વિકિપીડિયા:ચોતરો

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="gu">
  <siteinfo>
    <sitename>વિકિપીડિયા</sitename>
    <dbname>guwiki</dbname>
    <base>https://gu.wikipedia.org/wiki/%E0%AA%AE%E0%AB%81%E0%AA%96%E0%AA%AA%E0%AB%83%E0%AA%B7%E0%AB%8D%E0%AA%A0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.15</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય (મિડિયા)</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">વિશેષ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">સભ્ય</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">સભ્યની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">વિકિપીડિયા</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">વિકિપીડિયા ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ચિત્ર</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ચિત્રની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">મીડિયાવિકિ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">મીડિયાવિકિ ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ઢાંચો</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ઢાંચાની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">મદદ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">મદદની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">શ્રેણી</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">શ્રેણીની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">વિભાગ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">વિભાગ ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>વિકિપીડિયા:ચોતરો</title>
    <ns>4</ns>
    <id>774</id>
    <revision>
      <id>903604</id>
      <parentid>903197</parentid>
      <timestamp>2026-08-13T11:55:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>74987</id>
      </contributor>
      <comment>/* Invitation to pre-conference activities for WikiConference India 2026 */ નવો વિભાગ</comment>
      <origin>903604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="169350" sha1="iluqck6d5i88vzauxhqbn9ia0s7i8r5" xml:space="preserve">&lt;!-- --&gt;{{/શીર્ષક}}&lt;!-- --&gt;
&lt;!-- મહેરબાની કરી આ લીટી અને તેની ઉપરનું લખાણ હટાવવું નહી --&gt;


== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28074658 --&gt;

== Open Community Call - [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedians, 

Happy 2025.. 😊

As you must have seen, members from Wikimedians of Kerala and Odia Wikimedia User Groups initiated preliminary discussions around submitting an Expression of Interest (EoI) to have Wikimania 2027 in India. You can find out more on the [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|Meta Page]]. 
 
Our aim is to seek input and assess the overall community sentiment and thoughts from the Indian community before we proceed further with the steps involved in submitting the formal EOI. 
 
As part of the same, we are hosting an '''open community call regarding India's Expression of Interest (EOI) to host Wikimania 2027'''. This is an opportunity to gather your valuable feedback, opinions, and suggestions to shape a strong and inclusive proposal.

* 📅 Date: Wednesday, January 15th 2025  
* ⏰ Time: 7pm-8pm IST 
* 📍 Platform: https://meet.google.com/sns-qebp-hck
 
Your participation is key to ensuring the EOI reflects the collective aspirations and potential of the vibrant South Asian community. 
 
Let’s join together to make this a milestone event for the Wikimedia movement in South Asia. 
 
We look forward to your presence! 
&lt;br&gt;
Warm regards,
&lt;br&gt;
[[:m:Wikimedians of Kerala|Wikimedians of Kerala]] and [[:m:Odia Wikimedians User Group|Odia Wikimedians]] User Group's
&lt;br&gt;
This message was sent with [[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) at ૧૧:૨૫, ૧૪ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_VPs&amp;oldid=28100038 --&gt;

== શું મુખપૃષ્ઠ પર કુંભ મેળા વિશે મૂકી શકાય? ==

અત્યારે [[૨૦૨૫ પ્રયાગ કુંભ મેળો]] ચાલી રહ્યો છે તો શું મુખપૃષ્ઠ પર વર્તમાન ઘટનાઓનું નાનું સેક્શન બનાવી કે પછી હંગામી ધોરણે ઉમદાલેખમાં પૃષ્ઠ ઉમેરી કુંભ મેળા વિશે મૂકી શકાય? --[[સભ્ય:Brihaspati|બૃહસ્પતિ]] [[સભ્યની ચર્ચા:Brihaspati|&lt;sup&gt;મારી સાથે વાત કરો&lt;/sup&gt;]] ૧૧:૪૫, ૧૬ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (IST)

:ફેબ્રુઆરીમાં આ માસના ઉમદા લેખ તરીકે મૂકીએ. ત્યાં સુધી લેખમાં જરુરી સુધારા કરી રાખીએ. લગભગ આખો ફેબ્રુઆરી મહિનો કુંભમેળો ચાલવાનો છે એટલે તે સમયે મુખપૃષ્ઠ પર રહે તો યાદો તાજી રહે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૫૨, ૧૬ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (IST)
::જી. ચોક્કસ. માહિતી ઉમેરવામાં મદદ કરવા વિનંતી. [[સભ્ય:Brihaspati|બૃહસ્પતિ]] [[સભ્યની ચર્ચા:Brihaspati|&lt;sup&gt;મારી સાથે વાત કરો&lt;/sup&gt;]] ૧૫:૨૧, ૧૭ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (IST)

== Launching! Join Us for Wiki Loves Ramadan 2025! ==

Dear All,

We’re happy to announce the launch of [[m:Wiki Loves Ramadan 2025|Wiki Loves Ramadan 2025]], an annual international campaign dedicated to celebrating and preserving Islamic cultures and history through the power of Wikipedia. As an active contributor to the Local Wikipedia, you are specially invited to participate in the launch. 

This year’s campaign will be launched for you to join us write, edit, and improve articles that showcase the richness and diversity of Islamic traditions, history, and culture.

* Topic: [[m:Event:Wiki Loves Ramadan 2025 Campaign Launch|Wiki Loves Ramadan 2025 Campaign Launch]]
* When: Jan 19, 2025 
* Time: 16:00 Universal Time UTC and runs throughout Ramadan (starting February 25, 2025).
* Join Zoom Meeting: https://us02web.zoom.us/j/88420056597?pwd=NdrpqIhrwAVPeWB8FNb258n7qngqqo.1 
* Zoom meeting hosted by [[m:Wikimedia Bangladesh|Wikimedia Bangladesh]]

To get started, visit the [[m:Wiki Loves Ramadan 2025|campaign page]] for details, resources, and guidelines: Wiki Loves Ramadan 2025.

Add [[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Participant|your community here]], and organized Wiki Loves Ramadan 2025 in your local language.

Whether you’re a first-time editor or an experienced Wikipedian, your contributions matter. Together, we can ensure Islamic cultures and traditions are well-represented and accessible to all.

Feel free to invite your community and friends too. Kindly reach out if you have any questions or need support as you prepare to participate.

Let’s make Wiki Loves Ramadan 2025 a success!

For the [[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Team|International Team]] ૧૭:૩૮, ૧૬ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=27568454 --&gt;

== New Wikimedia Campaign Launching Tomorrow: Indic Writing Systems Campaign 2025 ==

Dear Wikimedians,

We are excited to announce the launch of the [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025|Indic writing systems campaign 2025]], which will take place from 23 January 2025 (World Endangered Writing Day) to 21 February 2025 (International Mother Language Day). This initiative is part of the ongoing efforts of [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems|WikiProject writing Systems]] to raise awareness about the documentation and revitalization of writing systems, many of which are currently underrepresented or endangered.

Representatives from important organizations that work with writing systems, such as Endangered Alphabets and the Script Encoding Initiative, support the campaign. The campaign will feature two primary activities focused on the [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025/Lists|list of target scripts]]:

* '''Wikidata Labelathon''': A focused effort to improve and expand the information related to South Asian scripts on Wikidata.

* '''Wikipedia Translatathon''': A collaborative activity aimed at enhancing the coverage of South Asian writing systems and their cultural significance on Wikipedia.


We are looking for local organizers to engage their respective communities. If you are interested in organizing, kindly sign-up [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025/Local Organizers|here]]. We also encourage all Indic Wikimedians to [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025/Participate|join us]] in this important campaign to help document and celebrate the diverse writing systems of South Asia. 


Thank you for your support, and we look forward to your active participation. 


Regards [[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૨૨:૫૯, ૨૨ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (IST)
Navya sri Kalli
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/Indic_VPs&amp;oldid=22433435 --&gt;

== Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ૦૬:૪૧, ૨૪ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27746256 --&gt;

== Feminism and Folklore 2025 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;center&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/center&gt;

Dear Wiki Community,

You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia.
 
You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles.
 
Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project:
# Create a page for the contest on the local wiki.
# Set up a campaign on '''CampWiz''' tool.
# Create the local list and mention the timeline and local and international prizes.
# Request local admins for site notice.
# Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]].

This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools''']

Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance.
 
We look forward to your immense coordination.
 
Thank you and Best wishes,

'''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]'''

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૦૮:૦૫, ૨૯ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (IST)

== Wiki Loves Folklore is back! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

{{int:please-translate}}

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]

Dear Wiki Community,
You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March.

You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&amp;campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest.

You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language.

Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance. 

'''Kind regards,'''

'''Wiki loves Folklore International Team'''
--[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૦૮:૦૫, ૨૯ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=26503019 --&gt;

== Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review. 

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ૦૬:૧૮, ૩ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૫ (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28198931 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt; Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Hello everyone!
[[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]]
We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''.

This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba.

'''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''.

Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language &amp; Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]].

We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there!
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ૧૩:૫૯, ૨૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28217779 --&gt;

== Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ૦૦:૨૧, ૮ માર્ચ ૨૦૨૫ (IST)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28307738 --&gt;

== An improved dashboard for the Content Translation tool ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{Int:hello}} Wikipedians,

Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}.

The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en&amp;to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device.

With a harmonized experience, logged-in desktop users now have access to the capabilities shown in the image below.
[[file:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the &quot;For you&quot; and &quot;...More&quot; buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups (&quot;Create new pages&quot; and &quot;Expand with new sections&quot;)-one for each activity.]]
[[File:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]]
We will implement [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|this improvement]] on your wiki '''on Monday, March 17th, 2025''' and remove the current dashboard '''by May 2025'''.
Please reach out with any questions concerning the dashboard in this thread. 

Thank you!

On behalf of the Language and Product Localization team.
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]&lt;/bdi&gt; ૦૮:૨૫, ૧૩ માર્ચ ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_1&amp;oldid=28382282 --&gt;

== Your wiki will be in read-only soon ==

&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|આ સંદેશો અન્ય ભાષામાં વાંચો]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

&lt;span class=&quot;mw-translate-fuzzy&quot;&gt;[[foundation:|વિકિમીડિયા ફાઉન્ડેશન]] તેના પ્રાથમિક અને સહાયક ડેટા સેન્ટરની અદલાબદલીનું પરિક્ષણ કરવા જઈ રહ્યું છે.&lt;/span&gt; આમ કરવાથી એ વાતની ખાતરી થશે કે આપત્તિના સમયે પણ વિકિપીડિયા અને અન્ય વિકિમીડિયા જાળસ્થળો (સાઇટો) ઉપલબ્ધ હોય.

તમામ ટ્રાફિક '''{{#time:j xg|2025-03-19|gu}}''' પર સ્વિચ થશે. ભારતીય સમય મુજબ ૧૯:૩૦ કલાકે '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-03-19T14:00|en}} {{#time:H:i e|2025-03-19T14:00}}]''' પરિક્ષણની શરુઆત થશે.

દુર્ભાગ્યવશ, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]]ની અમુક મર્યાદાઓને કારણે આ પરિક્ષણના સમય દરમ્યાન બધું જ સંપાદન કાર્ય અટકાવવું પડે તેમ છે. ખલેલ બદલ અમે દિલગીર છીએ અને ભવિષ્યમાં આવી ખલેલ ઓછામાં ઓછી પડે તે દિશામાં અમે કાર્યરત છીએ. 

પરિક્ષણ શરુ થવાની ૩૦ મિનિટ પહેલાથી બધાં જ વિકિ સંસ્કરણોમાં બેનર મૂકવામાં આવશે. &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;This banner will remain visible until the end of the operation.&lt;/span&gt; 

'''ટૂંકા સમયગાળા માટે તમે બધાં જ વિકિપીડિયા સંસ્કરણો ફક્ત વાંચી શકશો, તેમાં ફેરફાર નહિ કરી શકો.'''

*{{#time:l j xg Y|2025-03-19|gu}} ના રોજ, તમે લગભગ એક કલાક કે તેથી વધુ સમય સુધી વિકિપીડિયામાં કોઈ ફેરફાર કરી શકશો નહીં.
*જો આ સમયગાળામાં તમે કોઈ સંપાદન કરવાનો અને તે ફેરફારો સાચવવાનો પ્રયત્ન કરશો તો તમને ત્રુટિ સંદેશો મળશે. અમે આશા રાખીએ છીએ કે આ પરિક્ષણ દરમ્યાન કોઈ પણ સંપાદન ખોવાશે નહિ પરંતુ એ વાતની બાંહેધરી આપી શકાય એમ નથી. જો તમને ત્રુટિ સંદેશો મળે તો બધું જ પૂર્વવત થાય ત્યાં સુધી રાહ જોશો. પછી તમે કરેલા ફેરફારો સાચવી શકાશે. પણ અમારું સુચન છે કે તમે આવા કોઈ પણ ફેરફારોને કોપી કરી ને રાખી લો જેથી કાંઈ અનિચ્છનિય બને તો તમારી મહેનત બાતલ ન જાય.

''અન્ય અસરો'':

*પૃષ્ઠભૂમિમાં ચાલતાં કામો ધીમાં પડશે કે પછી અટકી જશે. લાલ (મૃત) કડીઓ સામન્ય ઝડપથી અપડેટ ન પણ થાય. તમે એવો કોઈ નવો લેખ બનાવો જે અન્યત્ર જોડાતો હોય તો પહેલાનાં તે પાના પર આ લેખની કડી થોડા વધુ સમય માટે હજુ લાલ જ બતાવે તેમ બને. અમુક લાંબા સમયથી ચાલતી સ્ક્રિપ્ટ અટકાવવી પડશે.
* &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;We expect the code deployments to happen as any other week.&lt;/span&gt; &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.&lt;/span&gt;
* &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;[[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.&lt;/span&gt;

જરુર પડે તો આ પરિક્ષણ પાછું પણ ઠેલવામાં આવે. [[wikitech:Switch_Datacenter|wikitech.wikimedia.org પર જઈ ને તમે સમયપત્રક]] જોઈ શકો છો. જો કોઈ પણ ફેરફાર હશે તો સમયપત્રકમાં જાણ કરવામાં આવશે. 

'''આ માહિતીને તમારા સમુદાય સાથે વહેંચવા વિનંતી છે.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ૦૪:૪૫, ૧૫ માર્ચ ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=28307742 --&gt;

== Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon.

Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. 

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ૦૭:૩૪, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 --&gt;

== Editing contest about Norway ==
Hello! Please excuse me from writing in English. If this post should be posted on a different page instead, please feel free to move it (or tell me to move it).

I am Jon Harald Søby from the Norwegian Wikimedia chapter, [[wmno:|Wikimedia Norge]]. During the month of April, we are holding [[:no:Wikipedia:Konkurranser/Månedens konkurranse/2025-04|an editing contest]] about India on the Wikipedias in [[:nb:|Norwegian Bokmål]], [[:nn:|Norwegian Nynorsk]], [[:se:|Northern Sámi]] and [[:smn:|Inari Sámi]]̩, and we had the idea to also organize an &quot;inverse&quot; contest where contributors to Indian-language Wikipedias can write about Norway and Sápmi.

Therefore, I would like to invite interested participants from the Gujarati-language Wikipedia (it doesn't matter if you're from India or not) to join the contest by visiting [[:no:Wikipedia:Konkurranser/Månedens konkurranse/2025-04/For Indians|this page in the Norwegian Bokmål Wikipedia]] and following the instructions that are there.

Hope to see you there! [[સભ્ય:Jon Harald Søby (WMNO)|Jon Harald Søby (WMNO)]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Jon Harald Søby (WMNO)|ચર્ચા]]) ૧૫:૫૦, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)

== ચિત્ર મુકવામાં સમસ્યા ==

નમસ્તે, [https://gu.wikipedia.org/wiki/%E0%AA%A2%E0%AA%BE%E0%AA%82%E0%AA%9A%E0%AB%8B:%E0%AA%AE%E0%AA%BE%E0%AA%B9%E0%AA%BF%E0%AA%A4%E0%AB%80%E0%AA%9A%E0%AB%8B%E0%AA%95%E0%AA%A0%E0%AB%81%E0%AA%82_%E0%AA%B5%E0%AA%BF%E0%AA%B6%E0%AB%8D%E0%AA%B5%E0%AA%B5%E0%AA%BF%E0%AA%A6%E0%AB%8D%E0%AA%AF%E0%AA%BE%E0%AA%B2%E0%AA%AF%E2%80%8C આ ઢાંચા]માં ઇમેજ કામ નથી કરતી. કૃપયા સહયતા કરવા વિનંતિ. &lt;b&gt;&lt;span style=&quot;border:1px dashed DarkOrange;padding:0.25em;margin:0.1em;text-shadow:2px 2px 3px Gray;font-size=75%;&quot;&gt;લિ., [[સભ્ય:NehalDaveND|&lt;font color=&quot;Red&quot;&gt;નેહલ&lt;/font&gt;]]&amp;nbsp;[[User talk:NehalDaveND|&lt;font color=&quot;DodgerBlue&quot;&gt;દવે&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/b&gt; ૧૦:૧૨, ૧૪ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)

:@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] @[[સભ્ય:KartikMistry|KartikMistry]] please help. &lt;b&gt;&lt;span style=&quot;border:1px dashed DarkOrange;padding:0.25em;margin:0.1em;text-shadow:2px 2px 3px Gray;font-size=75%;&quot;&gt;લિ., [[સભ્ય:NehalDaveND|&lt;font color=&quot;Red&quot;&gt;નેહલ&lt;/font&gt;]]&amp;nbsp;[[User talk:NehalDaveND|&lt;font color=&quot;DodgerBlue&quot;&gt;દવે&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/b&gt; ૦૭:૧૫, ૧૭ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
::{{ping|NehalDaveND}} સૌ પ્રથમ તો જવાબ આપવામાં મોડું થયું તે બદલ ક્ષમાપ્રાર્થી છું. મેં હમણાં જ આ માહિતીચોકઠામાં ચિત્ર ઉમેરવાનો પ્રયત્ન કર્યો તો એણે સફળતાથી કામ કર્યું. તમારે '''image = ''' પરિમાણમાં '''='''ની નિશાનીની સામે ફક્ત ચિત્રનું નામ જ લખવાનું છે, દા.ત. '''image = વિશ્વવિદ્યાલય‌.PNG'''. ચિત્રના નામની આગળ File, Image, વગેરે જેવું કશું લખવાનું નથી. જો આમ કરતા પણ તમારું કામ ન થાય તો મને જણાવો કે તમે કયા લેખમાં આ માહિતીચોકઠામાં ચિત્ર ઉમેરવાનો પ્રયત્ન કરો છો અને એ ચિત્ર કયું છે. હું પ્રયત્ન કરી જોઈશ. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૨:૩૦, ૨૨ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)

== Invitation for the next South Asia Open Community Call (SAOCC) with a focus on WMF's Annual Plans (27th April, 2025) ==

Dear All,

The [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call (SAOCC)]] is a monthly call where South Asian communities come together to participate, share community activities, receive important updates and ask questions in the moderated discussions. 

The next SAOCC is scheduled for 27th April, 6:00 PM-7:00 PM (1230-1330 UTC) and will have a section with representatives from WMF who will be sharing more about their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|Annual Plans]] for the next year, in addition to Open Community Updates. 

We request you all to please attend the call and you can find the joining details [https://meta.wikimedia.org/wiki/South_Asia_Open_Community_Call#27_April_2025 here]. 

Thank you! [[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૧૩:૫૫, ૧૪ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=28543211 --&gt;

== Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:UCDM 2025 general.png|180px|right]]
{{int:please-translate}}

Hello, dear Wikipedians!&lt;br/&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language! 

The most active contesters will receive prizes.

If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.
&lt;br/&gt;

We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]])
&lt;/div&gt;

૨૧:૪૧, ૧૬ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Hide on Rosé@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines (&quot;UCoC EG&quot;) and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ૦૬:૦૪, ૧૭ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 --&gt;

== Sub-referencing: User testing ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]]
&lt;small&gt;''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''&lt;/small&gt;

Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further:

#'''Try it out and share your feedback'''
#:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. 
#'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs'''
#:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''.

We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well.

Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! &lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])&lt;/bdi&gt; ૨૦:૩૪, ૨૮ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&amp;oldid=28628657 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- &lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ૦૯:૧૧, ૨૯ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== We will be enabling the new Charts extension on your wiki soon! ==

''(Apologies for posting in English)''

Hi all! We have good news to share regarding the ongoing problem with graphs and charts affecting all wikis that use them.

As you probably know, the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|old Graph extension]] was disabled in 2023 [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/EWL4AGBEZEDMNNFTM4FRD4MHOU3CVESO/|due to security reasons]]. We’ve worked in these two years to find a solution that could replace the old extension, and provide a safer and better solution to users who wanted to showcase graphs and charts in their articles. We therefore developed the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Charts extension]], which will be replacing the old Graph extension and potentially also the [[:mw:Extension:EasyTimeline|EasyTimeline extension]].

After successfully deploying the extension on Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedia, as well as on MediaWiki.org, as part of a pilot phase, we are now happy to announce that we are moving forward with the next phase of deployment, which will also include your wiki.

The deployment will happen in batches, and will start from '''May 6'''. Please, consult [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|our page on MediaWiki.org]] to discover when the new Charts extension will be deployed on your wiki. You can also [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|consult the documentation]] about the extension on MediaWiki.org.

If you have questions, need clarifications, or just want to express your opinion about it, please refer to the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension_talk:Chart/Project|project’s talk page on Mediawiki.org]], or ping me directly under this thread. If you encounter issues using Charts once it gets enabled on your wiki, please report it on the [[:mw:Extension_talk:Chart/Project|talk page]] or at [[phab:tag/charts|Phabricator]].

Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ૨૦:૩૮, ૬ મે ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=28663781 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]].

You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC.

If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, &lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|ચર્ચા]])&lt;/bdi&gt; ૦૩:૩૭, ૧૬ મે ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)''

Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. 

We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation.

You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) ૨૦:૫૬, ૨૨ મે ૨૦૨૫ (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=28768453 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection &amp; Call for Questions&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats.

The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4].

Here are the key planned dates:

* May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6]
* June 17 – July 1, 2025: Call for candidates
* July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5]
* August 2025: Campaign period
* August – September 2025: Two-week community voting period
* October – November 2025: Background check of selected candidates
* Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated

Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]].

'''Call for Questions'''

In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]]

'''Election Volunteers'''

Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]]

Thank you!

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter

[3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024

[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles

[5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ

[6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates

Best regards,

Victoria Doronina

Board Liaison to the Elections Committee

Governance Committee&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૦૮:૩૭, ૨૮ મે ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== Update from A2K team: May 2025 ==

Hello everyone,

We’re happy to share that the ''Access to Knowledge'' (A2K) program has now formally become part of the '''Raj Reddy Centre for Technology and Society''' at '''IIIT-Hyderabad'''. Going forward, our work will continue under the name [[:m:IIITH-OKI|Open Knowledge Initiatives]].

The new team includes most members from the former A2K team, along with colleagues from IIIT-H already involved in Wikimedia and Open Knowledge work. Through this integration, our commitment to partnering with Indic Wikimedia communities, the GLAM sector, and broader open knowledge networks remains strong and ongoing. Learn more at our Team’s page on Meta-Wiki.

We’ll also be hosting an open session during the upcoming [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] on 6 - 7 pm, and we look forward to connecting with you there.

Thanks for your continued support! Thank you 

Pavan Santhosh,

On behalf of the Open Knowledge Initiatives Team.
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=28543211 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;  Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Hello everyone,  

''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)''

The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikipedias, including this wiki, during the '''week of June 23rd'''.

This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable.

The three main features of this extension are:

* '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki.
*  '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''.
*  '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions.

'''Note''': The extension comes with a new user right called '''&quot;Event Organizer&quot;''', which will be managed by administrators on this wiki. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment.

The extension is already live on several wikis, including '''Meta, Wikidata, English Wikipedia''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]])

If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout.

Thank you! &lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|ચર્ચા]]) ૨૨:૧૭, ૨૯ મે ૨૦૨૫ (IST)&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Udehb-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/deployment_audience&amp;oldid=28803829 --&gt;

== મુખપૃષ્ઠ પર આજનું ચિત્ર બદલવું જોઈએ? ==

ગયા વર્ષે મે મહિનામાં આપણે '''આજનું ચિત્ર'''માં દર્શાવાતાં ચિત્રો બદલ્યાં હતાં. શું હવે ફરીથી તેને પૂર્ણ કે આંશિક રીતે બદલવા જોઈએ? સૌ કોઈ પોતાનો મત વ્યક્ત કરશો.
—[[સભ્ય:Brihaspati|બૃહસ્પતિ]] [[સભ્યની ચર્ચા:Brihaspati|&lt;sup&gt;મારી સાથે વાત કરો&lt;/sup&gt;]] ૦૦:૩૯, ૩ જૂન ૨૦૨૫ (IST)

:હા. સહમત. સમયે સમયે નવા ચિત્રો મૂકવા જોઈએ.- [[સભ્ય:Nizil Shah|Nizil Shah]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Nizil Shah|ચર્ચા]]) ૧૨:૫૪, ૯ જૂન ૨૦૨૫ (IST)
::@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]]@[[સભ્ય:KartikMistry|KartikMistry]]@[[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ચર્ચાને તારણ પર લઈ જવા વિનંતી. [[સભ્ય:Brihaspati|બૃહસ્પતિ]] [[સભ્યની ચર્ચા:Brihaspati|&lt;sup&gt;મારી સાથે વાત કરો&lt;/sup&gt;]] ૧૧:૪૮, ૧૫ જૂન ૨૦૨૫ (IST)
:::{{સમર્થન}} -- [[User:KartikMistry|કાર્તિક]] &lt;sup&gt;[[User talk:KartikMistry|ચર્ચા]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૦૮, ૧૬ જૂન ૨૦૨૫ (IST)
:::{{સમર્થન}} -- [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૪૫, ૧૬ જૂન ૨૦૨૫ (IST)
:::{{સમર્થન}} --[[સભ્ય:Aniket|અ ને કાંઈ નહી અ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૧૯:૦૧, ૧૬ જૂન ૨૦૨૫ (IST)

== 📣 Announcing the South Asia Newsletter – Get Involved! 🌏 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

''{{int:please-translate}}''

Hello Wikimedians of South Asia! 👋

We’re excited to launch the planning phase for the '''South Asia Newsletter''' – a bi-monthly, community-driven publication that brings news, updates, and original stories from across our vibrant region, to one page!

We’re looking for passionate contributors to join us in shaping this initiative:

* Editors/Reviewers – Craft and curate impactful content
* Technical Contributors – Build and maintain templates, modules, and other magic on meta.
* Community Representatives – Represent your Wikimedia Affiliate or community

If you're excited to contribute and help build a strong regional voice, we’d love to have you on board!

👉 Express your interest though [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfhk4NIe3YwbX88SG5hJzcF3GjEeh5B1dMgKE3JGSFZ1vtrZw/viewform this link].

Please share this with your community members.. Let’s build this together! 💬

This message was sent with [[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) at ૨૧:૧૨, ૬ જૂન ૨૦૨૫ (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&amp;oldid=25720607 --&gt;

== Vote now in the 2025 U4C Election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}

Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ૦૪:૩૦, ૧૪ જૂન ૨૦૨૫ (IST) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28848819 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;
Hello all,

The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position.

This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3]

Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election.

Best regards,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;
Chair of the Elections Committee

On behalf of the Elections Committee and Governance Committee

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term.

[3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૨૩:૧૩, ૧૭ જૂન ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28866958 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Dear Wikimedia Community,

The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]]  of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]].

A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity.

Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact.

Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement.

Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate.

Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended.

=== Wikispore ===

The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects.

After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. 

We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future.

As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting.

Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed.

=== Wikinews ===

We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways.

Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf &lt;nowiki&gt;[1]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 &lt;nowiki&gt;[2]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[3]&lt;/nowiki&gt;] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years.

While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews &lt;nowiki&gt;[4]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[5]&lt;/nowiki&gt;, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? &lt;nowiki&gt;[6]&lt;/nowiki&gt;].

[[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews.

Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs.

SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives.

'''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to:
*Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects,
*Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace,
*Merge content into compatibly licensed external projects,
*Archive Wikinews projects.
Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels.

=== Feedback and next steps ===

We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language.

I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. 
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, ૦૨:૨૬, ૨૮ જૂન ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&amp;oldid=28911188 --&gt;

== Wikidata Item and Property labels soon displayed in Wiki Watchlist/Recent Changes ==

''(Apologies for posting in English, you can help by translating into your language)''

Hello everyone, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Wikidata For Wikimedia Projects]] team is excited to announce an upcoming change in how Wikidata edit changelogs are displayed in your [[Special:Watchlist|Watchlists]] and [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] lists. If an edit is made on Wikidata that affects a page in another Wikimedia Project, the changelog will contain some information about the nature of the edit. This can include a QID (or Q-number), a PID (or P-number) and a value (which can be text, numbers, dates, or also QID or PID’s). Confused by these terms? See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Glossary|Wikidata:Glossary]] for further explanations.

The upcoming change is scheduled for '''17.07.2025''', between '''1300 - 1500 UTC'''.
The change will display the label (item name) alongside any QID or PIDs, as seen in the image below:
[[File:Apr10 edit summary on Wikidata.png|An edit sum entry on Wikidata, labels display alongside their P- and Q-no.'s]]

These changes will only be visible if you have Wikidata edits enabled in your User Preferences for Watchlists and Recent Changes, or have the active filter ‘Wikidata edits’ checkbox toggled on, directly on the Watchlist and Recent Changes pages.

Your bot and gadget may be affected! There are thousands of bots, gadgets and user-scripts and whilst we have researched potential effects to many of them, we cannot guarantee there won’t be some that are broken or affected by this change.

Further information and context about this change, including how your bot may be affected can be found on this [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|project task page]]. We welcome your questions and feedback, please write to us on this dedicated [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Talk page]].

Thank you, - [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] on behalf of the Wikidata For Wikimedia Projects Team. [[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૧૮:૧૫, ૧૪ જુલાઇ ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=28981877 --&gt;

== આંતરવિકિ સહયોગ માટે સામુદાયિક વિચાર-વિમર્શ ==

કેમ છો? હું અત્યારે વિકિમેનિયા ૨૦૨૫માં આવ્યો છું અને આંતરવિકિ સહયોગ અંગે વાતચીત કરી રહ્યો છું. મારી અત્યાર સુધી મૈથિલી, તમિળ, અને યુક્રેનિયીન સદસ્યો સાથે વાત થઈ છે. પ્રથમ ભાગ રૂપે આપણા ગુજરાતી વારસા અને સ્થાપત્યોને લગતા ૩૦ મહત્ત્વના વિષયોની યાદી બનાવીને તેમને ચોતરા પર આપીશું. તેનો તેઓ તેમની ભાષામાં અનુવાદ કરશે. આપણે તેમના તેવા ૩૦ વિષયોનો અનુવાદ કરી આપીશું. આ યોજના સફળ રહે તો લાંબા ગાળાના સહયોગ માટે પ્રયત્ન કરી શકાય. મહેરબાની કરીને આ વિશે આપના વિચારો જણાવો. --[[સભ્ય:Brihaspati|બૃહસ્પતિ]] [[સભ્યની ચર્ચા:Brihaspati|&lt;sup&gt;મારી સાથે વાત કરો&lt;/sup&gt;]] ૧૦:૦૪, ૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
===ટિપ્પણીઓ===
* સરસ વિચાર. સહમતિ. -- [[User:KartikMistry|કાર્તિક]] &lt;sup&gt;[[User talk:KartikMistry|ચર્ચા]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૧૩, ૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
* સહમત. સહયોગ બંને વિકિપીડીયા માટે લાભદાયી જ છે. -[[સભ્ય:Nizil Shah|Nizil Shah]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Nizil Shah|ચર્ચા]]) ૧૩:૨૨, ૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
* {{સમર્થન}} સુંદર વિચાર. (જો કે આપણા સક્રિય સભ્યોનું સંખ્યાબળ ધ્યાનમાં રાખી ને આગળ વધવું કે, આપણા ૩૦ લેખો પાંચ ભાષામાં ભાષાંતરિત થાય એની સાથે આપણી પાસે ૧૫૦ નવા લેખો બનાવવાની જવાબદારી આવે. એનો અર્થ એ થયો કે દરેક નવી ભાષાની સાથે આપણે વધારાના ૩૦ લેખો બનાવવાના થાય. એ યાદ રાખવું કે બે મહિનાની ફેમિનિઝમ અને ફોકલોર સ્પર્ધામાં ઈનામની લાલચે પણ આપણે બધાં ભેગાં થઈ ને પણ ૩૦ નવા લેખો બનાવી નથી શક્યા.) --[[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૪૭, ૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
* {{સમર્થન}} આવકારદાયક. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૦૮:૦૪, ૧૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
* {{સાંભળો|Snehrashmi|Dsvyas|Nizil Shah|KartikMistry}} કૃપા કરીની આ [[વિકિપીડિયા:વારસા માટે આંતરવિકિ સહયોગ પરિયોજના/અગત્યના વિષયો]] યાદીમાં જોઈતા અગત્યના વિષયો ઉમેરતાં રહેશો. --[[સભ્ય:Brihaspati|બૃહસ્પતિ]] [[સભ્યની ચર્ચા:Brihaspati|&lt;sup&gt;મારી સાથે વાત કરો&lt;/sup&gt;]] ૧૯:૦૮, ૧૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)

== Call for Expression of Interest – Advanced Train the Trainer 2025 (ATTT) ==

''Sorry for writing in English. Please feel free to translate it into your language.''

The [[:m:IIITH-OKI|Open Knowledge Initiatives]] (OKI) team at IIIT-Hyderabad is organising [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer (ATTT) 2025]], tentatively in the second week of October 2025 at IIIT-Hyderabad. 

The program is for experienced Wikimedians who have attended TTT earlier and wish to deepen their leadership, thematic expertise, and practical skills. It will run in parallel [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Tracks|tracks]]: 

* ''' Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Measure, analyse, and communicate the impact of Wikimedia initiatives. 
* '''Project Design Challenge''' – Develop a 3-month project with mentoring and planning tools. 

Info about the event:
* Deadline: 20 August 2025 
* Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]]

If you cannot apply directly on Meta, email your proposal (following the Meta template) with a valid reason to nitesh@research.iiit.ac.in. 

— Open Knowledge Initiatives Team, IIIT-Hyderabad 

[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૨૩:૩૦, ૧૪ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 --&gt;

== Expression of Interest Extended: Advanced Train the Trainer 2025 ==

Dear all,

We are pleased to inform you that the deadline to submit your Expression of Interest has been extended until '''26 August'''. The [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer]] (ATTT) 2025 will be held on '''10, 11, and 12 October 2025 at IIIT-Hyderabad'''.
ATTT is designed for experienced Wikimedians who have or have not previously participated in Train the Trainer, but wish to develop further their leadership, thematic expertise, and practical application skills. The training will run in two thematic tracks:
* '''Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Learn to measure, analyse, and narrate the impact of Wikimedia initiatives through hands-on labs and peer feedback.
* '''Project Design: From Learning to Action''' – Work on a 3-month project with mentoring and planning tools, turning learning into impactful, context-driven initiatives.
**  Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]]
**  Deadline to apply (extended): 26 August 2025
**  Event Dates: 10-12 October 2025
We will share further updates with you soon.

''Note: If you are unsure about which track to choose, please still submit your application by answering the questions thoroughly. Our team will review it and assign you to the most suitable track. If you are not comfortable applying directly on Meta, you may send your proposal (using the Meta template and with a valid reason) to nitesh@research.iiit.ac.in. If selected, the OKI team will publish it on Meta on your behalf.''

We look forward to receiving your applications and working together to shape impactful Wikimedia leadership! 

Regards,  

Open Knowledge Initiatives Team

IIIT-Hyderabad 
[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૨૦:૧૨, ૨૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 --&gt;

== Final Call: Apply for Advanced Train the Trainer 2025 by Today ==

Dear all,

This is a kind reminder that today is the '''last day''' to submit your '''Expression of Interest for Advanced Train the Trainer 2025'''. If you are interested, we warmly encourage you to complete your application at the earliest using the link below: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Here]]

''Please note that we will not be able to accommodate requests for reopening the form after the deadline. Once submissions close, our team will begin the review process.''

We look forward to your participation and thank you for your continued interest in strengthening leadership within our communities.

Regards, IIITH-OKI 
[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૧૪:૦૫, ૨૬ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Temporary accounts will be rolled out soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;body&quot;/&gt;
Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''.

Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. 

'''Why we are building temporary accounts'''

Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. 

Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users.

'''How temporary accounts work'''
[[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]]
Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: &lt;code dir=ltr&gt;~2025-12345-67&lt;/code&gt; (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it.

'''What does this mean for different groups of users?'''

'''For logged-out editors'''

* This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki.
* If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice.

'''For community members interacting with logged-out editors'''

* A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address).
* Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community.

'''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki'''

* '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.)
* '''For admins blocking logged-out editors''':
** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option.
** It will still be possible to block an IP address or IP range.
* Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this.

'''Our requests for you, and next steps'''

* If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]].
* If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in.
* Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options.
* Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses.

To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!&lt;section end=&quot;body&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]&lt;/bdi&gt; ૦૩:૦૫, ૨૭ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&amp;oldid=29181713 --&gt;

== Global discussion on Welcome messages ==

&lt;div lang{{=}}&quot;en&quot; dir{{=}}&quot;ltr&quot;&gt;Sorry that this message is in English. {{int:please-translate}}. There is a request for comment at [[:m:Special:MyLanguage/Requests for comment/Welcoming policy]] on a proposal to forbid sending [[:m:welcome messages|welcome messages]] to users who have not made an edit, which is currently in practice at your wiki. Your comment on this matter would be appreciated.&lt;/div&gt;
[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૦૮:૦૯, ૧૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:DreamRimmer/MMS_list&amp;oldid=29262336 --&gt;

== Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon ==

&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|આ સંદેશો અન્ય ભાષામાં વાંચો]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

&lt;span class=&quot;mw-translate-fuzzy&quot;&gt;[[foundation:|વિકિમીડિયા ફાઉન્ડેશન]] તેના પ્રાથમિક અને સહાયક ડેટા સેન્ટરની અદલાબદલીનું પરિક્ષણ કરવા જઈ રહ્યું છે.&lt;/span&gt; આમ કરવાથી એ વાતની ખાતરી થશે કે આપત્તિના સમયે પણ વિકિપીડિયા અને અન્ય વિકિમીડિયા જાળસ્થળો (સાઇટો) ઉપલબ્ધ હોય.

તમામ ટ્રાફિક '''{{#time:j xg|2025-09-24|gu}}''' પર સ્વિચ થશે. ભારતીય સમય મુજબ 20:30 કલાકે '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-09-24T15:00|en}} {{#time:H:i e|2025-09-24T15:00}}]''' પરિક્ષણની શરુઆત થશે.

દુર્ભાગ્યવશ, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]]ની અમુક મર્યાદાઓને કારણે આ પરિક્ષણના સમય દરમ્યાન બધું જ સંપાદન કાર્ય અટકાવવું પડે તેમ છે. ખલેલ બદલ અમે દિલગીર છીએ અને ભવિષ્યમાં આવી ખલેલ ઓછામાં ઓછી પડે તે દિશામાં અમે કાર્યરત છીએ. 

પરિક્ષણ શરુ થવાની ૩૦ મિનિટ પહેલાથી બધાં જ વિકિ સંસ્કરણોમાં બેનર મૂકવામાં આવશે. &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;This banner will remain visible until the end of the operation.&lt;/span&gt; 
&lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate translation or proofreading] of this banner text.&lt;/span&gt;

'''ટૂંકા સમયગાળા માટે તમે બધાં જ વિકિપીડિયા સંસ્કરણો ફક્ત વાંચી શકશો, તેમાં ફેરફાર નહિ કરી શકો.'''

*{{#time:l j xg Y|2025-09-24|gu}} ના રોજ, તમે લગભગ એક કલાક કે તેથી વધુ સમય સુધી વિકિપીડિયામાં કોઈ ફેરફાર કરી શકશો નહીં.
*જો આ સમયગાળામાં તમે કોઈ સંપાદન કરવાનો અને તે ફેરફારો સાચવવાનો પ્રયત્ન કરશો તો તમને ત્રુટિ સંદેશો મળશે. અમે આશા રાખીએ છીએ કે આ પરિક્ષણ દરમ્યાન કોઈ પણ સંપાદન ખોવાશે નહિ પરંતુ એ વાતની બાંહેધરી આપી શકાય એમ નથી. જો તમને ત્રુટિ સંદેશો મળે તો બધું જ પૂર્વવત થાય ત્યાં સુધી રાહ જોશો. પછી તમે કરેલા ફેરફારો સાચવી શકાશે. પણ અમારું સુચન છે કે તમે આવા કોઈ પણ ફેરફારોને કોપી કરી ને રાખી લો જેથી કાંઈ અનિચ્છનિય બને તો તમારી મહેનત બાતલ ન જાય.

''અન્ય અસરો'':

*પૃષ્ઠભૂમિમાં ચાલતાં કામો ધીમાં પડશે કે પછી અટકી જશે. લાલ (મૃત) કડીઓ સામન્ય ઝડપથી અપડેટ ન પણ થાય. તમે એવો કોઈ નવો લેખ બનાવો જે અન્યત્ર જોડાતો હોય તો પહેલાનાં તે પાના પર આ લેખની કડી થોડા વધુ સમય માટે હજુ લાલ જ બતાવે તેમ બને. અમુક લાંબા સમયથી ચાલતી સ્ક્રિપ્ટ અટકાવવી પડશે.
* &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;We expect the code deployments to happen as any other week.&lt;/span&gt; &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.&lt;/span&gt;
* &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;[[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.&lt;/span&gt;

જરુર પડે તો આ પરિક્ષણ પાછું પણ ઠેલવામાં આવે. [[wikitech:Switch_Datacenter|wikitech.wikimedia.org પર જઈ ને તમે સમયપત્રક]] જોઈ શકો છો. જો કોઈ પણ ફેરફાર હશે તો સમયપત્રકમાં જાણ કરવામાં આવશે. 

'''આ માહિતીને તમારા સમુદાય સાથે વહેંચવા વિનંતી છે.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;

&lt;span dir=ltr&gt;[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])&lt;/span&gt; ૨૧:૧૨, ૧૮ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29170715 --&gt;

== Upcoming Dark Mode user interface rollout for anonymous Wikimedia sites users ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{int:Hello}} Wikimedians,

Apologies if this message is not in your language. {{int:please-translate}}.

The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will launch the Dark mode feature for anonymous users on all Wikimedia sites, including yours, on October 29, 2025.

[[:en:Special:MyLanguage/Light-on-dark color scheme|Dark mode]] is an option that allows users to view pages in light-coloured text, and icons on a dark background. Once it is available for anonymous users, they can enable it when using various devices. More information on ways to enable it can be found on [[:en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Dark mode#Options for anyone|this page]].
Given many pages are still not compatible with dark mode this will be an opt-in feature and not automatically apply to pages.

Dark mode requires modifications to content pages and templates, and since our initial launch [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/dark-modes-bright-future-how-dark-mode-will-transform-wikipedias-accessibility/ in July 2024], we have been working with communities and helping them prepare for dark mode. Before the rollout, it is essential that template authors and technical contributors test dark mode and read [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|this page]] to learn how to make pages Dark mode-ready and address any compatibility issues found in templates.

We will fix most color compatibility issues only on the most-viewed pages on projects with over 5 million monthly page views. Technical contributors with an account should opt into dark mode currently using preferences or settings and test pages and seek help before the release to ensure everything complies before the enablement.

If you have any questions or need help, please [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|contact the Reader Experience team]] for support.

Thank you!
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]&lt;/bdi&gt; ૦૭:૩૮, ૩૦ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_Dark_mode_deployment_mass_message_list_(October_2025)&amp;oldid=29358561 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Migration to Parsoid&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;em&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]&lt;/em&gt;

Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier.

If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation.

There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Confidence_Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki.

To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]&lt;/bdi&gt;  ૦૧:૧૯, ૩ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2025-10-06_Wikipedias&amp;oldid=29381387 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Hello all,

The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board.

To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]].

Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]].

When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]].

'''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.'''

Best regards,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;Chair, Elections Committee&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૧૦:૧૮, ૯ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29360896 --&gt;

== શું &quot;બહુ ભાસા&quot; શબ્દને &quot;બહુ ભાષા&quot;ની અવેજીમાં ચલાવવો જોઈએ? ==

વિકિમીડિયા મૂવમેન્ટના એક એફિલિયેટ OKI-IIITH દ્વારા મને પ્રશ્ન કરવામાં આવ્યો કે &quot;બહુ ભાસા&quot; શબ્દ સાચો છે કે કેમ. આ પ્રશ્ન બીબી૨૫ સ્પર્ધા માટે લોગો ડિઝાઈન કરવા સંદર્ભે હતો. મારા સુધારવાથી સામે જવાબ આવ્યો કે હાથે કરીને &quot;બહુ ભાસા&quot; શબ્દનો પ્રયોગ કરવામાં આવે છે જેથી વનવાસીઓના શબ્દને પ્રાધાન્ય મળે. પણ ગુજરાતીમાં &quot;ભાષા&quot; શબ્દ જ ખરો પ્રયોગ છે, &quot;ભાસા&quot; શબ્દનો અર્થ અલગ છે, તેમજ આ શબ્દની ચકાસણી કરવી શક્ય નથી તેમજ આ શબ્દનો પ્રયોગ પ્રારંભિક સંશોધનની અંદર આવે છે. તો શું ગુજરાતી લિપીમાં &quot;બહુ ભાસા&quot; શબ્દનો ઉપયોગ વિકિપીડિયા માટે ચાલુ રાખવા દેવો જોઈએ? સમુદાય એકમત થઈને કોઈ નિર્ણય ઠરાવે અને આ વિશે ઘટતો જવાબ આપે. --[[સભ્ય:Brihaspati|બૃહસ્પતિ]] [[સભ્યની ચર્ચા:Brihaspati|&lt;sup&gt;મારી સાથે વાત કરો&lt;/sup&gt;]] ૧૨:૪૪, ૧૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
===સમર્થન===
===વિરોધ===
* {{વિરોધ}}--[[સભ્ય:Brihaspati|બૃહસ્પતિ]] [[સભ્યની ચર્ચા:Brihaspati|&lt;sup&gt;મારી સાથે વાત કરો&lt;/sup&gt;]] ૧૨:૪૫, ૧૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
* {{વિરોધ}} (નીચે ટિપ્પણીઓ જુઓ) --[[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૭:૩૫, ૧૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
* {{વિરોધ}} --[[સભ્ય:Aniket|અ ને કાંઈ નહી અ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૨૦:૧૮, ૧૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
* {{વિરોધ}} &lt;small&gt;&quot;હવે પછી કોઈને સ્વેચ્છાએ જોડણી કરવાનો અધિકાર નથી.&quot; - સાર્થ જોડણી કોશના પ્રકાશન પ્રસંગે મહાત્મા ગાંધી.&lt;/small&gt;
:ભાષા જેમ જે તે પ્રાંતની અસ્મિતા છે તેમ જોડણી પણ જે તે ભાષાની અસ્મિતા જ છે. મંતવ્યો મંગાવીને બહુમતી મંતવ્યોની તદ્દન અવગણના કરી પૂર્વગ્રહયુક્ત દૃષ્ટિકોણવાળા અલ્પમત (સ્વઘોષિત) મંતવ્યને પ્રાધાન્ય આપવાની ચેષ્ટાનો પણ આ સાથે વિરોધ.  [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૦૯:૧૬, ૧૮ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)

===ટિપ્પણી===
બીબી૨૫ સ્પર્ધા શું છે અને આ '''બહુ ભાસા''' શબ્દ ક્યાં, કયા સંદર્ભમાં અને શેના માટે વપરાયો છે તે જણાવી શકશો?--[[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૫૯, ૧૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
:બીબી૨૫ સ્પર્ધા બહુ ભાષા માટેની સ્પર્ધા છે અને તેના લોગો માટે આ શબ્દનો આધિકારીક ઉપયોગ કરવામાં આવશે.--[[સભ્ય:Brihaspati|બૃહસ્પતિ]] [[સભ્યની ચર્ચા:Brihaspati|&lt;sup&gt;મારી સાથે વાત કરો&lt;/sup&gt;]] ૧૫:૧૯, ૧૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
::અને આ બહુ ભાસામાં '''બહુ''' શું છે? હિંદી ભાષાની બહુ, એટલે કે વહુ? કે પછી ગુજરાતી ભાષાનું બહુ, એટલે કે ઘણું? [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૨૭, ૧૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
:::બહુ એટલે કે ઘણી. [[સભ્ય:Brihaspati|બૃહસ્પતિ]] [[સભ્યની ચર્ચા:Brihaspati|&lt;sup&gt;મારી સાથે વાત કરો&lt;/sup&gt;]] ૧૬:૨૬, ૧૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
::::જો આ '''બહુ ભાસા''' એના ગુજરાતી અર્થ અને સંદર્ભમાં વપરાતો હોય તો એના માટે સંપૂર્ણપણે અસહમત. જોડણી અને ભાષા બન્નેની દૃષ્ટિએ ખોટું છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૮:૫૮, ૧૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
:::::મને લાગે છે કે માત્ર transliteration કરવા માટે એમણે પૂછ્યું છે. સ્પર્ધાનું નામ જ આવું છે. એટલે ગુજરાતી સાથે કશું બંધબેસે નહીં. [[સભ્ય:Nizil Shah|Nizil Shah]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Nizil Shah|ચર્ચા]]) ૧૫:૨૧, ૧૮ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function1&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere).

There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function1&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ૧૭:૧૨, ૨૦ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29432175 --&gt;

== સર્વ મિત્રોને નવા વર્ષના અભિનંદન ==

ગુજરાતી વિકિપીડિયા પર કાર્યરત તેવા તમામ સ્વયંસેવક મિત્રોને આજથી શરૂ થતા નવા વિક્રમ સંવત ૨૦૮૨ તથા વીર સંવત ૨૫૫૨નાં અભિનંદન તથા સાલ મુબારક. આવનારૂં વર્ષ આપના જીવનમાં સુખ,શાંતિ તથા સમૃદ્ધિની લહેર લાવે તેવી અંતરકામના. આશા રાખીએ કે આ સંવતમાં આપણે વિકિપીડિયાને નવી ઉંચાઈ પર લઈ જઈએ. --[[સભ્ય:Brihaspati|બૃહસ્પતિ]] [[સભ્યની ચર્ચા:Brihaspati|&lt;sup&gt;મારી સાથે વાત કરો&lt;/sup&gt;]] ૦૮:૧૭, ૨૨ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Seeking volunteers to join several of the movement’s committees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. 

Read more about the committees on their Meta-wiki pages:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]]

Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have.

For the Committee Support team,
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] ૧૯:૪૨, ૩૦ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29517125 --&gt;

== આજનું ચિત્ર ==

નમસ્તે ધવલભાઈ,
છેલ્લા થોડા એક દિવસોથી ધ્યાને આવ્યું છે કે મુખપૃષ્ઠ પર આજનું ચિત્ર બદલાતું નથી. લગભગ દિવાળીના સમયથી '''અકોટા કાંસ્ય'''નું ચિત્ર જ આજના ચિત્ર તરીકે મુખપૃષ્ઠ પર નજરે પડે છે એક નજર કરવા વિનંતી. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૨૧:૩૩, ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)

:હા, હું પણ રોજે જોઉં છું પણ આજે તમે કહ્યું ત્યારે જ ધ્યાને આવ્યું કે એ બદલાવું જોઈએ જે નથી થતું. મેં ઢાંચો અને રચના ચકાસી તો બધું જ બરોબર જ દેખાય છે. કદાચ બેક-એન્ડમાં કોઈક ત્રુટિ હોય. ઢાંચો '''CURRENTDAY''' પેરામિટર વાપરે છે અને તો તમે &lt;nowiki&gt;{{CURRENTDAY}}&lt;/nowiki&gt; ચકાસશો તો એ સાચી તારીખ જ બતાવશે. પણ {{tl|Template:Potd/દિન-{{CURRENTDAY}}}} જે ટ્રાન્સ્ક્લુડ થઈ ને મુખપૃષ્ઠ પર આવે છે તે ઢાંચામાં દિન-૩૧ હોવા છતાં દિન-૩નું જ ચિત્ર બતાવે છે. {{ping|KartikMistry}} કે {{ping|Aniket}} કદાચ વધારે તપાસ કરી જુએ તો મેળ પડે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૩:૨૫, ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
:: જી, ઢાંચો:Potd/દિન-૧ પ્રમાણે તો આજે સોમનાથ મંદિરની છબી આવવી જોઇએ. આવતી કાલે વધારે ચોકકસ પ્રયત્ન કરી જોઈશ. --[[સભ્ય:Aniket|અ ને કાંઈ નહી અ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૧૭:૧૦, ૧ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
:::'''આ માસનો ઉમદા લેખ''' પણ હજુ બદલાયો નથી. મુખપૃષ્ઠ સાથે સંકળાયેલા ઢાંચા ખોટકાયા હોય એવું લાગે છે. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૨૦:૦૯, ૧ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
::::બધું જ ૩ ઓક્ટોબર ઉપર સ્થગિત થઈ ગયું છે. મુખપૃષ્ઠની ઉપરની જમણી બાજુએ વિકિગોળાની નીચે જે તારીખ અને સમય ડિસ્પ્લે થાય છે તેમાં પણ શુક્રવાર, ૩ ઓક્ટોબર સમય બતાવે છે. ૩ ઓક્ટોબરે કદાચ પાર્સોઇડ રિલિઝ થયું હશે એના કારણે આવું થયું છે. મેં [[mw:Parsoid/Feedback#guwiki:મુખપૃષ્ઠ|અહિં બગ]] રિપોર્ટ કરી દીધો છે, જોઈએ હવે ક્યારે નિવેડો આવે છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૨:૫૭, ૧ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
:::::{{ping|Snehrashmi|Aniket}} આ સમસ્યાનું આંશિક નિરાકરણ આવ્યું લાગે છે. મુખપૃષ્ઠ પર આજનું ચિત્ર અને આ માસનો ઉમદા લેખ હવે બદલાઈ ગયાં છે. પણ વિધિની વક્રતા જુઓ, કે આજે ત્રણ તારીખ થઈ અને આજે પાછું એ જ અકોટા કાંસ્યનું ચિત્ર વિદ્યમાન હોવું જોઈએ એના બદલે દલપતરામ ભાસે છે. એટલે કે, ગઈ કાલે કોઈક પરિવર્તન આવ્યું જે ફરી પાછું ત્યાં જ સ્થગિત થઈ ગયું છે. આવું થયું હોવાનું બીજું કારણ એ છે કે ઉપર જે તારીખ અને વાર બતાવીએ છીએ તેમાં પણ ૨ નવેમ્બર અને રવિવાર છે. હું ફૉલો-અપ કરતો રહીશ અને ઝડપથી કાયમી ઉકેલ આવે તેવો પ્રયત્ન કરતો રહીશ. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૫૦, ૩ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
::::::આજે પાંચ તારીખે ચાર તારીખનું ચિત્ર દેખાય છે. કદાચ તમે બગ રિપોર્ટ કર્યો હતો ત્યાંથી સુધારો થઈ ગયો લાગે છે પરંતુ ટાઇમઝોનમાં GMT+5:30: ની જગ્યાએ 0:00 પ્રમાણે કામ કરતું હોય એવું બને? [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૦૯:૪૭, ૫ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
:::::::આમ તો એવું નથી લાગતું કેમ કે, હું GMT સમયક્ષેત્રમાં છું અને મને પણ ઉપર પાંચ તારીખ દેખાય છે પણ ચિત્ર ૪ તારીખનું જ દેખાય છે. ગઈકાલ સુધી ૨ તારીખ હતી આજે સીધી પાંચ થઈ છે, જોઈએ ચિત્ર પણ એકબે દિવસમાં લાઇન પર આવી જાય. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૧૭, ૫ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
::::::::તારીખ ૧૫થી આજનું ચિત્ર રાબેતા મુજબ બદલાઈ રહ્યું છે. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૨૧:૫૧, ૧૭ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
:::::::::હા, એનો પ્રોપર બગ ફાઇલ થયો હતો, જો કે હજુ થોડા દિવસ ચિત્ર અને તારીખ-વાર, વગેરે બધું જ રાબેતા મુજબ બદલાય છે કે નહીં એ જોઈએ. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૨:૪૦, ૧૭ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
::::::::::મારા મુખપૃષ્ઠ પર આજે લગભગ દસ દિવસે પાછું ચિત્ર અને તારીખ બદલાયાં છે, બીજા કોઈને એ તારીખ/ચિત્ર ૧૬-૧૮ તારીખની વચ્ચે અટવાયેલું હતું અને આજે જ બદલાયું છે? [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૨૨, ૨૬ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function2&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki&lt;/span&gt;. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function2&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ૧૯:૫૨, ૨૦ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29583860 --&gt;

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' ૦૧:૧૫, ૧૭ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૧૮:૫૧, ૧૮ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

૦૨:૩૧, ૨૦ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Request for Comment: VisualEditor automatic reference names ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]].

We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community.
* Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently &lt;code&gt;&quot;:n&quot;&lt;/code&gt;, e.g. &lt;code&gt;&quot;:0&quot;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&quot;:1&quot;&lt;/code&gt;...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. &lt;code&gt;&quot;book_reference-1&quot;&lt;/code&gt;).
* Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name.
* Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation).
* Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. &quot;title&quot; or &quot;last&quot;+&quot;first&quot;) – defined by the community.

=== Feedback ===
[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]].

'''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism.
We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic.

Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings.

