot;| 
|  style=&quot;width:3em&quot;| 
|  style=&quot;width:3em&quot;| 
|  style=&quot;width:3em&quot;| 
|  style=&quot;width:3em&quot;| 
|  style=&quot;width:3em&quot;| 
|  શૈલી = &quot;પહોળાઇ:3ઇએમ&quot; 
| 
|-
! O+ 
|  {{Check mark}}
|  {{Check mark}}
|  
|  
|  
|  
|  
|  
|-
! એ.
|  {{Check mark}}
|  
|  {{Check mark}}
|  
|  
|  
|  
|  
|-
! એ. 
|  {{Check mark}}
|  {{Check mark}}
|  {{Check mark}}
|  {{Check mark}}
|  
|  
|  
|  
|-
! બી
|  {{Check mark}}
|  
|  
|  
|  {{Check mark}}
|  
|  
|  
|-
! બી+ 
|  {{Check mark}}
|  {{Check mark}}
|  
|  
|  {{Check mark}}
|  {{Check mark}}
|  
|  
|-
! એબી−
|  {{Check mark}}
|  
|  {{Check mark}}
|  
|  {{Check mark}}
|  
|  {{Check mark}}
|  
|-
! એબી+
|  {{Check mark}}
|  {{Check mark}}
|  {{Check mark}}
|  {{Check mark}}
|  {{Check mark}}
|  {{Check mark}}
|  {{Check mark}}
|  {{Check mark}}
|}
&lt;small&gt;&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;કોષ્ટક નોંધ&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;1. &lt;/small&gt;&lt;small&gt;ખાસ પ્રકારના એન્ટિબોડીઝની ગેરહાજરીની શક્યતા દર્શાવે છે જે કદાચ દાતા અને પ્રાપ્તિકર્તાના રક્ત વચ્ચે અસંગતતામાં પરિણમશે, જેમ કે ક્રોસ મેચીંગ દ્વારા પસંદગ કરવામાં આવેલા રક્તમાં સમાન્ય છે. &lt;/small&gt;
&lt;small&gt;&lt;/small&gt;


આરેચડી નેગેટીવ દર્દી જે કોઇ પણ એન્ટિ આરેચડી એન્ટિબોડીઝ ધરાવતો ન હોય (અગાઉ ક્યારે પણ આરએચડી પોઝીટીવ આરબીસી પરત્વે સંવેદનશીલ ન હોય) તે એક વકત આરેચડી પોઝીટીવનું મિશ્રણ પ્રાપ્ત કરી શકે છે, પરંતુ તે આરેચડી એન્ટિજેનમાં સંવેદનશીલતામાં પરિણમશે અને સ્ત્રી દર્દીમાં [[નવા જન્મેલના હિમોલેટીક રોગ]] થવાનો ભય રહેશે.  જો આરએચડી નેગેટીવ દર્દીમાં એન્ટિ આરએચડી એન્ટિબોડીઝ વિકાસ પામ્યા હોય તો આરેચડી પોઝીટીવ રક્તમાં તેના પછીની પ્રાપ્તિ સંભવિત જોખમી મિશ્રણ રિયેક્શનમાં પરિણમશે.  બાળક ધરાવતી આરએચડી નેગેટીવ સ્ત્રી અથવા આરેચડી એન્ટિબોડીઝ ધરાવતા ધરાવતા દર્દીઓને ને ક્યારેય આરએચડી પોઝીટીવ રક્ત આપવામાં આવતું નથી, તેથી બ્લડ બેન્કોએ આ દર્દીઓ માટે રિસસ-નેગેટીવ રક્ત રાખવું જ જોઇએ.  વિકટ સંજોગોમાં, જેમ કે આરએચડી નેગેટીવ રક્ત એકમો બ્લડ બેન્ક પાસે બહુ ઓછા હોય ત્યારે મોટા પ્રમાણમાં રક્ત વહી ગયું હોય તો, આરએચડી પોઝીટીવ રક્ત બાળક ધરાવાની વય વીતી ગાય બાદ આરેચડી નેગેટીવ સ્ત્રીને એ શરતે આપી શકી છે કે તેઓ બ્લડ બેન્કમાં એન્ટિ આરએચડી નેગેટીવ પુરવઠો સાચવવા માટે એન્ટિ આરએચડી એન્ટિબોડીઝ ધરાવતા ન હોય.  સિદ્ધાંત સાચો નથી; આરએચડી પોઝીટીવ દર્દીઓ આરએચડી નેગેટીવી રક્ત સામે રિયેક્ટ કરતા નથી. 


=== પ્લાઝ્મા સુસંગતતા ===
[[ચિત્ર:Plasma-donation.svg|right|190px|thumb|પ્લાઝ્મા કોમ્પ્ટેટિબીલીટી ચાર્ટઇન સમાન રક્ત જૂથનું દાન કરવા માટેનો વધારો છે; પ્રકાર એબીના પ્લાઝ્મા એ,બી અને ઓને રક્તદાન કરી શકે છે; એ અને બી પ્રકારના પ્લાઝ્મા ઓને આપી શકે છે. ]]
પ્રાપ્તિકર્તાઓ સમાન રક્ત જૂથ ધરાવનારાઓ પાસેથી પ્લાઝ્મા મેળવી શકે છે, પરંતુ તે સિવાય [[રક્ત પ્લાઝ્મા]] દાતા-પ્રાપ્તિકર્તા સુસંગતતા આરબીસી કરતા વિરુદ્ધ છે: એબીમાંથી પ્રાપ્ત કરેલ પ્લાઝ્મા કોઇ પણ રક્ત જૂથ ધરાવતી વ્યકિતમાં મિશ્રણ કરી શકાય છે; જ્યારે રક્ત જૂથ ઓના વ્યક્તિગતો કોઇ પણ રક્ત જૂથ પાસેથી પ્લાઝ્મા મેળવી શકે છે; અને પ્રકાર ઓ પ્લાઝ્માનો ઉપયોગ ફક્ત ઓ પ્રાપ્તિકર્તા દ્વારા જ ઉપયોગ કરી શકાય છે.  


{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ પ્લાઝ્મા સંસંગતતા કોષ્ટક &lt;td&gt;&lt;ref name=&quot;bloodbook&quot;/&gt;&lt;/td&gt;
! પ્રાપ્તિકર્તા 
! colspan=&quot;4&quot;| દાતા&lt;sup&gt;[1]&lt;/sup&gt;
|-
|}
! ! style=&quot;width:3em&quot; | O
! style=&quot;width:3em&quot; | A
! style=&quot;width:3em&quot; | B
! style=&quot;width:3em&quot; | AB
|-
! O 
| {{Check mark}}
| {{Check mark}}
| {{Check mark}}
| {{Check mark}}
|-
! એ
| 
| {{Check mark}}
|
| {{Check mark}}
|-
! બી 
| 
|
| {{Check mark}}
| {{Check mark}}
|-
! એબી 
| 
| 
| 
| {{Check mark}}
|}


&lt;small&gt;&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;કોષ્ટક નોંધ&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;1. &lt;/small&gt;&lt;small&gt;દાતા પ્લાઝ્મામા મજબૂત ખાસ પ્રકારના એન્ટિબોડીઝની ગેરહાજરી હોવાનું મનાય છે. &lt;/small&gt;
&lt;small&gt;&lt;/small&gt;


રિસસ ડી એન્ટિબોડીઝ અસાધારણ છે, તેથી સમાન્ય રીતે આરએચડી નેગેટીવ અથવા આરેચડી પોઝીટીવ રક્તમાં એન્ટિ આરએચડી એન્ટિબોડીઝનો સમાવેશ થતો નથી.  જો સંભવિત દાતામાં એન્ટી આરએચડી એન્ટિબોડીઝ અથવા બ્લડ બેન્કમાં એન્ટિબોડી સ્ક્રીનીંગ દ્વારા મજબૂત ખાસ પ્રકારના રક્ત જૂથ એન્ટિબોડી ન મળી આવે તો તેમને તેમને દાતા તરીકે સ્વીકારવામાં આવશે નહી (અથવા કેટલીક બ્લડ બેન્કોમાં રક્ત લેવામાં આવશે પરંતુ પેદાશને યોગ્ય રીતે લેબલ લગાવવાનું રહેશે); તેથી, બ્લડ બેન્ક દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા દાતા રક્ત પ્લાઝ્માની આરએચડી એન્ટિબોડીઝ અને અન્ય ખાસ પ્રકારના એન્ટિબોડીઝ મુક્ત પસંદગી કરી શકાય છે અને બ્લડ બેન્ક દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા આ પ્રકારના દાતા પ્લાઝ્મા જે પ્રાપ્તિકર્તા આરએચડી પોઝીટીવ અથવા આરએચડી નેગેટીવ હોય, તેમ જ જ્યાં સુધી રક્ત પ્લાઝ્મા અને પ્રાપ્તિકર્તા એબીઓ સુસંગતતા ધરાવતા હોય તેમના માટે યોગ્ય ગણાશે.


=== વિશ્વવ્યાપી દાતાઓ અને વિશ્વવ્યાપી પ્રાપ્તિકર્તાઓ ===
સમગ્ર રક્ત અથવા પેકડ રેડ બ્લડ સેલ્સના મિશ્રણ અંગે જે વ્યક્તિઓ પ્રકાર ઓ આરેચ (ડી) નેગેટીવ રક્ત ધરાવતા હોય તેમને વિશ્વવ્યાપી દાતા કહેવાય છે, અને જે લોકો એબી આરેચ(ડી) પોઝીટીવ રક્ત ધરાવતા હોય તેમને વિશ્વવ્યાપી પ્રાપ્તિકર્તા કહેવામાં આવે છે; જો કે આ તમામ વ્યખ્યાઓ રેડ બ્લડ સેલ્સ મિશ્રીત થયેલા હોય તેવા પ્રાપ્તિકર્તાના એન્ટિ એ અને એન્ટિ બી એન્ટિબોડીઝના શક્ય રિયેક્શનના કિસ્સામાં જ સાચા છે.  અપવાદોમાં જે તે વ્યક્તિઓ કે જે [[એચએચ એન્ટિજેન સિસ્ટમ]] ધરાવતી હોય (જે બોમ્બે બ્લડ જૂથ તરીકે પણ ળખાય છે), તેમજ જે અન્ય એચેચ દાતાઓ પાસેથી સલામત રીતે રકત મેળવી શકતી હોય, કારણ કે તે એચ ઘટક સામે એન્ટિબોડીઝનું સ્વરૂપ રચે છે. &lt;ref&gt;{{cite book |title= Harrison's Principals of Internal Medicine|last= Fauci|first= Anthony S.|authorlink= |coauthors= Eugene Braunwald, Kurt J. Isselbacher, Jean D. Wilson, Joseph B. Martin, Dennis L. Kasper, Stephen L. Hauser, Dan L. Longo|year= 1998|publisher= McGraw-Hill|location= New York|isbn= 0-07-020291-5|pages= 719. |url= }})&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.webmd.com/a-to-z-guides/blood-type-test સર્વસામાન્ય સ્વીકાર કરનાર અન દાતા જૂથો ]&lt;/ref&gt; 


એન્ટિ-એ, એન્ટિ -બી અથવા કોઇ ખાસ પ્રકારના રક્ત જૂથો ધરાવતી હોય જેને દાન આપવામાંથી બાકાત રાખવામાં આવ્યા હોય તેવા દાતાઓ.  પ્રાપ્તિકર્તાના આરબીસીમાં મિશ્રીત થયેલા રક્તમાં એન્ટિ-એ અને એન્ટિ-બીના શક્ય રિયેક્શનોને ધ્યાનમાં લેવા જરૂરી નથી, કારણ કે એન્ટિબોડીઝ સમાવતા સંબંધિત રીતે નાના વોલ્યુમના પ્લાઝ્મા મિશ્રીત હોય છે.  
 

ઉદાહરણ દ્વારા : આરેચડી નેગેટીવ રક્ત (વિશ્વવ્યાપી દાતા રક્ત)ને પ્રાપ્તિકર્તાના રક્ત જીથ એ આરએચડી પઝીટીવમાં મિશ્રણ કરાશે તેવું વિચારતા પ્રાપ્તિકર્તાના એન્ટિ-બી એન્ટિબોડીઝ અને એન્ટિ-બી એન્ટિબોડીઝ વચ્ચે રિયેક્શન અને મિશ્રીત આરબીસીની ધારણા સેવવામાં આવી નથી.  જોકે, મિશ્રીત રક્તમાં સંબધિત રીતે નાના જથ્થામાં પ્લાઝ્મામા એન્ટિ-એ એન્ટિબોડીઝનો સમાવેશ થાય છે, જે પ્રાપ્તિકર્તાના આરબીસીની સરફેસ પર એ એન્ટિજેન સામે રિયેકટ કરી શકે છે, પરંતુ પરિબળોમાં ઘટાડો થવાને કારણે નોંધપાત્ર રિયેક્શનની શક્યતા નથી.  રિસસ ડી સંવેદનશીલતાની ધારણા કરવામાં આવી નથી. 


વધારામાં, એ, બી અને આરએચ ડી સિવાય રેડ બ્લડ સેલ સરફેસ એન્ટિજેન્સ   જો તે ઇમ્યુન પ્રતિભાવ પેદા કરવા માટે અમુક સમયે હાજર એન્ટિબોડીઝને બંધનકર્તા રહે તો કદાચ વિપરીત રિયેક્શન અને સંવેદનશીલતામાં પરિણમી શકે છે.  મિશ્રણ એટલા માટે જટિલ છે કારણ કે [[પ્લેટલેટ]] અને [[શ્વેત રક્ત કણ]] (ડબ્લ્યુબીસી) સરફેસ એન્ટિજેન્સની તેમની પોતાની વ્યવસ્થા ધરાવે છે અને પ્લેટલેટ અને ડબ્લ્યુબીસી એન્ટિજેન્સમાં સંવેદનશીલતા મિશ્રણમાં પરિણમી શકે છે. 


[[પ્લાઝ્મા]]ના મશ્રણની દ્રષ્ટિએ પરિસ્થિતિ વિપરીત છે.  ઓ પ્લાઝ્મા પ્રકાર, એન્ટિ-એ અને એન્ટિ-બી એન્ટિબોડીઝ એમ બન્ને ધરાવે છે, જે ફક્ત ઓ પ્રાપ્તિકર્તાને જ આપી શકાય છે.  એન્ટિબોડીઝ અન્ટ રક્ત પ્રકાર પર એન્ટિજેન્સ પર એન્ટિબોડીઝ હૂમલો કરશે.  વિરુદ્ધ રીતે, એબી પ્લાઝમા એબીઓ રક્ત જૂથ ધરાવતા દર્દીઓને જ આપી શકાય છે કારણ કે તેમાં એન્ટિ-એ અથવા એન્ટિ-બીનો સમાવેશ થતો નથી. 


== રૂપાંતરણ ==
એપ્રિલ 2007માં એન્ઝિમ્સ (એક ઉત્પ્રેરક દ્રવ્ય, પાચનરસ)નો ઉપયોગ કરીને એ, બી અને એબીને ઓમાં રૂપાંતર કરવાની પદ્ધતિ શોધવામા આવી હતી.  હજુ પણ આ પદ્ધતિ અજમાયશી હેઠળ છે અને પરિણમતા રક્તને હજુ પણ માનવ શરીરમાં અજમાયશી ધોરણ દાખલ કરાયા નથી. &lt;ref&gt;
{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/6517137.stm |title=Blood groups 'can be converted' |access-date=2008-07-15 |year=2007 |month=April |publisher=BBC News }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Liu Q, Sulzenbacher G, Yuan H, Bennett E, Pietz G, Saunders K, Spence J, Nudelman E, Levery S, White T, Neveu J, Lane W, Bourne Y, Olsson M, Henrissat B, Clausen H |title=Bacterial glycosidases for the production of universal red blood cells |journal=Nat Biotechnol |volume= 25|issue=  4|year= 2007|doi=10.1038/nbt1298 |pmid=17401360| pages = 454}}&lt;/ref&gt; આ પદ્ધતિ ખાસકરીને રેડ બ્લડ સેલ પર એન્ટિજેન્સને રૂપાંતર કરે છે, જેથી અન્ય એન્ટિજેન્સ અને એન્ટિબોડીઝ એમને એમ જ રહેશે. તે પ્લાઝ્માની સુસંગતતાને મદદ કરતા નથી, પરંતુ તે ઓછુ લાગેવળગે છે, કેમ કે પ્લાઝ્મા મિશ્રણમાં વધુ પડતી મર્યાદિત ક્લિનીકલ ઉપયોગિતા ધરાવે છે અને સાચવવા માટે ઘણુ સરળ છે. 


== ઇતિહાસ ==
બે અત્યંત નોંધપાત્ર રક્ત જૂથ વ્યવસ્થાઓ [[કાર્લ લેન્ડસ્ટેઇનર]] દ્વારા રક્ત મિશ્રણ સાથે પ્રારંભિક પ્રયોગ દરમિયાન શોધવામાં આવી હતી : [[એબીઓ જૂથ]] 1901માં&lt;ref&gt;લેન્ડસ્ટેઇનર કે. ''ઝૂર કેન્નટનિસ ડિર એન્ટીફર્મેન્ટટિવેન, લિટીશેન ઉન્ડ એગ્ગલુટિનિએરેન્ડેન વિર્કુન્જેન ડિસ બ્લુસેરન્સ ઉન્ડ ડિર લિમ્ફે''  ઝેન્ટાબ્લેટ્ટ બેકટેરિયોલોગી 1900;27:357-62.&lt;/ref&gt; અને [[એલેક્ઝાન્ડર એસ. વેઇનર]] [[રિસસ જૂથ]] 1937માં સાથે મળીને શોધવામાં આવ્યું હતું. &lt;ref&gt;લેન્ડસ્ટેઇનર કે, વિઇનેર એએસ. ''માનવ શરીરમાં એગ્ગ્લુટિનેબલ પરિબળ જે રિસસ (માનવોમાં જે પદાર્થ 855 હોય છે) માટે ઇમ્યુન સેરા તરીકે તરીકે ઓળખાય છે. ''  Proc Soc Exp Biol Med 1940;43:223-224.&lt;/ref&gt; 1945માં [[કૂમ્બસ પરીક્ષણ]]નો વિકાસ &lt;ref&gt;કૂમ્બ્સ આરઆરએ, મૌરાટ એઇ, રેસ આરઆર. ''નબળા અને અપૂર્ણ આરએચ એગ્ગ્લુટિનિન્સને શોધી કાઢવા માટેનું નવું પરીક્ષણ''  બ્રિટ જે એક્સપ પાથ  1945;26:255-66.&lt;/ref&gt;
[[મિશ્રણ દવા]]નુ આગમન, અને [[નવા જન્મેલના હેમોલિટીક રોગ]]ની સમજણ વધુ રક્ત જૂથોની શોધમાં પરિણમી હતી અને હાલમાં 30 [[માનવ રક્ત જૂથ વ્યવસ્થાઓ]]ને [[ઇન્ટરનેશનલ સોસાયટી ઓફ બ્લડ ટ્રાન્સફ્યુઝન]] (આઇએસબીટી)દ્વારા સ્વીકૃતિ આપવામાં આવી છે,&lt;ref name=&quot;iccbba&quot;/&gt; અને 30 રક્ત જૂથોમાં, 600થી વધુ રક્ત જૂથ એન્ટજેન્સ મળી આવ્યા છે,&lt;ref name=&quot;newenglandblood1&quot;/&gt; તેમાંના કેટલાક જવલ્લેજ ઉપલબ્ધ છે અથવા તો ચોક્કસ પ્રકારના એથનિક જૂથોમાં મળી આવે છે.  રક્તન પ્રકારને [[ફોરેન્સિક સાયંસ]] અને [[પૈતૃક પરીક્ષણ]]માં ઉપયોગમાં લેવાય છે, પરંતુ આ બન્ને ઉપયોગોને [[ઉત્પત્તિ આંગળછાપ (જિનેટેક ફિંગપ્રિન્ટીંગ)]] દ્વારા બદલવામાં આવ્યા છે, જે સૌથી વધુ ચોક્કસતા પૂરી પાડે છે &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1351151 |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2010-02-03 |archive-date=2013-08-01 |archive-url=https://archive.today/20130801115753/http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1351151 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.


== સાંસ્કૃતિક માન્યતાઓ અને સ્યુડોસાયંસ (એવી પ્રવૃત્તિ કે વિજ્ઞાનને લગતી હોય પરંતુ ખોટી ધારણાઓ પર આધારિત હોય) ==
[[વ્યક્તિત્વની જાપાનીઝ રક્ત પ્રકાર થિયરી]] લોકપ્રિય [[માન્યતા]] છે, જેમ કે કોઇ વ્યક્તિનો એબીઓ રક્ત પ્રકાર અન્યો ઉપરાંત તેમના [[વ્યક્તિત્વ]], [[પાત્રતા]], અને [[સંસંગતતા]]ની આગાહી કરે છે.  આ માન્યતા [[દક્ષિણ કોરીયા]]માં બહોળા પ્રમાણમાં ફેલાયેલી છે. &lt;ref name=&quot;AP&quot;&gt;{{cite news | url = http://aol.mediresource.com/channel_health_news_details.asp?news_id=6661&amp;news_channel_id=11&amp;channel_id=11 | title = Myth about Japan blood types under attack | author = [[Associated Press]] | publisher = AOL Health | access-date = 2007-12-29 | date = 2005-05-06 | archive-date = 2009-12-28 | archive-url = https://archive.is/20091228182320/http://aol.mediresource.com/channel_health_news_details.asp?news_id=6661&amp;news_channel_id=11&amp;channel_id=11 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ઐતિહાસિક [[વૈજ્ઞાનિક જાતિવાદ]]ના ખ્યાલ પરથી જોઇએ તો, આ થિયરી જાપાનમાં 1927માં મનોવૈજ્ઞાનિકના અહેવાલમાં પહોંચી ગઇ હતી અને જે તે સમયના લશ્કરી સરકારે વધુ સારા સૈનિકોના ઉછેર માટે એક અભ્યાસનો પ્રારંભ કર્યો હતો. &lt;ref name=&quot;AP&quot;/&gt; તેના બિનવૈજ્ઞાનિક ધોરણોને કારણે આ તુક્કો ચલણમાં આવ્યો હતો.  આ થિયરી લાંબો કાળ દર્શાવે છે કેમ કે તેને વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા ફગાવી દેવામાં આવી હતી{{Citation needed|date=September 2009}}, પરંતુ ફરી પાછી તેને 1970માં [[માસાહિકો નોમી]] દ્વારા  પુનઃસજીવન કરવામાં આવી હતી, આ એવો જાહેરાતકર્તા હતા કે જે તબીબી ઇતિહાસ ધરાવતો ન હતો. &lt;ref name=&quot;AP&quot;/&gt;


[[રક્ત પ્રકાર ખોરાક]]એ એવો ખોરાક છે જેની પીટર ડી'અદામો, નેચરોપેથિક ફિઝીશિયન દ્વાર તરફેમ કરવામાં આવી હતી અને પોતાના પુસ્તક  ''ઇટ રાઇટ 4 યોર ટાઇપ'' માં થોડું વર્ણન કરવામાં આવ્યું હતુ. ડી'અદામોએ એવલો દાવો કર્યો છે કે એબીઓ રક્ત પ્રકાર તંદરસ્ત ખોરાક નક્કી કરવામાં અત્યંત અગત્યનું પરિબળ છે અને તેઓ ઓ,એ,બી અને એબી રક્ત પ્રકાર વાળી વ્યક્તિઓને શુદ્ધ ખોરાક અંગે ઉત્તેજન આપે છે.  આ બાબતને મોટા ભાગના વૈજ્ઞાનિકો અને ફિઝીશિયનો દ્વારા સંશયની રીતે જોવામાં આવી છે (e.g.,http://www.earthsave.org/news/bloodtyp.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090216220328/http://earthsave.org/news/bloodtyp.htm |date=2009-02-16 }}).


== સંદર્ભો ==

{{Reflist|2}}


== વિશેષ વાંચન ==

* {{cite web | url = http://www.ncbi.nlm.nih.gov/bookshelf/br.fcgi?book=rbcantigen | title = Blood Groups and Red Cell Antigens, a guide to the differences in our blood types that complicate blood transfusions and pregnancy. | dateformat = mdy | access-date = September 15 2006 | author = | last = Dean | first = Laura | format = HTML, also PDF, Flash and PRC versions | publisher = NCBI}}
*મોલીસન પીએલ, એન્જેલફ્રાઇટ સપી અને કોન્ટ્રેરાસ એમ.&quot;ક્લિનીકલ દવામાં બ્લડ ટ્રાન્સફ્યુઝન&quot; 1997. 10મી આવૃત્તિ  બ્લકેવેલ સાયંસ, ઓક્ફોર્ડ, યુકે. આઇએસબીએન 0-86542-881-6


== બાહ્ય લિન્ક્સ ==

* [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/gv/mhc/xslcgi.cgi?cmd=bgmut/home બીજીએમયુટી] બ્લડ ગ્રુપ એન્ડીજેન મ્યુટેશન ડેટબેઝ કે જે [[એનસીબીઆઇ]], [[એનઆઇએચ]] પાસે પડેલો છે તેમાં શુક્રાણુઓ અને પ્રોટીનની અને ફેરફારોની વિગત છે, તેથી તે રક્તના પ્રકાર માટે જવાબદાર છે. 
* {{OMIM|110300}} (એબીઓ)
* {{OMIM|111680}} (રિસસ ડી)
* {{cite journal |last=Farr |first=A D |year=1979 |month=April |title=Blood group serology—the first four decades (1900--1939) |journal=Med Hist |volume=23 |issue=2 |pages=215–226 |id={{PMC|1082436}} |url=http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1082436 |access-date=December 15, 2006 |pmid=381816 |day=01 |pmc=1082436 |archive-date=ઑગસ્ટ 1, 2013 |archive-url=https://archive.today/20130801122204/http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1082436 |url-status=dead }}
* {{cite web | url = http://www.gentest.ch/index.php?content=bloodtype&amp;langchange=en | title = Blood group test, Gentest.ch | accessyear = 2006 | format = HTML, JavaScript | publisher = Gentest.ch GmbH | access-date = 2010-02-03 | archive-date = 2010-05-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100527114141/http://www.gentest.ch/index.php?content=bloodtype&amp;langchange=en | url-status = dead }}
* {{cite web | url = http://www.bloodbook.com/type-sys.html | title = Blood typing systems other than ABO | access-date = 2008-07-15| date = 2005-09-10 | publisher = BloodBook.com }}
* {{cite web | url = http://www.lifeshare.org/facts/raretraits.htm | title = Blood Facts | 3 = Rare Traits | dateformat = mdy | access-date = September 15 2006 | publisher = LifeShare Blood Centers | archive-date = 2006-09-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060926110321/http://www.lifeshare.org/facts/raretraits.htm | url-status = dead }}
* {{cite web | url = http://anthro.palomar.edu/vary/vary_3.htm | title = Modern Human Variation: Distribution of Blood Types | dateformat = mdy | access-date = November 23 2006 | date = 2001-06-06 | publisher = Dr. Dennis O'Neil, Behavioral Sciences Department, Palomar College, San Marcos, California | archive-url = https://web.archive.org/web/20100127074243/http://anthro.palomar.edu/vary/vary_3.htm | archive-date = 2010-01-27 | url-status = dead }}
* {{cite web | url = http://www.bloodbook.com/world-abo.html | title = Racial and Ethnic Distribution of ABO Blood Types - BloodBook.com, Blood Information for Life | dateformat = mdy | access-date = September 15 2006 | authorlink = | publisher = bloodbook.com}}
* {{cite web | url = http://abobloodgroup.googlepages.com/home | title = Molecular Genetic Basis of ABO | dateformat = mdy | access-date = July 31 2008 | authorlink =  | publisher =  | archive-date = 2008-12-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081207212956/http://abobloodgroup.googlepages.com/home | url-status = dead }}
* [http://www.etoolsage.com/Calculator/Blood_Type_Calculator.asp બ્લડ ટાઇપ કેલ્ક્યુલેટર] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090912094944/http://www.etoolsage.com/Calculator/Blood_Type_Calculator.asp |date=2009-09-12 }} -જ્યારે માતાપિતાના રક્તા પ્રકારની જાણ હોય ત્યારે બાળકના રક્તનો પ્રકાર નક્કી કરવા માટે ગણતરીયંત્ર (કેલ્ક્યુલેટર)નો ઉપયગ કરવામાં આવે છે. 
* [http://www.bloodcare.org.uk/html/home.htm બ્લડ કેર ફાઉન્ડેશન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100312234304/http://www.bloodcare.org.uk/html/home.htm |date=2010-03-12 }} - જે સમગ્ર વિશ્વમાં તપાસાયેલા રક્તને યોગ્ય રીતે પહોંચતુ કરે છે તે ચેરિટી. 


{{Human group differences}}
{{HDN}}
{{transfusion medicine}}


{{DEFAULTSORT:Blood Type}}
[[શ્રેણી:રક્ત ]]
[[શ્રેણી:શુક્રાણુઓ]]
[[શ્રેણી:હેમેટોલોજી]]
[[શ્રેણી:ટ્રાન્સફ્યુઝન (રક્તમાં દવા આપવી) દવા ]]</text>
      <sha1>nnbdr7z2tyuovogyptucy3706beyjp1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>બોસ કોર્પોરેશન</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26540</id>
    <revision>
      <id>903035</id>
      <parentid>896765</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T12:27:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63438" sha1="fb9zfute4e5x33n60xa4irwbnlxw972" xml:space="preserve">{{Infobox Company
| company_name = Bose Corporation
| company_logo = [[ચિત્ર:Bose logo.svg|250px|Bose Corporation logo]]
| company_type = [[Private company|Private]]
| company_slogan = Better Sound Through Research
| foundation = 1964
| location = [[Framingham, Massachusetts]]
| key_people = [[Amar Bose]], Founder and Chairman&lt;br /&gt;Bob Maresca, President
| industry = [[Consumer electronics]]
| revenue = {{gain}}[[United States dollar|US$]]2 [[1,000,000,000 (number)|billion]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070513044047/http://www.iht.com/articles/2007/05/11/business/wbspot12.php &quot;Spotlight: Amar Bose, the guru of sound design&quot;], ''[[International Herald Tribune]]'', May 11, 2007&lt;/ref&gt;
| products = [[Loudspeakers]], [[Headphones]], [[Audio equipment]], [[Car audio]]
| homepage = [http://www.bose.com/ bose.com]
}}

'''બોસ કોર્પોરેશન'''  ({{pron-en|ˈboʊz}}) મૈસાચુસેટ્ટસના ફ્રેમિંગહામમાં આવેલી, એક ખાનગી [[સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા|અમેરિકન]] કંપની છે અને ધ્વનિ ઉપકરણમાં તે પોતાની ખાસિયત ધરાવે છે.&lt;ref name=&quot;theregister.co.uk&quot;&gt;[http://www.theregister.co.uk/2005/02/18/review_bose_sounddock/ ધ રજીસ્ટર &quot;બોસ સાઉન્ડડોક આઇપોડ સ્પીકર્સ&quot;]&lt;/ref&gt; 1964માં અમર જી.બોસે તેની સ્થાપના કરી હતી, હાલમાં કંપનીના 5 પ્લાન્ટ ચાલુ સ્થિતિમાં છે, આ ઉપરાંત 151 છૂટક વેચાણની દુકાનો (રીટેલ સ્ટોર) (ઓક્ટોબર 20, 2006 મુજબ) અને એક મોટરગાડીને લગતી બીજી કંપની મૈસાચુસેટ્ટસના સ્ટોવમાં આવેલી છે. હોમ ઓડિઓના છૂટક વેચાણ અને સુવાહ્ય ઓડિઓના છૂટક વેચાણો માટે યુ.એસ. (U.S.)માં બોસને નવેમ્બર 2008માં ત્રીજું સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.twice.com/article/307509-Market_Share_Reports_By_Category.php?rssid=20328 |title=ટાવાઇસ.કોમ પીઓએસ આર્ટીકલ |access-date=2010-09-02 |archive-date=2011-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717115425/http://www.twice.com/article/307509-Market_Share_Reports_By_Category.php?rssid=20328 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; બોસ તેના 901 સ્પીકર શ્રેણીઓ માટે પ્રસિદ્ધ છે. 

== પૂર્વભૂમિકા ==
બોસ કોર્પોરેશને ધ્વનિ ઉપકરણો (જેમાં સ્પીકર, હેડફોન, એમ્પીફ્લાયર, વૈભવી કારો માટે મોટરગાડીને લગતી ઓડિઓ સીસ્ટમ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bose.com/controller?event=VIEW_STATIC_PAGE_EVENT&amp;url=/automotive/index.jsp&amp;ck=0 |title=બોસ ઓટોમેટીવ સાઇટ |access-date=2023-08-07 |archive-date=2012-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314154330/http://www.bose.com/controller?event=VIEW_STATIC_PAGE_EVENT&amp;url=/automotive/index.jsp&amp;ck=0 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; સમાવિષ્ટ છે),&lt;ref&gt;[http://www.forbes.com/lists/2006/54/biz_06rich400_Amar-Gopal-Bose_BVDT.html ફોર્બ્રસ આર્ટીકલ સેટીંગ ધ ઓટોમોબાઇલ્સ બોસ ઇન્ટોલેશન ઇટ્સ સીસ્ટમ ઇન અ હાઇ એન્ડ ઓટોમોબાઇલ્સ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bose.co.uk/GB/en/automotive-systems/index.jsp |title=લિક્સ ટુ બોસ ઓટોમોટીવ ગીંવીંગ અ લીસ્ટ ઓફ ધ હાઇ એન્ડ ઓટોમોબાઇલ ધેટ બોસ વિલ ફીટ ધેર સીસ્ટમ ટુ |access-date=2010-09-02 |archive-date=2010-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210223203/http://www.bose.co.uk/GB/en/automotive-systems/index.jsp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; મોટરગાડીને લગતી સસ્પેન્શન પ્રણાલીઓના વિકાસ અને ઉત્પાદનો કરવાની સાથે કેટલાક સામાન્ય સંશોધન (જેવા કે ઠંડા સંયોજનની માન્યતા)ને અમલ મૂક્યા છે.&lt;ref name=&quot;discovermagazine.com&quot;&gt;{{Cite web |url=http://discovermagazine.com/2004/oct/discover-dialogue/article_view?b_start:int=1&amp;-C= |title=ડીસકવર મેગેજીન ઇન્ટરવ્યૂ વીથ અમર બોસ &quot;કોલ્ડ ફ્યુઝન રિસર્ચ&quot; |access-date=2021-08-25 |archive-date=2012-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121010093729/http://discovermagazine.com/2004/oct/discover-dialogue/article_view?b_start:int=1&amp;-C= |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;signallake.com&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.signallake.com/innovation/BosePacksConcertAcousticsIntoHomeSpeakerSystem123196.pdf |title=વિલિયમ એમ. બુલ્કલી, ધ વોલ સ્ટ્રીટ જરનલ, 31st ડિસેમ્બર 1996 |access-date=2010-09-02 |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716070545/http://www.signallake.com/innovation/BosePacksConcertAcousticsIntoHomeSpeakerSystem123196.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;msnbc.msn.com&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/10217088/ |title=આર્ટીકલ અબાઉટ સસ્પેન્સ વીચ મેન્શન ધ કોલ્ડ ફ્યુઝન રિસર્ચ ટ્રોવર્ડ ધ એન્ડ |access-date=2010-09-02 |archive-date=2010-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100415021137/http://www.msnbc.msn.com/id/10217088 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1964માં અમર જી. બોસે કંપનીની સ્થાપના કરી હતી, જે મૈસાચુસેટ્ટસ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજીમાં ઇલેક્ટ્રિકલ એન્જિનિઅરિંગના (વીજળીને લગતી ઇજનેરી શાખા) (જ્યાંથી તે 2005માં નિવૃત થયા) અધ્યાપક હતા. બોસની જોડે યુ.એસ. (U.S.) લશ્કર (નૌકાદળ,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.headsets.in/bose-headset.htm |title=બોસ હેડસેટ યુસ્ડ બાય સોનાર ઓપરેટર્સ |access-date=2006-08-30 |archive-date=2006-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060830100250/http://www.headsets.in/bose-headset.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; હવાઇ દળ,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.aerospacenews.com/content/view/257/66/ |title=એરોસ્પેસ ન્યૂઝ |access-date=2010-09-02 |archive-date=2012-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120830103026/http://www.aerospacenews.com/content/view/257/66/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; લશ્કર&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bose.com/controller?event=VIEW_STATIC_PAGE_EVENT&amp;url=/professional/military/crewman.jsp&amp;ck=0 |title=બોસ ક્રૂમેન હેડફોન યુસ્ડ બાય યુએસ મિલેટરી |access-date=2023-08-01 |archive-date=2011-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805144214/http://www.bose.com/controller?event=VIEW_STATIC_PAGE_EVENT&amp;url=/professional/military/crewman.jsp&amp;ck=0 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;) સાથે અને [[નાસા]] (NASA) જોડે કામ કરવાના કરારો હતા.&lt;ref&gt;[http://www.forbes.com/lists/2006/10/BVDT.html ફ્રોબ્સ મેગેજીન બોયોગ્રાફી ઓફ અમર બોસ]&lt;/ref&gt; અમર બોસ, હાલ પણ તેના ચેરમેન અને મુખ્ય સ્ટોકહોલ્ડર છે, અને આ ઉપરાંત તેમની પાસે ટેકનીકલ સંચાલકનું પણ પદ છે.&lt;ref name=&quot;MSNBC-A car that can jump over obstacles&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/10217088/ |title=MSNBC &quot;અ કાર ધેટ કેન જમ્પ ઓવર ઓબ્સ્ટેકલ&quot; |access-date=2010-09-02 |archive-date=2010-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100415021137/http://www.msnbc.msn.com/id/10217088 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== બોસ કોર્પોરેશનના પ્રમુખોનો ઇતિહાસ ===
# વિલિયમ (બિલ) જેકોવ્ટઝી(1964–66)
# ચાર્લ્સ &quot;ચક&quot; હાઇકન (1966–69)
# ફ્રેન્ક ઇ. ફર્ગસન (1969–76)
# અમર જી. બોસ (1976–80)
# શેરવીન ગ્રીનબેલ્ટ (1980–2000)&lt;ref name=&quot;Pioneers of Innovation&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.massachusetts.edu/uncommonleadership/greenblatt_conversation.html |title=યુનિવર્સિટી ઓફ મૈસેચ્યૂસેટ: પાયોનીયર ઓફ ઇનોવેશન – શીરવીન ગ્રીનબેલ્ટ્ટ કનવરસેશન |access-date=2010-09-02 |archive-date=2012-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121202021055/http://www.massachusetts.edu/uncommonleadership/greenblatt_conversation.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
# જોહ્ન કોલમેન (2000–2005)
# બોબ મરેસ્કા (2005થી)
ફ્રેમિંગહામની 6,500 મીટર (70,000 ચોરસ ફીટ)ની એક ઇમારત, કંપનીએ સંશોધન, વિકાસ અને ઇજનેરી (આરડી&amp;amp;ઇ (RD&amp;amp;E)) માટે સમર્પિત કરી છે, જેનું ઓછામાં ઓછું વાર્ષિક આરડી&amp;amp;ઇ (RD&amp;amp;E) અંદાજપત્ર $100 મિલિયનનું છે.&lt;ref&gt;[http://www.satellite-sightseer.com/id/7386/United_States/Massachusetts/Framingham/Bose_Headquarters સેટેલાઇટ વ્યૂ ઓફ બોસ હેડક્વાટર]&lt;/ref&gt; 2004માં, મૈસાચુસેટ્ટસના સ્ટોવમાં બોસે એક વધારાની જગ્યા એચપી (HP) પાસેથી લીધી, જે મોટરગાડીને લગતા અને વેચાણના વિભાગના વિકાસ માટે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;[http://boston.bizjournals.com/boston/stories/2005/09/19/story4.html bizjournals.com – બોસ નીક્સ એન.વાય. એક્સપાનસન, ચૂઝ શો ઇનસ્ટીડ]&lt;/ref&gt;

=== પ્રારંભના વર્ષો ===
1956માં, જ્યારે અમર બોસ એમઆઇટી (MIT)ના સ્નાતક વિદ્યાર્થી હતા, ત્યારે તેમણે એક ઊંચા અંતવાળો સ્ટીરીઓ સીસ્ટમ ખરીદ્યો. પણ તે તેમની આશા પર ખરો ન ઉતરતા તે નિરાશ થયા.&lt;ref&gt;[http://discovermagazine.com/2004/oct/discover-dialogue અમર બોસ ઇન્ટરવ્યૂ]&lt;/ref&gt; ત્યારબાદ તેમણે જે ઊંચા અંતવાળા ઓડિઓ સીસ્ટમમાં જે પાયાભૂત નબળાઇ જોઇ તેના પર વ્યાપક સંશોધનનું લક્ષ્ય સાંધ્યું. બોસના મત મુજબ તેની મુખ્ય નબળાઇ તે હતી કે ખાસ રીતની સાંભળવાની જગ્યાઓમાં (ઘરો અને અપાર્ટમેન્ટો) અવાજને અવકાશમાં ફેલાવવામાં સમગ્ર વિદ્યુત રચના અને સ્પીકર નિષ્ફળ સાબિત થયા હતા અને સાયકોઅકોસ્ટીક માટે અવકાશમાં તેને ધ્વનિત કરવામાં પણ તે અસફળ રહી હતી. આઠ વર્ષ બાદ, તેણે પોતાની કંપનીની શરૂઆત કરી, &quot;સંશોધન દ્વારા, સારો અવાજ&quot; મેળવવાના ઇરાદા સાથે, જે હાલ તે કંપનીનું સ્લોગન છે.

=== સંશોધનનો ઇતિહાસ ===
કંપનીના પહેલા વર્ષના વ્યાપાર દરમિયાન, બોસ કોર્પોરેશન સંશોધનની જવાબદારીથી જોડાયેલું રહ્યું. તેનું પહેલું ઉત્પાદન હતું 2201 નમૂનાવાળું (2201 મોડલ)&lt;ref name=&quot;Pioneers of Innovation&quot;/&gt; લાઉડસ્પીકર, જેમાં એક ગોળાની આઠ બાજુએ નાના મધ્યમ-પહોંચવાળા સ્પીકરોને લગાવવામાં આવ્યા હતા. તેની રચના ઓરડાના એક ખૂણામાં બંધ બેસે તેવી રીતે કરવામાં આવી હતી, જે સ્પીકરના અવાજને અરીસો જે રીતે પ્રકાશનું પરાવર્તન કરે છે તે રીતે તે વિશાળ રૂમ ધ્વનિશ્રવણની ક્ષમતાને વધારતી હતી. અમર બોસે પ્રસરતી ઊર્જા માટે એક ઇલેક્ટ્રોનિક ઇક્વિલાઇઝર (વિદ્યુત સમકારક) નો ઉપયોગ ધ્વનિશ્રવણની ક્ષમતાને ગોઠવવા માટે કર્યો હતો.

જોકે, આ સ્પીકરની સીસ્ટમ એક બનાવટી, ભાર વિહિન, આદર્શ, ગોળાકાર અન્તરછાલના તમામ લક્ષણોને અનુરૂપ હતી પણ તેમ છતા તેની શ્રવણ કસોટીમાં તેને નિરાજનક પરિણામો આપ્યા&lt;ref name=&quot;Pioneers of Innovation&quot;/&gt;(આના કેટલાક કારણોની માહિતીને ત્યારબાદના પ્રકાશનમાં &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://pro.bose.com/pdf/pro/technical_papers/tp_panaray_ma12.pdf |title=બોસ પેનરેય એમએ12 ટેકનીકલ પેપર્સ |access-date=2010-09-02 |archive-date=2012-02-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120229005007/http://pro.bose.com/pdf/pro/technical_papers/tp_panaray_ma12.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; બોસ સંશોધન વિભાગે પ્રકાશિત કર્યો). જે બોસને સાયકોઅકોસ્ટીકમાં વધુ સંશોધન તરફ દોરી ગયો, છેવટે તેમણે સાંભળનારના માથામાંથી આવતા અવાજના પરાવર્તનના પ્રભાવનું મહત્વન સમજાયું, જે લાઇવ પર્ફોમન્સ (જીવંત ભજવણી)ની એક વિશિષ્ટ સાંભળવાની અવસ્થા છે.  આ શોધથી સ્પીકરની રચનામાં ફેરફાર થયો, જેમાં આઠ થી નવ સમાન નાના મધ્યમ પહોંચવાળા ડ્રાઇવર (વિદ્યુત ઇક્વિલાઇઝર સાથે) સ્પીકરના પાછળના ભાગમાં લગાડવામાં આવ્યા, જ્યારે એક ડ્રાઇવર આગળ લગાવ્યો, જેનાથી પરાવર્તન થવાથી તેનું પ્રમાણ વધે અને તે સાંભળનારને લાઇવ પર્ફોમન્સ જેવો જ અનુભવ કરાવે છે. 

જોકે પહેલી વખત તેમની નવી રચનાને લઇને બોસ દુવિધામાં હતા, તેમને વિશ્વાસ હતો કે તેમની આ નવી રચના સાંભળનારના કાનમાંથી આવતા અવાજનું પરાવર્તન કરશે અને નિષ્ઠાપૂર્વક &quot;લાઇવ&quot; પર્ફોમન્સનો અનુભવ પણ કરાવશે, પણ તેમની આ &quot;સીધી/પરાવર્તન&quot; પામતી રચના વ્યાપારિક રીતે તે સમયની અન્ય રચનાઓ આગળ સફળ થશે કે કેમ તે અંગે તે અનિશ્ચિત હતા. આ નવી પંચકોણીય રચનાને 901 નમૂનો (901 મોડલ) તેવું નામ આપવામાં આવ્યું, સ્પીકર માટે તે સમયે આ એક મુક્ત શૈલીની રચના હતી (જેમાં પૂર્ણ કદના ઓરડામાં ઊભા રહેતા એકમો કે બુકશેલ્ફ પ્રકારના સ્પીકરોમાં એક ઉપવુફર જે માત્ર નીચા આવર્તનના અવાજને દર્શાવતો હતો તે રીતે જોડાયેલો હતો). 901ના નમૂનાને (901 મોડલ) 1968માં પ્રદર્શિત કરવામાં આવ્યો જેને વ્યાપારિક રીતે તાત્કાલિક સફળતા મળી, અને બોસ કોર્પોરેશને 1970 દરમિયાન ઝડપથી વિકાસ કર્યો.

અમર બોસનું માનવું હતું કે સાયકોઅકોસ્ટીકનું અપૂર્ણ જ્ઞાન બે સ્વછંદી અવાજોની પરિમાણવાચક લાક્ષણિકતાની ક્ષમતાને પૂર્ણ રીતે મર્યાદિત કરે છે જે અલગ અલગ રીતે અને પૂર્ણ લાક્ષણિકતા અને પરિમાણના તમામ ગુણને પ્રાપ્ત કરવાથી મળે છે. તેમનું માનવું હતું કે જટિલ અવાજો કે જે એક સાઇન તરંગ અને ચોરસ તરંગ (એક મોટી વિકૃત સાઇન તરંગ)ના બનેલા હોય છે તેની ગુણવત્તાને જાણવાથી વધુ પડતી વિકૃતતા ઊભી થાય છે, કારણ કે 7 કે (k) એચઝેડ (Hz) કરતા વધારેના આવર્તન પર તેની સાંભળીને તેની વચ્ચેનો ભેદ કરવો અશક્ય છે. આજ કારણે બોસ કંપનીના ઉત્પાદનો ઉપર આવી માહિતીઓને પ્રકાશિત કરવામાં નથી આવતી. અંતિમ કસોટીરૂપે, બોસ અવાજની ગુણવત્તા અંગે સાંભળનારનો દ્રષ્ટ્રિકોણ (કે કમીને) અને જે તે વ્યક્તિની પોતાની પસંદગી પર વધુ ભાર મૂકે છે.&lt;ref name=&quot;BoseAES&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.aes.org/e-lib/browse.cfm?elib=1390 |title=On The Design, Measurement, and Evaluation of Loudspeakers |publisher=AES |date=1968 |access-date=2010-07-23 |archive-date=2021-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210608234528/https://www.aes.org/e-lib/browse.cfm?elib=1390 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

અન્ય ધ્વનિ ઉત્પાદનના ઉત્પાદકોની જેમ, બોસ તેના ઉત્પાદનોના ઇલેક્ટ્રીકલ માપદંડો અને અવાજની ભજવણી આઘારીત વિગતવાર માહિતીને પ્રકાશીત નથી કરતું.&lt;ref&gt;હીલમર-એટ-બોસ (જુલાઇ 5, 2006). [http://bose.infopop.cc/eve/forums/a/tpc/f/1506041054/m/9991008053 &quot;વોટ ડુ યુ થીંક ઓફ ધીસ ન્યૂ એપ્રોચ?&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110706215535/http://bose.infopop.cc/eve/forums/a/tpc/f/1506041054/m/9991008053 |date=2011-07-06 }} ડીસીજન થ્રેડ એટ બોસ મ્યૂઝિશિયન ફોરમ. &quot;...it's very difficult to express this through a specification with only a few numbers. ઘેટ વન ઓફ ધ રીઝન વાય આર વેરી રેલુકન્ટ ટુ પબ્લિશ સ્પેશીફિકેશન: મોર ઓફન ધેન નોટ ધે આર ઇન્ટપ્રેટેડ ઇનકરેલ્ટલી એન્ડ પીપલ ડ્રૂ ધ રોગ કનક્યૂઝન્સ.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gadgetguy.com.au/reviews/15/bose-wave-music-system-mp3-audio-and-video-players |title=ગેજેટ ગાય રીવ્યૂ ઓફ ધ બોસ વેવ મ્યૂઝિક સીસ્ટમ |access-date=2010-09-02 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928140029/http://www.gadgetguy.com.au/reviews/15/bose-wave-music-system-mp3-audio-and-video-players |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1968માં અમર બોસે ઓડિઓ એન્જીનિયરીંગ સોસાયટી ખાતે &quot;ઓન ધ ડિઝાઇન, મેઝરમેન્ટ એન્ડ ઇવેલ્યુએશન ઓફ લાઉડસ્પીકર&quot; નામે રજૂ કરેલ પેપરમાં આવી માહિતીને પ્રકાશિત ન કરવા અંગે તેમની અનિચ્છા સ્પષ્ટ રીતે બહાર આવે છે. આ પેપરમાં, &quot;વધુ મહત્વપૂર્ણ માપ અને મૂલ્યાંકનવાળી કાર્યપ્રણાલીઓ&quot;&lt;ref name=&quot;BoseAES&quot;/&gt; માટે બોસે આ માપને ફગાવી દઇ પોતેને, ઓડિઓફાઇલ માન્યતાઓના મુદ્દામાં વ્યક્તિનિષ્ઠવાદી તરીકે નહીં પણ વસ્તુકરણમાં માનનારા છે તેમ જણાવ્યું, વધુમાં તેમણે મનુષ્યનો અનુભવોને પ્રદર્શનના શ્રેષ્ઠ માપ તરીકે ગણાવ્યા.&lt;ref name=&quot;BoseAES&quot;/&gt;

આ પેપરના તર્કના આધારે, બોસ કોર્પોરેશને ઊંચી ગુણવત્તા પ્રાપ્ત કરવા માટે કિંમત અને કાર્યસિદ્ધિની વચ્ચે એક આર્થિક સમતુલા જાળવવાનો પ્રયાસ કર્યો જેથી તે સામાન્ય સાંભળનારાઓ જેમની ગુણવત્તાના માનદંડમાં લાઇવ પર્ફોમન્સને સાંભળવાનો અનુભવ સમાયેલો હોય તેને પોતાના ન્યાયધીશ તરીકે માની આવો અવાજ પેદા કરી શકાય, બોસ મુજબ સાંભળવાની જગ્યામાં (એક લાક્ષણિક ઘરનું વાતાવરણ) પરાવર્તન દ્વારા પોતાનો પ્રભાવ પેદા કરવા માટે તે જરૂરી હતું. વધુમાં, કાનની આસપાસ અને ઉપરના કાનના હેડફોનોના ક્ષેત્રના સુવાહ્ય અવાજ પર કંપનીએ ધ્વનિશ્રવણ ક્ષમતાના અવાજ રદ કરવાની (નોઇઝ કેનસલેશન) રેખા પર કેન્દ્રિત એવું સંશોધન કર્યું. (જુઓ બોસ હેડફોન ફેમિલી).

=== ઠંડા સંયોજન પર સંશોધન ===
1991માં બોસ કોર્પોરેશને ઠંડા સંયોજન પર સંશોધન કરવાની શરૂઆત કરી.&lt;ref name=&quot;discovermagazine.com&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;msnbc.msn.com&quot;/&gt; કંપનીના ઇજનેરોએ એક યથાર્થ ઉષ્મામાપક યંત્ર બનાવ્યું ,&lt;ref name=&quot;signallake.com&quot;/&gt; જે પહેલાના પરીક્ષણોની આબેહૂબ નકલ હતી, અને તેવા તારણ કાઢ્યું કે અહીં કોઇ ચોખ્ખી ઊર્જા નથી મેળવી શકાતી.

== બોસની દુકાનો ==
[[ચિત્ર:Bose Store.jpg|300px|thumb|right|સેન્ચ્યૂરી શહેરમાં બોસનો રિટેલ સ્ટ્રોર]]
1993માં બોસે તેની પહેલી દુકાન મેઇનના કીટ્ટેરીમાં ખોલી. ત્યારથી અત્યાર સુધી બોસે યુ.એસ (U.S.) અને વિશ્વભરમાં અનેક જગ્યાઓએ તેની 160 દુકાનો ખોલી છે. બ્રિટનમાં બોસની આઠ દુકાનો છે, જેમાં રીજન્ટ સ્ટ્રીટમાં આવેલી એક દુકાન પણ સમાવિષ્ટ છે. બોસની દુકાનોની લાક્ષણિકતા તે છે કે તેમાં 15 થી 25 બેઠકોવાળું એક થિયેટર છે જેમાં એક ટૂંકી ફિલ્મ દ્વારા તેની લાઇફસ્ટાઇલ હોમ એન્ટરટેઇનમેન્ટ સીસ્ટમને પ્રદર્શિત કરવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;[http://www.ameinfo.com/182834.html એમઇન્ફો - ન્યૂ બોસ ઓઉટલેટ ફોર દુબઇ મોલl]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mb.com.ph/articles/219590/bose-opens-its-first-concept-store-greenbelt-5-makati |title=મિલીના બિલેટીન - બોસ ઓપન ઇટ્સ ફસ્ટ કોન્સેપ્ટ સ્ટ્રોર ઇન ગ્રીનબેલ્ટ 5 મકટી |access-date=2010-09-02 |archive-date=2012-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120728150438/http://www.mb.com.ph/articles/219590/bose-opens-its-first-concept-store-greenbelt-5-makati |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=513225&amp;amp;publicationSubCategoryId=71 ધ ફિલિપીન સ્ટાર - બોસ શોરૂમ ગેટ અ સાઉન્ડ ફેસલીફ્ટ]{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bose stores&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.bose.com/controller?url=/locator/bose_stores/index.jsp |title=બોસ સ્ટ્રોર |access-date=2010-09-02 |archive-date=2010-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100612190906/http://www.bose.com/controller?url=/locator/bose_stores/index.jsp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; કારખાનામાં આવેલી દુકાનોમાં કેટલાક ઉત્પાદનો અને નવા તથા ''કારખાનામાં ફરીથી નવા કરવા'' માં આવેલ (ખુલ્લા બોક્સને ફરીથી ચકાસીને) ઉત્પાદ કરતા ઓછી કિંમતે આપવામાં આવે છે.

== ટ્રેડમાર્ક ટેકનોલોજીસ ==
* ટ્રી-પાર્ટ ઇયરકપ ડ્રાઇવર્સ
* અવાજ આધારીત અવાજ રદ કરનાર (અકોસ્ટીક નોઇઝ કેન્સલેશન)
* અવાજ આધારીત ટેકનોલોજી (અકોસ્ટીકમાસ ટેકનોલોજી)
* અવાજ આધારીત વેવગાઇડ ટેકનોલોજી (અકોસ્ટીક વેવગાઇડ ટેકનોલોજી)
* સીધી/પરાવર્તન થતી ટેકનોલોજી (ડાયરેક્ટ/રીફલેક્ટીંગ ટેકનોલોજી)
* સાયકોએકોસ્ટીક ઇક્વલાઇઝેશન 
* ટ્રુસ્પેસ ટેકનોલોજી
* મોટરગાડીઓ માટે વિદ્યુત ચુંબકીય સસ્પેન્શન પ્રણાલી (ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક સસ્પેશન સીસ્ટમ ફોર ઓટોમોબાઇલ્સ)

== વિવિધ પ્રકારના ખાસ ઉત્પાદનો ==
=== કાર ઓડિઓ ===
[[ચિત્ર:Bose Car Hifi.jpg|250px|thumb|right|બોસ કાર ઓડિઓ]]
મોટરગાડીના ઉપયોગ માટે બોસે શ્રેણીબદ્ધ સ્પીકરો અને ધ્વનિ ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન કર્યું છે. વહાનમાં વિવિધ બોસની ધ્વનિ પ્રણાલીઓમાં સૌથી વધુ જીએમ (GM) લેબલો સાથે ઉપલબ્ધ છે (જેમાં બ્યુઇક, હોલ્ડન,કૌડિલૈક, શેવરોલે, જીએમસી (GMC), હમર, પોન્ટીયાક અને સાવનો સમાવેશ થાય છે),&lt;ref name=&quot;Bose Car Audio&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.bose.com/controller?url=/automotive/index.jsp |title=બોસ ઓટોમેટીવ સીસ્ટમ ડિવિઝન |access-date=2010-09-02 |archive-date=2010-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100612003903/http://www.bose.com/controller?url=/automotive/index.jsp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; સાથે જ આલ્ફા રોમીઓ, ઓડી, ફેરારી, લાસીઆ, મસેર્ટી, માયબેચ, મર્સિડી-બેન્ઝ, પોર્સ્ચે અને રેનાઉલ્ટ&lt;ref name=&quot;Bose Car Audio&quot;/&gt; જેવા કેટલાક યુરોપીયન નમૂનાઓમાં અને નીસાન, ઇન્ફીનીટી, અને માઝદા જેવી કેટલીક જાપાનીઝ ઉત્પાદનની કારો માટે પણ ધ્વનિ પ્રણાલીઓ ઉપલબ્ઘ કરાવે છે.&lt;ref name=&quot;Bose Car Audio&quot;/&gt; હાલમાં બોસ તેના કાર ધ્વનિ ઉત્પાદનોને કાર બજારમાં મુકાય તે પછી પર્યાપ્ત કરી આપવા માટે તૈયારી નથી બતાવતું, યોગ્ય એકત્રીકરણ અને કેબીનમાં યોગ્ય ધ્વનિ અનુકૂલનના લીધે તે આમ કરી રહ્યું છે.&lt;ref name=&quot;Bose Car Audio&quot;/&gt;

[[સ્વિત્ઝરલેન્ડ|સ્વિટઝર્લેન્ડ]]ના જીનેવામાં આયોજીત 2007ના ઓટો શોમાં બોસે એક નવી મીડિયા પ્રણાલીને ફેરારી 612 સેગલટ્ટીની સાથે જાહેર કરી જેમાં સમાવેશક સ્ટીરીઓ, દિશાસૂચક (નેવીગેટર), અને હેન્ડ ફ્રી કોલીંગને સમાવવામાં આવ્યા છે.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.autoblog.com/2007/03/08/bose-media-system-debuts-in-ferrari-612-scaglietti/ | title = Bose Media System debuts in Ferrari 612 Scaglietti | author = Frank Filipponio | access-date = 2007-06-07 | date = 2007-03-08 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;motortrend&quot;&gt;[http://wot.motortrend.com/6244229/technology/bose-seeks-to-offer-media-system-premium-stereo-in-more-cars/index.html મોટોર્ટ્રેન્ડ - બોસ સીક ટુ ઓફર મીડિયા સીસ્ટમ પ્રિમિયમ સ્ટ્રીરીઓ ઇન મોર કાર]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;technabob&quot;&gt;[http://technabob.com/blog/2007/03/09/bose-media-system-sophisticated-car-audio/ બોસ મીડિયા સીસ્ટમ]{{Dead link|date=માર્ચ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} સોફેસ્ટીકેટેડ કાર ઓડિઓ &quot;ઓડિઓ ગેર મેકર બોસ ઇઝ શોઇંગ ઓફ લેટેસ્ટ ઇન કાર ઓડિઓ સીસ્ટમ, ધ હાઇ એન્ડ બોસ મિડિયા સીસ્ટમ.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;edmunds&quot;&gt;[http://www.edmunds.com/ferrari/612scaglietti/2008/review.html ઇડમુન્ડ - 2008 ફરારી 612 સ્કારગેટ્ટી રીવ્યૂ]&lt;/ref&gt; 2007માં બોસ મીડિયા પ્રણાલીએ કારની અંદરના વાતાવરણ માટે બેસ્ટ સ્ટોરેજ સોલ્યુશન  આંતરરાષ્ટ્રીય ટેલિમેટીક પુરસ્કાર જીત્યો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.telematicsupdate.com/print.asp?news=55420 |title=વર્લ્ડ ન્યૂઝ: ફેમીનિસ્ટ રિવિલ ફોર ધ 2007 ટેલીમેટીક્સ એવોર્ડ્સ |access-date=2010-09-02 |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716203535/http://www.telematicsupdate.com/print.asp?news=55420 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== મોટરગાડીના સસ્પેન્શન પ્રણાલી (ઓટોમોટીવ સસ્પેન્શન સીસ્ટમ) ===
બે અવસ્થા, નોન-લાઇનર ઊર્જા પ્રક્રિયા અને પરિસ્થિતિ જેવા અન્ય વિસ્તારો પર બોસ કોર્પોરેશનના સંશોધન અને વિકાસ ખાતે કામ કર્યું છે. મોટરગાડીમાં હાઇડ્રોલિકના બદલે ઇલેક્ટ્રોમેગનેટિક સિદ્ધાંતોનો ઉપયોગ કરીને સસ્પેન્શન સીસ્ટમ બનાવવા જેવી કેટલીક પ્રારંભિક પેટન્ટ અમર બોસ અને અન્ય બોસ ઇજનેરોને તે માટે પુરસ્કૃતિ કર્યા હતા અને આ ટેકનોલોજી નવીન યોજનાનું  એક મુખ્ય ઘટક હતી જેને કંપનીએ 2004માં 20 વર્ષોના સંશોધન બાદ બહાર પાડી હતી,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.popsci.com/popsci/bown/2004/autotech/article/0,22221,750663,00.html |title=ઓટો ટેક &quot;બેટર લીંવીંગ થોટ ક્યૂરીસીટી&quot; |access-date=2010-09-02 |archive-date=2007-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071229090356/http://www.popsci.com/popsci/bown/2004/autotech/article/0,22221,750663,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; જે આજે સામાન્ય રીતે ઉપયોગમાં લેવાય છે. આ પ્રણાલી ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક લાઇનર મોટરનો ઉપયોગ કરી ગાડીના પૈડાઓને ઝડપ કે ધીમી ગતિમાં જ્યારે બમ્પ કે ખાડા આવે છે ત્યારે સ્વયંસંચાલિત રીતે પ્રતિક્રિયા કરવામાં મદદ કરે છે.&lt;ref&gt;{{YouTube|sjojsrI5Gco|Bose bumps}}&lt;/ref&gt; આ પૈડાઓ જ્યારે બમ્પ, કે લાંબા ખાડાઓની અંદર જાય છે ત્યારે મીલીસેકન્ડના સમય પૂરતા અધ્ધર થઇ જાય છે, અને આમ કરવા છતા પણ વાહન સ્થિર રહે છે. આ પદ્ધતિ બોસની સ્પીકર અને ઇયરફોનો માટે સક્રિયરીતે અવાજ ઓછો કરવાની પદ્ધતિની અન્ય એક પ્રસ્તૃતતા છે. તે અસમાન રસ્તાઓને જાણી લે છે અને તે અવાજના તરંગની જેવી પ્રક્રિયા છે. રદ કરવાના તરંગ જે પૈડા દ્વારા લાઇનર મોટરો પર લાગુ પડે છે.&lt;ref name=&quot;MSNBC-A car that can jump over obstacles&quot;/&gt; બોસ તેવી આશા સેવી રહ્યા છે કે આ ઊંચા-અંતવાળી વૈભવી કારો 2009 સુધીમાં વ્યાપારી ધોરણે ઉપલબ્ધ થઇ જશે.&lt;ref&gt;[http://www.edmunds.com/insideline/do/Features/articleId=103183 ઇનસાઇડ લાઇન &quot;બોસ સસ્પેનશન&quot;]&lt;/ref&gt; એક ફ્રેન્ચ મુલાકાતમાં બોસે કારને નડતર પરથી કૂદકો મારતી પણ દેખાડી હતી.&lt;ref&gt;{{YouTube|Lyf4rfT7bHU&amp;NR|French Interview &quot;Suspension BOSE&quot;}} ગો 3 મિનિટ એન્ડ 20 સેકન્ડ ઇનટુ ઇટ ટુ વ્યૂ ધ કાર જમ્પીંગ વીથ બોસ સસ્પેનશન&lt;/ref&gt; બોસનું કહેવું છે કે આ પ્રણાલી ઊંચી કિંમતવાળી અને ભારે છે, અને ત્રણ દાયકાઓ બાદ અને $100 મિલિયન ખર્ચ કરીને વિકસાવવામાં આવી છે.

=== નોઇઝ કેન્સલીંગ હેડફોન (અવાજને રદ કરતા હેડફોનો) ===
બોસે અવાજને રદ કરતા હેડફોનોને બનાવ્યા તેમની કાર્યસિદ્ધિ માટે વખાણવા લાયક વાત હતી, જોકે ઓડિઓફાઇલના એન્થની કેરશો દ્વારા તેમની ટીકા કરવામાં આવી, તેમણે આ અંગે જે કહ્યું તે મુજબ &quot;50%એ સંગીતના અનુભવની કિંમત તરીકે ખુબ જ વધારે કહેવાય...જોકે, જે વારંવાર ઉડતા હોય તેના માટે આ બહુ વિચારની વાત નથી.&quot; બોસે વિમાન વ્યવહાર માટે અવાજને રદ કરતા હેડસેટો બનાવ્યા છે જેનો ઉપયોગ અવકાશયાનમાં અવકાશયાત્રીઓ દ્વારા સાંભળવાની ઇજાથી બચવા માટે થાય છે.&lt;ref name=&quot;Amar Bose&quot;&gt;{{Cite web |url=http://web.mit.edu/invent/iow/bose.html |title=મીટ &quot;ઇન્ટવેટર ઓફ ધ વીક આર્ચીવ&quot; |access-date=2010-09-02 |archive-date=2003-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030819065422/http://web.mit.edu/invent/iow/bose.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; આ હેડસેટ એક ખાસ સંવાદ પ્રણાલીના આંતરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથક જોડે પણ સંકળાયેલા છે, જેથી અવકાશયાત્રીઓ તેમના ઘરે તેમના પરિવારજનો જોડે ફોન કોલ કરી વાત કરી શકે.&lt;ref name=&quot;Amar Bose&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://www.cisco.com/warp/public/cc/so/neso/vvda/avvid/nasa1_cp.pdf સીસ્કો નાસા પલ્બિકેશન]&lt;/ref&gt;

=== વ્યાપારિક પદ્ધતિઓ ===
બોસનો વ્યાપારી સીસ્ટમોનો વિભાગ વ્યાપારિક સેટીંગ જેવા કે નાટ્યસભાગૃહ, છૂટક જગ્યાઓ, હોટલો, ઓફિસો, વિશ્રામગૃહો, અને સ્ટેડિયમના ઉપયોગ માટે ઓડિઓ સીસ્ટમની રચના અને પ્રબંધ કરી આપે છે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://pro.bose.com/ProController?url=/pro/success/index.jsp |title=Case Stories – Bose Professional Products |publisher=Pro.bose.com |date= |access-date=2009-09-18 |archive-date=2009-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090420101650/http://pro.bose.com/ProController?url=%2Fpro%2Fsuccess%2Findex.jsp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; સ્ટુડિયો અને ચિત્રપટના થિયેટરોમાં બોસના વ્યાપારિક ધ્વનિ ઉપકરણોને લગાવવા માટે ટીએચએક્સે (THX) તેને પ્રમાણપત્ર નથી આપ્યું,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thx.com/professional/sound-engineer/approved-equipment-lists/|title=Approved Equipment Lists|work=Sound Engineer|publisher=THX|access-date=July 23, 2010|archive-date=ઑગસ્ટ 2, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100802000244/http://www.thx.com/professional/sound-engineer/approved-equipment-lists/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; આ છતાં આ વિભાગ બોસને વાર્ષિક 60%ની આવક કરી આપે છે.&lt;ref name=&quot;Plunkett&quot;&gt;[http://books.google.com/books?id=wxeZaGcqdLUC&amp;amp;pg=PT216 પલુન્કેટ એન્ટટેન્મેન્ટ એન્ડ મીડિયા ઇન્સટ્રી અલમનાક 2009]&lt;/ref&gt; 1988માં, બોસે અધિકૃતરીતે ઓલ્મપિકમાં અવાજ પ્રણાલીને પૂરી પાડનારી પહેલી કંપની બની હતી, જેણે કેલગરીમાં રમાયેલા શિયાળાના ઑલિમ્પિક માટે ધ્વનિ સાધનો ઉપલબ્ધ કરાવી આપ્યા હતા, અને ચાર વર્ષ બાદ ફ્રાન્સના એલબર્ટવીલમાં પણ જાળવળી અને સ્થાપના માટે બોસની ફ્રાન્સની સહાયક કંપનીએ કામ કર્યું હતું.&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=l3HsAAAAMAAJ&amp;amp;q=Bose+&quot;olympic&quot;&amp;amp;dq=Bose+&quot;olympic&quot; The Film journal] Volume 93, Issues 7-12 &quot;At the 1988 Winter Olympics in Calgary. કેનેડા બેસ તેવી પહેલી કંપની હતી જેણે અધિકૃત રીતે અવાજ પ્રણાલીના સ્પલાયર તરીકે નામ નોંધાવ્યું. આ પદવી તે વાતને દર્શાવે છે કે કંપનીના ઉત્પાદનો ખાસ તરીકે ખરીદવા કે લીઝ પર આપવા માટે ઓલમ્પિક માટે ઓલમ્પિક સપલાયર બોસ કોર્પોરેશનના અધિકૃત વ્યવસાયિક અવાજ પ્રણાલીના સ્પલાયર માટે XVI શિયાળાની ઓલમ્પિક રમતો જે અલ્બ્રેર્ટવીલમાં થવાની છે તેના માટે બનાવવામાં આવ્યા હતા. ફ્રાન્સમાં 1992&quot; &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.fundinguniverse.com/company-histories/Bose-Corporation-Company-History.html બોસ કોર્પોરેશન -- કંપનીનો ઇતિહાસ]&lt;/ref&gt; બોસ ધ્વનિ પ્રણાલીઓને, લૉસ એન્જિલ્સમાં રમત ગમતના વિભાગ સ્ટેપલ્સ સેન્ટરમાં, રોમના સિસ્ટીન ચેપલમાં અને મક્કાના મસ્જિદ-અલ-હરમમાં સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે. દરેક પડઘો પાડતી જગ્યા માટે, અવાજ રચનાની યોજનાની કસોટીમાં બોસ ઓડીશનર પ્રોગ્રામનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, જે સ્થાપના પહેલા પરિણામની આગાહી કરવામાં ઉપયોગી થાય છે.&lt;ref name=&quot;Amar Bose&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=fwAAAAAAMBAJ&amp;amp;pg=PA65 પ્રસિદ્ધ વિજ્ઞાન] ડિસેમ્બર 2004 (pg 65)&lt;/ref&gt;

=== પર્સનલાઇઝ એમ્પ્લીફીકેશન સીસ્ટમ ===
સંગીતકારો દ્વારા જાહેરમાં રજૂ કરતા સંગીત કાર્યક્રમો માટે વપરાતા અવાજ પ્રવર્ધનના ઉત્પાદનોના વિકાસ અને સંશોધન પર બોસ કોર્પોરેશન, 1970ની સાલની શરૂઆતના સમયથી કામ કરી રહ્યું છે. સંગીતકારો માટે હાલમાં બોસ સીસ્ટમે એક સ્વતંત્ર પ્રવર્ધન (એમ્પલિફીકેશન) ઉત્પાદનની રચના કરી છે, જેમાં એક બાસ નમૂનાની ઉપર એક સીધો તાર બેસાડવામાં આવ્યો છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bose.com/musicians/index.jsp |title=બોસ.કોમ વેબ સાઇટ ફોર એલ1 સીસ્ટમ |access-date=2010-09-02 |archive-date=2010-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101222175942/http://www.bose.com/musicians/index.jsp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; આ સીસ્ટમનું નામ એલ1 (L1) આપવામાં આવ્યું છે, જે એક સુવાહ્ય, ઇનલાઇન સ્પીકરની વ્યૂરચના છે જેની સાથે અવાજને વ્યાપકરીતે આગળથી અલગ કરી શકાય છે. ઓક્ટોબર 15, 2003, બોસ કોર્પોરેશને એલ1 (L1)ના પરિવારના ઉત્પાદનોનું વેચાણ તેના આંતરિક વેચાણ વિભાગ અને કેટલાક પસંદગીના વહેંચનારા વેપારીઓ દ્વારા કરવાનું શરૂ કર્યું. બોસ એક સક્રીય સંગીતકારોના સમૂહનો મેસેજ બોર્ડ સહાય માટે જાણવી રાખ્યો છે, અને તેના એક માલિકે યુનોઓફિસિયલ વીકી અને એફએક્યૂ (FAQ) પર તેને જાણવી રાખ્યો છે.

=== ઇલેક્ટ્રોફોર્સ ===
2004માં બોસે ઇલેક્ટ્રોફોર્સ સીસ્ટમ ગ્રુપની&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bose-electroforce.com/home.cfm |title=ઇલેક્ટ્રોફોર્સ સીસ્ટમ ગ્રુપ |access-date=2010-09-02 |archive-date=2007-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070329062505/http://www.bose-electroforce.com/home.cfm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; સ્થાપના ઉપકરણોની કસોટી કરતી સામગ્રીના વેચાણ, ઉત્પાદન અને વિકાસ માટે કરી, જે વિશ્વભરની સંસ્થાઓ, વિદ્યાપીઠો અને ઔષધી સાધન બનાવતી કંપનીઓને પરીક્ષણ માટે સામગ્રી અને સાધનોના ટકાઉપણાંની બનાવટની જરૂરિયાતને પૂરી પાડે છે.

== ઘરના ધ્વનિ ઉત્પાદનોની શ્રેણીઓ ==
=== મલ્ટીમીડિયા પ્રણાલીઓ ===
* બોસ ડિઝિટલ મ્યુઝિક સીસ્ટમ
** બોસ કમ્પ્યૂટર સ્પીકર
* બોસ હેડફોન

=== સ્પીકર પ્રણાલીઓ ===
* બોસ વેવ સીસ્ટમ
* બોસ સ્ટીરીઓ સ્પીકર

=== હોમ એન્ટરટેઇનમેન્ટ સીસ્ટમ્સ ===
* બોસ લાઇફસ્ટાઇલ હોમ એન્ટરટેઇનમેન્ટ સીસ્ટમ્સ
* બોસ 3-2-1 હોમ એન્ટરટેઇનમેન્ટ સીસ્ટમ્સ
* બોસ અકોસ્ટીમાસ હોમ એન્ટરટેઇનમેન્ટ સીસ્ટમ્સ

== બોસ અંગે મંતવ્યો ==
બોસના ઉત્પાદનોની ગુણવત્તાની ચર્ચામાં કેટલીકવાર અસરકારક માહિતી બહાર આવે છે અને તેના અલગ અલગ મતો હોય છે. અહીં બે મોટા પક્ષ છે એક બોસને ઊંચા અંતવાળા બજારના સાધાનને બનાવનાર તરીકે જુએ છે અને બીજા બોસને એક એવી કંપની તરીકે જુએ છે જે વેચાણનો ઉપયોગ સામાન્ય ઉત્પાદનો માટે નકામા દાવાઓ કરવા માટે કરે છે.

અવાજ વગરના કેટલાક પ્રકાશનોને બોસે ઊંચા-અંતવાળા અવાજના ઉત્પાદનો તરીકે પ્રદર્શિત કર્યા છે.&lt;ref name=&quot;motortrend&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;technabob&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;edmunds&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;reviews.cnet.com&quot;&gt;{{Cite web |url=http://reviews.cnet.com/4520-7866_7-6218554-1.html |title=સી{{!}}નેટ &quot;ક્લાસી કોમપેક્ટ: હાઇ-એન્ડ સીડી રેડિયો&quot; |access-date=2010-09-02 |archive-date=2008-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080725150754/http://reviews.cnet.com/4520-7866_7-6218554-1.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;theregister.co.uk&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://www.forbes.com/lists/2006/10/BVDT.html ફોબ્સ મેગેજીન – અમર બોસ, ધ વર્લ્ડ રીચેસ્ટ પીપલ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.pcmag.com/article2/0,1895,1764153,00.asp |title=પીસીએમ.કોમ - હાઇ-એન્ડ, એફોર્ડડેબલ એન્ડ એફોર્ડેબલ એન્ડ એડપ્ટેબલ |access-date=2010-09-02 |archive-date=2008-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080902224657/http://www.pcmag.com/article2/0,1895,1764153,00.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=50V2ag7KtPYC&amp;amp;pg=PA178 ઇજીન્ટ]: મેનેજર્સ! વીન્સ થોમસનથી તમારી કારકિર્દી અને કંપની બંને ચમકાવી દો (pg 178) &quot;બોસ કોર્પોરેશન, ધ માર્કેટ ઓફ હાઇ એન્ડ ઓડિઓ ઇક્વીપમેન્ટ&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=xbm8BUKGu7MC&amp;amp;pg=PA470 ઇન્ટરનેશનલ બિઝનેસ]: થીયર એન્ડ પ્રેક્ટિસ બાય રીડ એ. અઝમી કેરેલ કૂલ, જી. જોનસન ગુડાર્ડ (pg 470) &quot;ઇન 2002, લોવે એસ્ટાબિલ્સ ઇટ્સ ડ્રિસ્ટ્રીબ્યૂશન ઇન ધ યુનાઇટેડ સ્ટેટ. ધ ડ્રિસ્ટ્રીબ્યુશન વાસ સેટ અપ ઇન કોર્પોરેશન વીથ અનઅધર હાઇ એન્ડ મેનીફેક્સચ, બોસ, અ યુ.એસ સાઉન્ડ સેપેશ્યાલીસ્ટ.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=5tIDAAAAMBAJ&amp;amp;pg=PA38 પોપ્યુલર મશીન] ઓગસ્ટ 2002 (pg38) &quot;બોસ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, નોન ફોર ઇટ્સ ટાયની યટ પાવરફૂલ લાઇફસ્ટાઇલ હોમ થીયેટર સ્પીકર એન્ડ અધર હાઇ એન્ડ ઓડિઓ ઇક્વીમેન્ટ&quot;&lt;/ref&gt;  ઓડિઓફાઇલ્સો (શક્ય હોય તેવો શ્રેષ્ઠ અવાજ સાથે નિસબત ધરાવતા લોકો)ની વચ્ચે બોસના ઊંચા અંતવાળા બજારની સ્થિતિ પર સમીક્ષા કરતા ''પીસી (PC) સામાયિક''  કહ્યું કે &quot;ઓડિઓફાઇલના માનકો મુજબ બોસના ઉપકરણોની અવાજની ગુણવત્તા પૂર્ણ નથી સાથે જ કોઇ પણ આ જ પ્રકારની ચોક્કસ જરૂરિયાતો આ જ ભાવ કે તેનાથી ઓછા ભાવમાં પણ ખરીદી શકે છે.&quot; &lt;ref&gt;{{Citation |last=Gideon |first=Tim |title=Bose Companion 5 Multimedia Speaker System |date={{#dateformat:2007-02-21|mdy}} |publisher=[[PC Magazine]].com |url=http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2097317,00.asp |access-date={{#dateformat:2010-07-27|mdy}} |archivedate=2010-03-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100315140235/http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2097317,00.asp }}&lt;/ref&gt;ટીએચએક્સ (THX) દ્વારા બોસને ગૃહ મનોરંજન ઉત્પાદનો માટે પ્રમાણભૂત જાહેર નથી કરાયો.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thx.com/consumer/home-entertainment/thx-certified-products/|title=List of THX certified home entertainment products|work=Consumer|access-date=July 23, 2010|archive-date=ઑગસ્ટ 2, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100802004726/http://www.thx.com/consumer/home-entertainment/thx-certified-products/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

માર્ચ 2006માં ફોર્રેસ્ટર રિસર્ચ નામની એક સ્વતંત્ર બજાર સંશોધન પેઢી દ્વારા પ્રકાશિત કરાયેલા એક અભ્યાસ મુજબ બોસનું બ્રાન્ડ નામ યુએસ (US) ગ્રાહકો દ્વારા સૌથી વધુ વિશ્વાસુ એવા ત્રણ કમ્પ્યૂટર અને ઇલેક્ટ્રોનિક બ્રાન્ડની કંપનીઓમાંથી એક છે.&lt;ref name=&quot;Forrester Research&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.forrester.com/Research/Document/0,7211,38694,00.html |title=ફોરેસ્ટર રિસર્ચ – &quot;ધ 2005 ટેકનોલોજી બ્રાન્ડ સોરકાર્ડ&quot; |access-date=2010-09-02 |archive-date=2015-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150129105429/https://www.forrester.com/Research/Document/0,7211,38694,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

1979માં બોસના ફ્લેગશીપ 901 સ્પીકર પ્રણાલીનું ''સ્ટીરિયોફાઇલ''  સામાયિક દ્વારા ટીકા કરવામાં આવી હતી.&lt;ref&gt;[http://www.stereophile.com/historical/425/index3.html સ્ટીરીઓફીલ રીવ્યૂ]&lt;/ref&gt; 901 સીસ્ટમની સમીક્ષામાં, એક સામાયિકના મત મુજબ, આ સીસ્ટમ સામાન્ય અને પૂર્ણતાની અરજી માટે પસંદ ન આવે તેવી છે, કાલ્પનિક ભાવ, માહિતી, અને અવાજના વિશિષ્ટ ગુણ માટે રસ હોય તો જ લેવી ગમે તેવી છે અને આસપાસના વાતાવારણમાં અવાજના પરાવર્તન માટે આટલી બધી કિંમત ચૂકવવી ખૂબ જ વધારે કહેવાય. જોકે, લેખકે તેમ પણ કહ્યું કે અન્ય સ્પીકર સીસ્ટમ્સ કરતા આ સીસ્ટમ, પ્રાકૃતિક વાતાવરણથી વધુ સામ્યતા ધરાવતા અવાજનું ઉત્પાદન કરે છે.

== કાયદાકીય કાર્ય ==
1981માં બોસે નિષ્ફળતાપૂર્વક [[બદનક્ષી]] માટે ''કન્સ્યૂમર રિપોર્ટ''  નામના સામાયિક સામે ફરિયાદ નોંધાવી  ''કન્સ્યૂમર રિપોર્ટે''  સીસ્ટમની સમીક્ષા કરી તેવું નોંધ્યું કે &quot;ઓરડામાં અવાજ ભટકતો રહે છે.&quot; શરૂઆતમાં સમવયી જિલ્લા અદાલતને લાગ્યું કે ''કન્સ્યૂમર રિપોર્ટે''  ખોટો અહેવાલ પ્રકાશિત કર્યો છે કે પછી સામાયિક દ્વારા આ મુદ્દે શું સાચું છે તે જાણવાનો પ્રયાસ જ નથી કરવામાં આવ્યો. જો કે વધુ તપાસ બાદ અદાલતે તે જાણ્યું કે મૂળ સમીક્ષાને બદલવામાં આવી હતી જે મુજબ અવાજને દિવાલો સાથે ભટકાતો રહે તેવું લખવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ અદાલતે તેનો ચુકાદો બદલ્યો, અને સંયુક્ત રાજ્યની ઉચ્ચ અદાલતે ''બોસ કોર્પોરેશનની વિરુદ્ધમાં કન્સ્યૂમર યુનિયન ઓફ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, આઇએનસી. (Inc.)'' ના કિસ્સામાં 6 માંથી 3 મત આપ્યા, અને જણાવ્યું કે આ નિવેદન કોઇ પણ દ્વેષ વિના કરવામાં આવ્યું હોવાથી તેના માટે કોઇ પણ જવાબદાર નથી.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mobar.org/fecee336-a405-41e8-9647-fe5deb9cba1d.aspx |title=કમેન્ટરી ઓન લેબલ કેસ ઇન જનરલ ગીંવીંગ અ સ્પેશીફિક એક્ઝામપલ ઓફ ''બોસ કોર્પોરેશન વી. કન્ઝૂમર યુનિયન સ્ટેટ્સ.''  |access-date=2010-09-02 |archive-date=2009-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090215103044/http://www.mobar.org/fecee336-a405-41e8-9647-fe5deb9cba1d.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://supreme.justia.com/us/466/485/case.html ઓપીનીયન ઓફ ધ યુનાટેડ સ્ટ્રેટ સુપ્રીમ કોર્ટ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F40812FC3B5C0C718CDDAC0894DC484D81&amp;n=Top%2fReference%2fTimes%20Topics%2fOrganizations%2fC%2fConsumers%20Union |title=NY ટાઇમ એડિટોરિયલ ઓન ધ સુપ્રીમ કોર્ટ રુલીંગ |access-date=2021-08-25 |archive-date=2009-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090211023325/http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F40812FC3B5C0C718CDDAC0894DC484D81&amp;n=Top%2fReference%2fTimes%20Topics%2fOrganizations%2fC%2fConsumers%20Union |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== સંદર્ભો ==
{{Reflist|2}}

== બાહ્ય લિંક્સ ==
{{commonscat|Bose|Bose Corporation}}
* [http://global.bose.com બોસની અધિકૃત વેબસાઇટ] વિવિધ આંતરરાષ્ટ્રીય સાઇટોની લિંક્સની સાથે
* [http://www.bose.com/controller?event=VIEW_STATIC_PAGE_EVENT&amp;amp;url=/about/history/index.jsp બોસ કોર્પોરેશનનો ઇતિહાસ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130325233308/http://www.bose.com/controller?event=view_static_page_event&amp;url=/about/history/index.jsp |date=2013-03-25 }}

[[શ્રેણી:કંપનીઓ]]</text>
      <sha1>fb9zfute4e5x33n60xa4irwbnlxw972</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સ્વસ્થ આહાર</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26615</id>
    <revision>
      <id>903089</id>
      <parentid>875589</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:34:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22156" sha1="chzclm2xx3r24u201157awtuym89zh7" xml:space="preserve">'''સ્વસ્થ આહાર''' એક એવો આહાર છે જે તંદુરસ્તીને જાળવી રાખવામાં કે સુધારવામાં મદદ કરે છે. સ્થૂળતા, હૃદય રોગ, મધુપ્રમેહનો વિકાર અને કેન્સર જેવી લાંબી માંદગીના જોખમને રોકવામાં તે મહત્વનો ભાગ ભજવે છે.&lt;ref name=&quot;WHO123&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.who.int/dietphysicalactivity/fruit/en/index.html |title=WHO &amp;#124; Promoting fruit and vegetable consumption around the world |work=WHO |access-date= }}&lt;/ref&gt; એક સ્વસ્થ આહારમાં તમામ પોષક તત્વો અને પાણીની યોગ્ય માત્રા સમાવેલી હોવી જોઇએ. પોષક તત્વો અનેક ખાદ્ય પદાર્થોમાંથી પ્રાપ્ત થાય છે, આથી જ વિશાળ વિવિધતાવાળા આહારોને સ્વસ્થ આહાર માનવામાં આવે છે.

==રોજના આહાર માટેના સૂચનો==
અનેક ચિકિત્સા અને સરકારી સંસ્થાઓ દ્વારા સ્વાસ્થયને પ્રોત્સાહન પૂરું પાડવા માટે અનેક આહારો અને સૂચનાઓ આપવામાં આવે છે. હૃદયની ધમનીને લગતા રોગના પ્રમાણને ધટાડવામાં સેચ્યૂરેટેડ ચરબીઓ બદલે પોલીસેચ્યૂરેટેડ ચરબીઓના વપરાશ વધુ ફાયદાકારક છે અને પૂરાવા પણ આ વાતને ટેકો પૂરો પાડે છે.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Mozaffarian D, Micha R, Wallace S |title=Effects on coronary heart disease of increasing polyunsaturated fat in place of saturated fat: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials |journal=PLoS Med. |volume=7 |issue=3 |pages=e1000252 |year=2010 |pmid=20351774 |pmc=2843598 |doi=10.1371/journal.pmed.1000252 |url=}}&lt;/ref&gt;

===વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા===
વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઇજેશન (ડબલ્યુએચઓ (WHO)) એટલે કે વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાએ જનસંખ્યાઓ અને વ્યક્તિઓ બંન્નેને સંદર્ભીને નીચે મુજબ પાંચ સૂચનો બનાવ્યા છે:&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.who.int/dietphysicalactivity/diet/en/index.html |title=WHO &amp;#124; Diet |work=WHO |access-date= |archive-date=2014-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140106182505/http://www.who.int/dietphysicalactivity/diet/en/index.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*ઊર્જા સંતુલન અને સ્વસ્થ વજનને પ્રાપ્ત કરો
*સંપૂર્ણ ચરબીઓમાંથી આયાત ઊર્જાને ઓછી કરો અને સેચ્યૂરેટેડ ચરબીઓમાંથી બિનસેચ્યૂરેટેડ ચરબીને દૂર કરો તથા ટ્રાન્સ-ફેટી એસિડોને બકાત કરવા તરફ આગળ વધો
*ફળો, શાકભાજીઓ, વટાણાઓ, અનાજો અને કાષ્ઠફળો (જેમ કે બદામ, કાજુ) જેવી વસ્તુઓનો ખાવામાં વપરાશ વધારો
*સાદી ખાંડનો વપરાશ ઓછો કરો 
*તમામ સ્ત્રોતોમાંથી મીઠા / સોડિયમનો વપરાશ ઓછો કરો અને તે સુનિશ્ચિત કરો કે મીઠું આયોડાઇઝવાળું હોય

અન્ય સૂચનાઓમાં સમાવિષ્ટ છે:
*કોશિકાને પરિપૂર્ણતા અને પ્રોટીનના પરિવહન પ્રાપ્ત કરાવવા માટે પૂરતો એમીનો એસિડ (&quot;સંપૂર્ણ પ્રોટીન&quot;) અનિવાર્ય છે. તમામ જરૂરી એમીનો એસિડ પ્રાણીઓમાં હાજર છે. કેટલાક છોડો (જેમ કે સોયા અને શણ) તમામ જરૂરી એસીડો આપે છે. અન્ય છોડોની સાથે મળીને પણ તમામ જરૂરી એમીનો એસીડો મેળવી શકાય છે. એવાકાર્ડો અને કોળા જેવા ફળોના બીજમાં પણ તમામ જરૂરી એમીનો એસીડ હોય છે.&lt;ref&gt;7.6%&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.nutritiondata.com/facts/nut-and-seed-products/3141/2 ]&lt;/ref&gt;
*જરૂરી સૂક્ષ્મ પોષણ તત્વો જેવા કે વિટામીનો અને કેટલાક ખનીજો.
*પ્રત્યક્ષ ઝેર (જેમ કે ભારે ધાતુઓ) અને કર્કરોગ પેદા કરતા (જેમ કે બેન્ઝીન) ધટકોથી દૂર રહો
*મનુષ્ય રોગજનકો દ્વારા દૂષિત ખાદ્ય પદાર્થોથી દૂર રહો (ઉદાહરણ માટે, ઇ. કોલી, ટેપવર્મના ઇંડા).

===અમેરિકન હાર્ટ એસોસિયેશન===
અમેરિકન હાર્ટ એસોસિયેશન ફળ, શાક અને સ્વસ્થ ફેટી એસિડ અને ઓછી સેચ્યૂરેટેડ ચરબીવાળો આહાર લેવાનું સૂચન કરે છે.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Walker C, Reamy BV |title=Diets for cardiovascular disease prevention: what is the evidence? |journal=Am Fam Physician |volume=79 |issue=7 |pages=571–8 |year=2009 |month=April |pmid=19378874 |doi= |url=}}&lt;/ref&gt;

===ડીએએસએચ (DASH) આહાર ===

== રચના ==
એક સ્વસ્થ આહારમાં, વધુ માત્રામાં ઝેરીપણાથી પ્રેરીત થયા વગર વ્યક્તિગત આવશ્યકતાની પૂર્તિ માટે દિર્ધપોષકો / ઊર્જા (ચરબી, પ્રોટીન અને કાર્બોહાઇડ્રેડ) અને સૂક્ષ્મ પોષકોની સમતુલાની જરૂરીયાત હોય છે.

