સત્યજીત રે

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="gu">
  <siteinfo>
    <sitename>વિકિપીડિયા</sitename>
    <dbname>guwiki</dbname>
    <base>https://gu.wikipedia.org/wiki/%E0%AA%AE%E0%AB%81%E0%AA%96%E0%AA%AA%E0%AB%83%E0%AA%B7%E0%AB%8D%E0%AA%A0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.14</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય (મિડિયા)</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">વિશેષ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">સભ્ય</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">સભ્યની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">વિકિપીડિયા</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">વિકિપીડિયા ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ચિત્ર</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ચિત્રની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">મીડિયાવિકિ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">મીડિયાવિકિ ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ઢાંચો</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ઢાંચાની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">મદદ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">મદદની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">શ્રેણી</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">શ્રેણીની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">વિભાગ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">વિભાગ ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>સત્યજીત રે</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4006</id>
    <revision>
      <id>903403</id>
      <parentid>902174</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T14:07:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89871" sha1="ik5szzy7jmrsanfjtac6sfalid3a5gs" xml:space="preserve">{{translate}}
{{cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''સત્યજીત રાય''' ([[બંગાળી ભાષા|બંગાળી]]: {{ધ્વનિ|SatyajitRay.ogg|સત્યજિત રાય}} ''શૉત્તોજિત્ રાય્'') ([[મે ૨|૨ મે]] ૧૯૨૧–[[એપ્રિલ ૨૩|૨૩ એપ્રિલ]] ૧૯૯૨) એક [[ભારત|ભારતીય]] ફિલ્મ નિર્દેશક હતા, જેમને ૨૦મી સદીના શ્રે‍ષ્ઠ ફ઼િલ્મ નિર્દેશકોમાં ગણવામાં આવે છે.&lt;ref name=&quot;britannica&quot;&gt;{{cite encyclopedia
  | title = રાય, સત્યજિત
  | encyclopedia = Encyclopædia Britannica
  | publisher = એંસાઇક્લોપીડિયા બ્રિટૈનિકા ઇંકૉર્પોરેશન
  | id = &lt;http://www.britannica.com/eb/article-9062818&gt;
  | accessmonth =  [[1 એપ્રિલ]],
  | accessyear = [[2007]]}}&lt;/ref&gt; એમનો જન્મ [[કોલકાતા]] (ત્યારે કલકત્તા)માં [[કલા]] અને [[સાહિત્ય]]ની દુનિયામાં જાણીતા એક    [[બંગાળી લોકો|બંગાળી]] પરિવારમાં થયો હતો. એમણે  પ્રેસિડેંસી કૉલેજ, કોલકાતા અને વિશ્વ-ભારતી વિશ્વવિદ્યાલયમાં અભ્યાસ કર્યો હતો. એમણે પોતાની કારર્કિદીની શરુઆત વ્યાપારી કલાકાર [[ચિત્રકાર]] તરીકે જ કરી હતી. તેઓ[[ફ્રાન્સ]]ના ફિલ્મ નિર્દેશક જ઼ાઁ રન્વારને મળ્યા પછી અને [[લંડન]]માં [[ઇટાલી|ઇટાલિયન]] ફિલ્મ ''લાદ્રી દી બિસિક્લેત્તે'' (''Ladri di biciclette'', સાઇકલ ચોર) જોયા પછી ફિલ્મ નિર્દેશન બાજુ ખેંચાયા. 

રાયે પોતાના જીવન માં ૩૬ ફિલ્મો નુ નિર્દેશન કર્યુ, જેમા [[વૈશિષ્ટિકૃત ફ઼િલ્મ|ફ઼ીચર ફ઼િલ્મો]], [[વૃત્ત ચિત્ર]] અને [[લઘુ ફ઼િલ્મ|લઘુ ફ઼િલ્મો]] પણછે.એમની પહેલી ફ઼િલ્મ ''[[પથેર પાંચાલી]]'' (''પથેર પાઁચાલી'', રસ્તા નુ ગીત) ને [[કાન ફ઼િલ્મોત્સવ]] મા મળેલ “સર્વોત્તમ માનવીય પ્રલેખ” પુરસ્કાર ને ગણીને કુલ અગિયાર અન્તરરાષ્ટ્રીય પુરસ્કાર મળ્યા.૤ આ ફ઼િલ્મ ''[[અપરાજિતો]]'' (''અપરાજિત'') અને ''[[અપુર સંસાર]]'' (''અપુર સંસાર'', અપુ નો સંસાર) મળીને  ''[[અપુ ત્રયી]]'' પ્રસિદ્ધ થયેલ છે.૤ રાય ફ઼િલ્મ નિર્માણ ને સંબંધી કેટલાય કામો જાતે કરાતા હતા — [[પટકથા]] , અભિનેતા ની શોધ, [[પાર્શ્વ સંગીત]] લખાણ, [[ચલચિત્રણ]], [[કલા નિર્દેશન]], [[સંપાદન]] અને પ્રચાર સામગ્રી ની રચના કરવી૤. ફ઼િલ્મો બનાવવા ઉપરોક્ત તેઅો વાર્તાકાર, [[પ્રકાશન|પ્રકાશક]], ચિત્રકાર અને ફ઼િલ્મ સમીક્ષક   પણ હતા.૤ રાય ને એમના જીવનકાળ દરમિયાન ઘણા પુરસ્કાર મળ્યા, જેમા[[અકાદમી પુરસ્કાર]] અને [[ભારત રત્ન]]  નો સમાવેશ થાય છે.૤

== જીવની ==
=== પ્રારંભિક જીવન એવં શિક્ષા ===

સત્યજિત રાય કે વંશ કી કમ સે કમ દસ પીઢ઼િયોં પહલે તક કી જાનકારી મૌજૂદ હૈ૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|સેટન|1971|p=36}}&lt;/ref&gt; ઇનકે દાદા [[ઉપેન્દ્રકિશોર રાય ચૌધરી]] લેખક, ચિત્રકાર, દાર્શનિક, પ્રકાશક ઔર અપેશેવર [[ખગોલશાસ્ત્ર|ખગોલશાસ્ત્રી]] થે૤ યે સાથ હી [[બ્રાહ્મ સમાજ]] કે નેતા ભી થે૤ ઉપેન્દ્રકિશોર કે બેટે [[સુકુમાર રાય]] ને લકીર સે હટકર [[બાંગ્લા ભાષા|બાંગ્લા]] મેં [[બેતુકી કવિતા]] લિખી૤ યે યોગ્ય ચિત્રકાર ઔર આલોચક ભી થે૤ સત્યજિત રાય સુકુમાર ઔર સુપ્રભા રાય કે બેટે થે૤ ઇનકા જન્મ કોલકાતા મેં હુઆ૤ જબ સત્યજિત કેવલ તીન વર્ષ કે થે તો ઇનકે પિતા ચલ બસે૤ ઇનકે પરિવાર કો સુપ્રભા કી મામૂલી તન્ખ઼્વાહ પર ગુજ઼ારા કરના પડ઼ા૤ રાય ને કોલકાતા કે પ્રેસિડેન્સી કાલેજ સે [[અર્થશાસ્ત્ર]] પઢ઼ા, લેકિન ઇનકી રુચિ હમેશા [[લલિત કલા|લલિત કલાઓં]] મેં હી રહી૤ [[1940]] મેં ઇનકી માતા ને આગ્રહ કિયા કિ યે ગુરુદેવ [[રવીન્દ્રનાથ ઠાકુર]] દ્વારા સ્થાપિત વિશ્વ-ભારતી વિશ્વવિદ્યાલય મેં આગે પઢ઼ેં૤ રાય કો કોલકાતા કા માહૌલ પસન્દ થા ઔર [[શાન્તિનિકેતન]] કે બુદ્ધિજીવી જગત સે યે ખાસ પ્રભાવિત નહીં થે૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|રૉબિનસન|2003|p=46}}&lt;/ref&gt; માતા કે આગ્રહ ઔર ઠાકુર કે પ્રતિ ઇનકે આદર ભાવ કી વજહ સે અંતતઃ ઇન્હોંને વિશ્વ-ભારતી જાને કા નિશ્ચય કિયા૤ શાન્તિનિકેતન મેં રાય પૂર્વી કલા સે બહુત પ્રભાવિત હુએ૤ બાદ મેં ઇન્હોંને સ્વીકાર કિયા કિ પ્રસિદ્ધ ચિત્રકાર [[નન્દલાલ બોસ]]&lt;ref&gt;{{Harvnb|સેટન|1971|p=70}}&lt;/ref&gt; ઔર [[બિનોદ બિહારી મુખર્જી]] સે ઇન્હોંને બહુત કુછ સીખા૤ મુખર્જી કે જીવન પર ઇન્હોંને બાદ મેં એક વૃત્તચિત્ર ભી બનાયા૤ [[અજન્તા કી ગુફાએઁ|અજન્તા]], [[એલોરા કી ગુફાએઁ|એલોરા]] ઔર [[એલિફેંટા કી ગુફાએઁ|એલિફેંટા કી ગુફાઓં]] કો દેખને કે બાદ યે ભારતીય કલા કે પ્રશંસક બન ગએ૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|સેટન|1971|pp=71–72}}&lt;/ref&gt;

=== ચિત્રકલા ===

[[1943]] મેં પાઁચ સાલ કા કોર્સ પૂરા કરને સે પહલે રાય ને શાન્તિનિકેતન છોડ઼ દિયા ઔર કોલકાતા વાપસ આ ગએ જહાઁ ઉન્હોંને બ્રિટિશ વિજ્ઞાપન અભિકરણ ડી. જે. કેમર મેં નૌકરી શુરુ કી૤ ઇનકે પદ કા નામ “લઘુ દ્રષ્ટા” (“junior visualiser”) થા ઔર મહીને કે કેવલ અસ્સી રુપયે કા વેતન થા૤ હાલાંકિ [[દૃષ્ટિ રચના]] રાય કો બહુત પસંદ થી ઔર ઉનકે સાથ અધિકતર અચ્છા હી વ્યવહાર કિયા જાતા થા, લેકિન એજેંસી કે બ્રિટિશ ઔર ભારતીય કર્મિયોં કે બીચ કુછ ખિંચાવ રહતા થા ક્યોંકિ બ્રિટિશ કર્મિયોં કો જ્યાદા વેતન મિલતા થા૤ સાથ હી રાય કો લગતા થા કિ “એજેંસી કે ગ્રાહક પ્રાયઃ મૂર્ખ હોતે થે”૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|રૉબિનસન|2003|pp=56–58}}&lt;/ref&gt; 1943 કે લગભગ હી યે ડી. કે. ગુપ્તા દ્વારા સ્થાપિત [[સિગ્નેટ પ્રેસ]] કે સાથ ભી કામ કરને લગે૤ ગુપ્તા ને રાય કો પ્રેસ મેં છપને વાલી નઈ કિતાબોં કે મુખપૃષ્ઠ રચને કો કહા ઔર પૂરી કલાત્મક મુક્તિ દી૤ રાય ને બહુત કિતાબોં કે મુખપૃષ્ઠ બનાએ, જિનમેં [[જિમ કાર્બેટ]] કી ''[[મૈન-ઈટર્સ ઑફ઼ કુમાઊઁ]]'' (''Man-eaters of Kumaon'', કુમાઊઁ કે નરભક્ષી) ઔર [[જવાહર લાલ નેહરુ]] કી ''[[ડિસ્કવરી ઑફ઼ ઇંડિયા]]'' (''Discovery of India'', ભારત કી ખોજ) શામિલ હૈં૤ ઇન્હોંને બાંગ્લા કે જાને-માને ઉપન્યાસ ''પથેર પાંચાલી'' (''પથેર પાઁચાલી'', પથ કા ગીત) કે બાલ સંસ્કરણ પર ભી કામ કિયા, જિસકા નામ થા ''આમ આઁટિર ભેઁપુ'' (''આમ આઁટિર ભેઁપુ'', આમ કી ગુઠલી કી સીટી)૤ રાય ઇસ રચના સે બહુત પ્રભાવિત હુએ ઔર અપની પહલી ફ઼િલ્મ ઇસી ઉપન્યાસ પર બનાઈ૤ મુખપૃષ્ઠ કી રચના કરને કે સાથ ઉન્હોંને ઇસ કિતાબ કે અન્દર કે ચિત્ર ભી બનાયે૤ ઇનમેં સે બહુત સે ચિત્ર ઉનકી ફ઼િલ્મ કે દૃશ્યોં મેં દૃષ્ટિગોચર હોતે હૈં૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|રૉબિનસન|2005|p=38}}&lt;/ref&gt; 

રાય ને દો નએ [[ફૉન્ટ]] ભી બનાએ — “રાય રોમન” ઔર “રાય બિજ઼ાર”૤ રાય રોમન કો 1970 મેં એક અન્તરરાષ્ટ્રીય પ્રતિયોગિતા મેં પુરસ્કાર મિલા૤ કોલકાતા મેં રાય એક કુશલ ચિત્રકાર માને જાતે થે૤ રાય અપની પુસ્તકોં કે ચિત્ર ઔર મુખપૃષ્ઠ ખુદ હી બનાતે થે ઔર ફ઼િલ્મોં કે લિએ પ્રચાર સામગ્રી કી રચના ભી ખુદ હી કરતે થે૤

=== ફ઼િલ્મ નિર્દેશન ===
[[1947]] મેં [[ચિદાનન્દ દાસગુપ્તા]] ઔર અન્ય લોગોં કે સાથ મિલકર રાય ને [[કલકત્તા ફ઼િલ્મ સભા]] શુરુ કી, જિસમેં ઉન્હેં કઈ વિદેશી ફ઼િલ્મેં દેખને કો મિલીં૤ ઇન્હોંને [[દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધ]] મેં કોલકાતા મેં સ્થાપિત [[સંયુક્ત રાજ્ય અમરીકા કી સેના|અમરીકન સૈનિકોં]] સે દોસ્તી કર લી જો ઉન્હેં શહર મેં દિખાઈ જા રહી નઈ-નઈ ફ઼િલ્મોં કે બારે મેં સૂચના દેતે થે૤ [[1949]] મેં રાય ને દૂર કી રિશ્તેદાર ઔર લમ્બે સમય સે ઉનકી પ્રિયતમા [[બિજોય રાય]] સે વિવાહ કિયા૤ ઇનકા એક બેટા હુઆ, [[સન્દીપ રાય|સન્દીપ]], જો અબ ખુદ ફ઼િલ્મ નિર્દેશક હૈ૤ ઇસી સાલ ફ઼્રાંસીસી ફ઼િલ્મ નિર્દેશક [[જ઼ાઁ રન્વાર]] કોલકાતા મેં અપની ફ઼િલ્મ કી શૂટિંગ કરને આએ૤ રાય ને દેહાત મેં ઉપયુક્ત સ્થાન ઢૂંઢને મેં રન્વાર કી મદદ કી૤ રાય ને ઉન્હેં ''પથેર પાંચાલી'' પર ફ઼િલ્મ બનાને કા અપના વિચાર બતાયા તો રન્વાર ને ઉન્હેં ઇસકે લિએ પ્રોત્સાહિત કિયા૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|રૉબિનસન|2005|pp=42–44}}&lt;/ref&gt; [[1950]] મેં ડી. જે. કેમર ને રાય કો એજેંસી કે મુખ્યાલય [[લંદન]] ભેજા૤ લંદન મેં બિતાએ તીન મહીનોં મેં રાય ને 99 ફ઼િલ્મેં દેખીં૤ ઇનમેં શામિલ થી, [[વિત્તોરિયો દે સીકા]] કી [[નવયથાર્થવાદી]] ફ઼િલ્મ ''[[લાદ્રી દી બિસિક્લેત્તે]]'' (''Ladri di biciclette'', બાઇસિકલ ચોર) જિસને ઉન્હેં અન્દર તક પ્રભાવિત કિયા૤ રાય ને બાદ મેં કહા કિ વે સિનેમા સે બાહર આએ તો ફ઼િલ્મ નિર્દેશક બનને કે લિએ દૃઢ઼સંકલ્પ થે૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|રૉબિનસન|2005|p=48}}&lt;/ref&gt;

ફ઼િલ્મોં મેં મિલી સફલતા સે રાય કા પારિવારિક જીવન મેં અધિક પરિવર્તન નહીં આયા૤ વે અપની માઁ ઔર પરિવાર કે અન્ય સદસ્યોં કે સાથ હી એક કિરાએ કે મકાન મેં રહતે રહે૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|રૉબિનસન|2003|p=5}}&lt;/ref&gt; 1960 કે દશક મેં રાય ને [[જાપાન]] કી યાત્રા કી ઔર વહાઁ જાને-માને ફિલ્મ નિર્દેશક [[અકીરા કુરોસાવા]] સે મિલે૤ ભારત મેં ભી વે અક્સર શહર કે ભાગમ-ભાગ વાલે માહૌલ સે બચને કે લિએ દાર્જીલિંગ યા [[પુરી]] જૈસી જગહોં પર જાકર એકાન્ત મેં કથાનક પૂરે કરતે થે૤

=== બીમારી એવં નિધન ===
[[1983]] મેં ફ઼િલ્મ ''[[ઘરે બાઇરે (ફ઼િલ્મ)|ઘરે બાઇરે]]'' (''ઘરે બાઇરે'') પર કામ કરતે હુએ રાય કો [[દિલ કા દૌરા]] પડ઼ા જિસસે ઉનકે જીવન કે બાકી 9 સાલોં મેં ઉનકી કાર્ય-ક્ષમતા બહુત કમ હો ગઈ૤ ''ઘરે બાઇરે'' કા છાયાંકન રાય કે બેટે કી મદદ સે [[1984]] મેં પૂરા હુઆ૤ [[1992]] મેં હૃદય કી દુર્બલતા કે કારણ રાય કા સ્વાસ્થ્ય બહુત બિગડ઼ ગયા, જિસસે વહ કભી ઉબર નહીં પાએ૤ મૃત્યુ સે કુછ હી હફ્તે પહલે ઉન્હેં સમ્માનદાયક અકાદમી પુરસ્કાર દિયા ગયા૤ [[23 અપ્રૈલ]] 1992 કો ઉનકા દેહાન્ત હો ગયા૤ ઇનકી મૃત્યુ હોને પર કોલકાતા શહર લગભગ ઠહર ગયા ઔર હજ઼ારોં લોગ ઇનકે ઘર પર ઇન્હેં શ્રદ્ધાંજલિ દેને આએ૤&lt;ref&gt;{{cite web|author = અમિતાવ ઘોષ|publisher = ડૂમ ઑનલાઇન|url = http://www.doononline.net/pages/info_features/features_spotlights/spotlights/aghosh/ray.htm|title = Satyajit Ray|accessmonthday = [[19 જૂન]]|accessyear = [[2006]]|access-date = 2007-05-17|archive-date = 2005-04-04|archive-url = https://web.archive.org/web/20050404124235/http://doononline.net/pages/info_features/features_spotlights/spotlights/aghosh/ray.htm|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;

== ફ઼િલ્મેં ==
{{main|સત્યજિત રાય કી ફ઼િલ્મેં}}
=== અપુ કે વર્ષ (1950–58) ===
[[ચિત્ર:Apu_Pather1.jpg|right|thumb|200px|''પથેર પાંચાલી'' મેં અપુ]]
&lt;!-- FAIR USE of Image:Apu_Pather1.jpg: see image description page at http://hi.wikipedia.org/wiki/Image:Apu_Pather1.jpg for rationale --&gt;
રાય ને નિશ્ચય કર રખા થા કિ ઉનકી પહલી ફ઼િલ્મ બાંગ્લા સાહિત્ય કી પ્રસિદ્ધ [[બિલ્ડુંગ્સરોમાન]] ''પથેર પાંચાલી'' પર આધારિત હોગી, જિસે [[બિભુતિભૂષણ બંદ્યોપાધ્યાય]] ને 1928 મેં લિખા થા૤ ઇસ અર્ધ-આત્મકથાત્મક ઉપન્યાસ મેં એક બંગાલી ગાંવ કે લડ઼કે અપુ કે બડ઼ે હોને કી કહાની હૈ૤ રાય ને લંદન સે ભારત લૌટતે હુએ સમુદ્રયાત્રા કે દૌરાન ઇસ ફ઼િલ્મ કી રૂપરેખા તૈયાર કી૤ ભારત પહુઁચને પર રાય ને એક કર્મીદલ એકત્રિત કિયા જિસમેં કૈમરામૈન [[સુબ્રત મિત્ર]] ઔર કલા નિર્દેશક [[બંસી ચન્દ્રગુપ્તા]] કે અલાવા કિસી કો ફ઼િલ્મોં કા અનુભવ નહીં થા૤ અભિનેતા ભી લગભગ સભી ગૈરપેશેવર થે૤ ફ઼િલ્મ કા છાયાંકન [[1952]] મેં શુરુ હુઆ૤ રાય ને અપની જમાપૂંજી ઇસ ફ઼િલ્મ મેં લગા દી, ઇસ આશા મેં કિ પહલે કુછ શૉટ લેને પર કહીં સે પૈસા મિલ જાએગા, લેકિન ઐસા નહીં હુઆ૤ ''પથેર પાંચાલી'' કા છાયાંકન તીન વર્ષ કે લમ્બે સમય મેં હુઆ — જબ ભી રાય યા નિર્માણ પ્રબંધક [[અનિલ ચૌધરી]] કહીં સે પૈસોં કા જુગાડ઼ કર પાતે થે, તભી છાયાંકન હો પાતા થા૤ રાય ને ઐસે સ્રોતોં સે ધન લેને સે મના કર દિયા જો કથાનક મેં પરિવર્તન કરાના ચાહતે થે યા ફ઼િલ્મ નિર્માતા કા નિરીક્ષણ કરના ચાહતે થે૤ [[1955]] મેં [[પશ્ચિમ બંગાલ]] સરકાર ને ફ઼િલ્મ કે લિએ કુછ ઋણ દિયા જિસસે આખિરકાર ફ઼િલ્મ પૂરી હુઈ૤ સરકાર ને ભી ફ઼િલ્મ મેં કુછ બદલાવ કરાને ચાહે (વે ચાહતે થે કિ અપુ ઔર ઉસકા પરિવાર એક “વિકાસ પરિયોજના” મેં શામિલ હોં ઔર ફ઼િલ્મ સુખાન્ત હો) લેકિન સત્યજિત રાય ને ઇસપર કોઈ ધ્યાન નહીં દિયા૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|સેટન|1971|p=95}}&lt;/ref&gt; 

''પથેર પાંચાલી'' 1955 મેં પ્રદર્શિત હુઈ ઔર બહુત લોકપ્રિય રહી૤ ભારત ઔર અન્ય દેશોં મેં ભી યહ લમ્બે સમય તક સિનેમા મેં લગી રહી૤ ભારત કે આલોચકોં ને ઇસે બહુત સરાહા૤ ''[[દ ટાઇમ્સ ઑફ઼ ઇંડિયા]]'' ને લિખા — “ઇસકી કિસી ઔર ભારતીય સિનેમા સે તુલના કરના નિરર્થક હૈ૤ [...] ''પથેર પાંચાલી'' તો શુદ્ધ સિનેમા હૈ૤”&lt;ref name=&quot;set1&quot;&gt;{{Harvnb|સેટન|1971|pp=112–15}}&lt;/ref&gt; [[સંયુક્ત રાજ્ય અમરીકા|અમરીકા]] મેં લિંડસી એંડરસન ને ફ઼િલ્મ કે બારે મેં બહુત અચ્છી સમીક્ષા લિખી૤&lt;ref name=&quot;set1&quot;&gt;{{Harvnb|સેટન|1971|pp=112–15}}&lt;/ref&gt; લેકિન સભી આલોચક ફ઼િલ્મ કે બારે મેં ઇતને ઉત્સાહિત નહીં થે૤ [[ફ઼્રાંસ્વા ત્રૂફ઼ો]] ને કહા — “ગંવારોં કો હાથ સે ખાના ખાતે હુએ દિખાને વાલી ફ઼િલ્મ મુઝે નહીં દેખની૤”&lt;ref name=filmifunda&gt;{{cite news
| author=
| url=http://www.telegraphindia.com/1050420/asp/calcutta/story_4634530.asp
| title=Filmi Funda Pather Panchali (1955)
| publisher=દ ટેલિગ્રાફ઼
| date=[[20 અપ્રૈલ]], [[2005]]
| accessmonthday=29 અપ્રૈલ
| accessyear=2007
}}&lt;/ref&gt; ''[[ન્યૂ યૉર્ક ટાઇમ્સ]]'' કે પ્રભાવશાલી આલોચક બૉજ઼્લી ક્રાઉથર ને ભી ''પથેર પાંચાલી'' કે બારે મેં બહુત બુરી સમીક્ષા લિખી૤ ઇસકે બાવજૂદ યહ ફ઼િલ્મ અમરીકા મેં બહુત સમય તક ચલી૤ 

રાય કી અગલી ફ઼િલ્મ ''અપરાજિતો'' કી સફલતા કે બાદ ઇનકા અન્તરરાષ્ટ્રીય કૈરિયર પૂરે જોર-શોર સે શુરુ હો ગયા૤ ઇસ ફ઼િલ્મ મેં એક નવયુવક (અપુ) ઔર ઉસકી માઁ કી આકાંક્ષાઓં કે બીચ અક્સર હોને વાલે ખિંચાવ કો દિખાયા ગયા હૈ૤ [[મૃણાલ સેન]] ઔર [[ઋત્વિક ઘટક]] સહિત કઈ આલોચક ઇસે પહલી ફ઼િલ્મ સે બેહતર માનતે હૈં૤ ''અપરાજિતો'' કો [[વેનિસ ફ઼િલ્મોત્સવ]] મેં સ્વર્ણ સિંહ (Golden Lion) સે પુરસ્કૃત કિયા ગયા૤ અપુ ત્રયી પૂરી કરને સે પહલે રાય ને દો ઔર ફ઼િલ્મેં બનાઈં — હાસ્યપ્રદ ''પારશ પત્થર'' ઔર [[જંમીદાર|જંમીદારોં]] કે પતન પર આધારિત ''[[જલસાઘર]]''૤ ''જલસાઘર'' કો ઇનકી સબસે મહત્ત્વપૂર્ણ કૃતિયોં મેં ગિના જાતા હૈ૤&lt;ref name=&quot;malcolm1&quot;&gt;{{cite web
| author = મૈલ્કમ ડી.
| publisher = ગાર્ડિયન.કો.યૂકે | url=http://film.guardian.co.uk/Century_Of_Films/Story/0,,36064,00.html | title=Satyajit Ray: The Music Room   | accessmonthday=[[19 જૂન]] | accessyear=[[2006]]
}}&lt;/ref&gt;

''અપરાજિતો'' બનાતે હુએ રાય ને ત્રયી બનાને કા વિચાર નહીં કિયા થા, લેકિન [[વેનિસ]] મેં ઉઠે એક પ્રશ્ન કે બાદ ઉન્હેં યહ વિચાર અચ્છા લગા૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|વુડ|1972|p=61}}&lt;/ref&gt; ઇસ શૃંખલા કી અન્તિમ કડ઼ી ''અપુર સંસાર'' [[1959]] મેં બની૤ રાય ને ઇસ ફ઼િલ્મ મેં દો નએ અભિનેતાઓં, [[સૌમિત્ર ચટર્જી]] ઔર [[શર્મિલા ટૈગોર]], કો મૌકા દિયા૤ ઇસ ફ઼િલ્મ મેં અપુ કોલકાતા કે એક સાધારણ મકાન મેં ગરીબી મેં રહતા હૈ ઔર અપર્ણા કે સાથ વિવાહ કર લેતા હૈ, જિસકે બાદ ઇન્હેં કઈ કઠિનાઇયોં કા સામના કરના પડ઼તા હૈ૤ પિછલી દો ફ઼િલ્મોં કી તરહ હી કુછ આલોચક ઇસે ત્રયી કી સબસે બઢ઼િયા ફ઼િલ્મ માનતે હૈં (રાબિન વુડ ઔર [[અપર્ણા સેન]])૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|વુડ|1972}}&lt;/ref&gt; જબ એક બંગાલી આલોચક ને અપુર સંસાર કી કઠોર આલોચના કી તો રાય ને ઇસકે પ્રત્યુત્તર મેં એક લમ્બા લેખ લિખા૤&lt;ref&gt;રાય ને {{Harvnb|રાય|1993|p=13}} મેં ઇસકા વર્ણન કિયા હૈ૤&lt;/ref&gt;

=== ''દેવી'' સે ''ચારુલતા'' તક (1959–64) ===
[[ચિત્ર:Charulata1.jpg|right|thumb|200px|અમલ કો નિહારતે હુએ ચારુલતા]]
ઇસ અવધિ મેં રાય ને કઈ વિષયોં પર ફ઼િલ્મેં બનાઈં, જિનમેં શામિલ હૈં, [[બ્રિટિશ રાજ|બ્રિટિશ કાલ]] પર આધારિત ''[[દેવી (1960 ફ઼િલ્મ)|દેવી]]'' (''દેબી''), [[રવીન્દ્રનાથ ઠાકુર]] પર એક વૃત્તચિત્ર, હાસ્યપ્રદ ફ઼િલ્મ ''[[મહાપુરુષ]]'' (''મહાપુરુષ'') ઔર મૌલિક કથાનક પર આધારિત ઇનકી પહલી ફ઼િલ્મ ''કંચનજંઘા'' (''કાઞ્ચનજઙ્ઘા'')૤ ઇસી દૌરાન ઇન્હોને કઈ ઐસી ફ઼િલ્મેં બનાઈં, જિન્હેં સાથ મિલાકર ભારતીય સિનેમા મેં સ્ત્રિયોં કા સબસે ગહરા ચિત્રાંકન માના જાતા હૈ૤&lt;ref name=&quot;kael1&quot;&gt;{{cite web
| author = પાલોપોલી એસ
| publisher = મેટ્રોએક્ટિવ.કૉમ | url=http://www.metroactive.com/papers/cruz/10.08.03/apu-0341.html | title=Ghost 'World' | accessmonthday=[[19 જૂન]] | accessyear=[[2006]]
}}&lt;/ref&gt;

''અપુર સંસાર'' કે બાદ રાય કી પહલી ફ઼િલ્મ થી ''દેવી'', જિસમેં ઇન્હોંને [[હિંદુ ધર્મ|હિંદુ સમાજ]] મેં [[અંધવિશ્વાસ]] કે વિષય કો ટટોલા હૈ૤ શર્મિલા ટૈગોર ને ઇસ ફ઼િલ્મ કે મુખ્ય પાત્ર દયામયી કી ભૂમિકા નિભાઈ, જિસે ઉસકે સસુર [[કાલી]] કા અવતાર માનતે હૈં૤ રાય કો ચિન્તા થી કિ ઇસ ફ઼િલ્મ કો સેંસર બોર્ડ સે શાયદ સ્વીકૃતિ નહીં મિલે, યા ઉન્હે કુછ દૃશ્ય કાટને પડ઼ેં, લેકિન ઐસા નહીં હુઆ૤ [[1961]] મેં પ્રધાનમંત્રી જવાહર લાલ નેહરુ કે આગ્રહ પર રાય ને ગુરુદેવ રવીન્દ્રનાથ ઠાકુર કી જન્મ શતાબ્દી કે અવસર પર ઉનકે જીવન પર [[રવીન્દ્રનાથ ટૈગોર (ફ઼િલ્મ)|એક વૃત્તચિત્ર]] બનાયા૤ ઠાકુર કે જીવન કા ફ઼િલ્માંકન બહુત કમ હી હુઆ થા, ઇસલિએ રાય કો મુખ્યતઃ સ્થિર ચિત્રોં કા પ્રયોગ કરના પડ઼ા, જિસમેં ઉનકે અનુસાર તીન ફ઼ીચર ફ઼િલ્મોં જિતના પરિશ્રમ હુઆ૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|રૉબિનસન|2003|p=277}}&lt;/ref&gt; ઇસી સાલ મેં રાય ને [[સુભાષ મુખોપાધ્યાય]] ઔર અન્ય લેખકોં કે સાથ મિલકર બચ્ચોં કી પત્રિકા [[સન્દેશ (પત્રિકા)|સન્દેશ]] કો પુનર્જીવિત કિયા૤ ઇસ પત્રિકા કી શુરુઆત ઇનકે દાદા ને શુરુ કી થી ઔર બહુત સમય સે રાય ઇસકે લિએ ધન જમા કરતે આ રહે થે૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|સેટન|1971|p=189}}&lt;/ref&gt; સન્દેશ કા બાંગ્લા મેં દોતરફા મતલબ હૈ — એક ખ઼બર ઔર દૂસરા મિઠાઈ૤ પત્રિકા કો ઇસી મૂલ વિચાર પર બનાયા ગયા — શિક્ષા કે સાથ-સાથ મનોરંજન૤ રાય શીઘ્ર હી ખ઼ુદ પત્રિકા મેં ચિત્ર બનાને લગે ઔર બચ્ચોં કે લિયે કહાનિયાઁ ઔર નિબન્ધ લિખને લગે૤ આને વાલે વર્ષોં મેં લેખન ઇનકી જીવિકા કા પ્રમુખ સાધન બન ગયા૤

[[1962]] મેં રાય ને ''કાઁચનજંઘા'' કા નિર્દેશન કિયા, જિસમેં પહલી બાર ઇન્હોંને મૌલિક કથાનક પર રંગીન છાયાંકન કિયા૤ ઇસ ફ઼િલ્મ મેં એક ઉચ્ચ વર્ગ કે પરિવાર કી કહાની હૈ જો [[દાર્જીલિંગ]] મેં એક દોપહર બિતાતે હૈં, ઔર પ્રયાસ કરતે હૈં કિ સબસે છોટી બેટી કા વિવાહ લંદન મેં પઢ઼ે એક કમાઊ ઇંજીનિયર કે સાથ હો જાએ૤ શુરૂ મેં ઇસ ફ઼િલ્મ કો એક વિશાલ હવેલી મેં ચિત્રાંકન કરને કા વિચાર થા, લેકિન બાદ મેં રાય ને નિર્ણય કિયા કિ દાર્જીલિંગ કે વાતાવરણ ઔર પ્રકાશ વ ધુંધ કે ખેલ કા પ્રયોગ કરકે કથાનક કે ખિંચાવ કો પ્રદર્શિત કિયા જાએ૤ રાય ને હંસી મેં એક બાર કહા કિ ઉનકી ફ઼િલ્મ કા છાયાંકન કિસી ભી રોશની મેં હો સકતા થા, લેકિન ઉસી સમય દાર્જીલિંગ મેં મૌજૂદ એક વ્યાવસાયિક ફ઼િલ્મ દલ એક ભી દૃશ્ય નહીં શૂટ કર પાયા ક્યોંકિ ઉન્હોને કેવલ ધૂપ મેં હી શૂટિંગ કરની થી૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|રૉબિનસન|2003|p=142}}&lt;/ref&gt;  

[[1964]] મેં રાય ને ''[[ચારુલતા]]'' (''ચારુલતા'') ફ઼િલ્મ બનાઈ જિસે બહુત સે આલોચક ઇનકી સબસે નિષ્ણાત ફ઼િલ્મ માનતે હૈ૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|રૉબિનસન|2003|p=157}}&lt;/ref&gt; યહ ઠાકુર કી લઘુકથા ''નષ્ટનીડ઼'' પર આધારિત હૈ૤ ઇસમેં 19વીં શતાબ્દી કી એક અકેલી સ્ત્રી કી કહાની હૈ જિસે અપને દેવર અમલ સે પ્રેમ હોને લગતા હૈ૤ ઇસે રાય કી સર્વોત્કૃષ્ટ કૃતિ માના જાતા હૈ૤ રાય ને ખુદ કહા કિ ઇસમેં સબસે કમ ખામિયાઁ હૈં, ઔર યહી એક ફ઼િલ્મ હૈ જિસે વે મૌકા મિલને પર બિલકુલ ઇસી તરહ દોબારા બનાએંગે૤&lt;ref name=&quot;slant&quot;&gt;{{cite web
| author = એંટની જે
| publisher = સ્લાંટ મૈગજ઼ીન | url=http://www.slantmagazine.com/film/film_review.asp?ID=1080 | title=Charulata| accessmonthday=[[19 જૂન]] | accessyear=[[2006]]
}}&lt;/ref&gt; ચારુ કે રૂપ મેં [[માધવી મુખર્જી]] કે અભિનય ઔર સુબ્રત મિત્ર ઔર બંસી ચન્દ્રગુપ્તા કે કામ કો બહુત સરાહા ગયા હૈ૤ ઇસ કાલ કી અન્ય ફ઼િલ્મેં હૈં: ''મહાનગર'', ''તીન કન્યા'', ''અભિયાન'', ''કાપુરુષ'' (કાયર) ઔર ''મહાપુરુષ''૤

=== નઈ દિશાએઁ (1965-1982) ===
''ચારુલતા'' કે બાદ કે કાલ મેં રાય ને વિવિધ વિષયોં પર આધારિત ફ઼િલ્મેં બનાઈં, જિનમેં શામિલ હૈં, [[કલ્પનાકથા|કલ્પનાકથાએઁ]], [[વિજ્ઞાનકથા|વિજ્ઞાનકથાએઁ]], [[ગુપ્તચર કથા|ગુપ્તચર કથાએઁ]] ઔર [[ઇતિહાસ|ઐતિહાસિક]] નાટક૤ રાય ને ફ઼િલ્મોં મેં નયી તકનીકોં પર પ્રયોગ કરના ઔર ભારત કે સમકાલીન વિષયોં પર ધ્યાન દેના શુરુ કિયા૤ ઇસ કાલ કી પહલી મુખ્ય ફ઼િલ્મ થી ''[[નાયક]]'' (''નાય઼ક''), જિસમેં એક ફ઼િલ્મ અભિનેતા ([[ઉત્તમ કુમાર]]) રેલ મેં સફર કરતે હુએ એક મહિલા પત્રકાર (શર્મિલા ટૈગોર) સે મિલતા હૈ૤ 24 ઘણ્ટે કી ઘટનાઓં પર આધારિત ઇસ ફ઼િલ્મ મેં ઇસ પ્રસિદ્ધ અભિનેતા કે મનોવિજ્ઞાન કા અન્વેષણ કિયા ગયા હૈ૤ બર્લિન મેં ઇસ ફ઼િલ્મ કો આલોચક પુરસ્કાર મિલા, લેકિન અન્ય પ્રતિક્રિયાએઁ અધિક ઉત્સાહપૂર્ણ નહીં રહીં૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|દાસગુપ્ત|1996|p=91}}&lt;/ref&gt;

[[1967]] મેં રાય ને એક ફ઼િલ્મ કા કથાનક લિખા, જિસકા નામ હોના થા ''દ એલિયન'' (''The Alien'', દૂરગ્રહવાસી)૤ યહ ઇનકી લઘુકથા ''બાઁકુબાબુર બંધુ'' (''બાઁકુબાબુર બન્ધુ'', બાઁકુ બાબુ કા દોસ્ત) પર આધારિત થી જિસે ઇન્હોંને ''સંદેશ'' (''સન્દેશ'') પત્રિકા કે લિએ 1962 મેં લિખા થા૤ ઇસ અમરીકા-ભારત સહ-નિર્માણ પરિયોજના કી નિર્માતા [[કોલમ્બિયા પિક્ચર્સ]] નામક કમ્પની થી૤ [[પીટર સેલર્સ]] ઔર [[માર્લન બ્રૈંડો]] કો ઇસકી મુખ્ય ભૂમિકાઓં કે લિએ ચુના ગયા૤ રાય કો યહ જાનકર આશ્ચર્ય હુઆ કિ ઉનકે કથાનક કે પ્રકાશનાધિકાર કો કિસી ઔર ને હડ઼પ લિયા થા૤ બ્રૈંડો બાદ મેં ઇસ પરિયોજના સે નિકલ ગએ ઔર રાય કા ભી ઇસ ફ઼િલ્મ સે મોહ-ભંગ હો ગયા૤&lt;ref name=IMDbRay&gt;
{{cite web
| author= ન્યૂમૈન પી
| publisher=ઇંટરનેટ મૂવી ડેટાબેસ ઇંકૉર્પોરેશન
| url=http://www.imdb.com/name/nm0006249/bio
| title=Biography for Satyajit Ray
| accessmonthday=[[29 અપ્રૈલ]]
| accessyear=[[2006]]
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
| publisher=સત્યજિત રાય સોસાયટી
| url=http://www.worldofray.com/raysfilmography/unmaderay.aspx
| title=The Unmade Ray
| accessmonthday=[[4 નવંબર]]
| accessyear=[[2006]]
| access-date=2007-05-17
| archive-date=2006-11-08
| archive-url=https://web.archive.org/web/20061108060113/http://www.worldofray.com/raysfilmography/unmaderay.aspx
| url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; કોલમ્બિયા ને 1970 ઔર 80 કે દશકોં મેં કઈ બાર ઇસ પરિયોજના કો પુનર્જીવિત કરને કા પ્રયાસ કિયા લેકિન બાત કભી આગે નહીં બઢ઼ી૤ રાય ને ઇસ પરિયોજના કી અસફલતા કે કારણ 1980 કે એક ''સાઇટ એણ્ડ સાઉંડ'' (''Sight &amp; Sound'') પ્રારૂપ મેં ગિનાએ હૈં, ઔર અન્ય વિવરણ ઇનકે આધિકારિક જીવની લેખક [[એંડ્રૂ રૉબિનસન]] ને ''[[દ ઇનર આઇ]]'' (''The Inner Eye'', અન્તર્દૃષ્ટિ) મેં દિયે હૈં૤ જબ 1982 મેં [[ઈ.ટી. દ એક્સ્ટ્રા-ટેર્રેસ્ટ્રિયલ|ઈ.ટી. ફ઼િલ્મ]] પ્રદર્શિત હુઈ તો રાય ને અપને કથાનક ઔર ઇસ ફ઼િલ્મ મેં કઈ સમાનતાએઁ દેખીં૤ રાય કા વિશ્વાસ થા કિ [[સ્ટીવન સ્પીલબર્ગ]] કી યહ ફ઼િલ્મ ઉનકે કથાનક કે બિના સમ્ભવ નહીં થી (હાલાંકિ સ્પીલબર્ગ ઇસકા ખણ્ડન કરતે હૈં)૤&lt;ref name=UCSCcurrents&gt;{{cite news
| author=ન્યૂમૈન જે
| url=http://www.ucsc.edu/currents/01-02/09-17/ray.html
| title=Satyajit Ray Collection receives Packard grant and lecture endowment
| publisher=યૂસી સાંતા ક્રૂજ઼ કરેંટ્સ ઑનલાઇન
| date=[[17 સિતંબર]] [[2001]]
| accessmonthday=29 અપ્રૈલ
| accessyear=2006
| access-date=2007-05-17
| archive-date=2005-11-04
| archive-url=https://web.archive.org/web/20051104203511/http://www.ucsc.edu/currents/01-02/09-17/ray.html
| url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; 
1969 મેં રાય ને વ્યાવસાયિક રૂપ સે અપની સબસે સફલ ફ઼િલ્મ બનાઈ — ''[[ગુપી ગાઇન બાઘા બાઇન]]'' (''ગુપિ ગાઇન બાઘા બાઇન'', ગુપી ગાએ બાઘા બજાએ)૤ યહ સંગીતમય ફ઼િલ્મ ઇનકે દાદા દ્વારા લિખી એક કહાની પર આધારિત હૈ૤ ગાયક ગૂપી ઔર ઢોલી બાઘા કો ભૂતોં કા રાજા તીન વરદાન દેતા હૈ, જિનકી મદદ સે વે દો પડ઼ોસી દેશોં મેં હોને વાલે યુદ્ધ કો રોકતે હૈં૤ યહ રાય કે સબસે ખર્ચીલે ઉદ્યમોં મેં સે થી ઔર ઇસકે લિએ પૂંજી બહુત મુશ્કિલ સે મિલી૤ રાય કો આખિરકાર ઇસે રંગીન બનાને કા વિચાર ત્યાગના પડ઼ા૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|સેટન|1971|pp=291-297}}&lt;/ref&gt; રાય કી અગલી ફ઼િલ્મ થી ''અરણ્યેર દિનરાત્રિ'' (''અરણ્યેર દિનરાત્રિ'', જંગલ મેં દિન-રાત), જિસકી સંગીત-સંરચના ''ચારુલતા'' સે ભી જટિલ માની જાતી હૈ૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|વુડ|1972|p=13}}&lt;/ref&gt; ઇસમેં ચાર ઐસે નવયુવકોં કી કહાની હૈ જો છુટ્ટી મનાને જંગલ મેં જાતે હૈં૤ ઇસમેં [[સિમી ગરેવાલ]] ને એક જંગલી જાતિ કી ઔરત કી ભૂમિકા નિભાઈ હૈ૤ આલોચક ઇસે ભારતીય [[મધ્યમ વર્ગ]] કી માનસિકતા કી છવિ માનતે હૈં૤

ઇસકે બાદ રાય ને સમસામયિક બંગાલી વાસ્તવિકતા પર ધ્યાન દેના શુરુ કિયા૤ બંગાલ મેં ઉસ સમય [[નક્સલવાદ|નક્સલવાદી]] ક્રાંતિ જોર પકડ઼ રહી થી૤ ઐસે સમય મેં નવયુવકોં કી માનસિકતા કો લેકર ઇન્હોંને ''કલકત્તા ત્રયી'' કે નામ સે જાને વાલી તીન ફ઼િલ્મેં બનાઈં — ''[[પ્રતિદ્વંદ્વી]]'' (''પ્રતિદ્બન્દ્બી'') (1970), ''[[સીમાબદ્ધ]]'' (''સીમાબદ્ધ'') (1971) ઔર ''[[જનઅરણ્ય]]'' (''જનઅરણ્ય'') (1975)૤ ઇન તીનોં ફ઼િલ્મોં કી કલ્પના અલગ-અલગ હુઈ લેકિન ઇનકે વિષય સાથ મિલાકર એક ત્રયી કા રૂપ લેતે હૈં૤ ''પ્રતિદ્વંદ્વી'' એક આદર્શવાદી નવયુવક કી કહાની હૈ જો સમાજ સે મોહ-ભંગ હોને પર ભી અપને આદર્શ નહીં ત્યાગતા હૈ૤ ઇસમેં રાય ને કથા-વર્ણન કી એક નયી શૈલી અપનાઈ, જિસમેં ઇન્હોંને નેગેટિવ મેં દૃશ્ય, સ્વપ્ન દૃશ્ય ઔર આકસ્મિક ફ઼્લૈશ-બૈક કા ઉપયોગ કિયા૤ ''જનઅરણ્ય'' ફ઼િલ્મ મેં એક નવયુવક કી કહાની હૈ જો જીવિકા કમાને કે લિએ ભ્રષ્ટ રાહોં પર ચલને લગતા હૈ૤ ''સીમાબદ્ધ'' મેં એક સફલ યુવક અધિક ધન કમાને કે લિએ અપની નૈતિકતા છોડ઼ દેતા હૈ૤ રાય ને 1970 કે દશક મેં અપની દો લોકપ્રિય કહાનિયોં — ''[[સોનાર કેલ્લા]]'' (''સોનાર કેલ્લા'', સ્વર્ણ કિલા) ઔર ''[[જૉય બાબા ફેલુનાથ]]'' (''જય઼ બાબા ફેલુનાથ'') — કા ફ઼િલ્માંકન કિયા૤ દોનોં ફ઼િલ્મેં બચ્ચોં ઔર બડ઼ોં દોનોં મેં બહુત લોકપ્રિય રહીં૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|રશદી|1992}}&lt;/ref&gt;

રાય ને [[બાંગ્લાદેશ મુક્તિ યુદ્ધ]] પર ભી એક ફ઼િલ્મ બનાને કી સોચી, લેકિન બાદ મેં યહ વિચાર ત્યાગ દિયા ક્યોંકિ ઉન્હેં રાજનીતિ સે અધિક શરણાર્થિયોં કે પલાયન ઔર હાલત કો સમઝને મેં અધિક રુચિ થી૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|રૉબિનસન|2003|p=206}}&lt;/ref&gt; [[1977]] મેં રાય ને [[મુંશી પ્રેમચન્દ]] કી કહાની પર આધારિત ''[[શતરંજ કે ખિલાડ઼ી]]'' ફ઼િલ્મ બનાઈ૤ યહ [[ઉર્દૂ ભાષા]] કી ફ઼િલ્મ [[1857 કા પ્રથમ ભારતીય સ્વતન્ત્રતા સંગ્રામ|1857 કે ભારતીય સ્વતંત્રતા સંગ્રામ]] કે એક વર્ષ પહલે [[અવધ]] રાજ્ય મેં [[લખનઊ]] શહર મેં કેન્દ્રિત હૈ૤ ઇસમેં ભારત કે ગુલામ બનને કે કારણોં પર પ્રકાશ ડાલા ગયા હૈ૤ ઇસમેં [[બૉલીવુડ]] કે બહુત સે સિતારોં ને કામ કિયા, જિનમેં પ્રમુખ હૈં — [[સંજીવ કુમાર]], [[સઈદ જાફ઼રી]], [[અમજદ ખ઼ાન]], [[શબાના આજ઼મી]], [[વિક્ટર બૈનર્જી]] ઔર [[રિચર્જ એટનબરો]]૤ [[1980]] મેં રાય ને ''ગુપી ગાઇન બાઘા બાઇન'' કી કહાની કો આગે બઢ઼ાતે હુએ ''[[હીરક રાજ]]'' નામક ફ઼િલ્મ બનાઈ જિસમેં હીરે કે રાજા કા રાજ્ય [[ઇંદિરા ગાંધી]] કે [[આપાતકાલ]] કે દૌરાન કે ભારત કી ઓર ઇંગિત કરતા હૈ૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|રૉબિનસન|2003|pp=188-189}}&lt;/ref&gt; ઇસ કાલ કી દો અન્ય ફ઼િલ્મેં થી — લઘુ ફ઼િલ્મ ''પિકૂર ડાયરી'' (પિકૂ કી દૈનન્દિની) યા ''પિકુ'' ઔર ઘંટે-ભર લમ્બી હિન્દી ફ઼િલ્મ ''સદ્ગતિ''૤

=== અન્તિમ કાલ (1983–1992) ===
[[ચિત્ર:Sukumar.gif|thumb|150px|સત્યજિત રાય કે પિતા સુકુમાર રાય, જિન કે જીવન પર સત્યજિત ને 1987 મેં એક વૃત્તચિત્ર બનાયા૤]]
રાય બહુત સમય સે ઠાકુર કે ઉપન્યાસ ''[[ઘરે બાઇરે]]'' પર આધારિત [[ઘરે બાઇરે (ફ઼િલ્મ)|ફ઼િલ્મ]] બનાને કી સોચ રહે થે૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|રૉબિનસન|2003|pp=66-67}}&lt;/ref&gt; બીમારી કી વજહ સે ઇસમેં કુછ ભાગ ઉત્કૃષ્ટ નહીં હૈં, લેકિન ફ઼િલ્મ કો સરાહના બહુત મિલી૤ [[1987]] મેં ઉન્હોંને અપને પિતા સુકુમાર રાય કે જીવન પર એક વૃત્તચિત્ર બનાયા૤ 

રાય કી આખિરી તીન ફ઼િલ્મેં ઉનકી બીમારી કે કારણ મુખ્યતઃ આન્તરિક સ્થાનોં મેં શૂટ હુઈં ઔર ઇસ કારણ સે એક વિશિષ્ટ શૈલી કા અનુસરણ કરતી હૈં૤ ઇનમેં સંવાદ અધિક હૈ ઔર ઇન્હેં રાય કી બાકી ફ઼િલ્મોં સે નિમ્ન શ્રેણી મેં રખા જાતા હૈ૤ ઇનમેં સે પહલી, ''[[ગણશત્રુ]]'' (''ગણશત્રુ''), [[હેનરિક ઇબસન]] કે પ્રખ્યાત નાટક ''[[એન એનિમી ઑફ઼ દ પીપલ]]'' પર આધારિત હૈ, ઔર ઇન તીનોં મેં સે સબસે કમજોર માની જાતી હૈ૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|દાસગુપ્ત|1996|p=134}}&lt;/ref&gt; [[1990]] કી ફ઼િલ્મ ''[[શાખા પ્રશાખા]]'' (''શાખા પ્રશાખા'') મેં રાય ને અપની પુરાની ગુણવત્તા કુછ વાપિસ પ્રાપ્ત કી૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|રૉબિનસન|2003|p=353}}&lt;/ref&gt; ઇસમેં એક બૂઢ઼ે આદમી કી કહાની હૈ, જિસને અપના પૂરા જીવન ઈમાનદારી સે બિતાયા હોતા હૈ, લેકિન અપને તીન બેટોં કે ભ્રષ્ટ આચરણ કા પતા લગને પર ઉસે કેવલ અપને ચૌથે, માનસિક રૂપ સે બીમાર, બેટે કી સંગત રાસ આતી હૈ૤ રાય કી અંતિમ ફ઼િલ્મ ''[[આગન્તુક]]'' (''આગન્તુક'') કા માહૌલ હલ્કા હૈ લેકિન વિષય બહુત ગૂઢ઼ હૈ૤ ઇસમેં એક ભૂલા-બિસરા મામા અપની ભાંજી સે અચાનક મિલને આ પહુઁચતા હૈ, તો ઉસકે આને કે વાસ્તવિક કારણ પર શંકા કી જાને લગતી હૈ૤

=== ફ઼િલ્મ કૌશલ ===
સત્યજિત રાય માનતે થે કિ કથાનક લિખના નિર્દેશન કા અભિન્ન અંગ હૈ૤ યહ એક કારણ હૈ જિસકી વજહ સે ઉન્હોંને પ્રારંભ મેં બાંગ્લા કે અતિરિક્ત કિસી ભી ભાષા મેં ફ઼િલ્મ નહીં બનાઈ૤ અન્ય ભાષાઓં મેં બની ઇનકી દોનોં ફ઼િલ્મોં કે લિએ ઇન્હોંને પહલે અંગ્રેજી મેં કથાનક લિખા, જિસે ઇનકે પર્યવેક્ષણ મેં અનુવાદકોં ને હિન્દી યા ઉર્દૂ મેં ભાષાંતરિત કિયા૤ રાય કે કલા નિર્દેશક બંસી ચન્દ્રગુપ્તા કી દૃષ્ટિ ભી રાય કી તરહ હી પૈની થી૤ શુરુઆતી ફ઼િલ્મોં પર ઇનકા પ્રભાવ ઇતના મહત્ત્વપૂર્ણ થા કિ રાય કથાનક પહલે અંગ્રેજી મેં લિખતે થે તાકિ બાંગ્લા ન જાનને વાલે ચન્દ્રગુપ્તા ઉસે સમઝ સકેં૤ શુરુઆતી ફ઼િલ્મોં કે છાયાંકન મેં સુબ્રત મિત્ર કા કાર્ય બહુત સરાહા જાતા હૈ, ઔર આલોચક માનતે હૈં કિ અનબન હોને કે બાદ જબ મિત્ર ચલે ગએ તો રાય કી ફ઼િલ્મોં કે ચિત્રાંકન કા સ્તર ઘટ ગયા૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|દાસગુપ્ત|1996|p=91}}&lt;/ref&gt; રાય ને મિત્ર કી બહુત પ્રશંસા કી, લેકિન રાય ઇતની એકાગ્રતા સે ફિલ્મેં બનાતે થે કિ ''ચારુલતા'' કે બાદ સે રાય કૈમરા ખુદ હી ચલાને લગે, જિસકે કારણ મિત્ર ને 1966 સે રાય કે લિએ કામ કરના બંદ કર દિયા૤ મિત્ર ને બાઉંસ-પ્રકાશ કા સર્વપ્રથમ પ્રયોગ કિયા જિસમેં વે પ્રકાશ કો કપડ઼ે પર સે ઉછાલ કર વાસ્તવિક પ્રતીત હોને વાલા પ્રકાશ રચ લેતે થે૤ રાય ને અપને કો [[ફ઼્રાંસીસી નવ તરંગ]] કે [[જ઼ાઁ-લુક ગૉડાર]] ઔર [[ફ઼્રાંસ્વા ત્રૂફ઼ો]] કા ભી ઋણી માનતે થે, જિનકે નએ તકનીકી ઔર સિનેમા પ્રયોગોં કા ઉપયોગ રાય ને અપની ફ઼િલ્મોં મેં કિયા૤&lt;ref name=abhijitsen&gt;{{cite web
| author = સેન એ
| publisher = પરબાસ | url=http://www.parabaas.com/satyajit/articles/pAbhijit.html | title=Western Influences on Satyajit Ray  | accessmonthday=[[29 અપ્રૈલ]] | accessyear=[[2006]]
}}&lt;/ref&gt; 

હાલાંકિ [[દુલાલ દત્તા]] રાય કે નિયમિત ફ઼િલ્મ સંપાદક થે, રાય અક્સર સંપાદન કે નિર્ણય ખુદ હી લેતે થે, ઔર દત્તા બાકી કામ કરતે થે૤ વાસ્તવ મેં આર્થિક કારણોં સે ઔર રાય કે કુશલ નિયોજન સે સંપાદન અક્સર કૈમરે પર હી હો જાતા થા૤ શુરુ મેં રાય ને અપની ફ઼િલ્મોં કે સંગીત કે લિએ લિએ [[રવિ શંકર]], [[વિલાયત ખ઼ાઁ]] ઔર [[અલી અક઼બર ખ઼ાઁ]] જૈસે [[ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીત|ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીતજ્ઞોં]] કે સાથ કામ કિયા, લેકિન રાય કો લગને લગા કિ ઇન સંગીતજ્ઞોં કો ફ઼િલ્મ સે અધિક સંગીત કી સાધના મેં અધિક રુચિ હૈ૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|રૉબિનસન|2003|pp=315-318}}&lt;/ref&gt; સાથ હી રાય કો [[પાશ્ચાત્ય સંગીત]] કા ભી જ્ઞાન થા જિસકા પ્રયોગ વહ ફ઼િલ્મોં મેં કરના ચાહતે થે૤ ઇન કારણોં સે ''તીન કન્યા'' (''તિન કન્યા'') કે બાદ સે ફ઼િલ્મોં કા સંગીત ભી રાય ખુદ હી રચને લગે૤ રાય ને વિભિન્ન પૃષ્ઠભૂમિ વાલે અભિનેતાઓં કે સાથ કામ કિયા, જિનમેં સે કુછ વિખ્યાત સિતારે થે, તો કુછ ને કભી ફ઼િલ્મ દેખી તક નહીં થી૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|રાય|1994|p=100}}&lt;/ref&gt; રાય કો બચ્ચોં કે અભિનય કે નિર્દેશન કે લિએ બહુત સરાહા ગયા હૈ, વિશેષત: અપુ એવં દુર્ગા (''પાથેર પાંચાલી''), રતન (''પોસ્ટમાસ્ટર'') ઔર મુકુલ (''સોનાર કેલ્લા'')૤ અભિનેતા કે કૌશલ ઔર અનુભવ કે અનુસાર રાય કા નિર્દેશન કભી ન કે બરાબર હોતા થા (''આગન્તુક'' મેં [[ઉત્પલ દત્ત]]) તો કભી વે અભિનેતાઓં કો કઠપુતલિયોં કી તરહ પ્રયોગ કરતે થે (અપર્ણા કી ભૂમિકા મેં શર્મિલા ટૈગોર)૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|રૉબિનસન|2003|p=307}}&lt;/ref&gt;

=== સમીક્ષા એવં પ્રતિક્રિયા ===
રાય કી કૃતિયોં કો માનવતા ઔર સમષ્ટિ સે ઓત-પ્રોત કહા ગયા હૈ૤ ઇનમેં બાહરી સરલતા કે પીછે અક્સર ગહરી જટિલતા છિપી હોતી હૈ૤&lt;ref name=&quot;malcolm2&quot;&gt;{{cite web
| author = મૈલ્કમ ડી
| publisher = ગાર્ડિયન.કો.યૂકે | url=http://film.guardian.co.uk/features/featurepages/0,4120,708691,00.html | title=The universe in his backyard| accessmonthday=[[15 ફરવરી]] | accessyear=[[2007]]
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sragrow&quot;&gt;{{cite web | author=સ્વાગ્રો એમ | publisher=દ એટલૈંટિક મન્થલી | url=http://satyajitray.ucsc.edu/articles/sragow.html | title=An Art Wedded to Truth | accessmonthday=[[15 ફરવરી]] | accessyear=[[2007]] | access-date=2007-05-17 | archive-date=2009-04-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090412212046/http://satyajitray.ucsc.edu/articles/sragow.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ઇનકી કૃતિયોં કો અન્યાન્ય શબ્દોં મેં સરાહા ગયા હૈ૤ અકિરા કુરોસાવા ને કહા, “રાય કા સિનેમા ન દેખના ઇસ જગત મેં સૂર્ય યા ચન્દ્રમા કો દેખે બિના રહને કે સમાન હૈ૤” આલોચકોં ને ઇનકી કૃતિયોં કો અન્ય કઈ કલાકારોં સે તુલના કી હૈ — [[અંટોન ચેખ઼ફ઼]], [[જ઼ાઁ રન્વાર]], [[વિટ્ટોરિયો દે સિકા]], [[હૉવાર્ડ હૉક્સ]], [[મોત્સાર્ત]], યહાઁ તક કિ [[વિલિયમ શેક્સપિયર|શેક્સપિયર]] કે સમતુલ્ય પાયા ગયા હૈ૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|વુડ|1972}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | author=એબર્ટ આર | publisher=સનટાઇમ્સ.કૉમ | url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/19990117/REVIEWS08/401010342/1023 | title=The Music Room (1958) | accessmonthday=[[29 અપ્રૈલ]] | accessyear=[[2006]] | access-date=2021-12-26 | archive-date=2005-12-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20051226145349/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F19990117%2FREVIEWS08%2F401010342%2F1023 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[નાઇપૉલ]] ને ''શતરંજ કે ખિલાડ઼ી'' કે એક દૃશ્ય કી તુલના શેક્સપિયર કે નાટકોં સે કી હૈ – “કેવલ તીન સૌ શબ્દ બોલે ગએ, લેકિન ઇતને મેં હી અદ્ભુત ઘટનાએઁ હો ગઈં!”&lt;ref&gt;{{Harvnb|રૉબિનસન|2003|p=246}}&lt;/ref&gt; જિન આલોચકોં કો રાય કી ફ઼િલ્મેં સુરુચિપૂર્ણ નહીં લગતીં, વે ભી માનતે હૈં કિ રાય એક સમ્પૂર્ણ સંસ્કૃતિ કી છવિ ફ઼િલ્મ પર ઉતારને મેં અદ્વિતીય થે૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|રૉબિનસન|2005|pp=13-14}}&lt;/ref&gt;

રાય કી આલોચના મુખ્યતઃ ઇનકી ફ઼િલ્મોં કી ગતિ કો લેકર કી જાતી હૈ૤ આલોચક કહતે હૈં કિ યે એક “રાજસી ઘોંઘે” કી ગતિ સે ચલતી હૈં૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|રૉબિનસન|2003|p=157}}&lt;/ref&gt; રાય ને ખુદ માના કિ વે ઇસ ગતિ કે બારે મેં કુછ નહીં કર સકતે, લેકિન કુરોસાવા ને ઇનકા પક્ષ લેતે હુએ કહા, “ઇન્હેં ધીમા નહીં કહા જા સકતા૤ યે તો વિશાલ નદી કી તરહ શાન્તિ સે બહતી હૈં૤” ઇસકે અતિરિક્ત કુછ આલોચક ઇનકી માનવતા કો સાદા ઔર ઇનકે કાર્યોં કો આધુનિકતા-વિરોધી માનતે હૈં ઔર કહતે હૈં કિ ઇનકી ફ઼િલ્મોં મેં અભિવ્યક્તિ કી નઈ શૈલિયાઁ નહીં નજ઼ર આતી હૈં૤ વે કહતે હૈં કિ રાય “માન લેતે હૈં કિ દર્શક ઐસી ફ઼િલ્મ મેં રુચિ રખેંગે જો કેવલ ચરિત્રોં પર કેન્દ્રિત રહતી હૈ, બજાએ ઐસી ફ઼િલ્મ કે જો ઉનકે જીવન મેં નએ મોડ઼ લાતી હૈ૤”&lt;ref&gt;{{Harvnb|રૉબિનસન|2003|pp=352-353}}&lt;/ref&gt;

રાય કી આલોચના [[સમાજવાદ|સમાજવાદી]] વિચારધારાઓં કે રાજનેતાઓં ને ભી કી હૈ૤ ઇનકે અનુસાર રાય પિછડ઼ે સમુદાયોં કે લોગોં કે ઉત્થાન કે લિએ પ્રતિબદ્ધ નહીં થે, બલ્કિ અપની ફ઼િલ્મોં મેં ગરીબી કા સૌન્દર્યીકરણ કરતે થે૤ યે અપની કહાનિયોં મેં દ્વન્દ્વ ઔર સંઘર્ષ કો સુલઝાને કે તરીકે ભી નહીં સુઝાતે થે૤ 1960 કે દશક મેં રાય ઔર [[મૃણાલ સેન]] કે બીચ એક સાર્વજનિક બહસ હુઈ૤ મૃણાલ સેન સ્પષ્ટ રૂપ સે [[માર્ક્સવાદ|માર્ક્સવાદી]] થે ઔર ઉનકે અનુસાર રાય ને ઉત્તમ કુમાર જૈસે પ્રસિદ્ધ અભિનેતા કે સાથ ફ઼િલ્મ બનાકર અપને આદર્શોં કે સાથ સમઝૌતા કિયા૤ રાય ને પલટકર જવાબ દિયા કિ સેન અપની ફ઼િલ્મોં મેં કેવલ બંગાલી મધ્યમ વર્ગ કો હી નિશાના બનાતે હૈં ક્યોંકિ ઇસ વર્ગ કી આલોચના કરના આસાન હૈ૤ 1980 મેં [[સાંસદ]] એવં અભિનેત્રી [[નરગિસ]] ને રાય કી ખુલકર આલોચના કી કિ યે “ગરીબી કી નિર્યાત” કર રહે હૈં, ઔર ઇનસે માઁગ કી કિ યે આધુનિક ભારત કો દર્શાતી હુઈ ફ઼િલ્મેં બનાએઁ૤&lt;ref&gt;{{Harvnb|રૉબિનસન|2003|pp=327-328}}&lt;/ref&gt;

== સાહિત્યિક કૃતિઓ ==
{{main|સત્યજિત રાય ની સાહિત્યિક કૃતિઓ}}
[[ચિત્ર:Ekerpithedui.jpg|thumb|સત્યજિત રાયના વાર્તાસંગ્રહનું મુખપૃષ્ઠ|100px|right]]
રાયે [[બાંગ્લા ભાષા]] ના બાળસાહિત્યમાં બે લોકપ્રિય પાત્રોની રચના કરી— ગુપ્તચર [[ફેલુદા]] (''ફેલુદા'') અને વૈજ્ઞાનિક [[પ્રોફ઼ેસર શંકુ]]૤એમણે ઘણી લઘુવાર્તાઓ પણ લખી, જે બાર-બાર વાર્તાઓનાં સંગ્રહમાં પ્રકાશિત થઈ હતી, અને એમના નામોમાં હંમેશા &quot;બાર&quot;(૧૨)ને સંબંધિત શબ્દોની રમત રહેતી૤ ઉદાહરણ તરીકે ''[[એકેર પિઠે દુઇ]]'' (''એકેર પિઠે દુઇ'', એકની ઉપર બે)૤ રાયને ઉખાણાં અને બહુઅર્થી શબ્દોની રમતો પ્રત્યે બહુ લગાવ હતો૤ એ એમની વાર્તાઓમાં પણ જોઈ શકાય છે – ફેલુદા ને ઘણીવાર પૂરી વાતને ઊંડાણપૂર્વક સમજવા માટે ઉખાણાં ઉકેલવા પડે છે૤ [[શેરલોક હોમ્સ]] અને [[ડૉક્ટર વૉટસન]] ની જેમ ફેલુદાની કથાઓનું વર્ણન એનો પિતરાઈ ભાઈ તોપસે કરે છે૤ પ્રોફેસર શંકુ ની વિજ્ઞાનકથાઓ એક રોજનિશી(ડાયરી) ના સ્વરૂપમાં છે,જે શંકુના અચાનક ગાયબ થઈ ગયા પછી મળે છે૤ રાયે આ વાર્તાઓમાં અજ્ઞાત અને રોમાંચક તત્વોને ઊંડાણપૂર્વક તપાસ્યા છે, જે એમની ફિલ્મોમાં નથી જોવા મળતું૤&lt;ref name=&quot;nandy&quot;&gt;{{Harvnb|નન્દી|1995}}&lt;/ref&gt; એમની લગભગ બધી વાર્તાઓ હિન્દી,અંગ્રેજી અને અન્ય ભાષાઓમાં અનુવાદિત થઈ ચૂકી છે૤ 

રાયની લગભગ દરેક વાર્તા પણ બાંગ્લા ભાષામાં સાહિત્યિક પત્રિકા &quot;એકશાન&quot; (''એકશાન'') માં પ્રકાશિત થઈ ચૂકી છે૤ રાયે [[1982]] માં આત્મકથા લખી ''[[જખન છોટો છિલમ]]'' (જ્યારે હું નાનો હતો)૤ એના સિવાય એમણે ફિલ્મોના વિષય પર પણ ઘણાં પુસ્તકો લખ્યાં છે, જેમાં મુખ્યત્વે છે ''[[આવર ફ઼િલ્મ્સ, દેયર ફ઼િલ્મ્સ]]'' (''Our Films, Their Films'', આપણી ફિલ્મો,તેમની ફિલ્મો)૤ 1976 માં પ્રકાશિત થયેલ આ પુસ્તકમાં રાય દ્વારા લખાયેલાં વિવેચનોનો સંગ્રહ છે૤ એના પહેલા ભાગમાં [[ભારતીય સિનેમા]] નું વિવરણ છે, અને બીજો ભાગ [[હૉલીવુડ]] પર કેન્દ્રિત છે૤ રાયે [[ચાર્લી ચૈપલિન]] અને અકીરા કુરોસાવા જેવા નિર્દેશકોં અને ઇતાલવી નવયથાર્થવાદ જેવા વિષયોં પર વિશેષ ધ્યાન આપ્યું છે૤ 1976 માં જ એમણે બીજું એક પુસ્તક પ્રકાશિત કર્યું — ''[[વિષય ચલચિત્ર]]'' (''બિષય઼ ચલચ્ચિત્ર'') જેમાં સિનેમાના વિવિધ પાસાઓ પર એમના ચિંતનનું સંક્ષિપ્ત વર્ણન છે૤ આના સિવાય એમનં બીજું એક પુસ્તક ''[[એકેઈ બોલે શૂટિંગ]]'' (''એકેઇ બલે શુટિં'') ([[1979]]) અને ફિલ્મો પરનો અન્ય એક નિબંધ પણ પ્રકાશિત થયો છે૤

રાયે નિરર્થક કવિતાઓનું એક સંકલન ''[[તોડ઼ાય બાઁધા ઘોડ઼ાર ડિમ]]'' (''તોડ઼ાય઼ બાઁધા ઘોડ઼ાર ડિમ'', ઘોડાનાં ઈંડાઓનું ગુચ્છ) પણ લખ્યું છે,જેમાં [[લુઇસ કૈરલ]] ની કવિતા ''જૈબરવૉકી'' નો અનુવાદ પણ સામેલ છે૤ એમણે બાંગ્લામાં [[મુલ્લા નસરુદ્દીન]] ની વાર્તાઓનો સંગ્રહ પણ પ્રકાશિત કર્યો૤

== સમ્માન એવં પુરસ્કાર ==
[[ચિત્ર:Satyajit-ray-oscar-180.jpg|thumb|right|175px|નિધન કે કુછ હી દિન પહલે રાય અકાદમી પુરસ્કાર કે સાથ]]
{{main|સત્યજિત રાય કો મિલે સમ્માન}}
રાય કો જીવન મેં અનેકોં પુરસ્કાર ઔર સમ્માન મિલે૤ [[ઑક્સફર્ડ વિશ્વવિદ્યાલય]] ને ઇન્હેં [[સમ્માનદાયક ડૉક્ટરેટ]] કી ઉપાધિયાઁ પ્રદાન કી૤ ચાર્લી ચૈપલિન કે બાદ યે ઇસ સમ્માન કો પાને વાલે પહલે ફ઼િલ્મ નિર્દેશક થે૤ ઇન્હેં [[1985]] મેં [[દાદાસાહબ ફાલ્કે પુરસ્કાર]] ઔર [[1987]] મેં ફ્રાંસ કે [[લીજન ઑફ઼ ઑનર]] પુરસ્કાર સે સમ્માનિત કિયા ગયા૤ મૃત્યુ સે કુછ સમય પહલે ઇન્હેં [[સમ્માનદાયક અકાદમી પુરસ્કાર]] ઔર ભારત કા સર્વોચ્ચ સમ્માન [[ભારત રત્ન]] પ્રદાન કિયે ગએ૤ મરણોપરાંત [[સૈન ફ઼્રૈંસિસ્કો અન્તરરાષ્ટ્રીય ફ઼િલ્મોત્સવ]] મેં ઇન્હેં ''નિર્દેશન મેં જીવન-પર્યન્ત ઉપલબ્ધિ-સ્વરૂપ અકિરા કુરોસાવા પુરસ્કાર'' મિલા જિસે ઇનકી ઓર સે શર્મિલા ટૈગોર ને ગ્રહણ કિયા૤&lt;ref&gt;{{cite news
| author=
| url=http://history.sffs.org/awards_tributes/search.php?search_by=6&amp;searchfield=Satyajit+Ray
| title=Awards and Tributes
| publisher=સૈન ફ઼્રૈંસિસ્કો ઇંટરનૈશનલ ફ઼િલ્મ ફ઼ેસ્ટિવલ
| accessmonthday=11 ફરવરી
| accessyear=2007
}}&lt;/ref&gt;
&lt;!--
However, it is a common opinion that the films he made after his heart attack had lost some of the vitality of his earlier works. His private life was never a subject of media scrutiny, although some believe Ray had an affair with [[માધબી મુખર્જી]] in 1960s.&lt;ref&gt;{{Harvnb|રૉબિનસન|2003|p=362}}&lt;/ref&gt; --&gt;

== ધરોહર ==
સત્યજિત રાય ભારત ઔર વિશ્વભર કે બંગાલી સમુદાય કે લિએ એક સાંસ્કૃતિક પ્રતીક હૈં૤ બંગાલી સિનેમા પર રાય ને અમિટ છાપ છોડ઼ી હૈ૤ બહુત સે બાંગ્લા નિર્દેશક ઇનકે કાર્ય સે પ્રેરિત હુએ હૈં — [[અપર્ણા સેન]], [[ઋતુપર્ણ ઘોષ]], [[ગૌતમ ઘોષ]], [[તારિક઼ મસૂદ]] ઔર [[તન્વીર મુકમ્મલ]]૤ ભારતીય સિનેમા પર ઇનકે પ્રભાવ કો હર શૈલી કે નિર્દેશક માનતે હૈં, જિનમેં [[બુદ્ધદેવ દાસગુપ્તા]], [[મૃણાલ સેન]]&lt;ref&gt;{{cite web
| author = મૃણાલ સેન
| publisher = લિટલ મૈગજ઼ીન | url=http://www.littlemag.com/2000/mrinal.htm | title=Our lives, their lives | accessmonthday=[[29 જૂન]] | accessyear=[[2006]]
}}
&lt;/ref&gt; ઔર [[અદૂર ગોપાલકૃષ્ણન્]] શામિલ હૈં૤ ભારત કે બાહર ભી [[માર્ટિન સોર્સીસી]],&lt;ref&gt;{{cite web | author=ક્રિસ ઇંગ્વી | publisher=હૈચેટ | url=http://www.gwhatchet.com/media/storage/paper332/news/2002/03/04/Arts/Martin.Scorsese.Hits.Dc.Hangs.With.The.Hachet-195598.shtml?norewrite200607071207&amp;sourcedomain=www.gwhatchet.com | title=Martin Scorsese hits DC, hangs with the Hachet | accessmonthday=[[29 જૂન]] | accessyear=[[2006]] }}{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[જેમ્સ આઇવરી]],&lt;ref&gt;{{cite web
| author = શેલ્ડન હૉલ
| publisher = સ્ક્રીન ઑનલાઇન | url=http://www.screenonline.org.uk/people/id/532213/index.html | title=Ivory, James (1928—) | accessmonthday=12 ફરવરી | accessyear=2007
}}
&lt;/ref&gt; [[અબ્બાસ કિયારોસ્તામી]] ઔર [[એલિયા કાજ઼ાન]] જૈસે નિર્દેશક ભી ઇનકી શૈલી સે પ્રભાવિત હુએ હૈં૤ [[ઇરા સૈક્સ]] કી ફ઼િલ્મ ''ફ઼ૉર્ટી શેડ્સ ઑફ઼ બ્લુ'' (''Forty Sheds of Blue'', ચાલીસ તરહ કે નીલે રંગ) બહુત કુછ ''ચારુલતા'' પર આધારિત થી૤ રાય કી કૃતિયોં કે હવાલે અન્ય કઈ ફ઼િલ્મોં મેં મિલતે હૈં, જૈસે ''સેક્રેડ ઈવિલ'' (''Sacred Evil'', પાવન દુષ્ટતા),&lt;ref&gt;{{cite web
| author = એસ. કે. ઝા
| publisher = ટેલિગ્રાફ઼ ઇંડિયા | url=http://www.telegraphindia.com/1060609/asp/etc/story_6319302.asp | title=Sacred Ray | accessmonthday=[[29 જૂન]] | accessyear=[[2006]]
}}
&lt;/ref&gt; [[દીપા મહતા]] કી [[તત્વ ત્રયી]] ઔર [[જ઼ાઁ-લુક ગૉડાર]] કી કઈ કૃતિયાઁ૤&lt;ref&gt;{{cite web | author=એંડ્રે હાબીબ | publisher=સેંસસ ઑફ઼ સિનેમા | url=http://archive.sensesofcinema.com/contents/01/16/godard_habib.html | title=Before and After: Origins and Death in the Work of Jean-Luc Godard | accessmonthday=29 જૂન | accessyear=2006 | access-date=2011-01-06 | archive-date=2006-06-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060614150838/http://www.sensesofcinema.com/contents/01/16/godard_habib.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

1993 મેં [[યૂસી સાંતા ક્રૂજ઼]] ને રાય કી ફ઼િલ્મોં ઔર ઉન પર આધારિત સાહિત્ય કા સંકલન કરના પ્રારંભ કિયા૤ 1995 મેં ભારત સરકાર ને ફ઼િલ્મોં સે સમ્બન્ધિત અધ્યયન કે લિએ [[સત્યજિત રાય ફ઼િલ્મ એવં ટેલિવિજ઼ન સંસ્થાન]] કી સ્થાપના કી૤ લંદન ફ઼િલ્મોત્સવ મેં નિયમિત રૂપ સે એક ઐસે નિર્દેશક કો સત્યજિત રાય પુરસ્કાર દિયા જાતા હૈ જિસને પહલી ફ઼િલ્મ મેં હી “રાય કી દૃષ્ટિ કી કલા, સંવેદના ઔર માનવતા” કો અપનાયા હો૤ 
&lt;!-- 2007 મેં, [[બીબીસી|બ્રિટિશ બ્રૉડકાસ્ટિંગ કૉર્પોરેશન]] declared that two ''ફેલુદા'' stories would be made into radio programs.&lt;ref&gt;{{cite web
| author = દત્ત એસ
| publisher = ફ઼ાઇનૈંશિયલ એક્સપ્રેસ | url=http://www.financialexpress.com/fe_archive_full_story.php?content_id=152924 | title= Feluda goes global, via radio | accessmonthday= 12 ફરવરી | accessyear=2007
}}
&lt;/ref&gt; --&gt;

== સાંસ્કૃતિક હવાલે ==
અમરીકન કાર્ટૂન ધારાવાહિક ''[[દ સિમ્પ્સન્સ]]'' મેં અપુ નહસપીમાપેતિલોન કે ચરિત્ર કા નામ રાય કે સમ્માન મેં રખા ગયા થા૤ રાય ઔર માધવી મુખર્જી પહલે ભારતીય ફ઼િલ્મ વ્યક્તિત્વ થે જિનકી તસ્વીર કિસી વિદેશી ડાકટિકટ ([[ડોમિનિકા]] દેશ) પર છપી૤ કઈ સાહિત્યિક કૃતિયોં મેં રાય કી ફ઼િલ્મોં કા હવાલા દિયા ગયા હૈ — [[સૉલ બેલો]] કા ઉપન્યાસ ''હર્જ઼ોગ'' ઔર [[જે. એમ. કોટજ઼ી]] કા ''યૂથ'' (યૌવન)૤ [[સલમાન રશદી]] કે બાલ-ઉપન્યાસ ''હારુન એંડ દ સી ઑફ઼ સ્ટોરીજ઼'' (''Harun and the Sea of Stories'', હારુન ઔર કહાનિયોં કા સાગર) મેં દો મછલિયોં કા નામ “ગુપી” ઔર “બાઘા” હૈ૤

== સંદર્ભ ==
=== ટીકા-ટિપ્પણી ===
&lt;references/&gt;

=== ગ્રન્થ એવં નિબંધસૂચી ===
&lt;div style=font-size:90%;&gt;{{col-begin}} 
{{col-2}}
* {{ઉદ્ધરણ
 | last = કૂપર
 | first = ડી
 | year = 2000
 | title = The Cinema of Satyajit Ray: Between Tradition and Modernity
 | url = http://assets.cambridge.org/052162/0260/sample/0521620260WSN01.pdf
 | publisher = કેમબ્રિજ યૂનિવર્સિટી પ્રેસ 
 | isbn = 0521629802
}}૤
* {{ઉદ્ધરણ
 | last = દાસગુપ્ત
 | first = સી
 | year = 1996
 | title = The cinema of Satyajit Ray
 | publisher = પેંગ્વિન ઇંડિયા
 | isbn = 0140247807
}}૤
* {{ઉદ્ધરણ
 | last = ગાંગુલી
 | first = એસ
 | year = 2001
 | title = Satyajit Ray: In search of the modern
 | publisher = ઇંડિયાલૉગ
 | isbn = 8187981040
}}૤
* {{ઉદ્ધરણ
 | last = મિત્ર
 | first = એસ
 | year = 1983
 | title = The Genius of Satyajit Ray
 | journal = ઇંડિયા ટુડે
}}૤
* {{ઉદ્ધરણ
 | last = નન્દી
 | first = એ
 | year = 1995
 | Chapter = Satyajit Ray's Secret Guide to Exquisite Murders
 | title = The Savage Freud and Other Essays on Possible and Retrievable Selves
 | publisher = પ્રિંસટન યૂનિવર્સિટી પ્રેસ 
 | isbn = 0691044104
}}૤
* {{ઉદ્ધરણ
 | last = નાઇસ
 | first = બી
 | year = 1988
 | title = Satyajit Ray: A Study of His Films 
 | publisher = પ્રેગર પબ્લિશર્સ 
 | isbn = 0275926664
}}૤
* {{ઉદ્ધરણ
 | last = રાય
 | first = એસ
 | year = 1993
 | Edition = 3
 | title = આવર ફ઼િલ્મ્સ, દેયર ફ઼િલ્મ્સ
 | publisher = એશિયા બુક કૉર્પ ઑફ઼ એમર 
 | isbn = 0863113176
}}૤
{{col-2}}
* {{ઉદ્ધરણ
 | last = રાય
 | first = એસ
 | year = 1994
 | title = My Years with Apu
 | publisher = વાઇકિંગ
 | isbn = 0670862150
}}૤
* {{ઉદ્ધરણ
 | last = રાય
 | first = એસ
 | year = 2005
 | title = Speaking of films
 | publisher = પેંગ્વિન ઇંડિયા
 | isbn = 0144000261
}}૤
* {{ઉદ્ધરણ
 | last = રૉબિનસન
 | first = એ
 | year = 2003
 | title = Satyajit Ray: The Inner Eye: The Biography of a Master Film-Maker
 | publisher = આઇ. બી. ટૉરિસ 
 | isbn = 1860649653
}}૤
* {{ઉદ્ધરણ
 | last = રૉબિનસન
 | first = એ
 | year = 2005
 | title = Satyajit Ray: A Vision of Cinema
 | publisher = આઇ. બી. ટૉરિસ
 | isbn = 1845110749
}}૤
* {{ઉદ્ધરણ
 | last = રશદી
 | first = એસ
 | year = 1992
 | title = Imaginary Homelands
 | publisher = પેંગ્વિન
 | isbn = 0140140360
}}૤
* {{ઉદ્ધરણ
 | last = સેટન
 | first = એમ
 | year = 1971
 | title = Satyajit Ray: Portrait of a director
 | publisher = ઇંડિયાના યૂનિવર્સિટી પ્રેસ 
 | isbn = 0253168155
}}૤
* {{ઉદ્ધરણ
 | last = વુડ
 | first = આર
 | year = 1972
 | title = The Apu trilogy
 | publisher = નવેમ્બર બુક્સ લિ.
 | isbn = 0856310034
}}૤
* {{ઉદ્ધરણ
 | editor-last = બિશ્વાસ
 | editor-first = એમ 
 | year = 2006
 | title = Apu and after: Revisiting Ray's cinema
 | publisher = સીગલ બુક્સ
}}૤
{{col-end}}&lt;/div&gt;