Thank you for participating!&lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|ચર્ચા]])&lt;/bdi&gt; ૧૬:૪૫, ૧૯ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=30281362 --&gt;

== વિકીકોન્ફરન્સ ઈન્ડિયા ૨૦૨૬ માટે શિષ્યવૃત્તિ અરજીઓ ખુલ્લી ==

સૌને નમસ્કાર,

વિકીકોન્ફરન્સ ઈન્ડિયા ૨૦૨૬ માટે શિષ્યવૃત્તિ માટેની અરજીઓ હવે શરૂ થઈ ગઈ છે. આ પરિષદ ૪ થી ૬ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ દરમિયાન કોચી, ભારત ખાતે યોજાશે.

વિકીકોન્ફરન્સ ઈન્ડિયા ભારત, દક્ષિણ એશિયા અને અન્ય વિસ્તારોના વિકિમીડિયન્સ, સમુદાય આયોજકો અને યોગદાનકારોને એકત્રિત કરે છે. આ પરિષદ જોડાવા, શીખવા, અનુભવો વહેંચવા અને મુક્ત જ્ઞાન ચળવળને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે સહકાર આપવાનો ઉત્તમ અવસર છે.

જો તમે વિકિમીડિયા પ્રોજેક્ટ્સમાં સક્રિય યોગદાનકાર છો અથવા સમુદાય પ્રવૃત્તિઓમાં જોડાયેલા છો, તો તમને સ્કોલરશિપ માટે અરજી કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે. વિગતવાર જાહેરાત અહીં ઉપલબ્ધ છે. 🙂

અરજી કરવાની છેલ્લી તારીખ: ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૬ રાત્રે ૧૧:૫૯ (IST)

અરજી કડી: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform

વધુ માહિતી: [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|WCI 2026 Scholarship]]

કૃપા કરીને આ જાહેરાત તમારા સમુદાયના અન્ય સભ્યો સાથે પણ શેર કરો.

આભાર.

વિકીકોન્ફરન્સ ઈન્ડિયા ૨૦૨૬ આયોજક ટીમ

-[[સભ્ય:Gnoeee|Gnoeee]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Gnoeee|ચર્ચા]]) ૦૨:૨૮, ૨૯ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૨૨:૪૨, ૩ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;

== Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF ==

&quot;Kindly feel free to translate this text into your own language.&quot;

Dear Community member,

We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. 

The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. 

This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning.

Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. 

* Platform: Google Meet
* Date: 17th April, 2026
* Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC)
* Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]

Note: Only those who have registered will receive the joining link. 

Look forward to seeing you on the call,

Best, [[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૦૦:૧૧, ૬ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 --&gt;


== Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026 - Call for Applications ==

The [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|Indic MediaWiki Developers User Group]] is pleased to announce the upcoming [[m:Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026|Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026]], scheduled to take place in Hyderabad from 26 - 28 June 2026 (with 25 June as Day 0), in collaboration with the [[m:IIITH-OKI|IIITH-OKI]] and [https://www.osdg.in/ OSDG] club at [[w: International Institute of Information Technology, Hyderabad|International Institute of Information Technology, Hyderabad]].

Wikimedia hackathons are spaces for developers, designers, content editors, and other community stakeholders to collaborate on building technical solutions that help improve tools, workflows, and overall user experience across Wikimedia projects.

'''The hackathon is intended for:'''
* Technical contributors active in the Wikimedia technical ecosystem, including developers, maintainers (admins/interface admins), translators, designers, researchers, documentation writers, etc.
* Content contributors having an in-depth understanding of technical issues in their home Wikimedia projects like Wikipedia, Wikisource, Wiktionary, etc.
* Contributors from other FOSS communities or those who have participated in Wikimedia events in the past and would like to begin contributing to Wikimedia technical spaces.

Participants may work on curated hackathon tasks and are also encouraged to propose their own ideas, supported by a clear problem statement and a proposed approach.

To encourage participation and support promising contributions, scholarships will be provided to support participants’ related expenses.

'''Apply here:'''

* Scholarship application form (Deadline: 2 May 2026): [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSej8JvGsvQ7mYmkXdUDriMrKNPajCqH4e3clEct_GnmA1HZ3g/viewform Google form]


'''More information:'''

We encourage interested contributors to apply and participate. Further updates, including program details and venue, will be shared on the Meta page.

* Meta page: [[m:Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026|Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026]]

If you have any questions, concerns, or need support with the application, please reach out via the Meta-Wiki talk page or email at {{nospam|contact|indicmediawikidev.org}}.

Best Regards,
On behalf of Indic Mediawiki Developers User Group

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૦૬:૨૭, ૨૬ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) ==

''&lt;small&gt;Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.&lt;/small&gt;''

Hello everyone,

We hope you are doing well.

We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills.

We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&amp;pli=1 apply].

We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants.

Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૧૮:૩૨, ૧૭ મે ૨૦૨૬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=30361720 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ૨૨:૪૪, ૨૭ મે ૨૦૨૬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|ચર્ચા]])&lt;/bdi&gt; ૨૨:૪૧, ૨૩ જૂન ૨૦૨૬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Message&quot;/&gt;
'''Legal &amp; Safety Contacts'''

Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]].

&lt;section end=&quot;Message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ૧૮:૫૯, ૨૫ જૂન ૨૦૨૬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=30731267 --&gt;

== અમને આનંદ છે કે WikiConference India 2026 માટે સ્વ-ભંડોળ નોંધણી (Self-Funded Registration) અને પ્રસ્તાવ આમંત્રણ (Call for Submissions) હવે શરૂ થઈ ગયા છે ==


પ્રિય સમુદાય સભ્યો,

અમને આનંદ છે કે WikiConference India 2026 માટે '''સ્વ-ભંડોળ નોંધણી (Self-Funded Registration)''' અને '''પ્રસ્તાવ આમંત્રણ (Call for Submissions)''' હવે શરૂ થઈ ગયા છે.

WikiConference India 2026 નું આયોજન 4 થી 6 સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન કેરળના કોચીમાં થશે. આ પરિષદમાં ભારત અને દક્ષિણ એશિયાના વિવિધ વિસ્તારોમાંથી વિકિમીડિયન, સમુદાય નેતાઓ, ડેવલપર, સંશોધકો અને મુક્ત જ્ઞાનમાં રસ ધરાવતા લોકો એકત્રિત થશે, જેથી તેઓ પરસ્પર જોડાઈ શકે, સહકાર આપી શકે અને પોતાના અનુભવ વહેંચી શકે.

આ વર્ષની પરિષદની મુખ્ય થીમ છે:

'''“જ્ઞાન કોમન્સનું પુનઃકલ્પન: વિકસતા વિકિમીડિયા પરિતંત્રમાં સમુદાય નેતૃત્વ”'''

કૃત્રિમ બુદ્ધિ (AI) ના વધતા પ્રભાવ અને જ્ઞાન નિર્માણની નવી પદ્ધતિઓ જેવા ઝડપી ટેક્નોલોજીકલ પરિવર્તનો વચ્ચે, આ પરિષદ સમુદાય નેતૃત્વ, જ્ઞાન સમાનતા, પ્રાદેશિક ભાષાઓ, મુક્ત જ્ઞાન અને ભારત તથા દક્ષિણ એશિયામાં વિકિમીડિયાના ભવિષ્ય અંગે ચર્ચા કરવા માટે એક મંચ પૂરું પાડશે.

=== સ્વ-ભંડોળ નોંધણી ===
સ્વ-ભંડોળ નોંધણી માટેની અરજી હવે Pretix પર ખુલ્લી છે.

'''નોંધણી ફોર્મ:''' &lt;nowiki&gt;https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/&lt;/nowiki&gt;

'''વિગતો અને પાત્રતા:''' &lt;nowiki&gt;https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Registration&lt;/nowiki&gt;

=== પ્રસ્તાવ આમંત્રણ ===
પ્રસ્તાવ આમંત્રણ હવે Eventyay પર ખુલ્લું છે.

અમે વર્કશોપ, ચર્ચા સત્રો, પેનલ ચર્ચાઓ, પરસ્પર ક્રિયાત્મક સત્રો, લાઇટનિંગ ટોક્સ અને પોસ્ટર પ્રસ્તુતિઓ માટે પ્રસ્તાવો આમંત્રિત કરીએ છીએ.

તમે અનુભવી યોગદાનકર્તા હો કે નવા સમુદાય સભ્ય, તમારા વિચારો, અનુભવો અને શીખણો પરિષદના કાર્યક્રમને વધુ સમૃદ્ધ બનાવી શકે છે અને આંદોલનની મહત્વપૂર્ણ ચર્ચાઓમાં યોગદાન આપી શકે છે.

'''વિગતો અને માર્ગદર્શિકા:''' &lt;nowiki&gt;https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions&lt;/nowiki&gt;

'''પ્રસ્તાવ મોકલવાની છેલ્લી તારીખ:''' 15 જુલાઈ 2026

WikiConference India 2026 વિશેની સંપૂર્ણ માહિતી, જેમાં ભાગીદારીની વિગતો, મહત્વપૂર્ણ તારીખો, પરિષદના અપડેટ્સ અને પ્રસ્તાવ સંબંધિત માર્ગદર્શિકાઓ સામેલ છે, તે માટે કૃપા કરીને સત્તાવાર જાહેરાત જુઓ.

'''વિસ્તૃત જાહેરાત:''' &lt;nowiki&gt;https://diff.wikimedia.org/2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/&lt;/nowiki&gt;

અમે તમામ સમુદાય સભ્યોને નોંધણી કરવા, પોતાના પ્રસ્તાવો મોકલવા અને આ જાહેરાતને પોતાના સમુદાય અને નેટવર્કમાં શેર કરવા વિનંતી કરીએ છીએ.

સાદર,

'''WikiConference India 2026 આયોજન ટીમ''' [[સભ્ય:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Amrit Sufi|ચર્ચા]]) ૧૫:૪૩, ૩૦ જૂન ૨૦૨૬ (IST)

== Reminder: WikiConference India 2026 – Deadline on 15 July 2026 ==

Dear Community Members,

This is a friendly reminder that the deadline for '''Self-funded Registration''' and the '''Call for Submissions''' for '''WikiConference India 2026''' is '''15 July 2026'''.

=== Self-funded Registration ===
https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/

=== Call for Submissions ===
https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions

We invite proposals for workshops, discussions, panel sessions, interactive sessions, lightning talks, and poster presentations.

=== For more information ===
https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026

We encourage everyone to register, submit proposals, and share this reminder within your communities.

Regards,

'''WikiConference India 2026 Organizing Team'''

[[સભ્ય:Gauri Guptaa|Gauri Guptaa]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Gauri Guptaa|ચર્ચા]]) ૧૯:૨૯, ૭ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST)

== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  ૧૭:૫૪, ૨૪ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 ==

Dear Wikimedia Contributors,

We are excited to announce '''[[m:Kerala_Culture_Month_2026|Kerala Culture Month 2026]]''', a collaborative campaign launched in conjunction with '''[[m:WikiConference_India_2026|WikiConference India 2026]]'''. This initiative aims to expand and enhance content about Kerala across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base.

'''Campaign Focus:'''

* Expand Wikipedia articles about Kerala in multiple languages

* Improve content quality with citations, images, and comprehensive information

* Populate Wikimedia Commons with freely licensed Kerala media

* Enrich Wikidata with structured information about Kerala-related topics

We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.

For more information and to get involved, visit the campaign page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 on your preferred Wikimedia project.

Best regards,

''Communications Team, WCI 2026''

&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt; [[સભ્ય:Shadabgdg|Shadabgdg]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Shadabgdg|ચર્ચા]]) ૨૧:૩૧, ૨૫ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST)

== Community Tech Task Force: Technical needs assessment for Indic communities ==
''Please feel free to translate it into your language.''
&lt;/br&gt;
&lt;/br&gt;
Hello everyone,
&lt;/br&gt;
&lt;/br&gt;
We hope you're doing well!
&lt;/br&gt;
&lt;/br&gt;
The [https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic_MediaWiki_Developers_User_Group Indic_MediaWiki_Developers_User_Group] (IMDUG) is reaching out to Wikimedia communities across India to strengthen collaboration and better understand the technical needs of different language communities.
Last year, we piloted [https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic_Community_Task_Force_2025 Indic_Community_Task_Force_2025] initiative by engaging with two language communities to understand their technical challenges and identify opportunities for collaboration. Based on our learnings, experience, and the valuable insights we received, we are expanding the initiative this year to reach all Indic communities. Our goal is to reach every community and understand where technical support is most needed.
=== What are we looking for? ===
We invite your community to nominate one or two points of contact and share:
*The name of your Wikimedia community.
*A primary and alternate community contact.
*Telegram usernames of the nominated contacts.
*A brief overview of your community's technical challenges, needs, or priorities.
&lt;/br&gt;
This could include areas such as:
*Editing or patrolling workflows that could be improved.
*Gadgets, tools, or bots that your community needs.
*Template or interface-related challenges.
*Technical barriers faced by contributors.
*Any other broad technical priorities for your community.
=== How to participate ===
Please fill out the community response [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdhpPdn0qgHkEiYZCXEumpV-WNWm6n8bZdfR6TIkGTcbuBOew/viewform?usp=dialog form] by '''18th August'''.

If your community prefers, you are also welcome to reply directly on this message.
=== What happens next? ===
The information collected will help us:
*Build a network of community contacts for future technical collaboration.
*Understand and prioritize the technical needs of Indic Wikimedia communities.
*Plan focused technical support and community engagement activities.
*Connect communities with developers and relevant technical initiatives where appropriate.
&lt;/br&gt;
Please note that while we will carefully review every submission, our ability to provide support will depend on the complexity of the request, available expertise within the User Group, volunteer bandwidth, and available resources. Although we may not be able to address every request immediately, we will make every effort to prioritize and support as many community needs as possible, and where appropriate, connect communities with the relevant developers or technical channels.
We look forward to working more closely with your community!
&lt;/br&gt;

'''Best wishes,'''
&lt;/br&gt;
[[User:Kalli navya|Navya sri Kalli]]
&lt;/br&gt;
''On behalf of the Indic MediaWiki Developers User Group (IMDUG)''

== Invitation to pre-conference activities for WikiConference India 2026 ==

Dear Wikimedia contributors,

As the Wikiconference India 2026 draws nearer, the excitement is soaring as well! We are sending this message to inform you that two pre-conference activities are being held as a part of this meetup. The Wiki Loves Villages campaign 2026 is already underway and ends on 15th August, so hurry up and contribute! This initiative aims to expand and enhance content and media about villages across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base.
Campaign Focus:
A. Expand Wikipedia articles about Villages in India in multiple languages
B. Improve content quality with citations, images, and comprehensive information
C. Populate Wikimedia Commons with freely licensed media about a village
D. Enrich Wikidata with structured information about Village-related topics
We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.
For more information and to get involved, visit the campaign page (https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026) on your preferred Wikimedia project.

Another way to contribute to a pre-conference activity is the innovative Wiki Loves Medicinal Plants 2026- it is a photography campaign hosted by WikiConference India 2026. The activity begins on 15th August, so gear up to document local medicinal knowledge and fill the knowledge gaps. 
This initiative aims to expand and enhance freely licensed images and other media of medicinal plants in and around our surroundings.
Campaign Focus:
A. Add freely licensed images of medicinal plants.
B. Improve description of existing medicinal plants.
C. Improve depictions of images.
D. Improve wikidata items.
We invite you to contribute by adding new photos, videos or enhancing existing ones. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.
To know more about how to contribute, rules, and tips head to the Meta page to find information (https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Medicinal_Plants) on your preferred Wikimedia project.

Best regards,&lt;br&gt;WikiConference India 2026 pre-conference organizing team

-- [[સભ્ય:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Kuldeepburjbhalaike|ચર્ચા]]) ૧૭:૨૫, ૧૩ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>iluqck6d5i88vzauxhqbn9ia0s7i8r5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ભરૂચ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4111</id>
    <revision>
      <id>903588</id>
      <parentid>903554</parentid>
      <timestamp>2026-08-13T07:26:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Snehrashmi</username>
        <id>41463</id>
      </contributor>
      <comment>સેલ્ફ પ્રમોશન [[Special:Contributions/Sankalp Foundation Bharuch|Sankalp Foundation Bharuch]] ([[User talk:Sankalp Foundation Bharuch|talk]])એ કરેલો ફેરફાર [[Special:Diff/903554|903554]] પાછો વાળ્યો</comment>
      <origin>903588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18980" sha1="l3dxoo1ibwps62zpqldd2d16ctt2gir" xml:space="preserve">{{Infobox Indian Jurisdiction | native_name = ભરૂચ
| type = શહેર | latd = 21.705136
| longd = 72.995875 | locator_position = right
| state_name = ગુજરાત | district = ભરૂચ
| leader_title = | leader_name = 
| altitude = 15 | population_as_of = ૨૦૧૧
| population_total = ૧૬૯૦૦૭ | population_total_cite = &lt;ref&gt;{{Cite web
| url = http://www.census2011.co.in/census/city/339-bharuch.html| title=Bharuch City Population Census 2011 {{!
}} Gujarat|website=www.census2011.co.in|access-date=૨૫ એપ્રિલ ૨૦૧૭}}&lt;/ref&gt;|
population_density = |
area_total = 35.34 |
area_telephone =  ૦૨૬૪૨ |
postal_code = ૩૯૨૦૦૧|
vehicle_code_range = જીજે - ૧૬|
sex_ratio = ૯૪૭ |
unlocode = |
website = |
footnotes = |
સ્થિતિ = યોગ્ય
}}
'''ભરૂચ''' [[ભારત]] દેશની પશ્ચિમે આવેલાં [[ગુજરાત]] રાજ્યના [[ભરૂચ જિલ્લો|ભરૂચ જિલ્લા]]નું આશરે ૧૦ લાખથી વધુ વસ્તી ધરાવતું એક શહેર છે, જે આ જિલ્લાનું વડુંમથક પણ છે અને દરિયાઈ બંદર છે.

જુદા-જુદા કાળ દરમ્યાન અવિરત પણે પૂર્વ અને પશ્ચિમનાં દેશો વચ્ચે તેજાના અને રેશમનાં વહાણમાર્ગમાં અગત્યનાં વેપારી મથક તરીકે ટકી રહ્યું હોવાથી ઇતિહાસમાં તે અનેકવિધ નામોથી જાણીતું છે, જેમકે ભરાકચ્છ, ભૃગુકચ્છ, બ્રૉચ અને ભરૂચ. બ્રિટિશરો અનેક ભારતીય શબ્દોનો ઉચ્ચાર સ્પષ્ટપણે નહોતા કરી શક્તાં અને માટે તેમણે મૂળ નામોને પોતે ઉચ્ચારી શકે તેવા નામોથી ઓળખવાનું રાખ્યું હતું, આજ પરંપરા હેઠળ અન્ય અને અનેક શહેરોની જેમ જ બ્રિટિશ રાજ દરમ્યાન ભરૂચ અધિકૃત રીતે '''બ્રૉચ (Broach)''' તરિકે ઓળખાતું હતું.

ભરૂચ એક સમયે ફક્ત નાનું ગામ હતું, પરંતુ [[નર્મદા|નર્મદા નદી]] પરનાં તેના અગત્યનાં સ્થાનને કારણે કે જેણે તેને નદી માર્ગે મધ્ય અને ઉત્તર ભારતનાં શહેરો-નગરો સાથે જોડ્યું, અને ખંભાતના અખાતમાં પણ તેનું જે સ્થાન છે, તેને કારણે દરિયામાર્ગે યાતાયાત થતો હતો તેવા સમયમાં ભરૂચનો ઉત્તરોત્તર અગત્યનાં બંદર, વેપારી મથક અને એક સમયે જહાજવાડા તરીકે થ્તો જ ગયો. થોડા સમય પહેલાં સુધી વાહનવ્યવહારનો એકમાત્ર ઉપાય હતો જળમાર્ગ, આ ગાળા દરમ્યાન તેના આગવા ભૌગોલિક સ્થાનને કારણે ભરૂચ યુગોથી ફક્ત પૂર્વ-પશ્ચિમ વચ્ચે જ નહી, પરંતુ ભારતની અંદર પણ નર્મદાકાંઠે વિકસેલા ધનાઢ્ય રજવાડાઓ અને છેક [[ગંગા]] કાંઠા અને [[દિલ્હી]] સુધીના વિસ્તારો માટે વાહનવ્યવહાર પુરો પાડી શકતું હતું.

ચોક્કસપણે એ વાતનાં પુરાવા મળી આવે છે કે ઈ.પૂ. ૫૦૦ના ગાળામાં ભરૂચની ખ્યાતી દરિયાઈ અને જમીન એમ મિશ્ર માર્ગે વેપાર કરતા અરબ અને ઈથિઓપિઆનાં વેપારીઓમાં પહોંચેલી હતી. આ વેપારીઓ તેમનો માલ પશ્ચિમમાં છેક [[ઇજિપ્ત]], [[ગ્રીસ]], પર્શિયન રાજ્યો, રોમન સામ્રાજ્ય, અને વેનિસ સુધી પહોંચાડતા હતા અને માટે છેક આ બધા પ્રદેશોમાં પણ ભરૂચ જાણીતું હતું. એમ માનવામાં પણ કોઇ અતિશયોક્તિ નથી કે ફોનેશિયનો પણ ભરૂચ વિષે જાણતા હતાં અને તે કારણે ભરૂચ આદિકાળથી ભારતીય ઉપખંડ અને દૂર પૂર્વનાં દેશોથી છેક નૈઋત્ય એશિયા, મધ્ય-એશિયા, ભૂમધ્ય પ્રદેશ અને ઉત્તર આફ્રિકા તથા છેક [[યુરોપ]] સુધી થતાં વૈભવી દ્રવ્યોનાં વ્યાપારમાં મહત્વનું બંદર સ્થાપિત થયેલું હતું.

==ઇતિહાસ==
[[નર્મદા]] નદીના તટ પર વસેલું આ શહેર ઇસ પૂર્વે ૫૦૦થી અસ્તિત્વ ધરાવતું પ્રાચીન ઐતિહાસિક નગર છે. આ શહેરનું પ્રાચીન નામ ભૃગુકચ્છ હતું. જે [[ભૃગુ|ભૃગુઋષિ]]નાં નામ પરથી પડ્યું હતું. મહર્ષિ ભૃગુએ આ વિસ્તાર, કે જે તે સમયે [[લક્ષ્મી]]ની માલિકી હેઠળ હતી, તેમાં કામચલાઉ રહેવાની રજા માંગી, અને પછી અહીં આશ્રમ સ્થાપ્યો હતો. ભૃગુ ઋષિએ આ સ્થળ ક્યારેય છોડ્યું નહી. આજે પણ ભૃગુ ઋષિનો આશ્રમ નર્મદા નદીને કિનારે આવેલો છે. આ શહેર એ ગુજરાત રાજ્યનું સૌથી પૌરાણિક જાણીતુ બંદર હતુ, જે આરબ તથા ઇથિયોપિઆના વ્યાપારિઓ પણ જાણતા હતા. અહિંથી ભારતના પશ્ચિમમાં આવેલા તે સમયના રાજ્યો સાથે વ્યાપાર થતો હતો. ભરુચથી દક્ષિણ ભારત તથા ઈજિપ્ત અને આરબ રાજ્યો સાથે વ્યાપાર થતો હતો. નર્મદા પુરાણમાં રેવા ખંડમાં જણાવ્યા મુજબ ભરૂચ શહેર ભૃગુઋષિએ નર્મદા નદીના કિનારા પર કૂર્મ (કાચબા)ની પીઠ પર નંદન સંવત્સરમાં [[મહા સુદ ૫|મહા સુદ પાંચમ]]ને દિવસે વસાવ્યું હતુ.

અન્ય એક માન્યતા પ્રમાણે હાલમાં જે ભરૂચ નામ છે તે &quot;Broach&quot; શબ્દ પરથી આવેલ છે. જુના જમાનામાં ભરૂચ ઘણું મોટું બંદર હતું.અને અરબસ્તાન તથા ખાડીના દેશોના વેપારીઓ વેપાર કરવા આવતા હતા. ઇરાનના ફારસી લોકોએ આ &quot;બ્રોચ&quot; નામ પાડયું. આ જોડણી છુટી પાડતાં તે બર્+ઓચ થાય છે. &quot;બર્&quot; એટલે &quot;ટેકરો&quot; અને &quot;ઓચ&quot; એટલે &quot;વસેલું&quot;- &quot;ટેકરા પર વસેલું&quot; એટલે &quot;બ્રોચ&quot;. &quot;બ્રોચ&quot; નું અપભ્રંશ થતા તે &quot;ભરૂચ&quot; બન્યું. હાલમાં પણ જુના શહેરમાં આ ઉંચા નીચા ટેકરા જોઇ શકાય છે જે નદી પાસે આવેલા છે.

==ઉત્ખનન પુરાવા==
ભરૂચમાં [[નર્મદા નદી]]ના તીર પાસે થયેલા ઉત્ખનનમાં ઘણા પુરાતત્ત્વિય અને સ્થપત્યને લગતા અવશેષો ઉજાગર થયા છે, ખાસ કરીને મંદિરો. ઇતિહાસમાં જોતા જણાય છે કે ભરૂચ મૌર્ય વંશ (ઇ.પૂ. ૩૨૨-૧૮૫), પશ્ચિમી ક્ષત્રપો (શક), ગુપ્ત વંશ અને ગુર્જરોના શાસન હેઠળ હતું..&lt;ref name=&quot;Malabari&quot;&gt;{{cite book
| last =Malabari
| first =Behramji Merwanji
| author2=Krishnalal M. Jhaveri
| title =Gujarat and the Gujaratis: Pictures of Men and Manners Taken from Life
| year =૧૯૯૮
| publisher=Asian Educational Services
| isbn =8120606515
| page =૨
}}&lt;/ref&gt; 

ઐતિહાસિક પૂરાવાઓ પરથી જાણ થાય છે કે ગુર્જરોએ ભિનમાળ (કે શ્રીમાળ)માં રાજધાની ધરાવતું રાજ્ય સ્થાપ્યું હતું. ભરૂચનું રાજ્ય એ આ મૂળ રાજ્યનો વિસ્તાર પામીને રચાતું હતું.&lt;ref name=&quot;Malabari&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

મુઘલ કાળ દરમ્યાન તે ગુજરાતની સલ્તનતનો ભાગ હતું અને ત્યારબાદ બ્રિટિશ રાજનો ભાગ બન્યું.

ગ્રીક અને રોમન લોકો તેને બારિગાઝા (''Barygaza'') તરીકે ઓળખતા અને સંભવતઃ અહિં ગ્રીક વેપારીઓનો વસવાટ પણ હતો. કમ્બોજ-દ્વારાવતિ માર્ગના દક્ષિણના છેવાડે આવેલું હોવાથી પહેલી સદીમાં લખાયેલા રાતા સમુદ્રના પેરિપ્લસ (Periplus of the Erythraean Sea)માં તેનો રોમન વેપારીઓ સાથેના વેપારમાં મહત્વના ભાગીદાર તરીકે સઘન ઉલ્લેખ જોવા મળે છે. એક પેરિપ્લસમાં તો એવો પણ ઉલ્લેખ છે કે આ વિસ્તારમાં અનેક ગ્રીક ઇમારતો અને કિલ્લાઓ હતા, જો કે ભૂલભરી રીતે આ બધી ઇમારતોને અને વિસ્તારને એલેક્ઝાંડર સાથે જોડવામાં આવી છે, પરંતુ એલેક્ઝાંડર કદી અહિં સુધી પહોંચી જ શક્યો નહોતો. આ પેરિપ્લસમાં ઇન્ડો-ગ્રીક સિક્કાઓ પણ આ વિસ્તારમાં ચલણમાં હોવાનું નોંધેલું છે.

== સાહિત્યમાં ==
ઐતહાસિક નવલકથા [[કરણ ઘેલો]]માં ભરૂચને ભૃગુપુર&lt;ref&gt;[https://gu.wikisource.org/wiki/%E0%AA%AA%E0%AB%83%E0%AA%B7%E0%AB%8D%E0%AA%A0:Karanghelo.pdf/%E0%AB%A8%E0%AB%A7 ગુજરાઅતી નવલકથા- કરણઘેલો]&lt;/ref&gt; તરીકે વર્ણવામાં આવ્યું છે.

==જોવા લાયક સ્થળો==
===નર્મદા નદી===
{{મુખ્ય|નર્મદા નદી}}
[[નર્મદા]] નદી એ ભારતમા આવેલી પવિત્ર નદી છે. લોકો તેની પૂજા અને પરિક્રમા કરે છે.

=== સિદ્ધિ વિનાયક મંદિર ===
મકતમપુર પાસે આવેલું જાણીતું ભગવાન ગણપતિ (રિદ્ધિ સિદ્ધિ દેવતા)નું મંદિર ખુબજ પ્રખ્યાત છે. [[મુંબઈ]] ખાતે આવેલા રિદ્ધિ સિદ્ધિ વિનાયક મંદિર અને અષ્ટ વિનાયક તરીકે ઓળખાતાં આઠ ગણેશ મંદિરો સિવાય આ ભારતમાં આવેલું બીજું મંદિર છે.

===ગોલ્ડન બ્રિજ=== 
[[Image:GOLDEN_BRIDGE_BHARUCH-3.jpg|thumb|200 px|ગોલ્ડન બ્રિજ]]
{{મુખ્ય|ગોલ્ડન બ્રિજ}}

===ગુમાનદેવ===
ભરુચ થી ઝઘડિયા જતા વચ્ચે ૨૦ કિ.મી. દૂર આવેલા ગુમાનદેવ નામના નાના ગામમાં પવિત્ર અને પ્રખ્યાત હનુમાનજીનુ મંદિર આવેલુ છે.

===જૂનો કિલ્લો===
કિલ્લો ઉંચી ટેકરી ઉપર બાંધાયેલો છે જ્યાંથી નર્મદા નદી સુંદર રીતે જોઇ શકાય છે. હાલમાં આ કિલ્લામાં કલેક્તર કચેરી અને દિવાની અદાલતો બેસે છે. આ ઉપરાંત જુની ડચ ફેક્ટરી, દેવળ, વિક્ટોરીયા ટાવર અને અન્ય ઇમારતો પણ આવેલી છે. જુના કિલ્લથી અશરે ત્રણેક કિ.મી.નાં આંતરે જુની ડચ કબરો આવેલી છે અને નજીકમાં જ પારસી ડુંગરવાડી આવેલી છે.

===જામા મસ્જિદ===
કિલ્લાની નીચે આવેલી ઇસ ૧૪૦૦ મા બનાવાયેલી આ મસ્જિદનું બાંધકામ ૮૬ થાંભલા પર થયું છે.

===ભ્રુગુ ઋષિનું મંદિર===
ભ્રુગુ ઋષિનું પ્રાચીન મંદિર ભરુચ શહેરની પશ્ચિમમાં આવેલું છે.

===જુના અંબાજી===
જુના અંબાજીનુ પ્રાચીન મંદિર દાંડિયા બજાર પાસે આવેલ છે.

===કબીર વડ===
[[File:BrSwamitemple.JPG|thumb|150px|રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૮ પર આવેલું સ્વામિનારાયણ મંદિર]]

મહાન [[સંત કબીર]] અહીં રહ્યા હતા, કહેવાય છે કે એમણે દાતણ તરીકે ઉપયોગ કરીને ફેંકી દીધેલી ડાળીનો મોટા વડના ઝાડમાં વિકાસ થયો, જે આજે [[કબીરવડ]] તરીકે ઓળખાય છે.

આ ઉપરાંત જૈન દેરાસર અને સ્વામિનારાયણ મંદિરની પણ અન્ય જોવાલાયક સ્થળોમાં ગણતરી કરી શકાય.

=== સામાજીક સંસ્થા ===
ભરુચ ખાતે અનેક સામાજીક સંસ્થાઓ માનવ કલ્યાણ ક્ષેત્રે કાર્યરત છે. જેમાં સેવા રૂરલ ઝઘડીયા, નારદેશ ભરુચ, લાભુબેન મિસ્ત્રી ટ્રસ્ટ ઉપરાંત રોટરી, લાયન્સ, જેસીસ અને કલાજગતના માધ્યમથી જનજાગ્રુતિ અને સામાજીક ચેતના જગાવવા ભાઈશ્રી તરુણ બેન્કર થીયેટર, ટેલીવિઝન અને ફિલ્મનુ સર્જન, પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે. મહારોગ એઇડસ, કેન્સર, દારૂબંધી, દહેજપ્રથા અને હવે બેટી બચાવો અને સ્ત્રીભ્રુણ હત્યા અટ્કાવો વિષય અંગે ઝુંબેશ ચલાવી રહ્યા છે. બેટી બચાવો અને સ્ત્રીભ્રુણ હત્યા અટકાવો વિષય ઉપર તૈયાર કરેલ ટેલીફિલ્મ &quot;દીકરી દેવો ભવઃ&quot;ના વિનામૂલ્યે જાહેર શો ગુજરાત રાજ્યની શાળા, કોલેજ અને સામાજીક સંસ્થાઓના ઉપક્રમે કરી રહ્યા છે.

==સંદર્ભ==
{{reflist}}

==બાહ્ય કડીઓ==
* [http://www.narmada.net.in/narmada/bharuch.htm ભરૂચ શહેરની માહિતી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070903021953/http://www.narmada.net.in/narmada/bharuch.htm |date=2007-09-03 }}
* [http://www.ncmbharuch.org નર્મદા એજ્યુકેશન સોસાયટીની વૅબ સાઇટ]
* [http://www.india9.com/i9show/Bharuch-Junction-Railway-Station-28957.htm ભરૂચ રેલ્વે મથકની માહિતી]

[[Category:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો]]
[[શ્રેણી:ભરૂચ તાલુકો]]</text>
      <sha1>l3dxoo1ibwps62zpqldd2d16ctt2gir</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>એર્ણાકુલમ જીલ્લો</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5312</id>
    <revision>
      <id>903584</id>
      <parentid>903365</parentid>
      <timestamp>2026-08-13T01:57:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68686" sha1="33ed61adcba68cgo5x1ls6ddrj5cqs4" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name               = એર્ણાકુલમ જીલ્લો
| other_name         = എറണാകുളം ജില്ലാ
| settlement_type    = જિલ્લો
| image_skyline      = {{Photomontage
 | photo1a      = Kochi Skyline.jpg
 | photo2a      = Kochi Metro train at Palarivattom, Aug 2017.jpg
 | photo2b      = Jewaharlal Nehru Stadium Kochi ISL.jpg
 | photo3a      = Cochin International Airport Limited.jpg
 | photo3b      = Container terminal.JPG
 | photo4a      = Kochi International Marina, Bolgatty Island, Kerala, India.jpg
 | photo4b      = Lulumall atrium.JPG
 | photo5a      = Cochin Ship Yard Cranes.JPG
 | spacing      = 1
 | color_border = blue
 | color        = white
 | size         = 290
 | foot_montage = '''ઉપરથી ઘડિયાળની દિશામાં:'''&lt;br /&gt;કોચી સ્કાયલાઇન, જવાહરલાલ નહેરુ સ્ટેડિયમ, ઇન્ટરનેશનલ કન્ટેનર ટ્રાન્સશિપમેન્ટ ટર્મિનલ, લુલુ ઇન્ટરનેશનલ શોપિંગ મોલ, કોચીન શિપયાર્ડ, કોચી મરિના, કોચીન ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ અને કોચી મેટ્રો
}}
| map_alt            = 
| image_map          = India Kerala Ernakulam district.svg
| mapframe = yes
| mapframe-point = none
| map_caption        = ૧૯૯૮ થી ૨૦૨૩ સુધીનો જૂનો નકશો
| coordinates        = {{coord|10.00|N|76.33|E|region:IN-KL_type:adm3rd|display=inline,title}}
| subdivision_type   = Country
| subdivision_name   = {{flag|ભારત}}
| subdivision_type1  = રાજ્ય
| subdivision_name1  = [[કેરળ]]
| established_title  = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date   = ૧ એપ્રિલ ૧૯૫૮
| founder            = 
| named_for          = 
| seat_type          = મુખ્યમથક
| seat               = કાક્કનાડ, કોચી
| parts_type         = પેટાવિભાગો
| parts_style        = para
| parts              = 
| p1                 = {{Collapsible list
 | title = મહેસૂલ વિભાગો: ૨
 | 1 = [[ફોર્ટ કોચી]]
 | 2 = મુવથ્થુપુઝા
}}

{{Collapsible list
 | title = તાલુકા: ૭
 | 1 = કાનાયન્નુર
 | 2 = [[કોચી]]
 | 3 = [[અલુવા]]
 | 4 = કુન્નાથુનાદ
 | 5 = મુવથ્થુપુઝા
 | 6 = કોથામંગલમ
 | 7 = પારાવુર
}}
| government_type    = 
| leader_title       = કલેક્ટર
| leader_name        = જી. પ્રિયંકા, આઈએએસ
| leader_title1      = કમિશનર અને ડીઆઈજી (કોચી)
| leader_name1       = પુટ્ટા વિમલાદિત્ય, આઈપીએસ
| leader_title2      = એસ.પી (એર્નાકુલમ ગ્રામ્ય)
| leader_name2       = કે. કાર્તિક, આઈપીએસ
| leader_title3      = જિલ્લા વન અધિકારી (ડીએફઓ)
| leader_name3       = એ. રેંજન, આઈએફએસ
| unit_pref          = Metric
| area_footnotes     = &lt;ref name=&quot;censusindia&quot;&gt;{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3208_PART_B_ERNAKULAM.pdf|title=Demography -Ernakulam
|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|access-date=4 July 2020}}&lt;/ref&gt;
| area_rank          = ૮મો
| area_total_km2     = ૨૪૦૮
| elevation_footnotes = 
| elevation_m        = 
| population_total   = ૩,૪૨૭,૬૫૯&lt;ref name=&quot;ekmdemo_2018&quot;&gt;{{Cite book|title=Annual Vital Statistics Report – 2018|publisher=Department of Economics and Statistics, Government of Kerala|year=2020|location=Thiruvananthapuram|page=55|url=http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|access-date=30 October 2020|archive-date=2 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211102023933/http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| population_as_of   = ૨૦૧૮
| population_rank    = 
| population_density_km2 = ૧૧૧૯
| population_demonym = 
| population_note    = 
| demographics_type1 = ભાષા
| demographics1_title1 = સત્તાવાર
| demographics1_info1 = [[મલયાલમ ભાષા|મલયાલમ]]
| timezone1          = [[ભારતીય માનક સમય|IST]]
| utc_offset1        = +૫:૩૦
| postal_code_type   = &lt;!-- [[Postal Index Number|PIN]] --&gt;
| postal_code        = 
| iso_code           = IN-KL-KO, IN-KL
| registration_plate = {{bulleted_list|'''KL-07''' એર્ણાકુલમ|'''KL-17''' મુવથ્થુપુઝા|'''KL-39''' ત્રિપુનિથુરા|'''KL-40''' પેરુમ્બવૂર|'''KL-41''' [[અલુવા]]|'''KL-42''' ઉત્તર પુરવુર|'''KL-43''' મટ્ટનચેરી|'''KL-44''' કોથામંગલમ|'''KL-63''' અંગમાલી}}
| website            = {{URL|https://ernakulam.nic.in}}
| footnotes          = 
| official_name      = 
| blank1_name_sec2   = માનવ વિકાસ સૂચકાંક (૨૦૨૫)
| blank1_info_sec2   = {{increase}}૦.૮૨૭&lt;ref name=&quot;unhdi-gdl&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|title=Kerala &amp;#124; UNDP in India|website=UNDP|access-date=2026-08-03|archive-date=2022-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518135656/https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;{{color|green|very high}}
| blank_name_sec1    = માનવ વિકાસ સૂચકાંક {{nobold|(૨૦૦૫)}}
}}

'''એર્ણાકુલમ જિલ્લો''' અથવા કોચી જિલ્લો [[ભારત]] દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા [[કેરળ]] રાજ્યના ૧૪ જિલ્લા પૈકીનો એક જિલ્લો છે. તે રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલો છે, જે આશરે ૨,૪૦૮ ચોરસ કિલોમીટર (૯૩૦ ચોરસ માઇલ) વિસ્તારમાં ફેલાયેલો છે અને તે કેરળની ૯% થી વધુ વસતીનું ઘર છે. આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક કાક્કનાડ ખાતે આવેલું છે. આ જિલ્લામાં કેરળની વ્યાપારી રાજધાની તરીકે ઓળખાતા કોચીનો સમાવેશ થાય છે, જે તેના પ્રાચીન ચર્ચ, હિન્દુ મંદિરો, સિનાગોગ (યહૂદી પ્રાર્થનાઘરો) અને મસ્જિદો માટે પ્રખ્યાત છે.

આ જિલ્લામાં રાજ્યના સૌથી મોટા મહાનગરીય વિસ્તાર 'ગ્રેટર કોચિન'નો સમાવેશ થાય છે. એર્ણાકુલમ જિલ્લો રાજ્યમાં સૌથી વધુ રકમની આવક ઉત્પન્ન કરે છે અને સૌથી વધુ સંખ્યામાં ઉદ્યોગો ધરાવે છે.&lt;ref name=&quot;pilgrimagebook&quot;&gt;{{cite book | title = Pilgrimate to Temple Heritage 2019: Ernakulam district temples | access-date = 2 October 2020 | publisher = Info Kerala Communications Pvt Ltd, 2019 |year = 2019 | isbn = 9788193456781 | url=https://books.google.com/books?id=HL-tDwAAQBAJ&amp;q=ernakulam+state+revenue+60%25}}&lt;/ref&gt; કેરળના ૧૪ જિલ્લાઓમાંથી મલપ્પુરમ પછી એર્ણાકુલમ એ બીજો સૌથી વધુ વસતી ધરાવતો જિલ્લો છે.&lt;ref name=&quot;districtcensus&quot;&gt;{{cite web |title=District Census Hand Book: Ernakulam |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/644/download/2224/DH_2011_3208_PART_A_DCHB_ERNAKULAM.pdf |publisher=Registrar General and Census Commissioner of India}}&lt;/ref&gt; આ ઉપરાંત, આ જિલ્લો કેરળ રાજ્યમાં સૌથી વધુ સંખ્યામાં આંતરરાષ્ટ્રીય અને દેશી (ઘરેલુ) પ્રવાસીઓની યજમાની પણ કરે છે.

એર્નાકુલમમાં સૌથી વધુ બોલાતી ભાષા [[મલયાલમ ભાષા|મલયાલમ]] છે. મુખ્યત્વે વ્યવસાયિક વર્ગો અને ક્ષેત્રોમાં અંગ્રેજી ભાષાનો વ્યાપક ઉપયોગ થાય છે. વર્ષ ૨૦૧૨માં એર્નાકુલમ ૧૦૦ ટકા બેંકિંગ સુવિધા અથવા પૂર્ણ &quot;અર્થપૂર્ણ નાણાકીય સમાવેશન&quot; ધરાવતો ભારતનો પ્રથમ જિલ્લો બન્યો હતો.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Ernakulam to be declared first district with 100% banking |url=http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/banking/ernakulam-to-be-declared-first-district-with-100-banking/article4098347.ece |access-date=27 February 2013 |newspaper=Business Line|location=Chennai |date=15 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130201202306/http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/banking/ernakulam-to-be-declared-first-district-with-100-banking/article4098347.ece |archive-date=1 February 2013 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Soundarapandian|first=Mookkiah|title=Literacy Campaign in India|year=2000|publisher=Discovery Publishing House|location=New Delhi|page=21|isbn=9788171415533|url=https://books.google.com/books?id=KVhHEC449yoC&amp;q=ernakulam+district+first+fully+literate+district&amp;pg=PA21}}&lt;/ref&gt;

એર્નાકુલમ ૦.૮૦૧ નો ઊંચો માનવ વિકાસ સૂચકાંક (UNDP રિપોર્ટ ૨૦૦૫) ધરાવે છે, જે ભારતમાં સૌથી ઊંચા સૂચકાંકોમાંનો એક છે અને કેરળના તમામ ૧૪ જિલ્લાઓમાં સૌથી વધુ છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|title=Kerala|website=UNDP in India|access-date=2019-10-10|archive-date=2022-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518135656/https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== નામકરણ ==
'એર્ણાકુલમ' શબ્દની ઉત્પત્તિ અંગે વિવિધ મંતવ્યો છે, જેમાંના કેટલાક પૌરાણિક કથાઓ સાથે તો કેટલાક મંદિરો સાથે જોડાયેલા છે. કોમત્તિલ અચ્યુત મેનનના જણાવ્યા અનુસાર, 'એરાંગિયાલ' શબ્દની શરૂઆત એક ખાસ પ્રકારની માટી પરથી થઈ હતી. ભૂતકાળમાં ચેન્નાઈમાં ભગવાન શિવને 'એરાયનાર' તરીકે ઓળખવામાં આવતા હતા. કેરળમાં પણ આવી જ પરંપરા હતી અને તે પછી તે 'એર્ણાકુલમ' તરીકે જાણીતું બન્યું. નામના ઉદ્‌ગમ વિશે અન્ય અભિપ્રાયો પણ છે, જે કહે છે કે 'ઋષિનાગકુલમ' અપભ્રંશ થઈને 'એર્ણાકુલમ' બન્યું. પરંતુ અન્ય એક માન્યતા મુજબ, આ શબ્દ 'એર્ણાકુળથપ્પન મંદિર' પરથી આવ્યો છે અને અહીં જળાશયો વધુ હોવાને કારણે લાંબા સમયથી 'કુલમ' (તળાવ) શબ્દ પરથી તે 'એર્ણાકુલમ' તરીકે ઓળખાવા લાગ્યું.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=History {{!}} Ernakulam District Website {{!}} India |url=https://ernakulam.nic.in/history/ |access-date=2023-11-18 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== ઇતિહાસ ==
[[File:H H Raja of Cochin.jpg|thumb|right|૧૯૦૩ ના દિલ્હી દરબારમાં રામ વર્મા ૧૫મા]]
[[File:Marine Drive View.JPG|thumbnail|ચાઇનીઝ ફિશિંગ નેટ્સ (માછલી પકડવાની ચાઇનીઝ જાળ), [[ફોર્ટ કોચી]]]]

એર્નાકુલમે પ્રાચીન સમયથી જ દક્ષિણ ભારતના રાજકીય ઇતિહાસમાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. યહૂદીઓ, સીરિયનો, અરબો, ચીનીઓ, ડચ, બ્રિટિશ અને પોર્ટુગીઝ નાવિકો સમુદ્રી માર્ગે કોચિન રાજ્ય (કિંગડમ ઓફ કોચિન) આવ્યા હતા અને આ નગર પર પોતાની અમીટ છાપ છોડી ગયા હતા. મધ્યકાલીન કેરળના દરિયાકિનારે કોઝિકોડે બંદર આર્થિક અને રાજકીય દૃષ્ટિએ સર્વોચ્ચ સ્થાન ધરાવતું હતું, જ્યારે કન્ન્નૂર, કોલ્લમ અને કોચી એ અન્ય મહત્વપૂર્ણ ગૌણ બંદરો હતા, જ્યાં વિશ્વના વિવિધ ભાગોમાંથી વેપારીઓ એકઠા થતા હતા.&lt;ref name=&quot;Malekandathil&quot;&gt;''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: Pius Malekandathil and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)&lt;/ref&gt; ૧૬૬૪માં, ડચ મલબાર દ્વારા [[ફોર્ટ કોચી]] નગરપાલિકાની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી, જે ભારતીય ઉપખંડની પ્રથમ નગરપાલિકા બની હતી; જોકે ૧૮મી સદીમાં ડચ સત્તા નબળી પડતાં તેનું વિસર્જન થયું હતું.&lt;ref&gt;{{cite news|title=50 years on, Kochi still has a long way to go|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/50-years-on-kochi-still-has-a-long-way-to-go/articleshow/60835311.cms|last=M K Sunil Kumar|date=26 September 2017|access-date=1 June 2021|work=The Times of India}}&lt;/ref&gt; ૧૮૯૬માં, કોચિનના મહારાજાએ એર્ણાકુલમમાં એક ટાઉન કાઉન્સિલ (નગર પરિષદ) ની રચના કરીને સ્થાનિક વહીવટની શરૂઆત કરી હતી. શરૂઆતમાં, આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક એર્ણાકુલમ તરીકે ઓળખાતા શહેરના ભાગમાં આવેલું હતું, જેના પરથી જિલ્લાનું નામ પડ્યું હતું; પાછળથી આ મુખ્ય મથકને કક્કનાડ ખાતે સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવ્યું હતું.

વર્ષ ૧૯૯૮માં, કુટ્ટમપુઝા ગામને ઇડુક્કી જિલ્લામાંથી અલગ કરીને આ જિલ્લામાં ઉમેરવામાં આવ્યું હતું, જેના પરિણામે આ જિલ્લાને પડોશી રાજ્ય તમિલનાડુ સાથે રાજકીય સરહદ મળી હતી. જોકે, આ સરહદ દ્વારા જિલ્લાને પડોશી રાજ્ય સાથે જોડતો કોઈ આંતરરાજ્ય માર્ગ નથી.

== ભૂગોળ ==
એર્ણાકુલમ જિલ્લો ભારતના પશ્ચિમી દરિયાકાંઠાના મેદાનો પર ૨,૪૦૮ ચોરસ કિમી (૯૩૦ ચોરસ માઇલ) નો વિસ્તાર રોકે છે. તે ઉત્તરમાં થ્રિસુર જિલ્લો, પૂર્વમાં ઇડુક્કી જિલ્લો અને કોઈમ્બતૂર જિલ્લો, દક્ષિણમાં અલાપ્પુઝા અને કોટ્ટાયમ તથા પશ્ચિમમાં લક્ષદ્વીપ સાગરથી ઘેરાયેલો છે. ભૌગોલિક રીતે જિલ્લાને ઉચ્ચપ્રદેશ (હાઇલેન્ડ), મધ્યપ્રદેશ (મિડલેન્ડ) અને દરિયાકાંઠાના વિસ્તારમાં વિભાજિત કરવામાં આવ્યો છે. ઉચ્ચપ્રદેશની ઊંચાઈ આશરે ૩૦૦ મીટર (૯૮૦ ફૂટ) છે. કેરળની સૌથી લાંબી નદી, પેરિયાર નદી, મૂવાત્તુપુઝા સિવાયના તમામ તાલુકાઓમાંથી પસાર થાય છે. મૂવાત્તુપુઝા નદી અને ચાલક્કુડી નદીની એક શાખા પણ આ જિલ્લામાંથી વહે છે. જિલ્લામાં વાર્ષિક સરેરાશ ૩,૪૩૨ મીમી (૧૩૫.૧ ઇંચ) વરસાદ પડે છે. જિલ્લો સમશીતોષ્ણ આબોહવા ધરાવે છે અને તેનો મોટાભાગનો હિસ્સો મલબાર કિનારાના ભેજવાળા જંગલો નિવસનતંત્ર અંતર્ગત આવે છે, જ્યારે ઉચ્ચપ્રદેશો દક્ષિણ-પશ્ચિમ ઘાટના ભેજવાળા પાનખર જંગલોનો ભાગ છે. ઇદામલયાર રિઝર્વ ફોરેસ્ટ અને માનકુલમ ફોરેસ્ટ ડિવિઝનના કેટલાક ભાગોમાં 'શોલા' (Sholas) જંગલો આવેલા છે, પરંતુ આ ભાગો સુધી રસ્તા માર્ગે પહોંચવું મુશ્કેલ છે. ઇદામલયાર રિઝર્વ ફોરેસ્ટ અને ઇદામલક્કુડી આ પ્રદેશમાં આવેલ છે. અહીં વિવિધ પ્રકારની રેતી, માટી અને ખડકો પુષ્કળ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે. કોચિન આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથક  જિલ્લાના ઉત્તર ભાગમાં કોચીના નેદુમ્બાસેરી ખાતે આવેલું છે.

આ જિલ્લો કોચી અને કોથમંગલમ એમ બે શહેરી સંકુલ ધરાવે છે. ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરીના આધારે ગૃહ નિર્માણ અને શહેરી બાબતોના મંત્રાલયના રેન્કિંગ મુજબ, કોચી એ રાજ્યનું સૌથી મોટું અને દેશનું ૧૭મું સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું શહેર છે, જે ૮૪૩ ચોરસ કિમીથી વધુનો વિસ્તાર અને ૨૧.૨ લાખ (૨.૧૨ મિલિયન) ની વસ્તી ધરાવે છે.

=== ભૂપૃષ્ઠ ===
આ જિલ્લો ત્રણ ભાગોમાં વહેંચાયેલો છે: નિમ્નપ્રદેશ, મધ્યપ્રદેશ અને ઉચ્ચપ્રદેશ, જે અનુક્રમે દરિયાકાંઠો, મેદાનો, તથા ટેકરીઓ અને જંગલો ધરાવે છે. જિલ્લાના કુલ ક્ષેત્રફળના ૨૦ ટકા હિસ્સો નિમ્નપ્રદેશ છે. જિલ્લાના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા જંગલો મોટાભાગે દુર્ગમ છે, જે અનામલાઈ શ્રેણીનો એક ભાગ બનાવે છે. મધ્યપ્રદેશમાં મુખ્યત્વે સમતળ મેદાનો અને દ્વીપો (ટાપુઓ) નો સમૂહ આવેલો છે, જે કાયલ (બેકવોટર્સ) અને નહેરો દ્વારા કુદરતી રીતે પાણીનો નિકાલ કરે છે. ડુંગરાળ અથવા પૂર્વીય ભાગ પશ્ચિમ ઘાટના એક હિસ્સા દ્વારા બનેલો છે. મૂવાત્તુપુઝા અને કોથમંગલમ તાલુકા, જે શરૂઆતમાં કોટ્ટાયમ જિલ્લાનો ભાગ હતા, તે આ ઉચ્ચપ્રદેશોની રચના કરે છે. મૂવાત્તુપુઝા અને પેરિયાર અહીંની મુખ્ય નદીઓ છે, જેમાંથી પેરિયાર નદી મૂવાત્તુપુઝા, [[અલુવા]], કુન્નાથુનાડ અને પારુર તાલુકાઓમાંથી પસાર થાય છે. ચોમાસાની ઋતુ દરમિયાન આ નદીઓ છલોછલ ભરાઈ જાય છે અને તેના કાંઠાના નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં ભારે પૂર આવે છે, પરંતુ ઉનાળાની ઋતુમાં તે સામાન્ય રીતે સુકાઈ જાય છે અને સાંકડી બની જાય છે. પેરિયાર નદી ૨૪૪ કિમી (૧૫૨ માઈલ) ની લંબાઈમાં વિસ્તરેલી છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wilson |first=James |date=13 August 2018 |title=Understanding the 42-year-old Idukki dam which is now saving Kerala |url=https://theprint.in/opinion/in-monsoon-battered-kerala-idukki-dam-has-stood-tall-to-prevent-floods/97579/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== જંગલ અને વન્યજીવન ===
[[File:Ocyceros griseus -India-8a.jpg|thumb|right|ગ્રે હોર્નબિલ (ધનેશ પક્ષી)]]
આ જિલ્લાની વનસ્પતિ ઉષ્ણકટિબંધીય (ટ્રોપિકલ) પ્રકારની છે. સમશીતોષ્ણ તાપમાન અને ફળદ્રુપ જમીન સાથેનો ભારે વરસાદ અહીં વિપુલ પ્રમાણમાં વનસ્પતિના વિકાસમાં સહાયક બને છે. દરિયાકાંઠાના વિસ્તારમાં, જે નિમ્નપ્રદેશની રચના કરે છે, ઘણી સામાન્ય વનસ્પતિઓ જોવા મળે છે. મધ્યપ્રદેશનો વિસ્તાર નાળિયેરી, ડાંગર, કસાવા (ટેપિઓકા), મરી, અનાનસ અને કઠોળના પાકથી આચ્છાદિત છે. ઉચ્ચપ્રદેશના નીચાણવાળા ઢોળાવો પર સાગ અને રબરના વૃક્ષો આવેલા છે.