==અતંદુરસ્ત આહારો ==
એક અતંદુરસ્ત આહારમાં અસંખ્ય લાંબી માંદગીના રોગોની ખતરો રહે છે જેમ કે ઉચ્ચ લોહીનું દબાણ, મધુમેહ, અસામાન્ય લોહી લીપીડ્સ, મોટાપો, સ્થૂળતા, હૃદય રોગો અને કેન્સર.&lt;ref name=&quot;WHOD&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.who.int/dietphysicalactivity/en/ |title=WHO &amp;#124; Diet and physical activity: a public health priority |format= |work= |access-date= }}&lt;/ref&gt; ડબલ્યુએચઓ (WHO)ના એક અંદાજ મુજબ દર વર્ષે 2.7 મિલિયન લોકોની મૃત્યુ તેમના આહારમાં ઓછા ફળો અને શાકભાજી ખાવાને લીધે થાય છે.&lt;ref name=&quot;WHOD&quot;&gt;&lt;/ref&gt; વૈશ્વિક અંદાજ મુજબ વિશ્વભરમાં લગભગ 19% લોકો જઠરઆંતરડા સંબંધી કેન્સર, 31% લોકો અરક્ત્તા હદયની બિમારી અને 11% આધાતના કારણે  મૃત્યુ પામે છે,&lt;ref name=&quot;WHO123&quot;&gt;&lt;/ref&gt; જે મૃત્યુના અટકાવવાના કારણોમાં સૌથી આગળ છે.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Lopez AD, Mathers CD, Ezzati M, Jamison DT, Murray CJ |title=Global and regional burden of disease and risk factors, 2001: systematic analysis of population health data |journal=Lancet |volume=367 |issue=9524 |pages=1747–57 |year=2006 |month=May |pmid=16731270 |doi=10.1016/S0140-6736(06)68770-9 |url=}}&lt;/ref&gt; 

=== ખોરાકમાં ઉમેરવામાં આવતી વસ્તુઓ અંગેનો વિવાદ ===
સંયુક્ત રાજ્યોનું સ્વાસ્થય મંત્રાલય, ફ્રેન્ચ., યુકે (UK), નોર્વે, સ્વીડન, ડેનમાર્ક, રશિયા અને ઇટલીમાંથી આ માહિતી ઉપલબ્ધ કરી આ લોકોએ ખોરાકમાં ઉમેરવામાં આવતી તેવી વસ્તુઓ જે સ્વાસ્થય માટે હાનિકારક હોય તેની એક સૂચિ બનાવી છે.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Patelska, Ewa - Physiotherapist. |title=Food Additives: List of safe and not healthy additives |url=http://www.patelska.com/estetica/2-bioregeneracion/23-food-additives-e-numbers |access-date=2010-09-06 |archive-date=2011-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110220021133/http://www.patelska.com/estetica/2-bioregeneracion/23-food-additives-e-numbers |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; આ લાંબી સૂચિમાં આપણે કંઇ ખોરાકમાં ઉમેરાતી વસ્તુઓ, જેવી કે કૃત્રિમ મીઠાસ, રંજકો, સાચવી રાખતી વસ્તુઓ, અને સ્વાદો આપણા સ્વાસ્થય માટે મુશ્કેલી ઊભી કરે શકે છે તે જોઇ શકીએ છીએ, ઉદાહરણ માટે એડીએચડી (ADHD) કે કેન્સરના જોખમમાં થઇ રહેલ વધારો.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Jay L. Hoecker, M.D. |title=ADHD diet: Do food additives cause hyperactivity? |url=http://www.mayoclinic.com/health/adhd/AN01721}}&lt;/ref&gt;

== જાહેર આરોગ્ય ==
મધ્ય-1990ની સાલ સુધી ઊંચા કોલેસ્ટ્રોલનો ભય વારંવાર તોળાતો હતો. જોકે, હાલના સંશોધન મુજબ જ્યારે કોલેસ્ટ્રોલની ખરાબ અસરની વાત જ્યાં કરવામાં આવતી હોય ત્યાં, ઉચ્ચ અને ઓછી ધનતાના લિપોપ્રોટીન (ક્રમશ: 'સારું' અને 'ખરાબ' કોલેસ્ટ્રોલ)ના વિષયમાં સમાધાન કરવું જોઇએ. વિવિધ પ્રકારના આહાર ચરબી કોલેસ્ટ્રોલના લોહીના સ્તરો પર અલગ અલગ અસર કરે છે. ઉદાહરણ માટે, પોલીસેચ્યૂરેટેડ ચરબીઓ બંને પ્રકારના કોલેસ્ટ્રોલને ઘટાડવા માટે કારણભૂત છે; મોનોઅનસેચ્યૂરેટેડ ચરબીઓ એલડીએલ (LDL)ને ઘટાડવા અને એચડીએલ (HDL)ને વધારવા માટે કારણભૂત છે; અને સેચ્યૂરેટેડ ચરબીઓ કાં તો  એચડીએલ (HDL){{Citation needed|date=December 2009}}ને વધારવા, કે બંને એચડીએલ (HDL) અને એલડીએલ (LDL)ને વધારે છે; અને ટ્રાન્સ ચરબી એલડીએલ (LDL)ને વધારવા અને એચડીએલ (HDL)ને ઘટાવામાં મદદરૂપ થાય છે. રોજના આહારમાં માત્ર પશુઓના માંસમાંથી બનતા ઉત્પાદનો જેવા કે માંસ, ઇંડાઓ અને દૂધની પેદાશોમાંથી જ કોલેસ્ટ્રોલ પ્રાપ્ત થાય છે, પણ અભ્યાસોએ તેવું બતાવ્યું છે કે વધુ માત્રમાં રોજીંદો આહારનો કોલેસ્ટ્રોલ લોહીના કોલેસ્ટ્રોલ પર નજીવી અસર કરે છે.{{Citation needed|date=May 2010}} 

બાળકો માટે મીડિયા કવરેજથી &quot;નાસ્તા&quot; કે &quot;મીઠા&quot; ઉત્પાદનોનું મોટા પાયે ઉત્પાદન અને પ્રક્રિયા કરી સીધી રીતે વેચાણ કરવામાં આવી રહ્યું છે, જે તેમની ખાવાની આદતોમાં સુધાર સંબંધી નીતી પ્રયત્નોને ક્ષતિ પહોંચાડવાનું કામ કરે છે. આવી જાહેરાતોમાં ખાદ્ય પદાર્થોની મૂળ સમસ્યા તે હોય છે કે તે દારૂ અને ફાસ્ટ ફૂડને ઉત્તેજના, પલાયન અને તત્કાળ આનંદ આપનાર તરીકે ચીતરે છે.  

ખાસ કરીને, પાછલા પાંચ વર્ષોમાં સરકારી એજન્સીઓ &quot;જંક&quot; ખાદ્ય પદાર્થો માટે મીડિયા કવરેજ પર ખર્ચ કરવામાં આવેલ રકમ અને રીતનો સામનો કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. સરકાર પણ વેપારીઓ પર સ્વસ્થ આહારના વિકલ્પનો પ્રચાર કરવા માટે દબાણ મૂકી રહી છે, રાજ્ય દ્વારા ચાલતી શાળાઓમાં પણ જંક ફૂડની ઉપલબ્ધતાને ઓછી કરવા, અને વધુ ચરબીવાળા ખાદ્ય પદાર્થો પર કર લગાવાનો વિચાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. હાલમાં જ, યુનાઇટેડ કિંગડમે મેકડોનલ્ડસ પર પોતાના ઉત્પાદનો અંગે જાહેરાત કરવાનો અધિકાર દૂર કર્યા, કારણ કે તેમાં મોટા પ્રમાણમાં ઓછા પોષક તત્વોવાળા ખાદ્ય પદાર્થોને &quot;યોગ્ય ભોજન&quot;ના ઢોંગમાં બાળકોને ઉદ્દેશીને બતાવવામાં આવી રહ્યા હતા માટે. બ્રિટિશ હાર્ટ ફાઉન્ડેશને [http://food4thought.bhf.org.uk/ Food4Thought] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090213181335/http://food4thought.bhf.org.uk/ |date=2009-02-13 }} (ફૂડ4થૉટ)ના લેબલ હેઠળ પોતાના સરકારી ભંડોળથી ચાલતી જાહેરાતો ચાલુ કરી છે, જેમાં બાળકો અને વ્યસ્કોને નિશાનો બનાવીને મોટેભાગે ફાસ્ટ ફૂડ કેવી રીતે બને છે, તેની વિકરાળ પ્રકૃતિને રજૂ કરવામાં આવી છે.

== સાંસ્કૃતિક અને મનોવૈજ્ઞાનિક કારણો ==
મનોવૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટ્રિકોણથી, ખાવાની અસ્વસ્થ આદતોવાળા વ્યક્તિ માટે એક નવો સ્વસ્થ આહાર મેળવવો મુશ્કેલી હોય છે. જેની પાછળ પ્રારંભિક કિશોરઅવસ્થામાં સ્વાદ અને ચરબીયુક્ત ખાદ્ય પદાર્થો અંગે તેમની પસંદગી કારણભૂત હોઇ શકે છે. આવા વ્યક્તિઓના સ્વસ્થ આહાર માટે પરિવર્તન ત્યારે સહેલું થઇ શકે છે જ્યારે તેને ચોકલેટ જેવી વસ્તુઓ ખાવાની અનુમતી આપવામાં આવે, મીઠાઇ મૂડ સ્થિરકારક તરીકે કામ કરતી હોય છે, જે યોગ્ય પોષક પદાર્થોના સેવનને વધારવામાં સહાયક થઇ શકે છે.
 
આપણા બાળપણના ભોજન પદાર્થોના સેવન સંબંધિત અનુભવો આપણા પાછળના જીવનમાં ભોજનના માટે આપણા દ્રષ્ટ્રિકોણને પ્રભાવિત કરે છે. આનાથી, આપણે તે નિર્ધારિત કરવામાં સક્ષમ થઇએ છીએ કે, આપણે કેટલું ખાઇ શકીએ છીએ, સાથે જ કેવા ખાદ્ય પદાર્થોનું આપણે સેવન કરશું – જે મંદાગ્નિ, ખાઉધરાપણું, કે ઓથ્રોરેક્સિયા જેવા ખોરાક સંબંધી વિકારોને પણ વિકસિત કરી શકે છે જે, ભોજન કે આહારની માત્રાની દૈનિક ખપતના સંબંધમાં આપણા દ્રષ્ટ્રિકોણના માટે પણ સટીક છે; થોડું કે વધુ ભોજનના સંબંધમાં લોકોની વ્યાખ્યા તેમના ઉછેર પર આધાર રાખે છે. 

જ્યારે છોડ, શાક અને ફળો લાંબી બિમારીની{{Citation needed|date=April 2009}} અસરને ઘટાડવામાં મદદરૂપ થતી હોય છે તે વાત જાણીતી છે, ત્યારે વનસ્પતિ આધારીત ખાદ્ય પદાર્થોથી કેટલા પ્રમાણમાં સ્વાસ્થ લાભો પ્રાપ્ત કરાવે છે તે વાત હજી અજાણી છે. છતાં પણ, સમાજ અને પોષણ વલણો વચ્ચે છોડ આધારીત આહાર સ્વાસ્થય અને લાંબા આયુષ્ય સાથે જ, કોલેસ્ટ્રોલ ઓછું કરવા, વજન ઓછું કરવા, અને કેટલીક ઘટનાઓમાં તાણને ઓછો કરવા સાથે જોડાયેલો છે.{{Citation needed|date=April 2009}} વાસ્તવમાં, સ્વસ્થ ખોરાકની રીતે કોને ગણવું, તેનો આધાર વિવિધ સમયે અને જગ્યાઓએ, પોષણ, સાંસ્કૃતિ રિવાજો, ધાર્મિક નિષેધો, કે વ્યક્તિગત વિચારોના ક્ષેત્રમાં વૈજ્ઞાનિક પ્રગતિ મુજબ વિવિધ ધારણાઓ પર આધારીત રહ્યો છે.

==આ પણ જુઓ==
* આહાર અને કેન્સર
* આહાર અને હૃદય રોગ
* સ્વાસ્થય ખોરાક 

==સંદર્ભો==
{{Reflist|colwidth=30em}}

==બાહ્ય લિંક્સ==
* ડબલ્યુએચઓ (WHO)/એફએઓ (FAO)થી જોડાયેલ [http://www.who.int/nutrition/topics/dietnutrition_and_chronicdiseases/en/ આહાર, પોષણ અને લાંબી માંદગીને રોકવા માટે] જાણકારોની સલાહ (2003)
*[http://www.etoolsage.com/chart/Food_Diet.asp?toolsort=1700 સ્વસ્થ આહાર માટે ખોરાક] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100121163216/http://www.etoolsage.com/chart/Food_Diet.asp?toolsort=1700 |date=2010-01-21 }} - સ્વસ્થ આહાર માટેના ખોરાકની હજારો પોષણષમ માહિતીઓનો એક સર્ચબેઝ સંગ્રહ એસઆર22ના માનક સંદર્ભો માટે યુ.એસ. કૃષિ વિભાગ પર આધારીત માહીતી
*[http://www.nhs.uk/livewell/goodfood/Pages/Goodfoodhome.aspx સ્વસ્થ આહાર] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110408101041/http://www.nhs.uk/LiveWell/Goodfood/Pages/Goodfoodhome.aspx |date=2011-04-08 }} એનએચએસ (NHS) પસંદગીઓ

[[Category:પોષણ]]
[[Category:આહારશાસ્ત્ર]]
[[શ્રેણી:આરોગ્યશાસ્ત્ર]]</text>
      <sha1>chzclm2xx3r24u201157awtuym89zh7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>લાગોસ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26972</id>
    <revision>
      <id>903068</id>
      <parentid>900847</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T04:53:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78894" sha1="ah84s2fap1tpw5ys6ejdr3d8gfrkyfa" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|official_name = Lagos
|image_skyline = Lagos Island.jpg
|image_size = 350px
|native_name= Èkó
|nickname=
|image_flag = Lagos State Flag (1967-1970).svg
|image_caption = [[Lagos Island]] as seen from the harbour near [[Victoria Island (Nigeria)|Victoria Island]].
|image_seal =Lagos_Seal.png| 100 px
|image_map = Map of the Local Government Areas of Lagos.png
|mapsize = 300px
|map_caption = City of Lagos showing main urban areas
|pushpin_map=Nigeria
|pushpin_mapsize=300
|pushpin_map_caption   = Lagos shown within Nigeria
|coordinates_display    = inline,title
|coordinates_region     = NG
|subdivision_type       = [[Countries of the world|Country]]
|subdivision_name       = {{flag|Nigeria}}
|subdivision_type1 = [[States of Nigeria|State]]
|subdivision_name1 = [[Lagos State]]
|subdivision_type2 = [[Local Government Areas of Nigeria|LGA]]
|subdivision_name2 = [[Lagos Island]]
|leader=[[Babatunde Raji Fashola]]
|area_footnotes   = &lt;ref name=Metropolitan_Lagos_land_area&gt;Summing the 16 LGAs making up Metropolitan Lagos (Agege, Ajeromi-Ifelodun, Alimosho, Amuwo-Odofin, Apapa, Eti-Osa, Ifako-Ijaiye, Ikeja, Kosofe, Lagos Island, Lagos Mainland, Mushin, Ojo, Oshodi-Isolo, Shomolu, Surulere) as per:&lt;br&gt;{{cite web| url=http://www.nigeriacongress.org/FGN/administrative/statedetails.asp?state=lagos| title=Administrative Levels - Lagos State| author=The Nigeria Congress| access-date=2007-06-29| archive-date=2005-12-25| archive-url=https://web.archive.org/web/20051225234623/http://www.nigeriacongress.org/fgn/administrative/statedetails.asp?state=Lagos| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|area_magnitude =
|area_total_km2 =
|area_total_sq_mi =
|area_urban_km2 = 999.6
|population_as_of = 2006 census, &lt;small&gt;preliminary&lt;/small&gt;
|population_footnotes   = &lt;ref name=Metropolitan_Lagos_population&gt;Summing the 16 LGAs making up Metropolitan Lagos (Agege, Ajeromi-Ifelodun, Alimosho, Amuwo-Odofin, Apapa, Eti-Osa, Ifako-Ijaiye, Ikeja, Kosofe, Lagos Island, Lagos Mainland, Mushin, Ojo, Oshodi-Isolo, Shomolu, Surulere) as per:&lt;br&gt;{{cite web| url=http://www.nigerianstat.gov.ng/Connections/Pop2006.pdf| title=Legal Notice on Publication of the Details of the Breakdown of the National and State Provisional Totals 2006 Census| author=Federal Republic of Nigeria Official Gazette| date=15 May 2007| format=PDF| access-date=2007-06-29| archive-date=2007-07-04| archive-url=https://web.archive.org/web/20070704042011/http://www.nigerianstat.gov.ng/Connections/Pop2006.pdf| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|population_total = 7,937,932
|population_density_km2 = 7,941
|population_density_sq_mi = 20,569.9
|population_urban  = 7,937,932
|population_metro  = 15500000
|population_density_urban_km2=
|population_density_urban_sq_mi=
|timezone = [[West African Time|WAT]]
|utc_offset = +1
|latd= 6|latm= 27|lats=11|latNS=N
|longd= 3|longm= 23|longs=45|longEW=E
|latitude =
|longitude =
|website = http://www.lagosstate.gov.ng/
|footnotes =
}} 

'''લાગોસ'''  ({{pron-en|ˈleɪɡɒs}}, અથવા {{IPA|/ˈlɑːɡoʊs/}} વિદેશી અથવા [[યોરૂબા]] ભાષામાં ''Èkó'' ) એ એક [[બંદર]] અને [[નાઇજિરીયા]]માં સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું [[નગરજૂથ]] છે. હાલમાં તે [[કૈરો]] બાદ આફ્રિકાનું સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું શહેર છે, અને હાલમાં તે આફ્રિકાનું સૌથી ઝડપથી (UN-HABITAT, 2008) અને વિશ્વનું સાતમા ક્રમનું સૌથી ઝડપથી વૃદ્ધિ પામતું શહેર હોવાનો અંદાજ છે.&lt;ref&gt;[http://www.citymayors.com/statistics/urban_growth1.html 2006થી 2020 દરમિયાન વિશ્વના સૌથી ઝડપથી વિકાસ પામતા શહેરો અને શહેરી વિસ્તારો], [[CityMayors.com]] દ્વારા&lt;/ref&gt;

નાઇજિરીયાનું અગાઉનું પાટનગર, લાગોસ એ વિશાળ મહાનગર છે, જેનું સર્જન [[લાગોસ દ્વીપ]] જેવી [[નાની ખાડીઓ]]ની અલગ પાડતા દ્વીપ પર થયું છે જે [[સેન્ડ સ્પિટ]] જેવા [[એટલાન્ટિક સમુદ્ર]]ના લાંબા કિનારાથી [[લાગોસ લગૂન]]ના નૈઋત્ય મુખને બચાવે છે. આ કિનારો 100 કિમી પૂર્વ અને પશ્ચિમની મુખના તરફ વિસ્તરેલો છે. પ્રારંભથી લાગોસ લગૂનના પશ્ચિમ કિનારાની મુખ્ય જમીન અને [[આઇકેજા]] અને [[એજિગે]] જેવા [[નગરજૂથો]] સુધી વિસ્તરેલું હતું, હાલમાં તે લાગોસ દ્વીપના 40 કિમી ઉત્તર-પશ્ચિમથી વધારે વિસ્તર્યું છે. લાગોસ આઇકોરોડું, એપી અને બડાગ્રી જેવા સીમા વિસ્તારો ધરાવે છે અને તાજેતરમાં સ્થાનિક સરકારોની સંખ્યા 57 સુધી લઇ જવા માટે વધારે સ્થાનિક કાઉન્સિલની રચના કરવામાં આવી હતી. આ શહેર નાઇજિરીયાની આર્થિક અને નાણાકીય રાજધાની છે.

== ઇતિહાસ ==
[[File:lagsunrise.jpg|thumb|left|250px|સૂર્યોદય સમયે લાગોસ દ્વીપ સ્કાયલાઇન]]
[[File:Victoria Island-Lagos2.jpg|thumb|left|250px|વિક્ટોરિયા દ્વીપ સ્ટ્રીટનું દ્રશ્ય]]

લાગોસ એ [[આવોરી]] લોકોની [[યોરૂબા]] વસાહત હતી, જેને પ્રારંભમાં એકો કહેવામાં આવતું હતું. યોરૂબા જ્યારે 'લાગોસ' વિષે બોલે છે ત્યારે હજુ પણ એકો નામનો ઉપયોગ કરે છે, તે એવું નામ છે કે જે યોરૂબા ભાષામાં અસ્તિત્વમાં ન હતું. હાલમાં લાગોસ સ્ટેટમાં આવોરી લોકો મોટા પ્રમાણમાં રહે છે, જેઓ ઓગુન નદીના કિનારે આવેલા આઇશેરી વિસ્તારમાંથી સ્થળાંતરિત થયા હતા. સમગ્ર ઇતિહાસ દરમિયાન, તે સંખ્યાબંધ લડતા વંશીય જૂથોનું કેન્દ્ર હતું જેઓ આ વિસ્તારમાં સ્થાયી થયા હતા. તેની પ્રારંભિક વસાહત દરમિયાન, તેના પર [[બેનિન સામ્રાજ્ય]]નું પણ રાજ હતું.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.edo-nation.net/eko.htm |title=The Origin of Eko (Lagos) |publisher=Edo Nation |date= |access-date=2010-06-02}}&lt;/ref&gt; [[પોર્ટુગીઝ]] શોધક રૂઇ દે સિક્વેરાએ 1472માં આ વિસ્તારની મુલાકાત લીધી હતી અને શહેરીની આજુબાજુના વિસ્તારને ''લાગો દે કુરામો''  નામ આપ્યું; ખરેખર આજે &quot;લેક્સ&quot; માટેનું હાલનું નામ [[પોર્ટુગીઝ]] છે. અન્ય એક વાયકા એવી છે કે લાગોસનું નામ [[લાગોસ, પોર્ટુગલ]] પરથી રાખવામાં આવ્યું હતું - જે એક મેરિટાઇમ નગર હતું અને તે સમયે તે પોર્ટુગીઝની આફ્રિકન દરિયા તરફની શોધનું મુખ્ય કેન્દ્ર હતું અને તેનું પોતાનું નામ લેટિન શબ્દ ''લેકોબ્રિગા''  પરથી પાડવામાં આવ્યું હતું.

1404-1889 દરમિયાન, તેણે [[ગુલામોના વેપાર]]ના મુખ્ય કેન્દ્ર તરીકે કાર્ય કર્યું હતું, જેના પર [[ઓબા ઓફ લાગોસ]] નામના યોરૂબા રાજાએ રાજ કર્યું હતું. 1841માં ઓબા એકિટોયે લાગોસની ગાદી પર સ્થાન મેળવ્યું હતું અને ગુલામોના વેપાર પર પ્રતિબંધ મુકવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો. મેડમ ટિનુબુ તરીકે વિખ્યાત થયેલી લાગોસ મર્ચન્ટ્સે પ્રતિબંધનો વિરોધ કર્યો હતો, અને તેને પદભ્રષ્ટ કરીને તેના ભાઈ ઓબા કોસોકોને સ્થાપિત કર્યો હતો. દેશનિકાલ દરમિયાન, ઓબા એકિટોયે બ્રિટીશને મળ્યા હતા, જેમણે 1807માં ગુલામના વેપાર પર પ્રતિબંધ મુક્યો હતો, અને તેનું પદ મેળવવા માટે ટેકો મેળવ્યો હતો. 1851માં તે લાગોસના ઓબા તરીકે ફરી સ્થાપિત થયા હતા. લાગોસને 1861માં બ્રિટીશ કોલોની તરીકે ખાલસા કરવામાં આવ્યું હતું. તેને પગલે ગુલામોના વેપાર દૂર કરવાની અને પામ અને અન્ય વેપારમાં બ્રિટીશ નિયંત્રણ સ્થાપવાની બેવડી અસર થઇ.&lt;ref&gt;[http://apps.atlantaga.gov/sister/lagos/nigeria/lagos.html &quot;લાગોસ સ્ટેટનો ટૂંકો ઇતિહાસ.&quot; વેબસાઇટ સિટી ઓફ [[એટલાન્ટા]], [[જ્યોર્જિયા]] - [[સિસ્ટર સિટી]], શોધ 24/7/07.&lt;/ref&gt;

આધુનિક યુગના નાઇજિરીયાનો બાકીનો ભાગ 1887માં જપ્ત કરવામાં આવ્યો, અને જ્યારે 1914માં કોલોની અને નાઇજિરીયાના રક્ષિત રાજ્યની સ્થાપના કરવામાં આવી, લાગોસની જાહેરાત તેના પાટનગર તરીકે થઇ. [[નાઇજિરીયા]]એ 1960માં બ્રિટન પાસેથી સ્વતંત્રતા પાછી મેળવી ત્યાર પછી પણ તે પાટનગર બની રહ્યું. [[નાઇજિરીયન સિવીલ વોર]] અગાઉની [[નાઇજિરીયા]]ની આર્થિક તેજીને પરિણામે 1960 અને 1970ના સમગ્ર દાયકા દરમિયાન લાગોસમાં ખૂબ ઝડપથી વૃદ્ધિ જોવા મળી. આ યુદ્ધને [[બાયફ્રેન વોર]] તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. 1914થી 1991 સુધી લાગોસ નાઇજિરીયાનું પાટનગર રહ્યું હતું. હેતુસર બાંધવામાં આવેલા શહેર [[અબુજા]] ખાતે [[ફેડરલ કેપિટલ ટેરિટરી]]ની સ્થાપના કરવામાં આવી ત્યારે શહેરનો દરજ્જો પાછો ખેંચી લેવામાં આવ્યો. 14 નવેમ્બર, 1991ના રોજ, રાષ્ટ્રપતિને લગતા અને અન્ય સ્વાયત્ત સરકારના કાર્યોને અંતે અબુજાના ન્યૂ કેપિટલ સિટી ખાતે ખસેડવામાં આવ્યા. આમ છતાં, અબુજાનું જ્યાં સુધી બાંધકામ ચાલી રહ્યું હતું ત્યાં સુધી મોટા ભાગના સરકારી કાર્યો લાગોસમાં જ થતા હતા.

== ભૂગોળ ==
===લાગોસ મેઇનલેન્ડ===
[[File:Lagos naija.JPG|thumb|right|250px|દરિયા પરથી લાગોસ દ્વીપનું દ્રશ્ય]]
મોટા ભાગની વસ્તી મેઇનલેન્ડમાં વસે છે, અને મોટા ભાગના ઉદ્યોગો પણ ત્યાં જ આવેલા છે. લાગોસ જેના સંગીત અને રાતના જીવન માટે જાણીતું છે જે [[યાબા]] અને [[સુરૂલિઅર]]ના આજુબાજુના વિસ્તારોમાં આવેલું છે પરંતુ તાજેતરના વર્ષોમાં વધારે નાઇટ ક્લબો દ્વીપ પર સ્થપાઇ છે અને તેને પગલે મુખ્યત્વે વિક્ટોરિયા દ્વીપ એ નાઇટલાઇફનું મુખ્ય આકર્ષણ બની ગયો છે. લાગોસ મેઇનલેન્ડ જિલ્લાઓમાં [[ઇબ્યુટ-મેટા]], સુરૂલિઅર, યાબા ([[યુનિવર્સિટી ઓફ લાગોસ]]નું સ્થળ) અને [[આઇકેજા]], [[મુર્તાલા મુહમ્મદ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ]]ની જગ્યા અને લાગોસ શહેરના પાટનગરનો સમાવેશ થાય છે.
[[File:Lagos 1 galleryfull.jpg|thumb|right|250px|આઇકોઇ પાડોશ અને વિક્ટોરિયા દ્વીપ તરફનો પુલ]]
'''ગ્રેટર લાગોસ''' માં [[મુશિન]], મેરિલેન્ડ, સોમુલુ, ઓશોડિ, ઓવોરોનસોકિ, ઇસોલો, આઇકોટન, ઇજુ, ઇશાગા, એગ્બેડા, કેતુ, બરિગા, આઇપાજા, અને એજિગ્બોનો સમાવેશ થાય છે.
[[File:Lagsunrize.JPG|thumb|right|250px|પરોઢિયે વિક્યોરિયા દ્વીપ સ્ટ્રીટનું દ્રશ્ય]]
લાગોસ શહેર નૈઋત્ય નાઇજિરીયામાં, [[ગલ્ફ ઓફ જિનીવા]]ના [[એટલાન્ટિક]] કિનારે, [[નાઇજર નદી]]ના મુખત્રિકોણની પશ્ચિમે, 3° 24' ઇ રેખાંશ અને 6° 27' એન અક્ષાંશ પર સ્થિત છે. વધુ વરસાદ ધરાવતા આ [[પશ્ચિમ આફ્રિકા]]ના કિનારા પર, નદીઓ લાગોસ લગૂન જેવા પાણીથી ભરપૂર લગૂનમાંથી દરિયા તરફ વહે છે. [[બેડેગ્રી]] જેવી કેટલીક નદીઓની ખાડી રેતીના પટ્ટામાંથી દ્વારા બનાવતા પહેલા કિનારા પર સમાન રીતે વહે છે.
લાગોસ લગૂનમાં લાગોસના બે મુખ્ય શહેરી દ્વીપ, [[લાગોસ દ્વીપ]] અને [[વિક્ટોરિયા દ્વીપ]] છે. આ દ્વીપો એટલાન્ટિક સમુદ્રમાં જતા લગૂનની મુખ્ય ચેનલ દ્વારા મેઇનલેન્ડથી અલગ પડે છે, જે લાગોસ હાર્બરની રચના કરે છે. આ દ્રીપો વિવિધ કદની નાની ખાડીઓ દ્વારા એકબીજાની અલગ પડે છે અને પુલો દ્વારા લાગોસ દ્વીપ સાથે જોડાય છે. આમ છતાં કેટલીક નાની ખાડીઓનો થોડો ભાગ રેતીથી ભરેલો હતો અને તેના પર બાંધકામ કરવામાં આવ્યું હતું.

===લાગોસના દ્રીપો===
====લાગોસ દ્વીપ====
{{Main|Lagos Island}}
લાગોસ દ્વીપ [[કેન્દ્રીય ઔદ્યોગિક જિલ્લો]] ધરાવે છે. બહુમાળી ઇમારતો એ જિલ્લાની લાક્ષણિકતા છે. આ દ્વીપમાં શહેરના મોટા જથ્થાબંધ બજારો પણ આવેલા છે (જેમકે જાણીતા ઇડુમોટા અને બેલોગન બજારો). આ દ્વીપ નેશનલ મ્યુઝિયમ ઓફ નાઇજિરીયા, મધ્યસ્થ મસ્જીદ, [[ગ્લોવર મેમોરિયલ હોલ]], ક્રિસ્ટ્સ કેથેડ્રલ (સીએમએસ) અને [[ઓબા]] પેલેસ પણ ધરાવે છે. પ્રારંભમાં જર્જરિત અવસ્થામાં હોવા છતાં, દ્વીપ પરનો ટિનુબુ સ્ક્વેર એ ઐતિહાસિક મહત્વ ધરાવતું સ્થળ છે; ઉત્તર અને દક્ષિણ [[રાજ્યના કારભાર]]ને અલગ કરીને 1914માં નાઇજિરીયાના સર્જન માટે ભેળવી દેવાનો કાર્યક્રમ થયો હતો.

[[File:Lagcourt.jpg|thumb|right|250px|આઇકોઇમાં લાગોસ કોર્ટ રેસિડેન્શિયલ એપાર્ટમેન્ટ્સ]]

====આઇકોઇ====
[[આઇકોઇ]] એ લાગોસ દ્વીપના પશ્ચિમના અડધા ભાગ પર આવેલું છે અને તે લેન્ડફીલ સાથે જોડાય છે. આઇકોઇ એ પાંચ કાવરી નાની ખાડીઓ પરથી મુખ્ય માર્ગને જોડતા પુલ દ્વારા [[વિક્ટોરિયા દ્વીપ]] સાથે પણ જોડાય છે. આઇકોઇ નાઇજિરીયાની ફેડરલ સરકારનું મુખ્ય મથક અને સરકારની માલિકીની ઇમારતો ધરાવે છે, જેમાં જુની ફેડરલ સેક્રેટરિએટ કોમ્પ્લેક્સનો સમાવેશ થાય છે. આ કોમ્પ્લેક્ષનું હાલમાં ફરીથી બાંધકામ થઇ રહ્યું છે. 

*આઇકોઇમાં મિલિટરી અને પોલિસના બરાક, ઉચ્ચ સલામતી ધરાવતી જેલ અને નાઇજિરીયાની ફેડરલ હાઇ કોર્ટ આવેલી છે.
*આઇકોઇમાં મોટી સંખ્યામાં હોટેલો, નાઇટ ક્લબો, એક મનોરંજન પ્રવૃત્તિઓ માટેનો પાર્ક અને આફ્રિકાનું સૌથી મોટું ગોલ્ફ કોર્સીસ ધરાવે છે.
*અસલમાં [[મધ્યમ વર્ગ]]ના પાડોશી દેશ અને તાજેતરના વર્ષોમાં તે [[ઉચ્ચ મધ્યમ વર્ગ]]થી [[ઉચ્ચ વર્ગ]]ના લોકો માટે ફેશનેબલ રહેણાંક એન્ક્લેવ બની ગયો છે.
*આઇકોઇમાં વ્યાપારી પ્રવૃત્તિઓ પણ થઇ રહી છે જેમાં ઓફિસો, બેન્કો અને શોપીંગ કોમ્પ્લેક્ષીસની સંખ્યામાં વધારો થયો છે. વ્યાપારી વિભાગ દક્ષિણ-પશ્ચિમ, એસડબ્લ્યુમાં કેન્દ્રીત છે.

[[File:lagap.jpg|right|thumb|250px|વિક્યોરિયા દ્વીપ રેસિડેન્શિયલ કોન્ડોસ]]

====વિક્યોરિયા દ્વીપ====

વિક્ટોરિયા દ્વીપ તેના પરિશિષ્ટ સાથે [[લાગોસ દ્વીપ]]ના દક્ષિણે આવેલો છે. તેમાં મોંઘી રિયલ એસ્ટેટ સંપત્તિઓ આવેલી છે અને તે કારણે પ્રત્યેક સ્થાનોએ નવા વૈભવી ઘરો અને એપાર્ટમેન્ટ્સ ઉભરતા જોવા મળે છે. આઇકોઇની સાથે વિક્ટોરિયા દ્વીપ લાગોસના પરા વિસ્તારમાં મોટો વિસ્તાર ધરાવે છે જેમાં ઘણા મોટા વેચાણ જિલ્લાઓ આવેલા છે. એટલાન્ટિક તરફના તેના દરિયાકિનારા પર, પર્યાવરણીય રીતે પુન: રચાયેલો [[બાર બીચ]] આવેલો છે.

====ઇડ્ડો દ્વીપ====
લાગોસ દ્વીપના લગૂનના મુખ્ય પટ્ટા પર '''ઇડ્ડો'''  નામનો નાનકડો દ્વીપ હતો. ઇડ્ડો પણ રેલરોડ ટર્મિનસ છે અને તે મેઇનલેન્ડની નજીક આવેલો છે. હવે તે દ્વીપકલ્પની જેમ મેઇનલેન્ડ સાથે જોડાયેલો છે. આ દ્વીપને ત્રણ પુલ મેઇનલેન્ડ સાથે જોડે છે. જેમાં ઇડ્ડો દ્વીપથી શરૂ થતો [[કાર્ટર પુલ]], [[ઇકો પુલ]] (અગાઉ બીજા મેઇનલેન્ડ પુલ તરીકે જાણીતો) અને [[ત્રીજો મેઇનલેન્ડ પુલ]] -જે લાગોસ લગૂનમાં થઇ વસ્તી ધરાવતા મેઇનલેન્ડના પરા વિસ્તારમાંથી જાય છે.

===આબોહવા===
{{climate chart
|Lagos
|25|31|13
|26|32|41
|27|32|84
|26|31|146
|25|29|202
|24|28|316
|24|28|243
|24|28|122
|24|28|160
|24|30|125
|25|31|40
|25|31|15
|source=&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.climate-charts.com/Locations/n/NI65201.html#data |title=LagosIkeja, Nigeria: Climate, Global Warming, and Daylight Charts and Data |location=LagosIkeja, Nigeria |publisher=Climate-charts.com |date= |access-date=2010-06-02}}&lt;/ref&gt;
|float=right
}}
લાગોસ [[અત્યંત ગરમ સવાન્ના આબોહવા]] ધરાવે છે ([[કોપ્પેન ક્લાઇમેટ ક્લાસિફીકેશન]] એડબ્લ્યુ) જે દક્ષિણ નાઇજિરીયાના બાકીના હિસ્સા જેવી છે. અહીં વરસાદની બે મોસમ છે, એપ્રિલથી જૂલાઇ દરમિયાન ભારે વરસાદ પડે છે અને ઓક્ટોબર અને નવેમ્બરમાં નબળા વરસાદની મોસમ છે. ઓગસ્ટ અને સપ્ટેમ્બરમાં સૂકા વરસાદની ટૂંકી મોસમ હોય છે અને ડિસેમ્બરથી માર્ચમાં તેની લાંબી મોસમ હોય છે. મે અને જૂલાઇ વચ્ચેનો માસિક સરેરાશ વરસાદ 300 એમએમ (12 ઇંચ) હોય છે, જ્યારે ઓગસ્ટ અને સપ્ટેમ્બરમાં તે ઘટીને 75 એમએમ (3 ઇંચ) તથા જાન્યુઆરી મહિનામાં વધારે ઘટીને 35 એમએમ (1.5 ઇંચ) થઇ જાય છે. મુખ્ય સૂકી મોસમમાં [[સહરાના રણ]] તરફથી [[હાર્મેટ્ટન]]ના પવનો આવે છે, જે ડિસેમ્બર અને ફેબ્રુઆરી મહિનાના પ્રારંભ વચ્ચે ઘણા મજબૂત હોવાની શક્યતા હોય છે. જાન્યુઆરી મહિનામાં સરેરશા તાપમાન 27°C (79°F) હોય છે અને જૂલાઇમાં તે 25°C (77°F) હોય છે. સરેરાશ રીતે સૌથી ગરમ મહિનો માર્ચ હોય છે; જ્યારે સૌથી ઓછું તાપમાન 29°C (84°F) હોય છે; જૂલાઇ સૌથી ઠંડો મહિનો હોય છે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/weather/world/city_guides/city.shtml?tt=TT000510 |title=Weather Centre - World Weather - Average Conditions - Lagos |publisher=BBC |date= |access-date=2010-06-02 |archive-date=2004-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040930033833/http://www.bbc.co.uk/weather/world/city_guides/city.shtml?tt=TT000510 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==વહીવટ અને વસ્તીવિષયક માહિતી==
[[File:Map of the Local Government Areas of Lagos.png|thumb|right|300px|મેટ્રોપોલિટન લાગોસને બનાવતી 16 એલજીએ દર્શાવતો નક્શોમેટ્રોપોલિટન લાગોસ એ સ્ટેટિસ્ટિકલ વિસ્તાર છે અને તે લાગોસ સ્ટેટની જેમ વહીવટી સંસ્થા નથી.લાગોસ સ્ટેટ આ 16 એલજીએમાંથી બનેલો છે અને 4 અન્ય વિશાળ એલજીએ નક્શામાં દર્શાવવામાં આવ્યા નથી.]]

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:450px&quot;
|+ style=&quot;font-weight:bold;font-size:1.1em;margin-bottom:0.5em&quot;| મેટ્રોપોલિટન લાગોસના 16 એલજીએ
|-
|  style=&quot;width:37%;text-align:center;background:#ccf&quot;| '''[[સરકારનો સ્થાનિક વિસ્તાર]]'''  
|  style=&quot;width:21%;text-align:center;background:#ccf&quot;| '''જમીનનો વિસ્તાર''' &lt;br&gt;'''(કિમી²માં)'''  
|  style=&quot;width:21%;text-align:center;background:#ccf&quot;| વસ્તી[32]&lt;br&gt;'''(2006 વસ્તીગણતરી)''' 
|  style=&quot;width:21%;text-align:center;background:#ccf&quot;| '''ઘનતા કે ગીચતા''' &lt;br&gt;'''(km² પ્રમાણે રહેવાસીઓ)''' 
|- style=&quot;text-align:center&quot;
|  [[એજિગે]]
|  11.2 
|  459,939 
|  41,071
|- style=&quot;text-align:center&quot;
|  [[અજેરોમિ-ઇફેલોડમ]]
|  12.3 
|  684,105 
|  55,474
|- style=&quot;text-align:center&quot;
|  [[એલિમોશો]]
|  185.2 
|  1,277,714 
|  6,899
|- style=&quot;text-align:center&quot;
|  [[આમુવો-ઓડોફિન]]
|  134.6 
|  318,166 
|  2,364
|- style=&quot;text-align:center&quot;
|  [[એપાપા]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(લાગોસના મુખ્ય બંદરનું કેન્દ્ર)&lt;/small&gt;
|  26.7 
|  217,362 
|  8,153
|- style=&quot;text-align:center&quot;
|  [[ઇટિ-ઓસા]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(લાગોસના સૌથી મોટા ઔદ્યોગિક કેન્દ્ર અને [[વિક્યોરિયા દ્વીપ]] અને [[આઇકોયિ]]ના કેન્દ્રોમાંનું એક, જે નાઇજિરીયાની ફેડરલ સરકારનું અગાઉનું ઘર હતું)&lt;/small&gt;
|  192.3 
|  287,785 
|  1,496
|- style=&quot;text-align:center&quot;
|  [[ઇફાકો-ઇજાઇયો]]
|  26.6 
|  427,878 
|  16,078
|- style=&quot;text-align:center&quot;
|  [[આઇકેજા]]
|  46.2 
|  313,196 
|  6,785
|- style=&quot;text-align:center&quot;
|  [[કોસોફિ]]
|  81.4 
|  665,393 
|  8,174
|- style=&quot;text-align:center&quot;
|  [[લાગોસ દ્વીપ]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(ઐતિહાસિક કેન્દ્ર અને લાગોસ અગ્લોમિરેશનનું વ્યાપારી કેન્દ્ર)&lt;/small&gt;
|  8.7 
|  209,437 
|  24,182
|- style=&quot;text-align:center&quot;
|  [[લાગોસ મેઇનલેન્ડ]]
|  19.5 
|  317,720 
|  16,322
|- style=&quot;text-align:center&quot;
|  [[મુશિન]]
|  17,5 
|  633,009 
|  36,213
|- style=&quot;text-align:center&quot;
|  [[ઓજો]]
|  158.2 
|  598,071
|  3,781
|- style=&quot;text-align:center&quot;
|  [[ઓશોડિ-આઇસોકો]]
|  44.8 
|  621,509 
|  13,886
|- style=&quot;text-align:center&quot;
|  [[સોમોલુ]] (ઉર્ફ શોમુલુ)
|  11.6 
|  402,673 
|  34,862
|- style=&quot;text-align:center&quot;
|  [[સુરૂલિરી]]
|  23.0 
|  503,975 
|  21,912
|- style=&quot;text-align:center&quot;
|  '''મેટ્રોપોલિટન લાગોસ''' 
|  '''999.6'''  
|  '''7,937,932'''  
|  '''7,941''' 
|}

[[File:Lagos overview.jpg|thumb|right|250px|લાગોસ સ્કાયલાઇન]]

વહીવટની દ્રષ્ટિએ લાગોસ એ [[મ્યુનિસિપાલિટી]] નથી અને આથી શહેરમાં વહીવટીતંત્ર નથી. લાગોસની મ્યુનિસિપાલિટી કે જેના વહીવટ હેઠળ લાગોસ દ્વીપ, આઇકોઇ અને વિક્ટોરિયા દ્વીપ ઉપરાંત મુખ્ય જમીનના ભાગોનો સમાવેશ થાય છે તેનું સંચાલન લાગોસ સિટી કાઉન્સિલ (એલસીસી) દ્વારા થતું હતું, પરંતુ તેને 1976માં વિખેરી નાખવામાં આવી અને તેને કેટલાક [[સ્થાનિક સરકારી વિસ્તારો]] ([[લાગોસ દ્વીપ એલજીએ]], [[લાગોસ મેઇનલેન્ડ એલજીએ]] અને [[ઇટી-ઓસા એલજીએ]] જેવા મુખ્ય)માં વિભાજીત કરવામાં આવી. લાગોસની મ્યુનિસિપાલિટી બહારના મુખ્ય જમીન વિસ્તારોમાં કેટલાક અલગ નગરો અને [[મુશિન]], [[આઇકેજા]] અને [[એજીગી]] જેવી વસાહતોનો સમાવેશ થાય છે. 1970ના દાયકાની નાઇજિરીયાની ઓઇલની તેજીને પગલે, લાગોસમાં અતિશય વસ્તીવધારો, નિરંકુશ આર્થિક વૃદ્ધિ, અને અસહ્ય ગ્રામીણ સ્થળાંતર થયું હતું. તેને પગલે બાહ્ય નગરો અને વસાહતોનો તીવ્ર ઝડપથી વિકાસ થયો, અને આજે જોવા મળતા [[ગ્રેટર લાગોસ મેટ્રોપોલિસ]]ની રચના થઇ. લાગોસના ઇતિહાસની નિશાનીઓ એલજીએના સ્વરૂપમાં હજુ પણ જોવા મળે છે જે તેમનું સર્જન કરનારી સંસ્કૃતિની અનન્ય ઓળખ દર્શાવે છે.

મોટા ભાગે [[શહેરી વિસ્તાર]] માટે આજે ઉપયોગમાં લેવામાં આવતો શબ્દ ''લાગોસ'' ને [[નાઇજિરીયા]]માં મેટ્રોપોલિટન લાગોસ કહેવામાં આવે છે, જે લાગોસની અગાઉની મ્યુનિસિપાલિટીના દ્વીપ અને મેઇનલેન્ડ પરા વિસ્તાર બંને ધરાવે છે. લાગોસ સ્ટેટની સરકાર રોડ અને પરિવહન, વીજળી, પાણી, આરોગ્ય અને શિક્ષણ સહિતની સવલતો માટે જવાબદાર છે.
મેટ્રોપોલિટન લાગોસ (સ્ટેટિસ્ટીકલ વિભાગ, અને વહીવટી એકમ નહીં) લાગોસ સ્ટેટના 20માંથી 16 એલજીએ સુધી વિસ્તરેલું છે, અને અર્ધ-શહેરી વિસ્તાર સહિત લાગોસ સ્ટેટની લગભગ 88 ટકા વસ્તી ધરાવે છે. લાગોસ શહેર નોંધપાત્ર સંખ્યામાં ગગનચૂંબી ઇમારતો ધરાવે છે, જે તેની સ્કાયલાઇન બનાવે છે. મોટા ભાગની ઉંચી ઇમારતો ડાઉનટાઉન સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રીક્ટમાં આવેલી છે. લાગોસ એ નાઇજિરીયાનું [[પાટનગર]] હતું, પરંતુ પાછળથી તે [[અબુજા]] બની ગયું છે. અબુજાએ 12 ડિસેમ્બર, 1991ના રોજ સત્તાવાર રીતે નાઇજિરીયાના પાટનગર તરીકેનો દરજ્જો મેળવ્યો. જોકે, આ 1976ના નિયમ નં. 6માં ફેડરલ કેપિટલ બદલવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.

[[File:Union bank.jpg|thumb|right|200px|યુનિયન બેન્ક, નાઇજિરીયાની અગ્રણી બેન્કોમાંની એક]]

લાગોસમાં લાગોસ સ્ટેટ જ્યૂડિશરીની હાઇ કોર્ટ પણ આવેલી છે, જે [[લાગોસ દ્વીપ]] પરના જૂના કોલોનિયલ બિલ્ડીંગમાં સ્થિત છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.lagosjudiciary.gov.ng/d003/main.aspx?dbID=DB_HighCourtLagos200 |title=લાગોસ જ્યૂડિશરી |access-date=2010-09-21 |archive-date=2008-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080628221018/http://www.lagosjudiciary.gov.ng/d003/main.aspx?dbID=DB_HighCourtLagos200 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===લાગોસની વસ્તીગણતરીના આંકડા===
2006ના નાઇજિરીયાના રાષ્ટ્રીય વસ્તીગણતરીના આંકડામાં 79,37,932 સાથે મેટ્રોપોલિટન વિસ્તારને દર્શાવવામાં આવ્યો, છતાં આ આંકડા યુએન અને અન્ય વસ્તીગણતરી કરતી સંસ્થાઓ અને વિશ્વભરના જૂથોના મતે અલગઅલગ હતા. લાગોસ સ્ટેટની સરકાર પ્રમાણે [[લાગોસ સ્ટેટ]]ની વસ્તી 17,553,924 હતી. તે લાગોસ સ્ટેટની સરકાર દ્વારા સામાજિક આયોજન માટે હાથ ધરવામાં આવેલી ગણતરી પર આધારિત છે અને તેના મતે લાગોસના મેટ્રોપોલિટન વિસ્તારના રહેવાસીઓ લાગોસ સ્ટેટની કુલ વસ્તીનો 88 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે, મેટ્રોપોલિટન લાગોસની વસ્તી આશરે 15.5 મિલિયન છે.&lt;ref&gt;http://www.nigerianmuse.com/20070207234037zg/important_documents/Lagos_Census_Affairs&lt;/ref&gt; લાગોસ સ્ટેટની સરકાર સામે ખુલાસા પ્રમાણે&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.economicconfidential.com/repopulation.htm |title=NATIONAL POPULATION COMMISSION - MISUNDERSTANDING, MISPERCEPTION AND MISREPRESENTATION OF CENSUS 2006 A REJOINDER TO THE PUBLICATION - “The Falsification of Lagos Census Figure” by Lagos State Government |publisher=Economicconfidential.com |date= |access-date=2010-06-02 |archive-date=2010-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529025842/http://www.economicconfidential.com/repopulation.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &quot;લાગોસ સ્ટેટે એ બાબત ગુપ્ત રાખી હતી કે યુએન એજન્સી દ્વારા લાગોસ શહેરી એકત્રીકરણ 2003ની શરૂઆતમાં નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડીને ઓછું કરવામાં આવ્યું હતું. તે ખૂબ મહત્ત્વના અને પ્રતિનિધીરૂપ એવા જાહેર લોકોના સ્થાપિત વિશ્વાસપાત્ર સેકન્ડરી માહિતી, નેશનલ આઇડેન્ટીટી કાર્ડ સ્કીમ અને આઇએનઇસીના 2003 વોટર્સ રજિસ્ટ્રેશન આંકડાઓને સમજવામાં નિષ્ફળ નિવડી હતી. આઇએનઇસી દ્વારા તાજેતરમાં જ જાહેર કરવામાં આવેલા 2007ના મતદારોની નોંધણીના આંકડા વસ્તીગણતરીના પરિણામોની જોગવાઇ સાથે મેળ ખાતા હતા અને વસ્તીના આંકડાને સંપૂર્ણ રીતે પુષ્ટિ આપતા હતા. આથી લાગોસ સ્ટેટના વસ્તીના કામચલાઉ આંક પ્રમાણે તે 9,013,534, હતા, નહીં કે 17,553,924.

2006ની વસ્તીગણતરીના સત્તાવાર પરિણામ પ્રમાણે, મેટ્રોપોલિટન લાગોસમાં 8,048,430 લોકો રહેતા હતા. આ આંકડો અપેક્ષા કરતા ઘણો ઓછો હતો અને તેણે નાઇજિરીયામાં વિવાદને જન્મ આપ્યો હતો. કેન્દ્રીય સ્થાનિક સરકારનો વિસ્તાર અને મેટ્રોપોલિટન લાગોસનું ઐતિહાસિક કેન્દ્ર, [[લાગોસ દ્વીપ]] 2006ની વસ્તીગણતરી પ્રમાણે 212,700 વસ્તી ધરાવતો હતો.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://www.nigerianstat.gov.ng/Connections/Pop2006.pdf| title=Legal Notice on Publication of the Details of the Breakdown of the National and State Official Totals 2006 Census| author=Federal Republic of Nigeria Official Gazette| date=2 February 2009, Volume 96, Number 2| format=PDF| access-date=2007-06-29| archive-date=2007-07-04| archive-url=https://web.archive.org/web/20070704042011/http://www.nigerianstat.gov.ng/Connections/Pop2006.pdf| url-status=dead}}, www.population.gov.ng}&lt;/ref&gt; લાગોસ સ્ટેટના સત્તાધિકારીઓએ 2006ની વસ્તીગણતરીના પરિણામોને વખોડી કાઢ્યા હતા, તેમણે નાઇજિરીયાના નેશનલ પોપ્યુલેશન કમિશન પર સ્ટેટની વસ્તીને ઓછી દર્શાવવાનો આરોપ મુક્યો હતો. નેશનલ પોપ્યુલેશન કમિશન દ્વારા આ આક્ષેપને નકારી દેવામાં આવ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{cite news |first= Kemi |last= Obasola |title= Lagos rejects population commission's figures |url= http://news.biafranigeriaworld.com/archive/punch/2007/02/05/lagos_rejects_population_commissionas_figures_announces_stateas_population_as_175m.php |work= The Punch |publisher= Punch Nigeria Limited, via [http://news.biafranigeriaworld.com Biafra Nigeria World News] |date= 2007-02-05 |access-date= 2007-12-11 |archive-date= 2007-12-31 |archive-url= https://web.archive.org/web/20071231114023/http://news.biafranigeriaworld.com/archive/punch/2007/02/05/lagos_rejects_population_commissionas_figures_announces_stateas_population_as_175m.php |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.population.gov.ng/press-02-07.pdf|title=Lagos State Claim on the Provisional Result of the 2006 Census is Unfounded|first=National Population Commission|last=[[Government of Nigeria]]|date=8 February 2007|format=PDF|access-date=2007-06-29|archive-date=2007-06-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20070623051012/http://www.population.gov.ng/press-02-07.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;લાગોસ લગભગ બધા જ અંદાજો પ્રમાણે, વિશ્વનું સૌથી ઝડપથી વિકસતું શહેર છે. લાગોસમાં દર વર્ષે વસ્તીમાં 275,000 લોકોનો વધારો થાય છે. 1999માં [[યુનાઇટેડ નેશન્સે]] એવી આગાહી કરી હતી કે શહેરનો મેટ્રોપોલિટન વિસ્તાર કે જેમાં 1950માં ફક્ત 290,000 રહેવાસીઓ હતા તેની વસ્તી 2010 સુધીમાં 20 મિલિયન થઇ જશે અને આથી તે વિશ્વના સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતા ટોચના 10 શહેરોમાં સ્થાન પામશે. લાગોસમાં રહેતા લોકો વચ્ચે સંપત્તિનું મોટા પાયે વિતરણ થયેલું છે. તેમાં ખૂબ ધનવાનથી અત્યંત ગરીબનો સમાવેશ થાય. લાગોસે સમગ્ર નાઇજિરીયા અને બહારથી પણ ઘણા યુવાન લોકો અને કુટુંબોને સારુ જીવન જીવવા વસવાટ માટે આકર્ષ્યા 

== અર્થતંત્ર ==
[[File:Market in Lagos, Nigeria.jpg|thumb|right|250px|લાગોસમાં બજાર]]
લાગોસ નાઇજિરીયાનું સૌથી સમૃદ્ધ શહેર છે, અને રાષ્ટ્રની મોટા ભાગની સંપત્તિ અને આર્થિક પ્રવૃત્તિ અહીં કેન્દ્રીત છે. મોટા ભાગના વ્યાપારી અને નાણાકીય ઉદ્યોગો દ્વીપમાં આવેલા [[સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રીક્ટ]]માં આવી ગયા છે. અહીં દેશની વ્યાપારી બેન્કો, નાણાકીય સંસ્થાઓ અને મુખ્ય કોર્પોરેશન્સ અને મુખ્ય મથકો આવેલા છે.
લાગોસ નાઇજિરીયા તેમજ આફ્રિકાના અન્ય શહેરોની સરખામણીએ ઉંચુ જીવનધોરણે ધરાવે છે.

[[File:Lagos cbd.jpg|thumb|right|250px|લાગોસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રીક્ટ]]

[[પોર્ટ ઓફ લાગોસ]] એ નાઇજિરીયાનું અગ્રણી [[બંદર]] છે અને તે આફ્રિકાનું સૌથી મોટું અને સૌથી વ્યસ્ત બંદર છે. તેનો વહીવટ [[નાઇજિરીયન પોર્ટ્સ ઓથોરિટી]] કરે છે અને તે મુખ્ય ત્રણ ભાગોમાં વહેંચાયેલો છે: લગોસ બંદર, લાગોસ દ્વીપની બાજુમાંથી આવેલી મુખ્ય ચેનલ, [[અપાપા બંદર]] (કન્ટેઇનર ટર્મિનલની સાઇઠ) અને ટિન કેન બંદર, બંને બેડાગ્રી ખાડીમાં સ્થિત છે, જે પશ્ચિમ તરફથી લાગોસ હાર્બરમાં વહે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.otal.com/nigeria/index.htm |title=OT Africa Line - Nigeria Page |publisher=Otal.com |date=2007-02-01 |access-date=2010-06-02}}&lt;/ref&gt; આ બંદર [[રેલહેડ]] પણ ધરાવે છે.

આ બંદર પરથી [[ક્રૂડ ઓઇલ]]ની નિકાસમાં વૃદ્ધિ થઇ રહી છે, અને નિકાસના આંકડામાં 1997 અને 2000 વચ્ચે વધારો થયો હતો.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.otal.com/Country%20Info%20Images/lagosport.pdf |title=OT Africa Line - Lagos Port Statistics |format=PDF |date= |access-date=2010-06-02}}&lt;/ref&gt; ઓઇલ અને [[પેટ્રોલિયમ]] ઉત્પાદનો નાઇજિરીયાની જીડીપીના 20 ટકા અને [[વિદેશી ચલણ]]ની આવકના 90 ટકા હિસ્સ ધરાવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html |title=CIA World Factbook - Nigeria |access-date=2010-09-21 |archive-date=2018-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180129161346/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== પરિવહન ==
[[File:Third Mainland Bridge2.jpg|thumb|right|250px|ત્રીજો મેઇનલેન્ડ પુલ]]
[[File:Lagbus.jpg|250px|right|thumb|લાગોસ બીઆરટી (BRT) બસ સ્ટોપ.]]
===ધોરીમાર્ગો===
લાગોસ પશ્ચિમ આફ્રિકામાં સૌથી મોટું અને સૌથી વિસ્તૃત રોડ નેટવર્ક ધરાવે છે. લાગોસ પરા ભૂપ્રદેશ ધરાવે છે અને હોડીની સેવા પણ ધરાવે છે. શહેરની ભૌગોલિક સ્થિતી તેમજ જંગી વસ્તીવૃદ્ધિને પગલે ધોરીમાર્ગો સામાન્ય રીતે મુખ્ય સમયમાં ખીચોખીચ રહે છે. લાગોસ અને ઘણા ધોરીમાર્ગો અને પુલોથી પણ જોડાયેલું છે. લાગોસના સ્થાનિક માર્ગો ગુણવત્તાની દ્રષ્ટિએ સુંદર રીતે સ્થાપિતથી માંડી ઉબડખાબડ પણ હોય છે. ઝડપી વાહનો માટેના મોટા ભાગના ધોરીમાર્ગો યોગ્ય સ્થિતીમાં છે. લાગોસ [[ઇબાડન]] [[એક્સપ્રેસવે]] અને લાગોસ [[એબિઓકુટા]] [[એક્સપ્રેસવે]] એ શહેરના ઉત્તર વિભાગના સૌથી મહત્વાના રૂટ ધરાવતા માર્ગો છે અને તેઓ અનુક્રમે [[ઓયો સ્ટેટ]] અને [[ઓગુન સ્ટેટ]] વચ્ચે આંતર-રાજ્ય ધોરીમાર્ગનું કામ કરે છે. પશ્ચિમ તરફ ખૂબ ગીચતા ધરાવતો લાગોસ-[[બેડીગ્રી]] એક્સપ્રેસવે [[ફેસ્ટિવલ ટાઉન]] જેવા નગરો સુધી પહોંચવાની સવલત આપે છે, જે 1977ના ફેસ્ટિવલ ઓફ બ્લેક આર્ટ્સ અને કલ્ચર 77ની ઉજવણીનું સ્થાન હતું.
[[File:Lagbuss.jpg|250px|right|thumb|આઇકોરોડુ તરફ જતી અને લાગોસ દ્વીપ પર તફાવા બાવેલા સ્ક્વેર ખાતેની લાગોસ બસ ટ્રાન્ઝિટ સિસ્ટમની બસો]]

===બીઆરટી (BRT) (લેગબસ)===
ધી લાગોસ મેટ્રોપોલિટન ટ્રાન્સપોર્ટ ઓથોરિટી (લામટા)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lamata-ng.com |title=Lagos Metropolitan Transport Authority |publisher=Lamata-ng.com |date= |access-date=2010-06-02}}&lt;/ref&gt; એજન્સીનું સર્જન તાજેતરમાં જ સ્ટેટના પરિવહનના પ્રશ્નનો ઉકેલ લાવવા માટે કરવામાં આવ્યું. 4 જુન, 2006ના રોજ [[બસ રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ]] સ્કીમનો પ્રારંભ કરવામાં આવ્યો હતો.&lt;ref&gt;. about.[http://www.lagosstate.gov.ng/News/detailednews.php?News_ID=319 લાગોસ સ્ટેટની સત્તાવાર વેસબાઇટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070807035724/http://www.lagosstate.gov.ng/News/detailednews.php?News_ID=319 |date=2007-08-07 }}&lt;/ref&gt; લાગોસ સ્ટેટે તાજેતરમાં જ બીઆરટી (BRT) (બસ રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ) સિસ્ટમનો અમલીકરણ કર્યો હતો; પ્રથમ તબક્કો ફેબ્રુઆરી 2008માં પૂર્ણ થયો હતો. સમગ્ર શહેરમાં વિશેષરૂપે [[બીઆરટી (BRT)]] માટે બનાવવામાં આવેલી લેન્સનો ઉપયોગ કરીને ભવિષ્યમાં વિસ્તરણના આયોજન સાથે હાલમાં આઠ રૂટ પર કામ કરવામાં આવે તેવી અપેક્ષા છે.
લાગોસ બીઆરટી (BRT)નો પ્રથમ તબક્કો [[આઇકોરોડુ]] રોડ પરથી [[ફુન્શો વિલિયમ્સ]] એવન્યુથી સીએમએસ સુધી 12 માઇલ્સ ચાલે છે. એક સપ્તાહના પરિક્ષણ બાદ, આયોજિત સમય કરતા છ મહિના પહેલા 17 માર્ચ, 2008ના રોજ કામગીરીનો આરંભ કરી દેવામાં આવ્યો હતો. એવો અંદાજ મુકવામાં આવ્યો છે કે સિસ્ટમ ભારે અવરજવરના સમય દરમિયાન પ્રત્યેક કલાકે દરેક દિશામાં આશરે 10,000 મુસાફરોને પરિવહનની સેવા આપશે. લામટા [[બીઆરટી (BRT)]] કોરિડોર લંબાઇમાં 22 કિલોમિટરના વિસ્તારને આવરી લે છે. આ સિસ્ટમનું સંચાલન બે ઓપરેટરો કરે છે, એનયુઆરટીડબ્લ્યુ કોઓપરેટિવ (નાઇજિરીયન યુનિયન ઓફ રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ વર્કર્સ) અને લાગોસ સ્ટેટની સરકારની માલિકીની એસેટ મેનેજમેન્ટ કંપની, લેગબસ, જે પ્રથમ તબક્કાના માઇલ 12થી સીએમએસ બીઆરટી (BRT) લાઇટ સિસ્ટમના અમલીકરણ માટે 180 ઉચ્ચ ક્ષમતાની બસનો ફાળો આપે છે.

===આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો===
લાગોસના વ્યાપારી કેન્દ્ર અને બંદર તરીકેના મહત્ત્વ અને વ્યૂહાત્મક સ્થાનને પગલે તે નાઇજિરીયાના રાષ્ટ્રીયા માર્ગોનો ઉપયોગ કરીને ત્રણ [[ટ્રાન્સ-આફ્રિકન હાઇવે]]નો એન્ડ-પોઇન્ટ છે:
*[[ટ્રાન્સ-વેસ્ટ આફ્રિકન કોસ્ટલ હાઇવે]] શહેરને છોડે છે કેમકે બેડેગ્રી એક્સપ્રેસ વે [[બેનિન]] તેમજ દૂર [[ડકાર]] અને [[નૌકચોટ્ટ]] સુધી પણ જાય છે.
*પૂર્ણતાના આરે પહોંચેલો [[અલ્જિયર્સ]] તરફનો [[ટ્રાન્સ-સહારા હાઇવે]] લાગોસ-ઇબાદન એક્સપ્રેસવે આવતા શહેરમાં પૂર્ણ થાય છે.


===રેલ (લાગોસ લાઇટ રેલ)===
લાગોસ મેટ્રોપોલિસમાં ચાલી રહેલી સુઆયોજિત રેલવે લાઇન 2012માં પૂર્ણ કરવાના આયોજન સાથે તેનું બાંધકામ ચાલી રહ્યું છે.

===હોડીઓ===
લાગોસ સ્ટેટ ફેરી સર્વિસીઝ કોર્પોરેશન કેટલાક નિયમિત રૂટ પર સેવા આપે છે, ઉદાહરણ તરીકે લાગોસ દ્વીપ અને મેઇનલેન્ડ વચ્ચે આધુનિક હોડી અને વ્હોર્વ્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ખાનગી હોડીઓ લગૂન અને અન્ય ખાડીઓ પર અનિયમિત મુસાફર સેવા આપે છે. ઘણા રૂટ્સ 1Qમાં ઓનબોર્ડ થવાની અપેક્ષા છે.

===હવાઇમથકો===
લાગોસમાં આફ્રિકાના સૌથી મોટા હવાઇમથકમાંનું એક [[મુર્તાલા મોહમ્મદ ઇન્ટરનેશલ એરપોર્ટ]] આવેલું છે, જે ટોચના આંતરરાષ્ટ્રીય મુસાફરો માટે નાઇજિરીયાનું પ્રવેશદ્વાર પણ ગણાય  હવાઇમથક આઇકેજાના ઉત્તરીય પરા વિસ્તારમાં સ્થિત છે અને તે સ્થાનિક તેમજ આંતરરાષ્ટ્રીય ટર્મિનલ્સ ધરાવે છે. 2008માં 5.1 મિલિયન મુસાફરો સાથે, આ હવાઇમથક નાઇજિરીયા સમગ્ર એર ટ્રાફિકનો આશરે અડધો હિસ્સો ધરાવતું હતું. મુર્તાલ મોહમ્મદ એરપોર્ટના આઉટબાઉન્ડ ઇન્ટરનેશનલ ટ્રાવેલમાં નાઇજિરીયામાં આવતા કે ત્યાંથી બહાર જતા લોકો એર પેસેન્જરોમાં મોટો હિસ્સો ધરાવે છે.&lt;ref&gt;{{cite web
  | last = Federal Airports Authority of Nigeria
  | first = 
  | authorlink = 
  | coauthors = 
  | title = Data &amp; Statistics
  | work = 
  | publisher = 
  | date = 
  | url = http://www.faannigeria.org/statistics.php
  | doi = 
  | access-date = 2008-03-11
  | archive-date = 2008-03-24
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20080324180942/http://www.faannigeria.org/statistics.php
  | url-status = dead
  }}&lt;/ref&gt;
હવાઇમથક ખાતે તાજેતરમાં જ નવા ટર્મિનલના ઉમેરા સાથે સુધારણા હાથ ધરવામાં આવી હતી.

== સંસ્કૃતિ ==
=== સંગીત અને ફિલ્મ ઉદ્યોગ ===
લાગોસ તેની સંગીત કળા માટે સમગ્ર [[આફ્રિકા]]માં વિખ્યાત છે. લાગોસે નાઇજિરીયા સ્ટાઇલના [[હિપહોપ]] ([[નિન્જા હિપહોપ]]), [[હાઇલાઇફ]], [[જુજુ]], [[ફુજી]], અને [[એફ્રોબીટ]] જેવી વિવિધતા ધરાવતી ઘણી શૈલીઓને જન્મ આપ્યો છે.

[[File:Nat thrater.jpg|thumb|right|250px|નેશનલ આર્ટ્સ થિયેટર]]
[[File:supereagle.jpg|thumb|right|250px|નાઇજિરીયન સુપર ઇગલ્સ]]

લાગોસ એ નાઇજિરીયાના ફિલ્મઉદ્યોગનું કેન્દ્ર છે, જેને ઘણીવાર '[[નોલિવુડ]]' કહેવામાં આવે છે. લાગોસ દ્વીપ પરનું ઇદુમોટા બજાર એ મુખ્ય વિતરણ કેન્દ્ર છે. લાગોસના [[ફેસ્ટેક]] વિસ્તારમાં ઘણી ફિલ્મોનું નિર્માણ થયું છે. ફિલ્મ ઉદ્યોગની સામે સિનેમા ધીમેધીમે તેના પ્રસંશકો ગુમાવી રહ્યો છે. યોરૂબા ભાષાની ફિલ્મ સિનેમામાં સૌથી વધુ જોવાય છે, ત્યાર બાદ બીજા ક્રમે [[ભારતીય ફિલ્મો]] આવે છે. ફિલ્મો અને વિશેષરૂપે યોરૂબા ભાષાની ફિલ્મોનું પાશ્ચાત્ય સમજણ પ્રમાણે લાંબા સમય સુધી પ્રિમીયર યોજાતું નથી. અંગ્રેજી ભાષાની ફિલ્મો પર મુખ્યત્વે ઇગબોસનું નિયંત્રણ હોય છે જે ખૂબ લોકપ્રિય છે અને તે સીધી સ્ટુડિઓમાંથી બજારમાં જાય છે. ઇગાન્મુમાં [[નેશનલ આર્ટ્સ થિયેટર]] આવેલું છે - જે નાઇજિરીયામાં પર્ફોર્મીંગ આર્ટ્સનું મુખ્ય કેન્દ્ર ગણાય છે.

===રમત-ગમત===
વિશ્વના મુખ્ય શહેરોની જેમ [[ફુટબોલ]] લાગોસની સૌથી લોકપ્રિય રમત છે. લાગોસની મુખ્ય ફુટબોલ ક્લબોમાં [[જુલિયસ બર્જર એફસી]], [[ફર્સ્ટ બેન્ક]] અને [[સ્ટેશનરી સ્ટોર્સ]]નો સમાવેશ થાય છે. '''સુપર ઇગલ્સ''' તરીકે ઓળખાતી [[નાઇજિરીયા નેશનલ ફુટબોલ ટીમ]] લાગોસમાં સુરૂલિઅર ખાતે આવેલા [[નેશનલ સ્ટેડિયમ]] પર બધી જ રમતોમાં ભાગ લે છે; જોકે હવે બધી જ મેચ [[અબુજા]] ખાતેના વિશાળ અને નવા [[અબુજા નેશનલ સ્ટેડિયમ]] ખાતે રમાય છે, જે સુપર ઇગલ્સનું ગૃહસ્થાન મનાય છે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.worldstadiums.com/africa/countries/nigeria.shtml |title=Nigeria |publisher=World Stadiums |date= |access-date=2010-06-02 |archive-date=2016-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160418021639/http://www.worldstadiums.com/africa/countries/nigeria.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.rsssf.com/tablesn/nig-intres.html&lt;/ref&gt;

[[File:lagbeach.jpg|thumb|right|250px|લાગોસનો લેક્કી બિચ]]
[[File:laghotel.jpg|thumb|right|250px|વિક્યોરિયા દ્વીપમાં એકો હોટેલ અને સ્વીટ્સ.]]


=== પ્રવાસન {{Anchor|Bar Beach}} ===
હાલના ગવર્નર રેજી બેબાતુન્ડે ફેશોલાના વહીવટથી પ્રાપ્ત કરેલા અદ્યતનીકરણના પ્રોજેક્ટને પ્રાપ્ત કર્યા બાદ, લાગોસ એ પ્રવાસીઓ માટે મુખ્ય સ્થાન બની ગયું છે. તે આફ્રિકા અને સમગ્ર વિશ્વના પણ મોટા શહેરોમાં સ્થાન ધરાવે છે. લાગોસ એ [[વૈશ્વિક શહેર]] બનવા તરફ કદમ માંડી રહ્યું છે. 25મી એપ્રિલના રોજ યોજાયેલા 2009 એયો કાર્નિવલ એ શહેરને વૈશ્વિક કક્ષાના દરજ્જા તરફનું એક પગલું હતું. હાલમાં, લાગોસ એ પ્રાથમિક ધોરણે ઉદ્યોગ કેન્દ્રી અને ઝડપથી વિકસતા સમુદાય તરીકે ઓળખાય છે. લાગોસ એ એટલાન્ટિક સમુદ્રના કિનારાના રેતાળ બીચ ધરાવે છે. શહેરના લોકપ્રિય બીચમાં બાર બીચ અને લેક્કી બીચનો સમાવેશ થાય છે. આમ છતાં જાન્યુઆરી 2009માં, ખાનગી માલિકીના પ્રાણીસંગ્રહાલયને લાગોસના એપે વિસ્તારમાં ખુલ્લુ મુકવામાં આવ્યું, જેમાં આફ્રિકામાં ઉત્પત્તિ ધરાવતા ઘણા પ્રાણીઓનું કેન્દ્ર છે.આ પ્રોજેક્ટને લાગોસ સ્ટેટ સરકારનું સંપૂર્ણ સમર્થન છે. લાગોસમાં ત્રણ તારકથી માંડી પાંચ તારક સુધીની વિવિધ હોટેલ આવેલી છે. કેટલીક વિખ્યાત હોટેલોમાં શેરેટન હોટેલ એન્ડ ટાવર્સ, ફેડરલ પેલેસ હોટેલ, આઇકોઇ હોટેલ, સોફિટેલ લાગોસ મૂરહાઉસ આઇકોઇ, એકો હોટેલ્સ એન્ડ સ્વીટ્સ, ધી એએચઆઇ રેસિડેન્સ અને ધી પામવ્યૂ મેનોરનો સમાવેશ થાય છે. પ્રવાસીઓ મોટે ભાગે નાઇજિરીયાની સમૃદ્ધ સંસ્કૃતિ, મનોરંજક વાસરો અને લાગોસ શહેરની સજીવતાથી આકર્ષાય છે. આકર્ષક પ્રવાસન સ્થળોમાં ઓબા પેલેસ, નેશનલ મ્યુઝિયમ, શ્રાઇન ઓફ ફેલા અને બીચ રિસોર્ટ્સનો સમાવેશ થાય છે.

==શિક્ષણ==

લાગોસની સરકાર રાજ્યની શાળાઓનું સંચાલન કરે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.lagosstate.gov.ng/Agenda/Education.htm |title=શિક્ષણ |access-date=2010-09-21 |archive-date=2007-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070714215938/http://www.lagosstate.gov.ng/Agenda/Education.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; અહીંની શૈક્ષણિક વ્યવસ્થામાં 6-3-3-4ની પ્રણાલિ છે, જેનું અમલીકરણ સમગ્ર દેશમાં કરવામાં આવ્યું છે (તેમજ અન્ય [[ઇકોવાસ]] રાજ્યોમાં પણ). આ પ્રણાલિમાં પ્રાઇમરી, જુનિયર સેકન્ડરી સ્કૂલ (જેએસએસ), સિનીયર સેકન્ડરી સ્કૂલ (એસએસએસ), અને યુનિવર્સિટીની કક્ષાઓ છે. બધાને બાળકોને પ્રથમ નવ વર્ષ દરમિયાન વિશેષ સંભાળ સાથે પાયાનું શિક્ષણ આપવામાં આવે છે. લાગોસમાં સાત{{Citation needed|date=May 2010}}સેકન્ડરી સ્કૂલ્સ, યુનિવર્સિટીઓ અને અન્ય વ્યવસાયલક્ષી સંસ્થાઓ આવેલી છે, જેનું સંચાલન સરકાર અથવા ખાનગી સંસ્થાઓના હાથમાં હોય છે.

=== પોલિટેક્નિક ===
* [[યાબા કોલેજ ઓફ ટેક્નોલોજી]] (YABATECH) : 1934માં સ્થાપાયેલી આ કોલેજ નાઇજિરીયાની પ્રથમ અને આફ્રિકાની ત્રીજા ક્રમની ઉચ્ચ શિક્ષણ આપતી સંસ્થા છે. આ કોલેજ સંસ્કૃતિ અને વારસાનું કેન્દ્ર છે. હાલમાં અહીં 16,000થી વધારે વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ કરે છે.
* લાગોસ સ્ટેટ પોલિટેક્નિક એ ખાનગી પોલિટેક્નિક સહિત 6થી વધારે શાળાઓ ધરાવતી [[પોલિટેક્નિક]] છે અને તેની સ્થાપના 25 વર્ષ પહેલા કરવામાં આવી હતી. તેનું મુખ્ય કેમ્પસ શગામુ રોડ પર આઇકોરોડુ ખાતે છે.
* [[લાગોસ સિટી પોલિટેક્નિક]], આઇકેજા - આ નાઇજિરીયાની પ્રથમ ખાનગી પોલિટેક્નિક છે. તેની સ્થાપના 1990માં એન્જિનિયર બાબાતુન્ડે ઓડુફુવાએ કરી હતી.  એન્જિ. ઓડુફુવા ઓગુન રાજ્યના આઇજેબુ નોર્થ ઇસ્ટ લોકલ ગર્વન્મેન્ટ એરિયા (I.N.E.L.G)ના ઓકે-આયેમાંથી આવતા હતા.
* ગ્રેસ પોલિટેક્નિક
* વોલેક્સ પોલિટેક્નિક
* [[ફેડરલ કોલેજ ઓફ ફિશરીજ એન્ડ મરિન ટેક્નોલોજી]] એ મોનોટેક્નિક છે જે ફિશરીઝ ટેક્નોલોજી, સામાન્ય વિજ્ઞાન, મરિન એન્જિનિયરીંગ અને નોટિકલ વિજ્ઞાનનું શિક્ષણ આપે છે.

=== યુનિવર્સિટીઓ ===
[[File:unilag.jpg|thumb|right|250px|યુનિવર્સિટી ઓફ લાગોસ]]
* [http://www.pau.edu.ng/ ધી પાન આફ્રિકન યુનિવર્સિટી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060620152049/http://www.pau.edu.ng/ |date=2006-06-20 }} એ મૂળ એક બિઝનેસ સ્કૂલ છે, જે બે [[એમબીએ (MBA)]] પ્રોગ્રામ ઓફર કરે છે. 1996માં સ્થપાયેલી અને 2002માં યુનિવર્સિટીનો દરજ્જો પ્રાપ્ત કરનારી આ સંસ્થા લાગોસ બિઝનેસ સ્કૂલ એન્ડ ઓફ એન્ટરપ્રાઇઝ ડેવલોપમેન્ટ સર્વિસીઝ સાથે સંલગ્ન છે. યુનિવર્સિટી [[કલા]]ના શિક્ષણ પર પણ ભાર મુકે છે.

* [[યુનિવર્સિટી ઓફ લાગોસ]] (UNILAG) એ 1962માં સ્થપાયેલ અને 35,000થી વધારે વિદ્યાર્થીઓ ધરાવતી વિશાળ સંસ્થા છે. તેમાં 13 ફેકલ્ટીઝનો સમાવેશ થાય છે, જેનું સંચાલન 4,000થી વધારે કર્મચારીઓ કરે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.unilag.edu/ |title=યુનિવર્સિટી ઓફ લાગોસની સત્તાવાર વેબસાઇટ |access-date=2021-07-10 |archive-date=2005-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051227122037/http://www.unilag.edu/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

* [[લાગોસ સ્ટેટ યુનિવર્સિટી]] (LASU) એ 1984માં સ્થપાયેલી અને લાગોસ સ્ટેટ ગવર્ન્મેન્ટની માલિકીની એકથી વધારે કેમ્પસ ધરાવતી યુનિવર્સિટી છે. તેનું મુખ્ય કેમ્પસ લાગોસ-બેડેગ્રી પાસે ઓજૂમાં સ્થિત છે.
* [http://www.nou.edu.ng નેશનલ ઓપન યુનિવર્સિટી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120919062323/http://nou.edu.ng/ |date=2012-09-19 }} નેશનલ ઓપન યુનિવર્સિટી એ નાઇજિરીયાની પ્રથમ ઓપન યુનિવર્સિટી છે, તે લાગોસના વિક્ટોરિયા દ્વીપના અહમેડુ બેલ્લો માર્ગ પર આવેલી છે
* લાગોસ સ્ટેટ કોલેજ ઓફ હેલ્થ ટેક્નોલોજી (LASCOHET) યાબા - હેલ્થ ઇન્ફોર્મેશન મેનેજમેન્ટ, ફાર્માસિસ્ટ ટેક્નિશીયન, મેડીકલ લેબોરેટરી ટેક્નિશીયન, કમ્યુનિટી હેલ્થ એક્સ્ટેન્શન વર્કર અને એન્વાયર્ન્મેન્ટલ હેલ્થ ટેક્નોલોજી જેવા આરોગ્યને લગતા કોર્સ ચલાવતી નાના કદની સંસ્થા છે, તે યાબામાં સ્થિત છે
* લાગોસ સ્ટેટ યુનિવર્સિટી કોલેજ ઓફ મેડિસીન, (LASUCOM), આઇકેજા
*લાગોસ યુનિવર્સિટી ટિચીંગ હોસ્પિટલ (LUTH), ઇદી-આરબા-મુશિન, લાગોસ.

== નવા જિલ્લાઓ ==
===એકો એટલાન્ટિક સિટી===
[[એકો એટલાન્ટિક સિટી]] એ ભવિષ્યમાં આકાર લેનારુ 21મી સદીનું શહેર છે, જેનું બાંધકામ [[એટલાન્ટિક સમુદ્ર]] પાસેથી મેળવેલી જમીન પર થશે. મોટા ભાગની જમીન પાછી મેળવી લેવામાં આવી છે. આ સંભવિત વિકાસ 400000 નિવાસીઓ અને દ્વીપ પર આવાગમન કરતા 250000 મુસાફરોને લક્ષ્યાંક બનાવે છે. આ પ્રોજેક્ટનું આયોજન 1950 અને 1960ના દાયકાઓ દરમિયાનની કિનારાની સ્થિતી પાછી લાવવા અને ધોવાણથી થયેલા નુક્શાનને પાછું વાળવા માટે કરવામાં આવ્યું છે.&lt;ref&gt;{{cite news |first= Deji |last=Elumoye |title='Eko Atlantic City Underway' |url=http://allafrica.com/stories/200709260377.html |work= [[Thisday]] (via allAfrica.com) |publisher=AllAfrica Global Media |date=2007-09-26 |access-date=2008-02-04 }}&lt;/ref&gt;

== નોંધ અને સંદર્ભો ==
{{Reflist|2}}[http://www.lagosmet.com લેગોસ્મિત લાગોસ મેટ્રોપોલિટન કમ્યુનિટી, નાઇજિરીયા] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923151237/http://lagosmet.com/ |date=2010-09-23 }}

==બાહ્ય લિંક્સ==
{{Sisterlinks}}
;સરકાર
* [http://www.lagosstate.gov.ng/ લાગોસ સરકારની સત્તાવાર સાઇટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080215013033/http://www.lagosstate.gov.ng/ |date=2008-02-15 }}
* [http://www.lagosjudiciary.gov.ng/ લાગોસ સ્ટેટ જ્યૂડિશરી બોર્ડ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050124234551/http://www.lagosjudiciary.gov.ng/ |date=2005-01-24 }}
* [http://www.business-travel-nigeria.com/lagos-nigeria.html  લાગોસ નાઇજિરીયા ધી અપ્સ એન્ડ ડાઉન્સ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100917080124/http://www.business-travel-nigeria.com/lagos-nigeria.html |date=2010-09-17 }}
* [http://www.business-travel-nigeria.com/pictures-of-lagos-nigeria-1.html  લાગોસના વધુ ચિત્રો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100830095012/http://www.business-travel-nigeria.com/pictures-of-lagos-nigeria-1.html |date=2010-08-30 }}

;સમાચાર
*[http://www.punchng.com/ ધી પંચ] દૈનિક અખબાર
*[http://www.ngrguardiannews.com/ ધી ગાર્ડિયન] દૈનિક અખબાર
*[http://www.thisdayonline.com/ ધીસ ડે] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091208004525/http://www.thisdayonline.com/ |date=2009-12-08 }} દૈનિક અખબાર
*[http://www.vanguardngr.com/ વેનગાર્] દૈનિક અખબાર
*[http://www.mynaijanews.com/ માયનૈજાન્યૂઝ] લાગોસસ્થિત ન્યૂઝ સર્વિસ
*[http://www.lagosstateonline.com/ લાગોસ સ્ટેટ ઓનલાઇન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090829003200/http://www.lagosstateonline.com/ |date=2009-08-29 }} લાગોસ કમ્યુનિટી વેબસાઇટ
;અન્ય
*[http://www.lagosmap.com/ લાગોસની શેરીઓનો નક્શો ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101104155559/http://www.lagosmap.com/ |date=2010-11-04 }} લાગોસનો શેરી કક્ષાનો નક્શો

{{Template group
|title = Articles Related to Lagos
|list  =
{{Yoruba topics|state=expanded}}
{{Template group
|title = [[File:Gnome-globe.svg|25px]]{{nbsp}}Geographic locale
|list  =
'''[[Geographic coordinate system|Lat. &lt;small&gt;and&lt;/small&gt; Long.]] {{Coord|6|27|11|N|3|23|45|W|display=inline}}'''
}}
{{All-Africa Games Host Cities}}
{{World's most populated urban areas}}
}}</text>
      <sha1>ah84s2fap1tpw5ys6ejdr3d8gfrkyfa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ભીલડી (તા. ડીસા)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27335</id>
    <revision>
      <id>903050</id>
      <parentid>832472</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T15:47:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3970" sha1="qhdx1tvcuha5ui59sezf0f07xw8udsg" xml:space="preserve">{{Infobox Indian jurisdiction
| type               = નગર
| native_name        = ભીલડી 
| state_name         = ગુજરાત
| district           = બનાસકાંઠા
| taluk_names        = [[ડીસા તાલુકો|ડીસા]]
| latd               = 24.0389
| longd              = 71.9415
| area_total         = 
| altitude           = 94
| population_total   = ૫૭૫૨
| population_total_cite = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.censusindia.co.in/villages/bhildi-population-banas-kantha-gujarat-508356|title=Bhildi Village Population, Caste - Deesa Banaskantha, Gujarat - Census India|website=www.censusindia.co.in|language=en-US|access-date=2019-06-03|archive-date=2019-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190603143539/https://www.censusindia.co.in/villages/bhildi-population-banas-kantha-gujarat-508356|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| population_as_of   = ૨૦૧૧
| population_density = 
| leader_title_1     = 
| leader_name_1      = 
| leader_title_2     = 
| leader_name_2      = 
| footnotes          = 
| blank_title_1      = સગવડો
| blank_value_1      = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], દૂધની ડેરી
| blank_title_2      = મુખ્ય વ્યવસાય
| blank_value_2      = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]]
| blank_title_3      = મુખ્ય ખેતપેદાશ
| blank_value_3      = [[મકાઈ]], [[બાજરી]], [[તુવર]], [[શાકભાજી]]
| blank_title_4      = 
| blank_value_4      = 
}}
'''ભીલડી (તા. ડીસા)''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત|ગુજરાત રાજ્ય]]ના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા [[બનાસકાંઠા જિલ્લો|બનાસકાંઠા જિલ્લા]]માં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા [[ડીસા તાલુકો|ડીસા તાલુકા]]માં આવેલું એક નગર છે. ભીલડી નગરના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. અહીં મુખ્યત્વે [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[વરિયાળી]], [[બાજરી]], [[કપાસ]], [[દિવેલી| દિવેલા]], [[રજકો]] તેમ જ અન્ય [[શાકભાજી]]ના પાકની [[ખેતી]] કરવામાં આવે છે. આ નગરમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

==ભૂગોળ==
ભીલડી {{coord|24|11|0|N|72|2|0|E}} પર સમુદ્ર સપાટીથી ૯૪ મીટરની ઉંચાઇ પર આવેલું છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/09/Bhildi.html |title=Map and weather of Bhildi |access-date=2016-02-07 |archive-date=2016-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313034132/http://www.fallingrain.com/world/IN/09/Bhildi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== આ પણ જુઓ ==
* [[નવા ભીલડી (તા. ડીસા)]]

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
* [http://www.india9.com/i9show/Bhildi-74224.htm ભીલડી વિષે]
* [http://www.maplandia.com/india/gujarat/banas-kantha/bhildi/ ભીલડીનો અવકાશી નકશો]

{{સ્ટબ}}

[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો]]
[[શ્રેણી:ડીસા તાલુકો]]</text>
      <sha1>qhdx1tvcuha5ui59sezf0f07xw8udsg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>માથેરાન</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29298</id>
    <revision>
      <id>903060</id>
      <parentid>770971</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T19:08:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31214" sha1="gzoc23ilidf70br1g5kg40k33ifrjc7" xml:space="preserve">{{Infobox Indian Jurisdiction |
native_name = માથેરાન | 
type = નગર | 
latd = 18.9866 |
longd = 73.2679 |
locator_position = right |
skyline = Matheran-map.jpg |
skyline_caption = માથેરાનનો વિસ્તૃત નકશો |
state_name = મહારાષ્ટ્ર |
district = રાયગડ |
nearest_city = કર્જત |
leader_title = |
leader_name = |
altitude = 800 |
population_as_of = ૨૦૦૧ |
population_total = ૫૧૩૯ | 
population_density = |
area_magnitude = sq.km |
area_total = 7 |
area_telephone = ૦૨૧૪૮|
postal_code = 410102|
official_languages_ =અંગ્રેજી હિન્દી|
vehicle_code_range = MH-06 |
sex_ratio = |
unlocode = |
website = |
footnotes = |
}}
[[Image:Hairpinatmatheran.JPG|thumb|right|હેર પીન ઘાટ રસ્તો, માથેરાન]]
'''માથેરાન''' (મરાઠી: माथेरान) એ [[ભારત]]ના [[મહારાષ્ટ્ર]] રાજ્યના [[રાયગડ જિલ્લો|રાયગડ]] જિલ્લામાં આવેલ એક ગિરિનગર પાલિકા છે. આ કર્જત તહેસીલમાં આવેલ એક ભારતનું સૌથી નાનું ગિરિમથક છે. આ ગિરિમથક [[પશ્ચિમ ઘાટ]]માં સમુદ્ર સપાટીથી ૮૦૦મી ઉંચાઈએ આવેલું છે. આ સ્થળ [[મુંબઈ]]થી ૯૦ કિમી, [[પુના|પુણે]]થી ૧૨૦ કિમી દૂર આવેલ છે. બે મહાનગરોથી નજીક હોવાને કારણે આ સ્થળ લોકો માટે અઠવાડીક રજા ગાળવાનું સુલભ સ્થળ બની ગયું છે. ''માથેરાન''નો અર્થ થાય છે &quot;ટોચ પર આવેલ જંગલ&quot; કે &quot;જંગલ માતા&quot;. 

માથેરાનને પર્યાવરણ અને જંગલ મંત્રાલય, ભારત સરકાર દ્વારા એક સંવેદનશીલ પર્યાવરણ ક્ષેત્ર ઘોષિત કરાયું છે. આ વિશ્વના અમુક ક્ષેત્રોમાંનું છે જ્યાં વાહન વ્યવહારની પરવાનગી નથી. આને લીધે આ ગિરિમથક અન્ય સ્થળોથી જુદું તરી આવે છે. માથેરાન ૧૦૦ વર્ષ પહેલાના યુગમાં લઈ જાય છે જ્યારે વાહન વ્યવહાર ન હતો. 

અહીં વાહન વ્યવહાર ન હોવાને કારણે, અહીં હજારો પ્રવાસીઓના આવવા છતાં આ સ્થળ ખૂબ શાંત છે.

આસપાસની ટેકરીઓ અને ખીણનું પ્રદર્શન કરાવતાં અનેક પોઈન્ટ આવેલા છે. અહીં ઘણું ખરું ઘાઢ જંગલ આવેલ છે. 

કુલ મળી મથેરાનમાં ૩૮ પોઈન્ટ છે. તેમાંથી પેનોરમા પોઈન્ટ ખાસ છે જ્યાંથી ૩૬૦ અંશ નું દ્રશ્ય મળે છે અને [[નેરલ|નેરળ]] નગરને પણ જોઈ શકાય છે. આ પોઈન્ટ પરથી સૂર્યોદય અને સૂર્યાસ્તનું દ્ર્શ્ય ખૂબ મનોરમ્ય હોય છે. લ્યુઈસા પોઈન્ટ પરથી પ્રબળ ગઢનું સાફ દ્રશ્ય દેખાય છે. વન ટ્રી હીલ પોઈન્ટ, હાર્ટ પોઈન્ટ, મન્કી પોઈન્ટ, પોર્ક્યૂપાઈન પોઈન્ટ, રામબાગ પોઈન્ટ વગેરે અન્ય પોઈન્ટ છે.