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{col-begin}}
{{col-2}}
* [http://www.satyajitray.org સત્યજિતરાય.ઑર્ગ]
* {{imdb name|0006249}}
* [http://www.worldofray.com રાય કી દુનિયા]
* [http://www.telegraphindia.com/1060502/asp/calcutta/story_6171959.asp# &quot;રાય કો યાદ કરના, ફ઼્રેમ-દર-ફ઼્રેમ&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090107233457/http://www.telegraphindia.com/1060502/asp/calcutta/story_6171959.asp |date=2009-01-07 }}
* [http://www.boi-mela.com/Booklist.asp?author=881 સત્યજિત રાય કી પુસ્તકોં કા સંગ્રહણ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311044707/http://www.boi-mela.com/Booklist.asp?author=881 |date=2007-03-11 }}
* [[અમર્ત્ય સેન]]: [http://satyajitray.ucsc.edu/articles/sen.html સત્યજિત રાય ઔર વિશ્વ કી કલા: હમારી સંસ્કૃતિ, ઉનકી સંસ્કૃતિ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060904225239/http://satyajitray.ucsc.edu/articles/sen.html |date=2006-09-04 }}
{{col-2}}
* [http://www.parabaas.com/satyajit પરબાસ મેં સત્યજિત રાય પર અનુચ્છેદ]
* [http://www.sensesofcinema.com/2002/great-directors/ray/ સિનેમા કી સંવેદનાએઁ: મહાન નિર્દેશકોં કા ડેટાબેસ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511074653/http://www.sensesofcinema.com/contents/directors/02/ray.html |date=2008-05-11 }}
* [http://www.britishcouncil.org/india-connecting-august2005-westindia-satyajit-ray.htm સત્યજિત રાય: સિનેમા કા દર્શન] નિબંધ: [[એંડ્રૂ રૉબિનસન (લેખક)|એંડ્રૂ રૉબિનસન]]
* ટૉક્સિકયૂનિવર્સ.કૉમ મેં જૉન નેસ્બિટ કા નિબંધ: [http://www.toxicuniverse.com/review.php?aid=1000439 સત્યજિત રાય કી સર્વોત્કૃષ્ટ કૃતિ: અપુ ત્રયી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927225300/http://www.toxicuniverse.com/review.php?aid=1000439 |date=2007-09-27 }}
* [http://satyajitray.ucsc.edu/ યૂસીએસસી મેં રાય કી ફ઼િલ્મોં ઔર નિબંધોં કા સંગ્રહણ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070313215233/http://satyajitray.ucsc.edu/ |date=2007-03-13 }}
* [http://www.calcuttaweb.com/cinema/satyajit/sray.shtml રાય કી ફ઼િલ્મોં કી સૂચી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070403101938/http://www.calcuttaweb.com/cinema/satyajit/sray.shtml |date=2007-04-03 }}
* [http://www.spicevienna.org/showPerson.php?p=8515 સ્પાઇસ મેં સત્યજિત રાય] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927213449/http://www.spicevienna.org/showPerson.php?p=8515 |date=2007-09-27 }}
{{col-end}}

{{ભારત રત્ન}}
{{દાદાસાહેબ ફાળકે પુરસ્કાર}}
[[શ્રેણી:ભારત રત્ન પુરસ્કારના વિજેતા]]
[[શ્રેણી:ભારતીય ફિલ્મ દિગ્દર્શકો]]
[[શ્રેણી:૧૯૯૨માં મૃત્યુ]]
[[શ્રેણી:૧૯૨૧માં જન્મ]]
[[શ્રેણી:દાદાસાહેબ ફાળકે પુરસ્કાર વિજેતા]]
[[શ્રેણી:સંગીત નાટક અદાકમી પુરસ્કાર વિજેતાઓ]]</text>
      <sha1>ik5szzy7jmrsanfjtac6sfalid3a5gs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>અગલોડ (તા. વિજાપુર)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24614</id>
    <revision>
      <id>903400</id>
      <parentid>785746</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T12:34:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43495-93</username>
        <id>88502</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>903400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4095" sha1="j3u0w2k0ikuj4y54f1jjs3qh98ip3p1" xml:space="preserve">{{Infobox Indian Jurisdiction 
| native_name = અગલોડ (તા. વિજાપુર) 
| type = ગામ 
| locator_position = right
| state_name = ગુજરાત
| district = મહેસાણા
| taluk_names = વિજાપુર
| latd = 23.6661246 
| longd = 72.6833152 
| leader_title = 
| leader_name = 
| altitude = 15
| population_as_of = ૨૦૦૧ 
| population_total = 
| population_total_cite= &lt;ref&gt;www.censusindia.gov.in/towns/guj_towns.pdf&lt;/ref&gt;
| population_density = 
| area_total = 
| area_telephone = ૦૨૪૩૬
| postal_code = ૩૮૨ ૮_ _
| vehicle_code_range = જીજે - ૦૨
| sex_ratio = 
| unlocode = 
| website = 
| footnotes = 
| blank_title_1 = સગવડો
| blank_value_1 = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], દૂધની ડેરી
| blank_title_2 = મુખ્ય વ્યવસાય
| blank_value_2 = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]]
| blank_title_3 = મુખ્ય ખેતપેદાશો
| blank_value_3 = [[ઘઉં]], [[બાજરી]], [[જીરુ]], [[વરિયાળી]], [[કપાસ]], [[દિવેલી]], [[શાકભાજી]]
| blank_title_4 = 
| blank_value_4 = 
| સ્થિતિ = ચકાસો
}}
'''અગલોડ (તા. વિજાપુર)''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત|ગુજરાત રાજ્યના]] ઉત્તર ભાગમાં આવેલા [[મહેસાણા જિલ્લો|મહેસાણા જિલ્લામાં]] આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા [[વિજાપુર તાલુકો|વિજાપુર તાલુકામાં]] આવેલું એક ગામ છે. આગલોડ ગામ જુના વખતમાં એક રજવાડું હતું જેમાં રાઠોડ રાજપુત શાસન હતું આગલોડ ગામમાં બે વિભાગ હતા આગલોડ મોટાવાસ અને આગલોડ નાનાવાસ જે બે અલગ અલગ ઠકરાતી જાગીરો હતી જે 1949 માં બરોડા રાજ્ય સાથે ગુજરાત રાજ્યમાં ભરી  ગઈ અગલોડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[વરિયાળી]], [[બાજરી]], [[કપાસ]], [[દિવેલી]] તેમ જ [[શાકભાજી]]ના પાકની [[ખેતી]] કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

== અગલોડ જૈન તીર્થ ==
અગલોડ જૈન તીર્થ ૧૫૧ સેમી. ઊંચી ભગવાન વૌપૂજ્યસ્વામીની પદ્માસન મુદ્રામાં સ્થાપિત પ્રતિમા માટે પ્રસિદ્ધ છે. મુખ્ય મંદિરની નજીકમાં મણીભદ્રવીર મંદિર પણ જોઇ શકાય છે. આ મંદિર સિદાના માટે એક આદર્શ સ્થળ છે. આ મંદિરને ગુજરાતનાં સૌથી લોકપ્રિય મંદિરોમાં ગણવામાં આવે છે.{{સંદર્ભ}}

{{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}}

[[શ્રેણી:વિજાપુર તાલુકો]]
[[શ્રેણી:જૈન તીર્થ]]</text>
      <sha1>j3u0w2k0ikuj4y54f1jjs3qh98ip3p1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903414</id>
      <parentid>903400</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T16:00:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-43495-93|~2026-43495-93]] ([[User talk:~2026-43495-93|talk]]) દ્વારા કરેલ ફેરફારોને  [[User:KartikBot|KartikBot]] દ્વારા કરેલા છેલ્લા સુધારા સુધી ઉલટાવાયા.</comment>
      <origin>785746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3553" sha1="qvg13joxp7mmd43g0ngjhkel99c2lyk" xml:space="preserve">{{Infobox Indian Jurisdiction 
| native_name = અગલોડ (તા. વિજાપુર) 
| type = ગામ 
| locator_position = right
| state_name = ગુજરાત
| district = મહેસાણા
| taluk_names = વિજાપુર
| latd = 23.6661246 
| longd = 72.6833152 
| leader_title = 
| leader_name = 
| altitude = 15
| population_as_of = ૨૦૦૧ 
| population_total = 
| population_total_cite= &lt;ref&gt;www.censusindia.gov.in/towns/guj_towns.pdf&lt;/ref&gt;
| population_density = 
| area_total = 
| area_telephone = ૦૨૪૩૬
| postal_code = ૩૮૨ ૮_ _
| vehicle_code_range = જીજે - ૦૨
| sex_ratio = 
| unlocode = 
| website = 
| footnotes = 
| blank_title_1 = સગવડો
| blank_value_1 = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], દૂધની ડેરી
| blank_title_2 = મુખ્ય વ્યવસાય
| blank_value_2 = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]]
| blank_title_3 = મુખ્ય ખેતપેદાશો
| blank_value_3 = [[ઘઉં]], [[બાજરી]], [[જીરુ]], [[વરિયાળી]], [[કપાસ]], [[દિવેલી]], [[શાકભાજી]]
| blank_title_4 = 
| blank_value_4 = 
| સ્થિતિ = ચકાસો
}}
'''અગલોડ (તા. વિજાપુર)''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત|ગુજરાત રાજ્યના]] ઉત્તર ભાગમાં આવેલા [[મહેસાણા જિલ્લો|મહેસાણા જિલ્લામાં]] આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા [[વિજાપુર તાલુકો|વિજાપુર તાલુકામાં]] આવેલું એક ગામ છે. અગલોડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[વરિયાળી]], [[બાજરી]], [[કપાસ]], [[દિવેલી]] તેમ જ [[શાકભાજી]]ના પાકની [[ખેતી]] કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

== અગલોડ જૈન તીર્થ ==
અગલોડ જૈન તીર્થ ૧૫૧ સેમી. ઊંચી ભગવાન વૌપૂજ્યસ્વામીની પદ્માસન મુદ્રામાં સ્થાપિત પ્રતિમા માટે પ્રસિદ્ધ છે. મુખ્ય મંદિરની નજીકમાં મણીભદ્રવીર મંદિર પણ જોઇ શકાય છે. આ મંદિર સિદાના માટે એક આદર્શ સ્થળ છે. આ મંદિરને ગુજરાતનાં સૌથી લોકપ્રિય મંદિરોમાં ગણવામાં આવે છે.{{સંદર્ભ}}

{{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}}

[[શ્રેણી:વિજાપુર તાલુકો]]
[[શ્રેણી:જૈન તીર્થ]]</text>
      <sha1>qvg13joxp7mmd43g0ngjhkel99c2lyk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>લ્યુઇસિયાના</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26531</id>
    <revision>
      <id>903399</id>
      <parentid>897128</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T12:27:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="220070" sha1="jajnw4k6yvxaj654vn655s0k5zmj7qt" xml:space="preserve">{{US state
| Name = Louisiana
| Fullname = State of Louisiana &lt;br /&gt;État de Louisiane&lt;br /&gt;Léta de la Lwizyàn
| Othername = État de Louisiane
| Othername = Léta de la Lwizyàn
| Flag = Flag of Louisiana.svg
| Flaglink = [[Flag of Louisiana|Flag]]
| Seal = Seal of Louisiana.svg
| Seallink = [[Seal of Louisiana|Seal]]
| Map = Map of USA LA.svg
| Nickname = Bayou State{{•}}Child of the Mississippi&lt;br /&gt;Creole State{{•}}Pelican State (official)&lt;br /&gt;Sportsman's Paradise{{•}}Sugar State
| Demonym = Louisianan, Louisianais ([[French language|French]])&lt;br /&gt;Lwizyané(èz) ([[Louisiana Creole French|Creole]])
| Motto = Union, Justice and Confidence &lt;br /&gt; Union, justice, et confiance ([[French language|French]]) &lt;br /&gt; Lunyon, Jistis, é Konfyans ([[Louisiana Creole French|Louisiana Creole]])
| MottoEnglish = Union, justice, and confidence
| Former = Territory of Orleans
| Capital = [[Baton Rouge, Louisiana|Baton Rouge]]
| LargestCity = [[New Orleans]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100606052929/http://afp.google.com/article/ALeqM5i4Io2zyj6VR8duSA6bXBGVt1H8Eg New Orleans a 'ghost town' after thousands flee Gustav: mayor] August 31, 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |first= |last= |coauthors= |title=Expert: N.O. population at 273,000 |date=August 7, 2007 |publisher= |url=http://www.wwltv.com/local/stories/wwl080707jbpopulation.104a120f.html |work=[[WWL-TV]] |pages= |access-date=2007-08-14 |language= |archive-date=2007-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926230558/http://www.wwltv.com/local/stories/wwl080707jbpopulation.104a120f.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Baton Rouge, Louisiana: Relocation&quot;&gt;{{cite web |title=Relocation |publisher=Connecting U.S. Cities |date=May 3, 2007 |url=http://www.connectingbatonrouge.com/relocation.php |access-date=સપ્ટેમ્બર 2, 2010 |archive-date=ફેબ્રુઆરી 9, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140209192141/http://www.connectingbatonrouge.com/relocation.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| LargestCity(2000Census) = [[New Orleans]]
| LargestMetro = [[New Orleans metropolitan area|Greater New Orleans]]
| OfficialLang = '''[[De jure]]''': None&lt;br /&gt;'''[[De facto]]''': [[English language|English]] and [[French language|French]]
|largest metro area [[New Orleans]]
| Governor = [[Bobby Jindal]] ([[Republican Party (United States)|R]])
| Lieutenant Governor = [[Scott Angelle]] ([[Democratic Party (United States)|D]])
| Legislature = [[Louisiana State Legislature|State Legislature]]
| Upperhouse = [[Louisiana State Senate|State Senate]]
| Lowerhouse = [[Louisiana House of Representatives|House of Representatives]]
| Senators = [[Mary Landrieu]] (D)&lt;br /&gt;[[David Vitter]] (R)
| Representative=6 Republicans, 1 Democrat
| ElectoralVotes=9
| PostalAbbreviation = LA
| AreaRank = 31st
| TotalAreaUS = 51,885
| TotalArea = 135,382
| LandAreaUS = 43,601
| LandArea = 112,927
| WaterAreaUS = 8,283
| WaterArea = 21,455
| PCWater = 15
| PopRank = 25th
| 2000Pop (old) = 4,468,976
| 2000Pop = 4,410,796 (2008 est.)&lt;ref name=08CenEst&gt;{{cite web | title = Annual Estimates of the Resident Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 4,468,976 (2000)}}&lt;/ref&gt;
| DensityRank = 24th
| 2000DensityUS = 102.59
| 2000Density = 39.61
| AdmittanceOrder = 18th
| AdmittanceDate = April 30, 1812
| TimeZone = [[Central Standard Time Zone|Central]]: [[UTC-6]]/[[Daylight saving time|-5]]
| Latitude = 28° 56′ N to 33° 01′ N
| Longitude = 88° 49′ W to 94° 03′ W
| WidthUS = 130
| Width = 210
| LengthUS = 379
| Length = 610
| HighestPoint = [[Driskill Mountain]]&lt;ref name=&quot;usgs&quot;&gt;{{cite web |date=April 29, 2005 |url=http://erg.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html#Highest |title=Elevations and Distances in the United States |publisher=U.S Geological Survey |access-date=November 6, 2006 |archive-date=ઑક્ટોબર 6, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081006105354/http://egsc.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html#Highest |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| HighestElevUS = 535
| HighestElev = 163
| MeanElevUS = 98
| MeanElev = 30
| LowestPoint = [[New Orleans, Louisiana|New Orleans]]&lt;ref name=&quot;usgs&quot;/&gt;
| LowestElev = -1.6
| LowestElevUS = -7
| ISOCode = US-LA
| Website = www.louisiana.gov
}}

'''લ્યુઇસિયાના'''  ({{lang-fr|État de Louisiane}}, {{IPA-fr|lwizjan||Louisiane.ogg}}; લ્યુઇસિયાના ક્રેઓલ : લેટા દે લા લ્વિઝ્યાન) એ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઓફ અમેરિકાના દક્ષિણી પ્રદેશમાં આવેલું એક રાજ્ય છે. તેની રાજધાની છે બેટન રોગ અને ન્યૂ ઓર્લિયન્સ એ તેનું સૌથી વિશાળ શહેર છે.  પૅરિશીઝ (કાઉન્ટીને સમકક્ષ સ્થાનિક સરકાર) તરીકે ઓળખાતા રાજકીય પેટાવિભાગો ધરાવતું લ્યુઇસિયાના એ આ પ્રકારનું અમેરિકાનું એકમાત્ર રાજ્ય છે.  વસતીની દ્વષ્ટિએ સૌથી મોટું પૅરિશ જેફરસન પૅરિશ છે, અને જમીન વિસ્તારની દ્વષ્ટિએ સૌથી વિશાળ પૅરિશ કેમરોન પૅરિશ છે.  

લ્યુઇસિયાનાનાં કેટલાક શહેરી પ્રદેશો વિવિધ સંસ્કૃતિ અને વિવિધ ભાષાઓનો વારસો ધરાવે છે, અહીં 18મી સદીની ફ્રેન્ચ, સ્પેનિશ, ભારતીય અને આફ્રિકાની સંસ્કૃતિના મિશ્રણનો મોટો પ્રભાવ જોવા મળે છે, જે અમેરિકામાં વત્તાઓછા અંશે અપવાદરૂપ ગણાય છે. 19મી સદીના પ્રારંભમાં અમેરિકાની સંસ્કૃતિનું આગમન થયું અને રાજ્યનો દરજ્જો પ્રાપ્ત થયો તે અગાઉ, પ્રવર્તમાન લ્યુઇસિયાના રાજ્યનો પ્રદેશ સ્પેન અને ફ્રાન્સની વસાહત રહી હતી.   આ ઉપરાંત, કાળક્રમે 18મી સદી દરમિયાન આફ્રિકાના સંખ્યાબંધ લોકો અહીં આવ્યા, જે પૈકીના ઘણાં લોકો પશ્ચિમ આફ્રિકાના એક જ પ્રદેશના હતા, તેથી તેમનું કેન્દ્રીકરણ થયું.  

== વ્યુત્પત્તિશાસ્ત્ર ==
લ્યુઇસિયાનાનું નામ 1643-1715 દરમિયાનના ફ્રાન્સના રાજા લ્યુઇસ XIVના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે. ફ્રાન્સની મિસિસિપી નદીમાં આવેલા પૂરને કારણે વહી ગયેલી જમીન માટે જ્યારે રેને-રોબર્ટ કેવેલિયર, સિયુર દે લા સાલેએ દાવો કર્યો, ત્યારે રાજાએ આ પ્રદેશને ''લા લ્યુઇસિએન''  તરીકે ઓળખાવ્યો હતો, જેનો અર્થ &quot;લ્યુઈસની ભૂમિ&quot; થાય છે.  અમેરિકાના ભાગરૂપ લ્યુઇસિયાના પ્રદેશના સીમાડા એકસમયે ઉત્તરમાં હાલના ન્યૂ ઓર્લિયન્સથી લઇને કેનેડાની સીમા સુધી લંબાતા હતા. 

== ભૂગોળ ==
[[ચિત્ર:National-atlas-louisiana.png|thumb|લ્યુઇસિયાનાનો નકશો]]
[[ચિત્ર:Louisiana wetlands aerial view.jpg|thumb|લ્યુઇસિયાનાના વેટલેન્ડના રહેવાસીઓની અવકાશ પરથી લેવાયેલી તસ્વીર.]]

=== સ્થાનિક ભૂગોળ ===
લ્યુઇસિયાનાની પશ્ચિમ સીમાએ ટેક્સાસ રાજ્ય આવેલું છે: ઉત્તરે આર્કાન્સાસ; પૂર્વ દિશાએ મિસિસિપી; અને દક્ષિણે મેક્સિકોનો અખાત આવેલો છે. 

આ રાજ્યની સપાટીની જમીનને મુખ્યપણે બે હિસ્સામાં વહેંચી શકાય, ઉંચાણવાળા પ્રદેશ અને કાંપવાળી જમીન. કાંપયુક્ત પ્રદેશમાં ભેજવાળી પોચી જમીન, તટીય કલણવાળી જમીન અને સમુદ્રતટો, તેમજ બૅરિઅર આયલેન્ડ્સનો સમાવેશ થાય છે જે આશરે 20,000 ચોરસમાઇલ (52,000 ચોરસ કિલોમીટર)ના વિસ્તારને આવરી લે છે.  આ વિસ્તાર મેક્સિકોના અખાત અને મિસિસિપી નદી પર આવેલો છે, જે રાજ્યના ઉત્તરથી દક્ષિણ છેડા સુધી 600 માઇલ (1,000 કિલોમીટર)નું અંતર ધરાવે છે અને મેક્સિકોના અખાતમાં ભળતા નદી-વોંકળાઓમાં રેડ રિવર; ઔચિતા રિવર અને તેની શાખાઓ; અને અન્ય નાના વોંકળાઓ (જે પૈકીના કેટલાક બેયસ તરીકે ઓળખાય છે)નો સમાવેશ થાય છે. મિસિસિપી નદી પરના કાંપવાળા પ્રદેશની પહોળાઇ 10થી 60 માઇલ (15થી 100 કિ.મી.) જેટલી છે, અને અન્ય નદીઓ સાથે કાંપયુક્ત પ્રદેશ આશરે 10 માઇલ (15 કિ.મી.)ની સરેરાશ ધરાવે છે.   મિસિસિપી નદી પોતાની સાથે જ ઢસડાઇ આવેલા અને કાંઠે જામેલા કાંપ (કે જે લિવી તરીકે પણ ઓળખાય છે)ને સમાંતર વહે છે, તેની બીજી બાજુએની જમીન ભેજવાળી પોચી જમીન તરફ પ્રતિ માઇલ છ ફીટ (3 મીટર/પ્રતિ કિલોમીટર)નો સરેરાશ ઢોળાવ ધરાવે છે.    અન્ય વોંકળાઓ પરની કાંપવાળી જમીન પણ સમાન લાક્ષણિક્તા ધરાવે છે. 

આ રાજ્યના ઉત્તર અને ઉત્તરપૂર્વીય હિસ્સાની ઊંચી ભૂમિ તથા તેની પાસેની પર્વતીય ભૂમિ 25,000 ચોરસ માઇલ (65,000 ચોરસ કિલોમીટર) કરતા પણ વધુ વિસ્તારમાં પથરાયેલી છે.   આ વિસ્તાર ઘાસના મેદાન અને જંગલવાળા પ્રદેશનો બનેલો છે.  સમુદ્રસપાટીની તુલનાએ કિનારા પરની જમીન 10 ફીટ (3 મીટર) અને ભેજવાળી જમીન 50 ફીટ તથા ઘાસવાળી અને કાંપવાળી જમીનોના સ્થળે 60 ફીટ (15-18 મીટર)ની ઉંચાઇ ધરાવે છે.   ઉચ્ચ પ્રદેશો તથા પર્વતોમાં, જમીનની ઉંચાઇ ડ્રિસ્કિલ પર્વત સુધી વધે છે, જે આ રાજ્યનું સૌથી ઊંચુ સ્થળ છે અને તે સમુદ્રસપાટીથી માત્ર 535 ફીટ (163 મીટર)ની ઉંચાઇ ધરાવે છે.  ભૌગૌલિક દ્વષ્ટિએ, માત્ર અન્ય બે રાજ્યો, ફ્લોરિડા અને ડેલવર જ લ્યુઇસિયાના કરતા નીચાણમાં આવેલા છે.{{Citation needed|date=September 2009}}

મુસાફરી ખેડી શકાય એવા જળમાર્ગોના નામ અગાઉ આવી ગયા છે, તે ઉપરાંત સેબાઇન (સાહ-બીન) છે જે પશ્ચિમી સીમાએ છે; અને પર્લ, જે પૂર્વ સીમાએ છે; આ સિવાય મુસાફરીયોગ્ય જળમાર્ગોની કુદરતી વ્યવસ્થા ધરાવતા જળમાર્ગોમાં કેલ્કેશ્યૂ (કેલ-કેહ-શ્યૂ), મર્મેન્ટો, વર્મિલિયન, બેયુ ટેકે, એચાફાલયા (અ-ચાફ-અ-લિ-આ), બોયુફ (બેફ), બાયુ લાફોર્ક, કોર્ટાબ્લેઉ, બેયુ દ'આર્બોન, મેકન, ટેન્સાસ (ટેન-સાવ), એમાઇટ રિવર, શેફન્ક્ટ (શા-ફન્ક-ટા), ટિકફોવ, નેટલબેની, અને સંખ્યાબંધ અન્ય નાના વોંકળાઓનો સમાવેશ થાય છે, જે મૂળ જળમાર્ગને {{convert|4000|mi|km}}લાંબો બનાવે છે.  આ જળમાર્ગોનું આ રાષ્ટ્રના અન્ય કોઇ પણ રાજ્યમાં કોઇ ઉદાહરણ નથી.{{Citation needed|date=September 2009}} આ રાજ્ય ચારેબાજુથી જમીનથી ઘેરાયેલી 1,060 ચોરસમાઇલ (2,745 ચોરસ કિલોમીટર)ની લંબાઇ ધરાવતી ખીણ, 1,700 ચોરસમાઇલ (4,400 ચોરસ કિ.મી.)ના સરોવરો; અને આશરે 500 ચોરસમાઇલ (1,300 ચોરસ કિ.મી.)ની નદી સપાટી ધરાવે છે.{{Citation needed|date=September 2009}}   

આ રાજ્ય મેક્સિકોના અખાતમાં સમુદ્ર નીચે આવેલી આંતર ખંડીય છાજલીની જમીનના આશરે 3 માઇલ વિસ્તાર પર રાજકીય હકૂમત પણ ધરાવે છે.   [[સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા|યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ]] પોતે જ ખાસ પ્રકારની રાજકીય ભૂગોળ ધરાવતું હોવાછતાં, આ રાજ્યને તેની પડખેના રાજ્યો જેવાકે ટેક્સાસ અને ફ્લોરિડાની 9 માઇલની હકૂમતની સરખામણીએ નોંધપાત્રપણે ઓછી હકૂમત ધરાવે છે, આ રાજ્યો પણ લ્યુઇસિયાનાની જેમ જ લાંબો અખાતી સમુદ્રકિનારો ધરાવે છે.&lt;ref name=&quot;Tulanian2008&quot;&gt;{{cite magazine
  | last = Rivet
  | first = Ryan
  | title = Petroleum Dynamite
  | newspaper = Tulanian
  | publisher = [[Tulane University]]
  | pages = 20–27
  | date = Summer 2008
  | access-date = 2009-09-07
  | url = http://digital.olivesoftware.com/Olive/ODE/Tulanian/
  | archive-date = 2010-06-13
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20100613042932/http://digital.olivesoftware.com/Olive/ODE/Tulanian/
  | url-status = dead
  }}&lt;/ref&gt;

=== આબોહવા ===
{{climate chart|[[Baton Rouge]]
|42|62|5.94
|44|65|4.99
|51|72|4.98
|57|78|5.26
|64|84|5.24
|70|89|5.81
|73|91|5.40
|72|91|5.72
|68|88|4.54
|57|81|3.61
|48|71|4.81
|43|64|5.17
| float = left
| units = imperial
| source = [http://www.ustravelweather.com/weather-louisiana/]
}}
{{climate chart|[[Lake Charles, Louisiana|Lake Charles]]
|43|62|5.52
|47|65|3.28
|51|70|3.54
|59|78|3.64
|66|85|6.06
|72|90|6.07
|74|92|5.13
|74|92|4.85
|70|88|5.95
|61|81|3.94
|52|69|4.61
|46|64|4.60
| float = right
| units = imperial
| source = as above
}}
{{climate chart|[[New Orleans]]
|44|64|5.87
|47|66|5.47
|53|73|5.24
|59|79|5.02
|66|85|4.62
|72|90|6.83
|74|91|6.20
|74|91|6.15
|70|88|5.55
|61|80|3.05
|52|72|5.09
|46|65|5.07
| float = left
| units = imperial
| source = as above
}}
{{climate chart|[[Shreveport]]
|36|56|4.94
|39|61|4.28
|46|69|4.48
|54|77|4.57
|62|84|4.85
|69|90|4.86
|73|93|3.78
|71|93|2.91
|66|87|3.06
|55|78|4.42
|44|67|4.57
|38|59|4.73
| float = right
| units = imperial
| source = as above
}}

લ્યુઇસિયાના ઉષ્ણકટિબંધનું ભેજવાળું વાતાવરણ માટે કોપ્પેન ક્લાઇમેટ ક્લાસિફીકેશન ''સીએફએ''  ધરાવે છે. તમામ દક્ષિણમધ્ય રાજ્યોમાં ભેજવાળા ઉષ્ણકટિબંધના વાતાવરણનું કદાચ આ સૌથી 'ક્લાસિક' ઉદાહરણ છે, કેમકે અહીં ઊનાળો લાંબો, ગરમ અને ભેજયુક્ત છે તથા શિયાળો નાનો અને હળવો છે. આ રાજ્યનું ઉષ્ણકટિબંધીય આબોહવા પર મહદઅંશે મેક્સિકોના અખાતનો પ્રભાવ રહેલો છે, જે આ રાજ્યના સૌથી સુદૂર સ્થળથી 200 માઇલ (320 કિ.મી.) કરતા વધુ દૂર નથી.   વર્ષ દરમિયાન અવારનવાર કરાનો વરસાદ થાય છે, અલબત્ત મોટાભાગના વર્ષની તુલનાએ ઊનાળો થોડો વધુ ભેજવાળો હોય છે.  ઓક્ટોબરમાં કરાનો વરસાદ ઘટે છે. દક્ષિણી લ્યુઇસિયાનામાં ખાસ કરીને શિયાળાના મહિનાઓમાં વધુ વ્યાપક વરસાદ પડે છે. લ્યુઇસિયાનાનો ઊનાળો ગરમ અને ભેજવાળો છે, મધ્ય-જૂનથી મધ્ય-સપ્ટેમ્બરના ગાળામાં અહીંનું વાતાવરણ 90 અંશ ફેરનહીટ (32 અંશ સેલ્શિયસ) અથવા વધુની સરેરાશ ધરાવે છે, અને રાત્રિના ગાળામાં તાપમાન ઘટીને સરેરાશપણે 70 અંશ ફેરનહીટ (22 અંશ સેલ્શિયસ) રહે છે.  ઊનાળા દરમિયાન, મહત્તમ તીવ્ર તાપમાન દક્ષિણ કરતા ઉત્તરમાં વધુ ગરમ રહે છે, મેક્સિકોના અખાતમાં તાપમાન ક્યારેક વધીને 100 અંશ ફેરનહીટ (38 અંશ સેલ્શિયસ)એ પહોંચી જાય છે, અલબત્ત 95 અંશ ફેરનીહટ (35 અંશ સેલ્શિયસ)ની ઉપરનું તાપમાન એ અહીં એક સામાન્ય વાત છે. ઉત્તરીય લ્યુઇસિયાનામાં, ઊનાળા દરમિયાન તાપમાન વધીને 105 અંશ ફેરનહીટ (41 અંશ સેલ્શિયસ)ની ઉપર જતું રહે છે. 

આ રાજ્યના દક્ષિણીય હિસ્સામાં શિયાળા દરમિયાન તાપમાન સામાન્યરીતે હળવું ગરમ રહે છે, ન્યૂ ઓર્લિયન્સ અને બેટન રોજમાં તામપાન ઊંચુ રહે છે, જ્યારે બાકીના દક્ષિણી લ્યુઇસિયાના અને મેક્સિકોના અખાતમાં તાપમાન સરેરાશપણે 66 અંશ ફેરનહી (19 અંશ સેલ્શિયસ) રહે છે, જ્યારે રાજ્યના ઉત્તરીય હિસ્સામાં શિયાળા દરમિયાન તાપમાન હળવું ઠંડકવાળું રહે છે, જે દરમિયાન તાપમાન વધીને સરેરાશપણે 59 અંશ ફેરનહીટ (15 અંશ સેલ્શિયસ) રહેતું હોય છે.  શિયાળા દરમિયાન રાજ્યભરમાં રાત્રિના સમય દરમિયાન સરેરાશપણે તાપમાન થિજાવી દેતી ઠંડી કરતા સહેજ ઊંચુ રહેતું હોય છે, અખાત નજીક સરેરાશ 46 અંશ ફેરનહીટ (8 અંશ સેલ્શિયસ) તાપમાન રહેતું હોય છે. રાજ્યના ઉત્તરીય હિસ્સામાં શિયાળા દરમિયાન સરેરાશ નીચું તાપમાન 37 અંશ ફેરનહીટ (3 અંશ સેલ્શિયસ) રહેતું હોય છે.  લ્યુઇસિયાનાના ઉત્તરીય હિસ્સામાં શિયાળા દરમિયાન શીત મોજાઓને કારણે અવારનવાર તાપમાન ઘટીને 20 અંશ ફેરનહીટ (માઇનસ 8 અંશ સેલ્શિયસ)થઈ જાય છે, પરંતુ રાજ્યના દક્ષિણી ભાગમાં ક્યારેય આવું થતું નથી.
 મેક્સિકોના અખાતની નજીક જવલ્લે જ બરફ જોવા મળે છે, અલબત્ત રાજ્યના ઉત્તરીય હિસ્સાઓમાં વર્ષમાં એકથી ત્રણ વખત બરફવર્ષા થવાની સંભાવના રાખી શકાય છે અને ઘણીવાર ઉત્તર તરફ આ વર્ષા વધી જાય છે.  

લ્યુઇસિયાના અવારનવાર ઉષ્ણકટિબંધના ચક્રવાતોની ઝપટે ચઢી જાય છે અને ખાસ કરીને ન્યૂ ઓર્લિયન્સ પ્રદેશમાં અને તેની આસપાસની નીચાણવાળી જમીનોમાં મોટા વાવાઝોડા ત્રાટકવાની શક્યતા અત્યંત ઊંચી રહે છે.  ઘણા બેયસ, ભેજવાળી જમીન અને નાની દરિયાઇ ખાડીઓ ધરાવતા આ પ્રદેશનું અનોખું ભૂગોળ મોટા વાવાઝોડાને કાસ કરીને વિનાશકારી બનાવી શકે છે.  ખાસ કરીને ઊનાળા દરમિયાન, આ વિસ્તારમાં વારંવાર વિજળી પડવાની શક્યતા પણ વધુ રહે છે. સમગ્ર પ્રદેશમાં વર્ષના સરેરાશપણે 60 દિવસ વિજળી પડે છે, જે ફ્લોરિડાને બાદ કરતા અન્ય રાજોની તુલનાએ વધુ છે. લ્યુઇસિયાનામાં વર્ષે સરેરાશપણે 27 વિનાશક વંટોળ ત્રાટકે છે. કેટલાક 2010માં આવ્યા હતા. સમગ્ર રાજ્યમાં વિનાશક વંટોળ ત્રાટકવાની શક્યતા રહે છે, રાજ્યના છેક દક્ષિણી હિસ્સામાં વંટોળની સંભાવના બાકીના રાજ્યની તુલનાએ ઓછી રહે છે.  રાજ્યના દક્ષિણી હિસ્સામાં જાન્યુઆરીથી માર્ચ દરમિયાન, અને ફેબ્રુઆરીથી માર્ચ દરમિયાન રાજ્યના ઉત્તરીય હિસ્સામાં વિનાશક વંટોળ વધુ સામાન્યપણે જોવા મળે છે.&lt;ref name=&quot;Annual average number of tornadoes&quot;&gt;[http://www.ncdc.noaa.gov/img/climate/research/tornado/small/avgt5304.gif] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111016174155/http://www.ncdc.noaa.gov/img/climate/research/tornado/small/avgt5304.gif |date=2011-10-16 }}એનઓએએ નેશનલ કલાઈમેટ ડેટા સેન્ટર સુધારો 24મી ઓકટોબર, 2006.&lt;/ref&gt;

યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં લ્યુઇસિયાનાનો દક્ષિણીય સમુદ્રતટ એ વિશ્વના સૌથી ઝડપી અદ્રશ્ય થઇ રહેલા વિસ્તારો પૈકીનો એક છે.  પાણીના વધતા જતા સ્તરને કારણે આ રાજ્ય પ્રત્યેક દિવસે ફૂટબોલના 30 મેદાન થાય એટલો ભૂમિ હિસ્સો ગુમાવી રહ્યું છે. 
લોકોની વસતી અદ્રશ્ય થતી જતી હોવાથી, વધુને વધુ લોકો આ પ્રદેશ છોડી રહ્યાં છે. [http://english.aljazeera.net/news/americas/2009/12/2009121225338198982.html]

=== ચક્રવાતો ===
* 1 સપ્ટેમ્બર, 2008ના રોજ, દક્ષિણપૂર્વીય લ્યુઇસિયાનામાં કોકોડ્રાઇ નજીક લ્યુઇસિયાના સમુદ્રતટે સૌપ્રથમવાર ગુસ્તાવ વાવાઝોડું ત્રાટક્યું હતું. મોડામાં મોડો, 31 ઓગસ્ટ સુધીમાં નેશનલ હરિકૅન સેન્ટર દ્વારા એવો અંદાજ આપી દેવામાં આવ્યો હતો કે વાવાઝોડુ 1 સપ્ટેમ્બરે કેટેગરી 3 અથવા તે કરતા ઊંચે રહેશે, પરંતુ આ કિસ્સામાં ગુસ્તાવ કેટેગરી 2ના મજબૂત વાવાઝોડા (1 માઇલ પર અવર કરતા ઓછી ઝડપ ધરાવતા વાવાઝોડા કેટેગરી 3માં આવે છે) તરીકે ત્રાટક્યું હતું, અને ત્યારબાદ ટૂંક સમયમાં જ કેટેગરી 1માં આવી ગયું હતું.&lt;ref&gt;[http://www.foxnews.com/story/0,2933,414306,00.html હરિકેન ગુસ્ટાવને કારણે ભૂસ્ખલન, કેટેગરી-1 તોફાન નબળું પડ્યું], ફોકસ ન્યૂઝ, બીજી સપ્ટેમ્બર, 2008.&lt;/ref&gt; આ વાવાઝોડું &quot;એ સદીનું સૌથી વિનાશકારી વાવાઝોડું&quot; બની રહેશે તેવી એનએચસીની આગાહીના (ઉદાહરણ તરીકે, શહેરના મેયર રેય નેગિનની ચેતવણી) પરિણામસ્વરૂપે ન્યુ ઓર્લિયન્સમાંથી મોટી સંખ્યામાં લોકોને કાઢવામાં આવ્યા,&lt;ref&gt;[http://www.cnn.com/2008/US/weather/08/30/gustav.prepare/ ન્યૂ ઓર્લિયન્સ ખાતે આવશ્યક વિસ્થાપન શરૂ થશે]. સીએનએન, 31 ઓગસ્ટ, 2008.&lt;/ref&gt; આ વાવાઝોડું કદાચ બરાબર ત્રણ વર્ષ પછી આવનારા વાવાઝોડાં કેટરિના કરતા પણ વધુ વિનાશક હોવાનો અંદાજ હતો, પરંતુ આ ડર સાચો સાબિત થયો નહોતો. તેમછતાં, ગુસ્તાવ વાવાઝોડાને કારણે નોંધપાત્ર સંખ્યામાં જાનહાનિ થઇ,&lt;ref name=&quot;KTBS&quot;&gt;{{cite web
| title = Sixteen deaths connected to Gustav
| author = [[Associated Press]]
| publisher = [[KTBS]]
| date = 2008-09-03
| access-date = 2008-09-08
| url = http://www.ktbs.com/news/Sixteen-deaths-connected-to-Gustav--16463/
| archive-date = 2008-09-18
| archive-url = https://archive.today/20080918050518/http://www.ktbs.com/news/Sixteen-deaths-connected-to-Gustav--16463/
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt; અને 1 સપ્ટેમ્બરના રોજ લ્યુઇસિયાનામાં આશરે 1.5 મિલિયન લોકો વિજળી વિના રહ્યાં હતા.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.abc.net.au/news/stories/2008/09/03/2353770.htm?section=justin|title=Louisiana cleans up after Gustav|last=Rowland|first=Michael|date=2008-09-02|publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]|access-date=2008-09-08}}&lt;/ref&gt;
* 24 સપ્ટેમ્બર, 2005ના રોજ, દક્ષિણપશ્ચિમ લ્યુઇસિયાના પર રીટા (જમીન પર આવતા સમયે કેટેગરી 3) વાવાઝોડું ત્રાટક્યું, જે તટ પર આવેલા કેમરોન પૅરિશ, લૅક ચાર્લ્સ, અને અન્ય નગર સહિતના કેટલાય પૅરિશ અને નગરોને વહાવી ગયું. આ વાવાઝોડાનાં પવનોએ ન્યુ ઓર્લિયન્સમાં આવેલા તટીયબંધને નુકસાન કરીને વધુ નબળાં પાડી દીધા અને શહેરના કેટલાક ભાગોમાં નવેસરથી પૂર આવ્યું.
* 29 ઓગસ્ટ, 2005ના રોજ, કેટરિના (જમીનને સ્પર્શતી વખતે કેટેગરી 3)&lt;ref&gt;{{cite web |author=Stewart, Stacy |publisher=[[National Hurricane Center]] |url=http://www.nhc.noaa.gov/archive/2005/dis/al122005.discus.001.shtml |title=Tropical Depression Twelve, Discussion No. 1, 5:00 p.m. EDT |date=August 23, 2005 |access-date=2007-07-25}}&lt;/ref&gt; વાવાઝોડું ત્રાટક્યું અને દક્ષિણપશ્ચિમ લ્યુઇસિયાનામાં વિનાશ વેર્યો, જ્યારે ન્યુ ઓર્લિયન્સમાં આવેલા તટબંધોને નુકસાન પહોંચાડ્યું તથા તોડી નાખ્યાં, જેથી શહેરના 80 ટકા હિસ્સામાં પૂર આવ્યું. મોટાભાગના લોકોને બહાર કાઢી લેવામાં આવ્યા પણ મોટાભાગની વસતી ઘરવિહીન બની. આ શહેર વાસ્તવમાં ઓક્ટોબર સુધી બંધ રહ્યું હતું. એવો અંદાજ આપવામાં આવ્યો છે કે અખાતી પ્રદેશમાં 2 મિલિયન લોકો કરતા પણ વધુ લોકો આ વાવાઝોડાને કારણે વિસ્થાપિત થયા હતા, અને એકલાં લ્યુઇસિયાનામાં જ 1,500 કરતા વધુ લોકોના મોત થયા હતા.  લોકોની બૂમરાણમાં સ્થાનિક, રાજ્ય અને ફેડરલ સ્તરની સરકારોની આલોચના કરવામાં આવી હતી, કારણ કે તૈયારી અને પ્રતિસાદ- બન્નેમાંથી એકપણ ન ઝડપી હતા કે ન પૂરતાં.
{{further|[[Effect of Hurricane Katrina on Louisiana]] and [[Effect of Hurricane Katrina on New Orleans]]}}
* 3 ઓક્ટોબર, 2002ના રોજ લિલી (જમીન પર આવતી વખતે કેટેગરી 1)
* ઓગસ્ટ 1992માં, દક્ષિણ-મધ્ય લ્યુઇસિયાનામાં એન્ડ્ર્યુ (જમીન પર આવતી વખતે કેટેગરી 3) ત્રાટક્યું આ વાવાઝોડામાં ચાર લોકો માર્યા ગયા; લગભગ 1,50,000 નાગરિકો વિજળીવિહોણાં બન્યાં; અને રાજ્યમાં અબજો ડોલરના મૂલ્યનો પાક નાશ પામ્યો.
* ઓગસ્ટ 1969માં, કૅમિલી (કેટેગરી 5) વાવાઝોડાને લીધે{{convert|23.4|ft|m|1|abbr=on}} ભારે મોજાં ઊછળ્યાં અને 250 લોકો માર્યા ગયા. સત્તાવાર રીતે, કેમિલી મિસિસિપીમાં જમીન પર આવ્યું હતું અને તેની વિનાશક અસરો ત્યાં અનુભવાઇ હતી, અલબત્ત લ્યુઇસિયાનામાં પણ તેની અસરો થઇ હતી. આ વાવાઝોડાની વિનાશકારી અસરોથી ન્યુ ઓર્લિયન્સ અલિપ્ત રહેવા સાથે સાફ રહ્યું હતું, અપવાદ તરીકે આ શહેરનાં મોટાભાગના નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં હળવાં વરસાદી પૂરના પાણી હતા.  
* 9 સપ્ટેમ્બર, 1965ના રોજ, લ્યુઇસિયાનાના કાંઠે બેટ્સી (જમીન પર આવતી વખતે કેટેગરી 3) વાવાઝોડું ત્રાટક્યું, જેણે વ્યાપક વિનાશ વેર્યો અને એક અબજ ડોલર (ફુગાવાની અસરોને સરભર કર્યા બાદ આશરે દસ બિલિયન યુએસ ડોલર)નું નુકશાન કરનારું ઇતિહાસનું સૌપ્રથમ વાવાઝોડું બન્યું.  આ વાવાઝોડાએ ખાસ કરીને ન્યુ ઓર્લિયન્સમાં વિનાશ વેર્યો, જ્યાં શહેરના લગભગ 35 ટકા ભાગને (લૉઅર નાઇન્થ વૉર્ડ, જેન્ટલી, અને મિડ-સિટીના કેટલાક ભાગો) પૂરને કારણે અસર થઇ હતી અને રાજ્યમાં 76 લોકોના મોત થયા હતા. 
* જૂન 1957માં, દક્ષિણપશ્ચિમ લ્યુઇસિયાનામાં ઔડ્રે (કેટેગરી 4) વાવાઝોડાએ વિનાશ વેર્યો, આ વાવાઝોડાએ કેમેરોનથી લઇ ગ્રાન્ડ ચેનિઅર સુધીના 60-80 ટકા ઘરો અને કારોબારોનો નાશ કર્યો અથવા વ્યાપક નુકશાન પહોંચાડ્યું. 40,000 લોકો ઘરવિહોણાં બન્યા અને રાજ્યભરમાં 300 કરતા પણ વધુ લોકો માર્યા ગયા. 
* 10 ઓગસ્ટ, 1856માં, લ્યુઇસિયાનાનાં લાસ્ટ આયલેન્ડની જમીન પર હરિકેન વન (કેટેગરી 4) ત્રાટક્યું હતું. આ વાવાઝોડાની વિનાશકારી અસરોને લીધે 25 માઇલ લાંબી બૅરિયર આયલેન્ડ રિસોર્ટ કમ્યૂનિટી પાંચ અલગ ટાપુઓમાં વિભાજિત થઇ ગઇ, અને આશરે 200 લોકોના મોત નીપજ્યાં.

=== ભૂસ્તરશાસ્ત્ર ===
આ રાજ્યની જમીનની અંદર રહેલી સ્ટ્રેટા એ ક્રેટેસિયસ યુગની છે અને તેની ફરતે ટેર્ટિઅરી અને પોસ્ટ-ટેર્ટિઅરી મૂળની કાંપવાળી માટીના થર છે. લ્યુઇસિયાના રાજ્યનો મોટાભાગનો હિસ્સો મિસિસિપી નદી એ જ સર્જેલો છે. આ જમીન ઉત્પત્તિ સમયે સમુદ્રની એક શાખા વડે કવર થયેલી હતી, અને આ મહાન નદી સાથે ખીણમાં ઢસડાઇને આવેલા કાંપ વડે આ જમીન સર્જાયેલી છે. અહીના કિનારા નજીક, ઘણાં સોલ્ટ ડોમ છે, જ્યાં મીઠાનું ખનન કરવામાં આવે છે અને ઘણીવાર તેલ પણ મળી આવે છે. ઉત્તર લ્યુઇસિયાનામાં પણ સોલ્ટ ડોમ છે.

મિસિસિપી નદીમાં પૂર નિયંત્રણના અને કુદરતી નીચાણવાળા વિસ્તારના વ્યાપક પગલાઓ અને ઉપાયો બાવજૂદ, લ્યુઇસિયાના હવે તટીય જમીન વિસ્તાર ગુમાવી રહ્યું છે.  આ ઘટનાક્રમને અટકાવવા માટેના રાજ્ય સરકાર તથા ફેડરલ સરકારના પ્રયાસો ચાલુ છે, અન્ય પગલાઓની પણ માગણી કરવામાં આવી છે.  આ એક સારું સ્થળ છે, જોકે; રાજ્યના દક્ષિણ-મધ્ય પ્રદેશમાં આશાફાલ્યા નદી નવી મુખત્રિકોણ જમીનનું સર્જન કરી રહી છે.  સક્રિય ડૅલ્ટા લોબ એવો સંકેત પાઠવે છે કે મિસિસિપી અખાત સુધી પહોંચવાનો નવો માર્ગ શોધી રહી છે.  આ નદીને તેના પરંપરાગત માર્ગ નજીક રાખવા માટે ઘણાં ઇજનેરી પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા છે, કારણ કે આ રાજ્યનું અર્થતંત્ર અને શિપીંગ ઉદ્યોગ તેના પર નિર્ભર છે.

=== ભૌગલિક તેમજ આંકડાકીય વિસ્તારો ===
લ્યુઇસિયાના 64 પૅરિશમાં વિભાજિત થયેલું છે (મોટાભાગના અન્ય રાજ્યોમાં કાઉન્ટીને સમકક્ષ) &quot;પૅરિશ&quot; શબ્દ લ્યુઈસિયાનાની આગવી વિશિષ્ટતા છે અને તે ફ્રેન્ચ/ સ્પેનિશ વારસાને આભારી છે; નાગરિક કાઉન્ટી સરકારોની મૂળ સરહદ સ્થાનિક રોમન કેથોલિક પૅરિશીઝને મળતી આવે છે. 

&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
ચિત્ર:DowntownAlexandria3rd.jpg|એલેક્સઝાંન્ડ્રીયા
ચિત્ર:OKC BatonRougeSkyline.JPG|બેટન રગ
ચિત્ર:Bossier City Brdwlk.jpg|બોસિયર સિટી
ચિત્ર:Lafayetteair.jpg|લાફાયેટ
ચિત્ર:Downtown Lake Charles.JPG|લેક ચાર્લ્સ
ચિત્ર:New Orleans Skyline from Uptown.jpg|ન્યૂ ઓર્લિયન્સ
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;
* લ્યુઇસિયાનામાં પૅરિશની યાદી
* લ્યુઇસિયાના સેન્સસ સ્ટેટિસ્ટીકલ એરિયા
* લ્યુઇસિયાનાનાં મેટ્રોપોલિટન વિસ્તારો
* લ્યુઈસિયાનાના શહેરો, નગરો અને ગામોની યાદી
* માથાદીઠ આવક પ્રમાણે લ્યુઇસિયાનાના સ્થળો

=== સુરક્ષિત વિસ્તારો ===
લ્યુઇસિયાનામાં એવા સંખ્યાબંધ વિસ્તારો છે, કે જે વત્તાઓછાં ક્રમમાં, માનવીય હસ્તક્ષેપથી સુરક્ષિત છે. નેશનલ પાર્ક સર્વિસના સ્થળો અને વિસ્તારો તેમજ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ નેશનલ ફોરેસ્ટ ઉપરાંત, લ્યુઇસિયાના રાજ્યભરમાં સ્ટેટ પાર્કસ અને રિક્રિયેશન પ્રદેશોની પ્રણાલિનું સંચાલન કરે છે. લ્યુઇસિયાનાનાં વન્યજીવન અને મત્સ્યસંપત્તિ વિભાગ દ્વારા લ્યુઇસિયાના નેચરલ એન્ડ સીનિક રિવર્સ સિસ્ટમનો વહીવટ કરવામાં આવે છે જે રાજ્યમાં 48 નદીઓ, વોંકળાઓ અને બેયસને સંરક્ષણ પૂરું પાડે છે. 

==== નેશનલ પાર્ક સર્વિસ ====
નેશનલ પાર્ક સર્વિસ દ્વારા સંચાલિત, સંરક્ષિત, અથવા પ્રમાણિત ઐતિહાસિક અને નયનરમ્ય પ્રદેશોમાં નીચેના સ્થળોનો સમાવેશ થાય છેઃ
* નેચિટોચિઝ નજીકનો કૅન રિવર નેશનલ હેરિટેજ એરિયા;
* નેચિટોચિઝ નજીકનો કૅન રિવર ક્રેઓલ નેશનલ હિસ્ટોરિકલ પાર્ક;
* ન્યુ ઓર્લિયન્સમાં મુખ્ય મથક ધરાવતો જીન લેફિટ્ટ નેશનલ હિસ્ટોરિકલ પાર્ક એન્ડ પ્રિઝર્વ, જે સેન્ટ બર્નાર્ડ પૅરિશ, બેરાટેરિયા (ક્રાઉન પોઇન્ટ), અને એકેડિયાના (લાફાયેટ્ટ)માં એકમો ધરાવે છે; 
* ન્યૂ ઓર્લિયન્સ જાઝ નેશનલ હિસ્ટોરિકલ પાર્ક;
* લ્યુઇસિયાનાના એપ્સ ખાતેનું પોવર્ટી પોઇન્ટ નેશનલ મોન્યુમેન્ટ; અને
* ઉત્તરીય લ્યુઇસિયાનામાં વિન પૅરિશ નજીકની નેશનલ વાઇલ્ડ એન્ડ સીનિક રિવર તરીકે નિર્દિષ્ટ થયેલી સેબાઇન રિવર/બેયુ.

==== યુએસ વન સેવા ====
* કિસાચી નેશનલ ફોરેસ્ટ એ લ્યુઇસિયાનાનું એકમાત્ર રાષ્ટ્રીય વન છે. તેમાં મધ્ય અને ઉત્તર લ્યુઇસિયાનાની સેંકડો હજાર એકર જમીનનો સમાવેશ થાય છે.

==== રાજ્ય ઉદ્યાનો અને મનોરંજક વિસ્તારો ====
લ્યુઇસિયાના 21 રાજ્ય ઉદ્યાનો, 17 રાજ્ય ઐતિહાસિક સ્થળો અને એક રાજ્ય પ્રિઝર્વેશન એરિયાની સિસ્ટમનું સંચાલન કરે છે.  લ્યુઇસિયાનામાં શ્રેવેપોર્ટ અને મનરો નજીક હાઇ ડેલ્ટા સફારી પાર્ક પણ આવેલો છે.

=== પરિવહન ===
રાજ્ય સરકારની સંસ્થા લ્યુઇસિયાના ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ટ્રાન્સપોર્ટેશન એન્ડ ડેવલપમેન્ટ રાજ્યમાં જાહેર પરિવહન, રોડવૅઝ, પુલો, કેનાલો, પસંદગીના તટબંધો, પૂર વ્યવસ્થાપન, બંદર સુવિધાઓ, વાણિજ્યિક વાહનો, અને વિમાનસેવા કે, જેના હેઠળ 69 હવાઇમથકોનો સમાવેશ થાય છે, તેની નિભાવણીનું કાર્ય કરે છે. 

[[ચિત્ર:Intracoastal Waterway Louisiana.jpg|thumb|લ્યુઇસિયાનામાં ન્યૂ ઓર્લિયન્સ નજીક ઈન્ટ્રાકોસ્ટલ જળમાર્ગ]]

==== આંતર રાજ્ય હાઈ વે ====
* [[ચિત્ર:I-10.svg|20px]] આંતરરાજ્ય 10
* [[ચિત્ર:I-12.svg|20px]] આંતરરાજ્ય 12
* [[ચિત્ર:I-20.svg|20px]] આંતરરાજ્ય 20
* [[ચિત્ર:I-49.svg|20px]] આંતરરાજ્ય 49
* [[ચિત્ર:I-55.svg|20px]] આંતરરાજ્ય 55
* [[ચિત્ર:I-59.svg|20px]] આંતરરાજ્ય 59
* [[ચિત્ર:I-110.svg|25px]] આંતરરાજ્ય 110
* [[ચિત્ર:I-210.svg|25px]] આંતરરાજ્ય 210
* [[ચિત્ર:I-220.svg|25px]] આંતરરાજ્ય 220
* [[ચિત્ર:I-310.svg|25px]] આંતરરાજ્ય 310
* [[ચિત્ર:I-510.svg|25px]] આંતરરાજ્ય 510
* [[ચિત્ર:I-610.svg|25px]] આંતરરાજ્ય 610
* [[ચિત્ર:I-910.svg|25px]] આંતરરાજ્ય 910

==== યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ધોરીમાર્ગો ====
* [[ચિત્ર:US 11.svg|20px]] યુએસ રૂટ 11
* [[ચિત્ર:US 51.svg|20px]] યુએસ રૂટ 51
* [[ચિત્ર:US 61.svg|20px]] યુએસ રૂટ 61
* [[ચિત્ર:US 63.svg|20px]] યુએસ રૂટ 63
* [[ચિત્ર:US 65.svg|20px]] યુએસ રૂટ 65
* [[ચિત્ર:US 71.svg|20px]] યુએસ રૂટ 71
* [[ચિત્ર:US 79.svg|20px]] યુએસ રૂટ 79
* [[ચિત્ર:US 80.svg|20px]] યુએસ રૂટ 80
* [[ચિત્ર:US 84.svg|20px]] યુએસ રૂટ 84
* [[ચિત્ર:US 90.svg|20px]] યુએસ રૂટ 90
* [[ચિત્ર:US 165.svg|25px]] યુએસ રૂટ 165
* [[ચિત્ર:US 167.svg|25px]] યુએસ રૂટ 167
* [[ચિત્ર:US 171.svg|25px]] યુએસ રૂટ 171
* [[ચિત્ર:US 190.svg|25px]] યુએસ રૂટ 190
* [[ચિત્ર:US 371.svg|25px]] યુએસ રૂટ 371
* [[ચિત્ર:US 425.svg|25px]] યુએસ રૂટ 425

પેટ્રોલિયમ અને પેટ્રોલિયમ પેદાશો, કૃષિ પેદાશો, બાંધકામની સામગ્રી અને ઉત્પાદિત ચીજવસ્તુઓ જેવી વાણિજ્યિક ચીજવસ્તુના પરિવહન માટે આંતરતટીય જળમાર્ગ એક મહત્વનું માધ્યમ છે. 

== ઇતિહાસ ==

=== પૂર્વ ઇતિહાસ ===
1500ના દશકમાં યુરોપિયનોનું આગમન થયું તે પૂર્વેના ઘણાં યુગો સુધી લ્યુઇસિયાનામાં મૂળ અમેરિકનો વસવાટ કરતા હતા. આદિ યુગ દરમિયાન લ્યુઇસિયાના [[ઉત્તર અમેરિકા]]માં પૂર્વકાલીન માઉન્ડ કૉમ્પલેક્સનું સ્થળ રહ્યું હતું અને મનરો નજીકની વૅટ્સન બ્રૅક સાઇટ એ અમેરિકામાં આવેલા પૂર્વકાલીન કોમ્પલેક્સ બાંધકામો પૈકીનું એક છે.&lt;ref&gt;[http://www.archaeology.org/9801/newsbriefs/mounds.html એમિલી એ. વોકર, ‘ર્અિલએસ્ટ માઊન્ડ સાઈટ’], ''આર્કિયોલોજી મેગેઝિન'' , અંક 51, નંબર 1, જાન્યુઆરી/ફેબ્રુઆરી, 1998.&lt;/ref&gt;  બાદમાં, લ્યુઇસિયાનામાં આજના એપ્સ નજીક પોવર્ટી પોઇન્ટ ખાતે આ રાજ્યની સૌથી વિશાળ અને સૌથી જાણીતી સાઇટનું બાંધકામ થયું હતું.  1500 બીસીઇની આસપાસ પોવર્ટી પોઇન્ટની સંસ્કૃતિ તેની ચરમસીમાએ હોઇ શકે છે, જે તેને સૌપ્રથમ કોમ્પલેક્સ સંસ્કૃતિ બનાવે છે, અને સંભવિતપણે ઉત્તર અમેરિકાની તે સૌપ્રથમ આદિ સંસ્કૃતિ છે.&lt;ref&gt;[http://www.deltablues.net/jon.html જોન એલ. ગિબ્સન, પીએચડી, ‘પોવર્ટી પોઈન્ડઃ ધ ફર્સ્ટ કોમ્પ્લેકસ મિસિસિપિ કલ્ચર] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207234411/http://www.deltablues.net/jon.html |date=2013-12-07 }}’ 2001, ડેલ્ટા બ્લ્યૂઝ, એકસેસ્ડ 26 ઓકટોબર, 2009.&lt;/ref&gt;   તે અંદાજિતપણે 700 બીસીઇ સુધી ટકી રહી હતી. પોવર્ટી પોઇન્ટ સંસ્કૃતિ બાદ શુલા સમયગાળાની શેફન્ક્ટ અને લૅક કોર્મોરન્ટ સંસ્કૃતિઓ આવી હતી, જે પ્રારંભિક વૂડલૅન્ડ ગાળાના સ્થાનિક મેનિફેસ્ટેશન છે. લ્યુઇસિયાનામાં વિશાળ સંખ્યામાં માટીના વાસણ બનાવનારા સૌપ્રથમ લોકો શેફન્ક્ટ સંસ્કૃતિના હતા.&lt;ref name=&quot;The Tchefuncte Site Summary&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.crt.state.la.us/hp/nhl/parish52/scans/52030001.pdf|title=The Tchefuncte Site Summary|access-date=2009-06-01}}{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  આ સંસ્કૃતિ 200 સીઇ સુધી ટકી હતી. રાજ્યના દક્ષિણ અને પૂર્વીય હિસ્સામાં માર્કસવિલે સંસ્કૃતિ અને રાજ્યના ઉત્તરપશ્ચિમ હિસ્સામાં ફોર્શ મેલાઇન સંસ્કૃતિની સાથે લ્યુઈસિયાનામાં મધ્ય વૂડલેન્ડ ગાળાનો પ્રારંભ થયો. માર્કસવિલે સંસ્કૃતિનું નામ લ્યુઇસિયાનાના એવોયેલેસ પેરિશની માર્કસવિલે પ્રાગઐતિહાસિક ઇન્ડિયન સ્થળ પરથી પડ્યું. આ સંસ્કૃતિઓ ઓહિયો અને ઈલિનોઇસની હોપવેલ સંસ્કૃતિઓની સમકાલીન હતી, અને તેણે હોપવેલ એક્સ્ચેન્જ નેટવર્કમાં શામેલ હતી.   દક્ષિણપશ્ચિમના લકો સાથેના વેપારે તીર અને કમાન&lt;ref name=&quot;OASPAST&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.ou.edu/cas/archsur/counties/latimer.htm|title=OAS-Oklahomas Past|access-date=2010-02-06|archive-date=2010-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20100531183817/http://www.ou.edu/cas/archsur/counties/latimer.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; મેળવી આપ્યા. આ સમયગાળામાં જ સૌપ્રથમ બરિયલ માઉન્ડનું બાંધકામ થયું હતું.&lt;ref name=&quot;TejasWoodland&quot;/&gt; આનુવાંશિક રાજકીય અને ધાર્મિક નેતાગીરીને વિકસાવવા માટે ધાર્મિક કેન્દ્રો ખાતે સૌપ્રથમ પ્લેટફોર્મ માઉન્ડનું નિર્માણ કરાતા રાજકીય શક્તિનું મજબૂતીકરણ થવાનું શરૂ થયું.&lt;ref name=&quot;TejasWoodland&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.texasbeyondhistory.net/tejas/ancestors/woodland.html|title=Tejas-Caddo Ancestors-Woodland Cultures|access-date=2010-02-06|archive-date=2009-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20091029090229/http://www.texasbeyondhistory.net/tejas/ancestors/woodland.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 400 સીઇ સુધીમાં રાજ્યના દક્ષિણીય હિસ્સામાં બેટાઉન સંસ્કૃતિ સાથે પછીનો વૂડલેન્ડ ગાળો શરૂ થઇ ગયો હતો અને આ વિસ્તારના સાંસ્કૃતિક ઇતિહાસમાં આનાથી જ આટલું મોટું પરિવર્તન થયું નહોતું.  વસતીમાં નાટ્યાત્મકઢબે વધારો થયો અને સાંસ્કૃતિક તથા રાજકીય જટિલતાના મજબૂત ચિહ્નો મળવા લાગ્યા.  અગાઉના વૂડલેન્ડ સમયગાળાના મોર્ચ્યુઅરી માઉન્ડ્સ પર ઘણી કોલ ક્રીક ઇમારતોનું નિર્માણ થયું. સંશોધકો એવું અનુમાન કરે છે કે આ રીતે આકાર પામનારા એલિટ્સ પ્રતીકાત્મકરીતે અને ભૌતિકપણે મૃતક પૂર્વજોને સમર્પિત કરવા માટે સર્જાયા હતા.&lt;ref&gt;{{cite book |last= Kidder |first= Tristram |editors= R. Barry Lewis, Charles Stout |title= Mississippian Towns and Sacred Spaces |publisher= [[University of Alabama Press]] |year= 1998 |isbn= 0-8173-0947-0 }}&lt;/ref&gt;   લ્યુઇસિયાનામાં મિસિસિપીના સમયગાળા દરમિયાન પ્લેક્વેમાઇન અને કેડોઅન મિસિસિપીઅન સંસ્કૃતિનો ઉદભવ થયો.  આ સમયગાળા દરમિયાન વ્યાપકપણે મકાઈની ખેતી કરવાનો અભિગમ અપનાવવામાં આવ્યો. 1200 સીઇમાં પશ્ચિમી મિસિસિપી અને પૂ્ર્વીય લ્યુઇસિયાનામાં મિસિસિપી નદીના નીચાણવાળા ખીણના ભાગમાં પ્લેક્વેમાઇન સંસ્કૃતિ પાંગરી અને આશરે 1400 સીઇ સુધી રહી. આ સંસ્કૃતિના સારા ઉદાહરણો પૈકી વૅસ્ટ બેટન રોગ પૅરિશ, લ્યુઇસિયાનામાં મેડોરા સાઇટ અને મિસિસિપીમાં એમેરાલ્ડ માઉન્ડ, વિન્ટરવિલે અને હોલી બ્લફ સાઇટ્સનો સમાવેશ કરી શકાય.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.nps.gov/seac/outline/05-mississippian/index.htm| title = Mississippian and Late Prehistoric Period | access-date = 2008-09-08 }}&lt;/ref&gt; પ્લેક્વેમાઇન સંસ્કૃતિ એ સેન્ટ લ્યુઇસ, મિસૌરી નજીકની કહોકિયા સાઇટમાં જોવા મળતી મધ્ય મિસિસિપયન સંસ્કૃતિની સમકાલીન હતી.  આ જૂથને નાશેઝ અને ટાએન્સા લોકોનું વંશજ ગણવામાં આવે છે.&lt;ref name=&quot;The Plaquemine Culture, A.D 1000&quot;&gt;{{cite web | url = http://bcn.boulder.co.us/environment/cacv/cacvbrvl.htm| title = The Plaquemine Culture, A.D 1000  | access-date = 2008-09-08 }}&lt;/ref&gt; 1000 સીઇ સુધીમાં રાજ્યના ઉત્તરપશ્ચિમ ભાગમાં કેડોઅન મિસિસિપયન કલ્ચરમાં ફોર્શ મેલિન સંસ્કૃતિ પાંગરી હતી. કેડોઅન મિસિસિપયન સંસ્કૃતિ એક વિશાળ પ્રદેશને આવરી લેતી હતી, જેમાં હાલમાં જે પૂર્વીય ઓક્લાહોમા, પશ્ચિમી આર્કાન્સાસ, ઉત્તરપૂર્વ ટેક્સાસ અને ઉત્તરપશ્ચિમ લ્યુઇસિયાના તરીકે ઓળખાય છે તે પ્રદેશનો સમાવેશ થતો હતો. પૂરાતત્વીય પૂરાવા એવું દર્શાવે છે કે સાંસ્કૃતિક સાતત્ય પ્રાગઐતિહાસિક કાળથી આજદિન સુધી અખંડિત રહ્યું છે, અને પ્રાગઐતિહાસિક સમયના કેડોના સીધા પૂર્વજો અને સંબંધિત કેડો ભાષાના બોલનારાઓ તથા યુરોપિયનોનો સૌપ્રથમ સંપર્ક તથા આધુનિક કેડો નેશન ઓફ ઓક્લાહોમાનો આજે પણ કોઇ જવાબ નથી.&lt;ref name=&quot;TejasLinguistics&quot;&gt;{{Cite web | url= http://www.texasbeyondhistory.net/tejas/fundamentals/languages.html | title= Tejas-Caddo Fundamentals-Caddoan Languages and Peoples | access-date= 2010-02-04 | archive-date= 2020-06-14 | archive-url= https://web.archive.org/web/20200614185831/https://texasbeyondhistory.net/tejas/fundamentals/languages.html | url-status= dead }}&lt;/ref&gt;

આ રાજ્યના ઘણા વર્તમાન સ્થળોના નામ મૂળ અમેરિકન વિવિધ ભાષાઓમાં વપરાતા શબ્દો પરથી ઉતરી આવેલા છે, જેમાં એશાફાલયા, નેશિટોઉશેસ (જેને હવે નેશિટોચીસ લખાય છે), કેડો, હૌમા, ટેન્ગિપાહોઆ, અને એવોયેલ (એવોયેલેસ તરીકે)નો સમાવેશ થાય છે. 

=== યુરોપીયન લોકો દ્વારા શોધ અને વસાહતીકરણ ===
[[ચિત્ર:Louisiana regions map.svg|thumb|લ્યુઇસિયાના પ્રદેશો]]
લ્યુઇસિયાનામાં સૌપ્રથમવાર 1528માં સૌપ્રથમવાર યુરોપીયન સંશોધકો આવ્યા, તે વખતે પેનફિલો દ નેર્વેઝની આગેવાનીમાં [[સ્પેઇન|સ્પેન]]ના લોકોએ શોધ અભિયાનમાં મિસિસિપી નદીનું મુખ ખોળી કાઢ્યું હતું.  1542માં, હેર્નાન્ડો દ સોટોએ તેની શોધ દરમિયાન રાજ્યની ઉત્તર અને પશ્ચિમ બાજુએ (જ્યાં તેને કેડો અને ટ્યુનિકા જૂથોનો ભેટો થયો) આવી ચડ્યો હતો અને ત્યારબાદ 1543માં મિસિસિપી નદીને માર્ગદર્શક તરીકે લઇને મેક્સિકોના અખાત સુધી ગયો હતો. 
લ્યુઇસિયાનામાં સ્પેન નિષ્ક્રિય રસ ધરાવતું હતું. 17મી સદીના ઉત્તરાર્ધમાં, સાર્વભૌમત્વ, ધાર્મિક અને વાણિજ્યિક હેતુઓ સાથે [[ફ્રાન્સ|ફ્રાન્સે]] શોધ અભિયાનને પગલે મિસિસિપી નદી અને અખાતી તટ પર ઉપસ્થિતિ સ્થાપી.  પોતાની સૌપ્રથમ વસાહત સાથે, ફ્રાન્સે ઉત્તર અમેરિકાના એક વિશાળ પ્રદેશ પર દાવો કર્યો અને મેક્સિકોના અખાતથી કેનેડા સુધી લંબતું એક વાણિજ્યિક સામ્રાજ્ય તથા ફ્રેન્ચ રાષ્ટ્ર સ્થાપવા તજવીજ હાથ ધરી. 

1682માં ફ્રાન્સના સંશોધક રોબર્ટ કેવેલિઅર દ લા સોલે ફ્રાન્સના રાજા લ્યુઇસ XIVના માનમાં આ પ્રદેશનું નામ લ્યુઇસિયાના રાખ્યું. ફ્રાન્સની સૌપ્રથમ સ્થાયી વસાહતરૂપ ફોર્ટ મૌરેપાસ (કે જે હાલમાં બિલોક્સી નજીક, ઓસિયન સ્પ્રિન્ગ્સ, મિસિસિપી તરીકે ઓળખાય છે)ની સ્થાપના ફ્રાન્સના કેનેડિયન સૈન્ય અધિકારી પીઅરે લે મોયન દ'ઇબેરવિલે દ્વારા 1699માં કરવામાં આવી.  ત્યા સુધીમાં ફ્રાન્સના લોકોએ મિસિસિપી નદીના મુખ પરની એક નાની વસાહત કે જેનું નામ લા બેલાઇઝ (અથવા લા બેલિઝ), ફ્રેન્ચમાં 'સીમાર્ક' હતું, ત્યાં એક નાના કિલ્લાનું બાંધકામ પણ કર્યું હતું. 1721 સુધીમાં તેમણે નદીમાં તરતાં જહાજોને માર્ગદર્શન {{convert|62|ft|m|sing=on}}આપવા માટે દિવાદાંડી જેવું સ્વરૂપ ધરાવતા લાકડાના માળખાનું બાંધકામ કર્યું.&lt;ref&gt;[http://www.srh.noaa.gov/lch/research/la18hu.php#18 ડેવિડ રોથ, ‘લ્યુઇસિયાના હરિકેન હિસ્ટ્ર 18મી સદી (1722-1800)’, ટ્રોપિકલ વેધર- નેશનલ વેધર ર્સિવસ - લેક ચાર્લ્સ, લોસ એન્જેલસ, 2003], ઉપલબ્ધ 7મી મે, 2008.&lt;/ref&gt; 

લ્યુઇસિયાનાની ફ્રેન્ચ વસાહતે વાસ્તવમાં મિસિસિપી નદીની બન્ને બાજુની જમીન અને ઉત્તરમાં કેનેડામાં ફ્રાન્સના પ્રદેશ સુધીની તમામ જમીન પર દાવો કર્યો હતો. 
નીચે પ્રમાણેના રાજ્યો લ્યુઇસિયાનાનો હિસ્સો હતાઃ લ્યુઇસિયાના, મિસિસિપી, આર્કાન્સાસ, ઓક્લાહોમા, મિસૌરી, કાન્સાસ, નેબ્રાસ્કા, આયોવા, ઇલિનોઇસ, ઇન્ડિયાના, મિશીગન, વિસ્કોન્સિન, મિનેસોટા, ઉત્તર ડેકોટા, દક્ષિણ ડેકોટા. 

1714માં નેચિટોચિઝની વસાહત (હાલના ઉત્તરપશ્ચિમ લ્યુઇસિયાનામાં રેડ રિવરની પાસે)ની સ્થાપના લ્યુઇસ જ્યુશેરેવ દ સેંટ ડેનિસે કરી હતી, જે લ્યુઇસિયાનાના ખરીદ કરાયેલા પ્રદેશમાં આવેલી સૌથી જૂની સ્થાયી યુરોપિયન વસાહત બની.  ફ્રાન્સની વસાહતોના બે હેતુ હતાઃ ટેક્સાસમાં સ્પેનિશ સાથે વેપાર સ્થાપવો, અને લ્યુઇસિયાનામાં સ્પેનના લોકોની આગેકૂચ રોકવી.   જૂનાં સાન એન્ટોનિયો રોડ (કેટલીકવાર તે અલ કેમિનો રીઅલ, અથવા કિંગ્સ હાઇવે તરીકે પણ ઓળખાય છે)નું ઉત્તરીય મથક પણ નેચિટોચિઝ ખાતે આવેલું હતું.   આ વસાહત ટૂંક સમયમાં જ નદી પર આવેલું એક સમૃદ્ધ બંદર બની ગયું, જેને કારણે આ નદીની બાજુમાં કાપડના વિશાળ ક્ષેત્રનો વિકાસ થયો.  સમય સાથે, બાગાયતકારોએ વિશાળ વાડીઓ વિકસાવી અને એક વિકાસશીલ નગરમાં સરસ ઘરો બાંધ્યા.  ન્યૂ ઓર્લિયન્સ અને અન્ય સ્થળોએ આ રીતનું વારંવાર પુનરાવર્તન કરવામાં આવ્યું. 
[[ચિત્ર:Atchafalaya Basin.jpg|thumb|કજૂન્સ તરીકે ઓળખાતા ફ્રેન્ચ એકેડિયન્સ દક્ષિણ લ્યુઇસિયાનાની ભેજવાળી પોચી જમીન, ખાસ કરીને એચાફાલેયા બેઝિનમાં સ્થાયી થયા.]]
લ્યુઇસિયાનાની ફ્રેન્ચ વસાહતોએ વધુ સંશોધનો અને લશ્કરથી થોડે દૂર આવેલી છાવણીઓનું કામ હાથ ધર્યું હતું, તેણે લ્યુઇસિયાનાથી લઇને ઉત્તરમાં ઇલિનોઇસ કન્ટ્રી (જેને હાલમાં સેન્ટ લ્યુઇસ, મિસૌરી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.) તરીકે ઓળખાતા પ્રદેશ સુધીના મિસિસિપી અને તેની મુખ્ય ઉપનદીઓના કિનારા પર લક્ષ્ય કેન્દ્રિત કર્યું હતું.  ''આ પણ જુઓઃ''  અમેરિકાનું ફ્રાન્સ વસાહતીકરણ

પ્રારંભમાં, આ વસાહતની રાજધાની તરીકે મોબાઇલ, એલાબામા, અને બિલોક્સી, મિસિસિપી હતી. વેપાર અને સૈન્યના હેતુઓ માટે મિસિસિપી નદીનું મહત્વ સમજાયા બાદ, ફ્રાન્સે 1722માં ન્યુ ઓર્લિયન્સને નાગરિક અને સૈન્ય સત્તાનું કેન્દ્ર બનાવી દીધું.  ત્યારથી લઈને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે 20 ડિસેમ્બર, 1803ના રોજ લ્યુઇસિયાનાની ખરીદી અંતર્ગત આ પ્રદેશ હસ્તગત કર્યો ત્યા સુધી, આ પ્રદેશના વસાહતી સામ્રાજ્ય પર ફ્રાન્સ અને સ્પેઇનના વેપારનો અંકુશ હતો.  

1720ના દશકમાં, આ પ્રદેશની મિસિસિપી નદીના કિનારે જર્મન કોસ્ટ તરીકે ઉલ્લેખ કરાતા એક પ્રદેશમાં જર્મનીથી આવેલા લોકો સ્થાયી થયા. 

સપ્તવર્ષીય યુદ્ધમાં બ્રિટનના વિજય અથવા તો ઉત્તર અમેરિકામાં જેમ ઓળખવામાં આવે છે તે ફ્રાન્સ અને ઇન્ડિયન યુદ્ધમાં બ્રિટનના વિજયના પરિણામરૂપે ફ્રાન્સે મિસિસિપી નદીની પૂર્વ તરફનો પોતાનો મોટાભાગનો પ્રદેશ ગ્રેટ બ્રિટનને આપી દીધો.  તેણે ન્યૂ ઓર્લિયન્સની આસપાસનો વિસ્તાર અને લેક પોન્ટશેર્ટ્રેઇનની આસપાસના પૅરિશિઝ પોતાની પાસે રાખ્યા. સપ્તવર્ષીય વિગ્રહ બાદ 1763માં ફોન્ટેઇનબ્લોઉની સંધિ અનુસાર બાકી બચેલું લ્યુઇસિયાના [[સ્પેઇન|સ્પેન]]ની વસાહત બન્યું. 

સપ્તવર્ષીય યુદ્ધ બાદ બ્રિટિશરોએ હકાલપટ્ટી કરતાં, 1765માં સ્પેનના શાસન દરમિયાન એકેડિયા પ્રદેશના (હાલનું નોવા સ્કોટિયા, ન્યૂ બ્રુન્સવિક, અને પ્રિન્સ એડવર્ડ આયલેન્ડ, કેનેડા) સેંકડો હજારો ફ્રેન્ચભાષી લોકો લ્યુઇસિયાનામાં નિર્વાસિત બનીને આવ્યા.  હાલમાં એકેડિયાના તરીકે ઓળખાતા દક્ષિણપશ્ચિમ લ્યુઇસિયાનામાં આ લોકો આસાનીથી સ્થાયી થઇ ગયા.   વધુને વધુ કેથોલિક લોકોને વસાવવા આતુર સ્પેને એકેડિયાના નિર્વાસિતોને આવકાર આપ્યો. કેજન એકેડિયાના આ નિર્વાસિતોના વંશજ છે. 

સ્પેનિશ કેનેરી આયલેન્ડર્સ આયલેનોસ તરીકે ઓળખાતા હતા, તેઓ સ્પેનનાં કેનેરી આયલેન્ડ્સથી નિર્વાસન પામીને સ્પેનના તાજની હકૂમત હેઠળના લ્યુઈસિયાનામાં 1778 અને 1783ની વચ્ચેના ગાળામાં આવ્યા. 

1800માં, ફ્રાન્સના નેપોલિયન બોનાપાર્ટે સાન આઈલ્ડેફોન્સોની સંધિ દ્વારા સ્પેન પાસેથી લ્યુઇસિયાનાને હસ્તગત કર્યું. આ વ્યવસ્થાને બે વર્ષના ગાળા સુધી ગુપ્ત રાખવામાં આવી હતી.

=== ગુલામીમાં વૃદ્ધિ ===
1709માં, ફ્રાન્સના ધિરાણકાર એન્ટોઇન ક્રોઝેટે લ્યુઇસિયાનાના ફ્રાન્સની હેઠળના વિસ્તારમાં વાણિજ્યનો એકાધિકાર પ્રાપ્ત કર્યો. આ વિસ્તાર મેક્સિકોના અખાતથી લઇને હાલના ઈલિનોઇસ સુધીનો હતો. બ્રિટિશ ઇતિહાસકાર હ્યુ થોમસ લખે છે કે, “ક્રોઝેટને [[આફ્રિકા]]થી દર વર્ષે એક જહાજ ભરીને કાળા માણસો લાવવાની છૂટ આપવામાં આવી હતી.”&lt;ref&gt;''ધ સ્લેવ ટ્રેડઃ ધ સ્ટોરી ઓફ ધ એટલાન્ટિક સ્લેવ ટ્રેડ, 1440–1870''  હગ થોમસ દ્વારા 1997: સાઇમન અને શુસ્ટર પાનું 242-43&lt;/ref&gt;

1803માં [[ફ્રાન્સ|ફ્રાન્સે]] લ્યુઇસિયાના પ્રદેશનું યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સને વેચાણ કર્યું, તે સમયે ટૂંકમાં જ એવું સ્વીકારી લેવામાં આવ્યું હતું કે આફ્રિકાના ગુલામોને પડોશી મિસિસિપીમાં જે રીતે લાવવામાં આવતા હતા તેટલી જ સરળતાથી લાવી શકાશે. અમેરિકાના કાયદાનો આ ભંગ હતો, તેમ છતાં પણ આ પ્રથા સ્વીકારવામાં આવી.&lt;ref name=&quot;The Slave Trade p. 548&quot;&gt;''ધ સ્લેવ ટ્રેડઃ ધ સ્ટોરી ઓફ ધ એટલાન્ટિક સ્લેવ ટ્રેડ, 1440–1870''  હગ થોમસ દ્વારા 1997: સાઇમન અને શુસ્ટર પાનું 548.&lt;/ref&gt;  19મી સદીના આરંભિક ગાળામાં લ્યુઇસિયાના ખાંડનું નાનાપાયે ઉત્પાદન કરતું હતું, તેમછતાં આફ્રિકાથી જહાજ દ્વારા દક્ષિણ કેરોલિનામાં લાવીને  લ્યુઇસિયાનામાં વેચવામાં આવેલા આફ્રિકી ગુલામોને ખેતમાલિકોએ ખરીદ્યા બાદ લ્યુઇસિયાના ટૂંક સમયમાં જ ખાંડનું મોટું ઉત્પાદક બન્યું જ્યાં ખેતમાલિકો પોતાના બંધનમાં રહેલા મજૂરોને કોઇ ચૂકવણી કર્યા વિના જોરજૂલમથી તેમની પાસે શેરડીની ખેતી કરાવડાવતા. [[સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા|યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ]]ના રેપ. જેમ્સ હિલહાઉસ અને ચોપાનિયા લખનાર લેખક થોમસ પેઇને આ નવા હસ્તગત કરાયેલા પ્રદેશમાં ગુલામી વિરુદ્ધનાં પ્રવર્તમાન ફેડરલ કાયદાનો અમલ કરાવવાની માગણીઓ કરી હોવા છતાં,&lt;ref&gt;''ધ સ્લેવ ટ્રેડઃ ધ સ્ટોરી ઓફ ધ એટલાન્ટિક સ્લેવ ટ્રેડ, 1440–1870''  હગ થોમસ દ્વારા 1997:સાઇમન અને શુસ્ટર પાનું 548.&lt;/ref&gt; ગુલામી પ્રવર્તતી જ રહી કારણ કે તેના લીધે મજૂરીના નીચા ખર્ચે ભારે નફો થતો હતો.  લ્યુઇસિયાના પ્રદેશના છેલ્લાં સ્પેનિશ ગવર્નર લખે છે કે, “સાચે જ, લ્યુઇસિયાના માટે ગુલામો વિરુદ્ધ રહેવું અશક્ય છે” અને ગુલામોનો ઉપયોગ કરીને, આ વસાહત “સમૃદ્ધિ અને સંપત્તિ તરફ મોટી છલંગો ભરી રહી છે.”  &lt;ref name=&quot;The Slave Trade p. 548&quot;/&gt;

લ્યુઇસિયાનામાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના સૌપ્રથમ ગવર્નર વિલિયમ ક્લેઇબોર્ને જણાવ્યું હતું કે, ગુલામ મજૂરોની જરૂર છે, કારણ કે આ બિનઆરોગ્યપ્રદ વાતાવરણમાં બિનગુલામ ગોરાં મજૂરો ટકી શકે નહિં.  &lt;ref&gt;''ધ સ્લેવ ટ્રેડઃ ધ સ્ટોરી ઓફ ધ એટલાન્ટિક સ્લેવ ટ્રેડ, 1440–1870''  હગ થોમસ દ્વારા 1997: સાઇમન અને શુસ્ટર પાનું 549.&lt;/ref&gt;હ્યુ થોમસ વધુમાં લખે છે કે, “લ્યુઇસિયાનામાં ક્લેઇબોર્નને માનવ હેરફેરને નાબૂદ કરવાની સત્તા હતી, તેમછતાં તે આમ કરવામાં અસમર્થ હતો.” 