==== મંગલાવનમ પક્ષી અભયારણ્ય ====
[[File:Mangalavanam.JPG|thumb|મંગલાવનમ]]
મંગલાવનમ પક્ષી અભયારણ્ય કોચી શહેરના મધ્યમાં આવેલું છે. ૨.૭૪ હેક્ટર (૬.૮ એકર) ક્ષેત્રફળ ધરાવતું આ અભયારણ્ય&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=Kerala Tourism Development Corporation|url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/mangalavanam-bird-sanctuary/181/|title=Mangalavanam Bird Sanctuary|access-date=21 January 2018}}&lt;/ref&gt; મેન્ગ્રોવની વિવિધ પ્રજાતિઓનું પાલનપોષણ કરે છે અને વિવિધ પ્રકારના પ્રવાસી (યાયાવર) પક્ષીઓ માટે માળો બાંધવાનું એક મુખ્ય સ્થળ છે. શહેરના વાયુ પ્રદૂષણને નિયંત્રિત કરવામાં તેની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકાને ધ્યાનમાં રાખીને, મંગલાવનમને &quot;કોચીનું લીલું ફેફસું&quot; (ગ્રીન લંગ ઓફ કોચી) કહેવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Green Lung of Kochi|url=http://www.cochin.org.uk/excursions/mangalavanam.html| publisher= cochin.org| access-date=3 April 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Mangalavanam Bird Sanctuary|url=http://kochiservnet.com/hangouts/hangouts_action.php/45/Mangalavanam-Bird-sanctuary/|publisher=Kochi Servnet|access-date=12 November 2015|archive-date=23 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160923065856/http://kochiservnet.com/hangouts/hangouts_action.php/45/Mangalavanam-Bird-sanctuary/|url-status=usurped}}&lt;/ref&gt;

==== થટ્ટેકાડ પક્ષી અભયારણ્ય ====
થટ્ટેકાડ પક્ષી અભયારણ્ય પેરિયાર નદીના ઉત્તર કિનારે આવેલું છે અને તે આશરે ૨૫ ચોરસ કિમી (૧૦ ચોરસ માઇલ) નો વિસ્તાર રોકે છે. આ અભયારણ્યની સ્થાપના પ્રખ્યાત પક્ષીવિદ [[સલીમ અલી]] દ્વારા કરવામાં આવી હતી. આ અભયારણ્ય કોચીથી ૮૦ કિમી (૫૦ માઇલ) ના અંતરે આવેલું છે. અહીં જોવા મળતા પક્ષીઓમાં બાજ (ફાલ્કન), જંગલી મુરઘો, જળમુર્ગી (વોટર હેન) અને ધનેશ (હોર્નબિલ) નો સમાવેશ થાય છે. આ વિસ્તારની વનસ્પતિમાં મુખ્યત્વે સાગ, સીસમ (રોઝવુડ) અને મહાગોનીના વાવેતરો આવેલા છે. આગળના માર્ગ પર, અનામલાઈ શ્રેણીનું પૂયમકુટ્ટી જંગલ આવેલું છે.
=== આબોહવા ===
{{Weather box
|location = [[કોચી]]
|metric first = Yes
|single line = Yes
|Jan record high C = 35
|Feb record high C = 37
|Mar record high C = 37
|Apr record high C = 34
|May record high C = 35
|Jun record high C = 33
|Jul record high C = 35
|Aug record high C = 35
|Sep record high C = 38
|Oct record high C = 35
|Nov record high C = 34
|Dec record high C = 33
|year record high C = 38
|Jan high C = 30
|Feb high C = 31
|Mar high C = 31
|Apr high C = 31
|May high C = 31
|Jun high C = 28
|Jul high C = 28
|Aug high C = 28
|Sep high C = 28
|Oct high C = 29
|Nov high C = 30
|Dec high C = 30
|year high C = 30
|Jan low C = 23
|Feb low C = 25
|Mar low C = 26
|Apr low C = 26
|May low C = 26
|Jun low C = 25
|Jul low C = 24
|Aug low C = 24
|Sep low C = 25
|Oct low C = 25
|Nov low C = 25
|Dec low C = 23
|year low C = 25
|Jan record low C = 17
|Feb record low C = 18
|Mar record low C = 20
|Apr record low C = 21
|May record low C = 22
|Jun record low C = 21
|Jul record low C = 21
|Aug record low C = 20
|Sep record low C = 22
|Oct record low C = 20
|Nov record low C = 20
|Dec record low C = 19
|year record low C = 17
|Jan precipitation mm = 21.9
|Feb precipitation mm = 22.9
|Mar precipitation mm = 35.3
|Apr precipitation mm = 124.0
|May precipitation mm = 395.7
|Jun precipitation mm = 720.7
|Jul precipitation mm = 697.2
|Aug precipitation mm = 367.8
|Sep precipitation mm = 289.4
|Oct precipitation mm = 302.3
|Nov precipitation mm = 175.1
|Dec precipitation mm = 48.3
|year precipitation mm = 3228.3
|source 1 =&lt;ref name=Wht&gt;{{cite web |url=http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=35334&amp;refer=&amp;units=metric |title=Kochi, India |publisher=Whetherbase |access-date=1 July 2010 |date=August 2011 |archive-date=5 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200305204638/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=35334&amp;refer=&amp;units=metric |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|source 2 =&lt;ref name=MSN&gt;{{cite web |url=http://weather.uk.msn.com/monthly_averages.aspx?wealocations=wc:INXX0032&amp;q=Cochin,+IND+forecast:averagesm |title=Kochi, India |publisher=MSN India |access-date=3 August 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714123820/http://weather.uk.msn.com/monthly_averages.aspx?wealocations=wc:INXX0032&amp;q=Cochin,+IND+forecast:averagesm |archive-date=14 July 2011 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|date=September 2010
}}

== અર્થતંત્ર ==
[[File:Carnival Info Park Phase - 4.jpg|thumbnail|ઇન્ફો પાર્ક, કોચી]]
એર્ણાકુલમ જિલ્લો કેરળનો સૌથી ધનિક જિલ્લો છે&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vidyanandan |first=M. S. |date=2025-12-06 |title=Ernakulam tops state in per capita GDDP |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2025/Dec/06/ernakulam-tops-state-in-per-capita-gddp-3 |access-date=2026-01-06 |website=The New Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt; અને કેરળ રાજ્યનું સૌથી મોટું વ્યાપારી કેન્દ્ર છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ernakulam {{!}} Commercial Capital of Kerala {{!}} Districts of Kerala {{!}} Kerala {{!}} Kerala |url=https://kerala.me/districts/ernakulam |access-date=2026-01-06 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; તે રાજ્યના જીએસવીએ (GSVA) અને કર આવકમાં સૌથી વધુ યોગદાન આપે છે.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Reporter |first=Staff |date=2017-04-24 |title=Ernakulam contributes nearly ₹19,000 crore to State exchequer |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/ernakulam-contributes-nearly-19000-crore-to-state-exchequer/article18198443.ece |access-date=2026-01-06 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; ૨૦૧૧ની વસતી ગણતરી મુજબ એર્ણાકુલમ જિલ્લાનો કુલ સાક્ષરતા દર ૯૫.૮૯% હતો.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Admin |title=Ernakulam District Population 2011–2025: Religion {{!}} Literacy {{!}} Density {{!}} Sex Ratio |url=https://www.censusdata.in/2025/11/ernakulam.html |access-date=2026-01-06 |website=Census Data |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; તે રાજ્યમાં સૌથી વધુ માથાદીઠ આવક ધરાવે છે,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Which is most richest district in Kerala? |url=https://www.studycountry.com/wiki/which-is-most-richest-district-in-kerala |access-date=2026-01-06 |website=www.studycountry.com}}&lt;/ref&gt; તેમજ રાજ્યમાં સૌથી વધુ સંખ્યામાં વાણિજ્યિક બેંકો, સ્ટાર્ટઅપ્સ, મોટા પાયાના ઉદ્યોગો અને એમએસએમઈ (MSME) પણ અહીં આવેલા છે. તેનો એમ.જી. રોડ કેરળના કેટલાક સૌથી પ્રતિષ્ઠિત વ્યાપારી સાહસોનું સરનામું છે. કોચી એ ફેડરલ બેંક, જિયોજિત, વી-ગાર્ડ અને મુથૂટ જેવી કેટલીક મોટી કંપનીઓનું મુખ્ય મથક પણ છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=LuLu Group India {{!}} LinkedIn |url=https://in.linkedin.com/company/lulu-group-india |access-date=2026-01-06 |website=in.linkedin.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Geojit {{!}} Contact |url=https://geojitwealth.com/contact_us.html |access-date=2026-01-06 |website=geojitwealth.com |archive-date=2025-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251215023332/https://geojitwealth.com/contact_us.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Jose |first=Jovial |date=2024-03-29 |title=Top 10 Listed Companies in Kerala |url=https://decodetoday.com/top-10-listed-companies-in-kerala/ |access-date=2026-01-06 |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

જિલ્લાના સમગ્ર દરિયાકાંઠે આવેલો સમુદ્ર અને તેનો પાર્શ્ચજળ (બેકવોટર્સ) વિસ્તાર વિવિધ પ્રકારની માછલીઓનું કુદરતી નિવાસસ્થાન છે, જે દરિયાઈ અને આંતરદેશીય મત્સ્યઉદ્યોગ બંનેને સેવાઓ પૂરી પાડે છે.

[[File:Kochi Marine Drive Day View BNC.jpg|center|thumb|કોચી મરીન ડ્રાઇવ ડે વ્યૂ]]
[[File:Marine Drive Kochi Night View DSW.jpg|center|thumb|રાત્રિનું સૌંદર્ય, મરીન ડ્રાઇવ, કોચી]]

=== ખેતીવાડી (કૃષિ) ===
એર્ણાકુલમનો પૂર્વ ભાગ મુખ્યત્વે કૃષિપ્રધાન છે. ભેજવાળી અને સંતૃપ્ત જમીનમાં (wetlands) ચોખા (ડાંગર) મુખ્ય પાક તરીકે ઉગાડવામાં આવે છે. આ જિલ્લો રાજ્યમાં જાયફળ અને અનાનસનો સૌથી મોટો ઉત્પાદક છે: રાજ્યમાં ઉત્પાદિત અનાનસના ૫૫% થી વધુ વાવેતર આ જિલ્લામાં થાય છે. રબર એ જિલ્લામાં સૌથી વધુ વાવેતર ધરાવતો બાગાયતી પાક છે અને રબરના ઉત્પાદનમાં આ જિલ્લો કોટ્ટાયમ પછી રાજ્યમાં બીજા ક્રમે આવે છે. જિલ્લામાં ઉગાડવામાં આવતા અન્ય મહત્વના પાકોમાં ટેપિયોકા (કેસાવા), કાળા મરી, સોપારી, નાળિયેર, હળદર, કેળાં અને પ્લેન્ટેન (શાકભાજી માટેના કેળાં) નો સમાવેશ થાય છે.

== શિક્ષણ ==
[[File:Administrative Block , Cusat.jpg|thumb|કોચીન યુનિવર્સિટી ઓફ સાયન્સ એન્ડ ટેકનોલોજીનો વહીવટી બ્લોક]]

એર્ણાકુલમ ૧૯૯૦ સુધીમાં ૧૦૦ ટકા સાક્ષરતા મેળવનારો ભારતનો પ્રથમ જિલ્લો છે. વાસ્તવમાં, ૨૦ લાખથી વધુ વસતી ધરાવતા દેશના તમામ શહેરોમાં કોચીનો સાક્ષરતા દર સૌથી વધુ છે. રાજ્ય સાક્ષરતા કાર્યક્રમ અનુસાર ૧૦૦ ટકા સાક્ષરતા હાસિલ કરનાર ભારતનું પ્રથમ ગામ પોથાનિક્કાડ પણ આ જ જિલ્લામાં આવેલું છે.

એર્નાકુલમમાં ત્રણ પ્રમુખ યુનિવર્સિટીઓ આવેલી છે: કાલાડીમાં 'શ્રી શંકરાચાર્ય યુનિવર્સિટી ઓફ સંસ્કૃત', કલામસ્સેરીમાં 'કોચિન યુનિવર્સિટી ઓફ સાયન્સ એન્ડ ટેકનોલોજી', અને કોચીમાં 'કેરળ યુનિવર્સિટી ઓફ ફિશરીઝ એન્ડ ઓશન સ્ટડીઝ'. આ જિલ્લો રાજ્યમાં સૌથી વધુ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ ધરાવે છે; ૨૦૧૯ સુધીમાં, એર્ણાકુલમમાં ૪૭૬ સંપૂર્ણ હાઇ-ટેક શાળાઓ આવેલી છે.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/now-ernakulam-has-476-fully-high-tech-schools/article30226214.ece|title=Now, Ernakulam has 476 fully high-tech schools|newspaper=The Hindu |date=7 December 2019}}&lt;/ref&gt;

૨૦૧૭માં, એર્ણાકુલમ જિલ્લા વહીવટીતંત્રે 'રોશની પ્રોજેક્ટ' શરૂ કર્યો હતો, જેનો હેતુ પરપ્રાંતીય શ્રમિકોના બાળકોને મલયાલમ શિક્ષણ પૂરું પાડવાનો છે. આ પ્રોજેક્ટે પ્રાથમિકથી લઈને હાઈસ્કૂલ સુધીના ૧,૨૬૫ પરપ્રાંતીય શ્રમિકોના બાળકોને શિક્ષણ માટે સહાય પૂરી પાડી હતી.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://scroll.in/article/934120/in-keralas-ernakulam-district-a-programme-is-helping-migrant-children-stay-in-school|title=In Kerala's Ernakulam district, a programme is helping migrant children stay in school|first=IndiaSpend com|last=Shreehari Paliath|website=Scroll.in}}&lt;/ref&gt;

== વહીવટ ==
જિલ્લા વહીવટીતંત્રનું નેતૃત્વ જિલ્લા કલેક્ટર કરે છે, જેઓ જમીન મહેસૂલ, આપત્તિ વ્યવસ્થાપન, ચૂંટણીઓ તેમજ કાયદો અને વ્યવસ્થા સંભાળે છે. જિલ્લાને રેવેન્યુ ડિવિઝનલ ઓફિસર/સબ કલેક્ટર હેઠળ રેવેન્યુ ડિવિઝનમાં, તહસીલદારો હેઠળ આગળ તાલુકાઓમાં અને ત્યારબાદ રેવેન્યુ ગામોમાં વિભાજિત કરવામાં આવ્યો છે. આ જિલ્લામાં બે રેવેન્યુ ડિવિઝન—ફોર્ટ કોચિ અને મુવાત્તુપુઝા—તથા ૭ તાલુકા અને ૧૨૪ રેવેન્યુ ગામો આવેલા છે.

=== તાલુકાઓ ===
આ જિલ્લો કેરળમાં સૌથી વધુ તાલુકાઓ ધરાવે છે, જેની કુલ સંખ્યા સાત છે. આ તાલુકાઓને બે રેવેન્યુ ડિવિઝન — [[ફોર્ટ કોચી]] અને મુવાત્તુપુઝા હેઠળ વહેંચવામાં આવ્યા છે. દરેક રેવેન્યુ ડિવિઝનનું નેતૃત્વ રેવેન્યુ ડિવિઝનલ ઓફિસર (RDO) કરે છે, જ્યારે દરેક તાલુકાનો વહીવટ તહસીલદાર દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે.
{{Div col|colwidth=25em}}
* પરવુર
* અલુવા
* કુન્નાથુનાડ
* મુવાત્તુપુઝા
* કોચિ
* કનાયન્નુર
* કોથમંગલમ
{{Div col end}}

જમીન મહેસૂલ અને સંબંધિત વહીવટી બાબતો માટે આ તાલુકાઓને ૧૨૪ મહેસૂલ ગામોમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Subdivision (2) {{!}} Ernakulam District Website {{!}} India |url=https://ernakulam.nic.in/en/subdivision/ |access-date=2025-08-08 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓ ==
=== કોચી મહાનગરપાલિકા ===
કોચી મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન એ કોચી શહેર અને તેના ઉપનગરોનો વહીવટ સંભાળતી મુખ્ય સંસ્થા છે. તેનું નેતૃત્વ મેયર અને ડેપ્યુટી મેયર કરે છે.

=== નગરપાલિકાઓ ===
એર્ણાકુલમ જિલ્લો રાજ્યમાં સૌથી વધુ નગરપાલિકાઓ ધરાવે છે.
{{Div col|colwidth=25em}}
* ઉત્તર પરવુર
* પિરાવોમ
* મુવાત્તુપુઝા
* કૂથટ્ટુકુલમ
* પેરુમ્બાવુર
* અલુવા
* અંગેમાલી
* થ્રિપુનિથુરા
* કલામસ્સેરી
* કોથમંગલમ
* એલુર
* મરાડુ
* થ્રિક્કાકરા
{{Div col end}}

વહીવટી મર્યાદાઓ બાબતે એક મુખ્ય ટીકા એ થઈ રહી છે કે અલુવા, કલામસ્સેરી, થ્રિક્કાકરા, મરાડુ, થ્રિપુનિથુરા અને એલુર જેવી નગરપાલિકાઓ કોચી શહેર સાથે ભળી ગઈ હોવા છતાં, તેમને કોચી કોર્પોરેશન હેઠળ લાવવાને બદલે હજુ પણ અલગ નગરપાલિકાઓ તરીકે જ રાખવામાં આવી છે. આશ્ચર્યજનક રીતે, કોર્પોરેશને ૧૯૬૭થી પોતાની ભૌગોલિક મર્યાદાઓમાં કોઈ ફેરફાર કર્યો નથી. જ્યારે આ કોર્પોરેશનની રચના થઈ ત્યારે તે ક્ષેત્રફળ અને વસતીની દૃષ્ટિએ સૌથી મોટી હતી અને આ તમામ વિસ્તારો તે સમયે પંચાયતો હતી. કોચી શહેરના શહેરી વિસ્તારના વિકાસને કારણે જ્યારે આ વિસ્તારોનો વિકાસ શરૂ થયો, ત્યારે તેમને કોર્પોરેશનમાં ઉમેરવાને બદલે અલગ નગરપાલિકાઓ બનાવી દેવામાં આવી, જેના કારણે કોર્પોરેશનની કાર્યક્ષમતા મોટા પ્રમાણમાં સીમિત થઈ ગઈ.

=== ગ્રામીણ વિભાગો ===
એર્ણાકુલમ જિલ્લાનું ગ્રામીણ સ્થાનિક સ્વરાજ્ય ત્રિ-સ્તરીય પ્રણાલીમાં સંગઠિત છે, જેમાં એક જિલ્લા પંચાયત, ૧૪ બ્લોક પંચાયતો અને ૮૨ ગ્રામ પંચાયતોનો સમાવેશ થાય છે. આ માળખું કેરળ પંચાયતી રાજ અધિનિયમ, ૧૯૯૪ હેઠળ કામ કરે છે, જે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં વિકાસ કાર્યક્રમોનું આયોજન અને અમલીકરણ કરવા, મૂળભૂત સેવાઓ પૂરી પાડવા અને સહભાગી શાસનને પ્રોત્સાહન આપવાનું કાર્ય કરે છે.

== વસ્તી વિષયક માહિતી ==
{{historical populations|11=1901|12=6,46,235|13=1911|14=7,35,267|15=1921|16=7,89,311|17=1931|18=9,82,731|19=1941|20=11,72,292|21=1951|22=13,93,679|23=1961|24=17,02,740|25=1971|26=21,70,820|27=1981|28=25,49,255|29=1991|30=28,40,279|31=2001|32=31,05,798|33=2011|34=32,82,388|35=2018|36=34,27,659|percentages=pagr|footnote=source:&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A2_Data_Table.html|title=Census of India Website : Office of the Registrar General &amp; Census Commissioner, India|publisher=Registrar General and Census Commissioner of India}}&lt;/ref&gt;|align=center}}

૨૦૧૮ના આંકડાકીય અહેવાલ મુજબ, એર્નાકુલમની વસ્તી ૩,૪૨૭,૬૫૯ છે.&lt;ref name=&quot;ekmdemo_2018&quot;/&gt;૨૦૧૧ની ભારતની વસ્તી ગણતરી મુજબ, ભારતના ૨૦૧૧ની વસતી ગણતરીના અહેવાલ અનુસાર, દેશના કુલ ૬૪૦ જિલ્લાઓમાંથી વસતીની દૃષ્ટિએ આ જિલ્લો ૧૦૪મો સૌથી વધુ વસતી ધરાવતો જિલ્લો છે.&lt;ref name=&quot;districtcensus&quot; /&gt; જિલ્લામાં પ્રતિ ચોરસ કિલોમીટર ૧,૦૭૨ રહેવાસીઓ (૨,૭૮૦/ચો.મી.) ની વસ્તી ગીચતા છે.&lt;ref name=&quot;districtcensus&quot; /&gt; ૨૦૦૧-૨૦૧૧માં તેનો વસ્તી વૃદ્ધિ દર ૫.૬૯% હતો.&lt;ref name=&quot;districtcensus&quot; /&gt; એર્ણાકુલમમાં દર ૧૦૦૦ પુરુષોએ ૧૦૨૭ સ્ત્રીઓનો લિંગ ગુણોત્તર છે,&lt;ref name=&quot;districtcensus&quot; /&gt; અને સાક્ષરતા દર ૯૫.૮૯% છે. ૬૮.૦૭% વસ્તી શહેરી વિસ્તારોમાં રહે છે. અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિઓ અનુક્રમે વસ્તીના ૮.૧૮% અને ૦.૫૦% છે.&lt;ref name=&quot;districtcensus&quot; /&gt;

{{Pie chart
|caption = એર્ણાકુલમ જિલ્લાની ભાષાઓ (૨૦૧૧)&lt;ref name=&quot;languages&quot;/&gt;
|label1 = [[મલયાલમ ભાષા|મલયાલમ]] |value1 = 96.70 |color1 = cornflowerblue
|label2 = [[કોંકણી ભાષા|કોંકણી]] |value2 = 0.97 |color2 = salmon
|label3 = [[તમિલ ભાષા|તમિલ]] |value3 = 0.94 |color3 = royalblue
|label4 = અન્ય |value4 = 1.39 |color4 = grey
}}

૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી મુજબ, ૯૬.૭૦% વસ્તી મલયાલમ, ૦.૯૭% કોંકણી અને ૦.૯૪% તમિલ તેમની માતૃભાષા તરીકે બોલતી હતી.&lt;ref name=&quot;languages&quot;&gt;{{Cite web |title=Table C-16 Population by Mother Tongue: Kerala |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10209/download/13321/DDW-C16-STMT-MDDS-3200.XLSX |publisher=Registrar General and Census Commissioner of India}}&lt;/ref&gt;

આ જિલ્લો કેરળના &quot;સૌથી વિકસિત&quot; જિલ્લો તરીકે સૂચિબદ્ધ છે. ૨૦૦૧ સુધીમાં તેની રહેવાસી વસ્તી ૩,૧૦૫,૭૯૮ હતી, જેમાં પડોશી જિલ્લાઓના મુસાફરોનો સમાવેશ થતો નથી.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/kerala/press%20note_kerala.pdf|title=censusindia.gov.in}}&lt;/ref&gt;

ભારતની ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી મુજબ, એર્ણાકુલમ જિલ્લો રાજ્યનું સૌથી મોટું શહેર (યુએ) (દેશમાં ૧૭મું સૌથી મોટું) - કોચી શહેરી સમૂહ પણ ધરાવે છે. કોચી યુએ ૮૪૩ કિમીમાં ફેલાયેલું છે અને ૨,૧૧૯,૭૨૪ (૨.૧૨ મિલિયન) ની વસ્તી ધરાવે છે,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://mohua.gov.in/cms/number-of-cities--towns-by-city-size-class.php |title=आवासन और शहरी कार्य मंत्रालय, भारत सरकार |publisher=Mohua.gov.in |access-date=2022-05-07}}&lt;/ref&gt; જેના કારણે એર્ણાકુલમ જિલ્લાની વસ્તીના લગભગ બે તૃતીયાંશ લોકો રહે છે. કેરળ સરકારે કોચી યુએને રાજ્યમાં એકમાત્ર &quot;પ્રથમ ક્રમનું યુએ&quot; તરીકે પણ ચિહ્નિત કર્યું છે, જેનો પ્રભાવ અન્ય નાના શહેરોથી વિપરીત સમગ્ર રાજ્યમાં ફેલાયેલો છે.

આ જિલ્લામાં બીજું એક નાનું શહેરી સમૂહ પણ આવેલું છે - કોથામંગલમ, જેનો વિસ્તાર ૮૧.૪૨ કિમી² છે અને તેમાં ૧,૧૪,૬૩૯ લોકો રહે છે. કોથામંગલમ અને મુવત્તુપુઝા શહેરો કોથામંગલમ યુએનો મોટો ભાગ બનાવે છે.

{{bar box
|title = એર્ણાકુલમ જિલ્લામાં ધર્મો (૨૦૧૧)&lt;ref name=&quot;religion&quot;/&gt;
|titlebar=#Fcd116
|left1=ધર્મ
|right1=ટકા
|float=left
|bars=
{{bar percent|હિન્દુ ધર્મ|darkorange|45.99}}
{{bar percent|ખ્રિસ્તી ધર્મ|dodgerblue|38.03}}
{{bar percent|ઇસ્લામ ધર્મ|green|15.67}}
{{bar percent|અન્ય અથવા જણાવેલ નથી|black|0.31}}
}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+એર્ણાકુલમમાં ધર્મો
!તાલુકા
!style=&quot;background-color: darkorange;&quot; |હિન્દુ
!style=&quot;background-color: dodgerblue;&quot; |ખ્રિસ્તીઓ
!style=&quot;background-color: green;&quot; |મુસ્લિમ
!અન્ય
|-
|કુન્નાથુનાડ
|style=&quot;background:darkorange&quot; |45.32
|35.39
|19.16
|0.13
|-
|અલુવા
|37.78
|style=&quot;background:dodgerblue;color:white&quot; |44.64
|17.29
|0.29
|-
|પરવુર
|style=&quot;background:darkorange&quot; |56.69
|28.93
|14.13
|0.25
|-
|કોચી
|style=&quot;background:darkorange&quot; |41.74
|41.15
|16.67
|0.44
|-
|કનયન્નુર
|style=&quot;background:darkorange&quot; |53.16
|34.49
|11.91
|0.44
|-
|મુવત્તુમુઝા
|40.53
|style=&quot;background:dodgerblue;color:white&quot; |45.14
|14.12
|0.21
|-
|કોથામંગલમ
|36.16
|style=&quot;background:dodgerblue;color:white&quot; |41.82
|21.77
|0.25
|}

=== ધર્મ ===
એર્ણાકુલમ જિલ્લામાં હિંદુઓ (૪૬%) સૌથી મોટો સમુદાય છે, ત્યારબાદ ખ્રિસ્તીઓ (૩૮%) (લેટિન કેથોલિક, સીરો-માલાબાર, જેકોબાઇટ્સ, પેન્ટેકોસ્ટલ્સ અને મલંકારા ઓર્થોડોક્સ) અને મુસ્લિમો (૧૫.૭%) આવે છે.&lt;ref name=&quot;religion&quot;&gt;{{Cite web |year=2011 |title=Table C-01: Population by religious community: Kerala |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/11379/download/14492/DDW32C-01%20MDDS.XLS |publisher=Registrar General and Census Commissioner of India]}&lt;/ref&gt; ખ્રિસ્તી સમુદાયમાં સીરો-માલાબાર ચર્ચની વસતી સૌથી વધુ છે, ત્યારબાદ લેટિન કેથોલિક છે જેઓ મુખ્યત્વે દરિયાકાંઠાના વિસ્તારમાં એકત્રિત થયેલા છે, અને પછી જેકોબાઇટ્સ આવે છે.

કોચિમાં જૈન, યહૂદી (Jews) અને શીખ સમુદાયના લોકો પણ અલ્પસંખ્યામાં રહે છે.&lt;ref&gt;[http://www.ernakulam.nic.in/district_profile.htm Official Ernakulam District Profile] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721165413/http://www.ernakulam.nic.in/district_profile.htm |date=21 July 2011 }}&lt;/ref&gt; એર્ણાકુલમમાં એક સમયે યહૂદીઓની નોંધપાત્ર વસતી હતી, જેઓ 'મલાબાર યહૂદીઓ' તરીકે જાણીતા હતા અને તેમના કેટલાક સિનાગોગ (પ્રાર્થનાઘરો) પણ અહીં આવેલા હતા. તેઓ જિલ્લાની વેપારી અને વ્યાપારી પ્રવૃત્તિઓમાં પ્રભુત્વ ધરાવતા હતા. ૧૯૪૮માં ઇઝરાઇલ દેશની સ્થાપના થયા પછી, ૧૯૫૦ના દાયકામાં આખો સમુદાય ઇઝરાઇલ સ્થળાંતર (આલિયા - aliyah) કરી ગયો. આજે ઇઝરાઇલમાં તેમની સંખ્યા આશરે ૮,૦૦૦ જેટલી છે, પરંતુ આ જિલ્લામાં હવે બહુ ઓછા યહૂદીઓ બાકી રહ્યા છે. કોચિ અને તેલ અવીવ વચ્ચે સીધી ફ્લાઇટ સેવા શરૂ થયા પછી, તેઓ વાર્ષિક મુલાકાતો અને મેળાવડાઓ દ્વારા આ પ્રદેશ સાથે પોતાના સંબંધો જાળવી રહ્યા છે.

એર્ણાકુલમમાં ગોવા મુક્તિ અભિયાન દરમિયાન ગોવાથી સ્થળાંતર કરીને આવેલા કોંકણી હિંદુઓની પણ નોંધપાત્ર વસતી વસે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/oct/18/exploring-kochi-through-a-goan-lens-1677623.html|title=Exploring Kochi through a Goan lens|website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt; જિલ્લામાં જૈન સમુદાયની નાની વસતી છે, જે મુખ્યત્વે કોચી શહેરમાં કેન્દ્રિત છે. આ ઉપરાંત, શીખ સમુદાય પણ મુખ્યત્વે કોચીમાં જ વસે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/jain-festival-celebrated-in-city/articleshow/54386779.cms|title=Jain festival celebrated in city |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; કોચીમાં ૨૫ થી વધુ શીખ પરિવારો રહે છે અને અહીં એક ગુરુદ્વારા પણ આવેલું છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/the-sikhs-here-love-kochi/articleshow/16961391.cms|title=Sikh families: The Sikhs here love Kochi |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

[[File:Thrikkakara Temple DSC09337.JPG|thumb|ત્રિક્કાકર મંદિર - ભારતના થોડા મંદિરોમાંનું એક અને કેરળમાં ભગવાન વામનને સમર્પિત એકમાત્ર મંદિર]]
[[File:Chottanikkara Temple.jpg|thumb|ચોટ્ટાનિક્કારા મંદિર]]

== સંસ્કૃતિ ==
=== તહેવારો અને પરંપરાઓ ===
અલુવા ખાતે પેરિયાર નદીના કિનારે આવેલા [[અલુવા મહાદેવ મંદિર]] ખાતે ઉજવાતો 'અલુવા શિવરાત્રી' ઉત્સવ દેશભરના લોકોને આકર્ષે છે.

પિરાવોમમાં આવેલું 'સેન્ટ મેરીઝ ઓર્થોડોક્સ સીરિયન કેથેડ્રલ' ઈ.સ. ૪૦૫ માં સ્થપાયું હોવાનું માનવામાં આવે છે અને તે ૧૮મી સદી સુધી આર્ચડીકન અને સેન્ટ થૉમસનું મુખ્યાલય હતું.

આદિ શંકરાચાર્યનો જન્મ કાલાડીમાં થયો હતો, જેને વિશ્વભરના હિંદુઓ માટે એક અગ્રણી તીર્થધામ માનવામાં આવે છે.

પેરુમ્બાવુર નજીક આવેલું 'કલ્લિલ ક્ષેત્રમ' એક પ્રખ્યાત જૈન મંદિર છે.

પુથનક્રુઝ એ ભારતમાં 'સીરિયાક ઓર્થોડોક્સ ચર્ચ'નું પ્રાદેશિક સ્થળ છે, અને જ્યાં 'સેન્ટ થૉમસ સીરો-માલાબાર કેથોલિક ચર્ચ', મલયાટ્ટુર આવેલું છે.
'સેન્ટ મેરીઝ જેકોબાઈટ સીરિયન વલિયાપલ્લી', થામરાચલ ખાતે આઠ દિવસીય ઉપવાસ (એટ્ટુનોમ્બુ) ઉત્સવ સમગ્ર રાજ્યમાંથી ઘણા લોકોને આકર્ષે છે. મુવાત્તુપુઝા નજીક કદમત્તમ ખાતે આવેલું 'સેન્ટ જ્યોર્જ ઓર્થોડોક્સ સીરિયન ચર્ચ' ખૂબ જ પ્રાચીન છે અને તેની સ્થાપના ઈ.સ. ૫મી સદીમાં 'માર અબો' સીરિયન મેટ્રોપોલિટન દ્વારા કરવામાં આવી હતી. તેઓ પર્સિયાથી એક ક્રોસ લાવ્યા હતા, જે આજે પણ આ ચર્ચમાં સચવાયેલો છે. ૨૪ સપ્ટેમ્બરે વલ્લારપદમના લેટિન ચર્ચ ખાતે યોજાતો ઉત્સવ તમામ ધર્મોના લોકોને આકર્ષે છે. આ ચર્ચમાં આવેલી વર્જિન મેરીની મૂર્તિ ઘણા ચમત્કારો માટે જાણીતી છે. એડપ્પલ્લીમાં આવેલું 'સેન્ટ જ્યોર્જ્સ સીરો-માલાબાર કેથોલિક ફોરેન ચર્ચ' ઈ.સ. ૫૯૩ માં સ્થપાયું હતું.

એર્ણાકુલમના મહત્વના ધાર્મિક યાત્રાધામોમાં કુનન કુરીશ સેન્ટ જ્યોર્જ ઓર્થોડોક્સ પિલગ્રીમ ચર્ચ (મટ્ટનચેરી), વડક્કેન પરવુર સેન્ટ થૉમસ કેથોલિક ચર્ચ (મલયાટ્ટુર પલ્લી), મોર થોમન જેકોબાઈટ ચર્ચ (કોથમંગલમ), અને થ્રિક્કુન્નાથુ સેન્ટ મેરીઝ સેમિનારી ચર્ચ (અલુવા) નો સમાવેશ થાય છે.

સંત ગ્રેગોરિયોસ અબ્દુલ જલીલના પવિત્ર અવશેષો ઉત્તર પરવુરના સેન્ટ થૉમસ જેકોબાઈટ ચર્ચમાં સાચવવામાં આવ્યા છે. સંતના 'ધુકરોનો' (સ્મૃતિ પર્વ) માટે ૨૭ એપ્રિલે કેરળભરમાંથી હજારો શ્રદ્ધાળુઓ અહીં એકઠા થાય છે. એલ્ધો મોર બાસેલિઓસની વાર્ષિક પરબ (Feast) દર વર્ષે ૨ અને ૩ ઓક્ટોબરે કોથમંગલમ સ્થિત તેમની મકબરા ચર્ચ (મોર થોમન ચર્ચ) માં ધામધૂમથી ઉજવવામાં આવે છે. અલુવા સ્થિત થ્રિક્કુન્નાથુ સેન્ટ મેરીઝ સેમિનારી ચર્ચ ખાતે ૨૬ જાન્યુઆરીએ પૌલોસ માર અથાનાસિયસનો સ્મૃતિ ઉત્સવ ઉજવાય છે, જ્યાં તેમની સમાધિ આવેલી છે અને ત્યાં પણ હજારો ભક્તો ઉમટી પડે છે.

મલંકારા ઓર્થોડોક્સ સીરિયન ચર્ચના ભારતના સર્વપ્રથમ સંત, 'પરુમલા થિરુમેની' તરીકે જાણીતા ઘી વર્ગીસ માર ગ્રેગોરિયોસ ઓફ પરુમલાનો જન્મ અને ઉછેર મુલંથુરુથી ખાતે થયો હતો.

== પરિવહન ==
=== જમીન માર્ગ ===
એર્ણાકુલમમાંથી ત્રણ પ્રમુખ રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો પસાર થાય છે, જેમાં પાનવેલ - કોચિ - કન્યાકુમારી હાઇવે (નેશનલ હાઇવે ૬૬), કોચિ - સેલમ હાઇવે (ઉત્તર-દક્ષિણ અને પૂર્વ-પશ્ચિમ કોરિડોરનો ભાગ - નેશનલ હાઇવે ૬૬), અને કોચિ - મદુરાઈ - થોંડી હાઇવે (નેશનલ હાઇવે ૮૫) નો સમાવેશ થાય છે.

=== રેલવે સ્ટેશન ===
એર્ણાકુલમમાં ૧૭ રેલવે સ્ટેશનો આવેલા છે. એર્ણાકુલમ જંક્શન, એર્ણાકુલમ ટાઉન અને અલુવા અહીંના મુખ્ય સ્ટેશનો છે. અન્ય સ્ટેશનોમાં અંગેમાલી, થ્રિપુનિથુરા, એડપ્પલ્લી, મુલંથુરુથી, કરાકુટ્ટી, ચોવરા, કલામસ્સેરી, નેટ્ટુર, કુમ્બલમ, ચોટ્ટાનિક્કારા રોડ, કાંજીરામટ્ટમ અને પિરાવોમ રોડનો સમાવેશ થાય છે. આ રેલવે માર્ગો થ્રિશુર, કોટ્ટાયમ, કોચિન એચ.ટી., અલાપ્પુઝા અને વલ્લારપદમ થઈને પસાર થાય છે. અંગેમાલી-એરુમેલી સબરીમાલા રૂટ પણ આ જ જિલ્લામાંથી પસાર થાય છે. આ ઉપરાંત, કોચિ શહેરમાં કોચિ મેટ્રો સેવા પણ કાર્યરત છે.

=== હવાઈ મથક ===
એર્ણાકુલમ જિલ્લામાં બે એરપોર્ટ આવેલા છે: વિલિંગડન આઇલેન્ડ (W.island) ખાતે આવેલું નેવલ એરપોર્ટ (જૂનું કોચિન એરપોર્ટ) અને કોચિન ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ (CIAL). CIAL એ મુંબઈ, દિલ્હી અને ચેન્નાઈ પછી દેશનું ચોથું સૌથી મોટું આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ છે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય મુસાફરોને સેવાઓ પૂરી પાડે છે.

=== જળ પરિવહન ===
એર્ણાકુલમ જિલ્લો પેરિયાર અને મુવાત્તુપુઝા નદીઓના સપાટ મુખત્રિકોણ પ્રદેશ (ડેલ્ટા) માં આવેલો છે. નદીઓ અને પાર્શ્ચજળ (લગૂન્સ/બેકવોટર્સ) ને કારણે આ જિલ્લામાં જળ પરિવહન ખૂબ જ મહત્વનું સ્થાન ધરાવે છે.

== ચિત્રદીર્ઘા==
&lt;gallery&gt;
File:Kochi Jewish Synagogue C.jpg|પરદેશી કોચીન યહૂદી સિનાગોગ
File:St. Francis CSI Church, in Fort Kochi DSW.jpg|સેન્ટ ફ્રાન્સિસ ચર્ચ
File:Marine Drive Kochi.jpg|મરીન ડ્રાઇવ વોકવે પર ચાઇનીઝ નેટ બ્રિજ
File:Kochi, Dutch Cemetery, Kerala, India.jpg|કોચીમાં આવેલ [[કોચી ડચ કબ્રસ્તાન]]
File:Kochi, Old Kochi, Kerala, India.jpg|જૂના કોચીમાં શાળા
File:Kochi, Fishing nets, Sunset, Kerala, India.jpg|ફોર્ટ કોચીમાં માછીમારીની જાળ
File:Hill palace horse cart room back of palace.jpg|હિલ પેલેસ, ટ્રિપુનિથુરા
File:High Court of Kerala Building.jpg|એર્ણાકુલમ ખાતે કેરળ હાઇકોર્ટ
File:Heritage Building of Ernakulam District Court by Augustus Binu.jpg|એર્નાકુલમ જિલ્લા કોર્ટની હેરિટેજ ઇમારત
&lt;/gallery&gt;

== સંદર્ભો ==
{{Reflist}}

{{કેરળના જિલ્લાઓ}}
[[શ્રેણી:કેરળ]]</text>
      <sha1>33ed61adcba68cgo5x1ls6ddrj5cqs4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>કાળા મરી</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28115</id>
    <revision>
      <id>903585</id>
      <parentid>871652</parentid>
      <timestamp>2026-08-13T03:05:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81554" sha1="2pybvbyn4bek5b84vcyxqurh60s50y0" xml:space="preserve">{{taxobox
|name = Black pepper
|image =Piper_nigrum_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-107.jpg
|image_caption = Pepper plant with immature peppercorns
|regnum = [[Plant]]ae
|unranked_divisio = [[Angiosperm]]s
|unranked_classis = [[Magnoliid]]s
|ordo = [[Piperales]]
|familia = [[Piperaceae]]
|genus = ''[[Piper (genus)|Piper]]''
|species = '''''P. nigrum'''''
|binomial = ''Piper nigrum''
|binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?28589
|title=Piper nigrum information from NPGS/GRIN
|publisher=www.ars-grin.gov
|access-date=2 March 2008
|last=
|first=
|archive-date=23 ડિસેમ્બર 2008
|archive-url=https://web.archive.org/web/20081223223227/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?28589
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;|}}

'''કાળા મરી''' અથવા '''મરી'''  ('''''પાઇપર નિગ્રામ'' ''' ) એ પાઇપેરેસેઈ પ્રજાતિનો બારમાસી વેલો છે, જે તેના ફળ માટે ઉગાડવામાં આવે છે, સામાન્ય રીતે તેને સૂકવીને તેજાનો કે ભોજનને સ્વાદિષ્ટ બનાવવા માટે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે.  જ્યારે ફળને સૂકવવામાં આવે છે ત્યારે તે મરીના દાણા તરીકે ઓળખાય છે, જેનો વ્યાસ અંદાજે {{convert|5|mm|in}} હોય છે, જ્યારે તે સંપૂર્ણ પરિપક્વ હોય છે ત્યારે ઘેરા રાતા અને તમામ ઠળિયાવાળા ફળોની જેમ તે એક જ બીજ ધરાવે છે.  મરીના દાણાને ખાંડીને મરીનો પાવડર તૈયાર કરવામાં આવે છે. જેને સાદી ભાષામાં મરી અથવા વધુ સ્પષ્ટ ભાષામાં કાળા મરી, સફેદ મરી અથવા લીલા મરી તરીકે વર્ણવી શકાય.  આ સાથે [[મરચું|અસંગત અન્ય છોડ]]ના ફળો માટે પણ ''ગુલાબી મરીના દાણા'' ઓ, ''લાલ મરી''  (બેલ અથવા મરચાંમાં )અને ''લીલા મરી''  (બેલ અથવા મરચાંમાં) જેવા શબ્દોનો ઉપયોગ થાય છે.  સિચુઆન મરીના દાણાએ અન્ય એક મરી છે કે જે વનસ્પતિશાસ્ત્રની દૃષ્ટિએ કાળા મરીથી જુદા પડે છે.  જોકે, લીલા મરીના દાણાએ કાળા મરીના દાણાનું અપરિપક્વ સ્વરૂપ છે. 

કાળા મરીનો ઉદ્દભવ મૂળ [[ભારત]]માં થયો છે, ભારત ઉપરાંત ઉષ્ણકટિબંધીય વિસ્તારોમાં તેનું મોટાપાયા પર વાવેતર થાય છે.પ્રાચીન સમયથી તેના સ્વાદ માટે અને ઔષધ એમ બંને હેતુથી મરીનો ઉપયોગ થતો આવ્યો છે.  યુરોપિયન રસોઈમાં ઉમેરાતા તેજાનોઓમાં મરી અને તેના જેવા અન્ય પદાર્થો સૌથી વધુ વપરાય છે.  મરીની તીખાશ તેમાં રહેલા પાઇપરીન નામના રસાયણને કારણે હોય છે.  ઔદ્યોગિક જગતમાં દરેક ડિનર ટેબલ પર મીઠાની સાથે તે જોવા મળે છે. 

મૂળભૂત રીતે લાંબા મરી માટે વપરાતા સંસ્કૃત શબ્દ ''[[wikt:पिप्पलि#Sanskrit|પિપ્પલિ]]''  પરથી લેટિન ભાષામાં ''પાઈપર''  તરીકે અને હવે પેપર તરીકે ઉતરી આવ્યો છે,&lt;ref&gt; ''પિપ્પાલિ '' એ લાંબા મરી માટેનો સંસ્કૃત શબ્દ છે.  બ્લેક પેપર એ ''મારિકા''  છે.  પ્રાચીન ગ્રીક અને લેટિન અને બીજા શબ્દો ''પિપ્પાલિ''  પરથી ઉતરી આવ્યા છે. &lt;/ref&gt; રોમના લોકો દ્વારા પેપર (મરી) અને લોન્ગ પેપર(લાંબા મરી) એમ બંને માટે પાઈપર શબ્દ વપરાતો હતો. રોમન લોકોમાં એવી ખોટી માન્યતા હતી કે તે બંને તેજાનોના એક જ છોડમાંથી તૈયાર થાય છે.{{Citation needed|date=February 2009}} અંગ્રેજીમાં પેપર શબ્દ એ પ્રાચીન અંગ્રેજીના ''પિપોર'' માંથી ઉતરી આવ્યો છે.  લેટિન શબ્દ એ [[જર્મન ભાષા|જર્મન]] ''પફેફ્ફેર'' , ફ્રેન્ચ ''પોઇવરે'' , ડચ ''પેપર''  સહિતના અન્ય સ્વરૂપોનો પણ મુખ્ય સ્રોત છે. 16મી સદીમાં ''પેપર''  શબ્દોનો ઉપયોગ તેનાથી તદ્દન ભિન્ન એવા નવા વિશ્વનાના ચિલી પેપર માટે પણ થવા લાગ્યો. પેપર શબ્દ પ્રતિકાત્મક અર્થ તરીકે વપરાતો, છેક 1840ના દાયકા સુધી તેનો અર્થ અર્ક અથવા ઊર્જા કરવામાં આવતો, 20મી સદીમાં તેનું ટૂંકું સ્વરૂ)''પેપ''  થયું હતું.&lt;ref&gt;ડગ્લાસ હાર્પેરની ''ઓનલાઇન વ્યુત્પત્તિશાસ્ત્ર શબ્દકોષ'' માં [http://www.etymonline.com/index.php?term=pepper ''પેપર'' ] અને [http://www.etymonline.com/index.php?term=pep ''પેપ '' ]શબ્દ માટેની સૂચિ  સુધારો 13 નવેમ્બર 2006.&lt;/ref&gt; 

== વિવિધતાઓ ==
[[ચિત્ર:Piper nigrum Dried fruits with and without pericarp - Penja Cameroun.jpg|left|thumb|કાળા અને સફેદ મરી]]

=== કાળા મરી ===
[[ચિત્ર:BlackPepperCorn.jpg|right|thumb|સરેરાશ વાટેલા મરી]]
કાળા મરીએ મરીના છોડના લીલા હોય તેવા અપરિપક્વ ઠળિયાવાળા ફળમાંથી તૈયાર થાય છે.   સાફ કરવાના હેતુથી સૂકવવા માટે તૈયાર કરવા ઠળિયાવાળા ફળને ગરમ પાણીમાં સારી રીતે ગરમ કરવામાં આવે છે. ગરમીથી મરીની સપાટીની દિવાલ તૂટી જાય છે, સૂકવણી દરમિયાન તેની અંદરનો પાચક રસ તપખીરિયા રંગનો થવા માંડે છે.  ઠાળિયાવાળા ફળને ઘણા દિવસો સુધી તડકામાં કે મશીન દ્વારા સૂકવવામાં આવે છે. આ દરમિયાન દાણાની ફરતેની સપાટી સૂકાઈ જાય છે અને તેની આસપાસ કરચલીવાળું કાળા રંગનું પાતળું પડ તૈયાર થાય છે.  સૂકાયા બાદના તેજાનોને કાળા મરીના દાણા કહે છે. 
કાળા મરીના દાણા સફેદ મરીના દાણાની સરખામણીએ વધુ તીખા હોય છે. 

=== સફેદ મરી ===
મરીના છોડના ફળનું ઘેરા રંગનું પડ દૂર કરેલ બીજને જ સફેદ મરી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે કોહવાવાની પ્રક્રિયા કે જેમાં સંપૂર્ણ પરિપક્વ મરીને આશરે અઠવાડિયા સુધી પલાળી રાખવામાં આવે છે, દરમિયાન મરીનો માવો પોચો બની અને કોહવાઈ જાય છે.  ત્યારબાદ તેને ઘસીને ફળમાંથી બાકી રહેલા ઘટકો દૂર કરવામાં આવે છે અને ઉઘાડા પડેલા મરીના દાણાને સૂકવવામાં આવે છે.  મરીના દાણામાંથી બહારનું પડ દૂર કરવા અન્ય વૈકલ્પિક પ્રક્રિયાઓ પણ ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે, યાત્રિંક, રાસાયણિક કે જૈવિક પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને કાળા મરીને છોલવામાં આવે છે અને નાના મરીમાંથી તેનું બાહ્ય પડ દૂર કરવામાં આવે છે.&lt;ref name=&quot;Cleaner&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.thehindubusinessline.com/2008/03/27/stories/2008032751741300.htm |title=Cleaner technology for white pepper production |work=The Hindu Business line |date=27 March 2008 |access-date=29 January 2009 |quote=}}&lt;/ref&gt; ક્યારેક હળવા રંગની ચટણી અથવા તો બટેટાનો લગદો જેવી વાનગીઓમાં સફેદ મરીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, અહીં કાળા મરી જલ્દીથી નજરે પડે છે.  ઠળિયા વાળા ફાળની બાહ્ય સપાટીમાં રહેલા કેટલાક દ્રવ્યોની હાજરીને કારણે તેઓ જુદો સ્વાદ ધરાવે છે કે જે બીજમાં હોતો નથી. 

[[ચિત્ર:4 color mix of peppercorns.jpg|thumb|કાળા, લીલા, ગુલાબી (સચ્યુનસ ટેરેબેનીથીફોલીયસ) અને સફેદ મરી]]

=== લીલા મરી ===
લીલા મરી, કાળા મરીની જેમ જ પરિપક્વ ઠળિયાવાળા ફળમાંથી બનાવવામાં આવે છે.  સૂકા મરીના દાણાને સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ અથવા ફ્રીઝ-ડ્રાયીંગ(ઠંડક દ્વારા સૂકવવું) જેવી પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે, જેથી તેનો રંગ લીલો રહે.  અથાણાંમા વપરાતા લીલા સહિતના અપરિપક્વ મરીના દાણા ખારા પાણીમાં અથવા વિનેગરના પાણીમાં બોળવામાં આવે છે  પ્રિઝર્વેટિવ્સ (ખોરાકને ટકાવી રાખવા માટે ઉમેરવામાં આવતા પદાર્થો) ઉમેર્યા વગરના લીલા મરી પશ્ચિમમાં ખાસ પ્રચલિત નથી, તેનો ઉપયોગ અમુક એશિયન વાનગીઓ, ખાસ કરીને થાઈ વાનગીમાં થાય છે.&lt;ref&gt;જૂઓ [http://www.templeofthai.com/cooking/thai-ingredient-glossary.php થાઈ ઘટક દ્રવ્યો માટેના પારિભાષિક શબ્દો] સુધારો 6 નવેમ્બર 2006.&lt;/ref&gt;  તેમના સ્વાદને તીવ્ર સુગંધ સાથે તીખો –તમતમતો તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;[http://www.ochef.com/205.htm ઓચેફ દ્વારા તાજા લીલા મરીના દાણાનો ઉપયોગ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110904032529/http://www.ochef.com/205.htm |date=2011-09-04 }} સુધારો 6 નવેમ્બર 2006.&lt;/ref&gt;  તેમને સૂકાવવામાં ન આવે અથવા તેમાં પ્રિઝર્વેટિવ્સ ઉમેરવામાં ન આવે તો તે તુરત જ બગડી જાય છે. 
[[ચિત્ર:Spilled Pepper.jpg|left|thumb|કાળા મરી અને મરી છાંટવાનું પ્લાસ્ટિક યંત્ર ]]

=== કેસરી મરી અને લાલ મરી ===
ખારા પાણી અને વિનેગરમાં રખાયેલા પાકા મરીના ફળને કેસરી મરી અથવા લાલ મરી કહેવામાં આવે છે. લીલા મરી તૈયાર કરવા માટે વપરાતી રંગ જાળવણી પદ્ધતિનો ઉપયોગ પરિપક્વ લાલ મરીના દાણા માટે પણ કરી શકાય છે.&lt;ref&gt;કાટ્ઝેર, ગેર્નોટ, (2006). [http://www.uni-graz.at/~katzer/engl/Pipe_nig.html મરી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930140048/http://www.uni-graz.at/~katzer/engl/Pipe_nig.html |date=2007-09-30 }}. ગેર્નોટ કાટ્ઝેરના તેજાનો પાના . 12 ઓગસ્ટ 2006નો સુધારો&lt;/ref&gt;  ''પાઇપર નિગ્રામ''  પ્રજાતિના પીળા મરીએ ખૂબ પ્રચલિત એવા સૂકવેલા &quot;ગુલાબી મરીના દાણા&quot;થી ભિન્ન છે. &quot;ગુલાબી મરીના દાણા&quot; એ પેરુના પેપરના ઝાડના ''સચ્યુનસ મોલે''  કુળમાંથી આવતા છોડના ફળ છે અને બ્રાઝિલના મરીના ઝાડ ''સુચિન્સ ટેરેબીન્થોફોલીસ''  સાથે સંબંધ ધરાવે છે.  ગુલાબી મરીના દાણા અને આરોગ્ય સુરક્ષા અંગે ચર્ચા ઉઠી હતી, હવે મહદ અંશે તે કોઈ મુદ્દો રહ્યો નથી.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.epicurious.com/tools/fooddictionary/entry?id=3973 |title=pink peppercorn Definition in the Food Dictionary at Epicurious.com |publisher=Epicurious.com |date= |access-date=2010-01-25 |archive-date=2012-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120424181231/http://www.epicurious.com/tools/fooddictionary/entry?id=3973 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

=== ઉદ્ભભવનું મૂળ ===
મરીના દાણાને મોટાભાગે તેમના ઉદ્દભવના પ્રદેશ અથવા મૂળ બંદર દર્શાવતા વર્ગસમૂહમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. બે મુખ્ય પ્રકારો [[ભારત]]ના મલબાર તટ પરથી ઉતરી આવ્યા છે: મલબારના મરી અને તેલ્લિચેરીના  મરી. તેલ્લિચેરી એ ઉચ્ચગુણવત્તા ઘરાવતા મરી છે, કે જે તેલ્લીચેરીના પર્વતો પર ઉગાડવામાં આવે છે. મલબાર છોડના સામાન્ય ફળથી 10% મોટા હોય છે.&lt;ref&gt;પેન્ઝેઇઝ તેજાનોમાં [http://www.penzeys.com/cgi-bin/penzeys/p-penzeyspeppercorns.html મરીના દાણા] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071213050552/http://www.penzeys.com/cgi-bin/penzeys/p-penzeyspeppercorns.html |date=2007-12-13 }} સુધારો 17 ઓક્ટોબર 2006.&lt;/ref&gt;  સારાવક પેપર [[મલેશિયા]]ના બોર્નિઓ ભાગમાં ઉત્પાદિત કરવામાં આવે છે. 

[[ઈંડોનેશિયા|ઈન્ડોનેશિયા]]ના સુમાત્રા ટાપુ પર લામપંગ મરી થાય છે. સફેદ મુન્ટોક મરીએ ઈન્ડોનેશિયાના બાન્ગકા ટાપુની પેદાશ છે.  કાળા અને સફેદ મરીએ [[વિએટનામ|વિએતનામ]]ના મરી છે કે જે બા રિઆ-વુન્ગ તાઉ, ચુ સે અને બીન્હ ફુઉચથી આવે છે.&lt;ref&gt;અ [http://www.cookswares.com/discussions/peppercorns.asp કુક્સ વેઅર્સ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071216024614/http://www.cookswares.com/discussions/peppercorns.asp |date=2007-12-16 }}માંથી મરીની વૈવિધ્યપૂર્ણ માહિતી  સુધારો 6 નવેમ્બર 2005.&lt;/ref&gt;

== છોડ ==
[[ચિત્ર:Piper nigrum drawing 1832.jpg|upright|left|thumb|1832ના છાપકામમાંથી પાઈપર નિગ્રુમ ]]

મરીનો છોડ એક બારમાસીનો લાકડા જેવો વેલો છે, જે વૃક્ષ, વાંસ કે ટ્રેલિસના ટેકાથી ચાર મીટર સુધી વિકાસ કરે છે. મરીએ ફેલાતો વેલો છે, છોડના થડનો છેવટનો ભાગ જમીનને સ્પર્શે ત્યાં સુધી તે વિકસે છે.  છોડના બધા પર્ણો વારાફરતી ગોઠવાયેલા હોય છે, તે પાંચ થી દસ સેન્ટિમીટર લાંબા અને ત્રણ થી છ સેન્ટિમીટર પહોળા હોય છે.  છોડના પર્ણની ગાંઠ પર ચાર થી આઠ સેન્ટિમીટરની મંજરીવાળી નોખી ડાળખી ફૂટે છે, તેની પર ઝૂલી શકે તેવી રીતે મરીના [[પુષ્પ|પુષ્પો]] ઉગે છે, જે કદમાં નાના હોય છે. જ્યારે ફળ પાકે ત્યાં મંજરીવાળી ડાળખીની લંબાઈ સાત થી 15 સેન્ટિમીટર સુધી પહોંચી જાય છે.&lt;ref name=&quot;da.gov.ph&quot;/&gt; 

[[ચિત્ર:Piper nigrum W IMG 2444.jpg|thumb|ગોવામાં વૃક્ષના ટેકા પર પેપર નિગૃમ, ભારત ]]

કાળા મરીને બહુ સૂકી ન હોય અથવા તો [[પૂર]] આવવાની શક્યતા ન હોય, ભેજવાળી, પાણીના યોગ્ય નિકાલવાળી અને જૈવિક બાબતમાં સમૃદ્ધ હોય તેવી જમીનમાં ઉગાડવામાં આવે છે (દરિયાની સપાટીથી 3000 ફૂટ કરતા વધુ ઊંચાઈ પર વેલા સારી રીતે ઉગી શકતા નથી).  40 થી 50 સેન્ટિમીટરની કલમ દ્વારા છોડનું વાવેતર કરવામાં આવે છે. લગભગ બે મીટરના અંતરથી નજીકના ઝાડ અથવા લાકડા કે ધાતુના ચોકઠા સાથે છોડને બાંધી દેવામાં આવે છે; કોમળ છાલવાળા વૃક્ષ કરતા કઠોર છાલવાળા વૃક્ષને વધુ પસંદ કરવામાં આવે છે, કારણ કે, મરીના છોડ કઠોર છાલ પર ઝડપથી ચડે છે.  બિનજરૂરી છોડને કાઢી નાખવામાં આવે છે, છાયો આપતા કે હવાની મુક્ત હેરફેરમાં અવરોધરૂપ ન હોય તેવા ઝાડને જ રહેવા દેવામાં આવે છે. મરીના મૂળને ખાતર અને મૂતરથી ઢાંકી દેવામાં આવે છે, છોડની ડાળીઓના વધારાના ભાગને વર્ષમાં બે વખત કાપી નાખવામાં આવે છે.  સૂકી જમીન પર ઉગેલા યુવા છોડને પહેલા ત્રણ વર્ષ દરમિયાન સૂકી ઋતુમાં એકાંતરે પાણી આપવાની જરૂર રહે છે.  છોડ પર ચોથા કે પાંચમા વર્ષથી ફળ બેસે છે અને સામાન્ય રીતે તે સાત વર્ષ સુધી ફળે છે.  સામાન્ય રીતે ફળ અને ઉપજના આધાર પર કલમની જાત પસંદ કરવામાં આવે છે. 