== ઇતિહાસ ==
માથેરાનની શોધ ૧૮૫૦માં તે સમયના થાણે જિલ્લાના કલેક્ટર હગ પોયીન્ટઝ્ મેલેટ એ કરી હતી. તે સમયના મુંબઈ રાજ્યના ગવર્નર જ્હોન એલ્ફીસ્ટનએ આ ગિરિમથકની પાયાવિધી કરી. આ ક્ષેત્રની કાળઝાળ ગરમીથી બચવા અંગ્રેજોએ આ ગિરિમથકનો વિકાસ કર્યો. 

[[Image:Dasturinaka.JPG|thumb|250px|right|દસ્તુરી નાકા]]
માથેરાન તેની તળેટી પર આવેલા નગર નેરળ સાથે જોડાયેલ છે. ૯ કિમી લાંબા એક ડામર રસ્તા દ્વારા નેરળ દસ્તૂરી નાકા સાથે જોડાયેલ છે. માથેરાનની આગવી શૈલી જાળવી રાખવા આ સ્થળથી આગળ વાહનો લઈ જવા પર પ્રતિબંધ છે. અહીં આવવાનો એક અન્ય માર્ગ છે નેરો ગેજ રેલ્વે, જે માથેરાન અને નેરળને જોડે છે. નેરળ એ મુંબઈ-પુણેના વ્યસ્ત રેલ્વે લાઈન પર આવેલ એક બ્રોડ ગેજ રેલવે સ્ટેશન પણ છે. કર્જત એ નજીકનું મહત્વનું જંકશન છે. માથેરાન પર્વતીય રેલ્વે સર આદમજી પીરભોય દ્વારા ૧૯૦૭માં બાંધવામાં આવી. તેની લંબાઈ ૨૦ કિમી (૧૨.૪ માઈલ) છે અને તે જંગલોમાંથી પસાર થાય છે. ઓક્ટોબર ૨૦૦૯માં યુનેસ્કોની વિશ્વ ધરોહર સ્થળનું પ્રમાણપત્ર આપતી સંસ્થાના પ્રતિનિધીઓ એ આ સ્થળની મુલાકાત લીધી હતી. ભારતીય અન્ય પર્વતીય રેલ્વે જેમ કે કાલ્કા શિમલા, દાર્જીલીંગ અને નિલગિરિ રેલ્વે સાથે માથેરાન રેલ્વે સાથે માથેરાન પર્વતીય રેલ્વે ને ઉમેરવાની યોજના છે. જો આ રેલ્વેને હેરીટેજ સ્ટેટસ મળ્યું તો પ્રવાસી ગતિવિધી વધુ તેજ બનશે. 

જુલાઈ ૨૦૦૫માં આવેલ પુરને કારણે આ રેલ્વેના ૭૦% ભાગને ખૂબ નુકશાન થયું. તેનું સમારકામ એપ્રિલ ૨૦૦૭માં પુરું થયું તેનો ખર્ચ ૨-૨.૪ કરોડ રૂપિયા જેટલો થયો હતો.&lt;ref&gt;{{cite news
|url=http://economictimes.indiatimes.com/News/News_By_Industry/Services/Travel/Joy_ride_Matheran_chugs_back_on_the_tourist_map/articleshow/1919748.cms
|title=Joy ride: Matheran chugs back on the tourist map
|author=Ashish Kumar Mishra
|work=The Economic Times
|date=૧૮ એપ્રિલ ૨૦૦૭
|access-date=૧૯ એપ્રિલ ૨૦૦૭
}}&lt;/ref&gt;.

[[Image:Toy Train matheran.jpg|thumb|માથેરાન પર્વતીય રેલ્વેની ટચુકડી ગાડી ]]

કેંદ્રીય સરકાર દ્વારા માથેરાનને સંવેદનશીલ પર્યાવરણ જાહેર કરાયું છે. માથેરાનને એક રીતે આરોગ્ય ધામ કહી શકાય છે. આખા માથેરાન માં માત્ર એક જ વાહન છે અને તે છે નગર પાલિકાની રુગ્ણવાહીકા. અન્ય કોઈ પણ નિજી વાહન પ્રતિબંધિત છે. માથેરાનમાં આવાગમન માટે બે પ્રકારના સાધન મોજૂદ છે; તે છે ઘોડા અને હાથે ખેંચાતી ગાડી. 

માથેરાન એ મુંબઈ અને પુણેના લોકો માટે એક પ્રચલિત રજા ગાળવાનું સ્થળ છે. તે સહ્યાદ્રી પર્વતમાળામાં આવેલું છે. માથેરાન આસપાસના ભૂભાગથી ઊંચાઈએ આવેલ હોવાથી અહીંની આબોહવા ઠંડી અને ઓછી ભેજવાળી હોય છે. આને લીધે તે લોકપ્રિય બન્યું છે. ઉનાળામાં અહીં તાપમાન ૩૨°સે અને ૧૬°સે વચ્ચે રહે છે. 

માથેરાનમાં ઘણાં પ્રકારની જડી઼બૂટી ઉગે છે. અહીં વાંદરાઓની ઘણી મોટી વસ્તી મળી આવે છે. તેમાં બોનેટ મેકાક અને રાખોડી હનુમાન વાનર શામેલ છે. અહીં આવેલ ચૅર્લોટ લેક નામનું તળાવ માથેરાનના પીવાના પાણીનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે. 

અહીં મરાઠી, હિંદી અને અંગ્રેજી ભાષા બોલાય છે. અહીં ઘણાં બધાં પારસી બંગલાઓ છે. પ્રાચીન બ્રિટિશ શૈલીનું વાસ્તુ સ્થાપત્ય અહીં હજી જોઈ શકાય છે. અહીંના રસ્તાઓ ઉપર લાલ લેટેરાઈટ માટી જોઈ શકાય છે. ચોખ્ખી રાતોમાં અહીંથી મુંબઈની દીવા બત્તીઓ દેખાતી હોવાનું કહેવાય છે.

== ભૂગોળ ==
માથેરાન એ {{coor d|18|98|N|73|27|E|display=title|region:IN_type:city}} અક્ષાંસ અને રેખાંશ પર અાવેલ છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/16/Matheran.html |title=Falling Rain Genomics, Inc - Matheran |access-date=2011-01-04 |archive-date=2011-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110625072059/http://www.fallingrain.com/world/IN/16/Matheran.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. માથેરાનની સમુદ્ર સપાટીથી સરાસરી ઊંચાઈ ૮૦૦ મીટર છે.

{{આબોહવા કોઠો
|માથેરાન
|13|29|0
|14|32|0
|19|36|0
|22|38|25
|25|39|50
|24|34|600
|22|30|850
|21|29|500
|23|31|475
|21|34|250
|20|33|25
|13|29|0
|source=[http://www.world66.com/asia/southasia/india/maharashtra/matheran/lib/climate&amp;setunit=World66 માથેરાન આબોહવા વાતાવરણ]
|float=center
|clear=left
}}

== માથેરાન કેમ પહોંચશો? ==
માથેરાન મુંબઈથી લગભગ ૧૦૦ કિમી અને પુણેથી લગભગ ૧૨૦ કિમી અને સૂરતથી ૩૨૦ કિમી દૂર આવેલું છે. મુંબઈ પુણે રેલ્વે લાઈન પર આવેલા નેરળ સ્ટેશનથી માથેરાન ૧૧ કિમી દૂર આવેલું છે. નેરળ સ્ટેશનથી માથેરાનના પ્રવેશ દ્વાર સુધી જવા શૅર ટેક્સીઓ મળે છે. માથેરાનના ટેક્સી સ્ટેન્ડથી માથેરાન મુખ્ય શહેર સુધી પહોંચવા ચાલીને જઈ શકય છે અથવા ઘોડા ઉપલબ્ધ છે. 

ઓક્ટોબર ૨૦૦૮થી નેરળ અને કર્જતથી દસ્તૂરી પાર્ક સુધી બસ સેવા પણ શરૂ કરાઈ છે. તેના વિરોધમાં ટેક્સી વાળાઓએ એક દિવસની હડતાલ કરી હતી.

===પ્રવાસ માહિતી===
સૌથી નજીકનું [[મુંબઈ]] હવાઈ મથક અહીંથી ૧૦૦ કિમી દૂર આવેલું છે. માથેરાન નગરની મધ્યમાં એક નેરો ગેજ સ્ટેશન આવેલ છે. પ્રાચીન માથેરાન પર્વતીય રેલ્વે દરરોજ નેરળ અને માથેરાન વચ્ચે અમુક ફેરીઓ ટ્રેન ચલાવે છે. ૮ કિમીની આ યાત્રા કરવા લગભગ અઢી કલાક જેટલો સમય લાગે છે પણ આ પણ એક રોમાંચક રેલ્વે અનુભવ છે. નેરળ સ્ટેશન પર ટ્રેન બદલી કરવી પડે છે અને મુંબઈ સી.એસ.ટી. પહોંચવા સ્ટેશન લોકલ ટ્રેન મળે છે.

માથેરાન રસ્તા માર્ગે પણ મુંબઈ અને પુણે સાથે સારી રીતે જોડાયેલું છે. મુંબઈથી નવી મુંબઈ પનવેલ માર્ગે માથેરાન પહોંચી શકાય છે. ઉપર ચડ્યા પછી દસ્તૂરી નાકા પછી વાહન છોડી દેવું પડે છે કેમ કે તેનાથી આગળ વાહનોનો પ્રવેશ વર્જિત છે. આ દસ્તૂરી નાકું મુખ્ય શહેરથી ૧.૫ માઈલ (૨.૩ કિમી) દૂર છે. આ નાકા સુધી પહોંચવા મુંબઈથી સીધી ટેક્સીઓ પણ મળે છે.

'''સુરતથી''' 

સુરતથી ઉધના સચિન પલસણા માર્ગે (૩૦ કિમી) સુરત - મુંબઈ રસ્તો લેવો. ત્યાંથી (એન એચ - ૮) લઈ , મનોર સુધી આવવું. અને ડાબી તરફ પડતો ભીવંડીનો રસ્તો લેવો. ભીવંડી થી કલ્યાણ જઈ અંબરનાથ, બદલાપુર થઇ નેરળ સુધી પહોંચી શકાય છે. ત્યાંથી માથેરાન પર ચડતો ઘાટ રસ્તો લઈ દસ્તૂરી નાકા પહોંચી શકાય છે.

'''મુંબઈથી'''

મુંબઈથી દાદર ચેંબુર થઈ જૂનો મુંબઈ પુણે હાઈ-વે લો અથવા પનવેલના ટ્રાફીકને ટાળવા મેકડોનાલ્ડ આગળથી મુંબઈ પુણે એક્સપ્રેસ વે લો. પાંચ મિનિટની ડ્રાઈવ પછી પહેલું બહાર પડવાનો ફાંટો આવશે, શેડંગ/ખોપોલી નિકાસ. (અહીં ટોલ ભરવાનો રહે છે.)

આ નિકાસ માર્ગે તમે ફરીથી જૂના મુંબઈ પુણે માર્ગ પર આવી જશો. પુણે તરફ જવાના રસ્તે ચાલતા રહો. (અહીં પણ ટોલ ભરવો પડશે)

મુંબઈ પુણે માર્ગ પર લગભગ ૧૦ કિમી પછી એક ચોક આવશે. ત્યાં માથેરાન કર્જત જવા અહીં વળો એમ લખ્યું હશે. (તે રસ્તો ન ચુકશો નહીંતો સીધા ખોપોલી પહોંચશો.) આ વળણ પછી લગભગ ૫૦ મીટર દૂર ભગવાન શિવની એક ઉંચી મૂર્તિ છે જે ખૂબ દૂરથી દેખાય છે. 

આ વળણ પછી ૯ કિમી એક અન્ય ચોક આવશે જેને ચાર ફાટા કહે છે. ત્યાંથી ડાબે વળી નેરળનો રસ્તો લેવો.

[[Image:Deepvalley.JPG|thumb| માથેરાન જતા રસ્તા પર ભય સૂચક પાટીયું]]

ત્યાંથી ૧૧ કિમી પ્રવાસ કરી તમે માથેરાન ટેકરીની તળેટીમાં આવી જશો.

ત્યાંથી ડાબે વળી ૭ કિમી પ્રવાસ કરી દસ્તૂરી નાકા પહોંચાય છે.

આ રસ્તો ખૂબ તીવ્ર ઢોળાવ વાળો છે પર સારી રીતે ડામર મઢેલો છે. કાર પાર્કીંગ સ્થળે પહોંચી નિયત સ્થળે કાર પાર્ક કરવી પડે છે. પાર્કીંગ પ્રવેશ ફી અને રોજીંદુ ભાડું ભરવું પડે છે.

[[Image:Localrickshaw.JPG|thumb|માથેરાન પ્રવેશ]]

આનાથી આગળ કોઈ વાહનો ને પ્રવેશ નથી માથેરાન કેંદ્ર અહીંથી ૪૦ મિનિટના પગપાળા અંતર પર છે. માથેરાન નગરપાલિકાની હદમાં પ્રવેશ કરતાં પહેલાં પ્રતિ વયસ્ક ૨૫ રૂ. અને પ્રતિ બાળક ૧૦ રૂ. પ્રવેશ ફી ભરવી પડે છે.

એક વખત અહીં પ્રવેશ કરશો કે લાલ ધૂળ ધરાવતા રસ્તા પ્રકૃતિમાં સ્વાગત કરે છે. સામાનના વહન માટે મજૂર ઉપલબ્ધ છે. તમે રસ્તા પર ચાલવું કે ઘોડે સવારી પસંદ કરી શકો છો. હાથે ખેંચાતી રેક્ષાઓ પણ ઉપલબ્ધ છે, આ રીક્ષાઓને બે વાહકો ખેંચે છે. 

'''પુણેથી'''

પુણે થી મુંબઇ પુણે હાઈવે પકડી મુંબઈ તરફ જવું. ખોપોલી નિકાસ આગળ એક્સપ્રેસ વે છોડી દો. અને જુના મુંબઈ પુણે હાઇ વે પર આવો. ૧૮ કિમીના પ્રવાસ પછી તમે ચોક નામના નગરના ફાંટા પર આવશો. ત્યાંથી પાટીયા પ્રમાણે આગળ વધો. 

હાલ ફાટા પર પુણે મુંબઈ હાઇ વે છોડી રાજ્ય ઘોરી માર્ગ ૩૪ પકડતાં સીધા માથેરાનની તળેટીમાં આવી શકાય છે.

===ટ્રેન દ્વારા===
માથેરાન નેરળ જંકશન સાથે નેરો ગેજ રેલ્વે પર ચાલતી [[માથેરાન પર્વત રેલ્વે]]ની ટચૂકડી ટ્રેન દ્વારા જોડાયેલ છે. નેરળ જંક્શન મુંબઈ સાથે લોકલ ટ્રેન દ્વારા સરસ રીતે જોડાયેલ છે. લાંબેથી આવતા પ્રવાસીઓએ કર્જત જંકશન ઉતરવું જોઈએ.

માથેરાન સુધીનો પ્રવાસ પ્રવાસી માટે કે સુંદર દ્રશ્યોની ભેટ છે. ખરું ચઢાણ હરદાર હીલ પછી શરુ થાય છે. [[જુમ્માપટ્ટી રેલ્વે સ્ટેશન|જુમ્માપટ્ટી સ્ટેશન]] પર રસ્તો અને રેલ્વ બંને એકદમ પાસે આવી જાય છે. ફરી છૂટા પડી ભેક્રા કુંડ આગળ ફરી મળે છે. માઉન્ટ બેરી પાસે આવેલ ઘોડાની નાડ આકારનું ચઢાણ ખૂબ સુંદર લાગે છે. એક વધુ માઈલના પ્રવાસ પછી આ રુટનું એકમાત્ર બોગદું આવેલું છે. ત્યાર બાદ અમુક વાંકા ચુકા રસ્તે થઈ ટ્રેન ઉપર ચઢે છે. ત્યાર બાદ પેનોરમા પોઈન્ટ અને સીમ્પ્સન ટેંક થઈ ટ્રેન માથેરાન બાઝાર પહોંચે છે.

૧૨ માઈલ પ્રતિ કલાકની ધીમી ગતિથી ચાલતી આ ગાડી પ્રવાસીને પ્રકૃતિઓનો આનંદ માણવાની પુરતી તક આપે છે.

ટચૂકડી ટ્રેનમાં જગ્યા ઓછી હોવાથી પ્રવાસી ધસારાના સમયમાં જગ્યા મળવાની શક્યતા ઘટી જાય છે.

=== માર્ગ === 
નેરળ - હરદાલ ટેકરી - જુમ્માપટ્ટી - ભેક્રા - માઉન્ટ બેરી- પૅનોરમા પોઈન્ટ - સીમ્પસન પોઈન્ટ - માથેરાન બાઝાર.

=== પગપાળા===
[[Image:Roads matheran.jpg|thumb|માથેરાનનો એક રસ્તો.]]

પર્વતારોહીઓમાં માથેરાન ખૂબ પ્રિય છે. દસ્તૂરી ગેટ (માથેરાન કાર પાર્ક) નેરળ જંકશનથી ૮ કિમી દૂર છે. અને આ સ્થળને નેરળથી પણ જોઈ શકાય છે. ખેતરમાંથી ઝરણાઓ વહે છે. રસ્તાઓ દ્વારા કે પગદંડીઓ દ્વારા અહીં પહોંચી શકાય છે. પણ અહીં માર્ગદર્શક પાટીયા નહોવાથી સ્થાનીય લોકોને પૂછતા પૂછતા આગળ વધવું પડે છે.

પગપાળા રસ્તો ઘની જગ્યાએ ખેતરો, ઝરણા, રેલ્વે ના પાટાને પસાર કરતો સુંદર પૃષ્ઠ ભૂમિમાં આગળ વધે છે. પર્વતારોહીઓ વચ્ચે આવેલ જુમ્માપટ્ટી પર ભોજન લઈ શકે છે.અહીં સ્થાનીય લોકો દ્વારા ચલાવાતી ભોજન પીરસતી હાટડીઓ છે. પર્વતા રોહણનો બીજો ભાગ વધુ ચઢાણ ધરાવતો હોવાથી કપરો છે. રસ્તી ચાલતા ચાલતા તમે દસ્તૂરી ગેટ પહોંચશો ત્યાંથી આગળ કોઈ પણ સપાટી વગરનો કાચો રસ્તો શરૂ થાય છે. માથેરાનની અંદા દરેક રસ્તા પર સારી રીતે દિશા સૂચન કરેલ છે અને ત્યાં રખડવામાં તકલીફ નથી પડતી.

== વસતિ ==
૨૦૦૧ની ભારતની વસતિ ગણતરી અનુસાર&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archive-url = https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archive-date=૧૬ જૂન ૨૦૦૪|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=૧ નવેમ્બર ૨૦૦૮|publisher= Census Commission of India}}&lt;/ref&gt;, માથેરાનની વસતિ ૫૧૩૯ હતી. તેમાં ૫૮% પુરુષો અને ૪૨% સ્ત્રીઓ છે. માથેરાનની સાક્ષરતા ૭૧% છે જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ ૫૯.૫% વધુ છે. પુરુષોમાં સાક્ષરતાનું પ્રમાણ ૭૫% અને સ્ત્રીઓમાં સાક્ષરતાનું પ્રમાણ ૬૬% છે. માથેરાનમાં ૧૧% વસતિ ૬ વર્ષથી ઓછી ઉમરની છે.

==રસપ્રદ સ્થળો ==
માથેરાનમાં કુલ મળી ૨૮ પોઈન્ટ છે, જે પૈકી ૨ તળાવ, ૨ ઉદ્યાન અને ૪ મુખ્ય ધાર્મિક સ્થાનકો અને એક રેસ કોર્સ છે. આ બધા સ્થળો પગપાળા ફરવા ૨-૩ દિવસ લાગે. પ્રવાસી ઘોડા પર પણ પ્રવાસ કરી શકે છે, પણ પ્રકૃતિનો પૂરો આનંદ માણવા પગપાળા ફરવું સલાહકારક છે. ઘોડા પર જતાં, પોઈન્ટ પર વધુ સમય ન ગાળી શકાય. દરેક પોઈન્ટ એક ખાસ દ્રશ્ય બતાવે છે માટે તે દરેકે જોવા જોઈએ. માત્ર લટાર મારવા ઘણા રસ્તાઓ પણ ઉપલબ્ધ છે.

'''માઉન્ટ બેરી''': માઉન્ટ બેરી એક પ્રખ્યાત પ્રવાસી આકર્ષણ છે. તે માથેરાનથી એ ૫+ કિમી દૂર છે. અહીંથી નેરળનું વિહંગાવલોકન થઈ શકે છે. ધીમી ગતિએ સરકતી ટ્રેનનું દ્રશ્ય અહીંનું ખાસ આકર્ષણ છે. માથેરાનની ટોચ પણ અહીંથી જોઈ શકાય છે.

'''ચાર્લોટ લેક''': આને શેરલોટ લેક પણ કહે છે. આ તળાવ માથેરાનનું એક નયન રમ્ય દ્રશ્ય પુરું પાડે છે. આ તળાવની જમણી તરફ પ્રાચીન પીસરનાથનું મંદિર છે. લુઈસા પોઈન્ટ અને એકો પોઈન્ટ તરીકે ઓળખાતા બે પીકનીક સ્પોટ તળાવની ડાબે આવેલા છે. 

વરસાદી મોસમ માથેરાનની મુલાકાતે જવાનો સૌથી સુંદર સમય છે. પ્રવાસીઓ વહેતા ઝરણાં નું સુંદર દ્રશ્ય માણી શકે છે. 

'''નીરીક્ષણ પોઈન્ટ:''' માથેરાનમાં લગભગ ર૮ નીરીક્ષણ પોઈન્ટ છે. અહીંથી પ્રવાસીઓ ખીણનું સુંદર દ્રશ્ય માણી શકે છે. 

'''વેલી ક્રોસીંગ:''' હનીમુન પોઈન્ટ પર દોરડા પર વેલી ક્રોસીંગ ઉપલબ્ધ છે. તે ઘણી ભય જનક લાગે છે, પણ બે સુરક્ષા પટ્ટા અને પ્રશિક્ષિત સ્વયંસેવકોની લીધે તેમાં ભય જેવું નથી.

===== જોવાલાયક પોઈન્ટ =====
* એલેક્ઝાંડર પોઈન્ટ
* રામબાગ પોઈન્ટ
* લીટલ ચોક પોઈન્ટ
* ચૌક પોઈન્ટ
* વન ટ્રી હીલ પોઈન્ટ
* બેલ્વેડર પોઈન્ટ
* ઓલમ્પીયા રેસ કોર્સ
* લોર્ડસ્ પોઈન્ટ
* ચર્લોટ લેક પોઈન્ટ
* સેસીલ પોઈન્ટ (ખરેખર અ વોટર ફોલ માઊથ)
* ઇકો પોઈન્ટ
* પોર્ક્યૂપાઈન પોઈન્ટ (સન સેટ પો.) 
* પેનોરમા પોઈન્ટ (સન રાઈઝ પો.)
* ખંડાલા પોઈન્ટ 
* માધવજી ગાર્ડન 
* માથેરાન રેલ્વે સ્ટેશન
* લ્યુઈસા પોઈન્ટ 
* મેયર પોઈન્ટ

== ચિત્રમાળા ==
&lt;gallery&gt;
Image: Matheran in Monsoon season.jpg|વરસાદમાં માથેરાન
Image: Roads_at_matheran.jpg|માથેરાનનો એક રસ્તો
Image: Rail_at_matheran.jpg|રેલ્વે લાઈન પરનો એક તીવ્ર વળાંક
Image: Walk to point matheran.jpg|પોઈન્ટ તરફ જતો સુંદર રસ્તો
Image: MatheranView.jpg| ટેકરી પરથી દેખાતું સુંદર દ્રશ્ય
&lt;/gallery&gt;

== સંદર્ભ ==
{{reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
* [http://indiarailinfo.com/search/1621/6675 માથેરાન પર્વતીય રેલ્વે સમય સારિણી] - ઈંડિયન રેલ ઈન્ફો પર.

[[શ્રેણી:ભારતના ગિરિમથકો]]
[[શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર]]</text>
      <sha1>gzoc23ilidf70br1g5kg40k33ifrjc7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>લીડ્ઝ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32499</id>
    <revision>
      <id>903070</id>
      <parentid>900849</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T05:07:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="198570" sha1="2bvjpns5ofg00ilph41wspuuo40fduy" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{Infobox settlement
&lt;!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--&gt;
|name = લીડ્ઝ
|official_name =
|other_name = City of Leeds
|native_name = &lt;!--F for cities whose native name is not in English --&gt;
|settlement_type = [[City]] &amp; [[Metropolitan Borough]]
|motto = &quot;Pro rege et lege&quot; &lt;small&gt;''&quot;For king and the law&quot;''&lt;/small&gt;
|nickname =
&lt;!-- images and maps -----------&gt;
|image_skyline = [[File:Leeds Town Hall (2).jpg|225px]]&lt;br&gt;[[File:City Square sculpture (100076324).jpg|119px]][[File:Leeds (51), September 2009.JPG|106px]]&lt;br&gt;[[File:Waterloo Lake Roundhay 07.jpg|225px]]
|imagesize =
|image_alt = An impressive free-standing stone-built civic building on a sloping site with steps up to a colonnade. Above the parapet is a square clock-tower, also colonnaded, with an elongated lead-covered dome with concave sides and a cupola on top.
|image_caption = Clockwise from top: [[Leeds Town Hall]], [[Bridgewater Place]], [[Leeds City Square|City Square]] and [[Roundhay Park]].
|image_flag =
|flag_size =
|image_seal =
|seal_size =
|image_shield =
|shield_link =
|shield_size =
|image_blank_emblem     = 
|blank_emblem_type      = 
|blank_emblem_size      =
|blank_emblem_alt  = A shield, with three white stars on a black background at the top and, below, a suspended fleece on a light-blue background. Above the shield is a helmet with leaves above and behind and a small owl on top. To the left and right are two large owls wearing golden ducal coronets. They are perched on a scroll below the shield which reads &quot;PRO LEGE ET REGE&quot;.
|blank_emblem_link      = Coat of arms of Leeds
|image_map = Leeds UK locator map.svg
|mapsize = 250px
|map_alt=A map of England coloured pink showing the administrative subdivisions of the country. The Leeds metropolitan borough area is coloured red.
|map_caption = Leeds shown within West Yorkshire
|image_map1 =
|mapsize1 =
|map_caption1 = [[The Headrow, Leeds|The Headrow]]
|image_dot_map =
|dot_map_caption =
|dot_x = |dot_y =
|pushpin_map = &lt;!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --&gt;
|pushpin_label_position = &lt;!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --&gt;
|pushpin_map_caption =
|pushpin_mapsize =
&lt;!-- Location ------------------&gt;
|coordinates_region = GB
|subdivision_type = [[List of sovereign states|Sovereign state]]
|subdivision_name = &lt;!--United Kingdom--&gt;
|subdivision_type1 = [[Countries of the United Kingdom|Constituent country]]
|subdivision_name1 = [[England]]
|subdivision_type2 = [[Regions of England|Region]]
|subdivision_name2 = [[Yorkshire and the Humber]]
|subdivision_type3 = [[Ceremonial counties of England|Ceremonial county]]
|subdivision_name3 = [[West Yorkshire]]
|subdivision_type4 = [[Historic counties of England|Historic county]]
|subdivision_name4 = [[Yorkshire]]
|subdivision_type5 = Admin HQ
|subdivision_name5 = [[Leeds city centre]]
&lt;!-- Politics -----------------&gt;
|government_footnotes =
|government_type = [[Metropolitan borough]], [[City status in the United Kingdom|City]]
|leader_title = Governing&amp;nbsp;body
|leader_name = [[Leeds City Council]]
|leader_title1 = [[Lord Mayor]]
|leader_name1 = Cllr Tom Murray ([[Labour Party (UK)|L]])&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://democracy.leeds.gov.uk/mgUserInfo.aspx?UID=213 |title=moderngov |publisher=Democracy.leeds.gov.uk |date=6 February 2013 |access-date=12 March 2013 |archive-date=27 ઑક્ટોબર 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121027124151/http://democracy.leeds.gov.uk/mgUserInfo.aspx?UID=213 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|leader_title2           = Leader of the Council
|leader_name2            = Cllr Keith Wakefield ([[Labour Party (UK)|L]])
|leader_title3 = Chief Executive
|leader_name3 = Tom Riordan
|leader_title4 = [[List of MPs elected in the United Kingdom general election, 2010|MPs]]:
|leader_name4 = 8 members
|established_title = Borough Charter
|established_date = 1207
&lt;!-- Area ---------------------&gt;
|area_magnitude =
|unit_pref = &lt;!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--&gt;
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 551.72&lt;!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--&gt;
|area_land_km2 = &lt;!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--&gt;
|area_water_km2 =
|area_total_sq_mi = 213
|area_land_sq_mi =
|area_water_sq_mi =
|area_water_percent =
|area_urban_km2 = 487.8
|area_urban_sq_mi = 
|area_metro_km2 =
|area_metro_sq_mi = 
|area_blank1_title =
|area_blank1_km2 =
|area_blank1_sq_mi =
&lt;!-- Population -----------------------&gt;
|population_as_of = {{English statistics year}}
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total = {{English district population|GSS = E08000035}} ([[List of English districts by population|Ranked {{English district rank|GSS = E08000035}}]])
|population_density_km2 = 
|population_density_sq_mi = 
|population_metro = 2,302,000 ([[List of metropolitan areas in the United Kingdom|4th]])
|population_density_metro_km2 = 
|population_density_metro_sq_mi =
|population_urban = 1,777,934 ([[List of urban areas in the United Kingdom|4th]])
|population_density_urban_km2 = 3,645
|population_density_urban_sq_mi =
|population_blank1_title =
|population_blank1 =
|population_density_blank1_title =
|population_density_blank1_km2 =
|population_density_blank1_sq_mi =
&lt;!-- General information ---------------&gt;
|timezone = [[Greenwich Mean Time]]
|utc_offset = +0
|timezone_DST = [[British Summer Time]]
|utc_offset_DST = +1
|latd = 53 |latm = 47 |lats = 59 |latNS = N
|longd = 1 |longm = 32 |longs = 57 |longEW = W
|elevation_footnotes =
|elevation_max_footnotes=&lt;ref&gt;Max at SE140445 Hawksworth Moor in extreme west of city&lt;/ref&gt;
|elevation_min_footnotes=&lt;ref&gt;Min at points where city boundary crosses Rivers Aire and Wharfe in extreme east.&lt;/ref&gt;
|elevation_ft = 33–1115
|elevation_m = 10–340
|blank_name_sec1 = [[Gross Value Added|GVA]]
|blank_info_sec1 = 2012
|blank1_name_sec1 = &amp;nbsp;- Total
|blank1_info_sec1 = [[GBP|£]]18.8bn ($31.1bn) ([[List of UK cities by GVA|4th]])
|blank2_name_sec1 = &amp;nbsp;- Growth
|blank2_info_sec1 = {{decrease}} 0.4%
|blank3_name_sec1 = &amp;nbsp;- Per capita
|blank3_info_sec1 = £24,800 ($41,100) ([[List of UK cities by GVA|7th]])
|blank4_name_sec1 = &amp;nbsp;- Growth
|blank4_info_sec1 = {{decrease}} 1.3%
&lt;!-- Area/postal codes &amp; others --------&gt;
|postal_code_type = Postcode
|postal_code = [[LS postcode area|LS]], part of [[WF postcode area|WF]] and also part of [[BD postcode area|BD]].
|area_code = 0113 (urban core)&lt;br/&gt;
01924 (Wakefield nos)&lt;br/&gt;01937 (Wetherby/ Boston&amp;nbsp;Spa)&lt;br/&gt;01943 (Guiseley/ Otley)&lt;br/&gt;01977 (Pontefract nos)
|blank_name = [[ISO 3166-2:GB|ISO 3166-2]]
|blank_info = GB-LDS
|blank1_name_sec2 = [[ONS coding system|ONS code]]
|blank1_info_sec2 = 00DA (ONS)&lt;br/&gt;E08000035 (GSS)
|blank2_name_sec2 = [[Nomenclature of Territorial Units for Statistics|NUTS 3]]
|blank2_info_sec2 = UKE42
|blank3_name_sec2 = [[Ordnance Survey National Grid|OS grid reference]]
|blank3_info_sec2 = {{gbmappingsmall|SE296338}}
|blank4_name_sec2=[[European Parliament|Euro. Parlt. Const.]]
|blank4_info_sec2=[[Yorkshire and the Humber (European Parliament constituency)|Yorkshire &amp; the Humber]]
|website = [http://www.leeds.gov.uk/ www.leeds.gov.uk]
|footnotes =
}}
'''લીડ્ઝ'''  ({{Pron-en|ˈliːdz|en-uk-Leeds.ogg}}) એ ઇંગ્લેન્ડના વેસ્ટ યોર્કશાયરનું શહેર અને મેટ્રોપોલિટન બરો છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.leeds.gov.uk/About_Leeds.aspx|title=About Leeds|publisher=Leeds City Council|access-date=2009-07-22|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110926145704/http://www.leeds.gov.uk/About_Leeds.aspx|archive-date=2011-09-26}}&lt;/ref&gt; 2001માં લીડ્ઝના મુખ્ય શહેરી પેટાવિભાગની વસતી 443,247 હતી,&lt;ref&gt;{{Cite web| url=http://www.statistics.gov.uk/StatBase/ssdataset.asp?vlnk=8271&amp;Pos=2&amp;ColRank=1&amp;Rank=240| author=National Statistics| title=KS01 Usual resident population: Census 2001, Key Statistics for urban areas| access-date=2008-10-14| archive-url=https://web.archive.org/web/20080403194836/http://www.statistics.gov.uk/StatBase/ssdataset.asp?vlnk=8271&amp;Pos=2&amp;ColRank=1&amp;Rank=240| archive-date=2008-04-03| url-status=live}}&lt;/ref&gt; જ્યારે સમગ્ર શહેરની વસતી {{EnglishDistrictPopulation|ONS = 00DA}} ({{English statistics year}}) હતી.&lt;ref&gt;લીડઝ માટે વચગાળાનો{{English statistics year}} વસતી અંદાજ{{EnglishDistrictPopulation|ONS = 00DA}} [http://www.statistics.gov.uk/statbase/Product.asp?vlnk=15106 ઓફિસ ફોર નેશનલ સ્ટેટિસ્ટિક્સ મુજબ છે]. નોંધનીય છે કે આંકડામાં શહેરના તમામ વિસ્તારનો સમાવેશ થાય છે. વસતીના કેટલાક આંકડા, દા.ત. વસતીવાર ઇંગ્લિશ શહેરોની યાદીમાં આપેલા આંકડામાં શહેરના માત્ર મુખ્ય વિસ્તારોનો જ ઉપયોગ થયો છે અને માટે નીચા છે.&lt;/ref&gt; લીડ્ઝ વેસ્ટ યોર્કશાયરના શહેરી વિસ્તારનું સાંસ્કૃતિક, નાણાકીય અને વાણિજ્યિક હાર્દ છે,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.planetware.com/england/leeds-eng-wy-lee.htm |title=Leeds Tourism |publisher=Planet Ware Travel Guide |date= |access-date=2009-02-01 |archive-date=2009-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090505030237/http://www.planetware.com/england/leeds-eng-wy-lee.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.yorkshirepost.co.uk/businessnews/Leeds-stakes-its-claim-to.1864465.jp |title=Leeds stakes it claim to financial hub |publisher=www.yorkshirepost.co.uk |date= |access-date=2009-02-01 |archive-date=2022-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517174847/https://www.yorkshirepost.co.uk/businessnews/leeds-stakes-its-claim-to.1864465.jp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bookinghome.com/en/United_Kingdom/England/Leeds-Hotels.html |title=About Leeds |publisher=www.bookinghime.com |date= |access-date=2009-02-01 |archive-date=2008-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080509134854/http://www.bookinghome.com/en/United_Kingdom/England/Leeds-Hotels.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; જે 2001ની વસતી ગણતરી મુજબ 1.5 મિલિયનની વસતી ધરાવતું હતું&lt;ref&gt;{{Cite web| author=National Statistics |url=http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_compendia/fom2005/03_FOPM_UrbanAreas.pdf|title=Focus on people and migration: chapter 3 The UK's major urban areas|page=47|year=2005|access-date=2007-10-20|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20060215211111/http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_compendia/fom2005/03_FOPM_UrbanAreas.pdf|archive-date=2006-02-15}}&lt;/ref&gt; અને આર્થિક ઉપાર્જનના કેન્દ્રમાં રહેલો લીડ્ઝનો શહેરી પ્રદેશ 2.9 મિલિયનની વસતી ધરાવતો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.leedscityregion.gov.uk/aboutus.aspx |title=Leeds City Region|publisher=leedscityregion.gov.uk |date= |access-date=2009-01-22|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20120413023829/http://www.leedscityregion.gov.uk/aboutus.aspx|archive-date=2012-04-13}}&lt;/ref&gt;  લીડ્ઝ એ [[લંડન]] બહારનું યુનાઇટેડ કિંગ્ડમનું સૌથી મોટું વ્યાપારીક, કાનૂની અને નાણાકીય સેવાઓનું કેન્દ્ર છે&lt;ref name=&quot;Leeds leading the way&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.yorkshireeveningpost.co.uk/news/We39re-leading-the-way-in.2034867.jp |title=Leeds leading the way |publisher=''Yorkshire Evening Post'' |date= |access-date=2009-01-25 |archive-date=2009-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090501062758/http://www.yorkshireeveningpost.co.uk/news/We39re-leading-the-way-in.2034867.jp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.nomisweb.co.uk/reports/lmp/la/2038432031/report.aspx?town=leeds#tabjobs |title=NOMIS Official Labour Market Statistics |publisher=''NOMIS'' |date= |access-date=2010-01-25 |archive-date=2011-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928095404/https://www.nomisweb.co.uk/reports/lmp/la/2038432031/report.aspx?town=leeds#tabjobs |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.zurich.co.uk/home/careers/workingforzurich/wherewework/wherewework.htm |title=Zurich UK Financial Services Locations |publisher=''Zurich'' |date= |access-date=2010-01-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ft.com/cms/s/0/77eaffe6-ef2a-11dc-8a17-0000779fd2ac.html |title=Leeds Legal Services |publisher=''Financial Times'' |date= |access-date=2009-01-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Leeds Legal Review&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.lawgazette.co.uk/features/ltbgtyorkshire-gritltbgt |title=Leeds Legal Review |publisher=''Law Gazette'' |date= |access-date=2009-01-25 |archive-date=2009-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090430144958/http://www.lawgazette.co.uk/features/ltbgtyorkshire-gritltbgt |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ઐતિહાસિક રીતે યોર્કશાયરના વેસ્ટ રાઇડિંગનો એક ભાગ લીડ્ઝનો ઇતિહાસ 5મી સદી લંબાય છે જ્યારે એલ્મેટનું રાજ્ય &quot;લોઇડિસ&quot;, ''લીડ્ઝ''  નામનું મૂળ, ના જંગલોથી ઘેરાયેલું હતું. આ નામ સદીઓથી ઘણા વહિવટી એકમો સાથે જોડવામાં આવ્યું છે. આ નામને 13મી સદીમાં નાના જાગીરશાહી વિસ્તાર સાથે જોડવામાં આવ્યું ત્યારથી ઘણી વખત પરિવર્તન પામતું આવ્યું છે અને અનેક પુનર્જન્મ બાદ હવે તેને મેટ્રોપોલિટન બરો સાથે જોડવામાં આવ્યું છે. 17મી અને 18મી સદીમાં લીડ્ઝ ઊનના ઉત્પાદન અને વેચાણનું મુખ્ય મથક બની ગયું. ત્યારબાદ, ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ દરમિયાન, લીડ્ઝ મહત્વના ઔદ્યોગિક કેન્દ્રમાં વિકાસ પામ્યું, ઊનના વ્યવસાયે તેનું પ્રભુત્વ ચાલુ રાખ્યું પરંતુ ફ્લેક્સ, એન્જિનિયરિંગ, લોખંડની ફાઉન્ડ્રીઝ, પ્રિન્ટીંગ અને અન્ય ઉદ્યોગો પણ મહત્વપૂર્ણ હતા.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Burt and Grady|1994|p=92}}&lt;/ref&gt; 16મી સદીમાં એર નદીના ખીણપ્રદેશના નાનકડા હટાણાંના શહેરમાંથી લીડ્ઝ વિસ્તાર પામ્યું અને આસપાસના ગામડાંઓને સમાવી લઈને 20મી સદીની મધ્યમાં ઘણી વસતી ધરાવતું શહેરી કેન્દ્ર બની ગયું.

આ વિસ્તારના જાહેર પરિવહન, રેલ અને રોડ નેટવર્ક લીડ્ઝને કેન્દ્રમાં રાખે છે અને અન્ય દેશોના ઘણાં નગરો અને શહેરો સાથે અનેક દ્વિ-પક્ષીય વ્યવસ્થાઓ ધરાવે છે. લીડ્ઝ સિટી રીજન ભાગીદારીમાં તેને ફાળે આવેલી ભૂમિકા પ્રાદેશિક આર્થિક વિકાસમાં શહેરના મહત્વને સ્વીકારે છે.

== ઇતિહાસ ==
{{Main|History of Leeds}}

=== નામકરણ ===
''લીડ્ઝ''  નામ &quot;લોઈડિસ&quot; પરથી ઉતરી આવ્યું છે, એલ્મેટ રાજ્યના મોટા ભાગના પ્રદેશને આવરી લેતા જંગલને આપવામાં આવેલું નામ, જે 5મી સદીથી સાતમી સદીના પ્રારંભિક સમય સુધી અસ્તિત્વ ધરાવતું હતું.&lt;ref name=&quot;Fletcher&quot;&gt;{{Cite book|last=Fletcher|first=J. S.|year=1919|title=The Story of English Towns: Leeds|publisher=Society for Promoting Christian Knowledge|location=London|oclc=221589888|url=http://www.archive.org/details/storyoftheenglis027638mbp|access-date=2009-07-22}}&lt;/ref&gt; બેડે એ તેની ''હિસ્ટોરીકા એક્લેસિઆસ્ટીકા'' ના ચૌદમાં પ્રકરણમાં, એડવિન ઓફ નોર્થુમ્બ્રિયા દ્વારા બાંધવામાં આવેલી ચર્ચ અંગે જાણવે છે કે, તે લોઈડિસ તરીકે ઓળખાતા, ...રીજન ક્યુઆ વોકેટૂર લોઇડિસમાં આવેલું છે.. લીડ્ઝના રહેવાસીઓ સ્થાનિક સ્તરે ''લોઇનર''  તરીકે ઓળખાય છે, જે અનિશ્ચિત મૂળનો શબ્દ છે.&lt;ref name=&quot;loiner&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/leeds/content/articles/2005/01/06/voices2005_loiner_feature.shtml |title=Loiners of the world unite! | publisher=BBC | date=2005-08-22 | access-date=2009-09-27}}&lt;/ref&gt;

=== આર્થિક વિકાસ ===
[[ચિત્ર:Leeds Corn Exchange.jpg|thumb|left|1864માં શરૂ થયેલું લીડ્ઝ કોર્ન એક્સ્ચેન્જ]]
લીડ્ઝ મધ્યકાલીન સમયમાં સ્થાનિક કૃષિ અર્થતંત્રના ભાગ રૂપે બજારના નગર તરીકે વિકાસ પામ્યું હતું. ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ અગાઉ તે ઊનના વસ્ત્રોના ઉત્પાદન માટે સંકલન કેન્દ્ર બન્યું હતું. તેના લીડ્ઝ વ્હાઇટ ક્લોથ હોલ ખાતે સફેદ બ્રોડક્લોથ વેચાતું હતું.&lt;ref name=&quot;cloth&quot;&gt;{{Cite journal| title=Houses as Museums: The Case of the Yorkshire Wool Textile Industry | journal=Transactions of the RHS Royal Historical Society | author=S.A. Caunce | pages=329–343 | year=2003 | volume=13 | publisher= Royal Historical Society| ref=harv}}&lt;/ref&gt; લીડ્ઝ 1770માં ઇંગ્લેન્ડના નિકાસ વેપારમાં લગભગ છઠ્ઠા ભાગનું યોગદાન આપતું હતું.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Burt and Grady|1994|p=57}}&lt;/ref&gt; 1699માં એર અને કેલ્ડર નેવિગેશન અને 1816માં લીડ્ઝ અને લીવરપૂલ કેનાલના નિર્માણથી લીડ્ઝના વિકાસને, પ્રારંભિક સમયમાં કાપડ ઉદ્યોગને, વેગ મળ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Fraser|1982|p=143}}&lt;/ref&gt; 1834માં લીડ્ઝની ફરતે નિર્માણ પામેલા રેલવે નેટવર્કે, જે લીડ્ઝ અને સેલ્બી રેલવેથી શરૂ થતું હતો, રાષ્ટ્રીય બજારો સાથે સારો સંવાદ કેળવ્યો હતો અને લીડ્ઝનો નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં વિકાસ કર્યો હતો. માન્ચેસ્ટર અને લીવરપૂલ અને હલના બંદરો સાથે પૂર્વ-પશ્ચિમ જોડાણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર સાથે સારું જોડાણ પુરું પાડ્યું હતું.&lt;ref name=&quot;transport_geo&quot;&gt;{{Cite journal| title=Britain's national railway network: fit for purpose in the 21st century? | author=Russ Haywood | volume=15 | issue=3 | year=2007 | pages=198–216 |journal=Journal of Transport Geography | publisher=Elsevier | doi=10.1016/j.jtrangeo.2006.02.015| ref=harv }}&lt;/ref&gt; તકનિકી પ્રગતિ અને ઔદ્યોગિક વિસ્તરણની સાથે લીડ્ઝે 1864માં કોર્ન એક્સચેન્જ ખોલીને કૃષિ પેદાશોના વેચાણમાં રસ જાળવી રાખ્યો હતો.

માર્શલ્સ મીલ લીડ્ઝમાં 1790ની આસપાસ બાંધવામાં આવેલા કેટલાક પ્રથમ કારખાનાઓમાં સ્થાન ધરાવે છે.&lt;ref name=&quot;Fraser 1982 144&quot;&gt;{{Harvnb|Fraser|1982|p=144}}&lt;/ref&gt; પ્રારંભિક સમયગાળાની સૌથી મહત્વના કારખાનાઓ ઊનના ફિનિશીંગના અને ફ્લેક્સ મીલો હતી, 1914 સુધીમા તેમણે છાપકામ, એન્જિનિયરિંગ, રસાયણો અને કપડાંના ઉત્પાદન ક્ષેત્રે વૈવિધ્યકરણ કર્યું હતું.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Fraser|1982|p=155}}&lt;/ref&gt; 1930ના દાયકામાં ઉત્પાદનના ઘટાડાને [[બીજું વિશ્વ યુદ્ધ|બીજા વિશ્વયુદ્ધ]] દરમિયાન લશ્કરી ગણવેશ અને શસ્ત્રોના ઉત્પાદન દ્વારા હંગામી ધોરણે અટકાવી રાખવામાં આવ્યો, જો કે 1970ના દાયકા સુધીમાં કપડાં ઉદ્યોગ સસ્તી વિદેશી સ્પર્ધાને કારણે પાછા ન ફરી શકાય તેવી ઘટાડાની સ્થિતિમાં પહોંચી ગયો હતો.&lt;ref name=&quot;suit_leeds&quot;&gt;{{Cite book| title= Well suited: a history of the Leeds clothing industry, 1850–1990 | author=Katrina Honeyman | year=2000 | publisher=Oxford University Press | isbn= 0199202370}}&lt;/ref&gt; લીડ્ઝના વર્તમાન અર્થતંત્રને લીડ્ઝ સિટી કાઉન્સિલ દ્વારા ઓપ આપવામાં આવ્યો છે, જે '24 કલાક સક્રિય યુરોપિયન શહેર' અને 'ઉત્તરની રાજધાની'ના નિર્માણનું વિઝન ધરાવે છે.&lt;ref name=&quot;imagine&quot;&gt;{{Cite journal|title=Re-imaging a post-industrial city| author=Tony Harcup | year=2000 | journal=[[City (journal)|City]] | volume=4 | publisher=Carfax | issue=2|ref=harv}}&lt;/ref&gt; ઔદ્યોગિક યુગ પછીના સમયના વિનાશથી વિકસીને તે ટેલિફોન બેન્કિંગ સેન્ટર બન્યું છે, જે આધુનિક વૈશ્વિક અર્થતંત્રના ઇલેક્ટ્રોનિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સાથે જોડાયેલું છે.&lt;ref name=&quot;imagine&quot;/&gt; કોર્પોરેટ અને ન્યાયિક ક્ષેત્રોમાં વિકાસ થયો છે&lt;ref name=&quot;legal&quot;&gt;{{Cite web| url=http://www.ft.com/cms/s/77eaffe6-ef2a-11dc-8a17-0000779fd2ac.html |title=Legal services: Law firms have solid local roots and global ambitions |publisher=Financial Times |date=2008-03-11 |access-date=2009-09-26}}&lt;/ref&gt; અને સ્થાનિક સમૃદ્ધિમાં વધારે થવાથી વૈભવી સામાનના બજાર સહિતના રીટેલ ક્ષેત્રનો વિસ્તાર થયો છે.&lt;ref name=&quot;retail&quot;&gt;{{Cite web | url=http://www.leedsliveitloveit.com/retail | title=Sectors: Retail | author=Leeds, Live it, Love it | publisher=Marketing Leeds | access-date=2009-09-26 | archive-date=2013-11-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131103103458/http://www.leedsliveitloveit.com/retail | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== સ્થાનિક સરકાર ===
{{Main|History of local government in Yorkshire}}
{| class=&quot;wikitable&quot; align=&quot;left&quot; style=&quot;font-size:85%;margin-left:10px&quot;
|+&lt;td&gt;'''લીડ્ઝ (પરગણું) વસતી''' &lt;/td&gt;
|-
! align=&quot;center&quot;| 1881
|  align=&quot;center&quot;| 160,109
|-
! align=&quot;center&quot;| 1891
|  align=&quot;center&quot;| 177,523
|-
! align=&quot;center&quot;| 1901
|  align=&quot;center&quot;| 177,920
|-
! align=&quot;center&quot;| 1911
|  align=&quot;center&quot;| 259,394
|-
! align=&quot;center&quot;| 1921
|  align=&quot;center&quot;| 269,665
|-
! align=&quot;center&quot;| 1931
|  align=&quot;center&quot;| 482,809
|-
! align=&quot;center&quot;| 1941
|  align=&quot;center&quot;| યુદ્ધ #
|-
! align=&quot;center&quot;| 1951
|  align=&quot;center&quot;| 505,219
|-
! align=&quot;center&quot;| 1961
|  align=&quot;center&quot;| 510,676
|-
|  style=&quot;font-size:smaller&quot; colspan=&quot;2&quot;|# યુદ્ધના કારણે વસતી ગણતરી થઇ ન હતી.
|-
|  style=&quot;font-size:smaller&quot; colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot;|સ્ત્રોત: યુકે (UK) સેન્સસ&lt;ref name=&quot;population_parish&quot;&gt;{{ cite vob | name=Leeds parish | population=http://www.visionofbritain.org.uk/data_cube_page.jsp?data_theme=T_POP&amp;data_cube=N_TOT_POP&amp;u_id=10443337&amp;c_id=10001043&amp;add=N | access-date=2009-09-25}}&lt;/ref&gt;
|}
લીડ્ઝ એ યોર્કશાયરના વેસ્ટ રાઇડિંગના સ્કાયરેક વેપેન્ટેકમાં ''લીડ્ઝ સેન્ટ પીટર'' ના પ્રાચીન પરગણાંમાં મેનોર (હોલ) અને ટાઉનશીપ હતું.&lt;ref name=&quot;vision_parish&quot;&gt;{{cite vob | url=http://www.visionofbritain.org.uk/relationships.jsp?u_id=10443337 | name=Leeds parish | access-date=2009-09-16}}&lt;/ref&gt; 1207માં જ્યારે મેનોરના સૂબા મોરીસ પેયનેલે મેનોરમાં હાલમાં જ્યાં સિટી સેન્ટર છે ત્યાં નદી પસાર થાય છે તેની બાજુમાં નાનાકડા વિસ્તાર માટેનો હુકમનામું આપ્યું ત્યારે ધ બરો ઓફ લીડ્ઝ (લીડ્ઝ વિસ્તાર)નું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું. ચાર સદી પછી, લીડ્ઝના રહેવાસીઓએ ચાર્લ્સ પહેલાને વિસ્તારને સમાવી લેવાનું હુકમનામું કરી આપવા માટે રજૂઆત કરી, જે 1626માં માન્ય રાખવામાં આવી. નવા હુકમનામામાં બરો ઓફ લીડ્ઝ તરીકે તમામ 11 ટાઉનશીપ સહિત સમગ્ર પરગણાંને સમાવિષ્ટ કરી લેવામાં આવ્યું અને અગાઉના અધિકારપત્રને પાછું ખેંચવામાં આવ્યું. 1755માં રોડ, પ્રકાશ અને બ્રિગેટ સહિતના મુખ્ય રસ્તાઓની સફાઇ કરવા માટે ઇમ્પ્રૂવમેન્ટ કમિશનર્સની નિમણૂક કરવામાં આવી, જ્યારે 1790માં પાણી પૂરવઠાની સ્થિતિ સુધારવા માટે વધારે સત્તા આપવામાં આવી.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=http://www.leodis.net/discovery/discovery.asp?page=2003218_676159084&amp;topic=2003218_372249783&amp;subsection=200342_125637234 | title=Briggate: Improvement Acts | publisher=Leeds City Council | work=Discovering Leeds | access-date=2009-09-27 | archive-date=2011-11-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111128161204/http://www.leodis.net/discovery/discovery.asp?page=2003218_676159084&amp;topic=2003218_372249783&amp;subsection=200342_125637234 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન્સ એક્ટ 1835 હેઠળ બરો કોર્પોરેશનમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો. લીડ્ઝ બરો પોલીસ દળની રચના 1836માં કરવામાં આવી અને કોર્પોરેશન દ્વારા લીડ્ઝ ટાઉન હોલનું નિર્માણ 1858માં પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું. 1866માં લીડ્ઝ અને બરોની અન્ય દરેક ટાઉનશીપ નાગરિક પરગણાં બની ગયા. બરો 1889માં કાઉન્ટી બરો બન્યું, જેનાથી તેને વેસ્ટ રાઇડિંગ કાઉન્ટી કાઉન્સિલમાંથી આઝાદી મળી અને તેણે 1893માં શહેરનો દરજ્જો મળ્યો. 1904માં લીડ્ઝ પરગણાંએ બીસ્ટન, ચેપલ એલેર્ટોન, ફાર્નલી, હેડિંગ્લે કમ બર્લી અને પોટરન્યૂટનને બરોમાંથી સમાવી લીધા. વીસમી સદીમાં કાઉન્ટી બરોએ વિસ્તારના વિસ્તરણની મહત્વપૂર્ણ શ્રેણીનો પ્રારંભ કર્યો, જેનાથી તેનું કદ 1911માં {{convert|21593|acres|km2}} થી વધીને 1961 {{convert|40612|acres|km2}} સુધી પહોંચ્યું હતું.&lt;ref name=&quot;vision_cb&quot;&gt;{{cite vob | url=http://www.visionofbritain.org.uk/relationships.jsp?u_id=10108809&amp;c_id=10001043 | map=http://www.visionofbritain.org.uk/boundary_map_page.jsp?u_id=10108809&amp;c_id=10001043 | name=Leeds MB/CB | access-date=2009-09-16}}&lt;/ref&gt; 1912માં લીડ્ઝના પરગણા અને કાઉન્ટી બરોએ વેધરબાય ગ્રામીણ જિલ્લાના ભાગ એવા રાઉન્ડહે અને સીક્રોફ્ટ અને શેડવેલ પરગણાં ધરાવતા લીડ્ઝ ગ્રામીણ જિલ્લાને તેની હદમાં સમાવિષ્ટ કરી લીધો. એપ્રિલ 1, 1925ના રોજ લીડ્ઝ પરગણાંનું વિસ્તરણ સમગ્ર બરોને સમાવિષ્ટ કરી લેવા માટે કરવામાં આવ્યું.&lt;ref name=&quot;vision_parish&quot;/&gt;

કાઉન્ટી બરોને એપ્રિલ 1,1974ના રોજ રદ કરવામાં આવ્યું અને તેના અગાઉના વિસ્તારો સાથે મ્યુનિસિપલ બરોઝ ઓફ મોર્લી અને પૂડસી, એરબરો, હોર્સફોર્થ, ઓટલી, ગેરફોર્થ અને રોથવેલના શહેરી જિલ્લાઓ, અને ટેડકેસ્ટર, બેધરબાય અને વ્હેરફિડેલના ગ્રામીણ જિલ્લાઓના ભાગને જોડી દેવામાં આવ્યા.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Fraser|1982|p=459}}&lt;/ref&gt; આ વિસ્તાર &lt;span class=&quot;goog-gtc-fnr-highlight&quot;&gt;વેસ્ટ યોર્કશાયર&lt;/span&gt; કાઉન્ટીમાં નવો મેટ્રોપોલિટન જિલ્લો બનાવવા ઉપયોગમાં લેવાયો અને તેણે બરો અને શહેર બંનેનો દરજ્જો મળ્યો અને સિટી ઓફ લીડ્ઝ તરીકે ઓળખાવા લાગ્યો. પ્રારંભિક સમયમાં, સ્થાનિક સરકારની સેવાઓ લીડ્ઝ સિટી કાઉન્સિલ તથા વેસ્ટ યોર્કશાયર કાઉન્ટી કાઉન્સિલ દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવતી હતી. જોકે, કાઉન્ટી કાઉન્સિલને 1986માં રદ કરવામાં આવી અને સિટી કાઉન્સિલે તેના કાર્યો સંભાળી લીધા, જ્યારે કેટલીક સત્તાઓ વેસ્ટ યોર્કશાયર પેસેન્જર ટ્રાન્સપોર્ટ ઓથોરિટી જેવી સંસ્થાઓને આપવામાં આવ્યા. 1988થી સિટી સેન્ટરથી નજીક આવેલા બે ખરાબ અવસ્થામાં રહેલા વિસ્તારોને પુનઃનિર્માણ માટે ઘોષિત કરવામાં આવ્યા અને સિટી કાઉન્સિલની આયોજન સત્તાની બહાર લીડ્ઝ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશનની જવાબદારી હેઠળ મૂકવામાં આવ્યા.&lt;ref name=&quot;leeds_dc&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.communities.gov.uk/archived/general-content/citiesandregions/impacturban/ |title=Impact of Urban Development Corporations in Leeds, Bristol &amp; Central Manchester |date=18 November 1998 |publisher=[[Department of the Environment, Transport and the Regions]] |access-date=2009-09-25 |archive-date=2008-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081211110418/http://www.communities.gov.uk/archived/general-content/citiesandregions/impacturban/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશનને સંકેલી લેવામાં આવ્યું ત્યારબાદ આયોજનની સત્તા સ્થાનિક સત્તાવાળાઓને 1995માં સોંપવામાં આવી. 

=== ઉપનગરીય વિકાસ ===
[[ચિત્ર:Leeds 1866 by J Bartholemew edited.jpg|thumb|alt=This map shows central Leeds and (clockwise from top left) the developing suburbs of Hyde Park, Woodhouse, Sheepscar, New Leeds, Cross Green, Hunslet, Holbeck, Wortley, Armley and Burley.|લીડ્ઝનો 1866નો નકશો]]
[[ચિત્ર:Quarry Hill Flats1.jpg|thumb|alt=A black-and-white photograph of part of a monumental seven-storey curved-fronted block of flats made of poured and pre-cast concrete with a prominent two-storey semicircular entrance arch. In the foreground is a pedestrian crossing with a Belisha Beacon. |ક્વોરી હિલ ફ્લેટ્સ]]
1801માં, લીડ્ઝની 42 ટકા વસતી ટાઉનશીપની બહાર વિશાળ વિસ્તારમાં રહેતી હતી. 1832 અને 1849માં ફાટી નિકળેલા કોલેરાએ બરો સત્તાવાળાઓને આ વિસ્તારમાં ગટર, સફાઇ અને પાણી પૂરવઠાની સમસ્યાઓના ઉકેલ માટે ફરજ પાડી. મૂળભૂત રીતે પાણીને વ્હાર્ફે નદીમાંથી પંપ દ્વારા લાવવામાં આવતું હતુ, પરંતુ 1860માં તે વપરાશ ન કરી શકાય તેટલા મોટાપ્રમાણમાં પ્રદૂષિત થઈ ગયું હતું. લીડ્ઝ વોટરવર્કસ એક્ટ 1867 પછી લીડ્ઝની ઉત્તરે લીન્ડલી વૂડ, સ્વિન્સ્ટી અને ફ્યુસ્ટોન એમ ત્રણ જળાશયોનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Burt and Grady|1994|p=163}}&lt;/ref&gt; 1801થી 1851 દરમિયાન હોલબેક અને હન્સલેટમાં રહેણાંકી વિકાસ થયો પરંતુ આ ટાઉનશીપ ઔદ્યોગિક બનતાં મધ્યમ વર્ગ માટેના મકાનોને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Fraser|1982|p=96}}&lt;/ref&gt; તેથી નદીની દક્ષિણે આવેલી જમીનનો પ્રાથમિક રીતે ઉદ્યોગ માટે અને ત્યાર બાદ કામદારોના રહેણાંક માટે વિકાસ કરવામાં આવ્યો. લીડ્ઝ ઇમ્પ્રૂવમેન્ટ એક્ટ 1866એ માત્ર એક જ ધાબામાં બાંધી શકાય તેવા ઘરની સંખ્યા પર મર્યાદા લાદીને કામદારોના મકાનોની ગુણવત્તામાં સુધારો કર્યો.&lt;ref name=&quot;discover_house&quot;&gt;{{Cite web | url=http://www.leodis.net/discovery/discovery.asp?page=2003218_676159084&amp;topic=2003218_372249783&amp;subsection=200342_125637234 | publisher=Leeds City Council | work=Discovering Leeds | title=The Working Classes: Housing | access-date=2009-09-26 | archive-date=2011-11-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111128161204/http://www.leodis.net/discovery/discovery.asp?page=2003218_676159084&amp;topic=2003218_372249783&amp;subsection=200342_125637234 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; હોલબેક અને લીડ્ઝ 1858 સુધી બાંધકામના વિસ્તારો રચતાં રહ્યા અને હન્સલેટ લગભગ તેમની નજીક પહોંચી ગયું.&lt;ref name=&quot;Fraser 1982 98&quot;&gt;{{Harvnb|Fraser|1982|p=98}}&lt;/ref&gt; ઓગણીસમી સદીના ઉત્તરાર્ધમાં હન્સલેટ, આર્મલી અને વોર્ટલીનો વસતી વધારો લીડ્ઝ કરતાં પણ વધી ગયો. જ્યારે વધતી જતી વસતી સમસ્યા બની ગઈ ત્યારો, પૈસાદાર રહેવાસીઓ ઔદ્યોગીક શહેરી વિસ્તાર છોડીને હેડિંગ્લી, પોટરન્યૂટન અને ચેપલ એલેર્ટન જેવા ઉત્તરીય ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં રહેવા ચાલ્યા ગયા, જેનાથી 1851થી 1861ની વચ્ચે હેડિંગ્લી અને બર્લીની વસતીમાં લગભગ 50 ટકાનો વધારો થયો. ઔદ્યોગિક વિસ્તારોમાંથી મધ્યમ વર્ગીય પ્રજાના સ્થળાંતરને કારણે રાઉન્ડહે અને એડલનો પણ વિકાસ થયો.&lt;ref name=&quot;Fraser 1982 98&quot;/&gt; ઇલેક્ટ્રિક ટ્રામવેના પ્રારંભ સાથે હેડિંગ્લી અને પોટરન્યૂટનમાં વિકાસને અને બરોની બહાર રાઉન્ડવેના વિસ્તરણને વેગ મળ્યો.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Fraser|1982|p=57}}&lt;/ref&gt;

બે ખાનગી ગેસ પૂરવઠા કંપનીઓને કોર્પોરેશને 1870માં હસ્તગત કરી લીધી અને આ નવા મ્યુનિસિપલ પૂરવઠાનો ઉપયોગ સ્ટ્રીટ લાઇટીંગ અને ઘર માટે સસ્તો ગેસ પૂરો પાડવા માટે કરવામાં આવ્યો. 1880ના પ્રારંભિક ગાળાથી યોર્કશાયર હાઉસ-ટુ-હાઉસ ઇલેક્ટ્રીક કંપની લીડ્ઝને વિજળી પૂરી પાડતી હતી, જેને પછીથી લીડ્ઝ કોર્પોરેશને ખરીદી લીધી અને તે મ્યુનિસિપલ પૂરવઠો બની ગયો.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Burt and Grady|1994|p=193}}&lt;/ref&gt;

બે વિશ્વયુદ્ધના વચ્ચેના ગાળામાં લીડ્ઝમાં ઝૂંપડપટ્ટી હટાવવાની અને પુનઃનિર્માણની પ્રક્રિયાનો પ્રારંભ થયો અને કાઉન્સિલે ક્રોસ ગેટ્, મિડલટન, ગિપ્ટન, બેલે આઇલ અને હોલ્ટન મૂર એમ 24 એસ્ટેટમાં 18,000 મકાનોનું નિર્માણ કર્યું. ક્વોરી હિલની ઝૂંપડપટ્ટીનું સ્થાન નવીનતમ ક્વોરી હિલ ફ્લેટ્સે લીધું, જેને 1975માં જમીનદોસ્ત કરવામાં આવ્યા. અન્ય 36,000 મકાનોનું નિર્માણ ખાનગી ક્ષેત્રના બિલ્ડરોએ કર્યું, જેનાથી ગ્લેડહાઉ, મૂરટાઉન, એલવૂડલી, રાઉન્ડહે, કોલ્ટન, વ્હિટકિર્ક, ઓકવૂડ, વીટવૂડ અને એડલ જેવા પરાંવિસ્તારોનું નિર્માણ થયું. 1949 પછી નીચી-ગુણવત્તા ધરાવતા વધુ 30,000 મકાનો કાઉન્સિલ દ્વારા તોડી પાડવામાં આવ્યા અને સીક્રોફ્ટ, આર્મલી હાઇટ્સ, ટિન્સહિલ અને બ્રેકનવૂડ જેવા એસ્ટેટમાં મધ્યમ ઊંચાઇના અને ઊંચી ઊંચાઇના કાઉન્સિલ ફ્લેટ્સના 151 જેટલા બ્લોક્સનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Unsworth and Stillwell|2004|p=77}}&lt;/ref&gt;

તાજેતરમાં, લીડ્ઝે શહેરના પુનઃનિર્માણ, રોકાણો આકર્ષવા અને લીડ્ઝ સિટી સેન્ટરમાં જોવા મળેલી ફ્લેગશીપ પરિયોજના&lt;ref name=&quot;leeds_skyscraper&quot;&gt;{{Cite web | url= http://www.skyscrapernews.com/news.php?ref=565 | publisher= http://www.skyscrapernews.com | work=  | title= Light Shines on Leeds Skyscraper Bids | access-date= 2010-05-24 | archive-date= 2010-02-11 | archive-url= https://web.archive.org/web/20100211133304/http://skyscrapernews.com/news.php?ref=565 | url-status= dead }}&lt;/ref&gt; માટે મોટા પ્રમાણમાં નાણાંનો ખર્ચ કરવામાં આવે છે. સિટી સેન્ટરથી નજીકના અંતરે વૈભવી પેન્ટહાઉસ એપોર્ટમેન્ટ&lt;ref name=&quot;leeds_apartments&quot;&gt;{{Cite web | url= http://one-uk.co.uk/index.php?id=52 | publisher= http://www.one-uk.co.uk | work=  | title= City Living Leeds | access-date= 2010-05-24 | archive-date= 2010-03-14 | archive-url= https://web.archive.org/web/20100314122626/http://www.one-uk.co.uk/index.php?id=52 | url-status= dead }}&lt;/ref&gt; ધરાવતાં ઘણાં બિલ્ડિંગ્સ બાંધી દેવામાં આવ્યા છે.

== ભૂગોળ ==
[[ચિત્ર:Leeds in West Yorkshire.jpg|thumb|right|alt=This map shows the locations of Leeds (coloured pink) and the other four metropolitan boroughs of West Yorkshire (clockwise from Leeds: Wakefield, Kirklees, Calderdale and Bradford). County and borough boundaries are black, urban areas grey, motorways blue with white stripe, rivers and bodies of water light blue. An inset shows a map of Great Britain with the location of West Yorkshire highlighted.|વેસ્ટ યોર્કશાયરમાં લીડ્ઝનો નકશો]]
[[ચિત્ર:River Aire.jpg|thumb|alt=The canalised River Aire flows from the Dark Arches under Leeds's main railway station towards the bottom of the picture. To the left of the river is the lock which links the river with the Leeds and Liverpool Canal. To the right is a riverside walk beneath modern buildings, and in the distance, beyond the railway viaduct and station, are more high-rise modern buildings located on the west side of the city centre.|લીડ્ઝમાં એર નદી]]
(53.799°, −1.549°) પર અને સેન્ટ્રલ લંડનના {{convert|190|mi|km}} ઉત્તર-ઉત્તરપશ્ચિમે, લીડ્ઝનો મધ્ય વિસ્તાર એર નદી પર આવેલો છે, જે પેન્નીનેસની પૂર્વીય તળેટીમાં એર ખીણપ્રદેશના સાંકડા ભાગમાં આવેલો છે. સિટી સેન્ટર દરીયાની સપાટીથી લગભગ {{convert|206|ft|m|0}} ઊંચાઇએ આવેલું છે, જ્યારે ડિસ્ટ્રિક્ટનો પ્રદેશ ઇલ્કલી મૂરના ઢોળાવથી દૂર પશ્ચિમમાં લગભગ {{convert|1115|ft|m|0}}થી માંડીને જ્યાં એર અને વ્હાર્ફે નદી પૂર્વીય સરહદને પાર કરે છે ત્યાં {{convert|33|ft|m|0}} સુધી આવેલો છે. લીડ્ઝનો મધ્યભાગ સતત બાંધકામ ધરાવતો વિસ્તાર છે જે પુડસી, બ્રેમલી, હોર્સફોર્થ, એલવૂડલી, સીક્રોફ્ટ, મિડલટન અને મોર્લી સુધી વિસ્તરેલો છે.&lt;ref name=&quot;UAmap&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/downloads/census2001/ks_urban_north_part_8.pdf|format=PDF| title=Census 2001:Key Statistics for urban areas in the North; Map 6|authorlink=Office for National Statistics|publisher=statistics.gov.uk|access-date=2009-09-27|year=2001|author=Office for National Statistics|work=[[United Kingdom Census 2001]]|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20040724075012/http://www.statistics.gov.uk/downloads/census2001/ks_urban_north_part_8.pdf|archive-date=2004-07-24}}&lt;/ref&gt; લીડ્ઝ યુકે (UK)માં (બર્મિંગહામ પછી) બીજા નંબરની સૌથી વધુ વસતી ધરાવતો સ્થાનિક સત્તાવાળો ડિસ્ટ્રિક્ટ છે અને (ડોનકાસ્ટર પછી) બીજા નંબરનો ઇંગ્લિશ મેટ્રોપોલિટન ડિસ્ટ્રિક્ટ સૌથી મોટો વિસ્તાર છે, જે પૂર્વથી પશ્ચિમ 15 માઇલ (24 કિલોમીટર) અને ઉત્તરથી દક્ષિણ 13 માઇલ (21 કિલોમીટર)નો વિસ્તાર ધરાવે છે. ઉત્તરીય સરહદ વ્હાર્ફે નદી સાથે ઘણાં માઇલ સુધી જોડાયેલી છે, પરંતુ નદીની ઉત્તરે આવેલા ઓટલીને સમાવિષ્ટ કરવા માટે નદીને પાર કરે છે. લીડ્ઝ ડિસ્ટ્રિક્ટનો લગભગ 65 ટકા વિસ્તાર ગ્રીન બેલ્ટ છે અને સિટી સેન્ટર યુકે (UK)માં સૌથી વધુ અભિભૂત કરી દેતાં દ્રશ્યો અને ગ્રામ્યજીવન ધરાવતા યોર્કશાયર ડેલ્સ નેશનલ પાર્ક&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.yorkshire-forward.com/our-wonderful-region/our-cities/Leeds-the-facts |title=Leeds – the facts |publisher=Yorkshire Forward Government agency |date= |access-date=2009-01-22 |archive-date=2009-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090216213826/http://www.yorkshire-forward.com/our-wonderful-region/our-cities/Leeds-the-facts |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;થી વીસ કરતાં ઓછા માઇલ (32 કિમી)નું અંતર ધરાવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.visitbritain.co.uk/destinations/England/englands-north-country/Yorkshire-Dales.aspx |title=Leeds – The Yorkshire Dales |publisher=Visit Britain (National UK Tourist Agency) |date= |access-date=2009-01-22 |archive-date=2008-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081205043534/http://www.visitbritain.co.uk/destinations/England/englands-north-country/Yorkshire-Dales.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; લીડ્ઝના અંતરીયાળ અને દક્ષિણીય વિસ્તારો કોલસાના ઉત્પાદનની શક્યતા ધરાવતા રેતાળ પથ્થરોના પળ પર આવેલા છે. ઉત્તરીય ભાગો જૂના રેતાળ અને ગ્રીટ પથ્થરો પર બનેલા છે, જ્યારે પૂર્વ તેને મેગ્નેશિયમ ચૂનાના પથ્થરોના બનેલા પટ્ટા સુધી વિસ્તારે છે.&lt;ref name=&quot;Fraser 1982 144&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Kendall &amp; Wroot&quot;&gt;{{Cite book|last=Kendall|first=Percy Fry|coauthors=Wroot,Herbert|others=|title=Geology of Yorkshire Part II|publisher=EP Publishing Ltd|location=East  Ardsley, Wakefield|year=1972|pages=672–673|isbn=0 85409 762 7}}&lt;/ref&gt; લીડ્ઝના મધ્યના વિસ્તારોમાં જમીન ઉપયોગ વધુ પડતો શહેરી છે.&lt;ref name=&quot;UAmap&quot;/&gt;

લીડ્ઝના ચોક્કસ ભૌગોલિક અર્થને વ્યાખ્યાયિત કરવાના પ્રયાસો તેના વિસ્તરણના અનેક ખ્યાલો, વિવિધ સંદર્ભો તરફ દોરી જાય છે, જે સિટી સેન્ટર, શહેરી ઘેરાવ અને વહિવટી સરહદો અને કાર્યકારી પ્રદેશોનો સમાવેશ કરે છે.&lt;ref name=&quot;Fraser 1982 456&quot;&gt;{{Harvnb|Fraser|1982|p=456}}&lt;/ref&gt;
{{Cquote|Leeds is much more a generalised concept place name in inverted commas, it is the city, but it is also the commuter villages and the region as well.|30px||A History of Modern Leeds|Brian Thompson&lt;ref name=&quot;Fraser 1982 456&quot;/&gt;}}

લીડ્ઝ સિટી સેન્ટર લીડ્ઝ ઇનર રીંગ રોડ, એ58 રોડ, એ61 રોડ, એ64 રોડ, એ643 રોડ અને એમ621 મોટરવેના કેટલાક ભાગનો સમાવેશ કરે છે. ઉત્તર-દક્ષિણ મુખ્ય ખરીદી વિસ્તાર બ્રિગગેટને માત્ર રાહદારી બનાવવામાં આવી છે અને ક્વિન વિક્ટોરિયા સ્ટ્રીટ, વિક્ટોરિયા ક્વાર્ટરનો એક ભાગ, કાચના છાપરાંથી ઢાંકવામાં આવ્યો છે. મિલેનિયમ સ્ક્વેર મહત્વપૂર્ણ શહેરી વિસ્તાર છે. લીડ્ઝ પોસ્ટકોડ એરીયા સિટી ઓફ લીડ્ઝનો મોટોભાગ આવરી લે છે&lt;ref name=&quot;postal_council&quot;&gt;{{Cite web| url=http://www.leeds.gov.uk/maps/leeds_pc.html | access-date=2009-09-26 | title=Leeds Metropolitan District – Post Codes | publisher=Leeds City Council|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110927213159/http://www.leeds.gov.uk/maps/leeds_pc.html|archive-date=2011-09-27}}&lt;/ref&gt; અને તે મોટા ભાગે લીડ્ઝ પોસ્ટ ટાઉનનો બનેલો છે.&lt;ref name=&quot;mail_guide&quot;&gt;{{Cite book| publisher=Royal Mail Group | author=[[Royal Mail]] | year=2004 | title=Address Management Guide }}&lt;/ref&gt; ઓટલી, વેધરબાય, ટેડકેસ્ટર, પુડસી અને ઇલ્કલી પોસ્ટકોડ વિસ્તારની અંદર અલગ પોસ્ટ ટાઉન છે.&lt;ref name=&quot;mail_guide&quot;/&gt; લીડ્ઝના બિલ્ટ અપ વિસ્તાર ઉપરાંત ડિસ્ટ્રિક્ટની અંદર અસંખ્ય ઉપનગર અને એક્સઅર્બ છે.

== આબોહવા ==
[[ચિત્ર:Whitkirk-Colton-Sunrinse-Leeds.jpg|thumb|લીડ્ઝના ઉપનગર વ્હિટકિર્ક/કોલ્ટન પર સુર્યોદય]]
લીડ્ઝની દરિયાઇ આબોહવા સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન તાપમાનમાં થોડા તફાવત સાથે  બ્રિટીશ ઇસલે જેવી  છે. 
શહેરની આબોહવા પર એટલાન્ટિક મહાસાગરનો મહત્તમ અને થોડે ઘણે અંશે પેનિનિસનો પ્રભાવ છે. લીડ્ઝમાં ઉનાળો સામાન્ય રીતે હળવો અને ઘણી વખત ગરમ હોય છે જ્યારે શિયાળો ઠંડો અને કોઇક વાર પ્રસંગોપાત હીમવર્ષા સાથે આકરો ઠંડો હોય છે. લીડ્ઝના રહેવાસીઓ દર વર્ષે થોડા દિવસ હીમવર્ષાની ધારણા રાખી શકે છે. ભારે હીમવર્ષા સામાન્ય છે. તેના ઉત્તરી અક્ષાંશને કારણે લીડ્ઝમાં સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન દિવસના પ્રકાશના કલાક બદલાય છે. સૌથી ટૂંકા દિવસે સૂર્ય સવારે 8.22 કલાકે ઉગે છે અને સાંજે 3.46 કલાકે આથમે છે આમ દિવસના પ્રકાશ માટે માત્ર 7 કલાક મળે છે. વાદળભર્યા, ભીના દિવસ દિવસનો પ્રકાશનો વધુ ટૂંકો હોવાનો અહેસાસ કરાવે છે. સૌથી લાંબા દિવસે સૂર્ય સવારે 4.35 કલાગે ઉગે છે અને રાત્રે 0.41 કલાકે આથમે છે આમ દિવસના પ્રકાશ માટે 17 કલાક આપે છે અને સમગ્ર રાત અવકાશી અંધારું રહે છે. જ્યારે વાતાવરણમાં ઊંચા દબાણનું પ્રભુત્ત્વ વધે છે ત્યારે દિવસ વધુ લાંબા અને ગરમ બને છે.

સૌથી ગરમ મહિના જુલાઇ અને ઓગસ્ટના છે. બંને મહિનામાં સરેરાશ ઊંચું તાપમાન 19.9°સે (67.8°ફે), હોય છે જ્યારે સૌથી ઠંડો મહિનો ફેબ્રુઆરીનો હોય છે જેમાં સરેરાશ લઘુત્તમ તાપમાન 0.2°સે (32.3°ફે) હોય છે. ઉનાળામાં 30°સે  (86°ફે)થી ઊંચું તાપમાન અને શિયાળામાં -5°સેથી નીચું તાપમાન સામાન્ય નથી પરંતુ એવું ના બન્યું હોય એવું નથી. ઓગસ્ટ 2003 અને જુલાઈ 2006માં તાપમાન  કેટલાક દિવસ માટે  30°સે (86&amp;nbsp;°F) થી વધી ગયું હતું અને 3 ડિસેમ્બર 2010ના રોજ તાપમાન ઘટીને -15°સે (5°ફે) થઇ ગયું હતું અને  -5°સે (23°ફે)થી વધ્યુ ન હતું. 

લીડ્ઝમાં દર વર્ષે સરેરાશ 660&amp;nbsp;મિલિમીટર  (25.9&amp;nbsp;ઈંચ) વરસાદ પડે છે. લીડ્ઝ પેનિન્સ પર્વતમાળાને કારણે [[યુનાઇટેડ કિંગડમ]]નો સૌથી સુષ્ક વિસ્તાર છે. આ પર્વતમાળા લીડ્ઝને એટલાન્ટિક  પરથી આવતા પવન સામે બચાવે છે, છતાં લીડ્ઝમાં વર્ષમાં સરેરાશ 147 દિવસ વરસાદ હોય છે, મોટે ભાગે તે હળવા છાંટાના સ્વરૂપમાં હોય છે પરંતુ વસંત/પ્રારંભિક ઉનાળામાં ભારે વરસાદ થઇ શકે છે.
તેમ છતાં ક્યારેક વિકટ હવામાન થઇ શકે છે. યુનાઇટેડ કિંગડમમાં 2007ના પૂર દરમિયાન એર નદીમાં પાણીના સ્તર વધતા સિટી સેન્ટરમાં પાણી ધસી આવ્યા હતા. 14 સપ્ટેમ્બર 2006ના રોજ હરેહિલ્સ નામનું વાવાઝોડુ શહેર પર ત્રાટક્યું હતું અને વૃક્ષોને ઉખાડી ફેંક્યા હતા. આ જ વાવાઝોડાને કારણે  લીડ્ઝ સ્ટેશન પર સિગ્નલો ખોટકાઇ ગયા હતા. 
{{Weather box
|location = Leeds 2010
|metric first = Yes
|single line = Yes
|location = Leeds
|metric first = Yes
|single line = Yes
|Jan high C = 5.8
|Feb high C = 5.9
|Mar high C = 8.7
|Apr high C = 11.3
|May high C = 15.0
|Jun high C = 18.2
|Jul high C = 19.9
|Aug high C = 19.9
|Sep high C = 17.3
|Oct high C = 13.4
|Nov high C = 8.8
|Dec high C = 6.7
|Jan low C = 0.3
|Feb low C = 0.2
|Mar low C = 1.6
|Apr low C = 3.1
|May low C = 5.5
|Jun low C = 8.5
|Jul low C = 10.4
|Aug low C = 10.5
|Sep low C = 8.7
|Oct low C = 6.3
|Nov low C = 2.9
|Dec low C = 1.2
|Jan rain mm = 61
|Feb rain mm = 45
|Mar rain mm = 52
|Apr rain mm = 48
|May rain mm = 54
|Jun rain mm = 54
|Jul rain mm = 51
|Aug rain mm = 65
|Sep rain mm = 57
|Oct rain mm = 55
|Nov rain mm = 57
|Dec rain mm = 61
|Jan rain days = 17.5
|Feb rain days = 14.2
|Mar rain days = 14.8
|Apr rain days = 13.5
|May rain days = 13.7
|Jun rain days = 12.2
|Jul rain days = 11.7
|Aug rain days = 13.2
|Sep rain days = 12.9
|Oct rain days = 15.1
|Nov rain days = 16.5
|Dec rain days = 17.0
|source 1 = &lt;ref name= wtclimate&gt;{{Cite web
| url = http://worldweather.wmo.int/010/c00039.htm
| url = http://wunderground.com
| title = Leeds average weather data.
| access-date = 2010-11-14
| publisher = http://worldweather.wmo.int}}&lt;/ref&gt;
|date = February 2011}}

== વસ્તી વિષયક માહિતી ==
=== શહેરી પેટાવિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;font-size:85%;margin-left:10px&quot;
! colspan=&quot;5&quot;|'''લીડ્ઝ તુલના''' 
|-
|  colspan=&quot;5&quot; align=&quot;center&quot;| [[ચિત્ર:Leeds urban subdivision in West Yorkshire urban area.png|250px|center|alt=A map of West Yorkshire showing the Leeds urban subdivision of the West Yorkshire Urban Area coloured green and the rest of the Urban area coloured blue-grey|વેસ્ટ યોર્કશાયર શહેરી વિસ્તારની અંદર લીડ્ઝ શહેરી પેટાવિભાગ]]લીડ્ઝ શહેરી પેટાવિભાગ &lt;br /&gt; વેસ્ટ યોર્કશાયર શહેરી વિસ્તાર
|-
| 
|  લીડ્ઝ&lt;br /&gt;યુએસડી (USD) 
|  લીડ્ઝ&lt;br /&gt;ડિસ્ટ્રિક્ટ 
|  વેસ્ટ&lt;br /&gt;યોર્ક્સ યુએ (UA) 
|  ઈંગ્લેન્ડ
|-
|  વસતી
| 443,247
| 715,402
| 1,499,465
| 49,138,831
|-
| શ્વેત
| 88.4%
| 91.9%
| 85.5%
| 90.9%
|-
| એશિયાઇ
| 6.4%
| 4.5%
| 11.2%
| 4.6%
|-
| શ્યામ
| 2.2%
| 1.4%
| 1.3%
| 2.3%
|-
! colspan=&quot;5&quot; style=&quot;font-size:90%&quot;|સ્ત્રોત: ઓફિસ ફોર નેશનલ સ્ટેટિસ્ટિક્સ&lt;ref name=&quot;2001ethnicdata&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/statbase/ssdataset.asp?vlnk=8283&amp;More=Y |title=KS06 Ethnic Group: Census 2001, Key Statistics for urban areas |publisher=National Statistics |access-date=2009-02-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2001ethnicdataborough&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/statbase/ssdataset.asp?vlnk=8296&amp;More=Y |title=KS06 Ethnic group: Key Statistics for urban areas, summary results for local authorities|publisher=National Statistics |access-date=2009-02-16}}&lt;/ref&gt;
|}
2001ની યુનાઇટેડ કિંગડમની વસતી ગણતરીના સમયે, લીડ્ઝ શહેરી પેટાવિભાગ {{convert|109|km2|sqmi}}નો વિસ્તાર અને 443,247ની વસતી ધરાવતો હતો; જે સાથે તે ઇંગ્લેન્ડનો ચોથો સૌથી વધુ વસતી ધરાવતો તથા યુનાઇટેડ કિંગડમનો પાંચમો સૌથી વિશાળ શહેરી પેટાવિભાગ હતો. વસતીની ગીચતા {{convert|4066|PD/km2|PD/sqmi}} હતી, જે વૅસ્ટ યોર્કશાયર શહેરી વિસ્તારના બાકીના ભાગ કરતા સ્હેજ વધુ હતી. લીડ્ઝ શહેરમાં જમીનનો હિસ્સો 20 ટકા અને વસતીનો હિસ્સો 62 ટકા છે. શહેરી પેટાવિભાગની વસતીમાં પુરુષ-સ્ત્રીનો ગુણોત્તર 100 સામે 93.1નો હતો.&lt;ref name=&quot;urban_pop&quot;&gt;{{Cite web| title = KS01 Usual resident population: Census 2001, Key Statistics for urban areas | publisher=Office for National Statistics |url=http://www.statistics.gov.uk/statbase/ssdataset.asp?vlnk=8271&amp;More=Y |date=2005-02-07 | access-date = 2009-09-24}}&lt;/ref&gt; 16 વર્ષ કરતા વધુ વય ધરાવનારા પૈકી, 39.4 ટકા લોકો એકલા (અપરિણીત) હતા અને 35.4 ટકા લોકો એવા હતા જેમણે સૌપ્રથમવાર લગ્ન કર્યાં હતા.&lt;ref name=&quot;marital_pop&quot;&gt;{{Cite web|title=KS04 Marital status: Census 2001, Key Statistics for urban areas |publisher=Office for National Statistics |url=http://www.statistics.gov.uk/statbase/ssdataset.asp?vlnk=8276&amp;More=Y |date=2005-02-02 | access-date = 2009-09-24}}&lt;/ref&gt; શહેરી પેટાવિભાગના 188,890 ઘરોમાં 35 ટકા ઘરો એવા હતા જેમાં એક જ વ્યક્તિ રહેતી હતી, 27.9 ટકા ઘરોમાં પરિણીત યુગલો જોડે રહેતા હતા, 8.8 ટકા ઘરોમાં યુગલ દંપતીની જેમ રહેતું હતું અને 5.7 ટકા ઘરોમાં એકલી મા અથવા એકલા પિતા તેમના સંતાનો સાથે રહેતા હતા. વેસ્ટ યોર્કશાયર શહેરી વિસ્તારનો લીડ્ઝ એ સૌથી વિશાળ હિસ્સો છે&lt;ref name=&quot;UAmap&quot;/&gt; અને યુરોસ્ટેટ દ્વારા તેની લીડ્ઝ-બ્રાડફર્ડ લાર્જર અર્બન ઝોનના ભાગ તરીકે ગણતરી થાય છે. 2001ના આંકડા અનુસાર જ્યાં કામ કરવા માટે મુસાફરી કરીને જવું પડે તેવા વિસ્તારોમાં આખું લીડ્ઝ શહેર, કિર્કલીઝનો પૂર્વીય હિસ્સો, બ્રાડફર્ડ શહેરની ઉત્તરીય પટ્ટી અને પશ્ચિમ ઉત્તર યોર્કશાયરના એક હિસ્સાનો સમાવેશ થાય છે.{{convert|751|km2|sqmi}}

=== મેટ્રોપોલિટન ડિસ્ટ્રિક્ટ ===
યુકે (UK)ની 2001ની વસતી ગણતરી અનુસાર, આ ડિસ્ટ્રિક્ટ કુલ 715,402ની વસતી ધરાવતો હતો.&lt;ref name=&quot;Leeds ethnic group&quot;&gt;{{Cite web |title=Leeds Metropolitan Borough ethnic group |publisher=Office for National Statistics |url=http://neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=7&amp;b=276810&amp;c=Leeds&amp;d=13&amp;e=16&amp;g=382985&amp;i=1001x1003x1004&amp;o=1&amp;m=0&amp;r=1&amp;s=1231357883004&amp;enc=1&amp;dsFamilyId=87 |access-date=2009-07-22 |archive-date=2011-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604061050/http://neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=7&amp;b=276810&amp;c=Leeds&amp;d=13&amp;e=16&amp;g=382985&amp;i=1001x1003x1004&amp;o=1&amp;m=0&amp;r=1&amp;s=1231357883004&amp;enc=1&amp;dsFamilyId=87 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; લીડ્ઝ જિલ્લાના 301,614 ઘરો પૈકી, 33.3 ટકા ઘરોમાં પરીણિત યુગલો જોડે રહેતા હતા, 31.6 ટકા ઘરોમાં એક જ વ્યક્તિ રહેતી હતી, 9.0 ટકા ઘરોમાં યુગલો પતિ-પત્નીની જેમ રહેતા હતા અને 9.8 ટકામાં એકલી માતા અથવા એકલા પિતા રહેતા હતા, બાકીના ઇંગ્લેન્ડમાં પણ એકસમાન પ્રવાહ હતો.&lt;ref name=&quot;household&quot;&gt;{{Cite web |title=Leeds Metropolitan Borough household composition (households) |publisher=Office for National Statistics |url=http://neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=7&amp;b=276810&amp;c=Leeds&amp;d=13&amp;e=16&amp;g=382985&amp;i=1001x1003x1004&amp;o=1&amp;m=0&amp;r=1&amp;s=1231357883004&amp;enc=1&amp;dsFamilyId=165 |access-date=2009-07-22 |archive-date=2011-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604061057/http://neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=7&amp;b=276810&amp;c=Leeds&amp;d=13&amp;e=16&amp;g=382985&amp;i=1001x1003x1004&amp;o=1&amp;m=0&amp;r=1&amp;s=1231357883004&amp;enc=1&amp;dsFamilyId=165 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; વસતીની ગીચતા {{PD km2 to sq mi|1967|spell=UK}}&lt;ref name=&quot;household&quot;/&gt; હતી અને પ્રત્યેક 100 પુરુષ સામે 93.5 સ્ત્રી હતી.