=== હૈતીમાંથી હિજરત અને પ્રભાવ ===
પિઅરે લૌસ્સેટ (લ્યુઇસિયાનામાં ફ્રાન્સના મંત્રી, 1718): “એન્ટિલિસમાં અમારી તમામ વસાહતો પૈકી, સેન્ટ-ડોમિન્ગ્યુ એક એવી વસાહત છે કે જ્યાંની માનસિકતા અને રીતિરિવાજોનો લ્યુઇસિયાના પર સૌથી વધુ પ્રભાવ છે.” 

18મી સદી દરમિયાન લ્યુઇસિયાના અને તેની કેરેબિયન પેરેન્ટ વસાહત (હેઇતી) ગાઢ સંબંધો વિકસાવ્યા હતા, સમુદ્રી વેપાર પર કેન્દ્રીકરણ કર્યું હતું, મૂડી અને માહિતીનું આદાનપ્રદાન, તથા વસાહતીઓનું સ્થળાંતર થયુ હતું. આ પ્રારંભથી લઇને, હેઇતીના લોકોએ લ્યુઈસિયાનાનાં રાજકારણ, લોકો, ધર્મ અને સંસ્કૃતિ પર ઊંડો પ્રભાવ પાડ્યો છે.  ટાપુ ઉપર ગુલામી વિરુદ્ધના ષડયંત્રો અને બળવાઓના પ્રતિસાદરૂપે, આ વસાહતના અધિકારીઓએ 1763માં ગુલામ સંત ડોમિન્ગ્યુઅન્સના પ્રવેશ સામે પ્રતિબંધ મૂકી દીધો.  અમેરિકા અને ફ્રાન્સની ક્રાંતિઓના સંપૂર્ણ યુગ દરમિયાન બળવાખોર ગતિવિધિઓએ લ્યુઇસિયાનાના ગુલામોના વેપાર અને પરદેશગમનની નીતિઓ ઉપર પ્રભાવ પાડવાનો ચાલુ રાખ્યો.

આ બે લોકશાહી સંગ્રામે સ્પેનના લોકોના દિલોમાં ડર પેસાડી દીધો, જેઓએ 1763થી 1800 સુધી લ્યુઇસિયાના પર શાસન કર્યું હતું.  પોતાની વસાહતને લોકશાહી ક્રાંતિના પ્રસારથી અલિપ્ત રાખવા માટેના એક વ્યર્થ પ્રયાસરૂપે તેમને જે રાજદ્રોહી ગતિવિધિ લાગતી તેને બંધ પાડી દીધી અને વિધ્વંસક સામગ્રીઓ પર પ્રતિબંધ મૂકી દીધો.  મે 1790માં, ફ્રેન્ચ વેસ્ટ ઇન્ડિઝથી ગુલામ અને મુક્ત કાળા માણસોના પ્રવેશ પર એક શાહી આદેશ દ્વારા પ્રતિબંધ લગાવી દેવાયો. એક વર્ષ બાદ, ઇતિહાસનો સૌપ્રથમ ગુલામ બળવો શરૂ થયો, જેને પગલે આખરે [[હૈતી|હેઈતી]]ની સ્થાપના થવાની હતી.&lt;ref&gt;&quot;[http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+ht0017) ધ સ્લેવ રિબેલિયન ઓફ 1791]&quot;. લાઈબ્રેરી ઓફ કાગ્રેસ કન્ટ્રી સ્ટડીઝ.&lt;/ref&gt; 

સેન્ટ ડોમિન્ગ્યુમાં બળવાને કારણે વ્યાપકપણે બહુજાતિય હિજરત થઈ: ફ્રેન્ચ લોકો કાબુમા રાખેલા ગુલામો સાથે ભાગી છૂટ્યાં; અન્ય સંખ્યાબંધ મુક્ત લોકોએ પણ એવું જ કર્યું, તે પૈકીના અમુક તો પોતે જ ગુલામોના માલિક હતા. તે ઉપરાંત 1793માં, અચાનક લાગેલી એક આગે મુખ્ય શહેર કેપ ફ્રાન્સિયસ (હાલનું કૅપ હૈતિયન)ના બે તૃતીયાંશ હિસ્સાનો નાશ કર્યો, અને લગભગ દસ હજાર લોકો આ ટાપુ છોડી ગયા. ક્રાંતિ, વિદેશી આક્રમણો અને આંતરવિગ્રહના આગામી દશકોમાં, વધુ હજારો લોકો આ ઉકળતા ચરું જેવી પરિસ્થિતિમાંથી છટકી ગયા.  ઘણા લોકો પૂર્વમાં સેન્ટો ડોમિન્ગો (હાલનું ડોમિનિકન રિપબ્લિક) અથવા નજીકના કેરેબિયન ટાપુઓ પર ચાલ્યા ગયા.  [[ઉત્તર અમેરિકા]]માં, અને ખાસ કરીને ન્યૂ યોર્ક, બાલ્ટિમોર (જુલાઈ 1793માં ત્યાં ત્રેપ્પન જહાજો ગયા હતા), ફિલાડેલ્ફિયા, નોર્ફોક, ચાર્લ્સટન અને સવાનાહ તેમજ સ્પેનિશ ફ્લોરિ઼ડામાં ગોરા અને કાળાં સહિતના મોટી સંખ્યામાં લોકોએ આશ્રય મેળવ્યો. નિર્વાસિત ગતિવિધિએ દક્ષિણ લ્યુઇસિયાનામાં જેટલો તીવ્ર પ્રભાવ પાડ્યો હતો તેટલો આ ભૂખંડમાં ક્યાંય નહોતો. 
[[ચિત્ર:Anonymous portrait of Jean Lafitte, early 19th century, Rosenberg Library, Galveston, Texas.JPG|thumb|180px|ન્યૂ ઓર્લિયન્સમાં કાર્યરત ફ્રેન્ચ ચાંચિયા જિન લાફાયેતનો જન્મ 1782ની આસપાસમાં પોર્ટ-ઓ-પ્રિન્સ ખાતે થયો હતો&lt;ref&gt;સેવિંગ ન્યૂ ઓર્લિયન્સ, સ્મિથસોનિયન સામયિક, ઓગસ્ટ 2006. સુધારો 2010-02-16.&lt;/ref&gt;]]
1791 અને 1803ની વચ્ચેના ગાળામાં, ન્યૂ ઓર્લિયન્સમાં તેર હજાર નિર્વાસિતોનું આગમન થયું હતું. સત્તાવાળાઓને એવી ચિંતા હતી કે તે પૈકીના કેટલાક “રાજદ્રોહી” વિચારો સાથે આવ્યા હતા.  1795ની પાનખરમાં, પોઇન્ટે કુપીમાં બળવાખોરીનો પ્રયાસ જોવા મળ્યો જેમાં બાગાયતકારોના ઘર બાળી નાખવામાં આવ્યા હતા.  આ બનાવ બાદ, સેન્ટ ડોમિન્ગ્યુના એક વ્યક્તિ લ્યુઇસ બેનોઇટને &quot;વસાહતમાં વિનાશ વેરનારા ક્રાંતિકારી વિચારો વડે રંગાયેલો&quot; હોવાના આરોપસર દેશનિકાલ આપવામાં આવ્યો હતો.   પોઇન્ટે કુપી અને જર્મન કોસ્ટ પર ચાલુ રહેલી અશાંતિએ 1796ની પાનખર ઋતુમાં ગુલામીના સંપૂર્ણ વેપારને બંધ કરવાના નિર્ણય પાછળ મહત્વનું યોગદાન આપ્યું હતું. 

1800માં, લ્યુઇસિયાનાનાં અધિકારીઓએ તેને પુનઃ શરૂ કરવા ચર્ચા કરી, પરંતુ સેન્ટ ડોમિન્ગ્યુના કાળાઓને પ્રવેશમાંથી બહાર રાખવા માટે તેઓ સંમત થયા. તેમણે ફ્રેન્ચ વેસ્ટ ઇન્ડિઝના કાળા અને ગોરા બળવાખોરોની ઉપસ્થિતિની પણ નોંધ લીધી જેઓ &quot;અમારા નિગ્રોમાં ખતરનાક વિચારધારાનું આરોપણ કરી રહ્યાં હતા.&quot; તેમના કરતા ફક્ત પાંચ વર્ષ પૂર્વેના ગુલામો કરતા આ ગુલામો વધુ &quot;ઉદ્ધત&quot;, &quot;બેકાબૂ&quot;, અને &quot;શિરજોર&quot; જણાય છે. 

એ જ વર્ષે, સ્પેઇને લ્યુઇસિયાના પાછું ફ્રાન્સને આપી દીધું, અને બાગાયતકારો બળવાખોરીના ડર વચ્ચે જીવતા જ રહ્યાં. ભાવિ શહેનશાહ નેપોલિયન બોનાપાર્ટએ આ વસાહતનું યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સને 1803માં વેચાણ કરી દીધું કારણ કે સેન્ટ ડોમિન્ગ્યુ વિરુદ્ધની તેના સંપૂર્ણ નિષ્ફળતાકારક હુમલાએ તેના નાણાં ભંડોળ અને સૈન્યની હાલત પાતળી બનાવી દીધી હતી, આ ઘટના બાદ આ ટાપુની લ્યુઇસિયાનામાં પડતી અસરો વધુ બિહામણી બની.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.inmotionaame.org/migrations/topic.cfm;jsessionid=f8303469141230638453792?migration=5&amp;topic=2&amp;bhcp=1 |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2021-09-09 |archive-date=2021-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225063309/http://www.inmotionaame.org/migrations/topic.cfm;jsessionid=f8303469141230638453792?migration=5&amp;topic=2&amp;bhcp=1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ દ્વારા ખરીદી ===
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે 1783માં જ્યારે ગ્રેટ બ્રિટનથી સ્વતંત્રતા મેળવી ત્યારે, તેની સૌથી મોટી ચિંતા યુરોપિયન સત્તાને પોતાની પશ્ચિમી સરહદે સીમિત રાખવાની હતી, અને મિસિસિપી નદી પર નિરંકુશ આધિપત્ય પ્રાપ્ત કરવાની જરૂર હતી.  અમેરિકાના વસાહતીઓ પશ્ચિમમાં જતા, તેમને એવું લાગ્યું કે ચીજવસ્તુઓને પૂર્વમાં લઇ જવા માટે એપ્પાલાચિયન પર્વતમાળા અવરોધરૂપ છે.  ચીજવસ્તુઓનું વહન કરવા માટે ફ્લેટબોટ એક સરળમાં સરળ રસ્તો હતો જેથી ચીજવસ્તુઓને જળમાર્ગ દ્વારા ઓહિયો અને મિસિસિપી નદી થઇ ન્યૂ ઓર્લિયન્સના બંદરે લઇ જઇ શકાય, અને ત્યાંથી ચીજવસ્તુઓને સમુદ્રમાં જનારા જહાજોમાં ચઢાવી શકાય.  આ માર્ગમાં એક સમસ્યા હતી કે મિસિસિપી નદીની નીચે નાશેઝની બન્ને તરફના કિનારાઓની માલિકી સ્પેન ધરાવતું હતું.  લ્યુઇસિયાનામાં નેપોલિયનની મહત્વકાંક્ષામાં કેરેબિયન ખાંડના વેપારને કેન્દ્રમાં ધરાવતું એક નવું સામ્રાજ્ય રચવાનો સમાવેશ થતો હતો.  1800ની એમિન્સની સંધિની શરતો અનુસાર, ગ્રેટ બ્રિટને માર્ટિન્ક્યુ અને ગુઆદાલોપ ટાપુની માલિકી ફ્રાન્સને પરત આપવાની હતી. નેપોલિયન લ્યુઇસિયાનાને સુગર આયલેન્ડ્સ માટેના ડેપો અને યુ.એસ. વસાહતો વચ્ચેના અનામત સ્થળ તરીકે જોતો હતો.  ઓક્ટોબર 1801માં, તેણે મહત્વપૂર્ણ ગણાતા સેન્ટો ડોમિગો ટાપુને જીતી લેવા માટે વિશાળ લશ્કરી દળો મોકલ્યા અને ગુલામીપ્રથાને પુનઃ દાખલ કરી, જે 1792-3માં ગુલામ વિદ્રોહ બાદ સેન્ટ ડોમિન્ગ્યુમાંથી નાબૂદ થઇ ગઇ હતી, અને 1794માં ફ્રાન્સની વસાહતોમાંથી ગુલામીપ્રથાને કાયદાકીય તથા બંધારણીય રીતે નાબૂદ કરવામાં આવી હતી.

નેપોલિયનના સાળાં લેક્લેર્કની આગેવાની હેઠળના ફ્રેન્ચ લશ્કરને સેન્ટ ડોમિન્ગ્યુની મોટાભાગની વસતીના પુનઃ-ગુલામીકરણનો વિરોધ કરતા દળો દ્વારા સજ્જડ હારનો સામનો કરવો પડતાં, નેપોલિયને લ્યુઇસિયાના વેચી નાખવાનો નિર્ણય કર્યો.
[[ચિત્ર:Louisiana state welcome sign.jpg|thumb|લ્યુઇસિયાનાના દ્વિભાષી રાજયના આવકારનું ચિહ્ન તેના ફ્રેન્ચ વારસાની ઓળખ છે]]
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના ત્રીજા પ્રમુખ થોમસ જેફરસન અમેરિકામાં ફ્રાન્સની વસાહતોની પુનઃસ્થાપના કરવાની નેપોલિયનની યોજનાઓથી પરેશાન હતા. ન્યૂ ઓર્લિયન્સની માલિકી ધરાવતો, નેપોલિયન કોઇ પણ ઘડીએ અમેરિકામાં આવતી મિસિસિપી નદી બંધ કરીને અમેરિકાના વાણિજ્યને અસર કરી શકે તેમ હતો. ફ્રાન્સમાં રહેલા અમેરિકાના પ્રધાન રોબર્ટ આર. લિવિન્ગ્સ્ટનને જેફરસને ન્યૂ ઓર્લિયન્સ શહેર, મિસિસિપી નદીનો પૂર્વીય તટનો હિસ્સો અને અમેરિકા વાણિજ્ય માટે આ નદીનો વિનામૂલ્યે ઉપયોગ કરી શકે તે માટે ખરીદીની વાટાઘાટ કરવાની સત્તા આપી. લિવિન્ગ્સ્ટનને 2 મિલિયન સુધીની ચૂકવણી કરવાની સત્તા આપવામાં આવી હતી.

લ્યુઇસિયાના હજુ સુધી ફ્રાન્સની માલિકી હેઠળ આવ્યું નહોતું, અને સ્પેન સાથેની નેપોલિયનની સીમા અંગેની સંધિની વાત ગુપ્ત રાખવામાં આવી હતી.  18 ઓક્ટોબર, 1802ના રોજ, જો કે, લ્યુઇસિયાનાના એક્ટિંગ ઇન્ટેન્ડન્ટ જુઆન વેન્ચુરા મોરાલેસે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના તમામ કાર્ગોનો ન્યૂ ઓર્લિયન્સમાં થોભવાનો અધિકાર રદ કરવાનો સ્પેનનો ઇરાદો જાહેર કરી દીધો.   આ મહત્વના બંદરના દરવાજા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ માટે બંધ કરી દેવાતા ગુસ્સો અને ગભરાટ વ્યાપી ગયો.  પશ્ચિમમાં ચાલતો વેપાર રીતસર થંભી ગયો. ઇતિહાસકારો એવું માને છે કે રાઇટ ઓફ ડિપોઝીટ રદ કરવાનું પગલું અમેરિકનો દ્વારા પોર્ટના કરાતા દુરુપયોગ, ખાસ કરીને દાણચોરીને આભારી હતું, અને તે સમયે માનવામાં આવતું હતું તેમ આ ફ્રાન્સનું કોઇ કારસ્તાન નહોતું.   પ્રમુખ જેફરસને ફ્રાન્સ સાથે યુદ્ધ માટેના લોકોના દબાણની અવગણના કરી, અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ માટે ન્યૂ ઓર્લિયન્સ પ્રાપ્ત કરવામાં સહાય માટે જૅમ્સ મનરોની  નેપોલિયન માટેના ખાસ દૂત તરીકે નિમણૂંક કરી.  જેફરસને સત્તાવાર ખર્ચને પણ વધારીને 10 મિલિયન ડોલર કરી દીધો. 

જોકે, 11 એપ્રિલ, 1803ના રોજ, ફ્રાન્સના વિદેશ પ્રધાન ટેલિરેન્ડે લિવિન્ગ્સ્ટનને ચોંકાવી મૂક્યા અને માત્ર ન્યૂ ઓર્લિયન્સ જ નહિ, પરંતુ આસપાસના વિસ્તાર સહિત '''સમગ્ર'''  લ્યુઇસિયાના માટે અમેરિકા કેટલી રકમ ચૂકવવા તૈયાર છે (આમાં લિવિન્ગ્સ્ટનની સૂચનાઓનો પણ સમાવેશ થઇ જતો હતો).  મનરો એક વાતે લિવિન્ગ્સ્ટન સાથે સંમત થતા હતા કે નેપોલિયન કોઇ પણ ઘડીએ આ પ્રસ્તાવને પરત ખેંચી લે અને તેઓ ન્યૂ ઓર્લિયન્સનો ઈચ્છિત વિસ્તાર પ્રાપ્ત કરી ન શકે એવું બની શકે છે, તેમજ પ્રમુખ જેફરસન તરફથી પરવાનગી આવવામાં મહિનાઓ લાગી શકે તેમ હતા, આથી લિવિન્ગ્સ્ટન અને મનરોએ તાત્કાલિકપણે વાટાઘાટો શરૂ કરવાનો નિર્ણય કર્યો.    30 એપ્રિલ સુધીમાં, તેમણે 8,28,000 ચોરસમાઇલનો સમગ્ર લ્યુઇસિયાના પ્રદેશ 60 મિલિયન ફ્રાન્ક (લગભગ 15 મિલિયન અમેરિકન ડોલર)ની કિંમતે ખરીદી લેવા માટેનો સોદો સંપન્ન કર્યો.  આ રકમનો અમુક હિસ્સાનો ફ્રાન્સ દ્વારા અમેરિકા પાસે લેવાની નીકળતા દેવાની પતાવટ કરવામાં ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો.  ચૂકવણી યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ બોન્ડ્સમાં કરવામાં આવી, જેનું નેપોલિયને [[નેધરલેંડ|ડચ]] કંપની હોપ એન્ડ કંપની અને બ્રિટિશ બેન્કિંગ હાઉસ ઓફ બૅરિંગમાં પ્રતિ 100 ડોલરના યુનિટદીઠ સાડા સિત્યાશીના ડિસ્કાઉન્ટ સાથે મૂળકિંમતે વેચાણ કર્યું.   પરિણામસ્વરૂપે, ફ્રાન્સને લ્યુઇસિયાના માટે માત્ર 8,831,250 ડોલર જ રોકડસ્વરૂપે મળ્યાં.

કર્તવ્યનિષ્ઠ ઈંગ્લિશ બૅન્કર એલેક્ઝેન્ડર બેરિંગને પેરિસમાં માર્બોઇસ સાથે ચર્ચા યોજાઇ, તેણે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ જઇને બોન્ડ્સ મેળવ્યાં અને તેને બ્રિટન લઇ ગયો, અને નાણાં સાથે ફ્રાન્સ પરત ફર્યો- આ નાણાંનો ઉપયોગ નેપોલિયને બૅરિંગના પોતાના દેશની સામે યુદ્ધ કરવા માટે જ ઉપયોગ કર્યો. 

જ્યારે આ ખરીદીના સમાચાર યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પહોંચ્યા, ત્યારે જેફરસનને નવાઇ લાગી હતી. તેમણે બંદરીય શહેરની ખરીદી માટે 10 મિલિયન ડોલરનો ખર્ચ કરવાની સત્તા આપી હતી, અને તેના બદલે એવો સોદો મળ્યો કે જેના કારણે સરકારે 15 મિલિયન ડોલર ખર્ચવા પડે એમ હતા, એ પણ એવી જમીન માટે કે જેનું કદ દેશના કદ કરતા બમણું હતું.  ફેડરલિસ્ટ પાર્ટીમાં રહેલા જેફરસનનાં રાજનૈતિક વિરોધીઓએ એવી દલીલ કરી કે લ્યુઇસિયાનાની ખરીદી એક મૂલ્યવિહીન રણની ખરીદીને તૂલ્ય છે, અને બંધારણ નવી જમીન ખરીદવાની અથવા તો સેનેટની મંજૂરી વિના સંધિઓ માટે વાટાઘાટ કરવાની પરવાનગી આપતું નથી.  વિરોધીઓને ખરેખર ચિંતિત કરનારી બાબત એ હતી કે લ્યુઇસિયાના પ્રદેશમાંથી આકાર પામનારા નવા રાજ્યો કોન્ગ્રેસમાં પશ્ચિમી અને દક્ષિણી હિતોને ચોક્કસપણે મજબૂત બનાવશે, અને રાષ્ટ્રની બાબતોમાં ન્યૂ ઈન્ગ્લેન્ડના ફેડરલિસ્ટ્સના પ્રભાવમાં વધુ ઘટાડો કરશે.  પ્રમુખ જેફરસન પશ્ચિમ તરફના વિસ્તરણને ઉત્સાહપૂર્વક ટેકો આપી રહ્યાં હતા, અને આ સંધિને મજબૂતપણે તેમનો ટેકો આપ્યો હતો.  ફેડરાલિસ્ટોને વાંધો હોવા છતાં, યુ.એસ. સેનેટે 30 ઓક્ટોબર, 1803ના રોજ લ્યુઈસિયાનાની સંધિને બહાલી આપી.

29 નવેમ્બર, 1803ના રોજ ન્યૂ ઓર્લિયન્સમાં તબદિલીનો સમારોહ યોજાયો. લ્યુઇસિયાના પ્રદેશને ક્યારેય સત્તાવારપણે ફ્રાન્સને સુપરત કરાયો નહોતો, તેથી સ્પેને પોતાનો રાષ્ટ્રધ્વજ ઉતાર્યો, અને ફ્રાન્સે પોતાનો ધ્વજ ફરકાવ્યો. ત્યારપછીના દિવસે, જનરલ જેમ્સ વિલ્કિન્સને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ વતી ન્યૂ ઓર્લિયન્સનો કબ્જો સ્વીકાર્યો.  9 માર્ચ, 1804ના રોજ સેન્ટ લ્યુઇસમાં પણ આવો જ એક સમારોહ યોજાયો, જેમાં નદી નજીક સ્પેનના રાષ્ટ્રધ્વજના સ્થાને ફ્રાન્સનો ત્રિરંગો ફરકાવવામાં આવ્યો.  ત્યારપછીના દિવસે, ફર્સ્ટ યુ.એસ. આર્ટિલરીના કેપ્ટન આમોસ સ્ટોડાર્ડે પોતાના સૈનિકોને નગરમાં કૂચ કરાવી ગયા અને કિલ્લાના ધ્વજદંડ પર અમેરિકાનો ધ્વજ લહેરાવ્યો હતો.  લ્યુઇસિયાનાના પ્રદેશને સત્તાવારપણે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની સરકારને તબદિલ કરવામાં આવ્યો, યુ.એસ. સરકારના પ્રતિનિધિ મેરિવૅધર લ્યુઇસ હતા.

લ્યુઇસિયાના પ્રદેશને એકરદીઠ 3 સેન્ટથી પણ ઓછાં ભાવે ખરીદવામાં આવ્યો, જે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના કદ કરતા બમણો હતો. આ તબદિલી એક પણ યુદ્ધ અથવા એક પણ અમેરિકન નાગરિકની જાનહાનિ થયા વિના થઇ હતી, અને આ તબદિલીએ પ્રદેશની ખરીદી માટે એક પૂર્વઆધાર સ્થાપિત કરી આપ્યો હતો. આ ઘટનાક્રમે પેસિફીક સુધી સંપૂર્ણ ભૂખંડમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના વિસ્તરણનો માર્ગ ખોલી આપ્યો.

== વસ્તી-વિષયક માહિતી ==
[[ચિત્ર:Louisiana population map.png|right|thumb|લ્યુઇસિયાનાની વસ્તી ગીચતાનો નકશો.]]
{{USCensusPop
| 1810 = 76556
| 1820 = 153407
| 1830 = 215739
| 1840 = 352411
| 1850 = 517762
| 1860 = 708002
| 1870 = 726915
| 1880 = 939946
| 1890 = 1118588
| 1900 = 1381625
| 1910 = 1656388
| 1920 = 1798509
| 1930 = 2101593
| 1940 = 2363516
| 1950 = 2683516
| 1960 = 3257022
| 1970 = 3641306
| 1980 = 4205900
| 1990 = 4219973
| 2000 = 4468976
| estyear = 2008
| estimate = 4410796
| estref = &lt;ref name=08CenEst/&gt;
}}
જુલાઈ 2005ની સ્થિતિએ (કેટરીના અને રીટા વાવાઝોડાને કારણે જમીન ધસી પડવાના બનાવો પહેલાં) લ્યુઇસિયાનાની વસતિ 4,523,628 હોવાનો અંદાજ હતો, જે અગાઉના વર્ષની સરખામણીએ 16,943 અથવા 0.4 ટકાનો અને 2000થી 54.670 અથવા 1.2 ટકાનો વધારો દર્શાવે છે. જેમાં છેલ્લી વસતિ ગણતરી બાદથી 129,889 લોકો (350,818 જન્મમાંથી 220,929 મૃત્યુ બાદ કરતાં) ના કુદરતી વધારાનો તથા 69,373 લોકોના શહેરમાંથી સ્થળાંતરને કારણ થયેલા ઘટાડાનો સમાવેશ થાય છે. અમેરિકાથી બહારના લોકો આવવાને કારણે 20,174 લોકોનો વધારો થયો અને દેશમાં અન્ય સ્થળોએ થયેલા સ્થળાંતરને કારણે વસતિમાં 89,547 લોકોનો ચોખ્ખો ઘટાડો નોંધાયો. શહેરની વસતિ ગીચતા 102.6 લોકો પ્રતિ ચોરસ કિલોમીટર છે.&lt;ref&gt;[Title=The New York Times 2008 Almanac|Author=edited by John W. Wright|Date=2007|Page=178]&lt;/ref&gt;

લ્યુઇસિયાનાનું વસતિ કેન્દ્ર ન્યૂ રોડ્સ શહેરમાં પોઈન્ટ કૌપી પેરીશ ખાતે આવેલું છે.&lt;ref&gt;{{cite web | title = Population and Population Centers by State – 2000 | publisher = United States Census Bureau | access-date = 2008-12-05 | url = http://www.census.gov/geo/www/cenpop/statecenters.txt}}&lt;/ref&gt;

2000ની અમેરિકાની વસતિ ગણતરી પ્રમાણે પાંચ કે તેથી વધારે વર્ષના લોકોમાંથી 4.7 ટકા લોકો ઘરે ફ્રેન્ચ અથવા કેજૂન ફ્રેન્ચ ભાષા, જયારે 2.5 લોકો સ્પેનિશ ભાષા બોલે છે [http://www.mla.org/map_data_results&amp;amp;state_id=22&amp;amp;mode=state_tops] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111040508/http://www.mla.org/map_data_results%26state_id%3D22%26mode%3Dstate_tops |date=2012-01-11 }}.

=== કેજૂન અને ક્રેઓલ વસતિ ===
ફ્રેન્ચ મૂળના કેજૂન્સ અને ક્રેઓલ્સ લોકો રાજયના દક્ષિણ ભાગમાં પ્રભુત્ત્વ ધરાવે છે. લ્યુઇસિયાના કેજૂન લોકો હાલના કેનેડિયન પ્રદેશો ન્યૂ બ્રૂન્સિવક, નોવા સ્કોટીયા અને પ્રિન્સ એડવર્ડ આઈલેન્ડ, જે અગાઉ વસાહતી (કોલોનિયલ) ફ્રેન્ચ અકાડિયા તરીકે ઓળખાતા પ્રદેશના ફ્રેન્ચ ભાષા બોલતા અકાડિયાન લોકોના વંશજો છે. 20મી સદી સુધી કેજૂન લોકો દક્ષિણ લ્યુઇસિયાનાના કિચડવાળા પ્રદેશોમાં અળગા જ રહ્યા.&lt;ref&gt;&quot;[http://www.iocp.info/articles/The%20Cajuns%20And%20The%20Creoles.htm ધ કેજૂન્સ એન્ડ ધ ક્રિઓલ્સ]&quot;&lt;/ref&gt; 20મી સદીના પ્રારંભમાં કેજૂન ફ્રેન્ચ ભાષાના શાળામાં ઉપયોગ સામે પ્રતિબંધ ફરમાવીને કેજૂન સંસ્કૃતિને દબાવી દેવાના પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા હતા.&lt;ref&gt;ટિડવેલ, માઈકલ ''બેયૂ ફેરવેલઃ ધ રિચ લાઈફ એન્ડ ટ્રેજિક ડેથ ઓફ લ્યુઇસિયાનાઝ કજૂન કોસ્ટ'' . વિન્ટેજ ડિપાર્ચર્સઃ ન્યૂયોર્ક, 2004.&lt;/ref&gt;

લ્યુઇસિયાનાના ક્રેઓલ લોકો બે જાતિવાદી વિભાગોમાં વહેંચાયેલા છે. ક્રેઓલ શબ્દ પ્રથમ લ્યુઇસિયાના જયારે ફ્રેન્ચ વસાહત હતું ત્યારે તેમાં જન્મેલા ફ્રેન્ચ વસાહતીઓને માટે ઉપયોગમાં લેવામાં આવ્યો હતો. મૂળવતનીઓ માટેનો સ્પેનિશ શબ્દ ''ક્રિઓલો''  છે. પરદેશીઓના આગમન અને વસવાટની પેટર્નને કારણે ગોરા ક્રેઓલ્સ ખાસ કરીને ફ્રેન્ચ અને સ્પેનિશ વંશજો છે. લ્યુઇસિયાનામાં ગુલામોની વસતિ વધતાં ગુલામ કાળા લોકો પણ હતા જેને પણ ક્રેઓલ્સ કહી શકાય કારણ કે તેઓ પણ વસાહતમાં જન્મ્યા હતા.

જો કે લ્યુઇસિયાના ક્રેઓલ્સનો ખાસ અર્થ રંગથી મુકત લોકો (''જેન્સ દી કલર લિબરેસ'' )સાથે સંકળાયેલો છે, જે દક્ષિણ લ્યુઇસિયાના અને ન્યૂ ઓરલેન્સ પ્રદેશમાં સ્થાયી થયેલા સામાન્ય રીતે ત્રીજા વર્ગના મિશ્રજાતિના લોકો હતા. આ જૂથ ફ્રેન્ચ અને સ્પેનિશ રાજયસત્તા દરમિયાન વસાહતી પુરુષો અને ગુલામ સ્ત્રીઓ, મોટાભાગે આફ્રિકન, વચ્ચેના સંબંધોના પ્રથમ વંશજોનું બનેલું હતું.  સમય જતાં, વસાહતી પુરુષોએ  કાળી અથવા મિશ્રજાતિની સ્ત્રીઓને જોડીદાર તરીકે પસંદ કરી. જો તેમના સાથીદાર અને બાળકો ગુલામ હોય તો પુરુષો ઘણી વખત તેમને મુકત કરતાં હતા. આ વ્યવસ્થાને ન્યૂ ઓરલેન્સમાં પ્લેકેજ તરીકે ઔપચારિકતા આપવામાં આવી જે ઘણી વખત યુવાન સ્ત્રીઓ માટે મિલકતની અને તેમના બાળકો માટે અથવા તો આખરે પુત્રોના શિક્ષણની વ્યવસ્થા સાથે સંકળાયેલી હતી. ફ્રેન્ચ અને સ્પેનિશ રાજ્યકાળ દરમિયાન ક્રેઓલ્સ, જે કાળા લોકો હતા તેમણે અનોખા વર્ગનું સર્જન કર્યું - ઘણાં લોકો શિક્ષિત હતા અને સમૃદ્ધ મિલકતના માલિકો અથવા કલાકારો બન્યા અને તેઓ રાજકિય રીતે પણ સક્રિય હતા. ઘણી વખત આ મિશ્રજાતિના ક્રેઓલ્સ અંદરો-અંદર લગ્ન કરતા હતા. તેઓ ફ્રેન્ચ અને સ્પેનિશ વંશજો અને ગુલામ આફ્રિકનોના સમૂહ વચ્ચેના વર્ગમાં સ્થાન પામતા હતા.

હૈતિયન ક્રાંતિ પછી ફ્રેન્ચ બોલતા શરણાર્થીઓ અને હૈતીમાંથી આવતા લોકોને કારણે ન્યૂ ઓરલેન્સ અને લ્યુઇસિયાનામાં મુકત કાળા લોકોના વર્ગમાં વધારો થયો. તે જ સમયે, ફ્રેન્ચ બોલતા ગોરાઓ પણ શહેરમાં દાખલ થયા, જેમાંથી કેટલાક તેમની સાથે ગુલામો પણ લાવ્યા, જે હૈતીમાં મોટાભાગે આફ્રિકાના મૂળવતની હતા. 1809માં લગભગ 10,000 જેટલા શરણાર્થીઓ પ્રથમ કયુબામાં ભાગી ગયા હતા ત્યાંથી ''એન માસ '' ન્યૂ ઓરલેન્સમાં સ્થાયી થવા માટે સેન્ટ-ડોમિંગ્યુમાં આવ્યા હતા.&lt;ref&gt;[http://www.thenation.com/doc/20081229/jelly-schapiro/single &quot;ઇન કોન્ગો સ્ક્વેરઃ કોનોનીયલ ન્યૂ ઓર્લિયન્સ&quot;], ''ધ નેશન'' , 2008-12-10.&lt;/ref&gt; તેમણે શહેરની વસતિ લગભગ બમણી કરી દીધી અને ઘણી પેઢીઓ સુધી ફ્રેન્ચ ભાષા અને સંસ્કૃતિને જાળવી રાખવામાં મદદ કરી.&lt;ref&gt;[http://ccet.louisiana.edu/tourism/cultural/The_People/haitian.html હૈતીયન્સ], સેન્ટર ફોર કલ્ચરલ એન્ડ ઈકો-ટુરિઝમ, યુનિર્વિસટી ઓફ લ્યુઇસિયાના. સુધારો 2010-02-16.&lt;/ref&gt;

આજે કાળા ક્રેઓલ્સ સામાન્ય રીતે આફ્રિકન, ફ્રેન્ચ, સ્પેનિશ અને મૂળ અમેરિકન વારસો ધરાવે છે, જે ફ્રેન્ચ અથવા ક્રેઓલ ભાષા બોલતા વાતાવરણ અને સંસ્કૃતિમાં ઉછર્યા છે. કાળા ક્રેઓલ્સનો અલગ દરજજો અમેરિકાએ લ્યુઇસિયાના પર્ચેઝ કરાર કર્યો અને તે પછી ખાસ કરીને અમેરિકન આંતરવિગ્રહ બાદ દૂર કરવામાં આવ્યો.  પ્રભુત્વ પ્રસ્થાપિત કરવાના પ્રયાસોએ તેમને સમાજને કાળા અને ગોરા એમ બે ભાગમાં વિભાજીત કરવા પ્રેર્યા.  આંતરવિગ્રહ પહેલાં પેઢીઓથી મુકત હતા તેવા ક્રેઓલ્સે તેમનો મોભો ગુમાવ્યો.

=== આફ્રિકી-અમેરિકી ===
લ્યુઇસિયાનાની વસતિ અમેરિકામાં તેના પાડોશી રાજય મિસિસિપી (36.6 %) પછી બીજા નંબરની સૌથી વધારે કાળા અમેરિકનોની (32.5 %) વસતિ ધરાવે છે.

વસતિ ગણતરીના સત્તાવાર આંકડાઓ આફ્રિકન પૂર્વજો ધરાવતા લોકોમાં કોઈ ભેદ દર્શાવતા નથી. તેના પરીણામ સ્વરૂપે, લ્યુઇસિયાનામાં અંગ્રેજી બોલતા વારસા અને ફ્રેન્ચ બોલતા વારસા વચ્ચે કોઈ જ ભેદ દર્શાવવામાં આવ્યો નથી. 

કાળા ક્રેઓલ્સ, ફ્રેન્ચ, આફ્રિકન અને નેટીવ અમેરિકન વારસો ધરાવતા લ્યુઇસિયાનામાં કાળા અમેરિકનો, રાજયના  દક્ષિણપૂર્વ, મધ્ય, અને ઉત્તરીય ભાગો ખાસ કરીને મિસિસિપી નદીની ખીણની સમાંતર આવેલી વસાહતોમાં પ્રભુત્ત્વ ધરાવે છે.

=== યુરોપીયન અમેરિકનો ===
દક્ષિણ અમેરિકનથી આવેલા ગોરાઓ ઉત્તરીય લ્યુઇસિયાનામાં પ્રભુત્ત્વ ધરાવે છે. આ લોકો ખાસ કરીને અંગ્રેજી, ફ્રેન્ચ, વેલ્શ, અને સ્કોટ્સ આઈરીશ ભૂતકાળ ધરાવે છે અને પાડોશી અમેરિકન રાજયો સાથે મોટાભાગે સામાન્ય પ્રોટેસ્ટંટ સંસ્કૃતિની સમાનતા ધરાવે છે.

લ્યુઇસિયાના પર્ચેઝ પહેલાં, કેટલાક જર્મન પરીવારો તે વખતે જર્મન કોસ્ટ (કિનારા) તરીકે ઓળખાતા મિસિસિપી નદીના નીચાણવાળા ખીણ પ્રદેશની સમાંતર આવેલા ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં સ્થાયી થયા હતા. તેમને કેજૂન અને ક્રેઓલ્સ સમુદાયમાં સમાવી લેવામાં આવ્યા હતા.

1840માં ન્યૂ ઓરલેન્સ દેશમાં ત્રીજું સૌથી મોટું અને સમૃદ્ધ શહેર હતું અને દક્ષિણ વિસ્તારનું સૌથી મોટું શહેર હતું. તેના વિકસતા જતા બંદર અને વેપારી અર્થતંત્રએ અસંખ્ય આઈરીશ, ઈટાલિયન, જર્મન અને પોર્ટુગીઝ લોકોને આકર્ષ્યા હતા, જેમાંથી પ્રથમ બે જૂથ સંપૂર્ણપણે કેથોલિક હતા અને કેટલાક જર્મન અને પોર્ટુગીઝ પણ કેથોલિક હતા, જેમણે દક્ષિણીય લ્યુઇસિયાનામાં કેથોલિક સંસ્કૃતિનો ઉમેરો કર્યો. ન્યૂ ઓરલેન્સમાં ઘણાં ડચ, ગ્રીક અને પોલિશ સમુદાયો અને વિવિધ નાગરિકતા ધરાવતી યહૂદી વસતિ પણ આવેલી છે. 20મી સદીના પ્રારંભમાં 10,000 કરતાં વધારે માલ્ટીસ લોકો લ્યુઇસિયાનામાં આવ્યા હોવાના અહેવાલો પ્રાપ્ત થયા હતા. રાજયમાં ઓયસ્ટર ઉદ્યોગને વ્યાપારીક ધોરણે વિકસાવવાનો યશ ક્રોએશીયન લોકોને ફાળે જાય છે.&lt;ref&gt;&quot;[http://online.wsj.com/article/SB10001424052748703612804575222172901944584.html લિકેજને કારણે ખાડી નજીકના ટાઊન ક્રોએશિયન ઓઈસ્ટરમેનને અસર]&quot;. ધી વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલ 4 મે, 2010&lt;/ref&gt;

=== હિસ્પેનિક અમેરિકનો ===
2000ની વસતિ ગણતરી પ્રમાણે, હિસ્પેનિક મૂળ ધરાવતા લોકોનો હિસ્સો રાજયની વસતિમાં 2.4 % જેટલો હતો. 2005 સુધીમાં આ હિસ્સો રાજયની વસતિમાં 3 % સુધી પહાચ્યો અને ત્યારબાદ આ આંકડામાં વધારો થયો હોવાનું માનવામાં આવે છે.  રાજયએ મેકિસકો, કયુબા, ધ ડોમિનિક રીપબ્લિક, હોન્ડૂરાસ, ઇ1 સાલ્વાડોર અને નિકારાગુઆ જેવા લેટીન અમેરિકન દેશોમાંથી ઘણાં લોકોને આકર્ષ્યા છે. ન્યૂ ઓરલેન્સનો હોન્ડુરાન અમેરિકન સમુદાય અમેરિકામાં સૌથી મોટા હોન્ડુરાન અમેરિકન સમુદાયોમાં સ્થાન ધરાવે છે.

જૂના કયુબન અમેરિકન અને ડોમિનિક સમુદાયો ન્યૂ ઓરલેન્સ વિસ્તારમાં ઉપસ્થિત છે, જેમાંથી કેટલાક 1920ના દાયકા અને તેનાથી પણ આગળ 1880ના દાયકામાં આવેલા છે, જો કે તેમાંથી મોટાભાગના ઈમીગ્રન્ટ્સ છે અને કયુબન લોકોના કિસ્સામાં [[ફિડલ કાસ્ટ્રો|કાસ્ટ્રોની સત્તા]]ના વિરોધી રાજકીય શરણાર્થીઓ છે.

1763માં, સાત વર્ષના યુદ્ધની સમાપ્તિ વખતે ફોન્ટેનબ્લ્યુની સંધી પર હસ્તાક્ષર બાદ, લ્યુઇસિયાના પર 36 વર્ષ સુધી સ્પેનિશ સામ્રાજયની સત્તા રહી હતી. આ સમય દરમિયાન કેટલાક સ્પેનિશ લોકો, ખાસ કરીને કેનેરી આઈલેન્ડના વતનીઓ ન્યૂ ઓરલેન્સમાંથી નદીના નીચાણ વાળા વિસ્તારો, જે હાલમાં સેન્ટ બર્નાર્ડ પેરિશ તરીકે ઓળખાય છે અને રાજયના અન્ય દક્ષિણપૂર્વ વિસ્તારોમાં સ્થાયી થયા.  આ ઘટનાએ લૂઈસિયાની આઈલેનો વસતિનો પાયો નાંખ્યો.

=== એશિયન અમેરિકનો ===
2006માં, એશિયન દેશોમાંથી આવેલા લગભગ લગભગ 50,209 લોકો (પૂર્વ એશિયા, દક્ષિણ એશિયા અને અન્ય ભાગોમાંથી) લ્યુઇસિયાનામાં વસતા હતા.  લ્યુઇસિયાનાની એશિયન અમેરિકન વસતિમાં 19મી સદીના ઉત્તરાર્ધ અને 20મી સદીના પૂર્વાર્ધમાં ઘણી વખત કેરિબિયન દેશોમાંથી આવેલા ચીની મજૂરોના વંશજોનો સમાવેશ થાય છે. ચાઈનીઝ લોકોનો અન્ય પ્રવાહ પરંતુ આ વખતે દક્ષિણપૂર્વ એશિયામાંથી 20મી સદીના ઉત્તરાર્ધમાં આવ્યો હતો.

1970 અને 1980ના દાયકામાં અસંખ્ય વિયેતનામી અને અન્ય દક્ષિણપૂર્વ એશિયન શરણાર્થીઓ મત્સ્ય અને ઝગા ઉદ્યોગમાં કામ કરવા માટે ગલ્ફ કિનારે આવ્યા હતા. વિયેતનામી વંશના લોકો લ્યુઇસિયાનામાં એશિયન અમેરિકન વસતિનો મોટોભાગ ધરાવે છે. લ્યુઇસિયાનાની લગભગ 95 % એશિયન વસતિ બેટોન રગમાં રહે છે, જે સારી-રીતે સ્થાયી થયેલા ઈસ્ટ ઈન્ડિયન અને કોરીયન સમુદાયોનો વસવાટ પણ ધરાવે છે. 

ફિલિપ્પીનોઝનું પ્રથમ આગમન મનિલામેનના સ્વરૂપમાં હતું, જેઓ 1763માં [[ફીલીપાઈન્સ|ફિલિપાઇન્સ]]માંથી સ્પેનિશ જહાજો પર કામ કરતા હતા અને ગલ્ફ કિનારે વસ્યા, ગોરી કેજૂન અને મૂળ અમેરિકન સ્ત્રીઓ સાથે લગ્ન કર્યા અને પછીથી તેમને સ્થાનિક ક્રેઓલ વસતિમાં સમાવી લેવામાં આવ્યા. {{Citation needed|date=July 2008}}

== અર્થતંત્ર ==
[[ચિત્ર:Louisiana quarter, reverse side, 2002.jpg|left|50px|લ્યુઇસિયાના સ્ટેટ કવાર્ટર]]
2005માં લૂઈસિયાનું કુલ ઉત્પાદ 168 બિલિયન અમેરિકન ડોલર હતું, જે દેશમાં 24મું સ્થાન ધરાવતું હતું.  તેની વ્યકિતગત માથાદિઠ આવક 30,952 ડોલર હતી, જે અમેરિકામાં 41મા સ્થાને હતી.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Katrina Effect: LA Tops Nation in Income Growth |publisher=2theadvocate.com |year=2007 |url=http://www.2theadvocate.com/news/6728801.html |access-date=2010-09-02 |archive-date=2011-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707062704/http://www.2theadvocate.com/news/6728801.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

રાજયના મુખ્ય ખેત ઉત્પાદનોમાં સીફૂડ (તે વિશ્વમાં ક્રોફિશનું સૌથી મોટું ઉત્પાદક છે અને લગભગ 90% પૂરવઠો પૂરો પાડે છે), કપાસ, સોયાબિન, પશુઓ, શેરડી, મરઘાં અને ઈંડા, ડેરી ઉત્પાદનો અને ચોખાનો સમાવેશ થાય છે. સીફૂડ ઉદ્યોગ 16,000 લોકોને સીધી રોજગારી પૂરી પાડતો હોવાનો અંદાજ છે.&lt;ref&gt;&quot;[http://www.miamiherald.com/2010/05/15/1631831/louisianas-already-declining-seafood.html?asset_id=Oil%20threatens%20Louisiana%20seafood%20industry&amp;amp;asset_type=html_module લ્યૂએસિયાના ખોટ ખાઇ રહેલા મત્સ્ય ઊદ્યોગને ઊગારી શકાયો હોત]{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&quot;. MiamiHerald.com. 15 મે, 2010&lt;/ref&gt; ઉદ્યોગો રાસાયિણક ઉત્પાદનો, પેટ્રોલિયમ અને કોલસાના ઉત્પાદનો, પ્રોસેસ્ડ ફૂડ અને પરિવહનના સાધનો તથા કાગળના ઉત્પદનો પેદા કરે છે. અર્થતંત્રમાં પ્રવાસન ખાસ કરીને ન્યૂ ઓરલેન્સ વિસ્તારમાં મહત્ત્વનું પરિબળ છે. 

મિસિસિપી નદી પર ન્યૂ ઓરલેન્સ અને બેટોન રગની વચ્ચે આવેલું દક્ષિણ લ્યુઇસિયાના બંદર જથ્થાની રીતે પશ્ચિમ ગોળાર્ધનું સૌથી મોટું અને વિશ્વનું ચોથા નંબરનું શિપિંગ પોર્ટ હોવા ઉપરાંત વિશ્વનું સૌથી મોટું બલ્ક કાર્ગો બંદર પણ છે.

ન્યૂ ઓરલેન્સ અને શ્રેવપોર્ટમાં વિકસતો જતો ફિલ્મ ઉદ્યોગ આવેલો છે.&lt;ref&gt;{{cite news | first=Eve | last=Troeh | coauthors= | authorlink= | title=Louisiana to be Southern Filmmaking Capital? | date=1 February 2007 | publisher=Voice of America | url=http://voanews.com/english/archive/2007-02/2007-02-01-voa58.cfm | work=VOA News | pages= | access-date=25 December 2008 | language= | archive-url=https://web.archive.org/web/20070413182253/http://voanews.com/english/archive/2007-02/2007-02-01-voa58.cfm | archive-date=13 એપ્રિલ 2007 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; રાજયના નાણાંકિય પ્રોત્સાહનો અને આક્રમક પ્રચારે સ્થાનિક ફિલ્મ ઉદ્યોગને ઘણો જ વેગ આપ્યો છે.  2007ના ઉત્તરાર્ધ અને 2008ના પૂર્વાર્ધમાં,{{convert|300000|sqft|m2|sing=on}} ફિલ્મ સ્ટુડિયો અત્યાધુનિક નિર્માણ સુવિધાઓ અને ફિલ્મ તાલિમ સંસ્થા સાથે ટ્રીમમાં ખૂલવાનો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.nj.com/careerwise/index.ssf?/careerwise/html/articles/0215071503_filmjobs.html |title=ન્યૂ જર્સી લોકલ જોમ્બસ– NJ.com |access-date=2010-09-02 |archive-date=2011-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629211755/http://www.nj.com/careerwise/index.ssf?/careerwise/html/articles/0215071503_filmjobs.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
[[સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા|અમેરિકા]]ના સૌથી મોટી હોટ સોસ ઉત્પાદકોમાં સ્થાન પામતી કંપની મેકઈલ્હેની કંપની દ્વારા માર્કેટિંગ કરવામાં આવતા ટેબાસ્કો સોસનો ઉદભવ &lt;ref&gt;શેવોરી, ક્રિસ્ટીના. &quot;ધ ફીરી ફેમિલી,&quot; ''ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ,''  માર્ચ 31, 2007, પાનું B1.&lt;/ref&gt;એવેરી આઈલેન્ડમાં થયો હતો.

લ્યુઇસિયાનામાં વ્યકિતગત આવકવેરાના ત્રણ બ્રેકેટ્સ રાખવામાં આવ્યા છે, જે 2%થી 6% સુધીના છે. વેચાણવેરાનો દર 4% છેઃ 3.97% લ્યુઇસિયાના સેલ્સ ટેકસ અને 0.03% લ્યુઇસિયાના ટૂરીઝમ પ્રમોશન ડિસ્ટ્રીકટ સેલ્સ ટેકસ. રાજકીય પેટાવિભાગો પણ રાજયની ફી ઉપરાંત તેમનો પોતાનો સેલ્સટેકસ વસૂલે છે. રાજયમાં ઉપયોગ કર પણ છે, જેમાં સ્થાનિક સરકારના મહેસૂલ વિભાગ દ્વારા વિતરણ કરવામાં આવતા 4%નો સમાવેશ થાય છે. મિલકત વેરોનું મૂલ્યાંકન અને વસૂલાત સ્થાનિક સ્તરે કરવામાં આવે છે. લ્યુઇસિયાના સબસિડી ધરાવતું રાજય છે, જે ચૂકવવામાં આવતા દરેક ડોલરની સામે 1.44 ડોલર સંઘીય સરકાર તરફથી મેળવે છે.

પ્રવાસન અને સંસ્કૃતિ દર વર્ષે 5.2 બિલિયન ડોલરની આવક સાથે લ્યુઇસિયાનાના અર્થતંત્રમાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://doa.louisiana.gov/about_economy.htm |title=અર્થતંત્ર |access-date=2010-09-02 |archive-date=2013-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131012132147/http://doa.louisiana.gov/about_economy.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; દર વર્ષે ન્યૂ ઓરલેન્સ મોરીયલ કન્વેન્શન સેન્ટર ખાતે પાનખર ઋતુમાં આયોજન કરવામાં આવતા વર્લ્ડ કલ્ચરલ ઈકોનોમિક ફોરમ સહિતના અનેક મહત્ત્વના સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો લ્યુઇસિયાનામાં હાથ ધરવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.wcefculture.com/ |title=વર્લ્ડ કલ્ચર ઈકોનોમિક ફોરમ |access-date=2022-05-11 |archive-date=2016-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314073218/http://wcefculture.com/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

જાન્યુઆરી 2010ની સ્થિતિએ, રાજયનો બેરોજગારી દર 7.4% હતો.&lt;ref&gt;[55] ^ Bls.gov; સ્થાનિક ક્ષેત્રના બેજરોગારીના આંકડા&lt;/ref&gt; લ્યુઇસિયાનામાં ગોરા લોકોની સરખામણીએ આફ્રિકન અમેરિકનોની બેરોજગારી ત્રણગણી વધારે છે.&lt;ref&gt;&quot;[http://epi.3cdn.net/b81f933473564e11d7_s7m6bxvd6.pdf જાતિ, લિંગ તથા વંશના આધારે રાજયના બેરોજગારીના આંકડા’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130117095113/http://epi.3cdn.net/b81f933473564e11d7_s7m6bxvd6.pdf |date=2013-01-17 }}&quot; (PDF).&lt;/ref&gt;

=== સંઘીય સબસિડી અને ખર્ચ ===
અન્ય રાજયોને મળતી સબસિડીની સરખામણીએ લ્યુઇસિયાનાને તેના કરદાતાઓ તરફથી સંઘીય સરકારને ચૂકવવામાં આવતા સંઘીય કરની સરખામણીએ વધારે સબસિડી મળે છે.  2005માં સંઘીય કર તરીકે વસૂલ કરવામાં આવેલા પ્રત્યેક ડોલરની સામે લ્યુઇસિયાનાના નાગરિકોએ સંઘીય ખર્ચ પેટે 1.78 ડોલર મેળવ્યા હતા. આ રકમ રાષ્ટ્રીય સ્તરે ચોથો ક્રમ ધરાવતી હતી અને જે 1995માં લ્યુઇસિયાનાને મળતી 1.35 ડોલરના સંઘીય ખર્ચની (રાષ્ટ્રીય કક્ષાએ સાતમું સ્થાન) સરખામણીએ વધારે હતી. પાડોશી રાજયો અને સંઘીય કરની વસૂલાત સામે ફાળવવામાં આવતો સંઘીય ખર્ચ આ મુજબ હતોઃ ટેકસાસ (0.94 ડોલર), આર્કન્સાસ (1.41 ડોલર) અને મિસિસિપી (2.02 ડોલર). 2005 અને ત્યાર પછીના વર્ષોમાં ફેડરલ ખર્ચમાં કેટરીના વાવાઝોડાને કારણે નાધપાત્ર વધારો થયો છે.
[http://www.taxfoundation.org/research/topic/31.html ટેકસ ફાઉન્ડેશન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090706135847/http://www.taxfoundation.org/research/topic/31.html |date=2009-07-06 }}.

=== ઊર્જા ===
લ્યુઇસિયાના પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસની રીતે સમૃદ્ધ છે. પેટ્રોલિયમ અને ગેસની અનામત રાજય માલિકીના જળવિસ્તારોમાં ઓનશોર અને ઓફશોર એમ બંને રીતે વિપુલ પ્રમાણમાં મળી આવી છે. વધુમાં, મેકિસકોના અખાતમાં સંઘીય સરકાર દ્વારા વહિવટ કરવામાં આવતી આઉટર કોન્ટીનેન્ટલ શેલ્ફ  ઓસીએસ (OCS))માં લ્યુઇસિયાનાથી ઓફશોરમાં વિપુલ પ્રમાણમાં પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસની અનામતો મળી આવી છે. એનર્જી ઈન્ફોર્મેશન એડમિનિસ્ટ્રેશન અનુસાર, મેકિસકોના અખાતનું ઓસીએસ અમેરિકાનો સૌથી મોટો પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદક પ્રદેશ છે. મેકિસકોના અખાતના ઓસીએફને બાદ કરતાં, લ્યુઇસિયાના પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનમાં ચોથું સ્થાન ધરાવે છે અને કુલ અમેરિકન પેટ્રોલિયમ અનામતોને લગભગ 2 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. અમેરિકામાં કરવામાં આવતા ઓઈલ ઉત્પાદનો ત્રીજો ભાગ ઓફશોરમાંથી આવે છે અને લગભગ 80 % ઓફશોર ઉત્પાદન લ્યુઇસિયાનાના ઊંચા પાણી ધરાવતા વિસ્તારોમાંથી આવે છે. ઓઈલ ઉદ્યોગ લ્યુઇસિયાનાના લગભગ 58,000 રહેવાસીઓને રોજગારી પૂરી પાડે છે અને 260,000 જેટલી રોજગારીનું સર્જન ઓઈલ-સંબંધિત ઉદ્યોગોમાં કર્યું છે, જે લ્યુઇસિયાનાની કુલ રોજગારીમાં 17 % હિસ્સો ધરાવે છે.&lt;ref&gt;&quot;[http://www.csmonitor.com/USA/2010/0524/Despite-BP-oil-spill-Louisiana-still-loves-Big-Oil બીપી ઓઈલ લિકેજ છતાં, લ્યુઇસિયાનાને હજી પણ બિગ ઓઈલ પ્રત્યે લગાવ છે]&quot;. CSMonitor.com. 24 મે, 2010&lt;/ref&gt;

લ્યુઇસિયાનાની ગેસ અનામતો અમેરિકાની કુલ ગેસ અનામતોનો પાંચ ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. કેડ્ડો, બોઝીયર, બિએનવિલે, સાબિના, ડે સોટો, રેડ રિવર અને નેશીનટોચીસ ગામડાઓના કેટલાક અથવા તમામ ભાગોમાં હેઈન્સવિલે શેલ બનાવાની તાજેતરની શોધે કેટલાક કૂવાઓના દૈનિક 25 મિલિયન ઘન ફૂટ ગેસના પ્રારંભિક ઉત્પાદન સાથે તેને વિશ્વનું સૌથી મોટું ગેસ ક્ષેત્ર બનાવી દીધું છે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=LA |title=EIA State Energy Profiles: Louisiana |date=2008-06-12 |access-date=2008-06-24 |archive-date=2011-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110206050811/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=LA |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
[[ચિત્ર:Gulf Oil Spill Creeps Towards Mississippi Delta.jpg|thumb|એપ્રિલ 30, 2010ના રોજ લ્યુઇસિયાનાના કાંઠા પર ઓઈલના થર હજુ હમણાં જ દૂર થયા.ધ ડીપવોટર હોરિઝોનમાં ઓઈલ લિક થવાની ઘટના યુ.એસ.ના ઇતિહાસમાં સૌથી મોટી પર્યાવરણ હોનારત ગણાય છે.]]
લ્યુઇસિયાનાના ઉત્તરપશ્ચિમ ખૂણામાં આવેલું કેડ્ડો લેક પેટ્રોલિયમ ડ્રિલિંગ વિશ્વમાં પાણી પર કરવામાં આવેલા પેટ્રોલિયમ ડ્રિલિંગનું પ્રથમ સ્થળ બની રહ્યું. પેટ્રોલિયમ અને ગેસ ઉદ્યોગ ઉપરાંત ટ્રાન્સપોર્ટ અને રિફાઇનિંગ જેવા તેના આધારીત ઉદ્યોગોનું 1940થી લ્યુઇસિયાનાના અર્થતંત્રમાં પ્રભુત્ત્વ રહ્યું છે. પાણીની અંદર રહેલી જમીન પરનો તેનો મિલકતનો હક્ક લ્યુઇસિયાના જતો કરે તે માટેના સંઘીય સરકારના પ્રયાસોના ભાગ રૂપે 1950થી શરૂ કરીને લ્યુઇસિયાના સામે અમેરિકન આંતરિક વિભાગ દ્વારા અનેક વખત કેસ દાખલ કર્યા હતા. આ નિયમન પેટ્રોલિયમ અને ગેસની વિપુલ અનામતો પરનું છે.

1970ના દાયકામાં જયારે પેટ્રોલિયમ અને ગેસ ક્ષેત્ર તેજીમાં હતા ત્યારે લ્યુઇસિયાનાનું અર્થતંત્ર પણ તેજીમાં હતું. એવી જ રીતે, જયારે 1980ના દાયકામાં પેટ્રોલિયમ અને ગેસમાં કડાકો બોલ્યો ત્યારે સંઘીય અનામત દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલી નાણાંકિય નીતિમાં દેવાના મોટાભાગમાં લ્યુઇસિયાનાના રીયલ એસ્ટેટ, બચત અને લોન, અને સ્થાનિક બેન્કનાં મૂલ્યાંકનમાં ઝડપથી ઘટાડો થયો.{{Citation needed|date=November 2007}} લ્યુઇસિયાનાના અર્થતંત્ર અને લગભગ અડધી સદી સુધીના તેના રાજકારણને પેટ્રોલિયમ અને ગેસ ઉદ્યોગની અસરને ધ્યાનમાં લીધા સિવાય ઊંડાણપૂર્વક સમજી શકાય નહીં. 1980ના દાયકાથી આ ઉદ્યોગોના વડા મથકો હ્યુસ્ટનમાં સ્થાપવામાં આવી રહ્યા છે, પરંતુ મોટાભાગની નોકરીઓ જે અમેરિકન મેકિસકોના અખાતના ક્રૂડ-ઓઈલ-અને-ગેસ ઉદ્યોગના સંચાલન અથવા તેને પરીવહન ટેકો પૂરો પાડે છે તે 2010માં પણ લ્યુઇસિયાનામાં જ છે.

== કાયદો અને સરકાર ==
:{{See|List of Louisiana Governors|Louisiana law|Louisiana Constitution}}

[[ચિત્ર:Louisiana State Capital at night.jpg|right|thumb|200px|લ્યુઇસિયાનાનું પાટનગર]]

[[ચિત્ર:LAGovMansion.JPG|right|thumb|200px|લ્યુઇસિયાનાના ગવર્નરનું નિવાસસ્થાન]]

1849માં રાજય તેની રાજધાની ન્યૂ ઓરલેન્સથી બેટોન રગ લઈ ગયું. ડોનાલ્ડસનવિલે, ઓપેલાઉસાસ અને શ્રેવેપોર્ટ થોડા સમય માટે લ્યુઇસિયાના રાજય સરકારની રાજધાની બની રહ્યા હતા. લ્યુઇસિયાના રાજયની રાજધાની અને લ્યુઇસિયાના ગવર્નરનું ભવન બંને બેટોન રગમાં આવેલા છે.

લ્યુઇસિયાનાના હાલના ગવર્નર બોબી જિંદાલ ગવર્નર તરીકે ચૂંટાયેલા પ્રથમ ભારતીય અમેરિકન છે. વર્તમાન અમેરિકન સેનેટર તરીકે મેરી લાન્ડરીઉ (ડેમોક્રેટ) અને ડેવિડ વિટ્ટેર (રીપબ્લિકન) છે. લ્યુઇસિયાનામાં સાત કાગ્રેસેશનલ જિલ્લાઓ છે અને અમેરિકન પ્રતિનિધિ ગૃહમાં છ રીપબ્લિકન અને એક ડેમોક્રેટ તેનું પ્રતિનિધિત્ત્વ કરે છે. ઈલેકટોરલ કોલેજમાં લ્યુઇસિયાના નવ મત છે.

=== નાગરિક કાયદો (સિવિલ લો) ===
લ્યુઇસિયાનાના રાજકીય અને કાનૂની માળખાએ ફ્રેન્ચ અને સ્પેનિશ રાજયશાસન સમયના ઘણાં તત્ત્વો જાળવી રાખ્યા છે. તેમાનો એક શબ્દ છે &quot;પેરીશ&quot; (ફ્રેન્ચ શબ્દઃ પેરોઇસ (paroisse) પરથી), જે વહિવટી પેટાવિભાગ તરીકે &quot;કાઉન્ટી&quot;ની જગ્યાએ ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે. અન્ય એક છે નાગરિક કાયદાનું કાનૂની તંત્ર જે ઈંગ્લિશ કોમન લોથી વિપરિત ફ્રેન્ચ, જર્મન અને સ્પેનિશ કાનૂની સંહિતા અને આખરે રોમન કાયદો પર આધારિત છે. કોમન લો ન્યાયાધિશ દ્વારા અગાઉની ઘટનાઓ પર બનાવવામાં આવેલો છે અને અન્ય તમામ અમેરિકન રાજયોના કાયદાનો આધાર છે. લ્યુઇસિયાનાના નાગરિક કાયદાનું તંત્ર એવા પ્રકારનું છે જે વિશ્વના મોટાભાગના દેશો અને ખાસ કરીને યુરોપ અને તેની વસાહતો, સિવાય કે બ્રિટીશ સામ્રાજય પાસેથી આવી હોય, દ્વારા ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે. જો કે લ્યુઇસિયાના સિવિલ કોડને નેપોલિઓનિક કોડ સાથે સરખાવવો યોગ્ય નથી. નેપોલિઓનિક કોડનો લ્યુઇસિયાના કોડ પર ઘેરો પ્રભાવ પાડ્યો હોવા છતાં તેને લ્યુઇસિયાનામાં બળજબરીથી લાદવામાં આવ્યો ન હતો, કારણ કે તેનો અમલ 1803માં લ્યુઇસિયાના પર્ચેઝ બાદ 1804માં કરવામાં આવ્યો હતો. 1808ના લ્યુઇસિયાના સિવિલ કોડમાં તેના અમલથી વારંવાર ફેરબદલ અને સુધારા કરવામાં આવ્યા છે, છતાં તેને હજુ પણ રાજયની નિયમનકારી સત્તા માનવામાં આવે છે.  લ્યુઇસિયાના સિવિલ કોડ અને અન્ય અમેરિકન રાજયોના કોમન લો વચ્ચે હજુ પણ તફાવતો રહેલા છે. કોમન લોની પરંપરાના મજબૂત પ્રભાવને કારણે આમાંથી કેટલાક તફાવતો દૂર કરવામાં આવ્યા છે[http://www.kinsellalaw.com/publications/kinsella_civil-common-law-dictionary.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090324215855/http://www.kinsellalaw.com/publications/kinsella_civil-common-law-dictionary.pdf |date=2009-03-24 }} પરંતુ એ નોંધવું ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ છે કે લ્યુઇસિયાનાના ખાનગી કાયદાના મોટાભાગના પાસાઓમાં સિવિલિયન પરંપરા હજુ પણ ઘણાં ઊંડા મૂળ ધરાવે છે. આમ મિલકત, કોન્ટ્રાકટ, બિઝનેસ કંપનીઓના માળખા, મોટાભાગની સિવિલ પ્રક્રિયા અને પારિવારિક કાનૂન ઉપરાંત ક્રિમિનલ કાયદાના કેટલાક પાસાઓ હજુ પણ મોટાભાગે પરંપરાગત રોમન કાનૂની વિચારધારા પર આધારિત છે. મોડલ કોડ્સ, જેમ કે યુનિફોર્મ કર્મિશયલ કોડ, જે લ્યુઇસિયાના સહિતના સંઘમાં રહેલા મોટાભાગના રાજયોએ સ્વીકાર્યો છે, સિવિલિયન વિચારધારા પર આધારિત છે જેનું મૂળ તત્ત્વ નિગમન છે, કોમન લોના આનુમાનિક તત્ત્વથી વિપરિત છે. નાગરિક પરંપરામાં કાનૂની સંસ્થા પાલન કરવામાં આવતા સામાન્ય સિદ્ધાંતો પર ''પ્રીયોરી''  સાથે સંમત થાય છે. જયારે હકિકતો ન્યાયાધિશ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવે છે ત્યારે તે વ્યકિતગત કેસની હકિકતોને કાયદા સાથે સરખાવીને કોર્ટના ચુકાદાનું નિયમન કરે છે. તેનાથી વિપરિત, કોમન લો, જે બંધારણીય કાનૂન આવવાને કારણે કયારેય તેના શુદ્ધ ઐતિહાસિક સ્વરૂપમાં અસ્તિત્વમાં રહ્યો નથી, તેનું સર્જન ન્યાયાધિશ અન્ય ન્યાયાધિશના ચૂકાદાને તેમની સામે રજૂ કરવામાં આવેલી કેસની નવી હકીકતોને લાગૂ કરીને કરે છે. તેના પરીણામસ્વરૂપે ઐતિહાસિક રીતે અંગ્રેજ ન્યાયાધિશો પર બંધારણીય સત્તાનું નિયંત્રણ નથી.

=== લગ્ન ===
1997માં લ્યુઇસિયાના પરંપરાગત લગ્ન અથવા કોવેનન્ટ લગ્નનો વિકલ્પ આપનારું પ્રથમ રાજય બન્યું.[http://marriage.about.com/cs/covenantmarriage/a/covenant.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120307225008/http://marriage.about.com/cs/covenantmarriage/a/covenant.htm |date=2012-03-07 }}. કોવેનન્ટ લગ્નમાં, દંપતિ અલગ થયાના છ મિહના પછી &quot;નો-ફોલ્ટ&quot; છૂટાછેડાનો હક્ક ગુમાવી દે છે, જે પરંપરાગત લગ્નમાં ઉપલબ્ધ બને છે. કોવેનન્ટ લગ્નમાં છૂટાછેડા માટે દંપતિએ કારણ આપવું જરૂરી છે. વંશજો અને પૂર્વજો તથા ચોથી પેઢીના સંબંધિઓ (દા.ત. સહોદર, માસી અને ભાણેજ, મામા અને ભાણી, પિતરાઈ) વચ્ચેના લગ્ન પર પ્રતિબંધ છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.legis.state.la.us/lss/lss.asp?doc=111053 |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2010-09-02 |archive-date=2008-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080618043512/http://www.legis.state.la.us/lss/lss.asp?doc=111053 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; સમલિંગી લગ્ન પર પ્રતિબંધ છે&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.legis.state.la.us/lss/lss.asp?doc=111041 |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2010-09-02 |archive-date=2008-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080618043507/http://www.legis.state.la.us/lss/lss.asp?doc=111041 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. લ્યુઇસિયાના કમ્યુનિટી પ્રોપર્ટી સ્ટેટ છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.legis.state.la.us/lss/lss.asp?doc=109401 |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2010-09-02 |archive-date=2008-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081220125649/http://www.legis.state.la.us/lss/lss.asp?doc=109401 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ચૂંટણીઓ ===
{{Main|Elections in Louisiana|Political party strength in Louisiana}}
1898-1965 સુધી, લ્યુઇસિયાનાએ નવા બંધારણની જોગવાઈ દ્વારા આફ્રિકન અમેરિકનો અને ગરીબ ગોરાઓના હકને અસરકારક રીતે નાબૂદ કર્યો તે પછી, તે મૂળભૂત રીતે ઉચ્ચવર્ગના ગોસા ડેમોક્રેટ્સના પ્રભાવવાળું એક જ પક્ષ ધરાવતું રાજય હતું. આ દાયકાઓ દરમિયાન ગોસાઓના હકમાં ઘણો વધારો કરવામાં આવ્યો, પરંતુ જયાં સુધી મતદાન અધિકાર કાયદો 1965માં પસાર કરાવવામાં પરીણમનારી નાગરિક અધિકાર ચળવળ શરૂ ન થઇ ત્યાં સુધી કાળા લોકો મૂળભૂત રીતે હક વિનાના હતા. પ્રતિકારના અનેક બનાવોમાં રાજયના હિંસા અને દમનથી બચવા માટે અનેક કાળા લોકો 1910-1970ના ગ્રેટ માઈગ્રેશન્સ (મહાન સ્થળાંતર) દરમિયાન ઉત્રીય અને પૂર્વીય ઔદ્યોગિક રાજયોમાં સારી તકો શોધવા માટે ચાલ્યા ગયા, જેના કારણે લ્યુઇસિયાનામાં તેમની વસતિના પ્રમાણમાં નાધપાત્ર ઘટાડો થયો. જયારે 1960માં પ્રેસિડેન્ટ લિન્ડન જહોનસનની સત્તા દરમિયાન મતદાન અને નાગરિક અધિકારોને સુરક્ષિત કરવા માટે નાગરિક અધિકાર કાયદો પસાર કરવામાં આવ્યો ત્યારથી શરૂ કરીને રાજયમાં મોટાભાગના આફ્રિકન અમેરિકનો ડેમોક્રેટિક પાર્ટી સાથે જોડાયા છે. આ જ વર્ષોમાં, ઘણાં રૂઢિચુસ્ત ગોરાઓએ પણ રાષ્ટ્રીય અને ગવર્નરની ચૂંટણીમાં રીપબ્લિકન પાટ્રીને ટેકો આપ્યો. ડેવિડ વિટ્ટર લ્યુઇસિયાનામાંથી અમેરિકન સેનેટર તરીકે ચૂંટાયેલા પ્રથમ રીપબ્લિકન છે. અગાઉના રીપબ્લિકન સેનેટર 1868માં હોદ્દો સંભાળનારા જહોન એસ હેરિસ હતા, જેમને રાજય વિધાનસભા દ્વારા ચૂંટવામાં આવ્યા હતા.

અમેરિકન રાજયોમાં લ્યુઇસિયાના અનોખી વિશેષતા ધરાવતું હતું, જે રાજય અને સ્થાનિક ચૂંટણીમાં આધુનિક [[ફ્રાન્સ|ફ્રાંસ]] જેવી વ્યવસ્થાનો ઉપયોગ કરતું હતું. કોઈપણ રાજકીય પક્ષ સાથેના જોડાણને ધ્યાનમાં લીધી સિવાય તમામ ઉમેદવારો ચૂંટણીના દિવસે સ્વતંત્ર રીતે નિષ્પક્ષ બ્લેન્કેટ પ્રાઈમરી (અથવા &quot;જંગલ પ્રાયમરી&quot;)માં ભાગ લે છે. જો કોઈ પણ ઉમેદવારને 50 ટકા કરતાં વધારે મત ન મળે તો સૌથી વધારે મત મેળવેલા બે ઉમેદવારો લગભગ એક મહિના પછી ચૂંટણીની હોડમાં ઉતરે છે. આ ચૂંટણી હોડમાં પક્ષની ઓળખને ધ્યાનમાં નહીં લેવામાં આવતી હોવાને કારણે ડેમોક્રેટ ઉમેદવાર ડેમોક્રેટ ઉમેદવારની સામે કે રીપબ્લિકન ઉમેદવાર અન્ય રીપબ્લિકન ઉમેદવાર સામે ચૂંટણી હોડમાં ઉતરે તે ઘટના અસામાન્ય નથી. કાગ્રેસેશનલ હોડ પણ જંગલ પ્રાયમરી પદ્ધતિ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવે છે. અન્ય તમામ રાજયો (વોશિંગ્ટન સિવાય) સેનેટર, પ્રતિનિધિઓ અને રાજયસ્તરના અધિકારીઓને ચૂંટવા માટે પાર્ટીના ઉમેદવારો વચ્ચે લોકપ્રિયતા વોટિંગ સિસ્ટમ કે રનઓફ વોટિંગ દ્વારા થયેલી સામાન્ય ચૂંટણી પછી સિંગલ-પાર્ટી પ્રાઈમરીઝ (એક જ પક્ષની ચૂંટણી)નો ઉપયોગ કરે છે. 2008થી ફેડરલ કાગ્રેસેશનલ ચૂંટણીઓ નાધાયેલા રાજકીય પક્ષના સભ્યો પુરતી મર્યાદિત કલોઝ્ડ પ્રાઈમરી સિસ્ટમથી હાથ ધરવામાં આવે છે.

યુએસ હાઉસ ઓફ રીપ્રેઝન્ટેટીવ્સમાં લ્યુઇસિયાનાની સાત બેઠકો છે, જેમાંથી છ રીપબ્લિકન પક્ષ અને એક ડેમોક્રેટ પક્ષ પાસે છે. પ્રમુખની ચૂંટણીના ભવિષ્ય માટે &quot;સ્વિંગ સ્ટેટ&quot; તરીકે લ્યુઇસિયાનાને માન્ય ગણવામાં આવ્યું નથી.

=== કાયદાનું અમલીકરણ ===
લ્યુઇસિયાના રાજ્યનું પોલીસદળ લ્યુઇસિયાના સ્ટેટ પોલીસ તરીકે ઓળખાય છે. તેની શરુઆત હાઇવે કમિશનની રચના સાથે થઈ હતી. 1927માં બીજી શાખા બ્યૂરો ઓફ ક્રિમિનશલ ઇન્વેસ્ટિગેશન્સની રચના કરવામાં આવી હતી. 1932માં સ્ટેટ હાઇવે પેટ્રોલને શસ્રો સાથે રાખવાની સત્તા આપવામાં આવી હતી. 

28 જુલાઈ, 1936માં આ બે બ્રાન્ચનું સંકલન કરીને લ્યુઇસિયાના ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ પોલીસની રચના કરવામાં આવી હતી અને તેનું સૂત્ર ‘‘સૌજન્ય, વફાદારી અને સેવા’’ હતું.  1942માં આ ઓફિસને વિખેરી નાંખવામાં આવી હતી અને તે લ્યુઇસિયાના સ્ટેટ પોલીસ તરીકે ઓળખાતા જાહેર સુરક્ષા વિભાગનો વિભાગ બની હતી. 1988માં ક્રિમિનલ ઇન્વેસ્ટિંગેશન બ્યૂરોનું પુનર્ગઠન કરવામાં આવ્યું હતું. &lt;ref&gt;http://www.lsp.org/about_hist.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140504001036/http://www.lsp.org/about_hist.html |date=2014-05-04 }}. Retrieved 2009-10-30.&lt;/ref&gt; તેના જવાનોને શહેર અને પેટાવિસ્તારોના વટહુકમો સહિત રાજ્યના તમામ કાયદાના અમલીકરણની રાજ્યવ્યાપી સત્તા આપવામાં આવી છે.  દર વર્ષે પોલીસ જવાનો રોડ પર 1.2 કરોડ માઇલ (2 કરોડ કિ.મી )પેટ્રોલિંગ કરે છે અને આશરે 10,000 જોખમી વાહનચાલકોની ધરપકડ કરે છે. જોકે સ્ટેટ પોલીસ ખાસ કરીને ટ્રાફિક કાયદાનું અમલીકરણ કરતી એજન્સી છે, કારણ કે બીજા વિભાગો ટ્રકિંગ, સુરક્ષા, નાર્કોટિક્સ અમલીકરણ અને ગેમિંગની દેખરેખ રાખવાની કામગીરી કરે છે. 

દરેક પેટાવિભાગના શેરિફ ચીફ લો એન્ફોર્સમેન્ટ ઓફિસર તરીકે ઓળખાય છે. તેઓ ગંભીર ગુના કરનારા અને ઓછા ગંભીર ગુના કરનાર ગુનેગારોનો રાખવામાં આવ્યા હોય તે સ્થાનિક પ્રદેશની જેલના રખેવાળ છે.  તેઓ પ્રાથમિક અપરાધ પર પહેરો રાખે છે અને ગુના અને નાગરિક સંબંધિત તમામ બાબતોમાં સૌ પ્રથમ સહાય પૂરી પાડે છે. તેઓ દરેક વહીવટી પેટાપ્રદેશમાં સત્તાવાર કર વસૂલાત અધિકારી પણ છે. 

શેરિફ તેમના સંબંધિત વહીવટી પેટાપ્રદેશોમાં સામાન્ય કાયદાના પાલન માટે જવાબદાર છે. જોકે ઓરલીન્સ પ્રદેશ એકમાત્ર એવો પ્રદેશ છે કે જેમાં બે (2) શેરિફ ઓફિસો છે. ઓર્લિયન્સ પ્રદેશમાં બે ચૂંટાયેલા શેરિફ રાખવાની વ્યવસ્થા છે, જેમાં ક્રિમિનલ અને સિવિલ બાબતો માટેના અલગ અલગ શેરિફનો સમાવેશ થાય છે. ઓર્લિયન્સ પેરિશને બાદ કરતા લ્યુઇસિયાનાના દરેક પેરિશમાં એક ચૂંટાયેલા શેરિફ છે. ઓર્લિયન્સ પેરિશ એક અપવાદ છે, કારણ કે અહીં સામાન્ય કાયદા અમલીકરણની ફરજો ન્યૂ ઓર્લિયન્સ પોલીસ ડિપાર્ટમેન્ટ હેઠળ આવે છે. 2006માં એક બિલ પસાર કરવામાં આવ્યું હતું, જેનાથી 2010માં બે શેરિફ ડિપાર્ટમેન્ટનું એકમાં સંકલન કરવામાં આવશે. 

મોટાભાગના પેરિશનો વહીવટ પોલીસ જ્યૂરી કરે છે. 64 પ્રદેશોમાંથી 18 પ્રદેશોનો હોમ રૂલ ચાર્ટર હેઠળ સરકારના વૈકલ્પિક માળખા હેઠળ વહીવટ કરવામાં આવે છે.  તેઓ આ પ્રદેશના અંદાજપત્રની દેખરેખ રાખે છે અને પેટાપ્રદેશ મેન્ટેનન્સ સર્વિસનું સંચાલન કરે છે. આ સર્વિસિસમાં પેરિશ રોડ મેન્ટેનન્સ અને બીજી ગ્રામ્ય સેવાઓનો સમાવેશ થાય છે. 

લ્યુઇસિયાનામાં 2008 દરમિયાન કોઇપણ રાજ્ય કરતા હત્યાનો દર સૌથી ઊંચો (દરેક 100,000 વ્યક્તિ દીઠ 11.9 હત્યા) હતો, જેની સાથે લ્યુઇસિયાના સતત 20માં વર્ષે (1989-2008) અમેરિકાના તમામ 50 રાજ્યોમાં સૌથી ઊંચો માથાદીઠ હત્યા દર ધરાવતું રાજ્ય બન્યું હતું, એમ એફબીઆઇ યુનિફોર્મ ક્રાઇમ રિપોર્ટના બ્યૂરો ઓફ જસ્ટિસ સ્ટેટિસ્ટીક્સ જણાવે છે. 

== શિક્ષણ ==
{{See|List of school districts in Louisiana |List of colleges and universities in Louisiana |French immersion#USA{{!}}French immersion in Louisiana}}

== રમતગમતની ટુકડીઓ ==
2005મા સુધીમાં લ્યુઇસિયાના એક કરતા વધુ મોટી પ્રોફેશનલ સ્પોર્ટસ લીગ ફ્રેન્ચાઇઝી હતી તેમાં ધ નેશનલ બાલ્કેટબોલ એસોસિએશનની ન્યૂ ઓર્લિયન્સ હોર્નેટ્સ અને નેશનલ ફૂટબોલ લીગ્સની સુપર બાઉલ એક્સએલઆઇવી (XLIV) ચેમ્પિયન્સ ન્યૂ ઓર્લિયન્સ સેઇન્ટ્સનો સમાવેશ થાય છે અને તેથી લ્યુઇસિયાના ઘણી ઓછી સ્પોર્ટસ ટીમ ધરાવે છે. લ્યુઇસિયાનામાં એએએ માઇનોર લીગ બેઝબોલ ટીમ – ન્યૂ ઓલરીન્સ ઝેફાયર્સ છે. ઝેફાયર્સ હાલમાં ફ્લોરિડા માર્લિન્સ સાથે સંલગ્ન છે. નોર્થવેસ્ટ લૂઇસિયામાં સીએચએલ સેન્ટ્રલ હોકી લીગની બોસિયર-શ્વેવેપોર્ટ મડબગ્સ પણ છે. સીએચએલ સેન્ટ્રલ હોકી લીગ હાલમાં નિષ્ક્રીય ડબલ્યુપીએચએલ (WPHL) વેસ્ટર્ન પ્રોફેશનલ હોકી લીગની સભ્ય છે, જેમાં મગબેગ્સે સતત ત્રણ વર્ષ લીગ ચેમ્પિયનશિપ જીતી હતી. શ્વેવેપોર્ટ અમેરિકન એસોસિયેશન (સ્વતંત્ર પ્રો બેઝબોલ લીગ)ની શ્વેવેરપોર્ટ-બોઝિયર કેપ્ટન્સનું હોમ છે. 

લૂઇસિયામાં હાલમાં નિસ્ક્રીય મનરો મોકેસિન્સ, એલેક્ઝાન્ડ્રીયા વોરથોગ્સ અને લેક ચાર્લી આઇસ પાઇરેટ્સ ઓફ ધ ડબલ્યુપીએચએલ અને બેટન રોગ કિંગ ફિશ, ન્યૂ ઓર્લિયન્સ બ્રાસ અને લ્યુઇસિયાના આઇસગેટર્સ ઓફ ધ ઇસીએચએલ ઇસ્ટ કોસ્ટ હોકી લીગ પણ આવેલી છે. અહીં નોંધવું જોઇએ કે 1901-1959 દરમિયાન ન્યૂ ઓર્લિયન્સમાં પેલિકન્સ તરીકે જાણીતી ડબલ-એ બેઝબોલ ટીમ હતી, જેને ઘણા લીગ ટાઇટલ જીત્યા હતા.

લ્યુઇસિયાનામાં તેના કદના પ્રમાણમાં કોલેજ સ્તરના એનસીએએ (NCAA) ડિવિઝન I સ્પોર્ટસની સંખ્યા પણ ઊંચી છે.રાજ્ય ડિવિઝન II ટીમ ધરાવતી નથી અને માત્ર એક ડિવિઝન III ટીમ ધરાવે છે.&lt;ref&gt;યુએસ કોલેજ એથલેટિક્સ રાજ્ય મુજબ&lt;/ref&gt; રાજ્યમાં ડિવિઝન બેટન રોગમાં પણ છ વખતે કોલેજ વર્લ્ડ સિરિઝ ચેમ્પિયન અને એનસીએએ એપી (NCAA AP) (1958) અને ત્રણ વખત નેશનલ ચેમ્પિયન, 1957, 2003 (બીસીએસ) ((BCS)) અને 2007 (બીસીએસ) (BCS)) ટ્રાઇગર્સ ઓફ લ્યુઇસિયાના સ્ટેટ યુનિવર્સિટી આવેલી છે.