છોડના મુખ્ય ભાગ પર પર ફૂલોની મંજરીવાળી 20 થી 30 ડાળખીઓ બેસે છે. મંજરીવાળી ડાળીના નીચેના ભાગમાં એક કે બે ફળ લાલ થવા લાગે, એટલે અને પૂર્ણપણે તૈયાર થઈ જાય તે પહેલા પાક ઉતારવાની શરૂઆત કરવામાં આવે છે, પણ આવું ત્યારે જ કરાય છે જ્યારે ફળો પૂર્ણપણે વિકસી જાય અને છતાં કડક હોય; જો તેને પાકવા દેવામાં આવે તો તે તીખાશ ગુમાવી બેસે છે અને છેવટે ખરી જાય છે અને નાશ પામે છે.  ફળવાળી ડાળીઓને એકઠી કરવામાં આવે છે અને સૂર્યપ્રકાશમાં સૂકવવા માટે ફેલાવવામાં આવે છે. ત્યારબાદ મરીના દાણાને ડાળીથી અલગ કરી દેવામાં આવે છે.&lt;ref name=&quot;da.gov.ph&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.da.gov.ph/wps/wcm/resources/file/ebb81841763712b/black%20pepper.pdf |title=BLACK PEPPER |publisher=The Philippine Department of Agriculture |date=20 November 2006 |access-date=29 January 2009 |format=PDF |archive-date=25 ફેબ્રુઆરી 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090225144328/http://www.da.gov.ph/wps/wcm/resources/file/ebb81841763712b/black%20pepper.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

કાળા મરી ભારતીય મૂળના છે.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=200005581 | work = Flora of China | title = Piper nigrum Linnaeus }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;jaramillo&quot;&gt;{{Cite journal | url = http://www.amjbot.org/cgi/content/full/88/4/706 | doi = 10.2307/2657072 | pmid = 11302858 | title = Phylogeny and Patterns of Floral Diversity in the Genus Piper (Piperaceae) | year = 2001 | author = Jaramillo, M. Alejandra | journal = American Journal of Botany | volume = 88 | page = 706 | issue = 4 | author2 = Manos | access-date = 2010-11-12 | archive-date = 2010-06-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100630163917/http://www.amjbot.org/cgi/content/full/88/4/706 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ''પાઇપર''  પ્રજાતિમાં તેનો સૌથી નજીકનો સંબંધ ''પાઇપર કેનિયમ''  જેવી એશિયાઈ મૂળની અન્ય પ્રજાતિઓ સાથે છે.&lt;ref name=&quot;jaramillo&quot;/&gt; 

== ઇતિહાસ ==
[[ચિત્ર:TVM Pepper.JPG|thumb|કેરળમાં મરી, ભારત ]]
[[ચિત્ર:Pepper091.jpg|thumb|પાકવ્યા પહેલા મરી]]
[[ચિત્ર:Sa-pepper.jpg|thumb|right|મરીના દાણાનું નજીકનું દૃશ્ય ]]

પ્રાગૈતિહાસિક યુગના સમયથી ભારતમાં તેજાનો તરીકે મરીનો ઉપયોગ થાય છે. મરી મૂળ [[ભારત]]ના છે અને 2000 બીસી (BC) વર્ષથી ભારતની રસોઈકળામાં મરીના ઉપયોગની માહિતી મળે છે.&lt;ref name=&quot;DS&quot;&gt;ડાવીસોન  &amp;amp; સાબેરી 178&lt;/ref&gt; જે. ઈન્સ મિલર નોંધે છે કે, દક્ષિણ [[થાઇલેન્ડ|થાઈલેન્ડ]] અને મલેશિયામાં મરીનું વાવેતર થતું હતું, ત્યારે તેનો સૌથી અગત્યનો સ્ત્રોત [[ભારત]] હતું, ખાસ કરીને મલબાર તટ, જે હાલ [[કેરળ]] રાજ્યમાં છે.&lt;ref&gt;Jજે. ઈન્નેસ મિલ્લેર, ''ધી સ્પાઇસ ટ્રેડ ઓફ રોમન એમ્પાયર''  (ઓક્સફોર્ડ: ક્લારેન્ડોન પ્રેસ, 1969), પેજ. 80&lt;/ref&gt;  મરીના દાણા કિંમતી વ્યાપારી માલ હતા, તેને &quot;કાળા સોના&quot; તરીકે પણ ઓળખવામાં આવતા હતા અને તેનો ઉપયોગ વસ્તુ દ્રવ્ય તરીકે પણ થતો હતો.  આજે પણ &quot;મરીના દાણાના ભાડા&quot; જેવી પરિભાષા અસ્તિત્વમાં છે. 

કાળા મરીના પ્રાચીન ઇતિહાસમાં તેને વારંવાર લાંબા મરી સાથે સાંકળવામાં આવે છે (અને ભેળસેળ પણ કરી નાખવામાં આવે છે), જે ''પાઈપર લોંગ્મ''  સાથે નજીકથી સંકળાયેલો [[સુકો મેવો|સૂકો મેવો]] છે. રોમના લોકો આ બંને પ્રકારથી વાકેફ હતા અનેક વાર તેઓ (કાળા મરી અને લાંબા મરીનો) ઉલ્લેખ માત્ર &quot;પાઇપર&quot; તરીકે કરતા હતા.  વાસ્તવમાં નવા વિશ્વ અને ચિલી પેપરની શોધ પછી લાંબા મરીની લોકપ્રિયતા પૂર્ણપણે ઘટી ગઈ.  કેટલાક ચિલી પેપરને સૂકવવામાં આવે એટલે તે આકાર અને સ્વાદમાં લાંબા મરી જેવા જ હોય છે, યુરોપને અનૂકુળ હોય તેવા વિવિધ વિવિધ સ્થળો પર તેનું સહેલાઈથી વાવેતર શક્ય હતું. 

મધ્યયુગ પૂરો થયો ત્યાં સુધીમાં, લગભગ તમામ પ્રકારના કાળા મરી યુરોપ, મધ્યપૂર્વ અને ઉત્તર આફ્રિકામાં મળવા લાગ્યા હતા, તે અહીં ભારતના મલબાર પ્રાન્તથી પહોંચ્યા હતા.  16મી સદી સુધીમાં પોર્ટુગલની અસરના કારણે, જાવા, સુંદા, સુમાત્રા, મડાગાસ્કર, મલેશિયા અને દક્ષિણપૂર્વીય એશિયામાં મરીનું વાવેતર થવા લાગ્યું હતું. પરંતુ, આ વિસ્તારો મોટાભાગે ચીન સાથે વેપાર કરતા હતા અને મરીનો સ્થાનિક ઉપયોગ થતો હતો.&lt;ref&gt;ડાલ્બી પેજ. 93.&lt;/ref&gt;  હિંદ મહાસાગરના છેક પૂર્વીય ભાગના બીજા તેજાનોના મોટાભાગના વેપાર માટે પણ મલબાર વિસ્તારના બંદર પ્રવાસ દરમિયાન રોકાવાના સ્થળની પણ ગરજ સારતા હતા. 

ભારત અને છેક પૂર્વીય પ્રદેશોના વિવિધ તેજાનો અને કાળા મરીએ વિશ્વના ઇતિહાસની દિશા બદલી નાખી.  કેટલાક ભાગોમાં આ તેજાનોની મહામૂલ્યતાના કારણે જ શોધના એ યુગમાં પોર્ટુગિઝોએ ભારત તરફનો દરિયાઈ માર્ગ શોધવા માટે પ્રયાસો શરૂ કર્યા. આગળ જતા તે રાષ્ટ્ર(ભારતમાં) પોર્ટુગિઝ સંસ્થાન બન્યું, ઉપરાંત યુરોપએ પણ તેને શોધી કાઢ્યું અને અમેરિકનો પર સંસ્થાકીય આધિપત્ય સ્થપાયું.&lt;ref name=&quot;Spice&quot;&gt;{{cite book |url= |title=Spice |author=Jack Turner |publisher=Random House |date=10 August 2004 |isbn=0375407219 |page=|access-date=29 January 2008 |quote=}}&lt;/ref&gt;

=== પ્રાચીન સમય ===
રમેસિસ IIના નસકોરામાં કાળા મરીના દાણા ભરવામાં આવ્યા હોવાનું માલૂમ પડ્યું હતું. 1213 બીસી (BC)માં તેના મૃત્યુના થોડા સમયમાં તેના મૃતદેહને મમી બનાવીને સાચવી રાખવાના હેતુથી મરી ત્યાં ભરવામાં આવ્યા હતા. &lt;ref name=&quot;Ramses&quot;&gt;{{cite book |url=http://books.google.com/?id=J8mGcvFkatIC&amp;pg=PT24&amp;lpg=PT24&amp;dq=Rameses+Peppercorn |title=Ramses II, Egyptian Pharaoh, Warrior, and Builder |author=Stephanie Fitzgerald |publisher=Compass Point Books |date=8 September 2008 |isbn=075653836X |page=88 |access-date=29 January 2008 |quote=}}&lt;/ref&gt;. આ સિવાય [[પ્રાચીન ઇજિપ્ત|પ્રાચીન ઈજિપ્ત]]માં મરીના અન્ય ઉપયોગો અને તે [[ભારત]]થી [[નાઈલ નદી|નાઈલ]] કેવી રીતે પહોંચ્યા તે અંગે બહુ થોડું જાણી શકાયું છે. 

4 બીસી (BC)થી અગાઉ પણ ગ્રીસમાં મરી (બંને લાંબા અને કાળા)ની જાણ હતી. જોકે, કદાચ તે વિલક્ષણ અને મોંઘી વસ્તુ હતી જે માત્ર અતિ ધનિક લોકોને જ પરવડી શકે તેમ હતી.  એ સમયે જમીન માર્ગે અથવા તો [[અરબ સાગર|અરબી સમુદ્ર]]ના દરિયાકિનારાના વેપારી માર્ગે આ વેપાર થતો હતો.  ભારતના ઉત્તર-પૂર્વીય વિસ્તારોમાં ઉગાડવામાં આવતા લાંબા મરી છેક દક્ષિણ (ભારત)ના કાળા મરી કરતા વધારે સુલભ હતા; આ વ્યાપારી અનૂકુળતા ઉપરાંત લાંબા મરી વધુ તીખા હતા, કદાચ એટલે જ એ સમયે કાળા મરીની લોકપ્રિયતા ઘટી.

[[ચિત્ર:Italy to India Route.PNG|thumb|ઈટાલીથી દક્ષિણ પશ્ચિમ એશળિયામાં શક્ય વેપારનો માર્ગ.]]

રોમન સામ્રાજ્યના શરૂઆતના સમય સુધીમાં, ખાસ કરીને 30 બીસી (BC) રોમે ઈજિપ્ત જીતી લીધું, જેના કારણે અરબી સમુદ્ર પાર કરીને દક્ષિણ ભારતના મલબાર કિનારે પહોંચવાનો દરિયાઈમાર્ગ ખુલી ગયો.  ધ ''પેરીપલ્સ ઓફ ધ એરિથ્રિયન સી'' માં હિંદ મહાસાગરની પેલે પાર થતા વેપારની વિસ્તૃત વિગતો આપવામાં આવી છે.  રોમના ભૂગોળવેત્તા સ્ટ્રાબોના મતે, સામ્રાજ્યના શરૂઆતના સમયમાં દર વર્ષે લગભગ 120 જહાજોનો કાફલો ભારતના પ્રવાસે જતો અને આવતો હતો.  અરબી સમુદ્ર પાર કરવા માટે (નૌકા) કાફલાનો સમય એવી રીતે ગોઠવવામાં આવતો કે ચોમાસાના પવનનો લાભ લઈ શકાય. જેની આગાહી શક્ય હતી. ભારતથી પરત ફરતી વખતે રાતા સમુદ્રના રસ્તે જહાજો પરત ફરતા હતા, જ્યાંથી આ માલને જમીનના માર્ગે અથવા નાઈલ નદીની નાઈલ નહેરના રસ્તે માલવાહક નૌકાઓ પર એલેક્ઝાન્ડ્રિયા લઈ જવામાં આવતો હતો અને ત્યાંથી તેને ઈટાલી અને રોમ મોકલવામાં આવતો હતો.   કાચી ભૌગોલિક રૂપરેખા પર આ વ્યાપાર રસ્તા એ આગામી પંદરસો વર્ષ સુધી યુરોપમાં મરીના વેપાર પર આધિપત્ય ભોગવ્યું. 

હવે, જહાજો સીધા જ મલબાર બંદર પર પહોંચતા હોવાથી, લાંબા મરી કરતા કાળા મરી ટૂંકા વેપારી રસ્તે પહોંચતા હતા, જેની સીધી અસર કિંમતો પર જોવા મળી.  ઈસુ પછી 77માં (77 AD) તત્કાલિન રોમમાં પ્રવર્તમાન ભાવોની માહિતી આપણને પ્લાઈની ધ એલ્ડરની ''નેચરલ હિસ્ટ્રી'' માંથી આપણને મળે છે: &quot;લાંબા મરી...એક રતલના પંદર દિનારી છે, જ્યારે સફેદ મરી સાત (દિનારી), અને કાળા, ચાર (દિનારી)ના છે.&quot; પ્લીનિ ફરીયાદ કરે છે કે, &quot;એવું એક પણ વર્ષ નથી કે જ્યારે ભારત રોમન સામ્રાજ્યમના પચાસ મિલિયન સેસ્ટર્સ ખેંચી ન ગયું હોય,&quot; અને મરીના સદ્દગુણોનું વિશ્લેષણ કરતા નોંધે છે: 

&lt;blockquote&gt;એ ખૂબ જ આશ્ચર્યજનક છે કે, મરીના ઉપયોગની ફેશન ખૂબ પ્રચલિત થઈ છે, આપણે ઉપયોગમાં લેતા હોય તેવા અન્ય પદાર્થોને જોતા, ક્યારેક તેની મીઠાશ, અને ક્યારેક તેના દેખાવે આપણું ધ્યાન ખેંચ્યું છે; જ્યારે, મરીમાં એવું કાંઈ નથી કે ફળ અથવા બેરીની સરખમણીએ તેની ભલામણ કરી શકાય, તેના એકમાત્ર ઈચ્છિત ગુણધર્મ તરીકે તીખાશ હોવી જોઈએ; અને આ કારણ સર જ હજુ સુધી છેક ભારતથી તેની આયાત કરવામાં આવે છે!  ખાવાના એક પદાર્થ તરીકે તેનો સૌ પ્રથમ ઉપયોગ કરનાર કોણ હતું?  અને હું વિચારું છું કે, એવું કોણ હતું કે, જે માત્ર ભૂખની ક્ષુધાને તૃપ્ત કરવા માટે ખુદ ભૂખ્યો રહેવા તૈયાર ન હતો?  (એન.એચ (''N.H.'' ) 12.14)&lt;ref&gt;ફ્રોમ બોસ્ટોક એન્ડ રિલેયસ 1855 ટ્રાન્સલેશન  [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0137&amp;amp;query=head%3D%23741 ટેક્સ ઓનલાઇન].&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

રોમન સામ્રાજ્યમાં મોંઘા હોવા છતાં કાળા મરી તેજાનો તરીકે જાણીતા અને તેનો ખાસ્સો ઉપયોગ થતો હતો.  એપિસિયસ' દ રે કોક્યુરિના એ 3 સદીનું પાકશાસ્ત્રનું પુસ્તક છે. આ પુસ્તક અથવા તેનો અમુક ભાગ 1 સદીના પાક શાસ્ત્રના પુસ્તક પર આધારિત હતો, આ પુસ્તકની મોટાભાગની વાનગીઓ બનાવવાની રીતમાં મરીનો સમાવેશ થાય છે. એડવર્ડ ગિબ્બને, ધ ''હિસ્ટ્રી ઓફ ધ ડિક્લાઇન એન્ડ ફોલ ઓફ ધ રોમન એમ્પાયર'' માં નોંધ્યું છે કે, &quot;રોમના મોટાભાગના મોંઘા વ્યંજન બનાવવામાં મરીએ પસંદગીનો પદાર્થ હતો.&quot;

=== પ્રાચીન કાળ પછીનું યુરોપ ===
મરી એટલી હદે કિંમતી હતા કે વારંવાર તેનો ઉપયોગ ગૌણ અથવા ચલણ સુદ્ધા તરીકે થતો હતો. ડચ ભાષામાં, જે મોંઘુ હોય તેને વ્યક્ત કરવા માટે &quot;''પેપર એક્સપેન્સિવ'' &quot; (&quot;મરી જેટલું મોંઘુ&quot;) (પેપરદુર)નો ઉપયોગ થાય છે.  જેઓ રોમનું પતન જોનાર હતા તેમની ઉપર મરીના સ્વાદ (અથવા તેની નાણાકીય મૂલવણી) નાખવામાં આવી હતી. એવું કહેવાય છે કે, 5મી સદીમાં વિશિગોથ જાતિના એલરિક અને હૂણ જાતિના અટીલાએ જ્યારે શહેરને ઘેરો ઘાલ્યો હતો ત્યારે બંનેએ રોમ પાસેથી ખંડણી પેઠે સો રતલ મરીની માંગ કરી હતી. રોમના પતન પછી અન્યોએ તેજાનોના વ્યાપાર માર્ગની વચ્ચેની મજલો પર કબ્જો કરી લીધો, પહેલા ઈરાનના લોકો અને પછી અરબો; ઈન્સ મિલર પૂર્વ ભારતનો પ્રવાસ ખેડનાર કોસમાસ ઈન્ડિકોપ્લેસ્ટ્સના વૃત્તાંતને પુરાવા તરીકે ટાંકતા નોંધે છે કે, &quot;છઠ્ઠી સદીમાં પણ ભારતમાંથી મરીની નિકાસ થતી હતી.&quot;&lt;ref&gt;ઈન્નેસ મિલ્લેર, ''ધી સ્પાઇસ ટ્રેડ'' , પેજ. 83&lt;/ref&gt;  અંધકાર યુગ પૂરો થયો, ત્યાર સુધીમાં તેજાનોના વેપારના કેન્દ્રીય ભાગો મજબૂત રીતે ઈસ્લામિક નિયંત્રણમાં હતા.  એક સમયે ભૂમધ્ય સમુદ્ર પ્રદેશના વેપાર પર ઈટાલીની તાકતો ખાસ કરીને વેનિસ અને જીનોવાનો ઈજારો હતો. આ શહેરો-રાષ્ટ્રોના વિકાસના મોટાભાગના નાણા તેજાનોના વેપારમાંથી આવ્યા હતા. 7મી સદીમાં શેરબોર્નના બિશપ સંત અલ્દેહલમએ લખેલું એક ઉખાણું, એ સમયના ઈંગ્લેન્ડમાં કાળા મરીની ભૂમિકા ઉપર પ્રકાશ પાડે છે:

&lt;કવિતા&gt;
બહારથી હું કાળો છું, કરચલીવાળા આવરણથી ઢંકાયેલો છું, 
આમ છતાં મારી અંદર ગરમી લગાડે તેવો માવો ધરાવું છું.
હું સ્વાદિષ્ટ વાનગીઓમાં, રાજાઓની મિજબાનીઓમાં, અને મેજ પર મોંઘા ખાદ્યપદાર્થ તરીકે, 
રસોડાની ચટણી અને નરમ માસ બંનેમાં. 
પરંતુ, જ્યાર સુધી તમારા પાત્રો મારા મવાને ચળકાટ પડશે નહીં,
ત્યાર સુધી તમને મારામાં કોઈ ગુણ નહીં જોવા મળે.&lt;ref&gt;ટર્નરમાંથી અનુવાદ, પેજ. 94. ઉખાણાનો ઉકેલ સ્વાભાવિક પણે ''મરી''  છે. &lt;/ref&gt;
&lt;/કવિતા&gt;

સામાન્યતરીતે એવું માનવામાં આવે છે કે, મધ્યયુગમાં થોડા સડી ગયેલા માંસના સ્વાદને છુપાવવા માટે મરીનો ઉપયોગ થતો હતો.  જોકે આ દાવાના સમર્થનમાં હજુ સુધી કોઈ પુરાવા મળ્યા નથી અને ઇતિહાસકારો તેને ખૂબજ અપ્રિયતાથી જુએ છે: મધ્યયુગમાં મરીએ મોંઘો પદાર્થ હતો. માત્ર ધનિકોને જ તે પરવડી શકે તેમ હતું, જેમને બગડેલું ન હોય તેવું માંસ સુલભ હતું.&lt;ref&gt;ડેલ્બી પેજ. 156; ટર્નરના પણ પાના. 108–109, વાઇન અને બીયરમાં આંશિક રીતે તેજાનોના ઉપયોગ અંગેની (ચોક્કસ પણે મરીની નહી) ટર્નર દ્વારા ચર્ચા.&lt;/ref&gt; વધુમાં એ સમયના લોકો જાણતા હતા કે, બગડેલો ખોરાક ખાવાથી તેઓ માંદા પડશે.  આવી જ રીતે સાચવી રાખનાર પદાર્થ તરીકે મરીનો ઉપયોગ શંકાસ્પદ છે: મરીમાં રહેલું પિપરિન નામનું તત્વ, જે તેને તીખાશ આપે છે. એ સાચું છે કે પિપરિન રોગ ફેલાવતા બેક્ટેરિયા વિરોધી કેટલાક ગુણધર્મો ધરાવે છે. પરંતુ જ્યારે મુખ્ય મસલા તરીકે મરી સામેલ હોય ત્યારે તેની અસર ખૂબ ઓછી હોય છે.&lt;ref&gt;{{cite journal | author=H. J. D. Dorman and S. G. Deans | title=Antimicrobial agents from plants: antibacterial activity of plant volatile oils | journal=Journal of Applied Microbiology | year=2000 | volume=88| issue = 2 | page=308 | doi=10.1046/j.1365-2672.2000.00969.x}}. [http://www.doi.org/10.1046/j.1365-2672.2000.00969.x ફુલ ટેક્સ્ટ એટ બ્લેકવેલ વેબસાઇટ; ખરીદી અનિવાર્ય]. &quot;ભોજનમાં અનિવાર્ય તત્વો તરીકે અથવા ખોરાકમાં લહેજત ઉમારવા માટે તેજાનોનો ઉપયોગ થાતો હોય છે, કે જેમાં તેના અપૂરતા પ્રમાણમાં તેમની એન્ટીમાઇક્રોબિઅલ ધરાવે છે. &lt;/ref&gt;  ખાદ્યપદાર્થોને સાચવી રાખવા માટે મીઠું વધુ અસરકારક છે. ખાસ કરીને શિયાળામાં મીઠું પાઈ ટકાવેલું માંસ એ સમયે મોટાપાયા પર ખોરાકમાં ઉપયોગમાં લેવામાં આવતું હતું.  આમ છતાં સંભવતઃ મરી અને બીજા તેજાનો લાંબા સમય સુધી સાચવી રાખવામાં આવેલા માંસના સ્વાદને વધારવામાં મદદ કરતા હતા. 

[[ચિત્ર:Calicut 1572.jpg|left|thumb|300px|મરીના વેપાર પર પોર્ટુગલોના નિયંત્રણ દરમિયાન 1572માં પ્રકાશિત ભારતના કાલીકટનું શબ્દચિત્ર થયું]]

[[પોર્ટુગલ|પોર્ટુગિઝો]] ભારત તરફના દરિયાઈ માર્ગ પર આગળ વધવા માટેના મુખ્ય કારણમાં મધ્યયુગ દરમિયાન તેના (મરીના) અતિ મોંઘા ભાવો – અને ઈટાલી દ્વારા વેપાર પર ઈજારો પ્રમુખ છે. 1498માં વાસ્કો દ ગામા આફ્રિકાની ફરતે દરિયાઈ ખેડાણ કરીને ભારત પહોંચનારો પ્રથમ વ્યક્તિ બન્યો; કાલિકટમાં આરબોએ પુછ્યું કે, (જેઓ સ્પેનિશ અને ઈટાલિયન ભાષા બોલતા હતા.) તેઓ શા માટે આવ્યા હતા, ત્યારે તેના (વાસ્કો દ ગામાના) પ્રતિનિધિએ જવાબ આપ્યો હતો કે, તેઓ &quot;ખ્રિસ્તીઓ અને તેજાનોની શોધમાં હતા.&quot; જોકે [[આફ્રિકા]]ના દક્ષિણના છેડાથી ભારત આવવાના પ્રથમ પ્રયાસને આંશિક સફળતા જ સાંપડી હતી, આમ છતાં, ટૂંક સમયમાં પોર્ટુગિઝો બહુ મોટી સંખ્યામાં પાછા ફર્યા અને આગળ જતા અરબી સમુદ્રના રસ્તે થતા વેપાર ઉપર વધુ આધિપત્ય મેળવ્યું. 1494માં તોરોદેસિલ્સા સંધિ દ્વારા તેને વધારાની કાયદેસરતા પ્રાપ્ત થઈ, જે અંતર્ગત જ્યાં કાળા મરી ઉત્પન્ન થતા હતા તેવા વિશ્વના અડધા ભાગ પર પોર્ટુગલને વિશિષ્ટ અધિકાર પ્રાપ્ત થયા. 

તેજાનોના વેપાર પર લાંબા સમય સુધી પકડ જાળવી રાખવામાં પોર્ટુગિઝો નિષ્ફળ રહ્યા.  પોર્ટુગિઝોની જટિલ નાકાબંધી છતાં પૂરાણાં આરબ અને વેનિટિના વ્યાપારી રસ્તે (નેટવર્કથી) મોટા જથ્થામાં તેજાનોની સફળતાપૂર્વક &quot;દાણચોરી&quot; થઇ અને ફરી એક વખત એલેક્ઝેન્ડરિયા અને ઈટાલી, ઉપરાંતની ફરતેના માર્ગે મરી મળવા લાગ્યા. 17મી સદીમાં પોર્ટુગિઝો હિંદ મહાસાગરના રસ્તે થતો મોટાભાગનો કિંમતી વેપાર ગુમાવી બેઠા. પોર્ટુગલ પર સ્પેનના શાસન (1580–1640)નો લાભ લઈને [[નેધરલેંડ|ડચ]] અને અંગ્રેજોએ આ વિસ્તારના મોટાભાગના પોર્ટુગિઝ સ્થાનો પર બળપૂર્વક કબ્જો મેળવી લીધો.   1661-1663ના ગાળા દરમિયાન ડચ લોકો સાથે મલબારના મરી બંદરો વધારે અને વધારે વેપાર કરવા લાગ્યા. 
[[ચિત્ર:Le livre des merveilles de Marco Polo-pepper.jpg|thumb|યુરોપિયન વેપારીઓ માટે મરી ઉગાડવામાં આવે છે, લિવરે દેસ માર્વેલ્લિસ દે માર્કો પોલો હસ્તપ્રતમાંથી, (ધ માર્વેલ્સ ઓફ માર્કો પોલો પુસ્તકમાંથી) ]]

યુરોપમાં મરીનો પુરવઠો વધ્યો, મરીના ભાવો ઘટ્યા (જોકે, આયાત વેપારનો કુલ ખર્ચ ઘટ્યો ન હતો.) મધ્યયુગના શરૂઆતના સમયમાં ધનિકોની વિશિષ્ટ વસ્તુ હતી તે મરી સરેરાશ વર્ગનો રોજીંદો તેજાનો બનવા લાગ્યો.  વર્તમાન સમયમાં, વિશ્વના તેજાનોના કુલ વેપારમાં મરીનો હિસ્સો એક પંચમાંશ જેટલો છે.&lt;ref&gt;જાફ્ફી પેજ. 10.&lt;/ref&gt; 

=== ચીન ===
જો શોધક તાંગ મેંગ (唐蒙) ના સંદર્ભના કાવ્યાત્મક અહેવાલો સાચા હોય તો શક્ય છે કે ઈસુ પૂર્વેની 2 સદીથી ચીનમાં કાળા મરી પ્રચલિત હતા.  સમ્રાટ વુએ તેને હાલના દક્ષિણ-પશ્ચિમી ચીનમાં મોકલ્યો હતો. કહેવાય છે કે અહીં તે ''જુજીઆંગ''  કે સોસ બીટલ (તીખી- સોપારી) નામના પદાર્થના સંપર્કમાં આવ્યો.  તેને એવું કહેવામાં આવ્યું હતું કે, આ ચીજો શૂના બજારોમાંથી આવી હતી, જે વર્તમાન સમયમાં સિચ્યુઆન પ્રાન્ત તરીકે ઓળખાય છે.  ઇતિહાસકારોના પરંપરાગત અભિપ્રાય પ્રમાણે, સોસ બીટલ (તીખી- સોપારી) એ સોપારીના પાંદડામાંથી બનાવવામાં આવેલી ચટણી છે. પરંતુ એવી દલીલો આપવામાં આવે છે કે, વાસ્તવમાં તેનો સંદર્ભ મરી સાથે છે, જે લાંબા અથવા કાળા હતા.&lt;ref&gt;ડાલ્બી પેજ. 74–75. એવું માનવામાં આવતુ હતુ કે ''જુજીઆંગ''  લાંબા મરી હતા કે જે ચોથી સદીમાં જોવા મળતા, 1979માં જી હાન;હુઈ-લીનના વનસ્પતિશાસ્ત્રને લગતા જી હાનના કાર્ય અંગેના અનુવાદ અને વવરણ પ્રમાણે તે ''પાઇપર નિગ્રુમ''  હતા. &lt;/ref&gt; 

ઈસુની 3 સદીમાં ચીની લખાણમાં કાળા મરીનો પ્રથમ ચોક્કસ સંદર્ભ ''હુજીયાઓ''  કે વિદેશી મરી તરીકે જોવા મળે છે.  જોકે એ સમયે કાળા મરી ખાસ પ્રચલિત હોય તેવું નથી જણાતું, 4 સદીની એક રચનામાં લાંબા મરી સહિત ચીનની દક્ષિણ સરહદ પારના તેજાનોના પ્રકારો અંગે વર્ણન જોવા મળે છે.&lt;ref&gt;ડાલ્બી પેડ. 77.&lt;/ref&gt; આમ છતાં, 12મી સદી સુધીમાં, ધનિક અને શક્તિશાળી લોકોના ભોજનમાં કાળા મરી પ્રચલિત ઘટક બન્યા હતા. ઘણી વખત ચીની મૂળના સિચ્યુઆન મરીની જગ્યાએ તેનો ઉપયોગ થતો હતો. (જીભને ભાવશૂન્ય બનાવી દે તેવો અસંગત છોડનો સૂક્કો મેવો).

13મી સદીના ચીનમાં મરીની લોકપ્રિયતાનો પૂરાવો માર્કો પોલો આપે છે. કિન્શેય (હાંગઝૂઓ )શહેરમાં મરીના ઉપયોગ અંગે તેને (માર્કોપોલોને) કહેવામાં આવ્યું હતું કે:&quot;..... અહીં મહાન (સમ્રાટ) કાનના એક જકાત અધિકારી પાસેથી મેસ્સર માર્કોએ સાંભળ્યુ કે, કિન્શેય શહેરમાં મરીનો રોજીંદો વપરાશ 43 લોડ જેટલો છે, એક લોડ એટલે 223 રતલ.&quot;&lt;ref&gt;યુલે, હેનરી; કોર્ડિએર, હેનરી, ટ્રાન્સલેશન ફ્રોમ  [http://www.gutenberg.org/browse/authors/y#a5823 ''ધી ટ્રાવેલ ઓફ માર્કો પોલો : ધી કમ્પલિટ યુલે -કોર્ડિએર એડિસન'' ], વોલ્યુમ. 2, ડોવેર.
 આઈએસબીન (ISBN) 0-486-27587-6. પેજ. 204.&lt;/ref&gt; ચીનને લગતી બાબતોમાં માર્કો પોલોને ખાસ પ્રમાણભૂત સ્ત્રોત ગણવામાં નથી આવતો અને આ દ્વિતિય કક્ષાની માહિતી વધુ શંકાસ્પદ પણ હોય શકે છે, પરંતુ જો આ અંદાજ પ્રમાણે એક શહેરમાં રોજીદી અંદાજે 10,000 રતલ મરીની ખપતએ સત્યની નજીક પણ હોય તો ચીનની મરીની આયાત યુરોપ કરતા ઘણી વધારે રહી હશે. 

=== ઔષધ તરીકે ===
[[ચિત્ર:alice pig and pepper.png|right|thumb|તે સૂપમાં ચોક્કસપણે ખૂબ વધુ પ્રમાણમાં મરી છે. એલીસે સ્વગત કહ્યું, તેણીને છીંકો આવવા લાગી હતી - એલિસ ઈન વન્ડરલેન્ડ(1865). પ્રકરણ VI : પીગ એન્ડ પેપર રસોઈયાની મરી સંચા અંગેની નોંધ ]]

પૂર્વના અનેક તેજાનોની જેમ ઐતિહાસિક રીતે મરીનો ઉપયોગ તેજાનો તરીકે અને ઔષધ તરીકે પણ થતો હતો.  લાંબા મરી તેજ હોવાના કારણે ઉપચાર દરમિયાન તેની પસંદી કરવામાં આવતી, આમ છતાં બંને પ્રકારના મરીનો ઉપયોગ થતો હતો. 

[[કબજીયાત]], [[અતિસાર]], કાનના દુખાવા, શરીરના કોઈપણ ભાગના સડામા, [[હૃદયની બિમારી]]માં, [[સારણગાંઠ]]માં, અવાજના ઘોઘરાપણા, અપચા, જંતુઓના ડંખ, અનિદ્રા, સાંધાના દુખાવા, યકૃતની સમસ્યા, ફેફસાની બિમારીઓ, મોઢામાં પરું ભરાવવા, સૂર્યથી ચામડીને દાહ, દાંતના સડા અથવા દાંતના દુખાવા જેવા રોગોનો ઉપચાર કાળા મરી (અને કદાચ લાંબા મરી) કરે છે એવું માનવામાં આવતું.&lt;ref&gt;ટર્નર પેજ. 160.&lt;/ref&gt; 5મી સદી પછીના અનેક સ્ત્રોતોમાં મરીમાંથી બનેલા મલમ કે પોટીસ સીધું જ આંખ પર લગાડવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે.  જોકે હાલમાં એવા કોઈ જ પુરાવા નથી સાંપડ્યા કે આ પ્રકારની સારવારથી કોઈ લાભ થાય છે; પ્રત્યક્ષ રીતે આંખમાં મરી નાખવામાં આવે તો તે ઘણું અસુરક્ષિત અને શક્યત: નુકસાનકારક છે.&lt;ref&gt;ટર્નર પેજ. 171.&lt;/ref&gt; આમ, પરંપરાગત [[આયુર્વેદ|ભારતીય ઔષધિઓ]]માં તેમજ  ગળામાં દુખાવો, રક્તાવરોધ, કફ જેવા રોગોમાં ઘરધથ્થુ ઉપચાર તરીકે મોટા પાયે કાળા મરી, અથવા પાઉડર કે તેના ઉકાળોનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો. 

મરીથી છિંકો આવે તે જાણીતું છે. કેટલાક સ્ત્રોતો એવું કહે છે કે કાળા મરીમાં રહેલું પિપરિન, નસકોરાંમાં બળતરા ઊભી કરે છે, જેના કારણે છીંકો આવે છે;&lt;ref&gt;યુ.એસ (U.S.) લાઇબ્રેરી ઓફ કોંગ્રેસ સાયન્સ રેફરેન્સ સર્વિસ &quot;એવરીડે મિસ્ટીરિયસ&quot;, [http://www.loc.gov/rr/scitech/mysteries/pepper.html વાય ડસ પેપર મેક યુ સ્નીઝ?]. 12 નવેમ્બર, 2005ના રોજ કરાયેલો સુધારો&lt;/ref&gt; આ સવાલનો જવાબ શોધવા માટે બહુ થોડા કે કોઈજ ચોક્કસ મર્યાદિત અભ્યાસ કરવામાં આવ્યા છે.  એવું જાણવા મળ્યું છે કે, પિપરિન સિલેલિયમ, વિટામીન બી અને બીટા-કેરોટિન અને ક્યુરસુમિન સહતિના બીજા પોષક દ્રવ્યોના શોષણમાં નાટ્યાત્મક વૃદ્ધિ લાવી શકે છે.&lt;ref name=&quot;duke&quot;/&gt;  

બૌદ્ધ ગ્રંથ સમંફલા સૂતના પાંચમાં પ્રકરણમાં મરીનો દવા તરીકે ઉપયોગ જોવા મળે છે.  બૌદ્ધ ભિક્ષુ જે થોડી ઔષધીઓને સાથે લઈ શકે છે તેમાં મરી પણ સામેલ છે. &lt;ref name=&quot;Buddhist&quot;&gt;{{cite book |url=http://www.accesstoinsight.org/lib/authors/thanissaro/bmc2/bmc2.ch05.html |title=Buddhist Monastic Code II |author=[[Thanissaro Bhikkhu]] |publisher=Cambridge University Press |date=30 November 1990 |isbn=0521367085 |page= |access-date=29 January 2008 |quote= |archive-date=17 જાન્યુઆરી 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080117081329/http://www.accesstoinsight.org/lib/authors/thanissaro/bmc2/bmc2.ch05.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

મરીમાં બહુ થોડા પ્રમાણમાં સેફરોલ હોય છે, જે કેન્સર પેદા કરતું હળવું ઘટક છે.&lt;ref name=&quot;duke&quot;&gt;{{cite book |url=http://books.google.com/?id=-tg7R4hU8hkC&amp;pg=PA395&amp;lpg=PA395&amp;dq=Pepper+safrole |title=CRC Handbook of Alternative Cash Crops |author=James A. Duke |publisher=CRC Press |date=16 August 1993 |isbn=0849336201 |page=395 |access-date=29 January 2009 |quote=}}&lt;/ref&gt; આંતરડામાં બળતરાં પેદા કરતું હોવાથી, અલ્સર (ચાંદા) અને પેટની શસ્ત્ર ક્રિયા કરાવનારા દર્દીઓના ખોરાકમાંથી તેને (મરી)ને દૂર કરવામાં આવે છે,&lt;ref&gt;ઔષધિઓ, પેટમાં દુખાવો અને બિલાડીમાં હડકવાપણા દરમિયાન મરીની અસર  અલીમેન્ટ ફાર્માકોલ થેર. 1998 May; 12(5):483-90. લીચેટેન્બેરેર્જર એલએમ, રોમેરો જેજે, કેરેલ ઓર, ઇલ્લીચ પીએ, વોલ્ટર્સ ઈટી. ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ઈન્ટરગેટિવ બાયોલોજી,ધી યુનિવર્સિટી ઓફ ટેક્સાસ-હોસ્ટોન મેડિકલ સ્કુલ.&lt;/ref&gt; આ આહારને સૌમ્ય આહાર કહેવામાં આવે છે. જોકે ખાસ કરીને [[મરચું|મરચાં]]ની સરખામણીમાં, કાળા મરીના એન્ટીઓક્સીડન્ટ ગુણધર્મો&lt;ref&gt;મરીના(પાઇપર નીગ્રુમ) દાણાની અપચો અને પેટ સાફ કરવાની પ્રક્રિયા. આઈએનટી ડે ફુડ ન્યુટર. 2005 Nov; 56(7):491-9.જી ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ કેમિસ્ટ્રી , અતાતુર્ક યુનિવર્સિટી&lt;/ref&gt; અને કેન્સર વિરોધી અસરો હોવાનું જાણવા મળ્યું છે.&lt;ref&gt;ઈફેક્ટ ઓફ સ્પાઇટ ઓન લીપીડ મેથોબોલીઝમ ઈન 1,2-ડિમેથેયલહેયડ્રાઝિન-ઈન્ડ્યુઝ રેટ કોલોન કાર્સિનોજિનેસિસ. જે એમ ફુડ. 2006 સમર; 9(2):237-45. નલિની એન, મન્જુ વી, મેનોન વીપી. ડિપાર્મેન્ટ ઓફ બાયોકેમિસ્ટ્રી, અન્નામલાઈ યુનિવર્સિટી.&lt;/ref&gt;

કાળા મરીમાં રહેલું પિપરિન એ ગરમી પેદા કરનાર તત્વ તરીકે વર્તે છે.  તે ચરબીમાં ગરમી પેદા કરે છે અને શરીરમાં &lt;ref&gt;માલિની ટી, અરુનાકરન જે, અરુલધાસ એમએમ, ગોવિંદારાજુલુ પી. ઇફેક્ટ ઓફ પાઇપરીન ઓન ધી લીપીડ કમ્પોઝિશન એન્ડ એન્ઝાઇમ્સ ઓફ ધી પ્યુરુવેટ-માલાત ઈન ધી ટેસ્ટીસ ઓફ ધી રેટ ઈન વીઓ. બાઇચેમ મોલ બિઓલ ઈન્ટ. 1999;47(3):537-45&lt;/ref&gt; ચયાપચય ઊર્જાની વૃદ્ધિ કરે છે અને મગજમાં બીટા-એન્ડોર્ફિન અને સેરટોનિનની વૃદ્ધિ કરે છે.  

કાળા મરીમાં રહેલા પિપરિન સહિતના બીજા ઘટકો પાંડુરોગની સારવારમાં મદદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે.&lt;ref&gt;એમિડેસ ફ્રોમ પીપર નીગ્રમ એલ. વીથ ડિસીમીલર ઇફેક્ટ ઓન મિલાનોકાયટે પ્રોલિફેરેશન ઈન-વીટ્રો. જે ફાર્મ ફ્રામાકોલ. 2007 Apr; 59(4):529-36. લીન ઝ, લીઆઓ વાય , વાન્કટાસ્વામી આર, હાઇડર આરસી, સૌમ્યાનાથ એ. ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ફાર્મસી, કીંગ્સ કોલેડ લંડન.&lt;/ref&gt; જોકે, જ્યારે પારજાંબલી તરંગોની સાથે તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે ત્યારે ઘટક પર પ્રકાશની અસરના કારણે તે લથડિયા ખાવા લાગે છે.&lt;ref&gt;યીવી ઈરેડિએસન ઇફેક્ટ્સ મેલાનોકાઇટ સિમ્યુલેટરી એન્ડ એક્ટિવિટી એન્ડ પ્રોટિન બીઈંગ ઓફ પીપરીન.  ફોટોકેમ ફોટોબાયોલ. 2005 નવે.-ડિસે.; 81(6):1276-86. સૌમ્યનાથ એ, વેન્કટાસ્વામી આર, જોશી એમ, ફાસ એલ,  અડેજુયિગબે બી, ડારકે એએફ, હિદેર આરસી, યન્ગ એઆર, ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ફાર્મસી, કિગ્સ કોલેજ, લંડન &lt;/ref&gt; 

== લહેજત ==
[[ચિત્ર:Pfeffermuehlen S7301812.jpg|upright|thumb|હાથથી ચાલતા મરીના સંચા ]]
મરી તેની મસાલેદાર તીખાશ મોટે ભાગે “પિપરિન” ઘટકમાંથી મેળવે છે, જે ફળની બહારની તરફ અને બીજ બંનેમાં મળે છે.  વજન પ્રમાણે લગભગ એક ટકો શુદ્ધ “પિપરિન”, ચીલી પેપરમાં રહેલા “કેપ્સેઈસિન” જેટલું જ તીખું હોય છે.  કાળા મરી પર રહેવા દેવામાં આવતું ફળનું બાહ્ય પડ ટ્રેપેન્સ, પીનાઈન, સબાઈન, લિમોન્ન, કેરીઓફાઈલ સહિતના તૈલ્ય પદાર્થો  ધરાવે છે, જે સુગંધ પ્રદાન કરે છે. ઉપરંત, લીનલો હોય છે, જે  નારંગી રંગનું, લાકડા અને પુષ્પ જેવા લક્ષ્ણો પ્રદાન કરે છે. આ સુગંધી દ્રવ્યો મોટે ભાગે સફેદ મરીમાં નથી હોતા, જેને ફળના પડમાંથી બહાર કાઢવામાં આવે છે.  લાંબા સમય સુધી આથી રાખવાથી સફેદ મરીમાં અલગ પ્રકારની વાસ (ફૂગ સહિતના લક્ષ્ણો) આવી શકે છે.&lt;ref name=&quot;McGee&quot;&gt;મેકગી પેજ. 428.&lt;/ref&gt; 

[[ચિત્ર:Pepper tree in Kolli Hills.JPG|left|thumb|upright|ભારતના કોલ્લી હીલ્સ પેપર]]

બાષ્પીભવન દ્વારા મરી લહેજત અને સુવાસ ગુમાવે છે, તેથી હવાચુસ્ત (પાત્રમાં) સંગ્રહ કરી મરીની મૂળ તીખાશને લાંબો સમય સુધી જાળવી શકાય છે.  જ્યારે પ્રકાશના સંપર્કમાં આવે ત્યારે “પિપરિન” લગભગ સ્વાદવિહીન એવા “આઈસોચેવીસીન”માં પરિવર્તિત થઈ જાય છે, આથી પણ મરી લહેજત ગુમાવી શકે છે.&lt;ref name=&quot;McGee&quot;/&gt;  એકવાર દળી લેવાયા બાદ, મરીની સુગંધ ઝડપથી ઉડી શકે છે; આ જ કારણસર મોટાભાગની વાનગીઓમાં આખા મરીના દાણાને વાપરવાના સમયે તાજા જ વાટી લેવા ભલામણ થાય છે.  આ માટે હાથમાં પકડી શકાય તેવા મરીના સંચા, જે યાંત્રિકપણે મરીના આખા દાણાને દળે કે વાટે છે, તેનો ઉપયોગ થાય છે, ક્યારેક મરી છાંટવાની ડબ્બીઓ, પહેલાથી વાટી રખાયેલા મરીને છાંટવાના સાધનને બદલે હાથમાં પકડાતા મરીના સંચા વપરાય છે.  છેક 14મી સદીના યુરોપમાં મરીને વાટવાની ઘંટી જેવી તેજાનો દળવાની ઘંટી યુરોપના રસોડાઓમાં પ્રચલિત હતી., પરંતુ પહેલાના સમયમાં મરી વાટવા માટે વપરાતા ખાંડણી અને દસ્તો સૈકાઓ બાદ પણ એટલી જ પ્રચલિત પદ્ધતિ છે.&lt;ref&gt;{{cite book | author=Montagne, Prosper | title=Larousse Gastronomique | publisher=Hamlyn | year=2001 | isbn=0-600-60235-4 | page=726 | oclc=47231315 50747863 83960122}} &quot;મિલ&quot;.&lt;/ref&gt; 

== વૈશ્વિક વેપાર ==
મરીના દાણા, નાણાકીય મૂલ્યની દ્રષ્ટિએ, 2002ની તેજાનોઓની કુલ આયાતના 20 ટકા ભાગના હિસાબે, વિશ્વમાં સૌથી વધુ વેપાર પામતો તેજાનો છે.  મરીની કિંમત અસ્થિર હોઈ શકે છે, જેના કારણે દર વર્ષે તેની મોટી અસર વર્તાઈ જાય છે; દાખલા તરીકે, 1998માં તમામ તેજાનોઓની આયાતમાં મરીનો હિસ્સો 39 ટકા જેટલો હતો.&lt;ref&gt;જાફ્ફી પેજ. 12, ટેબલ 2.&lt;/ref&gt; વજન પ્રમાણે, સમગ્ર વિશ્વમાં ચિલી પેપરનો મરીના દાણાના કરતાં સહેજ વધારે વેપાર થાય છે.  આંતર રાષ્ટ્રીય પેપર(મરી) એક્સચેન્જ એ ભારતના કોચીમાં આવેલું છે. 

[[ચિત્ર:Pepper corns closeup.jpg|thumb|કાળા મરીના દાણા ]]

[[વિએટનામ|વિએતનામ]] એ મરીનો સૌથી મોટો ઉત્પાદક અને નિકાસકર્તા દેશ છે, 2008ની સ્થિતી પ્રમાણે તે વિશ્વના કુલ ''પાઇપર નિગ્રામ'' ના 34% પાકનું ઉત્પાદન કરે છે.  અન્ય મોટા ઉત્પાદકોમાં [[ભારત]] (19%), [[બ્રાઝિલ]] (13%), [[ઈંડોનેશિયા|ઈન્ડોનેશિયા]] (9%), [[મલેશિયા]] (8%), [[શ્રીલંકા]] (6%), [[ચીન]] (6%) અને [[થાઇલેન્ડ|થાઈલેન્ડ]] (4%) છે.  2003માં મરીનું વૈશ્વિક ઉત્પાદન ટોચની સપાટીએ પહોંચ્યું હતું, જે વધતું રહ્યું હતું, {{convert|355000|t|ST|abbr=on}} જોકે ટૂંક સમયમાં જ નબળી પાક વ્યવસ્થા, રોગ અને હવામાન જેવી અનેક મુશ્કેલીઓને કારણે 2008 સુધીમાં {{convert|271000|t|ST|abbr=on}} તેનું ઉત્પાદન નીચું થવા લાગ્યું હતું. કોઈ પણ ઉત્પાદનનો ઘરેલું ઉપયોગ ન કરવાથી નિકાસ બજાર પર વિએતનામનું વર્ચસ્વ છે; તેમ છતાં 2007માં આગળના વર્ષ કરતાં પાક લગભગ 10% ઓછો થયો, લગભગ {{convert|90000|t|ST|abbr=on}}.  2007માં અન્ય મરી ઉત્પાદક દેશોમાં પણ આવું જ ઉત્પાદન થયું.&lt;ref name=&quot;Karvy&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.karvycomtrade.com/downloads/karvySpecialReports/karvysSpecialReports_20080515_01.pdf |title=Karvy's special Reports&amp;nbsp;— Seasonal Outlook Report Pepper |author= |publisher=Karvy Comtrade Limited |date=15 May 2008 |access-date=29 January 2008 |quote= |format=PDF |archive-date=25 ફેબ્રુઆરી 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090225144328/http://www.karvycomtrade.com/downloads/karvySpecialReports/karvysSpecialReports_20080515_01.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== નોંધ ==
{{Reflist|2}}

== સંદર્ભો ==
{{Refbegin}}
* {{cite book | last = Dalby | first = Andrew | title = Dangerous Tastes | publisher = University of California Press | location = Berkeley | year = 2002 | isbn = 0520236742|url=http://books.google.com/?id=7IHcZ21dyjwC}}
* {{cite book | last = Davidson | first = Alan | title = Wilder Shores of Gastronomy: Twenty Years of the Best Food Writing from the Journal Petits Propos Culinaires | publisher = Ten Speed Press | location = Berkeley | year = 2002 | isbn = 9781580084178 }}
* {{cite journal|last=Jaffee|first=Steven |year=2004|title=Delivering and Taking the Heat: Indian Spices and Evolving Process Standards|journal=An Agriculture and Rural Development Discussion Paper|publisher=World Bank|location=Washington|url=http://siteresources.worldbank.org/INTRANETTRADE/Resources/Topics/Standards/IndiaSpices.pdf|format=PDF}}
* {{cite book | author=McGee, Harold|chapter=Black Pepper and Relatives | title=On Food and Cooking (Revised Edition) | publisher=Scribner | year=2004 | isbn=0-684-80001-2 | pages=427–429 | oclc=56590708}}
* {{cite book | author=Turner, Jack | title=Spice: The History of a Temptation | publisher=Vintage Books | location = London| year=2004 | isbn=0375707050 | oclc=61213802}}
{{Refend}}

== વધુ વાંચન ==
* [http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=foodspice&amp;amp;dbid=74 કાળા મરીના પોષણ સંબંધી લાભો ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210126211824/http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=foodspice&amp;dbid=74 |date=2021-01-26 }}
* [http://www.uni-graz.at/~katzer/engl/Pipe_nig.html ગેર્નોટ કાટ્ઝેરના તેજાનો પગેસ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930140048/http://www.uni-graz.at/~katzer/engl/Pipe_nig.html |date=2007-09-30 }}
* [http://sun.ars-grin.gov:8080/npgspub/xsql/duke/plantdisp.xsql?taxon=755 કાળા મરી રસાયણની યાદી(ડૉ. ડ્યુકના આંકડાઓ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130218201820/http://sun.ars-grin.gov:8080/npgspub/xsql/duke/plantdisp.xsql?taxon=755 |date=2013-02-18 }}
* [http://www.plantcultures.org/plants/black_pepper_landing.html &quot;છોડ સંસ્કૃતિથી કાળા મરી&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090324052030/http://www.plantcultures.org/plants/black_pepper_landing.html |date=2009-03-24 }}, એનવાયકેઆરઆઈએસ (NYKRIS) અને ક્યુ ગાર્ડેન્સનું સહકાર્ય 
* રવિન્દ્રન, પી. એન. (2000). ''કાળા મરી, પાઇપર નિગ્રમ'' આમ્સટરડમ: હાર્વુડ શૈક્ષણિક, સીઆરસી. (CRC)
આઈએસબીન (ISBN) 9789057024535
* [http://www.karabiber.org કાળા મરી તમામ લક્ષણો ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100209010100/http://www.karabiber.org/ |date=2010-02-09 }}

[[શ્રેણી:ઔષધીય વનસ્પતિ]]
[[શ્રેણી:ભારતીય મૂળના પાકો]]
[[શ્રેણી:મરી]]
[[શ્રેણી:તેજાના]]
[[શ્રેણી:આયુર્વેદિક ઓસડિયાં]]</text>
      <sha1>2pybvbyn4bek5b84vcyxqurh60s50y0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ઍલન ટ્યુરિંગ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31006</id>
    <revision>
      <id>903583</id>
      <parentid>903465</parentid>
      <timestamp>2026-08-13T01:34:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="367823" sha1="eeek2ufy6gaczyq6b7jjuf9l5mev71p" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{Infobox scientist
| name              = ઍલન ટ્યુરિંગ
| image             =Alan Turing az 1930-as években.jpg| image_width       =
| caption           =
| birth_date        = {{Birth date|1912|6|23|df=yes}}
| birth_place       = [[Maida Vale]], London, England, United Kingdom
| death_date        = {{Death date and age|1954|6|7|1912|6|23|df=yes}}
| death_place       = [[Wilmslow]], [[Cheshire]], England, United Kingdom
| nationality       = British
| field             = [[Mathematician]], [[logician]], [[cryptanalyst]],  [[computer scientist]]
| work_institutions = [[University of Cambridge]]&lt;br /&gt;[[Government Code and Cypher School]]&lt;br /&gt;[[National Physical Laboratory, UK|National Physical Laboratory]]&lt;br /&gt;[[University of Manchester]]  
| alma_mater        = [[King's College, Cambridge]]&lt;br /&gt;[[Princeton University]]
| doctoral_advisor  = [[Alonzo Church]]
| doctoral_students = [[Robin Gandy]]
| known_for         = [[Halting problem]]&lt;br /&gt;[[Turing machine]]&lt;br /&gt;[[Cryptanalysis of the Enigma]]&lt;br /&gt;[[Automatic Computing Engine]]&lt;br /&gt;[[Turing Award]]&lt;br /&gt;[[Turing Test]]&lt;br /&gt;[[Turing pattern]]s
| prizes            = [[Officer of the Order of the British Empire]]&lt;br /&gt;[[Fellow of the Royal Society]]
}}
'''ઍલન મેથીસન ટ્યુરિંગ''', ઓબીઈ, એફઆરએસ; 23 જૂન 1912 – 7 જૂન 1954), અંગ્રેજી ગણિતશાસ્ત્રી, તર્કશાસ્ત્રી,સંકેતલિપિના વિશ્લેષક અને કમ્પ્યૂટર વૈજ્ઞાનિક હતા. તેમણે ટ્યુરિંગ મશિન સાથે ગાણિતિક નિયમો અને ગણતરીની વિભાવનાનું નિર્દિષ્ટીકરણ પૂરું પાડીને કમ્પ્યૂટર વિજ્ઞાનના વિકાસમાં અત્યંત પ્રભાવશાળી યોગદાન આપ્યું હતું, જેણે આધુનિક [[કમ્પ્યૂટર]]ના સર્જનમાં મહત્તવપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી.&lt;ref name=&quot;AFP&quot;/&gt; [[બીજું વિશ્વ યુદ્ધ|બીજા વિશ્વ યુદ્ધ]] દરમિયાન, ટ્યુરિંગે ગવર્મેન્ટ કોડ અને  સાયફર સ્કૂલ બ્લેત્ચલેય પાર્ક, બ્રિટનના કોડબ્રેકીંગ સેન્ટર માટે કામ કર્યું. થોડા સમય માટે તેઓ હટ 8 વિભાગના મુખ્યાધિકારી હતા, આ વિભાગ જર્મન નૌકા સૈન્યને સંબંધિત સંકેતલિપિના વિશ્લેષણમાટે જવાબદાર હતું. તેમણે જર્મનસંકેતલિપિને તોડતી પદ્ધતિઓમાંની એક યોજના નક્કી કરી રાખી હતી, જેમાં બોમ્બે પદ્ધતિ, ઈલેક્ટ્રોમીકેનીકલમશીન ઈનીગ્મા મશીન માટે ગોઠવણી શોધી શકે છે, તેનો સમાવેશ થાય છે. યુદ્ધ પછી તેમણે નેશનલ ફિઝીકલ લેબોરેટરી ખાતે કામ કર્યું, જ્યાં એસીઈ(ACE), એક સંગ્રહ કરી શકાય એવા કમ્પ્યૂટર પ્રોગ્રામની સૌ પ્રથમ ડિઝાઈન તૈયાર કરી. તેમના જીવનના અંત ભાગમાં ટ્યુરિંગને ગાણિતિક જીવવિજ્ઞાનમાં રસ પડ્યો.  તેમણે આકાર વિકાસ(મૉર્ફોજિનેસિસ)નું રસાયણશાસ્ત્ર આધારિત પેપર લખ્યું,&lt;ref&gt;{{Cite journal| last= Turing | first= A. M. | title = The Chemical Basis of Morphogenesis | journal = Philosophical Transactions of The Royal Society of London, series B | volume = 237 | pages = 37–72 | year = 1952 }}&lt;/ref&gt; અને તેમણે ઓસીલેટીંગકેમિકલ રીએક્શન જેમ કે બીલોઅસોય- ઝાબોટીન્સ્કાય રીએક્શનનું અનુમાન કર્યું, જેનું 1960ના દાયકાઓમાં સૌ પ્રથમ વખત અવલોકિત બન્યું. 