લીડ્ઝના મોટાભાગના લોકો પોતાને ખ્રિસ્તી તરીકે ઓળખાવે છે.&lt;ref name=&quot;Census Data&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.statistics.gov.uk/census2001/profiles/00DA-A.asp |title=Leeds Census 2001 |access-date=2011-05-31 |archive-date=2011-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605072039/http://www.statistics.gov.uk/census2001/profiles/00DA-A.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; મુસ્લિમોનું પ્રમાણ (વસતીનો 3 ટકા હિસ્સો) દેશની સરેરાશ પ્રમાણે છે.&lt;ref name=&quot;Census Data&quot;/&gt; યુનાઇટેડ કિંગડમમાં યહુદીઓની વસતીના પ્રમાણમાં લીડ્ઝ, લંડન અને માન્ચેસ્ટર બાદ, ત્રીજા ક્રમે આવે છે, લંડન અને માન્ચેસ્ટર આવે છે. એલવૂડલી અને મૂરટાઉન વિસ્તારોમાં યહુદીઓની વસતી નોંધપાત્ર છે.&lt;ref name=&quot;Freedman&quot;&gt;એમ. ફ્રીડમેન (1988) &quot;ધ લીડ્ઝ જેવિશ કમ્યુનિટી&quot; પાના&amp;nbsp;161–174 ''ઇન''  એલ. એસ. ટાટે (આવૃત્તિ) ''એસ્પેક્ટ્સ ઓફ લીડ્ઝ''  ISBN 1-871647-38-X&lt;/ref&gt; 2001ની વસતીમાં લીડ્ઝના 16.8 ટકા રહેવાસીઓએ પોતાનો કોઈ ‘ધર્મ નહીં’ હોવાનું જાહેર કર્યું હતું, આ આંકડો સમગ્ર યુકે (UK)ના આંકડાની (8.1 ટકા લોકોએ “ધર્મ જણાવ્યો નથી”) સમકક્ષ છે. મહત્વના ઇંગ્લિશ શહેરોની જેમ લીડ્ઝમાં પણ ગુન્હાખોરીનો દર રાષ્ટ્રીય સરેરાશની તુલનાએ ઊંચો છે.&lt;ref name=&quot;crime_street&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.upmystreet.com/local/police-crime/figures/l/Leeds-4292.html|title=Crime figures in Leeds|access-date=2011-05-31|archive-date=2008-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20081009215103/http://www.upmystreet.com/local/police-crime/figures/l/Leeds-4292.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;crime_stat&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.crimestatistics.org.uk/tool/Default.asp?region=7&amp;force=28&amp;cdrp=106&amp;l1=0&amp;l2=0&amp;l3=0&amp;sub=0&amp;v=36|title=Crime Statistics for Leeds Apr 2005 – Mar 2006|publisher=[[Home Office]]|access-date=2011-05-31|archive-date=2008-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20080606025941/http://www.crimestatistics.org.uk/tool/Default.asp?region=7&amp;force=28&amp;cdrp=106&amp;l1=0&amp;l2=0&amp;l3=0&amp;sub=0&amp;v=36|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2006ના જુલાઈ મહિનામાં, થિન્ક ટેન્ક રિફોર્મે વિવિધ ગુન્હાઓના દરની ગણતરી કરી હતી અને તેને મહત્વના શહેરી વિસ્તારોની વસતી (1,00,000થી વધુની વસતી ધરાવતા વિસ્તારોને નગર તરીકે સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યા છે) સાથે સાંકળી હતી. આ રેટિંગમાં લીડ્ઝનો ક્રમ 11મો હતો (લંડન બરોને બાદ કરતા, લંડન બરોને ગણતરીમાં લઈએ તો 23મો ક્રમ).&lt;ref name=&quot;reform&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.reform.co.uk/filestore/pdf/Urban%20crime%20rankings,%20Reform,%20July%202006.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20080308195432/http://www.reform.co.uk/filestore/pdf/Urban+crime+rankings,+Reform,+July+2006.pdf|archive-date=2008-03-08|title=Urban Crime Rankings|date=July 2006|access-date=2011-05-31|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; નીચેના ટેબલમાં વર્ષ 1801થી લઈ અત્યાર સુધીમાં વર્તમાન જિલ્લાની વસતીની વિગતો દર્શાવાઈ છે જેમાં ભૂતકાળના વસતી ગણતરીના છેલ્લામાં છેલ્લા ઉપલબ્ધ આંકડાની તુલનાએ અત્યાર સુધીમાં થયેલો ફેરફાર ટકાવારીના સ્વરૂપે દર્શાવવામાં આવ્યો છે.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;width:70%;border:0px;text-align:center;line-height:120%&quot;
! colspan=&quot;22&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:90%&quot;|લીડ્ઝ શહેરની 1801થી 
વસતી વૃદ્ધિ
|-
! style=&quot;background:#99CCCC;color:#000080&quot; height=&quot;17&quot;| વર્ષ
! style=&quot;background:#FFFFFF;color:#000080&quot;| 1801
! style=&quot;background:#FFFFFF;color:#000080&quot;| 1811
! style=&quot;background:#FFFFFF;color:#000080&quot;| 1821
! style=&quot;background:#FFFFFF;color:#000080&quot;| 1831
! style=&quot;background:#FFFFFF;color:#000080&quot;| 1841
! style=&quot;background:#FFFFFF;color:#000080&quot;| 1851
! style=&quot;background:#FFFFFF;color:#000080&quot;| 1861
! style=&quot;background:#FFFFFF;color:#000080&quot;| 1871
! style=&quot;background:#FFFFFF;color:#000080&quot;| 1881
! style=&quot;background:#FFFFFF;color:#000080&quot;| 1891
! style=&quot;background:#FFFFFF;color:#000080&quot;| 1901
! style=&quot;background:#FFFFFF;color:#000080&quot;| 1911
! style=&quot;background:#FFFFFF;color:#000080&quot;| 1921
! style=&quot;background:#FFFFFF;color:#000080&quot;| 1931
! style=&quot;background:#FFFFFF;color:#000080&quot;| 1941
! style=&quot;background:#FFFFFF;color:#000080&quot;| 1951
! style=&quot;background:#FFFFFF;color:#000080&quot;| 1961
! style=&quot;background:#FFFFFF;color:#000080&quot;| 1971
! style=&quot;background:#FFFFFF;color:#000080&quot;| 1981
! style=&quot;background:#FFFFFF;color:#000080&quot;| 1991
! style=&quot;background:#FFFFFF;color:#000080&quot;| 2001
|- align=&quot;center&quot;
! style=&quot;background:#99CCCC;color:#000080&quot; height=&quot;17&quot;| વસતી
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| 94,421
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| 108,459
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| 137,476
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| 183,015
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| 222,189
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| 249,992
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| 311,197
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| 372,402
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| 433,607
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| 503,493
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| 552,479
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| 606,250
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| 625,854
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| 646,119
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| 668,667
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| 692,003
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| 715,260
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| 739,401
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| 696,732
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| 716,760
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| 715,404
|-
! style=&quot;background:#99CCCC;color:#000080&quot; height=&quot;17&quot;| % ફેરફાર
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| –
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| +14.87
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| +26.75
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| +33.13
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| +21.40
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| +12.51
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| +24.48
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| +19.67
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| +16.44
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| +16.12
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| +9.73
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| +9.73
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| +3.23
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| +3.24
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| +3.49
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| +3.49
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| +3.36
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| +3.38
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| −5.77
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| +2.87
|  style=&quot;background:#FFFFFF;color:black&quot;| -0.19
|-
|  colspan=&quot;22&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:90%&quot;|&lt;small&gt;સ્ત્રોત: ''વિઝન ઓફ બ્રિટન/0}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.visionofbritain.org.uk/data_cube_table_page.jsp?data_theme=T_POP&amp;data_cube=N_TPop&amp;u_id=10057140&amp;c_id=10001043&amp;add=N |title=Leeds District: total population |publisher=Vision of Britain}} સુધારો 19&amp;nbsp;ડિસેમ્બર 2008.&lt;/ref&gt;'' &lt;/small&gt;
|}

== સરકાર ==
લીડ્ઝ શહેર એ લીડ્ઝને આવરતો સ્થાનિક સરકાર ધરાવતો ડિસ્ટ્રિક્ટ છે અને લીડ્ઝ સિટી કાઉન્સિલ તેનું સ્થાનિક સત્તામંડળ છે. આ કાઉન્સિલ 99 કાન્સિલરો વડે બનેલી છે, શહેરના પ્રત્યેક વોર્ડમાંથી ત્રણ કાઉન્સિલરો આવે છે. ચાર પૈકી પ્રત્યેક ત્રણ વર્ષે ચૂંટણીઓ થાય છે, જે મેના પ્રથમ ગુરુવારે યોજાય છે. પ્રત્યેક ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં એક તૃતીયાંશ કાઉન્સિલરોની ચાર વર્ષની મુદત માટે ચૂંટણી થાય છે. 2004માં સીમાકીય ફેરફારોને કારણે તમામ બેઠકોની ચૂંટણી થઈ હતી. હાલમાં આ કાઉન્સિલ કોઇના સંપૂર્ણ નિયંત્રણ હેઠળ નથી, અને તેનું સંચાલન લેબર અને ગ્રીન કાઉન્સિલરોના ગઠબંધન દ્વારા થાય છે. વેસ્ટ યોર્કશાયરમાં કોઇ કાઉન્ટી કાઉન્સિલ નથી, આથી લીડ્ઝ સિટી કાઉન્સિલ જ આ શહેરને સ્થાનિક સરકારી સેવાઓ પૂરી પાડે છે. આ ડિસ્ટ્રિક્ટ ઇંગ્લેન્ડના યોર્કશાયર અને હંબર પ્રદેશમાં આવેલો છે અને તે એક બિનપરગણા અને 31 નાગરિક પરગણા વડે બનેલો છે. સ્થાનિક સરકારનો આ સૌથી નીચલું સ્તર છે&lt;ref name=&quot;leeds_parish&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.leeds.gov.uk/Council_and_democracy/Councillors_democracy_and_elections/Parish_and_town_councils.aspx|title=Parish and Town Councils|publisher=Leeds City Council|access-date=2009-04-01|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110926212139/http://www.leeds.gov.uk/Council_and_democracy/Councillors_democracy_and_elections/Parish_and_town_councils.aspx|archive-date=2011-09-26}}&lt;/ref&gt; અને આ વિસ્તારોમાં લીડ્ઝ સિટી કાઉન્સિલની કામગીરી મર્યાદિત છે. હોર્સફોર્થ, મોર્લી, ઓટલી અને વેધરબાયની કાન્સિલો શહેર કાઉન્સિલો છે.&lt;ref name=&quot;map&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.leeds.gov.uk/maps/leeds_mpb.html|title=Leeds civil parish map 2008|publisher=Leeds City Council|access-date=2009-04-01|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110927213319/http://www.leeds.gov.uk/maps/leeds_mpb.html|archive-date=2011-09-27}}&lt;/ref&gt; આ ડિસ્ટ્રિક્ટમાં 27 અન્ય નાગરિક પરગણા છે.

આ ડિસ્ટ્રિક્ટનું પ્રતિનિધિત્વ આઠ સાંસદો કરે છે, જેની મતવિસ્તારવાર યાદી આ મુજબ છેઃ એલ્મેટ અને રોથવેલ (એલેક શેલબ્રૂક, કન્ઝર્વેટિવ); લીડ્ઝ સેન્ટ્રલ (હિલેરી બેન, લેબર); લીડ્ઝ ઇસ્ટ (જ્યોર્જ મુડી, લેબર); લીડ્ઝ નોર્થ ઇસ્ટ (ફાબિયન હેમિલ્ટન, લેબર); લીડ્ઝ નોર્થ વેસ્ટ (ગ્રેગ મુલ્હોલલેન્ડ, લિબ ડેમ); લીડ્ઝ વેસ્ટ (રશેલ રીવ્ઝ, લેબર); મોર્લી અને આઉટવૂડ (વેકફીલ્ડ શહેર સાથે જોડાયેલો મતવિસ્તાર) (એડ બોલ્સ, લેબર); અને પુડસી (સ્ટુઅર્ટ એન્ડ્રૂ, કન્ઝર્વેટિવ). લીડ્ઝ એ યોર્કશાયર અને હમ્બર યુરોપિયન મતવિસ્તારમાં આવે છે, જેનું પ્રતિનિધિત્વ બે કન્ઝર્વેટિવ, એક લેબર, એક યુકેઆઇપી (UKIP), એક લિબરલ ડેમોક્રેટ અને એક બીએનપી એમઇપી (BNP MEP) કરે છે. 2009ના જૂનમાં થયેલી યુરોપિયન સંસદની ચૂંટણીમાં લીડ્ઝના મતદાનના આંકડા આ પ્રમાણે હતાઃ કન્ઝર્વેટિવને 22.6 ટકા, લેબરને 21.4 ટકા, યુકેઆઇપી (UKIP)ને 15.9 ટકા, લિબ ડેમને 13.8 ટકા, બીએનપી (BNP)ને 10 ટકા અને ગ્રીનને 9.4 ટકા.&lt;ref name=&quot;euro_election&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.guardian.co.uk/news/datablog/table/2009/jun/09/european-elections-elections-2009|title=Exactly how well did the BNP do where you live?|last=Rogers|first=Simon|date=10 June 2009|work=Guardian: Data Blog|access-date=2009-07-14 | location=London}}&lt;/ref&gt; 

== અર્થતંત્ર ==
{{Main|Economy of Leeds}}
[[ચિત્ર:Park Row, Leeds - geograph.org.uk - 511016.jpg|right|thumb|લીડ્ઝના ફાઇનાન્સિયલ સ્ક્વેરમાં પાર્ક રો]]

લીડ્ઝ એક વૈવિધ્યપૂર્ણ અર્થવ્યવસ્થા ધરાવે છે જેમાં સર્વિસ સેક્ટરમાં જે રોજગારીનું પ્રમાણ છે તે પરંપરાગત મેન્યુફેક્ચરિંગ ઉદ્યોગોમાં રોજગારીની તુલનાએ હવે ઘણું વધારે છે. 2002માં, લીડ્ઝ ડિસ્ટ્રિક્ટમાં 401,000 કર્મચારીઓ નોંધાયેલા હતા. આ પૈકીના 24.7 ટકા લોકો જાહેર વહીવટ, શિક્ષણ અને આરોગ્યમાં, 23.9 ટકા લોકો બેન્કિંગ, ફાયનાન્સ અને વીમા ઉદ્યોગમાં અને 21.4 ટકા લોકો વિતરણ, હોટેલ્સ અને રેસ્ટોરેન્ટ્સમાં રોજગારી મેળવતા હતા. બેન્કિંગ, ફાયનાન્સ અને વીમાના ક્ષેત્રોમાં આ પ્રદેશ તથા રાષ્ટ્રના નાણાકીય માળખાથી લીડ્ઝ ઘણું અલગ તરી આવે છે.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Unsworth and Stillwell|2004|p=169}}&lt;/ref&gt; ઇંગ્લેન્ડમાં લંડન સિવાયના સૌથી વિશાળ નાણાકીય કેન્દ્રો પૈકીનું એક આ શહેર છે.&lt;ref name=&quot;Leeds leading the way&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Leeds Legal Review&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Leeds Financial Facts and Figures&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.leedsfinancialservices.org.uk/ |title=Leeds Financial Facts and Figures |publisher=''http://www.leedsfinancialservices.org.uk/'' |date= |access-date=2009-01-25 |archive-date=2009-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090130014241/http://leedsfinancialservices.org.uk/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;fdimagazine1&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.fdimagazine.com/news/fullstory.php/aid/2512/Northern_star.html |title=Northern Star |publisher=''FDI Magazine'' |date= |access-date=2009-01-25 |archive-date=2009-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090101004224/http://www.fdimagazine.com/news/fullstory.php/aid/2512/Northern_star.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ft.com/cms/s/77eaffe6-ef2a-11dc-8a17-0000779fd2ac.html |title=Leeds Services |publisher=''Financial Times'' |date= |access-date=2009-01-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.legalweek.com/Articles/1146376/Live+the+Leeds+lifestyle.html |title=Live the Leeds Lifestyle |publisher=''Legal Week Magazine'' |date= |access-date=2009-01-25 |archive-date=2009-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090429220223/http://www.legalweek.com/Articles/1146376/Live+the+Leeds+lifestyle.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; આર્થિક વૃદ્ધિના ઊંચા દરમાં રિટેલ, કૉલ સેન્ટર, ઓફિસો અને પ્રસાર માધ્યમો જેવા ત્રીજી પંક્તિના ઉદ્યોગોનું યોગદાન રહેલું છે. યુકે (UK)માં બેન્ક ઓફ ઇંગ્લેન્ડની એકમાત્ર પેટા ઓફિસ પણ આ શહેરમાં છે. 2006માં આ શહેરનું જીવીએ (GVA) £16.3 બિલિયન નોંધાયું હતું,&lt;ref&gt;http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20090129033453/http://www.statistics.gov.uk/pdfdir/gva1208.pdf&lt;/ref&gt; જ્યારે સમગ્ર લીડ્ઝ શહેર પ્રદેશની અર્થવ્યવસ્થા £46 બિલિયનના સ્તરે હતી.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://locateinleeds.com/financial-services |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2011-05-31 |archive-date=2010-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100828080147/http://locateinleeds.com/financial-services |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

લીડ્ઝના વ્યાપક રીટેલ વિસ્તારને સમગ્ર યોર્કશાયર અને હમ્બર પ્રદેશના મુખ્ય પ્રાદેશિક શોપિંગ કેન્દ્ર તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યું છે અને લગભગ 3.2 મિલિયન લોકો તેના પૂરક વિસ્તારમાં રહે છે.&lt;ref name=&quot;econ_leeds&quot;&gt;{{Cite web | url=http://www.leeds.gov.uk/files/Internet2007/2009/22/13%20city%20centre.pdf | title=The City Centre | work=Leeds Economy Handbook | publisher=Leeds City Council | access-date=2009-09-27 | archive-url=https://www.webcitation.org/5lctryDOz?url=http://www.leeds.gov.uk/files/Internet2007/2009/22/13%20city%20centre.pdf | archive-date=2009-11-28 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; શહેરની મધ્યમાં સંખ્યાબંધ ઇનડોર શોપિંગ કેન્દ્રો છે, જેમાં મેરિયન સેન્ટર, લીડ્ઝ શોપિંગ પ્લાઝા, સેંટ જોન’સ સેન્ટર, હેડરોવ સેન્ટર, વિક્ટોરિયા ક્વાર્ટર, ધ લાઇટ અને કોર્ન એક્સ્ચેન્જનો સમાવેશ થાય છે. કુલ મળીને ત્યાં અંદાજિતપણે 1,000 રીટેલ સ્ટોર છે, જે {{convert|2264100|sqft}}ની જગ્યામાં પથરાયેલા છે.&lt;ref name=&quot;econ_leeds&quot;/&gt; લીડ્ઝમાં રીટેલ ક્ષેત્રે કામ કરતા 40,000 લોકો પૈકીના 75 ટકા લોકો એવા સ્થળોએ કામ કરે છે જે સિટી કેન્દ્રમાં આવેલું નથી. 1974માં લીડ્ઝ શહેરના કાયદેસરના નિગમમાં ભળેલા કાઉન્ટી બરોનો ભાગ બની ગયેલા ઘણા ગામોમાં અને નગરોમાં આ ઉપરાંતના શોપિંગ કેન્દ્રો આવેલા છે.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Unsworth and Stillwell|2004|p=245}}&lt;/ref&gt;

પરંપરાગતપણે આંતરિક વિસ્તારોમાં આવેલ ઓફિસ વિસ્તાર આયર નદીની દક્ષિણે વિસ્તર્યો છે અને કુલ {{convert|11000000|sqft}}ના વિસ્તારમાં પથરાયેલો છે.&lt;ref name=&quot;econ_leeds&quot;/&gt; 1999થી 2008ના સમયગાળામાં, મધ્ય લીડ્ઝમાં પ્રોપર્ટી ક્ષેત્રે £2.5 બિલિયનના મૂલ્યના વિકાસજન્ય કાર્યો હાથ ધરાયા હતા, જૈ પૈકીના £711 મિલિયન ઓફિસોમાં, £265 મિલિયન રીટેલ, £389 મિલિયન લેઝ્યોર અને £794 મિલિયન હાઉસીંગમાં વપરાયા હતા. આ સમયગાળામાં નવી પ્રોપર્ટીના વિકાસમાં મેન્યુફેક્ચરિંગ અને વિતરણનો હિસ્સો £26 મિલિયન હતો. શહેરી કેન્દ્રમાં 130,100 નોકરીઓ હતી, જેમાં સમગ્ર જિલ્લાની તમામ નોકરીઓના 31 ટકા હિસ્સાનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી હતી. 2007માં, ફાયનાન્સ અને કારોબારોમાં 47,500 નોકરીઓ, જાહેર સેવાઓમાં 42,300 નોકરીઓ અને રીટેલ તથા વિતરણમાં 19,500 નોકરીઓ હતી. આ ડિસ્ટ્રિક્ટમાં ફાયનાન્સ ક્ષેત્રે જે નોકરીઓ હતી તેનો 43 ટકા હિસ્સો લીડ્ઝ સિટી સેન્ટરમાં હતો અને સિટી સેન્ટરમાં નોકરી કરનારા લોકો પૈકીના 44 ટકા લોકો નવ કિલોમીટર કરતા પણ વધુ દૂર રહેતા હતા.&lt;ref name=&quot;econ_leeds&quot;/&gt; લીડ્ઝના અર્થતંત્રમાં પ્રવાસન એક મહત્વનું અંગ છે, 2009માં લીડ્ઝ, ઇંગ્લેન્ડમાં યુકે (UK)ના સૌથી વધુ પ્રવાસીઓ ધરાવતા શહેરો પૈકી આઠમા સ્થાને&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Top 20 Most visited English Cities and Towns in 2009 by UK Residents|url=http://www.enjoyengland.com/Images/top%20towns%202009_tcm21-190501.pdf|access-date=2010-09-07|ref=harv|postscript=&lt;!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to &quot;.&quot; for the cite to end in a &quot;.&quot;, as necessary. --&gt;{{inconsistent citations}}}}&lt;/ref&gt; અને સૌથી વધુ પ્રમાણમાં વિદેશી પ્રવાસીઓ ધરાવતા શહેરોમાં 13માં સ્થાને હતું.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Top 20 Most Popular UK Cities for International Visiteors|url=http://gouk.about.com/od/getawaysandshorthops/qt/top20.htm|access-date=2010-09-07|ref=harv|postscript=&lt;!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to &quot;.&quot; for the cite to end in a &quot;.&quot;, as necessary. --&gt;{{inconsistent citations}}|archive-date=2010-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20101204022854/http://gouk.about.com/od/getawaysandshorthops/qt/top20.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2011ના જાન્યુઆરી મહિનામાં, સેન્ટર ફોર સિટીઝ દ્વારા પ્રસિદ્ધ કરાયેલા એક અહેવાલમાં લીડ્ઝનું નામ પાંચ “નિહાળવા જેવા શહેરો” પૈકીના એક તરીકે ચમક્યું હતું.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.centreforcities.org/cities-outlook-2011-annual-index-reveals-uk-cities-best-placed-to-create-jobs-and-drive-economic-recovery.html |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2011-05-31 |archive-date=2011-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725152252/http://www.centreforcities.org/cities-outlook-2011-annual-index-reveals-uk-cities-best-placed-to-create-jobs-and-drive-economic-recovery.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; આ અહેવાલ એવું દર્શાવે છે કે લીડ્ઝનો સરેરાશ રહેવાસી પ્રત્યેક સપ્તાહે £471 કમાય છે&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.centreforcities.org/assets/files/Cities%20Outlook%202011/11-01-31%20Earnings%20Cities%20Outlook%202011.pdf |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2011-05-31 |archive-date=2011-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110428035956/http://www.centreforcities.org/assets/files/Cities%20Outlook%202011/11-01-31%20Earnings%20Cities%20Outlook%202011.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
, સમગ્ર રાષ્ટ્રમાં આ દ્વષ્ટિએ લીડ્ઝનો ક્રમ 17મો છે. લીડ્ઝના રહેવાસીઓ પૈકીના 30.9 ટકા લોકો એનવીક્યુ4- (NVQ4+) ઉચ્ચ સ્તરીય લાયકાતો ધરાવતા હતા,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.centreforcities.org/assets/files/Cities%20Outlook%202011/11-01-31%20High%20level%20quals%20Cities%20Outlook%202011.pdf |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2011-05-31 |archive-date=2011-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110428072656/http://www.centreforcities.org/assets/files/Cities%20Outlook%202011/11-01-31%20high%20level%20quals%20Cities%20Outlook%202011.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; જેમાં સમગ્ર રાષ્ટ્રમાં લીડ્ઝનો ક્રમ 15મો છે. 2010માં લીડ્ઝનો રોજગારી દર 70.4 ટકા હતો, સમગ્ર રાષ્ટ્રમાં આ દ્વષ્ટિએ લીડ્ઝનો ક્રમ 25મો છે. બ્રિસ્ટલ સહિત લીડ્ઝ એકમાત્ર એવું મોટું શહેર છે કે જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશની સમકક્ષ અથવા તેથી પણ વધુ રોજગાર દર ધરાવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.centreforcities.org/assets/files/Cities%20Outlook%202011/11-01-31%20Employment%20rate%20Cities%20Outlook%202011.pdf |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2011-05-31 |archive-date=2011-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110304032933/http://www.centreforcities.org/assets/files/Cities%20Outlook%202011/11-01-31%20Employment%20rate%20Cities%20Outlook%202011.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; આ અહેવાલમાં એવું પણ દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે 2014/15માં લીડ્ઝ એક એવું શહેર હશે કે જેને વૅલ્ફેર કટ્સને લીધે સૌથી ઓછી અસર થશે. લીડ્ઝ માટે માથાદીઠ -£125ના વૅલ્ફેર કટની આગાહી કરવામાં આવી છે, જે લિવરપૂલમાં -£192 અને ગ્લાસગોમાં -£175ની સરખામણીએ ઓછો છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.centreforcities.org/assets/files/Cities%20Outlook%202011/11-01-31%20Welfare%20cuts%20Cities%20Outlook%202011.pdf |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2011-05-31 |archive-date=2011-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110428073250/http://www.centreforcities.org/assets/files/Cities%20Outlook%202011/11-01-31%20Welfare%20cuts%20Cities%20Outlook%202011.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== સીમાચિન્હો ==
[[ચિત્ર:Leeds Civic Hall.jpg|right|thumb|alt=A pedestrian square in sunny weather.  At the rear is a large neo-Georgian building of Portland stone.  It has a giant portico with four Corinthian columns and a pediment.  On the ground floor, there are three entrance doors under the portico and two windows on either side of it.  All the doors and windows have Gibbs surrounds and pediments.  The window pediments are normal, while those over the doors are segmental.  The first floor has seven plain windows, three of them behind the portico, and all of them larger than those on the ground floor.  On either side of the building are two tall towers in Wren style with elaborate columned pavilions surmounted by smaller pedimented ones, and on top of each is an obelisk surmounted by a golden owl.  In front of the building on each side there are similar obelisks and owls, and prominent gold clocks are attached to the sides of the building at second-floor level.  In the background on both sides are tall modern buildings.|લીડ્ઝ સિવિક હોલ મિલેનિયમ સ્ક્વેરમાં]]
લીડ્ઝમાં વિવિધ કુદરતી અને માનવ નિર્મિત સીમાચિહ્નો છે. કુદરતી સીમાચિહ્નોમાં વિવિધતાભર્યા સ્થળો જેમ કે ઓટલી ચેવિનનો ગ્રીટસ્ટોન ખડક તથા ફેરબર્ન ઇંગ્સ આરએસપીબી (RSPB) રિઝર્વનો સમાવેશ થાય છે. રાઉન્ડહે અને ટેમ્પલ ન્યૂઝમ ખાતે શહેરના ઉદ્યાનોની લાંબા સમયથી માલિકી કાઉન્સિલ પાસે છે અને કરદાતાઓના લાભ માટે તેની સારસંભાળ રાખે છે અને લીડ્ઝના કેન્દ્રમાં ખુલ્લી જગ્યામાં સામેલ સ્થળોમાં મિલેનિયમ સ્ક્વેર, લીડ્ઝ સિટી સ્કવેર, પાર્ક સ્કવેર અને વિક્ટોરિયા ગાર્ડનનો સમાવેશ થાય છે. આ છેલ્લું સ્થળ મધ્ય શહેરમાં યુદ્ધ સ્મારક છે. પરા વિસ્તારો, નગર અને જિલ્લામાં ગામડાંઓમાં આવા 42 બીજા યુદ્ધ સ્મારકો છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.leeds.gov.uk/Leisure_and_culture/Local_history_and_heritage/Memorial__maintenance.aspx|title=War memorials|work=Leeds City Council|access-date=2009-11-06|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110927103152/http://www.leeds.gov.uk/Leisure_and_culture/Local_history_and_heritage/Memorial__maintenance.aspx|archive-date=2011-09-27}}&lt;/ref&gt;

માનવ નિર્મિત ઇમારતોમાં આર્કિટેક્ટ કુથબર્ટ બ્રોડરિક દ્વારા રચાયેલ નાગરિક ગર્વના પ્રતિક સમાન મોર્લી ટાઉન હોલ અને લીડ્ઝમાં ઇમારતોની ત્રિપૂટી, લીડ્ઝ ટાઉન હોલ, કોર્ન એક્સ્ચેન્જ અને લીડ્ઝ સિટી મ્યુઝિયમનો સમાવેશ થાય છે. લીડ્ઝમાં અન્ય બે અત્યંત શ્વેત ઇમારતોમાં લીડ્ઝ યુનિવર્સિટીની પાર્કિન્સન બિલ્ડિંગ અને સિવિક હોલ સામેલ છે, જેના ટોચના જોડિયા મિનારા પર સોનાના ઘુવડો શોભા વધારે છે.&lt;ref&gt;
{{Cite web
|url=http://www.leodis.net/display.aspx?resourceIdentifier=20031021_1594179&amp;DISPLAY=FULL
|title=Leodis – a photographic archive of Leeds – Display
|publisher=Leeds City Council. Leodis
|access-date=2009-11-06
}}
&lt;/ref&gt; તેના ઘંટાઘર પરથી પ્રેરિત અને ઇજિપ્તની શૈલીની મંદિર કામગીરીવાળા ટાવરો આર્મલી મિલ્સ, ટાવર વર્ક્સ, શહેરના ઔદ્યોગિક ભૂતકાળની ગવાહી આપે છે, જ્યારે કિર્કસ્ટોલ એબીના સ્થળ અને ખંડેર સિસ્ટેર્સિયન સ્થાપત્યકળાની સુંદરતા અને ભવ્યતા રજૂ કરે છે. ખ્યાતનામ દેવળોમાં શહેરના મધ્યમાં લીડ્ઝ પારિશ ચર્ચ, સેન્ટ જ્યોર્જ્સ ચર્ચ અને લીડ્ઝ કેથેડ્રલ સામેલ છે જ્યારે વધુ શાંત સ્થળોએ ચર્ચ ઓફ સેન્ટ જ્હોન ધ બાપ્ટિસ્ટ, એડેલ અને બાર્ડસી પારિશ ચર્ચ સામેલ છે.

''ધ ડેલેક''  તરીકે પણ ઓળખાતું {{convert|110|m|ft}} બ્રિજવોટર પ્લેસનું ટાવર મહત્વના ઓફિસ અને રહેણાક વિકાસનો હિસ્સો છે અને આ વિસ્તારની સૌથી ઊંચી ઇમારત છે, તેને માઇલો દૂરથી જોઈ શકાય છે.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=http://www.skyscrapernews.com/buildings.php?id=734
|title=Bridgewater Place, Leeds – Building #734
|publisher=skyscrapernews.com
|access-date=2009-11-05
|archive-date=2010-02-04
|archive-url=https://web.archive.org/web/20100204071723/http://skyscrapernews.com/buildings.php?id=734
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; અન્ય ટાવર બ્લોક્સમાં શહેરના કેન્દ્રથી ઉત્તરમાં 37 માળનું સ્કાય પ્લાઝા ઊંચી ભૂમિ પર આવેલું છે તેથી તે બ્રિજવોટર પ્લેસ કરતા {{convert|105|m|ft}} ઊંચું છે.

એલન્ડ રોડ (ફુટબોલ) અને હેડિંગ્લી સ્ટેડિયમ (ક્રિકેટ અને રગ્બી) રમતગમત પ્રેમીઓમાં ખાસ જાણીતા છે અને વ્હાઇટ રોઝ સેન્ટર રિટેલ આઉટલેટ માટે સુવિખ્યાત છે.

[[ચિત્ર:LeedsSouth Panorama1a.jpg|thumb|1000px|center|alt=A panoramic view of a number of mainly modern high-rise buildings, some not yet complete, with, in the background, rising ground with suburban buildings and parks. The towers of some older buildings can be made out in the left foreground.|દક્ષિણમાંથી લીડ્ઝની બહુમાળી ઇમારતોનું દૃશ્ય]]

== પરિવહન ==
{{Main|Transport in Leeds}}
લીડ્ઝ એ એ62, એ63, એ64, એ65 અને એ660 રોડનું ઉદગમબિંદુ છે અને તે એ58 અને એ61 પર પણ આવેલું છે. એમ1 અને એમ62 તેને દક્ષિણમાં છેદે છે અને એ1(એમ) પૂર્વમાંથી પસાર થાય છે. ઉત્તર મોટરવે નેટવર્કમાં લીડ્ઝ મુખ્ય કેન્દ્ર સમાન છે. આ ઉપરાંત ત્યાં એક શહેરી મોટરવે નેટવર્ક, રેડિકલ એમ621 પણ છે જે એમ62 અને એમ1 પરથી ટ્રાફિકને મધ્ય લીડ્ઝમાં લઈ જાય છે. આંશિક મોટરવે દરજ્જા સાથે એક ઇનર રિંગ રોડ અને એક આઉટર રિંગ રોડ છે. શહેરના કેન્દ્રનો અમુક હિસ્સો&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.leedsliveitloveit.com/downloads/maps/leeds_city_centre_map.pdf |title=લીડ્ઝ, લિવ ઇટ, લવ ઇજ &gt; વિઝટર્સ &gt; પેજ લોડ એરર |access-date=2011-05-31 |archive-date=2009-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090325152134/http://www.leedsliveitloveit.com/downloads/maps/leeds_city_centre_map.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; રાહદારીઓ માટે છે અને તે ઘડિયાલના કાંટાની દિશામાં માત્ર લૂપ રોડ દ્વારા ઘેરાયેલો છે.

[[ચિત્ર:Overview of Leeds City railway station 04.jpg|thumb|alt=The interior of a large modern railway-station with a curved roof and skylights. An Inter-City train is at Platform 9c to the right and a local train is at one of the platforms on the far left. In between, three empty tracks with crossovers can be seen between the curved platforms 11 and 12, both of which have low modern buildings for passenger use and gantries for signals and overhead cables. A footbridge with escalators can be seen at the far end of the station, and some of the platforms extend further outside the overall roof.|લીડ્ઝ રેલવે સ્ટેશન 2002ના પુનઃનિર્માણ  બાદ]]
[[ચિત્ર:Leeds Bradford International Airport terminal, left.jpg|thumb|right|alt=The frontage, consisting mainly three rows of glass panes, of a long building.  Above the glass is a concrete section containing the words &quot;Leeds Bradford International Airport&quot; in capitals and, to the right, an aeroplane symbol.  Beyond this, the concrete section continues diagonally downwards to the ground.  To the left of this support is an entrance which cuts into six panes of the two lower rows of glass panels, and some passengers pulling suitcases are entering the building.  Two smaller entrances to the left replace four of the ground-level panels.  In front of these are railings.  In the foreground are roads, pedestrian walkways, bollards and five large free-standing box-shaped objects.|લીડ્ઝ બ્રાડફર્ડ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટનું ટર્મિનલ.]] લીડ્ઝ વિસ્તારમાં જાહેર પરિવહન વેસ્ટ યોર્કશાયર મેટ્રો દ્વારા સંકલિત અને વિકસિત છે&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.wymetro.com/aboutmetro/whatwedo/WhatisMetro.htm|title=What is Metro|publisher=Wymetro.com|date=|access-date=2009-02-10|archive-date=2012-12-09|archive-url=https://archive.is/20121209092007/http://www.wymetro.com/aboutmetro/whatwedo/WhatisMetro.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; જેમાં &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.leedstravel.info/ |title=Leeds Travel Info |date= |access-date=2009-02-10 |archive-date=2008-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081006145749/http://www.leedstravel.info/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;લીડ્ઝ સિટી કાઉન્સિલ દ્વારા સેવા અને વેસ્ટ યોર્કશાયર મેટ્રો દ્વારા સેવા માહિતી પૂરી પાડવામાં આવે છે. લીડ્ઝમાં જાહેર પરિવહનનું પ્રાથમિક સાધન બસ સેવા છે. તેમાં ફર્સ્ટ લીડ્ઝ મુખ્ય પ્રોવાઇડર છે અને અને એરિવા યોર્કશાયર શહેરના દક્ષિણના રુટ પર સેવા આપે છે. લીડ્ઝ ફ્રી બસ, ધ ફ્રીસિટી બસ સેવા પણ પૂરી પાડે છે. લીડ્ઝ સિટી બસ સ્ટેશન ડાયર સ્ટ્રીટ ખાતે આવેલું છે અને યોર્કશાયરના નગરો તથા શહેરોમાં બસ સેવા માટે તથા નાની સંખ્યામાં સ્થાનિક સેવા માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે.  તેની નજીકમાં નેશનલ એક્સપ્રેસ અને કોચ સેવાઓ માટે કોચ સ્ટેશન આવેલું છે. શહેરની બહાર બસો મુખ્યત્વે ફર્સ્ટબસ અને એરિવા યોર્કશાયર દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવે છે. હેરોગેટ એન્ડ ડિસ્ટ્રિક્ટ દ્વારા હેરોગેટ અને રિપનની સેવા પૂરી પાડવામાં આવે છે. કેઇલી એન્ડ ડિસ્ટ્રિક્ટ શિપ્લી, બિંગ્લી અને કેઇલી માટે સેવા પૂરી પાડે છે. યોર્કશાયર કોસ્ટલાઇનર સેવા લીડ્ઝથી બ્રિડ્લિંગ્ટન, ફિલી, સ્કારબરો અને વ્હીટબી વાયા યોર્ક અને માલ્ટન વચ્ચે દોડે છે. સ્ટેજકોચ ગૂલ થઇને હલની સેવા પૂરી પાડે છે.

ન્યૂ સ્ટેશન સ્ટ્રીટ ખાતે લીડ્ઝ રેલવે સ્ટેશનથી નધર્ન રેલ દ્વારા સંચાલિત મેટ્રોટ્રેન્સ લીડ્ઝના ઉપનગરો અને ત્યાંથી આગળ લીડ્ઝ સિટી વિસ્તારના તમામ ભાગોમાં દોડે છે.
આ સ્ટેશન લંડન બહાર ઇંગ્લેન્ડમાં સૌથી વ્યસ્ત સ્ટેશનો પૈકી એક છે જ્યાં દરરોજ 900 ટ્રેનો અને 50,000 પ્રવાસીઓ અવરજવર કરે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rail-reg.gov.uk/server/show/nav.1529 |title=Station usage – : Office of Rail Regulation |publisher=Rail-reg.gov.uk |date= |access-date=2008-10-14 |archive-date=2007-07-17 |archive-url=https://www.webcitation.org/5QO6kHRpk?url=http://www.rail-reg.gov.uk/server/show/nav.1529 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; તે રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય જોડાણ ઉપરાંત સ્થાનિક અને પ્રાદેશિક સ્થળઓ માટે સેવા પૂરી પાડે છે. સ્ટેશનમાં 17 પ્લેટફોર્મ છે જેનાથી લંડન બહાર ઇંગ્લેન્ડમાં સૌથી મોટું સ્ટેશન છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.information-britain.co.uk/county97/townguideLeeds/ |title=A guide to Leeds. Leeds facilities, schools, general information, West Yorkshire |publisher=Information-britain.co.uk |date= |access-date=2008-10-14}}&lt;/ref&gt;

લીડ્ઝ બ્રાડફર્ડ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ શહેરના મધ્યથી ઉત્તર-પશ્ચિમમાં આશરે {{convert|10|mi|km}} દૂર યેડન ખાતે આવેલું છે અને યુરોપમાં તથા ઇજિપ્ત, [[પાકિસ્તાન]] અને [[તુર્કસ્તાન|તૂર્કી]]ની ચાર્ટર તથા શેડ્યુલ્ડ ફ્લાઇટ્સનું સંચાલન કરે છે. લંડન ગેટવિક એરપોર્ટ, પેરિસ ચાર્લ્સ ડી ગોલ એરપોર્ટ અને એમ્સ્ટર્ડમ સ્કિફોલ એરપોર્ટ મારફતે વિશ્વના બાકીના ભાગો સાથે જોડાણ ઉપલબ્ધ છે.લીડ્ઝથી માન્ચેસ્ટર એરપોર્ટની સીધી રેલ સેવા છે. રોબિન હૂડ એરપોર્ટ ડોન્કેસ્ટર શેફિલ્ડ લીડ્ઝના {{convert|40|mi|km}} દક્ષિણ પૂર્વમાં આવેલ છે. લીડ્ઝ તેનાથી માત્ર એક કલાકના અંતરે આવેલ હલ સાથે રોડ, રેલ અને કોચ જોડાણ ધરાવે છે જ્યાંથી પી એન્ડ ઓ (P&amp;amp;O) ફેરી દ્વારા સંચાલિત ફેરી સેવા મારફતે રોટરડેમ અને ઝીબ્રગનો પ્રવાસ કરવાનું શક્ય છે.

=== ચાલવું ===
[[ચિત્ર:Leedscountryway.jpg|thumb|alt=A close-up view of a large wooden post with a pointed top. Affixed to this is a panel containing a yellow outline of an owl and the letters &quot;LCW&quot;. Attached to the post are two rusty metal rails to the left and part of a wooden fence with barbed-wire to the right. In the background are several fields, with a low hill far left. To the right is a nearby tree and there is a larger one some distance behind it.|લીડ્ઝ કન્ટર્ી વે વેમાર્ક]]
લીડ્ઝ કાઉન્ટી વે એ શહેરના ગ્રામ્ય બાહ્ય વિસ્તારમાં થઇને પસાર થતો {{convert|62|mi|km}} લાંબો ચાલવાનો માર્ગઅંકિત ચક્રીય રસ્તો છે, જે સિટી સ્ક્વેરથી ક્યારેય {{convert|7|mi|km|0}} દૂર નથી. મીનવૂડ વેલી ટ્રેઇલ વૂડહાઉસ મૂરથી મીનવૂડ બેક દ્વારા ગોલ્ડન એકર પાર્ક સુધી પહોંચે છે. ડેલ્સ વેનું લીડ્ઝ વિસ્તરણ મીનવૂડ વેલી ટ્રેઇલની પાછળ જાય છે અને ત્યાર બાદ ઇલ્કલી અને વિન્ડરમિયરની શાખા અલગ પડે છે. પદયાત્રીઓ અને સાઇકલસવારો માટેના ટ્રાન્સ પેનિન ટ્રેઇલથી લીડ્ઝ ઉત્તરના વિભાગમાં છે અને લીડ્ઝ અને લીવરપૂલ કેનાલનો માર્ગ પદયાત્રા માટે અન્ય એક લોકપ્રિય રૂટ છે. આ ઉપરાંત લીડ્ઝના શહેરી અને ગ્રામ્ય ભાગોમાં ઘણા ઉદ્યાનો અને જાહેર ફુટપાથ છે, અને રેમ્બલર્સ એસોસિયેશન, વાયએચએ (YHA) અને અન્ય પદયાત્રી સંગઠનો સામાજિક વોકિંગનું આયોજન કરે છે. રેમ્બલર્સ એસોસિયેશન લીડ્ઝની આસપાસ ચાલવા અંગે કેટલીક પુસ્તિકાનું પ્રકાશન કરે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ramblersyorkshire.org/publications.html |title=RA website with walking booklets |access-date=2011-05-31 |archive-date=2010-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100227074159/http://www.ramblersyorkshire.org/publications.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== શિક્ષણ ==
=== શાળાઓ ===
[[ચિત્ર:Leeds Metropolitan University.jpg|thumb|alt=A road-junction with traffic-lights, traffic queuing uphill and lamp-standards with pairs of lights. In the foreground on the right is part of a flower-bed, and behind it, uphill in the distance, is a multi-storey car-park. On the left is a complex of four twentieth-century buildings flanked by a number of roadside trees: at the front is a three-storey building with bands of windows and some light brown stone cladding, while behind it to the right is a much taller end-on block in the same style; to the left of this block, an older building of the same height with alternate bands of concrete and windows; further up the road, a more recent lower-rise sleek white building.|લીડ્ઝ મેટ્રોપોલિટન યુનિવર્સિટી]]
2001ની વસતી ગણતરી વખતે લીડ્ઝમાં 0-19 વયના 183,000 યુવા લોકો હતા જેમાંથી 110,000 સ્થાનિક સત્તાવાળાઓની શાળાઓમાં ભણતા હતા.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Unsworth and Stillwell|2004|p=148}}&lt;/ref&gt; 2008માં લીડ્ઝ સિટી કાઉન્સિલની માલિકીની બિન-નફાલક્ષી કંપની એજ્યુકેશન લીડ્ઝ 220 પ્રાથમિક શાળાઓ, 39 માધ્યમિક શાળાઓ અને 6 વિશેષ સમગ્રલક્ષી શિક્ષણ કેન્દ્રો ચલાવતી હતી.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.educationleeds.co.uk/documents/viewdoc.aspx?cid=16632|title=School Population Tables 2008.pdf|publisher=Education Leeds|access-date=2009-11-01|archive-date=2011-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927175354/http://www.educationleeds.co.uk/documents/viewdoc.aspx?cid=16632|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; સરકારની બિલ્ડિંગ સ્કૂલ્સ ફોર ધ ફ્યુચર પહેલ હેઠળ લીડ્ઝે 13 માધ્યમિક શાળાઓને ઉચ્ચ સિદ્ધિ ધરાવતી, ઇ-કોન્ફિડન્ટ, સમગ્રલક્ષી શાળાઓમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે 260 મિલિયન પાઉન્ડ મેળવ્યા હતા. આ શાળાઓ પૈકી એલરટન હાઇ સ્કૂલ, પડ્સી ગ્રેન્જફિલ્ડ સ્કૂલ અને રોડિલિયન સ્કૂલની ત્રણ શાળાઓ સપ્ટેમ્બર 2008માં ખોલવામાં આવી હતી.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.educationleeds.co.uk/bsf/bsfinleeds.html |title=Building Schools for the Future – BSF in Leeds |publisher=www.educationleeds.co.uk |access-date=2009-04-21 |last= |first= |archive-date=2008-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080511193639/http://www.educationleeds.co.uk/bsf/bsfinleeds.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; લીડ્ઝમાં જન્મદર ઘટી રહ્યો હોવાથી કાઉન્સિલ પર શાળાઓના સ્થળ ઘટાડવા માટે તાજેતરના વર્ષોમાં દબાણ છે તેથી કેટલીક શાળાઓ ભળી ગઇ છે અથવા બંધ થઈ છે. લીડ્ઝ ખાતે ધ ગ્રામર સ્કૂલ એ શહેરની સૌથી જૂની અને સૌથી મોટી શાળા છે, જે 1552માં સ્થપાયેલી લીડ્ઝ ગ્રામર સ્કૂલ અને 1857માં સ્થપાયેલી લીડ્ઝ ગર્લ્સ હાઇ સ્કૂલના મર્જર પછી કાનૂની રીતે પુનઃસર્જીત કરવામાં આવી હતી. લીડ્ઝમાં અન્ય સ્વતંત્ર શાળાઓમાં યહુદી&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ofsted.gov.uk/oxedu_providers/full/(urn)/108110|title=Leeds Menorah School|work=Ofsted|access-date=2009-11-01}}&lt;/ref&gt; અને મુસ્લિમ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ofsted.gov.uk/oxedu_providers/full/(urn)/130274|title=New Horizons School|work=Ofsted|access-date=2009-11-01}}&lt;/ref&gt; સમુદાય માટે ધર્મ આધારિત શાળાઓ સામેલ છે.

=== વધુ અને ઉચ્ચ શિક્ષણ ===
{{Merge from|Higher Education in Leeds|date=November 2009}}
[[ચિત્ર:Leeds University.jpg|thumb|right|પાર્કિન્સન બિલ્ડિંગ, યુનિવર્સિટી ઓફ લીડ્ઝ]]

વધારાનું શિક્ષણ લીડ્ઝ સિટી કોલેજ (2009માં વિલિનીકરણથી રચાયેલ અને 60,000થી વધુ વિદ્યાર્થીઓ ધરાવતી), લીડ્ઝ કોલેજ ઓફ બિલ્ડિંગ, મોર્લી ખાતે જોસેફ પ્રિસ્ટલી કોલેજ અને નોટ્રે ડેમ કેથોલિક સિક્સ્થ ફોર્મ કોલેજ દ્વારા પૂરું પાડવામાં આવે છે. શહેરમાં બે યુનિવર્સિટીઓઃ ધ યુનિવર્સિટી ઓફ લીડ્ઝે 1874માં સ્થપાયેલી યોર્કશાયર કોલેજમાંથી વિકસિત થયા બાદ 1904માંં તેનું ચાર્ટર મેળવ્યું હતું, અને 1831ની લીડ્ઝ સ્કૂલ ઓફ મેડિસિન, તથા લીડ્ઝ મેટ્રોપોલિટન યુનિવર્સિટી 1992માં યુનિવર્સિટી બની હતી, પરંતુ તેના મૂળ 1824ની મિકેનિક્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂટમાં રહેલા છે. યુનિવર્સિટી ઓફ લીડ્ઝમાં કુલ 31,000 વિદ્યાર્થીઓ છે જેમાંથી 21,500 ફુલ ટાઇમ અથવા સેન્ડવિચ અંડરગ્રેજ્યુએટ ડીગ્રી વિદ્યાર્થીઓ છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ucas.ac.uk/instit/i/l23.html|title=University of Leeds|work=UCAS|access-date=2009-03-05|archive-date=2008-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20080610123654/http://www.ucas.ac.uk/instit/i/l23.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; લીડ્ઝ મેટ્રોપોલિટન યુનિવર્સિટીમાં કુલ 52,000 વિદ્યાર્થીઓ છે જેમાંથી 12,000 ફુલ ટાઇમ અથવા સેન્ડવિચ અંડરગ્રેજ્યુએટ ડિગ્રી વિદ્યાર્થીઓ અને 2,100 ફુલ ટાઇમ અથવા સેન્ડવિચ એચએનડી (HND) વિદ્યાર્થીઓ છે.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=http://www.ucas.ac.uk/instit/i/l27.html | title=LeedsMetropolitan University | work=UCAS | access-date=2009-03-05 | archive-date=2008-06-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080609104556/http://www.ucas.ac.uk/instit/i/l27.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ઉચ્ચ શિક્ષણની અન્ય સંસ્થાઓમાં લીડ્ઝ ટ્રિનિટી યુનિવર્સિટી કોલેજ જેમાં 3,000થી થોડા ઓછા વિદ્યાર્થી છે,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.leedstrinity.ac.uk/ABOUTUS/Pages/default.aspx|title=About us|work=Leeds Trinity University Colllege|access-date=2009-09-28|archive-date=2009-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090925081903/http://www.leedstrinity.ac.uk/aboutus/Pages/default.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; લીડ્ઝ કોલેજ ઓફ આર્ટ, લીડ્ઝ કોલેજ ઓફ મ્યુઝિક અને નધર્ન સ્કૂલ ઓફ કન્ટેમ્પરરી ડાન્સનો સમાવેશ થાય છે. ''ધ ઇન્ડિપેન્ડન્ટ''  અખબાર દ્વારા કરાયેલા અભ્યાસમાં શહેરને શ્રેષ્ઠ યુકે યુનિવર્સિટી ડેસ્ટિનેશન (સ્થળ) જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref name=&quot;cug&quot;&gt;[http://www.thecompleteuniversityguide.co.uk/single.htm?ipg=6537 ધ કમ્પલિટ યુનિવર્સિટી ગાઇડ]&lt;/ref&gt; આ શહેરમાં 250,000થી વધારે વિદ્યાર્થીઓ હોવાથી વિદ્યાર્થીઓની કુલ સંખ્યાના કારણે તે દેશમાં સૌથી વધુ વિદ્યાર્થીઓની વસતી ધરાવતું શહેર છે.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Unsworth and Stillwell|2004|p=149}}&lt;/ref&gt;

== સંસ્કૃતિ ==
=== પ્રસાર માધ્યમો ===
{{See also|Category:Television shows set in Leeds|Category:Films set in Leeds}}
[[ચિત્ર:BBC Yorkshire.jpg|thumb|150px|alt=A quirky modern five-storey building with a large sign saying &quot;BBC Yorkshire&quot; in black above the second-floor windows on the white-fronted facade of the lower four floors can be seen on the far side of a dual-carriageway road with a barrier along the central reservation.  At right-angles to the right of the building is a tall blue slab with the letters &quot;BBC&quot; in white at the top.  The left side of the building is mostly brick-red with a few windows, but above it is a light blue windowless section.  The roof above this and the grey fifth floor of the frontage curves gently down to the rear.  A lone car is driving from left to right along the road;  between it and the building, temporary boards have been erected in front of a building to the left.  In the top left-hand corner of the picture, part of a tall many-windowed building can be seen.|બીબીસી (BBC) યોર્કશાયર સ્ટુડીયોઝ]] જ્હોન્સ્ટન પ્રેસ પીએલસી (plc)ની માલિકીનું યોર્કશાયર પોસ્ટ ન્યુઝપેપર્સ લિમિટેડ શહેરમાં સ્થિત છે અને સવારનું દૈનિક ધ ''યોર્કશાયર પોસ્ટ''  તથા સાંજનું અખબાર ''ધ યોર્કશાયર ઇવનિંગ પોસ્ટ''  (વાયઇપી) (YEP) પ્રકાશિત કરે છે. વાયઇપી (YEP) એક વેબસાઇટ ધરાવે છે જેમાં કેટલાક સામુદાયિક પાનાં છે જે શહેરના ચોક્કસ ક્ષેત્રો પર કેન્દ્રીત હોય છે.&lt;ref&gt;{{Cite web | title=Local pages | author=Yorkshire Evening Post | url=http://www.yorkshireeveningpost.co.uk/custompages/CustomPage.aspx?pageID=71724 | access-date=2008-04-28 | archive-date=2008-04-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080410071457/http://www.yorkshireeveningpost.co.uk/custompages/CustomPage.aspx?pageID=71724 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ધ ''વેધરબાય ન્યૂઝ''  મુખ્યત્વે જિલ્લાના ઉત્તર પૂર્વ સેક્ટરના મુખ્ય વિસ્તારોને આવરે છે અને ઇલ્કલીમાં પ્રકાશિત ''વેરફેડલ એન્ડ એરેડેલ ઓબ્જર્વર''  ઉત્તર પશ્ચિમને આવરી લે છે, બંને સાપ્તાહિક છે. બંને યુનિવર્સિટીના વિદ્યાર્થી અખબારો છે જેમાં યુનિવર્સિટી ઓફ લીડ્ઝનું સાપ્તાહિક ''લીડ્ઝ સ્ટુડન્ટ''  અને લીડ્ઝ મેટ્રોપોલિટન યુનિવર્સિટીનું માસિક ''ધ મેટ''  છે. ''ધ લીડ્ઝ ગાઇડ''  એ 1997માં સ્થપાયેલું પખવાડિયે લિસ્ટીંગ ધરાવતું અખબાર છે. નિઃશૂલ્ક પ્રકાશનોમાં યોર્કશાયર પોસ્ટ ન્યુઝપેપર્સ દ્વારા ચાર ભૌગોલિક આવૃત્તિમાં પ્રકાશિત ધ ''લીડ્ઝ વિકલી ન્યૂઝ'' , શહેરના મુખ્ય શહેરી વિસ્તારમાં ઘરોમાં વિતરણ કરવામાં આવે છે&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.britishpapers.co.uk/england-yorks/leeds-weekly-news/|title=Leeds Weekly News|work=British Newspapers Online|access-date=2009-10-29}}&lt;/ref&gt; અને ''મેટ્રો'' નું પ્રાદેશિક વર્ઝન બસ અને રેલવે સ્ટેશનો પર વિતરિત કરવામાં આવે છે.

પ્રાદેશિક ટેલિવિઝન અને રેડિયો સ્ટેશનો શહેરમાં થાણાં ધરાવે છે, બીબીસી (BBC) ટેલિવિઝન, અને આઇટીવી (ITV) બંને લીડ્ઝમાં પ્રાદેશિક સ્ટુડિયો અને પ્રસારણ કેન્દ્રો ધરાવે છે. આઇટીવી (ITV) યોર્કશાયર, અગાઉનું યોર્કશાયર ટેલિવિઝન, કિર્કસ્ટોલ રોડ ખાતે ધ લીડ્ઝ સ્ટુડિયોમાંથી પ્રસારિત થાય છે. અહીં મોટી સંખ્યામાં સ્વતંત્ર ફિલ્મ નિર્માણ કંપનીઓ છે જેમાં 1978માં સ્થપાયેલ બિન નફાલક્ષી કોઓપરેટિવ લીડ્ઝ એનિમેશન વર્કશોપ, કોમ્યુનિટિ વિડિયો નિર્માતાઓ વેરા મિડિયા અને કેટલાક નાના કમર્શિયલ પ્રોડક્શન કંપનીઓ સામેલ છે. બીબીસી (BBC) રેડીયો લીડ્ઝ, રેડીયો એર, મેજિક 828, ગેલેક્સી યોર્કશાયર, રિયલ રેડીયો અને યોર્કશાયર રેડીયો શહેરમાંથી પ્રસારિત થાય છે. એલએસઆરએફએમ.કોમ (LSRfm.com) લીડ્ઝ યુનિવર્સિટી યુનિયનમાં આવેલ છે અને નિયમિત રીતે શહેરની આસપાસના પ્રસારણકર્તાઓને હોસ્ટ કરે છે. લીડ્ઝમાં ઘણા સમુદાયો હવે પોતાના રેડિયો સ્ટેશનો ધરાવે છે જેમ કે ઇસ્ટ લીડ્ઝ એફએમ (FM) અને વેધરબાય અને આસપાસના વિસ્તારો માટે ટેમ્પો એફએમ (FM). લીડ્ઝનું પોતાનું ખાનગી માલિકીનું ટીવી સ્ટેશન, [http://www.leedstelevision.co.uk/ લીડ્ઝ ટેલિવિઝન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110202100125/http://www.leedstelevision.co.uk/ |date=2011-02-02 }} છે જે સ્વૈચ્છિક લોકો દ્વારા સંચાલિત છે અને તેને મિડિયા ઉદ્યોગના વ્યવસાયિકો દ્વારા ટેકો મળે છે.{{Citation needed|date=September 2010}}

=== મ્યુઝિયમ ===
[[ચિત્ર:Leeds-city-museum.jpg|thumb|alt=A queue of people at the edge of a pedestrianised square stretches uphill across the scene from right to left, then doubles back up another slope to the double-arched entrance at the centre of a large mid-nineteenth-century stone building.  This also has steps leading up to the entrance with four ornamental street-lamps in front.  On either side of the entrance are giant pilasters, two more of which can be seen, surmounted by urns, at the building's corners.  There are six large windows with shell tympanums and scroll-effect balcony rails between the entrance and the corners on each side, with five small circular windows above and between the tympanums.  Below on each side are basement windows, those on the left obscured because of the sloping site.  Above the entrance is a large arch and above that, in gold lettering, is &quot;Leeds City Museum&quot;. Higher up is another gold inscription, &quot;Leeds Institute&quot;.  Above this is another, larger, tympanum with sculpture, set in a pediment with urns on either side.  Behind is a mansard roof.|લીડ્ઝ સિટી મ્યુઝિયમ]]
[[ચિત્ર:Thackray Museum.jpg|thumb|alt=A long mid-Victorian Jacobethan-style building of red brick can be seen beyond a wide entrance with open metal gates and adjacent railings.  A car is about to go through the entry barrier.  The building has three storeys with, in the centre, a large round-headed window occupying the two storeys over the entrance and a tower above with turrets at the corners.  On either side of the tower, bay windows project forward on all three floors, and parapets and six shaped gables can be seen along the roof-line.  Behind and to the left can be seen a tall modern building, while behind and to the right there is a tall chimney.|ઠાકરે મ્યુઝિયમ]]
મિલેનિયમ સ્કવેર ખાતે 2008માં&lt;ref name=&quot;citymuseum&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.leeds.gov.uk/cityMuseum/ |title=Leeds City Museum website|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110801140934/http://www.leeds.gov.uk/cityMuseum/|archive-date=2011-08-01}}&lt;/ref&gt; નવું લીડ્ઝ સિટી મ્યુઝિયમ ખુલ્યું હતું. એબી હાઉસ મ્યુઝિયમ કિર્કસ્ટોલ એબીના ભૂતપૂર્વ ગેટહાઉસમાં આવેલું છે જેમાં વોક-થ્રુ વિક્ટોરિયન ગલીઓ અને ગેલેરીઓ છે જે એબીનો ઇતિહાસ, બાળપણ અને વિક્ટોરિયન લીડ્ઝનું વર્ણન કરે છે. આર્મલી મિલ્સ ઔદ્યોગિક મ્યુઝિયમ એક સમયની વિશ્વની સૌથી મોટી ઊનની મિલમાં આવેલું છે&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.leeds.gov.uk/armleymills/ |title=Museum homepage, hosted on Leeds City Council website|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110927090335/http://www.leeds.gov.uk/armleymills/|archive-date=2011-09-27}}&lt;/ref&gt; અને તેમાં ઔદ્યોગિક મશીનરી અને રેલવે એન્જિનોનો સમાવેશ થાય છે. આ મ્યુઝિયમ વિશ્વના પ્રથમ જાણીતા ગતિશીલ ચિત્રો પણ રજૂ કરે છે જે 1888માં લુઇસ લી પ્રિન્સ દ્વારા શહેરમાં લેવાયા હતા ''જેમાં રાઉન્ડહે ગાર્ડન સીન''  અને ''લીડ્ઝ બ્રિજ'' નો સમાવેશ થાય છે. થ્વેઇટ મિલ્સ વોટરમિલ મ્યુઝિયમ એ શહેરના કેન્દ્રથી પૂર્વમાં એર નદી પર 1820માં સંપૂર્ણ પુનઃસ્થાપિત કરાયેલી જળ સંચાલિત મિલ છે. ઠાકરે મ્યુઝિયમ એ તબીબી ઇતિહાસ રજૂ કરતું મ્યુઝિયમ છે જેમાં વિક્ટોરિયન જાહેર આરોગ્ય, પ્રિ-એનેસ્થિસિયા સર્જરી અને નવજાત શિશુઓમાં સુરક્ષા જેવા વિષયોનું નિરૂપણ થાય છે. તે સેન્ટ જેમ્સ હોસ્પિટલની નજીક ભૂતપૂર્વ વર્કહાઉસમાં આવેલું છે. 1996માં ખુલ્લું મૂકાયેલું રોયલ આર્મોરીયમ મ્યુઝિયમ એક નાટ્યાત્મક આધુનિક ઇમારત છે જ્યારે રાષ્ટ્રીય સંગ્રહનો આ ભાગ [[ટાવર ઓફ લંડન]]માંથી હટાવવામાં આવ્યો હતો. લીડ્ઝ આર્ટ ગેલેરીને 2007માં મોટા પાયે પુનઃસર્જનની કામગીરી બાદ ફરી ખોલવામાં આવી હતી અને તેમાં પરંપરાગત અને સમકાલિન બ્રિટિશ કળાના મહત્ત્વના સંગ્રહનો સમાવેશ થાય છે. લીડ્ઝ ખાતે નાના મ્યુઝિયમોમાં ઓટલી મ્યુઝિયમ, હોર્સફોર્થ વિલેજ મ્યુઝિયમ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.culture24.org.uk/yh000070|title=Horsforth Village Museum|work=Culture 24|access-date=2009-10-29|archive-date=2010-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20101030232308/http://www.culture24.org.uk/yh000070|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; અને યુનિવર્સિટી ઓફ લીડ્ઝ ટેક્સટાઇલ આર્કાઇવ (યુલિટા (ULITA))&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ulita.leeds.ac.uk/|title=ULITA|work=University of Leeds International Textiles Archive|access-date=2009-10-29}}&lt;/ref&gt; અને ફલનેક મોરેવિયન સેટલમેન્ટ ખાતેના મ્યુઝિયમનો સમાવેશ થાય છે.

=== સંગીત, મંચ અને નૃત્ય ===
{{Main|Music in Leeds|List of bands originating in Leeds}}
લીડ્ઝમાં ગ્રાન્ડ થિયેટર છે ત્યાં ઓપેરા નોર્થ આવેલું છે, સિટી વેરાઇટીઝ મ્યુઝિક હોલ ખાતે [[ચાર્લી ચૅપ્લિન|ચાર્લી ચેપ્લિન]] અને હેનરી હોડીનિએ તેમની કળાનું પ્રદર્શન કરેલું છે. તે બીબીસી (BBC)નો ટેલિવિઝન કાર્યક્રમ ''ધ ગુડ ઓલ્ડ ડેઝ''  અને વેસ્ટ યોર્કશાયર પ્લેહાઉસનું સ્થળ હતું.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.leeds.gov.uk/page.aspx?pageidentifier=3B5842A8B7FDADC980256E200033B9E1 |title=Leeds Grand Theatre |publisher=Leeds City Council|year=2009 |access-date=2009-12-13 |archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110926171307/http://www.leeds.gov.uk/page.aspx?pageidentifier=3B5842A8B7FDADC980256E200033B9E1|archive-date=2011-09-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cityvarieties.co.uk/information.asp |title=City Varieties – About the Music Hall |publisher=City Varieties |year=2009 |access-date=2009-12-13 |archive-date=2009-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090318153306/http://cityvarieties.co.uk/information.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.wyp.org.uk/content/the_playhouse/about_us.asp |title=WYPlayhouse: About us |publisher=West Yorkshire Playhouse |year=2009 |access-date=2009-12-13 |archive-date=2010-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100115224033/http://www.wyp.org.uk/content/the_playhouse/about_us.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

લીડ્ઝમાં એ 1981માં શહેરના હેરહિલ્સ વિસ્તારમાં સ્થાપવામાં આવેલા ફિનિક્સ ડાન્સ થિયેટર, અને નધર્ન બેલે થિયેટરનું ઘર છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.northernballettheatre.co.uk/history.aspx |title=Northern Ballet Theatre : History |publisher=Northern Ballet Theatre |year=2009 |access-date=2009-12-13 |archive-date=2011-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723202242/http://www.northernballettheatre.co.uk/history.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2010ની પાનખરમાં બે કંપનીઓ હેતુ આધારિત ડાન્સ સેન્ટરમાં જશે જે લંડન બહાર નૃત્ય માટે સૌથી મોટી જગ્યા હશે. તે નૃત્ય માટેની એવી એકમાત્ર જગ્યા હશે જ્યાં રાષ્ટ્રીય શાસ્ત્રીય અને રાષ્ટ્રીય સમકાલિન નૃત્ય કંપની એક બીજાની સાથે કામ કરતી હશે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.building-momentum.co.uk |title=Building Momentum |publisher=Building Momentum |date= |access-date=2010-03-26}}&lt;/ref&gt;

લીડ્ઝમાં લોકપ્રિય સંગીત પ્રદર્શનમાં ધ વેડિંગ પ્રેઝન્ટ, સોફ્ટ સેલ, ધ સનસાઇન અંડરગ્રાઉન્ડ, ધ સિસ્ટર્સ ઓફ મર્સી, હેડોકેન, કેઝર ચીફ્સ, ગેન્ગ ઓફ ફોર, ધ રિધમ સિસ્ટર્સ અને ધ સ્પાઇસ ગર્લ્સના ધ મેલેઇન બીનો સમાવેશ થાય છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.stereosociety.com/taintedlove.html |title=The making of Soft Cell's Tainted Love |publisher=www.stereosociety.com |year=2009 |access-date=2009-12-13 |archive-date=2009-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090421015305/http://stereosociety.com/taintedlove.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news
 |url= http://www.guardian.co.uk/technology/2006/dec/09/games.theguide1 |title=Tim Jonze on the retro games renaissance | Technology | The Guardian|work=guardian.co.uk |access-date=March 3, 2010 | location=London | date=2006-12-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/southyorkshire/content/articles/2005/04/14/kaiser_chiefs_interview.shtml |title=BBC – South Yorkshire – Entertainment – Kaiser Chiefs interview |publisher=BBC |access-date=2009-12-13 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | url=http://www.rollingstone.com/news/story/6803009/gang_of_four_return | title=Gang of Four Return | date=2004-12-30 | first=David | last=Chiu | work=[[Rolling Stone]] | publisher=[[Jann Wenner]] | access-date=2010-03-12 | archive-date=2007-10-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071006041810/http://www.rollingstone.com/news/story/6803009/gang_of_four_return | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.leedsmusicscene.net/article/6869/ |title=The Rhythm Sisters – biography, band news and reviews. (2967) |publisher=Leeds Music Scene|year=2009 |access-date=2009-12-13 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.melaniebrown.com/about-2/ |title=Biography « Melanie Brown |publisher=Melanie Brown |year=2009 |access-date=2009-12-13 |archive-date=2009-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091108124309/http://www.melaniebrown.com/about-2/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== કાર્નિવલો અને ઉત્સવો ===
[[ચિત્ર:CarnivalLeeds2007 01.JPG|thumb|right|alt=Part of a West Indian carnival procession passes along a public road in front of trees (to the left) and red-brick houses (to the right). In front is a participant wearing a gold helmet and vestigial armour. Above and around her is an enormous shield-shaped yellow, gold and red contraption supported by spokes and with many large feathers. Behind her is another participant in a white dress with a similar-shaped feathered shield contraption in yellow, brown and purple worn the other way up.|લીડ્ઝ કાર્નિવલ સરઘસ]]
લીડ્ઝ કાર્નિવલ એ પશ્ચિમ યુરોપનો સૌથી જૂનો વેસ્ટ ઇન્ડિયન કાર્નિવલ છે અને નોટિંગ હિલ કાર્નિવલ પછી યુકે (UK)નો બીજા ક્રમનું સૌથી મોટો કાર્નિવલ છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/leeds/features/get_together/carnival/2003_review.shtml |title=Leeds Get-together – Leeds West Indian Carnival |publisher=BBC |date= |access-date=2009-07-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.leedscarnival.co.uk/ |title=Leeds West Indian Carnival |publisher=Leedscarnival.co.uk |date=2005-08-07 |access-date=2009-07-22}}&lt;/ref&gt; તેમાં ચેપલટાઉન અને હેરહિલ્સની શેરીઓમાં 3 દિવસ માટે આશરે 100,000 લોકો ભાગ લે છે. તેમાં વિશાળ સરઘસ કાઢવામાં આવે છે જે પોટરન્યૂટન પાર્ક ખાતે સમાપ્ત થાય છે જ્યાં સ્ટોલ્સ, મનોરંજન અને ભોજન-પીણાં રાખવામાં આવે છે. રોક અને ઇન્ડી મ્યુઝિકના કેટલાક ખ્યાતનામ લોકોને ચમકાવતું લીડ્ઝ ફેસ્ટિવલ દર વર્ષે બ્રેમહામ પાર્કમાં યોજાય છે. અગાઉ લીડ્ઝ મેલા તરીકે ઓળખાતો ધ લીડ્ઝ એશિયન ફેસ્ટીવલ રાઉન્ડહે પાર્કમાં યોજાય છે.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.roundhaytoday.co.uk/roundhaypark/Roundhay-Park-hosts-Leeds-Asian.5531416.jp|title=Roundhay Park hosts Leeds Asian Festival|last=McTaggart|first=Susan|date=6 August 2009|work=Yorkshire Evening Post|access-date=2009-11-02|archive-date=2009-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20091029142114/http://www.roundhaytoday.co.uk/roundhaypark/Roundhay-Park-hosts-Leeds-Asian.5531416.jp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ધ ઓટલી ફોક ફેસ્ટિવલ (પેટ્રનઃ નિક જોન્સ),&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.otleyfolkfestival.com/|title=Otley Folk Festival website|access-date=2009-11-02}}&lt;/ref&gt; વોકિંગ ફેસ્ટિવલ,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.chevintrek.co.uk/index.asp?function=WEBPAGE&amp;page=3|title=Otley Walking Festival|work=Chevin Trek|access-date=2009-11-02|archive-date=2010-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20100626071133/http://www.chevintrek.co.uk/index.asp?function=webpage&amp;page=3|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; કાર્નિવલ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.otley.co.uk/Carnival/index.htm|title=Otley Carnival|work=Otley Town Council|access-date=2009-11-02|archive-date=2010-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20100311182401/http://www.otley.co.uk/Carnival/index.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; અને વિક્ટોરિયન ક્રિસમસ ફેરી&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.wharfedaleobserver.co.uk/news/4683577.Otley_Victorian_Fayre_gets_injection_of_new_blood/|title=Otley Victorian Fayre gets injection of new blood|last=Jack|first=Jim|date=16 Octrober 2009|work=Wharfedale &amp; Airedale Observer|access-date=2009-11-02}}&lt;/ref&gt; વાર્ષિક કાર્યક્રમો છે. લાઇટ નાઇટ લીડ્ઝ દર ઓક્ટોબરમાં યોજાય છે&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.lightnight.co.uk/leeds/index.php|title=Light Night Leeds website|access-date=2009-11-02|archive-date=2009-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090327085413/http://www.lightnight.co.uk/leeds/index.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; અને શહેરના ઘણા સ્થળો સપ્ટેમ્બરમાં હેરિટેજ ઓપન ડેઝ માટે જાહેર જનતા માટે ખુલ્લા રહે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.leedscivictrust.org.uk/view.aspx?id=34|title=Heritage Open Days|work=Leeds Civic Trust|access-date=2009-11-02|archive-date=2011-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110527144859/http://www.leedscivictrust.org.uk/view.aspx?id=34|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ફેની વોટરમેન અને મેરિયોન સ્ટેઇન દ્વારા 1963માં સ્થાપિત લીડ્ઝ ઇન્ટરનેશનલ પિયાનોફોર્ટ કોમ્પિટિશન 1963થી શહેરમાં દર ત્રણ વર્ષે યોજાય છે અને તેણે ઘણા મુખ્ય સમારોહના પિયાનિસ્ટોની કારકિર્દી શરૂ કરાવી છે. લીડ્ઝ ઇન્ટરનેશનલ કોન્સર્ટ સિઝન, જેમાં લીડ્ઝ ટાઉન હોલ ખાતે ઓર્કેસ્ટ્રલ અને કોરલ સમારોહનો સમાવેશ થાય છે, યુકે (UK)માં સૌથી મોટો સ્થાનિક સત્તાવાળાઓનો સંગીત સમારોહ છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.leedsconcertseason.com/view.aspx?id=42 |title=લીડ્ઝ ઇન્ટરનેશનલ સીઝન વેબસાઇટ |access-date=2011-05-31 |archive-date=2011-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110809121303/http://www.leedsconcertseason.com/view.aspx?id=42 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

લીડ્ઝ આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ ફેસ્ટિવલ લંડન બહાર ઇંગ્લેન્ડમાં સૌથી મોટો ફિલ્મ સમારોહ છે&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bbc.co.uk/leeds/films/2003/09/film_fest.shtml |title=Lights, camera, action |publisher=BBC |month=September |year=2003 |access-date=2009-07-22 |archive-date=2009-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090114203505/http://www.bbc.co.uk/leeds/films/2003/09/film_fest.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; જેમાં વિશ્વભરની ફિલ્મો રજૂ થાય છે. તેમાં અત્યંત સફળ ''લીડ્ઝ યંગ પીપલ્સ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલ''  પણ સામેલ છે જેમાં બાળકો અને યુવાનો દ્વારા અને તેમના માટે બનેલી રોમાંચક અને નાવિન્યતાસભર ફિલ્મો રજુ થાય છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.leedsfilm.com/ |title=Leeds Film}}&lt;/ref&gt; ગેરફોર્થ ખાતે પખવાડિયું ચાલતું ગેરફોર્થ આર્ટ્સ ફેસ્ટિવલ યોજાય છે જે 2005થી એક વાર્ષિક ઘટના છે. લીડ્ઝ ફેસ્ટિવલ ફ્રિન્જ એ લીડ્ઝ ફેસ્ટિવલથી એક સપ્તાહ અગાઉ શરૂ થતો અને એક સપ્તાહ સુધી ચાલતો સંગીત ઉત્સવ છે જે 2010માં સ્થાનિક પ્રતિભાઓને રજૂ કરવા માટે શરૂ કરાયો હતો.

=== રાત્રીજીવન ===
{{Main|Nightlife in Leeds}}[[ચિત્ર:Clarence dock leeds.jpg|right|thumb|alt=A night-time scene of a dock containing a number of moored canal-boats to left and right and railings around the edges. At the front is part of a lock gate and steps leading down to the water.  Around most of the dock are multi-storey modern buildings, some with lighted ground-floors and seats and decorative objects outside.  The most prominent of these, at the far end, is a twenty-storey building with curving facades.|ક્લારેન્સ ડોકમાં ઘણા નવા રેસ્ટોરાં અને બાર છે.]]
લીડ્ઝમાં વિદ્યાર્થીઓની વસતી ઘણી મોટી છે, જેના કારણે મોટી સંખ્યામાં પબ, બાર, નાઇટક્લબ્સ અને રેસ્ટોરાં તથા જીવંત સંગીતના અનેકવિધ સ્થળો આવેલા છે. લીડ્ઝ માટે સંગીતના સ્વાદની આખી શ્રેણી પીરસવામાં આવે છે. તેમાં બેક 2 બેઝિક્સ અને સ્પીડક્વિન ક્લબ નાઇટ્સનું અસલ ઘર આવેલું છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.leeds-city-guide.com/clubs |title=Leeds City Guide: Clubbing &amp; Nightlife in Leeds |access-date=2011-05-31 |archive-date=2011-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110713194834/http://www.leeds-city-guide.com/clubs |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; મોર્લી ખાતે ટેકનો ક્લબ ધ ઓર્બિટ આવેલ છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.realtimeart.net/NN/notorious.html |title=UK Techno – Notorious North |publisher=www.realtimeart.net |access-date=2009-09-17 |archive-date=2005-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050327061027/http://www.realtimeart.net/NN/notorious.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; લીડ્ઝમાં સંખ્યાબંધ મોટી 'સુપર ક્લબ્સ' આવેલી છે અને તેમાં વ્યક્તિગત ક્લબ્સની પસંદગી છે.

લીડ્ઝમાં સુવ્યવસ્થિત ગે નાઇટલાઇફ રહેલી છે. કોલ લેન પર આવેલ બ્રિજ ઇન અને ધ ન્યૂ પેની લાંબા સમયથી સજાતિય સંબંધો ધરાવતા લોકો રાત્રીનું સ્થળ બન્યું છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.leeds-city-guide.com/gay |title=Leeds City Guide: Leeds Gay Scene |access-date=2011-05-31 |archive-date=2011-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110713195305/http://www.leeds-city-guide.com/gay |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

મિલેનિયમ સ્કવેર અને સિવિક અથવા નધર્ન ક્વાર્ટર તરફ મનોરંજનના વિસ્તારો વધી રહ્યા છે જે વિદ્યાર્થીઓ અને સપ્તાહાંતમાં આવતા મુલાકાતીઓનું મનોરંજન કરે છે. આ ચોકમાં ઘણા બાર અને રેસ્ટોરાં તથા સિવિક થિયેટરની બહાર લગાવેલ જંગી આઉટડોર સ્ક્રીન આવેલ છે. મિલેનિયમ સ્કવેર જંગી સિઝન આધારિત કાર્યક્રમો જેમ કે ક્રિસમર્સ માર્કેટ, કાર્યક્રમો અને સમારોહો, શહેરવ્યાપી પાર્ટીઓ અને રિધમ્સ ઓફ ધી સિટી ફેસ્ટિવલનું સ્થળ છે. તે મંડેલા ગાર્ડનની બાજુમાં આવેલું છે જે 2001માં નેલ્સન મંડેલા દ્વારા ખુલ્લું મૂકવામાં આવ્યું હતું. શહેરના કેન્દ્રની ઉત્તેજના વચ્ચે સંખ્યાબંધ પબ્લિક આર્ટ ફિચર્સ, ફુવારા, એક કેનાલ અને હરિયાળી જોવા મળે છે. 

== રમતગમત ==
{{Main|Sport in Leeds|Football in Leeds}}
[[ચિત્ર:Elland Road, Leeds.JPG|thumb|left|alt=Outside a large stadium with a cantilevered stand at the right-hand end and some lower buildings on the left.|એલેન્ડ રોડ સ્ટેડિયમ]]
આ શહેરમાં દરેક મોટી રાષ્ટ્રીય રમતોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી ટીમો છે. લીડ્ઝ યુનાઇટેડ એ.એફ.સી. (A.F.C.) એ શહેરની મુખ્ય [[અસોસિએશન ફુટબોલ|ફૂટબોલ]] ક્લબ છે. લીડ્ઝ રીનોઝ (રગ્બી લીગ), લીડ્ઝ કાર્નેગી (રગ્બી યુનિયન) અને યોર્કશાયર કાઉન્ટી ક્રિકેટ ક્લબ પણ શહેરમાં સ્થિત છે. લીડ્ઝ યુનાઇટેડ 1919માં રચાઇ હતી અને બીસ્ટન ખાતે 40,000ની ક્ષમતા ધરાવતા એલેન્ડ રોડમાં રમે છે. આ ટીમ ધ ચેમ્પિયનશિપમાં રમે છે જે ઇંગ્લિશ ફૂટબોલનું બીજું સ્તર છે.
[[ચિત્ર:Extentia Stand-Headingley Rugby.jpg|thumb|alt=Inside a stadium with grass in the foreground and rugby posts and a large three-storey roofed stand with clock at the far end.  At ground-level there are steps and railings for standing patrons, and in front are a number of advertisements for the Leeds Building Society, PowerGen, Studio Jeff Banks, etc.  The upper part of the stand has about fifteen rows of seats, most of them coloured blue but the others collectively spelling out the word &quot;Carnegie&quot;.  There are a small number of patrons in both sections and a few more on the top level in front of some windows at the rear.  To the left of the stand is part of another three-storey building.  In front of this, at the far left-hand end of the pitch, are a few drum-majorettes with pompoms.|હેડિંગ્લી સ્ટેડિયમ (રગ્બી) ખાતે નવું કાર્નેગી સ્ટેન્ડ]]લીડ્ઝ રિનોઝ એ લીડ્ઝમાં સૌથી સફળ રગ્બી લીગ ટીમ છે. 2009માં સતત ત્રણ સિઝન સુધી સુપર લીગ ચેમ્પિયન બનનારી પ્રથમ ટીમ બની હતી જેમાં તેને ચોથું સુપર લીગ ટાઇટલ મળ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{Cite news|url =http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/rugby_league/8290503.stm |title = St Helens 10–18 Leeds Rhinos | work=BBC News | date=2009-10-10 | access-date=2010-04-04}}&lt;/ref&gt; તેઓ હેડિંગ્લી કાર્નેગી સ્ટેડિયમ ખાતે ઘરઆંગણાની મેચો રમે છે. જ્હોન ચાર્લ્સ સેન્ટર ફોર સ્પોર્ટ્સ સ્થિત હન્સલેટ હોક્સ કો-ઓપરેટિવ ચેમ્પિયનશિપ વનમાં રમે છે. બ્રેમલી બફેલોઝ અને લીડ્ઝ એકિઝ રગ્બી લીગ કોન્ફરન્સના સભ્યો છે. અગાઉ ''લીડ્ઝ ટાઇક્સ''  તરીકે ઓળખાતું લીડ્ઝ કાર્નેગી લીડ્ઝમાં અગ્રણી રગ્બી યુનિયન ટીમ છે અને તેઓ હેડિંગ્લી કાર્નેગી સ્ટેડિયમમાં રમે છે. તેઓ ગિનેસ ચેમ્પિયનશીપમાં રમે છે જે ઇંગ્લેન્ડમાં સ્થાનિક રગ્બી યુનિયનનું ટોચનું સ્તર છે. ઓટલી આર.યુ.એફ.સી (R.U.F.C.) શહેરના ઉત્તરમાં સ્થિત એક રગ્બી યુનિયન ક્લબ છે અને નેશનલ ડિવિઝન વનમાં પણ ભાગ લે છે, જ્યારે મોર્લીમાં સ્થિત મોર્લી આર.એફ.સી. (R.F.C.) નેશનલ ડિવિઝન થ્રી નોર્થમાં રમે છે. લીડ્ઝ કાર્નેગી એલ.એફ.સી. (L.F.C.) લીડ્ઝની શ્રેષ્ઠ ગણાતી મહિલા ફૂટબોલ ટીમ છે જે ઇંગ્લેન્ડમાં ઉચ્ચતમ સ્તર, એફએ (FA) વિમેન્સ પ્રીમિયર લીગ નેશનલ ડિવિઝનમાં રમે છે.

લીડ્ઝ સિટી એથલેટિક્સ ક્લબ બ્રિટિશ એથલેટિક્સ લીગ અને યુકે (UK)ની વિમેન્સ લીગમાં તથા નધર્ન એથલેટિક્સ લીગમાં રમે છે. સિટીમાં રમતગમતની ભરપૂર સુવિધાઓ છે જેમાં 1996માં યુરોપિયન ફૂટબોલ ચેમ્પિયનશિપ જ્યાં યોજાઇ હતી તે ઇલેન્ડ રોડ ફૂટબોલ સ્ટેડિયમ, નજીકમાં આવેલું [[ક્રિકેટ]] અને રગ્બી લીગ માટે વિશ્વ પ્રસિદ્ધ હેડિંગ્લી કાર્નેગી સ્ટેડિયમ્સ અને પોતાના એક્વેટિક્સ સેન્ટરમાં ઓલિમ્પિક કદનું પુલ ધરાવતું જ્હોન ચાર્લ્સ સેન્ટર ફોર સ્પોર્ટ્સ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.leeds.gov.uk/page.aspx?pageidentifier=92E3BE57BD5C06CD80256E1A00424F70#swim|title=Leeds City Council – John Charles Centre for Sport – Swim|access-date=2009-07-30|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110926154339/http://www.leeds.gov.uk/page.aspx?pageidentifier=92E3BE57BD5C06CD80256E1A00424F70#swim|archive-date=2011-09-26}}&lt;/ref&gt; અને બહુઉપયોગી સ્ટેડિયમ સામેલ છે. અન્ય સુવિધાઓમાં સામેલ છે લીડ્ઝ વોલ (ક્લાઇમ્બિંગ) અને યેડોન ટાર્ન સેઇલિંગ સેન્ટર.  1929માં બ્રિટિશ જમીન પર પ્રથમ વાર રમાઇ રહેલો રાઇડર કપ ઓફ ગોલ્ફ લીડ્ઝમાં મુરટાઉન ગોલ્ફ ક્લબમાં પૂર્ણ થયું હતું અને વેધરબાયમાં નેશનલ હન્ટ રેસકોર્સ છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.wetherbyracing.co.uk/ |title=Wetherby Racing – Horseracing, Hospitality, Conference Venue, Yorkshire |publisher=www.wetherbyracing.co.uk |access-date=2009-10-30 }}&lt;/ref&gt; 1928થી 1939 વચ્ચેના ગાળામાં લીડ્ઝમાં ઇલેન્ડ રોડ ખાતે ગ્રેહાઉન્ડ સ્ટેડિયમમાં એક ટ્રેક પર સ્પીડવે રેસિંગ યોજાયું હતું. આ ટ્રેકે 1931 નધર્ન લીગમાં એક ટીમને પ્રવેશ અપાવ્યો હતો.

=== નોંધપાત્ર લીડ્ઝ ટીમ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ક્લબ
! લીગ
! સ્થળ
! સ્થાન
! સ્થાપના
! ટોપ ફ્લાઇટ ચેમ્પિયનશિપ
|-
! style=&quot;font-weight:normal&quot;| લીડ્ઝ યુનાઇટેડ એએફસી (AFC)
|  ફૂટબોલ લીગ ચેમ્પિયનશિપ ફૂટબોલ
|  એલેન્ડ રોડ સ્ટેડિયમ
|  બીસ્ટન, લીડ્ઝ
|  1919
|  3
|-
! style=&quot;font-weight:normal&quot;| લીડ્ઝ રીનોઝ
|  સુપર લીગ રગ્બી લીગ
|  હેડિંગ્લી સ્ટેડિયમ
|  હેડિંગ્લી, લીડ્ઝ
|  1870
|  7
|-
! style=&quot;font-weight:normal&quot;| લીડ્ઝ કાર્નેગી
|  અવિવા પ્રિમીયરશિપ રગ્બી યુનિયન
|  હેડિંગ્લી સ્ટેડિયમ
|  હેડિંગ્લી, લીડ્ઝ
|  1991
|  0
|-
! style=&quot;font-weight:normal&quot;| યોર્કશાયર કાઉન્ટી ક્રિકેટ
|  કાઉન્ટી ચેમ્પિયનશિપ ક્રિકેટ
|  હેડિંગ્લી સ્ટેડિયમ
|  હેડિંગ્લી, લીડ્ઝ
|  1863
|  31
|-
|}

== ધર્મ ==
[[ચિત્ર:Leeds Cathedral.jpg|thumb|150px|alt=A street sloping uphill from right to left. There are parked cars and pedestrians in the foreground, and the hoardings further up indicate that the road is temporarily closed. On the right of the road in the centre of the picture is one end of a large early twentieth-century stone-built church in the Arts and Crafts style which is apparently being restored, as there are portakabins and screens outside. It has an elaborate entrance on the street with a large recessed window above and another to the right. There is another, plainer, entrance on the minor street with a No Entry sign that runs alongside the side of the church. Alongside it are two small windows; above and behind this entrance and the windows are three large arches with, underneath each, a tall thin window. Beyond these, part of a transept can be seen. Above the church is a bell-tower with castellated columns at the corners and a pyramid roof. There are railings between the church and pavement. Beyond the church, some red-brick buildings can be seen, most notably a four-storey building with an elaborate corner tower. In the right foreground, across the side-street from the church, part of a four-storey 1920s neo-Georgian building can be seen behind a pair of telephone kiosks.|સેન્ટ એનીસ કેથેડ્રલ (રોમન કેથોલિક), લીડ્ઝ]] લીડ્ઝમાં બહુમતી લોકો પોતાને ખ્રિસ્તી તરીકે ઓળખાવે છે.&lt;ref name=&quot;Census Data&quot;/&gt; લીડ્ઝ એ એંગ્લિકન ડાયોસિઝ ઓફ રિપન એન્ડ લીડ્ઝનો ભાગ છે અને આ ડાયોસિઝનું કેથેડ્રલ રિપોનમાં હોવાથી લીડ્ઝમાં ચર્ચ ઓફ ઇંગ્લેન્ડનું કેથેડ્રલ નથી. બિશપનું રહેણાક 2008થી લીડ્ઝમાં જ છે. લીડ્ઝ પારિશ ચર્ચ એ સૌથી મહત્વનું એંગ્લિકન ચર્ચ છે. લીડ્ઝમાં એક રોમન કેથોલિક કેથેડ્રલ, રોમન કેથોલિક ડાયોસિઝ ઓફ લીડ્ઝની એપિસ્કોપલ સીટ છે. અન્ય ઘણા ખ્રિસ્તી પંથો અને નવી ધાર્મિક ચળવળો લીડ્ઝમાં સ્થપાયેલી છે જેમાં એસેમ્બલી ઓફ ગોડ, બાપ્ટિસ્ટ, ક્રિશ્ચિયન સાયન્ટિસ્ટ, ચર્ચ ઓફ જિસસ ક્રાઇસ્ટ ઓફ લેટરડે સેઇન્ટ્સ (એલડીએસ (LDS ) ચર્ચ, મોર્મન પણ જુઓ), કોમ્યુનિટી ઓફ ક્રાઇસ્ટ, ગ્રીક ઓર્થોડોક્સ, જેહોવાહ્સ વિટનેસિસ, જીસસ આર્મી, લ્યુથરેન, મેથડિસ્ટ, નઝારેન, ન્યુફ્રન્ટિયર્સ નેટવર્ક, પેન્ટેકોસ્ટલ, સાલ્વેશન આર્મી, સેવન્થ-ડે એડવેન્ટિસ્ટ, સોસાયટી ઓફ ફ્રેન્ડ્સ (“ક્વેકર્સ”), યુનિટેરિયન, યુનાઇટેડ રિફોર્મ્ડ, વાઇનયાર્ડ, વેસ્લીયાન ચર્ચ, એક એક્યુમેનિકલ (વૈશ્વિક) ચાઇનીઝ ચર્ચ અને કેટલાક સ્વતંત્ર ચર્ચનો સમાવેશ થાય છે.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=http://www.leeds.ac.uk/chaplaincy/events/worship/churches1.php | author=Universities chaplaincy in Leeds | title=Student Guide to Churches in Leeds | access-date=2007-12-06 | archive-date=2007-12-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071212114104/http://www.leeds.ac.uk/chaplaincy/events/worship/churches1.php | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web| author=Yahoo | title=Churches in Leeds | url=http://uk.local.yahoo.com/West_Yorkshire/Leeds/Churches/uk100006150-s-26042.html | access-date=2007-12-07}}&lt;/ref&gt;
[[ચિત્ર:SikhTempleLS7.jpg|thumb|150px|left|alt=A large symmetrical two-storey building of yellow brick. The centre bay, incorporating the entrance, juts out. It has a large window with a semicircular top on the first floor and above is a golden onion dome on a blue base. At the ends of the frontage are hexagonal pilasters with small octagonal windowed pavilions and onion domes on top. Above the entrance is a white sign saying &quot;The Sikh Temple&quot; in blue. Each side has one two-storey and one one-storey window, and also yellow banners alongside the Temple's name. On each side of the entrance is a wooden seat, and strings of bunting are stretched across the scene.|શીખ મંદિર, ચેપલટાઉન રોડ]]
[[ચિત્ર:LeedsJamiaMosqueLS7.jpg|thumb|150px|right|alt=A striking modern building of two shades or red-brick with, on its left, two tall circular towers with minarets and a low entrance-building. The near end has two long thin windows with green panels and pointed tops to the right of the nearer tower. To the right of the windows is another, lower, tower with a small green dome. In the centre of the building, part of a larger dome can be seen. In the background are some trees and a red-brick Victorian terrace.|લીડ્ઝ જામીયા મસ્જિદ]]
લીડ્ઝમાં મુસ્લિમોનું પ્રમાણ રાષ્ટ્રીય સરેરાશ પ્રમાણે છે.&lt;ref name=&quot;Census Data&quot;/&gt; શહેરભરમાં મસ્જિદો જોવા મળે છે જે ચેપલટાઉન, હેરહિલ્સ, હાઇડ પાર્ક અને બીસ્ટનના કેટલાક ભાગોમાં મુસ્લિમ સમુદાયને સેવા આપે છે. હાઇડ પાર્કમાં લીડ્ઝ ગ્રાન્ડ મોસ્ક એ સૌથી મોટી મસ્જિદ છે. શહેરભરમાં આવેલા ગુરુદ્વારા (મંદિરો) દ્વારા શીખ સમુદાયનું પ્રતિનિધિત્વ થાય છે જેમાં ચેપલટાઉનમાં સૌથી મોટું ગુરુદ્વારા છે.  13-14 એપ્રિલ આસપાસ શીખોનું નવું વર્ષ બૈશાખી અને ધર્મનો જન્મ ઉજવવા માટે શહેરના કેન્દ્રમાં મિલેનિયમ સ્કવેર ખાતે નગર કિર્તન તરીકે ઓળખાતું રંગપૂર્ણ ધાર્મિક વાર્ષિક સરઘસ કાઢવામાં આવે છે. એક અંદાજ પ્રમાણે લીડ્ઝમાં આશરે 3,000 શીખો આ વાર્ષિક સમારોહમાં ભાગ લે છે.