== સંસ્કૃતિ ==
[[ચિત્ર:CreoleFood.jpg|thumb|લ્યુઇસિયાના ક્રોએલ્સની વાનગીની લાક્ષણિક ડીશ]]

લ્યુઇસિયાના ઘણી સંસ્કૃત્તિઓ અને ખાસ કરીને નોંધપાત્ર કહી શકાય તેવા ક્રેયોલી અને કેજુન્સ જેવી અજોડ સંસ્કૃતિનું સ્થળ છે. ક્રેઓલ સંસ્કૃતિ વિવિધ સંસ્કૃતિઓનું મિશ્રણ છે, જેમાં ફ્રેન્ચ, સ્પેનિસ, આફ્રિકન અને મૂળ અમેરિકનની સંસ્કૃતિના વિવિધ પાસાંનો સમાવેશ થાય છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.laheritage.org/CreoleHeritage/index.html |title=ફ્રેન્ચ ક્રોએલ હેરિટેજ |access-date=2010-09-02 |archive-date=2014-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140830084559/http://www.laheritage.org/CreoleHeritage/index.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ક્રેઓલ સંસ્કૃતિ શ્વેત ક્રેઓલ અને શ્મામ ક્રેઓલ સંસ્કૃતિનો હિસ્સો છે. ક્રેઓલ્સ શબ્દ અશ્વેત ફ્રેન્ચ-સ્પેનિશ વંશજના અશ્વેત મૂળ જન્મેલા માટે વપરાતો હતો. આ શબ્દ અશ્વેત સ્રી સાથે શ્વેત પુરુષના સંબંધોના પરિણામસ્વરૂપના વંશજોનો પણ ઉલ્લેખ કરે છે, આમાંથી ઘણા શિક્ષણુક્ત અશ્વેત લોકો હતા. ઘણા ધનિક શ્વેત પુરુષો તેમના લગ્ન ઉપરાંત અશ્વેત મહિલા સાથે અર્ધકાયમી સંબંધો રાખતા હતા અને તેમને પ્લેસીસ તરીકે સહાય કરતા હતા. જો મહિલાને સંબંધોની શરુઆતમાં ગુલામ બનાવામાં આવી હોય તો પુરુષ સામાન્ય રીતે તેને તેમજ તેના બાળકોને ગુલામીમાંથી મુક્ત કરવાની વ્યવસ્થા કરતા હતા.

ક્રેઓલ ન્યૂ ઓર્લિયન્સ વિસ્તાર સાથે જોડાયા હતા, જ્યાં વ્યાપક માળખાનો વિકાસ થયો હતો.  મોટાભાગના ધનિક લોકો શહેરમાં તેમજ તેમના ખેતરોમાં મકાન રાખતા હતા. સાર્વત્રિત માન્યતા છે કે મિશ્ર અશ્વેત/ફ્રેન્ચ વ્યક્તિ આફ્રિકન ફ્રેન્ચ વ્યક્તિના ‘હૈતીયન’ વંશમાંથી આવેલા છે. ક્રાંતિ પછી હૈતીના ઘણા લોકો ન્યૂ ઓર્લિયન્સમાં આવ્યા હતા. બ્લેક ક્રેઓલ આ ક્રેઓલ સંસ્કૃતિનો એક પ્રકાર છે, પરંતુ તે એકમાત્ર પ્રકાર નથી કે તે ક્રેઓલનો મૂળ અર્થ પણ નથી. દક્ષિણ લ્યુઇસિયાનામાં સ્થાયી થયેલી તમામ સંસ્કૃતિ એક થઇને &quot;ન્યૂ ઓર્લેયન્સ&quot; સંસ્કૃતિ બની આ જૂથોની સંસ્કૃતિઓ અને અમેરિકાના મૂળ નાગરિકોની સંસ્કૃતિના સર્જનાત્મક મિશ્રણને &quot;નવી ક્રેઓલ સંસ્કૃતિ&quot; તરીકે ઓળવામાં આવે છે. તેનું 20મી સદી સુધી કેજુન સંસ્કૃતિની સાથે લ્યુઇસિયાના એક મહત્ત્વના આર્થિક, સામાજિક અને રાજકીય સંસ્કૃતિ તરીકે પ્રભુત્વ રહ્યું છે. કેટલાંક લોકો {{Weasel-inline|date=February 2009}}માને છે કે તેના પર આખરે અમેરિકાના મુખ્યપ્રવાહનું સંપૂર્ણ પ્રભુત્વ સ્થપાયું હતું. {{Citation needed|date=September 2008}}

કેજૂન સંસ્કૃતિ. કેજૂન્સ સંસ્કૃતિના વંશજો પશ્ચિમ સેન્ટ્રલ ફ્રાન્સમાંથી આકેડીયા તરીકે ઓળખતા કેનેડાના નોવો સ્કોટિયા અને ન્યૂ બ્રુન્સવિક પ્રાંતમાંથી આવ્યા હતા. બ્રિટીશરોએ જ્યારે ફ્રાન્સ અને ભારત યુદ્ધમાં વિજય મેળવ્યો ત્યારે બ્રિટશરોએ આ કંટુબોને તેની લાંબા ગાળાના રાજકીય તટસ્થ વલણને કારણે દબાણપૂર્વક અલગ કર્યા હતા અને તેમને દેશનિકાલ કર્યો હતો. મોટાભાગના બંદી એકેડિયન્સને 10થી 30 વર્ષ માટે ઇંગ્લેન્ડ અને ન્યૂ ઇંગ્લેન્ડ કોલોનીમાં આંતરરાષ્ટ્રીય કેમ્પમાં રાખવામાં આવ્યા હતા.  બ્રિટનના કબજામાંથી ભાગી છૂટેલા લોકો ફ્રેન્ચ કેનેડામાં રહ્યા હતા. ઇંગ્લેન્ડે મુક્ત કર્યા પછી ઘણા લોકો ફ્રાન્સ, કેનેડા, મેક્સિકો કે ફોકલેન્ડ ટાપુમાં અલગ અલગ જગ્યાએ વિખેરાઈ ગયા હતા. બહુમતી લોકોએ લ્યુઇસિયાના મધ્યમાં આવેલા લેફાયેટી અને લાફોર્શ બેયુ વિસ્તારમાં આશ્રય લીધો હતો. 1970ના દાયકા સુધી કેજૂન સમાજના લોકોને નીચા વર્ગના નાગિરકો માનવામાં આવતા હતા અને ‘કેજૂન’ શબ્દનો ઉપયોગ ઘણા અંશે અપમાનજનક રીતે કરવામાં આવતો હતો. ઓઇલ અને ગેસથી વિપુલ વિસ્તારને કારણે સમૃદ્ધિ આવ્યા પછી કેજૂન સંસ્કૃતિ, આહાર, સંગીત અને તેમની બીજાને અસરકરનારી ‘‘જો ડી વીવરે’’ જીવનશૈલીને ઝડપથી આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રસિદ્ધ મળી હતી.

લૂઇસિનિયાની ત્રીજી મહત્ત્વની સંસ્કૃતિ ''આઇસલેનો''  છે, જેઓ સ્પેનિસ કેનરી ટાપુના લોકોના વંશજો છે અને તેઓ 1770ના દાયકાના મધ્યમાં સ્પેનિસ રાજસત્તા હેઠળના સ્પેનના કેનરી ટાપુમાંથી લ્યુઇસિયાના આવ્યા હતા. તેઓ ચાર મુખ્ય વિસ્તારમાં સ્થાયી હતા, પરંતુ ઘણા હાલમાં સેન્ટ બર્નાડ પેરિશ તરીકે ઓળખાતા વિસ્તારમાં સ્થળાંતર કરીને આવ્યા હતા.  ફીસ્ટા નામનો વાર્ષિક તહેવાર ઇસ્લેનોસના વારસાની ઉજવણી કરે છે. અહીં બહુમતી સેન્ટ બર્નાર્ડ પેરિશમાં આઇસલેનોસ મ્યુઝિયમ, કબ્રસ્તાન અને ચર્ચ આવેલું છે તેમજ આ વારસાને કારણે ઘણી સ્ટ્રીટનું નામ સ્પેનિસ શબ્દો અને સ્પેનિસ અટક પરથી પાડવામાં આવેલું છે. આઇસલેનો ઓળખ હજુ પણ સેન્ટ બર્નાર્ડ પેરિશ-એલએના ન્યૂ ઓલિયન્સ ઉપનગરમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે. આઇસલેનો સમુદાયના કેટલાંક સભ્યો હજુ પણ કેનરી આઇસલેન્ડર લઢણ સાથે સ્પેનિસ ભાષા બોલે છે. સંખ્યાબંધ આઇસલેનો આઇડેન્ડિટી ક્લબ અને સંગઠનો તેમજ આઇસલેનોસ સમુદાયના ઘણા સભ્યો હજુ પણ સ્પેનના કેનરી ટાપુ સાથે સંપર્ક ધરાવે છે. 

=== ભાષાઓ ===
ફ્રેન્ચ અને સ્પેનિસ વારસાને કારણે લ્યુઇસિયાના ભાષાના સંદર્ભમાં અજોડ સંસ્કૃતિ ધરાવે છે.  2000ની વસતી ગણતરી મુજબ પાંચ વર્ષ અને તેના કરતા મોટા વ્યક્તિઓમાં&lt;ref&gt;લ્યુઇસિયાનામાં બોલાતી ભાષાઓના આંકડા. [http://www.city-data.com/states/Louisiana-Languages.html] સુધારો જૂન 18, 2008.&lt;/ref&gt; લ્યુઇસિયાનાના 90.8 ટકા નિવાસીઓ માત્ર [[અંગ્રેજી ભાષા|અંગ્રેજી]] (99 ટકા સંપૂર્ણ અંગ્રેજી બોલે છે) અને 4.7 ટકા લોકો ઘરમાં ફ્રેન્ચ ભાષા બોલે છે. (7 ટકા લોકો સંપૂર્ણ ફ્રેન્ચ બોલે છે.) બીજી મુખ્ય ભાષાઓમાં સ્પેનિસનો સમાવેશ થાય છે, જે ભાષા 2.5 ટકા બોલે છે, જ્યારે વિયતનામી ભાષા 0.6 ટકા અને [[જર્મન ભાષા|જર્મન]] ભાષા 0.2 ટકા લોકો બોલે છે. રાજ્યના કાયદામાં કેટલાંક સંજોગોમાં અંગ્રેજી અને ફ્રેન્ચ ભાષાના ઉપયોગને માન્યતા મળે છે, પરંતુ લ્યુઇસિયાના રાજ્યના બંધારણમાં ‘‘''કોઇ સત્તાવાર રાજભાષા કે ભાષાઓ''  ’’  જાહેર કરવામાં આવી નથી.&lt;ref&gt;1974નું લ્યુઇસિયાના રાજયનું બંધારણ[http://senate.legis.state.la.us/Documents/Constitution/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110427030216/http://senate.legis.state.la.us/Documents/Constitution/ |date=2011-04-27 }} સુધારો જૂન 18, 2008.&lt;/ref&gt; હાલમાં લ્યુઇસિયાના રાજ્ય સરકારની ‘‘''સત્તાની રૂએ વહીવટી ભાષાઓ'' ’’ અંગ્રેજી અને ફ્રેન્ચનો ઉપયોગ થાય છે.

લ્યુઇસિયાનામાં ફ્રેન્ચ, ક્રેઓલ અને અંગ્રેજી ભાષાની કેટલીક અજોડ લોકબોલી પણ છે. ફ્રેન્ચ ભાષાની ત્રણ અજોડ લોકબોલી કેજૂન ફ્રેન્ચ, કોલોનિયલ ફ્રેન્ચ અને નેપોલિયોનિક ફ્રેન્ચનો સમાવેશ થાય છે. ક્રેઓલ ભાષાની લોકબોલીમાં લ્યુઇસિયાના ક્રેઓલ ફ્રેન્ચનો સમાવેશ થાય છે. અંગ્રેજી ભાષાની પણ બે અજોડ લોકભાષા છે, જેમાં ફ્રાન્સના પ્રભાવ હેઠળની કેજૂન અંગ્રેજી અને અનૌપચારિક રીતે જાણીતી યાટનો સમાવેશ થાય છે, જે ન્યૂયોર્ક સિટીની લોકબોલી અને ખાસ કરીને ઐતિહાસિક બ્રુકલીન લોકભાષાને મળતી આવે છે, આ બંને લોકબોલીમાં સ્થળાંતરિત સમુદાય આઇરિશ અને ઇટાલિયનના ઉચ્ચારણોની અસર જોવા મળે છે, પરંતું યાટ લોકબોલીને પણ ફ્રેન્ચ અને સ્પેનિસ ભાષાની અસર થયેલી છે.

=== ધર્મ ===
2000ના વર્ષની ગણતરી મુજબ અનુયાયીની સંખ્યાના સંદર્ભમાં સૌથી મોટો ધર્મસંપ્રદાય રોમન કેથોલિક ચર્ચ છે, જેમની સંખ્યા 1,382,603 લોકોની છે, સર્ધન બાપ્ટીસ્ટ કન્વેન્શનમાં શ્રદ્ધા ધરાવતા લોકોની સંખ્યા 868,587 છે, જ્યારે યુનાઇટેડ મેથોડિસ્ટ ચર્ચના અનુયાયીઓ 160,153 છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thearda.com/mapsReports/reports/state/22_2000.asp |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2010-09-02 |archive-date=2012-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120121121410/http://www.thearda.com/mapsReports/reports/state/22_2000.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

દક્ષિણના બીજા રાજ્યોની જેમ લ્યુઇસિયાનામાં પ્રોટેસ્ટન્ટ ધર્મના લોકોની સંખ્યા ઘણી મોટી છે, જેઓ રાજ્યની કુલ પુખ્ત વસતીના 60 ટકા છે.  પ્રોટેસ્ટન્ટ્સ ધર્મના લોકો રાજ્યના ઉત્તર અને દક્ષિણ ભાગમાં તેમજ ફ્લોરિડા પેરિશના ઉત્તર ભાગમાં કેન્દ્રીત થયેલા છે. ફ્રેન્ચ અને સ્પેનિસ વારસાને કારણે, જેમના વંશજો કેજૂન અને ફ્રેન્ચ ક્રેઓલ હતા અને પછીથી આઇરિશ, ઇટાલિયન અને જર્મન ઇમિગ્રન્ટ બન્યા હતા, રોમન કેથોલિક લોકોની વસતી પણ વિશેષ છે, જેઓ ખાસ કરીને રાજ્યના દક્ષિણ વિસ્તારમાં રહે છે.&lt;ref&gt;વિશાળ ધાર્મિક સંદર્ભમાં લ્યુઇસિયાનાની સ્થિતિ માટે જૂઓ બાઈબલ બેલ્ટ.&lt;/ref&gt;

ફ્રેન્ચ ક્રેઓલ સમુદાયે  સૌ પ્રથમ વસવાટ કર્યો હતા, તેઓ આ વિસ્તારના મુખ્ય ખેડૂતો અને વડા હતા, તેથી રાજકારણમાં તેમનું પ્રતિનિધિત્વ ઘણુ સારુ છે.  ઉદાહરણ તરીકે શરુઆતના મોટાભાગના ગર્વનર્સ ફ્રેન્ચ ક્રેઓલ કેથોલિક્સ હતા.&lt;ref&gt;{{CathEncy|wstitle=Louisiana}}&lt;/ref&gt; જોકે હવે તેઓ લૂઇસિયાની વસતીમાં બહુમતી નહીં પરંતુ મહત્ત્વનો સમુદાય છે. રાજ્યના રાજકારણમાં કેથોલિક્સનો પ્રભાવ હજુ પણ યથાવત છે.  2008ની વસતી ગણતરી મુજબ સેનેટર્સ અને ગવર્નર બંને કેથોલિક હતા. કેથોલિક સમુદાયના ઊંચા પ્રમાણ અને પ્રભાવને કારણે લ્યુઇસિયાના દક્ષિણના બીજા રાજ્યથી અલગ પડે છે.&lt;ref&gt;મેરિલેન્ડ અને ટેકસાસ જેવા અન્ય દક્ષિણી રાજયો કેથલિકની લાંબા સમયથી રહેતા મૂળ વતનીઓની વસ્તી ધરાવે છે તથા ફલોરિડામાં કયૂબાના વતનીઓની કેથલિક વસ્તી ’60ના દાયકાથી પ્રભાવક છે. તેમ છથાં, લ્યુઇસિયાના હજુ પણ મૂળ કેથલિક પ્રભાવના પ્રમાણમાં અપવાદરૂપ છે. ડીપ સાઊથનાં રાજયોમાં કેથલિસિઝમના ઇતિહાસમાં લ્યુઇસિયાનાની ભૂમિકા અસમાંતર અને આગવી રહી છે ડીપ સાઉથના રાજ્યોમાં(ફ્લોરિડાના પાનહેન્ડલ અને મોટા ભાગના ટેક્સાસને બાદ કરતા) લ્યુઇસિયાનામાં કેથોલિસિઝમની ઐતિહાસિક ભૂમિકા બેજોડ અને અનન્ય રહી છે. સંઘના રાજ્યોમાં ''કાઉન્ટી''  માટે લ્યુઇસિયાનાનો અનોખા શબ્દ ''પેરિશ''  (ફ્રેન્ચ ''લા પારોશ''  અથવા લા પેરોઇસે)ના ઉપયોગના મૂળ સરકારના વહીવટમાં કેથોલિક ચર્ચ પેરિશની રાજ્યના દરજ્જા પહેલાની ભૂમિકામાં રહેલા છે.&lt;/ref&gt;

લ્યુઇસિયાનાના લોકોનું ધર્મ સાથેનું હાલનું જોડાણઃ
* ખ્રિસ્તી – 77%
** પ્રોટેસ્ટન્ટ – 61%
*** ઇવેન્ગેલિકલ પ્રોટેસ્ટન્ટ 31%&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;[66] ^ ધ પ્યૂ ફોરમ ઓન રિલિજીયન એન્ડ પબ્લિક લાઇફ&lt;/ref&gt;
*** હિસ્ટોરિકલી બ્લેક પ્રોટેસ્ટન્ટ: 20%&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt;
*** મેઇનલાઇન પ્રોટેસ્ટન્ટ 9%&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt;
** રોમન કેથોલિક: 24.9%
** અન્ય ખ્રિસ્તી – 1%
*** જેહોવાહ્ઝ વિટનેસિસઃ: 1% &lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt;
* અન્ય ધર્મોઃ – 2 %
** મુસ્લિમ: 0.4%
** [[બૌદ્ધ ધર્મ|બૌદ્ધ]]: 1% &lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt;
** યહુદીઃ less than 0.5%થી ઓછા&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt;
* અધાર્મિકઃ (બિનસંલ્ગન): 8%

જુઈસ અમેરિકન સમુદાય રાજ્યના મોટા શહેરો ખાસ કરીને બેટન રોગ અને ન્યૂ ઓર્લિયન્સમાં રહે છે.&lt;ref&gt;ઈઝાકસ, રોનાલ્ડ એચ. {1યહૂદી અંગેની માહિતીનો સંદર્ભ ગ્રંથઃ અ ડિકશનરી એન્ડ એલ્મેનેક{/1}, નોર્થવેલ, એનજેઃ જેસન એરન્સન, ઈન્ક., 1993. પાના. 202.&lt;/ref&gt; આ સમુદાયમાં સૌથી મહત્ત્વનો સમુદાય ન્યૂ ઓર્લિયન્સ વિસ્તારનો જુઈસ સમુદાય છે, જેમની કેટરિના તોફાન પહેલાની વસતી આશરે 12,000 લોકોની હતી.  20મી સદીની શરુઆતમાં સુસ્થાપિત યહુદી સમુદાયની આ નોંધપાત્ર હાજરીને કારણે લ્યુઇસિયાના દક્ષિણના બીજા રાજ્યો કરતા અલગ પડે છે, જોકે સધર્ન કેરોલિના અને વર્જિનિયામાં 18મી અને 19મી સદીથી તેમના મુખ્ય શહેરોમાં યહુદીની લોકોની મોટી સંખ્યા છે. લ્યુઇસિયાનાની રાજકીય નેતાગીરીમાં મુખ્ય યહુદી નેતાઓમાં વ્હીગ (ડેમોક્રેટ) જુડાહ પી. બેન્ઝામિન (1811-1884)નો સમાવેશ થાય છે, જેમને અમેરિકાના આંતરવિગ્રહ પહેલા અમેરિકાની સેનેટમાં લ્યુઇસિયાનાનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું અને પછીથી રાજ્યના કન્ફેડરેટ સેક્રેટરી બન્યા હતા. બીજા યહુદી નેતાઓમાં ડેમોક્રેટ એડોલ્ફ મેયર (1842-1908) અને રિપબ્લિકન સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ જે ડાર્ડેની (1954-)નો સમાવેશ થાય છે. એડોલ્ફ મેયર કન્ફેડરેટ આર્મી અધિકારી હતા અને તેમણે અમેરિકાના ગૃહમાં 1891થી 1908માં તેમના મૃત્યુ સુધી લ્યુઇસિયાનાનું પ્રતિનિધત્વ કર્યું હતું.

== સંદર્ભો ==
{{Reflist|2}}

== ગ્રંથસુચિ ==
* ''ધ સન માસ્ટર્સ ઃ પ્લાન્ટર્સ એન્ડ સ્લેવ્ઝ ઈન લ્યુઇસિયાનાઝ કેન વર્લ્ડ, 1820-1860'' રિચર્ડ ફોલેટ લ્યૂસિયાના સ્ટેટ યુનિર્વિસટી પ્રેસ 2007. ISBN 978-1-56368-018-2.
* ''ધ સ્લેવ ટ્રેડઃ ધ સ્ટોરી ઓફ ધ એટલાન્ટિક સ્લેવ ટ્રેડ, 1440–1870''  હગ થોમસ દ્વારા 1997: સાઇમન અને શુસ્ટર પાનું&amp;nbsp;548.
* ''ઈનહ્યુમેન બોન્ડેજ ઃ ધ રાઈઝ એન્ડ ફોલ ઓફ સ્લેવરી ઈન ધ ન્યૂ વર્લ્ડ''  ડેવિડ બ્રાયન ડેવિસ 2006: ઓક્સફર્ડ યુનિવર્સિટી પ્રેસ. ISBN 978-0-19-533944-4
* યિએનોપોલસ, એ.એન., ધ સિવિલ કોડ્ઝ ઓફ લ્યુઇસિયાના (સિવિલ લાૅ સિસ્ટમ દ્વારા પુનઃમુદ્રિતઃ લ્યુઇસિયાના અને તુલનાત્મક કાનૂન, કોર્સબુકઃ લખાણ, કેસ અને મટિરિયલ, ત્રીજી આવાૃત્તિ, યિએનોપોલસ દ્વારા સંપાદિત લ્યુઇસિયાના સિવિલ કોડની પ્રસ્તાવનાની આવૃત્તિ સાથે સામ્યતા)
* રોડોલ્ફો બેટિઝા, ધ લ્યુઇસિયાના સિવિલ કોડ ઓફ 1808: ઇટ્સ એકચ્યુઅલ સોર્સિસ એન્ડ રેલેવન્સ, 46 ટીયુએલ. એલ. રિવ. 4 (1971); રોડોલ્ફો બેટિઝા, ધ લ્યુઇસિયાના સિવિલ કોડ ઓફ 1808, ફેક્ટ એન્ડ સ્પેક્યુલેશન: એ રિજોઇન્ડર 46 ટીયુએલ એલ. રિવ. 628 (1972); રોબર્ટ એ. પાસ્કલ, સોર્સિસ ઓફ ધ ડાઇજેસ્ટ ઓફ 1808: એ રિપ્લાય ટુ પ્રોફેસર બેટિઝા, 46 ટીયુએલ. એલ. રિવ 603 (1972); જોસેફ એમ સ્વીની, ટુર્નામેન્ટ ઓફ સ્કોલર્સ ઓવર ધ સોર્સિસ ઓધ ધ સિવિલ કોડ ઓફ 1808,46 ટીયુએલ. એલ. રિવ. 585 (1972).
* રાજયના આદર્શ ઇતિહાસનું આંતર વિગ્રહ દરમિયાનનું વર્ણન ચાર્લ્સ ગેરિના ‘હિસ્ટ્રી ઓફ લ્યુઇસિયાના’માં કરવામાં આવ્યું છે (વિવિધ આવૃત્તિઓ 1866માં કલ્મિનેટગ, 4 ભાગ, વધુ વિસ્તૃત આવૃત્તિ 1885માં).
* 17મી તથા 18મી સદીના ફ્રેન્ચ શોધકો દ્વારા સારી એવી માત્રામાં લેખન કરવામાં આવ્યું છે ઃ જિન-બર્નાર્ડ બોસૂ, ફ્રાન્કોઇઝ-મેરી પેરિન ડુ લેક, પિયર-ફ્રાન્કોઈઝ-ઝેવિયર દ કલેર્લેવોઈકસ, ડુમાં (ફ્ર. મેસ્ક્રિયર દ્વારા પ્રસિદ્ધ થયા પ્રમાણે), ફ્રા. લૂઈસ હેનેપિન, લાહોન્ટેન, લૂઈસ નાર્કિસ બાઊડ્રી દ લોઝિયર, જિન-બાપ્ટિસ્ટ બેનાર્ડ દ લા હર્પ અને લવેલ. આ જૂથમાં શોધક એન્ટોઈન સિમોન લ પેજ ડુ પ્રેટ્ઝ તેના ''હિસ્ટોઈર દ લા લ્યૂસિયાને''  (3 ભાગ, પેરિસ, 1758, બે ભાગ, લંડન, 1763) સાથેનો કદાચ સૌપ્રથમ ઇતિહાસવિદ્ હતો.
* ફ્રાન્કોઈઝ ઝેવિયર માર્ટિનની ‘''ધ હિસ્ટ્રી ઓફ લ્યુઇસિયાના'' ’ (બે ભાગ, ન્યૂ ર્ઓિલયન્સ, 1827-1829, પછીથી જે.એફ. કોન્ડન દ્વારા સંપાદિત, ન્યૂ ર્ઓિલયન્સ, 1882) એ ફ્રાન્કોઈઝ બાર્બે-માર્બોઈઝની ‘''હિસ્ટ્રી દ લા લ્યૂસિયાને એટ દ લા સેશન દ કોલોની પર લા ફ્રાન્સ ઓકસ ઈટેટ્સ-યુનિસ'' ’ (પેરિસ, 1829, અંગ્રેજીમાં, ફિલાડેલ્ફિયા, 1830) સાથે આ વિષય અંગેના પ્રથમ આદર્શ લેખનો હતા.
* એલ્સી ફોર્ટિયરનું પુસ્તક ‘''અ હિસ્ટ્રી ઓફ લ્યુઇસિયાના'' ’ (ન્યૂયોર્ક, 4 ભાગ, 1904) વિશાળ પાયા પર રાજયના ઇતિહાસનું પ્રમાણભૂત વર્ણન કરતા તાજેતરના પુસ્તકોમાંનું એક છે.
* આલ્બર્ટ ફેલ્પ્સ અને ગ્રેસ કિંગની અધિકૃત કામગીરી તથા લ્યુઇસિયાના હિસ્ટોરીકલ સોસાયટી તથા ન્યૂ ઓર્લિયન્સના ઇતિહાસ વિષયે થયેલાં કાર્યો તથા હેન્રી રાઈટર અને જહોન સ્મિથ કેન્ડોલ દ્વારા કરવામાં આવેલી કામગીરી પાશ્ચાદભૂમિકા પૂરી પાડે છે.

== બાહ્ય લિંક્સ ==
* {{dmoz|Regional/North_America/United_States/Louisiana}}
* [http://lagic.lsu.edu/ લ્યુઇસિયાના ભૌગોલિક માહિતી કેન્દ્ર] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080424033038/http://lagic.lsu.edu/ |date=2008-04-24 }}
* [http://www.leh.org લ્યુઇસિયાના એન્ડોમેન્ટ ફોર ધ હ્યુમનિટીઝ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210610084158/https://www.leh.org/ |date=2021-06-10 }}
* [http://www.saltycajun.com/forum/view.php?pg=info_weather લ્યુઇસિયાના હવામાન અને ભરતી-ઓટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201029112424/http://www.saltycajun.com/forum/view.php?pg=info_weather |date=2020-10-29 }}
=== ભૂસ્તરશાસ્ત્ર લિંક્સ ===
* [http://www.lgs.lsu.edu/deploy/content/PUBLI/contentpage14.php ભૂસ્તરશાસ્ત્ર] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130412043318/http://www.lgs.lsu.edu/deploy/content/PUBLI/contentpage14.php |date=2013-04-12 }}
** [http://www.lgs.lsu.edu/deploy/uploads/gengeomapla.pdf લ્યુઇસિયાનાનો સામાન્યીકૃત નકશો, 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130117085026/http://www.lgs.lsu.edu/deploy/uploads/gengeomapla.pdf |date=2013-01-17 }}
** [http://www.lgs.lsu.edu/deploy/uploads/gengeotext.pdf લ્યુઇસિયાનાનું સામાન્યીકૃત ભૂસ્તરશાસ્ત્ર] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130117085013/http://www.lgs.lsu.edu/deploy/uploads/gengeotext.pdf |date=2013-01-17 }} (લ્યુઇસિયાનાના સામાન્યીકૃત નકશાનું લેખન)
** [http://www.lgs.lsu.edu/deploy/uploads/Loess%20Map%20of%20LA.pdf લોએસ મેપ ઓફ લ્યુઇસિયાના] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090325233831/http://www.lgs.lsu.edu/deploy/uploads/Loess%20Map%20of%20LA.pdf |date=2009-03-25 }}
** [http://www.lgs.lsu.edu/deploy/content/PUBLI/contentpage17.php લ્યુઇસિયાનાનાં અન્ય ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય નકશા] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130117085115/http://www.lgs.lsu.edu/deploy/content/PUBLI/contentpage17.php |date=2013-01-17 }}
** [http://www.lgs.lsu.edu/deploy/uploads/6geofacts.pdf લ્યુઇસિયાનાનાં ભૂસ્તરીય તથ્યો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207055342/http://www.lgs.lsu.edu/deploy/uploads/6geofacts.pdf |date=2013-12-07 }}

=== સરકાર ===
* [http://louisiana.gov સ્ટેટ ઓફ લ્યુઇસિયાનાની અધિકૃત વેબસાઈટ]
* [http://wikis.ala.org/godort/index.php/Louisiana ટેનેસી સ્ટેટ ટેડાબેઝ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515221420/http://wikis.ala.org/godort/index.php/Louisiana |date=2008-05-15 }}- ટેનેસી સરકારી એજન્સીઓ દ્વારા તૈયાર કરાયેલા અને ગવર્નમેન્ટ ડોક્યુમેન્ટ્સ રાઉન્ડટેબલ ઓફ ધ અમેરિકન લાઇબ્રેરી એસોસિયેસન દ્વારા રજૂ કરાયેલા સર્ચકરી શકાય તેવા ડેટાબેઝની યાદી
* [http://louisiana.gov/wps/wcm/connect/Louisiana.gov/Explore/Demographics+%26+Geography/ લ્યુઇસિયાના વસતિ ગણતરીના આંકડા] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120207002353/http://louisiana.gov/wps/wcm/connect/Louisiana.gov/Explore/Demographics+%26+Geography/ |date=2012-02-07 }}
=== યુ.એસ. સરકાર ===
* [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=LA લ્યુઇસિયાનાની એનર્જી પ્રોફાઈલ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110206050811/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=LA |date=2011-02-06 }}
* [http://www.ers.usda.gov/StateFacts/LA.htm યુએસડીએ લ્યુઇસિયાના આંકડાકીય તથ્યો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111105013531/http://www.ers.usda.gov/StateFacts/LA.htm |date=2011-11-05 }}
* [http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=LA અરકાનસાસના યુએસજીએસ સાચા સમયના, ભૌગોલિક અને બીજા વૈજ્ઞાનિક સ્ત્રોતો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070205135744/http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=LA |date=2007-02-05 }}
* {{ushr|Louisiana|1|1st district}}: સ્ટિવ સ્કેલિસ  – [http://scalise.house.gov/ વેબસાઇટ]
* {{ushr|Louisiana|2|2nd district}}: જોસેફ કેઓ  – [http://josephcao.house.gov/ વેબસાઇટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090112203834/http://josephcao.house.gov/ |date=2009-01-12 }} અને [http://caoforcongress.com/ કેમ્પેન વેબસાઇટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090605153016/http://www.caoforcongress.com/ |date=2009-06-05 }}
* {{ushr|Louisiana|3|3rd district}}: ચાર્લી મિલેન્કન – [http://www.house.gov/melancon/ વેબસાઇટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150522065951/http://www.house.gov/melancon/ |date=2015-05-22 }}
* {{ushr|Louisiana|4|4th district}}: જહોન સી. ફલેમિંગ –
* {{ushr|Louisiana|5|5th district}}: રોડની એલેકઝાન્ડર – [http://www.house.gov/alexander/ વેબસાઇટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090513003338/http://www.house.gov/alexander/ |date=2009-05-13 }}
* {{ushr|Louisiana|6|6th district}}: બિલ કેસિડી
* {{ushr|Louisiana|7|7th district}}: ચાર્લ્સ બોસ્ટની – [http://www.house.gov/boustany/ વેબસાઇટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050714050524/http://www.house.gov/boustany/ |date=2005-07-14 }}
=== ન્યૂઝ મિડીયા ===
* [http://www.nola.com/ ધ ટાઈમ્સ-પિકેયુન] લ્યુઇસિયાનાનું અગ્રણી અખબાર
* [http://www.wwltv.com/ ડબલ્યુ ડબલ્યુ એલ-ટીવી] ((WWL-TV)) લ્યુઇસિયાનાનું ટેલિવિઝન સ્ટેશન
=== પર્યાવરણ પ્રદેશો ===
* [http://www.epa.gov/wed/pages/ecoregions/la_eco.htm લ્યુઇસિયાનાના ઈકોરિજન્સ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100531022453/http://www.epa.gov/wed/pages/ecoregions/la_eco.htm |date=2010-05-31 }}
* [http://www.epa.gov/wed/pages/ecoregions/map_eco.htm મિસિસિપિ એલુવિઅલનાં મેદાનનાં ઈકોરિજન્સ]
=== જમીનના સર્વે ===
* [http://soils.usda.gov/survey/online_surveys/louisiana/index.html લ્યુઇસિયાના ઓનલાઈન જમીન સર્વે હસ્તપ્રતો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121019000508/http://soils.usda.gov/survey/online_surveys/louisiana/index.html |date=2012-10-19 }}

=== પર્યટન ===
* [http://www.louisianatravel.com/ લ્યુઇસિયાના પ્રવાસનની અધિકૃત સાઈટ]
* [http://www.neworleanscvb.com ન્યૂ ઓર્લિયન્સ કન્વેન્શન એન્ડ ટુરિઝમ બ્યૂરોની અધિકૃત સાઈટ]
* [http://www.neworleansplantationcountry.com ન્યૂ ઓર્લિયન્સ પ્લાન્ટેશન કન્ટ્રી પ્રવાસનની અધિકૃત સાઈટ]

{{Geographic Location
|Centre    = Louisiana
|North     = [[Arkansas]]
|Northeast =
|East      = [[Mississippi]]
|Southeast =
|South     = [[Gulf of Mexico]]
|Southwest =
|West      = [[Texas]]
|Northwest =
}}

{{Template group
|title = &lt;span style=';font-size:11pt;'&gt;Articles Related to Louisiana / Louisiane / Lwizyàn &lt;/span&gt; &lt;br /&gt; ''The Pelican State, The Bayou State, The Creole State, Sportsman's Paradise''
|list =
{{Louisiana|expand}}
{{Confederate States of America}}
{{La Francophonie|state=autocollapse}}
{{Louisiana cities and mayors of 100,000 population}}
{{Coord|display=title|31|N|92|W|region:US-LA_type:adm1st_scale:3000000}}
}}
{{United States topics}}
{{United States}}
{{succession
| preceded = [[Ohio]]
| office = [[List of U.S. states by date of statehood]]
| years = Admitted on April 30, 1812 (18th)
| succeeded = [[Indiana]]
}}

[[શ્રેણી:લ્યુઇસિયાના]]
[[શ્રેણી:યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના રાજ્યો]]</text>
      <sha1>jajnw4k6yvxaj654vn655s0k5zmj7qt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>હિલેરી ક્લિન્ટન</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31798</id>
    <revision>
      <id>903413</id>
      <parentid>903261</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T15:51:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="321871" sha1="20adsfrh023xkx9xqlix06vx9f0cm1h" xml:space="preserve">{{cleanup}}

{{Infobox Officeholder
|name         = Hillary Rodham Clinton
|image        = Hillary Clinton official Secretary of State portrait crop.jpg
|office       = [[List of Secretaries of State of the United States|67th]] [[United States Secretary of State]]
|president    = [[Barack Obama]]
|deputy       = [[Jim Steinberg]]
|term_start   = January 21, 2009
|term_end     = 
|predecessor  = [[Condoleezza Rice]]
|successor    = 
|jr/sr2       = United States Senator
|state2       = [[New York]]
|term_start2  = January 3, 2001
|term_end2    = January 21, 2009
|preceded2    = [[Daniel Patrick Moynihan]]
|succeeded2   = [[Kirsten Gillibrand]]
|office3      = [[First Lady of the United States]]
|term_start3  = January 20, 1993
|term_end3    = January 20, 2001
|preceded3    = [[Barbara Bush]]
|succeeded3   = [[Laura Bush]]
|office4      = [[First Lady of Arkansas]]
|term_start4  = January 11, 1983
|term_end4    = December 12, 1992
|predecessor4 = [[Frank D. White|Gay Daniels White]]
|successor4   = [[Jim Guy Tucker|Betty Tucker]]
|term_start5  = January 9, 1979
|term_end5    = January 19, 1981
|predecessor5 = [[David Pryor|Barbara Pryor]]
|successor5   = [[Frank D. White|Gay Daniels White]]
|birth_date   = {{birth date and age|1947|10|26}}
|birth_place  = [[Chicago]], [[Illinois]], U.S.
|death_date   = 
|death_place  = 
|party        = [[Democratic Party (United States)|Democratic Party]]
|spouse       = [[Bill Clinton]]
|children     = [[Chelsea Clinton|Chelsea]]
|residence    = [[Chappaqua, New York|Chappaqua]], [[United States]]
|alma_mater   = [[Wellesley College]]&lt;br /&gt; (B.A.) 
[[Yale Law School]] [[(J.D.)]]
|profession   = [[Lawyer]]
|religion     = [[United Methodist Church|Methodist]]
|signature    = Hillary Rodham Clinton Signature.svg
|website      = [http://www.state.gov/secretary/index.htm Official website]
}}
{{HillaryRodhamClintonSegmentsUnderInfoBox}}
'''હિલેરી ડિયાન રોધામ ક્લિન્ટન'''  ({{pron-en|ˈhɪləri daɪˈæn ˈrɒdəm ˈklɪntən}}; જન્મ 26 ઓક્ટોબર, 1947ના રોજ) 67મા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ છે, જેઓ પ્રેસિડેન્ટ બરાક ઓબામાના વહીવટી તંત્રમાં સેવા આપે છે.  તેઓ 2001થી 2009 સુધી ન્યુ યોર્ક માટેના યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સેનેટર રહ્યા હતા. 42મા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના પ્રેસિડેન્ટ, બીલ ક્લિન્ટનના પત્ની તરીકે, તેઓ 1993થી 2001 સુધી યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના પ્રથમ મહિલા રહ્યા હતા. 2008 ચુંટણીમાં, ક્લિન્ટન ડેમોક્રેટિક પ્રમુખપદના નોમિનેશન માટે અગ્રણી ઉમેદવાર હતા.


ઇલીનોઇસના વતને, હિલેરી રોધામની વેલેસ્લી કોલેજ ખાતે પ્રારંભિક વક્તા તરીકે પ્રથમ વિદ્યાર્થી માટે પોતાની ટિપ્પણીએ 1969માં રાષ્ટ્રીય ધ્યાન ખેંચ્યુ હતું. તેમણે 1973માં યેલ લો સ્કુલમાંથી સ્નાતક થયા બાદ કાયદામાં કારકીર્દીનો પ્રારંભ કર્યો હતો. કોંગ્રેશનલ કાનૂની સલાહકાર તરીકે સંકોચ થતા તેઓ 1974માં આરકાન્સાસ જતા રહ્યા હતા અને 1975માં બીલ ક્લિન્ટનને પરણ્યા હતા. રોધામે 1977માં આરકાન્સાસ એડવોકેટ્સ ફોર ચિલ્ડ્રન એન્ડ ફેમિલીઝની સહસ્થાપના કરી હતી અને 1978માં લીગલ સર્વિસ કોર્પોરેશનના પ્રથમ મહિલા અધ્યક્ષ બન્યા હતા. રોઝ લો ફર્મ ખાતે પ્રથમ મહિલા ભાગીદાર હોવાની સાથે, તેઓ અમેરિકામાં ટોચના અત્યંત પ્રભાવશાળી વકીલોમાં બીજી વખત તેમનું નામ આવરી લેવામાં આવ્યું હતું.
પતિ બીલ ક્લિન્ટન ગવર્નર હોવાથી 1979થી 1981 અને 1983થી 1992 સુધી આરકાન્સાસના પ્રથમ મહિલા રહ્યા હતા, તેમણે આરકાન્સાસની શૈક્ષણિક વ્યવસ્થામાં સુધારો લાવવા માટેના કાર્ય દળનું સફળતાપૂર્વક નેતૃત્વ કર્યું હતું. તેઓ વોલ માર્ટ અને વિવિધ અન્ય કોર્પોરેશનોના બોર્ડ ઓફ ડિરેક્ટરમાં રહ્યા હતા.

1994માં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના પ્રથમ મહિલા તરીકે તેમના મોટા કાર્ય એવા ક્લિન્ટન હેલ્થ કેર પ્લાનને યુ.એસ. કોંગ્રેસ પાસેથી મંજૂરી મળવામાં નિષ્ફળતા પ્રાપ્ત થઇ હતી. જોકે, 1997 અને 1999માં, ક્લિન્ટને સ્ટેટ ચિલ્ડ્રન્સ હેલ્થ ઇન્સ્યોરન્સ પ્રોગ્રામ, એડોપ્શન એન્ડ સેઇફ ફેમિલીઝ એક્ટ, અને ફોસ્ટર કેર ઇન્ડિપેન્ડન્સ એક્ટની રચના કરવાની તરફેણમાં ભાગ ભજવ્યો હતો. પ્રથમ મહિલા તરીકેના તેમના વર્ષોએ અમેરિકન જનતા પાસેથી અનેક દિશાઓમાંથી પ્રતિભાવ મેળવ્યો હતો. સમન્સ મેળવનાર તેઓ ફર્સ્ટ લેડી હતા, વ્હાઇટવોટર વિવાદને કારણે 1996માં તેમને ગ્રાન્ડ જ્યુરી સમક્ષ સંબધન આપવું પડ્યું હતું, પરંતુ તેમાં કશુ ખોટુ કર્યા હોવાનો તેમજ તેમના પતિના વહીવટ દરમિયાનની અન્ય વિવિધ તપાસોમાં તેમની પર આરોપ મૂકાયો ન હતો. 1998માં લેવિન્સ્કી કૌભાંડને પગલે તેમના લગ્નની સ્થિતિ અંગે નોંધપાત્ર માત્રામાં અટકળો થઇ હતી.

ન્યુ યોર્ક સ્ટેટમાં જતા પહેલા ક્લિન્ટન 2000માં યુ.એસ. સેનેટર તરીકે ચુંટાયા હતા.  તે ચુંટણીને અમેરિકન પ્રથમ મહિલાએ જાહેર ઓફિસ સંભાળી હતી તે રીતે જાવામાં આવી હતી; ક્લિન્ટન સ્ટેટને રજૂ કરનાર પ્રથમ મહિલા સેનેટર પણ હતા. સેનેટમાં, તેમણે પ્રારંભમાં કેટલા વિદેશી મુદ્દાઓ પર બુશ વહીવટીતંત્રને ટેકો આપ્યો હતો, જેમાં ઇરાક યુદ્ધ ઠરાવમાટેના મતનો પણ સમાવેશ થતો હતો. પરિણામે, તેમણે ઇરાકમાં યુદ્ધ અને મોટા ભાગના સ્થાનિક મુદ્દાઓમાં વહીવટીતંત્રની વર્તણૂંક સામે તેનો વિરોધ કર્યો હતો. સેનેટર ક્લિન્ટનને 2006માં બહોળા ગાળા દ્વારા દર્શાવાયા હતા. 2008 પ્રમુખપદ નોમિનેશન સ્પર્ધામાં, હિલેરી ક્લિન્ટને અમેરિકન ઇતિહાસમાં અન્ય કોઇ મહિલાની તુલનામાં વધુ પ્રાથમિક ચુંટણીઓ અને પ્રતિનિધિઓ પર જીત મેળવી હતી, પરંતુ સેનેટર બરાક ઓબામા બહુ ઓછા મતે હારી ગયા હતા. સ્ટેટ સેક્રેટરી તરીકે ક્લિન્ટન પ્રેસિડેન્ટની કેબિનેટમાં સેવા આપનાર પ્રથમ ભૂતપૂર્વ મહિલા તરીકે ઉભરી આવ્યા હતા.

== પૂર્વ જીવન અને શિક્ષણ ==
=== પ્રારંભિક જીવન ===
હિલેરી ડિયાન રોધામ&lt;ref group=&quot;nb&quot; name=&quot;ex01&quot;&gt;1995માં, હિલેરી ક્લિન્ટને જણાવ્યું હતું કે તેમની માતાનું નામ સર એડમુંડ હિલેરી પાછળ પડ્યું છે, જેઓ શેરપા તેન્ઝીંગ સાથે હતા, તેઓ માઉન્ટ એવરેસ્ટ પર ચડનાર પ્રથમ પર્વતારોહક હતા, અને તેજ કારણે તેમના નામમાં અસાધારણ &quot;બે એલ&quot; આવે છે.  જોકે, એવરેસ્ટ પર ચડવાનું 1953 સુધી, તેમના જન્મના પાંચ વર્ષ કરતા વધુ ગાળા સુધી શક્ય બન્યું ન હતુ. ઓક્ટોબર 2006માં, ક્લિન્ટનના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું હતું કે તેમનું નામ પર્વત પર ચડનારના નામ પરથી પડ્યું નથી. તેને બદલે, તેમના નામની ઉત્પત્તિનું કારણ &quot;તેમની માતાએ તેમની પુત્રીની મહાનતાને પ્રેરણા આપવા માટે પરિવારની મધુર વાતો કરી હતી તે છે, તે મહાન પરિણામોને મે ઉમેર્યા છે.&quot; જુઓ {{Cite news |title=Hillary, Not as in the Mount Everest Guy |url=http://www.nytimes.com/2006/10/17/nyregion/17hillary.html |author=Hakim, Danny |work=The New York Times|date=2006-10-17 |access-date=2008-04-25}}&lt;/ref&gt;નો જન્મ શિકાગો, ઇલીનોઇસમાં એજવોટર હોસ્પિટલમાં થયો હતો. &lt;ref name=&quot;Whitehouse.gov&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.edgewaterhistory.org/articles/index.html?v14-3-4.html |title=Edgewater Hospital 1929–2001 |author=O'Laughlin, Dania |work=Edgewater Historical Society |date=Summer 2003 |access-date=2007-06-10 }}&lt;/ref&gt; તેઓ સૌપ્રથમ વખત શિકાગોમાં યુનાઇટેડ મેથોડિસ્ટમાં મોટા થયા હતા અને ત્યાર બાદ ત્રણ વર્ષની ઉંમરથી પેટાવિસ્તાર પાર્ક રિજ, ઇલીનોઇસમાં મોટા થયા હતા.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|pp=18, 34}}&lt;/ref&gt; તેમના પિતા, હઘ એલ્સવર્થ રોધામ, વેલ્શ અને ઇંગ્લીશ સ્થળાંતરીતના પુત્ર હતા;&lt;ref name=&quot;nehgs&quot;&gt;{{cite web |author=Roberts, Gary Boyd |url=http://www.newenglandancestors.org/research/services/articles_ancestry_hillary_clinton.asp |title=Notes on the Ancestry of Senator Hillary Rodham Clinton |publisher=[[New England Historic Genealogical Society]] |access-date=2008-05-25 |archive-date=2008-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080605050854/http://www.newenglandancestors.org/research/services/articles_ancestry_hillary_clinton.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; તેમણે કાપડ ઉદ્યોગમાં સફળ નાનો કારોબાર ચલાવ્યો હતો. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|pp=17–18}}&lt;/ref&gt; તેમની માતા, ડોરોથી એમ્મા હોવેલ, ઇંગ્લીશ, સ્કોટ્ટીશ, ફ્રેંચ, ફ્રેંચ કેનેડીયનના હોમમેકર, અને વેલ્શ વંશના હતા. &lt;ref name=&quot;nehgs&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;brock-4&quot;/&gt; તેમને બે નાના ભાઈઓ હતા, હઘ અને ટોની.
[[ચિત્ર:HRCEarlyYearsExhibitClintonPresidentialCenter.jpg|thumb|left|alt=Museum display case containing photographs, papers, shoes, doll, and other early childhood artifacts|હિલેરી રોધામના પ્રારંભિક જીવનની યાદગીરીઓ વિલીયમ જે. ક્લિન્ટન પ્રેસેડીન્શિયલ સેન્ટર ખાતે દર્શાવવામાં આવી છે.]]

એક બાળક તરીકે, હિલેરી રોધામ પાર્ક રિજમાં આવેલી જાહેર શાળામાં શિક્ષકોને પ્રિય હતા. &lt;ref name=&quot;morris-113&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;bern-29&quot;&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|p=29}}&lt;/ref&gt; તેમણે તરણ, બેઝબોલ અને અન્ય રમતોમાં ભાગ લીધો હતો. &lt;ref name=&quot;morris-113&quot;&gt;મોરિસ 1996, પૃષ્ઠ. 113.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bern-29&quot;/&gt; તેમણે બ્રાઉની અને ગિરી સ્કાઉટ  તરીકે અસંખ્ય પુરસ્કારો જીત્યા હતા. &lt;ref name=&quot;bern-29&quot;/&gt; તેમણે મેઇને ઇસ્ટ હાઇ સ્કુલમાં હાજરી આપી હતી, જ્યાં તેમણે વિદ્યાર્થી કાઉન્સીલ, શાળા અખબારમાં ભાગ લીધો હતો અને તેઓની નેશનલ ઓનર સોસાયટી માટે પસંદગી થઇ હતી. &lt;ref name=&quot;Whitehouse.gov&quot;&gt;{{cite web |title=Hillary Rodham Clinton |url=http://www.whitehouse.gov/history/firstladies/hc42.html |publisher=[[The White House]] |access-date=2006-08-22 |archive-date=2006-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060824053818/http://www.whitehouse.gov/history/firstladies/hc42.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bern-30&quot;&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|pp=30–31}}&lt;/ref&gt; ઉંમર વધતા તેમને મેઇને સાઉથ હાઇ સ્કુલ સુધી નિયંત્રિત કરવામાં આવ્યા હતા, જ્યા તેઓ નેશનલ મેરિટ ફાઇનાલિસ્ટ બન્યા હતા અને 1965માં તેમના વર્ગના ટોચના પાંચ ટકામાં સ્નાતક થયા હતા. &lt;ref name=&quot;bern-30&quot;/&gt;&lt;ref&gt;મારાનીસ 1995, પૃષ્ઠ 255. તેમની પ્રત્યે &quot;મહદઅંશે સફળતા પ્રાપ્ત કરનાર&quot; તરીકેનો મત પ્રદર્શિત કરાયો હતો.&lt;/ref&gt; તેમની માતાની ઇચ્છા તેઓ સ્વતંત્ર, વ્યાવસાયિક કારકીર્દી બનાવે તેવી હતી,&lt;ref name=&quot;brock-4&quot;/&gt; અને તેમના પિતા એક પરંપરાવાદગી હોવાના નાતે આધુનિક પ્રણાલિ વ્યક્ત કરી હતી કે તેમની પુત્રીની ક્ષમતાઓ અને તકો જાતિને આધારે મર્યાદિત બનવી જોઇએ નહી.  &lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|p=13}}&lt;/ref&gt;

રાજકીય સંકુચિત ઘરમાં મોટા થયા હોવાથી,&lt;ref name=&quot;brock-4&quot;&gt;બ્રોક 1996, પૃષ્ઠ 4. તેમના પિતા ખુલ્લુ બોલનારા રાષ્ટ્રના હિમાયતી હતી, જ્યારે તેમની માતાએ ફક્ત મૌન જ સેવ્યુ હતું કેમ કે તેઓ &quot;મૂળબૂત રીતે લોકશાહીની હિમાયતી હતા.&quot; તે પણ જુઓ {{Harvnb|Bernstein|2007|p=16}}&lt;/ref&gt; તેર વર્ષની ઉંમરે રોધામે 1960ની અત્યંત નજીક યુ.એસ.પ્રમુખપદની ચુંટણીને પગલે સાઉથ સાઇડ શિકાગોના પ્રચારમાં સહાય કરી હતી, જ્યાં તેમને રિપબ્લિકન ઉમેદવાર રિચાર્ડ નિક્સોન સામે ચુંટણીલક્ષી કૌભાંડનો પૂરાવો મળ્યો હતો. &lt;ref&gt;ગર્થ અને વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠ 19.&lt;/ref&gt; ત્યાર બાદ તેમણે યુ.એસ. પ્રમુખપદની 1964ની ચુંટણીમાં રિપલ્બિકન ઉમેદવાર બેરી ગોલ્ડવોટર માટે સ્વૈચ્છિક ઝુંબેશ કરી હતી. &lt;ref&gt;{{Cite book |author=[[J. William Middendorf|Middendorf, J. William]] |title=Glorious Disaster: Barry Goldwater's Presidential Campaign And the Origins of the Conservative Movement |publisher=[[Basic Books]] |year=2006 |isbn=0-465-04573-1 }} પૃષ્ઠ 266.&lt;/ref&gt; રોધામની પ્રારંભિક રાજકીય પ્રગતિ મોટે ભાગે તેમના હાઇસ્કુલના ઇતિહાસના શિક્ષક (તેમના પિતા જેવા અત્યંત લાગણીશીલ એન્ટીકોમ્યુનિસ્ટ) જેમણે તેમને ગોલ્ડવોટરના ક્લાસિક ''ધી કોનસાયંસ ઓફ અ કંઝર્વેટીવ'' &lt;ref name=&quot;troy&quot;&gt;ટ્રોય 2006, પૃષ્ઠ 15.&lt;/ref&gt; સામે રજૂ કર્યા હતા અને તેમની મેથોડીસ્ટ યુવાન પ્રધાન (તેમના માતા જેવા કે જેઓ સામાજિક ન્યાય જેવા મુદ્દાઓથી ચિંતીત હતા), કે જેમની સાથે તેમણે પ્રજાના હક્કોના નેતા માર્ટીન લ્યુથ કીંગ, જુનિયરને શિકાગોમાં 1962માં મળ્યા હતા અને જોયા હતા. &lt;ref&gt;ગર્થ અને વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 18–21. શિક્ષક પૌલ કાર્લસન અને પ્રધાન ડોનાલ્ડ વચ્ચે જોન્સ વચ્ચે પાર્ક રિજમાં સંઘર્ષ થયો હતો; ક્લિન્ટને બાદમાં જોયું હતું કે &quot;અમેરિકામાં (હવે પછીના) ચાળીસ વર્ષો સુધી સાંસ્કૃતિક, રાજકીય અને ધાર્મિક દોષ રેખાનો પ્રાથમિક સંકેત આકાર લઇ રહ્યો છે&quot; (ક્લિન્ટન 2003, પૃષ્ઠ 23).&lt;/ref&gt;

=== કોલેજ ===
1965માં રોધામ વેલેસ્લી કોલેજમાં દાખલ થયા હતા, જ્યાં તેમણે મુખ્ય વિષય રાજકીય વિજ્ઞાનમાં અભ્યાસ કર્યો હતો. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.wellesley.edu/PublicAffairs/Commencement/1992/speecheshrc.html |title=Hillary Rodham Clinton Remarks to Wellesley College Class of 1992 |author=Clinton, Hillary Rodham |publisher=[[Wellesley College]] |date=1992-05-29 |access-date=2007-06-01 |archive-date=2012-08-05 |archive-url=https://archive.today/20120805205420/http://www.wellesley.edu/PublicAffairs/Commencement/1992/speecheshrc.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; અંડરગ્રેજ્યુએટના પ્રથમ વર્ષ દરમિયાન તેમણે વેલેસ્લી યંગ રિપબ્લિકન્સ&lt;ref name=&quot;living31&quot;&gt;ક્લિન્ટન 2003, પૃષ્ઠ 31.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.wellesley.edu/Activities/homepage/gop/history.html |title=Wellesley College Republicans: History and Purpose |publisher=Wellesley College |date=2007-05-16 |access-date=2007-06-02 |archive-date=2006-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060903132835/http://www.wellesley.edu/Activities/homepage/gop/history.html |url-status=dead }} સંસ્થાનું અગાઉનું નામ આપે છે.&lt;/ref&gt;ના પ્રેસિડેન્ટ તરીકે સેવા આપી હતી; આ રોકફેલર રિપબ્લિકન-લક્ષી જૂથ સાથે,&lt;ref&gt;{{Cite book |author=Milton, Joyce |title=The First Partner: Hillary Rodham Clinton |publisher=[[William Morrow and Company]] |year=1999 |isbn=0-688-15501-4}} પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 27–28&lt;/ref&gt; તેમણે જોહ્ન લિન્ડસે અને  એડવર્ડ બ્રુકની ચુંટણીઓને ટેકો આપ્યો હતો. &lt;ref&gt;બ્રોક 1996, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 12–13.&lt;/ref&gt; અમેરિકન સિવીલ રાઇટ્સ મુવમેન્ટ અને વિયેટનામ યુદ્ધ વિશે તેમના મંતવ્યો બદલાતા બાદમાં તેઓ તેમના પદ પરથી ઉતરી ગયા હતા. &lt;ref name=&quot;living31&quot;/&gt; તે સમયે તેમના યુવાન પ્રધાનને લખેલા એક પત્રમાં તેમણએ પોતાની જાતને &quot;સંકુચિત મગજ અને ઉદાર હૃદય&quot; ધરાવતા ગણાવ્યા હતા. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|p=50.}} બર્નસ્ટેઇન દર્શાવે છે કે તેણી એવું માનતા હતા કે આ મિશ્રણ શક્ય હતુ અને પુખ્ત વયના હિલેરી ક્લિન્ટનનું અન્ય કોઇ સમીકરણ વધુ સારી રીતે વર્ણન કરી શકે તેમ નથી.&lt;/ref&gt; 1960ના પ્રવાહો કે જે રાજકીય વ્યવસ્થા સામે ઉદ્દામવાદી પગલાંઓની તરફેણ કરતા હતા તેનાતી વિરુદ્ધ તેમણે તેની અંદર જ કામ કરવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી હતી. &lt;ref name=&quot;bg011293&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.highbeam.com/doc/1P2-8210491.html |title=Hillary: The Wellesley Years: The woman who will live in the White House was a sharp-witted activist in the class of '69 |author=Kenney, Charles |work=The Boston Globe |date=1993-01-12 |access-date=2008-02-07 |format=fee required |archive-date=2011-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511212059/http://www.highbeam.com/doc/1P2-8210491.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511212059/http://www.highbeam.com/doc/1P2-8210491.html |date=2011-05-11 }}&lt;/ref&gt; તેમના પ્રારંભિક વર્ષમાં, રોધામ યુદ્ધવિરોધી ડેમોક્રેટ ઇયુજેન મેકકાર્થીની પ્રમુખપદ નોમિનેશન ઝુંબેશના ટેકેદાર બન્યા હતા. &lt;ref name=&quot;nyt090507&quot;/&gt; માર્ટીન લ્યુથ કીંગ, જુનિયરની હત્યાને પગલે, રોધામે બે દિવસીય વિદ્યાર્થી હડતાલનું આયોજન કર્યું હતું અને વેલેસ્લીના કાળા વિદ્યાર્થીઓ સાથે વધુ કાળા વિદ્યાર્થીઓ અને શિક્ષકોની ભરતી કરવાનું કામ કર્યું હતું. &lt;ref name=&quot;nyt090507&quot;&gt;{{Cite news |author=Leibovich, Mark |title=In Turmoil of ’68, Clinton Found a New Voice |work=The New York Times |date=2007-09-07 |url=http://www.nytimes.com/2007/09/05/us/politics/05clinton.html |access-date=2007-09-06}}&lt;/ref&gt; 1968ના પ્રારંભમાં, તેઓ વેલેસ્લી કોલેજ ગવર્નમેન્ટ એસોસિયેશનના પ્રમુખ તરીકે ચુંટાયા હતા અને 1969ના પ્રારંભ સુધી સેવા આપી હતી;&lt;ref name=&quot;bg011293&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;wcaddr&quot;/&gt; તેઓએ અન્ય કોલેજોમાં સામાન્ય રીતે થતું હતું તેવા વિદ્યાર્થી અવરોધોમાં વેલેસ્લીની સંડોવણીને દૂર રાખવામાં મહત્વનો ભાવ ભજવ્યો હતો. &lt;ref name=&quot;bg011293&quot;/&gt; તેમના અસંખ્ય અનુયાયી વિદ્યાર્થીઓએ માન્યુ હતું કે તેઓ કદાચ એક દિવસ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના પ્રથમ મહિલા બનશે. &lt;ref name=&quot;bg011293&quot;/&gt; તેથી તેઓ તેમના રાજકીય દ્રષ્ટિકોણને વધુ સારી સમજી શક્યા હતા, અધ્યાપક એલન શેશટરે રોધામમને હાઉસ રિપબ્લિકન કોન્ફરન્સ ખાતેની કામગીરી સોંપી હતી અને તેમણે &quot;વેલેસ્લી ઇન વોશિગ્ટન&quot; ઉનાળુ કાર્યક્રમમમાં હાજરી આપી હતી. &lt;ref name=&quot;nyt090507&quot;/&gt; રોધામને ઉદાર મતવાદી ન્યુ યોર્ક રિપ્રેઝન્ટેટીવ ચાર્લ્સ ગુડવેલ દ્વારા ગવર્નર નેલ્સન રોકફેલરના રિપબ્લિકન નોમિનેશનમાં વિલંબિત પ્રવેશની ઝુંબેશમાં સહાય કરવા માટે આંમંત્રણ અપવામા આવ્યું હતું. &lt;ref name=&quot;nyt090507&quot;/&gt; રોહાને મિયામીમાં 1968 રિપબ્લિકન નેશનલ કોન્વેન્શનમાં હાજરી આપી હતી. જોકે, રિચાર્ડ નિક્સોનની ઝુંબેશને જે રીતે દર્શાવવામાં આવી હતી તેનાથી તેઓ ખિન્ન હતા અને કોન્વેન્શનનો &quot;અસ્પષ્ટ&quot; જાતિવાદી સંદેશો જોયો હતો અને સારા માટે રિપબ્લિકન પાર્ટી છોડી દીધી હતી. &lt;ref name=&quot;nyt090507&quot;/&gt;

પોતાના અંતિમ વર્ષ માટે વેલેસ્લી પાછા ફરતા રોધામે અધ્યાપક શેશટરના માર્ગદર્શન હેઠળ ઉદ્ધામવાદી કોમ્યુનિટી આયોજક સૌલ એલિન્સ્કીની યુક્તિઓ વિશે પોતાના જૂના મહાનિબંધમાં લખ્યું હતું (વર્ષો બાદ જ્યારે તેઓ પ્રથમ મહિલા બન્યા ત્યારે વ્હાઇટ હાઉસની વિનંતીને પગલે મહાનિબંધમાં પ્રવેશ નિષેધ હતો અને તે કેટલીક અટકળોનો વિષય બન્યો હતો).&lt;ref name=&quot;msn030207&quot;&gt;{{Cite news |title=Reading Hillary Rodham's hidden thesis |url=http://www.msnbc.msn.com/id/17388372/ |author=[[Bill Dedman|Dedman, Bill]] |publisher=[[MSNBC.com]] |date=2007-03-02 |access-date=2007-03-02 |archive-date=2007-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070304065006/http://www.msnbc.msn.com/id/17388372/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1969માં, તેમણે બેચલર ઓફ આર્ટસમાં,&lt;ref name=&quot;nyt-bio&quot;/&gt; રાજકીય વિજ્ઞાનમાં વિભાગીય સન્માન સાથે સ્નાતકની પદવી મેળવી હતી. &lt;ref name=&quot;msn030207&quot;/&gt; કેટલાક અનુયાયી વિદ્યાર્થીઓના દબાણને કારણે, &lt;ref name=&quot;gvn-34&quot;/&gt; તેઓ પ્રારંભિક સંબોધન આપનારા વેલેસ્લી કોલેજના ઇતિહાસમાં પ્રથમ વિદ્યાર્થી બન્યા હતા. &lt;ref name=&quot;wcaddr&quot;&gt;{{cite web |title=Wellesley College 1969 Student Commencement Speech |url=http://www.wellesley.edu/PublicAffairs/Commencement/1969/053169hillary.html |author=Rodham, Hillary |publisher=Wellesley College |date=1969-05-31 |access-date=2006-08-22 |archive-date=2012-05-25 |archive-url=https://archive.today/20120525074207/http://www.wellesley.edu/PublicAffairs/Commencement/1969/053169hillary.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; તેમના સાત મિનીટ સુધી ચાલેલા સંબોધનને તાળીઓના ગડગડાટથી વધાવી લેવામાં આવ્યું હતું. &lt;ref name=&quot;bg011293&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Brooke Speech Challenged by Graduate |work=[[Fitchburg Sentinel]] |date=1969-06-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Brooke Speech Draws Reply |work=Nevada State Journal |date=1969-06-02}}&lt;/ref&gt; તેમના સંબોધનના થોડા ભાગને મળેલા પ્રતિભાવને કારણે તેમના પ્રારંભિક સંબોધન પહેલા બોલેલા સેનેટર એડવર્ડ બ્રૂકની ટીકા કરાઇ હોવાથી તેમને ''લાઇફ''  મેગેઝીનના આર્ટિકલમાં દર્શાવવામાં આવ્યા હતા,&lt;ref&gt;{{Cite news |title=The Class of '69 |publisher=''[[Life (magazine)|Life]]'' |date=1969-06-20}} લેખમાં રોધાન અને બે વિદ્યાર્થીઓએ અન્ય શાળામાંથી સંબોધનકર્તાનો પ્રારંભ કર્યો તેની સાથે ફોટાઓ અને તેમના સંબોધનના અંશોનો સમાવેશ થાય છે.&lt;/ref&gt;. &lt;ref name=&quot;gvn-34&quot;&gt;ગર્થ એન્ડ વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 34–36.&lt;/ref&gt; તેઓ આઇઆરવી કૂપસિનેટના રાષ્ટ્રીય સ્તરે એકજૂથ ટેલિવીઝન ટોક શોમાં તેમજ ઇલિનોઇસ અને ન્યુ ઇંગ્લેંડના અખબારોમાં પણ દેખાયા હતા. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|p=70}}&lt;/ref&gt; તે ઉનાળામાં, તેમણે આખા અલાસ્કામાં કામ કર્યું હતું, માઉન્ટ મેકીનલે નેશનલ પાર્કમાં ડિશો ધોતા હતા અને વાલ્ડેઝમાં ફિશ પ્રોસેસીંગ કેનેરીમાં સ્લિમીંગ સાલમોનમાં વ્યસ્ત હતા (જેને તેમને કાઢી મૂક્યા હતા અને જ્યારે તેમણે બિનતંદુરસ્ત સ્થિતિ વિશેની ફરિયાદ કરી ત્યારે રાતોરાત બંધ કરી દીધી હતી). &lt;ref&gt;મોરીસ 1996, પૃષ્ઠ 139; {{Harvnb|Bernstein|2007|p=105}}. ક્લિન્ટને બાદમાં લખ્યું હતું અને ''ડેવિડ લેટરમેન સાથે લેઇટ શો''  પર પુનરાવર્તન કર્યું હતું કે ખુશામત કરવી એ શ્રેષ્ઠ તૈયારી હતી, તેણીએ કાયમ માટે વોશિંગ્ટોનમાં રહ્યા હતા. ક્લિન્ટન 2003, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 42–43.&lt;/ref&gt;

=== કાયદા શાળા ===
રોધામ ત્યાર બાદ યેલ લો સ્કુલ પ્રવેશ્યા હતા, જ્યાં તેમણે ''યેલ રિવ્યૂ ઓફ લો એન્ડ સોશિયલ એકશન'' ના સંપાદક બોર્ડ પર સેવા આપી હતી. &lt;ref name=&quot;arkhc&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.encyclopediaofarkansas.net/encyclopedia/entry-detail.aspx?entryID=2744 |title=Hillary Diane Rodham Clinton (1947–) |work=The Encyclopedia of Arkansas History &amp; Culture |access-date=2007-04-08 }}&lt;/ref&gt; તેમના બીજા વર્ષ દરમિયાનમં તેમણે યેલ ચાઇલ્ડ સ્ટડી સેન્ટર ખાતે કામ કર્યું હતું,&lt;ref name=&quot;gerth-42&quot;&gt;ગર્થ અને વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 42–43.&lt;/ref&gt; જેમા તેઓ પ્રારંભિક બાળપણ મગજ વિકાસ પર નવા સંશોધન અંગે શીખતા હતા અને પ્રજનક કામ ''બિયોન્ડ ધ બેસ્ટ ઇન્ટરેસ્ટસ ઓફ ધ ચાઇલ્ડ''  (1973) પર સંશોધન મદદનીશ તરીકે કામ કરતા. &lt;ref name=&quot;bernstein-75&quot;&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|p=75}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''બિયોન્ડ ધ બેસ્ટ ઇન્ટરેસ્ટસ ઓફ ધ ચાઇલ્ડ'' ના લેખક સેન્ટર ડિરેક્ટર અલ સોલનીટ, યેલ કાયદા અધ્યાપક જો ગોલ્ડસ્ટેઇન અને એન્ના ફ્રિઉદ હતા.&lt;/ref&gt; તેમણે યેલ લો હેવન હોસ્પિટલ&lt;ref name=&quot;bernstein-75&quot;/&gt; ખાતે બાળ દુરુપયોગનો કેસ પણ હાથમાં લીધો હતો અને ગરીબોને મફત કાનૂની સલાહ પૂરી પાડવા માટે ન્યુ હેવન લીગલ સર્વિસીઝ ખાતે સ્વૈચ્છિક સેવા આપી હતી. &lt;ref name=&quot;gerth-42&quot;/&gt; 1970ના ઉનાળામાં તેમને મેરીયન રાઇટ એડલમેનના વોશિંગ્ટન રિસર્ચ પ્રોજેક્ટ ખાતે કામ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી, જ્યાં તેમને સેનેટર વોલ્તેર મોન્ડાલેની સબકમિટી ઓન માઇગ્રેટરી લેબરની કામગીરી સોંપવામાં આવી હતી. ત્યાં તેમણે હાઉસીંગ, ગટરવ્યવસ્થા, આરોગ્ય અને શિક્ષણ ક્ષેત્રે સ્થળાંતરીત કામદારોની સમસ્યા પર સંશોધન કર્યું હતું. &lt;ref&gt;મોરીસ 1996, પૃષ્ઠ 142–143.&lt;/ref&gt; એડલમેન બાદમાં નોંધપાત્ર શિક્ષક બન્યા હતા. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|pp=71–74}}&lt;/ref&gt; કનેક્ટીકટ યુ.એસ. સેનેટ ઉમેદવાર જોસેફ ડુફ્ફીની 1970ની ઝુંબેશ પર કામ કરવા માટે તેમની રાજકીય સલાહકાર એન્ની વેક્સલર દ્વારા નિમણૂંક કરવામાં આવી હતી, જેમાં રોધામને બાદમાં રાજકારણમાં પ્રથમ કામ સોંપવામાં આવ્યું હતું. &lt;ref&gt;{{Cite news | url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/08/08/AR2009080800058.html |title=Anne Wexler, Political Adviser and Lobbyist, Dies at 79 |author=Weil, Martin |work=The Washington Post |date=2009-08-08 |access-date=2009-08-20}}&lt;/ref&gt;

1971ની હેમંત ઋતુના અંતમાં, તેમણે બીલ ક્લિન્ટન સાથે સંબધનો પ્રારંભ કર્યો હતો, તેમજ યેલ ખાતેના કાયદાના વિદ્ય્રાર્થીની પણ હતા. તે ઉનાળામાં તેમણે ટ્રેયુહાફ્ટ, વોકર એન્ડ બર્નસ્ટેઇનની કાયદા કંપની ઓકલેન્ડ, કેલિફોર્નીયા ખાતે ઇન્ટર્ન કરી હતી. &lt;ref name=&quot;bernstein-82&quot;&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|pp=82–83}}&lt;/ref&gt; આ કંપની બંધારણીય હક્કો, પ્રજા મુક્તિવાદ, અને ઉદ્ધામવાદી કારણોને પોતાના ટેકાને માટે જાણીતા હતી (તેના ચારમાંના બે ભાગીદારો પ્રવર્તમાન કે ભૂતકાળના કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી સભ્યો હતા);&lt;ref name=&quot;bernstein-82&quot;/&gt; રોધાને બાળક કેદ અને અન્ય કેસો પર કામ કર્યું હતું. &lt;ref group=&quot;nb&quot; name=&quot;ex02&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.nysun.com/national/hillary-clintons-radical-summer/66933/ |title=Hillary Clinton's Radical Summer |author=Gerstein, Josh |work=The New York Sun |date=2007-11-26 |access-date=2009-05-09}} ગર્સ્ટેઇનને એવું જણાય છે કે એક વખત રોધાને ટ્રિયુહાફ્ટ કંપની પર કર્યું હતું ત્યારથી બાળકના પાલન કરતા ક્યો કેસ વધુ છે તે અસ્પષ્ટ છે. ક્લિન્ટન વિરોધી લેખકો જેમ કે બાર્બરા ઓલ્સને ક્લિન્ટન પર એવો આરોપ મૂક્યો હતો કે તેમણે કદીયે ટ્રિયુહાફ્ટની વિચારધારાને માન્ય રાખી ન હતી અને તેમના પત્ની અને અનુયાયી સામ્યવાદી જેસિકા મિટફોર્ડ સાથે સામાજિક અને રાજકીય જોડાણ જાળવી રાખ્યું હતું. (ઓલ્સોન 1999, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 56–57) ''ધી ન્યુ યોર્ક સન''  દ્વારા 2007માં કરાયેલું સંશોધન દર્શાવે છે કે મિટફોર્ડ અને હિલેરી ક્લિન્ટન નજીક ન હતા અને 1980માં આરકાન્સાસ જેલ કેસ પર તેઓ અલગ પડી ગયા હતા. જુઓ {{Cite news |url=http://www.nysun.com/national/hillary-clintons-left-hook/67002/ |title=Hillary Clinton's Left Hook |author=Gerstein, Josh |work=The New York Sun |date=2007-11-27 |access-date=2009-05-09}}&lt;/ref&gt; ક્લિન્ટને તેમની સાથે કેલિફોર્નીયામાં રહેવાના હેતુથી તેમની મૂળ ઉનાળુ યોજનાઓ રદ કરી હતી ;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.nysun.com/national/clintons-berkeley-summer-of-love/66982/ |title=The Clintons' Berkeley Summer of Love |author=Gerstein, Josh |work=The New York Sun |date=2007-11-26 |access-date=2009-05-09}}&lt;/ref&gt; જ્યા સુધી તેઓ કાયદા શાળામાં પરત ન આવ્યા ત્યાં સુધી આ જોડુ એક સાથે રહેતું હતું. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.nysun.com/national/hillary-clintons-radical-summer/66933/ |title=Hillary Clinton's Radical Summer |author=Gerstein, Josh |work=The New York Sun |date=2007-11-26 |access-date=2009-05-09}}&lt;/ref&gt; તે પછીના ઉનાળામાં, રોધાન અને ક્લિન્ટને બિનસફળ 1972 ડેમોક્રેટિક પ્રમુખપદના ઉમેદવાર જ્યોર્જ મેકગ્રોવન માટે ટેક્સાસમાં ઝુંબેશ આદરી હતી. &lt;ref&gt;ગર્થ અને વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 48–49.&lt;/ref&gt; તેમણએ 1973માં જ્યુરીસ ડોકટર ડિગ્રી પ્રાપ્ત કરી હતી,&lt;ref name=&quot;nyt-bio&quot;&gt;{{Cite news |url=http://topics.nytimes.com/top/reference/timestopics/people/c/hillary_rodham_clinton/index.html  |title=Hillary Rodham Clinton |work=The New York Times |access-date=2008-04-13 | first=Helene | last=Cooper}}&lt;/ref&gt; તેથી તેઓ વધુ એક વર્ષ માટે ક્લિન્ટન સાથે રહ્યા હતા. &lt;ref name=&quot;bernstein-89&quot;&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|p=89}}&lt;/ref&gt; સ્નાતક થવાના પગલે ક્લિન્ટને પ્રથમ લગ્ન માટે દરખાસ્ત મૂકી હતી, પરંતુ તેમણે ઇનકાર કર્યો હતો. &lt;ref name=&quot;bernstein-89&quot;/&gt; તેમણે યેલ ચાઇલ્ડ સ્ટડી સેન્ટર ખાતે બાળકો અન દવાઓ પરના અભ્યાસ માટે અનુસ્નાતકના વર્ષનો પ્રારંભ કર્યો હતો. &lt;ref name=&quot;nfll&quot;/&gt; તેમનો પ્રથમ વિદ્વતાપૂર્ણ લેખ, &quot;ચિલ્ડ્રન અંડર ધ લો&quot;, 1973ના અંતમાં ''હાર્વર્ડ એજ્યુકેશનલ રિવ્યૂ'' માં પ્રકાશિત થયો હતો. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Rodham |first=Hillary |year=1973 |month= |title=Children Under the Law |journal=[[Harvard Educational Review]] |volume=43 |issue=4 |pages=487–514 |ref=harv}}&lt;/ref&gt; નવા બાળકોના હક્કોની ચળવળની ચર્ચા કરતા, તેમણે જણાવ્યું હતું કે &quot;બાળક નાગરિકો&quot; &quot;શક્તિવિહીન વ્યક્તિગતો&quot;&lt;ref&gt;ટ્રોય 2006, પૃષ્ઠ 21.&lt;/ref&gt; હતા અને એવી દલીલ કરી હતી કે બાળકોને જન્મથી જ કાનૂની વય મેળવવા સામે સમાન રીતે અસમર્થ ગણવા જોઇએ નહી, પરંતુ તેના બદલે અદાલતોએ કેસ પ્રતિ કેસના ધોરણે પૂરાવાની ગેરહાજરી ન  હોય તો સમર્થન આપવું જોઇએ. &lt;ref name=&quot;nyt082492&quot;&gt;{{Cite news |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE7D71E3EF937A1575BC0A964958260 |title=Legal Scholars See Distortion In Attacks on Hillary Clinton |author=Lewin, Tamar |work=The New York Times |date=1992-08-24}}&lt;/ref&gt; આ લેખ આ ક્ષેત્રે વારંવાર ટાંકવામાં આવતો હતો. &lt;ref&gt;[http://scholar.google.com/scholar?hl=en&amp;amp;lr=&amp;amp;c2coff=1&amp;amp;q=rodham+%22children+under+the+law%22+43+%22Harvard+Educational+Review%22&amp;amp;btnG=Search આ ગૂગલ  વિદ્વાનની શોધ પરિણામ] આશરે એકાદ સો જેટલા કટાક્ષો શૈક્ષણિક સાહિત્યમાં તેણીના પેપરના ટાંકણો દર્શાવતા પેદા કરે છે.&lt;/ref&gt;

== લગ્ન અને પરિવાર, કાનૂની કારકીર્દી અને આરકાન્સાસની પ્રથમ મહિલા ==
=== ઇસ્ટ કોસ્ટથી આરકાન્સાસ ===
તેમના અનુસ્નાતક અભ્યાસ દરમિયાન રોધામે એડલમેનનના નવા જ સ્થપાયેલા કેમ્બ્રિજ, મેસાચ્યુએટ્સ,&lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|pp=91–92}}&lt;/ref&gt;માં ચિલ્ડ્રન્સ ડિફેન્સ ફંડમાં સ્ટાફ એટર્ની તરીકે સેવા આપી હતી અને બાળકો પરની કાર્નેગી કાઉન્સીલમાં સલાહકાર તરીકે સેવા આપી હતી. &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Adults Urge Children's Rights |work=The Arizona Sentinel |date=1974-10-04}}&lt;/ref&gt; 1974 દરમિયાન તેઓ વોશિંગ્ટન ડી.સીમાં મહાભિયોગ તપાસ કર્મચારીઓના સભ્ય હતા, જેમાં તેઓ વોટરગેટ કૌભાંડ સમયે જ્યુડિશીયરી પરની હાઉસ કમિટીને સલાહ આપતા હતા. &lt;ref name=&quot;bernstein-94&quot;&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|pp=94–96, 101-103}}&lt;/ref&gt; મુખ્ય વકીલ જોહ્ન ડોર અને વરિષ્ઠ સભ્ય બર્નાર્ડ નુસબૌમના માર્ગદર્શન હેઠળ,&lt;ref name=&quot;bernstein-75&quot;/&gt; રોધામે મહાભિયોગની સંશોધન પ્રક્રિયામાં તેમજ મહાભિયોગ માટેના ઐતિહાસિક કારણો અને ધોરણો  સહાય કરી હતી. &lt;ref name=&quot;bernstein-94&quot;/&gt; પ્રેસિડેન્ટ રિચાર્ડ નિક્સોનના ઓગસ્ટ 1974માં રાજીનામાને પગલે કમિટીનું કાર્ય પરાકાષ્ઠાએ પહોંચ્યું હતું. &lt;ref name=&quot;bernstein-94&quot;/&gt;

ત્યારથી, રોધામને તેજસ્વી રાજકીય ભવિષ્ય ધરાવનારા તરીકે જોવાતા હતા; ડેમોક્રેટિક આયોજક અને સલાહકાર બેટસે રાઇટ અગાઉના વર્ષે તેમની કારકીર્દીમાં મદદ કરવા માટે ટેક્સાસથી વોશિંગ્ટન આવ્યા હતા;&lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|p=62}}&lt;/ref&gt; રાઇટ માનતા હતા કે રોધામ સેનેટર અથવા પ્રેસિડેન્ટ બનવાની તક ધરાવે છે.&lt;ref&gt;મારાનીસ 1995, પૃષ્ઠ 277.&lt;/ref&gt; દરમિયાનમાં, ક્લિન્ટને તેમને વારંવાર લગ્ન કરવા માટે કહ્યું હતું અને તેઓ સતત આનાકાની કરતા રહ્યા હતા. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|pp=90, 120}}&lt;/ref&gt; જોકે, તેઓ ડિસ્ટ્રીક્ટ ઓફ કોલંબીયા બાર પરીક્ષા&lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|p=92.}} કુલ ઉમેદવારોમાંથી બે તૃતીયાંશ (817માંથી 551) પાસ થયા હતા અને રોધામે જ્યાં સુધી તેમણે તેમની આત્મકથામાં ત્રીસ વર્ષો બાદ ઉલ્લેખ કર્યો ત્યાં સુધી તેમના ઘનિષ્ઠ મિત્રોને પણ કહ્યુ ન હતું.&lt;/ref&gt;માં નાપાસ થતા અને આરકાન્સાસ પરીક્ષા પાસ કરતા રોધામ અગત્યના નિર્ણય પર આવ્યા હતા. જેમ તેમણે બાદમાં લખ્યું હતું કે, &quot;હું દિમાગને બદલે મારા હૃદયને અનુસરવાનું પસંદ કરું છું&quot;. &lt;ref&gt;ક્લિન્ટ 2003, પૃષ્ઠ 69. ખાતે ફકરો લીધેલ{{Cite news |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,457362-2,00.html |title=Hillary Unbound |author=Clinton, Hillary Rodham |work=Time |date=2003-06-08 |access-date=2007-12-08 |archive-date=2013-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521075159/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,457362-2,00.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130521075159/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,457362-2,00.html |date=2013-05-21 }}&lt;/ref&gt; આમ તેઓ વોશિંગ્ટોનમાં રહેવાને બદલે જ્યાં ઉજળી કારકીર્દીના સંકેતો હતા તેવા આરકાન્સાસ તરફ બીલ ક્લિન્ટનને અનુસર્યા હતા. ક્લિન્ટન ત્યારે કાયદાનું શિક્ષણ આપતા હતા અને તેમના પોતાના રાજ્યમાં યુ.એસ. હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટીવ્ઝની બેઠક માટે પ્રયત્નો કરતા હતા. ઓગસ્ટ 1974માં, તેઓ ફાયેટ્ટીવિલ્લે, આરકાન્સાસ ચાલ્યા ગયા હતા અને યુનિવર્સિટી ઓફ આરકાન્સાસ, ફાયેટ્ટીવિલ્લે,&lt;ref name=&quot;bernstein-92&quot;&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|p=92}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ક્લિન્ટન 2003, પૃષ્ઠ 70. મહિલા શિક્ષક સભ્યોના ક્રમાંકો માટે સ્ત્રોત&lt;/ref&gt;ખાતે સ્કુલ ઓફ લોમાં બે મહિલા શિક્ષકોમાંના એક બન્યા હતા, જ્યાં બીલ ક્લિન્ટન પણ હતા.  તેમણે ફોજદારી કાયદામાં વર્ગો આપ્યા હતા, જ્યાં તેઓ એક ઉગ્ર શિક્ષક અને સખત ગ્રેડર હોય તેવું મનાતુ હતું અને તેઓ શાળાના કાનૂની સહાય વાળા ક્લિનીકના પ્રથમ ડિરેક્ટર બન્યા હતા.
&lt;ref&gt;મારાનીસ 1995, પૃષ્ઠ 328.&lt;/ref&gt; તેમણે હજુ પણ લગ્ન વિશેના વિચારને થોડા અળગા રાખ્યા હતા, કેમ કે તેમને એવી ચિંતા હતી કે તેમનું અલગ અસ્તિત્વ ખોવાઇ જશે અને તેમની સિદ્ધિઓને અન્ય કોઇના નામ દ્વારા જોવામાં આવશે. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|pp=62, 90, 117}}&lt;/ref&gt;