ટ્યુરિંગની સજાતીયતા 1952માં ફોજદારી ફરિયાદમાં પરિણમી- તે સમયે યુનાઈટેડ કિંગડ્મમાં સજાતીય વર્તણૂક ગેરકાયદેસર હતી- અને તેમણે જેલના વિકલ્પ તરીકે સ્ત્રી હોર્મોન(રાસાયણિક ખસીકરણ)ની સાથે સારવાર સ્વીકારી હતી. તેઓ 1954માં તેમના 42મા જન્મદિવસનાં કેટલાંક અઠવાડિયા પહેલાં, સાઈનાઈડ ઝેરથી મૃત્યુ પામ્યા.  કાયદેસરની તપાસમાં તે આત્મહત્યા હોવાનું શોધાયું હતું, તેમની માતા અને કેટલાક અન્ય લોકો તેમના મોતને એક અકસ્માત હોવાનું માની રહ્યાં હતાં.   10 સપ્ટેમ્બર 2009ના રોજ, ઈન્ટરનેટ ઝુંબેશને અનુસરતાં, યુદ્ધ પછી ટ્યુરિંગની સાથે જે રીતનો વ્યવહાર થયો હતો, તે માટે બ્રિટિશ સરકાર વતી બ્રિટિશ વડાપ્રધાન ગોર્ડોન બ્રાઉને સત્તાવાર જાહેર માફી માંગી હતી. .&lt;ref name=&quot;PM-apology&quot;&gt;{{Cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/8249792.stm | title = PM apology after Turing petition | date = 11 September 2009 | work = BBC News}}&lt;/ref&gt;

== બાળપણ અને યુવાની ==
ઍલન ટ્યુરિંગનું ગર્ભધાન [[છત્રપુર]],[[ઓરિસ્સા]], ભારતમાં થયું હતું.&lt;ref name=&quot;Hodges1983P5&quot;&gt;{{Harvnb|Hodges|1983|p=5}}&lt;/ref&gt; તેમના પિતા, જુલિયસ મેથીસન ટ્યુરિંગભારતીય નાગરિક સેવાના સભ્ય હતા. જુલિયસ અને તેની પત્ની સારા (પૂર્વાશ્રમમાં સ્ટોનેય; 1881–1976, એડવર્ડ વોલ્લર સ્ટોનેય, મદ્રાસ રેલ્વેના મુખ્ય એન્જિનીયરની પુત્રી હતાં) ઇચ્છતાં હતાં કે ઍલનનો ઉછેર ઈંગ્લેન્ડમાં થાય, તેથી તેઓ મૈડા વેલે&lt;ref name=&quot;englishheritaget&quot;&gt;{{Cite web | url = http://www.english-heritage.org.uk/server/show/nav.001002006005/chooseLetter/T | title = London Blue Plaques | access-date = 10 February 2007 | work = English Heritage}}&lt;/ref&gt;, લંડનમાં પાછાં આવ્યાં, જ્યાં ઍલન ટ્યુરિંગનો જન્મ 23 જૂન 1912ના રોજ થયો, જે પાછળથી કોલોન્નાડે હોટલપર બિલ્ડીંગની બહારની બાજુ&lt;ref&gt;{{openplaque|381}}&lt;/ref&gt;એ એક વાદળી તકતી દ્વારા નોંધાયેલું હતું.&lt;ref name=&quot;Hodges1983P5&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;turingorguk&quot;&gt;{{Cite web| url=http://www.turing.org.uk/turing/scrapbook/memorial.html | title=The Alan Turing Internet Scrapbook | access-date=26 September 2006}}&lt;/ref&gt; તેમને જ્હોન નામનો મોટો ભાઈ હતો. તેમના પિતાનું નાગરિક સેવા કમિશન હજી પણ સક્રિય હતું અને ટ્યુરિંગના બાળપણનાં વર્ષો દરમિયાન તેમનાં માતા-પિતા તેમના બે પુત્રોને નિવૃત્ત આર્મી દંપતી પાસે મૂકી, હેસ્ટીંગ્સ, ઈંગ્લેન્ડ&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hodges|1983|p=6}}&lt;/ref&gt; અને ભારત વચ્ચે આવ-જા કરતાં હતાં.  જીવનમાં ખૂબ જ જલદી, ટ્યુરિંગે પાછળથી વધુ પ્રમુખતાઓ દર્શાવી હતી જે પ્રતિભાસંપન્ન હોવાની નિશાની દર્શાવતી હતી.&lt;ref name=&quot;toolbox&quot;&gt;{{Cite web |title=Alan Turing&amp;nbsp;– Towards a Digital Mind: Part 1 |first=G. James |last=Jones |date=11 December 2001 |url=http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3 |access-date=27 July 2007 |work=System Toolbox |archive-date=3 ઑગસ્ટ 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070803163318/http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

છ વર્ષની ઉંમરે તેમના વાલીએ સેન્ટ મિશેલ, દિવસની સ્કૂલમાં તેમનું નામ નોંધાવ્યું હતું.  તેમની પ્રતિભા શરૂઆતમાં જ મુખ્ય શિક્ષિકાએ ઓળખી કાઢી, એવી રીતે તેમના ક્રમશઃ ઘણા શિક્ષકોએ તેમની પ્રતિભા ઓળખી હતી.  1924માં, 14 વર્ષની ઉંમરે, તેઓ ડૂરસેટમાં બજાર ભરાય એવા શહેર શેરબોર્નમાં જાણીતી સ્વતંત્ર્ય શાળાશેરબોર્ન શાળામાં ગયા.  સત્રના પ્રથમ દિવસે બ્રિટનમાં સામાન્ય હડતાળ હતી, પણ તેને પ્રથમ દિવસે હાજર રહેવું હતું તે નિર્ધારિત હતું, તેથી તેણે તેની સાઈકલ સાઉથએમ્પટોનથી શાળા સુધી {{convert|60|mi|km}}થી વધુ દોરીને લઈ ગયો, આખી રાત પ્રવાસી માટેની વીશીમાં રોકાયો.&lt;ref name=&quot;metamagical&quot;&gt;{{Cite book|title=Metamagical Themas: Questing for the Essence of Mind and Pattern |first=Douglas R. |last=Hofstadter |year=1985 |publisher=Basic Books |isbn=0-465-04566-9 |oclc=230812136}}&lt;/ref&gt;

[[ચિત્ર:KingsCollegeChapel.jpg|thumb|કિંગ્સ કોલેજ, કેમ્બ્રીજ ખાતે કમ્પ્યૂટર ખંડનું નામ ટ્યુરિંગના નામથી રાખવામાં આવ્યું હતું, જ્યાં તેઓ 1931માં વિદ્યાર્થી અને 1935માં ફેલો બન્યા હતા.]]

ટ્યુરિંગની કુદરતી રુચિ ગણિત અને વિજ્ઞાન હોવાથી શેરબોર્નમાં કેટલાક શિક્ષકો, જેમની શિક્ષણની વ્યાખ્યામાં સાહિત્યપર વધુ ભાર આપતા હતા, પરિણામે તેઓ પ્રત્યેથી તેમને આદર ન મળ્યો.  તેમના મુખ્ય શિક્ષકે તેમના વાલીને લખ્યું હતું-  &quot;હું આશા રાખું છું કે તે બે સ્ટૂલની વચ્ચે ન પડે. જો તેને જાહેર શાળામાં રહેવું હશે, તો તેણે ચોક્કસપણે ''શિક્ષિત''  થવાનું ધ્યેય રાખવું જ પડશે.  જો તેણે માત્ર''વિજ્ઞાનના વિશેષજ્ઞ''  બનવું હશે, તો તે જાહેર શાળામાં તેનો સમય બરબાદ કરી રહ્યો છે. &quot;&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hodges|1983|p=26}}&lt;/ref&gt; આ બધું થવા છતાં, ટ્યુરિંગે અભ્યાસમાં નોંધનીય ક્ષમતા દર્શાવવાની ચાલુ રાખી. 1927માં પ્રાથમિક કલનશાસ્ત્રનો અભ્યાસ કર્યાં વિના જ તેને જટિલ સમસ્યાઓ ઉકેલવામાં મજા આવતી હતી.  1928માં, 16 વર્ષની ઉંમરે, ટ્યુરિંગને [[આલ્બર્ટ આઇન્સ્ટાઇન|આર્બલ્ટ આઈન્સ્ટાઈન]]ના કાર્યનો ભેટો થયો, તેણે માત્ર તેને સમજી લીધું એટલું જ નહીં, પણ તેણે એક લખાણમાંથી, કે જેમાં ક્યારેય એવું સ્પષ્ટપણે દર્શાવાયું નહોતું, તેમાંથી ન્યુટનના ગતિના નિયમોઅંગે આઈન્ટાઈનના પ્રશ્નો અંગે અનુમાન લગાવ્યું.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hodges|1983|p=34}}&lt;/ref&gt; 

ટ્યુરિંગની આશાઓ અને આકાંક્ષાઓ તેણે શાળામાં પોતાનાથી સહેજ મોટા વિદ્યાર્થી, ક્રિસ્ટોફર મોર્કોમ સાથે વિકસાવેલી નજીકની મિત્રતા દ્વારા વધુ ઊભરી. મોર્કોમ ટ્યુરિંગની પ્રથમ પ્રેમ જિજ્ઞાસા હતી. મોર્કોમ તેઓની શેરબોર્ન ખાતેની છેલ્લા સત્રના માત્ર થોડાં અઠવાડિયાં પહેલાં, ગાયનું ચેપી [[દૂધ]] પીધા પછી સંકોચાઈને, ગાયનાં ફેફસાંના ક્ષય રોગની જટિલતાથી મૃત્યુ પામ્યો.&lt;ref name=&quot;teuscher&quot;&gt;** {{Cite book|last=Teuscher |first=Christof (ed.) |authorlink=Christof Teuscher |title=Alan Turing: Life and Legacy of a Great Thinker |year=2004 |publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer-Verlag]] |isbn=3-540-20020-7 |oclc=53434737 62339998}}&lt;/ref&gt;  ટ્યુરિંગનો ધાર્મિક વિશ્વાસ કકડભૂસ થઈ ગયો અને તે નાસ્તિક બની ગયો. તેણે તમામ વસ્તુઓ જડવાદજ છે, એવી હકીકત ખાતરીપૂર્વક સ્વીકારી લીધી, જેમાં જીવિત માનવીય મગજનો પણ સમાવેશ થાય છે,&lt;ref&gt;પાઉલ ગ્રે, [http://www.time.com/time/time100/scientist/profile/turing.html ઍલન ટ્યુરિંગ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080822093918/http://www.time.com/time/time100/scientist/profile/turing.html |date=2008-08-22 }} સદીના સૌથી મહત્વના ટાઈમ સામાયિકના લોકો, પાન નં ૨&lt;/ref&gt; પણ તે હજી પણ એવું માનતા હતાં કે મૃત્યુ પછી આત્માનું અસ્તિત્વ હોય છે.&lt;ref&gt;[http://www.turing.org.uk/turing/scrapbook/spirit.html ધી ઈન્સ્પીરેશન ઓફ લાઈફ એન્ડ ડેથ, 1928–1932] ઍલન ટ્યુરિંગ સ્કેપબુક &lt;/ref&gt;

== યુનિવર્સિટી અને ગણનક્ષમતા (કમ્પ્યૂટેબિલિટી) અંગેનું કાર્ય ==
[[ચિત્ર:Alan Turing Memorial Closer.jpg|thumb|સેકવિલે પાર્ક, માન્ચેસ્ટરમાં ઍલન ટ્યુરિંગનું યાદગાર પૂતળું]]
શેરબોર્ન પછી, ટ્યુરિંગ કેમ્બ્રિજ, કિંગસ્ કોલેજમાં અભ્યાસ કરવા ગયો.   ત્યાં તેણે તેના ગ્રેજ્યુએશન પહેલાંના ત્રણ વર્ષો 1931થી 1934 પસાર કર્યાં, [[ગણિત]]માં પ્રથમ વર્ગ ઓનર્સ સાથે ગ્રેજ્યુએટ થયો અને 1935માં સેન્ટ્રલ લિમિટ થિયરમ પરના મહાનિબંધની ક્ષમતા પર કિંગ કોલેજ ખાતે ફેલોતરીકે ચૂંટાઈ આવ્યો.&lt;ref&gt;જોહ્ન ઓલ્ડરીચનો ત્રીજો વિભાગ જુઓ, &quot;ઈંગ્લેન્ડ અને કોન્ટીનેન્ટલ પ્રોબેબલીટી ઈન ઈન્ટ વોર યર્સ&quot;, જર્નલ ઈલેક્ટોનીક d'Histoire des Probabilités et de la Statistique, ભાગ  5/2 [http://www.jehps.net/decembre2009.html ડિસેમ્બર 2009] જર્નલ ઈલેક્ટ્રોનિક d'Histoire des Probabilités et de la Statistique&lt;/ref&gt;

તેમના અતિમહત્ત્વના પેપર &quot;ઓન કમ્યૂટેબલ નંબરસ્, વીથ એન એપ્લીકેશન ટુ ધી  ''એન્ટ્સેઈડંગસપ્રોબ્લેમ (Entscheidungsproblem)'' &quot;,&lt;ref&gt;{{Cite journal | last= Turing | first= A. M. |year=1936 | publication-date = 1936–37 | title = On Computable Numbers, with an Application to the Entscheidungsproblem | periodical = Proceedings of the London Mathematical Society | series = 2 | volume = 42 | pages = 230–65 | doi= 10.1112/plms/s2-42.1.230 | url = http://www.comlab.ox.ac.uk/activities/ieg/e-library/sources/tp2-ie.pdf}} (અને {{Cite news| last = Turing | first = A.M. | publication-date = 1937 | title = On Computable Numbers, with an Application to the Entscheidungsproblem: A correction | periodical = Proceedings of the London Mathematical Society | series = 2 | volume = 43 | pages = 544–6 | doi = 10.1112/plms/s2-43.6.544 | year = 1938 }})&lt;/ref&gt; ટ્યુરિંગે ગણતરી અને પ્રૂફની મર્યાદાઓ પરના 1931ના કુર્ટ ગોડેલનાં પરિણામો પર પુનઃસૂત્રો તારવી, ગોડેલના વૈશ્વિક ગાણિતિક આધારિત યાંત્રિક ભાષા સાથે ફેરબદલી કરીને યાંત્રિક અને સરળ ડિવાઈસો મૂક્યા, જે ટ્યુરિંગ મશીનો તરીકે જાણીતાં બન્યાં. તેમણે સાબિત કર્યું કે કેટલાંક આવા મશીનો કોઈપણ કલ્પના જો અલ્ગોરિધમ પ્રમાણે રજૂ કરવામાં આવે તો તેની ગાણિતિક ગણતરી કરવા માટે તે સક્ષમ બનશે.  તેઓ સાબિત કરતાં ગયા કે ટ્યુરિંગના મશીન માટે અચકાવવાની સમસ્યા અનિશ્ચિત છે જે સૌ પ્રથમ વખતે દર્શાવતાં ''એન્ટ્સેઈડંગસપ્રોબ્લેમ (Entscheidungsproblem)'' નો કોઈ ઉકેલ નથી કે એવું સાબિત કરતા ગયા હતા. તે નક્કી કરવું શક્ય નથી, વાસ્તવમાં, જ્યારે પણ ગાણિકીત ક્રિયા ટ્યુરિંગ મશીનને આપવામાં આવશે ત્યારે તે હંમેશા અચકાશે કે કેમ.  જો કે તેમના લેમ્બડા કલનને આદર આપવામાં એલોન્ઝો ચર્ચને સમકક્ષ પ્રુફ પથી તેમનું પ્રુફ પ્રકાશિત થયું હતું, તે વખતે ટ્યુરિંગ ચર્ચના કામથી અજાણ હતા. 

ટ્યુરિંગે તેમની યાદશક્તિમાં લખ્યું હતું કે તેઓ આ 1936 પેપર સ્વીકારવા અંગે નિરાશ થયા હતા અને તે અંગે માત્ર બે વ્યક્તિઓએ પ્રતિક્રિયા આપી- તેઓ હતા [[Wikipedia talk:Articles for creation/Heinrich Scholz|હૈન્રીચ સ્કૂલઝ]]અને રિચાર્ડ બેવેન બ્રેઈથવેઈટ. ટ્યુરિંગનો અભિગમ નોંધનીય પણે ઘણો ખુલ્લો અને સ્વયંસ્ફૂર્ત છે. અન્ય કોઈ પણ મશીનની જે એક આવું મશીન પણ કાર્ય કરી શકે એવા વિચારને પણ એક યુનિવર્સલ (ટ્યુરિંગ) મશીનની તેની ધારણામાં નવીનતાથી ઉતાર્યો હતો.  અથવા બીજા શબ્દોમાં, કોઈની પણ ગણતરી કરવાની ક્ષમતા સાબિત થાય છે તે ગણતરી કરે છે, તેનો અડસટ્ટો લગાવાય છે.  ટ્યુરિંગ મશીનો આ દિવસોમાં ગણતરી કરવાના સિદ્ધાંતમાં અભ્યાસ માટે કેન્દ્રિય ભાગ છે, સ્ટીફન વોલ્ફ્રામ દ્વારા 2 રાજ્ય 3 ચિહ્નો ટ્યુરિંગ મશીન શોધ એક સૌથી સરળ ઉદાહરણબને છે.&lt;ref&gt;[http://www.wired.com/wiredscience/2007/10/college-kid-pro/ કોલેજ કીડ પ્રૂવ ધેટ વોલ્ફ્રામસ ટ્યુરિંગ મશિન યુનિવર્સલ કમ્પ્યૂટરોમાંનું સૌથી સરળ છે] વાયર્ડ 24 ઓક્ટોબર 2007&lt;/ref&gt; પેપરવ્યાખ્યાયિત સંખ્યાઓની કલ્પના પણ રજૂ કરે છે. 

સપ્ટેમ્બર 1936થી જુલાઈ 1938 સુધી તેમણે ઍલોન્ઝો ચર્ચ હેઠળ અભ્યાસ કરવા માટે ઇન્સ્ટિટયૂટ ફોર એડવાન્સડ સ્ટડી, પ્રીન્સેટન, ન્યુ જર્સી ખાતે તેમનો મોટા ભાગનો સમય પસાર કર્યો.   સાથો સાથ પોતાના માત્ર ગાણિતને લગતા કામમાં તેમણે સાંકેતિક લિપિનો અભ્યાસ કર્યો અને એક વિદ્યુત યાંત્રિક દ્વિગુણ ગુણકના ચોથા તબક્કામાંથી ત્રણનું નિર્માણ પણ કર્યું.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hodges|1983|p=138}}&lt;/ref&gt; જૂન 1938માં તેમણે પ્રીન્સેટનમાંથી તેમની Ph.D.ની ડીગ્રી મેળવીઃ તેમનો મહાનિબંધ સાપેક્ષ ગણતરીની કલ્પનાને રજૂ કરતો હતો, જ્યાં ટ્યુરિંગ મશીનો કહેવાતી ભાવિ આગાહી સાથે દલીલ કરે છે, સમસ્યાઓના અભ્યાસને મંજૂરી આપતાં, તે એક ટ્યુરિંગ મશીન દ્વારા ઉકેલી શકાતું નથી. કેમ્બ્રીજ ખાતે પાછા આવતાં, તેમણે લુડ્વીગ વિટ્ટુજેનસ્ટીન દ્વારા ગણિતની સ્થાપનાઅંગેના વ્યાખ્યામાં હાજરી આપી હતી.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hodges|1983|p=152}}&lt;/ref&gt; શિષ્ટાચારના કડક પાલનથી ટ્યુરિંગના પ્રતિકાર સાથે બે વ્યક્તિઓએ દલીલ કરી અને અસહમતિ દાખવી અને વિટ્ટજેનસ્ટીનની દલીલ એ હતી કે ગણિતશાસ્ત્રી કશા પણ તદ્દન સત્યો શોધી કાઢતા નથી પણ તેના બદલે તેઓ તેનું નવનિર્માણ કરે છે.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hodges|1983|pp=153–154}}&lt;/ref&gt; તેમણે અંશકાલીન સમય માટે ગવર્મેન્ટ કોડ અને સિફર સ્કૂલ (GCCS) સાથે કામ પણ કર્યું. 

== સંકેતલિપિ વિશ્લેષણ ==
[[ચિત્ર:Turing flat.jpg|thumb|બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે તબેલામાં બે કોટેજો.જ્યારે તેઓ હટ 8માં ગયા ત્યારે તેમણે અહીં 1939થી ૧૯૪૦ સુધી કામ કર્યું. ]]
બીજા વિશ્વ યુદ્ધ દરમિયાન, ટ્યુરિંગ બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે જર્મન સંકેતોને તોડવામાંના પ્રયત્નોમાં એક મુખ્ય સહભાગી હતા. યુદ્ધ પહેલાં સીફર બ્યુરોમાંથી પોલેન્ડમાં મેરિન રેજેવ્સ્કી,જેર્ઝી રોઝીસ્કીઅને હેન્રીક ઝીગાલ્સ્કી દ્વારા સંકેતલિપિ વિશ્લેષણના કામની શરૂઆત પર, તેમણેઈનીગ્મા મશીન અને લોરેન્ઝ એસઝેડ 40/42 (એક ટેલીપ્રિન્ટર(ટેલીટાઈપ) બ્રિટિશ દ્વારા ''ટ્યુની''  કોડવાળું નામ ધરાવનાર સાંકેતિક જોડાણ) એ બંનેને તોડવા માટે ઊંડા જ્ઞાન દ્વારા ફાળો આપ્યો હતો, અને થોડા સમય માટે, જર્મન નૌકાદળના સિગ્નલો વાંચવા માટે જવાબદાર વિભાગ હટ 8ના મુખ્ય વ્યક્તિ હતા. 

સપ્ટેમ્બર 1938થી ટ્યુરિંગ કોડ તોડતી બ્રિટિશ સંસ્થા ગવર્મેન્ટ કોડ અને સાઈફર સ્કૂલ(GCCS), સાથે ખંડ-સમય  માટે (અનુમાન અનુસાર બ્રિટિશ ફોરેન ઓફિસમાટે)  કામ કર્યું હતું. તેમણે જર્મન ઈનીગ્મા મશીનની સમસ્યા પર કામ કર્યું અને GCCSના સિનિયર કોડબ્રેકર ડીલ્લી ક્નોક્ષસાથે મળીને કામ કર્યું.&lt;ref&gt;જેક કોપલેન્ડ, &quot;કોલોસ્સસ અને કમ્પ્યૂટરની ઉંમરનું ચિત્ર, પાના નં 352 ''એક્શન ધી ડે'' , 2001&lt;/ref&gt; 4 સપ્ટેમ્બર 1939એ જર્મની પર યુકે(UK)એ યુદ્ધનું એલાન કર્યું, ત્યારે ટ્યુરિંગ બ્લેત્ચલેય પાર્ક, જીસીસીએસના યુદ્ધ સમયના સ્ટેશન પર હાજર થયા હતા.&lt;ref name=&quot;Copeland2006p378&quot;&gt;કોપલેન્ડ, 2006 પાન નં. 378&lt;/ref&gt; 1945માં, ટ્યુરિંગને તેમની યુદ્ધ સમયની સેવાઓ બદલ ઓબીઈ દ્વારા સન્માન આપવામાં આવ્યું, પણ તેમનું કાર્ય ઘણાં વર્ષો સુધી ખાનગી રહ્યું. ટ્યુરિંગ પાસે બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે કંઈક પ્રતિષ્ઠિત વિચિત્રતા હતી. જેક ગુડ, સંકેતલિપિના વિશ્લેષક, જેમણે તેમની સાથે કામ કર્યું હતું, તેમણે ટ્યુરિંગ વિશે રોનાલ્ડ લેવિને ટાંકીને કહ્યું: &lt;blockquote&gt; દરેક વર્ષે જૂનના પ્રથમ અઠવાડિયામાં તેને હે ફિવર (પરાગને લીધે થતી ઉધરસ અને ક્યારેક દમનો વિકાર)નો ખરાબ હુમલો લાગુ પડતો હતો, અને તેઓ પરાગરજને દૂર રાખવા માટે ઓફિસમાં પહેરવાનો સર્વિસ ગેસ માસ્ક સાયકલ ચલાવતી વખતે પહેરી લેતા.  તેમની સાયકલમાં ખરાબી હતીઃ ચેન નિયમિત અંતરાલે ઉતરી જતી. તેને સમી કરાવવાને બદલે તેઓ ગોળ ફરતાં પેડલની ગણતરી કરતાં અને ચેન સરખી કરવાના સમયે સાયકલ પરથી ઉતરી હાથ દ્વારા ચેનને સરખી કરતા.  તેમની અન્ય વિચિત્રતા એ હતી કે તેઓ તેમના મગ (પ્યાલા)ને ચોરી થતો અટકાવવા માટે રેડિયેટરની પાઈપ સાથે બાંધી દેતા.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Lewin|1978|p=57}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;
બ્લેત્ચલેય ખાતે કામ કરતી વખતે, ટ્યુરિંગ, એક પ્રતિભાસંપન્ન લાંબુ અંતર દોડનારા હતા, પ્રસંગોપાત્ત જ્યારે તેમની જરૂરિયાતત ઉચ્ચ-સ્તરી બેઠકો માટે પડતી ત્યારે તેઓ {{convert|40|mi}} થી [[લંડન]] સુધી દોડતા.&lt;ref&gt;''બોડીગાર્ડ ઓફ લીઝ'' , એન્થોની કેવ બ્રાઉન દ્વારા, 1975.&lt;/ref&gt;

=== ટ્યુરિંગ- વેલ્ચમેન બોમ્બી ===
બ્લેત્ચલેય પાર્કમાં આવ્યાં પછી થોડા અઠવાડિયામાં,&lt;ref name=&quot;Copeland2006p378&quot;/&gt; ટ્યુરિંગ ચોક્કસ પ્રકારના ઈલેક્ટ્રોમીકેનીકલ મશીન વિશે જણાવ્યું, જે ઈનીગ્માને તોડવા માટે બોમ્બા કરતાં વધુ ઝડપી મદદ કરી શકે છે, 1938 પછી મૂળ પોલીશ-ડિઝાઈન બોમ્બામાં સુધારાવધારા થયા બાદ તેનું નામ બોમ્બી થયું. ગણિતશાસ્ત્રી ગોર્ડોન વેલ્ચમેન દ્વારા વધુ તીવ્ર બનાવવાના સૂચન સાથે બોમ્બી એક પ્રાથમિક સાધનોમાંનું એક બન્યું અને ઈનીગ્મા પર પ્રહાર કરવા-સંદેશાઓના વિનિમયમાં રક્ષણ મેળવવાના  ઉપયોગમાં યંત્ર પાસે કામ લેવામાં મુખ્ય બન્યું. 

[[ચિત્ર:Bombe-rebuild.jpg|thumbnail|બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે બોમ્બીની એક સંપૂર્ણ અને કાર્યશીલ પ્રતિકૃતિ]]

જેક ગુડનો મત: &lt;blockquote&gt;મારા ''મતે''  ટ્યુરિંગનો અત્યંત મહત્તવનો ફાળો બોમ્બી, સંકેતલિપિનું વિશ્લેષણ કરતાં મશીનની ડિઝાઈન કરવામાં હતો. તેમની પાસે એવો વિચાર હતો કે જેનો તમે ઉપયોગ કરી શકો, પરિણામ રૂપે, તર્ક શાસ્ત્રનો એક પ્રમેયમાં વાહિયાતની બદલે બિનતાલીમી કાન લાગે છે, તેનાથી વિરોધાભાસી તમે ''દરેક વસ્તુનું''  અનુમાન લગાવી શકો છો.&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt1155383/episodes &quot;ધી મેન હુ ક્રેક્ડ ઈનીગ્મા&quot;], UKTV ઔતિહાસિક ચેનલની દસ્તાવેજી શ્રેણીઓનો ચોથો ભાગ [http://www.imdb.com/title/tt1157073/ &quot;હિરોઝ ઓફ વર્લ્ડ વોર 2&quot;]&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

બોમ્બી ઈનીગ્મા સંદેશા (એટલે કે રોટરનો ક્રમ, રોટરની ગોઠવણી, વગેરે)માટે શક્ય એટલી સાચી ગોઠવણોના ઉપયોગ માટે શોધ કરતું હતું, અને યોગ્ય'' ભાષાંતરઃ''  સંભાવ્ય વાક્યનો એક ટુકડાનો ઉપયોગ કરતું. રોટરો(જેને 10&lt;sup&gt;19&lt;/sup&gt; દરજ્જાનો ઓર્ડર અથવા યુ બોટ ચાર-રોટર માટે 10&lt;sup&gt;22&lt;/sup&gt;થી ભિન્ન હોય છે)&lt;ref&gt;&quot;ધી મેન હુ ક્રેક્ડ ઈનીગ્મા&quot;માં પ્રોફેસર જેક ગુડ, 2003: &quot;જો મારી યાદદાસ્ત સાચી છે&quot;, તેમની ચેતવણી સાથે &lt;/ref&gt;ના દરેક શક્ય ગોઠવણીઓ માટે બોમ્બી ભાષાંતરના આધાર પર તાર્કીક અનુમાનોની સાંકળની ભજવણી કરી, ઈલેક્ટ્રીક રીતે તેનું અમલીકરણ કરતું. જ્યારે વિરોધાભાસ ઉદ્ભવે ત્યારે બોમ્બીને શોધી કાઢવામાં આવે છે, અને તે ગોઠવણીને કાઢી નાખવામાં આવે છે અને પછી બીજા પર આગળ વધવામાં આવે છે. મોટાભાગની શક્ય ગોઠવણીઓ વિરોધાભાસો સર્જે છે અને તેને નાશ કરવામાં આવે છે, માત્ર ખૂબ ઓછા ઊંડાણપૂર્વક સંશોધન કરવા માટે બાકી રહે છે. ટ્યુરિંગનું બોમ્બી 18 માર્ચ 1940માં પ્રથમ વખત ઈન્સ્ટોલ થયું.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hodges|1983|p=191}}&lt;/ref&gt; યુદ્ધ પૂર્ણ થતાં પહેલાં 200 થી પણ વધારે બોમ્બીઓ કાર્યાન્વિત કરવામાં આવ્યાં હતાં.&lt;ref name=&quot;codebreaker&quot;&gt;{{Cite web|title=Alan Turing, Codebreaker and Computer Pioneer |last=Copeland |first=Jack |coauthors=Diane Proudfoot |month=May | year=2004 |url=http://www.alanturing.net/turing_archive/pages/Reference%20Articles/codebreaker.html |access-date=27 July 2007}}&lt;/ref&gt;

=== હટ  8 and નોકાદળનું ઈનીગ્મા ===
[[ચિત્ર:AlanTuring-Bletchley.jpg|thumbnail|સ્ટેફન કેટ્ટલ દ્વારા બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે ટ્યુરિંગનું પૂતળું, અમેરિકાના પરોપકારી સીડની ઈ ફ્રેન્ક દ્વારા સોંપાયેલું કાર્ય.&lt;ref&gt;[58]&lt;/ref&gt;]]
ટ્યુરિંગે જર્મન નોકા દળના ઈનીગ્માની ખાસ મુશ્કેલ સમસ્યાને ઉકેલવાનું નક્કી કર્યું &quot;કારણ કે તેના માટે કોઈ અન્ય કંઈ પણ કરી રહ્યા નથી અને હું મારી જાતે તે કરી શકું છું&quot;.&lt;ref name=&quot;MahonP14&quot;&gt;{{Harvnb|Mahon|1945|p=14}}&lt;/ref&gt; ડિસેમ્બર 1939માં, ટ્યુરિંગે નોકાદળની સૂચના આપતાં તંત્રના જરૂરી ભાગનો ઉકેલી આપ્યો, જે અન્ય સેવાઓ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવામાં આવતાં સૂચકોના તંત્ર કરતાં વધુ જટિલ હતો.&lt;ref name=&quot;MahonP14&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Harvnb|Leavitt|2007|pp=184–186}}&lt;/ref&gt; જે રાત્રિએ તેમણે નોકાદળના સૂચક તંત્રનો ઉકેલ લાવ્યા તે જ રાત્રિએ તેમને ''બન્બુરીસ્મુસ'' નો વિચાર આવ્યો, આ એક પરિણામરૂપ આંકડાકીય પદ્ધતિ, જે નૌકાદળના ઈનીગ્માને તોડવામાં મદદરૂપ બનવા માટે હતી. (જેને અબ્રાહમ વાલ્ડેપાછળથી સિક્વેન્શ્યલ એનાલિસીસ) &quot;જોકે હું ચોક્કસ ન હતો કે વાસ્તવમાં તે કામ કરી જશે, અને જ્યાં સુધી વાસ્તવમાં કેટલાંક દિવસો સુધી ઈનીગ્માને તોડ્યા ત્યાં સુધી હું ચોક્કસ ન હતો.&quot;&lt;ref name=&quot;MahonP14&quot;/&gt; આ માટે તેમણે પુરાવાઓનું વજન માપવાની શોધ કરી, જેને તેઓ''બન'' કહેતા હતા.  બાનબુરીસ્મઅસ ઈનીગ્મા રોટોરસના કેટલાક આદેશોને ધ્યાન બહાર મૂકી શકતાં, પરિણામરૂપે બોમ્બી પરનો પરીક્ષણ ગોઠવણીનો જરૂરી સમય ઓછો થઈ ગયો. 

1941માં, ટ્યુરિંગે હટ 8ના સહકાર્યકર જોઅન ક્લાર્કે, એક સાથી ગણિતશાસ્ત્રી સમક્ષ લગ્નનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો, પણ તેઓના વિવાહ ખૂબ જ ઓછા સમય માટે રહ્યો.  પોતાની સમલૈગિકતા અંગે તેમની વાગ્દત્તાને જણાવ્યાં બાદ, નવાઈ પમાડે તેવી વાત બહાર આવવાથી તેણી અસ્વસ્થ હતી, તેથી ટ્યુરિંગે નક્કી કર્યું કે લગ્ન સાથે આગળ નહીં વધી શકે.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Leavitt|2007|pp=176–178}}&lt;/ref&gt;

જૂલાઈ 1942માં, જર્મનીના નવા જેહૈમસ્ચ્રૈબર મશિન (''ખાનગી લેખક'' ) દ્વારા લોરેન્ઝ સીફર વિરૂદ્ધ તૈયાર કરવામાં આવેલાં સંદેશાઓના&lt;ref&gt;{{Harvnb|Copeland|2006|p=380}}&lt;/ref&gt; ઉપયોગ માટે ટ્યુરિંગે ''ટ્યુરિંગ્રેરી''  (અથવા મજાકમાં ''ટ્યુરિંગીસમસ'' )નામની પદ્ધતિની યોજના બનાવી.  જેનું બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે કોડનું નામ ''ટ્યુની'' હતું.  તેમણે મેક્સ ન્યુમેનના માર્ગદર્શન હેઠળ ટોમ્મી ફ્લાવરસ સાથે ટ્યુની ટીમની પણ શરૂઆત કરી, જે કોલોસ્સઅસ કમ્પ્યૂટર, દુનિયાનું સૌ પ્રથમ ડિઝીટલ ઈલેક્ટ્રોનિક કમ્પ્યૂટરના નિર્માણમાં પડ્યાં હતાં, જે સરળ એવું પહેલાનું મશીન(હીથ રોબિન્સન)ના બદલે મૂકવાનું હતું અને તેની અત્યંત ઝડપી કામ કરવાની ગતિ  દરરોજ બદલાતી સાઈફરની ઉપયોગીતાને લાગુ કરવા માટેની ડિક્રિપ્શન તકનીકના ભૌતિક-બળને મંજૂરી આપતું હતું.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Copeland|2006|p=72}}&lt;/ref&gt; એક સતત ખોટી ધારણા એ છે કે ટ્યુરિંગ કોલોસ્સઅસના ડિઝાઈનમાં એક મુખ્ય વ્યક્તિ હતી, પણ તે કિસ્સો એવો ન હતો.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Copeland|2006|pp=382,383}}&lt;/ref&gt;

ટ્યુરિંગએ નવેમ્બર 1942માં સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકાનો પ્રવાસ કર્યો અને નોકાદળના ઈનીગ્મા પર સંકેતલિપિ વિશ્લેષક તરીકે અને વોશીંગ્ટનમાં બોમ્બીના નિર્માણમાં યુએસ નૌકાદળ સાથે કામ કર્યું, અને સલામત ભાષા ઉપકરણના વિકાસ સાથે બેલ લેબ્સખાતે સહાયક ભૂમિકા ભજવી.  તેઓ બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે માર્ચ 1943માં પાછા આવ્યા.  તેમની ગેરહાજરી દરમિયાન, હ્યુગ એલેક્ઝેન્ડરેઅધિકૃત રીતે હટ 8ના પ્રમુખ તરીકેનું સ્થાન ગ્રહણ કર્યું હતું, જોકે એલેક્ઝાન્ડર થોડા સમય માટે ''ડે ફાક્ટો'' ના પ્રમુખ તરીકે હતા- ટ્યુરિંગને રોજ-બ-રોજની ભાગાદોડી વાળા વિભાગમાં થોડો રસ હતો.  ટ્યુરિંગ બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે સંકેતલિપિ વિશ્લેષણના એક સામાન્ય સલાહકાર બન્યા.  

એલેક્ઝાન્ડરે તેમના યોગદાન અંગે આ પ્રમાણે લખ્યું:  &lt;blockquote&gt;હટ 8ની સફળતામાં ટ્યુરિંગનું કામ સોથી મોટું પરિબળ હતું તે બાબતે કોઈના મનમાં પ્રશ્ન ન થવો જોઈએ.  શરૂઆતના દિવસોમાં તે માત્ર સંકેતલિપિનો વિશ્લેષક હતો, જે ઉકેલવા લાયક સમસ્યાને વિચારતો અને તે માત્ર હટની અંદરના મુખ્ય સૈદ્ધાંતિક કામ માટે પ્રાથમિક પણ જવાબદાર ન હતો પણ તે વેલ્ચમેન સાથે દરેક મુદ્દાની રજૂઆત કરતો અને બોન્બીની શોધ માટે મુખ્ય શ્રેય માટે ઉત્સુક હતો.  તે હંમેશા કહેવું મુશ્કેલ છે કે દરેક વ્યક્તિ તદ્-ન અનિવાર્ય છે પણ જો હટ 8 માટે કોઈ અનિવાર્ય હતું તો તે ટ્યુરિંગ હતો.  જ્યારે અનુભવ અને રોજિંદું કાર્ય પાછળથી સહેલું લાગે છે ત્યારે શરૂઆતનું કામ હંમેશા ભૂલી જવાય છે અને હટ 8માંના ઘણાં એવું અનુભવે છે કે બહારની દુનિયાને ટ્યુરિંગના યોગદાનનું મહત્તવ ક્યારેય સંપૂર્ણ પણે સમજાઈ શકશે નહીં.&lt;ref&gt;{{ Harvnb | Alexander | circa 1945 }}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

યુદ્ધના પછીના ભાગમાં તેઓ હાન્સ્લોપ પાર્ક ખાતે કામ કરવા ગયા, જ્યાં તેઓ એન્જિનીયર ડોનાલ્ડ બેયલેયની મદદથી ઈલેક્ટ્રોનિકસના જ્ઞાનમાં વધુ વિકાસ કર્યો.  તેઓએ સાથે એક પોર્ટેબલ સુરક્ષિત આવાજ સંચાર જેનું કોડનું નામ ''ડેલીલાહ'' હતું, તેનું ડિઝાઈન તૈયાર કરી અને નિર્માણ કર્યું.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hodges|1983|p=270}}&lt;/ref&gt;  તેનો હેતુ લાંબા અંતરાલ માટે રેડિયો ટ્રાન્સમીશન સાથેના ઉપયોગ માટેની ક્ષમતાની ઉણપ અને કોઈ પણ કિસ્સામાં તેની વિવિધ ઉપયોગીતા માટેનો હતો, ડેલીલાહનું નિર્માણ યુદ્ધ દરમિયાન ઉપયોગમાં લેવા માટે મોડુ પૂર્ણ થયું હતું. જોકે ટ્યુરિંગે અધિકારીઓને વિંસ્ટન ચર્ચિલનું ભાષણનું  રેકોર્ડીંગ એનક્રિપ્ટીંગ/ડિક્રિપ્ટીંગ દ્વારા નિર્દેશિત કર્યું હોવા છતાં, ડેલીલાહનો ઉપયોગ કરવા માટે સ્વીકારવામાં ન આવ્યું. ટ્યુરિંગે SIGSALY, એક સલામત અવાજ તંત્રના વિકાસ માટે બેલ લેબ્સ સાથે સલાહ પણ લીધી, જેનો ઉપયોગ યુદ્ધના પાછળના વર્ષોમાં થયો હતો.  

== શરૂઆતના કમ્પ્યૂટરો અને  ટ્યુરિંગ પરીક્ષણ ==
તેઓ 1945થી 1947 સુધી ચર્ચ સ્ટ્રીટ, હેમ્પટન&lt;ref&gt;{{openplaque|1619}}&lt;/ref&gt; ખાતે રહેતા હતા અને નેશનલ ફિઝીક્સ લેબોરેટરીમાં હતા, જ્યાં તેઓ એસીઈ (ઓટોમેટીક કમ્પ્યૂટીંગ એન્જિન)ની ડિઝાઈન પર કામ કરતા હતા. તેમણે 19 ફેબ્રુઆરી 1946ના રોજ એક પેપરની રજૂઆત કરી, જે એક પ્રોગ્રામનો સંગ્રહ કરી શકાય તેવા કમ્પ્યૂટરની સૌ પ્રથમ વિગત આપતી ડિઝાઈન હતી.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Copeland|2006|p=108}}&lt;/ref&gt; જોકે એસીઈ એ શક્ય કરી શકાય એવી ડિઝાઈન હતી, તેમ છતાં યુદ્ધના સમયે બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે ગોપનીય વાતાવરણ હોવાથી પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવામાં વિલંબ થયો અને તેમનો ભ્રમ દૂર થયો. 1947ના વર્ષમાં પાછળથી એક સેબિટીકલ વર્ષ (અભ્યાસ અને પ્રયાસ માટે અપાતી રજાઓ) માટે કેમ્બ્રીજ પાછા આવ્યા. જ્યારે તેઓ કેમ્બ્રીજ પાછા આવ્યાં ત્યારે પાયલોટ એસીઈ તેમની ગેરહાજરીમાં તૈયાર થઈ ગયો હતો. તેનો પ્રથમ પ્રોગ્રામ 10 મે 1950ના રોજ અમલમાં મૂકવામાં આવ્યો. 

1948માં તેમને માન્ચેસ્ટર ખાતે ગણિત વિભાગમાં રીડર તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા.  1949માં, તેઓ યુનિવર્સિટી ઓફ માન્ચેસ્ટર ખાતે કમ્પ્યૂટીંગ લેબોરેટરીના ઉપ નિયામક બન્યા, અને સોથી પહેલાં પ્રોગ્રામનો સંગ્રહ કરી શકાય એવા કમ્પ્યૂટરોના એક માન્ચેસ્ટર માર્ક 1ના સોફ્ટવેર અંગે કામ કર્યું. આ સમય દરમિયાન તેમણે વધુ એબસ્ટ્રેક કામ ચાલુ રાખ્યું અને &quot;કમ્પ્યુટીંગ મશીનરી અને ઈન્ટલીજન્સ&quot;માં (માઈન્ડ, ઓક્ટોબર 1950), ટ્યુરિંગ કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તાની સમસ્યાને સંબોધતાં હતા, અને એક સૂચિત પ્રયોગ જે ટ્યુરિંગ પરીક્ષણ તરીકે જાણીતું બન્યું, મશીન માટે સ્ટાન્ડર્ડ નિર્ધારિત કરવાનો પ્રયત્ન &quot;બુદ્ધિમત્તા&quot; કહેવાઈ.  વિચાર એ હતો કે જો કમ્પ્યૂટરમાં વિચારવામાં ઝીણવટથી તપાસ કરનારની કરામત મૂકી શકાય જે એક વ્યક્તિ સાથે વાર્તાલાપ કરતો હતો તો કમ્પ્યૂટરને &quot;વિચારવાનું&quot; કહી શકાય. પેપરમાં ટ્યુરિંગે સૂચવ્યું હતું કે વયસ્કના મનનું અનુકરણ કરે એવા પ્રોગ્રામને બનાવવા કરતાં એક સરળ પ્રોગ્રામ બનાવવો બાળકોના મનનું અનુકરણ કરે અને પછી શિક્ષણના એક કોર્ષ તરીકેનો ઉદ્દેશ્ય બનાવવો.  ટ્યુરિંગ પરીક્ષણથી વિરોધાભાસી સ્વરૂપ ઈન્ટરનેટ પર વ્યાપકપણ ઉપયોગમાં લેવાય છે- વપરાશકાર વ્યક્તિ છે કે કમ્પ્યૂટર એ નક્કી કરવા માટેનો હેતુપૂર્વકનું CAPTCHA (કેપ્ચા) પરીક્ષણ છે. 

1948માં, ટ્યુરિંગ તેમના પૂર્વ ઉપસ્નાતક સાથીકાર્યકર ડી.જી.ચેમ્પરનોવ્ની સાથે કામ કરતાં, કમ્પ્યૂટર માટે [[ચેસ]]નો પ્રોગ્રામ લખવાની શરૂઆત કરી, જે હાલમાં ઉપલબ્ધ નથી.  1952માં, પ્રોગ્રામને અમલી બનાવવા માટે પૂરતા પ્રમાણમાં શક્તિશાળી એવા કમ્પ્યૂટરની ઉણપને કારણે, ટ્યુરિંગે રમત રમી જેમાં તેમણે કમ્પ્યૂટરનું અનુકરણ કર્યું, એક ચાલ રમવા માટે લગભગ અડધો કલાક લીધો.  રમતની નોંધ લેવાઈ હતી.&lt;ref&gt;[http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1356927 ઍલન ટ્યુરિંગ વિરુદ્ધ એલીક ગ્લેન્ની(1952) &quot;ટ્યુરિંગ પરીક્ષણ&quot;] Chessgames.com&lt;/ref&gt; પ્રોગ્રામ ટ્યુરિંગના સહકાર્યકર એલીક ગ્લેન્નીના માટે ખોઈ દીધો છે, જો કે એવું કહેવામાં આવે છે કે પ્રોગ્રામે  ચેમ્પરનોવ્નીની પત્ની વિરુદ્ધ રમત જીતી લીધી હતી. તેમનું ટ્યુરિંગ પરીક્ષણએક મહત્ત્વપૂર્ણ અને ઉત્તેજક વિશેષતા ધરાવતું હતું અને કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા સંદર્ભેની ચર્ચમાં છેલ્લું યોગદાન હતું, જે અડધી સદી કરતાં વધુ ચાલુ રહ્યું.&lt;ref&gt;સેજીન, એ.પી.., સીકેક્લી, આઈ., અને એકમેન, વી. (2000) ટ્યુરિંગનું પરીક્ષણ: 50 વર્ષો પછી. માઈન્ડસ એન્ડ મશીનસ, Vol. 10, પાનું&amp;nbsp;463–518.&lt;/ref&gt; તેમણે લુ વિઘટનની પદ્ધતિ પણ 1948માં શોધી હતી, જેનો વર્તમાન સમયમાં મેટ્રીક્સ સમીકરણના ઉકેલમાં ઉપયોગ થાય છે.&lt;ref&gt;[http://www.intusoft.com/nlhtm/nl71.htm સ્પાઈસ 1 2 3 અને બીયોન્ડ][http://www.intusoft.com/nlhtm/nl71.htm ઈન્ટુસોફ્ટ ન્યુઝલેટર, ઓગસ્ટ 2003]&lt;/ref&gt; 

== પેટર્નનું બંધારણ અને ગાણિતીય જીવવિજ્ઞાન ==
ટ્યુરિંગે 1952થી તેમના 1954માં થયેલા મૃત્યુ સુધી ગાણિતીય [[જીવવિજ્ઞાન]] ખાસ કરીને મોર્ફોજીનેસીસ પર કામ કર્યું હતું.  તેમણે 1952માં પેટર્ન બંધારણની ટ્યરિંગની પૂર્વધારણા રજૂ કરતું હતું, ધી ''કેમિકલ બેઝીઝ ઓફ મોર્ફોજીનેસીસ''  વિષય પર એક પેપર પ્રકાશિત કર્યું હતું.&lt;ref&gt;[http://www.sciencedaily.com/releases/2006/11/061128093244.htm &quot;કંટ્રોલ મિકેનીઝમ ફોર બાયોલોડીકલ પેટર્ન ફોર્મેશન ડેકોડેડ&quot;] ''સાયન્સ ડેઈલી'' , 30 નવેમ્બર 2006&lt;/ref&gt; તેમના રસનો  કેન્દ્ર વિસ્તાર ફિબોનાકી ફિલ્લોટેક્સીઝ, ગ્રહ માળખામાં ફિબોનાકી આંકડાઓનું અસ્તિત્વ સમજવાનું હતું.  તેઓ રીએક્શન-ડીફ્યુઝન સમીકરણોનો ઉપયોગ કરતાં જે પેટર્ન બંધારણના ક્ષેત્રના મધ્યસ્થાને છે.  જ્યારે 1992માં ''કલેક્ટેડ વર્ક ઓફ એ.એમ.ટ્યુરિંગ''  પ્રકાશિત થયું ત્યાં સુધી પછીના પેપરો અપ્રકાશિત રહ્યાં.  આ ક્ષેત્રમાં તેમનું યોગદાન આધારભૂત ભાગ ગણવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;[http://www.swintons.net/deodands/archives/000087.html ટ્યુરિંગઝ લાસ્ટ, લોસ્ટ વર્ક ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030823032620/http://www.swintons.net/deodands/archives/000087.html |date=2003-08-23 }} સ્વીનટનસ&lt;/ref&gt;

== અનુચિતતા માટે ગુનેગાર ઠરવું ==
જાન્યુઆરી 1952માં, ટ્યુરિંગ માન્ચેસ્ટરમાં સિનેમાની બહાર આર્નોલ્ડ મૂર્રેને મળ્યાં હતાં.  એક બપોરના ભોજના પછી ટ્યુરિંગે મૂર્રેને તેમના ઘરે સપ્તાહાંત પસાર કરવા માટે આમંત્રણ આપ્યું, મૂર્રેએ આમંત્રણ સ્વીકાર્યુ હોવા છતાં ટ્યુરિંગના ઘરે દેખાયા નહીં.  આ જોડી માન્ચેસ્ટરમાં પછીના સોમવારે ફરીવખત મળી, ત્યારે મૂર્રેએ ટ્યુરિંગને તેમના ઘરે આવવાનું નિમંત્રણ સ્વીકાર્યું. થોડા અઠવાડિયા પછી મૂર્રેએ ટ્યુરિંગના ઘરની ફરી વખત મુલાકાત લીધી અને તે દેખીતું હતું કે રાત પણ ત્યાંજ વીતાવી.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Leavitt|2007|p=266}}&lt;/ref&gt;તેમના ઘરમાં મળતિયાઓને તોડફોડમાં મૂર્રેએ મદદ કર્યાં બાદ, ટ્યુરિંગે પોલીસમાં ગુનો નોંધાવ્યો.  તપાસ દરમિયાન, ટ્યુરિંગે મૂર્રે સાથેના જાતીય સંબંધ સ્વીકાર્યો.  તે સમયે યુનાઈટેડ કિંગડ્મમાં સમલૈગિંક કૃત્યો ગેરકાનૂની હતાં&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hodges|1983|p=458}}&lt;/ref&gt; અને તેથી ક્રિમીનલ લો અમેન્ડન્ટ એક્ટ 1885ના સેકશન 11 હેઠળ અનુચિતતા બદલ તે બંને પર આરોપ લગાવવામાં આવ્યો, 15 વર્ષથી વધુ વર્ષ પહેલાં ઓસ્કાર વાઈલ્ડ માટે આ જ ગુના હેઠળ આરોપ લગાવવામાં આવ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;LeavittP268&quot;&gt;{{Harvnb|Leavitt|2007|p=268}}&lt;/ref&gt; 

ટ્યુરિંગને કેદમાં પૂરાવું અથવા પોતાની કામવાસનાને ઓછી કરવા માટે હોર્મોનની સારવાર સ્વીકારવી એ બે વિકલ્પ આપવામાં આવ્યા હતા. તેમણે ઈસ્ટ્રોજન હોર્મોન ઈન્જેક્શન દ્વારા રાસાયણિક કૅસ્ટ્રેશન(ખસીકરણ)નો સ્વીકાર કર્યો.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.glbtq.com/social-sciences/turing_a,2.html |title=ટ્યુરિંગ, ઍલન(1912–1954) |access-date=2011-03-21 |archive-date=2009-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090901020647/http://www.glbtq.com/social-sciences/turing_a%2C2.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ટ્યુરિંગ ગુનેગાર ઠરતાં તેમની સુરક્ષા મંજૂરીને દૂર કરવામાં આવી અને GCHQ માટે તેમની સંકેતલિપિ વિશ્લેષક સલાહકાર તરીકેનું કામ ચાલુ રાખવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો. તેમના બ્રિટિશ પાસપોર્ટ રદ કરી નાખવામાં આવ્યો, જો કે તેમનુ ગુનેગાર ઠરવા પછી યુનાઈટેડ સ્ટેટમાં તેનો પ્રવેશ નિષેધ કરવામાં આવ્યો.{{Citation needed|date=December 2010}} તે સમયે, સોવિએટ એજન્ટો દ્વારા સમલૈગિંકો અને જાસૂસોને ઝાંસામાં લેવાની ઉત્કૃત જીજ્ઞાસા લોકોમાં હતી,&lt;ref&gt;{{Harvnb|Leavitt|2007|p=269}}&lt;/ref&gt; કારણ કે તાજેતરમાં કેમ્બ્રીજ પાંચના પ્રથમ બે સભ્યો ગાય બુર્ગીસ્સ અને ડોનાલ્ડ મેક્લીન KGBના બે તરફ એજન્ટ તરીકે બહાર આવ્યા હતા.  ટ્યુરિંગ પર જાસૂસ તરીકેનો ક્યારેય આરોપ લાગ્યો ન હતો, પણ બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે જેટલા પણ લોકોએ કામ કર્યું હતું, તેમને તેમની યુદ્ધ સમયની કામગીરી અંગે ચર્ચા કરતાં અટકાવવામાં આવ્યા હતા.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Copeland|2006|p=143}}&lt;/ref&gt;

== મૃત્યુ ==
8 જૂન 1954એ ટ્યુરિંગના સફાઈ કરનારને જણાયું કે તેમનું મૃત્યુ થયું છે. તેમનું મૃત્યુ આગળના દિવસે થયું હતું. પોસ્ટમોર્ટમ રિપોર્ટમાં જણાયું હતું કે તેમના મૃત્યુનું કારણ સાઈનાઈડનું ઝેર હતું.   જ્યારે એવું જાણવા મળ્યું કે અડધું ખવાયેલું સફરજન તેમની પથારીની બાજુમાં પડ્યું હતું,&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hodges|1983|p=488}}&lt;/ref&gt; અને તેમ છતાં તે સફરજનનો સાઈનાઈડ પરીક્ષણ કરવામાં ન આવ્યું, સફરજનનો ઉપયોગ કરીને તેમને ઘાતક માત્રા સાઈનાઈડ આપવામાં આવ્યું હોઈ શકે એવું અનુમાન કરવામાં આવે છે.   એક કાયદાકીય તપાસે એ નક્કી કર્યું હતું કે તેમણે આત્મહત્યા કરી હતી અને તેમને 12 જૂન 1954ના રોજ સ્મશાનમાં અગ્નિદાહ આપવામાં આવ્યો.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hodges|1983|p=529}}&lt;/ref&gt; ટ્યુરિંગની માતાએ ઘણી તર્ક પૂર્ણ દલીલો કરી કે લેબોરેટરીનાં રસાયણોની લાપરવાહી ભર્યા સંગ્રહના કારણે સાઈનાઈડ ગળી જવું તે આકસ્મિક હતું. પોતાની માતાને કંઈક સત્યાભાસી અસ્વીકાર લાગે, તે માટે ટ્યુરિંગે જાણી જોઈને પોતાની જાતને સંદિગ્ધ રીતે નાખી હોય તેમ બની શકે એવું તેમના ચરિત્ર લેખક એન્ડ્રુવ હોજેસએ સૂચવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hodges|1983|pp=488, 489}}&lt;/ref&gt;  કેટલાક અન્યોએ એવું સૂચવ્યું હતું કે ટ્યુરિંગ ફરીથી 1937ની ફિલ્મ ''સ્નો વ્હાઈટ'' માંથી પોતાની પસંદગીના પરીકથાના એક દ્રશ્યનું પુનઃઅભિનય કરી રહ્યો હોય તેમ બની શકે, &quot;જેમાં તેને ખાસ કરીને એક ચૂડેલ ઝેરી દારૂમાં પોતાનું સફરજન ડૂબાડે છે એ દૃશ્યમાં ખૂબ મજા આવતી હતી.&quot;&lt;ref&gt;{{Harvnb|Leavitt|2007|p=140}}&lt;/ref&gt;