લંડન અને માન્ચેસ્ટર પછી લીડ્ઝમાં યુનાઇટેડ કિંગ્ડમમાં ત્રીજા ક્રમનો સૌથી મોટો યહુદી સમુદાય વસે છે. એલવૂડલી અને મૂરટાઉન વિસ્તારમાં નોંધપાત્ર યહુદી વસતી છે.&lt;ref name=&quot;Freedman&quot;/&gt; લીડ્ઝમાં આઠ સક્રિય યહુદી ધર્મસ્થાનો છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.jewishgen.org/jcr-uk/Leeds.htm |title=JCR-UK – Leeds Jewish Community and Synagogues |publisher=Jewishgen.org |date= |access-date=2008-10-14}}&lt;/ref&gt; લીડ્ઝમાં નાનકડો [[હિંદુ]] સમુદાય હાઇડ પાર્ક ખાતે એક મંદિર ધરાવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.leedsmandir.org.uk |title=Leeds Hindu Mandir – Welcome |publisher=Leedsmandir.org.uk |date= |access-date=2009-07-22 |archive-date=2009-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090415025559/http://leedsmandir.org.uk/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; આ મંદિરમાં તમામ અગ્રણી હિંદુ દેવી-દેવતાઓની મૂર્તિઓ છે અને તે [[જૈન ધર્મ|જૈનો]]ના ભગવાન મહાવીરને સમર્પિત છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.yjf.org.uk |title=Home |publisher=Yjf.org.uk |date= |access-date=2008-10-14 |archive-date=2008-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080605234140/http://www.yjf.org.uk/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; લીડ્ઝમાં વિવિધ [[બૌદ્ધ ધર્મ|બૌદ્ધ]] પરંપરાઓનું પ્રતિનિધિત્વ થાય છે&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.communigate.co.uk/brad/leedsbuddhistgroup/page2.phtml |title=Buddhist organisations in: Leeds/Bradford areas P2 |publisher=Communigate.co.uk |date= |access-date=2008-10-14 |archive-date=2008-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081010191407/http://www.communigate.co.uk/brad/leedsbuddhistgroup/page2.phtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; જેમાં સોકા ગક્કી, થેરાવાડા, તિબેટિયન, ત્રિરત્ન બુદ્ધિસ્ટ સમુદાય અને ઝેન સામેલ છે. બૌદ્ધ સમુદાય (સંઘ) મે મહિનામાં સાથે મળીને વેસાકના મોટા તહેવારની ઉજવણી કરે છે. લીડ્ઝમાં બહાઇ સંપ્રદાય માટે પણ એક સમુદાય છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bahai.org.uk/leeds/index.htm|title=Leeds|work=Bahai Community of the UK|access-date=2009-07-14|archive-date=2008-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20080829103813/http://www.bahai.org.uk/leeds/index.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== જાહેર સેવા ==
લીડ્ઝમાં પાણી પૂરવઠો અને ગટર વ્યવસ્થા કેલ્ડા જૂથના ભાગ યોર્કશાયર વોટર દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવે છે. 1973 અગાઉ તે લીડ્ઝ કોર્પોરેશન દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવતી હતી. લીડ્ઝ સિટી કાઉન્સિલ 2010 સુધીમાં ઓનશોર વિન્ડ દ્વારા 11 મેગાવોટ રિન્યુએબલ ઉર્જા પેદા કરવાનો અને 2020 સુધીમાં 75 મેગાવોટ ઉત્પાદનનો મહત્ત્વાકાંક્ષી લક્ષ્યાંક ધરાવે છે. લીડ્ઝમાં હાલમાં કોઇ વિન્ડ ફાર્મ સક્રિય નથી. &lt;ref&gt;{{Cite web
|url=http://www.banksdevelopments.com/energy/sites/renewable/midlands_and_yorkshire/hook_moor_wind_farm/
|title=Banks Developments : Hook Moor Wind Farm
|publisher=Banks Developments
|access-date=2009-10-31
|archive-date=2008-11-21
|archive-url=https://web.archive.org/web/20081121120055/http://www.banksdevelopments.com/energy/sites/renewable/midlands_and_yorkshire/hook_moor_wind_farm/
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; [[ચિત્ર:Sheepscar archives.jpg|West Yorkshire Archive Service, Leeds site|thumb|alt=A 1930ના દાયકાની મુખ્ય રસ્તા પરની ઇમારત.ટ્રાફિક લાઇટ, રેલિંગ, બોલાર્ડ અને પેડેસ્ટરીયન ક્રોસિંગ ટેક્ટાઇલ પેવિંગ પણ જોઇ શકાય છે.ઇમારતનો આગળનો ભાગ મુખ્યત્વે ઇંટોનો અને લઘુત્તમ પોર્ટલેન્ડ પત્થરોનો છે. તે અગિયારમા માળની બારી સુધી પહોંચે છે (આઠ મુખ્ય રસ્તા પર અને ત્રણ જમણી બાજુએ બાજુના રસ્તા પર).ખૂણામાં કાટખૂણે લગાવેલો લાકડાનો બેવડો પ્રવેશદ્વારને ફરતે પણ પત્થર છે.તેની ઉપર એક લાંબી બારી છે જેની આસપાસ ઇંટો આવેલી છે અને તેની ઉપર કેપિટલ અક્ષરમાં લખેલો મોટો સંકેત, મૂળ શીપસ્કાર (SHEEPSCAR) લખેલું હતું પરંતુ હવે બીજો &quot;ઇ&quot; (E) ગાયબ છે.ભોંયતળીયાના ઉપરના તમામ મજલામાં, મુખ્ય રસ્તા પરના સિવાય, જ્યાં કોઇ ઉપરનો મજલો નથી, નાની બારીઓ ધરાવે છે.આ ઇમારત છાપરું ધરાવે છે.]]
આ વિસ્તારમાં પોલીસ સેવાનું કામ વેસ્ટ યોર્કશાયર પોલીસ કરે છે. આ દળમાં આઠ ડિવિઝનો છે જેમાંથી ત્રણ લીડ્ઝને કવર કરે છેઃ એએ (AA) “નોર્થ વેસ્ટ લીડ્ઝ ડિવિઝન” ઉત્તર અને પશ્ચિમ લીડ્ઝને આવરી લે છે જેનું સ્ટેશન વીટવૂડ ખાતે છે, બીએ (BA) “નોર્થ ઇસ્ટ લીડ્ઝ ડિવિઝન” પૂર્વ લીડ્ઝને આવરી લે છે અને ચેપલ એલર્ટન અને કિલિંગબેક ખાતે સ્ટેઇનબેકમાં તેનું સ્ટેશન છે. સીએ (CA) “સિટી એન્ડ હોલ્બેક ડિવિઝન”, મધ્ય અને દક્ષિણ લીડ્ઝને આવરી લે છે અને મિલિગર્થ (સિટી સેન્ટર) અને હોલ્બેક ખાતે સ્ટેશનો છે. અગ્નિશમન અને બચાવ સેવા વેસ્ટ યોર્કશાયર ફાયર અને રેસ્ક્યુ સર્વિસ દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવે છે. લીડ્ઝમાં આવેલા ફાયર સ્ટેશનોઃ કુકરિજ, ગિપ્ટન, હન્સલેટ, વિનમોર, લીડ્ઝ (કિર્કસ્ટોલ રોડ પર શહેરના કેન્દ્ર નજીક) અને મૂરટાઉન.

લીડ્ઝ ટીચિંગ હોસ્પિટલ્સ એનએચએસ (NHS) ટ્રસ્ટ, લીડ્ઝ પ્રાઇમરી કેર ટ્રસ્ટ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.leedspct.nhs.uk/ |title=The Leeds PCT – Welcome to the Leeds PCT |publisher=Leedspct.nhs.uk |date= |access-date=2008-10-14 |archive-date=2008-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218064522/http://www.leedspct.nhs.uk/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; અને માનસિક આરોગ્યની સુવિધા પૂરી પાડતા લીડ્ઝ પાર્ટનરશિપ એનએચએસ (NHS) ફાઉન્ડેશન ટ્રસ્ટ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.leedsmentalhealth.nhs.uk/ |title=Leeds Mental Health – Teaching NHS Trust |publisher=Leedsmentalhealth.nhs.uk |date= |access-date=2008-10-14 |archive-date=2008-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081014074304/http://www.leedsmentalhealth.nhs.uk/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; દ્વારા આરોગ્ય સુવિધાઓ પૂરી પાડવામાં આવે છે. લીડ્ઝ જનરલ ઇન્ફર્મરી (“એલજીઆઇ” (LGI)) વધુ તાજેતરના ઉમેરા સાથે એક લિસ્ટેડ ઇમારત છે. તે શહેરના કેન્દ્રમાં આવેલી છે.  સેન્ટ જેમ્સ યુનિવર્સિટી હોસ્પિટલ, લીડ્ઝ, જેને  સ્થાનિક સ્તરે જીમી’સ તરીકે ઓળખાય છે. &lt;ref name=&quot;સેન્ટ જેમ્સ હોસ્પિટલ/&quot;જીમીની&quot;&quot;&gt;[http://www.leedsteachinghospitals.com/patients/aboutus/hospitals/st_james.php  પુષ્ઠની પાછળના ભાગમાં] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060318080309/http://www.leedsteachinghospitals.com/patients/aboutus/hospitals/st_james.php |date=2006-03-18 }}, વધારાનું લખાણ.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | url=http://www.nosuch-research.co.uk/pdfs/PaperJimmys.pdf | title=&quot;Jimmy's&quot;: the rise of the docusoap and the fall of YTV | last=Gray | first=Nick | work=&quot;No Such&quot; Research | date=31 January 2010 | access-date=2010-06-17 | format=pdf | quote=What is &quot;Jimmy's&quot;? It’s the local nickname of a hospital in Leeds, actually called St. James’s University Hospital ... | archive-date=2012-03-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120308062725/http://www.nosuch-research.co.uk/pdfs/PaperJimmys.pdf | url-status=dead }} (પેપર બાય ડિવાઇઝર/પ્રોડ્યુસર્સ/ડિરેક્ટર્સ ઓફ ટીવી સિરીયલ)&lt;/ref&gt; તે શહેરના ઉત્તર પૂર્વમાં આવેલ છે અને યુરોપની સૌથી મોટી શિક્ષણ આપતી હોસ્પિટલો પૈકી એક છે. અન્ય એનએચએસ (NHS) હોસ્પિટલોમાં ચેપલ એલર્ટન હોસ્પિટલ, સીક્રોફ્ટ હોસ્પિટલ, ઓટલી ખાતે વ્હેરફિડેલ હોસ્પિટલ અને લીડ્ઝ ડેન્ટલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ સામેલ છે. નવી એનએચએસ (NHS) લીડ્ઝની વેબસાઇટ પર લીડ્ઝમાં એનએચએસ (NHS) સેવાઓ વિશે માહિતી પૂરી પાડવામાં આવી છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.leeds.nhs.uk/ |title=Welcome to NHS Leeds |publisher=Leeds.nhs.uk |date= |access-date=2010-01-21 |archive-date=2001-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010220190031/http://www.leeds.nhs.uk/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

વેસ્ટ યોર્કશાયર જોઇન્ટ સર્વિસિસ લીડ્ઝ અને પશ્ચિમ યોર્કશાયરના ચાર અન્ય જિલ્લાઓમાં વિશ્લેષણાત્મક, પુરાતત્ત્વીય, આર્કાઇવ્ઝ, ઇકોલજી, મટિરિયલ ટેસ્ટીંગ અને ટ્રેડિંગ ધોરણોની સેવા પૂરી પાડે છે. 1986માં કન્ટ્રી કાઉન્સિલની નાબુદી પછી તેની રચના થઈ હતી અને 1997માં વિસ્તરણ કરાયું હતું તથા પાંચ જિલ્લા પરિષદો દ્વારા તેમની વસતીના પ્રમાણમાં તેના માટે ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવે છે. આર્કાઇવ્ઝ સેવામાં લીડ્ઝનું સ્થળ શીપસ્કાર, લીડ્ઝ ખાતે ભૂતપૂર્વ પબ્લિક લાઇબ્રેરીમાં છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.wyjs.org.uk/|title=West Yorkshire Joint Services|access-date=2009-03-28}}&lt;/ref&gt;

લીડ્ઝ સિટી કાઉન્સિલ સમગ્ર શહેરમાં 5 મોબાઇલ લાઇબ્રેરીઓ સહિત લગભગ 50થી વધુ જાહેર લાઇબ્રેરીઓ માટે જવાબદાર છે. મુખ્ય મધ્યસ્થ લાઇબ્રેરી શહેરના કેન્દ્રમાં હોડરો ખાતે આવેલી છે.

== જોડિયા શહેરો ==
{{See also|List of twin towns and sister cities in the United Kingdom}}
શહેર કેટલાક જોડીયા અથવા ભાગીદારી વ્યવસ્થા ધરાવે છે.
{|
|-
|  valign=&quot;top&quot; 
| 
* {{Flag icon|Czech Republic}} બ્રનો, જેક રિપબ્લિકc&lt;ref name=બ્રનો/લીડ્ઝ&gt;{{Cite web |url=http://www.leeds.gov.uk/page.aspx?pageidentifier=74bb3508-0d14-45f3-b7d7-ec8a267c27be |title=Leeds – Brno partnership |publisher=Leeds.gov.uk |date= |access-date=2008-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071211073949/http://www.leeds.gov.uk/page.aspx?pageidentifier=74bb3508-0d14-45f3-b7d7-ec8a267c27be |archive-date=2007-12-11 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Brno&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.brno.cz/index.php?nav02=1985&amp;nav01=34&amp;nav03=1010&amp;nav04=1016&amp;nav05=1249&amp;nav06=1272|title=Brno – Partnerská města|publisher=[[copyright|©]] 2006–2009 [http://www.brno.cz/index.php?nav01=70&amp;nav02=2224 City of Brno]|language=Czech|access-date=2009-07-17|archive-date=2011-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20110523100252/http://www2.brno.cz/index.php?nav02=1985&amp;nav01=34&amp;nav03=1010&amp;nav04=1016&amp;nav05=1249&amp;nav06=1272|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* {{Flag icon|Sri Lanka}} કોલોમ્બો, [[શ્રીલંકા]]&lt;ref name=&quot;twins&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.leeds.gov.uk/About_Leeds/international_relations.aspx |title=International relations |publisher=Leeds.gov.uk |date= |access-date=2008-10-14|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110926180315/http://www.leeds.gov.uk/About_Leeds/international_relations.aspx|archive-date=2011-09-26}}&lt;/ref&gt;
* {{Flag icon|Germany}} ડોર્ટમન્ડ, જર્મની&lt;ref name=&quot;dort&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.leeds.gov.uk/Advice_and_benefits/Tourism_and_travel/Town_twinning/Leeds__Dortmund_partnership.aspx |title=Leeds – Dortmund partnership |publisher=Leeds.gov.uk |date= |access-date=2008-10-14 |archive-url=https://archive.today/20110927074238/http://www.leeds.gov.uk/Advice_and_benefits/Tourism_and_travel/Town_twinning/Leeds__Dortmund_partnership.aspx |archive-date=2011-09-27 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RuhrTwins2010&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.twins2010.com/fileadmin/user_upload/pic/Dokumente/List_of_Twin_Towns_01.pdf?PHPSESSID=2edd34819db21e450d3bb625549ce4fd|title=List of Twin Towns in the Ruhr District|publisher=© 2009 [http://www.twins2010.com/index.php?id=home&amp;L=1 Twins2010.com]|access-date=2009-10-28|archive-date=2009-11-28|archive-url=https://www.webcitation.org/5lctsW5KG?url=http://www.twins2010.com/fileadmin/user_upload/pic/Dokumente/List_of_Twin_Towns_01.pdf?PHPSESSID=2edd34819db21e450d3bb625549ce4fd|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* {{Flag icon|South Africa}} ડર્બન, દક્ષિણ આફ્રિકા&lt;ref name=&quot;durb&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.leeds.gov.uk/page.aspx?pageidentifier=6555f52e-1de9-499b-8eda-7b86bf24ac8c |title=Leeds – Durban partnership |publisher=Leeds.gov.uk |date= |access-date=2008-10-14 |archive-url=https://archive.today/20090810181955/http://www.leeds.gov.uk/page.aspx?pageidentifier=6555f52e-1de9-499b-8eda-7b86bf24ac8c |archive-date=2009-08-10 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|  valign=&quot;top&quot; 
| 
* {{Flag icon|People's Republic of China}} હેન્ગ્ઝહોઉ, ચીન&lt;ref name=&quot;hang&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.leeds.gov.uk/page.aspx?pageidentifier=32283a2b-11e6-4257-b018-ca6f95567d1a |title=Leeds – Hangzhou partnership |publisher=Leeds.gov.uk |date= |access-date=2008-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071211073939/http://www.leeds.gov.uk/page.aspx?pageidentifier=32283a2b-11e6-4257-b018-ca6f95567d1a |archive-date=2007-12-11 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* {{Flag icon|France}} લીલી, ફ્રાન્સ&lt;ref name=&quot;lille&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.leeds.gov.uk/page.aspx?pageidentifier=ac0a4504-f720-4eff-9376-5bff2a4576a0 |title=Leeds – Lille partnership |publisher=Leeds.gov.uk |date= |access-date=2008-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071211074000/http://www.leeds.gov.uk/page.aspx?pageidentifier=ac0a4504-f720-4eff-9376-5bff2a4576a0 |archive-date=2007-12-11 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* {{Flag icon|United States}} લ્યુઇસવિલે, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ&lt;ref name=&quot;louis&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.leeds.gov.uk/page.aspx?pageidentifier=f665edae-e44d-495b-b4e3-0385a941082f |title=Leeds – Louisville partnership |publisher=Leeds.gov.uk |date= |access-date=2008-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071211074006/http://www.leeds.gov.uk/page.aspx?pageidentifier=f665edae-e44d-495b-b4e3-0385a941082f |archive-date=2007-12-11 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* {{Flag icon|Germany}} સીજન, જર્મની&lt;ref name=&quot;siegen&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.leeds.gov.uk/Advice_and_benefits/Tourism_and_travel/Town_twinning/Leeds__Siegen_partnership.aspx |title=Leeds – Siegen partnership |publisher=Leeds.gov.uk |date= |access-date=2008-10-14 |archive-date=2011-09-27 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110927074635/http://www.leeds.gov.uk/Advice_and_benefits/Tourism_and_travel/Town_twinning/Leeds__Siegen_partnership.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|}

શહેર હાલ ચારી રહેલી પરિયોજનાઓના ઉદેશ માટે નીચે દર્શાવેલા શહેરો સાથે &quot;મજબૂત સંપર્કો&quot; ધરાવે છે:&lt;ref name=&quot;twins&quot;/&gt;
{|
|-
|  valign=&quot;top&quot; 
| 
* {{Flag icon|Romania}} બ્રાસોવ, રોમાનિયા
* {{Flag icon|Jamaica}} સેન્ટ મેરી, જમૈકા
|  valign=&quot;top&quot; 
| 
* {{Flag icon|Sweden}} સ્ટોકહોમ, સ્વીડન
|}

== સંદર્ભ અને નોંધો ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

;ગ્રંથસૂચિ
{{Refbegin}}
* {{Cite book| title = The Illustrated History of Leeds | last = Burt and Grady | publisher = Breedon Books | year =1994 |isbn = 1 873626 35 5 | isbn-status = May be invalid – please double check|ref=harv}}
* {{Cite book| title=A History of Modern Leeds | first=Derek | last= Fraser | publisher=Manchester University Press | year=1982 | isbn=9780719007811|ref=harv }}
* {{Cite book| last=Unsworth and Stillwell | year=2004 | title=Twenty-First Century Leeds: Geographies of a Regional City | publisher= Leeds University Press | location=Leeds | isbn=0853162425|ref=harv }}
{{Refend}}

== બાહ્ય લિંક્સ ==
{{commonscat|Leeds|લીડ્ઝ}}
{{wikivoyage|Leeds}}
* [http://www.leedsinitiative.org/ 'લીડ્ઝ ઇનિશિયેટિવ'] લીડ્ઝ ઇનિશિયેટિવ સિટી પાર્ટનરશિપ.
* [http://www.leeds.gov.uk/ લીડ્ઝ સિટી કાઉન્સિલ] લીડ્ઝ સિટી કાઉન્સિલ.
* [http://www.leodis.net/ લીયોડિસ] લીડ્ઝ લાઇબ્રેરી એન્ડ ઇન્ફર્મેશન સર્વિસ ફોટોગ્રાફ આર્કાઇવ.
* [http://www.vrleeds.co.uk/leeds-virtual-tour2006/index.html વીઆઇર (VR) લીડ્ઝ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720235439/http://www.vrleeds.co.uk/leeds-virtual-tour2006/index.html |date=2011-07-20 }} લીડ્ઝ 360º વર્ચ્યુઅલ ટૂર.
* [http://www.leedschamber.co.uk 'લીડ્ઝ ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી'] લીડ્ઝ ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી
* [http://www.mylifeinleeds.co.uk માય લાઇફ ઇન લીડ્ઝ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180919063620/http://www.mylifeinleeds.co.uk/ |date=2018-09-19 }} માય લાઇફ ઇન લીડ્ઝ
* [http://www.leedstelevision.co.uk  લીડ્ઝ ટીવી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110202100125/http://www.leedstelevision.co.uk/ |date=2011-02-02 }} લીડ્ઝ ટેલિવિઝન

[[શ્રેણી:લીડ્ઝ]]</text>
      <sha1>2bvjpns5ofg00ilph41wspuuo40fduy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>મુગલસરાય</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32925</id>
    <revision>
      <id>903062</id>
      <parentid>665840</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T21:13:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2261" sha1="0c418h0l88o84zuug7fktiuayspjqr5" xml:space="preserve">{{Infobox Indian Jurisdiction |
native_name = મુગલસરાય | 
type = શહેર | 
latd = 25.3 |
longd = 83.12 |
locator_position = right | 
state_name = ઉત્તર પ્રદેશ |
district = [[ચન્દૌલી જિલ્લો|ચન્દૌલી]] |
leader_title = |
leader_name = |
altitude = 65 |
population_as_of = ૨૦૦૧ |
population_total = ૮૮૩૮૬ | 
population_density = |
area_magnitude= sq. km |
area_total =  |
area_telephone = ૦૫૪૧૨ |
postal_code = |
vehicle_code_range = |
sex_ratio = |
unlocode = |
website = |
footnotes = |
}}
'''મુગલસરાય''' એ [[ભારત]] દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા [[ઉત્તર પ્રદેશ|ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્ય]]માં આવેલા [[ચન્દૌલી જિલ્લો|ચન્દૌલી જિલ્લા]]માં આવેલું એક મહત્વનું શહેર છે. આ શહેર [[વારાણસી]] શહેરથી લગભગ ૧૨ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલું છે. અહીં ઉત્તર રેલવેના ક્ષેત્રમાં આવતું એક મોટું રેલવે મથક છે. ભારતના દ્વિતીય [[વડાપ્રધાન]] [[લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી]]નો જન્મ આ શહેરમાં થયો હતો.

== ભૂગોળ ==
મુગલસરાય શહેરનું ભૌગોલિક સ્થાન {{coor d|25.3|N|83.12|E|}}&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/36/Mughal_Sarai.html |title=Falling Rain Genomics, Inc - Mughal Sarai |access-date=2011-06-21 |archive-date=2009-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090328165406/http://www.fallingrain.com/world/IN/36/Mughal_Sarai.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; પર આવેલું છે. અહીંની સરેરાશ ઊંચાઈ ૬૫ મીટર (૨૧૬ ફીટ) જેટલી છે.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

{{સ્ટબ}}

[[શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશનાં શહેરો]]</text>
      <sha1>0c418h0l88o84zuug7fktiuayspjqr5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય સડક વિકાસ નિગમ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33259</id>
    <revision>
      <id>903056</id>
      <parentid>430129</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T18:07:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3382" sha1="bkasr185x0u9tr4jvrh12lw9heq5jrk" xml:space="preserve">{{Infobox Company
| company_name             = મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય સડ઼ક વિકાસ નિગમ 
| company_logo             = [[File:MSRDC.gif|center]]
| company_type             = સાર્વજનિક લિમિટેડ કંપની
| genre            = 
| fate             = 
| predecessor      = [[લોક નિર્માણ વિભાગ]]
| successor        = 
| foundation       = 
| founder          = 
| defunct          = 
| location_city    = મુંબઈ
| location_country = મહારાષ્ટ્ર
| location         = 
| locations        = 
| area_served      = 
| key_people       = ડૉ.વિમલા તાઈ એન મુન્દાડ઼ા (અધ્યક્ષ)&lt;br /&gt;[[ડૉ. સુનીલ દેશમુખ]] (સંયુક્ત અધ્યક્ષ)&lt;br /&gt;શ્રી.એસ.એન.ગવઈ (ઉપાધ્યક્ષ એવં પ્રબંધ નિદેશક)
| industry         = સડ઼ક નિર્માણ
| products         = 
| production       =
| services         = 
| revenue          = 
| operating_income = 
| net_income       = 
| aum              = 
| assets           = 
| equity           = 
| owner            = 
| num_employees    = 
| parent           = 
| divisions        = 
| subsid           = 
| homepage         = [http://www.msrdc.org MSRDC.org]
| footnotes        = 
| intl             = 
}}
'''મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય સડક વિકાસ નિગમ ''' ([[મરાઠી ભાષા| મરાઠી]]:મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય રસ્તે વિકાસ મહામંડળ), જેને સામાન્ય રીતે ટુંકા નામ તરીકે એમ. એસ. આર. ડી. સી. (MSRDC) કહેવામાં આવે છે. આ નિગમ [[મહારાષ્ટ્ર સરકાર]]ની સંપૂર્ણતયા માલિકી ધરાવતી ભારતીય સાર્વજનિક લિમિટેડ કંપની છે. આ નિગમની સ્થાપના [[જુલાઇ ૯| નવમી જુલાઇ]], [[૧૯૯૬]]ના રોજ કરવામાં આવી હતી તથા ''ભારતીય કંપની ધારા ૧૯૫૬'' અન્વયે આ નિગમને [[ઓગસ્ટ ૨| બીજી ઓગસ્ટ]], [[૧૯૯૬]]ના રોજ સાર્વજનિક લિમિટેડ કંપની બનાવવામાં આવ્યું હતું. આ નિગમ મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં સડકોના નિર્માણ તેમજ અનુરક્ષણનું કાર્ય કરે છે. 

==સંદર્ભ==
{{reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
* [http://www.msrdc.org મહારાષ્ટ્ર સડક વિકાસ નિગમ (MSRDC)નું અધિકૃત વેબસાઇટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111222171541/http://www.msrdc.org/ |date=2011-12-22 }}

{{સ્ટબ}}

[[શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર]]
[[શ્રેણી:મહારાષ્ટ્રના માર્ગો]]
[[શ્રેણી:મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનાં નિગમો]]</text>
      <sha1>bkasr185x0u9tr4jvrh12lw9heq5jrk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>બિલા (તા. જેસર)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52249</id>
    <revision>
      <id>903036</id>
      <parentid>903031</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T13:35:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/વેદાંગ વિપુલભાઈ|વેદાંગ વિપુલભાઈ]] ([[User talk:વેદાંગ વિપુલભાઈ|talk]]) દ્વારા કરેલ ફેરફારોને  [[User:KartikBot|KartikBot]] દ્વારા કરેલા છેલ્લા સુધારા સુધી ઉલટાવાયા.</comment>
      <origin>812897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3668" sha1="2us7dydix80dcbe4x1ef6s4ej99t2km" xml:space="preserve">{{Infobox Indian Jurisdiction |
native_name = {{PAGENAME}} | 
type = ગામ | 
latd = 21.246822| longd = 71.609645|
locator_position = right | 
state_name = ગુજરાત |
state_name2 = |
district = [[ભાવનગર જિલ્લો|ભાવનગર]] |
leader_title = |
leader_name = |
altitude = |
population_as_of = |
population_total = | 
population_density = |
area_magnitude= sq. km |
area_total = |
area_telephone = |
postal_code = |
vehicle_code_range = |
sex_ratio = |
unlocode = |
website = |
footnotes = |
સ્થિતિ=યોગ્ય |
}}
'''{{PAGENAME}}''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત]] રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા [[ભાવનગર જિલ્લો|ભાવનગર જિલ્લા]]માં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા [[જેસર તાલુકો|જેસર તાલુકા]]માં આવેલું એક  ગામ છે&lt;ref name=&quot;bvndp1234&quot;&gt;{{cite web
 |url         = https://bhavnagardp.gujarat.gov.in/bhavnagar/gramPanchayat
 |title       = ભાવનગર જિલ્લા પંચાયતની વેબસાઇટ પર જેસર તાલુકાના ગામોની યાદી
 |last        = જિલ્લા-પંચાયત
 |first       = ભાવનગર
 |date        = ૦૭-ઓકટોબર-૨૦૧૩
 |website     = 
 |publisher   = ગુજરાત સરકાર
 |access-date = ૬ ડિસેમ્બર ૨૦૧૬
}}{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નાળીળેર, [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[મગફળી]], [[તલ]], [[બાજરી]], [[ચણા]], [[કપાસ]], [[દિવેલી|દિવેલા]], [[રજકો]] તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે&lt;ref name=&quot;bvndp1234&quot;&gt;&lt;/ref&gt;.

==સાહિત્યમાં ઉલ્લેખ==
[[ઝવેરચંદ મેઘાણી]] રચિત લોકકથા સંગ્રહ [[s:સૌરાષ્ટ્રની રસધાર|સૌરાષ્ટ્રની રસધાર]] ભાગ પ ની એક વાર્તા ''હીપો ખુમાણ'' માં આ ગામનો ઉલ્લેખ આવે છે. તે ઉલ્લેખ અનુસાર આ ગામ નજીક આવેલા વોળકા ડુંગર પર વાર્તા નાયક &quot;હીપા ખુમાણ&quot;ની દેરી આવેલી છે. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gu.wikisource.org/wiki/%E0%AA%AA%E0%AB%83%E0%AA%B7%E0%AB%8D%E0%AA%A0:Rasdhar5.pdf/%E0%AB%AC%E0%AB%AD|title=પૃષ્ઠ:Rasdhar5.pdf/૬૭ - વિકિસ્રોત|website=gu.wikisource.org|access-date=2019-07-30}}&lt;/ref&gt;

{{જેસર તાલુકાના ગામો}}

==સંદર્ભ==
{{reflist}}


[[શ્રેણી:જેસર તાલુકો]]
{{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}}</text>
      <sha1>2us7dydix80dcbe4x1ef6s4ej99t2km</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>મુંગેલી</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76491</id>
    <revision>
      <id>903061</id>
      <parentid>840223</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T20:54:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1270" sha1="8pbs0bm8mzrs5l81q1aq6occr85onsp" xml:space="preserve">'''મુંગેલી''' [[ભારત]] દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા [[છત્તીસગઢ|છત્તીસગઢ રાજ્ય]]ના [[મુંગેલી જિલ્લો|મુંગેલી જિલ્લા]]માં આવેલું એક શહેર (નગરપાલિકા) છે. અહીં મુગેલી જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે. મુંગેલી નગરનો પિન કોડ નંબર ૪૯૫૩૩૪ છે.

== ભૌગોલિક સ્થાન ==
મુંગેલીનું ભૌગોલિક સ્થાન {{Coord|22.07|N|81.68|E|}}&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/37/Mungeli.html |title=Falling Rain Genomics, Inc - Mungeli |access-date=2016-09-20 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190222/http://www.fallingrain.com/world/IN/37/Mungeli.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; પર સ્થિત છે તેમ જ આ સ્થળની સરેરાશ ઊંચાઈ ૨૮૮ મીટર (૯૪૪ ફૂટ) જેટલી છે.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

{{સબસ્ટબ}}

[[શ્રેણી:છત્તીસગઢ]]</text>
      <sha1>8pbs0bm8mzrs5l81q1aq6occr85onsp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સલાયા (તા. ખંભાળિયા)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89533</id>
    <revision>
      <id>903085</id>
      <parentid>886902</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:05:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3212" sha1="j2vhdgquw7j8vljx7zv336onlcr2fn8" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name=સલાયા
|settlement_type=શહેર
|pushpin_map=India Gujarat#India3
|coordinates={{coord|22.32|N|69.6|E|display=inline}}
|pushpin_label_position=right
|pushpin_map_caption=ગુજરાતમાં સ્થાન
|population_total=૩૩૨૪૬
|subdivision_name={{flag|ભારત}}
|subdivision_name1=ગુજરાત
|subdivision_name2=દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લો
|subdivision_type=દેશ
|subdivision_type1=રાજ્ય
|subdivision_type2=જિલ્લો
|established_title=&lt;!-- Established --&gt;
|unit_pref=Metric
|elevation_m=19
|population_as_of=૨૦૧૧
|population_density_km2=auto
|demographics_type1=ભાષાઓ
|demographics1_title1=અધિકૃત
|demographics1_info1=[[ગુજરાતી ભાષા|ગુજરાતી]], [[હિંદી ભાષા|હિંદી]]
|timezone1=[[ભારતીય માનક સમય|IST]]
|utc_offset1=+૫:૩૦
|postal_code_type=&lt;!-- [[Postal Index Number|PIN]] --&gt;
|registration_plate=GJ
|website={{URL|gujaratindia.com}}
}}
'''સલાયા''' [[ગુજરાત]]ના [[દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લો|દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લા]]ના [[ખંભાળિયા તાલુકો|ખંભાળિયા તાલુકા]]માં આવેલ શહેર અને [[નગરપાલિકા]] છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.censusindia.co.in/towns/salaya-population-jamnagar-gujarat-802511|title=Salaya Population, Caste Data Jamnagar Gujarat - Census India|website=www.censusindia.co.in|language=en-US|access-date=૨૬ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૮|archive-date=2021-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210727022046/https://www.censusindia.co.in/towns/salaya-population-jamnagar-gujarat-802511|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ભૂગોળ ==
સલાયા {{Coord|22.32|N|69.6|E}} પર સ્થિત છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Salaya.html |title=Falling Rain Genomics, Inc - Salaya |access-date=2018-02-26 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303204720/http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Salaya.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; તે સમુદ્ર સપાટીથી સરેરાશ ૧૯ મીટર ઉંચાઇ ધરાવે છે.

== જહાજ ઉદ્યોગ ==
સલાયા મુખ્યત્વે વ્યાપાર અને માછીમારી માટેના જહાજો બાંધવાના પરંપરાગત ઉદ્યોગ માટે જાણીતું છે. અહીં બાંધવામાં આવતા જહાજો મોટે ભાગે એક કૂવાથંભવાળા નાના પ્રકારના અને આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ વગરના હોય છે.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

{{સ્ટબ}}

[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો]]
[[શ્રેણી:ખંભાળિયા તાલુકો]]</text>
      <sha1>j2vhdgquw7j8vljx7zv336onlcr2fn8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>લીલાવતી મુનશી</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111627</id>
    <revision>
      <id>903072</id>
      <parentid>898288</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T05:12:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10678" sha1="f8elb6cy5m2flao7sqgzt5awyls17o0" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| image = Lilavati Munshi.jpg
| office2 = બોમ્બે વિધાનસભાના સભ્ય
| children = ૨ પુત્રો, ૪ પુત્રીઓ
| spouse = {{Unbulleted list
  | {{marriage |લાલભાઇ શેઠ| |1926|end=d.}}
  | {{marriage|[[કનૈયાલાલ મુનશી]]|1926|1971|end=d.}}
}}
| party = [[ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ]]
| successor = 
| predecessor = 
| constituency2 = 
| term2 = ૧૯૩૭ - ૧૯૪૬
| term = ૧૯૫૨ - ૧૯૫૮
| name = લીલાવતી મુનશી
| constituency = બોમ્બે સ્ટેટ
| office = [[રાજ્ય સભા]]ના સભ્ય
| death_place = 
| death_date = {{death date and age|df=yes|1978|2|20|1899|5|21}}
| residence = 
| birth_place = 
| birth_date = {{Birth date|1899|05|21|df=y}}
| caption = 
| website = 
}}
'''લીલાવતી મુનશી''' [[ભારત|ભારતીય]] રાજકારણી અને [[ગુજરાતી ભાષા|ગુજરાતી]] લેખિકા હતા. તેઓ ૧૯૩૭થી ૧૯૪૬ સુધી બોમ્બે વિધાનસભાના સભ્ય અને ૧૯૫૨થી ૧૯૫૭ દરમિયાન [[ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ|ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના]] પક્ષ તરફથી [[રાજ્ય સભા|રાજ્ય સભાના]] સભ્ય હતા. તેમણે નિબંધો અને રેખાચિત્રો લખ્યા હતા. 

== જીવન ==
લીલાવતીનો જન્મ ૨૧ મે ૧૮૯૯ના રોજ [[ગુજરાતી લોકો|ગુજરાતી]] [[જૈન ધર્મ|જૈન]] પરિવારમાં કેશવલાલના ઘરે થયો હતો.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://rajyasabha.nic.in/rsnew/pre_member/1952_2003/m.pdf|title=Rajya Sabha Members Biographical Sketches 1952 - 2003|last=|first=|date=|website=|publisher=[[રાજ્ય સભા]]|access-date=9 November 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;toi&quot;&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/Gujarat-woman-gave-censor-the-scissors/articleshow/13015091.cms|location=[[અમદાવાદ]]|title=Gujarat woman gave censor the scissors|date=2012-05-06|first=Saeed|last=Khan|publisher=ધ ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયા|work=|access-date=|via=}}&lt;/ref&gt; 

૧૯૨૦ના દાયકાથી તેઓ [[ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળ]] સાથે સંકળાયેલા હતા. તેમણે [[દાંડી સત્યાગ્રહ|મીઠા સત્યાગ્રહ]] અને સવિનય કાનૂન ભંગ ચળવળમાં ભાગ લીધો હતો.&lt;ref name=&quot;toi&quot; /&gt; આંદોલનોમાં ભાગ લેવા માટે તેમને જેલની સજા થઇ હતી.&lt;ref name=&quot;:20GW&quot;&gt;{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/70200087|title=વીસમી સદીનું ગુજરાતી નારીલેખન|last=|first=|publisher=સાહિત્ય અકાદમી|others=|year=2005|isbn=8126020350|editor-last=ચૌધરી|editor-first=રઘુવીર|editor-link=રઘુવીર ચૌધરી|edition=૧લી|location=નવી દિલ્હી|pages=351|language=gu|chapter=લેખિકા-પરિચય|oclc=70200087|editor-last2=દલાલ|editor-first2=અનિલા|editor-link2=અનિલા દલાલ}}&lt;/ref&gt; 

૧૯૫૦ના દાયકામાં તેમણે [[મુંબઈ|બોમ્બે]]માં ''સોસાયટી ફોર ધ પ્રિવેન્શન ઓફ અનહેલ્ધી ટ્રેન્ડ્સ ઇન મોશન પિક્ચર્સ''ની સ્થાપના કરી. ૧૯૫૪માં, તેમણે 'અનિચ્છનીય' ફિલ્મોના પ્રદર્શન અને અશ્લીલ દ્રશ્યો પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો ઠરાવ કર્યો, જેને ગૃહ દ્વારા અપનાવવામાં આવ્યો, ત્યાર પછી સરકારે ૧૯૫૯માં સિનેમેટોગ્રાફ એક્ટમાં સુધારો કર્યો. ૧૯૫૦ના દાયકા સુધી ભારતીય ફિલ્મોમાં ચુંબન દ્રશ્યો સામાન્ય હતા; તે મોટાભાગે તેમની ઝુંબેશને કારણે અદ્રશ્ય થયા.&lt;ref name=&quot;toi&quot; /&gt;

તેઓ ૧૯૩૭થી ૧૯૪૬ દરમિયાન બોમ્બે વિધાનસભાના સભ્ય હતા. ૩ એપ્રિલ ૧૯૫૨ થી ૨ એપ્રિલ ૧૯૫૮ સુધી તેમણે [[ભારતીય સંસદ|ભારતીય સંસદના]] ઉપલા ગૃહ [[રાજ્ય સભા|રાજ્યસભાના]] સભ્ય તરીકે [[ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ|ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના]] તરફથી [[બૃહદ મુંબઇ રાજ્ય|બૃહદ મુંબઈ રાજ્યનું]] પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;toi&quot; /&gt; ૧૯૬૨માં તેઓ ભરૂચ લોકસભાની બેઠક પરથી સ્વતંત્ર પક્ષ તરફથી ચૂંટણી લડ્યા હતા પરંતુ કોંગ્રેસના ઉમેદવાર છોટુભાઇ મકનભાઇ પટેલ સામે પરાજિત થયા હતા.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://m.dailyhunt.in/news/india/gujarati/gujarat-epaper-gujarat/1951ma+aa+sit+parathi+induchachane+pan+harano+svad+chakhavo+padayo+hato-newsid-113632483|title=1951માં આ સીટ પરથી ઇન્દુચાચાને પણ હારનો સ્વાદ ચાખવો પડ્યો હતો - Gujarat|website=Dailyhunt|language=en|access-date=2020-01-01|archive-date=2020-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200101123010/https://m.dailyhunt.in/news/india/gujarati/gujarat-epaper-gujarat/1951ma+aa+sit+parathi+induchachane+pan+harano+svad+chakhavo+padayo+hato-newsid-113632483|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

૨૦ ફેબ્રુઆરી ૧૯૭૮ના રોજ તેમનું અવસાન થયું હતું.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== સાહિત્યિક સર્જન ==
તેમણે રેખાચિત્રો અને વ્યક્તિગત નિબંધોના ક્ષેત્રમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું હતું. ''રેખાચિત્રો અને બીજા લેખો'' એ તેમનો ચરિત્ર રેખાચિત્રોનો સંગ્રહ છે જે ૧૯૨૫માં પ્રકાશિત થયો હતો. તેમાં પૌરાણિક, ઐતિહાસિક અને સાહિત્યિક વ્યક્તિત્વના અને મોટા ભાગે સમકાલીન ગુજરાતી સ્ત્રી-પુરુષોનાં રેખાચિત્રોનો સમાવેશ છે. ''વધુ રેખાચિત્રો'' (૧૯૩૫) માં કેટલાક વધુ રેખાચિત્રો છે. ''કુમારદેવી'', તેમના નિબંધોનો સંગ્રહ, ૧૯૨૯માં પ્રકાશિત થયો હતો. તેમની ટૂંકી વાર્તાઓ અને ટૂંકા નાટકો ''જવાન ની વાટે'' (૧૯૭૭) માં એકત્રિત થયા હતા. ''સંચય'' (૧૯૭૫) તેમના દ્વારા લખાયેલા લેખોનું સંકલન છે.&lt;ref name=&quot;Datta1989&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1Ur27mKvc_kC|title=Encyclopaedia of Indian Literature: k to navalram|last=Amaresh Datta|publisher=Sahitya Akademi|year=1989|isbn=978-81-260-1804-8|location=New Delhi|page=2804}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jhaveri1956&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=rqxHAAAAMAAJ|title=Further milestones in Gujarāti literature|last=Jhaveri|first=Krishnalal Mohanlal|publisher=Forbes Gujarati Sabha|year=1956|isbn=|edition=2nd|location=Mumbai|pages=347}} {{PD-notice}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:20GW&quot; /&gt;

== અંગત જીવન ==
તેમનાં પ્રથમ લગ્ન લાલભાઇ શેઠ સાથે થયાં હતાં. ૧૯૨૬માં લાલભાઇનું અવસાન થતાં, તેમણે ગુજરાતી લેખક [[કનૈયાલાલ મુનશી|કનૈયાલાલ માણેકલાલ મુનશી]] સાથે લગ્ન કર્યા હતા.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://m.bombaysamachar.com/frmStoryShowM.aspx?sNo=150536|title=મુનશી સર્વતોમુખી પ્રતિભા હતા|website=m.bombaysamachar.com|access-date=2020-01-01}}{{Dead link|date=ઑક્ટોબર 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://sandesh.com/time-to-moving-adventure/|title=સમયથી આગળ ચાલનારા સાહસિક અને સંનિષ્ઠ ગુજરાતી|website=sandesh.com|access-date=2020-01-01}}&lt;/ref&gt; તેમને બે પુત્રો અને ચાર પુત્રીઓ હતી.&lt;ref name=&quot;toi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Yajnik1933&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8r5ycUQEl-wC&amp;pg=PA267|title=The Indian Theatre|last=R. K. Yajnik|publisher=Haskell House Publishers Ltd|year=1934|location=New York|page=267|id=GGKEY:WYN7QH8HYJB|access-date=18 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== સંદર્ભો ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
* {{Google books author|Lilavati Munshi}} 

[[શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ]]
[[શ્રેણી:૧૮૯૯માં જન્મ]]
[[શ્રેણી:૧૯૭૮માં મૃત્યુ]]</text>
      <sha1>f8elb6cy5m2flao7sqgzt5awyls17o0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સામાજિક નિયંત્રણ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>112507</id>
    <revision>
      <id>903081</id>
      <parentid>868161</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T06:31:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amherst99</username>
        <id>43887</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>903081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8315" sha1="d1tdezfssz8jj9052du8cotkc1j3mu7" xml:space="preserve">[[File:Prohibition Sign Board.jpg|thumb|મંદિરની બહાર નિષેધાત્મક ક્રિયાઓ માટેની સૂચના એ સામાજિક નિયંત્રણનું ઉદાહરણ છે.]]
'''સામાજિક નિયંત્રણ''' ({{lang-en|social control}}) એ [[સમાજશાસ્ત્ર]]નો એક ખ્યાલ છે કે જે વ્યક્તિના વર્તન પર [[સામાજિક]] કે [[સંસ્કૃતિ|સાંસ્કૃતિક]] રીતે મુકાતાં નિયમનોનો નિર્દેશ કરે છે.&lt;ref name=જોષી૨૦૧૬&gt;{{cite book|last=જોષી|first=વિદ્યુતભાઈ|title=પારિભાષિક કોશ-સમાજશાસ્ત્ર|year=૨૦૧૬|edition=દ્વિતીય|publisher=યુનિવર્સિટી ગ્રંથનિર્માણ બોર્ડ|publication-place=અમદાવાદ|page=૧૮૫|isbn=978-93-85344-46-6}}&lt;/ref&gt; સામાજિક પ્રક્રિયાઓ અને વ્યક્તિઓ તથા [[જૂથ|જૂથો]]&lt;nowiki&gt;ના&lt;/nowiki&gt; વર્તનને નિયંત્રિત કરતા, [[સમાજ|સમાજજીવન]]ના હિતમાં સમાજના સભ્યો દ્વારા સ્વીકૃત થયેલા અંકુશોને સામાજિક નિયંત્રણ કહેવામાં આવે છે. આ નિયંત્રણોમાં કાયદાઓ, પ્રથાઓ, લોકનીતિઓ, લોકરીતિઓ, સમાજસ્વીકૃત આદર્શો, રીવાજો, રૂઢિઓ, માન્યતાઓ, પરંપરા વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.&lt;ref name=&quot;ભટ્ટ&amp;પટેલ૦૦૮&quot;&gt;{{cite encyclopedia|last1=ભટ્ટ|first1=અરવિંદ|last2=પટેલ|first2=માણેકલાલ|title=સામાજિક નિયંત્રણ|encyclopedia=[[ગુજરાતી વિશ્વકોશ]]|publisher=ગુજરાતી વિશ્વકોશ ટ્રસ્ટ|date=જાન્યુઆરી ૨૦૦૮|editor-last=ઠાકર|editor-first=ધીરુભાઈ|editor-link=ધીરુભાઈ ઠાકર|edition=પ્રથમ|volume=ખંડ ૨૩ (સા – સૈ)|publication-location=અમદાવાદ|page=૯૯|oclc=552369153}}&lt;/ref&gt;

આ નિયંત્રણોથી વ્યક્તિઓ અમુક જ પ્રકારનું વર્તન કરવા પ્રેરાય છે તથા મૂલ્યો અને [[સામાજિક ધોરણો|ધોરણો]]&lt;nowiki&gt;થી&lt;/nowiki&gt; વિપરીત વર્તન કરતાં રોકાય છે. સામાજિક નિયંત્રણ હકારાત્મક અને નકારાત્મક તેમજ ઔપચારિક અને અનૌપચારિક હોઈ શકે છે.&lt;ref name=જોષી૨૦૧૬/&gt; સામાજિક નિયંત્રણની પ્રક્રિયા સ્થળકાળની આવશ્યકતા સાથે સંબંધ ધરાવે છે. [[સામાજિક પરિવર્તન]]&lt;nowiki&gt;ની&lt;/nowiki&gt; સાથે સાથે સામાજિક નિયંત્રણનાં ધારાધોરણો પણ બદલાતાં રહે છે.&lt;ref name=&quot;ભટ્ટ&amp;પટેલ૦૦૮&quot;/&gt;

==વ્યાખ્યા==
સામાજિક નિયંત્રણનો અર્થ આપવામાં બધા [[સમાજશાસ્ત્ર|સમાજશાસ્ત્રી]]&lt;nowiki&gt;ઓ&lt;/nowiki&gt; પોતપોતાનો મત ધરાવે છે. મુખ્યત્વે તેઓમાં બે પક્ષો જોવા મળે છે. એક પક્ષ સામાજિક નિયંત્રણને સામાજિક વ્યવસ્થા ટકાવનારું સાધન માને છે, જ્યારે બીજો પક્ષ તેને સામાજિક ઉન્નતી વધારનારું માધ્યમ માને છે.&lt;ref name=&quot;ભટ્ટ&amp;પટેલ૦૦૮&quot;/&gt;

સામાજિક નિયંત્રણ પ્રત્યેક સમાજમાં જુદા જુદા સ્વરૂપે જોવા મળે છે. આથી સમાજશાસ્ત્રીઓએ તેની જુદી જુદી વ્યાખ્યાઓ આપી સમજાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે. કિમ્બોલ યંગના મત અનુસાર &quot;સામાજિક નિયંત્રણ પ્રતીકાત્મક કે શારીરિક બળનો ઉપયોગ કરે છે, જે દ્વારા અપેક્ષિત વર્તણૂક ક્રિયાઓનો અમલ કરાય છે.&quot; ઓગબર્ન અને નીમકોફના મત મુજબ &quot;સામાજિક નિયંત્રણ એવી પ્રક્રિયાઓ અને સાધનો છે જેના દ્વારા [[સામાજિક ધોરણો]]&lt;nowiki&gt;નું&lt;/nowiki&gt; ઉલ્લંઘન મર્યાદિત બનાવવામાં આવે છે.&quot; રોબર્ટ મોરિસન મેકાઈવર અને ચાર્લ્સ હંટ પેજના મત મુજબ &quot;સમગ્ર સામાજિક વ્યવસ્થાને સુગ્રથિત રાખતી અને તેનું સાતત્ય ચાલુ રાખવાની રીત એટલે સામાજિક નિયંત્રણ.&quot; જ્યારે જે. એસ, રોક જણાવે છે કે &quot;સામાજિક નિયંત્રણ અમુક પ્રક્રિયાઓ માટે સંયુક્ત રીતે વપરાતો શબ્દ છે, જે દ્વારા આયોજિત અથવા અનાયોજિત રીતે વ્યક્તિઓને તેમના [[સમૂહ]]&lt;nowiki&gt;ના&lt;/nowiki&gt; મૂલ્યો સમજાવવામાં કે શીખવવામાં આવે છે અથવા તેને અનુરૂપ બનાવા દબાણ કરવામાં આવે છે.&quot;&lt;ref name=&quot;વાઘેલા૨૦૧૫&quot;&gt;{{cite book |last=વાઘેલા |first=અનિલ એસ. |title=સમાજશાસ્ત્રનો પરિચય |year=૨૦૧૫ |edition=તૃતિય |publisher=યુનિવર્સિટી ગ્રંથનિર્માણ બોર્ડ |publication-place=અમદાવાદ |page=૧૨૭–૧૩૧  |isbn=978-93-81265-50-5}}&lt;/ref&gt;

==સામાજિક નિયંત્રણના સાધનો==
દરેક સમાજમાં નિયંત્રણની વ્યવસ્થા કરવામાં આવેલી હોય છે. સામાજિક નિયંત્રણની રીતોમાં મુખ્યત્વે બે રીતો જોવા મળે છે: (૧)ઔપચારિક સામાજિક નિયંત્રણ અને (૨)અનૌપચારિક સામાજિક નિયંત્રણ. ઔપચારિક નિયંત્રણમાં કાયદાઓ અને બંધારણની કલમોનો સમાવેશ થાય છે, જેના મારફતે સામાજિક નિયંત્રણ થાય છે. અનૌપચારિક નિયંત્રણની રીતોમાં સમાજના લોકોએ ઊભી કરેલી વ્યવસ્થા જેવી કે લોકરીતિ, રૂઢિ, રિવાજ, માન્યતા, પરંપરા વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.&lt;ref name=&quot;વાઘેલા૨૦૧૫&quot;/&gt;

==સંદર્ભો==
{{reflist}}

[[શ્રેણી:સમાજશાસ્ત્રીય પરિભાષાઓ]]</text>
      <sha1>d1tdezfssz8jj9052du8cotkc1j3mu7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>લોકમાન્ય ટિળક ઉદ્યાન</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147142</id>
    <revision>
      <id>903074</id>
      <parentid>899585</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T05:21:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32729" sha1="lm3a1vuat6i3tp30jz85zx9kr8vapj5" xml:space="preserve">{{Infobox park
| name             = લોકમાન્ય ટિળક ઉદ્યાન
| alt_name         = વિક્ટોરિયા ગાર્ડન
| native_name      = 
| native_name_lang = 
| image            = Victoria Garden Today.jpg
| image_size       = 
| image_alt        = 
| image_caption    = વિહંગ નજરે ઉદ્યાનનું દૃશ્ય
| map_caption      = ઉદ્યાનનું અમદાવાદમાં સ્થાન
| relief           = 
| label            = 
| label_position   = 
| mark             = 
| mark_width       = 
| type             = શહેરી ઉદ્યાન
| motto            = 
| location         = [[અમદાવાદ]], ભારત
| nearest_city     = 
| nearest_town     = 
| grid_ref_UK      = 
| grid_ref_UK_note =
| grid_ref_Ireland = 
| grid_ref_Ireland_note=
| coordinates      = {{coord|display=inline}}
| coords_ref       = 
| area             = {{convert|28260|sqm}}
| elevation        = 
| authorized       = 
| created          = 
| established      = 
| designated       = 
| opened           = ૧૯૦૫
| opening          = 
| closed           = 
| founder          = 
| designer         = 
| etymology        = [[લોકમાન્ય ટિળક]]
| owner            = [[અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન]]
| administrator    = 
| manager          = 
| operator         = યુ. એન. મહેતા ફાઉન્ડેશન
| visitation_num   = ૧૦-૧૧ લાખ
| visitation_year  = ૨૦૨૩
| visitation_ref   = &lt;ref name=&quot;IEX1&quot;/&gt;
| open             = 6am-12:30pm, 2pm-10:30pm
| status           = 
| awards           = સીટી બ્યુટી કોમ્પિટીશન - ગ્રીન સ્પેસ&lt;ref name=&quot;IEX1&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-03-12 |title=City Beauty Competition: Victoria Garden bags 'Green Space' award |url=https://indianexpress.com/article/cities/ahmedabad/city-beauty-competition-victoria-garden-bags-green-space-award-9208805/ |access-date=2024-08-04 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;
| camp_sites       = 
| hiking_trails    = 
| paths            = 
| terrain          = 
| habitat          = 
| water            = 
| plants           = 
| vegetation       = 
| species          = 
| collections      = 
| designation      = 
| disturbance      = 
| budget           = 
| parking          = હા
| publictransit    = [[અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ ટ્રાન્સપોર્ટ સર્વિસ|એ.એમ.ટી.એસ.]]&lt;br&gt;[[અમદાવાદ બીઆરટીએસ|બી.આર.ટી.એસ.]]
| transport        = 
| free_label       = 
| free_data        = 
| other_info       = 
| facilities       = વોકવે, સેન્ટ્રલ લોન, બેન્ડસ્ટેન્ડ, ફોરેસ્ટ વોક, ભુલભુલામણી બગીચો, બાળકોનો રમવાનો વિસ્તાર અને નાગરિક સુવિધાઓ
| website          = 
| embedded         = 
| child            = 
}}
'''લોકમાન્ય ટિળક ઉદ્યાન''', જે અગાઉ '''વિક્ટોરિયા ગાર્ડન''' તરીકે ઓળખાતો હતો,&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |date=2023-02-26 |title=Ahmedabad Foundation Day: Victoria Garden, cradle of several path-breaking movements in Gujarat |url=https://indianexpress.com/article/cities/ahmedabad/ahmedabad-foundation-day-victoria-garden-gujarat-8467177/ |access-date=2024-08-01 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt; એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના અમદાવાદ ખાતે આવેલ એક શહેરી ઉદ્યાન છે. રાણી વિક્ટોરિયાની હીરક જયંતિની ઊજવણીની યાદમાં ૧૮૯૭માં તેની દરખાસ્ત કરવામાં આવી હતી અને ૧૯૦૫માં તેને ખુલ્લો મૂકવામાં આવ્યો હતો, જેમાં [[લોકમાન્ય ટિળક]] અને [[મહાગુજરાત આંદોલન|મહાગુજરાત ચળવળ]]&lt;nowiki/&gt;ને સમર્પિત સ્મારકો સહિત અન્ય કેટલાક સ્મારકો આવેલા છે. ૨૦૨૧માં તેનું પુનઃનિર્માણ અને નવીનીકરણ કરવામાં આવ્યું હતું. તેમાં ઉદ્યાનપથ (વોક-વે), સેન્ટ્રલ લોન, બેન્ડસ્ટેન્ડ, ફોરેસ્ટ વોક, ભુલભુલામણી બગીચો, બાળકોનો રમવાનો વિસ્તાર અને નાગરિક સુવિધાઓનો સમાવેશ થાય છે.

== સ્થાન ==
આ ઉદ્યાન એલિસ બ્રિજના પૂર્વ છેડે આવેલો છે, જે સાબરમતી નદીના પશ્ચિમ કિનારે વિકસતા નવા શહેર સાથે પૂર્વ કિનારે જૂના અમદાવાદને જોડે છે.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |url=http://leaf-india.org/assets/download/publications/REIMAGINING%20THE%20VICTORIA%20GARDEN%20AHMEDABAD.pdf |title=REIMAGINING HISTORY: The Restoration of the Victoria Gardens; Ahmedabad |location=LEAF |access-date=2024-08-09 |archive-date=2024-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240801145845/http://leaf-india.org/assets/download/publications/REIMAGINING%20THE%20VICTORIA%20GARDEN%20AHMEDABAD.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; તે [[ભદ્રનો કિલ્લો|ભદ્રના કિલ્લા]], [[અહમદશાહની મસ્જિદ|જૂની જુમા મસ્જિદ]], સીએનઆઇ ચર્ચ, આઇરિશ પ્રેસ્બીટેરિયન મિશન હાઈસ્કૂલ અને પુલની પેલે પાર [[અમદાવાદ ટાઉન હોલ|ટાઉન હોલ]]ની નજીક આવેલો છે.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== ઇતિહાસ ==
રાણી વિક્ટોરિયાની હીરક જયંતિ નિમિત્તે ૩૧ મે ૧૮૯૭ના રોજ શહેરના કુલિન વર્ગના નાગરિકોના જૂથ દ્વારા આ ઉદ્યાનની દરખાસ્ત કરવામાં આવી હતી.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1897-06-02 |title=The Diamond Jubilee: Ahmedabad and Its Celebration |work=The Times of India |pages=5 |via=Proquest Historical Newspapers}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |date=2021-11-17 |title=Victoria gets a 'royal' revamp |url=https://www.ahmedabadmirror.com/victoria-gets-a-royal-revamp/81811001.html |access-date=2024-08-04 |website=Ahmedabad Mirror |language=en}}&lt;/ref&gt; જૂના જેલ ઉદ્યાનની જમીન બ્રિટિશ સરકાર દ્વારા ૧૯૦૧માં અમદાવાદ મ્યુનિસિપાલિટીને સોંપવામાં આવી હતી.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; આ માટે જરૂરી ભંડોળ પ્રજા અને સરકાર પાસેથી એકઠું કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news |date=1910-01-08 |title=Ahmedabad Ceremony: Queen's Statue Unveiled |work=The Times of India |pages=9 |via=Proquest Historical Newspapers}}&lt;/ref&gt; તેનો ભૂમિપૂજન સમારોહ ૯ જાન્યુઆરી ૧૯૦૨ના રોજ યોજાયો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1902-08-11 |title=Coronation Day in India: Rejoicing All Over the Country |work=The Times of India |pages=7 |via=Proquest Historical Newspapers}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; આ ઉદ્યાન ૧૯૦૫માં જાહેર જનતા માટે ખુલ્લો મૂકવામાં આવ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; તેને ભારતના સૌથી જૂના ઉદ્યાનો પૈકીનો એક ગણવામાં આવે છે&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; અને દેશના ત્રણ વિક્ટોરિયા ઉદ્યાન પૈકીનો એક છે; અન્ય ઉદ્યાન મુંબઈ અને કોલકાતામાં આવેલા છે.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |date=2021-11-18 |title=૧૨૪ વર્ષ જૂના વિક્ટોરિયા ગાર્ડનનું ભવ્ય રિડેવલપમેન્ટ |url=https://navgujaratsamay.com/magnificent-redevelopment-of-the-124-year-old-victoria-garden/211144.html |access-date=2024-08-07 |website=NavGujarat Samay |language=gu}}&lt;/ref&gt;

અમદાવાદ શહેર જ્યારે પ્લેગની ઝપેટમાંથી બહાર આવ્યું ત્યારે, ૧૩ ડિસેમ્બર ૧૯૧૭ના રોજ, ઉદ્યાનમાં એક ''ફેઇટ''{{efn-ua|[[યુનાઇટેડ કિંગડમ]] અને તેની કેટલીક ભૂતપૂર્વ વસાહતોમાં, ફેઇટ એ એક સાર્વજનિક ઉત્સવ છે જે ચેરિટી માટે નાણાં એકત્રિત કરવા માટે આયોજિત કરવામાં આવે છે. તેમાં સામાન્ય રીતે મનોરંજન ઉપરાંત માલ-સામાન અને નાસ્તાના વેચાણનો સમાવેશ થાય છે.}}નું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; ૨૭ નવેમ્બર ૧૯૧૮ના રોજ અહીં [[પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધ]]ના અંતની ઉજવણી પણ કરવામાં આવી હતી.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1918-11-30 |title=Ahmedabad |work=The Times of India |pages=11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

વર્ષોથી આ ઉદ્યાન ઉપેક્ષિત બન્યો હતો કારણ કે શહેર નદીની પશ્ચિમ બાજુએ વિકસ્યું હતું અને તેની આસપાસનો વિસ્તાર નદીકિનારે ખોવાઈ ગયો હતો.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; [[સાબરમતી રિવરફ્રન્ટ]] તરફ જતા નવા રસ્તાઓ તેની ધાર પર બાંધવામાં આવતા તેણે આશરે ૨,૫૦૦ ચોરસ મીટર (૨૭,૦ ચોરસ ફૂટ) વિસ્તાર ગુમાવ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

ઑગસ્ટ ૨૦૨૧માં અનિકેત ભાગવતની આગેવાની હેઠળની લેન્ડસ્કેપિંગ ફર્મ, પ્રભાકર બી ભાગવતના ટોરેન્ટ જૂથની બિનનફાકારક શાખા, યુ. એન. મહેતા ફાઉન્ડેશનની ''પ્રતિતિ પહેલ'' અને [[અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન]]ના સહયોગથી આ ઉદ્યાનનું નવીનીકરણ અને નવેસરથી ડિઝાઈનિંગ કર્યું હતું. સ્મારકોનું નવીનીકરણ કરવામાં આવ્યું હતું અને ઉદ્યાનની જૂની સુવિધાઓ જેમ કે જાહેર રેડિયો અને બેન્ડસ્ટેન્ડ પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવી હતી.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;IEX1&quot; /&gt; પુનર્વિકાસ પાછળ ₹૧૦ કરોડનો ખર્ચ થયો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-08-28 |title=અમદાવાદ : 200 વર્ષ જૂના વિક્ટોરિયા ગાર્ડનનું 10 કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે રિડેવલોપમેન્ટ કરાશે, આવી હશે વિશેષતા |url=https://gujarati.news18.com/news/ahmedabad/200-year-old-victoria-garden-in-ahmedabad-will-be-redeveloped-at-cost-of-rs-10-crore-ag-1128482.html |access-date=2024-08-07 |website=News18 ગુજરાતી |language=gu }}{{Dead link|date=માર્ચ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news |last=Makwana |first=Aniruddhsinh |date=2021 |title=એક્સક્લૂઝિવ:અમદાવાદના 200 વર્ષ જૂના વિક્ટોરિયા ગાર્ડનને હેરિટેજ લુક સાથે રિડેવલપ કરાશે, જિમથી લઈ જોગિંગ-ટ્રેક સહિતની સુવિધા ઊભી કરાશે |url=https://www.divyabhaskar.co.in/local/gujarat/ahmedabad/news/ahmedabads-200-year-old-tilak-garden-will-be-redeveloped-with-a-heritage-look-from-a-gym-to-a-jogging-track-128778123.html |work=Divya Bhaskar}}&lt;/ref&gt;

== સ્મારક ==
=== રાણી વિક્ટોરિયાની પ્રતિમા ===
[[File:Queen victoria statue in sanskar kendra.JPG|thumb|left|હાલ [[સંસ્કાર કેન્દ્ર]]માં મૂકાયેલી રાણી વિક્ટોરિયાની ક્ષતિગ્રસ્ત પ્રતિમા]]
૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૧૦ના રોજ ઉદ્યાનમાં રાણી વિક્ટોરિયાની પ્રતિમા સ્થાપિત કરવામાં આવી હતી અને તેનું અનાવરણ અમદાવાદના તત્કાલીન કમિશનર શ્રી બેરોના હસ્તે કરવામાં આવ્યું હતું. કેરારા{{efn-ua|કેરારા આરસપહાણ, અથવા રોમન લોકો માટે લુના આરસપહાણ, એ સફેદ અથવા વાદળી-રાખોડી આરસપહાણનો એક પ્રકાર છે જે શિલ્પ અને ભવન સજાવટમાં ઉપયોગ માટે લોકપ્રિય છે. તે રોમન કાળથી જ ઇટાલીના ટસ્કનીના સૌથી ઉત્તરીય છેડાના લુનિગિયાનામાં માસા અને કેરારા પ્રાંતમાં મળી આવે છે.}} આરસપહાણમાંથી બનાવાયેલી આ પ્રતિમા મુંબઇના શિલ્પકાર ગણપતરાવ કાશીનાથ મહાત્રે દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવી હતી. સાત ફૂટની આ પ્રતિમામાં ભરતકામની જટિલ કોતરણી, માથા પર મુગટ અને હાથમાં રાજદંડ સહિત રાજવી આસન પર બેઠેલી રાણી રાજવી પોષાકમાં નજરે પડે છે. પથ્થરની છતરી અને પ્રતિમાની પાછળ આવેલી શાહી ખુરશીની ઉંચી પીઠ ઠંડા-વાદળી ભારતીય આરસપહાણમાંથી બનાવવામાં આવી હતી.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Shelar |first=Jyoti |date=2020-03-10 |title=On a long quest to rediscover Mhatre’s frozen art |url=https://www.thehindu.com/news/national/on-a-long-quest-to-rediscover-mhatres-frozen-art/article31034657.ece |access-date=2024-08-06 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; બાદમાં કેટલાક ભાગોમાં ક્ષતિગ્રસ્ત થયેલી પ્રતિમાને સંસ્કાર કેન્દ્રમાં ખસેડવામાં આવી હતી. ખાલી છત્ર હજી પણ બગીચામાં અસ્તિત્વમાં છે.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-02-15 |title=Know Your City: Statues of Ahmedabad and their storied past |url=https://indianexpress.com/article/cities/ahmedabad/ahmedabad-city-statues-history-creativity-maintenance-7775175/ |access-date=2024-08-06 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== લોકમાન્ય ટિળકની પ્રતિમા ===
૨૮ ફેબ્રુઆરી ૧૯૨૯ના રોજ [[મહાત્મા ગાંધી]]એ ઉદ્યાનમાં [[લોકમાન્ય ટિળક]]ની કાંસ્ય પ્રતિમાનું ઉદ્‌ઘાટન કર્યું હતું. તેની રચના વડોદરાના મહાદેવ કાશીનાથ કોલ્હાટકરે કરી હતી. આ પ્રતિમા [[વલ્લભભાઈ પટેલ]]ની અધ્યક્ષતામાં અમદાવાદ મ્યુનિસિપાલિટી અને અંગ્રેજ વહીવટકર્તાઓ વચ્ચેના સંઘર્ષનો મુદ્દો હતો.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Yagnik |first=Achyut |url=https://books.google.com/books?id=ivMAUx6Hdl8C&amp;dq=victoria+garden+ahmedabad&amp;pg=PT248 |title=Ahmedabad: From Royal city to Megacity |date=2011-02-02 |publisher=Penguin UK |isbn=978-81-8475-473-5 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=John |first=Paul |date=2020-08-01 |title=Lokmanya Bal Gangadhar Tilak in bronze shows iron will of Mahatma Gandhi, Sardar Vallabhbhai Patel |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/lokmanya-in-bronze-shows-iron-will-of-bapu-sardar/articleshow/77293567.cms |access-date=2024-08-04 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2018-07-30 |title=Tilak Bagh missing a signboard |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/tilak-bagh-missing-a-signboard/articleshow/65190940.cms |access-date=2024-08-04 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; તેની કિંમત રૂ. ૧૫૦૦૦ હતી, જેમાંથી રૂ. ૧૦૦૦૦નો ફાળો અમદાવાદ મ્યુનિસિપાલિટી દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો અને બાકીનો હિસ્સો લોકો પાસેથી એકત્ર કરવામાં આવ્યો હતો. &quot;સ્વરાજ્ય એ મારો જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે&quot; એ સૂત્ર તેના આસન પર કોતરવામાં આવ્યું છે.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1929-03-01 |title=Tilak's Statue: Unveiled by Mr. Gandhi At Ahmedabad |work=The Times of India |pages=7 |via=Proquest Historical Newspapers}}&lt;/ref&gt;

=== મહાગુજરાત શહીદ સ્મારક ===
૮ ઓગસ્ટ, ૧૯૫૬ના રોજ અમદાવાદની કેટલીક કૉલેજના વિદ્યાર્થીઓ [[લાલ દરવાજા, અમદાવાદ|લાલ દરવાજા]] પાસે આવેલા સ્થાનિક કોંગ્રેસ ભવનમાં અલગ ભાષાકીય રાજ્યની માગણી કરવા ગયા હતા. પોલીસ ગોળીબારમાં પાંચથી આઠ વિદ્યાર્થીઓનાં મોત નીપજ્યાં હતાં.&lt;ref name=&quot;ay&quot;&gt;{{Cite book |last1=Yagnik |first1=Achyut |url=https://books.google.com/books?id=wmKIiAPgnF0C&amp;q=mahagujarat+movement&amp;pg=PA226 |title=The Shaping of Modern Gujarat: Plurality, Hindutva, and Beyond. |author2=Suchitra Sheth |publisher=Penguin Books India |year=2005 |isbn=9780144000388 |page=226 |access-date=24 November 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;toi3&quot;&gt;{{cite news |last=Pathak |first=Dhwani |date=2 May 2011 |title=Unsung heroes |url=http://mobilepaper.timesofindia.com/mobile.aspx?article=yes&amp;pageid=4&amp;sectid=edid=&amp;edlabel=AMIR&amp;mydateHid=02-05-2010&amp;pubname=Mirror+-+Ahmedabad&amp;edname=&amp;articleid=Ar00402&amp;publabel=MM |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140913082759/http://mobilepaper.timesofindia.com/mobile.aspx?article=yes&amp;pageid=4&amp;sectid=edid=&amp;edlabel=AMIR&amp;mydateHid=02-05-2010&amp;pubname=Mirror+-+Ahmedabad&amp;edname=&amp;articleid=Ar00402&amp;publabel=MM |archive-date=13 September 2014 |access-date=25 November 2012 |newspaper=The Times of India}}&lt;/ref&gt; [[મહાગુજરાત આંદોલન]]ની આ ઘટનાની યાદમાં ઉદ્યાનમાં મહાગુજરાત શહીદ સ્મારકનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; આ સ્મારક કોંગ્રેસ ભવનથી દૂર હોવાથી તેનો વિરોધ કરવામાં આવ્યો હતો અને કોંગ્રેસ ભવનની નજીક જ્યાં વિદ્યાર્થીઓના મૃત્યું થયા હતા ત્યાં બીજું સ્મારક બનાવવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2018 |title=શહીદોની બે ખાંભીથી વિવાદ, ડુપ્લિકેટ ખાંભી દૂર કરવાની માગણી |url=https://www.divyabhaskar.co.in/news/mguj-ahm-hmu-lcl-two-martyrs-gravestone-dispute-the-request-to-remove-duplicate-cenotaph-gujarati-ne.html |work=[[દિવ્ય ભાસ્કર]] |language=gu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;toi3&quot; /&gt;

=== નાણાવટી સ્મારક ફુવારો ===
ડૉ. બહેરામજી હોરમાસજી નાણાવટી રોયલ કોલેજ ઓફ સર્જન્સ (એફ.આર.સી.એસ.)ની ફેલોશિપ મેળવનારા શહેરના પ્રથમ સ્ત્રીરોગ નિષ્ણાત (ગાયનેકોલોજિસ્ટ) હતા. ધનબાઈ તેમનાં પત્ની હતાં. આ પારસી દંપતીને સંતાનોમાં બે પુત્રીઓ ફ્રેની અને ડૉ. બચુ તથા એક પુત્ર ફિરોઝ હતો. તેમના પુત્રનું લાડકું નામ બોલ હતું, જેનું ૨૬ ડિસેમ્બર ૧૯૧૦ના રોજ ૧૯ વર્ષની વયે અવસાન થયું હતું. તેના અવસાનના કારણ વિશે કોઈ માહિતી નથી.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=AMC to fix 104-yr-old fountain in Raikhad |url=https://www.ahmedabadmirror.com/amc-to-fix-104-yr-old-fountain-in-raikhad/51384584.html |access-date=2024-08-06 |website=Ahmedabad Mirror |language=en}}&lt;/ref&gt; આ દંપતી દ્વારા તેમના પુત્ર ફિરોઝના મૃત્યુની યાદમાં ૧૯૧૨માં નાણાવટી સ્મારક ફુવારાનું દાન કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; [[અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન|એએમસી]]ના હેરિટેજ વિભાગ દ્વારા ૨૦૧૬માં તેનું ₹૪.૫ લાખના ખર્ચે નવીનીકરણ કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

પથ્થરના ફુવારામાં બાળકોની બારીક કોતરણી જોવા મળે છે. ફુવારાના કેન્દ્રમાં રહેલા થાંભલામાં એક પુરુષ ચહેરો છે જેને ફિરોઝનો માનવામાં આવે છે પણ તે વાત સાચી હોવાના પુરાવા નથી. ફુવારા પર આરસપહાણની બે તકતીઓ છે જેમાં અંગ્રેજી અને ગુજરાતી બંનેમાં ફિરોઝને શ્રદ્ધાંજલિ આપેલ છે. તેમાં બાઇબલનું એક સૂત્ર &quot;દિવસ ઉગે અને પડછાયા ભાગી ન જાય ત્યાં સુધી.&quot; પણ ટાંકવામાં આવ્યું છે.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== સેવા (SEWA) તકતી ===
૧૨ એપ્રિલ ૧૯૭૨ના દિવસે [[ઈલા ભટ્ટ|ઇલા ભટ્ટે]] અહીં મહિલાઓના એક જૂથની બેઠકની અધ્યક્ષતા કરી હતી, જેના પરિણામે ''સ્વ-રોજગાર મહિલા સંગઠન'' (સેલ્ફ એમ્પ્લોયડ વિમેન્સ એસોસિયેશન –સેવા)ની સ્થાપના થઈ હતી.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ૫ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૩ના રોજ હિલેરી ક્લિન્ટને સેવા (SEWA)ની ૫૦મી વર્ષગાંઠ નિમિત્તે ૨૦૨૨માં ભટ્ટ દ્વારા વાવવામાં આવેલા એક વડ નજીક એક તકતીનું અનાવરણ કર્યું હતું.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-02-04 |title=Former US Secretary of State Hillary Clinton on two-day Gujarat visit from Sunday; will pay tribute to SEWA founder Ela Bhatt |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/former-us-secretary-of-state-hillary-clinton-on-two-day-gujarat-visit-from-sunday-will-pay-tribute-to-sewa-founder-ela-bhatt/articleshow/97604338.cms?from=mdr |access-date=2024-08-04 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-02-04 |title=Hillary Clinton and Elaben Bhatt: Why the former US First Lady saw the late founder of SEWA as a role model |url=https://indianexpress.com/article/explained/us-hillary-clinton-elaben-bhatt-meet-8424343/ |access-date=2024-08-04 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;

== સુવિધાઓ ==
આ ઉદ્યાન લગભગ ૨૮,૨૬૦ ચોરસ મીટરના વિસ્તારમાં ફેલાયેલો છે. કેટલાક ઐતિહાસિક સ્મારકો ઉપરાંત, તેમાં બેન્ડસ્ટેન્ડ સાથેનો કેન્દ્રીય ચોક છે. અન્ય સુવિધાઓમાં જૂનો વોટર ગાર્ડન, ઉદ્યાનપથ (વોક-વે), બેઠક વ્યવસ્થા, બાળકો માટેનું રમત ક્ષેત્ર, વોલીબોલ મેદાન, ઓપન વ્યાયામશાળા, ફુવારો, શૌચાલય, પાણીની ટાંકી અને પીવાના પાણીની સુવિધાનો સમાવેશ થાય છે. તેમાં વનપથ (ફોરેસ્ટ વૉક) અને ભુલભુલામણીનો ઉદ્યાન પણ છે. તેમાં ૨.૫ કિમી લાંબો જોગિંગ ટ્રેક છે. એવું કહેવામાં આવે છે કે આ બગીચામાં અમદાવાદમાં પ્રથમ જાહેર રેડિયો ટાવર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યો હતો અને તે શહેરનો એકમાત્ર બગીચો છે જ્યાં હજી પણ જાહેર રેડિયો ટાવર છે.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web |last= |date=2024-03-11 |title=‘સિટી બ્યૂટી કોમ્પિટિશન’માં લોકમાન્ય તિલક બાગ ‘ગ્રીન સ્પેસ’ કેટેગરીમાં પ્રથમ |url=https://chitralekha.com/news/ahmedabads-popular-lok-manya-tilak-garden-got-first-prize-in-city-beautification-competition-in-green-space-category/ |access-date=2024-08-07 |website=Chitralekha |language=gu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; ભૂતકાળમાં તેની શૂટિંગ રેન્જ{{efn-ua|એક વિશિષ્ટ સુવિધા, સ્થળ અથવા ક્ષેત્ર છે, જેને ખાસ કરીને હથિયારના ઉપયોગની લાયકાતો, તાલીમ, પ્રેક્ટિસ અથવા સ્પર્ધાઓ માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યું હોય છે.}} અને રોકરી{{efn-ua|ખડકનો બગીચો અથવા મોટે ભાગે બગીચાનો એક ભાગ છે, જેમાં ખડકો, પત્થરો અને કાંકરાનું ભૂનિર્માણ (લેન્ડસ્કેપિંગ) માળખું હોય છે, જેમાં આ વાતાવરણને અનુકૂળ વાવેતર કરવામાં આવે છે.}} હતી.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; બગીચામાં મઝાર (મકબરો) પણ આવેલી છે.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

આ ઉદ્યાનમાં ૩૦થી વધુ અલગ-અલગ પ્રજાતિના ૭૮૫ જેટલા વૃક્ષો તેમજ ૩૫ હજારથી વધુ ફૂલ-છોડ અને ૧૦૦થી વધુ પ્રજાતિના ઘાસ આવેલા છે. તેમાં [[રૂખડો (વનસ્પતિ)|રૂખડા]]નું મોટું વિરાસત વૃક્ષ આવેલું છે જે લગભગ ૧૨૦ વર્ષ જૂનું છે.&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

== સંસ્કૃતિ ==
૧૦૫૦ના દાયકાથી દર રવિવારે બગીચાની પશ્ચિમ બાજુએ રવિવારી અથવા ગુજરી બજાર એકઠું થાય છે; આ પરંપરા ૧૫ મી સદીના [[ગુજરાત સલ્તનત]]થી સ્થાપિત થઈ છે.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Lokmanya Tilak Bag (Victoria Garden) |url=http://heritage.ahmedabadcity.gov.in/details/133/heritage_site/all_heritages/en |access-date=2024-08-01 |website=AMC Heritage City |archive-date=2024-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240801150140/http://heritage.ahmedabadcity.gov.in/details/133/heritage_site/all_heritages/en |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

આ ઉદ્યાનમાં દરરોજ ૨૫૦૦થી ૩૦૦૦ લોકો અને વાર્ષિક ૧૦-૧૧ લાખ લોકો મુલાકાત લે છે.&lt;ref name=&quot;IEX1&quot; /&gt;

૨૦૨૪માં ગુજરાત રાજ્યના આવાસ અને શહેરી બાબતોના મંત્રાલય દ્વારા યોજાયેલી સિટી બ્યુટી કોમ્પિટિશનમાં ગ્રીન સ્પેસ શ્રેણીમાં આ ઉદ્યાને પ્રથમ પુરસ્કાર મેળવ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;IEX1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;

== આ પણ જુઓ ==
* [[લૉ ગાર્ડન]]
* [[પરિમલ ઉદ્યાન]]

== નોંધ ==
{{Notelist-ua}}

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}
{{અમદાવાદ શહેર}}

[[શ્રેણી:અમદાવાદ]]</text>
      <sha1>lm3a1vuat6i3tp30jz85zx9kr8vapj5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ગોડફાધર (નવલકથા)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154739</id>
    <revision>
      <id>903038</id>
      <parentid>902714</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T14:35:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* મુખ્ય પાત્રો */</comment>
      <origin>903038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14664" sha1="ln91ajkrfklbdtj1pswosm3t0r1950f" xml:space="preserve">{{Infobox book
| name          = ધ ગોડફાધર
| title_orig    = ધ ગોડફાધર
| image         = 
| caption       = 
| author        = [[મારીયો પુઝો]]
| country       = અમેરિકા
| language      = [[અંગ્રેજી]]
| genre         = ક્રાઇમ ફિક્શન
| publisher     = જી પી પુટનામ્સ સન્સ
| pub_date      = ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯
| pages         = 446
| isbn          = 978-0-399-10341-4
}}

'''ધ ગોડફાધર''' ({{lang-en|The Godfather}}) એ અમેરિકન લેખક મારીયો પુઝો દ્વારા લખાયેલી એક અત્યંત પ્રખ્યાત ગુનાહિત નવલકથા છે. આ પુસ્તક સૌપ્રથમ ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯ના રોજ બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. આ નવલકથા ન્યૂ યોર્ક સિટી અને લોંગ આઇલેન્ડમાં સક્રિય એક કાલ્પનિક માફિયા પરિવાર અને તેના વડા વિટો કોર્લિયોન, જેઓ 'ધ ગોડફાધર' તરીકે ઓળખાય છે, તેમની વાર્તાની વિગતવાર રજૂઆત કરે છે. આ વાર્તા મુખ્યત્વે વર્ષ ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળાને આવરી લે છે, અને તેમાં ડોન વિટો કોર્લિયોનના પ્રારંભિક બાળપણથી લઈને પુખ્ત વયના સુધીના જીવનની ભૂતકાળની વાર્તા નો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

આ પુસ્તક ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહ્યું હતું અને સમગ્ર વિશ્વમાં તેની કરોડો નકલો વેચાઈ હતી.&lt;ref&gt;&quot;The New York Times Best Seller List - 1969&quot; (PDF). Hawes Publications.&lt;/ref&gt;

== પૃષ્ઠભૂમિ અને કથાવસ્તુ ==
વાર્તા ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ દરમિયાન અમેરિકાના ન્યૂયોર્ક સિટીમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારોના પરસ્પર સંઘર્ષ પર આધારિત છે. વાર્તાના કેન્દ્રમાં ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પારિવારિક મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે. જ્યારે અન્ય પરિવારો માદક પદાર્થોના વ્યાપારમાં જોડાવા દબાણ કરે છે, ત્યારે ડોન વિટો તેનો ઇનકાર કરે છે, જેના કારણે ગેંગ-વોર શરૂ થાય છે.

વાર્તાનો મુખ્ય ભાગ ડોનના નાના પુત્ર, માઈકલ કોર્લિયોનની આસપાસ ફરે છે. માઈકલ બીજા વિશ્વયુદ્ધનો હીરો છે અને શરૂઆતમાં પોતાના પરિવારના ગેરકાયદેસર ધંધાઓથી દૂર રહેવા માંગે છે. પરંતુ પિતા પર થયેલા જીવલેણ હુમલા અને મોટા ભાઈ સોની કોર્લિયોનની હત્યા બાદ, સંજોગોવશાત માઈકલ પરિવારની જવાબદારી સ્વીકારે છે અને ક્રૂરતાપૂર્વક તમામ વિરોધીઓનો સફાયો કરીને નવો ડોન બનવા તરફ આગળ વધે છે.

== મુખ્ય પાત્રો ==
* '''વિટો કોર્લિયોન''' - માફિયા પરિવારના વડા અને વાર્તાના મુખ્ય પાત્ર.
* '''માઈકલ કોર્લિયોન''' - ડોનનો નાનો પુત્ર, જે આગળ જતાં માફિયા સામ્રાજ્યનો ઉત્તરાધિકારી બને છે.
* '''સોની કોર્લિયોન''' - ડોનનો મોટો, ઉતાવળિયો અને આક્રમક પુત્ર.
* '''ફ્રેડો કોર્લિયોન''' - ડોનનો વચલો અને નબળો પુત્ર.
* '''ટોમ હેગન''' - કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય સલાહકાર અને વકીલ.

== સહાયક પાત્રો ==
* '''કે આદમ્સ''' – માઈકલ કોર્લિયોનની ગર્લફ્રેન્ડ અને પાછળથી તેની બીજી પત્ની.
* '''કોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટોની એકમાત્ર પુત્રી, જેના લગ્નથી વાર્તાની શરૂઆત થાય છે.
* '''કાર્લો રિઝી''' – કોનીનો પતિ, જે પાછળથી કોર્લિયોન પરિવાર સાથે ગદ્દારી કરે છે.
* '''પીટર ક્લેમેન્ઝા''' – કોર્લિયોન પરિવારના વફાદાર કેપોરેજીમ અને ડોનના જૂના મિત્ર.
* '''સાલવ્ટોરે  સાલ ટેસિયો''' – કોર્લિયોન પરિવારના અન્ય એક વફાદાર કેપોરેજીમ, જે પાછળથી ડોન વિટોના મૃત્યુ પછી દુશ્મનો સાથે હાથ મિલાવે છે.
* '''જોની ફોન્ટેન''' – ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર અને પ્રખ્યાત હોલીવુડ ગાયક-અભિનેતા.
* '''ડોન ટોમાસિનો''' – સિસિલીમાં કોર્લિયોન પરિવારના જૂના મિત્ર, જે માઇકલ જ્યારે સિસિલી ભાગી જાય છે ત્યારે તેને આશરો આપે છે.
* '''ડોન ચિચિયો''' – સિસિલીનો ક્રૂર માફિયા બોસ, જેની વિટો કોર્લિયોન હત્યા કરીને તેના પરિવાર (માતા, પિતા, અને મોટા ભાઈ) ની હત્યા નો બદલો લે છે.
* '''ડોન ફેનુચી''' – ન્યૂયોર્કના લિટલ ઇટાલી વિસ્તારનો બ્લેકમેલર અને ગુંડો, જેની હત્યા કરીને વિટો કોર્લિયોન પાવરફુલ બને છે.
* '''મો ગ્રીન''' – લાસ વેગાસનો મોટો કેસિનો માલિક, જે કોર્લિયોન પરિવારને કેસિનો વેચવાની ના પાડે છે.

== પ્રતિભાવ ==
'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'માં રોજર જેલિનેકે લખ્યું હતું કે આ પુસ્તક &quot;અતિશય સફળ થવા માટે જ સર્જાયું હતું, અને તે માત્ર એટલા માટે નહીં કે માફિયા અત્યારે સમાચારોમાં છે. પુઝોની નવલકથા એક અદ્ભુત કલ્પના સમાન છે, જે કોઈ પણ પરિણામની ચિંતા વગર હિંસક વ્યક્તિગત સત્તાનો એક કુશળ ચિતાર રજૂ કરે છે. કોર્લિયોન 'પરિવાર'ના ભોગ બનનારા લોકો કાં તો ગુંડાઓ છે અથવા તો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારીઓ છે - એટલે કે એવા લોકો જેને વાસ્તવિક જીવનમાં તમે કે હું ક્યારેય મળવા ઈચ્છીશું નહીં. ડોન વિટો કહેતા તેમ, આ બધું માત્ર ધંધો છે, અંગત કંઈ જ નથી. પુસ્તકમાં સામાન્ય લોકોની ઝલક પણ જોવા મળતી નથી, તેથી વાચકને આ વૃદ્ધ વડા (ડોન વિટો) સિવાય અન્ય કોઈ પાત્ર પ્રત્યે સહાનુભૂતિ રાખવાની તક મળતી નથી, જેઓ પોતાના વહાલા પરિવાર માટે દુનિયાને સુરક્ષિત બનાવી રહ્યા છે.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news| location=New York| work=The New York Times| first=Roger | last=Jellinek | title=Just Business, Not Personal| date=4 March 1969}}&lt;/ref&gt; આ નવલકથા 'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'ની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને માત્ર બે વર્ષમાં જ તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ ગઈ હતી.&lt;ref&gt;{{cite web | title=&quot;The Godfather&quot; Turns 40 |work=CBS News|publisher=CBS Interactive Inc. | url=http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ | date=March 15, 2012 | access-date=July 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140717004801/http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ |archive-date=July 17, 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

આ નવલકથા પીબીએસ ની 'ધ ગ્રેટ અમેરિકન રીડ' દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી &quot;અમેરિકાના ૧૦૦ સૌથી પ્રિય પુસ્તકો&quot; ની યાદીમાં ૫૩મા ક્રમે સ્થાન પામી છે.&lt;ref&gt;[https://www.pbs.org/the-great-american-read/books/#/ The Great American Read. &quot;America’s 100 most-loved books.&quot; PBS. Retrieved 15 January 2024.]&lt;/ref&gt; યુનાઇટેડ કિંગડમ માં, વર્ષ ૨૦૦૩માં બીબીસી ની 'ધ બિગ રીડ' દ્વારા દેશના ટોચના ૨૦૦ સર્વશ્રેષ્ઠ પુસ્તકો શોધવાના હેતુથી કરાયેલા સર્વેક્ષણમાં આ નવલકથા ૯૧મા ક્રમે રહી હતી.