=== આરકાન્સાસના પ્રારંભિક વર્ષો ===
[[ચિત્ર:HillaryRodhamBillClintonLittleRockHouse1adjusted.jpg|thumb|right|alt=Small, one-story brick-faced house with small yard in front|હિલેરી રોધામ અને બીલ ક્લિન્ટન લિટલ રોકના પડોશી હિલક્રેસ્ટમાં આ [144] મકાનમાં 1977થી 1979 સુધી રહેતા હતા, જ્યારે તેઓ આરકાન્સાસ એટોર્ની જનરલ હતા &lt;સંદર્ભ&gt;[145] પૃષ્ઠ 244.&lt;/ref&gt;]]
હિલેરી રોધામ અને બીલ ક્લિન્ટને 1975ના ઉનાળમાં ફાયેટ્ટીવિલ્લેમાં મકાન ખરીદ્યું હતું અને હેલિરી અંતે લગ્ન માટે સંમત થયા હતા. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|p=120}}&lt;/ref&gt; તેમના લગ્ન 11 ઓક્ટોબર 1975ના રોજ તેમના બેઠક ખંડમાં મેથોડીસ્ટ વિધિથી થયા હતા. &lt;ref name=&quot;mara-122&quot;&gt;મારાનીસ 1995, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 121–122.&lt;/ref&gt; પોતાના વ્યાવસાયિક જીવનને અલગ રાખવા અને દેખીતા હિત સંઘર્ષને ટાળવા માટે તેઓ હિલેરી રોધામ એવું નામ રાખી રહ્યા હોવાની જાહેરાત કરી હતી,&lt;ref name=&quot;mara-122&quot;/&gt; અને &quot;હું હજુ પણ તે જ છું&quot; &lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|p=157}}&lt;/ref&gt; તેવું દર્શાવવા છતા તેમના નિર્ણયે તેમની માતાઓને ખિન્ન કરી મૂક્યા હતા. &lt;ref&gt;ક્લિન્ટન 2003, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 91–92.&lt;/ref&gt; બીલ ક્લિન્ટને 1974માં કોંગ્રેશનલ સ્પર્ધા ગુમાવી હતી, પરંતુ નવેમ્બર 1976માં તેઓ  આરકાન્સાસ એટોર્ની જનરલ તરીકે ચુંટાયા હતા અને તેથી દંપતિ લિટન રોકની રાજ્ય રાજધાનીમાં સ્થળાંતર કરી ગયું હતું. &lt;ref&gt;ગર્થ અને વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠ 57.&lt;/ref&gt; ત્યાં રોધામ ફેબ્રુઆરી 1977માં આરકાન્સન રાજકીય અને આર્થિક પ્રભાવની સંરક્ષણ સંસ્થા એવી પ્રતિષ્ઠિત રોઝ લો ફર્મમાં જોડાયા હતા. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|pp=128, 103.}} કંપની રોઝ, નાશ, વિલીયમ્સન, ક્લે એન્ડ ગિરોઇર તરીકે ઓળખાતી હતી, પરંતુ તેના નામને 1980માં સરળ કરીને રોઝ લો કંપની કરાયું હતું.&lt;/ref&gt; તેમણે પેટન્ટ ઉલ્લંઘન અને બૌદ્ધિક સંપત્તિ કાયદા&lt;ref name=&quot;arkhc&quot;/&gt;માં કુશળતા પ્રાપ્ત કરી હતી, જ્યારે બાળક તરફદારીમાં ''પ્રો બોનો''  (નિસ્વાર્થ)માં પણ કામ કરતા હતા ;&lt;ref name=&quot;bernstein-133&quot;/&gt; તેમણે ભાગ્યે જ અદાલતમાં દાવા કામ કર્યું છે. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|pp=131–132}}&lt;/ref&gt;

રોધામે બાળકોના કાયદા અને પરિવાર નીતિમાં પોતાનો રસ જાળવી રાખ્યો હતો અને 1977માં &quot;ચિલ્ડ્રન્સ પોલિસીઝઃ એબનડનમેન્ટ એન્ડ નેગલેક્ટ&quot;&lt;ref&gt;{{Cite journal |author=Rodham, Hillary |title=Children's Policies: Abandonment and Neglect |journal=[[Yale Law Journal]] |volume=68 |issue=7 |year=1977 |month=June |pages=1522–1531 |doi=10.2307/795794 |last2=Steiner |first2=Gilbert Y. |url=http://jstor.org/stable/795794 |ref=harv }}&lt;/ref&gt; અને 1979માં &quot;ચિલ્ડ્રન્સ રાઇટ્સઃ અ લીગલ પર્સ્પેક્ટીવ&quot; જેવા વિદ્વતાપૂર્ણ લેખો પ્રકાશિત કર્યા હતા. &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Rodham |first=Hillary |chapter=Children's Rights: A Legal Perspective |editor=Patricia A. Vardin, Ilene N. Brody (eds.) |title=Children's Rights: Contemporary Perspectives |publisher=[[Teacher's College Press]] |location=New York |year=1979 |pages=21–36}}&lt;/ref&gt; બાદમાં તેમણે તેમની એવી દલીલ સતત રાખી હતી કે બાળકોની કાયદાકીય સામર્થતા તેમની વય અને અન્ય સંજોગો પર આધારિત છે અને ગંભીર તબીબી હક્કોના કિસ્સામાં ન્યાયિક દરમિયાનગીરી કેટલીક વાર જરૂરી હોય છે. &lt;ref name=&quot;nyt082492&quot;/&gt; અમેરિકન બાર એસોસિયેશન અધ્યક્ષે બાદમાં જણાવ્યું હતું કે, &quot;તેમના લેખો અગત્યના હતા, એટલા માટે નહી કે તે મૂળભૂત રીતે નવા હતા પરંતુ તેના કારણે જે અવિકસિત હતું તેની રચના કરવામાં સહાય મળી હતી.&quot; &lt;ref name=&quot;nyt082492&quot;/&gt; ઇતિહાસવિંદ ગેરી વિલ્સે બાદમાં તેમને &quot;છેલ્લા બે દાયકામાં અનેક મહત્વના વિદ્વાન-કાર્યકર્તાઓમાંના એક તરીકે&quot; વર્ણવ્યા હતા,&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.nybooks.com/articles/article-preview?article_id=2999 |title=H.R. Clinton's Case |author=[[Garry Wills|Wills, Garry]] |work=The New York Review of Books |date=1992-03-05}}&lt;/ref&gt; જ્યારે સંકુચિતવાદીઓએ જણાવ્યું હતું કે તેમની થિયરીઓ પરંપરાગત પાલન સત્તાને પચાવી પાડશે,&lt;ref name=&quot;macbeth&quot;/&gt; અને બાળકોને તેમના માતાપિતા વિરુદ્ધ વ્યર્થ કાનૂની દાવાઓ કરવાની મંજૂરી આપશે,&lt;ref name=&quot;nyt082492&quot;/&gt; અને એવી દલીલ કરી હતી કે તેમનું કાર્ય કાનૂની &quot;ક્રિટ&quot; થિયરી છે જે બેકાબૂ છે. &lt;ref&gt;ઓલ્સોન 1999, પૃષ્ઠ 57.&lt;/ref&gt;

1977માં, રોધામ આરકાન્સાસ ફોર ચિલ્ડ્રન એન્ડ ફેમિલીઝની સહસ્થાપના કરી હતી, જે ચિલ્ડ્રન્સ ડિફેન્સ ફંડના સહયોગમાં રાષ્ટ્રીય સ્તરની સંસ્થા હતી. &lt;ref name=&quot;arkhc&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|p=154}}&lt;/ref&gt; તે વર્ષ બાદ, પ્રેસિડેન્ટ જિમ્મી કાર્ટરે (જેમના માટે ઇન્ડિયાના&lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|p=125}}&lt;/ref&gt;ની કામગીરીમાં 1976માં ઝુંબેશમાં ક્ષેત્રીય માર્ગદર્શક તરીકે કામ કર્યું હતું) તેમની નિમણઊંક લીગલ સર્વિસીઝ કોર્પોરેશનના બોર્ડ ઓફ ડિરેક્ટર્સમાં કરી હતી,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=7026 |title=Jimmy Carter: Nominations Submitted to the Senate, Week Ending Friday, December 16th, 1977 |work=American Presidency Project |access-date=2007-09-03 |archive-date=2017-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171018060856/http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=7026 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; અને તેમણે તે પદ પર 1978થી 1981ના અંત સુધી કામ કર્યું હતું. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=42598 |title=Ronald Reagan: Recess Appointment of Three Members of the Board of Directors of the Legal Services Corporation |date=1982-01-22 |work=American Presidency Project |access-date=2007-09-03 |archive-date=2017-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171018061154/http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=42598 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1978ના મધ્યથી 1980ના મધ્ય સુધી,&lt;ref group=&quot;nb&quot; name=&quot;ex03&quot;&gt;શરૂની તારીખ માટે જુઓ બ્રોક 1996, પૃષ્ઠ 96. ગૌણ સ્ત્રોતો તેણીનો સમયગાળો ક્યારે પૂર્ણ થયો તેની અસતત તારીખો આપે છે. પ્રાથમિક સ્ત્રોતો સંકેત આપે છે કે એપ્રિલ 1980 અને સપ્ટેમ્બર 1980ની મધ્યમાં રોધાનના સ્થળે એફ.વીલીયમ મેકકાલ્પીનને બદલવામાં આવ્યા હતા. જુઓ {{Cite book |url=http://books.google.com/?id=KWRBPOdZCdAC&amp;q=%22legal+services+corporation%22+rodham+baby&amp;dq=%22legal+services+corporation%22+rodham+baby |title=House Committee on Appropriations, Subcommittee on Departments of State, Justice, Commerce, the Judiciary, and Related Agencies Appropriations |year=1980 |publisher=[[U.S. House of Representatives]] |author1=Subcommittee On The Departments Of State, United States. Congress. House. Committee on Appropriations |author2=Justice, |author3=Commerce, |author4=Judiciary, the |author5=Agencies, Related }} રોધામે &quot;થોડા સપ્તાહો પહેલા જ જન્મ&quot; આપ્યો હોવા છતાંયે ખુરશી ધરાવતા હતા; ચેલ્સી ક્લિન્ટનનો જન્મ 27 ફેબ્રુઆરી 1980ના રોજ થયો હતો. અને જુઓ {{cite web |url=http://lawlibrary.rutgers.edu/cgi-bin/lib/hearing.cgi?file=81601609%20page=0001 |work=Background release, Legal Services Corporation, September 1980 |title=Hearings Before the Subcommittee on Courts, Civil Liberties, and the Administration of Justice, of the Committee of the Judiciary, House of Representatives |publisher=[[U.S. House of Representatives]] |date=September&amp;nbsp;21, 27, 1979 |access-date=2011-04-28 |archive-date=2013-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602071414/http://lawlibrary.rutgers.edu/cgi-bin/lib/hearing.cgi?file=81601609%20page=0001 |url-status=dead }} પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 388–403, સાચો સંદર્ભ પૃષ્ઠ 398, જે દર્શાવે છે કે મેકકાલ્પીન પદ પર સપ્ટેમ્બર 1980માં રહ્યા હતા.&lt;/ref&gt; તેમણે તે બોર્ડના અધ્યક્ષ તરીકે સેવા આપી હતી, આવું કરનાર તેઓ પ્રથમ મહિલા હતા. &lt;ref&gt;મોરિસ, પૃષ્ઠ 225.&lt;/ref&gt; તેમના અધ્યક્ષપણના સમય દરમિયાન કોર્પોરેશન માટેનું ભંડોળ 90 મિલીયન ડોલરથી 300 મિલીયન ડોલર સુધીનું વિસ્તારવામાં આવ્યું હતું; પરિણામે તેણે સફળતાપૂર્વક પ્રેસિડેન્ટ રોનાલ્ડ રીગનના ભંડોળ ઘટાડવાના અને સંસ્થાના પ્રકારને બદલવા સામેના પ્રયત્નો સામે  સફળતાપૂર્વક સડત આપી હતી. &lt;ref name=&quot;bernstein-133&quot;&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|p=133}}&lt;/ref&gt;

તેમના પતિની આરકાન્સાસના ગવર્નર તરીકેની નવેમ્બર 1978ની ચુંટણીને પગલે રોધામ જાન્યુઆરી 1979માં આરકાન્સાસના પ્રથમ મહિલા તરીકે ઉભરી આવ્યા હતા, તેમનું આ પદ બાર વર્ષ સુધી રહ્યું હતું (1979–1981, 1983–1992). ક્લિન્ટને સમાન વર્ષમાં તેમને રુરલ હેલ્થ એડવાઇઝરી કમિટીના અધ્યક્ષ તરીકે નિમણૂંક આપી હતી,&lt;ref name=&quot;nyt012093mk&quot;&gt;{{Cite news |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0CE4DA143FF933A15752C0A965958260 |title=The First Couple: A Union of Mind and Ambition |author=[[Michael Kelly (editor)|Kelly, Michael]] |work=The New York Times |date=1993-01-20}}&lt;/ref&gt; જ્યાં તેમણે આરકાન્સાસના સૌથી ગરીબ વિસ્તારોમાં ડોકટરોની ફીને અસર કર્યા વિના તબીબી સવલતોમાં વધારો કરવા માટે ફેડરલ ભંડોળ પ્રાપ્ત કર્યું હતું. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|p=147}}&lt;/ref&gt;

1979માં, રોધામ રોઝ લો ફ્રર્મના સંપૂર્ણ ભાગીદાર બનનાર પ્રથમ મહિલા બન્યા હતા. &lt;ref&gt;ગર્થ અને વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠ 60.&lt;/ref&gt; 1978થી જ્યા સુધી વ્હાઇટ હાઉસમાં પ્રવેશ્યા ન હતા ત્યાં સુધી તેમનો પગાર તેમના પતિ કરતા વધુ હતો. &lt;ref name=&quot;bernstein-130&quot;&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|p=130}}&lt;/ref&gt; 1978 અને 1979 દરમિયાનમાં, પોતાની આવકમાં વધારો કરવાની દ્રષ્ટિએ રોધામે કેટલ ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટના ટ્રેડીંગમાંથી ભારે મોટો નફો મેળવ્યો હતો;&lt;ref name=&quot;gerth-66&quot;&gt;ગર્થ એન્ડ વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 66–67.&lt;/ref&gt; પ્રારંભિક 1,000 ડોલરના રોકાણે જ્યારે તેમણે દશ મહિના બાદ ટ્રેડીંગ બંધ કર્યું ત્યારે આશરે 100,000 ડોલરની રકમ પેદા કરી હતી. &lt;ref&gt;ગર્થ એન્ડ વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 73–76.&lt;/ref&gt; આ સમયે જિમ અને સુસાન મેકડૌગલ સાથે વ્હાઇટવોટર ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન રિયલ એસ્ટેટમાં આ દંપતિએ કમનસીબ રોકાણ કરવાનો પ્રારંભ કર્યો હતો. &lt;ref name=&quot;gerth-66&quot;/&gt;

27 ફેબ્રુઆરી 1980ના રોજ રોધાને તેમના એક માત્ર બાળક પુત્રી, ચેલ્સાને જન્મ આપ્યો હતો. નવેમ્બર 1980માં બીલ ક્લિન્ટનની તેમના પુનઃચુંટણી માટેના બીડમાં હાર થઇ હતી.

=== આરકાન્સાસમાં પછીના વર્ષો ===
[[ચિત્ર:President Ronald Reagan Nancy Reagan Bill Clinton and Hillary Clinton Walking in Cross Hall During a Dinner Honoring Nation'S Governors - DPLA - 72715bc51d0dd2b560379e0c7692d29d.jpg|thumb|left|alt=Long shot of two men flanked by two women walking down read carpet, as military band plays on either side|ગવર્નર બીલ ક્લિન્ટન અને હિલેરીએ પ્રમુખ રોનાલ્ડ રીગન અને પ્રથમ મહિલા નેન્સી રીગન સાથે રાષ્ટ્રાના ગવર્નરના માનમાં અપાયેલા 1987ના ભોજન સમારંભમાં હાજરી આપી હતી.]]
બીલ ક્લિન્ટન 1982ની ચુંટણી જીતીને બે વર્ષ બાદ ગવર્નરની ઓફિસમાં પરત આવ્યા હતા. પોતાના પતિની ઝુંબેશ દરમિયાન રોધાને આરકાન્સાસના મતદારોની ચિંતાઓ સામે સાંત્વના આપવા માટે હિલેરી ક્લિન્ટન અથવા કેટલીકવાર &quot;શ્રીમતી બીલ ક્લિન્ટન&quot;ના નામનો ઉપયોગ કરવાનું શરૂ કર્યું હતુ;&lt;ref group=&quot;nb&quot; name=&quot;ex04&quot;&gt;બીલ ક્લિન્ટનના સલાહકારે વિચાર્યું હતું કે તેમના પ્રથમ નામનો ઉપયોગ જ કદાચ તેમના 1980ની પુનઃચુટણી ગુમાવી દેવાનું અનેક કારણોમાંનુ એક કારણ હોઇ શકે. તે પછીના શિયાળામાં, વેર્નોન જોર્ડન, જુનિયરે હિલેરી રોધામને સુચન કર્યું હતું કે તેણીએ ક્લિન્ટનના નામનો ઉપયોગ શરૂ કર્યો હતો અને તેણીએ તેમના પતિની ફેબ્રુઆરી 1982ની ઝુંબેશ જાહેરાત સાથે જાહેરમાં આવું કરવાનું શરૂ કર્યું હતું. બાદમાં તેમણે લખ્યું હતું કે &quot;મને એવી કઠિન બાબતો જાણવા મળી હતી કે આરકાન્સાસમાં કેટલાક મતદારોએ મે મારું પ્રથમ રાખ્યું હોવાથી  ગંભીરતાપૂર્વક નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી&quot; (ક્લિન્ટોન 2003, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 91–93; મોરીસ 1996 પણ જુઓ, પૃષ્ઠ 282).&lt;/ref&gt; તદુપરાંત તેમના પતિ માટે સંપૂર્ણ સમયની ઝુંબેશ માટે રોઝ લો પાસેથી ગેરહાજરીની રજા પણ લીધી હતી. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|p=166}}&lt;/ref&gt; આરકાન્સાસની પ્રથમ મહિલા તરીકે, હિલેરી ક્લિન્ટનનું નામ આરકાન્સાસ એજ્યુકેશનલ સ્ટાન્ડર્ડઝ કમિટીમાં 1983માં અધ્યક્ષ માટે લેવાયું હતં, જ્યાં તેમણે રાજ્યની અદાલતોએ મંજૂર કરેલ જાહેર શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં સુધારો કરવાની માંગ કરી હતી. &lt;ref name=&quot;bernstein-170&quot;&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|pp=170–175.}} બર્નસ્ટેઇન દર્શાવે છે કે &quot;શૈક્ષણિક સુધારા માટે રાજકીય લડાઇ... તે કદાચ તેમના જાહેર જીવનમાં તેઓ જ્યાં સુધી યુ.એસ. સેનેટમાં ચુંટાયા નહી ત્યાં સુધી તેમનું મહાન પૂર્ણ કાર્ય હતું.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Hillary Clinton Guides Movement to Change Public Education in Arkansas |url=http://www.oldstatehouse.com/educational_programs/classroom/arkansas_news/detail.asp?id=528&amp;issue_id=29&amp;page=1 |date=Spring 1993 |publisher=[[Old State House (Little Rock)|Old State House Museum]] |access-date=2006-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060104114405/http://www.oldstatehouse.com/educational_programs/classroom/arkansas_news/detail.asp?id=528&amp;issue_id=29&amp;page=1 |archive-date=2006-01-04 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ક્લિન્ટનના ગવર્નરપદા હેઠળના અનેક પ્રયત્નોમાંના એક પ્રયત્નમાં તેમણે ફરજિયાત શિક્ષક પરીક્ષણ અને અભ્યાસક્રમો અને વર્ગખંડના કદ માટે રાજ્યના ધોરણો સ્થાપિત કરવા માટે લાંબી છતા પણ સફળ એવી આરકાન્સાસ એજ્યુકેશન એસોસિયેશન સામે લડત ચલાવી હતી. &lt;ref name=&quot;nyt012093mk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;bernstein-170&quot;/&gt; 1985માં તેમણે પ્રિસ્કુલ યુથ (શાળા પૂર્વેના બાળકો) માટે આરકાન્સાસ હોમ ઇન્સ્ટ્રક્શન પ્રોગ્રામ પણ રજૂઆત કરી હતી, આ કાર્યક્રમ માતાપિતાને તેમના બાળકોને શાળાપૂર્વેની તૈયારીઓ અને સાક્ષરતામાં સહાય કરતો હતો. &lt;ref&gt;{{Cite book |author=Kearney, Janis F. |title=Conversations: William Jefferson Clinton, from Hope to Harlem |publisher=Writing Our World Press |year=2006 |isbn=0976205815}} પૃષ્ઠ 295.&lt;/ref&gt; તેમને 1983માં આરકાન્સાસ વુમન ઓફ ધ યરનું અને 1984માં આરકાન્સાસ મધર ઓફ ધ યર એવું નામ આપવામાં આવ્યું હતું. &lt;ref&gt;મોરીસ 1996, પૃષ્ઠ 330.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;બ્રોક 1996, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 176–177.&lt;/ref&gt;

ક્લિન્ટન આરકાન્સાસના પ્રથમ મહિલા બન્યા ત્યારે પણ રોઝ લો ફર્મ સાથે કાયદાની પ્રેક્ટિસ કરવાનું ચાલુ રાખ્યું હતું.  તેમણે અન્ય ભાગીદારો કરતા ઓછી કમાણી કરી હતી, કેમ કે તેઓ ઓછા કલાકો માટેનું બીલ મૂકતા હતા,&lt;ref&gt;ગર્થ અને વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠ 63.&lt;/ref&gt; પરંતુ ત્યાં તેમણે અંતિમ વર્ષમાં 200,000 ડોલર કરતા પણ વધુ નાણાં બનાવ્યા હતા. &lt;ref name=&quot;nyt022694&quot;&gt;{{Cite news |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9A05E2DB163AF935A15751C0A962958260 |title=Rose Law Firm, Arkansas Power, Slips as It Steps Onto a Bigger Stage |publisher=The New York Times |author=Labaton, Stephen |date=1994-02-26}}&lt;/ref&gt; તેઓ જવલ્લેજ અજમાયશી કામ કરતા હતા,&lt;ref name=&quot;nyt022694&quot;/&gt; પરંતુ ફર્મે તેમને &quot;રેઇનમેકર&quot; (કંપની માટે ધંધો લાવનાર સફળ કર્મચારી) ગણાવ્યા હતા કારણ કે તેઓ ગ્રાહકો લાવ્યા હતા, જેનો થોડો ફાળો તેમને કંપનીને અપાવેલી પ્રતિષ્ઠાને અને તેમના કોર્પોરેટ બોર્ડ જોડાણોને જાય છે. &lt;ref name=&quot;nyt022694&quot;/&gt; જો રાજ્યના ન્યાયમૂર્તિઓની નિમણૂંકમાં ભારે પ્રભાવશાળી રહ્યા હતા. &lt;ref name=&quot;nyt022694&quot;/&gt; બીલ ક્લિન્ટનની 1986ની ગુબરનેટોરીયલ પુનઃચુંટણી ઝુંબેશમાં તેમના રિપબ્લિકન વિરોધીએ ક્લિન્ટન પર હિત સંઘર્ષનો આરોપ મૂક્યો હતો, કારણ કે રોઝ લો રાજ્યનો કારોબાર કરતું હતું; ક્લિન્ટને આ આરોપોને એવું કહેતા વળાંક આપ્યો હતો કે રાજ્યની ફી તેણીના નફાની ગણતરી પહેલા ચૂકવી દેવામાં આવી હતી. &lt;ref&gt;ગર્થ અને વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 80–81.&lt;/ref&gt;

1982થી 1988 સુધી, ક્લિન્ટન બોર્ડ ઓફ ડિરેક્ટર્સમાં રહ્યા હતા, કેટલીકવાર ન્યુ વર્લ્ડ ફાઉન્ડેશનના અધ્યક્ષ તરીકે,&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.fair.org/index.php?page=1906 |title=Limbaugh Responds to FAIR |publisher=[[Fairness and Accuracy in Reporting|FAIR]] |date=1994-06-28 |access-date=2008-05-09}}&lt;/ref&gt; જેમણે વિવિધ ન્યુ લેફ્ટ હિત જૂથોને ભંડોળ પૂરું પાડ્યું હતું. &lt;ref&gt;ટ્રોય 2006, પૃષ્ઠ 29.&lt;/ref&gt; 1987 થી 1991 સુધી, તેઓ અમેરિકન બાર એસોસિયેશનના કમિશન ઓન વુમન ઇન ધ પ્રોફેસનના અધ્યક્ષ તરીકે રહ્યા હતા,&lt;ref name=&quot;gvn-82&quot;&gt;ગર્થ અને વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 82–84.&lt;/ref&gt; જેમણે કાયદાના વ્યવસાયમાં જાતિ વાદ પરત્વે ભાર મૂક્યો હતો અને એસોસિયેશનને તેને નાથવા માટે પગલાં લેવા પ્રેર્યુ હતું. &lt;ref name=&quot;gvn-82&quot;/&gt; 1988 અને 1991માં એમ બે વખત અમેરિકામાં 100 ભારે પ્રભાવશાળી વકીલોમાંના એક તરીકે ''નેશનલ લો જર્નલ'' માં દર્શાવવામાં આવ્યા હતા. &lt;ref&gt;ગર્થ અને વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 87–88.&lt;/ref&gt; ક્લિન્ટને 1990માં ગવર્નર માટે આગળ ન ધપવું તેવું વિચારતા, હિલેરી તેમાં આગળ ધપવાનું વિચાર્યું હતું, પરંતુ તેમના અંગત સર્વેક્ષણ નકારાત્મક હતા અને અંતમાં તેઓ આગળ ધપ્યા હતા અને અંતિમ સમય માટે પુનઃચુંટાયા હતા. &lt;ref&gt;ગર્થ અને વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠ 85; {{Harvnb|Bernstein|2007|pp=187–189}}&lt;/ref&gt;

ક્લિન્ટને આરકાન્સાસ ચિલ્ડ્રન્સ હોસ્પિટલ લીગલ સર્વિસીઝ (1988–1992)&lt;ref name=&quot;findlaw&quot;&gt;{{cite web |url=http://pview.findlaw.com/view/1708556_1 |title=Hon. Hillary Rodham Clinton |work=[[FindLaw]] |access-date=2007-05-31}}&lt;/ref&gt;ના બોર્ડ પર અને ચિલ્ડ્રન્સ ડિફેન્સ ફંડ (અધ્યક્ષ તરીકે, 1986–1992) સેવા આપી હતી. &lt;ref name=&quot;Whitehouse.gov&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.childrensdefense.org/site/PageNavigator/People_Board_Emeritus |title=Board of Directors Emeritus |work=[[Children's Defense Fund]] |access-date=2007-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070210055628/http://www.childrensdefense.org/site/PageNavigator/People_Board_Emeritus |archive-date=2007-02-10 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; બિનનફાકારક સંસ્થાઓ સાથે તેમના પદોના ઉમેરામાં, તેમણે ટીસીબીવાય (1985–1992),&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://projects.washingtonpost.com/2008-presidential-candidates/hillary-clinton/ |title=Hillary Rodham Clinton |work=The Washington Post |access-date=2007-05-30 |archive-url=https://archive.is/20120717163837/http://projects.washingtonpost.com/2008-presidential-candidates/hillary-clinton/ |archive-date=2012-07-17 |url-status=live }} બાયો એન્ટ્રી.&lt;/ref&gt; વોલ-માર્ટ સ્ટોર્સ (1986–1992)&lt;ref name=&quot;vv052400&quot;&gt;{{Cite news |title=Wal-Mart’s First Lady |url=http://www.villagevoice.com/news/0021,harkavy,15052,5.html |author=Harkavy, Ward |date=2000-05-24 |work=[[The Village Voice]] |access-date=2006-08-22 |archive-date=2008-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080618054322/http://www.villagevoice.com/news/0021,harkavy,15052,5.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; અને લાફાર્જ (1990–1992)ના કોર્પોરેટ બોર્ડ ઓફ ડિરેક્ટર્સ પર હોદ્દાઓ ધરાવ્યા હતા. &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Vermonters to Hillary: Don't Tread on Us |url=http://www.7dvt.com/2005/vermonters-hillary-dont-tread-us |author=Picard, Ken |date=2005-05-04 |publisher=''[[Seven Days (newspaper)|Seven Days]]'' |access-date=2008-04-27 |archive-date=2008-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081201124041/http://www.7dvt.com/2005/vermonters-hillary-dont-tread-us |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ટીસીબીવાય અને વોલ માર્ટ આરકાન્સાસ સ્થિત કંપનીઓ હતી જે રોઝ લોની પણ ગ્રાહક હતી. &lt;ref name=&quot;nyt022694&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;nyt052007&quot;/&gt; વોલ-માર્ટના બોર્ડ પર ક્લિન્ટન પ્રથમ મહિલા સભ્ય હતા, જેના કારણે અધ્યક્ષ સામ વોલ્ટોન પર મહિલાનું નામ મૂકવા માટે દબાણ વધાર્યું હતું. &lt;ref name=&quot;nyt052007&quot;&gt;{{Cite news |title=As a Director, Clinton Moved Wal-Mart Board, but Only So Far |url=http://www.nytimes.com/2007/05/20/us/politics/20walmart.html |author=Barbaro, Michael |date=2007-05-20 |work=The New York Times |access-date=2007-09-23 }}&lt;/ref&gt; ફરી એક વખત, તેમણે વોલ-માર્ટને વધુ પર્યાવરણલક્ષી આચરણો હાથ ધરવા માટે સફળતાપૂર્વક દબાણ કર્યું હતું, જે કંપનીના સંચાલનમાં વધુને વધુ મહિલાઓને ઉમેરવા માટેની ઝુંબેશમાં મોટે ભાગે અસફળ હતું, અને તેઓ કંપનીની વિખ્યાત મજૂર સંગઠન વિરોધી આચરણો બાબતે મૌન હતા. &lt;ref name=&quot;vv052400&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;nyt052007&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;abc013108&quot;&gt;{{Cite news |url=http://abcnews.go.com/Blotter/Story?id=4218509 |title=Clinton Remained Silent As Wal-Mart Fought Unions |author=[[Brian Ross (journalist)|Ross, Brian]]; Sauer, Maddy; Schwartz, Rhonda |publisher=ABC News |date=2008-01-31 |access-date=2008-01-31}}&lt;/ref&gt;

=== બીલ ક્લિન્ટનની 1992ની પ્રમુખપદની ઝુંબેશ ===
[[ચિત્ર:Hillary Clinton 1992.jpg|thumb|upright|right|alt=Black-and-white close-up photographic portrait of the same woman as in the top photo, in her forties and with shoulder-length blonde hair|હિલેરી રોધામ ક્લિન્ટન, 1992]]
જ્યારે તેમના પતિ 1992માં ડેમોક્રેટિક પ્રમુખપદના નોમિનેશનમાટેના ઉમેદવાર બન્યા ત્યારે હિલેરી ક્લિન્ટને સૌપ્રથમ વખત સતત રાષ્ટ્રનું ધ્યાન મેળવ્યું હતું. ન્યુ હેમ્પશાયર પ્રાયમરી પહેલા, ટેબ્લોઇડ પ્રકાશને એવો દાવો પ્રકાશિત કર્યો હતો કે બીલ ક્લિન્ટન આરકાન્સાસની લોંજ ગાયિકા જેનીફર ફ્લાવર્સ સાથે પરણેત્તર પ્રણય ધરાવતા હતા. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE5D61E31F936A15752C0A964958260 |title=Clintons to Rebut Rumors on &quot;60 Minutes&quot; |work=The New York Times |date=1992-01-25}}&lt;/ref&gt; તેના પ્રતિભાવમાં, ક્લિન્ટન્સ એકી સાથે ''60 મિનીટ''  સુધી દેખાયા હતા, જેમાં બીલ ક્લિન્ટને પ્રણય હોવાનો ઇનકાર કર્યો હતો પરંતુ &quot;મારા લગ્નમાં અંતરાય ઊભો થઇ રહ્યો છે&quot; તેવી બાબતને સમર્થન આપ્યું હતું. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.washingtonpost.com/wp-srv/politics/special/clinton/stories/flowers012792.htm |title=In 1992, Clinton Conceded Marital 'Wrongdoing' |work=The Washington Post |date=1992-01-26}}&lt;/ref&gt; સંયુક્ત દેખાવનો યશ તેમની ઝુંબેશમાં રાહત આપવાને જાય છે. &lt;ref&gt;ટ્રોય 2006, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 39–42; ગર્થ અને વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 94–96.&lt;/ref&gt; ઝુંબેશ દરમિયાન હિલેરી ક્લિન્ટને ટેમ્મી વાયનેટ્ટ અને તેમના લગ્ન વિશેના દેખાવ અંગે &lt;ref group=&quot;nb&quot; name=&quot;ex05&quot;&gt;1992ની ઝુંબેશ દરમિયાન જેનિફર ફ્લાવર્સના પ્રકરણ પર અંકુશ મેળવતા થયેલી રાજકીય નુકસાની દરમિયાન હિલેરી ક્લિન્ટને ''60 મિનીટ'' ના સંયુક્ત મુલાકાતમાં જણાવ્યું હતું કે, &quot;હું અહીં એક નાની મહિલા ટેમ્મી વાયનેટ્ટ જેવી 'મારા માણસ તરીકે ઉભી રહેલી' તરીકે બેઠી નથી. હું તેમને ચાહુ છુ અને માન આપું છુ એટલે અહીં બેઠી છું, અને તેમણે અને અમે બન્નેએ સાથે મળીને જે સિદ્ધિઓ હાંસલ કરી છે તેના માટે હુ માન આપું છુ.&quot; કંટ્રી મ્યુઝિકના સંદર્ભો પરત્વે સંભવિત તિરસ્કારની લાગણીએ તરતજ એવી ટીકાને જન્મ આપ્યો હતો કે ક્લિન્ટન સાંસ્કૃતિક રીતે બહેરા છે અને ટેમ્મી વાયનેટ્ટ પોતાને ટિપ્પણીઓ ગમતી નથી કારણ કે તેમનું સુંદર ગીત &quot;સ્ટેન્ડ બાય યોર મેન&quot; પ્રથમ વ્યક્તિમાં લખાયું ન હતું. જુઓ કે {{Cite news |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/7/newsid_4385000/4385582.stm |title=2000: Hillary Clinton is first First Lady in Senate |publisher=BBC News |date=2000-11-07 |access-date=2007-10-01}} વાયનેટ્ટે ઉમેર્યું હતું કે ક્લિન્ટને &quot;દરેક સાચા કંટ્રી મ્યુઝિક ચાહક અને દરેક વ્યક્તિ કે જેણે 'પોતાની જાત માટે બનાવ્યું હતું' તેમજ કોણ પણ તેમને વ્હાઇટ હાઉસ લઇ ગયા ન હતા તેમની સામે નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી.&quot; જુઓ ટ્રોય 2006, પૃષ્ઠ 42. થોડા દિવસો બાદ, ''પ્રાઇમ ટાઇમ લાઇવ'' પર, હિલેરી ક્લિન્ટને વાયનેટ્ટની માફી માગી હતી. ક્લિન્ટને બાદમાં લખ્યું હતું કે તેણી શબ્દોની પસંદગીમાં બેદરકાર હતા અને &quot;ટેમ્મી વાયનેટ્ટ તરફના સંદર્ભોનું પતન તાત્કાલિક થયું હતું {{ndash}} કેમ કે તે થવાને લાયક હતુ {{ndash}} અને અસંસ્કારી હતું.&quot; જુઓ ક્લિન્ટન 2003, પૃષ્ઠ 108. બાદમાં બે મહિલાઓએ તેમના મતભેદો નિવાર્યા હતા, જેમાં વાયનેટ્ટને ક્લિન્ટન માટે ભંડોળ ઊભુ કરતા જોવાયા હતા.&lt;/ref&gt; અને ઘરે રહેતી અને રાંધતી અને ચા પીતી મહિલાઓ અંગે પરંપરાગત રીતે નકારાત્મક ટિપ્પણી કરી હતી, &lt;ref group=&quot;nb&quot; name=&quot;ex06&quot;&gt;ટેમ્મી વાયનેટ્ટએ ટિપ્પણી કર્યાના બે મહિનાથી ઓછા ગાળામાં, હિલેરી ક્લિન્ટનને, તેઓ તેમના ગવર્નર પતિ વચ્ચે હેતુ શક્યતઃ સંઘર્ષ ટાળી શક્યા હોત કે કેમ તે અંગે અને રોજ લો કંપનીને આપેલા કામ અંગે પ્રશ્નોનો સામનો કરવો પડ્યો હતો, ત્યારે તેમણે નોંધ્યું હતું કે &quot;હું મારા જીવનને ચલાવી શકું તે માટે મે શ્રેષ્ઠ કામ કર્યું છે ... તમે જાણો છો, કદાચ હું ઘરે રહી હોત અને રસોઇ અને ચા બનાવતી હોત, પરંતુ મે નક્કી કર્યું હતું કે મારા વ્યવસાયને સંતોષ આપે તેવું કામ કરવું, તેથી જ હું મારા પતિ પહેલા જાહેર જીવનમાં પ્રવેશી હતી&quot; (ક્લિન્ટન 2003, પૃષ્ઠ 109). &quot;રસોઇ અને ચા&quot; આ નિવેદનનો એક ભાગ હતો જેણે હાઉસમેકર્સ બનવાનું પસંદ કર્યું હતું તેવી મહિલાઓ માટે ક્લિન્ટન તરફના દેખીતા અણગમાની સંસ્કૃતિ આધારિત ટીકાઓને જન્મ આપ્યો હતો; આ ટિપ્પણી વારંવારની ઝુંબેશ જવાબદારી બની હતી (બર્નસ્ટેઇન 2007, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 205–206). તેના પરિણામે ક્લિન્ટને થોડા સુધારો કરવા માટે થોડી રાંધણ કળાની દરખાસ્ત કરી હતી અને બાદમાં પોતાની મનોવ્યથા લખી હતી: &quot;તે ઉપરાંત, મે મારા જીવનમાં ઘણી વાર રસોઇ બનાવી છે અને ચા પણ રેડી છે!&quot; (ક્લિન્ટન 2003, પૃષ્ઠ 109).&lt;/ref&gt; જેને તેમની પોતાની કબૂલાતમાં ખોટા મંતવ્ય વિશે ગણવામાં આવે છે. બીલ ક્લિન્ટને જણાવ્યું હતુ કે પોતાને ચુંટવામાં રાષ્ટ્રને &quot;એક જ કિંમતે બે ચીજ મળશે&quot;, જેમાં તેમણે તેમની પત્ની જે આગવી ભૂમિકા બજાવવાની હતી તેનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. &lt;ref&gt;બર્નસ 2008, પૃષ્ઠ 140.&lt;/ref&gt; ડેનિયલ વોટ્ટેનબર્ગના ઓગસ્ટ 1992ના ''ધી અમેરિકન સ્પેક્ટેટર''  લેખ &quot;ધી લેડી મેકબેથ ઓફ ધ લિટલ રોક&quot;ના પ્રારંભથી હિલેરીની ભૂતકાળની વિચારધારા અને નૈતિક રેકોર્ડ સંકુચિત હૂમલા હેઠળ આવી ગયા હતા. &lt;ref name=&quot;macbeth&quot;&gt;{{Cite news |title=The Lady Macbeth of Little Rock |author=[[Daniel Wattenberg|Wattenberg, Daniel]] |work=The American Spectator |month=August |year=1992}}&lt;/ref&gt; અન્ય મોટા પ્રકાશનોમાં ઓછામાં ઓછા વીસ બીજા લેખોએ રણ તેમની અને લેડી મેકબેથની વચ્ચે તુલના કરી હતી. &lt;ref&gt;બર્નસ 2008, પૃષ્ઠ 142.&lt;/ref&gt;

== યુનાઇટડે સ્ટેટ્સની પ્રથમ મહિલા ==
=== પ્રથમ મહિલા તરીકેની ભૂમિકા ===
જ્યારે બીલ ક્લિન્ટને જાન્યુઆરી 1993માં પ્રેસિડેન્ટ તરીકે ઓફિસ સંભાળી ત્યારે હિલેરી રોધામ ક્લિન્ટન યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના પ્રથમ મહિલા તરીકે ઉભરી આવ્યા હતા અને જાહેરાત કરી હતી કે તેઓ તેમના નામના તેવા સ્વરૂપનો ઉપયોગ કરશે. &lt;ref&gt;{{Cite news |author=York, Anthony |url=http://www.salon.com/news/feature/1999/07/08/hillary/print.html |title=On her own |work=Salon |date=1999-07-08 |access-date=2007-07-14 |archive-date=2007-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071212184808/http://www.salon.com/news/feature/1999/07/08/hillary/print.html |url-status=dead }} તેમની જાહેરાતને મે ૧૯૯૩ ફિલ્મ વિડંબન ''હોટ શોટ્સ!'' માં વિડંબન કાવ્ય તરીકે લેવામાં આવી હતી.''પાર્ટ ડિઓક્સ'' , જેમાં દરેક મહિલા પાત્રોને &quot;રોધામ&quot; તરીકેનું વચ્ચેનું નામ આપવામાં આવ્યું હતું; જુઓ [http://www.imdb.com/title/tt0107144/fullcredits આઇએમડીબી એન્ટ્રી].&lt;/ref&gt; અનુસ્નાતક ડિગ્રી&lt;ref name=&quot;nyp103006&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.nypost.com/seven/10302006/news/cextra/hillary_rodham_clinton_cextra_jasim_k__williams.htm |title=Hillary Rodham Clinton |author=Williams, Jasim K |work=[[New York Post]] |date=2006-10-30 |access-date=2008-04-27 |archive-date=2008-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080919062250/http://www.nypost.com/seven/10302006/news/cextra/hillary_rodham_clinton_cextra_jasim_k__williams.htm |url-status=dead }} ક્લિન્ટને નિયમિત અભ્યાસ અને વિદ્વતાપૂર્ણ કાર્ય મારફતે અનુસ્નાતકની ડિગ્રી પ્રાપ્ત કરી હતી. એલેનોર રુઝવેલ્ટને અગાઉ અનુસ્નાતકની માનદ ડિગ્રીથી સન્માનીત કરવામાં આવ્યા હતા. ક્લિન્ટનના અનુગામી લૌરા બુશ અનસ્નાતક ડિગ્રી સાથેના બીજા પ્રથમ મહિલા બન્યા હતા. {{Dead link|date=June 2010| bot=DASHBot}}&lt;/ref&gt; અને વ્હાઇટ હાઉસમાં પ્રવેશવા ખતે પણ પોતાની વ્યાવસાયિક કારકીર્દી ધરાવનારા તેઓ સૌપ્રથમ પ્રથમ મહિલા હતા. &lt;ref name=&quot;nyp103006&quot;/&gt; સામાન્ય રીતે પ્રથમ મહિલાની ઇસ્ટ વિંગમાં ઓફિસ હોવા ઉપરાંત વ્હાઇટ હાઉસની વેસ્ટ વિંગમાં પણ ઓફિસ ધરાવનાર તેઓ પ્રથમ મહિલા હતા. &lt;ref name=&quot;nfll&quot;/&gt;&lt;ref&gt;ટ્રોય 2006, પૃષ્ઠ 71.&lt;/ref&gt; તેઓ નવી વહીવટીતંત્રમાં સંભાળપૂર્વક નિમણૂંકો કરનાર સૌથી અંદરના વર્તુળનો એક ભાગ હતા અને તેમની પસંદગીઓએ ઓછામાં ઓછા આગિયાર હોદ્દાઓ ભર્યા હતા અને ડઝન જેટલા તેનાથી ઉતરતી કક્ષાના હોદ્દાઓ ભર્યા હતા. &lt;ref&gt;ટ્રોય 2006, પૃષ્ઠ 68.&lt;/ref&gt; ઇલેનોર રુઝવેલ્ટના બચાવમાં તેમને અમેરિકાના ઇતિહાસમાં અત્યંત ખુલ્લા સત્તાધરાવતા પ્રમુખ પત્ની તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે. &lt;ref&gt;ટ્રોય 2006, પૃષ્ઠ xii.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=First Lady President? |author=[[Chidanand Rajghatta|Rajghatta, Chidanand]] |date=January—February 2004 |publisher=''Verve'' magazine }}&lt;/ref&gt;

[[ચિત્ર:Hrcfamily.jpg|thumb|left|alt=Man, same woman, and teenage girl walk across lawn after leaving a helicopter|ક્લિન્ટનનો પરિવાર મરીન વન પર 1993માં વ્હાઇટ હાઉસમાં આવી પહોંચ્યો હતો.]]
કેટલાક ટીકાકારો જાહેર નીતિમાં પ્રથમ મહિલાની મધ્યસ્થ ભૂમિકાને અયોગ્ય ગણાવે છે. ટેકોદારો ભારપૂર્વક જણાવે છે કે ક્લિન્ટનની નીતિઓમાં ભૂમિકા વ્હાઇટ હાઉસના અન્ય સલાહકારોથી અલગ ન હતી અને તે મતદારો સારી રીતે જાણે છે કે તેઓ તેમના પતિના પ્રમુખપદામાં સક્રિય ભૂમિકા બજાવશે. &lt;ref&gt;{{Cite news |title=The First Lady: Homemaker or Policy-Maker? |url=http://www2.scholastic.com/browse/article.jsp?id=4647 |author=Peart, Karen N |publisher=Scholastic Press |access-date=2006-08-22 |archive-date=2011-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902053752/http://www2.scholastic.com/browse/article.jsp?id=4647 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; બીલ ક્લિન્ટનનું ઝુંબેશ વચન &quot;એકની કિંમતે બે&quot;ને કારણે વિરોધીઓ વ્યંગ્યાત્મક રીતે ક્લિન્ટનને &quot;સહ-પ્રમુખો&quot;,&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.jewishworldreview.com/cols/greenberg071599.asp |title=Israel's new friend: Hillary, born-again Zionist |date=1999-07-15 |author=Greenberg, Paul |publisher=[[Jewish World Review]] |access-date=2006-08-22 }}&lt;/ref&gt; અથવા કેટલીક વાર આરકાન્સાસ લેબલ &quot;બિલારી&quot;. તરીકે સંબોધતા હતા. &lt;ref name=&quot;nyt012093mk&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://itre.cis.upenn.edu/~myl/languagelog/archives/002610.html |title=A perilous portmanteau? |author=[[Benjamin Zimmer|Zimmer, Benjamin]] |publisher=[[Language Log]] |date=2005-11-01 |access-date=2006-08-22 }}&lt;/ref&gt; પ્રથમ મહિલાની ભૂમિકા વિશે સંઘર્ષાત્મક ખ્યાલોનું દબાણ ક્લિન્ટનને રાજકીય રીતે પણ સક્રિય એવા એલેનોર રુઝવેલ્ટ સાથે &quot;કાલ્પનિક ચર્ચા&quot;માં ધકેલવા માટે પૂરતા હતા. &lt;ref group=&quot;nb&quot; name=&quot;ex07&quot;&gt;એલેનોર રુઝવેલ્ટની &quot;મસલતો&quot;નો અહેવાલ સૌપ્રથમ 1996માં ''વોશિંગ્ટોન પોસ્ટ'' માં  લેખક બોબ વુડવર્ડ દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યો હતો; તેની શરૂઆત તેમણે હિલેરી ક્લિન્ટનના પ્રથમ મહિલા તરીકેના સમયગાળાથી કરી હતી. જુઓ {{Cite news |url=http://www.nytimes.com/1996/06/25/us/mrs-clinton-calls-sessions-intellectual-not-spiritual.html |title=Mrs. Clinton Calls Sessions Intellectual, Not Spiritual |work=The New York Times |date=1996-06-25 |author=Clines, Francis X.}} 1994ની ચુંટણીમાં કોંગ્રેસ પરનો ડેમોક્રેટે અંકુશ ગુમાવવાને પગલે, ક્લિન્ટને નિષ્ણાતને જિયાન હ્યુસ્ટોનની માનવ તકની સેવાઓ માટે રાખ્યા હતા. હ્યુસ્ટોને રુઝવેલ્ટ જોડાણને અનુસરવા માટે ક્લિન્ટનને પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું અને ક્લિન્ટન સાથે કોઇ માનસિક યુક્તિઓ અજમાવવામાં આવી નહી હોવાથી, ટીકાકારો અને રમૂજકારોએ તાત્કાલિક સુચન કર્યું હતું કે ક્લિન્ટન એલેનોર રુઝવેલ્ટ સાથે સેઆંસ(પ્રેતાત્મવાદિક ઘટનાઓની ચિકિત્સાની સભા) ધરાવતા હતા. વ્હાઇટ હાઉસે દર્શાવ્યું હતું કે આ રીતે માત્ર  વિચારણાની કવાયત થઇ શકે છે અને બાદમાં એક ખાનગી તારણે સંકેત આપ્યો હતો કે મોટા ભાગની પ્રજા માને છે કે આ તમામ ફક્ત કાલ્પનિક વાતો જ હતી, જ્યારે બાકીના એવું માનતા હતા કે મૃત વ્યક્તિઓ સાથેની વાતચીત ખરેખર શક્ય છે. જુઓ {{Cite news |url=http://www.guardian.co.uk/Columnists/Column/0,5673,347240,00.html |author=[[Francis Wheen|Wheen, Francis]] |  title=Never mind the pollsters |work=The Guardian |date=2000-07-26 |access-date=2007-10-02 | location=London}} તેમની 2003ની આત્મકથામાં ક્લિન્ટને આખા પ્રકરણને &quot;એલેનોર સાથેની વાતચીત&quot; એવું શિર્ષક આપ્યું છે, અને દર્શાવ્યું હતું કે &quot;કાલ્પિનિક વાતચીત ચાલુ રાખવાનું ખરેખર માનસિક કવાયત માટે ઉપયોગી છે જે સમસ્યાઓનું પૃથ્થકરણ કરવામાં મદદ કરે છે, જો કે તેનો આધાર તમે જે વ્યક્તિને જોવાનું પસંદ કરો છો તેની પર છે. એલેનોર રુઝવેલ્ટ શ્રેષ્ઠ હતા [એક ટ્રાયલ બ્લેઝર તરીકે અને વિવાદાસ્પદ પ્રથમ મહિલા તરીકે].&quot; (ક્લિન્ટન 2003, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 258–259)&lt;/ref&gt; તેઓ જ્યારે વોશિંગ્ટન આવ્યા તે સમયથી તેમણે ધી ફેલોશીપના પ્રેયર ગ્રુપમાં આશ્રિતોને જોયા હતા, જેમાં સંકુચિત વોશિંગ્ટન વ્યક્તિઓની પત્નીઓ પણ હતી. &lt;ref name=&quot;mj0907&quot;&gt;{{Cite news |title=Hillary's Prayer: Hillary Clinton's Religion and Politics |url=http://www.motherjones.com/news/feature/2007/09/hillarys-prayer.html |work=Mother Jones |date=September/October 2007 |access-date=2007-10-10 |author=Joyce, Kathryn; Sharlet, Jeff}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|pp=313–314}}&lt;/ref&gt; એપ્રિલ 1993માં તેમના પિતાના અવસાનને કારણે થોડા ઘણા અંશે તેમણે જાહેરમાં મેથોડીસ્ટ યુક્તિઓ, ઉદાર ધાર્મક રાજકીય વિચારોના સમન્વયની જાહેરમાં માગ કરી હતી અને ''ટિક્કુન''  સંપાદક મિશાલ લર્નરના &quot;અર્થોના રાજકારણ&quot;એ એવું વ્યક્ત કર્યું હતું કે તેઓ અમેરિકાના &quot;આત્માની સુતેલી માંદગી&quot;ને જુએ છે અને તે સમાજને એ રીતે પુનઃઉજાગર કરશે કે નવી સહસ્ત્રાબ્દીમાં જતા માનવમાત્રનો વીસમી સદીમાં શો અર્થ થાય છે.&quot; &lt;ref&gt;{{Cite news |title=St. Hillary |author=[[Michael Kelly (editor)|Kelly, Michael]] |work=The New York Times Magazine |date=1993-05-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,978625,00.html |title=The Politics of What? |author=Painton, Priscilla |work=Time |date=1993-05-31 |access-date=2011-04-28 |archive-date=2013-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130813071159/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,978625,00.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130813071159/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,978625,00.html |date=2013-08-13 }}&lt;/ref&gt; જાહેર જનતા કેન્દ્રિત અને સમય જતા વિકસ્યા હતા તેવા અન્ય સેગમેન્ટોમાં તેમના દિવસોમાં ફેશન પરત્વેનું બેધ્યાનપણું હતું,&lt;ref&gt;મારાનીસ 1995, પૃષ્ઠ 317.&lt;/ref&gt; તેમને અત્યંત જુદા દર્શાવતા [[વર્લ્ડ વાઈડ વેબ|વર્લ્ડ વાઇડ વેબ]]ના પ્રારંભિક દિવસોમાં લોકપ્રિય સાઇટ અને કાયમ માટે જેનું પૃથ્થકરણ થતું આવ્યું છે તેવી પ્રથમ મહિલા તરીકેની તેમની કેશકલા,&lt;ref&gt;{{Cite book |author=[[Virginia Postrel|Postrel, Virginia]] |title=The Substance of Style: How the Rise of Aesthetic Value Is Remaking Commerce, Culture, and Consciousness |publisher=[[HarperCollins]] |year=2004 |isbn=0060933852}} પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 72–73.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://archive.southcoasttoday.com/daily/03-96/03-02-96/1hair.htm |title=Forget the Primaries: Vote for Hillary's Hair |agency=Associated Press |date=1996-03-02 |access-date=2007-09-25}}&lt;/ref&gt; થી લઇને 1998માં ''વોગ''  મેગેઝીનના આવરણ પરના તેમના દેખાવનો સમાવેશ થાય છે. &lt;ref&gt;ટ્રોય 2006, પૃષ્ઠ 1.&lt;/ref&gt;

=== આરોગ્ય સંભાળ અને અન્ય નીતિ પગલાંઓ ===
{{See also|Clinton health care plan of 1993}}

[[ચિત્ર:HillaryGallup1992-1996.PNG|thumb|300px|right|હિલેરી રોધામ ક્લિન્ટનનો ગેલપ પૂલ તરફેણકારી અને બિનતરફેણકારી રેટિંગ્સ, 1992–1996&lt;સંદર્ભ નામ=&quot;ગેલપ-ચાર્ટ&quot;&gt;ટેબલમાંની માહિતી [295]પરથી પ્રવાહ રેખા અને ઐતિહાસિક અર્થઘટનના સમર્થન માટે [296] પણ જુઓ &lt;/સંદર્ભ&gt;[297][298][299]]]
જાન્યુઆરી 1993માં, બીલ ક્લિન્ટને આરકાન્સાસ શૈક્ષણિક સુધારા માટેના તેમના પ્રયત્નોને જે સફળતા પ્રાપ્ત થઇ હતી તેવી સફળતાની આશા સાથે ટાસ્ક ફોર્સ ઓન નેશનલ હેલ્થ કેર રિફોર્મનું નેતૃત્વ કરવા માટે હિલેરી ક્લિન્ટનની નિમણૂંક કરી હતી.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|pp=170–175}}&lt;/ref&gt; તેમણે અંગત રીતે વિનંતી કરી હતી કે નોર્થ અમેરિકન ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ (NAFTA) (જેની ગુણવત્તા બાબતે તેઓ પણ બિનઉત્સાહી હતા) કરતા આરોગ્ય સંભાળ સુધારાને પસાર કરવા માટે અગ્રિમતા આપવી જોઇએ. &lt;ref name=&quot;smith-117&quot;&gt;{{Cite book | title=For Love of Politics: Inside the Clinton White House | first=Sally Bedell | last=Smith | authorlink=Sally Bedell Smith | publisher=[[Random House]] | year=2007 | isbn=1400063248 | page=117}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;gergen-280&quot;&gt;{{Cite book | title=Eyewitness to Power: The Essence of Leadership Nixon to Clinton | first=David | last=Gergen | authorlink=David Gergen | publisher=[[Simon &amp; Schuster]] | year=2000 | isbn= | page=280}}&lt;/ref&gt; ટાસ્ક ફોર્સની ભલામણ ક્લિન્ટન હેલ્થ કેર પ્લાન તરીકે ઓળખાય છે, એક વ્યાપક દરખાસ્ત કે જેમાં રોજગારદાતાને અલગ આરોગ્ય જાળવણી સંસ્થાઓ મારફતે તેમના કર્મચારીઓને આરોગ્ય આવરણ પૂરુ પાડવાની જરૂરિયાત રહેશે.  તેમના વિરોધીઓએ આ યોજનાને &quot;હિલેરીકેર&quot; તરીકે ગણાવીને હાંસી ઉડાવી હતી; તેની વિરુદ્ધમાં કેટલા વિરોધીઓ ઉગ્ર બની ગયા હતા અને જુલાઇ 1994 દરમિયાનની આ યોજનાને ટેકો આપતી બસ યાત્રા દરમિયાન તેમને તે સયમે બુલેટપ્રુફ વેસ્ટ પહેરવાની ફરજ પડી હતી. &lt;ref name=&quot;bernstein-400&quot;&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|pp=400–402}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ગર્થ અને વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 139–140.&lt;/ref&gt; આ યોજનાને હાઉસ કે સેનેટમાં ડેમોક્રેટ્સ અંકુશ ધરાવતા હોવા છતા પૂરતા પ્રાથમિક મતો મેળવી શકી ન હતી અને સપ્ટેમ્બર 1994માં આ દરખાસ્તને પજતી મૂકવામાં આવી હતી. &lt;ref name=&quot;bernstein-400&quot;/&gt; ક્લિન્ટને બાદમાં તેમના પુ્સ્તક ''લિવીંગ હિસ્ટ્રી'' માં સમર્થન આપતા જણાવ્યું હતું કે તેમના રાજકીય ક્ષેત્રેના અનુભવની ખામીએ થોડા ઘણા અંશે તે હારમાં ફાળો આપ્યો હતો, પરંતુ તે સિવાય અન્ય પણ ઘણા પરિબળો તેના માટે જવાબદાર હતા. પ્રથમ મહિલાનું સંમતિ રેટીંગ, જે સામાન્ય રીતે તેમના પ્રથમ વર્ષમાં 50 ટકા જેટલું ઉંચુ રહેતું હતું તે એપ્રિલ 1994માં ઘટીને 44 ટકા અને સપ્ટેમ્બર 1994માં ઘટીને 35 ટકા થઇ ગયું હતું. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|pp=240, 380, 530.}} તેમના ઇનકારમાં વ્હાઇટવોટર તપાસ પણ એક પરિબળ હતું.&lt;/ref&gt; રિપબ્લિકનોએ ક્લિન્ટનની આરોગ્ય સંભાળ યોજનાને 1994ના વચગાળાની ચુંટણીની ઝુંબેશ મુદ્દો બનાવ્યો હતો,&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.pbs.org/newshour/forum/may96/background/health_debate_page3.html |title=A Detailed Timeline of the Healthcare Debate portrayed in 'The System' |month=May |year=1996 |publisher=PBS |work=[[The NewsHour with Jim Lehrer|NewsHour]] |access-date=2007-09-25 |archive-date=2007-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071029030146/http://www.pbs.org/newshour/forum/may96/background/health_debate_page3.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; જેના લીધે રિપબ્લિકનોને હાઉસ ચુંટણીમાં ચોખ્ખી ત્રેપન બેઠકોનો અને સેનેટ ચુંટણીમાં સાત બેઠકોનો લાભ થયો હતો, અને બન્ને પર અંકુશ પ્રાપ્ત કર્યો હતો; ઘણા વિશ્લેષકો અને સર્વેક્ષણકારો ડેમોક્રેટ્સની હાર માટે ખાસ કરીને સ્વતંત્ર મતદારોમાં તેને મોટું પરિબળ માને છે. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,981987-2,00.html |title=The Once and Future Hillary |author=Carney, James |work=Time |date=1994-12-12 |access-date=2011-04-28 |archive-date=2013-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521075222/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,981987-2,00.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130521075222/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,981987-2,00.html |date=2013-05-21 }}&lt;/ref&gt; પરિણામે વ્હાઇટ હાઉસે નીતિની રચનામાં હિલેરી ક્લિન્ટનની ભૂમિકાને ઓછી કરવાની માગ કરી હતી. &lt;ref&gt;બર્નસ 2008, પૃષ્ઠ 141.&lt;/ref&gt; શાશ્વત આરોગ્ય સંભાળના વિરોધીઓએ અન્યોની સમાન યોજનાઓ માટે નિંદાત્મક લેબલ તરીકે &quot;હિલેરીકેર&quot;નો ઉપયોગ કરવાનું ચાલુ રાખ્યું હતું. &lt;ref&gt;{{Cite news |title=The Republican Who Thinks Big on Health Care |url=http://www.time.com/time/columnist/klein/article/0,9565,1137628,00.html |date=2005-12-04 |author=[[Joe Klein|Klein, Joe]] |work=Time |access-date=2006-08-22 |archive-date=2006-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060615090805/http://www.time.com/time/columnist/klein/article/0,9565,1137628,00.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060615090805/http://www.time.com/time/columnist/klein/article/0,9565,1137628,00.html |date=2006-06-15 }}&lt;/ref&gt;

[[ચિત્ર:Hrcraad.jpg|thumb|left|upright|alt=Same woman reads a book in a classroom to an African American boy in her lap, as an African American girl and two adults look on|ક્લિન્ટન એક શાળાની મૂલાકાત દરમિયાન બાળક સમક્ષ વાંચે છે]]
ટેડ કેનેડી અને ઓરીન હેચ જેવા સેનેટરો સાથે 1997માં સ્ટેટ ચિલ્ડ્રન્સ હેલ્થ ઇન્સ્યોરન્સ પ્રોગ્રામને પસાર કરાવવામાં તેઓ એક બળ રહ્યા હતા, આ ફેડરલનો એવો પ્રયત્ન હતો કે જેમાં એવા બાળકોને રાજ્ય દ્વારા ટેકો પૂરો પાડવામાં આવતો હતો જેમના માતાપિતા તેમને આરોગ્ય આવરણ પૂરું પાડી શકે તેમ ન હતા અને એકક વખત તે કાયદો બની ગયો ત્યારથી તે કાર્યક્રમ અંતર્ગત બાળકોને આવરી લેવા માટે વ્યાપક પ્રયત્નો હાથ ધરવામાં આવ્યા હતા. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.factcheck.org/elections-2008/giving_hillary_credit_for_schip.html |title=Giving Hillary Credit for SCHIP |author=Jackson, Brooks |publisher=[[FactCheck.org]] |date=2008-03-18 |access-date=2008-03-19 |archive-date=2008-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080322032750/http://www.factcheck.org/elections-2008/giving_hillary_credit_for_schip.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; તેમણે બાળપણની માંદગી સામે રાષ્ટ્રીયસ્તરે રસીકરણને પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું અને વૃદ્ધ મહિલાઓને મેડીકેર દ્વારા પૂરું પાડવામાં આવેલા આવરણ સાથે છાતીનું કેન્સર શોધી કાઢવા માટે એક્સ-રે (મામોગ્રામ) કઢાવવા પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://clinton4.nara.gov/WH/EOP/First_Lady/html/generalspeeches/1995/5-1-95.html |title=Remarks by First Lady Hillary Rodham Clinton at Medicare Mammography Awareness Campaign Kick-off |author=Clinton, Hillary Rodham |publisher=[[The White House]] |date=1995-05-01 |access-date=2007-03-23 |archive-date=2016-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160208054707/http://clinton4.nara.gov/WH/EOP/First_Lady/html/generalspeeches/1995/5-1-95.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; તેમણે નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યુટ્સ ઓફ હેલ્થ પાસે પુરસ્થગ્રંથી કેન્સર અને બાળપણના [[અસ્થમા]] માટે સંશોધન ભંડોળ માટે સફળ માગણી કરી હતી. &lt;ref name=&quot;nfll&quot;&gt;{{cite web |title=First Lady Biography: Hillary Clinton |url=http://www.firstladies.org/biographies/firstladies.aspx?biography=43 |publisher=National First Ladies' Library |access-date=2006-08-22 |archive-date=2012-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120414204023/http://www.firstladies.org/biographies/firstladies.aspx?biography=43 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ગલ્ફ વોરના નિવૃત્ત યોદ્ધાઓને અસર થયેલ માંદગીના અહેવાલોની તપાસ પ્રથમ મહિલાએ કરી હતી, જે ગલ્ફ વોર સિંડ્રોમ તરીકે જાણીતી બની હતી. &lt;ref name=&quot;nfll&quot;/&gt;
એટોર્ની જનરલ જેનેટ રેનો સાથે નળીને ક્લિન્ટને ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ જસ્ટીસ ખાતે ઓફિસ ઓન વાયોલન્સ અગેઇન્સ્ટ વુમનની રચના કરવામાં સહાય કરી હતી. &lt;ref name=&quot;nfll&quot;/&gt;
1997માં, તેમણે એડોપ્શન એન્ડ સેઇફ ફેમિલીઝ એક્ટને આગળ ધપાવ્યો હતો અને આગેવાની લીધી હતી, જેને તેઓ પ્રથમ મહિલા તરીકેની સૌથી મહાન સિદ્ધિ તરીકે ગણાવે છે. &lt;ref name=&quot;nfll&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;nyt102900c&quot;/&gt; 1999માં ફોસ્ટર કેર ઇન્ડિપેન્ડન્સ એક્ટને પસાર કરવામાં તેમણે અગત્યની ભૂમિકા બજાવી હતી, જેણે સંવર્ધન સંભાળમાંથી મોટા થતા ટીનેજરો માટે ફેડરલના હૂંડીયામણને બમણો કર્યો હતો. &lt;ref name=&quot;nyt102900c&quot;&gt;{{Cite news |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9A00E7D91730F93AA15753C1A9669C8B63 |title=Campaigns Soft-Pedal On Children and the Poor |author=Sengupta, Somini |work=The New York Times |date=2000-10-29 |access-date=2008-03-15}}&lt;/ref&gt;
પ્રથમ મહિલા તરીકે, ક્લિન્ટને અસંખ્ય વ્હાઇટ હાઉસ કોન્ફરન્સ યોજી હતી, જેમાં ચાઇલેડ કેર,(1997),&lt;ref&gt;{{Cite video |url=http://www.britannica.com/eb/art-75994 |title=Clinton, Hillary Rodham: Address to the White House Conference on Child Care |people=Clinton, Hillary Rodham |publisher=[[Encyclopædia Britannica Online]] |date=1997-10-23 |access-date=2007-09-25 }}{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; અરલી ચાઇલ્ડહૂડ ડેવલપમેન્ટ એન્ડ લર્નીંગ (1997),&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ed.gov/PressReleases/04-1997/970417d.html |title=Remarks by the President and the First Lady at White House Conference on Early Child Development and Learning |author=Clinton, Hillary Rodham |publisher=[[U.S. Department of Education]] |date=1997-04-17 |access-date=2007-09-26 |archive-date=2007-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807214842/http://www.ed.gov/PressReleases/04-1997/970417d.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; અને ચિલ્ડ્રન એન્ડ એડોલસેન્ટસ (2000)પરની કોન્ફરન્સનો સમાવેશ થાય છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.apa.org/ppo/issues/pfirstlady.html |title=White House Conference on Children and Adolescents |publisher=[[American Psychological Association]] |date=2000-04-26 |access-date=2007-09-26 |archive-date=2001-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010627090601/http://www.apa.org/ppo/issues/pfirstlady.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; આ ઉપરાંત તેમણે ટીનેજરો (2000)&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://archives.cnn.com/2000/ALLPOLITICS/stories/05/02/teen.summit/index.html |title=White House convenes conference on teen-agers |publisher=CNN |date=2000-05-02 |archive-date=2007-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070106133613/http://archives.cnn.com/2000/ALLPOLITICS/stories/05/02/teen.summit/index.html |access-date=2011-04-28 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; પરની સૌપ્રથમ વ્હાઇટ હાઉસ કોન્ફરન્સ પણ આયોજન કર્યું હતું અને (2000)&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://archives.cnn.com/2000/ALLPOLITICS/stories/05/02/teen.summit/index.html |title=White House convenes conference on teen-agers |publisher=CNN |date=2000-05-02 |archive-date=2007-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070106133613/http://archives.cnn.com/2000/ALLPOLITICS/stories/05/02/teen.summit/index.html |access-date=2011-04-28 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; સૌપ્રથમ પરોપકાર (1999) પરની વ્હાઇટ હાઉસ કોન્ફરન્સનું પણ આયોજન કર્યું હતું. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.creators.com/opinion/hillary-clinton/talking-it-over-1999-10-27.html |title=Talking It Over |author=Clinton, Hillary Rodham |publisher=[[Creators Syndicate]] |date=1999-10-27 |access-date=2007-09-25 |archive-date=2011-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727233057/http://www.creators.com/opinion/hillary-clinton/talking-it-over-1999-10-27.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ક્લિન્ટને આ સમયગાળામાં 79 દેશોનો પ્રવાસ કર્યો હતો,&lt;ref name=&quot;nyt122607&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.nytimes.com/2007/12/26/us/politics/26clinton.html |title=The Résumé Factor: Those 8 Years as First Lady |author=Healy, Patrick |work=The New York Times |date=2007-12-26 |access-date=2007-12-28}}&lt;/ref&gt; જેમણે પ્રથમ મહિલા તરીકે સૌથી વધુ પ્રવાસ કરનાર પેટ નિક્સોનનો રેકોર્ડ તોડી નાખ્યો હતો. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.firstladies.org/biographies/firstladies.aspx?biography=38 |title=First Lady Biography: Pat Nixon |publisher=National First Ladies' Library |access-date=2007-10-18 |archive-date=2012-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120509084238/http://www.firstladies.org/biographies/firstladies.aspx?biography=38 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; તેમણે સલામતી મંજૂરીનું આયોજન અથવા  નેશનલ સિક્યુરિટી કાઉન્સીલ બેઠકોમાં હાજરી આપી ન હતી, પરંતુ યુ.એસ. રાજકારણમાં હળવી સત્તા ભૂમિકા બજાવી હતી. &lt;ref&gt;{{Cite news | url=http://www.nytimes.com/2007/12/26/us/politics/26clinton.html |title=The Résumé Factor: Those 2 Terms as First Lady |author=Healy, Patrick |work=The New York Times |date=2007-12-26 |access-date=2009-01-14}}&lt;/ref&gt; યુ.એસ. સ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટની આજ્ઞા અનુસાર દક્ષિણ એશિયામાં માર્ચ 1995માં કરવામાં આવેલી પાંચ રાષ્ટ્રોની યાત્રા અને તેમના પતિ વિના તેમણએ [[ભારત]] અને [[પાકિસ્તાન]] સાથે સંબંધો સુધારવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી હતી. &lt;ref name=&quot;bern-419&quot;&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|pp=419–421}}&lt;/ref&gt; ક્લિન્ટને જેની પર ભાર મૂક્યો હતો તેવા મહિલાઓન ઉત્થાનને કારણે મુશ્કેલી નડી હતી પરંતુ તેમણે જે દેશોમાં મૂલાકાત લીધી હતી ત્યાંથી તેમને હૂંફાળો પ્રતિભાવ પ્રાપ્ત થયો હતો અને અમેરિકન અખબારી વર્તુળો સાથે વધુ સારા સંબંધો વિકસાવ્યા હતા. &lt;ref name=&quot;bern-419&quot;/&gt;&lt;ref&gt;ગર્થ અને વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 149–151.&lt;/ref&gt; આ યાત્રા તેમના સ્થાપિત અનુભવ જેવી હતી અને તેમની રાજકારણમાં આખરી કારકીર્દીની ભાવિ સુચક હતી. &lt;ref name=&quot;time-stateof&quot;/&gt; સપ્ટેમ્બર 1995માં બીજીંગમાં મહિલાઓ પરની ફોર્થ વર્લ્ડ કોન્ફરન્સ સમક્ષ પોતાના સંબોધનમાં દુનિયામાં અને [[ચીન|પીપલ્સ રિપબ્લિક ઓફ ચાઇના]]માં પણ  મહિલાઓના દુરુપયોગવાળા આચરણનો બળપૂર્વક વિરોધ કરતા,&lt;ref name=&quot;nyt090695&quot;&gt;{{Cite news |author=Tyler, Patrick |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=990CEFDF133DF935A3575AC0A963958260 |title=Hillary Clinton, In China, Details Abuse of Women |work=The New York Times |date=1995-09-06}}&lt;/ref&gt; જાહેર કર્યું હતું કે &quot;માનવમાત્રથી અલગ મહિલાઓના અધિકારોની ચર્ચા લાંબા ગાળે સ્વીકાર્ય નથી&quot;&lt;ref name=&quot;nyt090695&quot;/&gt; અને પોતાની ટિપ્પણીઓ હળવી કરવા સામે ચાઇનીઝ દબાણનો પ્રતિકાર કર્યો હતો. &lt;ref name=&quot;nyt122607&quot;/&gt; ઇસ્લામિસ્ટ ફંડામેન્ટાલિસ્ટ તાલીબાન દ્વારા અફઘાન સ્ત્રીઓ સામે જે આચરણ કરવામાં આવ્યું હતું તેની વિરુદ્ધમાં બોલનાર 1990ના અંત દરમિયાનમાં તેઓ અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યક્તિઓમાંના એક હતા. &lt;ref&gt;{{Cite book |title=[[Taliban: Islam, Oil and the New Great Game in Central Asia]] | author=[[Ahmed Rashid|Rashid, Ahmed]] |publisher=[[I.B. Tauris]] |year=2002 |isbn=1860648304}} પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 70, 182.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.feminist.org/research/report/94_toc.html |title=Feminist Majority Joins European Parliament's Call to End Gender Apartheid in Afghanistan |publisher=[[Feminist Majority]] |date=Spring 1998 |access-date=2007-09-26 |archive-date=2007-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070830042222/http://www.feminist.org/research/report/94_toc.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; પોતાના દેશમાં રાજકીય પ્રક્રિયામાં મહિલાઓની ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ દ્વારા સ્પોન્સર કરાયેલા આંતરરાષ્ટ્રીય પહેલ એવા વાઇટલ વોઇસીસની રચના કરવામાં તેમણે સહાય કરી હતી. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.vitalvoices.org/desktopdefault.aspx?page_id=8 |title=Vital Voices{{ndash}} Our History |year=2000 |publisher=[[Vital Voices]] |access-date=2007-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061231214756/http://www.vitalvoices.org/desktopdefault.aspx?page_id=8 |archive-date=2006-12-31 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; તે અને ક્લિન્ટનની પોતાની મૂલાકાતોએ મહિલાઓને પોતાને નોર્થન આયર્લેન્ડ પીસ પ્રોસેસમાં સાંભળવા માટે પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://voices.washingtonpost.com/fact-checker/2008/01/clinton_and_northern_ireland.html |title=Clinton and Northern Ireland |author=[[Michael Dobbs (US author)|Dobbs, Michael]] |work=The Washington Post |date=2008-01-10 |access-date=2009-01-14 |archive-date=2008-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080918041336/http://voices.washingtonpost.com/fact-checker/2008/01/clinton_and_northern_ireland.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== વ્હાઇટવોટર અને અન્ય તપાસો ===
વ્હાઇટવોટર વિવાદ ''ન્યુ યોર્ક ટાઇમ્સ'' ના 1992ના પ્રમુખપદની ઝુંબેશ દરમિયાનના અહેવાલના પ્રકાશનને પગલે તેની તરફ માધ્યમોનું ધ્યાન ગયું હતું &lt;ref name=&quot;nyt030892&quot;&gt;{{Cite news |author=[[Jeff Gerth|Gerth, Jeff]] |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE5DD1F38F93BA35750C0A964958260 |title=Clintons Joined S.&amp; L. Operator In an Ozark Real-Estate Venture |work=The New York Times |date=1992-03-08}}&lt;/ref&gt; અને પ્રથમ મહિલા તરીકેના તેમના સમયગાળા તરફ માધ્યમોની નજર હતી. ક્લિન્ટનોએ તેમના 1970ના અંતમાં વ્હાઇટવોટર ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશનમાંના રોકાણો ગુમાવ્યા હતા;&lt;ref name=&quot;gerth-72&quot;&gt;ગર્થ અને વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 72–73.&lt;/ref&gt; તેજ સમયે, તે રોકાણમાં તેમના ભાગીદારો જિમ અને સુસાન મેકડૌગલે, બચતો અને લોન સંસ્થા એવી મેડીસન ગેરંટીનું સંચાલન કર્યું હતું જેણે રોઝ લો ફર્મની  કાનૂની સેવાઓ મેળવી હતી &lt;ref name=&quot;gerth-72&quot;/&gt; કદાચ તેઓ અયોગ્ય રીતે વ્હાઇટવોટરની ખોટ ઓછી કરતા હતા. &lt;ref name=&quot;nyt030892&quot;/&gt; મેડીસન ગેરંટી પણ બાદગમં નિષ્ફળ ગઇ હતી અને તેમના પતિ દ્વારા નિમવામાં આવેલા સ્ટેટ રેગ્યુલેટર સમક્ષ શક્ય હિત સંઘર્ષ રજૂ કરવામાં ક્લિન્ટનનું રોઝ ખાતેના કામની ઝીણવટભરી તપાસ કરવામાં આવી હતી ;&lt;ref name=&quot;nyt030892&quot;/&gt; તેમણે દાવો કર્યો હતો કે તેમણે બેન્ક માટે ઓછામાં ઓછુ કામ કર્યું હતું. &lt;ref name=&quot;cnn050696&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.cnn.com/US/9604/13/whitewater.background/index.html |title=Whitewater started as 'sweetheart' deal |publisher=CNN |date=1996-05-06 |access-date=2007-10-04}}&lt;/ref&gt; સ્વતંત્ર સલાહકાર રોબર્ટ ફિસ્ક અને કેન્નેથ સ્ટારે ક્લિન્ટનના કાનૂની બીલીંગ રેકોર્ડ સામે સમન્સ પાઠવ્યા હતા; તેમણે જણાવ્યું હતું કે તે રેકોર્ડ ક્યાં છે તે તેઓ જાણતા ન હતા. &lt;ref name=&quot;pbs100797&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;gerth-158&quot;/&gt; બે વર્ષની તપાસ બાત પ્રથમ મહિલાના વ્હાઇટ હાઉસના બુક રુમમાંથી મળી આવ્યા હતા અને તપાસકર્તાઓને 1996માં સોંપવામાં આવ્યા હતા. &lt;ref name=&quot;gerth-158&quot;&gt;ગર્થ અને વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 158–160.&lt;/ref&gt; વિલંબથી જોવામાં આવેલા રેકોર્ડઝે તીવ્ર રસ પેદા કર્યો હતો અને તે કેવી રીતે સામે આવ્યા અને તે ક્યાં હતા તેની બીજી તપાસ થઇ હતી;&lt;ref name=&quot;gerth-158&quot;/&gt; ક્લિન્ટનના કર્મચારીઓએ આ સમસ્યાનું કારણ આરકાન્સાસના ગવર્નરના મકાનમાંથી વ્હાઇટ હાઉસના સ્ટોરેજ વિસ્તારમાં થતા સતત ફેરફારોને દર્શાવ્યુ હતુ. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|pp=441–442}}&lt;/ref&gt; 26 જાન્યુઆરીના રોજ રેકોર્ડ મળી આવ્યા બાદ ક્લિન્ટન ફેડરલ ગ્રાન્ડ જ્યુરી સમક્ષ ખુલાસો કરનારા સમન્સ મેળવનારા પ્રથમ મહિલા બનીને ઇતિહાસ સર્જ્યો હતો. &lt;ref name=&quot;pbs100797&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/arkansas/docs/recs.html |work=Once Upon a Time in Arkansas |title=Rose Law Firm Billing Records |publisher=[[Frontline (U.S. TV series)|Frontline]] |date=1997-10-07 |access-date=2007-09-26}}&lt;/ref&gt; વિવિધ સલાહકારોએ તપાસ કર્યા બાદ, અંતિમ અહેવાલ 2000માં જારી કરવામાં આવ્યો હતો જેમાં જણાવ્યું હતું કે ક્લિન્ટન ફોજદારી રાહે ખોટું કરવામાં સામેલ હતા તેના અપૂરતા પૂરાવાઓ હતા. &lt;ref name=&quot;nyt092100&quot;/&gt;

[[ચિત્ર:Hillary Clinton Bill Chelsea on parade.jpg|thumb|left|alt=Same teenage girl, man and woman walk down a broad street in wintertime, as security personnel trail and a crowd looks on|બીલ ક્લિન્ટનની ઓફિસમાં બીજી મુદતનો પ્રારંભ કરવા માટે ક્લિન્ટન પરિવારે પેનસિલ્વેનીયા એવેન્યુ ખાતે ઉદઘાટન દિવસ વોક ડાઉન કર્યું હતું.જાન્યુઆરી 20, 1997.]]