=== સમાધિલેખ ===
{{quote|
Hyperboloids of wondrous Light&lt;br /&gt;
Rolling for aye through Space and Time&lt;br /&gt;
Harbour those Waves which somehow Might&lt;br /&gt;
Play out God's holy pantomime
&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Turing |first=A. M. |title=Postcard to [[Robin Gandy]] |year=1954 |publisher=Turing Digital Archive, AMT/D/4 image 16, [http://www.turingarchive.org/ The Turing Digital Archive]}}&lt;/ref&gt;}}

== માન્યતા અને શ્રદ્ધાંજલિઓ ==
[[ચિત્ર:Turing Plaque.jpg|thumbnail|વિલ્મસ્લોવ, ચેશીર ખાતે ટ્યુરિંગના ઘર પર તકતીથી કરવામાં આવેલું ચિહ્ન ]]

ટ્યુરિંગના મૃત્યુ (અને તેમનું યુદ્ધ સમયનું કાર્ય હજી પણ ઓફિશ્યલ સીક્રેટસ એક્ટનો વિષય હતો) પછી થોડા સમયમાં રોયલ સોસાયટી દ્વારા એક જીવનચરિત્ર પ્રકાશિત થયું.{{quote|Three remarkable papers written just before the war, on three diverse mathematical subjects, show the quality of the work that might have been produced if he had settled down to work on some big problem at that critical time. For his work at the Foreign Office he was awarded the OBE.|{{Cite book|last=Newman |first=M. H. A. |title=Alan Mathison Turing |year=1955 |publisher=The Royal Society |isbn =|series=Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society, 1955, Volume 1}}}1966થી એસોશિયેશન ફોર કમ્પ્યૂટીંગ મશીનરીદ્વારા એવી વ્યક્તિને ટ્યુરિંગ એવોર્ડ આપવામાં આવે છે, જેણે કમ્પ્યુટીંગ સમુદાયમાં ટેક્નીકલ યોગદાન આપ્યું હોય. તે કમ્પ્યૂટરની દુનિયામાં તેને [[નોબૅલ પારિતોષિક|નોબલ પ્રાઈઝ]]ને સમકક્ષ સર્વોચ્ચતમ સન્માન ગણવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.acm.org/press-room/news-releases-2007/turingaward/|title=ACM'S Turing Award Prize Raised To $250,000|publisher=[[Association for Computing Machinery|ACM]] press release|date=27 July 2007|access-date=16 October 2008|author=Steven Geringer|archive-date=30 ડિસેમ્બર 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081230233653/http://www.acm.org/press-room/news-releases-2007/turingaward/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;એલન ટ્યુરિંગ અંગેનો હુગ વ્હાઈટમોર દ્વારા ''બ્રેકીંગ ધી કોડ''  1986નું નાટક છે.  આ નાટકના શો લંડનના વેસ્ટ એન્ડમાં નવેમ્બર 1986થી અને બ્રોડવેમાં 15 નવેમ્બર 1987થી શરૂ થયા અને 10 એપ્રિલ 1988માં પૂર્ણ થયા.  1996માં બીબીસી ટેલીવિઝનનું પણ નિર્માણ થયું હતું.  દરેક કિસ્સાઓમાં ડેરેક જોકાબી ટ્યુરિંગનું પાત્ર ભજવતા.  ટોની એવોર્ડ માટે બ્રોડવે નિર્માણનું ત્રણ વખત નામ નિયુક્ત કરવામાં આવ્યો જેમાં નાટકમાં શ્રેષ્ઠ અભિનેતા, નાટકમાં શ્રેષ્ઠ અભિનિત અભિનેતા અને નાટક માટે શ્રેષ્ઠ  માર્ગદર્શનનો સમાવેશ થાય છે. અને ડ્રામા ડેસ્ક એવોર્ડ માટે શ્રેષ્ઠ અભિનેતા અને શ્રેષ્ઠ અભિનિત અભિનેતાનો સમાવેશ થાય છે. 2008માં &quot;ડેન્જરસ નોલેજ&quot; નામની બીબીસી દસ્તાવેજીફિલ્મમાં તપાસ કરવામાં આવેલાં ચાર ગણીતશાસ્ત્રીઓમાંના એક ટ્યુરિંગ હતું.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/bbcfour/documentaries/features/dangerous-knowledge.shtml|title=Dangerous Knowledge|publisher=BBC Four|date=11 June 2008|access-date=25 September 2009}}&lt;/ref&gt;

23 જૂન 1998ના રોજ, ટ્યુરિંગના 86ના જન્મદિવસે, એન્ડ્રુ હોજેસ, તેમના જીવનચરિત્રકે, તેમના જન્મસ્થાન અને તેમના બાળપણનું ઘર વોર્રીંગટ્ન ક્રીસેન્ટ, લંડન અને પછીથી કોલોન્નેડ હોટલ ખાતે અધિકૃતપણે ઈંગ્લીશ હેરિટેજવાદળી તકતીનું અનાવરણ કર્યું હતું.&lt;ref&gt;{{Cite web| url=http://www.turing.org.uk/bio/oration.html | title=Unveiling the official Blue Plaque on Alan Turing's Birthplace | access-date=26 September 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | url=http://www.blueplaque.com/detail.php?plaque_id=348 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071013143212/http://www.blueplaque.com/detail.php?plaque_id=348 | archive-date=13 ઑક્ટોબર 2007 | title=About this Plaque&amp;nbsp;– Alan Turing | access-date=25 September 2006 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
તેમના મૃત્યુની 50મી વર્ષગાંઠે, એક યાદગાર તકતીનું અનાવરણ તેમના પહેલાંના રહેઠાંણ હોલીમેડ,વિલ્મસ્લો, ચેરશીર ખાતે 7 જૂન 2004માં કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{openplaque|3276}}&lt;/ref&gt;

13 માર્ચ 2000ના રોજ, સેઈન્ટ વિન્સેટ અને ગ્રીનાડીન્સે દ્વારા 20મી સદીની શ્રેષ્ઠ સિદ્ધઓની ઉજવણી માટે ટિકિટો બહાર પાડવામાં આવી, જેમાંની એક શૂન્ય અને એક સંખ્યાના પુનરાવર્તિત પૂર્વભૂમિકા સાથે ટ્યુરિંગનું પોર્ટેટ મૂકવામાં આવ્યું છે અને તેની નીચે આ પ્રમાણેનું લખાણ લખવામાં આવ્યું છેઃ&quot;1937: ઍલન ટ્યુરિંગસ થીયરી ઓફ ડીજિટલ કમ્પ્યુટીંગ&quot;.28 ઓક્ટોબર 2004ના રોજ,જોહ્ન ડબલ્યુ મીલ્સ દ્વારા સર્જિક ઍલન ટ્યુરિંગનું કાંસ્ય આધારિત શિલ્પ ગીલ્ડફોર્ડમાં યુનિવર્સિટી ઓફ સૂર્રેય ખાતે અનાવૃત કરવામાં આવ્યું હતું. જે ટ્યુરિંગના મૃત્યુના 50 વર્ષ સૂચવતું હતું- કેમ્પસમાં તેઓ તેમના પુસ્તકો લઈ જતાં રજૂ કરવામાં આવ્યાં છે.&lt;ref name=&quot;univsurrey&quot;&gt;{{Cite web |url=http://portal.surrey.ac.uk/press/oct2004/281004a/ |title=The Earl of Wessex unveils statue of Alan Turing |access-date=10 February 2007 |archive-date=23 ઑક્ટોબર 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023193441/http://portal.surrey.ac.uk/portal/page?_pageid=799%2C277813&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;2006માં, બોસ્ટન પ્રાઈડે તેમના માનદ્ ગ્રાન્ડ માર્શલનું નામ ટ્યુરિંગ આપ્યું હતું.&lt;ref name=&quot;bostonpride&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.bostonpride.org/honorarymarshal.php |title=Honorary Grand Marshal |access-date=10 February 2007 |archive-date=1 જાન્યુઆરી 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090101213356/http://www.bostonpride.org/honorarymarshal.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; પ્રિન્સટન એલ્યુમની વિકલીનું નામ ટ્યુરિંગ રાખવામાં આવ્યું, જે પ્રિન્સટન યુનિવર્સિટીના ઇતિહાસમાં અત્યંત મહત્તવપૂર્ણ વિદ્યાર્થીઓમાં બીજા હતા, બીજા અન્ય રાષ્ટ્રપતિ જેમ્સ મેડિસન હતાં. 

બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે ટ્યુરિંગના જીવન આકાર 1.5 ટનની પ્રતિમાનું અનાવરણ 19 જૂન 2007ના રોજ કરવામાં આવ્યું. વેલ્શ સ્લેટના લગભગ અડધા મિલિયન ટુકડાઓથી તેનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું, સ્ટેપ્હન કેટ્ટલ દ્વારા શિલ્પનું સર્જન કરવામાં આવ્યું હતું,  આ કામ સ્વર્ગસ્થ અમેરિકાના અબજોપતિ સિડની ફ્રેન્ક દ્વારા સોંપવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;[http://www.bletchleypark.org.uk/news/docview.rhtm/454075/article.html બ્લેત્ચલેય પાર્ક અનવેઈલ્સ સ્ટેટ્યુ  કમેમરેટીંગ ઍલન ટ્યુરિંગ,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227171427/http://www.bletchleypark.org.uk/news/docview.rhtm/454075/article.html |date=2012-02-27 }} , બ્લેત્ચલેય પાર્ક પ્રેસ રીલીઝ, 20 જૂન 2007&lt;/ref&gt;ટ્યુરિંગને માન્ચેસ્ટર શહેર, જેમાં તેઓ તેમની જીવનના અંત સુધી કામ કર્યાં રહ્યાં, ત્યાં તેમને વિવિધ રીતે માનસન્માન મળ્યું હતું.   1994માં A6010 રોડ (માન્ચેસ્ટર શહેરનો આંતરિક રિંગ રોડ) બનાવવામાં આવ્યો, જેનું નામ ઍલન ટ્યુરિંગ વે રાખવામાં આવ્યું હતું.  આ રસ્તો આગળ જતાં વધારે પહોળા પુલમાં લઈ જતો હતો અને તેનું નામ ઍલન ટ્યુરિંગ બ્રીજ રાખવામાં આવ્યું છે. 23 જૂન 2001માં માન્ચેસ્ટરશહેરમાં ટ્યુરિંગનું પુતળું અનાવૃત કરવામાં આવ્યું હતું.  તે સેકવિલે પાર્કમાં, વિટવર્થ સ્ટીટની ઉપર યુનિવર્સિટી ઓફ માન્ચેસ્ટરઅને કેનલ સ્ટ્રીટ ગે વિલેજની વચ્ચે આવેલું છે. યાદગાર પૂતળું, &quot;ફાધર ઓફ કમ્પ્યૂટર સાયન્સ&quot;ને વર્ણવતું ટ્યુરિંગનું પૂતળું બગીચામાં કેન્દ્ર સ્થાને એક બાંકડાની ઉપર બેઠું છે.  આ પૂતળાનું અનાવરણ ટ્યુરિંગના જન્મદિવસે થયું હતું. 

[[ચિત્ર:Sackville Park Turing plaque.jpg|left|thumbnail|200px|ટ્યુરિંગનું યાદગાર પૂતળાની તકતી ]]
ટ્યુરિંગને એક સફરજન પકડીને દર્શાવવામાં આવ્યાં છે. – એક શિષ્ટ પ્રતીક વર્જિત પ્રેમની રજૂઆત કરવામાં વપરાય છે,  સફરજન [[આઇઝેક ન્યુટન|આઈઝેક ન્યુટન]]ના ગુરુત્વાકર્ષણ બળના સિદ્ધાંતના વિચારને રજૂ કરે છે અને ટ્યુરિંગના પોતાના મૃત્યુનો અર્થ પણ સૂચવે છે. બાંકડા પર રાહતમાં બેઠેલાં કાંસામાં પૂતળા હેઠળ આ વાક્ય મૂકવામાં આવ્યું છે 'ઍલન મેથીસન ટ્યુરિંગ 1912–1954', અને જો ઈનીગ્મા મશીન: 'IEKYF ROMSI ADXUO KVKZC GUBJ'નું વિશ્લેષણ કરવામાં આવે તો તેમનું જીવનસૂત્ર 'કમ્પ્યૂટર વિજ્ઞાનના સ્થાપક' એવું બનશે.  

પૂતળાના પગ પાસેનું એક તકતી કહે છે 'કમ્પ્યૂટર વિજ્ઞાનના પિતા, ગણિતશાસ્ત્રી, તર્કશાસ્ત્રી, યુદ્ધ સમયના કોડ તોડનારા, પૂર્વાગ્રહના શિકાર બનેલા'.  બેર્ટ્રાન્ડ રસેલનું વાક્ય પણ આ પ્રમાણે કહે છે 'ગણિત, સાચી રીતે જોવાયેલું, સત્યના માત્ર સ્વામિ નહીં, પણ સર્વોચ્ચ સુંદરતાના સ્વામી- શિલ્પની જેમ ઠંડી અને તપસ્યાની સુંદરતા.'   શિલ્પકારે તેના જૂના એમસ્ટ્રાડ કમ્પ્યૂટરને દફનાવી દીધું, જે એક પહેલાંનું જાણીતું કમ્પ્યૂટર હતું, એક શ્રદ્ધાંજલિ તરીકે તકતીની નીચે લખ્યું હતું, &quot; ધી ગોડ ફાધર ઓફ ઓલ મોર્ડન કમ્પ્યૂટર્સ&quot;.&lt;ref name=&quot;computerburied&quot;&gt;^ જુઓ{{Cite news | title = Computer buried in tribute to genius | publisher = Manchester Evening News| date = 15 June 2001 | url = http://www.manchestereveningnews.co.uk/news/s/27/27595_computer_buried_in_tribute_to_genius.html | access-date = 23 June 2009 }}&lt;/ref&gt;

આધુનિક કમ્પ્યૂટરના સર્જનમાં ટ્યુરિંગની ભૂમિકા માટે 1999માં ''ટાઈમ સામાયિકે''  [[Time 100: The Most Important People of the Century|20 સદીના 100 અત્યંત મહત્ત્વના લોકો]]માંના એક તરીકે ટ્યુરિંગનું નામ મૂક્યું હતું, અને કહ્યું હતું: &quot;હકીકત એ છે કે દરેક વ્યક્તિ જે કીબોર્ડ થપાટ લગાવે છે, સ્પ્રેડશીટ અથવા વર્ડ પ્રોસેસીંગ પ્રોગ્રામ ચાલું કરે છે, તે ટ્યુરિંગ મશીનના મૂર્ત સ્વરૂપ પર કામ કરે છે.&quot;&lt;ref name=&quot;AFP&quot;&gt;{{Cite web |title=Alan Turing&amp;nbsp;– Time 100 People of the Century |url=http://205.188.238.181/time/time100/scientist/profile/turing.html |publisher=''[[Time Magazine]]'' |quote=The fact remains that everyone who taps at a keyboard, opening a spreadsheet or a word-processing program, is working on an incarnation of a Turing machine. |access-date=2011-03-21 |archive-date=2011-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110226144919/http://205.188.238.181/time/time100/scientist/profile/turing.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

2002માં,''બીબીસી'' એ વૈશ્વિક સ્તરે કરવામાં આવેલાં 100 શ્રેષ્ઠ બ્રિટીશરોના મતદાનમાં ટ્યુરિંગને 21મો ક્રમાંક મળ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/2208671.stm | title = 100 great British heroes | date = 21 August 2002 | work = BBC News }}&lt;/ref&gt;

એપલ કમ્પ્યૂટરનો લોગો મોટા ભાગે ઍલન ટ્યુરિંગને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા માટે આત્મહત્યાની તેમની પદ્ધતિને એક કટકાના સાથેના સંદર્ભમાં ખોટી રીતે લેવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/media/logos-that-became-legends-icons-from-the-world-of-advertising-768077.html |title=Logos that became legends: Icons from the world of advertising|work= The Independent |publisher=www.independent.co.uk |access-date=14 September 2009 | location=London | date=4 January 2008}}&lt;/ref&gt; લોગોના રચયિતા&lt;ref&gt;{{Cite web | url = http://creativebits.org/interview/interview_rob_janoff_designer_apple_logo | title = Interview with Rob Janoff, designer of the Apple logo | publisher = creativebits| access-date = 14 September 2009 }}&lt;/ref&gt; અને કંપનીએ લોગોની ડિઝાઈનમાં ટ્યુરિંગને કોઈ પણ અંજલિ આપ્યાનો ઈન્કાર કર્યો છે.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Leavitt|2007|p=280}}&lt;/ref&gt; 2010માં, અભિનેતા/નાટ્યલેખક જેડ ઈસ્ટેબેનએ ટ્યુરિંગને સોલો સંગીત &quot;આઈકોન્સઃ ધી લેસ્બીયન ઍન્ડ ગે હિસ્ટરી ઓફ ધી વર્લ્ડ, ભાગ 4&quot; માં વર્ણવ્યાં છે.  

=== સરકારનું માફીનામું ===
ઓગસ્ટ 2009માં, જોહ્ન ગ્રેહામ-ક્યુમીનએ ઍલન ટ્યુરિંહની સામે સમલૈગિંક તરીકે કાયદેસરના પગલાં ભરવા બદલે બ્રિટિશ ગવર્મેન્ટને મરણોત્તર થયેલાં ઍલન ટ્યુરિંગની માફી માંગવાની એક અરજી દાખલ કરવાની શરૂઆત કરી હતી.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Thousands call for Turing apology |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/8226509.stm |publisher=BBC News |date=31&amp;nbsp;August 2009 |access-date=31 August 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | title = Petition seeks apology for Enigma code-breaker Turing | url = http://www.cnn.com/2009/WORLD/europe/09/01/alan.turing.petition/index.html | publisher = CNN | date = 01&amp;nbsp;September 2009 | access-date = 1 September 2009}}&lt;/ref&gt;  આ અરજીને ટેકો કરતી હજારો લોકોની સહી મળી.&lt;ref name=&quot;PMapology&quot;/&gt;&lt;ref&gt;યુકેના નાગરિકો માટે જ અરજી ખુલી હતી. &lt;/ref&gt; વડાપ્રધાન ગોર્ડન બ્રાઉને આ અરજીને સ્વીકારી, 10 સપ્ટેમ્બર 2009ના રોજ માફી માંગતું વિધાન રજૂ કર્યું અને ટ્યુરિંગ સાથેના વર્તાવ અંગે આઘાતની લાગણી વ્યક્ત કરી.&lt;ref name=&quot;PM-apology&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PMapology&quot;&gt;{{Cite web | title = Treatment of Alan Turing was &quot;appalling&quot; | url = http://www.number10.gov.uk/Page20571 | publisher = Prime Minister's Office | date = 10 September 2009 | access-date = 21 માર્ચ 2011 | archive-date = 12 સપ્ટેમ્બર 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090912142412/http://www.number10.gov.uk/Page20571 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;blockquote&gt;
 
ઍલન ટ્યુરિંગ માટે ન્યાયની માંગણી માટે હજારો લોકો એકઠા થયા અને તેમની સાથે જે રીતે વર્તન કરવામાં આવ્યું હતું તે માટે આઘાતની લાગણી વ્યક્ત કરી. જ્યારે ટ્યુરિંગને તે સમયે કાયદા હેઠળ લાવવામાં આવ્યા હતા અને આપણે ઘડિયાળને પાછી ફેરવી શકતા નથી, તેમની સાથે કરવામાં આવેલો વ્યવહાર એકદમ અયોગ્ય હતો અને હું અને આપણે તેમની સાથે જે કંઈ થયું તે બદલ હૃદયના ઊંડાણ પૂર્વક માફી માંગવાની મળેલી તક બદલ હું ખુશ છું.... તેથી બ્રિટિશ સરકારના બદલે, અને ઍલનના કામને કારણે એ તમામ જેઓ મુક્તપણે રહે છે, તેમના વતી મને એ કહેતાં અત્યંત ગર્વ થાય છેઃ અમે માફી માંગીએ છીએ, તમે આના કરતાં ઘણી સારી લાયકાત ધરાવો છો.&lt;ref name=&quot;PMapology&quot;/&gt;
&lt;/blockquote&gt;

=== યુનિવર્સિટીઓ દ્વારા મળેલો આદર ===
[[ચિત્ર:Alan Turing Building 1.jpg|thumbnail|યુનિવર્સિટી ઓફ માન્ચેસ્ટર ખાતે ઍલન ટ્યુરિંગનું બિલ્ડીંગ]]
બ્રિટીશ સોસાયટી ફોર ધી હિસ્ટ્રી ઓફ મેથેમેટીક્સઅને બ્રિટિશ લોજીક કોલોક્વીયમ દ્વારા ટ્યુરિંગના જીવન અને સિદ્ધિઓની ગોઠવણી કરી પ્રસંગની ઉજવણી 5 જૂન 2005ના રોજ કરવામાં આવી હતી.   

*સુર્રેય યુનિવર્સિટીએ તેના મુખ્ય ચોકમાં ટ્યુરિંગનું પૂતળું મૂક્યું છે. 
*&quot;ટ્યુરિંગ ડેઈઝ&quot; તરીકે કહેવાતી ગણતરીની થીયરી પર ઈસ્તાનબુલ બીલ્જી યુનિવર્સિટીએ વાર્ષિક કોન્ફરન્સનું આયોજન થયું.&lt;ref name=&quot;bilgiuniv&quot;&gt;{{Cite web | url = http://cs.bilgi.edu.tr/pages/turing_days/ | title = Turing Days @ İstanbul Bilgi University | access-date = 10 February 2007 | archive-date = 1 ઑગસ્ટ 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130801193650/http://cs.bilgi.edu.tr/pages/turing_days/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
*ઓસ્ટ્રીન ખાતે ટેક્સાસ યુનિવર્સિટીએ કમ્પ્યૂટર સાયન્સ પ્રોગ્રામનું નામ ટ્યુરિંગ સ્કોલરસ રાખી આદર આપ્યો છે.&lt;ref name=&quot;texturingschol&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.cs.utexas.edu/academics/undergraduate/honors/turing/ |title=Turing Scholars Program at the University of Texas at Austin |access-date=16 August 2009 |archive-date=17 ફેબ્રુઆરી 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100217072341/http://www.cs.utexas.edu/academics/undergraduate/honors/turing/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*ઉતર ફ્રાન્સમાં આવેલી લીલી યુનિવર્સિટી ખાતે આવેલા કમ્પ્યૂટર સાયન્સ વિભાગ (LIFL&lt;ref name=&quot;lifl&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.lifl.fr/ |title=Laboratoire d'Informatique Fondamentale de Lille |access-date=3 December 2010 |archive-date=22 જુલાઈ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100722014047/http://www.lifl.fr/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;) ના એક પ્રયોગશાળાનું નામ ઍલન એમ. ટ્યુરિંગના સન્માનમાં ટ્યુરિંગ રાખવામાં આવ્યું (કુર્ટ ગોડેલ પછી અન્ય પ્રયોગશાળાનું નામ રાખવામાં આવ્યું હતું).
*ચિલિની પોન્ટીફીકલ કેથોલિક યુનિવર્સિટી, પ્યુરટો રીકોની પોલીટેક્નીક યુનિવર્સિટી, [[કોલમ્બીયા|કોલંબિયા]] બોગોટામાં લોસ એન્ડેસ યુનિવર્સિટી, કિંગસ કોલેજ, વેલ્સમાં કેમ્બ્રીજઅને બેનગોર યુનીવર્સીટીના કમ્પ્યૂટર સાયન્સના વિભાગનું નામ ટ્યુરિંગ પાછળ રાખવામાં આવ્યું હતું. 
*યુનિવર્સિટી ઓફ માન્ચેસ્ટર, ધી ઓપન યુનિવર્સિટી, ઓક્સફર્ડ બ્રુકસ યુનિવર્સિટી અને આર્હુસ યુનિવર્સિટી (ડેનમાર્ક, અર્હુસમાં) તમામના મકાનનું નામ ટ્યુરિંગના નામથી રાખવામાં આવ્યું છે. 
*સર્રેય રીસર્ચ પાર્કમાં ઍલન ટ્યુરિંગ રોડનું નામ ઍલન ટ્યુરિંગના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે. 
*હોર્નબોસ્ટેલ મોલમાં આવેલી કાર્નેગી મેલોન યુનિવર્સિટીમાં ગ્રેનાઈટનો બાંકડો છે, જેની પર એ.એમ.ટ્યુરિંગ નામ કોતરાયેલું છે.
*તાજેતરમાં ઈકોલ ઈન્ટરનેશનલ ડેસ સાયન્સ ડુ ટ્રાઈટેમેન્ટ ડે ઈન્ફોર્મેશનના બનેલાં ત્રીજા બીલ્ડીંગનું નામ &quot;ટ્યુરિંગ&quot; રાખવામાં આવ્યું છે. 

== આ પણ જુઓ ==
{{Portal box|Biography|Logic|LGBT}}
*ટ્યુરિંગ ડીગ્રી
*ટ્યુરિંગ સ્વીચ 
*વણ ગોઠવેલું મશીન 
*ઍલન ટ્યુરિંગ વર્ષ
*ગુડ-ટ્યુરિંગ પુનરાવર્તનની સંભાવનાઓ 
*ટુરિંહ મશીનના ઉદાહરણો 
*ટ્યુરિંગ પરીક્ષણ 

== નોંધ ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== સંદર્ભો ==
{{Refbegin|colwidth=30em}}
* {{ Cite book | last = Agar | first = Jon | title = The government machine: a revolutionary history of the computer | publisher = MIT Press | year = 2003 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 978-0-262-01202-7 }}
* {{ Cite book | last = Alexander | first = C. Hugh O'D. | author-link = Conel Hugh O'Donel Alexander | date = ''circa'' 1945 | title = Cryptographic History of Work on the German Naval Enigma | url = http://www.ellsbury.com/gne/gne-000.htm | publisher=The National Archives, Kew, Reference HW 25/1}}
* {{ Cite book | last = Beniger | first = James | title = The control revolution: technological and economic origins of the information society | publisher = Harvard University Press | year = 1986 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-674-16986-7 }}
* {{Citation | last = Babbage | first = Charles | author-link = Charles Babbage | origyear = 1864
 | publication-date = 2008 | editor-last = Campbell-Kelly | editor-first = Martin | editor-link = Martin Campbell-Kelly | title = Passages from the life of a philosopher | publisher = Rough Draft Printing | isbn = 978-1-60386-092-5 }}
* {{ Cite book | last = Bodanis | first = David | author-link = David Bodanis | title = Electric Universe: How Electricity Switched on the Modern World | year = 2005 |publisher = Three Rivers Press | location = New York | isbn = 0-307-33598-4 | oclc = 61684223 }}
* {{Cite book | last = Campbell-Kelly | first = Martin | authorlink = Martin Campbell-Kelly | last2 = Aspray | first2 = William | title = Computer: A History of the Information Machine | publisher = Basic Books | year = 1996 | location = New York | isbn = 0-465-02989-2 }}
* {{Cite book | last = Ceruzzi | first = Paul | authorlink = Paul Ceruzzi | title = A History of Modern Computing | publisher = MIT Press | year = 1998 | location = Cambridge, Massachusetts, and London | isbn = 0-262-53169-0}}
* {{ Cite book | last = Chandler | first = Alfred | authorlink = Alfred Chandler | title = The Visible Hand: The Managerial Revolution in American Business | publisher = Belknap Press | year = 1977 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-674-94052-0 }}
* {{ Cite journal | last = Copeland | first = B. Jack | authorlink = B. Jack Copeland | title = Colossus: Its Origins and Originators | journal = [[IEEE Annals of the History of Computing]] | volume = 26 | issue = 4 | pages = 38–45 | year = 2004 |doi = 10.1109/MAHC.2004.26 | ref = harv }}
* {{ Cite book | last = Copeland | first = B. Jack (ed.) | authorlink = B. Jack Copeland | title = The Essential Turing | year = 2004 | publisher = Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 0-19-825079-7 | oclc = 156728127 224173329 48931664 57434580 57530137 59399569 }}
* {{ Cite book | last = Copeland (ed.) | first = B. Jack | authorlink = B. Jack Copeland
| title = Alan Turing's Automatic Computing Engine | year = 2005 | publisher = Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 0-19-856593-3 | oclc = 224640979 56539230 }}
* {{ Cite book | last = Copeland | first = B. Jack | authorlink = B. Jack Copeland | title = Colossus: The secrets of Bletchley Park's code-breaking computers | year = 2006 | publisher = Oxford University Press | isbn = 978-0-19-284055-4 | ref = harv }}
* {{ Cite book | last = Edwards | first = Paul N | title = The closed world: computers and the politics of discourse in Cold War America | publisher = MIT Press | year = 1996 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-262-55028-8 }}
* {{ Cite book | last = Hodges | first = Andrew | authorlink = Hodges, Andrew | year = 1983 | title = Alan Turing: the enigma |location = London | publisher = Burnett Books | isbn = 0-04-510060-8 | ref = harv }}
* {{ Cite book | last = Hochhuth | first = Rolf  | authorlink = Rolf Hochhuth | title = Alan Turing: en berättelse | publisher = Symposion | year = 1988 | isbn = 978-91-7868-109-9 }}
* {{ Cite book | last = Leavitt | first = David | authorlink = David Leavitt | year = 2007 | title = The man who knew too much: Alan Turing and the invention of the computer | publisher = Phoenix | isbn = 978-0-7538-2200-5 | ref = harv }}
* {{ Cite book | last = Levin | first = Janna | authorlink = Janna Levin | title = A Madman Dreams Of Turing Machines | publisher = Knopf | year = 2006 | location = New York | isbn = 978-1-4000-3240-2 }}
* {{ Cite book | last = Lewin | first = Ronald | authorlink = Ronald Lewin | title = Ultra Goes to War: The Secret Story | edition = Classic Penguin | series = Classic Military History | year = 1978 | publication-date = 2001 | publisher = Hutchinson &amp; Co | location = London, England | isbn = 978-1-56649-231-7 | ref = harv }}
* {{Cite book| last = Lubar | first = Steven | year = 1993 | title = Infoculture | location = Boston, Massachusetts and New York | publisher = Houghton Mifflin | isbn = 0-395-57042-5}}
* {{ Cite document | last = Mahon | first = A.P. | title = The History of Hut Eight 1939–1945 | publisher = UK National Archives Reference HW 25/2 | year = 1945 | url = http://www.ellsbury.com/hut8/hut8-000.htm | access-date = 10 December 2009 | ref = harv }}
*{{MacTutor Biography|id=Turing|title=Alan Mathison Turing}}
*પેટઝોલ્ડ, ચાર્લેસ (2008). &quot;ધી એનોટાટેડ ટ્યુરિંગ: અ ગાઈડેડ ટુર થ્રુ ઍલન ટ્યુરિંગસ હિસ્ટોરીક પેપર ઓન કમ્યુટેબીલીટી એન્ડ ધી ટ્યુરિંગ મશીન&quot;. ઈન્ડિયાનાપોલીસ: વિલેય પબ્લીશીંગ. આઈએસબીએન 978-0-470-22905-7
*સ્મીથ, રોજર (1997). ''ફોન્ટાના હિસ્ટ્રી ઓફ ધી હ્યુમન સાયન્સીસ'' . લંડન: ફોન્ટાના.
*વૈઝેનબૌમ, જોસેફ (1976). ''કમ્પ્યૂટર પાવર એન્ડ હ્યુમન રીઝન'' . લંડન: ડબ્લ્યુ.એચ. ફ્રીમેન. આઈએસબીએન 0-7167-167-0463-3
* {{Cite book | last = Turing | first = Sara Stoney | title = Alan M Turing | publisher = W Heffer | year = 1959 }} ટ્યુરિંગની માતા, જેણે ગ્લોરિફાઈંગ હીઝ લાઈફ નામની ૧૫૭ પાનાનું જીવનચરિત્ર લખી, ઘણાં વર્ષો સુધી તેને જીવિત રાખ્યો. તે 1959માં પ્રકાશિત થઈ હતી, અને તેથી તેનું યુદ્ધનું કાર્ય આવરી ન લઈ શકાયું.  ભાગ્યેજ ૩૦૦ પ્રતો વેચાઈ હતી (સારા ટ્યુરિંગ થી લીન ન્યમેન, 1967, સેન્ટ જ્હોન કોલેજ, કેમ્બ્રીજની લાઈબ્રેરી). પ્રસ્તાવનાના ૬ પૃષ્ઠો લીન ઈરવીન દ્વારા લખવામાં આવ્યા હતા, સંભારણાંઓ અને તેના વારંવાર બોલાયેલાં વાક્યોનો સમાવેશ થયો છે. 
* {{Cite book | last = Whitemore | first = Hugh | authorlink = Hugh Whitemore | last2 = Hodges | first2 = Andrew | authorlink2 = Andrew Hodges | title = Breaking the code | publisher = S. French  | year = 1988 }} આ 1986 હ્યુગ વ્હાઈટમોર પ્લે ટ્યુરિંગના જીવન અને મૃત્યુની વાર્તા કહે છે.  મૂળ વેસ્ટ એન્ડ અને બ્રોડવેમાં ડેરેક જાકોબીએ ટ્યુરિંગનો અભિનય કર્યો હતો અને તેણે 1997માં નાટક આધારિત ટેલિવિઝન ફિલ્મમાં અભિનયનું પુનસર્જન કર્યું હતું, જે સંયુક્તપણે બીબીસી અને ડબલ્યુજીબીએચ, બોસ્ટન દ્વારા બનાવાઈ હતી.  નાટકનું પ્રકાશન અંબર લેન પ્રેસ, ઓક્સફર્ડ દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે. - એએસઆઈએન: B000B7TM0Q
*વિલિયમસ, મિશેલ આર. (1985) ''એ હિસ્ટ્રી ઓફ ક્મ્યુટીંગ ટેક્નોલોજી'' , ઈન્ગલેવુડ ક્લીફ્ફસ, ન્યુ જર્સી: પ્રેન્ટીસ-હોલ, આઈએસબીએન 0-8186-7739-2
*{{Cite book|last=Yates |first=David M. |title=Turing's Legacy: A history of computing at the National Physical Laboratory 1945–1995 |year=1997 |publisher=[[Science Museum, London|London Science Museum]] |location=London |isbn=0-901805-94-7 |oclc=123794619 40624091 }}
{{Refend}}

== બાહ્ય લિંક્સ ==
{{External links|date=August 2010}}
{{Wikiquote}}
{{Commons category|Alan Turing}}
*[http://www.turing.org.uk/ ઍલન ટ્યુરિંગ] એક [http://www.turing.org.uk/bio/part1.html ટૂંકી જીવનકથા] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} સાથે એન્ડ્રુ હોજેસ દ્વારા ચલાવવામાં આવતી સાઈટ 
*[http://www.alanturing.net/ AlanTuring.net&amp;nbsp;– જેક કોપલેન્ડ દ્વારા ][http://www.alanturing.net/ ટ્યુરિંગ એચીવ ફોર ધી હિસ્ટ્રી ઓફ કમ્પ્યુટીંગ]
*[http://www.turingarchive.org/ ધી ટ્યુરિંગ એચીવ]{{Dead link|date=ડિસેમ્બર 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&amp;nbsp;– કિંગ્સ કોલેજ, કેમ્બીજ આર્ચીવ દ્વારા કેટલાંક અપ્રકાશિત દસ્તાવેજોની સ્કેન કરેલી પ્રતો 
*{{MathGenealogy|id=8014}}
*[http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3 ઍલન ટ્યુરિંગ- ટુવર્ડઝ એ ડીઝીટલ માઈન્ડઃ ભાગ 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070803163318/http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3 |date=2007-08-03 }} સીસ્ટમ ટુલબોક્સ, 11 ડિસેમ્બર 2001
*[http://plato.stanford.edu/entries/turing/ ઍલન ટ્યુરિંગ] ફિલોસોફીનું સ્ટેનફઓર્ટ એનસાઈક્રોપીડિયા. 3 જૂન ૨૦૦૨.
*[http://www.time.com/time/time100/scientist/profile/turing.html ઍલન ટ્યુરિંગ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080822093918/http://www.time.com/time/time100/scientist/profile/turing.html |date=2008-08-22 }} ''સમય'' 100
* [http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} Alan Turing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} RKBExplorer
* [http://www.rutherfordjournal.org/article010111.html ''ધી માઈન્ડ એન્ડ ધી કમ્પ્યુટીંગ મશીન'' ] ''ધી રુથફોર્ડ જર્નલ'' - એક 1949 ઍલન ટ્યુરિંગ અને અન્યો પર ચર્ચા
* [http://www.turingcentenary.eu/ ઍલન ટ્યુરિંગ વર્ષ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }}
* [http://cs.swan.ac.uk/cie12/ CiE 2012: ટ્યુરિંગ સેન્ટીનરિ કોન્ફેરન્સ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }}
* [http://www.visualturing.org/ વિઝ્યુઅલ ટ્યુરિંગ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }}{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.wolframalpha.com/examples/TuringMachines.html ટ્યુરિંગ મશીન કેલક્યુલેટરસ] વોલ્ફ્રામઆલ્ફા

=== પેપર્સ ===
* [http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper ટ્યુરિંગના પેપરો, અહેવાલો અને વ્યાખ્યાનો ઉપરાંત અનુવાદિત આવૃત્તિઓ અને સંગ્રહોની વિસ્તૃત યાદી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} BibNetWiki
* [http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=116 ડોનાલ્ડ ડબલ્યુ. ડેવિસ સાથે મૌખિક ઇતિહાસ મુલાકાત], ચાર્લેસ બાબ્બેજ ઈન્સ્ટીટ્યુટ, યુનિવર્સિટી ઓફ મિન્નેસોટા; યુ.કે. ખાતે ક્મપ્યુટર પ્રોજેક્ટોને વર્ણવતાં ડેવિઝ નેશનલ ફિઝિક્સ લેબોરેટરી, 1947થી ટ્યુરિંગના ડિઝાઈનીંગ કામની સાથે બે એસીઈ કમ્પ્યૂટરોના વિકાસ સુધી 
* [http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=81 નિકોલસ સી. મેટ્રોપોલીસ સાથે મૌખિક ઇતિહાસ મુલાકાત], ચાર્લેસ બાબ્બેજ ઈન્સ્ટીટ્યુટ, યુનિવર્સિટી ઓફ મીન્નેસોટી. લોસ ઍલામોસ નેશનલ લેબોરેટરી ખાતે, કમ્પ્યૂટર સેવાઓ માટેના પ્રથમ નિયામક મેટ્રોપોલીસ હતાં- ઍલન ટ્યુરિંગ અને જ્હોન વોન ન્યુમનવચ્ચેના સંબંધો સહિતના મુદ્દાઓનો સમાવેશ

[[શ્રેણી:વિસંગત પ્રશિસ્ત સ્વરૂપની સાથે લેખો]]
[[શ્રેણી:ઍલન ટ્યુરિંગ]]
[[શ્રેણી:કમ્પ્યૂટર ડિઝાઈનરો]]
[[શ્રેણી:કમ્પ્યૂટરનો પાયો નાખનારા]]
[[શ્રેણી:અંગ્રેજ નાસ્તિકતાવાદીઓ]]
[[શ્રેણી:અંગ્રેજ કમ્પ્યૂટર વિજ્ઞાનિઓ]]
[[શ્રેણી:અંગ્રેજ સંશોધકો]]
[[શ્રેણી:અંગ્રેજ તર્કશાસ્ત્રી]]
[[શ્રેણી:અંગ્રેજ ગણિતશાસ્ત્રીઓ]]
[[શ્રેણી:અંગ્રેજ ફિલસૂફીઓ]]
[[શ્રેણી:દૂરના અંતર સુધી દોડનારાઓ]]
[[શ્રેણી:ગણિતશાસ્ત્રી]]
[[શ્રેણી:૧૯૧૨માં જન્મ]]
[[શ્રેણી:૧૯૫૪માં મૃત્યુ]]</text>
      <sha1>eeek2ufy6gaczyq6b7jjuf9l5mev71p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ભારતીય રાજ્યોના પ્રતિકો</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42929</id>
    <revision>
      <id>903574</id>
      <parentid>902654</parentid>
      <timestamp>2026-08-12T19:31:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>264</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Government_Banner_of_Nagaland.svg|Government_Banner_of_Nagaland.svg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Infrogmation|Infrogmation]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Government Banner of Nagaland.svg|]].</comment>
      <origin>903574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4309" sha1="ic7a8zefzzin11j4w3natbqgcjglu10" xml:space="preserve">[[ભારત]]ના ૨૮ રાજ્યો અને ૭ કેન્દ્ર શાસિતપ્રદેશો પોતાના પ્રતિકો ધરાવે છે.

== રાજ્યો ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!રાજ્ય
!પ્રતિક 
|-
|આંધ્ર પ્રદેશ
| 
|-
|અરૂણાચલ પ્રદેશ
| 
|-
|આસામ
|[[File:Seal of Assam.svg|100px]]
|-
|બિહાર
|[[File:Seal of Bihar.svg|100px]]
|-
|[[છત્તીસગઢ]]
|[[File:Coat of arms of Chhattisgarh.svg|100px]]
|-
|ગોઆ
|[[File:Flag of Goa, India.svg|100px]]
|-
|ગુજરાત
|[[File:Government Of Gujarat Seal In All Languages.svg|100px]]
|-
|હરિયાણા
|[[File:Emblem of Haryana.svg|100px]]
|-
|હિમાચલ પ્રદેશ
|
|-
|ઝારખંડ
|[[File:Jharkhand Rajakiya Chihna.svg|100px]]
|-
|કર્ણાટક
|[[File:Seal of Karnataka.svg|100px]]
|-
|કેરળ
|[[File:Government of Kerala Logo.svg|100px]]
|-
|મધ્ય પ્રદેશ
|[[File:Emblem of Madhya Pradesh.svg|100px]]
|-
|મહારાષ્ટ્ર
|[[File:Seal of Maharashtra.svg|100px]]
|-
|મણિપુર
|[[File:Kanglasa.svg|100px]]
|-
|મેઘાલય
|
|-
|મિઝોરમ
|[[File:Seal of Mizoram.svg|100px]]
|-
|નાગાલેંડ
| 
|-
|ઓડિશા
|
|-
|પંજાબ
|[[File:Seal of the Government Of Punjab (Black On White).svg|100px]]
|-
|રાજસ્થાન
|[[File:Emblem Rajasthan.png|alt=Emblem of Rajasthan|100px]]
|-
|સિક્કિમ
|[[File:Seal of Sikkim.svg|100px]]
|-
|તમિળ નાડુ
|[[File:Seal of Tamil Nadu.svg|100px]]
|-
|તેલંગાણા
| 
|-
|ત્રિપુરા
|[[File:Seal of Tripura.svg|100px]]
|-
|ઉત્તર પ્રદેશ
|[[File:Seal of Uttar Pradesh.svg|100px]]
|-
|ઉત્તરાખંડ
|[[File:Seal of Uttarakhand.svg|100px]]
|-
|પશ્ચિમ બંગાળ
| 
|}

== કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશો ==

મોટા ભાગના કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશો હજુ ભારતના પ્રતીકો ફેરફાર કરીને ઉપયોગ કરે છે.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશ
!નોંધ
!પ્રતિક
|-
|આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓ
|ભારતનું રાષ્ટ્રચિહ્ન વાપરે છે.
|[[ચિત્ર:Banner_of_Andaman_and_Nicobar_Islands.png|100x100px]]
|-
|ચંદીગઢ
|
|[[ચિત્ર:Flag_of_Chandigarh.svg|100x100px]]
|-
|દાદરા અને નગર હવેલી અને દમણ અને દીવ
|ભારતનું રાષ્ટ્રચિહ્ન વાપરે છે.
|[[ચિત્ર:Seal_of_Dadra_and_Nagar_Haveli_and_Daman_and_Diu.svg|100x100px]]
|-
|દિલ્હી
|ભારતનું રાષ્ટ્રચિહ્ન વાપરે છે.
|[[ચિત્ર:Seal_of_the_National_Capital_Territory_of_Delhi.svg|128x128px]]
|-
|જમ્મુ અને કાશ્મીર
|ભારતનું રાષ્ટ્રચિહ્ન વાપરે છે.
|[[ચિત્ર:Government_of_Jammu_and_Kashmir.svg|100x100px]]
|-
|લડાખ
|ભારતનું રાષ્ટ્રચિહ્ન વાપરે છે.
|[[ચિત્ર:Seal_of_Ladakh.png|100x100px]]
|-
|લક્ષદ્વીપ
|
|[[ચિત્ર:Flag_of_Lakshadweep.png|100x100px]]
|-
|પુડુચેરી
|
|[[ચિત્ર:Emblem_of_the_Government_of_Puducherry.png|100x100px]]
|}

== આ પણ જુઓ ==

* [[ભારતના રાજ્ય પક્ષીઓની યાદી]]
* [[ભારતના રાજ્ય વૃક્ષોની યાદી‎]]
* [[ભારતના રાજ્ય પ્રાણીઓની યાદી]]
* [[ભારતમાં સત્તાવાર દરજ્જો ધરાવતી ભાષાઓ]]

== બાહ્ય કડીઓ ==

* [http://www.hubert-herald.nl/INHOUD.htm ઈન્ડિયા એટ નેશનલ આર્મસ એન્ડ એમ્બલેમ્સ]

[[શ્રેણી: ભારતના રાષ્ટ્રીય ચિન્હો]]</text>
      <sha1>ic7a8zefzzin11j4w3natbqgcjglu10</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ઢાંચો:Country data Afghanistan</title>
    <ns>10</ns>
    <id>45023</id>
    <revision>
      <id>903555</id>
      <parentid>896008</parentid>
      <timestamp>2026-08-12T13:54:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>264</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Flag_of_Afghanistan_(1919–1921).svg with [[File:Flag_of_Afghanistan_(1909–1926).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · This flag of Afghanistan w</comment>
      <origin>903555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1479" sha1="dyzgbmahd603vnzytalujlqhuy342oh" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|country showdata&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = અફઘાનિસ્તાન
| flag alias = Flag of Afghanistan.svg
| flag alias-1880 = Flag of Afghanistan (1880–1901).svg
| flag alias-1901 = Flag of Afghanistan (1901–1919).svg
| flag alias-1919 = Flag of Afghanistan (1909–1926).svg
| flag alias-1921 = Flag of Afghanistan (1921-1928).svg
| flag alias-1927 = Flag of Afghanistan (1926–1928).svg
| flag alias-1928 = Flag of Afghanistan (1928–1929).svg
| flag alias-1929 = Flag of Afghanistan (1929).svg
| flag alias-1929a = Flag of Afghanistan (1929–1931).svg
| flag alias-1931 = Flag of Afghanistan (1931–1973).svg
| flag alias-1974 = Flag of Afghanistan (1974–1978).svg
| flag alias-1978 = Flag of Afghanistan (1978).svg
| flag alias-1978a = Flag of Afghanistan (1978-1980).svg
| flag alias-1980 = Flag of Afghanistan (1980).svg
| flag alias-1987 = Flag of Afghanistan (1987–1992).svg
| flag alias-1992 = Flag of Afghanistan (1992-1996; 2001).svg
| flag alias-Taliban = Flag of Taliban.svg
| flag alias-2001 = Flag of Afghanistan (2002–2004, variant with golden arms).svg
| flag alias-2002 = Flag of Afghanistan (2002-2004).svg
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
| var1 = 1901
| var2 = 1919
| var3 = 1931
| var4 = 1980
| var5 = 1987
| var6 = 1992
| var7 = Taliban
| var8 = 2001
| var9 = 2002
| redir1 = AFG
| redir2 =અફઘાનિસ્તાન
&lt;/noinclude&gt;
}}</text>
      <sha1>dyzgbmahd603vnzytalujlqhuy342oh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>રોહીશાળા (તા. બોટાદ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55160</id>
    <revision>
      <id>903568</id>
      <parentid>813348</parentid>
      <timestamp>2026-08-12T18:51:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chauhan Vijaybhai devahibhai</username>
        <id>88542</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */ એક મંદિર એડ કરેલું છે જે હાલ ના છે</comment>
      <origin>903568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2363" sha1="lin2uacklxxhb1iv1k4915hmu3b3sjk" xml:space="preserve">{{Infobox Indian jurisdiction
|native_name = {{PAGENAME}}
|type = ગામ
|latd = 22.022079  |longd = 71.842325
|state_name = ગુજરાત
|district = બોટાદ
|leader_title =
|leader_name =
|altitude =
|population_as_of =
|population_total =
|area_magnitude=
|area_total =  
|area_telephone = 
|postal_code =
|vehicle_code_range = GJ-33
|sex_ratio =
|unlocode =
|website =
|footnotes =
|સ્થિતિ=યોગ્ય
}}
'''{{PAGENAME}}''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત]] રાજ્યના [[સૌરાષ્ટ્ર]] વિસ્તારના [[બોટાદ જિલ્લો|બોટાદ જિલ્લા]]માં આવેલા [[બોટાદ તાલુકો|બોટાદ તાલુકા]]માં આવેલું એક  ગામ છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://botad.nic.in/village-panchayats/|title=Villages &amp; Panchayats, District Botad, Government of Gujarat, India|language=en|access-date=2021-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127100249/https://botad.nic.in/village-panchayats/|archive-date=2021-01-27}}&lt;/ref&gt; આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[મગફળી]], [[તલ]], [[બાજરી]], [[કપાસ]], [[દિવેલી|દિવેલા]], [[રજકો]] તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. આ ગામમાં ખોડીયાર માતાજીનું પ્રાચીન મંદિર આવેલું છે. લોકવાયકા મુજબ ખોડીયાર માતાજીની જન્મભૂમિ તરીકે ઓળખાય છે.

{{બોટાદ તાલુકાના ગામો}}

==સંદર્ભો==
{{reflist}}

{{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}}</text>
      <sha1>lin2uacklxxhb1iv1k4915hmu3b3sjk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903589</id>
      <parentid>903568</parentid>
      <timestamp>2026-08-13T07:28:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Snehrashmi</username>
        <id>41463</id>
      </contributor>
      <comment>[[Special:Contributions/Chauhan Vijaybhai devahibhai|Chauhan Vijaybhai devahibhai]] ([[User talk:Chauhan Vijaybhai devahibhai|talk]])એ કરેલો ફેરફાર [[Special:Diff/903568|903568]] પાછો વાળ્યો</comment>
      <origin>903589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2075" sha1="qlk0gv883dtm2qfpcewb6p9u7bukh5e" xml:space="preserve">{{Infobox Indian jurisdiction
|native_name = {{PAGENAME}}
|type = ગામ
|latd = 22.022079  |longd = 71.842325
|state_name = ગુજરાત
|district = બોટાદ
|leader_title =
|leader_name =
|altitude =
|population_as_of =
|population_total =
|area_magnitude=
|area_total =  
|area_telephone = 
|postal_code =
|vehicle_code_range = GJ-33
|sex_ratio =
|unlocode =
|website =
|footnotes =
|સ્થિતિ=યોગ્ય
}}
'''{{PAGENAME}}''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત]] રાજ્યના [[સૌરાષ્ટ્ર]] વિસ્તારના [[બોટાદ જિલ્લો|બોટાદ જિલ્લા]]માં આવેલા [[બોટાદ તાલુકો|બોટાદ તાલુકા]]માં આવેલું એક  ગામ છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://botad.nic.in/village-panchayats/|title=Villages &amp; Panchayats, District Botad, Government of Gujarat, India|language=en|access-date=2021-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127100249/https://botad.nic.in/village-panchayats/|archive-date=2021-01-27}}&lt;/ref&gt; આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[મગફળી]], [[તલ]], [[બાજરી]], [[કપાસ]], [[દિવેલી|દિવેલા]], [[રજકો]] તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

{{બોટાદ તાલુકાના ગામો}}

==સંદર્ભો==
{{reflist}}

{{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}}</text>
      <sha1>qlk0gv883dtm2qfpcewb6p9u7bukh5e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>જોન્ગમ્યો</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70007</id>
    <revision>
      <id>903587</id>
      <parentid>838378</parentid>
      <timestamp>2026-08-13T07:01:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 6 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13233" sha1="gd63d6t0nrtbi9il818swubueybno2w" xml:space="preserve">
{{માહિતીચોકઠું વિશ્વ ધરોહર સ્થળ}}
'''જોન્ગમ્યો''' એ એક કોન્ફ્યુશિયન સમાધિ છે. આ સમાધિ કોરિયન જોસિયોન વંશ (૧૩૯૨–૧૮૯૭)ના રાજાઓ અને રાણીઓને સમર્પિત છે. યુનેસ્કો અનુસાર આ સમધિ જાળવાયેલી સૌથી જૂની કોન્ફ્યુશિયન શાહી સમધિ છે. અહીં ૧૪મી સદીમાં આરંભાયેલી પરંપરાઓ હજી પણ ચાલુ છે. આવી અન્ય સમાધિઓ કોરિયાના ત્રિરાજ કાળમાં પણ અસ્તિત્વ ધરાવતી હતી પણ તેનું સંવર્ધન થયું નથી. ૧૯૯૫માં જોન્ગમ્યો સમાધિને યુનેસ્કો વિશ્વ ધરોહર સ્થળોની યાદીમાં ઉમેરવામાં આવી. 

જોન્ગમ્યો દક્ષિણે આવેલા ચેન્ગડકગુન્ગ અને ચેન્ગ્યોગગુન્ગની (તે નામના બે મહેલો) નજીકમાં આવેલું છે. જોસિયોન સમયમાં આ બંને જોડાયેલા હતા. પણ ત્યાર બાદ જાપાની વસાહતવાદીઓએ તે બેની વચમાં રસ્તો બાંધી તેમને જુદા કર્યા હતા. સમાધિને પાછા જુના સ્વરૂપે આણવાના પ્રયત્નો ચાલુ છે. 

આ સમાધિની મુખ્ય ઈમારતનું બાંધકામ ઑક્ટોબર ૧૩૯૪માં કરવામાં આવ્યું હતું જ્યારે જોસિયોન રાજા તીજોએ તેની રાજધાની સીયોલમાં ખસેડી. ઈ. સ. ૧૫૯૨–૯૮ દરમ્યાન જાપાને કરેલા કોરિયા પરના આક્રમણમાં તેનો નાશ થયો. ૧૬૦૮માં તેને ફરી બાંધવામાં આવ્યું

==ઇતિહાસ==
૧૩૯૪માં જ્યારે તીજો રાજાના આદેશ પર આ ઈમારત બાંધવામાં આવી ત્યારે તે એશિયાની સૌથી લાંબી ઈમારત હતી. તેના મુખ્ય ખંડ જોન્ગયોનમાં સાત ઓરડા હતા. દરેક ઓરડો એક રાજા અને તેની રાણીમાટે આરક્ષિત હતો. ત્યાર બાદ રાજા સેનોન્ગ(ઈ.સ. ૧૪૧૮-૫૦)ના  આદેશ અનુસાર તેનું વિસ્તરણ કરવામાં આવ્યું અને યોન્ગયોન્ગજીયોન (શાહી એશો-આરામ ધરાવતો ખંડ)નામનો ઓરડો બાંધવામાં આવ્યો. ઈમારત વિસ્તરણની આ પરંપરા આગળ ચાલુ રહી અને આ સમાધિ પશ્ચિમથી પૂર્વ તરફ વધતી ગઈ. નવા નવા રાજાની યાદગિરી રૂપે નવા ખંડો ઉમેરાતા કુલ ૧૯ ખંડ બન્યા. ઈ.સ. ૧૫૯૨-૯૮ દરમ્યાન થયેલા જાપાની આક્રમણ સમયે ચાલેલા સાત-વર્ષી યુદ્ધમાં આ સમાધિને બાળી નાખવામાં આવી હતી. તેનું પુનઃબાંધકામ ૧૬૦૧માં થયું અને તે આજ સુધી ટક્યું છે.  જુના રાજાઓના સ્મરણ-તખ્તાઓને સામાન્ય માણસના ઘરમાં સંતાડીને આક્રમણ સમયે બચાવી લેવામાં આવ્યા હતા.&lt;ref&gt;[http://www.orientalarchitecture.com/seoul/jongmyoindex.htm]&lt;/ref&gt; રાજાના મરણ પછી ત્રણ વર્ષે તેના સ્મરણ - તખ્તાને સમાધિસ્ત કરવામાં આવતા. અત્યારે અહીં ૧૯ રાજાઓના અને ૩૦ રાણીઓના સ્મરણ તખ્તાઓ છે. દરેક ઓરડાઓ એક્દમ સાદગીથી બાંધવામાં આવ્યા છે. માત્ર બે જ રાજાઓના તખ્તાઓને અહીં સમાધિસ્ત કરવામાં નથી આવ્યા.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.lifeinkorea.com/Travel2/77 |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2015-11-16 |archive-date=2006-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060517100716/http://www.lifeinkorea.com/Travel2/77 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; આ સ્મરણ તખ્તા સિવાય રાજાઓની ઉપલબ્ધિઓની તક્તિ પણ મુકવામાં આવી છે. 