== રૂપાંતરણ ==
આ નવલકથા પરથી વર્ષ ૧૯૭૨માં હોલીવુડના દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલા દ્વારા 'ધ ગોડફાધર' નામની આઇકોનિક ફિલ્મ બનાવવામાં આવી હતી, જેમાં માર્લોન બ્રાન્ડોએ ડોન વિટો કોર્લિયોન ('ધ ગોડફાધર') અને અલ પચીનોએ માઈકલ કોર્લિયોનની યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી હતી. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ હતી અને તે વર્ષે વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી વધુ કમાણી કરનારી પ્રથમ ફિલ્મ બની હતી. આ ફિલ્મને પ્રતિષ્ઠિત ઓસ્કાર એવોર્ડ પણ મળ્યો હતો અને તેને વિશ્વ સિનેમાની સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મોમાં સ્થાન મળેલું છે. આ ફિલ્મે વૈશ્વિક સ્તરે ગેંગસ્ટર સિનેમા માટે એક નવો બેન્ચમાર્ક સ્થાપિત કર્યો હતો.

આ વૈશ્વિક લોકપ્રિયતાને કારણે વૈશ્વિક સિનેમા જગતમાં તેના પરથી પ્રેરિત થઈને અનેક સત્તાવાર અને અનધિકૃત રીમેક ફિલ્મો બનાવવામાં આવી છે:

== ગુજરાતી અનુવાદ ==
મારીયો પુઝોની આ વિશ્વપ્રસિદ્ધ નવલકથાનો સત્તાવાર ગુજરાતી અનુવાદ જાણીતા કટારલેખક અને સાહિત્યકાર [[સૌરભ શાહ]] દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. આ અનુવાદિત પુસ્તક સૌપ્રથમ વર્ષ ૨૦૧૨-૨૦૧૩માં ગુજરાતના અગ્રણી પ્રકાશન ગૃહ 'આર. આર. શેઠ એન્ડ કંપની' દ્વારા પુસ્તક સ્વરૂપે પ્રકાશીત કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;[https://rrsheth.com/shop/godfather/ આર. આર. શેઠ બુક્સ: ગોડફાધર ગુજરાતી પુસ્તકની સત્તાવાર વિગત]&lt;/ref&gt;

== સંદર્ભ ==
&lt;references /&gt;

[[શ્રેણી:નવલકથા]]
[[શ્રેણી:અમેરિકન નવલકથાઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૬૯ની નવલકથાઓ]]</text>
      <sha1>ln91ajkrfklbdtj1pswosm3t0r1950f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903039</id>
      <parentid>903038</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T14:39:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <origin>903039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14692" sha1="67ld3dreq5xgz31yha0q8y4mz576ku1" xml:space="preserve">{{Infobox book
| name          = ધ ગોડફાધર
| title_orig    = ધ ગોડફાધર
| image         = 
| caption       = 
| author        = [[મારીયો પુઝો]]
| country       = અમેરિકા
| language      = [[અંગ્રેજી]]
| genre         = ક્રાઇમ ફિક્શન
| publisher     = જી પી પુટનામ્સ સન્સ
| pub_date      = ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯
| pages         = 446
| isbn          = 978-0-399-10341-4
}}

'''ધ ગોડફાધર''' ({{lang-en|The Godfather}}) એ અમેરિકન લેખક મારીયો પુઝો દ્વારા લખાયેલી એક અત્યંત પ્રખ્યાત ગુનાહિત નવલકથા છે. આ પુસ્તક સૌપ્રથમ ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯ના રોજ બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. આ નવલકથા ન્યૂ યોર્ક સિટી અને લોંગ આઇલેન્ડમાં સક્રિય એક કાલ્પનિક માફિયા પરિવાર અને તેના વડા વિટો કોર્લિયોન, જેઓ 'ધ ગોડફાધર' તરીકે ઓળખાય છે, તેમની વાર્તાની વિગતવાર રજૂઆત કરે છે. આ વાર્તા મુખ્યત્વે વર્ષ ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળાને આવરી લે છે, અને તેમાં ડોન વિટો કોર્લિયોનના પ્રારંભિક બાળપણથી લઈને પુખ્ત વયના સુધીના જીવનની ભૂતકાળની વાર્તા નો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

આ પુસ્તક ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહ્યું હતું અને સમગ્ર વિશ્વમાં તેની કરોડો નકલો વેચાઈ હતી.&lt;ref&gt;&quot;The New York Times Best Seller List - 1969&quot; (PDF). Hawes Publications.&lt;/ref&gt;

== પૃષ્ઠભૂમિ અને કથાવસ્તુ ==
વાર્તા ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ દરમિયાન અમેરિકાના ન્યૂયોર્ક સિટીમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારોના પરસ્પર સંઘર્ષ પર આધારિત છે. વાર્તાના કેન્દ્રમાં ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પારિવારિક મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે. જ્યારે અન્ય પરિવારો માદક પદાર્થોના વ્યાપારમાં જોડાવા દબાણ કરે છે, ત્યારે ડોન વિટો તેનો ઇનકાર કરે છે, જેના કારણે ગેંગ-વોર શરૂ થાય છે.

વાર્તાનો મુખ્ય ભાગ ડોનના નાના પુત્ર, માઈકલ કોર્લિયોનની આસપાસ ફરે છે. માઈકલ બીજા વિશ્વયુદ્ધનો હીરો છે અને શરૂઆતમાં પોતાના પરિવારના ગેરકાયદેસર ધંધાઓથી દૂર રહેવા માંગે છે. પરંતુ પિતા પર થયેલા જીવલેણ હુમલા અને મોટા ભાઈ સોની કોર્લિયોનની હત્યા બાદ, સંજોગોવશાત માઈકલ પરિવારની જવાબદારી સ્વીકારે છે અને ક્રૂરતાપૂર્વક તમામ વિરોધીઓનો સફાયો કરીને નવો ડોન બનવા તરફ આગળ વધે છે.
== પાત્રો ==
=== મુખ્ય પાત્રો ===
* '''વિટો કોર્લિયોન''' - માફિયા પરિવારના વડા અને વાર્તાના મુખ્ય પાત્ર.
* '''માઈકલ કોર્લિયોન''' - ડોનનો નાનો પુત્ર, જે આગળ જતાં માફિયા સામ્રાજ્યનો ઉત્તરાધિકારી બને છે.
* '''સોની કોર્લિયોન''' - ડોનનો મોટો, ઉતાવળિયો અને આક્રમક પુત્ર.
* '''ફ્રેડો કોર્લિયોન''' - ડોનનો વચલો અને નબળો પુત્ર.
* '''ટોમ હેગન''' - કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય સલાહકાર અને વકીલ.

=== સહાયક પાત્રો ===
* '''કે આદમ્સ''' – માઈકલ કોર્લિયોનની ગર્લફ્રેન્ડ અને પાછળથી તેની બીજી પત્ની.
* '''કોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટોની એકમાત્ર પુત્રી, જેના લગ્નથી વાર્તાની શરૂઆત થાય છે.
* '''કાર્લો રિઝી''' – કોનીનો પતિ, જે પાછળથી કોર્લિયોન પરિવાર સાથે ગદ્દારી કરે છે.
* '''પીટર ક્લેમેન્ઝા''' – કોર્લિયોન પરિવારના વફાદાર કેપોરેજીમ અને ડોનના જૂના મિત્ર.
* '''સાલવ્ટોરે  સાલ ટેસિયો''' – કોર્લિયોન પરિવારના અન્ય એક વફાદાર કેપોરેજીમ, જે પાછળથી ડોન વિટોના મૃત્યુ પછી દુશ્મનો સાથે હાથ મિલાવે છે.
* '''જોની ફોન્ટેન''' – ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર અને પ્રખ્યાત હોલીવુડ ગાયક-અભિનેતા.
* '''ડોન ટોમાસિનો''' – સિસિલીમાં કોર્લિયોન પરિવારના જૂના મિત્ર, જે માઇકલ જ્યારે સિસિલી ભાગી જાય છે ત્યારે તેને આશરો આપે છે.
* '''ડોન ચિચિયો''' – સિસિલીનો ક્રૂર માફિયા બોસ, જેની વિટો કોર્લિયોન હત્યા કરીને તેના પરિવાર (માતા, પિતા, અને મોટા ભાઈ) ની હત્યા નો બદલો લે છે.
* '''ડોન ફેનુચી''' – ન્યૂયોર્કના લિટલ ઇટાલી વિસ્તારનો બ્લેકમેલર અને ગુંડો, જેની હત્યા કરીને વિટો કોર્લિયોન પાવરફુલ બને છે.
* '''મો ગ્રીન''' – લાસ વેગાસનો મોટો કેસિનો માલિક, જે કોર્લિયોન પરિવારને કેસિનો વેચવાની ના પાડે છે.

== પ્રતિભાવ ==
'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'માં રોજર જેલિનેકે લખ્યું હતું કે આ પુસ્તક &quot;અતિશય સફળ થવા માટે જ સર્જાયું હતું, અને તે માત્ર એટલા માટે નહીં કે માફિયા અત્યારે સમાચારોમાં છે. પુઝોની નવલકથા એક અદ્ભુત કલ્પના સમાન છે, જે કોઈ પણ પરિણામની ચિંતા વગર હિંસક વ્યક્તિગત સત્તાનો એક કુશળ ચિતાર રજૂ કરે છે. કોર્લિયોન 'પરિવાર'ના ભોગ બનનારા લોકો કાં તો ગુંડાઓ છે અથવા તો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારીઓ છે - એટલે કે એવા લોકો જેને વાસ્તવિક જીવનમાં તમે કે હું ક્યારેય મળવા ઈચ્છીશું નહીં. ડોન વિટો કહેતા તેમ, આ બધું માત્ર ધંધો છે, અંગત કંઈ જ નથી. પુસ્તકમાં સામાન્ય લોકોની ઝલક પણ જોવા મળતી નથી, તેથી વાચકને આ વૃદ્ધ વડા (ડોન વિટો) સિવાય અન્ય કોઈ પાત્ર પ્રત્યે સહાનુભૂતિ રાખવાની તક મળતી નથી, જેઓ પોતાના વહાલા પરિવાર માટે દુનિયાને સુરક્ષિત બનાવી રહ્યા છે.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news| location=New York| work=The New York Times| first=Roger | last=Jellinek | title=Just Business, Not Personal| date=4 March 1969}}&lt;/ref&gt; આ નવલકથા 'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'ની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને માત્ર બે વર્ષમાં જ તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ ગઈ હતી.&lt;ref&gt;{{cite web | title=&quot;The Godfather&quot; Turns 40 |work=CBS News|publisher=CBS Interactive Inc. | url=http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ | date=March 15, 2012 | access-date=July 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140717004801/http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ |archive-date=July 17, 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

આ નવલકથા પીબીએસ ની 'ધ ગ્રેટ અમેરિકન રીડ' દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી &quot;અમેરિકાના ૧૦૦ સૌથી પ્રિય પુસ્તકો&quot; ની યાદીમાં ૫૩મા ક્રમે સ્થાન પામી છે.&lt;ref&gt;[https://www.pbs.org/the-great-american-read/books/#/ The Great American Read. &quot;America’s 100 most-loved books.&quot; PBS. Retrieved 15 January 2024.]&lt;/ref&gt; યુનાઇટેડ કિંગડમ માં, વર્ષ ૨૦૦૩માં બીબીસી ની 'ધ બિગ રીડ' દ્વારા દેશના ટોચના ૨૦૦ સર્વશ્રેષ્ઠ પુસ્તકો શોધવાના હેતુથી કરાયેલા સર્વેક્ષણમાં આ નવલકથા ૯૧મા ક્રમે રહી હતી.

== રૂપાંતરણ ==
આ નવલકથા પરથી વર્ષ ૧૯૭૨માં હોલીવુડના દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલા દ્વારા 'ધ ગોડફાધર' નામની આઇકોનિક ફિલ્મ બનાવવામાં આવી હતી, જેમાં માર્લોન બ્રાન્ડોએ ડોન વિટો કોર્લિયોન ('ધ ગોડફાધર') અને અલ પચીનોએ માઈકલ કોર્લિયોનની યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી હતી. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ હતી અને તે વર્ષે વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી વધુ કમાણી કરનારી પ્રથમ ફિલ્મ બની હતી. આ ફિલ્મને પ્રતિષ્ઠિત ઓસ્કાર એવોર્ડ પણ મળ્યો હતો અને તેને વિશ્વ સિનેમાની સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મોમાં સ્થાન મળેલું છે. આ ફિલ્મે વૈશ્વિક સ્તરે ગેંગસ્ટર સિનેમા માટે એક નવો બેન્ચમાર્ક સ્થાપિત કર્યો હતો.

આ વૈશ્વિક લોકપ્રિયતાને કારણે વૈશ્વિક સિનેમા જગતમાં તેના પરથી પ્રેરિત થઈને અનેક સત્તાવાર અને અનધિકૃત રીમેક ફિલ્મો બનાવવામાં આવી છે:

== ગુજરાતી અનુવાદ ==
મારીયો પુઝોની આ વિશ્વપ્રસિદ્ધ નવલકથાનો સત્તાવાર ગુજરાતી અનુવાદ જાણીતા કટારલેખક અને સાહિત્યકાર [[સૌરભ શાહ]] દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. આ અનુવાદિત પુસ્તક સૌપ્રથમ વર્ષ ૨૦૧૨-૨૦૧૩માં ગુજરાતના અગ્રણી પ્રકાશન ગૃહ 'આર. આર. શેઠ એન્ડ કંપની' દ્વારા પુસ્તક સ્વરૂપે પ્રકાશીત કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;[https://rrsheth.com/shop/godfather/ આર. આર. શેઠ બુક્સ: ગોડફાધર ગુજરાતી પુસ્તકની સત્તાવાર વિગત]&lt;/ref&gt;

== સંદર્ભ ==
&lt;references /&gt;

[[શ્રેણી:નવલકથા]]
[[શ્રેણી:અમેરિકન નવલકથાઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૬૯ની નવલકથાઓ]]</text>
      <sha1>67ld3dreq5xgz31yha0q8y4mz576ku1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903040</id>
      <parentid>903039</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T14:43:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* મુખ્ય પાત્રો */</comment>
      <origin>903040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14859" sha1="b5zoeigwobkq5fzut3bz466bpf60qyx" xml:space="preserve">{{Infobox book
| name          = ધ ગોડફાધર
| title_orig    = ધ ગોડફાધર
| image         = 
| caption       = 
| author        = [[મારીયો પુઝો]]
| country       = અમેરિકા
| language      = [[અંગ્રેજી]]
| genre         = ક્રાઇમ ફિક્શન
| publisher     = જી પી પુટનામ્સ સન્સ
| pub_date      = ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯
| pages         = 446
| isbn          = 978-0-399-10341-4
}}

'''ધ ગોડફાધર''' ({{lang-en|The Godfather}}) એ અમેરિકન લેખક મારીયો પુઝો દ્વારા લખાયેલી એક અત્યંત પ્રખ્યાત ગુનાહિત નવલકથા છે. આ પુસ્તક સૌપ્રથમ ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯ના રોજ બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. આ નવલકથા ન્યૂ યોર્ક સિટી અને લોંગ આઇલેન્ડમાં સક્રિય એક કાલ્પનિક માફિયા પરિવાર અને તેના વડા વિટો કોર્લિયોન, જેઓ 'ધ ગોડફાધર' તરીકે ઓળખાય છે, તેમની વાર્તાની વિગતવાર રજૂઆત કરે છે. આ વાર્તા મુખ્યત્વે વર્ષ ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળાને આવરી લે છે, અને તેમાં ડોન વિટો કોર્લિયોનના પ્રારંભિક બાળપણથી લઈને પુખ્ત વયના સુધીના જીવનની ભૂતકાળની વાર્તા નો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

આ પુસ્તક ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહ્યું હતું અને સમગ્ર વિશ્વમાં તેની કરોડો નકલો વેચાઈ હતી.&lt;ref&gt;&quot;The New York Times Best Seller List - 1969&quot; (PDF). Hawes Publications.&lt;/ref&gt;

== પૃષ્ઠભૂમિ અને કથાવસ્તુ ==
વાર્તા ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ દરમિયાન અમેરિકાના ન્યૂયોર્ક સિટીમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારોના પરસ્પર સંઘર્ષ પર આધારિત છે. વાર્તાના કેન્દ્રમાં ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પારિવારિક મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે. જ્યારે અન્ય પરિવારો માદક પદાર્થોના વ્યાપારમાં જોડાવા દબાણ કરે છે, ત્યારે ડોન વિટો તેનો ઇનકાર કરે છે, જેના કારણે ગેંગ-વોર શરૂ થાય છે.

વાર્તાનો મુખ્ય ભાગ ડોનના નાના પુત્ર, માઈકલ કોર્લિયોનની આસપાસ ફરે છે. માઈકલ બીજા વિશ્વયુદ્ધનો હીરો છે અને શરૂઆતમાં પોતાના પરિવારના ગેરકાયદેસર ધંધાઓથી દૂર રહેવા માંગે છે. પરંતુ પિતા પર થયેલા જીવલેણ હુમલા અને મોટા ભાઈ સોની કોર્લિયોનની હત્યા બાદ, સંજોગોવશાત માઈકલ પરિવારની જવાબદારી સ્વીકારે છે અને ક્રૂરતાપૂર્વક તમામ વિરોધીઓનો સફાયો કરીને નવો ડોન બનવા તરફ આગળ વધે છે.
== પાત્રો ==
=== મુખ્ય પાત્રો ===
* '''વિટો કોર્લિયોન''' - ન્યૂયોર્ક ના પાંચ માફિયા પરિવાર માં કોર્લિયોન પરિવારના વડા અને વાર્તાના મુખ્ય પાત્ર.
* '''માઈકલ કોર્લિયોન''' - ડોન વીટો કોર્લિયોન નો નાનો પુત્ર, જે આગળ જતાં કોર્લિયોન માફિયા પરિવાર નો ઉત્તરાધિકારી બને છે.
* '''સોની કોર્લિયોન''' - ડોનનો મોટો, ઉતાવળિયો અને આક્રમક પુત્ર.
* '''ફ્રેડો કોર્લિયોન''' - ડોનનો વચલો અને નબળો પુત્ર.
* '''ટોમ હેગન''' - કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય સલાહકાર અને વકીલ.

=== સહાયક પાત્રો ===
* '''કે આદમ્સ''' – માઈકલ કોર્લિયોનની ગર્લફ્રેન્ડ અને પાછળથી તેની બીજી પત્ની.
* '''કોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટોની એકમાત્ર પુત્રી, જેના લગ્નથી વાર્તાની શરૂઆત થાય છે.
* '''કાર્લો રિઝી''' – કોનીનો પતિ, જે પાછળથી કોર્લિયોન પરિવાર સાથે ગદ્દારી કરે છે.
* '''પીટર ક્લેમેન્ઝા''' – કોર્લિયોન પરિવારના વફાદાર કેપોરેજીમ અને ડોનના જૂના મિત્ર.
* '''સાલવ્ટોરે  સાલ ટેસિયો''' – કોર્લિયોન પરિવારના અન્ય એક વફાદાર કેપોરેજીમ, જે પાછળથી ડોન વિટોના મૃત્યુ પછી દુશ્મનો સાથે હાથ મિલાવે છે.
* '''જોની ફોન્ટેન''' – ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર અને પ્રખ્યાત હોલીવુડ ગાયક-અભિનેતા.
* '''ડોન ટોમાસિનો''' – સિસિલીમાં કોર્લિયોન પરિવારના જૂના મિત્ર, જે માઇકલ જ્યારે સિસિલી ભાગી જાય છે ત્યારે તેને આશરો આપે છે.
* '''ડોન ચિચિયો''' – સિસિલીનો ક્રૂર માફિયા બોસ, જેની વિટો કોર્લિયોન હત્યા કરીને તેના પરિવાર (માતા, પિતા, અને મોટા ભાઈ) ની હત્યા નો બદલો લે છે.
* '''ડોન ફેનુચી''' – ન્યૂયોર્કના લિટલ ઇટાલી વિસ્તારનો બ્લેકમેલર અને ગુંડો, જેની હત્યા કરીને વિટો કોર્લિયોન પાવરફુલ બને છે.
* '''મો ગ્રીન''' – લાસ વેગાસનો મોટો કેસિનો માલિક, જે કોર્લિયોન પરિવારને કેસિનો વેચવાની ના પાડે છે.

== પ્રતિભાવ ==
'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'માં રોજર જેલિનેકે લખ્યું હતું કે આ પુસ્તક &quot;અતિશય સફળ થવા માટે જ સર્જાયું હતું, અને તે માત્ર એટલા માટે નહીં કે માફિયા અત્યારે સમાચારોમાં છે. પુઝોની નવલકથા એક અદ્ભુત કલ્પના સમાન છે, જે કોઈ પણ પરિણામની ચિંતા વગર હિંસક વ્યક્તિગત સત્તાનો એક કુશળ ચિતાર રજૂ કરે છે. કોર્લિયોન 'પરિવાર'ના ભોગ બનનારા લોકો કાં તો ગુંડાઓ છે અથવા તો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારીઓ છે - એટલે કે એવા લોકો જેને વાસ્તવિક જીવનમાં તમે કે હું ક્યારેય મળવા ઈચ્છીશું નહીં. ડોન વિટો કહેતા તેમ, આ બધું માત્ર ધંધો છે, અંગત કંઈ જ નથી. પુસ્તકમાં સામાન્ય લોકોની ઝલક પણ જોવા મળતી નથી, તેથી વાચકને આ વૃદ્ધ વડા (ડોન વિટો) સિવાય અન્ય કોઈ પાત્ર પ્રત્યે સહાનુભૂતિ રાખવાની તક મળતી નથી, જેઓ પોતાના વહાલા પરિવાર માટે દુનિયાને સુરક્ષિત બનાવી રહ્યા છે.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news| location=New York| work=The New York Times| first=Roger | last=Jellinek | title=Just Business, Not Personal| date=4 March 1969}}&lt;/ref&gt; આ નવલકથા 'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'ની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને માત્ર બે વર્ષમાં જ તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ ગઈ હતી.&lt;ref&gt;{{cite web | title=&quot;The Godfather&quot; Turns 40 |work=CBS News|publisher=CBS Interactive Inc. | url=http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ | date=March 15, 2012 | access-date=July 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140717004801/http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ |archive-date=July 17, 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

આ નવલકથા પીબીએસ ની 'ધ ગ્રેટ અમેરિકન રીડ' દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી &quot;અમેરિકાના ૧૦૦ સૌથી પ્રિય પુસ્તકો&quot; ની યાદીમાં ૫૩મા ક્રમે સ્થાન પામી છે.&lt;ref&gt;[https://www.pbs.org/the-great-american-read/books/#/ The Great American Read. &quot;America’s 100 most-loved books.&quot; PBS. Retrieved 15 January 2024.]&lt;/ref&gt; યુનાઇટેડ કિંગડમ માં, વર્ષ ૨૦૦૩માં બીબીસી ની 'ધ બિગ રીડ' દ્વારા દેશના ટોચના ૨૦૦ સર્વશ્રેષ્ઠ પુસ્તકો શોધવાના હેતુથી કરાયેલા સર્વેક્ષણમાં આ નવલકથા ૯૧મા ક્રમે રહી હતી.

== રૂપાંતરણ ==
આ નવલકથા પરથી વર્ષ ૧૯૭૨માં હોલીવુડના દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલા દ્વારા 'ધ ગોડફાધર' નામની આઇકોનિક ફિલ્મ બનાવવામાં આવી હતી, જેમાં માર્લોન બ્રાન્ડોએ ડોન વિટો કોર્લિયોન ('ધ ગોડફાધર') અને અલ પચીનોએ માઈકલ કોર્લિયોનની યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી હતી. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ હતી અને તે વર્ષે વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી વધુ કમાણી કરનારી પ્રથમ ફિલ્મ બની હતી. આ ફિલ્મને પ્રતિષ્ઠિત ઓસ્કાર એવોર્ડ પણ મળ્યો હતો અને તેને વિશ્વ સિનેમાની સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મોમાં સ્થાન મળેલું છે. આ ફિલ્મે વૈશ્વિક સ્તરે ગેંગસ્ટર સિનેમા માટે એક નવો બેન્ચમાર્ક સ્થાપિત કર્યો હતો.

આ વૈશ્વિક લોકપ્રિયતાને કારણે વૈશ્વિક સિનેમા જગતમાં તેના પરથી પ્રેરિત થઈને અનેક સત્તાવાર અને અનધિકૃત રીમેક ફિલ્મો બનાવવામાં આવી છે:

== ગુજરાતી અનુવાદ ==
મારીયો પુઝોની આ વિશ્વપ્રસિદ્ધ નવલકથાનો સત્તાવાર ગુજરાતી અનુવાદ જાણીતા કટારલેખક અને સાહિત્યકાર [[સૌરભ શાહ]] દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. આ અનુવાદિત પુસ્તક સૌપ્રથમ વર્ષ ૨૦૧૨-૨૦૧૩માં ગુજરાતના અગ્રણી પ્રકાશન ગૃહ 'આર. આર. શેઠ એન્ડ કંપની' દ્વારા પુસ્તક સ્વરૂપે પ્રકાશીત કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;[https://rrsheth.com/shop/godfather/ આર. આર. શેઠ બુક્સ: ગોડફાધર ગુજરાતી પુસ્તકની સત્તાવાર વિગત]&lt;/ref&gt;

== સંદર્ભ ==
&lt;references /&gt;

[[શ્રેણી:નવલકથા]]
[[શ્રેણી:અમેરિકન નવલકથાઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૬૯ની નવલકથાઓ]]</text>
      <sha1>b5zoeigwobkq5fzut3bz466bpf60qyx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903041</id>
      <parentid>903040</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T14:43:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* મુખ્ય પાત્રો */</comment>
      <origin>903041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14859" sha1="laiiakkjs242fm9l6p77keyyu9z613f" xml:space="preserve">{{Infobox book
| name          = ધ ગોડફાધર
| title_orig    = ધ ગોડફાધર
| image         = 
| caption       = 
| author        = [[મારીયો પુઝો]]
| country       = અમેરિકા
| language      = [[અંગ્રેજી]]
| genre         = ક્રાઇમ ફિક્શન
| publisher     = જી પી પુટનામ્સ સન્સ
| pub_date      = ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯
| pages         = 446
| isbn          = 978-0-399-10341-4
}}

'''ધ ગોડફાધર''' ({{lang-en|The Godfather}}) એ અમેરિકન લેખક મારીયો પુઝો દ્વારા લખાયેલી એક અત્યંત પ્રખ્યાત ગુનાહિત નવલકથા છે. આ પુસ્તક સૌપ્રથમ ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯ના રોજ બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. આ નવલકથા ન્યૂ યોર્ક સિટી અને લોંગ આઇલેન્ડમાં સક્રિય એક કાલ્પનિક માફિયા પરિવાર અને તેના વડા વિટો કોર્લિયોન, જેઓ 'ધ ગોડફાધર' તરીકે ઓળખાય છે, તેમની વાર્તાની વિગતવાર રજૂઆત કરે છે. આ વાર્તા મુખ્યત્વે વર્ષ ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળાને આવરી લે છે, અને તેમાં ડોન વિટો કોર્લિયોનના પ્રારંભિક બાળપણથી લઈને પુખ્ત વયના સુધીના જીવનની ભૂતકાળની વાર્તા નો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

આ પુસ્તક ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહ્યું હતું અને સમગ્ર વિશ્વમાં તેની કરોડો નકલો વેચાઈ હતી.&lt;ref&gt;&quot;The New York Times Best Seller List - 1969&quot; (PDF). Hawes Publications.&lt;/ref&gt;

== પૃષ્ઠભૂમિ અને કથાવસ્તુ ==
વાર્તા ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ દરમિયાન અમેરિકાના ન્યૂયોર્ક સિટીમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારોના પરસ્પર સંઘર્ષ પર આધારિત છે. વાર્તાના કેન્દ્રમાં ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પારિવારિક મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે. જ્યારે અન્ય પરિવારો માદક પદાર્થોના વ્યાપારમાં જોડાવા દબાણ કરે છે, ત્યારે ડોન વિટો તેનો ઇનકાર કરે છે, જેના કારણે ગેંગ-વોર શરૂ થાય છે.

વાર્તાનો મુખ્ય ભાગ ડોનના નાના પુત્ર, માઈકલ કોર્લિયોનની આસપાસ ફરે છે. માઈકલ બીજા વિશ્વયુદ્ધનો હીરો છે અને શરૂઆતમાં પોતાના પરિવારના ગેરકાયદેસર ધંધાઓથી દૂર રહેવા માંગે છે. પરંતુ પિતા પર થયેલા જીવલેણ હુમલા અને મોટા ભાઈ સોની કોર્લિયોનની હત્યા બાદ, સંજોગોવશાત માઈકલ પરિવારની જવાબદારી સ્વીકારે છે અને ક્રૂરતાપૂર્વક તમામ વિરોધીઓનો સફાયો કરીને નવો ડોન બનવા તરફ આગળ વધે છે.
== પાત્રો ==
=== મુખ્ય પાત્રો ===
* '''વિટો કોર્લિયોન''' - ન્યૂયોર્ક ના પાંચ માફિયા પરિવાર માં કોર્લિયોન પરિવારના વડા અને વાર્તાના મુખ્ય પાત્ર.
* '''માઈકલ કોર્લિયોન''' – ડોન વીટો કોર્લિયોનનો નાનો પુત્ર, જે આગળ જતાં કોર્લિયોન માફિયા પરિવારનો ઉત્તરાધિકારી બને છે.
* '''સોની કોર્લિયોન''' - ડોનનો મોટો, ઉતાવળિયો અને આક્રમક પુત્ર.
* '''ફ્રેડો કોર્લિયોન''' - ડોનનો વચલો અને નબળો પુત્ર.
* '''ટોમ હેગન''' - કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય સલાહકાર અને વકીલ.

=== સહાયક પાત્રો ===
* '''કે આદમ્સ''' – માઈકલ કોર્લિયોનની ગર્લફ્રેન્ડ અને પાછળથી તેની બીજી પત્ની.
* '''કોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટોની એકમાત્ર પુત્રી, જેના લગ્નથી વાર્તાની શરૂઆત થાય છે.
* '''કાર્લો રિઝી''' – કોનીનો પતિ, જે પાછળથી કોર્લિયોન પરિવાર સાથે ગદ્દારી કરે છે.
* '''પીટર ક્લેમેન્ઝા''' – કોર્લિયોન પરિવારના વફાદાર કેપોરેજીમ અને ડોનના જૂના મિત્ર.
* '''સાલવ્ટોરે  સાલ ટેસિયો''' – કોર્લિયોન પરિવારના અન્ય એક વફાદાર કેપોરેજીમ, જે પાછળથી ડોન વિટોના મૃત્યુ પછી દુશ્મનો સાથે હાથ મિલાવે છે.
* '''જોની ફોન્ટેન''' – ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર અને પ્રખ્યાત હોલીવુડ ગાયક-અભિનેતા.
* '''ડોન ટોમાસિનો''' – સિસિલીમાં કોર્લિયોન પરિવારના જૂના મિત્ર, જે માઇકલ જ્યારે સિસિલી ભાગી જાય છે ત્યારે તેને આશરો આપે છે.
* '''ડોન ચિચિયો''' – સિસિલીનો ક્રૂર માફિયા બોસ, જેની વિટો કોર્લિયોન હત્યા કરીને તેના પરિવાર (માતા, પિતા, અને મોટા ભાઈ) ની હત્યા નો બદલો લે છે.
* '''ડોન ફેનુચી''' – ન્યૂયોર્કના લિટલ ઇટાલી વિસ્તારનો બ્લેકમેલર અને ગુંડો, જેની હત્યા કરીને વિટો કોર્લિયોન પાવરફુલ બને છે.
* '''મો ગ્રીન''' – લાસ વેગાસનો મોટો કેસિનો માલિક, જે કોર્લિયોન પરિવારને કેસિનો વેચવાની ના પાડે છે.

== પ્રતિભાવ ==
'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'માં રોજર જેલિનેકે લખ્યું હતું કે આ પુસ્તક &quot;અતિશય સફળ થવા માટે જ સર્જાયું હતું, અને તે માત્ર એટલા માટે નહીં કે માફિયા અત્યારે સમાચારોમાં છે. પુઝોની નવલકથા એક અદ્ભુત કલ્પના સમાન છે, જે કોઈ પણ પરિણામની ચિંતા વગર હિંસક વ્યક્તિગત સત્તાનો એક કુશળ ચિતાર રજૂ કરે છે. કોર્લિયોન 'પરિવાર'ના ભોગ બનનારા લોકો કાં તો ગુંડાઓ છે અથવા તો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારીઓ છે - એટલે કે એવા લોકો જેને વાસ્તવિક જીવનમાં તમે કે હું ક્યારેય મળવા ઈચ્છીશું નહીં. ડોન વિટો કહેતા તેમ, આ બધું માત્ર ધંધો છે, અંગત કંઈ જ નથી. પુસ્તકમાં સામાન્ય લોકોની ઝલક પણ જોવા મળતી નથી, તેથી વાચકને આ વૃદ્ધ વડા (ડોન વિટો) સિવાય અન્ય કોઈ પાત્ર પ્રત્યે સહાનુભૂતિ રાખવાની તક મળતી નથી, જેઓ પોતાના વહાલા પરિવાર માટે દુનિયાને સુરક્ષિત બનાવી રહ્યા છે.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news| location=New York| work=The New York Times| first=Roger | last=Jellinek | title=Just Business, Not Personal| date=4 March 1969}}&lt;/ref&gt; આ નવલકથા 'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'ની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને માત્ર બે વર્ષમાં જ તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ ગઈ હતી.&lt;ref&gt;{{cite web | title=&quot;The Godfather&quot; Turns 40 |work=CBS News|publisher=CBS Interactive Inc. | url=http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ | date=March 15, 2012 | access-date=July 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140717004801/http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ |archive-date=July 17, 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

આ નવલકથા પીબીએસ ની 'ધ ગ્રેટ અમેરિકન રીડ' દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી &quot;અમેરિકાના ૧૦૦ સૌથી પ્રિય પુસ્તકો&quot; ની યાદીમાં ૫૩મા ક્રમે સ્થાન પામી છે.&lt;ref&gt;[https://www.pbs.org/the-great-american-read/books/#/ The Great American Read. &quot;America’s 100 most-loved books.&quot; PBS. Retrieved 15 January 2024.]&lt;/ref&gt; યુનાઇટેડ કિંગડમ માં, વર્ષ ૨૦૦૩માં બીબીસી ની 'ધ બિગ રીડ' દ્વારા દેશના ટોચના ૨૦૦ સર્વશ્રેષ્ઠ પુસ્તકો શોધવાના હેતુથી કરાયેલા સર્વેક્ષણમાં આ નવલકથા ૯૧મા ક્રમે રહી હતી.

== રૂપાંતરણ ==
આ નવલકથા પરથી વર્ષ ૧૯૭૨માં હોલીવુડના દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલા દ્વારા 'ધ ગોડફાધર' નામની આઇકોનિક ફિલ્મ બનાવવામાં આવી હતી, જેમાં માર્લોન બ્રાન્ડોએ ડોન વિટો કોર્લિયોન ('ધ ગોડફાધર') અને અલ પચીનોએ માઈકલ કોર્લિયોનની યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી હતી. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ હતી અને તે વર્ષે વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી વધુ કમાણી કરનારી પ્રથમ ફિલ્મ બની હતી. આ ફિલ્મને પ્રતિષ્ઠિત ઓસ્કાર એવોર્ડ પણ મળ્યો હતો અને તેને વિશ્વ સિનેમાની સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મોમાં સ્થાન મળેલું છે. આ ફિલ્મે વૈશ્વિક સ્તરે ગેંગસ્ટર સિનેમા માટે એક નવો બેન્ચમાર્ક સ્થાપિત કર્યો હતો.

આ વૈશ્વિક લોકપ્રિયતાને કારણે વૈશ્વિક સિનેમા જગતમાં તેના પરથી પ્રેરિત થઈને અનેક સત્તાવાર અને અનધિકૃત રીમેક ફિલ્મો બનાવવામાં આવી છે:

== ગુજરાતી અનુવાદ ==
મારીયો પુઝોની આ વિશ્વપ્રસિદ્ધ નવલકથાનો સત્તાવાર ગુજરાતી અનુવાદ જાણીતા કટારલેખક અને સાહિત્યકાર [[સૌરભ શાહ]] દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. આ અનુવાદિત પુસ્તક સૌપ્રથમ વર્ષ ૨૦૧૨-૨૦૧૩માં ગુજરાતના અગ્રણી પ્રકાશન ગૃહ 'આર. આર. શેઠ એન્ડ કંપની' દ્વારા પુસ્તક સ્વરૂપે પ્રકાશીત કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;[https://rrsheth.com/shop/godfather/ આર. આર. શેઠ બુક્સ: ગોડફાધર ગુજરાતી પુસ્તકની સત્તાવાર વિગત]&lt;/ref&gt;

== સંદર્ભ ==
&lt;references /&gt;

[[શ્રેણી:નવલકથા]]
[[શ્રેણી:અમેરિકન નવલકથાઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૬૯ની નવલકથાઓ]]</text>
      <sha1>laiiakkjs242fm9l6p77keyyu9z613f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903042</id>
      <parentid>903041</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T14:46:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* મુખ્ય પાત્રો */</comment>
      <origin>903042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14859" sha1="d6gwrejkgg7r9qjlf6u1nrkd2l3ftsh" xml:space="preserve">{{Infobox book
| name          = ધ ગોડફાધર
| title_orig    = ધ ગોડફાધર
| image         = 
| caption       = 
| author        = [[મારીયો પુઝો]]
| country       = અમેરિકા
| language      = [[અંગ્રેજી]]
| genre         = ક્રાઇમ ફિક્શન
| publisher     = જી પી પુટનામ્સ સન્સ
| pub_date      = ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯
| pages         = 446
| isbn          = 978-0-399-10341-4
}}

'''ધ ગોડફાધર''' ({{lang-en|The Godfather}}) એ અમેરિકન લેખક મારીયો પુઝો દ્વારા લખાયેલી એક અત્યંત પ્રખ્યાત ગુનાહિત નવલકથા છે. આ પુસ્તક સૌપ્રથમ ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯ના રોજ બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. આ નવલકથા ન્યૂ યોર્ક સિટી અને લોંગ આઇલેન્ડમાં સક્રિય એક કાલ્પનિક માફિયા પરિવાર અને તેના વડા વિટો કોર્લિયોન, જેઓ 'ધ ગોડફાધર' તરીકે ઓળખાય છે, તેમની વાર્તાની વિગતવાર રજૂઆત કરે છે. આ વાર્તા મુખ્યત્વે વર્ષ ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળાને આવરી લે છે, અને તેમાં ડોન વિટો કોર્લિયોનના પ્રારંભિક બાળપણથી લઈને પુખ્ત વયના સુધીના જીવનની ભૂતકાળની વાર્તા નો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

આ પુસ્તક ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહ્યું હતું અને સમગ્ર વિશ્વમાં તેની કરોડો નકલો વેચાઈ હતી.&lt;ref&gt;&quot;The New York Times Best Seller List - 1969&quot; (PDF). Hawes Publications.&lt;/ref&gt;

== પૃષ્ઠભૂમિ અને કથાવસ્તુ ==
વાર્તા ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ દરમિયાન અમેરિકાના ન્યૂયોર્ક સિટીમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારોના પરસ્પર સંઘર્ષ પર આધારિત છે. વાર્તાના કેન્દ્રમાં ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પારિવારિક મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે. જ્યારે અન્ય પરિવારો માદક પદાર્થોના વ્યાપારમાં જોડાવા દબાણ કરે છે, ત્યારે ડોન વિટો તેનો ઇનકાર કરે છે, જેના કારણે ગેંગ-વોર શરૂ થાય છે.

વાર્તાનો મુખ્ય ભાગ ડોનના નાના પુત્ર, માઈકલ કોર્લિયોનની આસપાસ ફરે છે. માઈકલ બીજા વિશ્વયુદ્ધનો હીરો છે અને શરૂઆતમાં પોતાના પરિવારના ગેરકાયદેસર ધંધાઓથી દૂર રહેવા માંગે છે. પરંતુ પિતા પર થયેલા જીવલેણ હુમલા અને મોટા ભાઈ સોની કોર્લિયોનની હત્યા બાદ, સંજોગોવશાત માઈકલ પરિવારની જવાબદારી સ્વીકારે છે અને ક્રૂરતાપૂર્વક તમામ વિરોધીઓનો સફાયો કરીને નવો ડોન બનવા તરફ આગળ વધે છે.
== પાત્રો ==
=== મુખ્ય પાત્રો ===
* '''વિટો કોર્લિયોન''' - ન્યૂયોર્ક ના પાંચ માફિયા પરિવાર માં કોર્લિયોન પરિવારના વડા અને વાર્તાના મુખ્ય પાત્ર.
* '''માઈકલ કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો કોર્લિયોનનો નાનો પુત્ર, જે આગળ જતાં કોર્લિયોન માફિયા પરિવારનો ઉત્તરાધિકારી બને છે.
* '''સોની કોર્લિયોન''' - ડોનનો મોટો, ઉતાવળિયો અને આક્રમક પુત્ર.
* '''ફ્રેડો કોર્લિયોન''' - ડોનનો વચલો અને નબળો પુત્ર.
* '''ટોમ હેગન''' - કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય સલાહકાર અને વકીલ.

=== સહાયક પાત્રો ===
* '''કે આદમ્સ''' – માઈકલ કોર્લિયોનની ગર્લફ્રેન્ડ અને પાછળથી તેની બીજી પત્ની.
* '''કોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટોની એકમાત્ર પુત્રી, જેના લગ્નથી વાર્તાની શરૂઆત થાય છે.
* '''કાર્લો રિઝી''' – કોનીનો પતિ, જે પાછળથી કોર્લિયોન પરિવાર સાથે ગદ્દારી કરે છે.
* '''પીટર ક્લેમેન્ઝા''' – કોર્લિયોન પરિવારના વફાદાર કેપોરેજીમ અને ડોનના જૂના મિત્ર.
* '''સાલવ્ટોરે  સાલ ટેસિયો''' – કોર્લિયોન પરિવારના અન્ય એક વફાદાર કેપોરેજીમ, જે પાછળથી ડોન વિટોના મૃત્યુ પછી દુશ્મનો સાથે હાથ મિલાવે છે.
* '''જોની ફોન્ટેન''' – ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર અને પ્રખ્યાત હોલીવુડ ગાયક-અભિનેતા.
* '''ડોન ટોમાસિનો''' – સિસિલીમાં કોર્લિયોન પરિવારના જૂના મિત્ર, જે માઇકલ જ્યારે સિસિલી ભાગી જાય છે ત્યારે તેને આશરો આપે છે.
* '''ડોન ચિચિયો''' – સિસિલીનો ક્રૂર માફિયા બોસ, જેની વિટો કોર્લિયોન હત્યા કરીને તેના પરિવાર (માતા, પિતા, અને મોટા ભાઈ) ની હત્યા નો બદલો લે છે.
* '''ડોન ફેનુચી''' – ન્યૂયોર્કના લિટલ ઇટાલી વિસ્તારનો બ્લેકમેલર અને ગુંડો, જેની હત્યા કરીને વિટો કોર્લિયોન પાવરફુલ બને છે.
* '''મો ગ્રીન''' – લાસ વેગાસનો મોટો કેસિનો માલિક, જે કોર્લિયોન પરિવારને કેસિનો વેચવાની ના પાડે છે.

== પ્રતિભાવ ==
'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'માં રોજર જેલિનેકે લખ્યું હતું કે આ પુસ્તક &quot;અતિશય સફળ થવા માટે જ સર્જાયું હતું, અને તે માત્ર એટલા માટે નહીં કે માફિયા અત્યારે સમાચારોમાં છે. પુઝોની નવલકથા એક અદ્ભુત કલ્પના સમાન છે, જે કોઈ પણ પરિણામની ચિંતા વગર હિંસક વ્યક્તિગત સત્તાનો એક કુશળ ચિતાર રજૂ કરે છે. કોર્લિયોન 'પરિવાર'ના ભોગ બનનારા લોકો કાં તો ગુંડાઓ છે અથવા તો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારીઓ છે - એટલે કે એવા લોકો જેને વાસ્તવિક જીવનમાં તમે કે હું ક્યારેય મળવા ઈચ્છીશું નહીં. ડોન વિટો કહેતા તેમ, આ બધું માત્ર ધંધો છે, અંગત કંઈ જ નથી. પુસ્તકમાં સામાન્ય લોકોની ઝલક પણ જોવા મળતી નથી, તેથી વાચકને આ વૃદ્ધ વડા (ડોન વિટો) સિવાય અન્ય કોઈ પાત્ર પ્રત્યે સહાનુભૂતિ રાખવાની તક મળતી નથી, જેઓ પોતાના વહાલા પરિવાર માટે દુનિયાને સુરક્ષિત બનાવી રહ્યા છે.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news| location=New York| work=The New York Times| first=Roger | last=Jellinek | title=Just Business, Not Personal| date=4 March 1969}}&lt;/ref&gt; આ નવલકથા 'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'ની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને માત્ર બે વર્ષમાં જ તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ ગઈ હતી.&lt;ref&gt;{{cite web | title=&quot;The Godfather&quot; Turns 40 |work=CBS News|publisher=CBS Interactive Inc. | url=http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ | date=March 15, 2012 | access-date=July 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140717004801/http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ |archive-date=July 17, 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

આ નવલકથા પીબીએસ ની 'ધ ગ્રેટ અમેરિકન રીડ' દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી &quot;અમેરિકાના ૧૦૦ સૌથી પ્રિય પુસ્તકો&quot; ની યાદીમાં ૫૩મા ક્રમે સ્થાન પામી છે.&lt;ref&gt;[https://www.pbs.org/the-great-american-read/books/#/ The Great American Read. &quot;America’s 100 most-loved books.&quot; PBS. Retrieved 15 January 2024.]&lt;/ref&gt; યુનાઇટેડ કિંગડમ માં, વર્ષ ૨૦૦૩માં બીબીસી ની 'ધ બિગ રીડ' દ્વારા દેશના ટોચના ૨૦૦ સર્વશ્રેષ્ઠ પુસ્તકો શોધવાના હેતુથી કરાયેલા સર્વેક્ષણમાં આ નવલકથા ૯૧મા ક્રમે રહી હતી.

== રૂપાંતરણ ==
આ નવલકથા પરથી વર્ષ ૧૯૭૨માં હોલીવુડના દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલા દ્વારા 'ધ ગોડફાધર' નામની આઇકોનિક ફિલ્મ બનાવવામાં આવી હતી, જેમાં માર્લોન બ્રાન્ડોએ ડોન વિટો કોર્લિયોન ('ધ ગોડફાધર') અને અલ પચીનોએ માઈકલ કોર્લિયોનની યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી હતી. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ હતી અને તે વર્ષે વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી વધુ કમાણી કરનારી પ્રથમ ફિલ્મ બની હતી. આ ફિલ્મને પ્રતિષ્ઠિત ઓસ્કાર એવોર્ડ પણ મળ્યો હતો અને તેને વિશ્વ સિનેમાની સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મોમાં સ્થાન મળેલું છે. આ ફિલ્મે વૈશ્વિક સ્તરે ગેંગસ્ટર સિનેમા માટે એક નવો બેન્ચમાર્ક સ્થાપિત કર્યો હતો.

આ વૈશ્વિક લોકપ્રિયતાને કારણે વૈશ્વિક સિનેમા જગતમાં તેના પરથી પ્રેરિત થઈને અનેક સત્તાવાર અને અનધિકૃત રીમેક ફિલ્મો બનાવવામાં આવી છે:

== ગુજરાતી અનુવાદ ==
મારીયો પુઝોની આ વિશ્વપ્રસિદ્ધ નવલકથાનો સત્તાવાર ગુજરાતી અનુવાદ જાણીતા કટારલેખક અને સાહિત્યકાર [[સૌરભ શાહ]] દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. આ અનુવાદિત પુસ્તક સૌપ્રથમ વર્ષ ૨૦૧૨-૨૦૧૩માં ગુજરાતના અગ્રણી પ્રકાશન ગૃહ 'આર. આર. શેઠ એન્ડ કંપની' દ્વારા પુસ્તક સ્વરૂપે પ્રકાશીત કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;[https://rrsheth.com/shop/godfather/ આર. આર. શેઠ બુક્સ: ગોડફાધર ગુજરાતી પુસ્તકની સત્તાવાર વિગત]&lt;/ref&gt;

== સંદર્ભ ==
&lt;references /&gt;

[[શ્રેણી:નવલકથા]]
[[શ્રેણી:અમેરિકન નવલકથાઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૬૯ની નવલકથાઓ]]</text>
      <sha1>d6gwrejkgg7r9qjlf6u1nrkd2l3ftsh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903043</id>
      <parentid>903042</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T14:51:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* સહાયક પાત્રો */</comment>
      <origin>903043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17614" sha1="hfw8pwdn05q0neh4dqp32k17ltrol01" xml:space="preserve">{{Infobox book
| name          = ધ ગોડફાધર
| title_orig    = ધ ગોડફાધર
| image         = 
| caption       = 
| author        = [[મારીયો પુઝો]]
| country       = અમેરિકા
| language      = [[અંગ્રેજી]]
| genre         = ક્રાઇમ ફિક્શન
| publisher     = જી પી પુટનામ્સ સન્સ
| pub_date      = ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯
| pages         = 446
| isbn          = 978-0-399-10341-4
}}

'''ધ ગોડફાધર''' ({{lang-en|The Godfather}}) એ અમેરિકન લેખક મારીયો પુઝો દ્વારા લખાયેલી એક અત્યંત પ્રખ્યાત ગુનાહિત નવલકથા છે. આ પુસ્તક સૌપ્રથમ ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯ના રોજ બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. આ નવલકથા ન્યૂ યોર્ક સિટી અને લોંગ આઇલેન્ડમાં સક્રિય એક કાલ્પનિક માફિયા પરિવાર અને તેના વડા વિટો કોર્લિયોન, જેઓ 'ધ ગોડફાધર' તરીકે ઓળખાય છે, તેમની વાર્તાની વિગતવાર રજૂઆત કરે છે. આ વાર્તા મુખ્યત્વે વર્ષ ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળાને આવરી લે છે, અને તેમાં ડોન વિટો કોર્લિયોનના પ્રારંભિક બાળપણથી લઈને પુખ્ત વયના સુધીના જીવનની ભૂતકાળની વાર્તા નો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

આ પુસ્તક ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહ્યું હતું અને સમગ્ર વિશ્વમાં તેની કરોડો નકલો વેચાઈ હતી.&lt;ref&gt;&quot;The New York Times Best Seller List - 1969&quot; (PDF). Hawes Publications.&lt;/ref&gt;

== પૃષ્ઠભૂમિ અને કથાવસ્તુ ==
વાર્તા ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ દરમિયાન અમેરિકાના ન્યૂયોર્ક સિટીમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારોના પરસ્પર સંઘર્ષ પર આધારિત છે. વાર્તાના કેન્દ્રમાં ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પારિવારિક મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે. જ્યારે અન્ય પરિવારો માદક પદાર્થોના વ્યાપારમાં જોડાવા દબાણ કરે છે, ત્યારે ડોન વિટો તેનો ઇનકાર કરે છે, જેના કારણે ગેંગ-વોર શરૂ થાય છે.

વાર્તાનો મુખ્ય ભાગ ડોનના નાના પુત્ર, માઈકલ કોર્લિયોનની આસપાસ ફરે છે. માઈકલ બીજા વિશ્વયુદ્ધનો હીરો છે અને શરૂઆતમાં પોતાના પરિવારના ગેરકાયદેસર ધંધાઓથી દૂર રહેવા માંગે છે. પરંતુ પિતા પર થયેલા જીવલેણ હુમલા અને મોટા ભાઈ સોની કોર્લિયોનની હત્યા બાદ, સંજોગોવશાત માઈકલ પરિવારની જવાબદારી સ્વીકારે છે અને ક્રૂરતાપૂર્વક તમામ વિરોધીઓનો સફાયો કરીને નવો ડોન બનવા તરફ આગળ વધે છે.
== પાત્રો ==
=== મુખ્ય પાત્રો ===
* '''વિટો કોર્લિયોન''' - ન્યૂયોર્ક ના પાંચ માફિયા પરિવાર માં કોર્લિયોન પરિવારના વડા અને વાર્તાના મુખ્ય પાત્ર.
* '''માઈકલ કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો કોર્લિયોનનો નાનો પુત્ર, જે આગળ જતાં કોર્લિયોન માફિયા પરિવારનો ઉત્તરાધિકારી બને છે.
* '''સોની કોર્લિયોન''' - ડોનનો મોટો, ઉતાવળિયો અને આક્રમક પુત્ર.
* '''ફ્રેડો કોર્લિયોન''' - ડોનનો વચલો અને નબળો પુત્ર.
* '''ટોમ હેગન''' - કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય સલાહકાર અને વકીલ.

=== સહાયક પાત્રો ===
* '''કે આદમ્સ''' – માઈકલ કોર્લિયોનની ગર્લફ્રેન્ડ અને પાછળથી તેની બીજી પત્ની.
* '''કોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટોની એકમાત્ર પુત્રી, જેના લગ્નથી વાર્તાની શરૂઆત થાય છે.
* '''કાર્લો રિઝી''' – કોનીનો પતિ, જે પાછળથી કોર્લિયોન પરિવાર સાથે ગદ્દારી કરે છે.
* '''પીટર ક્લેમેન્ઝા''' – કોર્લિયોન પરિવારના વફાદાર કેપોરેજીમ અને ડોનના જૂના મિત્ર.
* '''સાલવ્ટોરે  સાલ ટેસિયો''' – કોર્લિયોન પરિવારના અન્ય એક વફાદાર કેપોરેજીમ, જે પાછળથી ડોન વિટોના મૃત્યુ પછી દુશ્મનો સાથે હાથ મિલાવે છે.
* '''જોની ફોન્ટેન''' – ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર અને પ્રખ્યાત હોલીવુડ ગાયક-અભિનેતા.
* '''ડોન ટોમાસિનો''' – સિસિલીમાં કોર્લિયોન પરિવારના જૂના મિત્ર, જે માઇકલ જ્યારે સિસિલી ભાગી જાય છે ત્યારે તેને આશરો આપે છે.
* '''ડોન ચિચિયો''' – સિસિલીનો ક્રૂર માફિયા બોસ, જેની વિટો કોર્લિયોન હત્યા કરીને તેના પરિવાર (માતા, પિતા, અને મોટા ભાઈ) ની હત્યા નો બદલો લે છે.
* '''ડોન ફેનુચી''' – ન્યૂયોર્કના લિટલ ઇટાલી વિસ્તારનો બ્લેકમેલર અને ગુંડો, જેની હત્યા કરીને વિટો કોર્લિયોન પાવરફુલ બને છે.
* '''મો ગ્રીન''' – લાસ વેગાસનો મોટો કેસિનો માલિક, જે કોર્લિયોન પરિવારને કેસિનો વેચવાની ના પાડે છે.
* '''કેપ્ટન મેકક્લસ્કી''' – ન્યૂયોર્ક પોલીસનો ભ્રષ્ટ કેપ્ટન, જે સોલોઝો પાસેથી મોટી લાંચ લઈને કોર્લિયોન પરિવાર વિરુદ્ધ કામ કરે છે. તે હોસ્પિટલમાંથી ડોન વિટોના સુરક્ષા ગાર્ડ્સને હટાવીને દુશ્મનો માટે રસ્તો સાફ કરી આપે છે અને ત્યાં પહોંચેલા માઇકલને પકડીને મોઢા પર જોરદાર થપ્પડ મારે છે. આ અપમાન અને પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે આગળ જતાં માઇકલ બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં મીટિંગ દરમિયાન તેની સોલોઝો સાથે હત્યા કરી નાખે છે.
* '''વર્જિલ સોલોઝો''' – 'ધ ટર્ક' તરીકે ઓળખાતો હેરોઇનનો સ્મગલર, જે ડોન વિટો પર જીવલેણ હુમલો કરાવે છે. જેના બદલામાં મિટિંગ દરમિયાન બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં માઇકલ કોર્લિયોન પોતાના પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે સોલોઝો અને કેપ્ટન મેકક્લસ્કી બંનેની ગોળી મારીને હત્યા કરી નાખે છે. 
* '''એપોલોનિયા વિટેલી''' – સિસિલીની એક અત્યંત સુંદર સ્થાનિક યુવતી, જેની સાથે માઇકલ સિસિલી પ્રવાસ દરમિયાન પ્રેમમાં પડે છે અને લગ્ન કરે છે. જો કે, કોર્લિયોન પરિવારનો એક બોડીગાર્ડ ગદ્દારી કરે છે અને માઇકલને મારવા માટે કારમાં બોમ્બ ફિટ કરી દે છે, જેમાં માઇકલની જગ્યાએ એપોલોનિયા જેવી કાર ચાલુ કરે છે કે તરત જ બોમ્બ બ્લાસ્ટ થતાં તેનું કરુણ મૃત્યુ થાય છે.

== પ્રતિભાવ ==
'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'માં રોજર જેલિનેકે લખ્યું હતું કે આ પુસ્તક &quot;અતિશય સફળ થવા માટે જ સર્જાયું હતું, અને તે માત્ર એટલા માટે નહીં કે માફિયા અત્યારે સમાચારોમાં છે. પુઝોની નવલકથા એક અદ્ભુત કલ્પના સમાન છે, જે કોઈ પણ પરિણામની ચિંતા વગર હિંસક વ્યક્તિગત સત્તાનો એક કુશળ ચિતાર રજૂ કરે છે. કોર્લિયોન 'પરિવાર'ના ભોગ બનનારા લોકો કાં તો ગુંડાઓ છે અથવા તો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારીઓ છે - એટલે કે એવા લોકો જેને વાસ્તવિક જીવનમાં તમે કે હું ક્યારેય મળવા ઈચ્છીશું નહીં. ડોન વિટો કહેતા તેમ, આ બધું માત્ર ધંધો છે, અંગત કંઈ જ નથી. પુસ્તકમાં સામાન્ય લોકોની ઝલક પણ જોવા મળતી નથી, તેથી વાચકને આ વૃદ્ધ વડા (ડોન વિટો) સિવાય અન્ય કોઈ પાત્ર પ્રત્યે સહાનુભૂતિ રાખવાની તક મળતી નથી, જેઓ પોતાના વહાલા પરિવાર માટે દુનિયાને સુરક્ષિત બનાવી રહ્યા છે.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news| location=New York| work=The New York Times| first=Roger | last=Jellinek | title=Just Business, Not Personal| date=4 March 1969}}&lt;/ref&gt; આ નવલકથા 'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'ની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને માત્ર બે વર્ષમાં જ તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ ગઈ હતી.&lt;ref&gt;{{cite web | title=&quot;The Godfather&quot; Turns 40 |work=CBS News|publisher=CBS Interactive Inc. | url=http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ | date=March 15, 2012 | access-date=July 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140717004801/http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ |archive-date=July 17, 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

આ નવલકથા પીબીએસ ની 'ધ ગ્રેટ અમેરિકન રીડ' દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી &quot;અમેરિકાના ૧૦૦ સૌથી પ્રિય પુસ્તકો&quot; ની યાદીમાં ૫૩મા ક્રમે સ્થાન પામી છે.&lt;ref&gt;[https://www.pbs.org/the-great-american-read/books/#/ The Great American Read. &quot;America’s 100 most-loved books.&quot; PBS. Retrieved 15 January 2024.]&lt;/ref&gt; યુનાઇટેડ કિંગડમ માં, વર્ષ ૨૦૦૩માં બીબીસી ની 'ધ બિગ રીડ' દ્વારા દેશના ટોચના ૨૦૦ સર્વશ્રેષ્ઠ પુસ્તકો શોધવાના હેતુથી કરાયેલા સર્વેક્ષણમાં આ નવલકથા ૯૧મા ક્રમે રહી હતી.

== રૂપાંતરણ ==
આ નવલકથા પરથી વર્ષ ૧૯૭૨માં હોલીવુડના દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલા દ્વારા 'ધ ગોડફાધર' નામની આઇકોનિક ફિલ્મ બનાવવામાં આવી હતી, જેમાં માર્લોન બ્રાન્ડોએ ડોન વિટો કોર્લિયોન ('ધ ગોડફાધર') અને અલ પચીનોએ માઈકલ કોર્લિયોનની યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી હતી. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ હતી અને તે વર્ષે વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી વધુ કમાણી કરનારી પ્રથમ ફિલ્મ બની હતી. આ ફિલ્મને પ્રતિષ્ઠિત ઓસ્કાર એવોર્ડ પણ મળ્યો હતો અને તેને વિશ્વ સિનેમાની સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મોમાં સ્થાન મળેલું છે. આ ફિલ્મે વૈશ્વિક સ્તરે ગેંગસ્ટર સિનેમા માટે એક નવો બેન્ચમાર્ક સ્થાપિત કર્યો હતો.

આ વૈશ્વિક લોકપ્રિયતાને કારણે વૈશ્વિક સિનેમા જગતમાં તેના પરથી પ્રેરિત થઈને અનેક સત્તાવાર અને અનધિકૃત રીમેક ફિલ્મો બનાવવામાં આવી છે:

== ગુજરાતી અનુવાદ ==
મારીયો પુઝોની આ વિશ્વપ્રસિદ્ધ નવલકથાનો સત્તાવાર ગુજરાતી અનુવાદ જાણીતા કટારલેખક અને સાહિત્યકાર [[સૌરભ શાહ]] દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. આ અનુવાદિત પુસ્તક સૌપ્રથમ વર્ષ ૨૦૧૨-૨૦૧૩માં ગુજરાતના અગ્રણી પ્રકાશન ગૃહ 'આર. આર. શેઠ એન્ડ કંપની' દ્વારા પુસ્તક સ્વરૂપે પ્રકાશીત કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;[https://rrsheth.com/shop/godfather/ આર. આર. શેઠ બુક્સ: ગોડફાધર ગુજરાતી પુસ્તકની સત્તાવાર વિગત]&lt;/ref&gt;

== સંદર્ભ ==
&lt;references /&gt;

[[શ્રેણી:નવલકથા]]
[[શ્રેણી:અમેરિકન નવલકથાઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૬૯ની નવલકથાઓ]]</text>
      <sha1>hfw8pwdn05q0neh4dqp32k17ltrol01</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903044</id>
      <parentid>903043</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T14:57:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* સહાયક પાત્રો */</comment>
      <origin>903044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18002" sha1="161xg4p735qasridu66j4akvd1zhh3z" xml:space="preserve">{{Infobox book
| name          = ધ ગોડફાધર
| title_orig    = ધ ગોડફાધર
| image         = 
| caption       = 
| author        = [[મારીયો પુઝો]]
| country       = અમેરિકા
| language      = [[અંગ્રેજી]]
| genre         = ક્રાઇમ ફિક્શન
| publisher     = જી પી પુટનામ્સ સન્સ
| pub_date      = ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯
| pages         = 446
| isbn          = 978-0-399-10341-4
}}

'''ધ ગોડફાધર''' ({{lang-en|The Godfather}}) એ અમેરિકન લેખક મારીયો પુઝો દ્વારા લખાયેલી એક અત્યંત પ્રખ્યાત ગુનાહિત નવલકથા છે. આ પુસ્તક સૌપ્રથમ ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯ના રોજ બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. આ નવલકથા ન્યૂ યોર્ક સિટી અને લોંગ આઇલેન્ડમાં સક્રિય એક કાલ્પનિક માફિયા પરિવાર અને તેના વડા વિટો કોર્લિયોન, જેઓ 'ધ ગોડફાધર' તરીકે ઓળખાય છે, તેમની વાર્તાની વિગતવાર રજૂઆત કરે છે. આ વાર્તા મુખ્યત્વે વર્ષ ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળાને આવરી લે છે, અને તેમાં ડોન વિટો કોર્લિયોનના પ્રારંભિક બાળપણથી લઈને પુખ્ત વયના સુધીના જીવનની ભૂતકાળની વાર્તા નો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

આ પુસ્તક ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહ્યું હતું અને સમગ્ર વિશ્વમાં તેની કરોડો નકલો વેચાઈ હતી.&lt;ref&gt;&quot;The New York Times Best Seller List - 1969&quot; (PDF). Hawes Publications.&lt;/ref&gt;

== પૃષ્ઠભૂમિ અને કથાવસ્તુ ==
વાર્તા ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ દરમિયાન અમેરિકાના ન્યૂયોર્ક સિટીમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારોના પરસ્પર સંઘર્ષ પર આધારિત છે. વાર્તાના કેન્દ્રમાં ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પારિવારિક મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે. જ્યારે અન્ય પરિવારો માદક પદાર્થોના વ્યાપારમાં જોડાવા દબાણ કરે છે, ત્યારે ડોન વિટો તેનો ઇનકાર કરે છે, જેના કારણે ગેંગ-વોર શરૂ થાય છે.

વાર્તાનો મુખ્ય ભાગ ડોનના નાના પુત્ર, માઈકલ કોર્લિયોનની આસપાસ ફરે છે. માઈકલ બીજા વિશ્વયુદ્ધનો હીરો છે અને શરૂઆતમાં પોતાના પરિવારના ગેરકાયદેસર ધંધાઓથી દૂર રહેવા માંગે છે. પરંતુ પિતા પર થયેલા જીવલેણ હુમલા અને મોટા ભાઈ સોની કોર્લિયોનની હત્યા બાદ, સંજોગોવશાત માઈકલ પરિવારની જવાબદારી સ્વીકારે છે અને ક્રૂરતાપૂર્વક તમામ વિરોધીઓનો સફાયો કરીને નવો ડોન બનવા તરફ આગળ વધે છે.
== પાત્રો ==
=== મુખ્ય પાત્રો ===
* '''વિટો કોર્લિયોન''' - ન્યૂયોર્ક ના પાંચ માફિયા પરિવાર માં કોર્લિયોન પરિવારના વડા અને વાર્તાના મુખ્ય પાત્ર.
* '''માઈકલ કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો કોર્લિયોનનો નાનો પુત્ર, જે આગળ જતાં કોર્લિયોન માફિયા પરિવારનો ઉત્તરાધિકારી બને છે.
* '''સોની કોર્લિયોન''' - ડોનનો મોટો, ઉતાવળિયો અને આક્રમક પુત્ર.
* '''ફ્રેડો કોર્લિયોન''' - ડોનનો વચલો અને નબળો પુત્ર.
* '''ટોમ હેગન''' - કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય સલાહકાર અને વકીલ.

=== સહાયક પાત્રો ===
* '''કાર્મેલા &quot;મામા&quot; કોર્લિયોન''' – ડોન વિટોની પત્ની અને સોની, માઈકલ, ફ્રેડો તથા કોનીની માતા.
* '''કે આદમ્સ''' – માઈકલ કોર્લિયોનની ગર્લફ્રેન્ડ અને પાછળથી તેની બીજી પત્ની.
* '''કોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટોની એકમાત્ર પુત્રી તથા સોની, માઈકલ, અને ફ્રેડોની બહેન, જેના લગ્નથી વાર્તાની શરૂઆત થાય છે.
* '''કાર્લો રિઝી''' – કોનીનો પતિ, જે પાછળથી કોર્લિયોન પરિવાર સાથે ગદ્દારી કરે છે.
* '''પીટર ક્લેમેન્ઝા''' – કોર્લિયોન પરિવારના વફાદાર કેપોરેજીમ અને ડોન વિટો ના જૂના મિત્ર.
* '''સાલવ્ટોરે  સાલ ટેસિયો''' – કોર્લિયોન પરિવારના અન્ય એક વફાદાર કેપોરેજીમ, જે પાછળથી ડોન વિટોના મૃત્યુ પછી દુશ્મનો સાથે હાથ મિલાવે છે.
* '''જોની ફોન્ટેન''' – ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર અને પ્રખ્યાત હોલીવુડ ગાયક તેમજ સુપરસ્ટાર અભિનેતા.
* '''ડોન ટોમાસિનો''' – સિસિલીમાં કોર્લિયોન પરિવારના જૂના મિત્ર, જે માઇકલ જ્યારે સિસિલી ભાગી જાય છે ત્યારે તેને આશરો આપે છે.
* '''ડોન ચિચિયો''' – સિસિલીનો ક્રૂર માફિયા બોસ, જેની વિટો કોર્લિયોન હત્યા કરીને તેના પરિવાર (માતા, પિતા, અને મોટા ભાઈ) ની હત્યા નો બદલો લે છે.
* '''ડોન ફેનુચી''' – ન્યૂયોર્કના લિટલ ઇટાલી વિસ્તારનો બ્લેકમેલર અને ગુંડો, જેની હત્યા કરીને વિટો કોર્લિયોન પાવરફુલ બને છે.
* '''મો ગ્રીન''' – લાસ વેગાસનો મોટો કેસિનો માલિક, જે કોર્લિયોન પરિવારને કેસિનો વેચવાની ના પાડે છે.
* '''કેપ્ટન માર્ક મેકક્લસ્કી''' – ન્યૂયોર્ક પોલીસનો ભ્રષ્ટ કેપ્ટન, જે સોલોઝો પાસેથી મોટી લાંચ લઈને કોર્લિયોન પરિવાર વિરુદ્ધ કામ કરે છે. તે હોસ્પિટલમાંથી ડોન વિટોના સુરક્ષા ગાર્ડ્સને હટાવીને દુશ્મનો માટે રસ્તો સાફ કરી આપે છે અને ત્યાં પહોંચેલા માઇકલને પકડીને મોઢા પર જોરદાર થપ્પડ મારે છે. આ અપમાન અને પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે આગળ જતાં માઇકલ બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં મીટિંગ દરમિયાન તેની સોલોઝો સાથે હત્યા કરી નાખે છે.
* '''વર્જિલ સોલોઝો''' – 'ધ ટર્ક' તરીકે ઓળખાતો હેરોઇનનો સ્મગલર, જે ડોન વિટો પર જીવલેણ હુમલો કરાવે છે. જેના બદલામાં મિટિંગ દરમિયાન બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં માઇકલ કોર્લિયોન પોતાના પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે સોલોઝો અને કેપ્ટન મેકક્લસ્કી બંનેની ગોળી મારીને હત્યા કરી નાખે છે. 
* '''એપોલોનિયા વિટેલી''' – સિસિલીની એક અત્યંત સુંદર સ્થાનિક યુવતી, જેની સાથે માઇકલ સિસિલી પ્રવાસ દરમિયાન પ્રેમમાં પડે છે અને લગ્ન કરે છે. જો કે, કોર્લિયોન પરિવારનો એક બોડીગાર્ડ ગદ્દારી કરે છે અને માઇકલને મારવા માટે કારમાં બોમ્બ ફિટ કરી દે છે, જેમાં માઇકલની જગ્યાએ એપોલોનિયા જેવી કાર ચાલુ કરે છે કે તરત જ બોમ્બ બ્લાસ્ટ થતાં તેનું કરુણ મૃત્યુ થાય છે.

== પ્રતિભાવ ==
'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'માં રોજર જેલિનેકે લખ્યું હતું કે આ પુસ્તક &quot;અતિશય સફળ થવા માટે જ સર્જાયું હતું, અને તે માત્ર એટલા માટે નહીં કે માફિયા અત્યારે સમાચારોમાં છે. પુઝોની નવલકથા એક અદ્ભુત કલ્પના સમાન છે, જે કોઈ પણ પરિણામની ચિંતા વગર હિંસક વ્યક્તિગત સત્તાનો એક કુશળ ચિતાર રજૂ કરે છે. કોર્લિયોન 'પરિવાર'ના ભોગ બનનારા લોકો કાં તો ગુંડાઓ છે અથવા તો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારીઓ છે - એટલે કે એવા લોકો જેને વાસ્તવિક જીવનમાં તમે કે હું ક્યારેય મળવા ઈચ્છીશું નહીં. ડોન વિટો કહેતા તેમ, આ બધું માત્ર ધંધો છે, અંગત કંઈ જ નથી. પુસ્તકમાં સામાન્ય લોકોની ઝલક પણ જોવા મળતી નથી, તેથી વાચકને આ વૃદ્ધ વડા (ડોન વિટો) સિવાય અન્ય કોઈ પાત્ર પ્રત્યે સહાનુભૂતિ રાખવાની તક મળતી નથી, જેઓ પોતાના વહાલા પરિવાર માટે દુનિયાને સુરક્ષિત બનાવી રહ્યા છે.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news| location=New York| work=The New York Times| first=Roger | last=Jellinek | title=Just Business, Not Personal| date=4 March 1969}}&lt;/ref&gt; આ નવલકથા 'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'ની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને માત્ર બે વર્ષમાં જ તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ ગઈ હતી.&lt;ref&gt;{{cite web | title=&quot;The Godfather&quot; Turns 40 |work=CBS News|publisher=CBS Interactive Inc. | url=http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ | date=March 15, 2012 | access-date=July 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140717004801/http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ |archive-date=July 17, 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

આ નવલકથા પીબીએસ ની 'ધ ગ્રેટ અમેરિકન રીડ' દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી &quot;અમેરિકાના ૧૦૦ સૌથી પ્રિય પુસ્તકો&quot; ની યાદીમાં ૫૩મા ક્રમે સ્થાન પામી છે.&lt;ref&gt;[https://www.pbs.org/the-great-american-read/books/#/ The Great American Read. &quot;America’s 100 most-loved books.&quot; PBS. Retrieved 15 January 2024.]&lt;/ref&gt; યુનાઇટેડ કિંગડમ માં, વર્ષ ૨૦૦૩માં બીબીસી ની 'ધ બિગ રીડ' દ્વારા દેશના ટોચના ૨૦૦ સર્વશ્રેષ્ઠ પુસ્તકો શોધવાના હેતુથી કરાયેલા સર્વેક્ષણમાં આ નવલકથા ૯૧મા ક્રમે રહી હતી.

== રૂપાંતરણ ==
આ નવલકથા પરથી વર્ષ ૧૯૭૨માં હોલીવુડના દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલા દ્વારા 'ધ ગોડફાધર' નામની આઇકોનિક ફિલ્મ બનાવવામાં આવી હતી, જેમાં માર્લોન બ્રાન્ડોએ ડોન વિટો કોર્લિયોન ('ધ ગોડફાધર') અને અલ પચીનોએ માઈકલ કોર્લિયોનની યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી હતી. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ હતી અને તે વર્ષે વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી વધુ કમાણી કરનારી પ્રથમ ફિલ્મ બની હતી. આ ફિલ્મને પ્રતિષ્ઠિત ઓસ્કાર એવોર્ડ પણ મળ્યો હતો અને તેને વિશ્વ સિનેમાની સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મોમાં સ્થાન મળેલું છે. આ ફિલ્મે વૈશ્વિક સ્તરે ગેંગસ્ટર સિનેમા માટે એક નવો બેન્ચમાર્ક સ્થાપિત કર્યો હતો.

આ વૈશ્વિક લોકપ્રિયતાને કારણે વૈશ્વિક સિનેમા જગતમાં તેના પરથી પ્રેરિત થઈને અનેક સત્તાવાર અને અનધિકૃત રીમેક ફિલ્મો બનાવવામાં આવી છે:

== ગુજરાતી અનુવાદ ==
મારીયો પુઝોની આ વિશ્વપ્રસિદ્ધ નવલકથાનો સત્તાવાર ગુજરાતી અનુવાદ જાણીતા કટારલેખક અને સાહિત્યકાર [[સૌરભ શાહ]] દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. આ અનુવાદિત પુસ્તક સૌપ્રથમ વર્ષ ૨૦૧૨-૨૦૧૩માં ગુજરાતના અગ્રણી પ્રકાશન ગૃહ 'આર. આર. શેઠ એન્ડ કંપની' દ્વારા પુસ્તક સ્વરૂપે પ્રકાશીત કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;[https://rrsheth.com/shop/godfather/ આર. આર. શેઠ બુક્સ: ગોડફાધર ગુજરાતી પુસ્તકની સત્તાવાર વિગત]&lt;/ref&gt;

== સંદર્ભ ==
&lt;references /&gt;

[[શ્રેણી:નવલકથા]]
[[શ્રેણી:અમેરિકન નવલકથાઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૬૯ની નવલકથાઓ]]</text>
      <sha1>161xg4p735qasridu66j4akvd1zhh3z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903045</id>
      <parentid>903044</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T15:04:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* મુખ્ય પાત્રો */</comment>
      <origin>903045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18840" sha1="kvma12cnn5bty4fj1p9bdkvylzw3kvx" xml:space="preserve">{{Infobox book
| name          = ધ ગોડફાધર
| title_orig    = ધ ગોડફાધર
| image         = 
| caption       = 
| author        = [[મારીયો પુઝો]]
| country       = અમેરિકા
| language      = [[અંગ્રેજી]]
| genre         = ક્રાઇમ ફિક્શન
| publisher     = જી પી પુટનામ્સ સન્સ
| pub_date      = ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯
| pages         = 446
| isbn          = 978-0-399-10341-4
}}

'''ધ ગોડફાધર''' ({{lang-en|The Godfather}}) એ અમેરિકન લેખક મારીયો પુઝો દ્વારા લખાયેલી એક અત્યંત પ્રખ્યાત ગુનાહિત નવલકથા છે. આ પુસ્તક સૌપ્રથમ ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯ના રોજ બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. આ નવલકથા ન્યૂ યોર્ક સિટી અને લોંગ આઇલેન્ડમાં સક્રિય એક કાલ્પનિક માફિયા પરિવાર અને તેના વડા વિટો કોર્લિયોન, જેઓ 'ધ ગોડફાધર' તરીકે ઓળખાય છે, તેમની વાર્તાની વિગતવાર રજૂઆત કરે છે. આ વાર્તા મુખ્યત્વે વર્ષ ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળાને આવરી લે છે, અને તેમાં ડોન વિટો કોર્લિયોનના પ્રારંભિક બાળપણથી લઈને પુખ્ત વયના સુધીના જીવનની ભૂતકાળની વાર્તા નો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

આ પુસ્તક ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહ્યું હતું અને સમગ્ર વિશ્વમાં તેની કરોડો નકલો વેચાઈ હતી.&lt;ref&gt;&quot;The New York Times Best Seller List - 1969&quot; (PDF). Hawes Publications.&lt;/ref&gt;

== પૃષ્ઠભૂમિ અને કથાવસ્તુ ==
વાર્તા ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ દરમિયાન અમેરિકાના ન્યૂયોર્ક સિટીમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારોના પરસ્પર સંઘર્ષ પર આધારિત છે. વાર્તાના કેન્દ્રમાં ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પારિવારિક મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે. જ્યારે અન્ય પરિવારો માદક પદાર્થોના વ્યાપારમાં જોડાવા દબાણ કરે છે, ત્યારે ડોન વિટો તેનો ઇનકાર કરે છે, જેના કારણે ગેંગ-વોર શરૂ થાય છે.

વાર્તાનો મુખ્ય ભાગ ડોનના નાના પુત્ર, માઈકલ કોર્લિયોનની આસપાસ ફરે છે. માઈકલ બીજા વિશ્વયુદ્ધનો હીરો છે અને શરૂઆતમાં પોતાના પરિવારના ગેરકાયદેસર ધંધાઓથી દૂર રહેવા માંગે છે. પરંતુ પિતા પર થયેલા જીવલેણ હુમલા અને મોટા ભાઈ સોની કોર્લિયોનની હત્યા બાદ, સંજોગોવશાત માઈકલ પરિવારની જવાબદારી સ્વીકારે છે અને ક્રૂરતાપૂર્વક તમામ વિરોધીઓનો સફાયો કરીને નવો ડોન બનવા તરફ આગળ વધે છે.
== પાત્રો ==
=== મુખ્ય પાત્રો ===
* '''વિટો કોર્લિયોન''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંથી એક એવા કોર્લિયોન પરિવારના વડા, કાર્મેલાના પતિ, તેમજ સોની, માઈકલ, ફ્રેડો અને કોનીના પિતા તથા ટોમ હેગનના દત્તક પિતા.
* '''માઈકલ કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનનો નાનો પુત્ર, જે સોની અને ફ્રેડોનો નાનો ભાઈ તેમજ કોનીનો મોટો ભાઈ છે, અને આગળ જતાં કોર્લિયોન માફિયા પરિવારનો ઉત્તરાધિકારી બને છે.
* '''સોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનના સૌથી મોટા, ઉતાવળિયા અને આક્રમક પુત્ર તેમજ ફ્રેડો, માઈકલ અને કોનીના મોટા ભાઈ.
* '''ફ્રેડો કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનના વચલા અને નબળા પુત્ર, જે સોનીના નાના ભાઈ તેમજ માઈકલ અને કોનીના મોટા ભાઈ છે.
* '''ટોમ હેગન''' – ડોન વિટોના દત્તક પુત્ર તેમજ કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય સલાહકાર અને વકીલ.

=== સહાયક પાત્રો ===
* '''કાર્મેલા &quot;મામા&quot; કોર્લિયોન''' – ડોન વિટોની પત્ની અને સોની, માઈકલ, ફ્રેડો તથા કોનીની માતા.
* '''કે આદમ્સ''' – માઈકલ કોર્લિયોનની ગર્લફ્રેન્ડ અને પાછળથી તેની બીજી પત્ની.
* '''કોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટોની એકમાત્ર પુત્રી તથા સોની, માઈકલ, અને ફ્રેડોની બહેન, જેના લગ્નથી વાર્તાની શરૂઆત થાય છે.
* '''કાર્લો રિઝી''' – કોનીનો પતિ, જે પાછળથી કોર્લિયોન પરિવાર સાથે ગદ્દારી કરે છે.
* '''પીટર ક્લેમેન્ઝા''' – કોર્લિયોન પરિવારના વફાદાર કેપોરેજીમ અને ડોન વિટો ના જૂના મિત્ર.
* '''સાલવ્ટોરે  સાલ ટેસિયો''' – કોર્લિયોન પરિવારના અન્ય એક વફાદાર કેપોરેજીમ, જે પાછળથી ડોન વિટોના મૃત્યુ પછી દુશ્મનો સાથે હાથ મિલાવે છે.
* '''જોની ફોન્ટેન''' – ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર અને પ્રખ્યાત હોલીવુડ ગાયક તેમજ સુપરસ્ટાર અભિનેતા.
* '''ડોન ટોમાસિનો''' – સિસિલીમાં કોર્લિયોન પરિવારના જૂના મિત્ર, જે માઇકલ જ્યારે સિસિલી ભાગી જાય છે ત્યારે તેને આશરો આપે છે.
* '''ડોન ચિચિયો''' – સિસિલીનો ક્રૂર માફિયા બોસ, જેની વિટો કોર્લિયોન હત્યા કરીને તેના પરિવાર (માતા, પિતા, અને મોટા ભાઈ) ની હત્યા નો બદલો લે છે.
* '''ડોન ફેનુચી''' – ન્યૂયોર્કના લિટલ ઇટાલી વિસ્તારનો બ્લેકમેલર અને ગુંડો, જેની હત્યા કરીને વિટો કોર્લિયોન પાવરફુલ બને છે.
* '''મો ગ્રીન''' – લાસ વેગાસનો મોટો કેસિનો માલિક, જે કોર્લિયોન પરિવારને કેસિનો વેચવાની ના પાડે છે.
* '''કેપ્ટન માર્ક મેકક્લસ્કી''' – ન્યૂયોર્ક પોલીસનો ભ્રષ્ટ કેપ્ટન, જે સોલોઝો પાસેથી મોટી લાંચ લઈને કોર્લિયોન પરિવાર વિરુદ્ધ કામ કરે છે. તે હોસ્પિટલમાંથી ડોન વિટોના સુરક્ષા ગાર્ડ્સને હટાવીને દુશ્મનો માટે રસ્તો સાફ કરી આપે છે અને ત્યાં પહોંચેલા માઇકલને પકડીને મોઢા પર જોરદાર થપ્પડ મારે છે. આ અપમાન અને પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે આગળ જતાં માઇકલ બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં મીટિંગ દરમિયાન તેની સોલોઝો સાથે હત્યા કરી નાખે છે.
* '''વર્જિલ સોલોઝો''' – 'ધ ટર્ક' તરીકે ઓળખાતો હેરોઇનનો સ્મગલર, જે ડોન વિટો પર જીવલેણ હુમલો કરાવે છે. જેના બદલામાં મિટિંગ દરમિયાન બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં માઇકલ કોર્લિયોન પોતાના પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે સોલોઝો અને કેપ્ટન મેકક્લસ્કી બંનેની ગોળી મારીને હત્યા કરી નાખે છે. 
* '''એપોલોનિયા વિટેલી''' – સિસિલીની એક અત્યંત સુંદર સ્થાનિક યુવતી, જેની સાથે માઇકલ સિસિલી પ્રવાસ દરમિયાન પ્રેમમાં પડે છે અને લગ્ન કરે છે. જો કે, કોર્લિયોન પરિવારનો એક બોડીગાર્ડ ગદ્દારી કરે છે અને માઇકલને મારવા માટે કારમાં બોમ્બ ફિટ કરી દે છે, જેમાં માઇકલની જગ્યાએ એપોલોનિયા જેવી કાર ચાલુ કરે છે કે તરત જ બોમ્બ બ્લાસ્ટ થતાં તેનું કરુણ મૃત્યુ થાય છે.

== પ્રતિભાવ ==
'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'માં રોજર જેલિનેકે લખ્યું હતું કે આ પુસ્તક &quot;અતિશય સફળ થવા માટે જ સર્જાયું હતું, અને તે માત્ર એટલા માટે નહીં કે માફિયા અત્યારે સમાચારોમાં છે. પુઝોની નવલકથા એક અદ્ભુત કલ્પના સમાન છે, જે કોઈ પણ પરિણામની ચિંતા વગર હિંસક વ્યક્તિગત સત્તાનો એક કુશળ ચિતાર રજૂ કરે છે. કોર્લિયોન 'પરિવાર'ના ભોગ બનનારા લોકો કાં તો ગુંડાઓ છે અથવા તો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારીઓ છે - એટલે કે એવા લોકો જેને વાસ્તવિક જીવનમાં તમે કે હું ક્યારેય મળવા ઈચ્છીશું નહીં. ડોન વિટો કહેતા તેમ, આ બધું માત્ર ધંધો છે, અંગત કંઈ જ નથી. પુસ્તકમાં સામાન્ય લોકોની ઝલક પણ જોવા મળતી નથી, તેથી વાચકને આ વૃદ્ધ વડા (ડોન વિટો) સિવાય અન્ય કોઈ પાત્ર પ્રત્યે સહાનુભૂતિ રાખવાની તક મળતી નથી, જેઓ પોતાના વહાલા પરિવાર માટે દુનિયાને સુરક્ષિત બનાવી રહ્યા છે.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news| location=New York| work=The New York Times| first=Roger | last=Jellinek | title=Just Business, Not Personal| date=4 March 1969}}&lt;/ref&gt; આ નવલકથા 'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'ની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને માત્ર બે વર્ષમાં જ તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ ગઈ હતી.&lt;ref&gt;{{cite web | title=&quot;The Godfather&quot; Turns 40 |work=CBS News|publisher=CBS Interactive Inc. | url=http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ | date=March 15, 2012 | access-date=July 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140717004801/http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ |archive-date=July 17, 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

આ નવલકથા પીબીએસ ની 'ધ ગ્રેટ અમેરિકન રીડ' દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી &quot;અમેરિકાના ૧૦૦ સૌથી પ્રિય પુસ્તકો&quot; ની યાદીમાં ૫૩મા ક્રમે સ્થાન પામી છે.&lt;ref&gt;[https://www.pbs.org/the-great-american-read/books/#/ The Great American Read. &quot;America’s 100 most-loved books.&quot; PBS. Retrieved 15 January 2024.]&lt;/ref&gt; યુનાઇટેડ કિંગડમ માં, વર્ષ ૨૦૦૩માં બીબીસી ની 'ધ બિગ રીડ' દ્વારા દેશના ટોચના ૨૦૦ સર્વશ્રેષ્ઠ પુસ્તકો શોધવાના હેતુથી કરાયેલા સર્વેક્ષણમાં આ નવલકથા ૯૧મા ક્રમે રહી હતી.

== રૂપાંતરણ ==
આ નવલકથા પરથી વર્ષ ૧૯૭૨માં હોલીવુડના દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલા દ્વારા 'ધ ગોડફાધર' નામની આઇકોનિક ફિલ્મ બનાવવામાં આવી હતી, જેમાં માર્લોન બ્રાન્ડોએ ડોન વિટો કોર્લિયોન ('ધ ગોડફાધર') અને અલ પચીનોએ માઈકલ કોર્લિયોનની યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી હતી. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ હતી અને તે વર્ષે વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી વધુ કમાણી કરનારી પ્રથમ ફિલ્મ બની હતી. આ ફિલ્મને પ્રતિષ્ઠિત ઓસ્કાર એવોર્ડ પણ મળ્યો હતો અને તેને વિશ્વ સિનેમાની સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મોમાં સ્થાન મળેલું છે. આ ફિલ્મે વૈશ્વિક સ્તરે ગેંગસ્ટર સિનેમા માટે એક નવો બેન્ચમાર્ક સ્થાપિત કર્યો હતો.

આ વૈશ્વિક લોકપ્રિયતાને કારણે વૈશ્વિક સિનેમા જગતમાં તેના પરથી પ્રેરિત થઈને અનેક સત્તાવાર અને અનધિકૃત રીમેક ફિલ્મો બનાવવામાં આવી છે:

== ગુજરાતી અનુવાદ ==
મારીયો પુઝોની આ વિશ્વપ્રસિદ્ધ નવલકથાનો સત્તાવાર ગુજરાતી અનુવાદ જાણીતા કટારલેખક અને સાહિત્યકાર [[સૌરભ શાહ]] દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. આ અનુવાદિત પુસ્તક સૌપ્રથમ વર્ષ ૨૦૧૨-૨૦૧૩માં ગુજરાતના અગ્રણી પ્રકાશન ગૃહ 'આર. આર. શેઠ એન્ડ કંપની' દ્વારા પુસ્તક સ્વરૂપે પ્રકાશીત કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;[https://rrsheth.com/shop/godfather/ આર. આર. શેઠ બુક્સ: ગોડફાધર ગુજરાતી પુસ્તકની સત્તાવાર વિગત]&lt;/ref&gt;

== સંદર્ભ ==
&lt;references /&gt;

[[શ્રેણી:નવલકથા]]
[[શ્રેણી:અમેરિકન નવલકથાઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૬૯ની નવલકથાઓ]]</text>
      <sha1>kvma12cnn5bty4fj1p9bdkvylzw3kvx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903046</id>
      <parentid>903045</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T15:07:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* સહાયક પાત્રો */</comment>
      <origin>903046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18928" sha1="0o3jlalr0kjxxsmjy6evm1uda0jre42" xml:space="preserve">{{Infobox book
| name          = ધ ગોડફાધર
| title_orig    = ધ ગોડફાધર
| image         = 
| caption       = 
| author        = [[મારીયો પુઝો]]
| country       = અમેરિકા
| language      = [[અંગ્રેજી]]
| genre         = ક્રાઇમ ફિક્શન
| publisher     = જી પી પુટનામ્સ સન્સ
| pub_date      = ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯
| pages         = 446
| isbn          = 978-0-399-10341-4
}}

'''ધ ગોડફાધર''' ({{lang-en|The Godfather}}) એ અમેરિકન લેખક મારીયો પુઝો દ્વારા લખાયેલી એક અત્યંત પ્રખ્યાત ગુનાહિત નવલકથા છે. આ પુસ્તક સૌપ્રથમ ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯ના રોજ બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. આ નવલકથા ન્યૂ યોર્ક સિટી અને લોંગ આઇલેન્ડમાં સક્રિય એક કાલ્પનિક માફિયા પરિવાર અને તેના વડા વિટો કોર્લિયોન, જેઓ 'ધ ગોડફાધર' તરીકે ઓળખાય છે, તેમની વાર્તાની વિગતવાર રજૂઆત કરે છે. આ વાર્તા મુખ્યત્વે વર્ષ ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળાને આવરી લે છે, અને તેમાં ડોન વિટો કોર્લિયોનના પ્રારંભિક બાળપણથી લઈને પુખ્ત વયના સુધીના જીવનની ભૂતકાળની વાર્તા નો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

આ પુસ્તક ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહ્યું હતું અને સમગ્ર વિશ્વમાં તેની કરોડો નકલો વેચાઈ હતી.&lt;ref&gt;&quot;The New York Times Best Seller List - 1969&quot; (PDF). Hawes Publications.&lt;/ref&gt;

== પૃષ્ઠભૂમિ અને કથાવસ્તુ ==
વાર્તા ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ દરમિયાન અમેરિકાના ન્યૂયોર્ક સિટીમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારોના પરસ્પર સંઘર્ષ પર આધારિત છે. વાર્તાના કેન્દ્રમાં ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પારિવારિક મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે. જ્યારે અન્ય પરિવારો માદક પદાર્થોના વ્યાપારમાં જોડાવા દબાણ કરે છે, ત્યારે ડોન વિટો તેનો ઇનકાર કરે છે, જેના કારણે ગેંગ-વોર શરૂ થાય છે.