અન્ય તપાસોએ હિલેરી ક્લિન્ટન જ્યારે પ્રથમ મહિલા હતા ત્યારે સ્થાન લીધુ હતું.  &quot;ટ્રાવેલગેટ&quot; તરીકે જાણીતા બનેલા વ્હાઇટ હાઉસ ટ્રાવેલ ઓફિસના કર્મચારીના મે 1993ના ગોળીબારની તપાસ એવા આરોપો સાથે શરૂ હતી કે વ્હાઇટ હાઉસે આરકાન્સાસથી મિત્રો સામે કર્મચારીઓને બદલવાના બહાના તરીકે ટ્રાવેલ ઓફિસ કામગીરીમાં વ્હીઇટ હાઉસે ઓડીટેડ નાણાંકીય ગેરરીતિઓ આચરી હતી. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|pp=327–328}}&lt;/ref&gt; વ્હાઇટ હાઉસના બે વર્ષ જૂના મેમો 1996માં મળી આવતા હિલેરી ક્લિન્ટને ગોળીબારની યાજના ઘડી હતી કે કેમ અને તપાસકર્તાઓ સમક્ષ ગોળીબારમાં તેમની ભૂમિકા વિશે જે નિવેદનો આપ્યા હતા તે સાચા હતા કે કેમ તે તરફ તપાસને વધુ કેન્દ્રિત બનાવવામાં કારણભૂત બની હતી. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|pp=439–444}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Johnson, David |title=Memo Places Hillary Clinton At Core of Travel Office Case|work=The New York Times|date=1996-01-05 |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9A0DE2DA1239F936A35752C0A960958260}}&lt;/ref&gt; 2000નો અંતિમ સ્વતંત્ર સલાહકારનો અહેવાલ ગોળીબારમાં તેમની સામલગીરી હોવા સાથે પૂર કરવામાં આવ્યો હતો અને જણાવ્યું હતું કે તેમણે &quot;હકીકત ખોટા&quot; નિવેદનો આપ્યા હતા, પરંતુ તે નિવેદનો ખોટા હતા તે તેઓ જાણતા હોવાના અપૂરતા પૂરાવાઓ હતા અથવા તેમના પગલાંઓ ગોળીબારમાં પરિણમશે તેવુ જાણતા હતા. &lt;ref&gt;{{Cite news |author=Hughes, Jane |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/802335.stm |title=Hillary escapes 'Travelgate' charges |publisher=BBC News |date=2000-06-23 |access-date=2007-08-16}}&lt;/ref&gt; નાયબ વ્હાઇટ હાઉસ સલાહકાર વિન્સ ફોસ્ટરની જુલાઇ 1993માં આત્મહત્યાને પગલે એવા આરોપો મૂકવામાં આવ્યા હતા કે હિલેરી ક્લિન્ટને જે ફાઇલોને (વ્હાઇટવોટર અથવા અન્ય બાબતોને લગતી) નુકસાન થવાની શક્યતાઓ હતી તેને ફોસ્ટર્સની ઓફિસમાંથી તેમના મૃત્યુ થયાની રાત્રિએ દૂર કરવાના હુકમો આપ્યા હતા. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.pbs.org/newshour/bb/whitewater/june96/senate_report_6-18.html |title=Opening the Flood Gates? |publisher=[[The NewsHour with Jim Lehrer|NewsHour]] |date=1996-06-18 |access-date=2007-09-26 |archive-date=2007-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926213724/http://www.pbs.org/newshour/bb/whitewater/june96/senate_report_6-18.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; સ્વતંત્ર સલાહકાર કેનેથ સ્ટારે તેની તપાસ કરી હતી અને 1999 સુધીમાં તેમના સ્ટાફે કોઇ કેસ કરવાનો નથી તેવું જણાવવા છતા સ્ટારે તપાસ ખુલ્લી રાખી હોવાના અહેવાલ મળ્યા હતા. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.washingtonpost.com/wp-srv/politics/special/clinton/stories/shadow061599.htm |title=A Prosecutor Bound by Duty |author=[[Bob Woodward|Woodward, Bob]] |work=The Washington Post |date=1999-06-15}}&lt;/ref&gt; સ્ટારના અુગામી રોબર્ટ રેએ 2000માં આખરી વ્હાઇટવોટર અહેવાલો જારી કર્યા હતા, આ બાબતે હિલેરી ક્લિન્ટન સામે કોઇ દાવાઓ કરવામાં આવ્યા ન હતા. &lt;ref name=&quot;nyt092100&quot;&gt;{{Cite news |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E01E6DF103BF932A1575AC0A9669C8B63 |title=Statement by Independent Counsel on Conclusions in Whitewater Investigation |work=The New York Times |date=2000-09-21 |access-date=2007-10-04}}&lt;/ref&gt; માર્ચ 1994માં અખબારી અહેવાલોએ 1978-1979માં કેટલ ફ્યુચર્સ ટ્રેડીંગમાંથી તેમનો અનુમાનીત નફો દર્શાવ્યો હતો;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E01E2DB1F3DF93BA25750C0A962958260 |title=Top Arkansas Lawyer Helped Hillary Clinton Turn Big Profit |author=[[Jeff Gerth|Gerth, Jeff]]; and others |work=The New York Times |date=1994-03-18}}&lt;/ref&gt; હિત સંઘર્ષના દબાણ અને લાંચ છૂપાવવાને કારણે આરોપો મૂકવામાં આવ્યા હતા,&lt;ref name=&quot;wsj102600&quot;/&gt; અને વિવિધ વ્યક્તિઓએ તેમના ટ્રેડીંગ અહેવાલોનું પૃથ્થકરણ કર્યું હતું, પરંતુ કોઇ ઔપચારીક તપાસ હાથ ધરવામાં આવી ન હતી અને તેમની પર કંઇ પણ ખોટુ કરવાનો આરોપ કદીયે મૂકવામાં આવ્યો ન હતો. &lt;ref name=&quot;wsj102600&quot;&gt;{{Cite news |author=[[Claudia Rosett|Rosett, Claudia]] |url=http://www.opinionjournal.com/columnists/cRosett/?id=65000476 |title=Hillary's Bull Market |work=The Wall Street Journal |date=2000-10-26 |access-date=2007-07-14}}&lt;/ref&gt; ટ્રાવેલગેટ તપાસએક ફણગો ફૂટ્યો હતો, જેમાં વ્હાઇટ
હાઉસે અયોગ્ય રીતે ભૂતપૂર્વ રિપબ્લિકન વ્હાઇટ હાઉસના કર્મચારીઓ પરના એફબીઆઇનો ભૂતકાળ ધરાવતા અહેવાલોમાં અયોગ્ય રીતે એક્સેસ કર્યો હતો, તેવું જૂન 1996માં શોધી કાઢવામાં આવ્યું હતું, આ સમગ્ર ઘટનાને &quot;ફાઇલગેટ&quot; કહેવામાં આવે છે. &lt;ref name=&quot;cnn072800&quot;/&gt;
એવા પણ આરોપો થયા હતા કે હિલેરી ક્લિન્ટે આ ફાઇલનો માટે વિનંતી કરી હતી અને તેમણે વ્હાઇટ હાઉસ સિક્યુરિટી તરફ જવા માટે બિનસત્તાવાર વ્યક્તિને ભાડે રાખી લેવાની ભલામણ કરી હતી. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.cnn.com/ALLPOLITICS/1998/04/01/filegate/index.html |title='Filegate' Depositions Sought From White House Aides |publisher=CNN |date=1998-04-01 |access-date=2007-09-26}}&lt;/ref&gt; 2000 ફાઇનલ સ્વતંત્ર સલાહકાર અહેવાલમાંથી એવું બહાર આવ્યું હતું કે હિલેરી ક્લિન્ટનની કોઇ ભૂમિકા હતી અથવા આ બાબતે કોઇ પણ ગેરવર્તણૂંક કરવામાં આવી હોય તેવા કોઇ નોંધપાત્ર અથવા વિશ્વસનીય પૂરાવાઓ હાથ લાગ્યા ન હતા. &lt;ref name=&quot;cnn072800&quot;&gt;{{Cite news |url=http://archives.cnn.com/2000/ALLPOLITICS/stories/07/28/clinton.filegate/ |title=Independent counsel: No evidence to warrant prosecution against first lady in 'filegate' |publisher=CNN |date=2000-07-28 |access-date=2007-09-26 |archive-date=2010-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529015957/http://archives.cnn.com/2000/ALLPOLITICS/stories/07/28/clinton.filegate/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== લેવિન્સ્કી કૌભાંડ ===
[[ચિત્ર:HillaryGallup1997-2000.PNG|thumb|330px|right|હિલેરી રોધામ ક્લિન્ટનના ગેલપ પૂલ તરફેણકારી અને બિનતરફેણકારી રેટિંગ્સ, 1997–2000&lt;સંદર્ભ નામ=&quot;ગેલપ-ચાર્ટ&quot;/&gt;[408][409][410]]]
1998માં, ક્લિન્ટનનો સંબંધ ત્યારે ભારે અટકળોનો વિષય બની ગયો હતો જ્યારે, તપાસમાંથી બહાર આવ્યું કે પ્રેસિડેન્ટને વ્હાઇટ હાઉસની ઇન્ટર્ન મોનિકા લેવિન્સ્કી સાથે લગ્નોત્તર જાતીય સંબંધો છે.&lt;ref&gt;ટ્રોય 2006, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 176–177.&lt;/ref&gt; લેવિન્સ્કી કૌભાંડની આસપાસની ઘટનાઓ આખરે બીલ ક્લિન્ટનના મહાભિયોગમાં પરિણમી હતી. જ્યારે તેમના પતિ વિશે જાહેરમાં આરોપો મૂકવામાં આવ્યા ત્યારે, હિલેરી ક્લિન્ટને જણાવ્યું હતું કે તે &quot;વિશાળ રાઇટ વિંગ કાવતરા &quot;નું પરિણામ છે,&lt;ref&gt;ટ્રોય 2006, પૃષ્ઠ 183.&lt;/ref&gt; તેમજ લેવિન્સ્કી આરોપોને તેમના પતિ દ્વારા ખોટું થયું હોવાને બદલે ક્લિન્ટનના રાજકીય શત્રુઓ&lt;ref group=&quot;nb&quot; name=&quot;ex08&quot;&gt;ક્લિન્ટન આરકાન્સાસ પ્રોજેક્ટ અને તેના સ્થાપક રિચાર્ડ મેલોન સ્કેઇફ, કેનેથ સ્ટારના સ્કેઇફ સાથેના જોડાણ, રિગનરી પબ્લિશીંગ અને તેના લ્યુસીયાન ગોલ્ડબર્ગ અને લિન્ડા ટ્રીપ, જેરી ફોલવેલ, અને અન્યો સાથેના જોડાણોનો ઉલ્લેખ કરતા હતા. જુઓ {{Cite news |url=http://www.cnn.com/ALLPOLITICS/1998/02/02/time/kirn.html |title=Persecuted or Paranoid? A look at the motley characters behind Hillary Clinton's 'vast right-wing conspiracy' |author=[[Walter Kirn|Kirn, Walter]] |work=Time |date=1998-02-09}}&lt;/ref&gt; દ્વારાના લાંબા, આયોજિત, શ્રેણીયુક્ત સહયોગાત્મક આરોપો ગણાવ્યા હતા.   તેમણે બાદમાં જણાવ્યું હતું કે તેમના પતિના એવા પ્રારંભિક દાવા કે કોઇ પ્રણય થયો નથી તેને કારણે તેઓ ગેરમાર્ગે દોરાયા હતા. &lt;ref&gt;ટ્રોય 2006, પૃષ્ઠ 187.&lt;/ref&gt; પ્રેસિડેન્ટ ક્લિન્ટનના લેવિન્સ્કી સાથેના સંબંધોના પૂરાવાઓ નિર્વીવાદ બન્યા ત્યારે, ત્યારે તેણીએ તેમના લગ્ન તરફના વચનની પુનઃખાતરી આપતું એક નિવેદન જારી કર્યું હતું,&lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|p=517}}&lt;/ref&gt; પરંતુ ખાનગી રીતે કહેવાય છે કે તેણી તેમની તરફ ભારે રોષે ભરાયા હતા &lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|pp=512, 518}}&lt;/ref&gt; અને તેણી લગ્નમાં બંધાઇ રહેવા માગે છે કે કેમ તે અચોક્કસ હતું. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|p=521}}&lt;/ref&gt;

આ ઘટના બાદ હિલેરી ક્લિન્ટનના વિવિધ જાહેર પ્રતિભાવો હતા: કેટલી મહિલાઓએ તેમની શક્તિના વખાણ કર્યા હતા, કેટલાકે પોતાના પતિની અસમજ વર્તણૂંકનો શિકાર થવા સામે દયા બતાવી હતી જ્યારે અન્યોએ તેણીના પતિના મર્યાદાભંગ સામે મદદગાર રહેવા બાબતે ટીકા કરી હતી, જ્યારે હજુ પણ અન્યોએ તેણીને નિષ્ફળ લગ્નને ભલાઇની રીતે જે રીતે ટકાવી રહ્યા હોવાનો અથવા પોતાના રાજકીય પ્રભાવનું સંવર્ધન કરી રહ્યા હોવાનો આરોપ મૂક્યો હતો.&lt;ref name=&quot;gerth-195&quot;/&gt; આ ઘટનાઓ બહાર આવવાની સાથે તેમનું જાહેર સંમતિ રેટિંગ વધીને આશરે 70 ટકાની આસપાસ પહોંચી ગયું હતું, જે તે વખત સુધીમાં સૌથી વધુ હતું. &lt;ref name=&quot;gerth-195&quot;&gt;ગર્થ અને વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠ 195.&lt;/ref&gt; તેમના 2003ના સંસ્મરણોમાં લગ્ન ટકાવી રાખવાના તેણીના નિર્ણય માટે “દાયકાઓથી અસ્તિત્વમા રહેલા પ્રેમ”ને જવાબદાર ગણાવતા ઉમેરે છે કે: &quot;મને કોઇ વધુ સારી રીતે જાણતું નથી અને કોઇ પણ મને જેમ બીલ હસે છે તેમ હસાવી શકતું નથી.  આ વર્ષો પછી પણ તેઓ હજુ પણ અત્યંત રસપ્રદ, શક્તિશાળી અને સંપૂર્ણપણે જીવંત વ્યક્તિ, તેમના જેવાને હું આજ દિન સુધી મળ્યો નથી.&quot; &lt;ref&gt;ક્લિન્ટન 2003, પૃષ્ઠ 75&lt;/ref&gt;

=== પરંપરાગત ફરજો ===
ક્લિન્ટને પગલા લીધા હતા અને તેઓ સેવ અમેરિકાઝ ટ્રેઝર્સના સ્થાપક અધ્યક્ષ હતા, તે એક રાષ્ટ્રીય પ્રયત્ન હતો જે ઐતિહાસિક ચીજો અને સ્થળોને જીવંત રાખવા માટે ફેડરલના ભંડોળ સાથે મેળ ખાતો હતો. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.saveamericastreasures.org/about.htm |title=Save America's Treasures{{ndash}} About Us |publisher=[[Save America's Treasures]] |access-date=2007-03-23 |archive-date=2007-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071228125335/http://www.saveamericastreasures.org/about.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; તેમાં ફ્લેગ કે જે &quot;ધી સ્ટાર સ્પેન્ગલ્ડ બેનર &quot; અને કેન્ટોન, ઓહાયોમાં પ્રથમ મહિલા ઐતિહાસિક સ્થળની પ્રેરણા આપતો હતો. &lt;ref name=&quot;nfll&quot;/&gt; તેઓ વ્હાઇટ હાઉસ મિલેનીયમ કાઉન્સીલ ના વડા હતા,&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://archives.cnn.com/1999/ALLPOLITICS/stories/12/31/clinton.kickoff.02/ |title=Clinton toasts 2000 at White House VIP dinner |publisher=CNN |date=1999-12-31 |access-date=2007-09-26}}&lt;/ref&gt; અને મિલેનીયમ ઇવનીંગ્સનું આયોજન કર્યું હતું,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://clinton4.nara.gov/Initiatives/Millennium/evenings.html |title=Millennium Evenings |publisher=[[White House Millennium Council]] |access-date=2008-06-20 |archive-date=2008-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080513073528/http://clinton4.nara.gov/Initiatives/Millennium/evenings.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; શ્રેણીબંધ પ્રવચનો કે જેણે ભવિષ્યના અભ્યાસો ની ચર્ચા કરી હતી, જેમાંનું એક વ્હાઇટ હાઉસ ખાતેથી સૌપ્રથમ જીવંત એકી સાથેનું લેબકાસ્ટમાં પરિણમ્યુ હતુ. &lt;ref name=&quot;nfll&quot;/&gt; ક્લિન્ટને ત્યાં પ્રથમ સ્થાપત્ય બગીચાનું પણ સર્જન કર્યું હતું, જેમાં જેકલીન કેનેડી ગાર્ડનમાંના મ્યુઝિયમોના વિશાળ સમકાલીન આર્ટ લોનોના અમેરિકન કામોનું નિદર્શન કર્યું હતું. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://clinton4.nara.gov/WH/EOP/First_Lady/html/generalspeeches/1996/1-5-96.html |title=Remarks By First Lady Hillary Rodham Clinton at The Sculpture Garden Reception |publisher=[[The White House]] |date=1996-01-05 |access-date=2007-03-23 |archive-date=2017-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170216180032/https://clinton4.nara.gov/WH/EOP/First_Lady/html/generalspeeches/1996/1-5-96.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

વ્હાઇટ હાઉસમાં, ક્લિન્ટને સમકાલીન અમેરિકન કારીગરોના દાનમાં અપાયેલ હેન્ડીક્રાફ્ટ મૂક્યા હતા, જેમ કે પોટ્ટેરી અને ગ્લાસવેરને સ્ટેટ રુમમાં ઉપર નીચે નિદર્શનમાં મૂક્યા હતા. &lt;ref name=&quot;nfll&quot;/&gt; જેમ્સ મોનરોના સમયગાળામાં ઐતિહાસિક રીતે વિશ્વસનીય ગણાતા બ્લ્યુ રુમ,&lt;ref&gt;{{Cite book |author=Graff, Henry Franklin |title=The Presidents: A Reference History |publisher=[[Simon &amp; Schuster]] |year=2002 |isbn=0684312263}} પી. લીલી.&lt;/ref&gt; 19મી સદીના કાળમાં પ્રેસીડેન્શિયલ સ્ટડીમાં ટ્રીટી રુમ&lt;ref name=&quot;rae&quot;&gt;{{Cite book |last=Lindsay |first=Rae |title=The Presidents' First Ladies |publisher=R &amp; R Writers/Agents |year=2001 |isbn=0965375331}} પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 248–249.&lt;/ref&gt;ના પુનઃ શણગાર અને [[બીજું વિશ્વ યુદ્ધ|વર્લ્ડ વોર II]] દરમિયાનમાં મેપ રુમ કેવો દેખાતો હતો તેના પુનઃશણગારના ઉત્થાનને તેમણે જોયું હતું. &lt;ref name=&quot;rae&quot;/&gt;  ક્લિન્ટને વ્હાઇટ હાઉસ ખાતે મોટી ઘટનાઓનું આયોજન કર્યું હતું જેમ કે સેઇન્ટ પેટ્રિક ડે  પ્રારંભ, મૂલાકાતે આવનારા ચાઇનીઝ પ્રતિષ્ઠિત વ્યક્તિઓને સરકારી જમણ, સમકાલીન મ્યુઝિક કોન્સર્ટ જેણે જાહેર શાળાઓમાં સંગીત શિક્ષણ માટે ભંડોળ એકત્ર કર્યું હતુ, 21મી સદીના અંતે નવા વર્ષની ઉજવણી અને નવેમ્બરમાં વ્હાઇટ હાઉસના બસ્સોવર્ષના સન્માનમાં સરકારી જમણ. &lt;ref name=&quot;nfll&quot;/&gt; 

== 2000ની સેનેટની ચુંટણી ==
{{Main|United States Senate election in New York, 2000}}
ન્યુ યોર્કના લાંબા ગાળાથી સેવા આપતા યુનાઇટેડ સ્ટેટસ સેનેટર  ડેનિયલ પેટ્રિક મોયનીહાને , નવેમ્બર 1998માં તેમની નિવૃત્તિ જાહેર કરી હતી.  ન્યુ યોર્કના પ્રતિનિધિ ચાર્લ્સ બી. રાંગેલ સહિતની વિવિધ આગળ પડતી ડેમોક્રેટિક વ્યક્તિઓએ ક્લિન્ટનને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સેનેટ 2000ની ચુંટણીમાં મોયનીહાનની ખુલ્લી બેઠક માટે આગળ વધવા ક્લિન્ટનને અરજ કરી હતી. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|p=530}}&lt;/ref&gt; એક વખત તેમણે આગળ વધવા માટે વિચારી લીધા બાદ ક્લિન્ટને ચપ્પાકૂઆ, ન્યુ યોર્ક, ન્યુ યોર્ક સિટીની ઉત્તરે સપ્ટેમ્બર 1999માં ઘર ખરીદ્યું હતું. &lt;ref&gt;{{Cite news |author=[[Adam Nagourney|Nagourney, Adam]] |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9503E5D8153AF930A3575AC0A96F958260 |title=With Some Help, Clintons Purchase a White House |work=The New York Times |date=1999-09-03}}&lt;/ref&gt; તેઓ ચુંટાયેલી ઓફિસ માટે ઉમેદવાર બનનારા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના પ્રથમ મહિલા બન્યા હતા. &lt;ref&gt;ગર્થ અને વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠ 204.&lt;/ref&gt; પ્રારંભમાં, ક્લિન્ટને ચુંટણીમાં પોતાના રિપબ્લિકન વિરોધી તરીકે ન્યુ યોર્ક સિટીના મેયર રુડી ગિયુલિયાનીનો સામનો કરવો પડશે તેવી આશા સેવી હતી. જોકે ગિયુલિયાનીને પુરસ્થગ્રંથી કેન્સરનું નિદાન થયા બાદ મે 2000માં આ સ્પર્ધામાંથી પાછી પાની કરી હતી અને તેમના વ્યક્તિગત જીવનમાં આવતા ફેરફારો જાહેર બની ગયા હતા અને ક્લિન્ટનને તેના બદલે ન્યુ યોર્કના બીજા કોંગ્રેશનલ ડિસ્ટ્રીક્ટને રજૂ કરતા યુનાઇટેડ હાઇસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટીવના રિપબ્લિકન સભ્ય એવા રિક લેઝીયોનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.  સમગ્ર ઝુંબેશ દરમિયાન વિરોધીઓએ ક્લિન્ટન પર કાર્પેટબેગીંગનો આરોપ મૂક્યો હતો, કેમ કે તેઓ કદી ન્યુ યોર્ક રહ્યા ન હતા કે આ સ્પર્ધા પહેલા રાજ્યના રાજકારણમાં ભાગ લીધો ન હતો.  ક્લિન્ટને રાજ્યમાં દરેક કાઉન્ટીની મૂલાકાત દ્વારા પોતાની ઝુંબેશનો નાના જૂથની રચનાના “શ્રવણ યાત્રા”માં પ્રારંભ કર્યો હતો. &lt;ref&gt;ગર્થ અને વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠ 210.&lt;/ref&gt; તેમની ઝુંબેશ દરમિયાન તેમણે પરંપરાગત રિપબ્લિકન અપસ્ટેટ ન્યુ યોર્ક પ્રદેશોમાં નોંધપાત્ર સમય આપ્યો હતો. &lt;ref name=&quot;historic win&quot;&gt;{{Cite news |url=http://archives.cnn.com/2000/ALLPOLITICS/stories/11/07/senate.ny/ |title=Hillary Rodham Clinton scores historic win in New York |publisher=CNN |date=2000-11-08 |access-date=2006-08-22 |archive-date=2005-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050911191159/http://archives.cnn.com/2000/ALLPOLITICS/stories/11/07/senate.ny/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ક્લિન્ટને તે વિસ્તારોમાં આર્થિક સ્થિતમાં સુધારો કરવાની હાકલ કરી હતી, તેમજ તેમની મુદતમાં 200,000 રોજગારીઓ પૂરી પાડવાનું વચન આપ્યું હતું.  તેમની યોજનામાં રોજગારીના સર્જન પર ટેક્સ ક્રેડિટ અને ખાસ કરીને હાઇ ટેક ક્ષેત્રને  ઉદ્યોગ રોકાણ પ્રોત્સાહનનો સમાવેશ થતો હતો.  તેમણે કોલેજ ટ્યુશન અને લાંબા ગાળાની સંભાળ માટે વ્યક્તિગત વેરા કાપની જાહેરાત કરી હતી. &lt;ref name=&quot;historic win&quot;/&gt;

આ સ્પર્ધાએ રાષ્ટ્રીય સ્તરે ધ્યાન ખેંચ્યુ હતું.  ક્લિન્ટનની અંગત જગ્યામાં દેખીતી રીતે આક્રમણ કરીને સપ્ટેમ્બરની ચર્ચા દરમિયાન મોટી મૂર્ખામી કરી હતી, જેમાં તેઓ ભંડોળ ઊભુ કરવાના કરવાના કરાર તેમને સહી કરાવવાનો પ્રયત્ન કરાયો હતો. &lt;ref name=&quot;gerth-213&quot;/&gt; ક્લિન્ટન અને લેઝીયોની ઝુંબેશ તેમજ તેની સાથે ગિયુલિયાનીના પ્રારંભિક પ્રયત્નો પાછળ સંયુક્ત રીતે વિક્રમી 90 મિલીયનનો ખર્ચ કરાયો હતો. &lt;ref name=&quot;nyt121300&quot;&gt;{{Cite news |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E04E1DB133FF930A25751C1A9669C8B63 |title=Lazio Sets Spending Mark for a Losing Senate Bid |author=Levy, Clifford J |  work=The New York Times |date=2000-12-13 |access-date=2008-02-22}}&lt;/ref&gt; ક્લિન્ટને 7 નવેમ્બર, 2000ના રોજ ચુંટણી જીતી લીધી હતી, જેમાં 55 ટકા અને લેઝીયોને 43 ટકા મતો મળ્યા હતા. &lt;ref name=&quot;gerth-213&quot;&gt;ગર્થ અને વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 212–213.&lt;/ref&gt; તેમણે 3 જાન્યુઆરી 2001ના રોજ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સેનેટર તરીકેના સોગંદ લીધા હતા. 

== યુનાઇટેડ સ્ટેટસ સેનેટર ==
{{Main|Senate career of Hillary Rodham Clinton}}

=== પહેલું સત્ર ===
[[ચિત્ર:ClintonSenate.jpg|thumb|upright|left|પ્રમુખ ક્લિન્ટન અને પુત્રી ચેલ્સા જુએ છે તેમ ઓલ્ડ સેનેટ ચેમ્બરમાં વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ અલ ગોરે દ્વારા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સેનેટર તરીકે હિલેરી રોધામ ક્લિન્ટનની શપથવિધી. 3 જાન્યુઆરી 2001]]
[[ચિત્ર:Hillary Rodham Clinton.jpg|thumb|right|યુ.એસ. સેનેટર તરીકે ક્લિન્ટનના સત્તાવાર ફોટો]]
સેનેટમાં પ્રવેશતા, ક્લિન્ટને ઓછો જાહેર પરિચય રાખ્યો હતો અને બન્ને પક્ષોના સેનેટરો સાથે સંબંધ બાંધ્યો હતો. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.csmonitor.com/2003/0310/p01s01-uspo.html |title=Clinton's quiet path to power |author=Chaddock, Gail Russell |work=[[Christian Science Monitor]] |date=2003-03-10 |access-date=2006-08-22 }}&lt;/ref&gt; તેમણે સેનેટ પ્રેયર બ્રેકફાસ્ટમાં નિયમિત ભાગીદાર બનીને ધર્મ તરફ વળેલા સેનેટરો સાથે જોડાણની રચના કર હતી. &lt;ref name=&quot;mj0907&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Bernstein1&quot;&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|p=548}}&lt;/ref&gt;

ક્લિન્ટને પાંચ સેનેટ કમિટીઓ માટે સેવા આપી છે: કમિટી ઓન બજેટ (2001–2002),&lt;ref name=&quot;umich&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.lib.umich.edu/govdocs/congress/sncom012.html |title=Senate Temporary Committee Chairs |publisher=[[University of Michigan]] Documents Center |date=2001-05-24 |access-date=2007-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070707064827/http://www.lib.umich.edu/govdocs/congress/sncom012.html |archive-date=2007-07-07 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; કમિટી ઓન આર્મ્ડ સર્વિસીઝ  (2003થી),&lt;ref name=&quot;hwar&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.nytimes.com/2007/05/29/magazine/03Hillary-t.html |title=Hillary's War |work=The New York Times Magazine |date=2007-05-29 |access-date=2007-05-30 |author=[[Jeff Gerth|Gerth, Jeff]]; [[Don Van Natta, Jr.|Van Natta Jr., Don]]}}&lt;/ref&gt; કમિટી ઓન એનવાયર્નમેન્ટ એન્ડ પબ્લિક વર્કસ  (2001થી),&lt;ref name=&quot;umich&quot;/&gt; કમિટી ઓન હેલ્થ, એજ્યુકેશન, લેબર એન્ડ પેન્શન્સ  (2001થી)&lt;ref name=&quot;umich&quot;/&gt; અને સ્પેશિયલ કમિટી ઓન એજીંગ .&lt;ref name=&quot;hccom&quot;&gt;{{cite web |url=http://clinton.senate.gov/senate/committees/index.cfm |title=Committees |publisher=Official Senate web site |archive-date=2007-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011195718/http://clinton.senate.gov/senate/committees/index.cfm |access-date=2011-04-28 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
તેઓ કમિશન ઓન સિક્યુરિટી એન્ડ કોઓપરેશન ઇન યુરોપ ના પણ કમિશનર છે &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.csce.gov/index.cfm?FuseAction=AboutCommission.Commissioners&amp;CFID=3874739&amp;CFTOKEN=75235387 |title=About the Commission: Commissioners |publisher=[[Commission on Security and Cooperation in Europe]] |access-date=2007-09-29 |archive-date=2009-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090103052420/http://www.csce.gov/index.cfm?FuseAction=AboutCommission.Commissioners&amp;CFID=813748&amp;CFTOKEN=79881044 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (2001થી).&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.ukrweekly.com/old/archive/2001/200109.shtml |title=Senate, House appoint Helsinki commissioners |work=The Ukrainian Weekly |date=2001-05-20 |access-date=2007-09-29 |archive-date=2017-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171018060914/http://www.ukrweekly.com/old/archive/2001/200109.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

11 સપ્ટેમ્બર, 2001ના હૂમલાઓને પગલે ક્લિન્ટને ન્યુ યોર્ક સિટીમાં સુધારા પ્રયત્નો માટે અને તેમના રાજ્યમાં સલામતીમાં સુધારાઓ માટે ભંડોળ મેળવવાની માંગ કરી હતી. ન્યુ યોર્કના વરિષ્ઠ સેનેટર ચાર્લ્સ શૂમેર સાથે કામ કરતા, તેઓ વર્લ્ડ ટ્રેડ સેન્ટરની સાઇટના પુનઃવિકાસ માટે 21 અબજ ડોલરનું ઝડપથી ભંડોળ મેળવવામાં મહત્વનો ભાગ ભજવ્યો હતો. &lt;ref name=&quot;Bernstein1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;ગર્થ અને વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 231–232.&lt;/ref&gt; પરિણામે તેમણે 9/11ના પ્રથમ રિસ્પોન્ડર્સ દ્વારા સામનો કરવામાં આવતા આરોગ્યના મુદ્દાઓની તપાસ કરવામાં અગ્રણી ભૂમિકા બજાવી હતી. &lt;ref&gt;ગર્થ અને વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 238–239.&lt;/ref&gt; ક્લિન્ટને ઓક્ટોબર 2001માં યુએસએ પેટ્રોઇટ એક્ટ માટે મત આપ્યો હતો.  2005માં જ્યારે આ કાયદાનું પુનઃનવીનીકરણ કરવાનું થયું ત્યારે, તેમણે માર્ચ 2006માં પુનઃનવીનીકરણ કાયદામાં સમાધાન કરવાની તરફેણમાં મત આપતા પહેલા તેની સાથે સંબંધિત કેટલાક સિવીલ લિબર્ટીઝ પર ધ્યાન આપવા માટે કામ કર્યું હતું, &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.senate.gov/~clinton/news/statements/details.cfm?id=249895 |title=Statement of Senator Hillary Rodham Clinton on the USA Patriot Act Reauthorization Conference Report |publisher=Official Senate web site |date=2005-12-16 |archive-date=2008-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080214165103/http://www.senate.gov/~clinton/news/statements/details.cfm?id=249895 |access-date=2011-04-28 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; જેણે વિશાળ મહત્તમ ટેકો પ્રાપ્ત કર્યો હતો. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.senate.gov/legislative/LIS/roll_call_lists/roll_call_vote_cfm.cfm?congress=109&amp;session=2&amp;vote=00029 |title=U.S. Senate Roll Call Votes 109th Congress - 2nd Session ... On the Conference Report (H.R. 3199 Conference Report) |publisher=[[United States Senate]] |date=2006-03-02 |access-date=2008-04-24 }}&lt;/ref&gt;

ક્લિન્ટને અફઘાનિસ્તાનમાં 2001માં યુ.એસ. લશ્કરી પગલાંને એમ કહેતા મજબૂત ટેકો આપ્યો હતો કે તાલીબાન સરકાર હેઠળ ત્રાસ ભોગવેલી અફઘાન સ્ત્રીઓની જિંદગી સુધારવાની સાથે આતંકવાદને નાથવાની આ તક છે. &lt;ref&gt;{{Cite news |title=New Hope For Afghanistan's Women |url=http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,185643,00.html |work=Time |author=Clinton, Hillary |date=2001-11-24 |access-date=2006-08-22 |archive-date=2008-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080727020014/http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,185643,00.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080727020014/http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,185643,00.html |date=2008-07-27 }}&lt;/ref&gt; ક્લિન્ટને ઓક્ટોબર 2002 ઇરાક વોર રિસોલ્યુશન (ઇરાક યુદ્ધ ઠરાવ)ની તરફેણમાં મતદાન કર્યું હતું, જે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પ્રેસિડેન્ટ જ્યોર્જ ડબ્લ્યુ.બુશને [[ઈરાક|ઇરાક]] સામે લશ્કરી દળોનો ઉપયોગ કરવાની સત્તા આપતો હતો, રાજદ્વારી પ્રયત્નો સાથે અનુસરણ કર્યા બાદ યુનાઇટેડ નેશન્સ સિક્યુરિટી કાઉન્સીલ રિસોલ્યુશનને દબાણ કરવા માટે આ પ્રકારનું પગલું જરૂરી હોય છે. 

ઇરાક વોર (યુદ્ધ)  શરૂ થયા બાદ, ક્લિન્ટને ત્યાં રહેલા અમેરિકન ટુકડીઓની મૂલાકાત લેવા માટે ઇરાક અને અફઘાનિસ્તાનનો પ્રવાસ કર્યો હતો. ફેબ્રુઆરી 2005માં ઇરાકની મૂલાકાત દરમિયાન ક્લિન્ટને નોધ્યું હતું કે બળવાખોરો અગાઉ યોજાયેલી ડેમોક્રેટિકની ચુંટણીઓમાં અંતરાય ઊભો કરવામાં નિષ્ફળ ગયા હતા અને દેશનો તે ભાગ સારી રીતે કામ કરતો હતો. &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Clinton says insurgency is failing |url=http://www.usatoday.com/news/world/iraq/2005-02-19-iraq-senators_x.htm |agency=Associated Press|work=[[USA Today]] |date=2005-02-19 |access-date=2006-08-29 }}&lt;/ref&gt; યુદ્ધમાં ઉતારવામાં આવેલા નિયમિત અને અનામત દળોમાં ઘટાડો થતો હતો તેવુ નોંધતા તેમણે તણાવ ઓછો કરવા માટે 80,000 સૈનિકોનો ઉમેરો કરીને નિયમિત યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ આર્મી ના કદમાં વધારો કરવા કાયદો અમલી બનાવ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Clinton wants increase in size of regular Army |date=2005-07-14 |work=[[The Buffalo News]] |access-date=2006-08-22 |author=Turner, Douglas }} (મુક્ત નથી)&lt;/ref&gt; 2005ના અંતમાં, ક્લિન્ટને જણાવ્યું હતું કે ઇરાકમાંથી તાત્કાલિક પાછી પાની ભૂલ ગણાશે, તેમજ બુશની “જ્યાં સુધી કામ પૂરુ ન થાય ત્યાં સુધી” ત્યાંજ રહેવાની અપીલ પણ ગેરમાર્ગે દોરનારી હતી, કેમ કે તે ઇરાકીઓને “તેમની પોતાની જાતની સંભાળ નહી લેવાનું ખુલ્લુ આમંત્રણ આપતી હતી.” &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Hillary Clinton says immediate withdrawal from Iraq would be 'a big mistake' |agency=Associated Press |work=[[The San Diego Union-Tribune]] |date=2005-11-21 |url=http://www.signonsandiego.com/news/world/iraq/20051121-1341-hillaryclinton-iraq.html |author=Fitzgerald, Jim |access-date=2009-05-09 }}&lt;/ref&gt; તેમનું વલણ ડેમોક્રેટિક પાર્ટીમાં રહેલા લોકોમાં રોષનું કારણ બન્યું હતું, જેઓ તરત જ પાછી પાની કરી લેવાની તરફેણમાં હતા. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/12/11/AR2005121100846.html |title=Hillary Clinton Crafts Centrist Stance on War |work=The Washington Post |author=Balz, Dan |page=A01 |date=2005-12-12 |access-date=2006-08-22 }}&lt;/ref&gt; ક્લિન્ટને નિવૃત્ત યોદ્ધાઓ માટે આરોગ્ય લાભો જાળવી રાખવાની અને તેમાં સુધારો કરવાની બાબતને ટેકો આપ્યો હતો અને વિવિધ લશ્કરી બેઝને બંધ કરવા સામે જૂથબંધી અપનાવી હતી. &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Hillary's Military Offensive |url=http://www.newsweek.com/id/51434 |author=Meadows, Susannah |date=2005-12-12 |work=Newsweek |access-date=2006-08-22 }}&lt;/ref&gt;
[[ચિત્ર:HillaryGallup2001-2009.gif|thumb|300px|right|હિલેરી રોધામ ક્લિન્ટનના ગેલપ પૂલ તરફેણકારી અને બિનતરફેણકારી રેટિંગ્સ, 2001–2009&lt;સંદર્ભ નામ=&quot;ગેલપ-ચાર્ટ&quot;/&gt;[493][494][495]]]
સેનેટર ક્લિન્ટને બુશના બે મોટા કપકાપ પેકેજોની વિરુદ્ધમાં મતદાન કર્યું હતું,
ઇકોનોમિક ગ્રોવ્થ એન્ડ ટેક્સ રિલીફ રિકંસીલેશન એક્ટ ઓફ 2001 અને જોબ્સ એન્ડ ગ્રોવ્થ ટેક્સ રિલીફ રિકંસીલેશન એક્ટ ઓફ 2003. &lt;ref name=&quot;pvs-hrc&quot;/&gt;
ક્લિન્ટને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ તરીકે જોહ્ન જી. રોબર્ટસના 2005ના સમર્થન અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સુપ્રીમ કોર્ટમાં સેમ્યુઅલ એલિટોના 2006ના સમર્થન વિરુદ્ધમાં મતદાન કર્યું હતું. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.nytimes.com/2008/05/28/us/politics/28judges.html |title=Stark Contrasts Between McCain and Obama in Judicial Wars |author=Lewis, Neil A. |work=The New York Times |date=2008-05-28 |access-date=2008-11-30}}&lt;/ref&gt;

2005માં, ક્લિન્ટને વિવાદાસ્પદ વિડીયો ગેઇમ''[[Grand Theft Auto: San Andreas]]'' માં દર્શાવવામાં આવેલા ગુપ્ત સેક્સ દ્રશ્યોની તપાસ કરવા માટે ફેડરલ ટ્રેડ કમિશનની માગ કરી હતી. &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Clinton wades into GTA sex storm |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/4682533.stm |date=2005-07-14 |publisher=BBC News |access-date=2006-08-29 }}&lt;/ref&gt; સેનેટર જો લાઇબરમેન અને ઇવાન બેહ સાથે તેમણે ફેમિલી એન્ટરટેઇનમેન્ટ પ્રોટેક્શન એક્ટ રજૂ કર્યો હતો, જેનો ઉદ્દેશ વિડીયો ગેઇમ્સમાં મળી આવતી અયોગ્ય માહિતી થી રક્ષણ કરવાનો હતો.  2004 અને 2006માં ક્લિન્ટને સમાન લિંગી લગ્ન પર પ્રતિબંધની માંગ કરતા ફેડરલ મેરેજ એમેન્ડમેન્ટ વિરુદ્ધ મતદાન કર્યું હતું. &lt;ref name=&quot;pvs-hrc&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.votesmart.org/voting_category.php?can_id=55463 |title=Senator Hillary Rodham Clinton - Voting Record |publisher=[[Project Vote Smart]] |access-date=2008-04-14 |archive-date=2008-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080401034034/http://www.votesmart.org/voting_category.php?can_id=55463 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.msnbc.msn.com/id/13181735/ |title=Gay marriage ban defeated in Senate vote |agency=Associated Press |publisher=MSNBC |date=2006-06-07 |access-date=2008-04-14 |archive-date=2008-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080421144849/http://www.msnbc.msn.com/id/13181735/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

અમેરિકન સંકુચિતવાદની વિરુદ્ધમાં “પ્રગતિકારક આંતરમાળખું” સ્થાપવાની ઇચ્છા સાથે, ક્લિન્ટને વાટાઘાટોમાં રચનાત્મક ભૂમિકા બજાવી હતી જે 2003માં ભૂતપૂર્વ ક્લિન્ટન વહીવટીતંત્રના કર્મચારી વડા જોહ્ન પોડેસ્ટાના સેન્ટર ફોર અમેરિકન પ્રોગ્રેસની સ્થાપનામાં પરિણમ્યુ હતુ, જેણે 2003માં સ્થપાયેલી સિટીઝન્સ ફોર રિસ્પોન્સીબીલીટી એન્ડ એથિક્સ ઇન વોશિંગ્ટન સાથે સહાયોની વહેંચણી કરી હતી અને ક્લિન્ટનના ભૂતપૂર્વ હરીફ ડેવિડ બ્રોકના 2004માં રચાયેલા મિડીયા મેટર્સ ફોર અમેરિકાને સલાહ આપી હતી. &lt;ref&gt;ગર્થ અને વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 267-269, 313, 401.&lt;/ref&gt; 2004 સેનેટ ચુંટણીઓ ને પગલે તેઓએ રોજબરોજના રાજકીય સંદેશાઓના સંચાલન માટે સેનેટ વોર રુમનું સર્જન કરવા માટે નવા ડેમોક્રેટિક સેનેટ નેતા હેરી રેઇડને સફળતાપૂર્વક વેગ આપ્યો હતો. &lt;ref&gt;ગર્થ અને વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 267-269&lt;/ref&gt;

=== 2006ની પુનઃચુંટણી ઝુબેશ ===
{{Main|United States Senate election in New York, 2006}}
નવેમ્બર 2004માં, ક્લિન્ટને જાહેરાત કરી હતી કે તેમને બીજી સેનેટ મુદતની ઇચ્છા છે. રિપબ્લિકન નોમિનેશન માટે અગાઉના આગળપડતા એવા વેસ્ટચેસ્ટર કાઉન્ટી ડિસ્ટ્રીક્ટ એટર્ની જિયાની પિરોએ કેટલાક મહિનાઓની નબળી ઝુંબેશ બાદ સ્પર્ધામાંથી પાછી પાની કરી હતી. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.cnn.com/2005/POLITICS/12/21/ny.pirro/index.html |title=Sen. Clinton's GOP challenger quits race |publisher=CNN |date=2005-12-21 |author=Hirschkorn, Phil |access-date=2006-08-22 }}&lt;/ref&gt; ક્લિન્ટને યુદ્ધવિરોધી કાર્યકર્તા જોનાથન તાસિની સામે વિરોધ પક્ષો પર ડેમોક્રેટિક નોમિનેશન પર સરળતાથી વિજય મેળવ્યો હતો. &lt;ref&gt;{{Cite news |title=GOP Primary Turnout Was Lowest In More Than 30 Years|work=Newsday |date=2006-09-17}}&lt;/ref&gt; ક્લિન્ટનના સામાન્ય ચુંટણીઓમાં આખરી વિરોધી વિવિધ ત્રીજા પક્ષોના ઉમેદવારો સાથે  ઉમેદવાર અને યોન્કર્સના ભૂતપૂર્વ મેયર જોહ્ન સ્પેન્સર હતા.  તેમણે 7 નવેમ્બર 2006ના રોજ 67 ટકા મતો સાથે ચુંટણી જીતી હતી, અને સ્પેન્સરને 21 ટકા મતો મળ્યા હતા, &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.elections.state.ny.us/NYSBOE/elections/2006/general/2006_ussen.pdf |title=New York State Board of Elections, General Election Results |publisher=New York State |date=2006-12-14 |access-date=2006-12-16 |format=PDF |archive-date=2008-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216023747/http://www.elections.state.ny.us/NYSBOE/elections/2006/general/2006_ussen.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; જેમાં દરેક પરંતુ ન્યુ યોર્કની 62 કાઉન્ટીઓનો પણ સમાવેશ થતો હતો. &lt;ref&gt;{{Cite news |work=Newsweek |url=http://www.newsweek.com/id/44273 |title=Is America Ready? |date=2006-12-25 |access-date=2007-09-27}}&lt;/ref&gt; ક્લિન્ટને તેમની ચુંટણી પાછળ 36 મિલીયન ડોલર ખર્ચ્યા હતા, 2006ની ચુંટણીમા સેનેટના કોઇ પણ ઉમેદવાર કરતા વધુ હતા.  કેટલાક ડેમોક્રેટ્સે એક જ તરફની સ્પર્ધા માટેના ઘણા ખર્ચ બદલ તેમની ટીકા કરી હતી, જ્યારે કેટલાક ટેકેદારોને એ ચિંતા હતી કે તેમણે 2008માં શક્યતઃ પ્રમુખપદના બીડ માટે વધુ ભંડોળ રાખ્યું ન હતું. &lt;ref&gt;{{Cite news |author=Kornblut, Anne E. |coauthors=Zeleny, Jeff |work=The New York Times |title=Clinton Won Easily, but Bankroll Shows the Toll |date=2006-11-21}} પૃષ્ઠ A1.&lt;/ref&gt; તે પછીના મહિનાઓમાં તેમણે પોતાના પ્રમુખપદની ઝુંબેશ માટે સેનેટ ભંડોળમાંથી 10 મિલીયન ડોલર તબદિલ કર્યા હતા. &lt;ref name=&quot;cnn040107&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.cnn.com/2007/POLITICS/04/01/clinton.money/index.html |title=Record millions roll in for Clinton White House bid |date=2007-04-01 |publisher=CNN |access-date=2007-04-02}}&lt;/ref&gt;

=== બીજી મુદત ===
[[ચિત્ર:Hillary Clinton at the Senate Armed Services Committee.jpg|thumb|right|નેવી એડમિરલ માઇક મુલેન જ્યારે સેનેટ સશસ્ત્ર સેવા કમિટી સાથે તેમનું 2007ની સમર્થન સૂનાવણી દરમિયાન પ્રતિભાવ આપતા હતા ત્યારે નેવલ ઓપરેશન્સના વડા તરીકે સેનેટર ક્લિન્ટન સાંભળતા હતા.]]

ક્લિન્ટને 2007ના ઇરાક વોર ટુકડી વધારાનો વિરોધ કર્યો હતો. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.cbsnews.com/stories/2007/02/18/ap/politics/mainD8NBQ8H80.shtml |title=Senate GOP foils debate on Iraq surge|agency=Associated Press|publisher=[[CBS News]] |date=2007-02-17 |access-date=2008-04-27 }} {{Dead link|date=June 2010| bot=DASHBot}}&lt;/ref&gt; માર્ચ 2007માં તેમણે યુદ્ધ ખર્ચ ખરડાની તરફેણમાં મતદાન કર્યું હતું, જે પ્રેસિડેન્ટ બુશ નિશ્ચિત સમયમર્યાદામાં ઇરાકમાંથી ટુકડીઓને પાછી ખેંચવાનો પ્રારંભ કરતા હતા તેના માટે જરૂરી હતું; તે મોટે ભાગે પક્ષ&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Bush Repeats Veto Threat on Spending Bill That Includes Iraq Withdrawal Timetable |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,262042,00.html |publisher=Fox News |date=2007-03-28 |access-date=2008-04-27 }}&lt;/ref&gt; દ્વારા જ પસાર થઇ ગયો હતો પરંતુ અંતે તો પ્રેસિડેન્ટ દ્વારા સંમતિ અપાઇ હતી. મે 2007માં સમાધાન યુદ્ધ ભંડોળ ખરડાએ પરત બોલાવવની છેલ્લી તારીખ રદ કરી હતી પરંતુ સેનેટે 80-14 મતો દ્વારા ઇરાકી સરકાર માટે વિકાસ માપદંડને ભંડોળ પૂરું પાડવા માટે રાખવામાં આવ્યું હતું અને તેની પર બુશના હસ્તાક્ષર થયા હતા; તેની વિરુદ્ધમાં મતો આપનારાઓમાં ક્લિન્ટન એક હતા. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.cnn.com/2007/POLITICS/05/24/iraq.funding/index.html |title=House, Senate pass war funding bill |publisher=CNN |date=2007-05-25 |access-date=2009-05-09}}&lt;/ref&gt; ક્લિન્ટને સપ્ટેમ્બર 2007માં જનરલ ડેવીડ પેટ્રાઇયસના ઇરાકની પરિસ્થિતિ પરના કોંગ્રેસને અપાયેલા અહેવાલને એમ કહેતા પ્રતિભાવ આપ્યો હતો કે “હું માનું છું કે તમે અમને જે અહેવાલ પૂરો પાડો છો તેમાં અમાન્યતાને રદ કરવાની ઇચ્છાની ખરેખર જરૂર છે”. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.nysun.com/national/clinton-spars-with-petraeus-on-credibility/62426/ |title=Clinton Spars With Petraeus on Credibility |author=Lake, Eli |work=The New York Sun |date=2007-09-12 |access-date=2009-05-09}}&lt;/ref&gt;

માર્ચ 2007માં, યુ.એસ. એટર્ની વિવાદની બરતરફીના પ્રતિભાવમાં ક્લિન્ટને એટર્ની જનરલ ઓલબર્ટો ગોન્ઝેલ્સને રાજીનામુ આપવા બોલાવ્યા હતા. &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Hillary Clinton Calls for Gonzales' Resignation |url=http://abcnews.go.com/GMA/story?id=2948538&amp;page=1 |publisher=ABC News |date=2007-03-13 |access-date=2007-03-24 }}&lt;/ref&gt; મે અને જૂન 2007માં ઉચ્ચ હોદ્દાઓ ધરાવનારાઓ વિશે ઉગ્ર ચર્ચા કરાયેલ વ્યાપક કાયમી વસવાટ સુધારણા ખરડો કે જે સિક્યોર બોર્ડર્સ, ઇકોનોમિક ઓપોર્ચ્યુનિટી અને ઇમીગ્રેશન એક્ટ ઓફ 2007 તરીકે ઓળખાય છે, તેમાં ક્લિન્ટને ખરડાના સમર્થનમાં વિવિધ મતો નાખ્યા હતા, જે આખરે મત દ્વારા ચર્ચા બંધ કરાવવામાં નિષ્ફળ ગયા હતા. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.senate.gov/legislative/LIS/roll_call_lists/roll_call_vote_cfm.cfm?congress=110&amp;session=1&amp;vote=00228 |title=On the Cloture Motion (Motion to Invoke Cloture on the Motion to Proceed to Consider S.1639) |date=2007-06-26 |publisher=[[U.S. Senate]]|access-date=2008-04-22}}&lt;/ref&gt;

2007-08ની નાણાંકીય કટોકટી સપ્ટેમ્બર 2008ની તરલતા કટોકટીના ઊંચા શિખરે પહોંચવાની સાથે ક્લિન્ટને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ નાણાં વ્યવસ્થાના સૂચિત રાહતપેકેજને ટેકો આપ્યો હતો, તેમજ 700 અબજ ડોલરના ઇમર્જન્સી ઇકોનોમિક સ્ટેબિલાઇઝેશન એક્ટ ઓફ 2008 અમેરિકન પીપલની તરફેણમાં એમ કહીને મતદાન કર્યું હતું કે તે અમેરિકન પ્રજાના હિતોને રજૂ કરે છે. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.ny1.com/content/features/86538/senate-passes-economic-rescue-package/Default.aspx |title=Senate Passes Economic Rescue Package |publisher=[[NY1 News]] |date=2008-10-01 |access-date=2008-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005022401/http://www.ny1.com/content/features/86538/senate-passes-economic-rescue-package/Default.aspx |archive-date=2008-10-05 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; સેનેટે તેને 74-25 સાથે પસાર કર્યું હતું.

== 2008ની પ્રમુખપદની ઝુંબેશ ==
{{Main|Hillary Clinton presidential campaign, 2008}}

ક્લિન્ટન 2003ના પ્રારંભથી જ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પ્રેસિડેન્ટની સંભવિત ઉમેદવારી માટે તૈયારીઓ કરતા હતા. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|pp=550–552}}&lt;/ref&gt; 20 જાન્યુઆરી 2007ના રોજ ક્લિન્ટને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પ્રમુખપદની ચુંટણી, 2008 માટે પ્રમુખપદ સંશોધનકારક સમિતિની પોતાની વેબસાઇટ મારફતે જાહેરાત કરી હતીઃ તેમણે જણાવ્યું હતું કે “હું, અંદર છું અને હું જીતવાની છું.” &lt;ref name=&quot;gerth-5&quot;&gt;ગર્થ અને વાન નાટ્ટા જુનિયર 2007, પૃષ્ઠ 5.&lt;/ref&gt; યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના પ્રેસિડેન્ટ માટે કોઇ મોટા પક્ષ દ્વારા ક્યારે પણ કોઇ મહિલાને નોમિનેટ કરવામાં આવી ન હતી. 
જ્યારે બીલ ક્લિન્ટન 1993માં પ્રેસિડેન્ટ બન્યા ત્યારે નૈતિક સંઘર્ષ અથવા વિશ્વાસમાં રાજકીય મૂંજવણ દૂર કરવા માટે એપ્રિલ 2007માં ક્લિન્ટને આંધળો વિશ્વાસ છોડી દીધો હતો, તે સ્થાપિત થયું હતું, કેમ કે હિલેરી ક્લિન્ટને તેમની પ્રમુખપદ માટેની સ્પર્ધા હાથ ધરી હતી. &lt;ref name=&quot;msn090407&quot;&gt;{{Cite news |title=Hillary Clinton: Midas touch at work |url=http://articles.moneycentral.msn.com/Investing/MutualFunds/HillaryClintonMidasTouchAtWork.aspx?page=1 |publisher=[[MSN.com]] |author=Middleton, Tim |date=2007-09-04 |access-date=2007-09-19 |archive-date=2008-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080129065550/http://articles.moneycentral.msn.com/Investing/MutualFunds/HillaryClintonMidasTouchAtWork.aspx?page=1 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080129065550/http://articles.moneycentral.msn.com/Investing/MutualFunds/HillaryClintonMidasTouchAtWork.aspx?page=1 |date=2008-01-29 }}&lt;/ref&gt; બાદમાં જાહેરાત નિવેદનોમાં એવું દર્શાવાયું હતું કે દંપતિની કુલ સંપત્તિ હાલમાં 50 મિલીયન ડોલરથી વધુ હતી,&lt;ref name=&quot;msn090407&quot;/&gt; અને તેઓએ 2000થી અત્યાર સુધીમાં 100 મિલીયન ડોલરની કમાણી કરી છે, જેમાંની મોટા ભાગની બીલ ક્લિન્ટનના પુસ્તકો, વાણી પ્રવૃત્તિઓ અને અન્ય પ્રવૃત્તિઓમાંથી આવી હતી. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/7331834.stm |title=Clintons' earnings exceed $100m |publisher=BBC News |date=2008-04-05 |access-date=2008-04-05}}&lt;/ref&gt;

2007ના પ્રથમ અર્ધ ગાળામાં ચુંટણી માટેના મંતવ્ય સર્વેક્ષણોમાં ડેમોક્રેટિક નોમિનેશન માટેની સ્પર્ધા કરતા ઉમેદવારોમાં ક્લિન્ટન આગળ રહ્યા હતા.
મોટા ભાગના સર્વેક્ષણોએ ઇલિનોઇસના સેનેટર બરાક ઓબામાને મૂક્યા હતા અને ક્લિન્ટનના સૌથી મજીકના સ્પર્ધક એવા ઉત્તર કેરોલીનાના ભૂતપૂર્વ સેનેટર જોહ્ન એડવર્ડઝને દર્શાવ્યા હતા. &lt;ref&gt;{{Cite news |author=Langer, Gary; Craighill, Peyton M |title=Clinton Leads '08 Dems; No Bounce for Obama |url=http://www.abcnews.go.com/Politics/PollVault/story?id=2810376 |publisher=ABC News |date=2007-01-21 |access-date=2007-02-05 }}&lt;/ref&gt; ક્લિન્ટન અને ઓબામા બન્નેએ ભંડોળ ઊભુ કરવામાં વિક્રમ સ્થાપ્યો હતો, જેઓ દરેક ત્રિમાસિક ગાળામાં વધુને વધુ નાણાનો વિનીમય કરતા હતા. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.cnn.com/2007/POLITICS/10/02/campaign.cash/ |title=Clinton outpaces Obama in fundraising for third quarter |publisher=CNN |date=2007-10-02 |access-date=2008-05-12}}&lt;/ref&gt;
સપ્ટેમ્બર 2007 સુધીમાં ડેમોક્રેટીક પ્રાયમરીઓ અથવા પક્ષ સંગઠન ધરાવતા પ્રથમ છ રાજ્યોમાંના સર્વેક્ષણે દર્શાવ્યું હતું કે તે બધામાં ક્લિન્ટન આગળ છે, જ્યારે આઇઓવા અને દક્ષિણ કેરોલીના વચ્ચે ગાઢ સ્પર્ધા છે. તેના પછીના મહિને, રાષ્ટ્રીય સર્વેક્ષણોએ દર્શાવ્યું હતું કે ક્લિન્ટન ડેમોક્રેટીક સ્પર્ધકોથી ઘણા આગળ છે. &lt;ref name=&quot;fox100307&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,299146,00.html |title=Hillary Clinton Leaps Ahead In Latest Democratic Poll |publisher=[[Fox News]] |date=2007-10-03 |access-date=2007-10-04}}&lt;/ref&gt; ઓક્ટોબરના અંતમાં ક્લિન્ટને ભાગ્યે જ ઓબામા, એડવર્ડઝ અને તેમના અન્ય વિરોધીઓ સામે નબળી ચર્ચા દેખાવનો સામનો કર્યો હતો. &lt;ref name=&quot;wapo110107&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/10/31/AR2007103103093.html |title=Clinton Regroups As Rivals Pounce |author=[[Anne Kornblut|Kornblut, Anne E.]]; [[Dan Balz|Balz, Dan]] |work=The Washington Post |date=2007-11-01 |access-date=2007-11-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://blogs.abcnews.com/politicalpunch/2007/10/hillary-gets-po.html |title=Hillary Gets Poor Grades at Drexel Debate |author=[[Jake Tapper|Tapper, Jake]] |work=Political Punch |publisher=ABC News |date=2007-10-31 |access-date=2007-11-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.politico.com/news/stories/1007/6634.html |title=Obama, Edwards attack; Clinton bombs debate |last=Simon, Roger |publisher=The Politico |date=2007-10-31 |access-date=2007-11-02}}&lt;/ref&gt; ઓબામાનો “પરિવર્તન”ના સંદેશાએ ક્લિન્ટનના “અનુભવ”ના સંદેશા કરતા ડેમોક્રેટીક ઇલેક્ટોરેટ સાથે પડઘો પાડ્યો હતો. &lt;ref name=&quot;time5mis&quot;/&gt; સ્પર્ધા ખાસ કરીને અગાઉના રાજકીય સંગઠનો અને આઇઓવા, ન્યુ હેમીસ્ફિયર અને દક્ષિણ કેરોલીનામાં પ્રાથમિક રાજ્યો  નોંધપાત્ર રીતે ઉગ્ર બની હતી, જેમાં ડિસેમ્બર સુધીમાં ક્લિન્ટને કેટલાક સર્વેક્ષણોમાં પોતાની આગવી સ્થિતિ ગુમાવી હતી. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://firstread.msnbc.msn.com/archive/2007/12/09/506446.aspx |title=Clinton shouldn't worry just about IA |publisher=MSNBC |date=2007-12-09 |access-date=2007-12-10 |archive-date=2007-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071210120356/http://firstread.msnbc.msn.com/archive/2007/12/09/506446.aspx |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071210120356/http://firstread.msnbc.msn.com/archive/2007/12/09/506446.aspx |date=2007-12-10 }}&lt;/ref&gt;

[[ચિત્ર:Hillary Clinton Feb 3 2008.jpg|thumb|right|સુપર ટ્યૂઝડે 2008 પહેલા મિન્નીયાપોલીસ, મિન્નેસોટા ખાતે ઔગ્સબર્ગ કોલેજમાં ક્લિન્ટનની ઝુંબેશ.]]
2008ના પ્રથમ મતમાં તેમને 3 જાન્યુઆરીના આઇઓવા ડેમોક્રેટીક સંગઠનથી ઓબામા અને એડવર્ડઝમાં ત્રીજા સ્થાને મૂકવામાં આવ્યા હતા. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.iowacaucusresults.com/ |title=Iowa Democratic Party Caucus Results |publisher=[[Iowa Democratic Party]] |access-date=2008-01-23}}&lt;/ref&gt; તે પછીના થોડા દિવસોમાં જ ઓબામાએ મેદાન માર્યુ હતું, જેમાં દરેક સર્વેક્ષણોએ ન્યુ હેમિસ્ફિયર પ્રાયમરીમાં તેમની જીત અંગેની આગાહી કરી હતી. &lt;ref name=&quot;cbs010808&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.cbsnews.com/stories/2008/01/08/politics/main3689550.shtml |title=Analysis: Mrs. Comeback Kid &amp; Obama's Wave |author=Meyer, Dick |publisher=CBS News |date=2008-01-08 |access-date=2008-01-08 |archive-date=2008-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080109181702/http://www.cbsnews.com/stories/2008/01/08/politics/main3689550.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.realclearpolitics.com/epolls/2008/president/nh/new_hampshire_democratic_primary-194.html |title=New Hampshire Democratic Primary |publisher=[[RealClearPolitics]] |date=2008-01-08 |access-date=2008-01-09}}&lt;/ref&gt; આમ છતા, ક્લિન્ટને 8 જાન્યુઆરીના રોજ ઓબામાને થોડા મતોથી ત્યાં જીત મેળવતા આશ્ચર્ય થયું હતું. &lt;ref name=&quot;trib010808&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.chicagotribune.com/news/nationworld/chi-070108dems,0,7354989.story?coll=chi-newsnationworld-hed |title=Clinton's stunning victory |work=Chicago Tribune |date=2008-01-08 |access-date=2008-01-08 |archive-date=2008-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080112131639/http://www.chicagotribune.com/news/nationworld/chi-070108dems,0,7354989.story?coll=chi-newsnationworld-hed |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ન્યુ હેમિસ્ફિયરમાં પરત આવવાની સમજાવટો અલગ અલગ હતી પરંતુ તેમના માટે વારંવાર ખાસ કરીને મહિલાઓ માટે મમતા ધરાવતા હોવાનું કેન્દ્ર સ્થાને ઉભરી આવ્યું હતું, ચુંટણીના એક દિવસ પહેલા મતદારોના પ્રશ્નનો જવાબ આપતી વખતે તેમની આંખો આંસુથી ભરાઇ ગઇ અને અવાજ તૂટી ગયો હતો. &lt;ref name=&quot;trib010808&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;lat011008&quot;&gt;{{Cite news |url=http://articles.latimes.com/2008/01/10/news/na-newhamp10 |title=Clinton had voters' sympathy{{ndash}} and a message they liked |author=Decker, Cathleen; Barabak, Mark Z |work=Los Angeles Times |date=2008-01-10 |access-date=2008-01-14}}&lt;/ref&gt; તેના પછીના થોડા દિવસોમાં સ્પર્ધાનો પ્રકાર તૂટી ગયો હતો. બીલ ક્લિન્ટન અન્ય અધિકારીઓ દ્વારા વિવિધ વિશેષ નોંધો,&lt;ref name=&quot;cbs012608&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.cbsnews.com/stories/2008/01/26/politics/main3755521.shtml |title=Analysis: Bill Clinton's Lost Legacy |author=Ververs, Vaughn |publisher=CBS News |date=2008-01-26 |access-date=2008-01-28}}&lt;/ref&gt; અને માર્ટીન લ્યુથ કીંગ, જુનિયર અને લિન્ડોન બી. જોહ્નસન સંબંધિત હિલેરી ક્લિન્ટનની વિશેષ નોંધોને, &lt;ref group=&quot;nb&quot; name=&quot;ex09&quot;&gt;હિલેરી ક્લિન્ટને ઓબામાની દિવસના પ્રારંભમાં શક્યતઃ ખોટી રજૂઆત વિશેના પ્રતિભાવ પૂછતા સમાચાર પ્રતિનિધિને જણાવ્યું હતું કે : “જ્યારે પ્રમુખ જોહ્નસને સિવીલ રાઇટ્સ એક્ટ 1964 પસા કર્યો ત્યારે ડો. કીંગનું સ્વપ્ન સાકાર થતું જણાયુ હતુ, જ્યારે તેઓ જેમ પ્રમુખ કેનેડી જે કરશે તેવી આશા હતી તેવું કોંગ્રેસમાં કરવાની આશા રાખતા હતા, પ્રમુખે તે પહેલા પ્રયત્ન પણ કર્યો ન હતો, પરંતુ તેમણે પ્રમુખ કરે તેવો આગ્રહ સેવ્યો હતો. તે સ્વપ્ન હકીકત બની ગયું હતુ, તે સ્વપ્નની શક્તિ લોકોના જીવનમાં વાસ્તવિક બની હતી કારણ કે પ્રમુખ કે જેમણે કહ્યું હતું કે અમે તે કરવા જઇ રહ્યા છીએ અને ખરેખર તે પૂર્ણ થઇ ગયું હતું.” લખેલી નકલ માટે જુઓ: {{Cite news |url=http://thecaucus.blogs.nytimes.com/2008/01/11/bill-clinton-tries-to-tamp-down-fairy-tale-remark-about-obama/ |title=Bill Clinton Tries to Tamp Down ‘Fairy-Tale’ Remark About Obama |author=Hulse, Carl; Healy, Patrick |work=The New York Times |date=2008-01-11 |access-date=2008-01-28 }} ખરેખર મૂલાકાત માટે જુઓ: {{Cite news |url=http://bourbonroom.blogs.foxnews.com/2008/01/07/clintons-candid-assessment/ |title=Clinton’s Candid Assessment |author=Garrett, Major |publisher=[[Fox News]] |date=2008-01-07 |access-date=2008-01-28 |archive-date=2008-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080110110958/http://bourbonroom.blogs.foxnews.com/2008/01/07/clintons-candid-assessment/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ઘણા દ્વારા આકસ્મિક રીતે અથવા ઇરાદાપૂર્વક જોવામાં આવી હતી, જે ઓબામાને જાતિલક્ષી ઉમેદવાર તરીકે મર્યાદિત બનાવતી હતી અથવા જાતિ પછીની સાર્થકતા અને તેમની ઝુંબેશની સિદ્ધિઓનો ઇનકાર કરતી હતી. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://thecaucus.blogs.nytimes.com/2008/01/11/bill-clinton-tries-to-tamp-down-fairy-tale-remark-about-obama/ |title=Bill Clinton Tries to Tamp Down ‘Fairy-Tale’ Remark About Obama |author=Hulse, Carl; Healy, Patrick |work=The New York Times |date=2008-01-11 |access-date=2008-01-28}}&lt;/ref&gt; હિલેરી ક્લિન્ટન અને ઓબામા એમ બન્ને દ્વારા આ મુદ્દાને દૂર કરવાના પ્રયત્નો કરાયા છતા ડેમોક્રેટીક મતદાન પરિણામે એકરૂપ થયું હતું, જેમાં ક્લિન્ટને આફ્રિકન અમેરિકનોમાં પોતાના મોટા ભાગનો ટેકો ગુમાવ્યો હતો. &lt;ref name=&quot;cbs012608&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ft011708&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.ft.com/cms/s/0/e706e626-c49e-11dc-a474-0000779fd2ac.html |title='Truce' has little impact on black vote |author=Luce, Edward |work=Financial Times |date=2008-01-17 |access-date=2008-01-18}}&lt;/ref&gt; 26 જાન્યુઆરી દક્ષિણ કેરોલીના પ્રાયમરીમાં તેઓ ઓબામા સામે બેથી એક માર્જિન સાથે હારી ગયા હતા,&lt;ref name=&quot;cnn012608&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.cnn.com/2008/POLITICS/01/26/sc.primary/index.html |title=Obama claims big win in South Carolina |publisher=CNN |date=2008-01-26 |access-date=2008-01-26}}&lt;/ref&gt; તે નિશ્ચિત થતા તરત જ એડવર્ડઝ બહાર નીકળી ગયા હતા, અને બે ઉગ્ર વ્યક્તિઓ બાવીસ 15 ફેબ્રુઆરી સુપર ટ્યુઝડે રાજ્યો માટે સ્પર્ધા કરતા હતા.  બીલ ક્લિન્ટને ઘણા બધા નિવેદનો કર્યા હતા જેણે દક્ષિણ કેરોલીના ઝુંબેશમાં પાછળથી તેમના દેખીતા જાતિવાદને કારણે ઘણી ટિપ્પણીઓને આવકારી હતી અને તેમની ભૂમિકાને તેમને નુકસાનકર્તા તરીકે જોવાઇ હતી જેમાં ઝુંબેશની અંદર અને બહારના ટેકેદારોએ કહ્યું હતું કે ભૂતૂપૂર્વ પ્રેસિડેન્ટે “થોભવાની જરૂર” છે. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://politicalticker.blogs.cnn.com/2008/01/28/clinton-campaign-advisers-bill-clinton-needs-to-stop/#more-4808 |title=Clinton campaign advisers: Bill Clinton 'needs to stop' |author=[[Candy Crowley|Crowley, Candy]] |publisher=CNN |date=2008-01-28 |access-date=2008-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080130201618/http://politicalticker.blogs.cnn.com/2008/01/28/clinton-campaign-advisers-bill-clinton-needs-to-stop/#more-4808 |archive-date=2008-01-30 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; સુપર ટ્યુઝડે પર ક્લિન્ટને સૌથી મોટું રાજ્ય જીત્યુ હતુ જેમ કે કેલિફોર્નીયા, ન્યુ યોર્ક , ન્યુ જર્સી  અને મેસ્સાચ્યુસેટ્સ, જ્યારે ઓબામાએ વધુ રાજ્યો જીત્યા હતા, જે મોટે ભાગે કુલ લોકપ્રિય મતોમાં સમતોલ રીતે વહેંચાઇ ગયા હતા. &lt;ref name=&quot;cnn022508st&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.cnn.com/ELECTION/2008/primaries/results/dates/index.html#val=20080205 |title=Results: February 5 - Super Tuesday |publisher=CNN |date=2008-02-25 |access-date=2008-03-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.time-blog.com/swampland/2008/02/super_tuesday_the_most_interes.html |title=Super Tuesday: The Most Interesting Number of All |author=Tumulty, Karen |publisher=Time.com |date=2008-02-06 |access-date=2008-02-07 |archive-date=2008-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080208094331/http://www.time-blog.com/swampland/2008/02/super_tuesday_the_most_interes.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; પરંતુ ઓબામાએ ડેમોક્રેટીક પ્રમાણસર ફાળવણી નિયમોના વધુ સારા દુરુપયોગને કારણે પોતાના લોકપ્રિય મતના હિસ્સા માટે વધુ  સક્ષમ પ્રતિનિધિઓ  પર જીત મેળવી હતી. &lt;ref name=&quot;sizemore&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.centerforpolitics.org/crystalball/article.php?id=JMS2008060501 |title=How Obama Did It |author=Sizemore, Justin M. |publisher=Center for Politics at the University of Virginia |date=2008-06-05 |access-date=2008-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080607220913/http://www.centerforpolitics.org/crystalball/article.php?id=JMS2008060501 |archive-date=2008-06-07 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[ચિત્ર:HillaryPA.jpg|left|thumb|પોતાના અગાઉના હરીફ બરાક ઓબામાના ટેકામાં પેનસિલ્વેનીયા રેલી ખાતે બોલતા ક્લિન્ટન; ઓક્ટોબર 2008.]]
ક્લિન્ટન ઝુંબેશે સુપર ટ્યુઝડે દ્વારા થયેલા નોમિનેશનની જીતને ધ્યાનમાં લીધી હતી અને વધુ લાંબા પ્રયત્નો માટે તેઓ નાણાંકીય અને વાહનવ્યવહારની રીતે તૈયાર ન હતા; ઇન્ટરનેટ પર ભંડોળ ઊભુ કરવામાં વ્યસ્ત એવા ક્લિન્ટને પોતાના ઝુબેશના નાણા માટે લોન લેવાનું શરૂ કર્યું હતું. &lt;ref name=&quot;time5mis&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.time.com/time/politics/article/0,8599,1738331,00.html |title=The Five Mistakes Clinton Made |author=Tumulty, Karen |work=Time |date=2008-05-08 |access-date=2008-11-29 |archive-date=2013-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130726221440/http://www.time.com/time/politics/article/0,8599,1738331,00.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130726221440/http://www.time.com/time/politics/article/0,8599,1738331,00.html |date=2013-07-26 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nyt-recon&quot;/&gt; ઝુંબેશ કર્મચારીઓમાં સતત ગરબડ રહ્યા કરતી હતી અને તેમણે ઉચ્ચ કક્ષાએ વિવિધ ફેરફારો કર્યા હતા. &lt;ref name=&quot;nyt-recon&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;green2&quot;&gt;{{Cite news | url=http://www.theatlantic.com/doc/200809/hillary-clinton-campaign |title=The Front-Runner’s Fall |author=[[Joshua Green|Green, Joshua]] |work=[[The Atlantic Monthly]] |date=September 2008 |access-date=2008-11-29}}&lt;/ref&gt; ઓબામાએ તે પછીના દેશભરના અગિયાર ફેબ્રુઆરી સંગઠનો અને પ્રાયમરી પર ઘણી વાર મોટા માર્જિન સાથે જીત મેળવી હતી, અને ક્લિન્ટનની તુલનામાં નોંધપાત્ર સક્ષમ પ્રતિનિધિઓ પ્રાપ્ત કર્યા હતા. &lt;ref name=&quot;sizemore&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;nyt-recon&quot;&gt;{{Cite news | url=http://www.nytimes.com/2008/06/08/us/politics/08recon.html |title=The Long Road to a Clinton Exit |author=Baker, Peter and Rutenberg, Jim |work=The New York Times |date=2008-06-08 |access-date=2008-11-29}}&lt;/ref&gt; 14 માર્ચના રોજ, ક્લિન્ટને અન્ય સ્થળો સાથે ઓહાયો&lt;ref name=&quot;nyt-recon&quot;/&gt;માં જીત મેળવીને હારની કડી તોડી નાખી હતી, જ્યાં તેમના પતિના પ્રમુખપદનો મોટો વારસો એવા નાફ્ટાની ટીકા મહત્વનો મુદ્દો પૂરવાર થયો હતો. &lt;ref&gt;{{Cite news | url=http://blog.washingtonpost.com/44/2008/03/20/obama_campaign_harshly_critica.html |title=Obama Campaign Harshly Critical of Clinton's NAFTA Role |author=Weisman, Jonathan | work=The Washington Post | date=2008-03-20}}&lt;/ref&gt; ઝુંબેશ દરમિયાન ઓબામાએ રાજકીય સંગઠનો પર પ્રભુત્વ જાળવી રાખ્યું હતું, જેની પરત્વે ધ્યાન આપવામાં ક્લિન્ટન ઝુંબેશે અવગણના કરી હતી. &lt;ref name=&quot;time5mis&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sizemore&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=http://online.wsj.com/public/article/SB121252558317842545.html |title=Clinton's Road to Second Place |author=Calmes, Jackie |work=The Wall Street Journal |date=2008-06-04 |access-date=2008-11-29}}&lt;/ref&gt; આફ્રિકન અમેરિકન્સ અથવા યુવાનો, કોલેજ-ભણેલા અથવા શ્રીમંત મતદાતાઓ ધરાવતી પ્રાયમરીઓમાં ઓબામાએ સારો દેખા કર્યો હતો; ક્લિન્ટને એવી પ્રાયમરીઓમાં સારો દેખાવ કર્યો હતો જ્યાં હિસ્પાનીક અથવા વૃદ્ધો, કોલેજનુ શિક્ષણ નહી લીધેલા અથવા કામ કરતા ગોરા મતદારો પ્રભુત્વ ધરાવતા હતા. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://blogs.wsj.com/washwire/2008/03/18/pennsylvania-pitch-can-obama-connect-with-lower-income-whites/ |title=Pennsylvania Pitch: Can Obama Connect With Lower-Income Whites? |author=Phillips, Matt |work=The Wall Street Journal |date=2008-03-18 |access-date=2008-04-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.nytimes.com/2008/04/22/us/politics/22age.html |title=In Clinton vs. Obama, Age Is a Great Predictor |author=Seelye, Katherine Q. |work=The New York Times |date=2008-04-22 |access-date=2008-04-22}}&lt;/ref&gt; કેટલાક ડેમોક્રેટીક પાર્ટીના નેતાઓએ એવી ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી કે ખાસ કરીને જો ક્લિન્ટન માટેનો આખરી પ્રયત્ન જો પાર્ટી દ્વારા નિણૂંક પામેલા સુપરડેલિગેટ્સ દ્વારા જીતવામાં આવશે તો બન્ને વચ્ચે રચાયેલી ઝુંબેશ કદાચ રિપબ્લિકન સંભવિત નોમિની જોહ્ન મેકકેઇન સામેની સામાન્ય ચુટણીમાં સ્પર્ધા વિજેતાને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. &lt;ref name=&quot;nyt031608&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.nytimes.com/2008/03/16/us/politics/16delegates.html |title=For Democrats, Increased Fears of a Long Fight |author=Nagourney, Adam; Zeleny, Jeff |work=The New York Times |date=2008-03-16 |access-date=2008-03-17}}&lt;/ref&gt; &lt;div id=&quot;Snipergate&quot;&gt;બોસ્નીયા-હર્ઝેગોવીનામાં તુઝલા એર બેઝ ખાતે અમેરિકન ટુકડીની 1996માં મૂલાકાત સમયે અંધારામાંથી શત્રુઓએ ગોળીબાર કર્યા હતા તે સાચુ નથી તેવા તે માર્ચના અંતમાં ક્લિન્ટનની કબૂલાત કે તેમના વારંવારના ઝુંબેશના નિવેદનોએ માધ્યમોનું ભારે ધ્યાન ખેંચ્યુ હતું અને તેમની વિશ્વસનીયતા અને પ્રથમ મહિલા તરીકે વિદેશ નીતિમાં કુશળતાના તેમના દાવા એમ બન્ને સામે જોખમ હતું. &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Hillary Clinton backtracks over 'misleading' Bosnia sniper story|publisher=[[Times Online]]|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/us_elections/article3617816.ece|date=2008-03-25|access-date=2008-03-27|location=London|first=Hannah|last=Strange|archive-date=2008-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509205517/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/us_elections/article3617816.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}&lt;/div&gt; 22 એપ્રિલના રોજ તેમણે પેનસ્લિવેનીયા પ્રાયમરી જીતી હતી અને તેમની ઝુંબેશની જીવંત રાખી હતી. &lt;ref name=&quot;wapo-accept&quot;/&gt; આમ છતાં, 6 મેના રોજ ધ્યાર્યા કરતા ઓછા માર્જિનથી ઇન્ડિયાના પ્રાયમરીમાં થયેલી જીત સાથે ઉત્તર કેરોલીના પ્રાયમરીમાં થયેલા મોટા નુકસાન સાથે તેઓ નોમિનેશન જીતવાની વાસ્તવિક તકોનો અંત આવ્યો હતો. &lt;ref name=&quot;wapo-accept&quot;/&gt; તેમણે બાકીની પ્રાયમરીઓમાં રહેવા માટેની હાકલ કરી હતી, પરંતુ ઓબામા સામેના હૂમલાઓ બંધ કરી દીધા હતા; જેમ કે એક સલાહકારે જણાવ્યું હતું કે, &quot;તેઓ હારને સ્વીકારી શકે છે. તેઓ છોડી દેવાનું સ્વીકારી શકે તેમ નથી.&quot;&lt;ref name=&quot;wapo-accept&quot;&gt;{{Cite news | url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/06/04/AR2008060404312_pf.html |title='She Could Accept Losing. She Could Not Accept Quitting.' |author=Kornblut, Anne E. and Balz, Dan |work=The Washington Post |date=2008-06-05 |access-date=2008-11-29}}&lt;/ref&gt; તેમણે કેટલીક બાકીની સ્પર્ધાઓ જીતી હતી અને ખરેખર ઝુંબેશના છેલ્લા ત્રણ મહિનાઓમાં તેમણે ઓબામા કરતા વધુ પ્રતિનિધિઓ, રાજ્યો અને મતો જીત્યા હતા, પરંતુ ઓબામાની લીડને પહોંચી વળવા તે પૂરતા ન હતા. &lt;ref name=&quot;nyt-recon&quot;/&gt;

[[ચિત્ર:Hillary Rodham Clinton DNC 2008.jpg|thumb|right|ડેનેવર, કોલોરાડોમાં 2008 ડેમોક્રેટિક નેશનલ કોન્વેન્શનની બીજી રાત્રિ દરમિયાન ક્લિન્ટન કહે છે.]]
3 જૂન 2008ના રોજ આખરી પ્રાયમરીના પગલે ઓબામાએ સંભવિત નોમિની બનવા માટે પૂરતા પ્રતિનિધિઓ જીતી લીધા હતા. &lt;ref name=&quot;cnn060308&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.cnn.com/2008/POLITICS/06/03/election.democrats/index.html |title=Obama: I will be the Democratic nominee |publisher=CNN |date=2008-06-03 |access-date=2008-06-03}}&lt;/ref&gt; પોતાના ટેકેદારો સમક્ષના 7 જૂનના રોજના સંબોધનમાં ક્લિન્ટને પોતાની ઝુંબેશ પૂરી કરી હતી અને ઓબામાને એવી જાહેરાત કરતા સમર્થન આપ્યું હતું કે, &quot;લક્ષ્યો પૂરા કરવા માટે અમારી લડતને ચાલુ રાખવા માટેનો માર્ગ કે જેના માટે આપણી શક્તિ મેળવીએ છીએ, અમારો જુસ્સો, અમારી મજબૂતકાઇ અને બરાક ઓબામાને ચુંટવામાં સહાય મળે તેવું બધુ જ કરો. &quot;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.msnbc.msn.com/id/24993082/ |title=Clinton ends historic bid, endorses Obama |agency=Associated Press |publisher=MSNBC |date=2008-06-07 |access-date=2008-06-07 |archive-date=2008-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080606231750/http://www.msnbc.msn.com/id/24993082/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ઝુંબેશના અંત સાથે, ક્લિન્ટને ઓબામાના 1,763 સામે 1,640 સક્ષમ પ્રતિનિધિઓ મેળવ્યા હતા;&lt;ref name=&quot;cnn-end&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.cnn.com/ELECTION/2008/primaries/results/scorecard/#D |title=Election Center 2008: Delegate Scorecard |publisher=CNN |date=2008-06-04 |access-date=2008-07-06}}&lt;/ref&gt; અંતિમ સમર્થન વખતે ઓબામાના 395 સુપરડેલીગેટો સામે ક્લિન્ટન 286 ધરાવતા હતા,&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://tpmelectioncentral.talkingpointsmemo.com/2008/06/election_stats.php |title=The Final Math |publisher=[[Talking Points Memo]] |date=2008-06-04 |access-date=2008-07-06 |archive-date=2008-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080701201010/http://tpmelectioncentral.talkingpointsmemo.com/2008/06/election_stats.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; તેમજ એક સમયે જ્યારે ઓબામાને વિજેતા જાહેર કરાયા ત્યારે તે ક્માંકો બદલાઇને 438ની સામે 256 થઇ ગયા હતા. &lt;ref name=&quot;cnn-end&quot;/&gt; ક્લિન્ટન અને ઓબામા પ્રત્યેકે નોમિનેશન પ્રક્રિયા દરમિયાન 17 મિલીયનથી વધુ મતો મેળવ્યા હતા,&lt;ref group=&quot;nb&quot; name=&quot;ex11&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.realclearpolitics.com/epolls/2008/president/democratic_vote_count.html |title=2008 Democratic Popular Vote |publisher=[[RealClearPolitics]] |access-date=2008-07-08}} નોમિનેશન પ્રક્રિયા માટે લોકપ્રિય મતગણતરી બિનસત્તાવાર, અને નોમિની નક્કી કરવામાં અર્થવિહીન છે. કેટલાક સંગઠિત રાજ્યો લોકપ્રિય મત ગણતરીનો સરવાળાની માહિતી નહી આપતા હોવાથી સંક્ષિપ્ત સરવાળો દર્શાવવો મુશ્કેલ છે અને તેથી તે અંદાજિત હોય છે. વધુમાં ક્લિન્ટન અને ઓબામાના સરવાળાને માપવો એટલા માટે મુશ્કેલ છે કે ફક્ત તેણીનું જ નામ મિશીગન પ્રાયમરીમાં મતદાનપેપર હતું.&lt;/ref&gt; તેમજ બન્નેએ અગાઉનો વિક્રમો તોડી નાખ્યા હતા. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://blog.washingtonpost.com/thefix/2008/06/clinton_puts_up_popular_vote_a.html |title=Clinton Puts Up Popular Vote Ad |author=Cillizza, Chris |work=The Washington Post |date=2008-06-01 |access-date=2008-07-08}}&lt;/ref&gt; ક્લિન્ટને ભારે મોટા માર્જિન સાથે પ્રભુત્વ ધરાવ્યું હતું, કોંગ્રેસવુમન શિર્લી ચિશોમના 1972 માર્ક સાથે મોટા ભાગની પ્રાયમરીઓ અને પ્રતિનિધિઓ પર સ્ત્રીઓએ જીત મેળવી હતી. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.thenation.com/blogs/thebeat/327528/hillary_clinton_versus_shirley_chisholm |title=Hillary Clinton Versus Shirley Chisholm |author=Nichols, John |work=[[The Nation]] |date=2008-06-07 |access-date=2008-07-08 |archive-date=2008-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610023521/http://www.thenation.com/blogs/thebeat/327528/hillary_clinton_versus_shirley_chisholm |url-status=dead }}1972માં, કિશોમે 152 પ્રતિનિધિઓ અને એક પ્રતિનિધિ સિવાયની &quot;સુંદરતા સ્પર્ધા&quot; પ્રાયમરી જીતી હતી.&lt;/ref&gt; ક્લિન્ટને 2008 ડેમોક્રેટીક નેશનલ કોન્વેન્શન ખાતે ઓબામાના ટેકામાં જુસ્સાદાર સંબોધન કર્યું હતું અને 2008ના અંત સુધી સતત તેમના માટે ઝુંબેશ ચલાવી હતી, જે 4 નવેમ્બરના રોજ સામાન્ય ચુંટણીમાં મેકકેઇન સામે તેમની જીત સાથે પૂરી થઇ હતી. &lt;ref&gt;{{Cite news | url=http://www.nytimes.com/2008/11/23/us/politics/23hillary.html |title=Clinton-Obama Détente: From Top Rival to Top Aide |author=Bumiller, Elisabeth |work=The New York Times |date=2008-11-22 |access-date=2008-11-29}}&lt;/ref&gt; ક્લિન્ટનની ઝુંબેશ ભારે દેવામાં પૂરી થઇ હતી; બહારના વેન્ડરો પાસે તેમનો કરોડો ડોલરોનું દેવું હતું અને પોતાના માટે લીધેલા ઉછીના નાણાંમાંથી 13 મિલીયન ડોલર માંડવાળ કર્યા હતા. &lt;ref&gt;{{Cite news | url=http://www.nytimes.com/2008/12/23/us/politics/23clintons.html |title=Clinton Is Out $13 Million She Lent Campaign |author=Falcone, Michael |work=The New York Times |date=2008-12-22 |access-date=2008-12-23}}&lt;/ref&gt;

== રાજ્યના સચિવ ==
{{Main|Hillary Rodham Clinton's tenure as Secretary of State}}
{{See also|Foreign policy of the Barack Obama administration}}