અત્યારે જીયોન્ગજીયોન (કોરિયા રાષ્ટ્રીય ખાજાનો ક્રમાંક ૨૨૭) એ સુધી લાંબી પારંપારિક કોરિયન વાસ્તુ ધરાવતી ઈમારત છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.lifeinkorea.com/Travel2/77 |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2015-11-16 |archive-date=2006-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060517100716/http://www.lifeinkorea.com/Travel2/77 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==વર્ણન==
ગ્યોન્બોકગુન્ગ મહેલમાં રાજાના સિંહાસનથી જોતા જોન્ગમ્યો સમાધિ રાજાની ડાબે દેખાય છે અને અન્ય એક મહત્ત્વપૂર્ણ કોન્ફ્યુશિયસ સમાધિ સાજિક સમાધિ રાજાની જમણે દેખાતી. આ વ્યવસ્થા ચીની પરંપરાનું અનુકરણ હતી. તેના મુખ્ય ખંડો ટેકરીઓથી ઘેરાયેલા છે. મુખ્ય ખંડની આગળ આંગણું છે જેને વોલ્ડેલ કહે છે. તે ૧૫૦ મીટર લાંબુ અને ૧૦૦ મીટર પહોળું છે. 

દક્ષિણતરફનું દ્વાર આત્માઓની આવક જાવક માટે અનામત રખાય છે. પૂર્વ તરફનું દ્વાર રાજાઓ માટે હોય છે. પશ્ચિમ તરફના દ્વારમાંથી શાહી ક્રીયાકાંડ કરનારા આદિ પ્રવેશ કરે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://media.graniteschools.org/Curriculum/korea/confucian.htm |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2015-11-16 |archive-date=2005-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051224080341/http://media.graniteschools.org/Curriculum/korea/confucian.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

જોન્ગમ્યો સમાધિ ૧૫ મુખ્ય ભાગોમાં વહેંચાએલી છે.

==ક્રિયાકાંડ અને કાર્યક્રમો==
===જોન્ગમ્યો જેર્યીક===
[[File:Korean Royal Ancestral Ritual Music-Jongmyo Jeryeak-01.jpg|thumb|મે, ૨૦૦૭ માં થયેલું જોન્ગમ્યો જેર્યીકનો કાર્યક્રમ.]]
જોન્ગમ્યો જેર્યેની વિધિના એક ભાગ તરીકે અહીં &quot;જોન્ગમ્યો જેર્યીક&quot; નામનો પ્રાચીન શાહી વાદ્ય અને નૃત્યનો કાર્યક્રમ યોજવામાં આવે છે. સંગીતકારો, નૃત્યકારો અને બુદ્ધિજીવીઓ અહીં કોન્ફ્યુશિયન વિધિ પ્રમાણે વર્ષમાં પાંચ વખત જોન્ગમ્યો દાઈજે (શાહી સમાધિ વિધિ)નામની વિધિ કરે છે. [http://www.lifeinkorea.com/Travel2/77] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060517100716/http://www.lifeinkorea.com/Travel2/77 |date=2006-05-17 }}. હાલના સમયમાં આ વિધિઓનું પુનર્નવીનીકરણ કરાયું છે. જોન્ગમ્યો દાઈજે ને મહત્વ પૂર્ણ અમૂર્ત સાંસ્કૃતિક ધરોહર (ક્રમાંક ૫૬ - કોરિયા સરકારની યાદિ પ્રમાણે)તરીકે ગણવામાં આવી છે. અને દર વર્ષે મે મહિનામાં તેનુ આયોજન થાય છે.  [http://www.lifeinkorea.com/Travel2/77] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060517100716/http://www.lifeinkorea.com/Travel2/77 |date=2006-05-17 }}.  આ ઉત્સવમાં પારંપારીક દરબારી સંગીતને શાહી દરબારી સંગીત વૃંદ ( કોરિયા સરકારની મહત્વ પૂર્ણ અમૂર્ત સાંસ્કૃતિક ધરોહર કમાંક ૧) દ્વારા વગાડવામાં આવે છે.[http://www.lifeinkorea.com/Travel2/77] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060517100716/http://www.lifeinkorea.com/Travel2/77 |date=2006-05-17 }}. આ સંગીતનું મૂળ ચીનમાં છે. ગોર્યો (ઈ.સ. ૯૧૮-૧૩૯૨)ના સમય દરમ્યાન તેને ચીનથી કોરિયામાં લવાઈ હતી. [http://www.lifeinkorea.com/cgi-bin/pictures.cfm?FileName=perform8].  રાજા સેનોન્ગએ ઈ.સ. ૧૪૪૭ અને ઈ.સ. ૧૪૬૨માં હ્યાન્ગાક ના આધારે  નવા સંગીતની રચના કરી. [http://www.lifeinkorea.com/cgi-bin/pictures.cfm?FileName=perform8].

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

==પુસ્તક સંદર્ભ==
*{{cite book | last = Hoon | first = Shin Young | title = The Royal Palaces of Korea: Six Centuries of Dynastic Grandeur | location = Singapore | publisher = Stallion Press | year = 2008 | type = Hardback | id = ISBN 978-981-08-0806-8}}

==બાહ્ય કડીઓ==
* [http://www.jongmyo.net/english_index.asp આધિકારીક વેબસાઇટ (વેબ સાઇટ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012184603/http://www.jongmyo.net/english_index.asp |date=2007-10-12 }}
* [http://whc.unesco.org/en/list/738 યુનેસ્કો જોન્ગમ્યો સમાધિ]
* [http://www.unesco.org/bpi/intangible_heritage/korea.htm યુનેસ્કો મૌખિક અને અમૂર્ત ધરોહર -  જોન્ગમ્યો દાઈજી સમારંભ]
* [http://www.visitseoul.net/en/article/article.do?_method=view&amp;art_id=36643&amp;lang=en&amp;m=0003001006008&amp;p=06 જોન્ગમ્યો જેર્યીક : સીયોલ શહેરની આધિકારીક વેબસાઈટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721181654/http://www.visitseoul.net/en/article/article.do?_method=view&amp;art_id=36643&amp;lang=en&amp;m=0003001006008&amp;p=06 |date=2011-07-21 }}
* [http://english.visitkorea.or.kr/enu/CU/CU_EN_8_5_5_1.jsp  જોન્ગમ્યો જેર્યીક : કોરિયા પ્રવાસનની આધિકારીક વેબસાઈટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170205101250/http://english.visitkorea.or.kr/enu/CU/CU_EN_8_5_5_1.jsp |date=2017-02-05 }} 
* [http://www.lifeinkorea.com/Travel2/77 કોરિયન જીવન: જોન્ગમ્યો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060517100716/http://www.lifeinkorea.com/Travel2/77 |date=2006-05-17 }}
* [http://www.orientalarchitecture.com/koreasouth/seoul/jongmyo.php એશિયન ઐતિહાસિક વાસ્તુકલા : જોન્ગમ્યો]
* [http://www.theseoulguide.com/sights/shrines/jongmyo-shrine/ સિયોલ ભોમિયો : જોન્ગમ્યો સમાધિ]

[[શ્રેણી: વિશ્વ ધરોહર સ્થળ]]
[[શ્રેણી: કોરિયા]]</text>
      <sha1>gd63d6t0nrtbi9il818swubueybno2w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>બસન્તી દેવી</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127932</id>
    <revision>
      <id>903602</id>
      <parentid>816652</parentid>
      <timestamp>2026-08-13T11:37:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7752" sha1="9f9me21vrc6hkkvbtx9cqcjr7qdb60f" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = બસંતી દેવી
| image              = Basanti Devi environmentalist (cropped).jpg
| image_size         = 
| caption            = ૨૦૧૬માં પુરસ્કાર સાથે
| other_names        = 
| birth_name         = 
| birth_date         = ૧૯૬૦&lt;ref name=how/&gt;
| birth_place        = ઉત્તરાખંડ&lt;ref name=how/&gt;
| death_date         = 
| death_place        = 
| death_cause        = 
| nationality        = [[ભારત]]
| education          = લક્ષ્મી આશ્રમ
| occupation         = પર્યાવરણવાદી
| employer           = 
| known_for          = વૃક્ષ બચાવના ક્ષેત્ર કાર્ય કરનારા અગ્રણી મહિલા
| spouse             = 
| children           = 
| parents            = 
| relatives          = 
| website            = 
| signature          = 
| footnotes          = 
}}
'''બસંતી દેવી''' એક [[ભારત|ભારતીય]] પર્યાવરણવાદી છે. તેઓ [[ઉત્તરાખંડ]]માં વૃક્ષોની જાળવણી ક્ષેત્રે કાર્ય કરે છે. તેમને ૨૦૧૬માં ભારતમાં મહિલાઓ માટેનો સર્વોચ્ચ પુરસ્કાર નારી શક્તિ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.

== જીવન ==
તેમણે પોતાની કિશોરાવસ્થા કૌસાની &lt;ref name=&quot;how&quot;&gt;{{Cite web|title=Basanti and the Kosi: How one woman revitalized a watershed in Uttarakhand|url=https://www.indiawaterportal.org/articles/basanti-and-kosi-how-one-woman-revitalized-watershed-uttarakhand|access-date=2020-07-07|website=www.indiawaterportal.org}}&lt;/ref&gt; નજીક લક્ષ્મી આશ્રમમાં વિતાવી હતી જે [[સરલાબહેન]] દ્વારા સ્થાપિત યુવતીઓ માટેનો એક ગાંધી આશ્રમ છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=About the Ashram – Friends of Lakshmi Ashram|url=http://lakshmiashram.dk/en/om-ashrammen/|access-date=2020-07-07|language=en-UK}}&lt;/ref&gt; બાર વર્ષની ઉંમરે લગ્ન કર્યા પછી તેઓ ખૂબ જ નાની ઉંમરે વિધવા બન્યા હોવાથી તેઓ ૧૯૮૦માં લક્ષ્મી આશ્રમ પહોંચ્યા.&lt;ref name=&quot;how&quot; /&gt; તેઓ લગ્ન પહેલા શાળાએ ગયા હતા પરંતુ તેઓ માત્ર વાંચી જ શકતા હતા. આશ્રમમાં  તેઓ અભ્યાસ ચાલુ રાખી ૧૨મા ધોરણ સુધી પહોંચ્યા. ત્યાર બાદ તેમને ભણાવવામાં રસ પડ્યો. તેમાં વેતન નબળું હતું પણ તેમના પિતાએ તેની પરવાનગી આપી.&lt;ref name=&quot;how&quot; /&gt;

તેઓ પર્યાવરણવાદી બન્યા. તેઓ [[ઉત્તરાખંડ]]માં વૃક્ષોની જાળવણી ક્ષેત્રે કાર્ય કરે છે.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|date=2016-03-09|title=President Pranab Mukherjee presented 2015 Nari Shakti awards|url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/president-pranab-mukherjee-presented-2015-nari-shakti-awards-1457494302-1|access-date=2020-07-07|website=Jagranjosh.com|archive-date=2018-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20180219152551/https://www.jagranjosh.com/current-affairs/president-pranab-mukherjee-presented-2015-nari-shakti-awards-1457494302-1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[કોસી નદી]] ઉત્તરાખંડમાં એક મહત્વપૂર્ણ પ્રાકૃતિક સંપદા છે.&lt;ref name=&quot;how&quot;/&gt; આ નદી બિહારમાં મોટા પૂર માટે જવાબદાર છે જે હજારો હેક્ટર જમીન અને લાખો લોકોને અસર કરે છે.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2008-08-25|title=Flood devastation in Bihar state|language=en-GB|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7580587.stm|access-date=2020-07-07}}&lt;/ref&gt; તેમણે એક લેખ વાંચ્યો હતો જેમાં અંદાજ લગાવવામાં આવ્યો હતો કે જો વૃક્ષોનું ઉચ્છેદન વર્તમાન દરે ચાલુ રહેશે તો એક દાયકામાં નદીનું અસ્તિત્વ બંધ થઈ જશે. તેઓ સ્થાનિક મહિલાઓ સાથે વાત કરવા ગયા અને તેમને સમજાવ્યું કે આ તેમનું જંગલ અને તેમની જમીન છે અને તેઓ તેમને પુછતા જ્યારે નદી સુકાઈ જશે ત્યારે તેઓ શું કરશે. આ વાત તેઓ લોકોને સમજાવવા લાગ્યા.&lt;ref name=&quot;how&quot; /&gt; તેમણે લોકો સાથે વાટાઘાટો શરૂ કરી. ગ્રામજનો અને લાકડાની કંપનીઓ નવા વૃક્ષો કાપવાનું બંધ કરશે તેવી સંમતિ હતી. ગામલોકો સંમત થયા કે તેઓ ફક્ત જૂના લાકડા જ બાળશે.&lt;ref name=&quot;how&quot;/&gt; દેવીએ સમુદાય જૂથોને સંગઠિત કર્યા &lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; અને ગ્રામજનોને સમજાયું કે તેમણે તેમની સંપત્તિનું સંરક્ષણ કરવાની જરૂર છે અને તેઓ જંગલની આગ સામે લડવા સ્વયંસેવક બનશે. તેમના કાર્યની અસરો ધીમી રહી છે, પરંતુ તેમણે નોંધ્યું છે કે ઉનાળામાં જે ઝરણા સુકાતા હતા તે હવે આખું વર્ષ ચાલે છે. તદુપરાંત, જંગલી ઓક, ર્‌હોડોડેન્ડ્રોન અને મરીકા એસ્ક્યુલેન્ટા જેવા વધુ પહોળા પાંદડાવાળા વૃક્ષો સાથે જંગલો વધુ વનસ્પતિ વિવિધતા દર્શાવે છે.&lt;ref name=&quot;how&quot; /&gt;

માર્ચ ૨૦૧૬માં તેમને નવી દિલ્હીમાં ભારતમાં મહિલાઓ માટેના સર્વોચ્ચ પુરસ્કાર નારી શક્તિ પુરસ્કારથી નવાજવામાં આવ્યા હતા.&lt;ref&gt;{{Cite web|first=Himanshi|last=Dhawan|title=Nari Shakti awards for women achievers {{!}} Delhi News - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Nari-Shakti-awards-for-women-achievers/articleshow/51316364.cms|access-date=2020-07-06|website=The Times of India|language=en}}&lt;/ref&gt;

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

[[શ્રેણી:જીવિત લોકો]]
[[શ્રેણી:નારી શક્તિ પુરસ્કાર વિજેતા]]
[[શ્રેણી:૧૯૬૦માં જન્મ]]</text>
      <sha1>9f9me21vrc6hkkvbtx9cqcjr7qdb60f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>પુષ્કર ચંદરવાકર</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127949</id>
    <revision>
      <id>903595</id>
      <parentid>798361</parentid>
      <timestamp>2026-08-13T10:15:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>903595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11491" sha1="p483rp7x6wu6e5i12iul5e0mwt0whs2" xml:space="preserve">{{Infobox Writer 
| name         = પુષ્કર ચંદરવાકર
| image        =
| caption      =
| birth_name   = પુષ્કર પ્રભાશંકર ચંદરવાકર
| birth_date   = {{Birth date|1921|02|16}}
| birth_place  = [[ચંદરવા (તા. ધંધુકા)|ચંદરવા]], ગુજરાત
| death_date   = {{Death date and age|1995|08|16|1921|02|16}}
| death_place  = [[અમદાવાદ]], ગુજરાત
| occupation   = 
| nationality  = ભારતીય
| pseudonym    = ર. ર. ર. , પુષ્પજન્ય , સુધીર ઘોષ 
| period       =
| genre        =
| subject      =
| movement     =
| notableworks = 
| awards       = [[કુમાર સુવર્ણ ચંદ્રક]]
| influences   =
| influenced   = 
| signature    =
}}
'''પુષ્કર પ્રભાશંકર ચંદરવાકર''' (જ. ૧૬ ફેબ્રુઆરી ૧૯૨૧, ચંદરવા, જિ. અમદાવાદ; અ. ૧૬ ઑગસ્ટ ૧૯૯૫, અમદાવાદ) એ એક ગુજરાતી નવલકથાકાર, વાર્તાકાર, એકાંકીકાર, લોકસાહિત્યના સંશોધક, સંપાદક છે. [[ઝવેરચંદ મેઘાણી]] પછી લોકસાહિત્ય અને લોકસંસ્કૃતિ ક્ષેત્રે ચંદરવાકરનું પ્રદાન ઉલ્લેખનીય માનવામાં આવે છે. તેઓ ર. ર. ર., પુષ્પજન્ય, સુધીર ઘોષ તખલ્લુસો હેઠળ પોતાનું સાહિત્ય લખતા. તેમને ૧૯૪૫માં સાહિત્ય ક્ષેત્રે તેમના કાર્ય બદ્દલ [[કુમાર સુવર્ણ ચંદ્રક]] એનાયત થયો હતો. 

==જીવન==
તેમનો જન્મ અમદાવાદના [[ચાંદરવા (તા. ધંધુકા)|ચંદરવા]]માં થયો હતો, તેમના ગામના નામને અટક તરીકે ધારણ કરી તેઓ ચંદરવાકર બન્યા હતા.&lt;ref name=&quot;DB&quot;&gt;{{Cite web|title=Search Results for “લોક્સંસ્કૃતિકાર : પુષ્કર ચંદરવાકર (1921-1995)” – Divya Bhaskar – દિવ્ય ભાસ્કર|url=https://www.divyabhaskar.co.in/news/GUJ-MAT-folk-culture-pushkar-chandrawakar-1921-1995-063050-6630964-NOR.html|access-date=2021-09-25|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; તેમણે પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શિક્ષણ ચંદરવા, [[બોટાદ]] અને [[લીંબડી]]માં લીધું હતું. ૧૯૩૯માં તેઓ મૅટ્રિક થયા. અમદાવાદની [[ગુજરાત કૉલેજ]]માંથી મુખ્ય વિષય ગુજરાતી સાથે તેઓ ૧૯૪૪માં બી.એ. અને ત્યાર બાદ ૧૯૪૬માં [[ગુજરાત વિદ્યા સભા|ગુજરાત વિદ્યાસભા]]ના અનુસ્નાતક ભવનમાંથી એમ.એ. થયા. અમદાવાદની એચ. એલ. કૉમર્સ કૉલેજમાં ૧૯૪૭થી અને બી. ડી. આર્ટ્સ કૉલેજમાં ૧૯૫૬થી તેઓ અધ્યાપનકાર્ય કરતા હતા. ૧૯૬૦થી તેમણે સૌરાષ્ટ્રની વિવિધ કૉલેજોમાં અધ્યાપનકાર્ય કર્યું અને ૧૯૬૯થી ૧૯૭૬ સુધી તેઓ સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટીના લોકસંસ્કૃતિ અને ચારણી સાહિત્ય વિભાગમાં રીડર રહ્યા. ત્યારબાદ તેમણે તેમના વતન ચંદરવામાં લોકાયતન સંસ્થામાં પ્રાધ્યાપક અને માનદ્ નિયામક તરીકે કાર્ય કર્યું. ૧૬ ઑગસ્ટ ૧૯૯૫ ના દિવસે [[અમદાવાદ]]માં તેમનું અવસાન થયું.&lt;ref name=&quot;GVK&quot;&gt;{{Cite web|title=Search Results for “પુષ્કર ચંદરવાકર” – Gujarati Vishwakosh – ગુજરાતી વિશ્વકોશ|url=https://gujarativishwakosh.org/?s=%E0%AA%AA%E0%AB%81%E0%AA%B7%E0%AB%8D%E0%AA%95%E0%AA%B0+%E0%AA%9A%E0%AA%82%E0%AA%A6%E0%AA%B0%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%95%E0%AA%B0|access-date=2021-09-25|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DB&quot;/&gt;

==સાહિત્ય==
તેઓ ર. ર. ર., પુષ્પજન્ય, સુધીર ઘોષ જેવા ઉપનામ હેઠળ પોતાનું સાહિત્ય લખતા. [[ઝવેરચંદ મેઘાણી]] પછી લોકસાહિત્ય અને લોકસંસ્કૃતિ ક્ષેત્રે ચંદરવાકરનું પ્રદાન ઉલ્લેખનીય માનવામાં આવે છે. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sahityasetu: ISSN 2249-2372|url=http://www.sahityasetu.co.in/issue49/magara.php|access-date=2021-09-25|website=www.sahityasetu.co.in|archive-date=2022-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20220303204240/http://www.sahityasetu.co.in/issue49/magara.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; તેમને ૧૯૪૫માં સાહિત્ય ક્ષેત્રે તેમના કાર્ય બદ્દલ [[કુમાર સુવર્ણ ચંદ્રક]] એનાયત થયો હતો. &lt;ref name=&quot;GVK&quot;/&gt;

===નવલકથા===
તેઓ વાસ્તવદર્શી પ્રાદેશિક નવલકથાકાર છે. તેમની લોકપ્રિય નવલકથાઓમાં પઢાર, [[કોળી]] જેવી જાતિઓના રીતરિવાજ અને વટવહેવારનું પ્રભાવક નિરૂપણ છે.&lt;ref name=&quot;GVK&quot;/&gt; તેમણે ૧૫થી વધુ નવલકથાઓ લખી છે જે પૈકી કેટલીક નીચે પ્રમાણે છે: 
{{col-begin}}
{{col-3}}
* રાંકનાં રતન (૧૯૪૬) 
* પ્રિયદર્શિની (૧૯૫૪)
* ઘરજ્યોત (૧૯૫૪)
* નંદવાયેલાં હૈયાં
{{col-3}} 
*બાવડાના બળે (૧૯૫૪)
* ભવની કમાણી (૧૯૫૪)
* માનવીનો માળો (૧૯૫૫)
* લીલૂડાં લેજો (૧૯૫૬)
* નવા ચીલે (૧૯૬૩)
{{col-3}}
* ધરતી ભાર શેં ઝીલશે – ભા.૧ (૧૯૬૩), ભા. ૨ (૧૯૬૪), ૩
* ઝાંઝવાનાં નીર – ભા. ૧, ૨,
* ગીર અમારી છે ! (૧૯૭૫) 
* રાંક હૈયાંનાં (૧૯૭૬)
{{col-end}}

===વાર્તા સંગ્રહ===
તેમની મોટા ભાગની વાર્તાઓ પ્રાદેશિક વાતાવરણ પર અવલંબિત છે.&lt;ref name=&quot;GVK&quot;/&gt;
* બાંધણી (૧૯૫૫)
* અંતરદીપ (૧૯૫૬)
* શુકનવંતી (૧૯૫૬) એમના વાર્તાસંગ્રહો છે.

===એકાંકી સંગ્રહો===
તેમની નવલકથાઓની જેમ એકાંકીઓ પણ ભાલ અને નળકાંઠાના ગ્રામપ્રદેશના લોકોના જીવનને દર્શાવે છે. નવલકથાની જેમ અહીં પણ તેમણે આ પ્રદેશની બોલીઓનો પ્રયોગ કર્યો છે.&lt;ref name=&quot;GVK&quot;/&gt;
* પિયરનો પડોશી (૧૯૫૨), 
* યજ્ઞ (૧૯૫૫), 
* મહીના ઓવારે (૧૯૫૫) 
* સહકારમાં (૧૯૫૮) 
* રંગલીલા (૧૯૫૭) - નટીશૂન્ય એકાંકીઓનું સંપાદન.&lt;ref name=&quot;GVK&quot;/&gt;

===વિવેચન===
* ધરતી ફોરે ફોરે (૧૯૭૦), 
* રસામૃત (૧૯૭૮)
* લોકામૃત (૧૯૮૦) 
* સાહિત્યકાર અને યુગધર્મ , અસ્તિત્વવાદ , ગુજરાતનો નાથમાંનાં આધારબીજો , હમીરજી ગોહિલ – એક લોકતત્વીય અધ્યયન , (૧૯૫૩)
* લોકવાર્તા (૧૯૭૯) 
* પઢાર : એક અધ્યયન (૧૯૫૩) 
* ચારણી સાહિત્યના અંગદવિષ્ટિ (૧૯૭૪) 
* કુંડળિયા જશરાજ હરધોળાણીરા (૧૯૭૪) 

===લોકગીત સંગ્રહ===
એમણે બનાસકાંઠાથી સોનગઢ-વ્યારા સુધીના પ્રદેશનો પ્રવાસ ખેડીને ભીલ, પોશી, પઢાર, કોળી વગેરે જાતિઓના સમાજજીવનને દર્શાવતા લોકગીતો ના સંગ્રહએ પ્રસિદ્ધ કરાવ્યા છે:
* નવો હલકો (૧૯૫૬)
* ચંદર ઊગ્યે ચાલવું (૧૯૬૪) 
* વાગે રૂડી વાંસળી (૧૯૬૯)

===લોકવાર્તા સંગ્રહો===
* ખેતરનો ખેડુ (૧૯૫૫)
* સોંપ્યાં તુજને શીશ (૧૯૬૬) 
* સોનાની ઝાળ (૧૯૭૦) અને 
* ઓખામંડળની લોકકથાઓ 

===અન્ય સાહિત્ય===
તેમણે લોકઘડતરમાળાની ૧૨ પુસ્તિકાઓનું સંપાદન કર્યું છે. નવો હલકો નું વિષયવાર વર્ગીકરણ તથા ઓલ્યા કાંઠાનાં અમે પંખીડાં નામના પુસ્તકમાં તેમણે કાશ્મીર, અસમ, પંજાબ, બિહાર, રાજસ્થાન અને આંધ્રપ્રદેશનાં લોકગીતો, એનો આસ્વાદ, ગઢવાલી લોકગીતો અને બીહુ લોકગીતો વિશેનો અભ્યાસ પ્રસિદ્ધ કર્યો છે. આ ઉપરાંત એમણે પ્રાણીઘર (૧૯૫૬) નામક બાળકથા તથા રેવલા ગોરનો નાનુ નામની કિશોરકથાઓ પણ રચી છે.&lt;ref name=&quot;GVK&quot;/&gt;

==સંદર્ભ==
{{reflist}}

[[શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર]]
[[શ્રેણી:કુમાર સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા]]
[[શ્રેણી:૧૯૨૧માં જન્મ]]
[[શ્રેણી:૧૯૯૫માં મૃત્યુ]]</text>
      <sha1>p483rp7x6wu6e5i12iul5e0mwt0whs2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ધ ગોડફાધર (નવલકથા)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154739</id>
    <revision>
      <id>903570</id>
      <parentid>903547</parentid>
      <timestamp>2026-08-12T18:57:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* ફિલ્મી રૂપાંતરણ */</comment>
      <origin>903570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61043" sha1="3ee6xiw208zo5j5oows2s1hm93sv65f" xml:space="preserve">{{Infobox book
| name          = ધ ગોડફાધર
| title_orig    = ધ ગોડફાધર
| image         = 
| caption       = 
| author        = [[મારીયો પુઝો]]
| country       = અમેરિકા
| language      = [[અંગ્રેજી]]
| genre         = ક્રાઇમ ફિક્શન
| publisher     = જી પી પુટનામ્સ સન્સ
| pub_date      = ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯
| pages         = 446
| isbn          = 978-0-399-10341-4
}}

'''ધ ગોડફાધર''' ({{lang-en|The Godfather}}) એ અમેરિકન લેખક મારીયો પુઝો દ્વારા લખાયેલી એક અત્યંત પ્રખ્યાત ગુનાહિત નવલકથા છે. આ પુસ્તક સૌપ્રથમ ૧૦ માર્ચ ૧૯૬૯ના રોજ બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. આ નવલકથા ન્યૂ યોર્ક સિટી અને લોંગ આઇલેન્ડમાં સક્રિય એક કાલ્પનિક માફિયા પરિવાર અને તેના વડા વિટો કોર્લિયોન, જેઓ 'ધ ગોડફાધર' તરીકે ઓળખાય છે, તેમની વાર્તાની વિગતવાર રજૂઆત કરે છે. આ વાર્તા મુખ્યત્વે વર્ષ ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ સુધીના સમયગાળાને આવરી લે છે, અને તેમાં ડોન વિટો કોર્લિયોનના પ્રારંભિક બાળપણથી લઈને પુખ્ત વયના સુધીના જીવનની ભૂતકાળની વાર્તા નો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

આ પુસ્તક ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહ્યું હતું અને સમગ્ર વિશ્વમાં તેની કરોડો નકલો વેચાઈ હતી.&lt;ref&gt;&quot;The New York Times Best Seller List - 1969&quot; (PDF). Hawes Publications.&lt;/ref&gt;

== મુખ્ય પ્લોટ અને વાર્તા ==
વાર્તા ૧૯૪૫ થી ૧૯૫૫ દરમિયાન અમેરિકાના ન્યૂયોર્ક સિટીમાં સક્રિય પાંચ માફિયા પરિવારો—કોર્લિયોન, તાતાગ્લિયા, ક્યુનિયો, સ્ટ્રાચી અને બારઝિની પર આધારિત છે. વાર્તાના કેન્દ્રમાં ડોન વિટો કોર્લિયોન છે, જેઓ પોતાના ગુનાહિત સામ્રાજ્યને વફાદારી, સન્માન અને પારિવારિક મૂલ્યોના આધારે ચલાવે છે અને આ જ કારણે તેમને બધા 'ગોડફાધર' કહે છે. 

વાર્તામાં વળાંક ત્યારે આવે છે જ્યારે તુર્ક ડ્રગ ડીલર વર્જિલ સોલોઝો, ડોન વિટો પાસે ડ્રગ્સના વ્યવસાયની ઓફર લઈને આવે છે અને વિટોના ખિસ્સામાં રહેલા રાજકારણીઓ તથા પોલીસ કાયદાની મદદના બદલામાં તેમને ૩૦% હિસ્સો આપવાનું નક્કી કરે છે. જોકે, ડોન વિટો ડ્રગ્સની આ ઓફરનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરે છે, ત્યારે સોલોઝો ડોન વિટો પર જીવલેણ હુમલો કરાવે છે. વિટોને હોસ્પિટલ લઈ જવામાં આવે છે અને તેઓ બચી જાય છે.

બીજા વિશ્વયુદ્ધ (૧૯૩૯-૧૯૪૫) માં યુએસ મરીન કોર્પ્સ તરફથી લડીને પરત ફરેલો વિટોનો નાનો પુત્ર માઇકલ, માફિયા બિઝનેસથી દૂર રહેતો હતો. હોસ્પિટલમાં પિતા પર થનારા બીજા હુમલાને તે નિષ્ફળ બનાવે છે, આ દરમિયાન ભ્રષ્ટ પોલીસ કેપ્ટન માર્ક મેકક્લસ્કી, જેણે ડોન વિટોની સુરક્ષા કરતા માણસોને હોસ્પિટલમાંથી હટાવી દીધા હતા જેથી સોલોઝોના માણસો પોતાનું કામ પતાવી શકે, તેની સાથે માઇકલની દલીલ થાય છે. આ દલીલથી ગુસ્સે થઈને કેપ્ટન મેકક્લસ્કી માઇકલના જડબા પર જોરદાર મુક્કો મારે છે. આ અપમાન અને પિતા પર થયેલા જીવલેણ હુમલાનો બદલો લેવા માટે માઇકલ પોતાના મોટા ભાઈ સોની કોર્લિયોન અને કોર્લિયોન પરિવારની મંજૂરી લઈને તે બ્રોન્ક્સ રેસ્ટોરન્ટમાં યોજાયેલી એક સત્તાવાર મીટિંગ દરમિયાન શૌચાલયમાં છુપાવેલી રિવોલ્વર કાઢીને તે સોલોઝો અને કેપ્ટન મેકક્લસ્કી ને ગોળી મારીને હત્યા કરી નાખે છે અને ધરપકડથી બચવા માટે સિસિલિ ભાગી જાય છે.

વાર્તામાં આગળ વધતાં, પોલીસ કેપ્ટનની હત્યાના સમાચાર ન્યૂઝપેપરમાં હેડલાઇન બને છે. કોર્લિયોન પરિવાર પોતાના પેરોલ (લાંચ) પર રહેલા પત્રકારો દ્વારા અખબારોમાં પર્દાફાશ કરે છે કે કેપ્ટન મેકક્લસ્કી ડ્રગ્સના કાળા કારોબાર અને સોલોઝો સાથે સંકળાયેલો હતો. આમ છતાં, ન્યૂયોર્કની પોલીસ પોતાના કેપ્ટનની હત્યાથી ગુસ્સે ભરાઈને માફિયાઓના તમામ ધંધાઓ પર સતત રેડ પાડે છે.પોલીસના આ કડક વલણને કારણે માફિયાઓનો આખો આર્થિક વ્યવહાર ઠપ થઈ જાય છે. પરિણામે, ન્યૂયોર્કના બાકીના ચારેય પરિવારો કોર્લિયોન પરિવારની વિરુદ્ધ થઈ જાય છે અને તેમની વચ્ચે એક ભયાનક ગેંગ-વોર શરૂ થાય છે. આ લોહિયાળ ગેંગ-વોર દરમિયાન, બારઝિની પરિવારના માણસો દ્વારા યોજનાબદ્ધ રીતે ઘાત લગાવીને સોનીની ટોલબૂથ હાઇવે પર નિર્મમ હત્યા કરવામાં આવે છે.

બીજી તરફ, સિસિલિમાં ડોન વિટો ના જુના મિત્ર ડોન ટોમાંસીનો ના આશ્રય હેઠળ રહેતા માઇકલને સ્થાનિક યુવતી એપોલોનિયા વિટેલી સાથે પ્રેમ થતાં તેઓ લગ્ન કરે છે. પરંતુ ડોન બારઝિનીના માણસો માઇકલના બોડીગાર્ડ ફેબ્રિઝિયોને લાંચ આપી ખરીદી લે છે. ફેબ્રિઝિયો દ્વારા કારમાં ગોઠવેલા બોમ્બ બ્લાસ્ટમાં માઇકલના બદલે એપોલોનિયાનું મોત થાય છે. 

સોનીના કરુણ મોતથી ડોન વિટો અંદરથી સંપૂર્ણપણે ભાંગી પડે છે. તેઓ વધુ લોહી વહેવડાવવા માંગતા નથી, તેથી ગેંગવોર રોકવા માટે ન્યૂયોર્કના પાંચેય પરિવારોની એક મોટી મીટિંગ બોલાવીને સમાધાન કરે છે. આ મીટિંગમાં ડોન વિટો બાકીના પરિવારોને ડ્રગ્સના બિઝનેસમાં શરતી મદદ કરવાનું સ્વીકારે છે, જેના બદલામાં તેઓ બારઝિની અને તાતાગ્લિયા પરિવાર પાસેથી માઇકલની સુરક્ષાનું વચન લે છે. આ સમાધાનને કારણે સિસિલિમાં છુપાયેલો માઇકલ સહી-સલામત અમેરિકા પાછો આવી જાય છે.

માઇકલના અમેરિકા પરત આવ્યા બાદ, ડોન વિટો નિવૃત્તિ લે છે અને માઇકલને પરિવારના નવા ડોન (ઉત્તરાધિકારી) બનાવે છે વિટો માઇકલના મુખ્ય સલાહકાર (કન્સિલિયરી) બનીને તેને પડદા પાછળથી બિઝનેસની બધી બારીકીઓ શીખવે છે. આ દરમિયાન માઇકલ પોતાની જૂની ગર્લફ્રેન્ડ કે આદમ્સને શોધી કાઢે છે, માઇકલ તેને આદમ્સને વચન આપે છે કે આવનારા પાંચ વર્ષમાં તેઓ આખો બિઝનેસ કાયદેસર (લીગલ) કરી દેશે અંતે કેય તેની સાથે લગ્ન કરી લે છે અને તેઓને બે બાળકો થાય છે. 

કોર્લિયોન પરિવારના વ્યવસાયને કાયદેસર કરવા માટે માઇકલ ઓલિવ ઓઇલનો વ્યવસાય બંધ કરી નેવાડા શિફ્ટ થવાનું વિચારે છે. જેના માટે તે લાસ વેગાસમાં મો ગ્રીન પાસે જઈ તેનો કેસિનો ખરીદવાની ઓફર કરે છે. મો ગ્રીન ગુસ્સામાં દલીલ કરી કેસિનો વેચવાની સાફ ના પાડી દે છે અને કોર્લિયોન વિરુદ્ધ બારઝિનીને મદદ કરવા તૈયાર થાય છે, જ્યારે કે તેના કેસિનોમાં કોર્લિયોન પરિવારના પૈસાનું જ રોકાણ હતું. 

વાર્તાના પાંચ વર્ષ પછી, વૃદ્ધાવસ્થા અને માંદગીને કારણે ડોન વિટોનું સ્વાસ્થ્ય બગડે છે. એક દિવસ, બગીચામાં માઇકલના પુત્ર એન્થોની સાથે રમતી વખતે, તેમને હાર્ટ અટેક આવવાથી તેમનું મૃત્યુ થાય છે. તેમના ફ્યુનરલ (અંતિમ સંસ્કાર) વખતે કોર્લિયોન પરિવારના કેપો ટેસિયો દ્વારા માઇકલને કહેવામાં આવે છે કે તેણે બારઝિની સાથે માઇકલની એક સુરક્ષિત મીટિંગ ગોઠવી છે.આ સાંભળતા જ માઇકલ સમજી જાય છે કે ટેસિયો જ અસલી ગદ્દાર છે. ભૂતકાળમાં ડોન વિટોએ માઇકલને સમજાવ્યો હતો કે સોનીની હત્યા અને પરિવાર પર થયેલા તમામ હુમલા પાછળ અસલી હાથ ડોન એમિલિયો બારઝિનીનો જ છે. વિટોએ ચેતવણી આપી હતી કે જે કોઈ પણ વ્યક્તિ બારઝિની સાથે મીટિંગ ગોઠવીને માઇકલની સુરક્ષાની જવાબદારી લેશે, તે જ પરિવારનો ગદ્દાર હશે; કારણ કે તે મીટિંગ માઇકલની હત્યા કરવા માટે ગોઠવવામાં આવી હશે.

માઇકલ તેની બહેન કોનીના દીકરાનો ગોડફાધર (ધર્મપિતા) બને છે, ચર્ચની બેપ્ટિઝમ વિધિ બાદ માઇકલના આદેશથી તેના તમામ દુશ્મનોનો ખાતમો કરવામાં આવે છે. જેમાં લાસ વેગાસમાં કેસિનો વેચવાની ના પાડવા, ગદ્દારી કરવા અને માઇકલના ભાઈ ફ્રેડો પર હાથ ઉપાડવા બદલ મો ગ્રીનની હત્યા કરાય છે, તેમજ ડોન ફિલિપ તાતાગ્લિયા અને ડોન એમિલિયો બારઝિનીની પણ હત્યા કરવામાં આવે છે. 

માઇકલ સિસિલિમાં થયેલા પોતાની પત્ની એપોલોનિયાના મોતનો બદલો લેવા માટે ગદ્દાર ફેબ્રિઝિયોને શોધી કાઢે છે. જે ન્યૂયોર્કના બફેલો વિસ્તારમાં નામ બદલીને પિઝેરિયા (પિઝાની દુકાન) ચલાવતો હોય છે, અને માઇકલના એક શૂટર દ્વારા શૉટગનથી તેની હત્યા કરવામાં આવે છે.

માઇકલ ગદ્દારી માટે ટેસિયોને પણ માફ નથી કરતો અને તેની હત્યા કરવા માટે ગાડીમાં લઈ જવામાં આવે છે. ત્યારબાદ માઇકલ તેના બહેનોઈ કાર્લો પાસે સોનીની હત્યામાં બારઝિનીને મદદ કરવાની વાત કબૂલ કરાવે છે. ખરેખર, કાર્લોએ કોની સાથે ઝઘડો કરી તેને માર માર્યો હતો, જેના કારણે ગુસ્સે ભરાયેલા સોનીએ રસ્તા વચ્ચે કાર્લોને ખૂબ જ ક્રૂરતાપૂર્વક પીટ્યો હતો.આ જ અપમાનના બદલામાં કાર્લો ફરીથી ગર્ભવતી કોની પર હાથ ઉપાડી સોનીને ઉશ્કેરે છે અને ઘાત લગાવીને બેઠેલા બારઝિનીના માણસો હાથે તેની હત્યા કરાવે છે. આ ગદ્દારીની ખબર પડતાં જ માઇકલ પ્લાન મુજબ કાર્લોને કારમાં બેસાડે છે, જ્યાં પાછળની સીટ પરથી ક્લેમેન્ઝા તેના ગળામાં વાયર ભેરવીને ગળું દબાવી તેની હત્યા કરી નાખે છે.

આમ, માઇકલ કોર્લિયોન પોતાના તમામ દુશ્મનો અને ગદ્દારોનો સફાયો કરીને ન્યૂયોર્કનો સૌથી શક્તિશાળી અને એકચક્રી માફિયા ડોન બને છે.

== પાત્રો ==
=== મુખ્ય પાત્રો ===
* '''વિટો કોર્લિયોન''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંથી એક એવા કોર્લિયોન પરિવારના વડા, &quot;ગોડફાધર&quot;, કાર્મેલાના પતિ તેમજ સોની, ફ્રેડો, માઇકલ અને કોનીના પિતા તથા ટોમ હેગનના દત્તક પિતા.
* '''માઇકલ કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનનો નાનો પુત્ર, જે સોની અને ફ્રેડોનો નાનો ભાઈ તેમજ કોનીનો મોટો ભાઈ, એપોલોનિયા વિટેલી અને કે આદમ્સના પતિ છે છે. તેઓ શરૂઆતમાં માફિયા બિઝનેસથી દૂર રહેવા માંગતા હતા, પરંતુ આગળ જતાં તેઓ કોર્લિયોન માફિયા પરિવારના ઉત્તરાધિકારી બને છે, અને ન્યૂયોર્કના તમામ દુશ્મન પરિવારોનો ખાતમો કરીને ન્યૂયોર્કના એકચક્રી શક્તિશાળી ડોન બને છે.
* '''સોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનના સૌથી મોટા, ઉતાવળિયા અને આક્રમક પુત્ર, સેન્ડ્રાના પતિ તેમજ ફ્રેડો, માઇકલ અને કોનીના મોટા ભાઈ. ગેંગ-વોર દરમિયાન ટોલબૂથ હાઇવે પર બારઝિની પરિવારના માણસો દ્વારા ઘાત લગાવીને તેમની નિર્મમ હત્યા કરવામાં આવે છે.
* '''ફ્રેડો કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનના વચલા અને નબળા પુત્ર, જે સોનીના નાના ભાઈ તેમજ માઈકલ અને કોનીના મોટા ભાઈ છે.
* '''ટોમ હેગન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોન નો દત્તક પુત્ર તેમજ કોર્લિયોન પરિવારના મુખ્ય સલાહકાર અને વકીલ.
* '''કાર્મેલા &quot;મામા&quot; કોર્લિયોન''' – ડોન વિટોની પત્ની અને સોની, ફ્રેડો, માઇકલ તથા કોનીની માતા તેમજ ટોમ હેગનની દત્તક માતા.
* '''કે આદમ્સ''' – માઈકલ કોર્લિયોનની ગર્લફ્રેન્ડ અને પાછળથી તેની બીજી પત્ની.
* '''કોની કોર્લિયોન''' – ડોન વિટો અને કાર્મેલા કોર્લિયોનની એકમાત્ર પુત્રી તથા સોની, ફ્રેડો અને માઇકલની સૌથી નાની બહેન, જેના લગ્નથી વાર્તાની શરૂઆત થાય છે.
* '''પીટર ક્લેમેન્ઝા''' – કોર્લિયોન પરિવારના વફાદાર કેપોરેજીમ અને ડોન વિટોના જૂના મિત્ર. જ્યારે માઇકલ કોર્લિયોન દુશ્મન સોલોઝો અને ભ્રષ્ટ પોલીસ કેપ્ટન મેકક્લસ્કી ની હત્યા કરવાનું નક્કી કરે છે, ત્યારે ક્લેમેન્ઝા જ તેને બંદૂક ચલાવવાની તાલીમ આપે છે અને રેસ્ટોરન્ટમાં બંદૂક છુપાવીને મદદ કરે છે. 
* '''સાલ્વાટોર સાલ ટેસિયો''' – કોર્લિયોન પરિવારના અન્ય એક વફાદાર કેપોરેજીમ, જે પાછળથી ડોન વિટોના મૃત્યુ પછી દુશ્મનો સાથે હાથ મિલાવે છે. જ્યારે માઇકલ કોર્લિયોનને તેમની આ ગદ્દારીની ખબર પડે છે, ત્યારે તેને ગાડીમાં બેસાડીને દ્વારા તેની હત્યા કરવા માટે લઈ જવામાં આવે છે.
* '''લુકા બ્રાસી''' – ડોન વિટો કોર્લિયોનનો સૌથી વફાદાર, ક્રૂર અને ડરામણો શૂટર, જેને સોલોઝો અને તાતાગ્લિયા પરિવાર પ્લાનપૂર્વક ગળું દબાવીને મારી નાખે છે.
* '''જોની ફોન્ટેન''' – ડોન વિટોનો ધર્મપુત્ર અને પ્રખ્યાત હોલીવુડ ગાયક તેમજ સુપરસ્ટાર અભિનેતા.
* '''કાર્લો રિઝી''' – કોનીનો પતિ, જે કોનીને માર મારવા બદલ સોનીના હાથે રસ્તા પર ખૂબ માર ખાય છે; જેના બદલામાં તે બર્ઝિનીને મદદ કરીને કોર્લિયોન પરિવાર સાથે ગદ્દારી કરે છે અને સોનીની બર્ઝિનીના માણસો દ્વારા ટોલબૂથ હાઇવે પર હત્યા કરાવે છે. છેલ્લે માઇકલ તેના છોકરાના ગોડફાધર બન્યા બાદ, કાર્લોને આ ગદ્દારી માટે ક્લેમેન્ઝાના હાથે ગળું દબાવીને મરાવી નાખે છે.
* '''વર્જિલ સોલોઝો''' – 'ધ ટર્ક' તરીકે ઓળખાતો હેરોઇનનો સ્મગલર, જે ડોન વિટો પર જીવલેણ હુમલો કરાવે છે. જેના બદલામાં મિટિંગ દરમિયાન બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં માઇકલ કોર્લિયોન પોતાના પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે સોલોઝો અને કેપ્ટન મેકક્લસ્કી બંનેની ગોળી મારીને હત્યા કરી નાખે છે.
* '''કેપ્ટન માર્ક મેકક્લસ્કી''' – ન્યૂયોર્ક પોલીસનો ભ્રષ્ટ કેપ્ટન, જે સોલોઝો પાસેથી મોટી લાંચ લઈને કોર્લિયોન પરિવાર વિરુદ્ધ કામ કરે છે. તે હોસ્પિટલમાંથી ડોન વિટોના સુરક્ષા ગાર્ડ્સને હટાવીને દુશ્મનો માટે રસ્તો સાફ કરી આપે છે અને ત્યાં પહોંચેલા માઇકલને પકડીને મોઢા પર જોરદાર થપ્પડ મારે છે. આ અપમાન અને પિતા પર થયેલા હુમલાનો બદલો લેવા માટે આગળ જતાં માઇકલ બ્રોન્ક્સની એક રેસ્ટોરન્ટમાં મીટિંગ દરમિયાન તેની સોલોઝો સાથે હત્યા કરી નાખે છે.
* '''અલ નેરી''' – માઇકલ કોર્લિયોનનો અત્યંત વફાદાર અંગત રક્ષક અને શૂટર, જે કોર્લિયોન પરિવાર માટે લુકા બ્રાસી જેવું જ સ્થાન લે છે. માઇકલના આદેશથી તે પોલીસના ગણવેશમાં જઈને દુશ્મન ડોન એમિલિયો બર્ઝિનીની ગોળી મારીને હત્યા કરે છે.
* '''ફિલિપ તાતાગ્લિયા''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંના એક તાતાગ્લિયા પરિવારના વડા અને સોલોઝોના મુખ્ય બિઝનેસ પાર્ટનર, જે બારઝિની સાથે મળીને કોર્લિયોન પરિવાર વિરુદ્ધ યુદ્ધ છેડે છે. વાર્તાના અંતમાં, માઇકલ કોર્લિયોનના આદેશથી ડોન એમિલિયો બર્ઝિની સાથે તેમની પણ હત્યા કરવામાં આવે છે, જ્યારે તેઓ એક હોટેલના રૂમમાં પોતાની રખત સાથે સૂતા હોય છે.
* '''એમિલિયો બારઝિની''' – ન્યૂયોર્કના પાંચ માફિયા પરિવારોમાંથી એક એવા બારઝિની પરિવારના અત્યંત શક્તિશાળી વડા અને અંડરવર્લ્ડના મુખ્ય સૂત્રધાર, જે કોર્લિયોન પરિવારના સામ્રાજ્યને તોડવા માટે પડદા પાછળથી બધી ચાલ ચાલે છે. વાર્તાના અંતમાં, માઇકલ કોર્લિયોનના આદેશથી પોલીસ યુનિફોર્મમાં આવેલા હિટમેન અલ નેરી દ્વારા ન્યૂયોર્ક કાઉન્ટી કોર્ટહાઉસના પગથિયાં પર ગોળી મારીને તેમની હત્યા કરવામાં આવે છે.

=== સહાયક પાત્રો ===
* '''એપોલોનિયા વિટેલી''' – સિસિલીની એક અત્યંત સુંદર સ્થાનિક યુવતી, જેની સાથે માઇકલ સિસિલી પ્રવાસ દરમિયાન પ્રેમમાં પડે છે અને લગ્ન કરે છે. જો કે, કોર્લિયોન પરિવારનો એક બોડીગાર્ડ ગદ્દારી કરે છે અને માઇકલને મારવા માટે કારમાં બોમ્બ ફિટ કરી દે છે, જેમાં માઇકલની જગ્યાએ એપોલોનિયા જેવી કાર ચાલુ કરે છે કે તરત જ બોમ્બ બ્લાસ્ટ થતાં તેનું કરુણ મૃત્યુ થાય છે.
* '''ડોન ટોમાસિનો''' – સિસિલીમાં કોર્લિયોન પરિવારના જૂના મિત્ર, જે માઇકલ જ્યારે સિસિલી ભાગી જાય છે ત્યારે તેને આશરો આપે છે.
* '''જેન્કો અબાન્દાનદો''' – કોર્લિયોન પરિવારના પ્રથમ મુખ્ય સલાહકાર (કન્સિલીયરી) અને ડોન વિટોના બાળપણના ખાસ મિત્ર. તેઓ લાંબી માંદગી બાદ હોસ્પિટલમાં કેન્સરના કારણે મૃત્યુ પામે છે, જેના પછી ટોમ હેગનને પરિવારના નવા કન્સિલીયરી બનાવવામાં આવે છે.
* '''અમેરિગો બોનાસેરા''' – ન્યૂયોર્કનો એક પ્રખ્યાત શવ-સંસ્કાર કરનાર અને ડોન વિટોનો જૂનો પરિચિત, જે પોતાની પુત્રીને ન્યાય અપાવવા માટે ડોન વિટો પાસે મદદ માંગે છે અને વાર્તાના પ્રારંભ માં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
* '''ડોન ચિચિયો''' – સિસિલીનો ક્રૂર માફિયા બોસ, જેની વિટો કોર્લિયોન હત્યા કરીને તેના પરિવાર (માતા, પિતા, અને મોટા ભાઈ) ની હત્યા નો બદલો લે છે.
* '''ડોન ફેનુચી''' – ન્યૂયોર્કના લિટલ ઇટાલી વિસ્તારનો બ્લેકમેલર અને ગુંડો, જેની હત્યા કરીને વિટો કોર્લિયોન પાવરફુલ બને છે.
* '''જેક વોલ્ટ્ઝ''' – હોલીવુડનો એક અત્યંત શક્તિશાળી, પ્રભાવશાળી અને અહંકારી ફિલ્મ પ્રોડ્યુસર, જે ડોન વિટોના ધર્મપુત્ર જોની ફોન્ટેનને પોતાની ફિલ્મમાં મુખ્ય ભૂમિકા આપવાની સાફ ના પાડી દે છે. ડોન વિટોના આદેશથી તેના સૌથી કિંમતી રેસિંગ ઘોડાનું કપાયેલું માથું સવારે જેક વોલ્ટ્ઝના જ પલંગમાંથી લોહીલુહાણ હાલતમાં મળી આવે છે, જેનાથી તે ભયભીત થઈને જોનીને ફિલ્મમાં લઈ લે છે.
* '''બ્રુનો તાતાગ્લિયા''' – ફિલિપ તાતાગ્લિયાનો પુત્ર અને સોલોઝોનો બિઝનેસ પાર્ટનર. પિતા ડોન વિટો પર થયેલા જીવલેણ હુમલા અને લુકા બ્રાસીની હત્યાના બદલા તરીકે સોની કોર્લિયોન દ્વારા ગેંગ-વોર દરમિયાન તેની હત્યા કરવામાં આવે છે.
* '''મો ગ્રીન''' – લાસ વેગાસનો મોટો કેસિનો માલિક, જે કોર્લિયોન પરિવારને કેસિનો વેચવાની ના પાડે છે અને કોર્લિયોન વિરુદ્ધ ડોન એમિલિયો બાર્ઝિની મદદ કરે છે. તેણે એકવાર માઇકલના ભાઈ ફ્રેડોને થપ્પડ પણ મારી હોય છે, જેના લીધે માઇકલ લાસ વેગાસમાં તેની હત્યા કરાવી નાખે છે.
* '''ફેબ્રિઝિયો''' – સિસિલીમાં માઇકલ કોર્લિયોનનો અંગત બોડીગાર્ડ, જે દુશ્મનો સાથે મળીને ગદ્દારી કરે છે. તે માઇકલને મારવા માટે કારમાં બોમ્બ ફિટ કરે છે, જેમાં માઇકલની જગ્યાએ તેની પત્ની એપોલોનિયાનું કરુણ મૃત્યુ થાય છે. માઇકલના આદેશથી તેના માણસો ફેબ્રિઝિયોને અમેરિકામાં શોધી કાઢે છે અને ગોળી મારીને તેનો અંત આણે છે.

== પ્રતિભાવ ==
'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'માં રોજર જેલિનેકે લખ્યું હતું કે આ પુસ્તક &quot;અતિશય સફળ થવા માટે જ સર્જાયું હતું, અને તે માત્ર એટલા માટે નહીં કે માફિયા અત્યારે સમાચારોમાં છે. પુઝોની નવલકથા એક અદ્ભુત કલ્પના સમાન છે, જે કોઈ પણ પરિણામની ચિંતા વગર હિંસક વ્યક્તિગત સત્તાનો એક કુશળ ચિતાર રજૂ કરે છે. કોર્લિયોન 'પરિવાર'ના ભોગ બનનારા લોકો કાં તો ગુંડાઓ છે અથવા તો ભ્રષ્ટ પોલીસ અધિકારીઓ છે - એટલે કે એવા લોકો જેને વાસ્તવિક જીવનમાં તમે કે હું ક્યારેય મળવા ઈચ્છીશું નહીં. ડોન વિટો કહેતા તેમ, આ બધું માત્ર ધંધો છે, અંગત કંઈ જ નથી. પુસ્તકમાં સામાન્ય લોકોની ઝલક પણ જોવા મળતી નથી, તેથી વાચકને આ વૃદ્ધ વડા (ડોન વિટો) સિવાય અન્ય કોઈ પાત્ર પ્રત્યે સહાનુભૂતિ રાખવાની તક મળતી નથી, જેઓ પોતાના વહાલા પરિવાર માટે દુનિયાને સુરક્ષિત બનાવી રહ્યા છે.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news| location=New York| work=The New York Times| first=Roger | last=Jellinek | title=Just Business, Not Personal| date=4 March 1969}}&lt;/ref&gt; આ નવલકથા 'ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'ની બેસ્ટસેલર યાદીમાં સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી રહી હતી અને માત્ર બે વર્ષમાં જ તેની ૯૦ લાખથી વધુ નકલો વેચાઈ ગઈ હતી.&lt;ref&gt;{{cite web | title=&quot;The Godfather&quot; Turns 40 |work=CBS News|publisher=CBS Interactive Inc. | url=http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ | date=March 15, 2012 | access-date=July 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140717004801/http://www.cbsnews.com/pictures/the-godfather-turns-40/3/ |archive-date=July 17, 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

આ નવલકથા પીબીએસ ની 'ધ ગ્રેટ અમેરિકન રીડ' દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી &quot;અમેરિકાના ૧૦૦ સૌથી પ્રિય પુસ્તકો&quot; ની યાદીમાં ૫૩મા ક્રમે સ્થાન પામી છે.&lt;ref&gt;[https://www.pbs.org/the-great-american-read/books/#/ The Great American Read. &quot;America’s 100 most-loved books.&quot; PBS. Retrieved 15 January 2024.]&lt;/ref&gt; યુનાઇટેડ કિંગડમ માં, વર્ષ ૨૦૦૩માં બીબીસી ની 'ધ બિગ રીડ' દ્વારા દેશના ટોચના ૨૦૦ સર્વશ્રેષ્ઠ પુસ્તકો શોધવાના હેતુથી કરાયેલા સર્વેક્ષણમાં આ નવલકથા ૯૧મા ક્રમે રહી હતી.