વાર્તાનો મુખ્ય ભાગ ડોનના નાના પુત્ર, માઈકલ કોર્લિયોનની આસપાસ ફરે છે. માઈકલ બીજા વિશ્વયુદ્ધનો હીરો છે અને શરૂઆતમાં પોતાના પરિવારના ગેરકાયદેસર ધંધાઓથી દૂર રહેવા માંગે છે. પરંતુ પિતા પર થયેલા જીવલેણ હુમલા અને મોટા ભાઈ સોની કોર્લિયોનની હત્યા બાદ, સંજોગોવશાત માઈકલ પરિવારની જવાબદારી સ્વીકારે છે અને ક્રૂરતાપૂર્વક તમામ વિરોધીઓનો સફાયો કરીને નવો ડોન બનવા તરફ આગળ વધે છે.
== પાત્રો ==
=== મુખ્ય પાત્રો ===
* '''વિટો કોર્લિયોન''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંથી એક એવા કોર્લિયોન પરિવારના વડા, કાર્મેલાના પતિ, તેમજ સોની, માઈકલ, ફ્રેડો અને કોનીના પિતા તથા ટોમ હેગનના દત્તક પિતા.
* '''માઈકલ કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનનો નાનો પુત્ર, જે સોની અને ફ્રેડોનો નાનો ભાઈ તેમજ કોનીનો મોટો ભાઈ છે, અને આગળ જતાં કોર્લિયોન માફિયા પરિવારનો ઉત્તરાધિકારી બને છે.
* '''સોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનના સૌથી મોટા, ઉતાવળિયા અને આક્રમક પુત્ર તેમજ ફ્રેડો, માઈકલ અને કોનીના મોટા ભાઈ.
* '''ફ્રેડો કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનના વચલા અને નબળા પુત્ર, જે સોનીના નાના ભાઈ તેમજ માઈકલ અને કોનીના મોટા ભાઈ છે.
* '''ટોમ હેગન''' – ડોન વિટોના દત્તક પુત્ર તેમજ કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય સલાહકાર અને વકીલ.

=== સહાયક પાત્રો ===
* '''કાર્મેલા &quot;મામા&quot; કોર્લિયોન''' – ડોન વિટોની પત્ની અને સોની, માઈકલ, ફ્રેડો તથા કોનીની માતા.
* '''કે આદમ્સ''' – માઈકલ કોર્લિયોનની ગર્લફ્રેન્ડ અને પાછળથી તેની બીજી પત્ની.
* '''કોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનની એકમાત્ર પુત્રી તથા સોની, ફ્રેડો અને માઇકલની સૌથી નાની બહેન, જેના લગ્નથી વાર્તાની શરૂઆત થાય છે.
* '''કાર્લો રિઝી''' – કોનીનો પતિ, જે પાછળથી કોર્લિયોન પરિવાર સાથે ગદ્દારી કરે છે.
* '''પીટર ક્લેમેન્ઝા''' – કોર્લિયોન પરિવારના વફાદાર કેપોરેજીમ અને ડોન વિટો ના જૂના મિત્ર.
* '''સાલવ્ટોરે  સાલ ટેસિયો''' – કોર્લિયોન પરિવારના અન્ય એક વફાદાર કેપોરેજીમ, જે પાછળથી ડોન વિટોના મૃત્યુ પછી દુશ્મનો સાથે હાથ મિલાવે છે.
* '''જોની ફોન્ટેન''' – ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર અને પ્રખ્યાત હોલીવુડ ગાયક તેમજ સુપરસ્ટાર અભિનેતા.
* '''ડોન ટોમાસિનો''' – સિસિલીમાં કોર્લિયોન પરિવારના જૂના મિત્ર, જે માઇકલ જ્યારે સિસિલી ભાગી જાય છે ત્યારે તેને આશરો આપે છે.
* '''ડોન ચિચિયો''' – સિસિલીનો ક્રૂર માફિયા બોસ, જેની વિટો કોર્લિયોન હત્યા કરીને તેના પરિવાર (માતા, પિતા, અને મોટા ભાઈ) ની હત્યા નો બદલો લે છે.
* '''ડોન ફેનુચી''' – ન્યૂયોર્કના લિટલ ઇટાલી વિસ્તારનો બ્લેકમેલર અને ગુંડો, જેની હત્યા કરીને વિટો કોર્લિયોન પાવરફુલ બને છે.
* '''મો ગ્રીન''' – લાસ વેગાસનો મોટો કેસિનો માલિક, જે કોર્લિયોન પરિવારને કેસિનો વેચવાની ના પાડે છે.
* '''કેપ્ટન માર્ક મેકક્લસ્કી''' – ન્યૂયોર્ક પોલીસનો ભ્રષ્ટ કેપ્ટન, જે સોલોઝો પાસેથી મોટી લાંચ લઈને કોર્લિયોન પરિવાર વિરુદ્ધ કામ કરે છે. તે હોસ્પિટલમાંથી ડોન વિટોના સુરક્ષા ગાર્ડ્સને હટાવીને દુશ્મનો માટે રસ્તો સાફ કરી આપે છે અને ત્યાં પહોંચેલા માઇકલને પકડીને મોઢા પર જોરદાર થપ્પડ મારે છે. આ અપમાન અને પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે આગળ જતાં માઇકલ બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં મીટિંગ દરમિયાન તેની સોલોઝો સાથે હત્યા કરી નાખે છે.
* '''વર્જિલ સોલોઝો''' – 'ધ ટર્ક' તરીકે ઓળખાતો હેરોઇનનો સ્મગલર, જે ડોન વિટો પર જીવલેણ હુમલો કરાવે છે. જેના બદલામાં મિટિંગ દરમિયાન બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં માઇકલ કોર્લિયોન પોતાના પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે સોલોઝો અને કેપ્ટન મેકક્લસ્કી બંનેની ગોળી મારીને હત્યા કરી નાખે છે. 
* '''એપોલોનિયા વિટેલી''' – સિસિલીની એક અત્યંત સુંદર સ્થાનિક યુવતી, જેની સાથે માઇકલ સિસિલી પ્રવાસ દરમિયાન પ્રેમમાં પડે છે અને લગ્ન કરે છે. જો કે, કોર્લિયોન પરિવારનો એક બોડીગાર્ડ ગદ્દારી કરે છે અને માઇકલને મારવા માટે કારમાં બોમ્બ ફિટ કરી દે છે, જેમાં માઇકલની જગ્યાએ એપોલોનિયા જેવી કાર ચાલુ કરે છે કે તરત જ બોમ્બ બ્લાસ્ટ થતાં તેનું કરુણ મૃત્યુ થાય છે.

== પ્રતિભાવ ==
'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'માં રોજર જેલિનેકે લખ્યું હતું કે આ પુસ્તક &quot;અતિશય સફળ થવા માટે જ સર્જાયું હતું, અને તે માત્ર એટલા માટે નહીં કે માફિયા અત્યારે સમાચારોમાં છે. પુઝોની નવલકથા એક અદ્ભુત કલ્પના સમાન છે, જે કોઈ પણ પરિણામની ચિંતા વગર હિંસક વ્યક્તિગત સત્તાનો એક કુશળ ચિતાર રજૂ કરે છે. કોર્લિયોન 'પરિવાર'ના ભોગ બનનારા લોકો કાં તો ગુંડાઓ છે અથવા તો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારીઓ છે - એટલે કે એવા લોકો જેને વાસ્તવિક જીવનમાં તમે કે હું ક્યારેય મળવા ઈચ્છીશું નહીં. ડોન વિટો કહેતા તેમ, આ બધું માત્ર ધંધો છે, અંગત કંઈ જ નથી. પુસ્તકમાં સામાન્ય લોકોની ઝલક પણ જોવા મળતી નથી, તેથી વાચકને આ વૃદ્ધ વડા (ડોન વિટો) સિવાય અન્ય કોઈ પાત્ર પ્રત્યે સહાનુભૂતિ રાખવાની તક મળતી નથી, જેઓ પોતાના વહાલા પરિવાર માટે દુનિયાને સુરક્ષિત બનાવી રહ્યા છે.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news| location=New York| work=The New York Times| first=Roger | last=Jellinek | title=Just Business, Not Personal| date=4 March 1969}}&lt;/ref&gt; આ નવલકથા 'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'ની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને માત્ર બે વર્ષમાં જ તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ ગઈ હતી.&lt;ref&gt;{{cite web | title=&quot;The Godfather&quot; Turns 40 |work=CBS News|publisher=CBS Interactive Inc. | url=http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ | date=March 15, 2012 | access-date=July 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140717004801/http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ |archive-date=July 17, 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

આ નવલકથા પીબીએસ ની 'ધ ગ્રેટ અમેરિકન રીડ' દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી &quot;અમેરિકાના ૧૦૦ સૌથી પ્રિય પુસ્તકો&quot; ની યાદીમાં ૫૩મા ક્રમે સ્થાન પામી છે.&lt;ref&gt;[https://www.pbs.org/the-great-american-read/books/#/ The Great American Read. &quot;America’s 100 most-loved books.&quot; PBS. Retrieved 15 January 2024.]&lt;/ref&gt; યુનાઇટેડ કિંગડમ માં, વર્ષ ૨૦૦૩માં બીબીસી ની 'ધ બિગ રીડ' દ્વારા દેશના ટોચના ૨૦૦ સર્વશ્રેષ્ઠ પુસ્તકો શોધવાના હેતુથી કરાયેલા સર્વેક્ષણમાં આ નવલકથા ૯૧મા ક્રમે રહી હતી.

== રૂપાંતરણ ==
આ નવલકથા પરથી વર્ષ ૧૯૭૨માં હોલીવુડના દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલા દ્વારા 'ધ ગોડફાધર' નામની આઇકોનિક ફિલ્મ બનાવવામાં આવી હતી, જેમાં માર્લોન બ્રાન્ડોએ ડોન વિટો કોર્લિયોન ('ધ ગોડફાધર') અને અલ પચીનોએ માઈકલ કોર્લિયોનની યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી હતી. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ હતી અને તે વર્ષે વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી વધુ કમાણી કરનારી પ્રથમ ફિલ્મ બની હતી. આ ફિલ્મને પ્રતિષ્ઠિત ઓસ્કાર એવોર્ડ પણ મળ્યો હતો અને તેને વિશ્વ સિનેમાની સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મોમાં સ્થાન મળેલું છે. આ ફિલ્મે વૈશ્વિક સ્તરે ગેંગસ્ટર સિનેમા માટે એક નવો બેન્ચમાર્ક સ્થાપિત કર્યો હતો.

આ વૈશ્વિક લોકપ્રિયતાને કારણે વૈશ્વિક સિનેમા જગતમાં તેના પરથી પ્રેરિત થઈને અનેક સત્તાવાર અને અનધિકૃત રીમેક ફિલ્મો બનાવવામાં આવી છે:

== ગુજરાતી અનુવાદ ==
મારીયો પુઝોની આ વિશ્વપ્રસિદ્ધ નવલકથાનો સત્તાવાર ગુજરાતી અનુવાદ જાણીતા કટારલેખક અને સાહિત્યકાર [[સૌરભ શાહ]] દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. આ અનુવાદિત પુસ્તક સૌપ્રથમ વર્ષ ૨૦૧૨-૨૦૧૩માં ગુજરાતના અગ્રણી પ્રકાશન ગૃહ 'આર. આર. શેઠ એન્ડ કંપની' દ્વારા પુસ્તક સ્વરૂપે પ્રકાશીત કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;[https://rrsheth.com/shop/godfather/ આર. આર. શેઠ બુક્સ: ગોડફાધર ગુજરાતી પુસ્તકની સત્તાવાર વિગત]&lt;/ref&gt;

== સંદર્ભ ==
&lt;references /&gt;

[[શ્રેણી:નવલકથા]]
[[શ્રેણી:અમેરિકન નવલકથાઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૬૯ની નવલકથાઓ]]</text>
      <sha1>0o3jlalr0kjxxsmjy6evm1uda0jre42</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903047</id>
      <parentid>903046</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T15:09:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* સહાયક પાત્રો */</comment>
      <origin>903047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20915" sha1="pebie0cy0atu3p5vqmuam6mag0bvc4u" xml:space="preserve">{{Infobox book
| name          = ધ ગોડફાધર
| title_orig    = ધ ગોડફાધર
| image         = 
| caption       = 
| author        = [[મારીયો પુઝો]]
| country       = અમેરિકા
| language      = [[અંગ્રેજી]]
| genre         = ક્રાઇમ ફિક્શન
| publisher     = જી પી પુટનામ્સ સન્સ
| pub_date      = ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯
| pages         = 446
| isbn          = 978-0-399-10341-4
}}

'''ધ ગોડફાધર''' ({{lang-en|The Godfather}}) એ અમેરિકન લેખક મારીયો પુઝો દ્વારા લખાયેલી એક અત્યંત પ્રખ્યાત ગુનાહિત નવલકથા છે. આ પુસ્તક સૌપ્રથમ ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯ના રોજ બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. આ નવલકથા ન્યૂ યોર્ક સિટી અને લોંગ આઇલેન્ડમાં સક્રિય એક કાલ્પનિક માફિયા પરિવાર અને તેના વડા વિટો કોર્લિયોન, જેઓ 'ધ ગોડફાધર' તરીકે ઓળખાય છે, તેમની વાર્તાની વિગતવાર રજૂઆત કરે છે. આ વાર્તા મુખ્યત્વે વર્ષ ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળાને આવરી લે છે, અને તેમાં ડોન વિટો કોર્લિયોનના પ્રારંભિક બાળપણથી લઈને પુખ્ત વયના સુધીના જીવનની ભૂતકાળની વાર્તા નો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

આ પુસ્તક ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહ્યું હતું અને સમગ્ર વિશ્વમાં તેની કરોડો નકલો વેચાઈ હતી.&lt;ref&gt;&quot;The New York Times Best Seller List - 1969&quot; (PDF). Hawes Publications.&lt;/ref&gt;

== પૃષ્ઠભૂમિ અને કથાવસ્તુ ==
વાર્તા ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ દરમિયાન અમેરિકાના ન્યૂયોર્ક સિટીમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારોના પરસ્પર સંઘર્ષ પર આધારિત છે. વાર્તાના કેન્દ્રમાં ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પારિવારિક મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે. જ્યારે અન્ય પરિવારો માદક પદાર્થોના વ્યાપારમાં જોડાવા દબાણ કરે છે, ત્યારે ડોન વિટો તેનો ઇનકાર કરે છે, જેના કારણે ગેંગ-વોર શરૂ થાય છે.

વાર્તાનો મુખ્ય ભાગ ડોનના નાના પુત્ર, માઈકલ કોર્લિયોનની આસપાસ ફરે છે. માઈકલ બીજા વિશ્વયુદ્ધનો હીરો છે અને શરૂઆતમાં પોતાના પરિવારના ગેરકાયદેસર ધંધાઓથી દૂર રહેવા માંગે છે. પરંતુ પિતા પર થયેલા જીવલેણ હુમલા અને મોટા ભાઈ સોની કોર્લિયોનની હત્યા બાદ, સંજોગોવશાત માઈકલ પરિવારની જવાબદારી સ્વીકારે છે અને ક્રૂરતાપૂર્વક તમામ વિરોધીઓનો સફાયો કરીને નવો ડોન બનવા તરફ આગળ વધે છે.
== પાત્રો ==
=== મુખ્ય પાત્રો ===
* '''વિટો કોર્લિયોન''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંથી એક એવા કોર્લિયોન પરિવારના વડા, કાર્મેલાના પતિ, તેમજ સોની, માઈકલ, ફ્રેડો અને કોનીના પિતા તથા ટોમ હેગનના દત્તક પિતા.
* '''માઈકલ કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનનો નાનો પુત્ર, જે સોની અને ફ્રેડોનો નાનો ભાઈ તેમજ કોનીનો મોટો ભાઈ છે, અને આગળ જતાં કોર્લિયોન માફિયા પરિવારનો ઉત્તરાધિકારી બને છે.
* '''સોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનના સૌથી મોટા, ઉતાવળિયા અને આક્રમક પુત્ર તેમજ ફ્રેડો, માઈકલ અને કોનીના મોટા ભાઈ.
* '''ફ્રેડો કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનના વચલા અને નબળા પુત્ર, જે સોનીના નાના ભાઈ તેમજ માઈકલ અને કોનીના મોટા ભાઈ છે.
* '''ટોમ હેગન''' – ડોન વિટોના દત્તક પુત્ર તેમજ કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય સલાહકાર અને વકીલ.

=== સહાયક પાત્રો ===
* '''કાર્મેલા &quot;મામા&quot; કોર્લિયોન''' – ડોન વિટોની પત્ની અને સોની, માઈકલ, ફ્રેડો તથા કોનીની માતા.
* '''કે આદમ્સ''' – માઈકલ કોર્લિયોનની ગર્લફ્રેન્ડ અને પાછળથી તેની બીજી પત્ની.
* '''કોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનની એકમાત્ર પુત્રી તથા સોની, ફ્રેડો અને માઇકલની સૌથી નાની બહેન, જેના લગ્નથી વાર્તાની શરૂઆત થાય છે.
* '''કાર્લો રિઝી''' – કોનીનો પતિ, જે પાછળથી કોર્લિયોન પરિવાર સાથે ગદ્દારી કરે છે.
* '''પીટર ક્લેમેન્ઝા''' – કોર્લિયોન પરિવારના વફાદાર કેપોરેજીમ અને ડોન વિટો ના જૂના મિત્ર.
* '''સાલવ્ટોરે  સાલ ટેસિયો''' – કોર્લિયોન પરિવારના અન્ય એક વફાદાર કેપોરેજીમ, જે પાછળથી ડોન વિટોના મૃત્યુ પછી દુશ્મનો સાથે હાથ મિલાવે છે.
* '''લુકા બ્રાસી''' – ડોન વિટો કોર્લિયોનનો સૌથી વફાદાર, ક્રૂર અને ડરામણો શૂટર, જેને સોલોઝો અને તાતાગ્લિયા પરિવાર પ્લાનપૂર્વક ગળું દબાવીને મારી નાખે છે.
* '''જોની ફોન્ટેન''' – ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર અને પ્રખ્યાત હોલીવુડ ગાયક તેમજ સુપરસ્ટાર અભિનેતા.
* '''ડોન ટોમાસિનો''' – સિસિલીમાં કોર્લિયોન પરિવારના જૂના મિત્ર, જે માઇકલ જ્યારે સિસિલી ભાગી જાય છે ત્યારે તેને આશરો આપે છે.
* '''ડોન ચિચિયો''' – સિસિલીનો ક્રૂર માફિયા બોસ, જેની વિટો કોર્લિયોન હત્યા કરીને તેના પરિવાર (માતા, પિતા, અને મોટા ભાઈ) ની હત્યા નો બદલો લે છે.
* '''ડોન ફેનુચી''' – ન્યૂયોર્કના લિટલ ઇટાલી વિસ્તારનો બ્લેકમેલર અને ગુંડો, જેની હત્યા કરીને વિટો કોર્લિયોન પાવરફુલ બને છે.
* '''મો ગ્રીન''' – લાસ વેગાસનો મોટો કેસિનો માલિક, જે કોર્લિયોન પરિવારને કેસિનો વેચવાની ના પાડે છે.
* '''કેપ્ટન માર્ક મેકક્લસ્કી''' – ન્યૂયોર્ક પોલીસનો ભ્રષ્ટ કેપ્ટન, જે સોલોઝો પાસેથી મોટી લાંચ લઈને કોર્લિયોન પરિવાર વિરુદ્ધ કામ કરે છે. તે હોસ્પિટલમાંથી ડોન વિટોના સુરક્ષા ગાર્ડ્સને હટાવીને દુશ્મનો માટે રસ્તો સાફ કરી આપે છે અને ત્યાં પહોંચેલા માઇકલને પકડીને મોઢા પર જોરદાર થપ્પડ મારે છે. આ અપમાન અને પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે આગળ જતાં માઇકલ બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં મીટિંગ દરમિયાન તેની સોલોઝો સાથે હત્યા કરી નાખે છે.
* '''વર્જિલ સોલોઝો''' – 'ધ ટર્ક' તરીકે ઓળખાતો હેરોઇનનો સ્મગલર, જે ડોન વિટો પર જીવલેણ હુમલો કરાવે છે. જેના બદલામાં મિટિંગ દરમિયાન બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં માઇકલ કોર્લિયોન પોતાના પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે સોલોઝો અને કેપ્ટન મેકક્લસ્કી બંનેની ગોળી મારીને હત્યા કરી નાખે છે. 
* '''એપોલોનિયા વિટેલી''' – સિસિલીની એક અત્યંત સુંદર સ્થાનિક યુવતી, જેની સાથે માઇકલ સિસિલી પ્રવાસ દરમિયાન પ્રેમમાં પડે છે અને લગ્ન કરે છે. જો કે, કોર્લિયોન પરિવારનો એક બોડીગાર્ડ ગદ્દારી કરે છે અને માઇકલને મારવા માટે કારમાં બોમ્બ ફિટ કરી દે છે, જેમાં માઇકલની જગ્યાએ એપોલોનિયા જેવી કાર ચાલુ કરે છે કે તરત જ બોમ્બ બ્લાસ્ટ થતાં તેનું કરુણ મૃત્યુ થાય છે.

* '''એમિલિયો બર્ઝિની''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંથી એક એવા બર્ઝિની પરિવારના અત્યંત શક્તિશાળી વડા અને અંડરવર્લ્ડના મુખ્ય સૂત્રધાર, જે કોર્લિયોન પરિવારના સામ્રાજ્યને તોડવા માટે પડદા પાછળથી બધી ચાલ ચાલે છે.

* '''ફિલિપ તાતાગ્લિયા''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંના એક તાતાગ્લિયા પરિવારના વડા અને સોલોઝોના મુખ્ય બિઝનેસ પાર્ટનર, જે બર્ઝિની સાથે મળીને કોર્લિયોન પરિવાર વિરુદ્ધ યુદ્ધ છેડે છે.

* '''અમેરિગો બોનાસેરા''' – ન્યૂયોર્કનો એક પ્રખ્યાત શવ-સંસ્કાર કરનાર અને ડોન વિટોનો જૂનો પરિચિત, જે પોતાની પુત્રીને ન્યાય અપાવવા માટે ડોન વિટો પાસે મદદ માંગે છે અને વાર્તાના પ્રારંભ માં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

== પ્રતિભાવ ==
'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'માં રોજર જેલિનેકે લખ્યું હતું કે આ પુસ્તક &quot;અતિશય સફળ થવા માટે જ સર્જાયું હતું, અને તે માત્ર એટલા માટે નહીં કે માફિયા અત્યારે સમાચારોમાં છે. પુઝોની નવલકથા એક અદ્ભુત કલ્પના સમાન છે, જે કોઈ પણ પરિણામની ચિંતા વગર હિંસક વ્યક્તિગત સત્તાનો એક કુશળ ચિતાર રજૂ કરે છે. કોર્લિયોન 'પરિવાર'ના ભોગ બનનારા લોકો કાં તો ગુંડાઓ છે અથવા તો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારીઓ છે - એટલે કે એવા લોકો જેને વાસ્તવિક જીવનમાં તમે કે હું ક્યારેય મળવા ઈચ્છીશું નહીં. ડોન વિટો કહેતા તેમ, આ બધું માત્ર ધંધો છે, અંગત કંઈ જ નથી. પુસ્તકમાં સામાન્ય લોકોની ઝલક પણ જોવા મળતી નથી, તેથી વાચકને આ વૃદ્ધ વડા (ડોન વિટો) સિવાય અન્ય કોઈ પાત્ર પ્રત્યે સહાનુભૂતિ રાખવાની તક મળતી નથી, જેઓ પોતાના વહાલા પરિવાર માટે દુનિયાને સુરક્ષિત બનાવી રહ્યા છે.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news| location=New York| work=The New York Times| first=Roger | last=Jellinek | title=Just Business, Not Personal| date=4 March 1969}}&lt;/ref&gt; આ નવલકથા 'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'ની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને માત્ર બે વર્ષમાં જ તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ ગઈ હતી.&lt;ref&gt;{{cite web | title=&quot;The Godfather&quot; Turns 40 |work=CBS News|publisher=CBS Interactive Inc. | url=http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ | date=March 15, 2012 | access-date=July 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140717004801/http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ |archive-date=July 17, 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

આ નવલકથા પીબીએસ ની 'ધ ગ્રેટ અમેરિકન રીડ' દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી &quot;અમેરિકાના ૧૦૦ સૌથી પ્રિય પુસ્તકો&quot; ની યાદીમાં ૫૩મા ક્રમે સ્થાન પામી છે.&lt;ref&gt;[https://www.pbs.org/the-great-american-read/books/#/ The Great American Read. &quot;America’s 100 most-loved books.&quot; PBS. Retrieved 15 January 2024.]&lt;/ref&gt; યુનાઇટેડ કિંગડમ માં, વર્ષ ૨૦૦૩માં બીબીસી ની 'ધ બિગ રીડ' દ્વારા દેશના ટોચના ૨૦૦ સર્વશ્રેષ્ઠ પુસ્તકો શોધવાના હેતુથી કરાયેલા સર્વેક્ષણમાં આ નવલકથા ૯૧મા ક્રમે રહી હતી.

== રૂપાંતરણ ==
આ નવલકથા પરથી વર્ષ ૧૯૭૨માં હોલીવુડના દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલા દ્વારા 'ધ ગોડફાધર' નામની આઇકોનિક ફિલ્મ બનાવવામાં આવી હતી, જેમાં માર્લોન બ્રાન્ડોએ ડોન વિટો કોર્લિયોન ('ધ ગોડફાધર') અને અલ પચીનોએ માઈકલ કોર્લિયોનની યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી હતી. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ હતી અને તે વર્ષે વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી વધુ કમાણી કરનારી પ્રથમ ફિલ્મ બની હતી. આ ફિલ્મને પ્રતિષ્ઠિત ઓસ્કાર એવોર્ડ પણ મળ્યો હતો અને તેને વિશ્વ સિનેમાની સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મોમાં સ્થાન મળેલું છે. આ ફિલ્મે વૈશ્વિક સ્તરે ગેંગસ્ટર સિનેમા માટે એક નવો બેન્ચમાર્ક સ્થાપિત કર્યો હતો.

આ વૈશ્વિક લોકપ્રિયતાને કારણે વૈશ્વિક સિનેમા જગતમાં તેના પરથી પ્રેરિત થઈને અનેક સત્તાવાર અને અનધિકૃત રીમેક ફિલ્મો બનાવવામાં આવી છે:

== ગુજરાતી અનુવાદ ==
મારીયો પુઝોની આ વિશ્વપ્રસિદ્ધ નવલકથાનો સત્તાવાર ગુજરાતી અનુવાદ જાણીતા કટારલેખક અને સાહિત્યકાર [[સૌરભ શાહ]] દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. આ અનુવાદિત પુસ્તક સૌપ્રથમ વર્ષ ૨૦૧૨-૨૦૧૩માં ગુજરાતના અગ્રણી પ્રકાશન ગૃહ 'આર. આર. શેઠ એન્ડ કંપની' દ્વારા પુસ્તક સ્વરૂપે પ્રકાશીત કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;[https://rrsheth.com/shop/godfather/ આર. આર. શેઠ બુક્સ: ગોડફાધર ગુજરાતી પુસ્તકની સત્તાવાર વિગત]&lt;/ref&gt;

== સંદર્ભ ==
&lt;references /&gt;

[[શ્રેણી:નવલકથા]]
[[શ્રેણી:અમેરિકન નવલકથાઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૬૯ની નવલકથાઓ]]</text>
      <sha1>pebie0cy0atu3p5vqmuam6mag0bvc4u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903048</id>
      <parentid>903047</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T15:14:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <origin>903048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20912" sha1="487kfvz6f1cg8ce4qvtqg3djhtk89uw" xml:space="preserve">{{Infobox book
| name          = ધ ગોડફાધર
| title_orig    = ધ ગોડફાધર
| image         = 
| caption       = 
| author        = [[મારીયો પુઝો]]
| country       = અમેરિકા
| language      = [[અંગ્રેજી]]
| genre         = ક્રાઇમ ફિક્શન
| publisher     = જી પી પુટનામ્સ સન્સ
| pub_date      = ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯
| pages         = 446
| isbn          = 978-0-399-10341-4
}}

'''ધ ગોડફાધર''' ({{lang-en|The Godfather}}) એ અમેરિકન લેખક મારીયો પુઝો દ્વારા લખાયેલી એક અત્યંત પ્રખ્યાત ગુનાહિત નવલકથા છે. આ પુસ્તક સૌપ્રથમ ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯ના રોજ બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. આ નવલકથા ન્યૂ યોર્ક સિટી અને લોંગ આઇલેન્ડમાં સક્રિય એક કાલ્પનિક માફિયા પરિવાર અને તેના વડા વિટો કોર્લિયોન, જેઓ 'ધ ગોડફાધર' તરીકે ઓળખાય છે, તેમની વાર્તાની વિગતવાર રજૂઆત કરે છે. આ વાર્તા મુખ્યત્વે વર્ષ ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળાને આવરી લે છે, અને તેમાં ડોન વિટો કોર્લિયોનના પ્રારંભિક બાળપણથી લઈને પુખ્ત વયના સુધીના જીવનની ભૂતકાળની વાર્તા નો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

આ પુસ્તક ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહ્યું હતું અને સમગ્ર વિશ્વમાં તેની કરોડો નકલો વેચાઈ હતી.&lt;ref&gt;&quot;The New York Times Best Seller List - 1969&quot; (PDF). Hawes Publications.&lt;/ref&gt;

== પૃષ્ઠભૂમિ અને કથાવસ્તુ ==
વાર્તા ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ દરમિયાન અમેરિકાના ન્યૂયોર્ક સિટીમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારોના પરસ્પર સંઘર્ષ પર આધારિત છે. વાર્તાના કેન્દ્રમાં ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પારિવારિક મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે. જ્યારે અન્ય પરિવારો માદક પદાર્થોના વ્યાપારમાં જોડાવા દબાણ કરે છે, ત્યારે ડોન વિટો તેનો ઇનકાર કરે છે, જેના કારણે ગેંગ-વોર શરૂ થાય છે.

વાર્તાનો મુખ્ય ભાગ ડોનના નાના પુત્ર, માઈકલ કોર્લિયોનની આસપાસ ફરે છે. માઈકલ બીજા વિશ્વયુદ્ધનો હીરો છે અને શરૂઆતમાં પોતાના પરિવારના ગેરકાયદેસર ધંધાઓથી દૂર રહેવા માંગે છે. પરંતુ પિતા પર થયેલા જીવલેણ હુમલા અને મોટા ભાઈ સોની કોર્લિયોનની હત્યા બાદ, સંજોગોવશાત માઈકલ પરિવારની જવાબદારી સ્વીકારે છે અને ક્રૂરતાપૂર્વક તમામ વિરોધીઓનો સફાયો કરીને નવો ડોન બનવા તરફ આગળ વધે છે.
== પાત્રો ==
=== મુખ્ય પાત્રો ===
* '''વિટો કોર્લિયોન''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંથી એક એવા કોર્લિયોન પરિવારના વડા, કાર્મેલાના પતિ, તેમજ સોની, માઈકલ, ફ્રેડો અને કોનીના પિતા તથા ટોમ હેગનના દત્તક પિતા.
* '''માઈકલ કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનનો નાનો પુત્ર, જે સોની અને ફ્રેડોનો નાનો ભાઈ તેમજ કોનીનો મોટો ભાઈ છે, અને આગળ જતાં કોર્લિયોન માફિયા પરિવારનો ઉત્તરાધિકારી બને છે.
* '''સોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનના સૌથી મોટા, ઉતાવળિયા અને આક્રમક પુત્ર તેમજ ફ્રેડો, માઈકલ અને કોનીના મોટા ભાઈ.
* '''ફ્રેડો કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનના વચલા અને નબળા પુત્ર, જે સોનીના નાના ભાઈ તેમજ માઈકલ અને કોનીના મોટા ભાઈ છે.
* '''ટોમ હેગન''' – ડોન વિટોના દત્તક પુત્ર તેમજ કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય સલાહકાર અને વકીલ.

=== સહાયક પાત્રો ===
* '''કાર્મેલા &quot;મામા&quot; કોર્લિયોન''' – ડોન વિટોની પત્ની અને સોની, માઈકલ, ફ્રેડો તથા કોનીની માતા.
* '''કે આદમ્સ''' – માઈકલ કોર્લિયોનની ગર્લફ્રેન્ડ અને પાછળથી તેની બીજી પત્ની.
* '''કોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનની એકમાત્ર પુત્રી તથા સોની, ફ્રેડો અને માઇકલની સૌથી નાની બહેન, જેના લગ્નથી વાર્તાની શરૂઆત થાય છે.
* '''કાર્લો રિઝી''' – કોનીનો પતિ, જે પાછળથી કોર્લિયોન પરિવાર સાથે ગદ્દારી કરે છે.
* '''પીટર ક્લેમેન્ઝા''' – કોર્લિયોન પરિવારના વફાદાર કેપોરેજીમ અને ડોન વિટો ના જૂના મિત્ર.
* '''સાલવ્ટોરે  સાલ ટેસિયો''' – કોર્લિયોન પરિવારના અન્ય એક વફાદાર કેપોરેજીમ, જે પાછળથી ડોન વિટોના મૃત્યુ પછી દુશ્મનો સાથે હાથ મિલાવે છે.
* '''લુકા બ્રાસી''' – ડોન વિટો કોર્લિયોનનો સૌથી વફાદાર, ક્રૂર અને ડરામણો શૂટર, જેને સોલોઝો અને તાતાગ્લિયા પરિવાર પ્લાનપૂર્વક ગળું દબાવીને મારી નાખે છે.
* '''જોની ફોન્ટેન''' – ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર અને પ્રખ્યાત હોલીવુડ ગાયક તેમજ સુપરસ્ટાર અભિનેતા.
* '''ડોન ટોમાસિનો''' – સિસિલીમાં કોર્લિયોન પરિવારના જૂના મિત્ર, જે માઇકલ જ્યારે સિસિલી ભાગી જાય છે ત્યારે તેને આશરો આપે છે.
* '''ડોન ચિચિયો''' – સિસિલીનો ક્રૂર માફિયા બોસ, જેની વિટો કોર્લિયોન હત્યા કરીને તેના પરિવાર (માતા, પિતા, અને મોટા ભાઈ) ની હત્યા નો બદલો લે છે.
* '''ડોન ફેનુચી''' – ન્યૂયોર્કના લિટલ ઇટાલી વિસ્તારનો બ્લેકમેલર અને ગુંડો, જેની હત્યા કરીને વિટો કોર્લિયોન પાવરફુલ બને છે.
* '''મો ગ્રીન''' – લાસ વેગાસનો મોટો કેસિનો માલિક, જે કોર્લિયોન પરિવારને કેસિનો વેચવાની ના પાડે છે.
* '''કેપ્ટન માર્ક મેકક્લસ્કી''' – ન્યૂયોર્ક પોલીસનો ભ્રષ્ટ કેપ્ટન, જે સોલોઝો પાસેથી મોટી લાંચ લઈને કોર્લિયોન પરિવાર વિરુદ્ધ કામ કરે છે. તે હોસ્પિટલમાંથી ડોન વિટોના સુરક્ષા ગાર્ડ્સને હટાવીને દુશ્મનો માટે રસ્તો સાફ કરી આપે છે અને ત્યાં પહોંચેલા માઇકલને પકડીને મોઢા પર જોરદાર થપ્પડ મારે છે. આ અપમાન અને પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે આગળ જતાં માઇકલ બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં મીટિંગ દરમિયાન તેની સોલોઝો સાથે હત્યા કરી નાખે છે.
* '''વર્જિલ સોલોઝો''' – 'ધ ટર્ક' તરીકે ઓળખાતો હેરોઇનનો સ્મગલર, જે ડોન વિટો પર જીવલેણ હુમલો કરાવે છે. જેના બદલામાં મિટિંગ દરમિયાન બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં માઇકલ કોર્લિયોન પોતાના પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે સોલોઝો અને કેપ્ટન મેકક્લસ્કી બંનેની ગોળી મારીને હત્યા કરી નાખે છે. 
* '''એપોલોનિયા વિટેલી''' – સિસિલીની એક અત્યંત સુંદર સ્થાનિક યુવતી, જેની સાથે માઇકલ સિસિલી પ્રવાસ દરમિયાન પ્રેમમાં પડે છે અને લગ્ન કરે છે. જો કે, કોર્લિયોન પરિવારનો એક બોડીગાર્ડ ગદ્દારી કરે છે અને માઇકલને મારવા માટે કારમાં બોમ્બ ફિટ કરી દે છે, જેમાં માઇકલની જગ્યાએ એપોલોનિયા જેવી કાર ચાલુ કરે છે કે તરત જ બોમ્બ બ્લાસ્ટ થતાં તેનું કરુણ મૃત્યુ થાય છે.
* '''એમિલિયો બર્ઝિની''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંથી એક એવા બર્ઝિની પરિવારના અત્યંત શક્તિશાળી વડા અને અંડરવર્લ્ડના મુખ્ય સૂત્રધાર, જે કોર્લિયોન પરિવારના સામ્રાજ્યને તોડવા માટે પડદા પાછળથી બધી ચાલ ચાલે છે.
* '''ફિલિપ તાતાગ્લિયા''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંના એક તાતાગ્લિયા પરિવારના વડા અને સોલોઝોના મુખ્ય બિઝનેસ પાર્ટનર, જે બર્ઝિની સાથે મળીને કોર્લિયોન પરિવાર વિરુદ્ધ યુદ્ધ છેડે છે.
* '''અમેરિગો બોનાસેરા''' – ન્યૂયોર્કનો એક પ્રખ્યાત શવ-સંસ્કાર કરનાર અને ડોન વિટોનો જૂનો પરિચિત, જે પોતાની પુત્રીને ન્યાય અપાવવા માટે ડોન વિટો પાસે મદદ માંગે છે અને વાર્તાના પ્રારંભ માં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

== પ્રતિભાવ ==
'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'માં રોજર જેલિનેકે લખ્યું હતું કે આ પુસ્તક &quot;અતિશય સફળ થવા માટે જ સર્જાયું હતું, અને તે માત્ર એટલા માટે નહીં કે માફિયા અત્યારે સમાચારોમાં છે. પુઝોની નવલકથા એક અદ્ભુત કલ્પના સમાન છે, જે કોઈ પણ પરિણામની ચિંતા વગર હિંસક વ્યક્તિગત સત્તાનો એક કુશળ ચિતાર રજૂ કરે છે. કોર્લિયોન 'પરિવાર'ના ભોગ બનનારા લોકો કાં તો ગુંડાઓ છે અથવા તો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારીઓ છે - એટલે કે એવા લોકો જેને વાસ્તવિક જીવનમાં તમે કે હું ક્યારેય મળવા ઈચ્છીશું નહીં. ડોન વિટો કહેતા તેમ, આ બધું માત્ર ધંધો છે, અંગત કંઈ જ નથી. પુસ્તકમાં સામાન્ય લોકોની ઝલક પણ જોવા મળતી નથી, તેથી વાચકને આ વૃદ્ધ વડા (ડોન વિટો) સિવાય અન્ય કોઈ પાત્ર પ્રત્યે સહાનુભૂતિ રાખવાની તક મળતી નથી, જેઓ પોતાના વહાલા પરિવાર માટે દુનિયાને સુરક્ષિત બનાવી રહ્યા છે.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news| location=New York| work=The New York Times| first=Roger | last=Jellinek | title=Just Business, Not Personal| date=4 March 1969}}&lt;/ref&gt; આ નવલકથા 'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'ની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને માત્ર બે વર્ષમાં જ તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ ગઈ હતી.&lt;ref&gt;{{cite web | title=&quot;The Godfather&quot; Turns 40 |work=CBS News|publisher=CBS Interactive Inc. | url=http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ | date=March 15, 2012 | access-date=July 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140717004801/http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ |archive-date=July 17, 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

આ નવલકથા પીબીએસ ની 'ધ ગ્રેટ અમેરિકન રીડ' દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી &quot;અમેરિકાના ૧૦૦ સૌથી પ્રિય પુસ્તકો&quot; ની યાદીમાં ૫૩મા ક્રમે સ્થાન પામી છે.&lt;ref&gt;[https://www.pbs.org/the-great-american-read/books/#/ The Great American Read. &quot;America’s 100 most-loved books.&quot; PBS. Retrieved 15 January 2024.]&lt;/ref&gt; યુનાઇટેડ કિંગડમ માં, વર્ષ ૨૦૦૩માં બીબીસી ની 'ધ બિગ રીડ' દ્વારા દેશના ટોચના ૨૦૦ સર્વશ્રેષ્ઠ પુસ્તકો શોધવાના હેતુથી કરાયેલા સર્વેક્ષણમાં આ નવલકથા ૯૧મા ક્રમે રહી હતી.

== રૂપાંતરણ ==
આ નવલકથા પરથી વર્ષ ૧૯૭૨માં હોલીવુડના દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલા દ્વારા 'ધ ગોડફાધર' નામની આઇકોનિક ફિલ્મ બનાવવામાં આવી હતી, જેમાં માર્લોન બ્રાન્ડોએ ડોન વિટો કોર્લિયોન ('ધ ગોડફાધર') અને અલ પચીનોએ માઈકલ કોર્લિયોનની યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી હતી. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ હતી અને તે વર્ષે વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી વધુ કમાણી કરનારી પ્રથમ ફિલ્મ બની હતી. આ ફિલ્મને પ્રતિષ્ઠિત ઓસ્કાર એવોર્ડ પણ મળ્યો હતો અને તેને વિશ્વ સિનેમાની સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મોમાં સ્થાન મળેલું છે. આ ફિલ્મે વૈશ્વિક સ્તરે ગેંગસ્ટર સિનેમા માટે એક નવો બેન્ચમાર્ક સ્થાપિત કર્યો હતો.

આ વૈશ્વિક લોકપ્રિયતાને કારણે વૈશ્વિક સિનેમા જગતમાં તેના પરથી પ્રેરિત થઈને અનેક સત્તાવાર અને અનધિકૃત રીમેક ફિલ્મો બનાવવામાં આવી છે:

== ગુજરાતી અનુવાદ ==
મારીયો પુઝોની આ વિશ્વપ્રસિદ્ધ નવલકથાનો સત્તાવાર ગુજરાતી અનુવાદ જાણીતા કટારલેખક અને સાહિત્યકાર [[સૌરભ શાહ]] દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. આ અનુવાદિત પુસ્તક સૌપ્રથમ વર્ષ ૨૦૧૨-૨૦૧૩માં ગુજરાતના અગ્રણી પ્રકાશન ગૃહ 'આર. આર. શેઠ એન્ડ કંપની' દ્વારા પુસ્તક સ્વરૂપે પ્રકાશીત કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;[https://rrsheth.com/shop/godfather/ આર. આર. શેઠ બુક્સ: ગોડફાધર ગુજરાતી પુસ્તકની સત્તાવાર વિગત]&lt;/ref&gt;

== સંદર્ભ ==
&lt;references /&gt;

[[શ્રેણી:નવલકથા]]
[[શ્રેણી:અમેરિકન નવલકથાઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૬૯ની નવલકથાઓ]]</text>
      <sha1>487kfvz6f1cg8ce4qvtqg3djhtk89uw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903090</id>
      <parentid>903048</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:42:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* ગુજરાતી અનુવાદ */</comment>
      <origin>903090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21179" sha1="ic1n9trxdq3kfvohevlezseejxpnw0h" xml:space="preserve">{{Infobox book
| name          = ધ ગોડફાધર
| title_orig    = ધ ગોડફાધર
| image         = 
| caption       = 
| author        = [[મારીયો પુઝો]]
| country       = અમેરિકા
| language      = [[અંગ્રેજી]]
| genre         = ક્રાઇમ ફિક્શન
| publisher     = જી પી પુટનામ્સ સન્સ
| pub_date      = ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯
| pages         = 446
| isbn          = 978-0-399-10341-4
}}

'''ધ ગોડફાધર''' ({{lang-en|The Godfather}}) એ અમેરિકન લેખક મારીયો પુઝો દ્વારા લખાયેલી એક અત્યંત પ્રખ્યાત ગુનાહિત નવલકથા છે. આ પુસ્તક સૌપ્રથમ ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯ના રોજ બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. આ નવલકથા ન્યૂ યોર્ક સિટી અને લોંગ આઇલેન્ડમાં સક્રિય એક કાલ્પનિક માફિયા પરિવાર અને તેના વડા વિટો કોર્લિયોન, જેઓ 'ધ ગોડફાધર' તરીકે ઓળખાય છે, તેમની વાર્તાની વિગતવાર રજૂઆત કરે છે. આ વાર્તા મુખ્યત્વે વર્ષ ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળાને આવરી લે છે, અને તેમાં ડોન વિટો કોર્લિયોનના પ્રારંભિક બાળપણથી લઈને પુખ્ત વયના સુધીના જીવનની ભૂતકાળની વાર્તા નો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

આ પુસ્તક ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહ્યું હતું અને સમગ્ર વિશ્વમાં તેની કરોડો નકલો વેચાઈ હતી.&lt;ref&gt;&quot;The New York Times Best Seller List - 1969&quot; (PDF). Hawes Publications.&lt;/ref&gt;

== પૃષ્ઠભૂમિ અને કથાવસ્તુ ==
વાર્તા ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ દરમિયાન અમેરિકાના ન્યૂયોર્ક સિટીમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારોના પરસ્પર સંઘર્ષ પર આધારિત છે. વાર્તાના કેન્દ્રમાં ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પારિવારિક મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે. જ્યારે અન્ય પરિવારો માદક પદાર્થોના વ્યાપારમાં જોડાવા દબાણ કરે છે, ત્યારે ડોન વિટો તેનો ઇનકાર કરે છે, જેના કારણે ગેંગ-વોર શરૂ થાય છે.

વાર્તાનો મુખ્ય ભાગ ડોનના નાના પુત્ર, માઈકલ કોર્લિયોનની આસપાસ ફરે છે. માઈકલ બીજા વિશ્વયુદ્ધનો હીરો છે અને શરૂઆતમાં પોતાના પરિવારના ગેરકાયદેસર ધંધાઓથી દૂર રહેવા માંગે છે. પરંતુ પિતા પર થયેલા જીવલેણ હુમલા અને મોટા ભાઈ સોની કોર્લિયોનની હત્યા બાદ, સંજોગોવશાત માઈકલ પરિવારની જવાબદારી સ્વીકારે છે અને ક્રૂરતાપૂર્વક તમામ વિરોધીઓનો સફાયો કરીને નવો ડોન બનવા તરફ આગળ વધે છે.
== પાત્રો ==
=== મુખ્ય પાત્રો ===
* '''વિટો કોર્લિયોન''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંથી એક એવા કોર્લિયોન પરિવારના વડા, કાર્મેલાના પતિ, તેમજ સોની, માઈકલ, ફ્રેડો અને કોનીના પિતા તથા ટોમ હેગનના દત્તક પિતા.
* '''માઈકલ કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનનો નાનો પુત્ર, જે સોની અને ફ્રેડોનો નાનો ભાઈ તેમજ કોનીનો મોટો ભાઈ છે, અને આગળ જતાં કોર્લિયોન માફિયા પરિવારનો ઉત્તરાધિકારી બને છે.
* '''સોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનના સૌથી મોટા, ઉતાવળિયા અને આક્રમક પુત્ર તેમજ ફ્રેડો, માઈકલ અને કોનીના મોટા ભાઈ.
* '''ફ્રેડો કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનના વચલા અને નબળા પુત્ર, જે સોનીના નાના ભાઈ તેમજ માઈકલ અને કોનીના મોટા ભાઈ છે.
* '''ટોમ હેગન''' – ડોન વિટોના દત્તક પુત્ર તેમજ કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય સલાહકાર અને વકીલ.

=== સહાયક પાત્રો ===
* '''કાર્મેલા &quot;મામા&quot; કોર્લિયોન''' – ડોન વિટોની પત્ની અને સોની, માઈકલ, ફ્રેડો તથા કોનીની માતા.
* '''કે આદમ્સ''' – માઈકલ કોર્લિયોનની ગર્લફ્રેન્ડ અને પાછળથી તેની બીજી પત્ની.
* '''કોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનની એકમાત્ર પુત્રી તથા સોની, ફ્રેડો અને માઇકલની સૌથી નાની બહેન, જેના લગ્નથી વાર્તાની શરૂઆત થાય છે.
* '''કાર્લો રિઝી''' – કોનીનો પતિ, જે પાછળથી કોર્લિયોન પરિવાર સાથે ગદ્દારી કરે છે.
* '''પીટર ક્લેમેન્ઝા''' – કોર્લિયોન પરિવારના વફાદાર કેપોરેજીમ અને ડોન વિટો ના જૂના મિત્ર.
* '''સાલવ્ટોરે  સાલ ટેસિયો''' – કોર્લિયોન પરિવારના અન્ય એક વફાદાર કેપોરેજીમ, જે પાછળથી ડોન વિટોના મૃત્યુ પછી દુશ્મનો સાથે હાથ મિલાવે છે.
* '''લુકા બ્રાસી''' – ડોન વિટો કોર્લિયોનનો સૌથી વફાદાર, ક્રૂર અને ડરામણો શૂટર, જેને સોલોઝો અને તાતાગ્લિયા પરિવાર પ્લાનપૂર્વક ગળું દબાવીને મારી નાખે છે.
* '''જોની ફોન્ટેન''' – ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર અને પ્રખ્યાત હોલીવુડ ગાયક તેમજ સુપરસ્ટાર અભિનેતા.
* '''ડોન ટોમાસિનો''' – સિસિલીમાં કોર્લિયોન પરિવારના જૂના મિત્ર, જે માઇકલ જ્યારે સિસિલી ભાગી જાય છે ત્યારે તેને આશરો આપે છે.
* '''ડોન ચિચિયો''' – સિસિલીનો ક્રૂર માફિયા બોસ, જેની વિટો કોર્લિયોન હત્યા કરીને તેના પરિવાર (માતા, પિતા, અને મોટા ભાઈ) ની હત્યા નો બદલો લે છે.
* '''ડોન ફેનુચી''' – ન્યૂયોર્કના લિટલ ઇટાલી વિસ્તારનો બ્લેકમેલર અને ગુંડો, જેની હત્યા કરીને વિટો કોર્લિયોન પાવરફુલ બને છે.
* '''મો ગ્રીન''' – લાસ વેગાસનો મોટો કેસિનો માલિક, જે કોર્લિયોન પરિવારને કેસિનો વેચવાની ના પાડે છે.
* '''કેપ્ટન માર્ક મેકક્લસ્કી''' – ન્યૂયોર્ક પોલીસનો ભ્રષ્ટ કેપ્ટન, જે સોલોઝો પાસેથી મોટી લાંચ લઈને કોર્લિયોન પરિવાર વિરુદ્ધ કામ કરે છે. તે હોસ્પિટલમાંથી ડોન વિટોના સુરક્ષા ગાર્ડ્સને હટાવીને દુશ્મનો માટે રસ્તો સાફ કરી આપે છે અને ત્યાં પહોંચેલા માઇકલને પકડીને મોઢા પર જોરદાર થપ્પડ મારે છે. આ અપમાન અને પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે આગળ જતાં માઇકલ બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં મીટિંગ દરમિયાન તેની સોલોઝો સાથે હત્યા કરી નાખે છે.
* '''વર્જિલ સોલોઝો''' – 'ધ ટર્ક' તરીકે ઓળખાતો હેરોઇનનો સ્મગલર, જે ડોન વિટો પર જીવલેણ હુમલો કરાવે છે. જેના બદલામાં મિટિંગ દરમિયાન બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં માઇકલ કોર્લિયોન પોતાના પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે સોલોઝો અને કેપ્ટન મેકક્લસ્કી બંનેની ગોળી મારીને હત્યા કરી નાખે છે. 
* '''એપોલોનિયા વિટેલી''' – સિસિલીની એક અત્યંત સુંદર સ્થાનિક યુવતી, જેની સાથે માઇકલ સિસિલી પ્રવાસ દરમિયાન પ્રેમમાં પડે છે અને લગ્ન કરે છે. જો કે, કોર્લિયોન પરિવારનો એક બોડીગાર્ડ ગદ્દારી કરે છે અને માઇકલને મારવા માટે કારમાં બોમ્બ ફિટ કરી દે છે, જેમાં માઇકલની જગ્યાએ એપોલોનિયા જેવી કાર ચાલુ કરે છે કે તરત જ બોમ્બ બ્લાસ્ટ થતાં તેનું કરુણ મૃત્યુ થાય છે.
* '''એમિલિયો બર્ઝિની''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંથી એક એવા બર્ઝિની પરિવારના અત્યંત શક્તિશાળી વડા અને અંડરવર્લ્ડના મુખ્ય સૂત્રધાર, જે કોર્લિયોન પરિવારના સામ્રાજ્યને તોડવા માટે પડદા પાછળથી બધી ચાલ ચાલે છે.
* '''ફિલિપ તાતાગ્લિયા''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંના એક તાતાગ્લિયા પરિવારના વડા અને સોલોઝોના મુખ્ય બિઝનેસ પાર્ટનર, જે બર્ઝિની સાથે મળીને કોર્લિયોન પરિવાર વિરુદ્ધ યુદ્ધ છેડે છે.
* '''અમેરિગો બોનાસેરા''' – ન્યૂયોર્કનો એક પ્રખ્યાત શવ-સંસ્કાર કરનાર અને ડોન વિટોનો જૂનો પરિચિત, જે પોતાની પુત્રીને ન્યાય અપાવવા માટે ડોન વિટો પાસે મદદ માંગે છે અને વાર્તાના પ્રારંભ માં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

== પ્રતિભાવ ==
'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'માં રોજર જેલિનેકે લખ્યું હતું કે આ પુસ્તક &quot;અતિશય સફળ થવા માટે જ સર્જાયું હતું, અને તે માત્ર એટલા માટે નહીં કે માફિયા અત્યારે સમાચારોમાં છે. પુઝોની નવલકથા એક અદ્ભુત કલ્પના સમાન છે, જે કોઈ પણ પરિણામની ચિંતા વગર હિંસક વ્યક્તિગત સત્તાનો એક કુશળ ચિતાર રજૂ કરે છે. કોર્લિયોન 'પરિવાર'ના ભોગ બનનારા લોકો કાં તો ગુંડાઓ છે અથવા તો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારીઓ છે - એટલે કે એવા લોકો જેને વાસ્તવિક જીવનમાં તમે કે હું ક્યારેય મળવા ઈચ્છીશું નહીં. ડોન વિટો કહેતા તેમ, આ બધું માત્ર ધંધો છે, અંગત કંઈ જ નથી. પુસ્તકમાં સામાન્ય લોકોની ઝલક પણ જોવા મળતી નથી, તેથી વાચકને આ વૃદ્ધ વડા (ડોન વિટો) સિવાય અન્ય કોઈ પાત્ર પ્રત્યે સહાનુભૂતિ રાખવાની તક મળતી નથી, જેઓ પોતાના વહાલા પરિવાર માટે દુનિયાને સુરક્ષિત બનાવી રહ્યા છે.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news| location=New York| work=The New York Times| first=Roger | last=Jellinek | title=Just Business, Not Personal| date=4 March 1969}}&lt;/ref&gt; આ નવલકથા 'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'ની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને માત્ર બે વર્ષમાં જ તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ ગઈ હતી.&lt;ref&gt;{{cite web | title=&quot;The Godfather&quot; Turns 40 |work=CBS News|publisher=CBS Interactive Inc. | url=http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ | date=March 15, 2012 | access-date=July 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140717004801/http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ |archive-date=July 17, 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

આ નવલકથા પીબીએસ ની 'ધ ગ્રેટ અમેરિકન રીડ' દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી &quot;અમેરિકાના ૧૦૦ સૌથી પ્રિય પુસ્તકો&quot; ની યાદીમાં ૫૩મા ક્રમે સ્થાન પામી છે.&lt;ref&gt;[https://www.pbs.org/the-great-american-read/books/#/ The Great American Read. &quot;America’s 100 most-loved books.&quot; PBS. Retrieved 15 January 2024.]&lt;/ref&gt; યુનાઇટેડ કિંગડમ માં, વર્ષ ૨૦૦૩માં બીબીસી ની 'ધ બિગ રીડ' દ્વારા દેશના ટોચના ૨૦૦ સર્વશ્રેષ્ઠ પુસ્તકો શોધવાના હેતુથી કરાયેલા સર્વેક્ષણમાં આ નવલકથા ૯૧મા ક્રમે રહી હતી.

== રૂપાંતરણ ==
આ નવલકથા પરથી વર્ષ ૧૯૭૨માં હોલીવુડના દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલા દ્વારા 'ધ ગોડફાધર' નામની આઇકોનિક ફિલ્મ બનાવવામાં આવી હતી, જેમાં માર્લોન બ્રાન્ડોએ ડોન વિટો કોર્લિયોન ('ધ ગોડફાધર') અને અલ પચીનોએ માઈકલ કોર્લિયોનની યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી હતી. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ હતી અને તે વર્ષે વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી વધુ કમાણી કરનારી પ્રથમ ફિલ્મ બની હતી. આ ફિલ્મને પ્રતિષ્ઠિત ઓસ્કાર એવોર્ડ પણ મળ્યો હતો અને તેને વિશ્વ સિનેમાની સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મોમાં સ્થાન મળેલું છે. આ ફિલ્મે વૈશ્વિક સ્તરે ગેંગસ્ટર સિનેમા માટે એક નવો બેન્ચમાર્ક સ્થાપિત કર્યો હતો.

આ વૈશ્વિક લોકપ્રિયતાને કારણે વૈશ્વિક સિનેમા જગતમાં તેના પરથી પ્રેરિત થઈને અનેક સત્તાવાર અને અનધિકૃત રીમેક ફિલ્મો બનાવવામાં આવી છે:

== ગુજરાતી અનુવાદ ==
[[ચિત્ર:The Godfather Gujarati Edition by Saurabh Shah.jpg|thumb|right|250px|સૌરભ શાહ દ્વારા અનુવાદિત 'ધ ગૉડફાધર' પુસ્તકનું ગુજરાતી સંસ્કરણ કવર.]]
મારીયો પુઝોની આ વિશ્વપ્રસિદ્ધ નવલકથાનો સત્તાવાર ગુજરાતી અનુવાદ જાણીતા કટારલેખક અને સાહિત્યકાર [[સૌરભ શાહ]] દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. આ અનુવાદિત પુસ્તક સૌપ્રથમ વર્ષ ૨૦૧૨-૨૦૧૩માં ગુજરાતના અગ્રણી પ્રકાશન ગૃહ 'આર. આર. શેઠ એન્ડ કંપની' દ્વારા પુસ્તક સ્વરૂપે પ્રકાશીત કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;[https://rrsheth.com/shop/godfather/ આર. આર. શેઠ બુક્સ: ગોડફાધર ગુજરાતી પુસ્તકની સત્તાવાર વિગત]&lt;/ref&gt;

== સંદર્ભ ==
&lt;references /&gt;

[[શ્રેણી:નવલકથા]]
[[શ્રેણી:અમેરિકન નવલકથાઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૬૯ની નવલકથાઓ]]</text>
      <sha1>ic1n9trxdq3kfvohevlezseejxpnw0h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903091</id>
      <parentid>903090</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:47:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* ગુજરાતી અનુવાદ */</comment>
      <origin>903091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22007" sha1="i6bxu23krce0cr9skzcxcmmy19rm3i1" xml:space="preserve">{{Infobox book
| name          = ધ ગોડફાધર
| title_orig    = ધ ગોડફાધર
| image         = 
| caption       = 
| author        = [[મારીયો પુઝો]]
| country       = અમેરિકા
| language      = [[અંગ્રેજી]]
| genre         = ક્રાઇમ ફિક્શન
| publisher     = જી પી પુટનામ્સ સન્સ
| pub_date      = ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯
| pages         = 446
| isbn          = 978-0-399-10341-4
}}

'''ધ ગોડફાધર''' ({{lang-en|The Godfather}}) એ અમેરિકન લેખક મારીયો પુઝો દ્વારા લખાયેલી એક અત્યંત પ્રખ્યાત ગુનાહિત નવલકથા છે. આ પુસ્તક સૌપ્રથમ ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯ના રોજ બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. આ નવલકથા ન્યૂ યોર્ક સિટી અને લોંગ આઇલેન્ડમાં સક્રિય એક કાલ્પનિક માફિયા પરિવાર અને તેના વડા વિટો કોર્લિયોન, જેઓ 'ધ ગોડફાધર' તરીકે ઓળખાય છે, તેમની વાર્તાની વિગતવાર રજૂઆત કરે છે. આ વાર્તા મુખ્યત્વે વર્ષ ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળાને આવરી લે છે, અને તેમાં ડોન વિટો કોર્લિયોનના પ્રારંભિક બાળપણથી લઈને પુખ્ત વયના સુધીના જીવનની ભૂતકાળની વાર્તા નો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

આ પુસ્તક ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહ્યું હતું અને સમગ્ર વિશ્વમાં તેની કરોડો નકલો વેચાઈ હતી.&lt;ref&gt;&quot;The New York Times Best Seller List - 1969&quot; (PDF). Hawes Publications.&lt;/ref&gt;

== પૃષ્ઠભૂમિ અને કથાવસ્તુ ==
વાર્તા ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ દરમિયાન અમેરિકાના ન્યૂયોર્ક સિટીમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારોના પરસ્પર સંઘર્ષ પર આધારિત છે. વાર્તાના કેન્દ્રમાં ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પારિવારિક મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે. જ્યારે અન્ય પરિવારો માદક પદાર્થોના વ્યાપારમાં જોડાવા દબાણ કરે છે, ત્યારે ડોન વિટો તેનો ઇનકાર કરે છે, જેના કારણે ગેંગ-વોર શરૂ થાય છે.

વાર્તાનો મુખ્ય ભાગ ડોનના નાના પુત્ર, માઈકલ કોર્લિયોનની આસપાસ ફરે છે. માઈકલ બીજા વિશ્વયુદ્ધનો હીરો છે અને શરૂઆતમાં પોતાના પરિવારના ગેરકાયદેસર ધંધાઓથી દૂર રહેવા માંગે છે. પરંતુ પિતા પર થયેલા જીવલેણ હુમલા અને મોટા ભાઈ સોની કોર્લિયોનની હત્યા બાદ, સંજોગોવશાત માઈકલ પરિવારની જવાબદારી સ્વીકારે છે અને ક્રૂરતાપૂર્વક તમામ વિરોધીઓનો સફાયો કરીને નવો ડોન બનવા તરફ આગળ વધે છે.
== પાત્રો ==
=== મુખ્ય પાત્રો ===
* '''વિટો કોર્લિયોન''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંથી એક એવા કોર્લિયોન પરિવારના વડા, કાર્મેલાના પતિ, તેમજ સોની, માઈકલ, ફ્રેડો અને કોનીના પિતા તથા ટોમ હેગનના દત્તક પિતા.
* '''માઈકલ કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનનો નાનો પુત્ર, જે સોની અને ફ્રેડોનો નાનો ભાઈ તેમજ કોનીનો મોટો ભાઈ છે, અને આગળ જતાં કોર્લિયોન માફિયા પરિવારનો ઉત્તરાધિકારી બને છે.
* '''સોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનના સૌથી મોટા, ઉતાવળિયા અને આક્રમક પુત્ર તેમજ ફ્રેડો, માઈકલ અને કોનીના મોટા ભાઈ.
* '''ફ્રેડો કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનના વચલા અને નબળા પુત્ર, જે સોનીના નાના ભાઈ તેમજ માઈકલ અને કોનીના મોટા ભાઈ છે.
* '''ટોમ હેગન''' – ડોન વિટોના દત્તક પુત્ર તેમજ કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય સલાહકાર અને વકીલ.

=== સહાયક પાત્રો ===
* '''કાર્મેલા &quot;મામા&quot; કોર્લિયોન''' – ડોન વિટોની પત્ની અને સોની, માઈકલ, ફ્રેડો તથા કોનીની માતા.
* '''કે આદમ્સ''' – માઈકલ કોર્લિયોનની ગર્લફ્રેન્ડ અને પાછળથી તેની બીજી પત્ની.
* '''કોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનની એકમાત્ર પુત્રી તથા સોની, ફ્રેડો અને માઇકલની સૌથી નાની બહેન, જેના લગ્નથી વાર્તાની શરૂઆત થાય છે.
* '''કાર્લો રિઝી''' – કોનીનો પતિ, જે પાછળથી કોર્લિયોન પરિવાર સાથે ગદ્દારી કરે છે.
* '''પીટર ક્લેમેન્ઝા''' – કોર્લિયોન પરિવારના વફાદાર કેપોરેજીમ અને ડોન વિટો ના જૂના મિત્ર.
* '''સાલવ્ટોરે  સાલ ટેસિયો''' – કોર્લિયોન પરિવારના અન્ય એક વફાદાર કેપોરેજીમ, જે પાછળથી ડોન વિટોના મૃત્યુ પછી દુશ્મનો સાથે હાથ મિલાવે છે.
* '''લુકા બ્રાસી''' – ડોન વિટો કોર્લિયોનનો સૌથી વફાદાર, ક્રૂર અને ડરામણો શૂટર, જેને સોલોઝો અને તાતાગ્લિયા પરિવાર પ્લાનપૂર્વક ગળું દબાવીને મારી નાખે છે.
* '''જોની ફોન્ટેન''' – ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર અને પ્રખ્યાત હોલીવુડ ગાયક તેમજ સુપરસ્ટાર અભિનેતા.
* '''ડોન ટોમાસિનો''' – સિસિલીમાં કોર્લિયોન પરિવારના જૂના મિત્ર, જે માઇકલ જ્યારે સિસિલી ભાગી જાય છે ત્યારે તેને આશરો આપે છે.
* '''ડોન ચિચિયો''' – સિસિલીનો ક્રૂર માફિયા બોસ, જેની વિટો કોર્લિયોન હત્યા કરીને તેના પરિવાર (માતા, પિતા, અને મોટા ભાઈ) ની હત્યા નો બદલો લે છે.
* '''ડોન ફેનુચી''' – ન્યૂયોર્કના લિટલ ઇટાલી વિસ્તારનો બ્લેકમેલર અને ગુંડો, જેની હત્યા કરીને વિટો કોર્લિયોન પાવરફુલ બને છે.
* '''મો ગ્રીન''' – લાસ વેગાસનો મોટો કેસિનો માલિક, જે કોર્લિયોન પરિવારને કેસિનો વેચવાની ના પાડે છે.
* '''કેપ્ટન માર્ક મેકક્લસ્કી''' – ન્યૂયોર્ક પોલીસનો ભ્રષ્ટ કેપ્ટન, જે સોલોઝો પાસેથી મોટી લાંચ લઈને કોર્લિયોન પરિવાર વિરુદ્ધ કામ કરે છે. તે હોસ્પિટલમાંથી ડોન વિટોના સુરક્ષા ગાર્ડ્સને હટાવીને દુશ્મનો માટે રસ્તો સાફ કરી આપે છે અને ત્યાં પહોંચેલા માઇકલને પકડીને મોઢા પર જોરદાર થપ્પડ મારે છે. આ અપમાન અને પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે આગળ જતાં માઇકલ બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં મીટિંગ દરમિયાન તેની સોલોઝો સાથે હત્યા કરી નાખે છે.
* '''વર્જિલ સોલોઝો''' – 'ધ ટર્ક' તરીકે ઓળખાતો હેરોઇનનો સ્મગલર, જે ડોન વિટો પર જીવલેણ હુમલો કરાવે છે. જેના બદલામાં મિટિંગ દરમિયાન બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં માઇકલ કોર્લિયોન પોતાના પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે સોલોઝો અને કેપ્ટન મેકક્લસ્કી બંનેની ગોળી મારીને હત્યા કરી નાખે છે. 
* '''એપોલોનિયા વિટેલી''' – સિસિલીની એક અત્યંત સુંદર સ્થાનિક યુવતી, જેની સાથે માઇકલ સિસિલી પ્રવાસ દરમિયાન પ્રેમમાં પડે છે અને લગ્ન કરે છે. જો કે, કોર્લિયોન પરિવારનો એક બોડીગાર્ડ ગદ્દારી કરે છે અને માઇકલને મારવા માટે કારમાં બોમ્બ ફિટ કરી દે છે, જેમાં માઇકલની જગ્યાએ એપોલોનિયા જેવી કાર ચાલુ કરે છે કે તરત જ બોમ્બ બ્લાસ્ટ થતાં તેનું કરુણ મૃત્યુ થાય છે.
* '''એમિલિયો બર્ઝિની''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંથી એક એવા બર્ઝિની પરિવારના અત્યંત શક્તિશાળી વડા અને અંડરવર્લ્ડના મુખ્ય સૂત્રધાર, જે કોર્લિયોન પરિવારના સામ્રાજ્યને તોડવા માટે પડદા પાછળથી બધી ચાલ ચાલે છે.
* '''ફિલિપ તાતાગ્લિયા''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંના એક તાતાગ્લિયા પરિવારના વડા અને સોલોઝોના મુખ્ય બિઝનેસ પાર્ટનર, જે બર્ઝિની સાથે મળીને કોર્લિયોન પરિવાર વિરુદ્ધ યુદ્ધ છેડે છે.
* '''અમેરિગો બોનાસેરા''' – ન્યૂયોર્કનો એક પ્રખ્યાત શવ-સંસ્કાર કરનાર અને ડોન વિટોનો જૂનો પરિચિત, જે પોતાની પુત્રીને ન્યાય અપાવવા માટે ડોન વિટો પાસે મદદ માંગે છે અને વાર્તાના પ્રારંભ માં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

== પ્રતિભાવ ==
'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'માં રોજર જેલિનેકે લખ્યું હતું કે આ પુસ્તક &quot;અતિશય સફળ થવા માટે જ સર્જાયું હતું, અને તે માત્ર એટલા માટે નહીં કે માફિયા અત્યારે સમાચારોમાં છે. પુઝોની નવલકથા એક અદ્ભુત કલ્પના સમાન છે, જે કોઈ પણ પરિણામની ચિંતા વગર હિંસક વ્યક્તિગત સત્તાનો એક કુશળ ચિતાર રજૂ કરે છે. કોર્લિયોન 'પરિવાર'ના ભોગ બનનારા લોકો કાં તો ગુંડાઓ છે અથવા તો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારીઓ છે - એટલે કે એવા લોકો જેને વાસ્તવિક જીવનમાં તમે કે હું ક્યારેય મળવા ઈચ્છીશું નહીં. ડોન વિટો કહેતા તેમ, આ બધું માત્ર ધંધો છે, અંગત કંઈ જ નથી. પુસ્તકમાં સામાન્ય લોકોની ઝલક પણ જોવા મળતી નથી, તેથી વાચકને આ વૃદ્ધ વડા (ડોન વિટો) સિવાય અન્ય કોઈ પાત્ર પ્રત્યે સહાનુભૂતિ રાખવાની તક મળતી નથી, જેઓ પોતાના વહાલા પરિવાર માટે દુનિયાને સુરક્ષિત બનાવી રહ્યા છે.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news| location=New York| work=The New York Times| first=Roger | last=Jellinek | title=Just Business, Not Personal| date=4 March 1969}}&lt;/ref&gt; આ નવલકથા 'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'ની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને માત્ર બે વર્ષમાં જ તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ ગઈ હતી.&lt;ref&gt;{{cite web | title=&quot;The Godfather&quot; Turns 40 |work=CBS News|publisher=CBS Interactive Inc. | url=http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ | date=March 15, 2012 | access-date=July 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140717004801/http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ |archive-date=July 17, 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

આ નવલકથા પીબીએસ ની 'ધ ગ્રેટ અમેરિકન રીડ' દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી &quot;અમેરિકાના ૧૦૦ સૌથી પ્રિય પુસ્તકો&quot; ની યાદીમાં ૫૩મા ક્રમે સ્થાન પામી છે.&lt;ref&gt;[https://www.pbs.org/the-great-american-read/books/#/ The Great American Read. &quot;America’s 100 most-loved books.&quot; PBS. Retrieved 15 January 2024.]&lt;/ref&gt; યુનાઇટેડ કિંગડમ માં, વર્ષ ૨૦૦૩માં બીબીસી ની 'ધ બિગ રીડ' દ્વારા દેશના ટોચના ૨૦૦ સર્વશ્રેષ્ઠ પુસ્તકો શોધવાના હેતુથી કરાયેલા સર્વેક્ષણમાં આ નવલકથા ૯૧મા ક્રમે રહી હતી.

== રૂપાંતરણ ==
આ નવલકથા પરથી વર્ષ ૧૯૭૨માં હોલીવુડના દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલા દ્વારા 'ધ ગોડફાધર' નામની આઇકોનિક ફિલ્મ બનાવવામાં આવી હતી, જેમાં માર્લોન બ્રાન્ડોએ ડોન વિટો કોર્લિયોન ('ધ ગોડફાધર') અને અલ પચીનોએ માઈકલ કોર્લિયોનની યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી હતી. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ હતી અને તે વર્ષે વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી વધુ કમાણી કરનારી પ્રથમ ફિલ્મ બની હતી. આ ફિલ્મને પ્રતિષ્ઠિત ઓસ્કાર એવોર્ડ પણ મળ્યો હતો અને તેને વિશ્વ સિનેમાની સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મોમાં સ્થાન મળેલું છે. આ ફિલ્મે વૈશ્વિક સ્તરે ગેંગસ્ટર સિનેમા માટે એક નવો બેન્ચમાર્ક સ્થાપિત કર્યો હતો.

આ વૈશ્વિક લોકપ્રિયતાને કારણે વૈશ્વિક સિનેમા જગતમાં તેના પરથી પ્રેરિત થઈને અનેક સત્તાવાર અને અનધિકૃત રીમેક ફિલ્મો બનાવવામાં આવી છે:

== ગુજરાતી અનુવાદ ==
[[ચિત્ર:The Godfather Gujarati Edition by Saurabh Shah.jpg|thumb|right|250px|સૌરભ શાહ દ્વારા અનુવાદિત 'ધ ગૉડફાધર' પુસ્તકનું ગુજરાતી સંસ્કરણ કવર.]]
== ગુજરાતી અનુવાદ અને પ્રકાશન ==
મારિયો પુઝોની આ વિશ્વપ્રસિદ્ધ ક્રાઇમ થ્રિલર નવલકથાનો સત્તાવાર ગુજરાતી અનુવાદ જાણીતા કટારલેખક અને સાહિત્યકાર [[સૌરભ શાહ]] દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. આ અનુવાદિત પુસ્તક સૌપ્રથમ વર્ષ ૨૦૧૨-૨૦૧૩માં ગુજરાતના અમદાવાદ શહેરના અગ્રણી પ્રકાશન ગૃહ 'આર. આર. શેઠ એન્ડ કંપની' દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;[https://rrsheth.com/shop/godfather/ આર. આર. શેઠ બુક્સ: ગોડફાધર ગુજરાતી પુસ્તકની સત્તાવાર વિગત]&lt;/ref&gt;

સૌરભ શાહે મૂળ અંગ્રેજી નવલકથાના અંડરવર્લ્ડના માહોલ, પશ્ચિમી સંસ્કૃતિના સંદર્ભો અને પાત્રોના સંવાદોની તીવ્રતાને ગુજરાતી ભાષામાં ખૂબ જ સરળ અને પ્રવાહી શૈલીમાં પ્રસ્તુત કરી છે. આ પુસ્તક ગુજરાતી વાચકોમાં ક્રાઇમ ફિક્શન શૈલીના સૌથી લોકપ્રિય પુસ્તકોમાં સ્થાન પામ્યું છે.

== સંદર્ભ ==
&lt;references /&gt;

[[શ્રેણી:નવલકથા]]
[[શ્રેણી:અમેરિકન નવલકથાઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૬૯ની નવલકથાઓ]]</text>
      <sha1>i6bxu23krce0cr9skzcxcmmy19rm3i1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903092</id>
      <parentid>903091</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T09:48:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <origin>903092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21960" sha1="ot7yd0ysjrktynoudu6tdaql2pu9opt" xml:space="preserve">{{Infobox book
| name          = ધ ગોડફાધર
| title_orig    = ધ ગોડફાધર
| image         = 
| caption       = 
| author        = [[મારીયો પુઝો]]
| country       = અમેરિકા
| language      = [[અંગ્રેજી]]
| genre         = ક્રાઇમ ફિક્શન
| publisher     = જી પી પુટનામ્સ સન્સ
| pub_date      = ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯
| pages         = 446
| isbn          = 978-0-399-10341-4
}}

'''ધ ગોડફાધર''' ({{lang-en|The Godfather}}) એ અમેરિકન લેખક મારીયો પુઝો દ્વારા લખાયેલી એક અત્યંત પ્રખ્યાત ગુનાહિત નવલકથા છે. આ પુસ્તક સૌપ્રથમ ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯ના રોજ બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. આ નવલકથા ન્યૂ યોર્ક સિટી અને લોંગ આઇલેન્ડમાં સક્રિય એક કાલ્પનિક માફિયા પરિવાર અને તેના વડા વિટો કોર્લિયોન, જેઓ 'ધ ગોડફાધર' તરીકે ઓળખાય છે, તેમની વાર્તાની વિગતવાર રજૂઆત કરે છે. આ વાર્તા મુખ્યત્વે વર્ષ ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળાને આવરી લે છે, અને તેમાં ડોન વિટો કોર્લિયોનના પ્રારંભિક બાળપણથી લઈને પુખ્ત વયના સુધીના જીવનની ભૂતકાળની વાર્તા નો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

આ પુસ્તક ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહ્યું હતું અને સમગ્ર વિશ્વમાં તેની કરોડો નકલો વેચાઈ હતી.&lt;ref&gt;&quot;The New York Times Best Seller List - 1969&quot; (PDF). Hawes Publications.&lt;/ref&gt;

== પૃષ્ઠભૂમિ અને કથાવસ્તુ ==
વાર્તા ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ દરમિયાન અમેરિકાના ન્યૂયોર્ક સિટીમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારોના પરસ્પર સંઘર્ષ પર આધારિત છે. વાર્તાના કેન્દ્રમાં ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પારિવારિક મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે. જ્યારે અન્ય પરિવારો માદક પદાર્થોના વ્યાપારમાં જોડાવા દબાણ કરે છે, ત્યારે ડોન વિટો તેનો ઇનકાર કરે છે, જેના કારણે ગેંગ-વોર શરૂ થાય છે.

વાર્તાનો મુખ્ય ભાગ ડોનના નાના પુત્ર, માઈકલ કોર્લિયોનની આસપાસ ફરે છે. માઈકલ બીજા વિશ્વયુદ્ધનો હીરો છે અને શરૂઆતમાં પોતાના પરિવારના ગેરકાયદેસર ધંધાઓથી દૂર રહેવા માંગે છે. પરંતુ પિતા પર થયેલા જીવલેણ હુમલા અને મોટા ભાઈ સોની કોર્લિયોનની હત્યા બાદ, સંજોગોવશાત માઈકલ પરિવારની જવાબદારી સ્વીકારે છે અને ક્રૂરતાપૂર્વક તમામ વિરોધીઓનો સફાયો કરીને નવો ડોન બનવા તરફ આગળ વધે છે.
== પાત્રો ==
=== મુખ્ય પાત્રો ===
* '''વિટો કોર્લિયોન''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંથી એક એવા કોર્લિયોન પરિવારના વડા, કાર્મેલાના પતિ, તેમજ સોની, માઈકલ, ફ્રેડો અને કોનીના પિતા તથા ટોમ હેગનના દત્તક પિતા.
* '''માઈકલ કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનનો નાનો પુત્ર, જે સોની અને ફ્રેડોનો નાનો ભાઈ તેમજ કોનીનો મોટો ભાઈ છે, અને આગળ જતાં કોર્લિયોન માફિયા પરિવારનો ઉત્તરાધિકારી બને છે.
* '''સોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનના સૌથી મોટા, ઉતાવળિયા અને આક્રમક પુત્ર તેમજ ફ્રેડો, માઈકલ અને કોનીના મોટા ભાઈ.
* '''ફ્રેડો કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનના વચલા અને નબળા પુત્ર, જે સોનીના નાના ભાઈ તેમજ માઈકલ અને કોનીના મોટા ભાઈ છે.
* '''ટોમ હેગન''' – ડોન વિટોના દત્તક પુત્ર તેમજ કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય સલાહકાર અને વકીલ.

=== સહાયક પાત્રો ===
* '''કાર્મેલા &quot;મામા&quot; કોર્લિયોન''' – ડોન વિટોની પત્ની અને સોની, માઈકલ, ફ્રેડો તથા કોનીની માતા.
* '''કે આદમ્સ''' – માઈકલ કોર્લિયોનની ગર્લફ્રેન્ડ અને પાછળથી તેની બીજી પત્ની.
* '''કોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનની એકમાત્ર પુત્રી તથા સોની, ફ્રેડો અને માઇકલની સૌથી નાની બહેન, જેના લગ્નથી વાર્તાની શરૂઆત થાય છે.
* '''કાર્લો રિઝી''' – કોનીનો પતિ, જે પાછળથી કોર્લિયોન પરિવાર સાથે ગદ્દારી કરે છે.
* '''પીટર ક્લેમેન્ઝા''' – કોર્લિયોન પરિવારના વફાદાર કેપોરેજીમ અને ડોન વિટો ના જૂના મિત્ર.
* '''સાલવ્ટોરે  સાલ ટેસિયો''' – કોર્લિયોન પરિવારના અન્ય એક વફાદાર કેપોરેજીમ, જે પાછળથી ડોન વિટોના મૃત્યુ પછી દુશ્મનો સાથે હાથ મિલાવે છે.
* '''લુકા બ્રાસી''' – ડોન વિટો કોર્લિયોનનો સૌથી વફાદાર, ક્રૂર અને ડરામણો શૂટર, જેને સોલોઝો અને તાતાગ્લિયા પરિવાર પ્લાનપૂર્વક ગળું દબાવીને મારી નાખે છે.
* '''જોની ફોન્ટેન''' – ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર અને પ્રખ્યાત હોલીવુડ ગાયક તેમજ સુપરસ્ટાર અભિનેતા.
* '''ડોન ટોમાસિનો''' – સિસિલીમાં કોર્લિયોન પરિવારના જૂના મિત્ર, જે માઇકલ જ્યારે સિસિલી ભાગી જાય છે ત્યારે તેને આશરો આપે છે.
* '''ડોન ચિચિયો''' – સિસિલીનો ક્રૂર માફિયા બોસ, જેની વિટો કોર્લિયોન હત્યા કરીને તેના પરિવાર (માતા, પિતા, અને મોટા ભાઈ) ની હત્યા નો બદલો લે છે.
* '''ડોન ફેનુચી''' – ન્યૂયોર્કના લિટલ ઇટાલી વિસ્તારનો બ્લેકમેલર અને ગુંડો, જેની હત્યા કરીને વિટો કોર્લિયોન પાવરફુલ બને છે.
* '''મો ગ્રીન''' – લાસ વેગાસનો મોટો કેસિનો માલિક, જે કોર્લિયોન પરિવારને કેસિનો વેચવાની ના પાડે છે.
* '''કેપ્ટન માર્ક મેકક્લસ્કી''' – ન્યૂયોર્ક પોલીસનો ભ્રષ્ટ કેપ્ટન, જે સોલોઝો પાસેથી મોટી લાંચ લઈને કોર્લિયોન પરિવાર વિરુદ્ધ કામ કરે છે. તે હોસ્પિટલમાંથી ડોન વિટોના સુરક્ષા ગાર્ડ્સને હટાવીને દુશ્મનો માટે રસ્તો સાફ કરી આપે છે અને ત્યાં પહોંચેલા માઇકલને પકડીને મોઢા પર જોરદાર થપ્પડ મારે છે. આ અપમાન અને પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે આગળ જતાં માઇકલ બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં મીટિંગ દરમિયાન તેની સોલોઝો સાથે હત્યા કરી નાખે છે.
* '''વર્જિલ સોલોઝો''' – 'ધ ટર્ક' તરીકે ઓળખાતો હેરોઇનનો સ્મગલર, જે ડોન વિટો પર જીવલેણ હુમલો કરાવે છે. જેના બદલામાં મિટિંગ દરમિયાન બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં માઇકલ કોર્લિયોન પોતાના પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે સોલોઝો અને કેપ્ટન મેકક્લસ્કી બંનેની ગોળી મારીને હત્યા કરી નાખે છે. 
* '''એપોલોનિયા વિટેલી''' – સિસિલીની એક અત્યંત સુંદર સ્થાનિક યુવતી, જેની સાથે માઇકલ સિસિલી પ્રવાસ દરમિયાન પ્રેમમાં પડે છે અને લગ્ન કરે છે. જો કે, કોર્લિયોન પરિવારનો એક બોડીગાર્ડ ગદ્દારી કરે છે અને માઇકલને મારવા માટે કારમાં બોમ્બ ફિટ કરી દે છે, જેમાં માઇકલની જગ્યાએ એપોલોનિયા જેવી કાર ચાલુ કરે છે કે તરત જ બોમ્બ બ્લાસ્ટ થતાં તેનું કરુણ મૃત્યુ થાય છે.
* '''એમિલિયો બર્ઝિની''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંથી એક એવા બર્ઝિની પરિવારના અત્યંત શક્તિશાળી વડા અને અંડરવર્લ્ડના મુખ્ય સૂત્રધાર, જે કોર્લિયોન પરિવારના સામ્રાજ્યને તોડવા માટે પડદા પાછળથી બધી ચાલ ચાલે છે.
* '''ફિલિપ તાતાગ્લિયા''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંના એક તાતાગ્લિયા પરિવારના વડા અને સોલોઝોના મુખ્ય બિઝનેસ પાર્ટનર, જે બર્ઝિની સાથે મળીને કોર્લિયોન પરિવાર વિરુદ્ધ યુદ્ધ છેડે છે.
* '''અમેરિગો બોનાસેરા''' – ન્યૂયોર્કનો એક પ્રખ્યાત શવ-સંસ્કાર કરનાર અને ડોન વિટોનો જૂનો પરિચિત, જે પોતાની પુત્રીને ન્યાય અપાવવા માટે ડોન વિટો પાસે મદદ માંગે છે અને વાર્તાના પ્રારંભ માં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

== પ્રતિભાવ ==
'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'માં રોજર જેલિનેકે લખ્યું હતું કે આ પુસ્તક &quot;અતિશય સફળ થવા માટે જ સર્જાયું હતું, અને તે માત્ર એટલા માટે નહીં કે માફિયા અત્યારે સમાચારોમાં છે. પુઝોની નવલકથા એક અદ્ભુત કલ્પના સમાન છે, જે કોઈ પણ પરિણામની ચિંતા વગર હિંસક વ્યક્તિગત સત્તાનો એક કુશળ ચિતાર રજૂ કરે છે. કોર્લિયોન 'પરિવાર'ના ભોગ બનનારા લોકો કાં તો ગુંડાઓ છે અથવા તો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારીઓ છે - એટલે કે એવા લોકો જેને વાસ્તવિક જીવનમાં તમે કે હું ક્યારેય મળવા ઈચ્છીશું નહીં. ડોન વિટો કહેતા તેમ, આ બધું માત્ર ધંધો છે, અંગત કંઈ જ નથી. પુસ્તકમાં સામાન્ય લોકોની ઝલક પણ જોવા મળતી નથી, તેથી વાચકને આ વૃદ્ધ વડા (ડોન વિટો) સિવાય અન્ય કોઈ પાત્ર પ્રત્યે સહાનુભૂતિ રાખવાની તક મળતી નથી, જેઓ પોતાના વહાલા પરિવાર માટે દુનિયાને સુરક્ષિત બનાવી રહ્યા છે.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news| location=New York| work=The New York Times| first=Roger | last=Jellinek | title=Just Business, Not Personal| date=4 March 1969}}&lt;/ref&gt; આ નવલકથા 'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'ની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને માત્ર બે વર્ષમાં જ તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ ગઈ હતી.&lt;ref&gt;{{cite web | title=&quot;The Godfather&quot; Turns 40 |work=CBS News|publisher=CBS Interactive Inc. | url=http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ | date=March 15, 2012 | access-date=July 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140717004801/http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ |archive-date=July 17, 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

આ નવલકથા પીબીએસ ની 'ધ ગ્રેટ અમેરિકન રીડ' દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી &quot;અમેરિકાના ૧૦૦ સૌથી પ્રિય પુસ્તકો&quot; ની યાદીમાં ૫૩મા ક્રમે સ્થાન પામી છે.&lt;ref&gt;[https://www.pbs.org/the-great-american-read/books/#/ The Great American Read. &quot;America’s 100 most-loved books.&quot; PBS. Retrieved 15 January 2024.]&lt;/ref&gt; યુનાઇટેડ કિંગડમ માં, વર્ષ ૨૦૦૩માં બીબીસી ની 'ધ બિગ રીડ' દ્વારા દેશના ટોચના ૨૦૦ સર્વશ્રેષ્ઠ પુસ્તકો શોધવાના હેતુથી કરાયેલા સર્વેક્ષણમાં આ નવલકથા ૯૧મા ક્રમે રહી હતી.

== રૂપાંતરણ ==
આ નવલકથા પરથી વર્ષ ૧૯૭૨માં હોલીવુડના દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલા દ્વારા 'ધ ગોડફાધર' નામની આઇકોનિક ફિલ્મ બનાવવામાં આવી હતી, જેમાં માર્લોન બ્રાન્ડોએ ડોન વિટો કોર્લિયોન ('ધ ગોડફાધર') અને અલ પચીનોએ માઈકલ કોર્લિયોનની યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી હતી. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ હતી અને તે વર્ષે વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી વધુ કમાણી કરનારી પ્રથમ ફિલ્મ બની હતી. આ ફિલ્મને પ્રતિષ્ઠિત ઓસ્કાર એવોર્ડ પણ મળ્યો હતો અને તેને વિશ્વ સિનેમાની સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મોમાં સ્થાન મળેલું છે. આ ફિલ્મે વૈશ્વિક સ્તરે ગેંગસ્ટર સિનેમા માટે એક નવો બેન્ચમાર્ક સ્થાપિત કર્યો હતો.

આ વૈશ્વિક લોકપ્રિયતાને કારણે વૈશ્વિક સિનેમા જગતમાં તેના પરથી પ્રેરિત થઈને અનેક સત્તાવાર અને અનધિકૃત રીમેક ફિલ્મો બનાવવામાં આવી છે:

== ગુજરાતી અનુવાદ અને પ્રકાશન ==
[[ચિત્ર:The Godfather Gujarati Edition by Saurabh Shah.jpg|thumb|right|250px|સૌરભ શાહ દ્વારા અનુવાદિત 'ધ ગૉડફાધર' પુસ્તકનું ગુજરાતી સંસ્કરણ કવર.]]
મારિયો પુઝોની આ વિશ્વપ્રસિદ્ધ ક્રાઇમ થ્રિલર નવલકથાનો સત્તાવાર ગુજરાતી અનુવાદ જાણીતા કટારલેખક અને સાહિત્યકાર [[સૌરભ શાહ]] દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. આ અનુવાદિત પુસ્તક સૌપ્રથમ વર્ષ ૨૦૧૨-૨૦૧૩માં ગુજરાતના અમદાવાદ શહેરના અગ્રણી પ્રકાશન ગૃહ 'આર. આર. શેઠ એન્ડ કંપની' દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;[https://rrsheth.com/shop/godfather/ આર. આર. શેઠ બુક્સ: ગોડફાધર ગુજરાતી પુસ્તકની સત્તાવાર વિગત]&lt;/ref&gt;

સૌરભ શાહે મૂળ અંગ્રેજી નવલકથાના અંડરવર્લ્ડના માહોલ, પશ્ચિમી સંસ્કૃતિના સંદર્ભો અને પાત્રોના સંવાદોની તીવ્રતાને ગુજરાતી ભાષામાં ખૂબ જ સરળ અને પ્રવાહી શૈલીમાં પ્રસ્તુત કરી છે. આ પુસ્તક ગુજરાતી વાચકોમાં ક્રાઇમ ફિક્શન શૈલીના સૌથી લોકપ્રિય પુસ્તકોમાં સ્થાન પામ્યું છે.