=== નોમિનેશન અને સમર્થન ===
{{wikinews|Hillary Clinton nominated as US Secretary of State}}
[[ચિત્ર:2009 0121 clinton 290 1.jpg‎|left|thumb|ક્લિન્ટન રાજ્યના સચિવ તરીકે ઓફિસના સોગંદ લે છે, બીલ ક્લિન્ટન [[બાઇબલ]] ધરાવતા હોવાથી એસોસિયેટ જજ કેથરીન ઓબરલી તેમને સોગંદ લેવડાવે છે.]]
નવેમ્બર 2008ના મધ્યમાં, પ્રેસિડેન્ટ તરીકે ચુંટાયેલા ઓબામા અને ક્લિન્ટન તેમના વહીવટીતંત્રમાં તેમની યુ.એસ સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ તરીકે સેવા આપવાની શક્યતાઓ અંગે ચર્ચા કરે છે &lt;ref&gt;{{Cite news | author=Holland, Steve | url=http://www.reuters.com/articlePrint?articleId=USTRE4AD04820081114 | title=Obama, Clinton discussed secretary of state job | publisher=Reuters | date=2008-11-15 | access-date=2008-11-18}}&lt;/ref&gt;અને 21 નવેમ્બરના રોજના અહેવાલોએ એવો સંકેત આપ્યો હતો કે તેમણે પદ સ્વીકારી લીધું છે.&lt;ref name=&quot;npr112108&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=97327730 |title=Obama Set On Key Cabinet Nominees |publisher=[[NPR]] |date=2008-11-21 |access-date=2008-11-21}}&lt;/ref&gt; 1 ડિસેમ્બરના રોજ પ્રેસિડેન્ટ તરીકે ચુંટાયેલા ઓબામાએ ઔપચારીક રીતે જાહેરાત કરી હતી કે સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ તરીકે ક્લિન્ટન તેમના નોમિની રહેશે.&lt;ref name=&quot;sky120108&quot;&gt;{{Cite news | url=http://news.sky.com/skynews/Home/World-News/Barack-Obama-Makes-Hillary-Clinton-Secretary-Of-State-And-Unveils-Defence-Team/Article/200812115168344?lpos=World_News_First_World_News_Article_Teaser_Region_3&amp;lid=ARTICLE_15168344_Barack_Obama_Makes_Hillary_Clinton_Secretary_Of_State_And_Unveils_Defence_Team |title= Obama Confirms Hillary In Top Job |publisher=[[Sky News]] |date=2008-12-01 |access-date=2008-12-01}}&lt;/ref&gt; ક્લિન્ટને જણાવ્યું હતું કે તેઓ સેનેટમાંથી જવા માટે તૈયાર ન હતા, પરંતુ નવી પદે &quot;મુશ્કેલ અને રોમાંચક સાહસ&quot; દર્શાવ્યુ હતું.&lt;ref name=&quot;sky120108&quot;/&gt; નોમિનેશનના ભાગરૂપે અને હિતના સંઘર્ષની ચિંતાઓને પડતી મૂકવાના ઉદ્દેશથી બીલ ક્લિન્ટને તેમની આગળ ધપતી પ્રવૃત્તિઓ અને ક્લિન્ટન પ્રેસીડેન્શિયલ સેન્ટર અને ક્લિન્ટન ગ્લોબલ ઇનિશિયેટીવ ભંડોળ ઊઙુ કરવાના પ્રયત્ન સંબંધે વિવધ શરતો અને નિયંત્રણોને સ્વીકારવા સંમત થયા હતા.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=http://www.nytimes.com/2008/11/30/washington/30clinton.html | title=Bill Clinton to Name Donors as Part of Obama Deal | author=[[Peter Baker (author)|Baker, Peter]] | work=The New York Times |date=2008-11-29 |access-date=2008-12-01}}&lt;/ref&gt;

નિમણૂંક માટે સેક્સબી ફિક્સ પાસ થયેલાની જરૂરિયાત હતી અને તેણે ડિસેમ્બર 2008માં કાયદામાં અભ્યાસ કરેલ હોવો જોઇએ.  &lt;ref&gt;{{Cite news | url=http://thecaucus.blogs.nytimes.com/2008/12/19/bush-approves-bill-reducing-secretary-of-states-pay/ | title=Bush Approves Bill Reducing Secretary of State’s Pay | author=Falcone, Michael | publisher=The New York Times | date=2008-12-19 | access-date=2008-12-19}}&lt;/ref&gt; સેનેટ ફોરેન રિલેશન્સ કમિટી સમક્ષ સમર્થન સૂનાવણીનો પ્રારંભ 13 જાન્યુઆરી 2009ના રોજ થયો હતો, જે સમય ઓબામાના ઉદઘાટન પહેલાના એક સપ્તાહનો હતો; બે દિવસ બાદ કમિટીએ ક્લિન્ટનને મંજૂરી આપવા માટે 16-1નું મતદાન કર્યું હતું. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.msnbc.msn.com/id/28624112/|title=Senate panel backs Clinton as secretary of state|agency=Associated press|publisher=MSNBC|date=2009-01-15|access-date=2010-11-27|archive-date=2010-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20100803052803/http://www.msnbc.msn.com/id/28624112/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; આ સમયગાળા દરમિયાન, ક્લિન્ટનની જાહેર સંમતિ રેટીંગ65 ટકાએ પહોંચી ગઇ હતી, જે લેવિન્સ્કી કૌભાંડ બાદ સૌથી વધુ પોઇન્ટ હતા. &lt;ref&gt;{{Cite news | url=http://www.gallup.com/poll/113740/Senate-Hearings-Begin-Hillary-Clintons-Image-Soars.aspx | title=As Senate Hearings Begin, Hillary Clinton’s Image Soars |author=Jones, Jeffrey M. |publisher=The Gallup Organization |date=2009-01-13 |access-date=2009-01-16}}&lt;/ref&gt; 21 જાન્યુઆરી 2009ના રોજ, ક્લિન્ટનને સંપૂર્ણ સેનેટમાં 94-2 મતોથી સમર્થન મળ્યું હતું. &lt;ref name=&quot;kate phillips&quot;&gt;{{Cite news|url=http://thecaucus.blogs.nytimes.com/2009/01/21/senate-debates-clinton-confirmation/?scp=7&amp;sq=clinton%20confirmed|title=Senate Confirms Clinton as Secretary of State|last=Phillips|first=Kate|date=2009-01-21|work=The New York Times|access-date=2009-05-10}}&lt;/ref&gt; ક્લિન્ટને ઓફિસ ઓફ સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ તરીકે સોગંદ લીધા અને તેજ દિવસે સેનેટમાંથી રાજીનામુ આપ્યું હતું. &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Clinton sworn in at State Dept. and then resigns Senate |first=Brian |last=Tumulty |work=The Journal News |date=2009-01-21 |url=http://polhudson.lohudblogs.com/2009/01/21/clinton-has-resigned-the-senate-sworn-in-at-state-dept/ |access-date=2009-01-22 |archive-date=2009-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201014210/http://polhudson.lohudblogs.com/2009/01/21/clinton-has-resigned-the-senate-sworn-in-at-state-dept/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ કેબિનેટમાં સેવા આપનારા તેઓ ભૂતપૂર્વ પ્રથમ મહિલા બન્યા હતા. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.npr.org/blogs/politicaljunkie/2008/12/obama_brings_hillary_to_cabine.html | title=Obama Brings Hillary to Cabinet, GOP to Ariz. State House |author=Rudin, Ken |publisher=NPR |date=2008-12-01 |access-date=2009-05-09}}&lt;/ref&gt;

=== કાર્યકાળ ===
[[ચિત્ર:President Obama, Secretary Clinton and Prime Minister Brown at the 2009 NATO summit.jpg|thumb|right|એપ્રિલ 2009માં 21મી નાટો સંમીટમાં ઓબામા અને ક્લિન્ટન એક બીજા સાથે વાત કરે છે.]]
ક્લિન્ટને પ્રારંભિક દિવસો સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ તરીકે ગાળ્યા હતા અને વિશ્વના ડઝન જેટલા નેતાઓને ફોન કર્યા હતા અને યુ.એસ. વિદેશ નીતિ દિશા બદલશે તેવો સંકેત આપ્યો હતો: &quot;અમારે ઘણા નુકસાનની મરમ્મત કરવાની છે.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=http://www.latimes.com/news/printedition/asection/la-fg-clinton28-2009jan28,0,5875432.story |title=World breathes sigh of relief, Hillary Clinton says |author=Richter, Paul |work=Los Angeles Times |date=2009-01-28 |access-date=2009-01-30}}&lt;/ref&gt; સ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટ માટે વૈશ્વિક આર્થિક મુદ્દાઓમાં વિસ્તરિત ભૂમિકાની તેમણે તરફેણ કરી હતી અને ટાંક્યુ હતું કે યુ.એસ. રાજદ્વારી હાજરીની જરૂરિયાત છે, ખાસ કરીને ઇરાકમાં કે જ્યાં સંરક્ષણ વિભાગે રાજદ્વારી હેતુઓ હાથ ધર્યા હતા. &lt;ref name=&quot;nyt122208&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.nytimes.com/2008/12/23/us/politics/23diplo.html |title=Clinton Moves to Widen Role of State Dept. |author=Landler, Mark |author2=Cooper, Helene |newspaper=The New York Times |date=2008-12-22 |access-date=2009-11-07}}&lt;/ref&gt; તેમણે વિશાળ આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતોના બજેટને વેગ આપ્યો હતો;&lt;ref name=&quot;nyt122208&quot;/&gt; ઓબામા વહીવટીતંત્રે 2010 બજેટ દરખાસ્ત મૂકી હતી જેમાં સ્ટેટ વિભાગ અને અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમો માટે 7 ટકાના વધારાનો સમાવેશ થતો હતો. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.state.gov/secretary/rm/2009a/05/123679.htm |title=FY 2010 Budget for the Department of State |author=Clinton, Hillary Rodham |publisher=[[U.S. Department of State]] |date=2009-05-20 |access-date=2009-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090520203522/http://www.state.gov/secretary/rm/2009a/05/123679.htm |archive-date=2009-05-20 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; માર્ચ 2009માં, ક્લિન્ટને વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ જો બિ઼ડેન પર આંતરિક ચર્ચામાં અફઘાનિસ્તાનમાં યુદ્ધમાં વધારાની 20,000 ટુકડીઓ મોકલવાનો આગ્રહ કર્યો હતો. &lt;ref name=&quot;usa061109&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.usatoday.com/printedition/news/20090611/1aclinton11_cv.art.htm |title=In a supporting role, Clinton takes a low-key approach at State Dept. |author=Dilanian, Ken |newspaper=USA Today |date=2009-06-11 |access-date=2009-11-07}}&lt;/ref&gt; વહીવટીતંત્રમાં તેમના પ્રભાવના સ્તરની માધ્યમોમાં અટકળોની વચ્ચે ઢીંચણમાં ફ્રેક્ચર અને તેના પરિણામે થયેલો ધીમા દુઃખાવો ક્લિન્ટન માટે જૂન 2009માં બે વિદેશ યાત્રા ચૂકી જવા માટે કારણભૂત બની હતી. &lt;ref name=&quot;usa061109&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=http://www.nytimes.com/2009/07/16/us/politics/16clinton.html | title=For Clinton, ’09 Campaign Is for Her Turf | author=Landler, Mark | work=The New York Times | date=2009-07-15 | access-date=2009-08-06}}&lt;/ref&gt; કાઢી મૂકાયેલા હોનદુરાન પ્રેસિડેન્ટ મેન્યુઅલ ઝેલાયા સાથે બેસ તા ક્લિન્ટન ફરી પાછા રાજદ્વારી દ્રશ્યમાં પરત ફર્યા હતા, જેઓ યુએસના પીઠબળવાળી દરખાસ્તને પગલે મિશેલેટ્ટી સરકાર સાથે વાટાઘાટો કરવા માટે સંમત થયા હતા. &lt;ref name=&quot;ReutersJuly7&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.reuters.com/article/topNews/idUSTRE56424C20090707?pageNumber=1&amp;virtualBrandChannel=0|title=Honduras' Zelaya says to meet coup backers on Thursday|publisher=Reuters|date=2009-07-07|access-date=2009-07-07}}&lt;/ref&gt; ક્લિન્ટને તેમના વિભાગીય સુધારાઓમાંથી અત્યંત મહત્વાકાંક્ષી એવો ક્વાડ્રેનીયલ ડીપ્લામસી એન્ડ ડેવેલપમેન્ટ રિવ્યૂ ની જાહેરાત કરી હતી, જે સ્ટેટ વિભાગના વિદેશમાં રાજદ્વારી હેતુઓ માટે ચોક્કસ ઉદ્દેશો સ્થાપિત કરે છે; તેને સંરક્ષણ વિભાગમાં સમાન પ્રકારની પ્રક્રિયાને આધારે વિકસાવવામાં આવ્યું હતું, જેનાથી તેઓ સેનેટ આર્મ્ડ સર્વિસીઝ કમિટીમાં ગાળેલા પોતાના સમયથી પરિચિત હતા. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.cbsnews.com/stories/2009/07/17/opinion/diplomatic/main5169849.shtml |title=Hillary Clinton's 6-Month Checkup |author=Wolfson, Charles |publisher=CBS News |date=2009-07-17 |access-date=2009-11-08}}&lt;/ref&gt; (આ પ્રકારની પ્રથમ સમીક્ષા 2010ના અંતમાં જારી કરવામાં આવી હતી અને આંતરરાષ્ટ્રીય પડકારો અને કટોકટીને નિવારવાના અસરકારક માર્ગ તરીકે “પ્રજાની શક્તિ” મારફતે યુ.એસ.ને આગળ ધપાવવાની હાકલ કરવામાં આવી હતી. &lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.csmonitor.com/USA/Foreign-Policy/2010/1215/Hillary-Clinton-s-vision-for-foreign-policy-on-a-tight-budget |title=Hillary Clinton's vision for foreign policy on a tight budget |author=LaFranchi, Howard |work=The Christian Science Monitor |date=2010-12-15 |access-date=2011-01-15}}&lt;/ref&gt;) સપ્ટેમ્બરમાં, ક્લિન્ટને પોતાના પતિના ક્લિન્ટન ગ્લોબલ ઇનીશિયેટીવની વાર્ષિક બેઠક ખાતે ગ્લોબલ હંગર એન્ડ ફૂડ સિક્યુરિટી ઇનીશિયેટીવનો પ્રારંભ કર્યો હતો. &lt;ref name=&quot;afp092509&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5jvW_Cw0mHaP8QNmbccjJk62ZCT3Q |title=Clinton unveils US food security initiative |agency=Agence France-Presse |date=2009-09-25 |access-date=2009-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100412050738/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5jvW_Cw0mHaP8QNmbccjJk62ZCT3Q |archive-date=2010-04-12 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; નવા પ્રયત્નમાં અન્નની અછત કટોકટી જ્યારે ઊભી થાય ત્યારે ફક્ત પ્રતિભાવ આપવાને બદલે યુ.એસ. વિદેશ નીતિના ભાગરૂપે વિશ્વમાં ભૂખ સામે લડાઇનો ઉદ્દેશ તેમજ મહિલા ખેડૂતોની ભૂમિકા પર ભાર મૂકવાનો ઉદ્દેશ રાખવામાં આવ્યો હતો. &lt;ref name=&quot;afp092509&quot;/&gt; ઓક્ટોબરમાં [[સ્વિત્ઝરલેન્ડ|સ્વીત્ઝરલેન્ડ]]ના પ્રવાસ સમયે, ક્લિન્ટનની દરમિયાનગીરીએ છેલ્લી મિનીટોમાં ઝડપથી અને ચાલાકીથી કામ કરીને મુશ્કેલી ટાળી હતી અને ઐતિહાસિક તૂર્કીશ-અમેરિકન સંધિ  પરના હસ્તાક્ષરને બચાવી લીધા હતા જેણે રાજદ્વ્રારી સંબંધો સ્થાપિત કર્યા હતા અને બે લાંબા સમયના શત્રુ રાષ્ટ્રો વચ્ચે સરહદો ખુલ્લી મૂકી હતી. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1929584,00.html |title=Turkey, Armenia Sign Historic Accord |author=Lee, Matthew |agency=Associated Press |magazine=Time |date=2009-10-10 |access-date=2009-10-14 |archive-date=2009-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091104182204/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1929584,00.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091104182204/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1929584,00.html |date=2009-11-04 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nyt-me-test&quot;/&gt; પાકિસ્તાનમાં તેઓ વિદ્ર્યાથીઓ, ટોકશો અને પછાત વૃદ્ધો સાથે યુ.એસની પાકિસ્તાની છાપ સુધારવાના પ્રયત્નરૂપે વિવિધ અસાધારણ ખુલ્લી વાતચીતમાં રોકાયેલા રહ્યા હતા. &lt;ref name=&quot;time-stateof&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.time.com/time/politics/article/0,8599,1934843,00.html |title=The State of Hillary: A Mixed Record on the Job |author=[[Joe Klein|Klein, Joe]] |magazine=Time |date=2009-11-05 |access-date=2009-11-07 |archive-date=2013-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309135512/http://www.time.com/time/politics/article/0,8599,1934843,00.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130309135512/http://www.time.com/time/politics/article/0,8599,1934843,00.html |date=2013-03-09 }}&lt;/ref&gt; તેજ મહિનામાં જ્યારે તેમને તેમના રાજકીય ભવિષ્ય વિશે પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે તેમણે ઉત્તર આપ્યો હતો કે: “મને હવે પ્રેસિડેન્ટ માટે આગળ વધવામાં કોઇ રસ નથી. કંઇ જ નહી. કંઇ જ નહી.”&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.politico.com/news/stories/1009/28278.html|title=Hillary Clinton: I'd have hired Barack Obama|author=Barr, Andy|newspaper=The Politico|date=2009-10-14|access-date=2009-10-14}}&lt;/ref&gt;

જાન્યુઆરી 2010માં એક મોટા સંબોધનમાં ક્લિન્ટને આયર્ન કર્ટેન  અને મુક્ત અને મર્યાદિત ઇન્ટરનેટ વચ્ચે સામ્યતા દર્શાવી હતી. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.latimes.com/news/nation-and-world/la-fg-google-china23-2010jan23,0,3919601.story |title=Sino-U.S. ties hit new snag over Internet issues |author=Richter, Paul |author2=Pierson, David |newspaper=Los Angeles Times |date=2010-01-23}}&lt;/ref&gt; ચાઇનીઝ અધિકારીઓએ તેની તરફ નકારાત્મક અભિગમ દર્શાવ્યો હતો અને તેણે એટલા માટે ધ્યાન ખેંચ્યુ હતું કે સૌપ્રથમ વખત વરિષ્ઠ અમેરિકન અધિકારીએ અમેરિકન વિદેશ નીતિના મહત્વના સાધન તરીકે ઇન્ટરનેટનો સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.nytimes.com/2010/01/23/world/asia/23china.html?ref=asia |title=China Rebuffs Clinton on Internet Warning |author=Landler, Mark | author2=Wong, Edward |newspaper=The New York Times |date=2010-01-22}}&lt;/ref&gt; 20101ના મધ્યમાં, ક્લિન્ટન અને ઓબામાએ સારો કાર્યસંબંધ વિકસાવ્યો હતો; તેઓ વહીવટીતંત્રમાં ટીમ ખેલાડી હતા અને બહાર તેના રક્ષક હતા અને હિલેરી કે તેમના પતિ તેમની સાથે અંતર ન રાખે તેની સંભાળ લેતા હતા. &lt;ref name=&quot;nyt-relat&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.nytimes.com/2010/03/19/us/politics/19policy.html |title=From Bitter Campaign to Strong Alliance |author=Landler, Mark |author2=Cooper, Helene |newspaper=The New York Times |date=2010-03-19}}&lt;/ref&gt; તેણી તેમને સાપ્તાહિક ધોરણે મળતા હતા, પરંતુ તેણી જેમ તેમના કેટલા પૂરોગામીઓ તેમના પ્રેસિડેન્ટ સાથે ઘરોબો ધરાવતા હતા તેવો ગાઢ, દૈનિક સંબંધ ધરાવતા ન હતા. &lt;ref name=&quot;nyt-relat&quot;/&gt; જુલાઇ 2010માં સેક્રેટરી ક્લિન્ટને કોરીયા, વિયેતનામ, પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાનની મૂલાકાત લીધી હતી, તે દરેક સમયે માધ્યમોના ભારે ધ્યાન વચ્ચે પણ તેઓ 31 જુલાઇના તેમની પુત્રી ચેલ્સીના લગ્નની તૈયારીઓ કરતા હતા. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.suntimes.com/news/nation/2530514,CST-NWS-clinton25.article |title=New role for Clintons: parents of the bride |author=Noveck, Jocelyn |newspaper=[[Chicago Sun-Times]] |date=2010-07-24 |access-date=2011-04-28 |archive-date=2010-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100728093054/http://www.suntimes.com/news/nation/2530514%2CCST-NWS-clinton25.article |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ક્લિન્ટને નનૈયો કરતા પક્ષકારોને ટેબલ બોલાવીને સ્થગિત થઇ ગયેલી ઇઝરાયેલી-પેલેસ્ટીનીયન સંઘર્ષમાં શાંતિ વાર્તામાંસીધા વાતોનો પ્રારંભ કરીને સપ્ટેમ્બર 2010માં મહત્વનો ભાગ ભજવ્યો હતો. &lt;ref name=&quot;nyt-me-test&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.nytimes.com/2010/09/05/world/middleeast/05clinton.html |title=In Middle East Peace Talks, Clinton Faces a Crucial Test |author=Landler, Mark |newspaper=The New York Times |date=2010-09-04}}&lt;/ref&gt; નવેમ્બર 2010ના અંતમાં, ક્લિન્ટને વીકીલીક્સે સ્ટેટ વિભાગ કેબલ્સની ગુપ્તતા જાહેર કરતા યુ.એસ.ને થતા નુકસાનને અટકાવવાના પ્રયત્નો કર્યા હતા, જેમાં ખુલ્લા નિવેદનો અને યુ.એસ. અને વિદેશી રાજદ્વ્રારીઓના મૂલ્યાંકનનો સમાવેશ થતો હતો. &lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/11/29/AR2010112906258.html |title=Clinton treads carefully in leading massive damage-control campaign |author=Sheridan, Mary Beth |work=The Washington Post |date=2010-11-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cnn-sweep&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.cnn.com/2010/POLITICS/12/15/sweep.wikileaks/index.html |title=WikiLeaks stirs anarchy online | author=Dougherty, Jill | author2=Labott, Elise |publisher=CNN |date=2010-12-16}}&lt;/ref&gt; ક્લિન્ટનને સીધી રીતે લાગેવળગતા થોડા કેબલ્સોની જાહેરાત વીકીલીક્સ દ્વારા કરવામાં આવી હતી : તેમણે વિદેશ સેવાના સભ્યોને માર્ગદર્શન આપ્યું હતું, જે સીઆઇએ (CIA) દ્વરા લખાયું હતું, જે વિદેશી રાજદ્વ્રારીઓ તેમજ યુનાઇટેડ નેશન્સના અધિકારીઓ અને યુ.એસ. સાથી રાષ્ટ્રો સહિતની બાયોમેટ્રીક અને અન્ય અંગત વિગતો એકત્ર કરવા માટે 2009માં તેમના (પદ્ધતિસર રીતે જોડેલા) નામ સાથે બહાર ગયું હતું. &lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.guardian.co.uk/world/2010/nov/28/us-embassy-cables-spying-un | title=US diplomats spied on UN leadership  | author=Booth, Roger | author2= Borger, Julian| date=2010-11-28 |work=[[The Guardian]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/world/2010/dec/02/wikileaks-cables-cia-united-nations |title=CIA drew up UN spying wishlist for diplomats |author=MacAskill, Ewen |author2=Booth, Robert |date=2010-12-02 |work=The Guardian}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Arrest Warrant for WikiLeaks Chief as Chaos Spreads|author=Tandon, Shaun|url=http://www.chinapost.com.tw/international/americas/2010/12/02/282146/Arrest-warrant.htm|agency=[[Agence France-Presse]]|work=[[The China Post]]|date=2010-12-02|access-date=2011-04-28|archive-date=2016-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20160616173211/http://www.chinapost.com.tw/international/americas/2010/12/02/282146/Arrest-warrant.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2011 ઇજિપ્તીયન વિરોધો એ અત્યાર સુધીમાં સૌપ્રથમ વખત વહીવટીતંત્ર સામે સૌથી મોટી વિદેશ નીતિ કટોકટી ઊભી કરી હતી.  &lt;ref name=&quot;pol-egypt-hrc&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.politico.com/news/stories/0211/48658.html |title=Hillary Clinton plays key role in dance with Hosni Mubarak |author=Thrush, Glenn |work=Politico |date=2011-02-02 |access-date=2011-02-05}}&lt;/ref&gt; ક્લિન્ટન યુ.એસ. જનતા પ્રતિભાવમાં આગળપડતા હતા, અગાઉના મૂલ્યાંકનો પરથી ઝડપથી શોધી કાઢ્યુ હતું કે હોસની મુબારક ની સરકાર એવા વલણ પર સ્થિર હતી કે ત્યાં “વ્યવસ્થિત રીતે સંક્રાતિવાળી ડેમોક્રેટીક ભાગીદારી વાળી સરકાર”ની વિરોધીઓ સામે હિંસાને વખોડી કાઢવા માટે જરૂર હતી. &lt;ref name=&quot;reut-evol&quot;&gt;{{cite news |url=http://af.reuters.com/article/egyptNews/idAFN0219913120110202?sp=true |title=Factbox – Evolution of U.S. stance on Egypt |agency=Reuters |date=2011-02-02 |access-date=2011-02-04 |archive-date=2017-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171023010730/https://af.reuters.com/article/egyptNews/idAFN0219913120110202?sp=true |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171023010730/https://af.reuters.com/article/egyptNews/idAFN0219913120110202?sp=true |date=2017-10-23 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://nation.com.pk/pakistan-news-newspaper-daily-english-online/International/04-Feb-2011/Hillary-urges-probe-into-new-Cairo-violence |title=Hillary urges probe into new Cairo violence |newspaper=[[The Nation (newspaper)|The Nation]] |date=2011-02-04 |access-date=2011-04-28 |archive-date=2011-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511071152/http://nation.com.pk/pakistan-news-newspaper-daily-english-online/International/04-Feb-2011/Hillary-urges-probe-into-new-Cairo-violence |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ઓબામાએ પણ થઇ રહેલી પ્રગતિઓના દ્રશ્ય પાછળના પ્રતિભાવમાં ક્લિન્ટનની સલાહ, સંગઠન અને વ્યક્તિગત જોડાણો  પર વિશ્વાસ રાખ્યો હતો. &lt;ref name=&quot;pol-egypt-hrc&quot;/&gt;

== રાજકીય હોદ્દાઓ ==
{{Main|Political positions of Hillary Rodham Clinton}}
[[ચિત્ર:Hillary_Clinton_and_Kevin_Rudd.jpg|right|thumb|માર્ચ 2008માં ઓસ્ટ્રેલીયાના વડાપ્રધાન સાથે ક્લિન્ટન]]
ગેલપ સર્વેક્ષણ કે જે મે 2005માં હાથ ધરાયું હતું તેમા 54 ટકા પ્રતિવાદીઓએ ક્લિન્ટનને ઉદાર, 30 ટકા લોકોએ સાધારણ, અને 9 ટકા લોકોએ તેણીને  સંકુચિત ગણાવ્યા હતા. &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Poll: Mixed messages for Hillary Clinton |publisher=CNN |date=2005-05-26 |url=http://www.cnn.com/2005/POLITICS/05/26/hillary.clinton/index.html |access-date=2007-02-05 }}&lt;/ref&gt;

વિવિધ સંસ્થાઓએ ક્લિન્ટનને રાજકીય પરિપ્રેક્ષ્ય વૈજ્ઞાનિક ઢબે તેમના સેનેટનો મતોનો ઉપયોગ કરીને તેમના હોદ્દાને માપવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. 
''નેશનલ જર્નલ '''નો 2004નો રોલ કોલ મતોના અભ્યાસે ક્લિન્ટનને રાજકીય પરિપ્રેક્ષ્યમાં 30નું રેટીંગ આપ્યું છે, તે સમયના પ્રવર્તમાન સેનેટના સંબંધીએ અત્યંત ઉદાર હોવાના નાતે 1નું રેટીંગ અને અત્યંત સંકુચિત હોવા માટે 100 પોઇન્ટનું રેટીંગ આપ્યું હતું. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://msnbc.msn.com/id/8573139/ |title=Clinton burnishes hawkish image |date=2005-07-14 |publisher=MSNBC.com |author=Curry, Tom |access-date=2006-08-23 |archive-date=2006-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061019182808/http://www.msnbc.msn.com/id/8573139/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ''' '' '''નેશનલ જર્નલ''&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;ના તે પછીના રેન્કીંગે તેમને 2006માં અત્યંત ઉદાર સેનેટર તરીકે 32માં સ્થાને અને 2007માં અત્યંત ઉદાર સેનેટર તરીકે 16મા સ્થાને મૂકી દીધા હતા. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://nj.nationaljournal.com/voteratings/ |title=Obama: Most Liberal Senator In 2007 |author=Friel, Brian |coauthors=Cohen, Richard E.; Victor, Kirk |publisher=[[National Journal]] |date=2008-01-31 |access-date=2008-04-25 |archive-date=2008-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080627040734/http://nj.nationaljournal.com/voteratings/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;'' ''' 
પ્રિન્સસ્ટોન યુનિવર્સિટીના રાજકીય વૈજ્ઞાનિક જોશુઆ ડી. ક્લિન્ટન અને  સ્ટાનફોર્ડ યુનિવર્સિટી ના સાઇમન જેકમેન અને ડૌગ રિવર્સના 2004ના પૃથ્થકરણમાં તેમને છથી આઠ અત્યંત ઉદાર સંભવિત સેનેટર તરીકે ગણાવ્યા હતા. &lt;ref&gt;{{Cite journal |format=PDF |url=http://www.apsanet.org/imgtest/TheMostLiberalSenator-Clinton.pdf |title=&quot;The Most Liberal Senator&quot;? Analyzing and Interpreting Congressional Roll Calls |journal=Political Science &amp; Politics |month=October |year=2004 |author=Clinton, Joshua D.; Jackman, Simon; Rivers, Doug |pages=805–811 |ref=harv }}&lt;/ref&gt;
''ધી અલ્માનેક ઓફ અમેરિકન પોલિટીક્સ '' , જેનું એડીટીંગ માઇકલ બેરોન  અને રિચાર્ડ ઇ.કોહેન  દ્વારા કરાયું હતું તેમણે 2003થી 2006 સુધી તેમના મતોનું ઉદાર અથવા સંકુચિત તરીકે રેટીંગ કર્યું હતું, જ્યારે ત્રણ ક્ષેત્રે સૌથી વધુ 100નું રેટીંગ આપ્યું હતું: આર્થિક, સામાજિક અને વિદેશ; ચાર વર્ષ સુધી સરેરાશ રેટીંગ હતા જેમ કે: આર્થિક = 75 ઉદાર, 23 સંકુચિત; સામાજિક = 83 ઉદાર, 6 સંકુચિત; વિદેશ = 66 ઉદાર, 30 સંકુચિત. સરેરાશ = 75 ઉદાર, 20 સંકુચિત.&lt;ref group=&quot;nb&quot; name=&quot;ex010&quot;&gt;See {{Cite book |title=[[The Almanac of American Politics]] |year=2008 |author=[[Michael Barone (pundit)|Barone, Michael]] |coauthors=[[Richard E. Cohen|Cohen, Richard E.]] |publisher=National Journal |page=1126 }} અને તેની જ 2006 આવૃત્તિ, 1152. અલગ અલગ વર્ષો માટેના સ્કોર [સૌથી વધુ રેટિંગ 100, ફોરમેટ: ઉદાર, (સંકુચિત)]: 2003: આર્થિક = 90 (7), સામાજિક = 85 (0), વિદેશ = 79 (14). સરેરાશ = 85 (7). 2004: આર્થિક = 63 (36), સામાજિક = 82 (0), વિદેશ = 58 (41). સરેરાશ = 68 (26). 2005: આર્થિક = 84 (15), સામાજિક = 83 (10), વિદેશ = 66 (29). સરેરાશ = 78 (18). 2006: આર્થિક = 63 (35), સામાજિક = 80 (14), વિદેશ = 62 (35). સરેરાશ = 68 (28).&lt;/ref&gt;

ઇન્ટરેસ્ટ ગ્રુપે પણ ક્લિન્ટનને સ્કોર આધારિત જેમ કે તેમના સેનેટના મતો કેટલા સારા હતા તેની સાથે ગ્રુપની સ્થિતિની સમીક્ષા કરી હતી. 
2008માં, તેણીએ અમેરિકન્સ ફોર ડેમોક્રેટીક એકશન&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.adaction.org/pages/publications/voting-records.php |title=Voting Records |publisher=[[Americans for Democratic Action]] |access-date=2009-03-21 |archive-date=2017-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170830205034/http://www.adaction.org/pages/publications/voting-records.php |url-status=dead }} 2001માં 95નો સરેરાશ સમાવેશ થતો હતો તે 2004 અને 2006માં પણ રહ્યો હતો, 2005માં 100, 2007માં 75 અને 2008માં 70 (છેલ્લા બે અંતિમ વર્ષોમાં થયેલો ઘટાડો પ્રમુખની ઝુબેશ દરમિયાન ચૂકી જવાયેલા મતોને કારણે હતો).&lt;/ref&gt; પાસેથી સરેરાશ જીવનપર્યંત 90 ટકા પ્રાપ્ત કર્યા હતા. 
અને જીવનપર્યંત 8 ટકા રેટીંગ અમેરિકન કંઝર્વેટીવ યુનિયન  પાપ્ત કર્યું હતું.. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.acuratings.org/2008senate.htm |title=2008 U.S. Senate Votes |publisher=[[American Conservative Union]] |access-date=2009-03-21 |archive-date=2009-03-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090330124737/http://www.acuratings.org/2008senate.htm |url-status=dead }} જીવનપર્યંત રેટિંગ આપવામાં આવ્યું છે. {{Dead link|date=June 2010| bot=DASHBot}}&lt;/ref&gt;

== લખાણો અને રેકોર્ડીંગ્સ ==
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના પ્રથમ મહિલા તરીકે ક્લિન્ટને સાપ્તાહિક સિંડીકેટેડ અખબાર પ્રકાશિત કર્યું હતું, જેનુ કોલમ શિર્ષક &quot;ટોકીંગ ઇટ ઓવર &quot; હતું તેનો સમયગાળો 1995થી 2000નો હતો, અને તેનું વિતરણ ક્રિયેટર્સ સિંડીકેટ  દ્વારા કરાયું હતું. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.creators.com/opinion/hillary-clinton.html |title=Hillary Rodham Clinton - Talking It Over |work=[[Creators Syndicate]] |access-date=2007-08-24 }}&lt;/ref&gt; તેમણે તેમના અનુભવો પર અને વિશ્વમાં તેમના પ્રવાસ દરમિયાન જે સ્ત્રીઓ, બાળકો એ પરિવારોને મળ્યા હતા તેમની પર ભાર મૂક્યો હતો. &lt;ref name=&quot;Whitehouse.gov&quot;/&gt;

1996માં ક્લિન્ટને પુસ્તક ''ઇટ ટેક્સ અ વિલેજઃ એન્ડ અધર લેસન્સ ચિલ્ડ્રન્સ ટીચ અસ'' માં અમેરિકાના બાળકો માટેનું સ્વપ્ન રજૂ કર્યું હતું. In 1996,  આ પુસ્તકે ન્યુ યોર્ક ટચાઇમ્સ બેસ્ટ સેલર યાદી  બનાવી હતી અને ક્લિન્ટને પુસ્તકના ઓડીયો રેકોર્ડીંગ માટે 1997માં ધ બેસ્ટ વર્ડ આલ્બમ માટે ગ્રેમી એવોર્ડ  મેળવ્યો હતો.  &lt;ref name=&quot;bernstein-446&quot;&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|p=446}}&lt;/ref&gt;

જ્યારે તેઓ પ્રથમ મહિલા હતા ત્યારે ક્લિન્ટન દ્વારા અન્ય પુસ્તકો રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા તેમાં ''ડાયર સોક્સ, ડીયર બડ્ડીઃકીડ્ઝ લેટર્સ ટુ ધી ફર્સ્ટ પેટસ ''  (1998) અને ''[[An Invitation to the White House: At Home with History]]''  (2000)નો સમાવેશ થાય છે.  2001માં તેમણે બાળકોના પુસ્તક ''બીટ્રીસ ગોટ'' માં પાછળના શબ્દો લખ્યા હતા. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://news.google.com/newspapers?id=eyAiAAAAIBAJ&amp;sjid=rHIFAAAAIBAJ&amp;pg=2745,3345580 |title=Read a Book, Buy a Goat |author=Apuzzo, Matt |newspaper=[[The Day (New London)|The Day]] |date=2005-11-16}}&lt;/ref&gt;

2003માં ક્લિન્ટને 562 પાનાના આત્મકથા, ''લિવીંગ હિસ્ટ્રી '' ની રજૂઆત કરી હતી. વધુ વેચાણ થશે તેવી આશામાં પ્રકાશક સાયમન એન્ડ શૂસ્ટરે  વિક્રમની નજીક એવા 8 મિલીયન ડોલરની ચૂકવણી કરી હતી. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Bernstein|2007|p=544}}&lt;/ref&gt; બિનકાલ્પનિક કામ માટે પુસ્તકે પ્રથમ સપ્તાહે જ વેચાણ રેકોર્ડ સ્થાપિત કર્યો હતો,&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.usatoday.com/life/books/news/2003-06-17-hillary-list_x.htm |title=Clinton memoir tops Best-Selling Books list |author=Donahue, Deirdre |publisher=USA Today |date=2003-06-17 |access-date=2008-01-11}}&lt;/ref&gt; પ્રકાશન પછીના પ્રથમ મહિનામાં તેનુ એક મિલીયન નકલોનું વેચાણ થયું હતું,&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-75361570.html |title=Clinton's Book Sales Top 1 Million |agency=Associated Press |date=2003-07-09 |access-date=2009-05-09 |archive-date=2016-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160505030110/https://www.highbeam.com/doc/1P1-75361570.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160505030110/https://www.highbeam.com/doc/1P1-75361570.html |date=2016-05-05 }}&lt;/ref&gt; અને તેનું બાર ભાષાઓમાં ભાષાંતર કરવામાં આવ્યું હતું. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.clintonpresidentialcenter.org/the-administration/hillary-rodham-clinton |title=Hillary Rodham Clinton |publisher=[[William J. Clinton Presidential Center]] |access-date=2009-05-09 |archive-date=2009-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090708145221/http://www.clintonpresidentialcenter.org/the-administration/hillary-rodham-clinton |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ક્લિન્ટનના પુસ્તકના ઓડીયો રેકોર્ડીંગે તેમને બેસ્ટ સ્પોકન વર્ડ આલ્બમ માટે ગ્રેમી એવોર્ડ કમાવી આપ્યો હતો. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/3472495.stm |title=Gorbachev and Clinton win Grammy |publisher=BBC News |date=2004-02-09 |access-date=2008-01-10}}&lt;/ref&gt;

== સાંસ્કૃતિક અને રાજકીય છાપ ==
હિલેરી ક્લિન્ટનને સતત માધ્યમોમાં અને વિવિધ દ્રષ્ટિકોણોથી લોકપ્રિય સંસ્કૃતિમાં દર્શાવવામાં આવતા હતા. 1995માં, ''ન્યુ યોર્ક ટાઇમ્સ '' ના લેખક ટોડ્ડ પર્ડમે  ક્લિન્ટનને  &quot;રોર્શાશ પરીક્ષણ વાળી પ્ર્થમ મહિલા&quot; તરીકેનું લેબલ લગાવ્યું હતું, &lt;ref name=&quot;nyt072495&quot;/&gt; તે સમયના નારીવાદી લખક અને ઉત્સાહી એવા બેટ્ટી ફ્રાઇડમેન  મૂલ્યાંકન પડઘો પાડ્યો હતો, તેમણે જણાવ્યું હતું કે, &quot;હિલેરી ક્લિન્ટનની કવરેજ એ આપણા સમાજમાં સ્ત્રીઓના વિકાસનું મોટા પાયાનુ રોર્શાશ પરીક્ષણ છે. &quot;&lt;ref name=&quot;khj1&quot;&gt;{{Cite book |author=[[Kathleen Hall Jamieson|Jamieson, Kathleen Hall]] |title=Beyond the Double Bind: Women and Leadership |year=1995 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=0195089405 |pages=22–25 |chapter=Hillary Clinton as Rorschach Test}}&lt;/ref&gt;
[[ચિત્ર:Sen. Hillary Clinton 2007 denoise.jpg|thumb|left|હિલેરી રોધામ ક્લિન્ટન, જાન્યુઆરી 2007]]
ક્લિન્ટનને વારંવાર માધ્યમોમાં પોતાની તરફ ખેંચતા વ્યક્તિ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા હતા,&lt;ref name=&quot;nyt072495&quot;&gt;{{Cite news |author=[[Todd Purdum|Purdum, Todd S]] |title=The First Lady's Newest Role: Newspaper Columnist |work=The New York Times |date=1995-07-24 |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=990CE7D61339F937A15754C0A963958260}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nyt051892&quot;&gt;{{Cite news |author=[[Maureen Dowd|Dowd, Maureen]] |title=Hillary Clinton as Aspiring First Lady: Role Model, or a 'Hall Monitor' Type? |work=The New York Times |date=1992-05-18 |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE6DA1F3DF93BA25756C0A964958260}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wm0705&quot;&gt;{{Cite news |author=Sullivan, Amy |title=Hillary in 2008? |work=Washington Monthly |date=July/August 2005 |url=http://www.washingtonmonthly.com/features/2005/0507.sullivan1.html |access-date=2007-09-30 |archive-date=2005-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050714033553/http://www.washingtonmonthly.com/features/2005/0507.sullivan1.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite video |title=Hillary Clinton's Polarizing Force as a Candidate | people=[[Daniel Schorr]] |medium =audio | date=2006-07-16 |publisher=[[National Public Radio]] |url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5560786 |access-date=2007-02-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;time081906&quot;&gt;{{Cite news |title=How Americans View Hillary: Popular but Polarizing |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1229053,00.html |author=[[Ana Marie Cox|Cox, Ana Marie]] |date=2006-08-19 |work=Time |access-date=2007-02-05 |archive-date=2006-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061125033827/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1229053,00.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061125033827/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1229053,00.html |date=2006-11-25 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill101007&quot;/&gt; જોકે કેટલાક દલીલ પણ કરતા હતા. &lt;ref name=&quot;hill101007&quot;&gt;{{Cite news |url=http://pundits.thehill.com/2007/10/10/hillary-clinton-not-polarizing-and-highly-electable/ |title=Hillary Clinton: Not Polarizing and Highly Electable |work=The Hill |date=2007-10-10 |author=[[Lanny Davis|Davis, Lanny]] |access-date=2008-03-03 |archive-date=2008-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080511233343/http://pundits.thehill.com/2007/10/10/hillary-clinton-not-polarizing-and-highly-electable/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |author=[[Susan Estrich|Estrich, Susan]] |title=The Case for Hillary Clinton |publisher=HarperCollins |year=2005 |isbn=0060839880}} પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 66–68.&lt;/ref&gt; જેમ્સ મેડીસન યુનિવર્સિટી ના રાજકીય વિજ્ઞાનના અધ્યાપક વેલેરી સુલ્ફારોના 2007ના અભ્યાસે અમેરિકન નેશનલ ઇલેક્શન સ્ટડીઝ ' &quot;ફીલીંગ થર્મોમીટર &quot; સર્વેક્ષણોનો ઉપયોગ કર્યો હતો, જે આ પ્રકારના સર્વેક્ષણો ક્લિન્ટનના પ્રથમ મહિલા તરીકેના વર્ષો એ વાતને સમર્થન આપે છે કે “પરંપરાગત શાણપણ એ છે કે હિલેરી ક્લિન્ટન પોતાની તરફ ખેંચતી વ્યક્તિ છે” તેવું શોધવા માટે રાજકીય વ્યક્તિના મંતવ્યની ડિગ્રીને માપે છે, તેમાં વધુ એવો ઉમેરો કરાયો હતો કે શ્રીમતી ક્લિન્ટન તરફની પ્રથમ મહિલા તરીકેની અસર અત્યંત સકારાત્મક કે અત્યંત નકારાત્મક છે, તેની સાથે કુલ પ્રતિભાવ આપનારાઓમાંથી એક ચતુર્થાશ જેટલા સતતપણે અચોક્કસ કે તટસ્થ હતા. &quot;&lt;ref name=&quot;sulfaro-paper&quot;&gt;{{Cite journal |author=Sulfaro, Valerie A. |year=2007 |month=September |title=Affective evaluations of first ladies: a comparison of Hillary Clinton and Laura Bush |url=http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-33219066_ITM |format=Fee or registration required |journal=Presidential Studies Quarterly |volume=37 |issue=3 |pages=486–514 |doi=10.1111/j.1741-5705.2007.02608.x |ref=harv}}&lt;/ref&gt; યુનિવર્સિટી ઓફ કેલીફોર્નીયા, સાન ડાયગો  રાજકીય વિજ્ઞાન અધ્યાપક ગેરી જેકોબસન નો 2006ના થોડા ધ્રુવીકરણ ના અભ્યાસમાંથી એવું બહાર આવ્યું હતું કે સ્ટેટના સેનેટરના રોજગારી સંમતિ રેટીગ્સના વિવિધ રાજ્યના સર્વેમાં ક્લિન્ટને અન્ય સેનેટરની તુલનામાં ચતુર્થ મોટો થોડો ભેદભાવ રાખ્યો છે, ન્યુ યોર્કના ડેમોક્રેટ્સ અને રિપબ્લિકન્સ વચ્ચે 50 ટકા પોઇન્ટનો ફરક છે. &lt;ref name=&quot;jacob-paper&quot;&gt;{{Cite journal |author=[[Gary Jacobson|Jacobson, Gary]] |title=Partisan Differences in Job Approval Ratings of George W. Bush and U.S. Senators in the States: An Exploration |publisher=Annual meeting of the [[American Political Science Association]] |month=August |year=2006 |format=Proceedings}}&lt;/ref&gt; નોર્ધન ઇલીનોઇસ યુનિવર્સિટી રાજકીય સાયંસ અધ્યાપક બાર્બરા બુરેલ્સનો 2000નો અભ્યાસમાંથી એવું તારણ બહાર આવ્યું છે કે ક્લિન્ટનના ગેલપ સર્વેક્ષણ  તરફેણકારી ક્રમાંકોએ તેણીના પ્રથમ મહિલા તરીકેના તેમના ગાળામાં ભેદભાવ રેખાઓને તોડી નાખી છે, 70થી 90 ટકા ડેમોક્રેટ્સ વિચિત્ર રીતે તેણીને તરફેણકારી હોવા તરીકે જ્યારે 20થી 40 ટકા રિપબ્લિકન્સ તે રીતે જોતા નથી. &lt;ref name=&quot;burrell-paper&quot;&gt;{{Cite journal |author=Burrell, Barbara|year=2000 |month=October |title=Hillary Rodham Clinton as first lady: the people’s perspective |journal=The Social Science Journal |volume=37 |issue=4 |pages=529–546 |doi=10.1016/S0362-3319(00)00094-X |ref=harv}}&lt;/ref&gt; યુનિવર્સિટી ઓફ વિસ્કોન્સીન-મેડીસન  રાજકીય વિજ્ઞાન અધ્યાપક ચાર્લ્સ ફ્રેંકલીન તેમનો તરફેણકારી વિરુધ્ધ બિનતરફેણકારી રેટીંગનો રેકોર્ડ જાહેર મંતવ્ય સર્વેક્ષણમાં ચકાસે છે અને શોધી કાઢ્યું હતું કે તેમના સેનેટના વર્ષોની તુલનામાં પ્રથમ મહિલા દરમિયાનમાં વધુ તફાવત હતો. &lt;ref name=&quot;franklin&quot;&gt;{{cite web |url=http://politicalarithmetik.blogspot.com/2007/01/hillary-clinton-favorableunfavorable.html |title=Hillary Clinton, Favorable/Unfavorable, 1993–2007 |author=Franklin, Charles H |publisher=Political Arithmetik |date=2007-01-21 |access-date=2008-01-26}}&lt;/ref&gt; સેનેટ વર્ષો દર્શાવે છે કે તરફેણકારી રેટીંગ્સ આશરે 50 ટકા અને બિનતરફેણકારી રેટીંગ્સ મધ્યમ ગાળામાં 40 ટકાના રેન્જમાં હતા; ફ્રેંકલીને નોંધ્યું હતું કે, &quot;આ તીવ્ર ઘટાડો અલબત્ત, સેન. ક્લિન્ટનની જાહેર છાપની અનેક વિશેષ નોંધોમાંનો એક છે. &quot;&lt;ref name=&quot;franklin&quot;/&gt; મેકગ્રીલ યુનિવર્સિટી  ના ઇતિહાસના અધ્યાપક ગિલ ટ્રોય  તેમની 2006ની આત્મકથાને તેણીના ''હિલેરી રોધામ ક્લિન્ટનઃ પોતાની તરફ ખેંચતી પ્રથમ મહિલા ''  એવું શિર્ષક આપ્યું હતું, અને લખ્યું હતું કે 1992ની ઝુંબેશ બાદ ક્લિન્ટન &quot;પોતાની તરફ ખેંચનારા વ્યક્તિ હતા, જેમાં 42 ટકા (જનતામાંથી) કહેતા હતા કે તેણી અગાઉની પ્રથમ મહિલા કરતા તેમના મૂલ્યોની અને જીવનશૈલીની નજીક આવ્યા હતા અને 41 ટકા અસંમત થાય છે.&quot; &lt;ref&gt;ટ્રોય 2006, પૃષ્ઠ 60.&lt;/ref&gt; ટ્રોયે વધુમાં લખ્યું હતું કે હિલેરી ક્લિન્ટન &quot;જ્યારે તેઓ રાષ્ટ્રીય ફલક પર 1992માં દેખાયા ત્યારથી વિશિષ્ટ રીતે વિવાદાસ્પદ અને વિરોધાત્મક રહ્યા છે&quot;&lt;ref name=&quot;troy-4&quot;/&gt; અને તેણી &quot;વૈકલ્પિક રીતે પ્રભાવશાળી, નિર્દયી, આકર્ષક, અને ગભરાયેલા અમેરિકન હતા.&quot;&lt;ref name=&quot;troy-4&quot;&gt;ટ્રોય 2006, પૃષ્ઠ 4.&lt;/ref&gt;

[[ચિત્ર:RoseLawFirmRear2008.jpg|thumb|right|ક્લિન્ટને પાંદર વર્ષો સુધી રોઝ લો ગાર્ડન ખાતે કામ કર્યું હતુ.તેમની વ્યાવસાયિક કારકીર્દી અને રાજકીય સામેલગીરીએ પ્રથમ મહિલા તરીકે જાહેર પ્રતિભાવ માટેનું મંચ તૈયાર કર્યું હતું.]]
બુરેલનો અભ્યાસ તારવે છે કે મહિલાઓ સતતપણે ક્લિન્ટનને પુરુષો કરતા તેમના પ્રથમ મહિલા તરીકેના વર્ષોમાં આશરે 10 પોઇન્ટ સાથે વધુ તરફેણકારી હોવાનું માને છે. &lt;ref name=&quot;burrell-paper&quot;/&gt; જેકોબસન્સનો અભ્યાસ તારવે છે એક સ્ત્રી હોવા તરીકે દરેક સેનેટરો વચ્ચે સકારાત્મક સહસંબંધ છે અને તેઓ ભેદભાવયુક્ત પોતાની તરફ ખેંચનારો પ્રતિભાવ મેળવે છે. &lt;ref name=&quot;jacob-paper&quot;/&gt; કોલોરાડો સ્ટે યુનિવર્સિટીના સંદેશાવ્યવહાર અભ્યાસના અધ્યાપક કેરીન વાસ્બી એન્ડર્સન વર્ણવે છે કે પ્રથમ મહિલાનો હોદ્દો અમેરિકન સ્ત્રીત્વ માટે એક &quot;સાઇટ&quot; જેવો હતો, કોઇ પણ સ્ત્રી ઓળખ માટે સાંકેતિક વાટાઘાટ માટે તૈયાર હતું. &lt;ref name=&quot;kva1&quot;&gt;{{Cite book |author=Anderson, Karrin Vasby |editor=Molly Meijer Wertheimer |title=Inventing a Voice: The Rhetoric of American First Ladies of the Twentieth Century |year=2003 |publisher=Rowman &amp; Littlefield |isbn=0742529711 |chapter=The First Lady: A Site of 'American Womanhood' |page=21}}&lt;/ref&gt; ખાસ રીતે, એન્ડર્સન જણાવે છે કે પરંપરાગત પ્રથમ મહિલાઓ પરત્વે સાંસ્કૃતિક ફરક હોય છે અને આધુનિક પ્રથમ મહિલાઓ પરત્વે સાંસ્કૃતિક પ્રતિબંધ હોય છે; ક્લિન્ટનના સમયગાળા દરમિયાન પ્રથમ મહિલા તરીકેનો હોદ્દો વિપરીત અને વિરોધાત્મક રહ્યો હતો. &lt;ref name=&quot;kva1&quot;/&gt; બુરેલ તેમજ આત્મકથાકારો જેફ ગર્થ  અને ડોન વાન નાટ્ટા, જુનિયર,નોંધે છે કે ક્લિન્ટને 1998માં પ્રથમ મહિલા તરીકે સૌથી વધુ સંમતિઓ પ્રાપ્ત કરી હતી, જે તેમના પોતાના માટે વ્યાવસાયિક કે રાજકીય સિદ્ધિઓ ન હતી, પરંતુ તેને તેમના પતિની જાહેર વિશ્વાસઘાતના શિકાર તરીકે જોવામાં આવે છે. &lt;ref name=&quot;gerth-195&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;burrell-paper&quot;/&gt; યુનિવર્સિટી ઓફ પેનસ્લિવેનીયા ના સંદેશાવ્યવહારના અધ્યાપક કેથલીન હોલ જેમીસને  હિલેરી ક્લિન્ટનને બેવડા દિમાગ ના ઉદાહરણકર્તા તરીકે જોયા છે, જેઓ બન્ને તરફેની દુનિયા જેમ કે કારકીર્દી અને પરિવારમાં જીવવા માટે સક્ષમ હોય છે, આમ છતા પણ “આપણે જેની પર આપણી વર્તણૂંક નક્કી કરી હતી તેની પર તેઓ એક પાલક તરીકે ઊભરી આવ્યા હતા, જેમને એક સમયે બિનસ્પર્ધક માનવામાં આવ્યા હતા &quot;, જે તેમને વિવિધ પ્રકારના વિજયી નહી તેવી સ્થિતિ  પર લઇ જાય છે. &lt;ref name=&quot;khj1&quot;/&gt; ક્વિનીપિયાક યુનિવર્સિટી માધ્યમ અભ્યાસના અધ્યાપક લિસા બર્નસે શોધ્યું હતું કે અખબારી હિસાબોનું સતત ફ્રેમીંગ થતું હતં ક્લિન્ટન આધુનિક વ્યાવસાયિક કામ કરતી માતા અને રાજકીય પગપેસારો કરનારા જે પોતાના માટે સત્તા કબજે કરી લેવામાં રસ ધરાવતા હોય છે તે બન્નેના ઉદાહરણકર્તા છે. &lt;ref&gt;બર્ન્સ 2008, પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 135–136, 140–141.&lt;/ref&gt; યુનિવર્સિટી ઓફ ઇન્ડિયાનાપોલીસ ના ઇંગ્લીશ અધ્યાપક ચાર્લોટ્ટે ટેમ્પલીને શોધ્યું હતું કે રાજકીય કાર્ટુન  વિવિધ પ્રકારના સ્ટીરીયોટાઇપ્સનો ઉપયોગ કરે છે {{ndash}} જેમ કે જાતિ બદલાવવી, શક્તિવિહીન ઉદ્દામવાદી નારીવાદી અને પત્ની કે જેાથી પતિ છૂટકારો મેળવવા માગતો હોય {{ndash}} તેઓ હિલેરી ક્લિન્ટનને જાતિ નિયમો ના ઉલ્લંઘનકર્તા તરીકે વર્ણવે છે. &lt;ref&gt;{{Cite journal |author=Templin, Charlotte |year=1999 |title=Hillary Clinton as Threat to Gender Norms: Cartoon Images of the First Lady |journal=Journal of Communication Inquiry |volume=23 |issue=1 |pages=20–36 |doi=10.1177/0196859999023001002 |ref=harv}}&lt;/ref&gt;

પચાસથી વધુ પુસ્તકો અને વિદ્વતાપૂર્ણ કૃતિઓઓ વિવિધ દ્રષ્ટિકોણોથી હિલેરી ક્લિન્ટન વિશે લખ્યું છે.  ''ધી ન્યુ યોર્ક ઓબ્લઝર્વર''  દ્વારા કરવામાં આવેલું 2006નું સર્વેક્ષણ દર્શાવે છે કે “ક્લિન્ટન વિરોધી સાહિત્ય”નો &quot;સ્વભાવિક કોટ્ટેજ ઉદ્યોગ,&lt;ref name=&quot;obs031206&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.observer.com/node/38532 |title=Da Hillary Code |author=Smith, Ben |work=The New York Observer |date=2006-03-12 |access-date=2007-10-03}}&lt;/ref&gt; જેને રિજનરી પબ્લિશીંગ  અને અન્ય સંકુચિત માનસો દ્વારા,&lt;ref name=&quot;obs031206&quot;/&gt; શિર્ષકો જેમ કે ''[[Madame Hillary: The Dark Road to the White House]]'' , ''હિલેરીઝ સ્કીમ: ઇનસાઇડ ધ નેક્સ્ટ ક્લિન્ટન્સ રુથલેસ એજેન્ડા ટુ ટેક ધ વ્હાઇટ હાઉસ '' , અને ''કેન શી બી સ્ટોપ્ડ? : હિલેરી ક્લિન્ટન વીલ બી નેક્સ્ટ પ્રેસીડન્ટ ઓફ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અનલેસ ....''  સાથે બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. ક્લિન્ટનના વખાણ કરતા પુસ્તકનું સારુ વેચાણ થયું ન હતુ &lt;ref name=&quot;obs031206&quot;/&gt; (તેમના અને તેમના પતિ દ્વારા લખાયેલા સંસ્મરણોની તુલનામાં). જ્યારે તેઓ 2000માં સેનેટમાં ગયા ત્યારે, ભંડોળ ઊભુ કરતા અસંખ્ય જૂથો જેમ કે સેવ અવર સેનેટ અને ઇમર્જન્સી કમિટી ટુ સ્ટોપ હિલેરી રોધામ ક્લિન્ટન તેમનો વિરોધ કરવા માટે ઊગી નીકળ્યા હતા. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C0CE7DE1E31F934A15753C1A9669C8B63 |author=Levy, Clifford J |title=Clinton Rivals Raise Little Besides Rage |work=The New York Times |date=2000-10-27 |access-date=2007-09-29}}&lt;/ref&gt; વાન નાટ્ટા જુનિયર તારવે છે રિપબ્લિકન્સ અને સંકુચિત જૂથો તેમને ભંડોળ ઊભુ કરવા માટેના પત્રોમાં વિશ્વસનીય &quot;બોગેમેન&quot; તરીકે વર્ણવે છે,&lt;ref name=&quot;nyt071099&quot;/&gt; ટેડ કેનેડી સાથે અને ડેમોક્રેટીક સમાન અને ઉદાર અરજો ન્યૂટ ગિંગરીચ  તરીકે ઉલ્લેખ કરે છે. &lt;ref name=&quot;nyt071099&quot;&gt;{{Cite news  |author=[[Don Van Natta, Jr.|Van Natta Jr., Don]] |title=Hillary Clinton's Campaign Spurs A Wave of G.O.P. Fund-Raising |work=The New York Times |date=1999-07-10 |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F00E3D9123CF933A25754C0A96F958260}}&lt;/ref&gt;

તેમની અગાઉના પ્રમુખપદ માટેની ઝુંબેશમાં જોતા જણાય છે કે ''ટાઇમ''  મેગેઝીને તેમનું મોટું ચિત્ર બતાવ્યું હતું, જેમાં બે ચેકબોક્સ પર &quot;લવ હર &quot;, &quot;હેટ હર &quot;એવા લેબલો લગાવ્યા હતા, &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.time.com/time/covers/0,16641,20060828,00.html |title=The Presidential Ambitions of Hillary Clinton |date=2006-08-26 |work=Time |access-date=2007-09-27 |archive-date=2007-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071107113827/http://www.time.com/time/covers/0,16641,20060828,00.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071107113827/http://www.time.com/time/covers/0,16641,20060828,00.html |date=2007-11-07 }}&lt;/ref&gt; જ્યારે ''મધર જોન્સ ''  શિર્ષકે તેણીને &quot;હાર્પી, હિરો, હરેટીક: હિલેરી&quot; તરીકે દર્શાવ્યા હતા. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.motherjones.com/news/feature/2007/01/harpy_hero_heretic_hillary.html |title=Harpy, Hero, Heretic: Hillary |author=[[Jack Hitt|Hitt, Jack]] |work=Mother Jones |date=January/February 2007 |access-date=2007-10-07}}&lt;/ref&gt; ડેમોક્રેટીક નેટરુટ્સ કાર્યકર્તાઓ સતત પણે ક્લિન્ટનને તેમના ઇચ્છીત ઉમેદવારોનો સર્વેક્ષણાં અત્યંત નીચા દર્શાવે છે &lt;ref&gt;{{Cite news  |author=[[David Brooks (journalist)|Brooks, David]] |title=The Center Holds |work=The New York Times |date=2007-09-25 |url=http://www.nytimes.com/2007/09/25/opinion/25brooks.html |access-date=2007-09-30}}&lt;/ref&gt; જ્યારે કેટલાક સંકુચિતો જેમ કે બ્રુસ બાર્ટલેટ  અને ક્રિસ્ટોફર રુડ્ડી એ હિલેરી ક્લિન્ટનના પ્રમુખપદને એકંદરે ખરાબ નહી તેમ વર્ણવ્યા છે &lt;ref&gt;{{cite web |author=[[Bruce Bartlett|Bartlett, Bruce]] |title=Get Ready for Hillary |publisher=Creators Syndicate |url=http://www.creators.com/opinion/bruce-bartlett/conservatives-for-hillary.html |date=2007-05-01 |access-date=2007-09-30 |archive-date=2007-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070513231134/http://www.creators.com/opinion/bruce-bartlett/conservatives-for-hillary.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.nytimes.com/2007/02/19/us/politics/19clinton.html?em&amp;ex=1172034000&amp;en=03978a5bd62bb606 |author=Kirkpatrick, David D. |title=As Clinton Runs, Some Old Foes Stay on Sideline |work=The New York Times |date=2007-02-19 |access-date=2007-09-30}}&lt;/ref&gt; અને ઓક્ટોબર 2007માં ''ધી અમેરિકન કંઝર્વેટીવ ''  મેગેઝીનના કવર પર &quot;ધી વેનીંગ પાવર ઓફ હિલેરી હેટ &quot; એવું શિર્ષક આપવામાં આવ્યું હતું. &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.amconmag.com/2007/2007_10_22/index1.html |title=Contents: October 22, 2007 Issue |work=The American Conservative |date=2007-10-22 |access-date=2007-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071026051323/http://www.amconmag.com/2007/2007_10_22/index1.html |archive-date=2007-10-26 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ડિસેમ્બર 2007 સુધીમાં સંદેશાવ્યવહાર અધ્યાપક જેમીસને નીરીક્ષણ કર્યું હતું કે ઇન્ટરનેટ પર ક્લિન્ટન વિશે મોટી માત્રામાં સ્ત્રીદ્વેષ દર્શાવાયો હતો,&lt;ref name=&quot;bmj120707&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.pbs.org/moyers/journal/12072007/transcript1.html |title=Transcript: December 7, 2007 |work=Bill Moyers Journal |publisher=PBS |date=2007-12-07 |access-date=2007-12-10}}&lt;/ref&gt; જેમાં ફેસબૂક  અને અન્ય સાઇટ્સ સહિતે પણ ક્લિન્ટનને દર્શાવતા એવા કથનો લખ્યા હતા જે સેક્સ્યુઅલ અપમાનજનક હતા. &lt;ref name=&quot;bmj120707&quot;/&gt; તેમણે નોંધ્યુ હતું કે ક્લિન્ટનના હસવા પરની વ્યાપક ટિપ્પણીના પ્રતિભાવમાં,&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/10/02/AR2007100201940.html |title=Hillary Chuckles; Pundits Snort |author=[[Howard Kurtz|Kurtz, Howard]] |work=The Washington Post |date=2007-10-03 |access-date=2007-12-10}}&lt;/ref&gt; જે &quot;આપણે જાણીએ છીએ કે મહિલાઓની વાણીને વખોડવા માટે તે ભાષા છે, તે પુરુષોની વાણી માટે ઉપલબ્ધ નથી. આપણે મહિલાઓની વાણીને તીવ્ર અને કર્કશ કહીએ છીએ. અને હિલેરી ક્લિન્ટનના હાસ્યને અર્થહીન વર્ણવવામાં આવે છે.&quot;&lt;ref name=&quot;bmj120707&quot;/&gt; ક્લિન્ટનની &quot;સ્થગિત ગતિ &quot; અને 2008 ન્યુ હેમીસ્ફિયર પ્રાયમરી પહેલાના સંબંધિત બનાવોને પગલે ''ધી ન્યુ યોર્ક ટાઇમ્સ ''  અને ''ન્યૂઝવીક''  બન્નેએ તારવ્યું હતું કે જાતિની ભૂમિકા વિશેની ચર્ચા હવે રાષ્ટ્રીય રાજકીય જાહેરાતમાં જતી રહી છે.  &lt;ref name=&quot;nyt011008&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.nytimes.com/2008/01/10/us/politics/10women.html |title=Women’s Support for Clinton Rises in Wake of Perceived Sexism |author=[[Jodi Kantor|Kantor, Jodi]] |work=The New York Times |date=2008-01-10 |access-date=2008-01-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nw012108&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.newsweek.com/id/91795 |title=Letting Hillary Be Hillary |author=[[Jon Meacham|Meacham, Jon]] |work=Newsweek |date=2008-01-21 |access-date=2008-03-16}}&lt;/ref&gt; ''ન્યૂઝવીક '' ના સંપાદક જોન મિઅકેમે ક્લિન્ટન અમેરિકન જનતા વચ્ચેના સંબંધનો એમ કહેતા સરવાળો કર્યો છે  કે ન્યુ હેમિસ્ફિયર ઘટનાઓ, &quot;કડવા સત્યો પ્રકાશમાં લાવી છે: જોકે હિલેરી રોધામ ક્લિન્ટન આ સીમા પર છે અથવા દાયકાઓથી રાષ્ટ્રીય જીવનની મધ્યમાં છે ...તેઓ અત્યંત ઓળખી શકાય તેમ છે પરંતુ અમેરિકન રાજકારણમાં માનવામાં આવતી વ્યક્તિ તરીકે નીચા છે.&quot;&lt;ref name=&quot;nw012108&quot;/&gt;

એક વખત તેઓ સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ બની ગયા તે પચી ક્લિન્ટનની છાપ અમરિકન જનતામાં નાટ્યાત્મક રીતે સુધરી હતી અને અનેક માનવંતી વૈશ્વિક વ્યક્તિઓમાંના એક બની ગયા હતા. &lt;ref name=&quot;pd-pop&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.politicsdaily.com/2010/10/12/hillary-clinton-leads-the-pack-in-bloomberg-popularity-poll/ |title=Hillary Clinton Leads the Pack in Bloomberg Popularity Poll |author=Torregrossa, Luisita Lopez |publisher=[[Politics Daily]] |date=2010-10-12 |access-date=2011-04-28 |archive-date=2010-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101014124653/http://www.politicsdaily.com/2010/10/12/hillary-clinton-leads-the-pack-in-bloomberg-popularity-poll/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; તેમણે સતત ઊંચી સંમતિવાળું રેટીંગ પ્રાપ્ત કર્યુ છે,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gallup.com/poll/1618/Favorability-People-News.aspx#2 |title=Favorability: People in the News: Hillary Clinton |publisher=[[Gallup Poll]] |access-date=2010-12-06}}&lt;/ref&gt; અને તેમના તરફેણકારી-બિનતરફેણકારી રેટીંગ્સ 2010 દરમિયાનમાં કોઇ પણ સક્રિય, રાષ્ટ્રીય સ્તરે આગળ પડતા અમેરિકન રાજકીય વ્યક્તિની તુલનામાં સૌથી વધુ હતા. &lt;ref name=&quot;pd-pop&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://fivethirtyeight.blogs.nytimes.com/2010/11/17/is-pelosi-americas-most-unpopular-politician/ |title=Is Pelosi America’s Most Unpopular Politician? | author=[[Nate Silver|Silver, Nate]] |work=The New York Times |publisher=[[FiveThirtyEight]] |date=2010-11-17}}&lt;/ref&gt; તેમણે ગેલપના અત્યંત વખાણાયેલા પુરુષ અને સ્ત્રી સર્વેક્ષણમાં સારી કામગીરી બજાવી હતી; 2010માં તેમનું નામ અમેરિકનો દ્વારા સત નવમી
વખત અને એકંદરે પંદરમી વખત અત્યંત વખાણાયેલી મહિલા તરીકે મૂકવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gallup.com/poll/145394/Barack-Obama-Hillary-Clinton-2010-Admired.aspx? |title=Barack Obama, Hillary Clinton Are 2010's Most Admired |publisher=[[The Gallup Organization]] |date=2010-12-27 |access-date=2010-12-27}}&lt;/ref&gt;

== એવોર્ડ્સ અને બહુમાનો ==
{{Main|Hillary Rodham Clinton awards and honors}}

ક્લિન્ટને અમેરિકન અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ તરફથી તેમની આરોગ્ય, મહિલાઓ અને બાળકો માટેની પ્રવૃત્તિઓને કારણે તેમની કારકીર્દી દરમિયાન અસંખ્ય પુરસ્કારો અને સન્માનો પ્રાપ્ત કર્યા છે.  

== મતાધિકારને લગતો ઇતિહાસ ==
{{Main|Electoral history of Hillary Rodham Clinton}}
{{Election box begin |title=[[New York United States Senate election, 2000]] }}
{{Election box candidate with party link
|party      = Democratic Party (US)
  |candidate  = Hillary Rodham Clinton
  |votes      = 3,747,310
  |percentage = 55.3
  |change     =
}}
{{Election box candidate with party link
|party      = Republican Party (US)
  |candidate  = [[Rick Lazio]]
  |votes      = 2,915,730
  |percentage = 43.0
  |change     =
}}
{{Election box end}}

{{Election box begin |title=[[United States Senate election in New York, 2006|New York United States Senate election, 2006]] }}
{{Election box candidate with party link
|party      = Democratic Party (US)
  |candidate  = Hillary Rodham Clinton
  |votes      = 3,008,428
  |percentage = 67.0
  |change     = +11.7
}}
{{Election box candidate with party link
|party      = Republican Party (US)
  |candidate  = [[John Spencer (politician)|John Spencer]]
  |votes      = 1,392,189
  |percentage = 31.0
  |change     = -12.0
}}
{{Election box end}}

== નોંધ ==
{{Reflist|group=&quot;nb&quot;|3}}

== સંદર્ભો ==
{{reflist|3}}

== ગ્રંથસૂચિ ==
{{Refbegin}}
* {{Cite book |last=Bernstein |first=Carl|authorlink=Carl Bernstein |title=A Woman in Charge: The Life of Hillary Rodham Clinton |year=2007 |publisher=[[Alfred A. Knopf]] |location=New York |isbn=0-3754-0766-9 |ref=harv |postscript=&lt;!--None--&gt; }}
* {{Cite book |author=[[David Brock|Brock, David]] |title=The Seduction of Hillary Rodham |publisher=[[Free Press (publisher)|The Free Press]] |location=New York |year=1996 |isbn=0-684-83451-0}}
* {{Cite book | last=Burns | first=Lisa M. | title=First Ladies and the Fourth Estate: Press Framing of Presidential Wives | publisher=[[Northern Illinois University Press]] | location=DeKalb, Illinois | year=2008 | isbn=0-87580-391-3}}
* {{Cite book |author=Clinton, Hillary Rodham |title=[[Living History]] |location=New York|year=2003 |publisher=[[Simon &amp; Schuster]] |isbn=0-7432-2224-5 }}
* {{Cite book |author=[[Jeff Gerth|Gerth, Jeff]]|coauthors=[[Don Van Natta, Jr.|Van Natta, Jr., Don]] |title=Her Way: The Hopes and Ambitions of Hillary Rodham Clinton |year=2007 |publisher=[[Little, Brown and Company]] |location=New York |isbn=0-316-01742-6 }}
* {{Cite book | first=John | last=Heilemann |authorlink=John Heilemann | first2=Mark | last2=Halperin | authorlink2=Mark Halperin | title=[[Game Change|Game Change: Obama and the Clintons, McCain and Palin, and the Race of a Lifetime]] | publisher=[[HarperCollins]] | location=New York | year= 2010 | isbn=0-06-173363-6 }}
* {{Cite book | first=Anne E. | last=Kornblut | authorlink=Anne E. Kornblut | title=Notes from the Cracked Ceiling: Hillary Clinton, Sarah Palin, and What It Will Take for a Woman to Win | publisher=[[Crown Books]] | location=New York | year=2009 | isbn=0-307-46425-3}}
* {{Cite book |author=[[David Maraniss|Maraniss, David]] |title=First in His Class: A Biography of Bill Clinton |publisher=[[Simon &amp; Schuster]] |year=1995 |isbn=0-671-87109-9}}
* {{Cite book |author=[[Roger Morris (American writer)|Morris, Roger]] |title=Partners in Power: The Clintons and Their America |year=1996 |location=New York|publisher=[[Henry Holt and Company|Henry Holt]] |isbn=0-8050-2804-8 }}
* {{Cite book |author=[[Barbara Olson|Olson, Barbara]] |title=Hell to Pay: The Unfolding Story of Hillary Rodham Clinton |location=Washington|publisher=[[Regnery Publishing]] |year=1999 |isbn=0-89526-197-9}}
* {{Cite book |author=[[Gil Troy|Troy, Gil]] |title=Hillary Rodham Clinton: Polarizing First Lady |location=Lawrence, Kansas|publisher=[[University Press of Kansas]] |year=2006 |isbn=0-7006-1488-5}}
{{Refend}}

== વધુ વાંચન ==
{{Main|List of books about Hillary Rodham Clinton}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{Sister project links|wikt=no|b=no|q=Hillary Rodham Clinton|s=Hillary Rodham Clinton|commons=Category:Hillary Rodham Clinton|n=Category:Hillary Clinton|v=no|species=no|author=yes}}
* {{cite web|url=http://www.state.gov/secretary/|title=Secretary of State Hillary Rodham Clinton|publisher=U.S. Department of State}}
* {{cite web|url=http://www.hillaryclinton.com|title=Hillary Clinton.com - Friends of Hillary}}
* {{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/first-ladies/hillaryclinton|title=Hillary Rodham Clinton|publisher=The White House|access-date=2011-04-28|archive-date=2011-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724141126/http://www.whitehouse.gov/about/first-ladies/hillaryclinton|url-status=dead}} પ્રથમ મહિલા ક્લિન્ટનની સત્તાવાર આત્મકથા
*{{dmoz|Regional/North_America/United_States/Government/Legislative_Branch/Senate/Ex-Senators/Clinton,_Hillary_Rodham_%5bD-NY%5d|Senator Hillary Rodham Clinton}}


[[શ્રેણી:જીવિત લોકો]]
[[શ્રેણી:અમેરિકન વ્યક્તિત્વ]]
[[શ્રેણી:૧૯૪૭માં જન્મ]]</text>
      <sha1>20adsfrh023xkx9xqlix06vx9f0cm1h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સ્પર્ધાત્મક પ્રોગ્રામિંગ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76702</id>
    <revision>
      <id>903411</id>
      <parentid>820404</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T15:17:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25161" sha1="dfnotqkjeqhigytlmtn1de6durvsig5" xml:space="preserve">[[ચિત્ર:ЯндексАлгоритм.jpg|thumb|યાન્ડેક્સ પર Algorithm નામની એક ઓપન હરીફાઈ. ઓગસ્ટ 22, 2013.]]
'''સ્પર્ધાત્મક પ્રોગ્રામિંગ''' એક [[:en:Mind_sport|માનસિક રમત]] છે જે સામાન્ય રીતે ઈન્ટરનેટ અથવા સ્થાનિક નેટવર્ક પર યોજાય છે, જેમાં સ્પર્ધકોને આપેલ શરતો (કે વર્ણન) મુજબનો પ્રોગ્રામ બનાવવાનો હોય છે. આ સ્પર્ધકોને રમતવી11ર પ્રોગ્રામર કહે છે. [[ગૂગલ|Google]],&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://code.google.com/codejam &quot;Google Code Jam&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160219222541/https://code.google.com/codejam/ |date=2016-02-19 }}. ''google.com''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. &lt;/span&gt;&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20120216103218/http://community.topcoder.com/tco12/overview-sponsor/tco12-sponsor-google/ &quot;TCO12 Sponsor: Google - TCO 12&quot;]. ''topcoder.com''. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; [[ફેસબુક|Facebook]]&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.facebook.com/hackercup &quot;Facebook Hacker Cup&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; and IBM&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://asmarterplanet.com/studentsfor/contests-and-challenges/acm |title=ACM International Collegiate Programming Contest World Finals Sponsored by IBM |access-date=2016-10-01 |archive-date=2016-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310110925/http://asmarterplanet.com/studentsfor/contests-and-challenges/acm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; જેવી ઘણી બહુરાષ્ટ્રીય સોફ્ટવેર અને ઈન્ટરનેટ કંપનીઓ દ્વારા સ્પર્ધાત્મક પ્રોગ્રામિંગને ઓળખવામાં આવે છે અને આધાર આપવામાં આવે છે. ઘણી સંસ્થાઓ (વેબસાઈટો) નિયમિતપણે આવી પ્રોગ્રામિંગ સ્પર્ધાઓ યોજે છે.

પ્રોગ્રામિંગ સ્પર્ધામાં સામાન્ય રીતે યજમાન તાર્કિક કે ગાણિતિક કોયડાઓ સ્પર્ધકો (જેમની સંખ્યા ૧૦થી હજારો હોઈ શકે) સમક્ષ રજુ કરે છે, અને સ્પર્ધકોએ દરેક કોયડો ઉકેલી શકતો કમ્પ્યુટર પ્રોગ્રામ લખવાનો હોય છે. તેમાં ઉકેલેલ કોયડાઓની સંખ્યા અને સફળ ઉકેલ લખવામાં લાગેલા સમય પરથી સામાન્ય રીતે ચુકાદો અપાય છે, પરંતુ ક્યારેક અન્ય પરીબળ (જેમ કે આઉટપૂટની ગુણવત્તા, પ્રોગ્રામને ચાલવામાં લાગેલો સમય, પ્રોગ્રામનું કદ વગેરે)ને પણ ધ્યાનમાં લેવાતાં હોય છે.

== ઈતિહાસ ==
સૌથી જૂની જ્ઞાત સ્પર્ધાઓમાં એક [[:en:ACM_International_Collegiate_Programming_Contest|ACM ICPC]] છે જે ૧૯૭૦ના દાયકામાં શરુ થઇ હતી, અને ૨૦૧૧ સુધીમાં ૮૮ દેશોમાં પ્રસરી છે. ઈ.સ. ૨૦૦૦ની સાલથી સ્પર્ધાત્મક પ્રોગ્રામિંગમાં રસ દાખવવાનું વલણ બહુ વધ્યું છે, જેનો ઈન્ટરનેટના વિકાસ સાથે ઊંડો સંબંધ છે, જે ભૌગોલિક પ્રશ્નોને દૂર કરીને, ઓનલાઈન આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પર્ધાઓ ગોઠવવામાં મદદરૂપ થાય છે.

== સામાન્ય પરિચય ==
સ્પર્ધાત્મક પ્રોગ્રામિંગનો ધ્યેય, આપેલા કોયડાઓને ઉકેલી શકે તેવા કમ્પ્યુટર પ્રોગ્રામનો સોર્સ કોડ લખવાનો હોય છે. પ્રોગ્રામિંગ સ્પર્ધાઓમાં આવતાં કોયડાઓ માંથી મોટા ભાગના કોયડાઓ (સ્વભાવે) ગાણિતિક કે તાર્કિક હોય છે. તેવા કોયડાઓ લાક્ષણિક રીતે નીચેનામાંથી કોઈ એક વર્ગના હોય છે: ક્રમચય-સંચયનું વિજ્ઞાન, અંક સિદ્ધાંત, ગ્રાફ સિદ્ધાંત,  [[ભૂમિતિ|ભૂમિતિ,]] લખાણ (સ્ટ્રીંગ)નું વિશ્લેષણ and માહિતી માળખાં . કેટલીક સ્પર્ધાઓમાં કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તાને લગતાં કોયડા પણ પ્રચલિત છે.

કોયડાના પ્રકાર (વર્ગ)થી નિરપેક્ષ રીતે, કોયડા ઉકેલવાની પ્રક્રિયા મુખ્યત્વે બે ભાગોમાં વિભાજીત કરી શકાય, ૧) એક કાર્યક્ષમ અલગોરિધમની રચના, અને ૨) તે અલગોરિધમને કોઈ એક અનુકુળ પ્રોગ્રામિંગ ભાષામાં અમલમાં મૂકવો. (જૂદી જૂદી સ્પર્ધાઓમાં જૂદી જૂદી પ્રોગ્રામિંગ ભાષાઓ માન્ય હોય છે.) આ બે સ્કીલ્સ પ્રોગ્રામિંગ સ્પર્ધાઓમાં સર્વસામાન્ય રીતે ચકાસાતી હોય છે.

મોટાભાગની સ્પર્ધાઓમાં યોજનાર કમ્પ્યુટર (સર્વર) (જેમને જજ કહે છે) દ્વારા સ્વયંસંચાલિત રીતે નિર્ણયો અપાય છે. સ્પર્ધક દ્વારા અપાયેલ દરેક ઉકેલને જજ વિવિધ (સામાન્ય રીતે ગુપ્ત) 'ચકાસણી કેસ' માટે ચકાસે છે. સામાન્ય રીતે, સ્પર્ધાઓમાં ''બધા-અથવા-એકે નહી ગુણ-પ્રણાલિ'' હોય છે, એટલે કે કોઈ ઉકેલ તો જ &quot;સ્વીકાર&quot; થાય છે જો તે જજ દ્વારા ચલાવતાં બધા જ test કેસમાં સાચો ઉત્તર આપે, અન્યથા તે ઉકેલ ખોટો ગણાય છે. પરંતુ, કેટલીક સ્પર્ધાઓમાં આંશિક ગુણ માન્ય હોય છે, જેના માટે પાસ કરેલ test કેસની સંખ્યા, પરિણામોની ગુણવત્તા, અથવા અન્ય કોઈ ખાસ માપદંડ હોય છે. કેટલીક સ્પર્ધાઓમાં સ્પર્ધકે માત્ર આપેલ ઈનપુટ માહિતીને અનુરૂપ આઉટ્પુટ માહિતી આપવાની હોય છે, જેમાં જજ માત્ર આઉટ્પુટ માહિતી જ ચકાસે છે.

== નોંધપાત્ર સ્પર્ધાઓ ==
સ્પર્ધાઓ બે પ્રકારની હોય છે: ટૂંકાગાળાની અને લાંબાગાળાની. ટુંકા ગાળાની સ્પર્ધાઓનો પ્રત્યેક રાઉન્ડ ૧-૩ કલાકનો હોય છે. લાંબા ગાળાની સ્પર્ધાઓ થોડા દિવસોથી માંડીને થોડા મહિનાઓ સુધી ચાલતી હોય છે.

=== ટુંકા ગાળાની સ્પર્ધાઓ ===
* ACM ICPC - વિશ્વની સૌથી જૂની સ્પર્ધાઓમાંની એક, જે કૉલેજના વિદ્યાર્થીઓના માટે હોય છે, અને તેમાં ૩ના ગ્રુપમાં ભાગ લઇ શકાય છે. આ સ્પર્ધાની પુરસ્કર્તા IBM કંપની છે.
* ACSL -  માધ્યમિક કે ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળાના વિદ્યાર્થીઓ માટેની કમ્પ્યુટર વિજ્ઞાન સ્પર્ધા, જેમાં લેખિત અને પ્રોગ્રામિંગ વિભાગો હોય છે.
* CodeChef Cook-Off&lt;ref name=&quot;codechef.com&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.codechef.com/contests &quot;COMPETE - CodeChef&quot;]. ''codechef.com''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. &lt;/span&gt;&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; - ACM ICPC જેવી પ્રોગ્રામીંગ સ્પર્ધા, જે દર મહિનાના છેલ્લેથી બીજા રવિવારે હોય છે.
* CodeChef LunchTime&lt;ref name=&quot;codechef.com&quot;/&gt; - એક જુનિયર પ્રોગ્રામિંગ શ્રેણી (સ્પર્ધા) જે દર મહિનાના છેલ્લા રવિવારે હોય છે, જે માધ્યમિક કે ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળાના વિદ્યાર્થીઓ માટે હોય છે.
* CodeChef SnackDown&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://snackdown.codechef.com &quot;Snackdown Home - CodeChef&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160412022811/http://snackdown.codechef.com/ |date=2016-04-12 }}. ''codechef.com''.&lt;/cite&gt;&lt;span class=&quot;Z3988&quot; title=&quot;ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3ACompetitive+programming&amp;rft.atitle=Snackdown+Home+-+CodeChef&amp;rft.genre=unknown&amp;rft_id=http%3A%2F%2Fsnackdown.codechef.com&amp;rft.jtitle=codechef.com&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/ref&gt; - CodeChef દ્વારા યોજાતી વાર્ષિક બહુ-રાઉન્ડ, વૈશ્વિક પ્રોગ્રામિંગ સ્પર્ધા
* Facebook Hacker Cup - 2011થી યોજાતી વાર્ષિક સ્પર્ધા, જેની યોજનાર અને પુરસ્કર્તા [[ફેસબુક|Facebook કમ્પની]] છે.
* Google Code Jam - 2003થી યોજાતી સ્પર્ધા, જેનું યોજનાર અને પુરસ્કર્તા [[ગૂગલ|Google]] છે.
* HackerRank Ad Infinitum&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[https://www.hackerrank.com/infinitum &quot;Programming problems and Competitions :: HackerRank&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; - HackerRank દ્વારા આયોજિત ગણિત પ્રોગ્રામિંગ સ્પર્ધા
* HackerRank Week of Code&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.hackerrank.com/contests/w22 &quot;Programming problems and Competitions :: HackerRank&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; - HackerRank દ્વારા આયોજિત ૭ દિવસની સ્પર્ધા
* ICFP Programming Contest - 1998 થી આંતરરાષ્ટ્રીય ઉપયોગી પ્રોગ્રામીંગ સભા (the International Conference on Functional Programming) દ્વારા યોજાતી સ્પર્ધા. 
* IEEEXtreme Programming Competition - 2006 થી IEEE દ્વારા યોજાતી સ્પર્ધા
* IOI - માધ્યમિક શાળાઓના વિદ્યાર્થીઓ માટે યોજાતી સૌથી જૂની સ્પર્ધાઓમાંની એક.
* TopCoder Open - Algorithm - TopCoder દ્વારા ૨૦૦૪થી યોજાતી સ્પર્ધા.
મોટા ભાગની ઉપર્યુક્ત સ્પર્ધાઓમાં સ્પર્ધકોની સંખ્યા બહુ મોટી હોવાથી, સ્પર્ધા સામાન્ય રીતે ઘણા રાઉન્ડમાં યોજાય છે. તેમાં છેલ્લા રાઉન્ડ સિવાયના બધા જ રાઉન્ડ ઓનલાઈન હોય છે, જ્યારે છેલ્લો રાઉન્ડ ઓફલાઈન હોય છે. આમાં એક અપવાદ IEEEXtreme છે, જે એક વાર્ષિક, 24-કલાકની ઓનલાઈન સ્પર્ધા છે. IOI અને ACM ICPC ના વિજેતાઓને સ્વર્ણ, રજત અને કાંસ્ય ચંદ્રક મળે છે, જ્યારે અન્ય સ્પર્ધાઓમાં વિજેતાઓને રોકડ ઇનામ અપાય છે. વધુમાં, આવી સ્પર્ધાઓના સ્કોર ટેબલમાં ઉચ્ચ સ્થાન મેળવવાથી ઘણી સોફ્ટવેર અને ઈન્ટરનેટ કંપનીઓનું ધ્યાન આકર્ષિત કરી શકાય છે.

=== લાંબા-ગાળાની સ્પર્ધાઓ ===
* CodeChef Long Challenges&lt;ref name=&quot;codechef.com&quot;/&gt;
* Google AI Challenge
* Kaggle
* TopCoder Marathon matches

== ઓનલાઇન સ્પર્ધાઓ અને તાલીમ મેળવવાના સ્ત્રોતો ==
જગતભરના પ્રોગ્રામરોનો સમૂહ સ્પર્ધાત્મક પ્રોગ્રામિંગને સમર્પિત ઘણા ઈન્ટરનેટ-સ્રોતો (વેબ્સાઈટો) સર્જ્યા છે અને જાળવે છે. તેઓ નાના ઇનામો વાળી કે ઇનામ વિનાની છૂટક સ્પર્ધાઓ યોજે છે. વધુમાં, સ્પર્ધાત્મક પ્રોગ્રામિંગની તાલીમ માટેનો એક પ્રચલિત સ્રોત જૂના કોયડાઓનો સંગ્રહ પણ હોય છે. તેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! similarweb અનુસાર ક્રમાંક
! style=&quot;min-width:25%&quot; | નામ
! વર્ણન
! style=&quot;min-width:15%&quot; |ACM/ICPC
|-
| 5808&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.similarweb.com/website/hackerrank.com &quot;Security Screen&quot;]. ''www.similarweb.com''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. &lt;/span&gt;&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|HackerRank (હેકર-રેન્ક) 
| &quot;સૌથી વધુ સર્જનશીલ&quot; સ્પર્ધાત્મક પ્રોગ્રામિંગ વેબ્સાઈટ. તે 2012માં શરુ કરાઈ હતી, અને સંગણક વિજ્ઞાનના જૂદા જૂદા ક્ષેત્રોમાં કોયડાઓ ધરાવે છે. તે વાર્ષિક Codesprints પણ યોજે છે, જેનાથી પ્રોગ્રામરો સીધા સીલીકોન વેલીની નવ-પ્રારંભ કંપનીઓ (સ્ટાર્ટ-અપ) સાથે જોડાઈ શકે.
| {{URL|hackerrank.com}}
|-
| 12181&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[https://www.similarweb.com/website/geeksforgeeks.org &quot;Security Screen&quot;]. ''www.similarweb.com''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. &lt;/span&gt;&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|GeeksforGeeks (ગીક્સ ફોર ગીક્સ) 
| લેખો અને મહાવરા માટે પ્લેટફોર્મ ધરાવતી એક વેબસાઈટ. આ સાઈટ મુખ્યત્વે પ્રોગ્રામિંગ મૌખિક પરીક્ષા(ઇન્ટરવ્યુ)ની તૈયારી માટે છે. તે 2009માં શરુ થઇ હતી અને તેમાં સ્પર્ધાત્મક પ્રોગ્રામિંગ પ્લેટફોર્મ 2015 માં શરુ કરાયું હતું.
| {{URL|geeksforgeeks.org}}
|-
| 17667&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.similarweb.com/website/codeforces.com &quot;Security Screen&quot;]. ''www.similarweb.com''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. &lt;/span&gt;&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|Codeforces (કોડ-ફોર્સીસ) 
| રશિયન સ્ત્રોત, સરતોવ રાજ્ય વિદ્યાપીઠ (Saratov State University) દ્વારા સંચાલિત, જે નિયમિત રીતે (દર અઠવાડિયે ૨ વખત) ટૂકી સ્પર્ધાઓ પૂરી પાડે છે. વિશેષ ખૂબીઓ: અન્ય સ્પર્ધકોના ઉકેલોની સત્યતા &quot;કોડીંગ સમયે&quot; ચકાસી શકાય, આભાસી સ્પર્ધાઓ, તાલીમ  વગેરે.
| {{URL|codeforces.com}}
|-
| 27074&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.similarweb.com/website/codechef.com &quot;Security Screen&quot;]. ''www.similarweb.com''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. &lt;/span&gt;&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|CodeChef (કોડ-શેફ) 
| Directi દ્વારા સંચાલિત, જે એક 10-દિવસ-લાંબી સ્પર્ધા અને ૨ ટૂંકી સ્પર્ધાઓ દર મહીને યોજે છે (એક IOI જેવી અને બીજી ACM ICPC જેવી), અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને મફતમાં સ્પર્ધા યોજવાનું પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડે છે. લાંબી સ્પર્ધાના ટોપ બે વિજેતાઓને રોકડ ઇનામ જ્યારે વૈશ્વિક ટોપ ૧૦ ને ટીશર્ટ અપાય છે.   
| {{Url|www.codechef.com}}
|-
| 28109&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.similarweb.com/website/topcoder.com &quot;Security Screen&quot;]. ''www.similarweb.com''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. &lt;/span&gt;&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|TopCoder (ટોપ-કોડર) 
| અમેરિકાનો સ્ત્રોત અને કમ્પની, જે સ્પર્ધાઓ યોજે છે અને free-lance નોકરી તરીકે ઔદ્યોગિક પ્રશ્નો પણ પૂરા પાડે છે; તે ડઝનો ટૂકી સ્પર્ધાઓ અને ઘણી લાંબી (&quot;મેરાથોન&quot;) સ્પર્ધાઓ દર વર્ષે યોજે છે. ખાસ ખૂબીઓ - અન્ય સ્પર્ધકોના ઉકેલોની સત્યતા કોડીંગ પછી અને અંતિમ સ્વયંસંચાલિત ચકાસણી (ચેલેન્જ ફેઝ) પૂર્વે ચકાસી શકાય.
| {{URL|www.topcoder.com }}
|-
| 31587&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.similarweb.com/website/projecteuler.net &quot;Security Screen&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151020195741/http://www.similarweb.com/website/projecteuler.net |date=2015-10-20 }}. ''www.similarweb.com''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. &lt;/span&gt;&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|Project Euler (પ્રોજેક્ટ યુલર) 
| ગણતરીવાળા ગણિત કોયડાઓનો મોટો સંગ્રહ (એટલે કે પ્રોગ્રામિંગ સાથે સીધું જ સંલગ્ન નથી, પણ ઘણે ભાગે પ્રોગ્રામિંગની જરૂર પડે છે).
|{{URL|projecteuler.net}}
|-
| 37853&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.similarweb.com/website/codingame.com &quot;Security Screen&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160918203421/https://www.similarweb.com/website/codingame.com |date=2016-09-18 }}. ''www.similarweb.com''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. &lt;/span&gt;&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
| CodinGame&amp;nbsp;([[:fr:CodinGame|fr]]
[[શ્રેણી:કોમ્પ્યુટર]]
) (કોડીન્ગેમ)
| કોયડાઓ (વધતી જટિલતાવાળા), કોડ ગોલ્ફ. નિયમિત રીતે ઓનલાઈન સ્પર્ધાઓ યોજે છે (કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તાના પ્રશ્નો, ઇષ્ટતમ બનાવવાના (ઓપ્ટીમાઈઝેશનના) પ્રશ્નો)
| {{Url|www.codingame.com}}
|-
| 32843&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.similarweb.com/website/hackerearth.com &quot;Security Screen&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117030233/http://www.similarweb.com/website/hackerearth.com |date=2015-11-17 }}. ''www.similarweb.com''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. &lt;/span&gt;&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|HackerEarth (હેકર-અર્થ) 
| [[બેંગલોર|Bangalore]], [[ભારત|India]] સ્થિત કંપની જે ઓનલાઈન સ્પર્ધા જેવું વાતાવરણ, નોકરીએ રાખવાની કસોટી માટેના હેતુથી પૂરું પાડે છે. 
| {{Url|www.hackerearth.com}}
|-
| 45824&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.similarweb.com/website/spoj.com &quot;Security Screen&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151211092637/http://www.similarweb.com/website/spoj.com |date=2015-12-11 }}. ''www.similarweb.com''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. &lt;/span&gt;&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|SPOJ (સ્પોજ)
|પોલેન્ડની ઓનલાઈન જજ પ્રણાલિ જે તાલીમ માટે ઘણા પ્રશ્નો પૂરા પાડે છે, અને અન્ય આયોજકોને તેમની પ્રોગ્રામિંગ સ્પર્ધા યોજવા માટે આધાર પૂરો પાડે છે.
|{{URL|www.spoj.com}}
|-
| 49763&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.similarweb.com/website/poj.org &quot;Security Screen&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160602140028/https://www.similarweb.com/website/poj.org |date=2016-06-02 }}. ''www.similarweb.com''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. &lt;/span&gt;&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|POJ (પોજ)
|ACM/ICPC માટે પેકિંગ વિશ્વવિદ્યાલય (Peking University)નું ઓનલાઈન જજ, જે Ying Fuchen, Xu Pengcheng અને Xie Di એ બનાવ્યું હતું. 3,055 કોયડાઓ ધરાવે છે.
|{{URL|www.poj.org}}
|-
| 125102
|UVa Online Judge (યુવા ઓનલાઈન જજ) 
| મહાવરા માટે ૩૫૦૦+ કોયડા ધરાવે છે. નિયમિત રીતે ઓનલાઈન સ્પર્ધાઓ યોજે છે.
| {{URL|uva.onlinejudge.org}}
|-
| 172157
|Coderbyte (કોડર-બાઈટ) 
| પ્રોગ્રામિંગ કોયડા ધરાવે છે, જે તમે એક ઓનલાઈન એડિટરમાં ૯ પ્રોગ્રામિંગ ભાષાઓમાંથી કોઈ એકમાં લખી શકો. એ ઉપરાંત અલગોરિધમ ના શૈક્ષણિક વિડીઓ, પ્રાથમિક JavaScript કોર્ષ, વિડીઓ ટુટોરીયલ્સ, અને નોકરી માટેની મૌખિક કસોટીની તૈયારી કરવાના મટીરીયલ.
| {{URL|www.coderbyte.com}}
|}

== આ પણ જૂઓ: ==
* કોડ ગોલ્ફ

== References ==
&lt;div class=&quot;reflist&quot; style=&quot; list-style-type: decimal;&quot;&gt;
&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

== બાહ્ય કડીઓ ==
; સ્પર્ધાઓ યોજવા માટે મુક્ત-સ્ત્રોત સોફ્ટવેર
* [https://github.com/cms-dev/cms Contest Management System] Open-source tool in Python to run and manage a programming contest on a server IOI 2012 and IOI 2013.</text>
      <sha1>dfnotqkjeqhigytlmtn1de6durvsig5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Kartik Devdhawala</title>
    <ns>3</ns>
    <id>106001</id>
    <revision>
      <id>903401</id>
      <parentid>883221</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T13:17:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43346-40</username>
        <id>88503</id>
      </contributor>
      <comment>I am the real Kartik Devdhawala. I lost access to this account. Blanking and adding NOINDEX for my real-life privacy. Please do not revert.</comment>
      <origin>903401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11" sha1="4dk4zevx7zb4mh95uavtx21at6jgovp" xml:space="preserve">__NOINDEX__</text>
      <sha1>4dk4zevx7zb4mh95uavtx21at6jgovp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>વિહંગ એ. નાઈક</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123464</id>
    <revision>
      <id>903402</id>
      <parentid>901112</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T13:20:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15794" sha1="tpk4sao7d3ey06j4xvmv6wa4a8do1wh" xml:space="preserve">{{માહિતીચોકઠું લેખક
| name = વિહંગ એ. નાઈક.
| image = 
| caption = 
| birth_date = ૨ સપ્ટેમ્બર ૧૯૬૯
| birth_place = [[સુરત]], [[ગુજરાત]], [[ભારત]]
| education = 
| alma_mater = મહારાજા સયાજીરાવ યુનિવર્સિટી
| nationality = ભારતીય
| language = [[અંગ્રેજી ભાષા|અંગ્રેજી]], [[ગુજરાતી ભાષા|ગુજરાતી]]
| occupation = કવિ, અનુવાદક, અધ્યાપક
| awards = લિમ્કા બૂક ઑફ રેકોર્ડ, ૨૦૧૬
| notableworks = {{Unbulleted list
 |''સીટી ટાઈમ્સ ઍન્ડ અધર પોએમ્સ''
 |''જીવનગીત''
 |''મેકીંગ અ પોએમ''
}}
| signature = 
}}
'''વિહંગ એ. નાઈક''' અથવા '''વિહંગ અશોકભાઇ નાઈક''' (૨ સપ્ટેમ્બર ૧૯૬૯)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/SASearchSystem/sauser/writerinfo.jsp?wrids=4061|title=Sahitya Akademi : Who's Who of Indian Writers|website=Sahitya Akademi|publisher=Sahitya Akademi|archive-url = https://web.archive.org/web/20151208093136/http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/SASearchSystem/sauser/writerinfo.jsp?wrids=4061|archive-date=8 December 2015|access-date= 24 March 2019}}&lt;/ref&gt; એ [[ગુજરાત]], ભારતના આધુનિક દ્વિભાષી કવિ છે. તેમણે અંગ્રેજી અને ગુજરાતીમાં કવિતાસંગ્રહો લખ્યા છે, તેમજ ગુજરાતીમાંથી અંગ્રેજીમાં અનુવાદ કર્યા છે.&lt;ref name=&quot;Vihang A. Naik&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=mAY2Ja6t6eAC&amp;pg=PA1134|title=International Who's Who in Poetry 2005|last=Europa Publications|date=2004-08-02|publisher=Europa Publications, 2005|isbn=9781135355197}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Vihang A. Naik - The Poet&quot;&gt;{{Cite web|url=http://researchscholar.co.in/downloads/35-dr-jitendra-arolia.pdf|title=Kaleidoscopic Vision in the Vihang Naik's Poetry|last=Research Scholar|publisher=ResearchScholar, May 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;About Vihang A. Naik&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.magnuspublishing.com/thecontext/2349-4948-57.pdf|title=Reflective and Aesthetic Landscapes: The Poetry of Vihang A. Naik|last=Magnus Publishing|publisher=Magnus Publishing, April 2015|access-date=2021-02-08|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304040041/http://www.magnuspublishing.com/thecontext/2349-4948-57.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Vihang A. Naik - News&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.akilanews.com/30112014/nri-news/1417281704-6753|title=Vihang A. Naik|last=AkilaNews|publisher=Akila News|access-date=2021-02-08|archive-date=2017-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20170614210328/http://www.akilanews.com/30112014/nri-news/1417281704-6753|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Vihang A. Naik on MeriNews&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.merinews.com/article/vihang-anaik-a-versatile-poet-with-compassion/15870772.shtml|title=Vihang A. Naik, a versatile poet with compassion|last=Dr. Ratan Bhattacharjee|publisher=Meri News|access-date=2021-02-08|archive-date=2017-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20170620144541/http://www.merinews.com/article/vihang-anaik-a-versatile-poet-with-compassion/15870772.shtml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== જીવનચરિત્ર ==
વિહંગ એ. નાઈકનો&lt;ref name=&quot;Vihang A. Naik - Books&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.the-criterion.com/V3/n4/VishwanathBite.pdf|title=Vihang A. Naik - Books|last=Criterion|publisher=Criterion}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Vihang A. Naik - City Times and Other Poems&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.spectralhues.com/press-release/2014/11/vihang-a-naik-new-book-city-times-poems-receives-rave-reviews|title=Vihang A. Naik's City Times and Other Poems|last=SpectralHues|date=2014-11-08|publisher=Spectralhues}}{{Dead link|date=મે 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; જન્મ [[સપ્ટેમ્બર ૨|૨ સપ્ટેમ્બર]], ૧૯૬૯ ના દિવસે ગુજરાતના [[સુરત]]માં એક [[ગુજરાતી ભાષા|ગુજરાતી]] પરિવારમાં થયો હતો. [[સુરત|સુરતથી]] તેઓ વડોદરા, [[અમદાવાદ]] અને ગુજરાતની બહારના અન્ય શહેરોમાં ફર્યા. તેમણે [[વડોદરા]]ની સ્થાનિક શાળામાંથી મેટ્રિક, વડોદરાની [[મહારાજા સયાજીરાવ વિશ્વવિદ્યાલય]]માંથી અંગ્રેજી સાહિત્ય અને તત્ત્વજ્ઞાન સાથે બી.એ. અને અંગ્રેજી સાહિત્યમાં સ્નાતકની પદવી મેળવી. તેમણે [[ઉત્તર ગુજરાત]]ની વિવિધ કૉલેજોમાં [[અંગ્રેજી ભાષા|અંગ્રેજી]] શીખવ્યું. ૨૦૧૯માં તેઓ નિવૃત્ત થયા.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thestatesman.com/inspiration-hub/minimalist-poet-vihang-naik-marvels-us-with-his-making-a-poem-1502843635.html|title=&quot;Minimalist Poet&quot; Vihang Naik marvels us with his making a poem|website=thestatesman.com|publisher=thestatesman.com|access-date= 13 February 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://photogallery.indiatimes.com/celebs/music/know-more-about-the-vibrant-indian-poet-vihang-a-naik/articleshow/73906372.cms|title=Know more about the vibrant Indian poet Vihang A Naik|website=indiatimes.com|publisher=indiatimes.com|access-date= 13 February 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/limca-book-record-holder-vihang-naik-got-awarded-best-poetry-konark-lit-fest-2019-his-latest-812092|title=Limca book of Record holder Vihang A. Naik got Awarded for Best Poetry in Konark Lit Fest 2019, his latest book &quot; Making a poem&quot; got warm Literary welcome|website=ibtimes.co.in|publisher=ibtimes.co.in|access-date= 13 February 2020}}&lt;/ref&gt;

વિહંગ નાઈકે તેમના પોતાના ગુજરાતી કવિતાસંગ્રહ &quot;''જીવનગીત''&quot;નો અંગ્રેજીમાં અનુવાદ કર્યો છે.&lt;ref name=&quot;Vihang A. Naik - Translation of his own book&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.scilet.in/download/KB/KB20.pdf|title=Kavya Bharati|last=Scilet|publisher=Scilet|access-date=2021-02-08|archive-date=2020-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200921102252/http://www.scilet.in/download/KB/KB20.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehaikufoundation.org/poet-details/?IDclient=2416|title=Poet Profile, Vihang A. Naik|website=thehaikufoundation.org|publisher=thehaikufoundation.org|access-date= 18 October 2018}}&lt;/ref&gt; તેમની કવિતા વિવિધ કાવ્યસંગ્રહો, સાહિત્યિક સામયિક અને છાપાઓમાં છપાઈ છે જેમ કે ''એન્થોલોજી ઑફ કન્ટેમ્પરરી ઇન્ડીઅન પોએટ્રી,''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://bigbridge.org/BB17/poetry/indianpoetryanthology/Vihang_A_Naik.html|title=Anthology of Contemporary Indian Poetry|publisher=BigBridge.Org|access-date=9 June 2016|archive-date=19 નવેમ્બર 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181119025235/http://bigbridge.org/BB17/poetry/indianpoetryanthology/Vihang_A_Naik.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ''ધ ડાન્સ ઑફ ધ પીકોક'',&lt;ref name=&quot;brook&quot;&gt;{{Cite news|last=Grove|first=Richard|title=The Dance of the Peacock:An Anthology of English Poetry from India|url=http://hiddenbrookpress.com/Book-Indo-EnglishPoetry.html|access-date=5 January 2015|publisher=Hidden Brook Press, Canada|archive-date=29 સપ્ટેમ્બર 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180929050126/http://hiddenbrookpress.com/Book-Indo-EnglishPoetry.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;press&quot;&gt;{{Cite web|url=http://hiddenbrookpress.com/|title=Hidden Brook Press|last=Press|first=Hidden Brook|publisher=Hidden Brook Press|access-date=5 January 2015|archive-date=17 ડિસેમ્બર 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141217053047/http://hiddenbrookpress.com/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ''ધ ઇન્ડીઅન પી.ઇ.એન.'' ''ધ જર્નલ'' ''ઑફ'' પોએટ્રી સોસાયટી ''(ઇન્ડીઆ)'', ''જર્નલ ઑફ લીટરેચર અને એસ્થેટીક્સ ઇન્ડીઅન લીટારેચર,'' ધ ''બ્રાઉન ક્રિટિક'', ''પોએટ્રી'' ''ચેઈન'', ''કાવ્ય ભારતી'', ''ધ જર્નલ ઓફ ઇન્ડીઅન રાઈટીંગ ઈન ઈંગ્લીશ'', ''કોલ્ડનૂન: ટ્રાવેલ પોએટીક્સ'', ''મ્યુઝ'' ઇન્ડીઆ વગેરે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.museindia.com/regularcontent.asp?issid=69&amp;id=6831|title=Vihang A Naik: In Conversation with Ajit Kumar|date=Sep–Oct 2016|website=Muse India|issn=0975-1815|access-date=18 November 2016|archive-date=18 નવેમ્બર 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118165132/http://www.museindia.com/regularcontent.asp?issid=69&amp;id=6831|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Vihang A Naik in other literary journals and Magazines&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.langlit.org/files/bookreviews/3.Book%20REVIEW%20Vihang%20A%20Naik.pdf|title=Vihang A Naik's City Times and Other Poems|last=LangLit|publisher=LangLit - An International Peer-Reviewed Open Access Journal|access-date=2021-02-08|archive-date=2016-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160824201900/http://www.langlit.org/files/bookreviews/3.Book%20REVIEW%20Vihang%20A%20Naik.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== એવોર્ડ ==
૨૦૧૬ માં તેમને તેમના કાવ્યસંગ્રહ ''સિટી ટાઇમ્સ અને અન્ય કવિતાઓ''  તેમ જ, &quot;સેલ્ફ પોટ્રેટ&quot;  જે ફક્ત પાંચ  ખાલી પૃષ્ઠો પર બનેલી હતી તેને લિમ્કા બૂક ઑફ રેકોર્ડસમાં સ્થાન મળ્યું.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://theasianchronicle.com/poetry-is-fusion-of-thought-and-feeling-says-eminent-poet-vihang-a-naik/|title=Poetry is Fusion of Thought and Feeling Says Eminent Poet Vihang A. Naik|website=theasianchronicle.com|publisher=theasianchronicle.com|access-date=13 February 2020}}{{Dead link|date=સપ્ટેમ્બર 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dailypioneer.com/2019/state-editions/poetry-independent-of-geographical-quotient--naik.html|title=Poetry independent of geographical quotient: Naik|website=dailypioneer.com|publisher=dailypioneer.com|access-date=13 February 2020|archive-date=13 ફેબ્રુઆરી 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213114650/https://www.dailypioneer.com/2019/state-editions/poetry-independent-of-geographical-quotient--naik.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.unionpedia.org/i/Limca_Book_of_Records|title=Limca Book of Records, V - Vihang A. Naik|website=en.unionpedia.org|publisher=en.unionpedia.org|access-date=17 October 2018|archive-date=17 ઑક્ટોબર 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181017001815/https://en.unionpedia.org/i/Limca_Book_of_Records|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ગ્રંથસૂચિ ==
* ''સિટી ટાઇમ્સ અને અધર પોએમ્સ'' સૌ પ્રથમ રાઈટર્સ વર્કશોપ, [[કોલકાતા|કલકતા]] દ્વારા પ્રકાશિત; ૧૯૯૩.&lt;ref name=&quot;Vihang A Naik's Book - City Times and Other Poems&quot;&gt;{{Cite book|title=Vihang A. Naik's Book - City Times and Other Poems|last=Vihang A Naik|publisher=Dr.Sachin Ketkar reviewed at Worldcat.Org, OCLC Number:32209677|oclc=32209677}}&lt;/ref&gt;
* ઈન્ડિઆલોગ પબ્લિકેશન્સ પ્રા. લિ., નવી દિલ્હી, ૨૦૧૦ દ્વારા પ્રકાશિત ''પોએમ મનિફેસ્ટો (નવી અને પસંદગીની કવિતાઓ)''.&lt;ref name=&quot;Vihang A Naik's Book - Poetry Manifesto&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.literarycognizance.com/pdf/Issue02/Review/1_Review_Handibag_YS.pdf|title=Vihang A. Naik's Book - Poetry Manifesto|last=Vihang A Naik|publisher=Literary Cognizance|access-date=2021-02-08|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304041136/http://www.literarycognizance.com/pdf/Issue02/Review/1_Review_Handibag_YS.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* ''મેકિંગ એ પોએમ'' (એલાઇડ પબ્લિશર્સ, [[મુંબઈ]], ૨૦૦૪) &lt;ref name=&quot;Vihang A. Naik - Making A Poem&quot;&gt;{{Cite journal|last=Prime|first=Patricia|date=July–August 2006|title=''Making a Poem'' by Vihang Naik, Review by: Patricia Prime|journal=[[Indian Literature (journal)|Indian Literature]]|location=New Delhi|publisher=[[Sahitya Akademi]]|volume=50|pages=191–193|jstor=23346451}}&lt;/ref&gt;
* ''જીવનગીત'' (ગુજરાતી કાવ્ય), નવભારત સાહિત્ય મંદિર, [[અમદાવાદ]], (૨૦૦૧) દ્વારા પ્રકાશિત.

=== પૂરક વાચન ===
* ગૌતમ કર્મકર, ''વિહંગ એ. નાઇકની કવિતા: નવી સાહિત્યિક પરિમાણો'' (ઓથરપ્રેસ, નવી દિલ્હી, ૨૦૧૮)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://drive.google.com/file/d/1fuMCzlJfcR8PgTs9gEKkwbCGpFGPaZSx/view|title=The Poetry of Vihang A. Naik: New Literary Dimensions Review|website=langlit.org|publisher=LangLit, India|access-date= 10 February 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://pintersociety.com/wp-content/uploads/2019/03/Book-Review-Mysti-S.-Milwee.pdf|title=The Poetry of Vihang A. Naik - New Literary Dimensions|website=pintersociety.com|publisher=Lapis Lazuli : An International Literary Journal|access-date=22 March 2019|archive-date=22 માર્ચ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190322033947/http://pintersociety.com/wp-content/uploads/2019/03/Book-Review-Mysti-S.-Milwee.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* સંજય પી. પાંડે, ''વિહંગ એ નાઈક: એક સ્ટડી ઑફ માઇન્ડ એન્ડ આર્ટ'' (ઓથરપ્રેસ, નવી દિલ્હી, ૨૦૧૮)

== સંદર્ભ ==
{{Reflist|30em}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
* {{Official website|http://www.vihang.org}}
* [http://www.recoursaupoeme.fr/po%C3%A8tes/vihang-naik વિહંગ એ નાયક વિશે] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170612112525/http://www.recoursaupoeme.fr/po%C3%A8tes/vihang-naik |date=2017-06-12 }}

[[શ્રેણી:ભારતીય પુરુષ કવિઓ]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ]]
[[શ્રેણી:જીવિત લોકો]]
[[શ્રેણી:૧૯૬૯માં જન્મ]]</text>
      <sha1>tpk4sao7d3ey06j4xvmv6wa4a8do1wh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Ch</title>
    <ns>3</ns>
    <id>148874</id>
    <revision>
      <id>903409</id>
      <parentid>876341</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T15:02:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adavyd</username>
        <id>30485</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Adavydએ [[સભ્યની ચર્ચા:Incall]]ને [[સભ્યની ચર્ચા:Ch]] પર ખસેડ્યું: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Incall|Incall]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Ch|Ch]]&quot;</comment>
      <origin>876341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="225" sha1="8157x096pim3k3plxvhsht8h5120rw3" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Incall}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૨૨:૪૭, ૭ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (IST)</text>
      <sha1>8157x096pim3k3plxvhsht8h5120rw3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ધ ગોડફાધર (નવલકથા)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154739</id>
    <revision>
      <id>903407</id>
      <parentid>903346</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T14:52:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vitoxt</username>
        <id>88505</id>
      </contributor>
      <comment>/* ગુજરાતી અનુવાદ અને પ્રકાશન */</comment>
      <origin>903407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31776" sha1="nrfsw2w22hti4lm2y5ne6vttt5n10fp" xml:space="preserve">{{Infobox book
| name          = ધ ગોડફાધર
| title_orig    = ધ ગોડફાધર
| image         = 
| caption       = 
| author        = [[મારીયો પુઝો]]
| country       = અમેરિકા
| language      = [[અંગ્રેજી]]
| genre         = ક્રાઇમ ફિક્શન
| publisher     = જી પી પુટનામ્સ સન્સ
| pub_date      = ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯
| pages         = 446
| isbn          = 978-0-399-10341-4
}}

'''ધ ગોડફાધર''' ({{lang-en|The Godfather}}) એ અમેરિકન લેખક મારીયો પુઝો દ્વારા લખાયેલી એક અત્યંત પ્રખ્યાત ગુનાહિત નવલકથા છે. આ પુસ્તક સૌપ્રથમ ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯ના રોજ બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. આ નવલકથા ન્યૂ યોર્ક સિટી અને લોંગ આઇલેન્ડમાં સક્રિય એક કાલ્પનિક માફિયા પરિવાર અને તેના વડા વિટો કોર્લિયોન, જેઓ 'ધ ગોડફાધર' તરીકે ઓળખાય છે, તેમની વાર્તાની વિગતવાર રજૂઆત કરે છે. આ વાર્તા મુખ્યત્વે વર્ષ ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળાને આવરી લે છે, અને તેમાં ડોન વિટો કોર્લિયોનના પ્રારંભિક બાળપણથી લઈને પુખ્ત વયના સુધીના જીવનની ભૂતકાળની વાર્તા નો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

આ પુસ્તક ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહ્યું હતું અને સમગ્ર વિશ્વમાં તેની કરોડો નકલો વેચાઈ હતી.&lt;ref&gt;&quot;The New York Times Best Seller List - 1969&quot; (PDF). Hawes Publications.&lt;/ref&gt;

== પૃષ્ઠભૂમિ અને કથાવસ્તુ ==
વાર્તા ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ દરમિયાન અમેરિકાના ન્યૂયોર્ક સિટીમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારોના પરસ્પર સંઘર્ષ પર આધારિત છે. વાર્તાના કેન્દ્રમાં ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પારિવારિક મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે. જ્યારે અન્ય પરિવારો માદક પદાર્થોના વ્યાપારમાં જોડાવા દબાણ કરે છે, ત્યારે ડોન વિટો તેનો ઇનકાર કરે છે, જેના કારણે ગેંગ-વોર શરૂ થાય છે.

વાર્તાનો મુખ્ય ભાગ ડોનના નાના પુત્ર, માઈકલ કોર્લિયોનની આસપાસ ફરે છે. માઈકલ બીજા વિશ્વયુદ્ધનો હીરો છે અને શરૂઆતમાં પોતાના પરિવારના ગેરકાયદેસર ધંધાઓથી દૂર રહેવા માંગે છે. પરંતુ પિતા પર થયેલા જીવલેણ હુમલા અને મોટા ભાઈ સોની કોર્લિયોનની હત્યા બાદ, સંજોગોવશાત માઈકલ પરિવારની જવાબદારી સ્વીકારે છે અને ક્રૂરતાપૂર્વક તમામ વિરોધીઓનો સફાયો કરીને નવો ડોન બનવા તરફ આગળ વધે છે.
== પાત્રો ==
=== મુખ્ય પાત્રો ===
* '''વિટો કોર્લિયોન''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંથી એક એવા કોર્લિયોન પરિવારના વડા, કાર્મેલાના પતિ, તેમજ સોની, માઈકલ, ફ્રેડો અને કોનીના પિતા તથા ટોમ હેગનના દત્તક પિતા.
* '''માઈકલ કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનનો નાનો પુત્ર, જે સોની અને ફ્રેડોનો નાનો ભાઈ તેમજ કોનીનો મોટો ભાઈ છે, અને આગળ જતાં કોર્લિયોન માફિયા પરિવારનો ઉત્તરાધિકારી બને છે.
* '''સોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનના સૌથી મોટા, ઉતાવળિયા અને આક્રમક પુત્ર તેમજ ફ્રેડો, માઈકલ અને કોનીના મોટા ભાઈ.
* '''ફ્રેડો કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનના વચલા અને નબળા પુત્ર, જે સોનીના નાના ભાઈ તેમજ માઈકલ અને કોનીના મોટા ભાઈ છે.
* '''ટોમ હેગન''' – ડોન વિટોના દત્તક પુત્ર તેમજ કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય સલાહકાર અને વકીલ.

=== સહાયક પાત્રો ===
* '''કાર્મેલા &quot;મામા&quot; કોર્લિયોન''' – ડોન વિટોની પત્ની અને સોની, માઈકલ, ફ્રેડો તથા કોનીની માતા.
* '''કે આદમ્સ''' – માઈકલ કોર્લિયોનની ગર્લફ્રેન્ડ અને પાછળથી તેની બીજી પત્ની.
* '''કોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનની એકમાત્ર પુત્રી તથા સોની, ફ્રેડો અને માઇકલની સૌથી નાની બહેન, જેના લગ્નથી વાર્તાની શરૂઆત થાય છે.
* '''કાર્લો રિઝી''' – કોનીનો પતિ, જે પાછળથી કોર્લિયોન પરિવાર સાથે ગદ્દારી કરે છે.
* '''પીટર ક્લેમેન્ઝા''' – કોર્લિયોન પરિવારના વફાદાર કેપોરેજીમ અને ડોન વિટો ના જૂના મિત્ર.
* '''સાલવ્ટોરે  સાલ ટેસિયો''' – કોર્લિયોન પરિવારના અન્ય એક વફાદાર કેપોરેજીમ, જે પાછળથી ડોન વિટોના મૃત્યુ પછી દુશ્મનો સાથે હાથ મિલાવે છે.
* '''લુકા બ્રાસી''' – ડોન વિટો કોર્લિયોનનો સૌથી વફાદાર, ક્રૂર અને ડરામણો શૂટર, જેને સોલોઝો અને તાતાગ્લિયા પરિવાર પ્લાનપૂર્વક ગળું દબાવીને મારી નાખે છે.
* '''જોની ફોન્ટેન''' – ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર અને પ્રખ્યાત હોલીવુડ ગાયક તેમજ સુપરસ્ટાર અભિનેતા.
* '''ડોન ટોમાસિનો''' – સિસિલીમાં કોર્લિયોન પરિવારના જૂના મિત્ર, જે માઇકલ જ્યારે સિસિલી ભાગી જાય છે ત્યારે તેને આશરો આપે છે.
* '''ડોન ચિચિયો''' – સિસિલીનો ક્રૂર માફિયા બોસ, જેની વિટો કોર્લિયોન હત્યા કરીને તેના પરિવાર (માતા, પિતા, અને મોટા ભાઈ) ની હત્યા નો બદલો લે છે.
* '''ડોન ફેનુચી''' – ન્યૂયોર્કના લિટલ ઇટાલી વિસ્તારનો બ્લેકમેલર અને ગુંડો, જેની હત્યા કરીને વિટો કોર્લિયોન પાવરફુલ બને છે.
* '''મો ગ્રીન''' – લાસ વેગાસનો મોટો કેસિનો માલિક, જે કોર્લિયોન પરિવારને કેસિનો વેચવાની ના પાડે છે.
* '''કેપ્ટન માર્ક મેકક્લસ્કી''' – ન્યૂયોર્ક પોલીસનો ભ્રષ્ટ કેપ્ટન, જે સોલોઝો પાસેથી મોટી લાંચ લઈને કોર્લિયોન પરિવાર વિરુદ્ધ કામ કરે છે. તે હોસ્પિટલમાંથી ડોન વિટોના સુરક્ષા ગાર્ડ્સને હટાવીને દુશ્મનો માટે રસ્તો સાફ કરી આપે છે અને ત્યાં પહોંચેલા માઇકલને પકડીને મોઢા પર જોરદાર થપ્પડ મારે છે. આ અપમાન અને પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે આગળ જતાં માઇકલ બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં મીટિંગ દરમિયાન તેની સોલોઝો સાથે હત્યા કરી નાખે છે.
* '''વર્જિલ સોલોઝો''' – 'ધ ટર્ક' તરીકે ઓળખાતો હેરોઇનનો સ્મગલર, જે ડોન વિટો પર જીવલેણ હુમલો કરાવે છે. જેના બદલામાં મિટિંગ દરમિયાન બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં માઇકલ કોર્લિયોન પોતાના પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે સોલોઝો અને કેપ્ટન મેકક્લસ્કી બંનેની ગોળી મારીને હત્યા કરી નાખે છે. 
* '''એપોલોનિયા વિટેલી''' – સિસિલીની એક અત્યંત સુંદર સ્થાનિક યુવતી, જેની સાથે માઇકલ સિસિલી પ્રવાસ દરમિયાન પ્રેમમાં પડે છે અને લગ્ન કરે છે. જો કે, કોર્લિયોન પરિવારનો એક બોડીગાર્ડ ગદ્દારી કરે છે અને માઇકલને મારવા માટે કારમાં બોમ્બ ફિટ કરી દે છે, જેમાં માઇકલની જગ્યાએ એપોલોનિયા જેવી કાર ચાલુ કરે છે કે તરત જ બોમ્બ બ્લાસ્ટ થતાં તેનું કરુણ મૃત્યુ થાય છે.
* '''એમિલિયો બર્ઝિની''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંથી એક એવા બર્ઝિની પરિવારના અત્યંત શક્તિશાળી વડા અને અંડરવર્લ્ડના મુખ્ય સૂત્રધાર, જે કોર્લિયોન પરિવારના સામ્રાજ્યને તોડવા માટે પડદા પાછળથી બધી ચાલ ચાલે છે.
* '''ફિલિપ તાતાગ્લિયા''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંના એક તાતાગ્લિયા પરિવારના વડા અને સોલોઝોના મુખ્ય બિઝનેસ પાર્ટનર, જે બર્ઝિની સાથે મળીને કોર્લિયોન પરિવાર વિરુદ્ધ યુદ્ધ છેડે છે.
* '''અમેરિગો બોનાસેરા''' – ન્યૂયોર્કનો એક પ્રખ્યાત શવ-સંસ્કાર કરનાર અને ડોન વિટોનો જૂનો પરિચિત, જે પોતાની પુત્રીને ન્યાય અપાવવા માટે ડોન વિટો પાસે મદદ માંગે છે અને વાર્તાના પ્રારંભ માં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

== પ્રતિભાવ ==
'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'માં રોજર જેલિનેકે લખ્યું હતું કે આ પુસ્તક &quot;અતિશય સફળ થવા માટે જ સર્જાયું હતું, અને તે માત્ર એટલા માટે નહીં કે માફિયા અત્યારે સમાચારોમાં છે. પુઝોની નવલકથા એક અદ્ભુત કલ્પના સમાન છે, જે કોઈ પણ પરિણામની ચિંતા વગર હિંસક વ્યક્તિગત સત્તાનો એક કુશળ ચિતાર રજૂ કરે છે. કોર્લિયોન 'પરિવાર'ના ભોગ બનનારા લોકો કાં તો ગુંડાઓ છે અથવા તો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારીઓ છે - એટલે કે એવા લોકો જેને વાસ્તવિક જીવનમાં તમે કે હું ક્યારેય મળવા ઈચ્છીશું નહીં. ડોન વિટો કહેતા તેમ, આ બધું માત્ર ધંધો છે, અંગત કંઈ જ નથી. પુસ્તકમાં સામાન્ય લોકોની ઝલક પણ જોવા મળતી નથી, તેથી વાચકને આ વૃદ્ધ વડા (ડોન વિટો) સિવાય અન્ય કોઈ પાત્ર પ્રત્યે સહાનુભૂતિ રાખવાની તક મળતી નથી, જેઓ પોતાના વહાલા પરિવાર માટે દુનિયાને સુરક્ષિત બનાવી રહ્યા છે.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news| location=New York| work=The New York Times| first=Roger | last=Jellinek | title=Just Business, Not Personal| date=4 March 1969}}&lt;/ref&gt; આ નવલકથા 'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'ની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને માત્ર બે વર્ષમાં જ તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ ગઈ હતી.&lt;ref&gt;{{cite web | title=&quot;The Godfather&quot; Turns 40 |work=CBS News|publisher=CBS Interactive Inc. | url=http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ | date=March 15, 2012 | access-date=July 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140717004801/http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ |archive-date=July 17, 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

આ નવલકથા પીબીએસ ની 'ધ ગ્રેટ અમેરિકન રીડ' દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી &quot;અમેરિકાના ૧૦૦ સૌથી પ્રિય પુસ્તકો&quot; ની યાદીમાં ૫૩મા ક્રમે સ્થાન પામી છે.&lt;ref&gt;[https://www.pbs.org/the-great-american-read/books/#/ The Great American Read. &quot;America’s 100 most-loved books.&quot; PBS. Retrieved 15 January 2024.]&lt;/ref&gt; યુનાઇટેડ કિંગડમ માં, વર્ષ ૨૦૦૩માં બીબીસી ની 'ધ બિગ રીડ' દ્વારા દેશના ટોચના ૨૦૦ સર્વશ્રેષ્ઠ પુસ્તકો શોધવાના હેતુથી કરાયેલા સર્વેક્ષણમાં આ નવલકથા ૯૧મા ક્રમે રહી હતી.

== ફિલ્મી રૂપાંતરણ ==
મારિયો પૂઝો જ્યારે આ નવલકથા લખી રહ્યા હતા અને પુસ્તક હજુ બજારમાં સંપૂર્ણપણે આવ્યું પણ નહોતું, ત્યારે જ લોસ એન્જલસના પ્રખ્યાત પ્રોડક્શન હાઉસ 'પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ'ની નજર આ વાર્તા પર પડી હતી. તે સમયે મારિયો પૂઝો આર્થિક સંકટમાં હોવાથી, પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સે વર્ષ ૧૯૬૭ માં પુસ્તક પૂરું થાય તે પહેલાં જ માત્ર ૧૨,૫૦૦ અમેરિકન ડોલર (આશરે ૧૦.૬ લાખ રૂપિયા) માં આ નવલકથા પરથી ફિલ્મ બનાવવાના સત્તાવાર રાઇટ્સ (હક્કો) ખરીદી લીધા હતા. જો કે, કરાર મુજબ જો ફિલ્મ બને તો પૂઝોને વધારાના ૮૦,૦૦૦ અમેરિકન ડોલર (આશરે ૬૮ લાખ રૂપિયા) આપવાનું નક્કી થયું હતું. 

ત્યારબાદ જ્યારે ૧૯૬૯માં નવલકથા બજારમાં આવી ત્યારે તેણે જબરદસ્ત વ્યાપારી સફળતા મેળવી અને સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી બેસ્ટસેલર યાદીમાં રહી હતી, જેને કારણે પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સે આ વાર્તા પરથી ભવ્ય ફિલ્મ બનાવવાનો નિર્ણય લીધો હતો. ફિલ્મ પ્રોડક્શન હાઉસે તે સમયે હૉલિવૂડમાં પ્રમાણમાં નવા અને એક નવશિક્ષિત દિગ્દર્શક તરીકે સંઘર્ષ કરી રહેલા ૨૯ વર્ષના ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલાને આ ફિલ્મનું નિર્દેશન સોંપ્યું હતું. જો કે, કોપ્પોલાએ પોતાના અદભુત વિઝન (દ્રષ્ટિકોણ) અને સૂઝબૂઝથી કામ લઈને, મારિયો પૂઝો સાથે મળીને આ ફિલ્મનું શાનદાર પટકથા (સ્ક્રીનપ્લે) લેખન કર્યું અને ફિલ્મનું ભવ્ય નિર્માણ પૂર્ણ કર્યું હતું.

આ ફિલ્મમાં હૉલિવૂડના સૌથી મહાન અને પ્રભાવશાળી અભિનેતાઓ પૈકીના એક એવા માર્લોન બ્રાન્ડોએ ડોન વિટો કોર્લિયોન ('ધ ગોડફાધર') તરીકે અને અલ પચીનોએ માઈકલ કોર્લિયોનની યાદગાર ભૂમિકા ભજવી હતી. આ ફિલ્મે દુનિયાભર માં અંદાજે ૨૬.૯ કરોડ અમેરિકન ડોલરની કમાણી કરી હતી અને તે બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ ટાઈમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ હતી. આ સાથે તે વર્ષે વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી વધુ કમાણી કરનારી પ્રથમ ફિલ્મ બની હતી. આ ફિલ્મે ત્રણ એકેડેમી એવોર્ડ (ઓસ્કાર), પાંચ ગોલ્ડન ગ્લોબ અને એક ગ્રેમી એવોર્ડ સહિત અનેક પ્રતિષ્ઠિત પુરસ્કારો જીત્યા હતા. આ ફિલ્મને વિશ્વ સિનેમાની સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મોમાં સ્થાન મળેલું છે અને તેણે વૈશ્વિક સ્તરે ગેંગસ્ટર સિનેમા માટે એક નવો બેંચમાર્ક સ્થાપિત કર્યો હતો.

આ વૈશ્વિક લોકપ્રિયતાને કારણે વૈશ્વિક સિનેમા જગતમાં તેના પરથી પ્રેરિત થઈને અનેક સત્તાવાર અને અનધિકૃત રીમેક ફિલ્મો બનાવવામાં આવી છે:

== ગુજરાતી અનુવાદ અને પ્રકાશન ==
[[File:Gujarati edition cover.jpg|thumb|ગોડફાધર ગુજરાતી એડિશન પુસ્તકનું મુખપૃષ્ઠ]]


મારિયો પુઝોની આ વિશ્વપ્રસિદ્ધ ક્રાઇમ થ્રિલર નવલકથાનો સત્તાવાર ગુજરાતી અનુવાદ જાણીતા કટારલેખક અને સાહિત્યકાર [[સૌરભ શાહ]] દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. આ અનુવાદિત પુસ્તક સૌપ્રથમ વર્ષ ૨૦૧૨-૨૦૧૩માં ગુજરાતના અમદાવાદ શહેરના અગ્રણી પ્રકાશન ગૃહ 'આર. આર. શેઠ એન્ડ કંપની' દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;[https://rrsheth.com/shop/godfather/ આર. આર. શેઠ બુક્સ: ગોડફાધર ગુજરાતી પુસ્તકની સત્તાવાર વિગત]&lt;/ref&gt;

સૌરભ શાહે મૂળ અંગ્રેજી લખાણની અમેરિકન-ઇટાલિયન માફિયા સંસ્કૃતિ, તેના વિશિષ્ટ સંવાદો અને અંડરવર્લ્ડના જટિલ વાતાવરણને ગુજરાતી ભાષાના પ્રવાહ સાથે એવી રીતે સાંકળ્યું છે કે વાચકને તે અનૂદિત હોવા છતાં એક 'મૌલિક ગુજરાતી સંસ્કરણ' જેવો આસ્વાદ આપે છે.

=== અનુવાદ પાછળ ની ઈતિહાસ અને પૃષ્ઠભૂમિ ===
અનુવાદક સૌરભ શાહે આ ક્લાસિક કૃતિ સાથેના પોતાના દાયકાઓ જૂના જોડાણ અને ઇતિહાસનો ક્રમબદ્ધ ઉલ્લેખ કર્યો છે.&lt;ref name=&quot;newspremi-hollywood&quot;&gt;{{cite news |last=શાહ |first=સૌરભ |title=હૉલિવુડ ઠીક છે પણ બૉલિવુડ-ઢોલીવુડ શું કામ? |url=https://www.newspremi.com/godfather-hollywood/ |work=ન્યૂઝપ્રેમી |date=માર્ચ ૨૦૨૨}}&lt;/ref&gt; માર્ચ ૧૯૭૨માં અમેરિકામાં રિલીઝ થયેલી 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મ ભારતમાં છેક ચાર વર્ષ પછી, એટલે કે ૧૯૭૬માં પહેલી વાર મુંબઈમાં રિલીઝ થઈ હતી. તે એ જમાનો હતો જ્યારે કૉલેજકાળ દરમિયાન તેઓ પોતાના મિત્રો સાથે કૉલેજમાં ગુટલી (ક્લાસ બંક) મારીને 'ધ ગન્સ ઑફ નેવરોન' અને 'વ્હેર ઇગલ્સ ડેર' જેવી લોકપ્રિય અને દાયકા જૂની હૉલિવૂડની ફિલ્મો જોવા જતા હતા. જો કે, વર્ષ ૧૯૭૬માં જ્યારે 'ધ ગોડફાધર' મુંબઈમાં રિલીઝ થઈ ત્યારે કોઈ કારણસર તેઓ આ ફિલ્મ થિયેટરમાં જોઈ શક્યા નહોતા અને લાંબા સમય સુધી આ નવલકથા વાંચવાનું પણ બન્યું ન હતું.

કૉલેજના પાછલા વર્ષોમાં તેઓ જેફ્રી આર્ચર, ઇરવિંગ વૉલેસ, સિડની શેલ્ડન, આર્થર હેલી અને રૉબર્ટ લુડલમ જેવા થ્રિલર સાહિત્યના પ્રખ્યાત પશ્ચિમી લેખકોના વાચક બની ચૂક્યા હતા. ત્યારબાદ, તેમણે જીવનમાં સૌપ્રથમ વાર 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મ ભાડાના વીડિયો પ્લેયર પર જોઈ હતી. સમય જતાં ફિલ્મ પ્રત્યેના અતિશય લગાવને કારણે તેમણે આ ફિલ્મની વીસીડી, ડીવીડી અને છેવટે બ્લૂ-રે આવૃત્તિઓ વસાવી હતી. આ ફિલ્મના વારંવારના અવલોકનને કારણે તેમને ફિલ્મના એકેએક સંવાદો (ડાયલોગ) ઉપરાંત કલાકારોના નાનામાં નાના હાવભાવ પણ મોઢે થઈ ગયા હતા.

તેમણે મૂળ 'ધ ગોડફાધર' નવલકથાની હાર્ડબાઉન્ડ અને પેપરબેક સહિત ત્રણેક પ્રકારની અંગ્રેજી આવૃત્તિઓ તેમજ મારિયો પૂઝો લિખિત 'ધ ગૉડફાધર પેપર્સ' અને આ વિષયના અડધો ડઝન જેટલા દમદાર ગ્રંથો, કલાકારો તથા દિગ્દર્શકો વિશેના પુસ્તકોનો ઊંડો અભ્યાસ કર્યો હતો, જે આ નવલકથાના પ્રોપર ગુજરાતી અનુવાદ માટે પાયારૂપ બન્યો હતો.

લાંબા સમય સુધી આ ફિલ્મ માત્ર નાના પડદે જોયા બાદ, માર્ચ ૨૦૨૨માં જ્યારે પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સે આ ફિલ્મના ૫૦ વર્ષ પૂરા થવા પર વિશ્વના પ્રમુખ શહેરો સહિત મુંબઈના મોટા પડદા પર તેને ફરી રિલીઝ કરી, ત્યારે મુંબઈના થિયેટર પર આ ફિલ્મ એક અઠવાડિયાના બદલે ત્રણ અઠવાડિયા સુધી હાઉસફુલ ચાલી હતી. આ પ્રસંગે અનુવાદકે પોતાના જીવનમાં પ્રથમ વખત મોટા સ્ક્રીન (થિયેટર) પર આ ફિલ્મ જોઈને તેને 'અલૌકિક અનુભવ' ગણાવ્યો હતો.

== વાસ્તવિક જીવનનો પ્રભાવ ==
આ નવલકથાનો એક મોટો ભાગ વાસ્તવિક ઘટનાઓ પર આધારિત છે, ખાસ કરીને ન્યૂ યોર્ક અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં સક્રિય માફિયા સંગઠન 'ફાઇવ ફેમિલીઝ' (પાંચ પરિવારો) નો ઇતિહાસ આ વાર્તાનો મુખ્ય આધાર છે. આ નવલકથામાં વાસ્તવિક જીવનના ગેંગસ્ટરો અને તેમના સાથીદારોના ઘણા સંદર્ભો વણી લેવામાં આવ્યા છે. ઉદાહરણ તરીકે, જોની ફોન્ટેનનું પાત્ર પ્રખ્યાત ગાયક અને અભિનેતા ફ્રેન્ક સિનાટ્રા પર આધારિત છે, જ્યારે મો ગ્રીનનું પાત્ર કુખ્યાત કેસિનો માલિક બગ્સી સિગેલ પર આધારિત છે. આ ઉપરાંત, મુખ્ય પાત્ર ડોન વિટો કોર્લિયોનનું વ્યક્તિત્વ વાસ્તવિક જીવનના અંડરવર્લ્ડ ડોન ફ્રેન્ક કોસ્ટેલો અને કાર્લો ગેમ્બિનોના પાત્રોના મિશ્રણથી તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું.

== સંદર્ભ ==
&lt;references /&gt;

[[શ્રેણી:નવલકથા]]
[[શ્રેણી:અમેરિકન નવલકથાઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૬૯ની નવલકથાઓ]]</text>
      <sha1>nrfsw2w22hti4lm2y5ne6vttt5n10fp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903421</id>
      <parentid>903407</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T11:28:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* વાસ્તવિક જીવનનો પ્રભાવ */</comment>
      <origin>903421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32903" sha1="5sqgwmcslh7em0vxmeyejoogxbn39c0" xml:space="preserve">{{Infobox book
| name          = ધ ગોડફાધર
| title_orig    = ધ ગોડફાધર
| image         = 
| caption       = 
| author        = [[મારીયો પુઝો]]
| country       = અમેરિકા
| language      = [[અંગ્રેજી]]
| genre         = ક્રાઇમ ફિક્શન
| publisher     = જી પી પુટનામ્સ સન્સ
| pub_date      = ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯
| pages         = 446
| isbn          = 978-0-399-10341-4
}}

'''ધ ગોડફાધર''' ({{lang-en|The Godfather}}) એ અમેરિકન લેખક મારીયો પુઝો દ્વારા લખાયેલી એક અત્યંત પ્રખ્યાત ગુનાહિત નવલકથા છે. આ પુસ્તક સૌપ્રથમ ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯ના રોજ બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. આ નવલકથા ન્યૂ યોર્ક સિટી અને લોંગ આઇલેન્ડમાં સક્રિય એક કાલ્પનિક માફિયા પરિવાર અને તેના વડા વિટો કોર્લિયોન, જેઓ 'ધ ગોડફાધર' તરીકે ઓળખાય છે, તેમની વાર્તાની વિગતવાર રજૂઆત કરે છે. આ વાર્તા મુખ્યત્વે વર્ષ ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળાને આવરી લે છે, અને તેમાં ડોન વિટો કોર્લિયોનના પ્રારંભિક બાળપણથી લઈને પુખ્ત વયના સુધીના જીવનની ભૂતકાળની વાર્તા નો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

આ પુસ્તક ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહ્યું હતું અને સમગ્ર વિશ્વમાં તેની કરોડો નકલો વેચાઈ હતી.&lt;ref&gt;&quot;The New York Times Best Seller List - 1969&quot; (PDF). Hawes Publications.&lt;/ref&gt;

== પૃષ્ઠભૂમિ અને કથાવસ્તુ ==
વાર્તા ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ દરમિયાન અમેરિકાના ન્યૂયોર્ક સિટીમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારોના પરસ્પર સંઘર્ષ પર આધારિત છે. વાર્તાના કેન્દ્રમાં ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પારિવારિક મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે. જ્યારે અન્ય પરિવારો માદક પદાર્થોના વ્યાપારમાં જોડાવા દબાણ કરે છે, ત્યારે ડોન વિટો તેનો ઇનકાર કરે છે, જેના કારણે ગેંગ-વોર શરૂ થાય છે.

વાર્તાનો મુખ્ય ભાગ ડોનના નાના પુત્ર, માઈકલ કોર્લિયોનની આસપાસ ફરે છે. માઈકલ બીજા વિશ્વયુદ્ધનો હીરો છે અને શરૂઆતમાં પોતાના પરિવારના ગેરકાયદેસર ધંધાઓથી દૂર રહેવા માંગે છે. પરંતુ પિતા પર થયેલા જીવલેણ હુમલા અને મોટા ભાઈ સોની કોર્લિયોનની હત્યા બાદ, સંજોગોવશાત માઈકલ પરિવારની જવાબદારી સ્વીકારે છે અને ક્રૂરતાપૂર્વક તમામ વિરોધીઓનો સફાયો કરીને નવો ડોન બનવા તરફ આગળ વધે છે.
== પાત્રો ==
=== મુખ્ય પાત્રો ===
* '''વિટો કોર્લિયોન''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંથી એક એવા કોર્લિયોન પરિવારના વડા, કાર્મેલાના પતિ, તેમજ સોની, માઈકલ, ફ્રેડો અને કોનીના પિતા તથા ટોમ હેગનના દત્તક પિતા.
* '''માઈકલ કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનનો નાનો પુત્ર, જે સોની અને ફ્રેડોનો નાનો ભાઈ તેમજ કોનીનો મોટો ભાઈ છે, અને આગળ જતાં કોર્લિયોન માફિયા પરિવારનો ઉત્તરાધિકારી બને છે.
* '''સોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનના સૌથી મોટા, ઉતાવળિયા અને આક્રમક પુત્ર તેમજ ફ્રેડો, માઈકલ અને કોનીના મોટા ભાઈ.
* '''ફ્રેડો કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનના વચલા અને નબળા પુત્ર, જે સોનીના નાના ભાઈ તેમજ માઈકલ અને કોનીના મોટા ભાઈ છે.
* '''ટોમ હેગન''' – ડોન વિટોના દત્તક પુત્ર તેમજ કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય સલાહકાર અને વકીલ.

=== સહાયક પાત્રો ===
* '''કાર્મેલા &quot;મામા&quot; કોર્લિયોન''' – ડોન વિટોની પત્ની અને સોની, માઈકલ, ફ્રેડો તથા કોનીની માતા.
* '''કે આદમ્સ''' – માઈકલ કોર્લિયોનની ગર્લફ્રેન્ડ અને પાછળથી તેની બીજી પત્ની.
* '''કોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનની એકમાત્ર પુત્રી તથા સોની, ફ્રેડો અને માઇકલની સૌથી નાની બહેન, જેના લગ્નથી વાર્તાની શરૂઆત થાય છે.
* '''કાર્લો રિઝી''' – કોનીનો પતિ, જે પાછળથી કોર્લિયોન પરિવાર સાથે ગદ્દારી કરે છે.
* '''પીટર ક્લેમેન્ઝા''' – કોર્લિયોન પરિવારના વફાદાર કેપોરેજીમ અને ડોન વિટો ના જૂના મિત્ર.
* '''સાલવ્ટોરે  સાલ ટેસિયો''' – કોર્લિયોન પરિવારના અન્ય એક વફાદાર કેપોરેજીમ, જે પાછળથી ડોન વિટોના મૃત્યુ પછી દુશ્મનો સાથે હાથ મિલાવે છે.
* '''લુકા બ્રાસી''' – ડોન વિટો કોર્લિયોનનો સૌથી વફાદાર, ક્રૂર અને ડરામણો શૂટર, જેને સોલોઝો અને તાતાગ્લિયા પરિવાર પ્લાનપૂર્વક ગળું દબાવીને મારી નાખે છે.
* '''જોની ફોન્ટેન''' – ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર અને પ્રખ્યાત હોલીવુડ ગાયક તેમજ સુપરસ્ટાર અભિનેતા.
* '''ડોન ટોમાસિનો''' – સિસિલીમાં કોર્લિયોન પરિવારના જૂના મિત્ર, જે માઇકલ જ્યારે સિસિલી ભાગી જાય છે ત્યારે તેને આશરો આપે છે.
* '''ડોન ચિચિયો''' – સિસિલીનો ક્રૂર માફિયા બોસ, જેની વિટો કોર્લિયોન હત્યા કરીને તેના પરિવાર (માતા, પિતા, અને મોટા ભાઈ) ની હત્યા નો બદલો લે છે.
* '''ડોન ફેનુચી''' – ન્યૂયોર્કના લિટલ ઇટાલી વિસ્તારનો બ્લેકમેલર અને ગુંડો, જેની હત્યા કરીને વિટો કોર્લિયોન પાવરફુલ બને છે.
* '''મો ગ્રીન''' – લાસ વેગાસનો મોટો કેસિનો માલિક, જે કોર્લિયોન પરિવારને કેસિનો વેચવાની ના પાડે છે.
* '''કેપ્ટન માર્ક મેકક્લસ્કી''' – ન્યૂયોર્ક પોલીસનો ભ્રષ્ટ કેપ્ટન, જે સોલોઝો પાસેથી મોટી લાંચ લઈને કોર્લિયોન પરિવાર વિરુદ્ધ કામ કરે છે. તે હોસ્પિટલમાંથી ડોન વિટોના સુરક્ષા ગાર્ડ્સને હટાવીને દુશ્મનો માટે રસ્તો સાફ કરી આપે છે અને ત્યાં પહોંચેલા માઇકલને પકડીને મોઢા પર જોરદાર થપ્પડ મારે છે. આ અપમાન અને પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે આગળ જતાં માઇકલ બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં મીટિંગ દરમિયાન તેની સોલોઝો સાથે હત્યા કરી નાખે છે.
* '''વર્જિલ સોલોઝો''' – 'ધ ટર્ક' તરીકે ઓળખાતો હેરોઇનનો સ્મગલર, જે ડોન વિટો પર જીવલેણ હુમલો કરાવે છે. જેના બદલામાં મિટિંગ દરમિયાન બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં માઇકલ કોર્લિયોન પોતાના પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે સોલોઝો અને કેપ્ટન મેકક્લસ્કી બંનેની ગોળી મારીને હત્યા કરી નાખે છે. 
* '''એપોલોનિયા વિટેલી''' – સિસિલીની એક અત્યંત સુંદર સ્થાનિક યુવતી, જેની સાથે માઇકલ સિસિલી પ્રવાસ દરમિયાન પ્રેમમાં પડે છે અને લગ્ન કરે છે. જો કે, કોર્લિયોન પરિવારનો એક બોડીગાર્ડ ગદ્દારી કરે છે અને માઇકલને મારવા માટે કારમાં બોમ્બ ફિટ કરી દે છે, જેમાં માઇકલની જગ્યાએ એપોલોનિયા જેવી કાર ચાલુ કરે છે કે તરત જ બોમ્બ બ્લાસ્ટ થતાં તેનું કરુણ મૃત્યુ થાય છે.
* '''એમિલિયો બર્ઝિની''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંથી એક એવા બર્ઝિની પરિવારના અત્યંત શક્તિશાળી વડા અને અંડરવર્લ્ડના મુખ્ય સૂત્રધાર, જે કોર્લિયોન પરિવારના સામ્રાજ્યને તોડવા માટે પડદા પાછળથી બધી ચાલ ચાલે છે.
* '''ફિલિપ તાતાગ્લિયા''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંના એક તાતાગ્લિયા પરિવારના વડા અને સોલોઝોના મુખ્ય બિઝનેસ પાર્ટનર, જે બર્ઝિની સાથે મળીને કોર્લિયોન પરિવાર વિરુદ્ધ યુદ્ધ છેડે છે.
* '''અમેરિગો બોનાસેરા''' – ન્યૂયોર્કનો એક પ્રખ્યાત શવ-સંસ્કાર કરનાર અને ડોન વિટોનો જૂનો પરિચિત, જે પોતાની પુત્રીને ન્યાય અપાવવા માટે ડોન વિટો પાસે મદદ માંગે છે અને વાર્તાના પ્રારંભ માં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

== પ્રતિભાવ ==
'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'માં રોજર જેલિનેકે લખ્યું હતું કે આ પુસ્તક &quot;અતિશય સફળ થવા માટે જ સર્જાયું હતું, અને તે માત્ર એટલા માટે નહીં કે માફિયા અત્યારે સમાચારોમાં છે. પુઝોની નવલકથા એક અદ્ભુત કલ્પના સમાન છે, જે કોઈ પણ પરિણામની ચિંતા વગર હિંસક વ્યક્તિગત સત્તાનો એક કુશળ ચિતાર રજૂ કરે છે. કોર્લિયોન 'પરિવાર'ના ભોગ બનનારા લોકો કાં તો ગુંડાઓ છે અથવા તો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારીઓ છે - એટલે કે એવા લોકો જેને વાસ્તવિક જીવનમાં તમે કે હું ક્યારેય મળવા ઈચ્છીશું નહીં. ડોન વિટો કહેતા તેમ, આ બધું માત્ર ધંધો છે, અંગત કંઈ જ નથી. પુસ્તકમાં સામાન્ય લોકોની ઝલક પણ જોવા મળતી નથી, તેથી વાચકને આ વૃદ્ધ વડા (ડોન વિટો) સિવાય અન્ય કોઈ પાત્ર પ્રત્યે સહાનુભૂતિ રાખવાની તક મળતી નથી, જેઓ પોતાના વહાલા પરિવાર માટે દુનિયાને સુરક્ષિત બનાવી રહ્યા છે.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news| location=New York| work=The New York Times| first=Roger | last=Jellinek | title=Just Business, Not Personal| date=4 March 1969}}&lt;/ref&gt; આ નવલકથા 'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'ની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને માત્ર બે વર્ષમાં જ તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ ગઈ હતી.&lt;ref&gt;{{cite web | title=&quot;The Godfather&quot; Turns 40 |work=CBS News|publisher=CBS Interactive Inc. | url=http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ | date=March 15, 2012 | access-date=July 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140717004801/http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ |archive-date=July 17, 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

આ નવલકથા પીબીએસ ની 'ધ ગ્રેટ અમેરિકન રીડ' દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી &quot;અમેરિકાના ૧૦૦ સૌથી પ્રિય પુસ્તકો&quot; ની યાદીમાં ૫૩મા ક્રમે સ્થાન પામી છે.&lt;ref&gt;[https://www.pbs.org/the-great-american-read/books/#/ The Great American Read. &quot;America’s 100 most-loved books.&quot; PBS. Retrieved 15 January 2024.]&lt;/ref&gt; યુનાઇટેડ કિંગડમ માં, વર્ષ ૨૦૦૩માં બીબીસી ની 'ધ બિગ રીડ' દ્વારા દેશના ટોચના ૨૦૦ સર્વશ્રેષ્ઠ પુસ્તકો શોધવાના હેતુથી કરાયેલા સર્વેક્ષણમાં આ નવલકથા ૯૧મા ક્રમે રહી હતી.

== ફિલ્મી રૂપાંતરણ ==
મારિયો પૂઝો જ્યારે આ નવલકથા લખી રહ્યા હતા અને પુસ્તક હજુ બજારમાં સંપૂર્ણપણે આવ્યું પણ નહોતું, ત્યારે જ લોસ એન્જલસના પ્રખ્યાત પ્રોડક્શન હાઉસ 'પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ'ની નજર આ વાર્તા પર પડી હતી. તે સમયે મારિયો પૂઝો આર્થિક સંકટમાં હોવાથી, પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સે વર્ષ ૧૯૬૭ માં પુસ્તક પૂરું થાય તે પહેલાં જ માત્ર ૧૨,૫૦૦ અમેરિકન ડોલર (આશરે ૧૦.૬ લાખ રૂપિયા) માં આ નવલકથા પરથી ફિલ્મ બનાવવાના સત્તાવાર રાઇટ્સ (હક્કો) ખરીદી લીધા હતા. જો કે, કરાર મુજબ જો ફિલ્મ બને તો પૂઝોને વધારાના ૮૦,૦૦૦ અમેરિકન ડોલર (આશરે ૬૮ લાખ રૂપિયા) આપવાનું નક્કી થયું હતું. 

ત્યારબાદ જ્યારે ૧૯૬૯માં નવલકથા બજારમાં આવી ત્યારે તેણે જબરદસ્ત વ્યાપારી સફળતા મેળવી અને સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી બેસ્ટસેલર યાદીમાં રહી હતી, જેને કારણે પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સે આ વાર્તા પરથી ભવ્ય ફિલ્મ બનાવવાનો નિર્ણય લીધો હતો. ફિલ્મ પ્રોડક્શન હાઉસે તે સમયે હૉલિવૂડમાં પ્રમાણમાં નવા અને એક નવશિક્ષિત દિગ્દર્શક તરીકે સંઘર્ષ કરી રહેલા ૨૯ વર્ષના ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલાને આ ફિલ્મનું નિર્દેશન સોંપ્યું હતું. જો કે, કોપ્પોલાએ પોતાના અદભુત વિઝન (દ્રષ્ટિકોણ) અને સૂઝબૂઝથી કામ લઈને, મારિયો પૂઝો સાથે મળીને આ ફિલ્મનું શાનદાર પટકથા (સ્ક્રીનપ્લે) લેખન કર્યું અને ફિલ્મનું ભવ્ય નિર્માણ પૂર્ણ કર્યું હતું.

આ ફિલ્મમાં હૉલિવૂડના સૌથી મહાન અને પ્રભાવશાળી અભિનેતાઓ પૈકીના એક એવા માર્લોન બ્રાન્ડોએ ડોન વિટો કોર્લિયોન ('ધ ગોડફાધર') તરીકે અને અલ પચીનોએ માઈકલ કોર્લિયોનની યાદગાર ભૂમિકા ભજવી હતી. આ ફિલ્મે દુનિયાભર માં અંદાજે ૨૬.૯ કરોડ અમેરિકન ડોલરની કમાણી કરી હતી અને તે બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ ટાઈમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ હતી. આ સાથે તે વર્ષે વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી વધુ કમાણી કરનારી પ્રથમ ફિલ્મ બની હતી. આ ફિલ્મે ત્રણ એકેડેમી એવોર્ડ (ઓસ્કાર), પાંચ ગોલ્ડન ગ્લોબ અને એક ગ્રેમી એવોર્ડ સહિત અનેક પ્રતિષ્ઠિત પુરસ્કારો જીત્યા હતા. આ ફિલ્મને વિશ્વ સિનેમાની સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મોમાં સ્થાન મળેલું છે અને તેણે વૈશ્વિક સ્તરે ગેંગસ્ટર સિનેમા માટે એક નવો બેંચમાર્ક સ્થાપિત કર્યો હતો.

આ વૈશ્વિક લોકપ્રિયતાને કારણે વૈશ્વિક સિનેમા જગતમાં તેના પરથી પ્રેરિત થઈને અનેક સત્તાવાર અને અનધિકૃત રીમેક ફિલ્મો બનાવવામાં આવી છે:

== ગુજરાતી અનુવાદ અને પ્રકાશન ==
[[File:Gujarati edition cover.jpg|thumb|ગોડફાધર ગુજરાતી એડિશન પુસ્તકનું મુખપૃષ્ઠ]]


મારિયો પુઝોની આ વિશ્વપ્રસિદ્ધ ક્રાઇમ થ્રિલર નવલકથાનો સત્તાવાર ગુજરાતી અનુવાદ જાણીતા કટારલેખક અને સાહિત્યકાર [[સૌરભ શાહ]] દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. આ અનુવાદિત પુસ્તક સૌપ્રથમ વર્ષ ૨૦૧૨-૨૦૧૩માં ગુજરાતના અમદાવાદ શહેરના અગ્રણી પ્રકાશન ગૃહ 'આર. આર. શેઠ એન્ડ કંપની' દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;[https://rrsheth.com/shop/godfather/ આર. આર. શેઠ બુક્સ: ગોડફાધર ગુજરાતી પુસ્તકની સત્તાવાર વિગત]&lt;/ref&gt;

સૌરભ શાહે મૂળ અંગ્રેજી લખાણની અમેરિકન-ઇટાલિયન માફિયા સંસ્કૃતિ, તેના વિશિષ્ટ સંવાદો અને અંડરવર્લ્ડના જટિલ વાતાવરણને ગુજરાતી ભાષાના પ્રવાહ સાથે એવી રીતે સાંકળ્યું છે કે વાચકને તે અનૂદિત હોવા છતાં એક 'મૌલિક ગુજરાતી સંસ્કરણ' જેવો આસ્વાદ આપે છે.

=== અનુવાદ પાછળ ની ઈતિહાસ અને પૃષ્ઠભૂમિ ===
અનુવાદક સૌરભ શાહે આ ક્લાસિક કૃતિ સાથેના પોતાના દાયકાઓ જૂના જોડાણ અને ઇતિહાસનો ક્રમબદ્ધ ઉલ્લેખ કર્યો છે.&lt;ref name=&quot;newspremi-hollywood&quot;&gt;{{cite news |last=શાહ |first=સૌરભ |title=હૉલિવુડ ઠીક છે પણ બૉલિવુડ-ઢોલીવુડ શું કામ? |url=https://www.newspremi.com/godfather-hollywood/ |work=ન્યૂઝપ્રેમી |date=માર્ચ ૨૦૨૨}}&lt;/ref&gt; માર્ચ ૧૯૭૨માં અમેરિકામાં રિલીઝ થયેલી 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મ ભારતમાં છેક ચાર વર્ષ પછી, એટલે કે ૧૯૭૬માં પહેલી વાર મુંબઈમાં રિલીઝ થઈ હતી. તે એ જમાનો હતો જ્યારે કૉલેજકાળ દરમિયાન તેઓ પોતાના મિત્રો સાથે કૉલેજમાં ગુટલી (ક્લાસ બંક) મારીને 'ધ ગન્સ ઑફ નેવરોન' અને 'વ્હેર ઇગલ્સ ડેર' જેવી લોકપ્રિય અને દાયકા જૂની હૉલિવૂડની ફિલ્મો જોવા જતા હતા. જો કે, વર્ષ ૧૯૭૬માં જ્યારે 'ધ ગોડફાધર' મુંબઈમાં રિલીઝ થઈ ત્યારે કોઈ કારણસર તેઓ આ ફિલ્મ થિયેટરમાં જોઈ શક્યા નહોતા અને લાંબા સમય સુધી આ નવલકથા વાંચવાનું પણ બન્યું ન હતું.

કૉલેજના પાછલા વર્ષોમાં તેઓ જેફ્રી આર્ચર, ઇરવિંગ વૉલેસ, સિડની શેલ્ડન, આર્થર હેલી અને રૉબર્ટ લુડલમ જેવા થ્રિલર સાહિત્યના પ્રખ્યાત પશ્ચિમી લેખકોના વાચક બની ચૂક્યા હતા. ત્યારબાદ, તેમણે જીવનમાં સૌપ્રથમ વાર 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મ ભાડાના વીડિયો પ્લેયર પર જોઈ હતી. સમય જતાં ફિલ્મ પ્રત્યેના અતિશય લગાવને કારણે તેમણે આ ફિલ્મની વીસીડી, ડીવીડી અને છેવટે બ્લૂ-રે આવૃત્તિઓ વસાવી હતી. આ ફિલ્મના વારંવારના અવલોકનને કારણે તેમને ફિલ્મના એકેએક સંવાદો (ડાયલોગ) ઉપરાંત કલાકારોના નાનામાં નાના હાવભાવ પણ મોઢે થઈ ગયા હતા.

તેમણે મૂળ 'ધ ગોડફાધર' નવલકથાની હાર્ડબાઉન્ડ અને પેપરબેક સહિત ત્રણેક પ્રકારની અંગ્રેજી આવૃત્તિઓ તેમજ મારિયો પૂઝો લિખિત 'ધ ગૉડફાધર પેપર્સ' અને આ વિષયના અડધો ડઝન જેટલા દમદાર ગ્રંથો, કલાકારો તથા દિગ્દર્શકો વિશેના પુસ્તકોનો ઊંડો અભ્યાસ કર્યો હતો, જે આ નવલકથાના પ્રોપર ગુજરાતી અનુવાદ માટે પાયારૂપ બન્યો હતો.

લાંબા સમય સુધી આ ફિલ્મ માત્ર નાના પડદે જોયા બાદ, માર્ચ ૨૦૨૨માં જ્યારે પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સે આ ફિલ્મના ૫૦ વર્ષ પૂરા થવા પર વિશ્વના પ્રમુખ શહેરો સહિત મુંબઈના મોટા પડદા પર તેને ફરી રિલીઝ કરી, ત્યારે મુંબઈના થિયેટર પર આ ફિલ્મ એક અઠવાડિયાના બદલે ત્રણ અઠવાડિયા સુધી હાઉસફુલ ચાલી હતી. આ પ્રસંગે અનુવાદકે પોતાના જીવનમાં પ્રથમ વખત મોટા સ્ક્રીન (થિયેટર) પર આ ફિલ્મ જોઈને તેને 'અલૌકિક અનુભવ' ગણાવ્યો હતો.

== વાસ્તવિક જીવનનો પ્રભાવ ==
આ નવલકથાનો એક મોટો ભાગ વાસ્તવિક ઘટનાઓ પર આધારિત છે, ખાસ કરીને ન્યૂ યોર્ક અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં સક્રિય માફિયા સંગઠન 'ફાઇવ ફેમિલીઝ' (પાંચ પરિવારો) નો ઇતિહાસ આ વાર્તાનો મુખ્ય આધાર છે. આ નવલકથામાં વાસ્તવિક જીવનના ગેંગસ્ટરો અને તેમના સાથીદારોના ઘણા સંદર્ભો વણી લેવામાં આવ્યા છે. ઉદાહરણ તરીકે, જોની ફોન્ટેનનું પાત્ર પ્રખ્યાત ગાયક અને અભિનેતા ફ્રેન્ક સિનાટ્રા પર આધારિત છે, જ્યારે મો ગ્રીનનું પાત્ર કુખ્યાત કેસિનો માલિક બગ્સી સિગેલ પર આધારિત છે. મુખ્ય પાત્ર ડોન વિટો કોર્લિયોનનું વ્યક્તિત્વ વાસ્તવિક જીવનના અંડરવર્લ્ડ ડોન ફ્રેન્ક કોસ્ટેલો અને કાર્લો ગેમ્બિનોના પાત્રોના મિશ્રણથી તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું. આ ઉપરાંત, માઇકલ કોર્લિયોનનું વ્યક્તિત્વ જોસેફ બોનન્નો અને તેમના પુત્ર બિલ બોનન્નોના જીવનથી પ્રેરિત છે. બિલ પણ માઇકલની જેમ જ શરૂઆતમાં માફિયા ધંધાથી દૂર રહીને યુનિવર્સિટીમાં કાયદાનો અભ્યાસ કરતા હતા, પરંતુ પાછળથી પિતા પર થયેલા હુમલા અને બદલાતા સંજોગોના કારણે તેઓ અનિચ્છાએ પરિવારના અંડરવર્લ્ડ સામ્રાજ્યના વડા બન્યા હતા. જ્યારે સોની કોર્લિયોનનું આક્રમક પાત્ર ન્યૂ યોર્કના હિંસક ગેંગસ્ટર કાર્માઈન ગલાંતે અને ક્રેઝી જો ગાલો પર આધારિત છે.

== સંદર્ભ ==
&lt;references /&gt;

[[શ્રેણી:નવલકથા]]
[[શ્રેણી:અમેરિકન નવલકથાઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૬૯ની નવલકથાઓ]]</text>
      <sha1>5sqgwmcslh7em0vxmeyejoogxbn39c0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Vitoxt</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154920</id>
    <revision>
      <id>903406</id>
      <timestamp>2026-08-07T14:51:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>903406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="284" sha1="7eehggjh0qwiwf9tooe9ajlkuk4tvm4" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Vitoxt}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૦:૨૧, ૭ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>7eehggjh0qwiwf9tooe9ajlkuk4tvm4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Janki Dave</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154921</id>
    <revision>
      <id>903408</id>
      <timestamp>2026-08-07T14:56:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>903408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="217" sha1="ejzia4ptm3om5rc2amgel6vik5ibfhk" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Janki Dave}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૨૦:૨૬, ૭ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>ejzia4ptm3om5rc2amgel6vik5ibfhk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Incall</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154922</id>
    <redirect title="સભ્યની ચર્ચા:Ch" />
    <revision>
      <id>903410</id>
      <timestamp>2026-08-07T15:02:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Adavyd</username>
        <id>30485</id>
      </contributor>
      <comment>Adavydએ [[સભ્યની ચર્ચા:Incall]]ને [[સભ્યની ચર્ચા:Ch]] પર ખસેડ્યું: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Incall|Incall]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Ch|Ch]]&quot;</comment>
      <origin>903410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="jw290v3qyxvjk1njdj3xdeki0pw8pxr" xml:space="preserve">#REDIRECT [[સભ્યની ચર્ચા:Ch]]</text>
      <sha1>jw290v3qyxvjk1njdj3xdeki0pw8pxr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Vyas krishna j</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154923</id>
    <revision>
      <id>903412</id>
      <timestamp>2026-08-07T15:41:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>903412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="292" sha1="4vveqro9mqrcsz1eyd1p4jmw29t6z4k" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Vyas krishna j}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૧:૧૧, ૭ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>4vveqro9mqrcsz1eyd1p4jmw29t6z4k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ઢાંચો:Taxonomy/Dicaeum</title>
    <ns>10</ns>
    <id>154924</id>
    <revision>
      <id>903415</id>
      <timestamp>2026-08-07T16:08:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43510-76</username>
        <id>88508</id>
      </contributor>
      <comment>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Dicaeum |parent=Dicaeidae |extinct=&lt;!--leave blank or delete this line for &quot;not extinct&quot;; put &quot;yes&quot; for &quot;extinct&quot; --&gt; |refs=&lt;!--Shown on this page only; don't include &lt;ref&gt; tags --&gt; }}થી શરૂ થતું નવું પાનું બનાવ્યું</comment>
      <origin>903415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="245" sha1="3dvlmhdoyuag7a3swujphf6cbj06qei" xml:space="preserve">{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=genus
|link=Dicaeum
|parent=Dicaeidae
|extinct=&lt;!--leave blank or delete this line for &quot;not extinct&quot;; put &quot;yes&quot; for &quot;extinct&quot; --&gt;
|refs=&lt;!--Shown on this page only; don't include &lt;ref&gt; tags --&gt;
}}</text>
      <sha1>3dvlmhdoyuag7a3swujphf6cbj06qei</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ઢાંચો:Taxonomy/Dicaeidae</title>
    <ns>10</ns>
    <id>154925</id>
    <revision>
      <id>903416</id>
      <timestamp>2026-08-07T16:09:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43510-76</username>
        <id>88508</id>
      </contributor>
      <comment>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=familia |link=Flowerpecker|Dicaeidae |parent=Passerida |extinct=&lt;!--leave blank or delete this line for &quot;not extinct&quot;; put &quot;yes&quot; for &quot;extinct&quot; --&gt; |refs=&lt;!--Shown on this page only; don't include &lt;ref&gt; tags --&gt; }}થી શરૂ થતું નવું પાનું બનાવ્યું</comment>
      <origin>903416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="262" sha1="dfui1kicuwl6eyn2jvd5w312f57q0om" xml:space="preserve">{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=familia
|link=Flowerpecker|Dicaeidae
|parent=Passerida
|extinct=&lt;!--leave blank or delete this line for &quot;not extinct&quot;; put &quot;yes&quot; for &quot;extinct&quot; --&gt;
|refs=&lt;!--Shown on this page only; don't include &lt;ref&gt; tags --&gt;
}}</text>
      <sha1>dfui1kicuwl6eyn2jvd5w312f57q0om</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:P bgohil</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154926</id>
    <revision>
      <id>903417</id>
      <timestamp>2026-08-07T17:09:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>903417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="215" sha1="tirkhtr4isklwh4q3bih2yj9bqq23k7" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=P bgohil}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૨૨:૩૯, ૭ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>tirkhtr4isklwh4q3bih2yj9bqq23k7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:સુમિત્રાબેન પટેલ ' સુમન '</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154927</id>
    <revision>
      <id>903418</id>
      <timestamp>2026-08-08T01:47:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>903418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="270" sha1="achlu6th82vs0n02988cgx7ptbd4ey7" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=સુમિત્રાબેન પટેલ ' સુમન '}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૦૭:૧૭, ૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>achlu6th82vs0n02988cgx7ptbd4ey7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:ભરતજી ઠાકોર</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154928</id>
    <revision>
      <id>903419</id>
      <timestamp>2026-08-08T08:48:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>903419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="238" sha1="gl209a9mtezluy4wr6yc5pfi6t9ql0z" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=ભરતજી ઠાકોર}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૧૪:૧૮, ૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>gl209a9mtezluy4wr6yc5pfi6t9ql0z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Barad Sandip</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154929</id>
    <revision>
      <id>903420</id>
      <timestamp>2026-08-08T10:51:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>903420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="290" sha1="swnoapim91t18jrwo9dici4jaocfnjz" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Barad Sandip}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૨૧, ૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>swnoapim91t18jrwo9dici4jaocfnjz</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>