== સંદર્ભ ==
&lt;references /&gt;

[[શ્રેણી:નવલકથા]]
[[શ્રેણી:અમેરિકન નવલકથાઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૬૯ની નવલકથાઓ]]</text>
      <sha1>ot7yd0ysjrktynoudu6tdaql2pu9opt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903095</id>
      <parentid>903092</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T10:59:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* ગુજરાતી અનુવાદ અને પ્રકાશન */</comment>
      <origin>903095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27323" sha1="brnl50xpn5lja4w542rqx4ysfswexv4" xml:space="preserve">{{Infobox book
| name          = ધ ગોડફાધર
| title_orig    = ધ ગોડફાધર
| image         = 
| caption       = 
| author        = [[મારીયો પુઝો]]
| country       = અમેરિકા
| language      = [[અંગ્રેજી]]
| genre         = ક્રાઇમ ફિક્શન
| publisher     = જી પી પુટનામ્સ સન્સ
| pub_date      = ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯
| pages         = 446
| isbn          = 978-0-399-10341-4
}}

'''ધ ગોડફાધર''' ({{lang-en|The Godfather}}) એ અમેરિકન લેખક મારીયો પુઝો દ્વારા લખાયેલી એક અત્યંત પ્રખ્યાત ગુનાહિત નવલકથા છે. આ પુસ્તક સૌપ્રથમ ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯ના રોજ બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. આ નવલકથા ન્યૂ યોર્ક સિટી અને લોંગ આઇલેન્ડમાં સક્રિય એક કાલ્પનિક માફિયા પરિવાર અને તેના વડા વિટો કોર્લિયોન, જેઓ 'ધ ગોડફાધર' તરીકે ઓળખાય છે, તેમની વાર્તાની વિગતવાર રજૂઆત કરે છે. આ વાર્તા મુખ્યત્વે વર્ષ ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળાને આવરી લે છે, અને તેમાં ડોન વિટો કોર્લિયોનના પ્રારંભિક બાળપણથી લઈને પુખ્ત વયના સુધીના જીવનની ભૂતકાળની વાર્તા નો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

આ પુસ્તક ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહ્યું હતું અને સમગ્ર વિશ્વમાં તેની કરોડો નકલો વેચાઈ હતી.&lt;ref&gt;&quot;The New York Times Best Seller List - 1969&quot; (PDF). Hawes Publications.&lt;/ref&gt;

== પૃષ્ઠભૂમિ અને કથાવસ્તુ ==
વાર્તા ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ દરમિયાન અમેરિકાના ન્યૂયોર્ક સિટીમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારોના પરસ્પર સંઘર્ષ પર આધારિત છે. વાર્તાના કેન્દ્રમાં ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પારિવારિક મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે. જ્યારે અન્ય પરિવારો માદક પદાર્થોના વ્યાપારમાં જોડાવા દબાણ કરે છે, ત્યારે ડોન વિટો તેનો ઇનકાર કરે છે, જેના કારણે ગેંગ-વોર શરૂ થાય છે.

વાર્તાનો મુખ્ય ભાગ ડોનના નાના પુત્ર, માઈકલ કોર્લિયોનની આસપાસ ફરે છે. માઈકલ બીજા વિશ્વયુદ્ધનો હીરો છે અને શરૂઆતમાં પોતાના પરિવારના ગેરકાયદેસર ધંધાઓથી દૂર રહેવા માંગે છે. પરંતુ પિતા પર થયેલા જીવલેણ હુમલા અને મોટા ભાઈ સોની કોર્લિયોનની હત્યા બાદ, સંજોગોવશાત માઈકલ પરિવારની જવાબદારી સ્વીકારે છે અને ક્રૂરતાપૂર્વક તમામ વિરોધીઓનો સફાયો કરીને નવો ડોન બનવા તરફ આગળ વધે છે.
== પાત્રો ==
=== મુખ્ય પાત્રો ===
* '''વિટો કોર્લિયોન''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંથી એક એવા કોર્લિયોન પરિવારના વડા, કાર્મેલાના પતિ, તેમજ સોની, માઈકલ, ફ્રેડો અને કોનીના પિતા તથા ટોમ હેગનના દત્તક પિતા.
* '''માઈકલ કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનનો નાનો પુત્ર, જે સોની અને ફ્રેડોનો નાનો ભાઈ તેમજ કોનીનો મોટો ભાઈ છે, અને આગળ જતાં કોર્લિયોન માફિયા પરિવારનો ઉત્તરાધિકારી બને છે.
* '''સોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનના સૌથી મોટા, ઉતાવળિયા અને આક્રમક પુત્ર તેમજ ફ્રેડો, માઈકલ અને કોનીના મોટા ભાઈ.
* '''ફ્રેડો કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનના વચલા અને નબળા પુત્ર, જે સોનીના નાના ભાઈ તેમજ માઈકલ અને કોનીના મોટા ભાઈ છે.
* '''ટોમ હેગન''' – ડોન વિટોના દત્તક પુત્ર તેમજ કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય સલાહકાર અને વકીલ.

=== સહાયક પાત્રો ===
* '''કાર્મેલા &quot;મામા&quot; કોર્લિયોન''' – ડોન વિટોની પત્ની અને સોની, માઈકલ, ફ્રેડો તથા કોનીની માતા.
* '''કે આદમ્સ''' – માઈકલ કોર્લિયોનની ગર્લફ્રેન્ડ અને પાછળથી તેની બીજી પત્ની.
* '''કોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનની એકમાત્ર પુત્રી તથા સોની, ફ્રેડો અને માઇકલની સૌથી નાની બહેન, જેના લગ્નથી વાર્તાની શરૂઆત થાય છે.
* '''કાર્લો રિઝી''' – કોનીનો પતિ, જે પાછળથી કોર્લિયોન પરિવાર સાથે ગદ્દારી કરે છે.
* '''પીટર ક્લેમેન્ઝા''' – કોર્લિયોન પરિવારના વફાદાર કેપોરેજીમ અને ડોન વિટો ના જૂના મિત્ર.
* '''સાલવ્ટોરે  સાલ ટેસિયો''' – કોર્લિયોન પરિવારના અન્ય એક વફાદાર કેપોરેજીમ, જે પાછળથી ડોન વિટોના મૃત્યુ પછી દુશ્મનો સાથે હાથ મિલાવે છે.
* '''લુકા બ્રાસી''' – ડોન વિટો કોર્લિયોનનો સૌથી વફાદાર, ક્રૂર અને ડરામણો શૂટર, જેને સોલોઝો અને તાતાગ્લિયા પરિવાર પ્લાનપૂર્વક ગળું દબાવીને મારી નાખે છે.
* '''જોની ફોન્ટેન''' – ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર અને પ્રખ્યાત હોલીવુડ ગાયક તેમજ સુપરસ્ટાર અભિનેતા.
* '''ડોન ટોમાસિનો''' – સિસિલીમાં કોર્લિયોન પરિવારના જૂના મિત્ર, જે માઇકલ જ્યારે સિસિલી ભાગી જાય છે ત્યારે તેને આશરો આપે છે.
* '''ડોન ચિચિયો''' – સિસિલીનો ક્રૂર માફિયા બોસ, જેની વિટો કોર્લિયોન હત્યા કરીને તેના પરિવાર (માતા, પિતા, અને મોટા ભાઈ) ની હત્યા નો બદલો લે છે.
* '''ડોન ફેનુચી''' – ન્યૂયોર્કના લિટલ ઇટાલી વિસ્તારનો બ્લેકમેલર અને ગુંડો, જેની હત્યા કરીને વિટો કોર્લિયોન પાવરફુલ બને છે.
* '''મો ગ્રીન''' – લાસ વેગાસનો મોટો કેસિનો માલિક, જે કોર્લિયોન પરિવારને કેસિનો વેચવાની ના પાડે છે.
* '''કેપ્ટન માર્ક મેકક્લસ્કી''' – ન્યૂયોર્ક પોલીસનો ભ્રષ્ટ કેપ્ટન, જે સોલોઝો પાસેથી મોટી લાંચ લઈને કોર્લિયોન પરિવાર વિરુદ્ધ કામ કરે છે. તે હોસ્પિટલમાંથી ડોન વિટોના સુરક્ષા ગાર્ડ્સને હટાવીને દુશ્મનો માટે રસ્તો સાફ કરી આપે છે અને ત્યાં પહોંચેલા માઇકલને પકડીને મોઢા પર જોરદાર થપ્પડ મારે છે. આ અપમાન અને પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે આગળ જતાં માઇકલ બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં મીટિંગ દરમિયાન તેની સોલોઝો સાથે હત્યા કરી નાખે છે.
* '''વર્જિલ સોલોઝો''' – 'ધ ટર્ક' તરીકે ઓળખાતો હેરોઇનનો સ્મગલર, જે ડોન વિટો પર જીવલેણ હુમલો કરાવે છે. જેના બદલામાં મિટિંગ દરમિયાન બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં માઇકલ કોર્લિયોન પોતાના પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે સોલોઝો અને કેપ્ટન મેકક્લસ્કી બંનેની ગોળી મારીને હત્યા કરી નાખે છે. 
* '''એપોલોનિયા વિટેલી''' – સિસિલીની એક અત્યંત સુંદર સ્થાનિક યુવતી, જેની સાથે માઇકલ સિસિલી પ્રવાસ દરમિયાન પ્રેમમાં પડે છે અને લગ્ન કરે છે. જો કે, કોર્લિયોન પરિવારનો એક બોડીગાર્ડ ગદ્દારી કરે છે અને માઇકલને મારવા માટે કારમાં બોમ્બ ફિટ કરી દે છે, જેમાં માઇકલની જગ્યાએ એપોલોનિયા જેવી કાર ચાલુ કરે છે કે તરત જ બોમ્બ બ્લાસ્ટ થતાં તેનું કરુણ મૃત્યુ થાય છે.
* '''એમિલિયો બર્ઝિની''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંથી એક એવા બર્ઝિની પરિવારના અત્યંત શક્તિશાળી વડા અને અંડરવર્લ્ડના મુખ્ય સૂત્રધાર, જે કોર્લિયોન પરિવારના સામ્રાજ્યને તોડવા માટે પડદા પાછળથી બધી ચાલ ચાલે છે.
* '''ફિલિપ તાતાગ્લિયા''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંના એક તાતાગ્લિયા પરિવારના વડા અને સોલોઝોના મુખ્ય બિઝનેસ પાર્ટનર, જે બર્ઝિની સાથે મળીને કોર્લિયોન પરિવાર વિરુદ્ધ યુદ્ધ છેડે છે.
* '''અમેરિગો બોનાસેરા''' – ન્યૂયોર્કનો એક પ્રખ્યાત શવ-સંસ્કાર કરનાર અને ડોન વિટોનો જૂનો પરિચિત, જે પોતાની પુત્રીને ન્યાય અપાવવા માટે ડોન વિટો પાસે મદદ માંગે છે અને વાર્તાના પ્રારંભ માં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

== પ્રતિભાવ ==
'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'માં રોજર જેલિનેકે લખ્યું હતું કે આ પુસ્તક &quot;અતિશય સફળ થવા માટે જ સર્જાયું હતું, અને તે માત્ર એટલા માટે નહીં કે માફિયા અત્યારે સમાચારોમાં છે. પુઝોની નવલકથા એક અદ્ભુત કલ્પના સમાન છે, જે કોઈ પણ પરિણામની ચિંતા વગર હિંસક વ્યક્તિગત સત્તાનો એક કુશળ ચિતાર રજૂ કરે છે. કોર્લિયોન 'પરિવાર'ના ભોગ બનનારા લોકો કાં તો ગુંડાઓ છે અથવા તો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારીઓ છે - એટલે કે એવા લોકો જેને વાસ્તવિક જીવનમાં તમે કે હું ક્યારેય મળવા ઈચ્છીશું નહીં. ડોન વિટો કહેતા તેમ, આ બધું માત્ર ધંધો છે, અંગત કંઈ જ નથી. પુસ્તકમાં સામાન્ય લોકોની ઝલક પણ જોવા મળતી નથી, તેથી વાચકને આ વૃદ્ધ વડા (ડોન વિટો) સિવાય અન્ય કોઈ પાત્ર પ્રત્યે સહાનુભૂતિ રાખવાની તક મળતી નથી, જેઓ પોતાના વહાલા પરિવાર માટે દુનિયાને સુરક્ષિત બનાવી રહ્યા છે.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news| location=New York| work=The New York Times| first=Roger | last=Jellinek | title=Just Business, Not Personal| date=4 March 1969}}&lt;/ref&gt; આ નવલકથા 'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'ની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને માત્ર બે વર્ષમાં જ તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ ગઈ હતી.&lt;ref&gt;{{cite web | title=&quot;The Godfather&quot; Turns 40 |work=CBS News|publisher=CBS Interactive Inc. | url=http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ | date=March 15, 2012 | access-date=July 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140717004801/http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ |archive-date=July 17, 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

આ નવલકથા પીબીએસ ની 'ધ ગ્રેટ અમેરિકન રીડ' દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી &quot;અમેરિકાના ૧૦૦ સૌથી પ્રિય પુસ્તકો&quot; ની યાદીમાં ૫૩મા ક્રમે સ્થાન પામી છે.&lt;ref&gt;[https://www.pbs.org/the-great-american-read/books/#/ The Great American Read. &quot;America’s 100 most-loved books.&quot; PBS. Retrieved 15 January 2024.]&lt;/ref&gt; યુનાઇટેડ કિંગડમ માં, વર્ષ ૨૦૦૩માં બીબીસી ની 'ધ બિગ રીડ' દ્વારા દેશના ટોચના ૨૦૦ સર્વશ્રેષ્ઠ પુસ્તકો શોધવાના હેતુથી કરાયેલા સર્વેક્ષણમાં આ નવલકથા ૯૧મા ક્રમે રહી હતી.

== રૂપાંતરણ ==
આ નવલકથા પરથી વર્ષ ૧૯૭૨માં હોલીવુડના દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલા દ્વારા 'ધ ગોડફાધર' નામની આઇકોનિક ફિલ્મ બનાવવામાં આવી હતી, જેમાં માર્લોન બ્રાન્ડોએ ડોન વિટો કોર્લિયોન ('ધ ગોડફાધર') અને અલ પચીનોએ માઈકલ કોર્લિયોનની યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી હતી. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ હતી અને તે વર્ષે વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી વધુ કમાણી કરનારી પ્રથમ ફિલ્મ બની હતી. આ ફિલ્મને પ્રતિષ્ઠિત ઓસ્કાર એવોર્ડ પણ મળ્યો હતો અને તેને વિશ્વ સિનેમાની સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મોમાં સ્થાન મળેલું છે. આ ફિલ્મે વૈશ્વિક સ્તરે ગેંગસ્ટર સિનેમા માટે એક નવો બેન્ચમાર્ક સ્થાપિત કર્યો હતો.

આ વૈશ્વિક લોકપ્રિયતાને કારણે વૈશ્વિક સિનેમા જગતમાં તેના પરથી પ્રેરિત થઈને અનેક સત્તાવાર અને અનધિકૃત રીમેક ફિલ્મો બનાવવામાં આવી છે:

== ગુજરાતી અનુવાદ અને પ્રકાશન ==
[[ચિત્ર:The Godfather Gujarati Edition by Saurabh Shah.jpg|thumb|right|250px|સૌરભ શાહ દ્વારા અનુવાદિત 'ધ ગૉડફાધર' પુસ્તકનું ગુજરાતી સંસ્કરણ કવર.]]
મારિયો પુઝોની આ વિશ્વપ્રસિદ્ધ ક્રાઇમ થ્રિલર નવલકથાનો સત્તાવાર ગુજરાતી અનુવાદ જાણીતા કટારલેખક અને સાહિત્યકાર [[સૌરભ શાહ]] દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. આ અનુવાદિત પુસ્તક સૌપ્રથમ વર્ષ ૨૦૧૨-૨૦૧૩માં ગુજરાતના અમદાવાદ શહેરના અગ્રણી પ્રકાશન ગૃહ 'આર. આર. શેઠ એન્ડ કંપની' દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;[https://rrsheth.com/shop/godfather/ આર. આર. શેઠ બુક્સ: ગોડફાધર ગુજરાતી પુસ્તકની સત્તાવાર વિગત]&lt;/ref&gt;

સૌરભ શાહે મૂળ અંગ્રેજી લખાણની અમેરિકન-ઇટાલિયન માફિયા સંસ્કૃતિ, તેના વિશિષ્ટ સંવાદો અને અંડરવર્લ્ડના જટિલ વાતાવરણને ગુજરાતી ભાષાના પ્રવાહ સાથે એવી રીતે સાંકળ્યું છે કે વાચકને તે અનૂદિત હોવા છતાં એક 'મૌલિક ગુજરાતી સંસ્કરણ' જેવો આસ્વાદ આપે છે.

=== અનુવાદ પાછળ ની ઈતિહાસ અને પૃષ્ઠભૂમિ ===
અનુવાદક સૌરભ શાહે આ ક્લાસિક કૃતિ સાથેના પોતાના દાયકાઓ જૂના જોડાણ અને ઇતિહાસનો ક્રમબદ્ધ ઉલ્લેખ કર્યો છે. માર્ચ ૧૯૭૨માં અમેરિકામાં રિલીઝ થયેલી 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મ ભારતમાં છેક ચાર વર્ષ પછી, એટલે કે ૧૯૭૬માં પહેલવહેલીવાર મુંબઈમાં રિલીઝ થઈ હતી. તે સમયે ભારતીય સેન્સર બોર્ડના સર્ટિફિકેટ પર ૭૦ના દાયકાની ફિલ્મોના જાણીતા સેન્સર અધિકારી અપર્ણા મોહિલેની સહી હતી.&lt;ref name=&quot;newspremi-hollywood&quot;&gt;{{cite news |last=શાહ |first=સૌરભ |title=હૉલિવુડ ઠીક છે પણ બૉલિવુડ-ઢોલીવુડ શું કામ? |url=https://www.newspremi.com/godfather-hollywood/ |work=ન્યૂઝપ્રેમી |date=માર્ચ ૨૦૨૨}}&lt;/ref&gt;

તે એ જમાનો હતો જ્યારે કૉલેજકાળ દરમિયાન તેઓ પોતાના મિત્રો સાથે કૉલેજમાં ગુટલી (ક્લાસ બંક) મારીને 'ધ ગન્સ ઑફ નેવરોન' અને 'વ્હેર ઇગલ્સ ડેર' જેવી લોકપ્રિય અને દાયકા જૂની હૉલિવૂડની ફિલ્મો જોવા જતા હતા. જો કે, વર્ષ ૧૯૭૬માં જ્યારે 'ધ ગોડફાધર' મુંબઈમાં રિલીઝ થઈ ત્યારે કોઈ કારણસર તેઓ આ ફિલ્મ થિયેટરમાં જોઈ શક્યા નહોતા અને લાંબા સમય સુધી આ નવલકથા વાંચવાનું પણ બન્યું ન હતું.

કૉલેજના પાછલા વર્ષોમાં તેઓ જેફ્રી આર્ચર, ઇરવિંગ વૉલેસ, સિડની શેલ્ડન, આર્થર હેલી અને રૉબર્ટ લુડલમ જેવા થ્રિલર સાહિત્યના પ્રખ્યાત પશ્ચિમી લેખકોના વાચક બની ચૂક્યા હતા. ત્યારબાદ, તેમણે જીવનમાં સૌપ્રથમ વાર 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મ ભાડાના વીડિયો પ્લેયર પર જોઈ હતી. સમય જતાં ફિલ્મ પ્રત્યેના અતિશય લગાવને કારણે તેમણે આ ફિલ્મની વીસીડી, ડીવીડી અને છેવટે બ્લૂ-રે આવૃત્તિઓ વસાવી હતી. આ ફિલ્મના વારંવારના અવલોકનને કારણે તેમને ફિલ્મના એકેએક સંવાદો (ડાયલોગ) ઉપરાંત કલાકારોના નાનામાં નાના હાવભાવ પણ મોઢે થઈ ગયા હતા.

તેમણે મૂળ 'ધ ગોડફાધર' નવલકથાની હાર્ડબાઉન્ડ અને પેપરબેક સહિત ત્રણેક પ્રકારની અંગ્રેજી આવૃત્તિઓ તેમજ મારિયો પૂઝો લિખિત 'ધ ગૉડફાધર પેપર્સ' અને આ વિષયના અડધો ડઝન જેટલા દમદાર ગ્રંથો, કલાકારો તથા દિગ્દર્શકો વિશેના પુસ્તકોનો ઊંડો અભ્યાસ કર્યો હતો, જે આ નવલકથાના પ્રોપર ગુજરાતી અનુવાદ માટે પાયારૂપ બન્યો હતો.

લાંબા સમય સુધી આ ફિલ્મ માત્ર નાના પડદે જોયા બાદ, માર્ચ ૨૦૨૨માં જ્યારે પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સે આ ફિલ્મના ૫૦ વર્ષ પૂરા થવા પર વિશ્વના પ્રમુખ શહેરો સહિત મુંબઈના મોટા પડદા પર તેને ફરી રિલીઝ કરી, ત્યારે મુંબઈના થિયેટર પર આ ફિલ્મ એક અઠવાડિયાના બદલે ત્રણ અઠવાડિયા સુધી હાઉસફુલ ચાલી હતી. આ પ્રસંગે અનુવાદકે પોતાના જીવનમાં પ્રથમ વખત મોટા સ્ક્રીન (થિયેટર) પર આ ફિલ્મ જોઈને તેને 'અલૌકિક અનુભવ' ગણાવ્યો હતો.

== સંદર્ભ ==
&lt;references /&gt;

[[શ્રેણી:નવલકથા]]
[[શ્રેણી:અમેરિકન નવલકથાઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૬૯ની નવલકથાઓ]]</text>
      <sha1>brnl50xpn5lja4w542rqx4ysfswexv4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903096</id>
      <parentid>903095</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T11:01:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* અનુવાદ પાછળ ની ઈતિહાસ અને પૃષ્ઠભૂમિ */</comment>
      <origin>903096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27312" sha1="si3tfh5apoovaxdgpwj36y4qno6v55t" xml:space="preserve">{{Infobox book
| name          = ધ ગોડફાધર
| title_orig    = ધ ગોડફાધર
| image         = 
| caption       = 
| author        = [[મારીયો પુઝો]]
| country       = અમેરિકા
| language      = [[અંગ્રેજી]]
| genre         = ક્રાઇમ ફિક્શન
| publisher     = જી પી પુટનામ્સ સન્સ
| pub_date      = ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯
| pages         = 446
| isbn          = 978-0-399-10341-4
}}

'''ધ ગોડફાધર''' ({{lang-en|The Godfather}}) એ અમેરિકન લેખક મારીયો પુઝો દ્વારા લખાયેલી એક અત્યંત પ્રખ્યાત ગુનાહિત નવલકથા છે. આ પુસ્તક સૌપ્રથમ ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯ના રોજ બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. આ નવલકથા ન્યૂ યોર્ક સિટી અને લોંગ આઇલેન્ડમાં સક્રિય એક કાલ્પનિક માફિયા પરિવાર અને તેના વડા વિટો કોર્લિયોન, જેઓ 'ધ ગોડફાધર' તરીકે ઓળખાય છે, તેમની વાર્તાની વિગતવાર રજૂઆત કરે છે. આ વાર્તા મુખ્યત્વે વર્ષ ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળાને આવરી લે છે, અને તેમાં ડોન વિટો કોર્લિયોનના પ્રારંભિક બાળપણથી લઈને પુખ્ત વયના સુધીના જીવનની ભૂતકાળની વાર્તા નો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

આ પુસ્તક ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહ્યું હતું અને સમગ્ર વિશ્વમાં તેની કરોડો નકલો વેચાઈ હતી.&lt;ref&gt;&quot;The New York Times Best Seller List - 1969&quot; (PDF). Hawes Publications.&lt;/ref&gt;

== પૃષ્ઠભૂમિ અને કથાવસ્તુ ==
વાર્તા ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ દરમિયાન અમેરિકાના ન્યૂયોર્ક સિટીમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારોના પરસ્પર સંઘર્ષ પર આધારિત છે. વાર્તાના કેન્દ્રમાં ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પારિવારિક મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે. જ્યારે અન્ય પરિવારો માદક પદાર્થોના વ્યાપારમાં જોડાવા દબાણ કરે છે, ત્યારે ડોન વિટો તેનો ઇનકાર કરે છે, જેના કારણે ગેંગ-વોર શરૂ થાય છે.

વાર્તાનો મુખ્ય ભાગ ડોનના નાના પુત્ર, માઈકલ કોર્લિયોનની આસપાસ ફરે છે. માઈકલ બીજા વિશ્વયુદ્ધનો હીરો છે અને શરૂઆતમાં પોતાના પરિવારના ગેરકાયદેસર ધંધાઓથી દૂર રહેવા માંગે છે. પરંતુ પિતા પર થયેલા જીવલેણ હુમલા અને મોટા ભાઈ સોની કોર્લિયોનની હત્યા બાદ, સંજોગોવશાત માઈકલ પરિવારની જવાબદારી સ્વીકારે છે અને ક્રૂરતાપૂર્વક તમામ વિરોધીઓનો સફાયો કરીને નવો ડોન બનવા તરફ આગળ વધે છે.
== પાત્રો ==
=== મુખ્ય પાત્રો ===
* '''વિટો કોર્લિયોન''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંથી એક એવા કોર્લિયોન પરિવારના વડા, કાર્મેલાના પતિ, તેમજ સોની, માઈકલ, ફ્રેડો અને કોનીના પિતા તથા ટોમ હેગનના દત્તક પિતા.
* '''માઈકલ કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનનો નાનો પુત્ર, જે સોની અને ફ્રેડોનો નાનો ભાઈ તેમજ કોનીનો મોટો ભાઈ છે, અને આગળ જતાં કોર્લિયોન માફિયા પરિવારનો ઉત્તરાધિકારી બને છે.
* '''સોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનના સૌથી મોટા, ઉતાવળિયા અને આક્રમક પુત્ર તેમજ ફ્રેડો, માઈકલ અને કોનીના મોટા ભાઈ.
* '''ફ્રેડો કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનના વચલા અને નબળા પુત્ર, જે સોનીના નાના ભાઈ તેમજ માઈકલ અને કોનીના મોટા ભાઈ છે.
* '''ટોમ હેગન''' – ડોન વિટોના દત્તક પુત્ર તેમજ કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય સલાહકાર અને વકીલ.

=== સહાયક પાત્રો ===
* '''કાર્મેલા &quot;મામા&quot; કોર્લિયોન''' – ડોન વિટોની પત્ની અને સોની, માઈકલ, ફ્રેડો તથા કોનીની માતા.
* '''કે આદમ્સ''' – માઈકલ કોર્લિયોનની ગર્લફ્રેન્ડ અને પાછળથી તેની બીજી પત્ની.
* '''કોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનની એકમાત્ર પુત્રી તથા સોની, ફ્રેડો અને માઇકલની સૌથી નાની બહેન, જેના લગ્નથી વાર્તાની શરૂઆત થાય છે.
* '''કાર્લો રિઝી''' – કોનીનો પતિ, જે પાછળથી કોર્લિયોન પરિવાર સાથે ગદ્દારી કરે છે.
* '''પીટર ક્લેમેન્ઝા''' – કોર્લિયોન પરિવારના વફાદાર કેપોરેજીમ અને ડોન વિટો ના જૂના મિત્ર.
* '''સાલવ્ટોરે  સાલ ટેસિયો''' – કોર્લિયોન પરિવારના અન્ય એક વફાદાર કેપોરેજીમ, જે પાછળથી ડોન વિટોના મૃત્યુ પછી દુશ્મનો સાથે હાથ મિલાવે છે.
* '''લુકા બ્રાસી''' – ડોન વિટો કોર્લિયોનનો સૌથી વફાદાર, ક્રૂર અને ડરામણો શૂટર, જેને સોલોઝો અને તાતાગ્લિયા પરિવાર પ્લાનપૂર્વક ગળું દબાવીને મારી નાખે છે.
* '''જોની ફોન્ટેન''' – ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર અને પ્રખ્યાત હોલીવુડ ગાયક તેમજ સુપરસ્ટાર અભિનેતા.
* '''ડોન ટોમાસિનો''' – સિસિલીમાં કોર્લિયોન પરિવારના જૂના મિત્ર, જે માઇકલ જ્યારે સિસિલી ભાગી જાય છે ત્યારે તેને આશરો આપે છે.
* '''ડોન ચિચિયો''' – સિસિલીનો ક્રૂર માફિયા બોસ, જેની વિટો કોર્લિયોન હત્યા કરીને તેના પરિવાર (માતા, પિતા, અને મોટા ભાઈ) ની હત્યા નો બદલો લે છે.
* '''ડોન ફેનુચી''' – ન્યૂયોર્કના લિટલ ઇટાલી વિસ્તારનો બ્લેકમેલર અને ગુંડો, જેની હત્યા કરીને વિટો કોર્લિયોન પાવરફુલ બને છે.
* '''મો ગ્રીન''' – લાસ વેગાસનો મોટો કેસિનો માલિક, જે કોર્લિયોન પરિવારને કેસિનો વેચવાની ના પાડે છે.
* '''કેપ્ટન માર્ક મેકક્લસ્કી''' – ન્યૂયોર્ક પોલીસનો ભ્રષ્ટ કેપ્ટન, જે સોલોઝો પાસેથી મોટી લાંચ લઈને કોર્લિયોન પરિવાર વિરુદ્ધ કામ કરે છે. તે હોસ્પિટલમાંથી ડોન વિટોના સુરક્ષા ગાર્ડ્સને હટાવીને દુશ્મનો માટે રસ્તો સાફ કરી આપે છે અને ત્યાં પહોંચેલા માઇકલને પકડીને મોઢા પર જોરદાર થપ્પડ મારે છે. આ અપમાન અને પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે આગળ જતાં માઇકલ બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં મીટિંગ દરમિયાન તેની સોલોઝો સાથે હત્યા કરી નાખે છે.
* '''વર્જિલ સોલોઝો''' – 'ધ ટર્ક' તરીકે ઓળખાતો હેરોઇનનો સ્મગલર, જે ડોન વિટો પર જીવલેણ હુમલો કરાવે છે. જેના બદલામાં મિટિંગ દરમિયાન બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં માઇકલ કોર્લિયોન પોતાના પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે સોલોઝો અને કેપ્ટન મેકક્લસ્કી બંનેની ગોળી મારીને હત્યા કરી નાખે છે. 
* '''એપોલોનિયા વિટેલી''' – સિસિલીની એક અત્યંત સુંદર સ્થાનિક યુવતી, જેની સાથે માઇકલ સિસિલી પ્રવાસ દરમિયાન પ્રેમમાં પડે છે અને લગ્ન કરે છે. જો કે, કોર્લિયોન પરિવારનો એક બોડીગાર્ડ ગદ્દારી કરે છે અને માઇકલને મારવા માટે કારમાં બોમ્બ ફિટ કરી દે છે, જેમાં માઇકલની જગ્યાએ એપોલોનિયા જેવી કાર ચાલુ કરે છે કે તરત જ બોમ્બ બ્લાસ્ટ થતાં તેનું કરુણ મૃત્યુ થાય છે.
* '''એમિલિયો બર્ઝિની''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંથી એક એવા બર્ઝિની પરિવારના અત્યંત શક્તિશાળી વડા અને અંડરવર્લ્ડના મુખ્ય સૂત્રધાર, જે કોર્લિયોન પરિવારના સામ્રાજ્યને તોડવા માટે પડદા પાછળથી બધી ચાલ ચાલે છે.
* '''ફિલિપ તાતાગ્લિયા''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંના એક તાતાગ્લિયા પરિવારના વડા અને સોલોઝોના મુખ્ય બિઝનેસ પાર્ટનર, જે બર્ઝિની સાથે મળીને કોર્લિયોન પરિવાર વિરુદ્ધ યુદ્ધ છેડે છે.
* '''અમેરિગો બોનાસેરા''' – ન્યૂયોર્કનો એક પ્રખ્યાત શવ-સંસ્કાર કરનાર અને ડોન વિટોનો જૂનો પરિચિત, જે પોતાની પુત્રીને ન્યાય અપાવવા માટે ડોન વિટો પાસે મદદ માંગે છે અને વાર્તાના પ્રારંભ માં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

== પ્રતિભાવ ==
'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'માં રોજર જેલિનેકે લખ્યું હતું કે આ પુસ્તક &quot;અતિશય સફળ થવા માટે જ સર્જાયું હતું, અને તે માત્ર એટલા માટે નહીં કે માફિયા અત્યારે સમાચારોમાં છે. પુઝોની નવલકથા એક અદ્ભુત કલ્પના સમાન છે, જે કોઈ પણ પરિણામની ચિંતા વગર હિંસક વ્યક્તિગત સત્તાનો એક કુશળ ચિતાર રજૂ કરે છે. કોર્લિયોન 'પરિવાર'ના ભોગ બનનારા લોકો કાં તો ગુંડાઓ છે અથવા તો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારીઓ છે - એટલે કે એવા લોકો જેને વાસ્તવિક જીવનમાં તમે કે હું ક્યારેય મળવા ઈચ્છીશું નહીં. ડોન વિટો કહેતા તેમ, આ બધું માત્ર ધંધો છે, અંગત કંઈ જ નથી. પુસ્તકમાં સામાન્ય લોકોની ઝલક પણ જોવા મળતી નથી, તેથી વાચકને આ વૃદ્ધ વડા (ડોન વિટો) સિવાય અન્ય કોઈ પાત્ર પ્રત્યે સહાનુભૂતિ રાખવાની તક મળતી નથી, જેઓ પોતાના વહાલા પરિવાર માટે દુનિયાને સુરક્ષિત બનાવી રહ્યા છે.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news| location=New York| work=The New York Times| first=Roger | last=Jellinek | title=Just Business, Not Personal| date=4 March 1969}}&lt;/ref&gt; આ નવલકથા 'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'ની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને માત્ર બે વર્ષમાં જ તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ ગઈ હતી.&lt;ref&gt;{{cite web | title=&quot;The Godfather&quot; Turns 40 |work=CBS News|publisher=CBS Interactive Inc. | url=http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ | date=March 15, 2012 | access-date=July 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140717004801/http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ |archive-date=July 17, 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

આ નવલકથા પીબીએસ ની 'ધ ગ્રેટ અમેરિકન રીડ' દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી &quot;અમેરિકાના ૧૦૦ સૌથી પ્રિય પુસ્તકો&quot; ની યાદીમાં ૫૩મા ક્રમે સ્થાન પામી છે.&lt;ref&gt;[https://www.pbs.org/the-great-american-read/books/#/ The Great American Read. &quot;America’s 100 most-loved books.&quot; PBS. Retrieved 15 January 2024.]&lt;/ref&gt; યુનાઇટેડ કિંગડમ માં, વર્ષ ૨૦૦૩માં બીબીસી ની 'ધ બિગ રીડ' દ્વારા દેશના ટોચના ૨૦૦ સર્વશ્રેષ્ઠ પુસ્તકો શોધવાના હેતુથી કરાયેલા સર્વેક્ષણમાં આ નવલકથા ૯૧મા ક્રમે રહી હતી.

== રૂપાંતરણ ==
આ નવલકથા પરથી વર્ષ ૧૯૭૨માં હોલીવુડના દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલા દ્વારા 'ધ ગોડફાધર' નામની આઇકોનિક ફિલ્મ બનાવવામાં આવી હતી, જેમાં માર્લોન બ્રાન્ડોએ ડોન વિટો કોર્લિયોન ('ધ ગોડફાધર') અને અલ પચીનોએ માઈકલ કોર્લિયોનની યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી હતી. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ હતી અને તે વર્ષે વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી વધુ કમાણી કરનારી પ્રથમ ફિલ્મ બની હતી. આ ફિલ્મને પ્રતિષ્ઠિત ઓસ્કાર એવોર્ડ પણ મળ્યો હતો અને તેને વિશ્વ સિનેમાની સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મોમાં સ્થાન મળેલું છે. આ ફિલ્મે વૈશ્વિક સ્તરે ગેંગસ્ટર સિનેમા માટે એક નવો બેન્ચમાર્ક સ્થાપિત કર્યો હતો.

આ વૈશ્વિક લોકપ્રિયતાને કારણે વૈશ્વિક સિનેમા જગતમાં તેના પરથી પ્રેરિત થઈને અનેક સત્તાવાર અને અનધિકૃત રીમેક ફિલ્મો બનાવવામાં આવી છે:

== ગુજરાતી અનુવાદ અને પ્રકાશન ==
[[ચિત્ર:The Godfather Gujarati Edition by Saurabh Shah.jpg|thumb|right|250px|સૌરભ શાહ દ્વારા અનુવાદિત 'ધ ગૉડફાધર' પુસ્તકનું ગુજરાતી સંસ્કરણ કવર.]]
મારિયો પુઝોની આ વિશ્વપ્રસિદ્ધ ક્રાઇમ થ્રિલર નવલકથાનો સત્તાવાર ગુજરાતી અનુવાદ જાણીતા કટારલેખક અને સાહિત્યકાર [[સૌરભ શાહ]] દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. આ અનુવાદિત પુસ્તક સૌપ્રથમ વર્ષ ૨૦૧૨-૨૦૧૩માં ગુજરાતના અમદાવાદ શહેરના અગ્રણી પ્રકાશન ગૃહ 'આર. આર. શેઠ એન્ડ કંપની' દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;[https://rrsheth.com/shop/godfather/ આર. આર. શેઠ બુક્સ: ગોડફાધર ગુજરાતી પુસ્તકની સત્તાવાર વિગત]&lt;/ref&gt;

સૌરભ શાહે મૂળ અંગ્રેજી લખાણની અમેરિકન-ઇટાલિયન માફિયા સંસ્કૃતિ, તેના વિશિષ્ટ સંવાદો અને અંડરવર્લ્ડના જટિલ વાતાવરણને ગુજરાતી ભાષાના પ્રવાહ સાથે એવી રીતે સાંકળ્યું છે કે વાચકને તે અનૂદિત હોવા છતાં એક 'મૌલિક ગુજરાતી સંસ્કરણ' જેવો આસ્વાદ આપે છે.

=== અનુવાદ પાછળ ની ઈતિહાસ અને પૃષ્ઠભૂમિ ===
અનુવાદક સૌરભ શાહે આ ક્લાસિક કૃતિ સાથેના પોતાના દાયકાઓ જૂના જોડાણ અને ઇતિહાસનો ક્રમબદ્ધ ઉલ્લેખ કર્યો છે. માર્ચ ૧૯૭૨માં અમેરિકામાં રિલીઝ થયેલી 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મ ભારતમાં છેક ચાર વર્ષ પછી, એટલે કે ૧૯૭૬માં પહેલી વાર મુંબઈમાં રિલીઝ થઈ હતી. તે સમયે ભારતીય સેન્સર બોર્ડના સર્ટિફિકેટ પર ૭૦ના દાયકાની ફિલ્મોના જાણીતા સેન્સર અધિકારી અપર્ણા મોહિલેની સહી હતી.&lt;ref name=&quot;newspremi-hollywood&quot;&gt;{{cite news |last=શાહ |first=સૌરભ |title=હૉલિવુડ ઠીક છે પણ બૉલિવુડ-ઢોલીવુડ શું કામ? |url=https://www.newspremi.com/godfather-hollywood/ |work=ન્યૂઝપ્રેમી |date=માર્ચ ૨૦૨૨}}&lt;/ref&gt;

તે એ જમાનો હતો જ્યારે કૉલેજકાળ દરમિયાન તેઓ પોતાના મિત્રો સાથે કૉલેજમાં ગુટલી (ક્લાસ બંક) મારીને 'ધ ગન્સ ઑફ નેવરોન' અને 'વ્હેર ઇગલ્સ ડેર' જેવી લોકપ્રિય અને દાયકા જૂની હૉલિવૂડની ફિલ્મો જોવા જતા હતા. જો કે, વર્ષ ૧૯૭૬માં જ્યારે 'ધ ગોડફાધર' મુંબઈમાં રિલીઝ થઈ ત્યારે કોઈ કારણસર તેઓ આ ફિલ્મ થિયેટરમાં જોઈ શક્યા નહોતા અને લાંબા સમય સુધી આ નવલકથા વાંચવાનું પણ બન્યું ન હતું.

કૉલેજના પાછલા વર્ષોમાં તેઓ જેફ્રી આર્ચર, ઇરવિંગ વૉલેસ, સિડની શેલ્ડન, આર્થર હેલી અને રૉબર્ટ લુડલમ જેવા થ્રિલર સાહિત્યના પ્રખ્યાત પશ્ચિમી લેખકોના વાચક બની ચૂક્યા હતા. ત્યારબાદ, તેમણે જીવનમાં સૌપ્રથમ વાર 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મ ભાડાના વીડિયો પ્લેયર પર જોઈ હતી. સમય જતાં ફિલ્મ પ્રત્યેના અતિશય લગાવને કારણે તેમણે આ ફિલ્મની વીસીડી, ડીવીડી અને છેવટે બ્લૂ-રે આવૃત્તિઓ વસાવી હતી. આ ફિલ્મના વારંવારના અવલોકનને કારણે તેમને ફિલ્મના એકેએક સંવાદો (ડાયલોગ) ઉપરાંત કલાકારોના નાનામાં નાના હાવભાવ પણ મોઢે થઈ ગયા હતા.

તેમણે મૂળ 'ધ ગોડફાધર' નવલકથાની હાર્ડબાઉન્ડ અને પેપરબેક સહિત ત્રણેક પ્રકારની અંગ્રેજી આવૃત્તિઓ તેમજ મારિયો પૂઝો લિખિત 'ધ ગૉડફાધર પેપર્સ' અને આ વિષયના અડધો ડઝન જેટલા દમદાર ગ્રંથો, કલાકારો તથા દિગ્દર્શકો વિશેના પુસ્તકોનો ઊંડો અભ્યાસ કર્યો હતો, જે આ નવલકથાના પ્રોપર ગુજરાતી અનુવાદ માટે પાયારૂપ બન્યો હતો.

લાંબા સમય સુધી આ ફિલ્મ માત્ર નાના પડદે જોયા બાદ, માર્ચ ૨૦૨૨માં જ્યારે પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સે આ ફિલ્મના ૫૦ વર્ષ પૂરા થવા પર વિશ્વના પ્રમુખ શહેરો સહિત મુંબઈના મોટા પડદા પર તેને ફરી રિલીઝ કરી, ત્યારે મુંબઈના થિયેટર પર આ ફિલ્મ એક અઠવાડિયાના બદલે ત્રણ અઠવાડિયા સુધી હાઉસફુલ ચાલી હતી. આ પ્રસંગે અનુવાદકે પોતાના જીવનમાં પ્રથમ વખત મોટા સ્ક્રીન (થિયેટર) પર આ ફિલ્મ જોઈને તેને 'અલૌકિક અનુભવ' ગણાવ્યો હતો.

== સંદર્ભ ==
&lt;references /&gt;

[[શ્રેણી:નવલકથા]]
[[શ્રેણી:અમેરિકન નવલકથાઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૬૯ની નવલકથાઓ]]</text>
      <sha1>si3tfh5apoovaxdgpwj36y4qno6v55t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>રઘુભાઈ મોરારજી નાયક</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154753</id>
    <revision>
      <id>903065</id>
      <parentid>902811</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T23:49:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9734" sha1="39s4zbho0xui8zzn4068qbzibt1gqkb" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name                      = રઘુભાઈ મોરારજી નાયક
| image                     =
| image_size                = 
| caption                   = 
| birth_date                = ૧૯૦૭
| birth_place               = [[ચલથાણ]], [[સુરત]], ગુજરાત
| death_date                = ૨૦૦૩
| death_place               = ભારત
| resting_place             = 
| resting_place_coordinates = 
| other_names               = 
| occupation                = શિક્ષણવિદ્&lt;br&gt;સામાજિક કાર્યકર
| years_active              = ૧૯૪૪–૨૦૦૩
| known_for                 = સરદાર પટેલ વિદ્યાલય
| spouse                    = જશીબેન નાયક
| partner                   = 
| children                  = 
| parents                   = 
| website                   = 
| signature                 = 
| awards                    = [[પદ્મશ્રી]]&lt;br&gt;રાષ્ટ્રીય શિક્ષક પુરસ્કાર
}}
'''રઘુભાઈ મોરારજી નાયક''' (૧૯૦૭–૨૦૦૩) એક ભારતીય કેળવણીકાર, સમાજસેવક અને સરદાર પટેલ વિદ્યાલયના સ્થાપક આચાર્ય હતા.&lt;ref name=&quot;Tagore's favourite, Indira's teacher&quot;&gt;{{cite web | url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/Tagores-favourite-Indiras-teacher/articleshow/3446720.cms | title=Tagore's favourite, Indira's teacher | publisher=Times of India | date=5 September 2008 | accessdate=22 August 2016}}&lt;/ref&gt; તેઓ સરસ્વતી વિદ્યામંડળના સહ-સ્થાપક પણ હતા, જે ગુજરાત રાજ્યમાં અનેક શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ ચલાવે છે.&lt;ref name=&quot;Stewardship of Trusts&quot;&gt;{{cite web | url=http://docs.exdat.com/docs/index-136004.html?page=14 | title=Stewardship of Trusts | publisher=Exdat | date=2016 | accessdate=22 August 2016}}&lt;/ref&gt; રવીન્દ્રનાથ ટાગોરના શિષ્ય રહી ચૂકેલા રઘુભાઈએ શાળાઓના સમૂહનું સંચાલન કરતા મુખ્ય ટ્રસ્ટ 'સરસ્વતી કેળવણી મંડળ'ના પ્રમુખ તરીકે પણ સેવા આપી હતી. શિક્ષણ ક્ષેત્રે તેમના વિશેષ યોગદાન બદલ [[ભારત સરકાર]] દ્વારા ૧૯૭૬માં તેમને દેશના ચોથા સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન [[પદ્મશ્રી]]થી નવાજવામાં આવ્યા હતા.&lt;ref name=&quot;Padma Awards&quot;&gt;{{cite web | url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | title=Padma Awards | publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India | date=2013 | accessdate=20 August 2016 | archive-date=15 October 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

નાયકનો જન્મ ૧૯૦૭માં ગુજરાતના સુરત પાસેના નાના શહેર ચલથાણમાં થયો હતો. તેમણે પોતાનું શાળાકીય શિક્ષણ શાંતિનિકેતનમાં પૂરું કર્યું, જ્યાંથી તેઓ ૧૯૨૯માં સ્નાતક થયા. ત્યારબાદ મહારાષ્ટ્ર જઈને, તેમણે ૧૯૩૨માં પૂણેની 'પ્યુપિલ્સ ઑન સ્કૂલ' (Pupils' Own School) માં શિક્ષક તરીકે પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી, જ્યાં તેમણે [[ઈન્દિરા ગાંધી]] સહિત અન્ય વિદ્યાર્થીઓને ભણાવ્યા હતા.&lt;ref name=&quot;History&quot;&gt;{{cite web | url=https://kes.edu.in/kes-shree-m-m-pupils-own-school-and-sharda-mandir-history/ | title=History | publisher=KES Shree M.M. Pupil’s Own School and Sharda Mandir | date=2016 | accessdate=22 August 2016 | archive-date=23 ઑગસ્ટ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160823014627/https://kes.edu.in/kes-shree-m-m-pupils-own-school-and-sharda-mandir-history/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; નોકરીમાંથી અભ્યાસ રજા લઈને, તેઓ પોતાના ડોક્ટરેટના અભ્યાસ માટે જર્મની ગયા હતા. ત્યાં તેઓ [[સુભાષચંદ્ર બોઝ]]ના સંપર્કમાં આવ્યા હોવાનું માનવામાં આવે છે. જેના કારણે જર્મન સત્તાવાળાઓએ તેમનો પાસપોર્ટ જપ્ત કરી લેતાં તેમના ભારત પાછા ફરવામાં વિલંબ થયો હતો. તેઓ ૧૯૪૦માં ભારત પાછા ફર્યા અને ચાર વર્ષ પછી, ૧૯૪૪માંતેમણે ઉછીના લીધેલા નાણાંથી 'સરસ્વતી વિદ્યામંડળ'ની સ્થાપના કરી.&lt;ref name=&quot;Founder Members Of Saraswati VidyaMandal&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.asarwavidyalaya.org/svm.html | title=Founder Members Of Saraswati VidyaMandal | publisher=Saraswati VidyaMandal | date=2016 | accessdate=22 August 2016 | archive-date=21 ઑગસ્ટ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160821114305/http://asarwavidyalaya.org/svm.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ૧૯૫૭માં ભારતના તત્કાલીન નાણા સચિવ હીરુભાઈ એમ. પટેલે તેમને 'સરદાર પટેલ વિદ્યાલય'ના સ્થાપક આચાર્યનું પદ સોંપ્યું, જેની શરૂઆત 'ગુજરાત એજ્યુકેશન સોસાયટી' દ્વારા કરવામાં આવી રહી હતી.&lt;ref name=&quot;History of School&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.spvdelhi.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=73&amp;Itemid=471 | title=History of School | publisher=Sardar Patel Vidyalaya | date=2016 | accessdate=22 August 2016}}&lt;/ref&gt; આચાર્ય તરીકે સેવા આપવાની સાથે સાથે,&lt;ref name=&quot;This is a list of past and present Teachers and Staff at SPV&quot;&gt;{{cite web | url=http://spv.rajiv.com/staff.htm | title=This is a list of past and present Teachers and Staff at SPV | publisher=Sardar Patel Vidyalaya | date=2016 | accessdate=22 August 2016 | archive-date=22 સપ્ટેમ્બર 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160922204313/http://spv.rajiv.com/staff.htm | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; તેઓ અન્ય એક શૈક્ષણિક જૂથ 'સરસ્વતી કેળવણી મંડળ'ના પ્રમુખ પદે પણ રહ્યા. શિક્ષણ ક્ષેત્રે તેમના યોગદાન બદલ [[ભારત સરકાર]] દ્વારા ૧૯૭૬માં તેમને '[[પદ્મશ્રી]]'ના નાગરિક સન્માનથી નવાજવામાં આવ્યા હતા.&lt;ref name=&quot;Padma Awards&quot; /&gt; આ ઉપરાંત, તેમને 'રાષ્ટ્રીય શિક્ષક પુરસ્કાર' પણ પ્રાપ્ત થયો હતો.&lt;ref name=&quot;Founder Members Of Saraswati VidyaMandal&quot; /&gt;

નાયકના લગ્ન જશીબેન સાથે થયા હતા, જેમણે તેમના અનેક કાર્યોમાં સહયોગ આપ્યો હતો&lt;ref name=&quot;History &amp; Vision&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.asarwavidyalaya.org/ | title=History &amp; Vision | publisher=Asarwa Vidyalaya | date=2016 | accessdate=22 August 2016 | archive-date=26 ઑગસ્ટ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160826084829/http://www.asarwavidyalaya.org/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; અને તેઓ સરસ્વતી વિદ્યામંડળના તત્કાલીન આચાર્ય પણ રહ્યા હતા.&lt;ref name=&quot;Padma Awards&quot; /&gt;

૨૦૦૩માં, ૯૬ વર્ષની વયે તેમનું અવસાન થયું હતું.&lt;ref name=&quot;Tagore's favourite, Indira's teacher&quot; /&gt;

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
* {{cite web | url=http://asiannewsagency.com/2016/01/09/old-students-meet-of-sardar-patel-vidyalaya-at-new-delhi/ | title=Old Students Meet of Sardar Patel Vidyalaya at New Delhi | publisher=Asian News Agency | date=9 January 2016 | accessdate=22 August 2016 | archive-date=23 ઑગસ્ટ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160823013427/http://asiannewsagency.com/2016/01/09/old-students-meet-of-sardar-patel-vidyalaya-at-new-delhi/ | url-status=dead }}

[[શ્રેણી:૧૯૦૭માં જન્મ]]
[[શ્રેણી:૨૦૦૩માં મૃત્યુ]]
[[શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ]]
[[શ્રેણી:કેળવણીકાર]]
[[શ્રેણી:સમાજ સેવક]]</text>
      <sha1>39s4zbho0xui8zzn4068qbzibt1gqkb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>મટ્ટા ચોખા</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154796</id>
    <revision>
      <id>903054</id>
      <parentid>902953</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T16:50:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16401" sha1="a9jltm06stzczb9a18h7ozvkvq831tq" xml:space="preserve">[[File:Matta Rice.jpg|thumb|Matta Rice]]
[[File:Matta Rice - കുത്തരി ചോറ്.JPG|thumb|રાંધેલા મટ્ટા ચોખા]]
[[File:Brown rice porridge.jpg|thumbnail|લાલ મટ્ટા ચોખા]]
[[File:Par cooked brown rice - stonesoup.jpg|thumbnail|બાફેલા ચોખા]]

'''મટ્ટા ચોખા''' (જે '''પલક્કડન/કેરળ/રોઝ મટ્ટા ચોખા''', કર્ણાટકમાં ''''કાજે અરી'''' અથવા ''''કુત્થારિસી'''' તરીકે પણ ઓળખાય છે) એ ભારતના કર્ણાટક રાજ્યના ઉડુપી અને દક્ષિણ કન્નડ જિલ્લામાં, કેરળના [[પલક્કડ જિલ્લો|પલક્કડ જિલ્લા]]માં તથા શ્રીલંકાના ઉત્તરીય પ્રાંતના જાફના જિલ્લામાં ઉગાડવામાં આવતી ચોખાની એક દેશી જાત છે. તે તેના જાડા દાણા (કણ) અને આરોગ્યપ્રદ લાભો માટે જાણીતી છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hindu.com/2008/03/17/stories/2008031755050400.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080321223633/http://www.hindu.com/2008/03/17/stories/2008031755050400.htm|url-status=dead|archive-date=2008-03-21|work=[he Hindu|date=2008-03-17|title=Recognition for two rice varieties}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020 |title=தேசிய அறுவடைக்கு பிந்திய முகாமைத்துவ நிறுவனத்தின் 2020 |url=https://naosl.gov.lk/web/images/audit-reports/upload/2020/corporation/2-viii/National-Institute-of-Post-Harvest-Management--T.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240512194403/https://naosl.gov.lk/web/images/audit-reports/upload/2020/corporation/2-viii/National-Institute-of-Post-Harvest-Management--T.pdf |archive-date=12 May 2024 |access-date=12 May 2024 |website=National Audit Office}}&lt;/ref&gt; તે કેરળ, દરિયાકાંઠાના કર્ણાટક અને શ્રીલંકામાં ખૂબ લોકપ્રિય છે, જ્યાં તેનો દૈનિક આહારમાં ઇડલી, અપ્પમ અને સાદા ભાત બનાવવા માટે નિયમિત ઉપયોગ થાય છે.

== ઉદ્ભવ અને ઇતિહાસ ==
પલક્કડન મટ્ટા ચોખા એ ભારતના ચોલ અને ચેર રાજવંશના રાજવી પરિવારોની પસંદગી હતા. સમૃદ્ધ અને અનોખા સ્વાદને કારણે કેરળના મટ્ટા ચોખા ઐતિહાસિક રીતે લોકપ્રિય રહ્યા છે. તેનો ઉપયોગ 'કોંડટ્ટમ', 'મુરૂક્કુ' જેવા ચોખાના નાસ્તા બનાવવામાં થાય છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sify.com/news/kerala-exporters-appeal-against-rice-export-ban-news-national-jegnDEgjehe.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716071224/http://www.sify.com/news/kerala-exporters-appeal-against-rice-export-ban-news-national-jegnDEgjehe.html|url-status=dead|archive-date=2011-07-16|title=Kerala exporters appeal against rice export ban|work=Sify}}&lt;/ref&gt; શ્રી પી. સી. સહદેવન દ્વારા લખાયેલા અને ૧૯૬૬માં કેરળ સરકાર દ્વારા પ્રકાશિત પુસ્તક 'રાઇસ ઇન કેરળ' માં 'ચુન્નિલા મટ્ટા' નો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે. તમિલ સાહિત્યના પ્રખ્યાત ગ્રંથ 'તિરુક્કુરલ' માં પણ આ ચોખાનો ઉલ્લેખ છે. ચેર અને ચોલ સામ્રાજ્યના સમયમાં આ ચોખાને રાજવી ખોરાક (શાહી અન્ન) ગણવામાં આવતો હતો.

== ખેતી અને વેપાર ==
કેરળના મટ્ટા ચોખા દક્ષિણ ભારતના કેરળ અને કર્ણાટકમાં તથા ઉત્તરીય શ્રીલંકામાં ઉગાડવામાં આવે છે. મટ્ટા ચોખા કેરળના ખેડૂતોને દર ૫૦૦ કિલો ડાંગર દીઠ રૂ. ૩૦૦નું વધારાનું વળતર આપે છે. ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૧માં મટ્ટા ચોખાની નિકાસ પરનો ત્રણ વર્ષનો પ્રતિબંધ આંશિક રીતે હટાવી લેવામાં આવ્યો હતો, જેનાથી ૨૦૧૧ માં ૨૫,૦૦૦ ટન ચોખાની નિકાસ કરવાની મંજૂરી મળી હતી.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/agri-biz/article1383905.ece#|title=Govt lifts export ban on certain rice, onion varieties|date=11 February 2011|work=The Hindu Business Line|access-date=19 June 2011}}&lt;/ref&gt;

પલક્કડન મટ્ટા ચોખાની ખેતી કેરળના પાલક્કાડ જિલ્લાની કાળી કપાસની ફળદ્રુપ જમીનમાં કરવામાં આવે છે. આ ચોખામાં જે વિશિષ્ટ સોડમ (માટી જેવો કુદરતી સ્વાદ) છે, તે જે જમીનમાં તેનું વાવેતર થાય છે તેને આભારી છે. આ ડાંગરના ખેતરોને 'પૂંથાલપદમ' કહેવામાં આવે છે અને આ જમીનમાં માટી તથા કાંપનું પ્રમાણ ખૂબ વધારે હોય છે. આ ગુણધર્મોને કારણે, આવા ખેતરો વધુ પ્રમાણમાં પાણી જાળવી રાખવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Krishnakumar
|first1=A.K. |last2=Koshy |first2=M.M. |year=1985 |title=Physical characteristics of the poonthalpadam soils of Kerala |journal=Agricultural Research Journal of Kerala. |volume=23 |issue=2 |pages=141-145}}&lt;/ref&gt;

== લાક્ષણિકતાઓ ==
આ ચોખાના દાણા પીળાશ પડતા ગુલાબી (બાફેલા હોવાને કારણે) અને બહારના પડ પર લાલાશ પડતા રંગના હોય છે. રોઝ મટ્ટા ચોખા રાંધ્યા પછી પણ પોતાનો ગુલાબી રંગ અને સ્વાદ જાળવી રાખે છે. તમામ બોઇલ્ડ રાઈસની જેમ, લાલ મટ્ટા ચોખાને રંધાવામાં વધુ સમય લાગે છે અને રાંધવા માટે વધારાના પાણીની જરૂર પડે છે.&lt;ref name=AR2002&gt;{{cite web|url=https://agresearchmag.ars.usda.gov/2002/may/rice|title=USDA ARS Online Magazine Vol. 50, No. 5}}&lt;/ref&gt;

[[File:Kerala matta rice.jpg|thumb|પલક્કડન/કેરળ મટ્ટા ચોખા]]

=== વિશિષ્ટતા ===
પલક્કડન મટ્ટા ચોખા 'પલક્કડ મટ્ટા ફાર્મર્સ પ્રોડ્યુસર કંપની લિમિટેડ' દ્વારા ભૌગોલિક ઓળખ (જીઓગ્રાફિકલ ઈન્ડિકેશન્સ ઓફ ગુડ્સ એકટ, ૧૯૯૯) હેઠળ નોંધાયેલા છે.&lt;ref name=gi&gt;{{cite journal|last=Kochhar|first=Sudhir|date=July 2008|title=Institutions and Capacity Building for the Evolution of Intellectual Property Rights Regime in India: IV– Identification and Disclosure of IP Products for their IPR Protection in Plants and Animals|journal=Journal of Intellectual Property Rights|publisher=CSIR|pages=336–343|issn=0975-1076|url=http://nopr.niscair.res.in/handle/123456789/1782}}&lt;/ref&gt; તે લાલ રંગનું બાહ્ય આવરણ અને ઘાટાદાર દાણા ધરાવતી ચોખાની એક જાડી જાત છે. આ ચોખા એક અનોખો સ્વાદ ધરાવે છે.&lt;ref name=gi/&gt; લાલ આવરણ ધરાવતા આ ચોખા પોતે જ ઉચ્ચ પોષક તત્વોની ખાતરી આપે છે.&lt;ref name=gi/&gt; ચોખાને સેલો (Par-boil) કરવાની પ્રક્રિયા તેના પોષણ મૂલ્યને વધુ સુરક્ષિત રાખે છે.

આ ચોખાના દાણા પલક્કડની ખાસ ચૂનાથી સમૃદ્ધ ખડકોમાંથી બનેલી અનોખી કાળી કપાસની કે રેગુર જમીનમાં, તેમજ 'પૂંથાલપદમ'માં ઉગાડવામાં આવે છે જ્યાં જમીન ભારે હોય છે અને તેમાં ૬૦-૮૦% માટી તથા કાંપ હોય છે, જે ઓછી નિતારશક્તિ અને પાણી જાળવી રાખવાની ઉચ્ચ ક્ષમતા ધરાવે છે. આ જમીન, પલક્કડનું ભેજવાળું હવામાન, પાલક્કાડ ઘાટમાંથી વાતા પૂર્વના પવનો અને પશ્ચિમ ઘાટમાંથી વહેતી નદીઓ આ ચોખાને તેની અનન્ય ગુણવત્તા આપે છે.

=== બનાવટ (રાંધવાની પદ્ધતિ) ===
બાફેલા (સેલો) ચોખા એ સફેદ ચોખા કરતાં વધુ કડક હોય છે અને તેને રાંધતા પહેલા લગભગ ત્રીસ મિનિટ સુધી પલાળી રાખવાની જરૂર પડે છે.
મટ્ટા ચોખાને પરંપરાગત રીતે બે વાર રાંધવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Travel Thursday #12 {{!}} Rosamatta Rice {{!}} Puzhukkalari {{!}} Chambaavari|url=https://vegeyum.wordpress.com/2008/05/23/tt1/|date=23 May 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nandyala.org/mahanandi/archives/2006/10/30/rosematta-rice-and-dal/|title=Rosematta Rice And Dal|date=30 October 2006}}&lt;/ref&gt;

ચોખાને એક મોટા તપેલામાં ધોઈને ૧ કલાકથી લઈને રાતભર પલાળી રાખવામાં આવે છે. ચોખાને પાણી કાઢીને ૪ થી ૮ ભાગ પાણી સાથે ૩૦ મિનિટ સુધી ઉકાળવામાં આવે છે. પછી તેને ઢાંકીને ૧૫-૨૦ મિનિટ માટે છોડી દેવામાં આવે છે. પછી ચોખાને મીઠું ચડાવીને બીજી ૧૫-૨૦ મિનિટ અથવા રાંધવામાં આવે ત્યાં સુધી ઉકાળવામાં આવે છે. છેલ્લે તેને પાણી કાઢીને પીરસતા પહેલા ૧૦-૧૫ મિનિટ માટે ઢાંકીને રાખવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://asiyama.blogspot.co.uk/2013/09/perfect-kerala-matta-rice-brown-rice.html|title=My Healthy Happy Kitchen|author=Asiya Omar|publisher=asiyama.blogspot.co.uk}}&lt;/ref&gt;

== ગુણવત્તા ==
ડાંગરને રાંધવાની (બાફવાની) અને સુકવવાની પ્રક્રિયા પહેલાં સારી રીતે સાફ કરવામાં આવે છે અને તેમાંથી કાંકરા દૂર કરવામાં આવે છે. આખરી તૈયાર ચોખામાંથી તૂટેલા દાણા (કણકી) અલગ કરવા માટે તેનું ગ્રેડિંગ કરવામાં આવે છે, ત્યારબાદ કોમ્પ્યુટરાઈઝ્ડ સોર્ટિંગ મશીનોમાં રંગના આધારે તેને ફરીથી વર્ગીકૃત કરીને યોગ્ય રીતે પેક કરવામાં આવે છે.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/rice-app-gets-a-bran-update/article7943592.ece|title=Rice app gets a 'bran' update|first=K.A.|last=Shaji|date=3 December 2015|website=The Hindu }}&lt;/ref&gt;

== પોષણક્ષમ લાભો ==
પલક્કડન મટ્ટા ચોખા એ સફેદ પોલિશ કરેલા ચોખા કરતાં વધુ પૌષ્ટિક છે, કારણ કે મિલિંગ (છોડા ઉતારવા) પહેલાં બાફવાની પ્રક્રિયાથી તેના કેટલાક પોષક તત્વો જળવાઈ રહે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.healthbenefitstimes.com/health-benefits-of-red-rice/|title=Health benefits of Red Rice|author=Sylvia|work=HB times|date=14 June 2015 }}&lt;/ref&gt; ૧/૪ કપના એક સર્વિંગમાં ૧૬૦ કેલરી અને ૧ ગ્રામ ફાઈબર હોઈ શકે છે. સફેદ ચોખામાં બિલકુલ ફાઈબર હોતું નથી. મટ્ટ ચોખાનું બદામી રંગનું બહારનું પડ ઘણા પોષક તત્વો ધરાવે છે. એક કપ મટ્ટ ચોખામાં ૮૪ મિલિગ્રામ મેગ્નેશિયમ અને એક ગ્રામ કેલ્શિયમ હોઈ શકે છે. તેમાં વિવિધ વિટામિન્સ પણ રહેલા છે.

== ખેડૂતો દ્વારા ઈ-કોમર્સ એપ્લિકેશન ==
કેટલાક ખેડૂતો દ્વારા ખેતરથી સીધા ગ્રાહકો સુધી મટ્ટા ચોખા પહોંચાડવા માટે ઈ-કોમર્સ એપ્લિકેશન ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ અપનાવવામાં આવ્યો છે.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== ભેળસેળ ==
કૃત્રિમ રંગ ધરાવતા મટ્ટા ચોખાની વ્યાપક ઉપલબ્ધતા એ આરોગ્ય માટે એક ગંભીર જોખમ છે. આ હેતુ માટે ઉમેરવામાં આવતો રંગ શરીર માટે હાનિકારક હોઈ શકે છે. આવી ફરિયાદો છે કે આ પ્રકારની બનાવટી જાતો સબસિડીવાળી જાહેર વિતરણ પ્રણાલી (PDS) દ્વારા વ્યાપકપણે વિતરિત કરવામાં આવે છે, જેના પર ગરીબ વર્ગ મોટા પ્રમાણમાં નિર્ભર છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://digitalpaper.mathrubhumi.com/c/3687424|date=21 October 2014|title=Palakkad|access-date=28 જુલાઈ 2026|archive-date=29 ઑગસ્ટ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190829160637/https://digitalpaper.mathrubhumi.com/c/3687424|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>a9jltm06stzczb9a18h7ozvkvq831tq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>વાયનાડ જીરાકસાલા ચોખા</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154815</id>
    <revision>
      <id>903052</id>
      <timestamp>2026-07-30T16:15:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Snehrashmi</username>
        <id>41463</id>
      </contributor>
      <comment>ભૌગોલિક સંકેત (GI Tag) તરીકે જાહેર ચોખાની એક જાત</comment>
      <origin>903052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13309" sha1="hbwvyg7d9hwpij768rfc8lgzjc88gv9" xml:space="preserve">{{Infobox geographical indication
| name = વાયનાડ જીરાકસાલા ચોખા
| image =
| alt =
| caption = 
| alternative names = 
| description =[[કેરળ]] માં ઉગાડવામાં આવતા સુગંધિત ચોખા
| type =સુગંધિત ચોખા
| area = વાયનાડ જિલ્લો
| country = ભારત
| registered = ૪ ઓક્ટોબર ૨૦૧૦
| material = 
| official website ={{URL|https://search.ipindia.gov.in/GirPublic/Application/Details/186|ipindia.gov.in}}
}}

'''વાયનાડ જીરકસાલા ચોખા''' એ મુખ્યત્વે ભારતના કેરળ રાજ્યમાં ઉગાડવામાં આવતી પરંપરાગત, બિન-બાસમતી, મધ્યમ દાણા ધરાવતી અને સુગંધિત ચોખાની એક જાત છે, જે સોનેરી પીળો રંગ ધરાવે છે.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Laladhas |first1=K. P. |last2=Nilayangode |first2=Preetha |last3=Oommen |first3=Oommen V. |title=Biodiversity for Sustainable Development |date=15 November 2016 |publisher=Springer |isbn=978-3-319-42162-9 |page=232 |url=https://books.google.com/books?id=8ceADQAAQBAJ&amp;dq=Wayanad+Jeerakasala+rice&amp;pg=PA232 |access-date=15 December 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Organization |first1=World Intellectual Property |title=Food Security and Intellectual Property - How the Private and the Public Sectors Use IP to Enhance Agricultural Productivity |date=29 September 2011 |publisher=WIPO |isbn=978-92-805-2122-1 |url=https://books.google.com/books?id=4JfuDwAAQBAJ&amp;dq=Wayanad+Jeerakasala+rice&amp;pg=PA72 |access-date=15 December 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Manoj |first1=E. M. |title=Wayanad farmer creates Ashoka Chakra using tambo art |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/wayanad-farmer-creates-ashoka-chakra-using-tambo-art-to-promote-rice-cultivation/article66064466.ece |access-date=15 December 2024 |work=The Hindu |date=28 October 2022 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt; તે વાયનાડ જિલ્લામાં સામાન્ય અને વ્યાપકપણે લેવાતો પાક છે.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Verma |first1=Deepak Kumar |last2=Srivastav |first2=Prem Prakash |last3=Nadaf |first3=Altafhusain B. |title=Rice Science: Biotechnological and Molecular Advancements |date=7 December 2018 |publisher=CRC Press |isbn=978-1-351-13656-3 |url=https://books.google.com/books?id=yAF-DwAAQBAJ&amp;dq=Wayanad+Jeerakasala+rice&amp;pg=PT39 |access-date=15 December 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Manoj |first1=E. M. |title=On a 13-acre Wayanad park, rice is the star |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/on-a-13-acre-wayanad-park-rice-is-the-star/article30030514.ece |access-date=15 December 2024 |work=The Hindu |date=20 November 2019 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Lalitha |first1=N. |last2=Vinayan |first2=Soumya |title=Regional Products and Rural Livelihoods: A Study on Geographical Indications from India |date=4 January 2019 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-909537-7 |url=https://books.google.com/books?id=ivqNDwAAQBAJ&amp;dq=Wayanad+Jeerakasala+rice&amp;pg=PT71 |access-date=15 December 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt; આ જ પ્રદેશની ચોખાની અન્ય એક જાત, [[વાયનાડ ગંધકસાલા ચોખા]] તેની ચંદન જેવી સુગંધ માટે જાણીતી છે, જ્યારે 'વાયનાડ જીરકાસાલા ચોખા' દેખાવ અને સ્વાદ બંનેમાં જીરા જેવા હોય છે.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Sharma |first1=Shatanjiw Das |last2=Rao |first2=Udayagiri Prasada |title=Genetic Improvement of Rice Varieties of India |date=2004 |publisher=Today and Tomorrow's Printers and Publishers |isbn=978-1-55528-291-2 |page=700 |url=https://books.google.com/books?id=dPhGAAAAYAAJ&amp;q=Jeerakasala+payasam |access-date=15 December 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== નામકરણ ==
વાયનાડ જીરાકસાલા ચોખા એ વાયનાડનો એક કિંમતી પાક છે અને તેથી તેનું નામ આ સ્થળ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે. &quot;જીરક(મ)&quot; નો અર્થ જીરું થાય છે અને 'જીરકસાલા' એ એવું સ્થળ કે ઓરડો છે જ્યાં જીરાની પ્રક્રિયા (પ્રોસેસિંગ) કરવામાં આવે છે.

== લાક્ષણિકતાઓ ==
વાયનાડ જીરાકસાલા ચોખા જીરા જેવી તેની સુગંધ અને ક્ષમતા માટે પ્રખ્યાત છે.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Sharma |first1=Shatanjiw Das |last2=Rao |first2=Udayagiri Prasada |title=Genetic Improvement of Rice Varieties of India |date=2004 |publisher=Today and Tomorrow's Printers and Publishers |isbn=978-1-55528-291-2 |url=https://books.google.com/books?id=dPhGAAAAYAAJ&amp;q=jeerakasala+cumin |access-date=17 December 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt; તેની આ વિશિષ્ટતા માટે અહીંની આબોહવા, ચોખાની જાતના ગુણધર્મો અને જૈવિક ખેતીની પદ્ધતિઓ જવાબદાર છે. વાયનાડની ખીણોના નીચલા ભાગમાં ઉગાડવામાં આવતી આ સુગંધિત ચોખાની જાતને ત્યાંનું નીચું તાપમાન સાનુકૂળ રહે છે.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Roy |first1=Chandan |title=The Role of Intellectual Property Rights in Agriculture and Allied Sciences |date=17 July 2018 |publisher=CRC Press |isbn=978-1-351-12526-0 |url=https://books.google.com/books?id=jDNlDwAAQBAJ&amp;dq=Wayanad+Jeerakasala+rice&amp;pg=PT170 |access-date=15 December 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ખેતી ==
વાયનાડ જીરાકસાલા ચોખાની ખેતી પરંપરાગત જ્ઞાન અને પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને ચોમાસાની ઋતુ (ખરીફ પાક) દરમિયાન કરવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Thomas |first1=Aleena |title=Why climate change studies on rice production are important in Wayanad |url=https://www.downtoearth.org.in/agriculture/why-climate-change-studies-on-rice-production-are-important-in-wayanad-74387 |website=Down To Earth |access-date=15 December 2024 |language=en |date=25 November 2020}}&lt;/ref&gt; કુરિચિયા અને કુરુમા સહિત વાયનાડના આદિવાસી સમુદાયો પોતાની આજીવિકા અને ખાદ્ય સુરક્ષા માટે ડાંગરની ખેતી પર આધાર રાખે છે.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Gopikrishna Warrier |first1=S. |title=Rice genome under threat in unique rice growing valley |url=https://www.nature.com/articles/nindia.2016.9 |journal=Nature India |access-date=17 December 2024 |language=en |doi=10.1038/nindia.2016.9 |date=23 January 2016|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; વાયનાડ ચેટ્ટી, કુરિચિયા અને કુરુમા આદિવાસી જૂથો પરંપરાગત રીતે આ જાતની ખેતી કરે છે અને ભવિષ્યની પેઢીઓ માટે તેનું સંરક્ષણ કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Freese |first1=Tina |title=Kerala's 72-YO 'Guardian of Native Paddy' has Saved 54 Rice Varieties in 20 Years |url=https://thebetterindia.com/307285/cheruvayal-raman-wayanad-kerala-farmer-saves-native-paddy-rice-seeds-video/ |website=The Better India |access-date=15 December 2024 |date=26 December 2022}}&lt;/ref&gt;

== ઉપયોગ ==
આ ચોખાનો ઉપયોગ 'ઘી રાઇસ' બનાવવા માટે થાય છે, જેને &quot;નેઇચોરે&quot; (Neichore) પણ કહેવામાં આવે છે. તે કેરળના મુસ્લિમોની એક વાનગી છે અને માપ્પિલા વાનગીઓનો એક મુખ્ય ભાગ છે.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{cite book |last1=Bhattacharya |first1=Niharika Sahoo |title=Geographical Indication Protection in India: The Evolving Paradigm |date=13 September 2022 |publisher=Springer Nature |isbn=978-981-19-4296-9 |url=https://books.google.com/books?id=BdiIEAAAQBAJ&amp;dq=Wayanad+Jeerakasala+rice&amp;pg=PA201 |access-date=15 December 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt; વાયનાડ જીરાકસાલા ચોખાનો ઉપયોગ ઉપમા, પાયસમ (ખીર), પુટ્ટુ અને પૌંઆ (અવલ) બનાવવામાં પણ થાય છે.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Service |first1=Express News |title=Organic farm expo in Ernakulam evokes good response |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/Apr/10/organic-farm-expo-in-ernakulam-evokes-good-response-2440481.html |access-date=15 December 2024 |work=The New Indian Express |date=10 April 2022 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ભૌગોલિક ઓળખ ==
ભારત સરકારની 'જિયોગ્રાફિકલ ઈન્ડિકેશન્સ રજિસ્ટ્રી' દ્વારા ૪ ઓક્ટોબર ૨૦૧૦ના રોજ તેને 'ભૌગોલિક ઓળખ' (GI) ટેગ આપવામાં આવ્યો હતો, જે ૨૨ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૯ સુધી માન્ય છે.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Kallungal |first1=Dhinesh |title=Indigenous Kaipad Rice Gets Geographical Indications Tag |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2014/Jun/09/indigenous-kaipad-rice-gets-geographical-indications-tag-622813.html |access-date=15 December 2024 |work=The New Indian Express |date=9 June 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;

ત્રિસૂરની કેરળ કૃષિ વિશ્વવિદ્યાલય અને વાયનાડની 'વાયનાડ જિલ્લા સુગંધ નેલ્લુલપાદક કરશકા સમિતિ' દ્વારા વાયનાડ જીરકસાલા ચોખાના GI રજિસ્ટ્રેશનનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Mohanty |first1=Samarendu |last2=Chengappa |first2=P. G. |last3=Hedge |first3=Mruthunjaya |last4=Ladha |first4=J. K. |last5=Baruah |first5=Sampriti |last6=Kannan |first6=Elumalai |last7=Manjunatha |first7=A. V. |title=The Future Rice Strategy for India |date=7 June 2017 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-809297-2 |url=https://books.google.com/books?id=Iv2pDQAAQBAJ&amp;dq=Wayanad+Jeerakasala+rice&amp;pg=PA295 |access-date=15 December 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Kerala Agri University tops among institutions securing GI tags for proposed products |url=https://english.mathrubhumi.com/features/agriculture/kerala-agri-university-tops-among-institutions-securing-gi-tags-for-proposed-products-1.8155923 |access-date=15 December 2024 |work=English.Mathrubhumi |date=22 December 2022 |language=en}}&lt;/ref&gt; સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૯માં અરજી કર્યા પછી, ચેન્નઈ સ્થિત 'જિયોગ્રાફિકલ ઈન્ડિકેશન રજિસ્ટ્રી' દ્વારા ૨૦૧૦માં આ ચોખાને GI ટેગ એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો, જેનાથી &quot;વાયનાડ જીરાકસાલા ચોખા&quot; નામ માત્ર આ પ્રદેશમાં ઉગાડવામાં આવતા ચોખા માટે જ વિશિષ્ટ બની ગયું.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Blakeney |first1=Michael |last2=Siddique |first2=Kadambot H. M. |title=Local Knowledge, Intellectual Property and Agricultural Innovation |date=22 June 2020 |publisher=Springer Nature |isbn=978-981-15-4611-2 |url=https://books.google.com/books?id=T9fsDwAAQBAJ&amp;dq=Wayanad+Jeerakasala+rice&amp;pg=PA206 |access-date=15 December 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt; આ સાથે તે [[પોક્કાલી ચોખા]] પછી કેરળમાંથી આ ટેગ મેળવનારી ચોખાની ત્રીજી જાત અને GI ટેગ મેળવનાર કેરળની ૨૦મી વસ્તુ બની.

GI ટેગ આ ચોખાને ગેરકાયદેસર વેચાણ અને માર્કેટિંગથી બચાવે છે, તેમજ તેને કાનૂની સંરક્ષણ અને એક અનોખી ઓળખ આપે છે.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>hbwvyg7d9hwpij768rfc8lgzjc88gv9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903053</id>
      <parentid>903052</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T16:16:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Snehrashmi</username>
        <id>41463</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>903053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13312" sha1="olins50jeytp1rokqh3vy3ks3cow7zy" xml:space="preserve">{{Infobox geographical indication
| name = વાયનાડ જીરાકસાલા ચોખા
| image =
| alt =
| caption = 
| alternative names = 
| description =[[કેરળ]] માં ઉગાડવામાં આવતા સુગંધિત ચોખા
| type =સુગંધિત ચોખા
| area = વાયનાડ જિલ્લો
| country = ભારત
| registered = ૪ ઓક્ટોબર ૨૦૧૦
| material = 
| official website ={{URL|https://search.ipindia.gov.in/GirPublic/Application/Details/186|ipindia.gov.in}}
}}

'''વાયનાડ જીરાકસાલા ચોખા''' એ મુખ્યત્વે ભારતના કેરળ રાજ્યમાં ઉગાડવામાં આવતી પરંપરાગત, બિન-બાસમતી, મધ્યમ દાણા ધરાવતી અને સુગંધિત ચોખાની એક જાત છે, જે સોનેરી પીળો રંગ ધરાવે છે.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Laladhas |first1=K. P. |last2=Nilayangode |first2=Preetha |last3=Oommen |first3=Oommen V. |title=Biodiversity for Sustainable Development |date=15 November 2016 |publisher=Springer |isbn=978-3-319-42162-9 |page=232 |url=https://books.google.com/books?id=8ceADQAAQBAJ&amp;dq=Wayanad+Jeerakasala+rice&amp;pg=PA232 |access-date=15 December 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Organization |first1=World Intellectual Property |title=Food Security and Intellectual Property - How the Private and the Public Sectors Use IP to Enhance Agricultural Productivity |date=29 September 2011 |publisher=WIPO |isbn=978-92-805-2122-1 |url=https://books.google.com/books?id=4JfuDwAAQBAJ&amp;dq=Wayanad+Jeerakasala+rice&amp;pg=PA72 |access-date=15 December 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Manoj |first1=E. M. |title=Wayanad farmer creates Ashoka Chakra using tambo art |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/wayanad-farmer-creates-ashoka-chakra-using-tambo-art-to-promote-rice-cultivation/article66064466.ece |access-date=15 December 2024 |work=The Hindu |date=28 October 2022 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt; તે વાયનાડ જિલ્લામાં સામાન્ય અને વ્યાપકપણે લેવાતો પાક છે.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Verma |first1=Deepak Kumar |last2=Srivastav |first2=Prem Prakash |last3=Nadaf |first3=Altafhusain B. |title=Rice Science: Biotechnological and Molecular Advancements |date=7 December 2018 |publisher=CRC Press |isbn=978-1-351-13656-3 |url=https://books.google.com/books?id=yAF-DwAAQBAJ&amp;dq=Wayanad+Jeerakasala+rice&amp;pg=PT39 |access-date=15 December 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Manoj |first1=E. M. |title=On a 13-acre Wayanad park, rice is the star |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/on-a-13-acre-wayanad-park-rice-is-the-star/article30030514.ece |access-date=15 December 2024 |work=The Hindu |date=20 November 2019 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Lalitha |first1=N. |last2=Vinayan |first2=Soumya |title=Regional Products and Rural Livelihoods: A Study on Geographical Indications from India |date=4 January 2019 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-909537-7 |url=https://books.google.com/books?id=ivqNDwAAQBAJ&amp;dq=Wayanad+Jeerakasala+rice&amp;pg=PT71 |access-date=15 December 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt; આ જ પ્રદેશની ચોખાની અન્ય એક જાત, [[વાયનાડ ગંધકસાલા ચોખા]] તેની ચંદન જેવી સુગંધ માટે જાણીતી છે, જ્યારે 'વાયનાડ જીરકાસાલા ચોખા' દેખાવ અને સ્વાદ બંનેમાં જીરા જેવા હોય છે.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Sharma |first1=Shatanjiw Das |last2=Rao |first2=Udayagiri Prasada |title=Genetic Improvement of Rice Varieties of India |date=2004 |publisher=Today and Tomorrow's Printers and Publishers |isbn=978-1-55528-291-2 |page=700 |url=https://books.google.com/books?id=dPhGAAAAYAAJ&amp;q=Jeerakasala+payasam |access-date=15 December 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== નામકરણ ==
વાયનાડ જીરાકસાલા ચોખા એ વાયનાડનો એક કિંમતી પાક છે અને તેથી તેનું નામ આ સ્થળ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે. &quot;જીરક(મ)&quot; નો અર્થ જીરું થાય છે અને 'જીરકસાલા' એ એવું સ્થળ કે ઓરડો છે જ્યાં જીરાની પ્રક્રિયા (પ્રોસેસિંગ) કરવામાં આવે છે.

== લાક્ષણિકતાઓ ==
વાયનાડ જીરાકસાલા ચોખા જીરા જેવી તેની સુગંધ અને ક્ષમતા માટે પ્રખ્યાત છે.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Sharma |first1=Shatanjiw Das |last2=Rao |first2=Udayagiri Prasada |title=Genetic Improvement of Rice Varieties of India |date=2004 |publisher=Today and Tomorrow's Printers and Publishers |isbn=978-1-55528-291-2 |url=https://books.google.com/books?id=dPhGAAAAYAAJ&amp;q=jeerakasala+cumin |access-date=17 December 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt; તેની આ વિશિષ્ટતા માટે અહીંની આબોહવા, ચોખાની જાતના ગુણધર્મો અને જૈવિક ખેતીની પદ્ધતિઓ જવાબદાર છે. વાયનાડની ખીણોના નીચલા ભાગમાં ઉગાડવામાં આવતી આ સુગંધિત ચોખાની જાતને ત્યાંનું નીચું તાપમાન સાનુકૂળ રહે છે.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Roy |first1=Chandan |title=The Role of Intellectual Property Rights in Agriculture and Allied Sciences |date=17 July 2018 |publisher=CRC Press |isbn=978-1-351-12526-0 |url=https://books.google.com/books?id=jDNlDwAAQBAJ&amp;dq=Wayanad+Jeerakasala+rice&amp;pg=PT170 |access-date=15 December 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ખેતી ==
વાયનાડ જીરાકસાલા ચોખાની ખેતી પરંપરાગત જ્ઞાન અને પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને ચોમાસાની ઋતુ (ખરીફ પાક) દરમિયાન કરવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Thomas |first1=Aleena |title=Why climate change studies on rice production are important in Wayanad |url=https://www.downtoearth.org.in/agriculture/why-climate-change-studies-on-rice-production-are-important-in-wayanad-74387 |website=Down To Earth |access-date=15 December 2024 |language=en |date=25 November 2020}}&lt;/ref&gt; કુરિચિયા અને કુરુમા સહિત વાયનાડના આદિવાસી સમુદાયો પોતાની આજીવિકા અને ખાદ્ય સુરક્ષા માટે ડાંગરની ખેતી પર આધાર રાખે છે.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Gopikrishna Warrier |first1=S. |title=Rice genome under threat in unique rice growing valley |url=https://www.nature.com/articles/nindia.2016.9 |journal=Nature India |access-date=17 December 2024 |language=en |doi=10.1038/nindia.2016.9 |date=23 January 2016|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; વાયનાડ ચેટ્ટી, કુરિચિયા અને કુરુમા આદિવાસી જૂથો પરંપરાગત રીતે આ જાતની ખેતી કરે છે અને ભવિષ્યની પેઢીઓ માટે તેનું સંરક્ષણ કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Freese |first1=Tina |title=Kerala's 72-YO 'Guardian of Native Paddy' has Saved 54 Rice Varieties in 20 Years |url=https://thebetterindia.com/307285/cheruvayal-raman-wayanad-kerala-farmer-saves-native-paddy-rice-seeds-video/ |website=The Better India |access-date=15 December 2024 |date=26 December 2022}}&lt;/ref&gt;

== ઉપયોગ ==
આ ચોખાનો ઉપયોગ 'ઘી રાઇસ' બનાવવા માટે થાય છે, જેને &quot;નેઇચોરે&quot; (Neichore) પણ કહેવામાં આવે છે. તે કેરળના મુસ્લિમોની એક વાનગી છે અને માપ્પિલા વાનગીઓનો એક મુખ્ય ભાગ છે.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{cite book |last1=Bhattacharya |first1=Niharika Sahoo |title=Geographical Indication Protection in India: The Evolving Paradigm |date=13 September 2022 |publisher=Springer Nature |isbn=978-981-19-4296-9 |url=https://books.google.com/books?id=BdiIEAAAQBAJ&amp;dq=Wayanad+Jeerakasala+rice&amp;pg=PA201 |access-date=15 December 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt; વાયનાડ જીરાકસાલા ચોખાનો ઉપયોગ ઉપમા, પાયસમ (ખીર), પુટ્ટુ અને પૌંઆ (અવલ) બનાવવામાં પણ થાય છે.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Service |first1=Express News |title=Organic farm expo in Ernakulam evokes good response |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/Apr/10/organic-farm-expo-in-ernakulam-evokes-good-response-2440481.html |access-date=15 December 2024 |work=The New Indian Express |date=10 April 2022 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ભૌગોલિક ઓળખ ==
ભારત સરકારની 'જિયોગ્રાફિકલ ઈન્ડિકેશન્સ રજિસ્ટ્રી' દ્વારા ૪ ઓક્ટોબર ૨૦૧૦ના રોજ તેને 'ભૌગોલિક ઓળખ' (GI) ટેગ આપવામાં આવ્યો હતો, જે ૨૨ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૯ સુધી માન્ય છે.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Kallungal |first1=Dhinesh |title=Indigenous Kaipad Rice Gets Geographical Indications Tag |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2014/Jun/09/indigenous-kaipad-rice-gets-geographical-indications-tag-622813.html |access-date=15 December 2024 |work=The New Indian Express |date=9 June 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;

ત્રિસૂરની કેરળ કૃષિ વિશ્વવિદ્યાલય અને વાયનાડની 'વાયનાડ જિલ્લા સુગંધ નેલ્લુલપાદક કરશકા સમિતિ' દ્વારા વાયનાડ જીરકસાલા ચોખાના GI રજિસ્ટ્રેશનનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Mohanty |first1=Samarendu |last2=Chengappa |first2=P. G. |last3=Hedge |first3=Mruthunjaya |last4=Ladha |first4=J. K. |last5=Baruah |first5=Sampriti |last6=Kannan |first6=Elumalai |last7=Manjunatha |first7=A. V. |title=The Future Rice Strategy for India |date=7 June 2017 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-809297-2 |url=https://books.google.com/books?id=Iv2pDQAAQBAJ&amp;dq=Wayanad+Jeerakasala+rice&amp;pg=PA295 |access-date=15 December 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Kerala Agri University tops among institutions securing GI tags for proposed products |url=https://english.mathrubhumi.com/features/agriculture/kerala-agri-university-tops-among-institutions-securing-gi-tags-for-proposed-products-1.8155923 |access-date=15 December 2024 |work=English.Mathrubhumi |date=22 December 2022 |language=en}}&lt;/ref&gt; સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૯માં અરજી કર્યા પછી, ચેન્નઈ સ્થિત 'જિયોગ્રાફિકલ ઈન્ડિકેશન રજિસ્ટ્રી' દ્વારા ૨૦૧૦માં આ ચોખાને GI ટેગ એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો, જેનાથી &quot;વાયનાડ જીરાકસાલા ચોખા&quot; નામ માત્ર આ પ્રદેશમાં ઉગાડવામાં આવતા ચોખા માટે જ વિશિષ્ટ બની ગયું.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Blakeney |first1=Michael |last2=Siddique |first2=Kadambot H. M. |title=Local Knowledge, Intellectual Property and Agricultural Innovation |date=22 June 2020 |publisher=Springer Nature |isbn=978-981-15-4611-2 |url=https://books.google.com/books?id=T9fsDwAAQBAJ&amp;dq=Wayanad+Jeerakasala+rice&amp;pg=PA206 |access-date=15 December 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt; આ સાથે તે [[પોક્કાલી ચોખા]] પછી કેરળમાંથી આ ટેગ મેળવનારી ચોખાની ત્રીજી જાત અને GI ટેગ મેળવનાર કેરળની ૨૦મી વસ્તુ બની.

GI ટેગ આ ચોખાને ગેરકાયદેસર વેચાણ અને માર્કેટિંગથી બચાવે છે, તેમજ તેને કાનૂની સંરક્ષણ અને એક અનોખી ઓળખ આપે છે.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>olins50jeytp1rokqh3vy3ks3cow7zy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Shraddha3124</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154816</id>
    <revision>
      <id>903055</id>
      <timestamp>2026-07-30T17:52:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>903055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="293" sha1="abb01it5zujxmbikyzg97mhj22jtsq3" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Shraddha3124}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૩:૨૨, ૩૦ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>abb01it5zujxmbikyzg97mhj22jtsq3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Het piyush bhai desai</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154817</id>
    <revision>
      <id>903097</id>
      <timestamp>2026-07-31T11:19:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>903097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="231" sha1="1fi9jub08wu1aifawb7txvpmbfvazak" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Het piyush bhai desai}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૧૬:૪૯, ૩૧ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>1fi9jub08wu1aifawb7txvpmbfvazak</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>