== ફિલ્મી રૂપાંતરણ ==
મારિયો પૂઝો જ્યારે આ નવલકથા લખી રહ્યા હતા અને પુસ્તક હજુ બજારમાં સંપૂર્ણપણે આવ્યું પણ નહોતું, ત્યારે જ લોસ એન્જલસના પ્રખ્યાત પ્રોડક્શન હાઉસ 'પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ'ની નજર આ વાર્તા પર પડી હતી. તે સમયે મારિયો પૂઝો આર્થિક સંકટમાં હોવાથી, પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સે વર્ષ ૧૯૬૭ માં પુસ્તક પૂરું થાય તે પહેલાં જ માત્ર ૧૨,૫૦૦ અમેરિકન ડોલર (આશરે ૧૦.૬ લાખ રૂપિયા) માં આ નવલકથા પરથી ફિલ્મ બનાવવાના સત્તાવાર રાઇટ્સ (હક્કો) ખરીદી લીધા હતા. જો કે, કરાર મુજબ જો ફિલ્મ બને તો પૂઝોને વધારાના ૮૦,૦૦૦ અમેરિકન ડોલર (આશરે ૬૮ લાખ રૂપિયા) આપવાનું નક્કી થયું હતું. 

ત્યારબાદ જ્યારે ૧૯૬૯માં નવલકથા બજારમાં આવી ત્યારે તેણે જબરદસ્ત વ્યાપારી સફળતા મેળવી અને સતત ૬૭ અઠવાડિયા સુધી બેસ્ટસેલર યાદીમાં રહી હતી, જેને કારણે પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સે આ વાર્તા પરથી ભવ્ય ફિલ્મ બનાવવાનો નિર્ણય લીધો હતો. ફિલ્મ પ્રોડક્શન હાઉસે તે સમયે હૉલિવૂડમાં પ્રમાણમાં નવા અને એક નવશિક્ષિત દિગ્દર્શક તરીકે સંઘર્ષ કરી રહેલા ૨૯ વર્ષના ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપ્પોલાને આ ફિલ્મનું નિર્દેશન સોંપ્યું હતું. જો કે, કોપ્પોલાએ પોતાના અદભુત વિઝન (દ્રષ્ટિકોણ) અને સૂઝબૂઝથી કામ લઈને, મારિયો પૂઝો સાથે મળીને આ ફિલ્મનું શાનદાર પટકથા (સ્ક્રીનપ્લે) લેખન કર્યું અને ફિલ્મનું ભવ્ય નિર્માણ પૂર્ણ કર્યું હતું.

આ ફિલ્મમાં હૉલિવૂડના સૌથી મહાન અને પ્રભાવશાળી અભિનેતાઓ પૈકીના એક એવા માર્લોન બ્રાન્ડોએ ડોન વિટો કોર્લિયોન ('ધ ગોડફાધર') તરીકે અને [[અલ પચિનો]] એ માઈકલ કોર્લિયોનની યાદગાર ભૂમિકા ભજવી હતી. આ ફિલ્મે દુનિયાભર માં અંદાજે ૨૬.૯ કરોડ અમેરિકન ડોલરની કમાણી કરી હતી અને તે બોક્સ ઓફિસ પર ઓલ ટાઈમ બ્લોકબસ્ટર સાબિત થઈ હતી. આ સાથે તે વર્ષે વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી વધુ કમાણી કરનારી પ્રથમ ફિલ્મ બની હતી. આ ફિલ્મે ત્રણ એકેડેમી એવોર્ડ (ઓસ્કાર), પાંચ ગોલ્ડન ગ્લોબ અને એક ગ્રેમી એવોર્ડ સહિત અનેક પ્રતિષ્ઠિત પુરસ્કારો જીત્યા હતા. આ ફિલ્મને વિશ્વ સિનેમાની સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ફિલ્મોમાં સ્થાન મળેલું છે અને તેણે વૈશ્વિક સ્તરે ગેંગસ્ટર સિનેમા માટે એક નવો બેંચમાર્ક સ્થાપિત કર્યો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sandesh|title=2 કલાક 55 મિનિટની આ ક્રાઈમ થ્રિલર ફિલ્મે મચાવ્યો ગદર, IMDb 9.2 રેટિંગ સાથે મચાવી રહી છે ધૂમ!|url=https://sandesh.com/gallery/news/entertainment/the-godfather-crime-thriller-jio-hotstar-imdb-rating|url-status=live|access-date=2026-08-12|website=Sandesh|language=gu}}&lt;/ref&gt;

આ વૈશ્વિક લોકપ્રિયતાને કારણે વૈશ્વિક સિનેમા જગતમાં તેના પરથી પ્રેરિત થઈને અનેક સત્તાવાર અને અનધિકૃત રીમેક ફિલ્મો બનાવવામાં આવી છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sandesh|title=ધ ગોડફાધર : `બાપ ઓફ ઓલ માફિયા' હોલિવૂડની આ ફિલ્મની ચર્ચાઓ આજે|url=https://sandesh.com/supplement/the-godfather-39-father-of-all-mafia-39-hollywood-movie-discussions-today|url-status=live|access-date=2026-08-11|website=Sandesh|language=gu}}&lt;/ref&gt;

== ગુજરાતી અનુવાદ અને પ્રકાશન ==
[[File:Gujarati edition cover.jpg|thumb|ગોડફાધર ગુજરાતી એડિશન પુસ્તકનું મુખપૃષ્ઠ]]


મારિયો પુઝોની આ વિશ્વપ્રસિદ્ધ ક્રાઇમ થ્રિલર નવલકથાનો સત્તાવાર ગુજરાતી અનુવાદ જાણીતા કટારલેખક અને સાહિત્યકાર [[સૌરભ શાહ]] દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. આ અનુવાદિત પુસ્તક સૌપ્રથમ વર્ષ ૨૦૧૨-૨૦૧૩માં ગુજરાતના અમદાવાદ શહેરના અગ્રણી પ્રકાશન ગૃહ 'આર. આર. શેઠ એન્ડ કંપની' દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;[https://rrsheth.com/shop/godfather/ આર. આર. શેઠ બુક્સ: ગોડફાધર ગુજરાતી પુસ્તકની સત્તાવાર વિગત]&lt;/ref&gt;

સૌરભ શાહે મૂળ અંગ્રેજી લખાણની અમેરિકન-ઇટાલિયન માફિયા સંસ્કૃતિ, તેના વિશિષ્ટ સંવાદો અને અંડરવર્લ્ડના જટિલ વાતાવરણને ગુજરાતી ભાષાના પ્રવાહ સાથે એવી રીતે સાંકળ્યું છે કે વાચકને તે અનૂદિત હોવા છતાં એક 'મૌલિક ગુજરાતી સંસ્કરણ' જેવો આસ્વાદ આપે છે.

=== અનુવાદ પાછળ ની ઈતિહાસ અને પૃષ્ઠભૂમિ ===
અનુવાદક સૌરભ શાહે આ ક્લાસિક કૃતિ સાથેના પોતાના દાયકાઓ જૂના જોડાણ અને ઇતિહાસનો ક્રમબદ્ધ ઉલ્લેખ કર્યો છે.&lt;ref name=&quot;newspremi-hollywood&quot;&gt;{{cite news |last=શાહ |first=સૌરભ |title=હૉલિવુડ ઠીક છે પણ બૉલિવુડ-ઢોલીવુડ શું કામ? |url=https://www.newspremi.com/godfather-hollywood/ |work=ન્યૂઝપ્રેમી |date=માર્ચ ૨૦૨૨}}&lt;/ref&gt; માર્ચ ૧૯૭૨માં અમેરિકામાં રિલીઝ થયેલી 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મ ભારતમાં છેક ચાર વર્ષ પછી, એટલે કે ૧૯૭૬માં પહેલી વાર મુંબઈમાં રિલીઝ થઈ હતી. તે એ જમાનો હતો જ્યારે કૉલેજકાળ દરમિયાન તેઓ પોતાના મિત્રો સાથે કૉલેજમાં ગુટલી (ક્લાસ બંક) મારીને 'ધ ગન્સ ઑફ નેવરોન' અને 'વ્હેર ઇગલ્સ ડેર' જેવી લોકપ્રિય અને દાયકા જૂની હૉલિવૂડની ફિલ્મો જોવા જતા હતા. જો કે, વર્ષ ૧૯૭૬માં જ્યારે 'ધ ગોડફાધર' મુંબઈમાં રિલીઝ થઈ ત્યારે કોઈ કારણસર તેઓ આ ફિલ્મ થિયેટરમાં જોઈ શક્યા નહોતા અને લાંબા સમય સુધી આ નવલકથા વાંચવાનું પણ બન્યું ન હતું.

કૉલેજના પાછલા વર્ષોમાં તેઓ જેફ્રી આર્ચર, ઇરવિંગ વૉલેસ, સિડની શેલ્ડન, આર્થર હેલી અને રૉબર્ટ લુડલમ જેવા થ્રિલર સાહિત્યના પ્રખ્યાત પશ્ચિમી લેખકોના વાચક બની ચૂક્યા હતા. ત્યારબાદ, તેમણે જીવનમાં સૌપ્રથમ વાર 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મ ભાડાના વીડિયો પ્લેયર પર જોઈ હતી. સમય જતાં ફિલ્મ પ્રત્યેના અતિશય લગાવને કારણે તેમણે આ ફિલ્મની વીસીડી, ડીવીડી અને છેવટે બ્લૂ-રે આવૃત્તિઓ વસાવી હતી. આ ફિલ્મના વારંવારના અવલોકનને કારણે તેમને ફિલ્મના એકેએક સંવાદો (ડાયલોગ) ઉપરાંત કલાકારોના નાનામાં નાના હાવભાવ પણ મોઢે થઈ ગયા હતા.

તેમણે મૂળ 'ધ ગોડફાધર' નવલકથાની હાર્ડબાઉન્ડ અને પેપરબેક સહિત ત્રણેક પ્રકારની અંગ્રેજી આવૃત્તિઓ તેમજ મારિયો પૂઝો લિખિત 'ધ ગૉડફાધર પેપર્સ' અને આ વિષયના અડધો ડઝન જેટલા દમદાર ગ્રંથો, કલાકારો તથા દિગ્દર્શકો વિશેના પુસ્તકોનો ઊંડો અભ્યાસ કર્યો હતો, જે આ નવલકથાના પ્રોપર ગુજરાતી અનુવાદ માટે પાયારૂપ બન્યો હતો.

લાંબા સમય સુધી આ ફિલ્મ માત્ર નાના પડદે જોયા બાદ, માર્ચ ૨૦૨૨માં જ્યારે પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સે આ ફિલ્મના ૫૦ વર્ષ પૂરા થવા પર વિશ્વના પ્રમુખ શહેરો સહિત મુંબઈના મોટા પડદા પર તેને ફરી રિલીઝ કરી, ત્યારે મુંબઈના થિયેટર પર આ ફિલ્મ એક અઠવાડિયાના બદલે ત્રણ અઠવાડિયા સુધી હાઉસફુલ ચાલી હતી. આ પ્રસંગે અનુવાદકે પોતાના જીવનમાં પ્રથમ વખત મોટા સ્ક્રીન (થિયેટર) પર આ ફિલ્મ જોઈને તેને 'અલૌકિક અનુભવ' ગણાવ્યો હતો.

== સિક્વલ (આગળનો ભાગ) ==
૧૯૮૪માં, મારિયો પુઝો દ્વારા 'ધ ગોડફાધર' ની સિક્વલ પ્રકાશિત થઈ હતી. 'ધ સિસિલિયન શીર્ષક ધરાવતી આ નવલકથા &quot;ગિયુલીઆનો&quot; (સાલ્વાટોર ગિયુલીઆનો) ના જીવનની આસપાસ ફરે છે, પરંતુ તેમાં કોર્લિયોન પરિવાર અને ખાસ કરીને માઇકલ કોર્લિયોનને મુખ્ય રીતે દર્શાવવામાં આવ્યા છે. કાલક્રમિક રીતે આ વાર્તા માઇકલ જ્યારે સોલોઝો અને કેપ્ટન મેકક્લસ્કીની હત્યા કરીને સિસિલિ ભાગી જાય છે ત્યારની છે; તે અમેરિકા પાછો ફરે તે પહેલાં જ ડોન વિટો કોર્લિયોન તેને સિસિલિમાં એક મહત્વનું કામ સોંપે છે કે તેણે ગિયુલીઆનોને પોતાની સાથે અમેરિકા લાવવાનો છે. કોપીરાઈટના કારણોસર, માઈકલ સિમિનો દ્વારા આ નવલકથા પરથી બનેલી ફિલ્મ અનુકૂલનમાંથી કોર્લિયોન પરિવારની ભૂમિકાને હટાવી દેવામાં આવી હતી, જેને ગોડફાધર ફિલ્મ શ્રેણીનો ભાગ ગણવામાં આવતી નથી.

૨૦૦૪માં, રેન્ડમ હાઉસે માર્ક વાઈનગાર્ડનર દ્વારા લિખિત પ્યુઝોની 'ધ ગોડફાધર' ની સિક્વલ 'ધ ગોડફાધર રિટર્ન્સ' પ્રકાશિત કરી હતી (પુઝોના &quot;ધ ગોડફાધર&quot; ના અંત પછી તરત જ વાર્તા શરૂ કરે છે. તે ૧૯૫૫ થી ૧૯૬૨ ના વર્ષોને આવરી લે છે, તેમજ પ્રથમ નવલકથાની ઘટનાઓ પહેલાં માઇકલ કોર્લિયોનના પાત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ પૃષ્ઠભૂમિ પ્રદાન કરે છે. ફિલ્મ &quot;ધ ગોડફાધર ભાગ II&quot; ની બધી ઘટનાઓ આ નવલકથાના સમયમર્યાદામાં બને છે, પરંતુ તેનો ઉલ્લેખ ફક્ત પૃષ્ઠભૂમિમાં જ કરવામાં આવ્યો છે. નવલકથામાં એક પરિશિષ્ટ છે જે નવલકથાઓની ઘટનાઓને ફિલ્મોની ઘટનાઓ સાથે સાંકળવાનો પ્રયાસ કરે છે.). વાઈનગાર્ડનર દ્વારા આ શ્રેણીની આગામી સિક્વલ 'ધ ગોડફાધર્સ રિવેન્જ' ૨૦૦૬માં બહાર પાડવામાં આવી હતી (જે વાર્તાને ૧૯૬૩ થી ૧૯૬૪ માં આગળ ધપાવે છે, જેમાં, નિક ગેરાસીના બદલાનો પ્લાન અને અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિના પરિવાર સાથે માફિયા પરિવારોના ટકરાવની રાજકીય વાર્તા છે). આ નવલકથાઓ પ્યુઝોની મૂળ નવલકથાની વાર્તાને આગળ ધપાવે છે.

૨૦૧૨માં, મારિયો પુઝોની બિન-નિર્મિત પટકથા &quot;ધ ફેમિલી કોર્લિયોન&quot; પર આધારિત એક પ્રિક્વલ નવલકથા એડ ફાલ્કો દ્વારા લખવામાં આવી હતી. આ વાર્તા ૧૯૩૩ થી ૧૯૩૪ ના વર્ષો (ગ્રેટ ડિપ્રેશન અને દારૂબંધીના અંતિમ દિવસો) ની સમયમર્યાદા પર આધારિત છે. તે વિટો કોર્લિયોન કેવી રીતે ન્યૂયોર્કના સૌથી શક્તિશાળી ડોન બને છે, સોની કોર્લિયોન પિતાની મરજી વિરુદ્ધ પોતાની યુવાનીના દિવસોમાં કઈ રીતે ગુનાખોરીના રસ્તે ચડીને કોર્લિયોન ફેમિલી માફિયા ગેંગમાં જોડાય છે તેમજ ટોમ હેગન કૌટુંબિક વ્યવસાયમાં કેવી રીતે પ્રવેશ કરે છે તેની વાર્તા કહે છે.

૨૦૨૬માં એવી સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી હતી કે, માર્ક વાઈનગાર્ડનર ઉપરાંત હવે પ્રખ્યાત લેખિકા એડ્રિયાના ટ્રિજિયાની દ્વારા આ શ્રેણીની એક નવી સત્તાવાર નવલકથા લખવામાં આવી રહી છે. આ પુસ્તકનું શીર્ષક &quot;કોની&quot; રાખવામાં આવ્યું છે અને તે ૨૦૨૭ના અંતમાં પ્રકાશિત થવાનું છે. આ નવલકથા પણ પુઝોની એસ્ટેટ (વારસદારો) દ્વારા મંજૂર કરાયેલી સત્તાવાર સિક્વલ છે, જેમાં પ્રથમ વખત ગોડફાધરની આખી વાર્તાને ડોન વિટો કોર્લિયોનની એકમાત્ર પુત્રી કોની કોર્લિયોનના દ્રષ્ટિકોણ થી રજૂ કરવામાં આવશે.

== વાસ્તવિક જીવનનો પ્રભાવ ==
આ નવલકથાનો એક મોટો ભાગ વાસ્તવિક ઘટનાઓ પર આધારિત છે, ખાસ કરીને ન્યૂ યોર્ક અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં સક્રિય માફિયા સંગઠન 'ફાઇવ ફેમિલીઝ' (પાંચ પરિવારો) નો ઇતિહાસ આ વાર્તાનો મુખ્ય આધાર છે. આ નવલકથામાં વાસ્તવિક જીવનના ગેંગસ્ટરો અને તેમના સાથીદારોના ઘણા સંદર્ભો વણી લેવામાં આવ્યા છે. ઉદાહરણ તરીકે, જોની ફોન્ટેનનું પાત્ર પ્રખ્યાત ગાયક અને અભિનેતા ફ્રેન્ક સિનાટ્રા પર આધારિત છે, જ્યારે મો ગ્રીનનું પાત્ર કુખ્યાત કેસિનો માલિક બગ્સી સિગેલ પર આધારિત છે. મુખ્ય પાત્ર ડોન વિટો કોર્લિયોનનું વ્યક્તિત્વ વાસ્તવિક જીવનના અંડરવર્લ્ડ ડોન ફ્રેન્ક કોસ્ટેલો અને કાર્લો ગેમ્બિનોના પાત્રોના મિશ્રણથી તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું. આ ઉપરાંત, માઇકલ કોર્લિયોનનું વ્યક્તિત્વ જોસેફ બોનન્નો અને તેમના પુત્ર બિલ બોનન્નોના જીવનથી પ્રેરિત છે. બિલ પણ માઇકલની જેમ જ શરૂઆતમાં માફિયા ધંધાથી દૂર રહીને યુનિવર્સિટીમાં કાયદાનો અભ્યાસ કરતા હતા, પરંતુ પાછળથી પિતા પર થયેલા હુમલા અને બદલાતા સંજોગોના કારણે તેઓ અનિચ્છાએ પરિવારના અંડરવર્લ્ડ સામ્રાજ્યના વડા બન્યા હતા. જ્યારે સોની કોર્લિયોનનું આક્રમક પાત્ર ન્યૂ યોર્કના હિંસક ગેંગસ્ટર કાર્માઈન ગલાંતે અને ક્રેઝી જો ગાલો પર આધારિત છે.

== સંદર્ભ ==
&lt;references /&gt;

[[શ્રેણી:નવલકથા]]
[[શ્રેણી:અમેરિકન નવલકથાઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૬૯ની અમેરિકન નવલકથાઓ]]</text>
      <sha1>3ee6xiw208zo5j5oows2s1hm93sv65f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્ય:Chauhan Vijaybhai devahibhai</title>
    <ns>2</ns>
    <id>154943</id>
    <revision>
      <id>903557</id>
      <parentid>903475</parentid>
      <timestamp>2026-08-12T14:14:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chauhan Vijaybhai devahibhai</username>
        <id>88542</id>
      </contributor>
      <comment>/* TempleHistory.in */</comment>
      <origin>903557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8134" sha1="s555utsge10pok9xcgid2k11m61zg19" xml:space="preserve">'''Chauhan VijayBhai devasibhai'''

નમસ્કાર,

મારું નામ '''Chauhan VijayBhai devasibhai''' છે. હું [[TempleHistory.in]] સાથે જોડાયેલો છું અને ગુજરાતના ધાર્મિક, સાંસ્કૃતિક તથા ઐતિહાસિક વારસા અંગે માહિતી એકત્રિત કરીને તેને લોકો સુધી પહોંચાડવામાં રસ ધરાવું છું.

== TempleHistory.in ==
'''TempleHistory.in''' ગુજરાતી ભાષામાં મંદિરો, ધાર્મિક સ્થળો, ધાર્મિક પરંપરાઓ અને તેમના ઇતિહાસ અંગે માહિતી પ્રકાશિત કરતી વેબસાઇટ છે.

વેબસાઇટ પર વિવિધ મંદિરો અને ધાર્મિક સ્થળો વિશે ઇતિહાસ, પૌરાણિક માન્યતાઓ, સ્થાનિક લોકવાયકા, મૌખિક પરંપરાઓ, મંદિર સુધી પહોંચવાના માર્ગ અને અન્ય ઉપયોગી માહિતી રજૂ કરવામાં આવે છે.

* [https://templehistory.in/ TempleHistory.in]

== ગીર સોમનાથ વિસ્તારનું કાર્ય ==
ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશમાં આવેલા ગીર સોમનાથ જિલ્લાના નાના-મોટા ધાર્મિક, સાંસ્કૃતિક અને ઐતિહાસિક વારસો ધરાવતા સ્થળો અંગે માહિતી એકત્રિત કરીને તેને લોકો સુધી પહોંચાડવાનું કાર્ય કરવામાં આવે છે.

આ કાર્ય અંતર્ગત ગીર સોમનાથ વિસ્તારનાં હિન્દુ મંદિરો, ધાર્મિક સ્થળો, તીર્થસ્થળો, સ્થાનિક સાંસ્કૃતિક પરંપરાઓ તથા તેમની સાથે જોડાયેલી દંતકથાઓ અને લોકવાયકાઓ અંગે માહિતી એકત્રિત કરવામાં આવે છે.

આ વિસ્તારમાં સ્થાનિક લોકોમાં મૌખિક રીતે પેઢી દર પેઢી સાંભળવા મળતી વિવિધ લોકવાયકાઓ અને પરંપરાગત માન્યતાઓને લેખના સ્વરૂપમાં રજૂ કરીને ગુજરાત તથા દેશ-વિદેશના વાચકો સુધી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે.

== લોકવાયકા અને મૌખિક પરંપરાનું દસ્તાવેજીકરણ ==
ગીર સોમનાથ વિસ્તારનાં અનેક ધાર્મિક સ્થળો સાથે સ્થાનિક લોકોમાં વિવિધ દંતકથાઓ, લોકવાયકાઓ અને પરંપરાગત માન્યતાઓ પ્રચલિત છે.

આવી મૌખિક પરંપરાઓ સ્થાનિક સમાજની ધાર્મિક આસ્થા, સાંસ્કૃતિક ઓળખ અને સામૂહિક સ્મૃતિ સાથે જોડાયેલી હોઈ શકે છે. આવી માહિતીને લેખિત અને ડિજિટલ સ્વરૂપમાં રજૂ કરીને ભવિષ્યની પેઢી સુધી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે.

લોકવાયકા, દંતકથા અને પરંપરાગત માન્યતાઓને સ્થાનિક માન્યતા તરીકે રજૂ કરવામાં આવે છે અને તેને પ્રમાણિત ઐતિહાસિક તથ્ય તરીકે રજૂ કરવાનો હેતુ નથી. ઉપલબ્ધ હોય ત્યાં પ્રમાણભૂત ઐતિહાસિક અથવા સત્તાવાર સ્રોતોને અલગથી ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે.

== ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક વારસાની માહિતી ==
TempleHistory.in પર ગીર સોમનાથ તથા ગુજરાતના અન્ય વિસ્તારોના વિવિધ ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક સ્થળો વિશે માહિતી રજૂ કરવામાં આવે છે.

આ માહિતીમાં નીચેના વિષયોનો સમાવેશ થાય છે:

* હિન્દુ મંદિરો
* શિવ મંદિરો
* દેવી મંદિરો
* હનુમાન મંદિરો
* સ્થાનિક દેવ-દેવીઓનાં મંદિરો
* પ્રાચીન તીર્થસ્થળો
* ધાર્મિક સ્થળો સાથે જોડાયેલી લોકવાયકાઓ
* પૌરાણિક માન્યતાઓ
* સ્થાનિક મૌખિક પરંપરાઓ
* ઐતિહાસિક સ્થળો
* સાંસ્કૃતિક વારસો
* મંદિર સુધી પહોંચવાની માહિતી
* દર્શન અને આરતી સંબંધિત માહિતી

== માહિતી લોકો સુધી પહોંચાડવાનો હેતુ ==
ગીર સોમનાથ અને સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા અનેક નાના-મોટા ધાર્મિક તથા સાંસ્કૃતિક સ્થળો વિશેની માહિતી ઘણી વખત સ્થાનિક લોકો અને સ્થાનિક પરંપરાઓ સુધી મર્યાદિત રહે છે.

આવા સ્થળો, તેમની સાથે જોડાયેલી લોકવાયકાઓ, પરંપરાઓ અને ઉપલબ્ધ ઐતિહાસિક માહિતીને લેખ સ્વરૂપે રજૂ કરીને તેને વ્યાપક વાચકવર્ગ સુધી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે.

આ કાર્યનો હેતુ સ્થાનિક ધાર્મિક, સાંસ્કૃતિક અને ઐતિહાસિક વારસા અંગેની માહિતીને ડિજિટલ સ્વરૂપે દસ્તાવેજીકૃત કરવો અને લોકો માટે તેને સરળતાથી ઉપલબ્ધ બનાવવાનો છે.

== TempleHistory.in પરના મુખ્ય વિષયો ==

* મંદિર ઇતિહાસ
* ધાર્મિક સ્થળોની માહિતી
* પૌરાણિક માન્યતાઓ
* સ્થાનિક લોકવાયકા
* મૌખિક પરંપરાઓ
* સાંસ્કૃતિક વારસો
* ઐતિહાસિક સ્થળોની માહિતી
* મંદિર સુધી પહોંચવાની માહિતી
* દર્શન અને આરતીની માહિતી
* ગુજરાતના ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક વારસાની માહિતી

== બાહ્ય કડીઓ ==

* [https://templehistory.in/ TempleHistory.in]</text>
      <sha1>s555utsge10pok9xcgid2k11m61zg19</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:SHPatel008</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154961</id>
    <revision>
      <id>903556</id>
      <timestamp>2026-08-12T14:02:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>903556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="291" sha1="jmmdi03orvyq63zgogwo0ajdcznbxtn" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=SHPatel008}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૯:૩૨, ૧૨ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>jmmdi03orvyq63zgogwo0ajdcznbxtn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>અલ પચિનો</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154962</id>
    <revision>
      <id>903558</id>
      <timestamp>2026-08-12T17:01:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>{{cleanup}} {{infobox person/Wikidata  | fetchwikidata = ALL  | onlysourced = no }} '''અલ પચિનો''' નું હુલામણુ નામ ધરાવતા '''આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનો''' (જન્મ એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૪૦), એક અમેરિકન અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્માતા છે. ૨૦...થી શરૂ થતું નવું પાનું બનાવ્યું</comment>
      <origin>903558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1548" sha1="ryem4b33msu8v96ao4vmrod1qumkwpn" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''અલ પચિનો''' નું હુલામણુ નામ ધરાવતા '''આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનો''' (જન્મ એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૪૦), એક અમેરિકન અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્માતા છે. ૨૦મી સદીના સૌથી પ્રભાવશાળી અને મહાન કલાકારોમાંના એક ગણાતા અલ પચિનોએ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Pacino named 'greatest film star'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3001463.stm|date=2003-05-05|access-date=2026-08-12|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; પાંચ દાયકાથી વધુ લાંબી કારકિર્દીમાં અસંખ્ય યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી છે. તેઓ અભિનયનો &quot;ટ્રિપલ ક્રાઉન&quot; (ઓસ્કાર, એમી અને ટોની એવોર્ડ) મેળવનારા જૂજ વૈશ્વિક કલાકારોમાં સામેલ છે.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{imdb name|0000199|અલ પચિનો}}

[[શ્રેણી:અમેરિકન અભિનેતાઓ]]
[[શ્રેણી:જીવિત વ્યક્તિઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ]]</text>
      <sha1>ryem4b33msu8v96ao4vmrod1qumkwpn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903559</id>
      <parentid>903558</parentid>
      <timestamp>2026-08-12T17:35:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* બાહ્ય કડીઓ */</comment>
      <origin>903559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1566" sha1="7g9cnrkboksp0315cqjpaflejl176zv" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''અલ પચિનો''' નું હુલામણુ નામ ધરાવતા '''આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનો''' (જન્મ એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૪૦), એક અમેરિકન અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્માતા છે. ૨૦મી સદીના સૌથી પ્રભાવશાળી અને મહાન કલાકારોમાંના એક ગણાતા અલ પચિનોએ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Pacino named 'greatest film star'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3001463.stm|date=2003-05-05|access-date=2026-08-12|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; પાંચ દાયકાથી વધુ લાંબી કારકિર્દીમાં અસંખ્ય યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી છે. તેઓ અભિનયનો &quot;ટ્રિપલ ક્રાઉન&quot; (ઓસ્કાર, એમી અને ટોની એવોર્ડ) મેળવનારા જૂજ વૈશ્વિક કલાકારોમાં સામેલ છે.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{imdb name|0000199|અલ પચિનો}}

[[en:Al Pacino]]

[[શ્રેણી:અમેરિકન અભિનેતાઓ]]
[[શ્રેણી:જીવિત વ્યક્તિઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ]]</text>
      <sha1>7g9cnrkboksp0315cqjpaflejl176zv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903560</id>
      <parentid>903559</parentid>
      <timestamp>2026-08-12T18:00:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>903560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11792" sha1="if6qg86ti0fo1ktr6tfr4n3b1m33g08" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''અલ પચિનો''' નું હુલામણુ નામ ધરાવતા '''આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનો''' (જન્મ એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૪૦), એક અમેરિકન અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્માતા છે. ૨૦મી સદીના સૌથી પ્રભાવશાળી અને મહાન કલાકારોમાંના એક ગણાતા અલ પચિનોએ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Pacino named 'greatest film star'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3001463.stm|date=2003-05-05|access-date=2026-08-12|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; પાંચ દાયકાથી વધુ લાંબી કારકિર્દીમાં અસંખ્ય યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી છે. તેઓ અભિનયનો &quot;ટ્રિપલ ક્રાઉન&quot; (ઓસ્કાર, એમી અને ટોની એવોર્ડ) મેળવનારા જૂજ વૈશ્વિક કલાકારોમાં સામેલ છે.

== પ્રારંભિક જીવન ==
આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનોનો જન્મ અમેરિકા ના ન્યૂયોર્ક શહેરના મેનહટન વિસ્તારમાં આવેલા ઈસ્ટ હાર્લેમમાં ૨૫ એપ્રિલ, ૧૯૪૦ના રોજ થયો હતો. તેઓ તેમના સિસિલિયન અમેરિકન માતા રોઝ અને પિતા સાલ્વાટોર પચિનોનું એકમાત્ર સંતાન હતા. તેમના પિતા ઇટાલીના સેન ફ્રાટેલોથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. જ્યારે અલ પચિનો માત્ર બે વર્ષના હતા ત્યારે તેમના માતા-પિતાના છૂટાછેડા થઈ ગયા હતા. 

માતા-પિતા અલગ થયા પછી, તેમના માતા તેમને સાઉથ બ્રોન્ક્સ વિસ્તારમાં લઈ ગયા હતા. ત્યાં તેઓ તેમના નાના-નાની કેટ અને જેમ્સ ગેરાર્ડી સાથે રહેતા હતા. તેમના નાના-નાની નાની ઉંમરે ઇટાલીના પ્રખ્યાત કોર્લિયોન ગામમાંથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. અલગ થયા પછી અલ પચિનોના પિતા કેલિફોર્નિયા જતા રહ્યા હતા, જ્યાં તેમણે વીમા વેચાણકર્તા અને રેસ્ટોરન્ટના માલિક તરીકે કામ શરૂ કર્યું હતું.

જ્યારે અલ પચિનો ત્રણ-ચાર વર્ષના હતા, ત્યારથી જ તેમના માતા તેમને નિયમિત રીતે સિનેમા હોલમાં ફિલ્મો જોવા લઈ જતા હતા. ફિલ્મો જોયા પછી તેઓ મનમાં જ તે પાત્રોના સંવાદો વાગોળવાનું શરૂ કરી દેતા હતા. અલ પચિનોનું હુલામણું નામ સોની બોય હતું, જે તેમની માતાએ તે સમયના પ્રખ્યાત ગાયક અલ જોલ્સનના એક લોકપ્રિય ગીત પરથી રાખ્યું હતું, જે તેઓ અવારનવાર અલ પચિનો માટે ગાતા હતા.

પચિનો એ હર્મન રિડર જુનિયર હાઈસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ તેમણે અંગ્રેજી સિવાયના મોટાભાગના વિષયોના વર્ગો છોડી દીધા હતા. તેમના જુનિયર હાઈસ્કૂલના શિક્ષિકા બ્લેન્ચ રોથસ્ટીને નાની ઉંમરે જ તેમની અભિનય ક્ષમતા ઓળખી લીધી હતી. તેમણે અલ પચિનોને શાળાના નાટકોમાં ભૂમિકાઓ આપી અને વિદ્યાર્થીઓની સભાઓમાં બાઇબલના પાઠ વાંચવાનું કામ સોંપ્યું. તે શિક્ષિકાએ તેમના પરિવારના એપાર્ટમેન્ટની મુલાકાત લીધી અને તેમની નાનીને ખાસ કહ્યું કે આ બાળક આ જ કામ માટે બન્યો છે, જેને અલ પચિનો પોતાના જીવનનો સૌથી મોટો વળાંક માને છે. ત્યારબાદ ઓડિશન આપીને તેમણે હાઈસ્કૂલ ઓફ પરફોર્મિંગ આર્ટ્સમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. જોકે તેમની માતા તેમના આ નિર્ણયથી અસંમત હતા, કારણ કે તેઓ માનતા હતા કે ગરીબ લોકો અભિનય ન કરે. આ બાબતે ઘરમાં ઝઘડો થતાં તેમણે ઘર છોડી દીધું હતું.

પચિનો એ પોતાના સપના પૂરા કરવા અને ખર્ચ ઉઠાવવા માટે સંદેશવાહક, હોટેલમાં વાસણ સાફ કરવાના સહાયક, સફાઈ કામદાર, ટેલિફોન ઓપરેટર અને ટપાલ ક્લાર્ક જેવી ઓછી આવક વાળી નોકરીઓ કરી હતી. આ સમય દરમિયાન તેઓ ન્યૂયોર્કના અંડરગ્રાઉન્ડ થિયેટરોમાં બેઝમેન્ટ નાટકોમાં અભિનય કરતા હતા. કિશોરાવસ્થામાં તેમણે એક્ટર્સ સ્ટુડિયો નામની સંસ્થામાં જોડાવાનો પ્રયાસ કર્યો પરંતુ તેઓ રિજેક્ટ થયા. ત્યારબાદ તેઓ એચબી સ્ટુડિયોમાં જોડાયા, જ્યાં તેમની મુલાકાત અભિનયના શિક્ષક ચાર્લી લોટન સાથે થઈ, જેઓ પાછળથી તેમના માર્ગદર્શક અને શ્રેષ્ઠ મિત્ર બન્યા. આ સ્ટુડિયોના હોલ અને ડાન્સ રૂમ સાફ કરવાના બદલામાં સંસ્થાએ તેમને મફતમાં ક્લાસ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. રાત્રિના સમયે અલ પચિનો શેરીઓમાં ફરતા ફરતા શેક્સપિયરના સંવાદોની પ્રેક્ટિસ કરતા હતા. આ સમયગાળામાં તેઓ ઘણીવાર બેરોજગાર અથવા બેઘર રહ્યા હતા, અને ક્યારેક શેરીઓમાં, થિયેટરોમાં અથવા મિત્રના ઘરે સૂઈ જતા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૨માં પચિનોના માતાનું ત્રેતાલીસ વર્ષની નાની ઉંમરે અવસાન થયું હતું. તેના પછીના જ વર્ષે તેમના નાનાનું પણ અવસાન થયું. અલ પચિનો આ સમયને પોતાના જીવનનો સૌથી મુશ્કેલ તબક્કો માને છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ તે સમયે બાવીસ વર્ષના હતા અને તેમના જીવનના સૌથી પ્રભાવશાળી બે લોકો ચાલ્યા ગયા હતા, જેના કારણે તેઓ સંપૂર્ણપણે ભાંગી પડ્યા હતા.

એચબી સ્ટુડિયોમાં ચાર વર્ષ વિતાવ્યા પછી, અલ પચિનોએ એક્ટર્સ સ્ટુડિયો માટે સફળતાપૂર્વક ઓડિશન આપ્યું. ત્યાં તેમણે અભિનયના પ્રખ્યાત કોચ લી સ્ટ્રાસબર્ગ હેઠળ પદ્ધતિસરના અભિનયનો અભ્યાસ કર્યો. આ જ લી સ્ટ્રાસબર્ગ પાછળથી અલ પચિનો સાથે ધ ગોડફાધર ભાગ બે ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા. પાછળથી આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં તેમણે સ્ટ્રાસબર્ગ અને આ સંસ્થાની તેમના જીવન પર પડેલી અસર વિશે વાત કરી હતી કે એક્ટર્સ સ્ટુડિયોનું તેમના જીવનમાં ખૂબ મોટું સ્થાન છે અને લી સ્ટ્રાસબર્ગને જેટલું સન્માન મળવું જોઈતું હતું તેટલું નથી મળ્યું. ચાર્લી લોટન પછી આ સંસ્થાએ જ તેમની કારકિર્દીને એક નવી દિશા આપી હતી, જેના કારણે તેઓ અન્ય નાની-મોટી નોકરીઓ છોડીને સંપૂર્ણપણે અભિનય તરફ વળી શક્યા હતા. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે લી સ્ટ્રાસબર્ગ સાથે કામ કરવું ખૂબ જ ઉત્સાહજનક હતું કારણ કે તેઓ જ્યારે કોઈ દ્રશ્ય કે લોકો વિશે વાત કરતા ત્યારે એટલા રસપ્રદ લાગતા કે બસ તેમને સાંભળતા જ રહેવાનું મન થાય. તેઓ અભિનેતાઓને ખૂબ પ્રેમ કરતા અને અભિનયની અદ્ભુત સમજ ધરાવતા હતા.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{imdb name|0000199|અલ પચિનો}}

[[en:Al Pacino]]

[[શ્રેણી:અમેરિકન અભિનેતાઓ]]
[[શ્રેણી:જીવિત વ્યક્તિઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ]]</text>
      <sha1>if6qg86ti0fo1ktr6tfr4n3b1m33g08</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903561</id>
      <parentid>903560</parentid>
      <timestamp>2026-08-12T18:18:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* પ્રારંભિક જીવન */</comment>
      <origin>903561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15572" sha1="78zix5k9kdd4g1061qxra9f6yraext2" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''અલ પચિનો''' નું હુલામણુ નામ ધરાવતા '''આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનો''' (જન્મ એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૪૦), એક અમેરિકન અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્માતા છે. ૨૦મી સદીના સૌથી પ્રભાવશાળી અને મહાન કલાકારોમાંના એક ગણાતા અલ પચિનોએ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Pacino named 'greatest film star'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3001463.stm|date=2003-05-05|access-date=2026-08-12|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; પાંચ દાયકાથી વધુ લાંબી કારકિર્દીમાં અસંખ્ય યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી છે. તેઓ અભિનયનો &quot;ટ્રિપલ ક્રાઉન&quot; (ઓસ્કાર, એમી અને ટોની એવોર્ડ) મેળવનારા જૂજ વૈશ્વિક કલાકારોમાં સામેલ છે.

== પ્રારંભિક જીવન ==
આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનોનો જન્મ અમેરિકા ના ન્યૂયોર્ક શહેરના મેનહટન વિસ્તારમાં આવેલા ઈસ્ટ હાર્લેમમાં ૨૫ એપ્રિલ, ૧૯૪૦ના રોજ થયો હતો. તેઓ તેમના સિસિલિયન અમેરિકન માતા રોઝ અને પિતા સાલ્વાટોર પચિનોનું એકમાત્ર સંતાન હતા. તેમના પિતા ઇટાલીના સેન ફ્રાટેલોથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. જ્યારે અલ પચિનો માત્ર બે વર્ષના હતા ત્યારે તેમના માતા-પિતાના છૂટાછેડા થઈ ગયા હતા. 

માતા-પિતા અલગ થયા પછી, તેમના માતા તેમને સાઉથ બ્રોન્ક્સ વિસ્તારમાં લઈ ગયા હતા. ત્યાં તેઓ તેમના નાના-નાની કેટ અને જેમ્સ ગેરાર્ડી સાથે રહેતા હતા. તેમના નાના-નાની નાની ઉંમરે ઇટાલીના પ્રખ્યાત કોર્લિયોન ગામમાંથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. અલગ થયા પછી અલ પચિનોના પિતા કેલિફોર્નિયા જતા રહ્યા હતા, જ્યાં તેમણે વીમા વેચાણકર્તા અને રેસ્ટોરન્ટના માલિક તરીકે કામ શરૂ કર્યું હતું.

જ્યારે અલ પચિનો ત્રણ-ચાર વર્ષના હતા, ત્યારથી જ તેમના માતા તેમને નિયમિત રીતે સિનેમા હોલમાં ફિલ્મો જોવા લઈ જતા હતા. ફિલ્મો જોયા પછી તેઓ મનમાં જ તે પાત્રોના સંવાદો વાગોળવાનું શરૂ કરી દેતા હતા. અલ પચિનોનું હુલામણું નામ સોની બોય હતું, જે તેમની માતાએ તે સમયના પ્રખ્યાત ગાયક અલ જોલ્સનના એક લોકપ્રિય ગીત પરથી રાખ્યું હતું, જે તેઓ અવારનવાર અલ પચિનો માટે ગાતા હતા.

પચિનો એ હર્મન રિડર જુનિયર હાઈસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ તેમણે અંગ્રેજી સિવાયના મોટાભાગના વિષયોના વર્ગો છોડી દીધા હતા. તેમના જુનિયર હાઈસ્કૂલના શિક્ષિકા બ્લેન્ચ રોથસ્ટીને નાની ઉંમરે જ તેમની અભિનય ક્ષમતા ઓળખી લીધી હતી. તેમણે અલ પચિનોને શાળાના નાટકોમાં ભૂમિકાઓ આપી અને વિદ્યાર્થીઓની સભાઓમાં બાઇબલના પાઠ વાંચવાનું કામ સોંપ્યું. તે શિક્ષિકાએ તેમના પરિવારના એપાર્ટમેન્ટની મુલાકાત લીધી અને તેમની નાનીને ખાસ કહ્યું કે આ બાળક આ જ કામ માટે બન્યો છે, જેને અલ પચિનો પોતાના જીવનનો સૌથી મોટો વળાંક માને છે. ત્યારબાદ ઓડિશન આપીને તેમણે હાઈસ્કૂલ ઓફ પરફોર્મિંગ આર્ટ્સમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. જોકે તેમની માતા તેમના આ નિર્ણયથી અસંમત હતા, કારણ કે તેઓ માનતા હતા કે ગરીબ લોકો અભિનય ન કરે. આ બાબતે ઘરમાં ઝઘડો થતાં તેમણે ઘર છોડી દીધું હતું.

પચિનો એ પોતાના સપના પૂરા કરવા અને ખર્ચ ઉઠાવવા માટે સંદેશવાહક, હોટેલમાં વાસણ સાફ કરવાના સહાયક, સફાઈ કામદાર, ટેલિફોન ઓપરેટર અને ટપાલ ક્લાર્ક જેવી ઓછી આવક વાળી નોકરીઓ કરી હતી. આ સમય દરમિયાન તેઓ ન્યૂયોર્કના અંડરગ્રાઉન્ડ થિયેટરોમાં બેઝમેન્ટ નાટકોમાં અભિનય કરતા હતા. કિશોરાવસ્થામાં તેમણે એક્ટર્સ સ્ટુડિયો નામની સંસ્થામાં જોડાવાનો પ્રયાસ કર્યો પરંતુ તેઓ રિજેક્ટ થયા. ત્યારબાદ તેઓ એચબી સ્ટુડિયોમાં જોડાયા, જ્યાં તેમની મુલાકાત અભિનયના શિક્ષક ચાર્લી લોટન સાથે થઈ, જેઓ પાછળથી તેમના માર્ગદર્શક અને શ્રેષ્ઠ મિત્ર બન્યા. આ સ્ટુડિયોના હોલ અને ડાન્સ રૂમ સાફ કરવાના બદલામાં સંસ્થાએ તેમને મફતમાં ક્લાસ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. રાત્રિના સમયે અલ પચિનો શેરીઓમાં ફરતા ફરતા શેક્સપિયરના સંવાદોની પ્રેક્ટિસ કરતા હતા. આ સમયગાળામાં તેઓ ઘણીવાર બેરોજગાર અથવા બેઘર રહ્યા હતા, અને ક્યારેક શેરીઓમાં, થિયેટરોમાં અથવા મિત્રના ઘરે સૂઈ જતા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૨માં પચિનોના માતાનું ત્રેતાલીસ વર્ષની નાની ઉંમરે અવસાન થયું હતું. તેના પછીના જ વર્ષે તેમના નાનાનું પણ અવસાન થયું. અલ પચિનો આ સમયને પોતાના જીવનનો સૌથી મુશ્કેલ તબક્કો માને છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ તે સમયે બાવીસ વર્ષના હતા અને તેમના જીવનના સૌથી પ્રભાવશાળી બે લોકો ચાલ્યા ગયા હતા, જેના કારણે તેઓ સંપૂર્ણપણે ભાંગી પડ્યા હતા.

એચબી સ્ટુડિયોમાં ચાર વર્ષ વિતાવ્યા પછી, અલ પચિનોએ એક્ટર્સ સ્ટુડિયો માટે સફળતાપૂર્વક ઓડિશન આપ્યું. ત્યાં તેમણે અભિનયના પ્રખ્યાત કોચ લી સ્ટ્રાસબર્ગ હેઠળ પદ્ધતિસરના અભિનયનો અભ્યાસ કર્યો. આ જ લી સ્ટ્રાસબર્ગ પાછળથી અલ પચિનો સાથે ધ ગોડફાધર ભાગ બે ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા. પાછળથી આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં તેમણે સ્ટ્રાસબર્ગ અને આ સંસ્થાની તેમના જીવન પર પડેલી અસર વિશે વાત કરી હતી કે એક્ટર્સ સ્ટુડિયોનું તેમના જીવનમાં ખૂબ મોટું સ્થાન છે અને લી સ્ટ્રાસબર્ગને જેટલું સન્માન મળવું જોઈતું હતું તેટલું નથી મળ્યું. ચાર્લી લોટન પછી આ સંસ્થાએ જ તેમની કારકિર્દીને એક નવી દિશા આપી હતી, જેના કારણે તેઓ અન્ય નાની-મોટી નોકરીઓ છોડીને સંપૂર્ણપણે અભિનય તરફ વળી શક્યા હતા. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે લી સ્ટ્રાસબર્ગ સાથે કામ કરવું ખૂબ જ ઉત્સાહજનક હતું કારણ કે તેઓ જ્યારે કોઈ દ્રશ્ય કે લોકો વિશે વાત કરતા ત્યારે એટલા રસપ્રદ લાગતા કે બસ તેમને સાંભળતા જ રહેવાનું મન થાય. તેઓ અભિનેતાઓને ખૂબ પ્રેમ કરતા અને અભિનયની અદ્ભુત સમજ ધરાવતા હતા.

== કારકિર્દી ==
[[File:Al Pacino - Hummel.jpg|thumb|upright|અલ પચિનો ૧૯૭૭માં ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઑફ પાવ્લો હમેલ નાટકમાં અભિનય કરતા.]]

=== ૧૯૬૭–૧૯૭૧: થિયેટર ભૂમિકાઓ અને ફિલ્મ સફરની શરૂઆત ===
૧૯૬૭માં અલ પચિનોએ બોસ્ટનના ચાર્લ્સ પ્લેહાઉસમાં અવેક એન્ડ સિંગ નાટકથી વ્યાવસાયિક રંગમંચ કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ત્યારબાદ અમેરિકા હુર્રા નાટકમાં કામ દરમિયાન તેમની મુલાકાત અભિનેત્રી જીલ ક્લેબર્ગ સાથે થઈ અને બંને વચ્ચે પાંચ વર્ષ સુધી પ્રેમસંબંધ રહ્યો, અને ત્યારબાદ તેઓ ન્યૂયોર્ક શહેરમાં પાછા ફર્યા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૮માં અલ પચિનોએ એસ્ટોર પ્લેસ થિયેટરમાં ઇઝરાયેલ હોરોવિટ્ઝના ધ ઇન્ડિયન વોન્ટ્સ ધ બ્રોન્ક્સ નામના નાટકમાં મર્ફ નામના શેરી ગુંડાની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. આ નાટક ૧૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૬૮ના રોજ શરૂ થયું હતું અને તેના કુલ એકસો સيت્યોતેર શો થયા હતા. આ નાટકની સાથે જ હોરોવિટ્ઝનું બીજું નાટક ઈટ્સ કોલ્ડ ધ સુગર પ્લમ પણ દર્શાવવામાં આવતું હતું, જેમાં જીલ ક્લેબર્ગ મુખ્ય ભૂમિકામાં હતી. આ નાટકમાં શાનદાર અભિનય માટે અલ પચિનોને શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો ઓબી એવોર્ડ મળ્યો હતો, જ્યારે જોન કાઝલેને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. માર્ટિન બ્રેગમેને આ નાટક જોયું અને તેઓ અલ પચિનોના મેનેજર બન્યા હતા. આ ભાગીદારી આવનારા વર્ષોમાં ખૂબ જ સફળ સાબિત થઈ, કારણ કે બ્રેગમેને જ અલ પચિનોને ધ ગોડફાધર, સેર્પીકો અને ડોગ ડે આફ્ટરનૂન જેવી મહાન ફિલ્મો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. પોતાની સ્ટેજ કારકિર્દી વિશે અલ પચિનોએ જણાવ્યું હતું કે માર્ટિન બ્રેગમેને જ મારી શોધ કરી હતી જ્યારે હું પચીસ-છવ્વીસ વર્ષનો હતો અને તેઓ મારા મેનેજર બન્યા હતા. હું આજે જે પણ સ્થાને છું તે માર્ટીના કારણે જ છું અને હું ખરેખર તેમનો ઋણી છું.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{imdb name|0000199|અલ પચિનો}}

[[en:Al Pacino]]

[[શ્રેણી:અમેરિકન અભિનેતાઓ]]
[[શ્રેણી:જીવિત વ્યક્તિઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ]]</text>
      <sha1>78zix5k9kdd4g1061qxra9f6yraext2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903562</id>
      <parentid>903561</parentid>
      <timestamp>2026-08-12T18:24:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* કારકિર્દી */</comment>
      <origin>903562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19480" sha1="hoggjbcqa2qsl67o7y1jdj5jvobasnm" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''અલ પચિનો''' નું હુલામણુ નામ ધરાવતા '''આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનો''' (જન્મ એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૪૦), એક અમેરિકન અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્માતા છે. ૨૦મી સદીના સૌથી પ્રભાવશાળી અને મહાન કલાકારોમાંના એક ગણાતા અલ પચિનોએ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Pacino named 'greatest film star'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3001463.stm|date=2003-05-05|access-date=2026-08-12|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; પાંચ દાયકાથી વધુ લાંબી કારકિર્દીમાં અસંખ્ય યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી છે. તેઓ અભિનયનો &quot;ટ્રિપલ ક્રાઉન&quot; (ઓસ્કાર, એમી અને ટોની એવોર્ડ) મેળવનારા જૂજ વૈશ્વિક કલાકારોમાં સામેલ છે.

== પ્રારંભિક જીવન ==
આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનોનો જન્મ અમેરિકા ના ન્યૂયોર્ક શહેરના મેનહટન વિસ્તારમાં આવેલા ઈસ્ટ હાર્લેમમાં ૨૫ એપ્રિલ, ૧૯૪૦ના રોજ થયો હતો. તેઓ તેમના સિસિલિયન અમેરિકન માતા રોઝ અને પિતા સાલ્વાટોર પચિનોનું એકમાત્ર સંતાન હતા. તેમના પિતા ઇટાલીના સેન ફ્રાટેલોથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. જ્યારે અલ પચિનો માત્ર બે વર્ષના હતા ત્યારે તેમના માતા-પિતાના છૂટાછેડા થઈ ગયા હતા. 

માતા-પિતા અલગ થયા પછી, તેમના માતા તેમને સાઉથ બ્રોન્ક્સ વિસ્તારમાં લઈ ગયા હતા. ત્યાં તેઓ તેમના નાના-નાની કેટ અને જેમ્સ ગેરાર્ડી સાથે રહેતા હતા. તેમના નાના-નાની નાની ઉંમરે ઇટાલીના પ્રખ્યાત કોર્લિયોન ગામમાંથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. અલગ થયા પછી અલ પચિનોના પિતા કેલિફોર્નિયા જતા રહ્યા હતા, જ્યાં તેમણે વીમા વેચાણકર્તા અને રેસ્ટોરન્ટના માલિક તરીકે કામ શરૂ કર્યું હતું.

જ્યારે અલ પચિનો ત્રણ-ચાર વર્ષના હતા, ત્યારથી જ તેમના માતા તેમને નિયમિત રીતે સિનેમા હોલમાં ફિલ્મો જોવા લઈ જતા હતા. ફિલ્મો જોયા પછી તેઓ મનમાં જ તે પાત્રોના સંવાદો વાગોળવાનું શરૂ કરી દેતા હતા. અલ પચિનોનું હુલામણું નામ સોની બોય હતું, જે તેમની માતાએ તે સમયના પ્રખ્યાત ગાયક અલ જોલ્સનના એક લોકપ્રિય ગીત પરથી રાખ્યું હતું, જે તેઓ અવારનવાર અલ પચિનો માટે ગાતા હતા.

પચિનો એ હર્મન રિડર જુનિયર હાઈસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ તેમણે અંગ્રેજી સિવાયના મોટાભાગના વિષયોના વર્ગો છોડી દીધા હતા. તેમના જુનિયર હાઈસ્કૂલના શિક્ષિકા બ્લેન્ચ રોથસ્ટીને નાની ઉંમરે જ તેમની અભિનય ક્ષમતા ઓળખી લીધી હતી. તેમણે અલ પચિનોને શાળાના નાટકોમાં ભૂમિકાઓ આપી અને વિદ્યાર્થીઓની સભાઓમાં બાઇબલના પાઠ વાંચવાનું કામ સોંપ્યું. તે શિક્ષિકાએ તેમના પરિવારના એપાર્ટમેન્ટની મુલાકાત લીધી અને તેમની નાનીને ખાસ કહ્યું કે આ બાળક આ જ કામ માટે બન્યો છે, જેને અલ પચિનો પોતાના જીવનનો સૌથી મોટો વળાંક માને છે. ત્યારબાદ ઓડિશન આપીને તેમણે હાઈસ્કૂલ ઓફ પરફોર્મિંગ આર્ટ્સમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. જોકે તેમની માતા તેમના આ નિર્ણયથી અસંમત હતા, કારણ કે તેઓ માનતા હતા કે ગરીબ લોકો અભિનય ન કરે. આ બાબતે ઘરમાં ઝઘડો થતાં તેમણે ઘર છોડી દીધું હતું.

પચિનો એ પોતાના સપના પૂરા કરવા અને ખર્ચ ઉઠાવવા માટે સંદેશવાહક, હોટેલમાં વાસણ સાફ કરવાના સહાયક, સફાઈ કામદાર, ટેલિફોન ઓપરેટર અને ટપાલ ક્લાર્ક જેવી ઓછી આવક વાળી નોકરીઓ કરી હતી. આ સમય દરમિયાન તેઓ ન્યૂયોર્કના અંડરગ્રાઉન્ડ થિયેટરોમાં બેઝમેન્ટ નાટકોમાં અભિનય કરતા હતા. કિશોરાવસ્થામાં તેમણે એક્ટર્સ સ્ટુડિયો નામની સંસ્થામાં જોડાવાનો પ્રયાસ કર્યો પરંતુ તેઓ રિજેક્ટ થયા. ત્યારબાદ તેઓ એચબી સ્ટુડિયોમાં જોડાયા, જ્યાં તેમની મુલાકાત અભિનયના શિક્ષક ચાર્લી લોટન સાથે થઈ, જેઓ પાછળથી તેમના માર્ગદર્શક અને શ્રેષ્ઠ મિત્ર બન્યા. આ સ્ટુડિયોના હોલ અને ડાન્સ રૂમ સાફ કરવાના બદલામાં સંસ્થાએ તેમને મફતમાં ક્લાસ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. રાત્રિના સમયે અલ પચિનો શેરીઓમાં ફરતા ફરતા શેક્સપિયરના સંવાદોની પ્રેક્ટિસ કરતા હતા. આ સમયગાળામાં તેઓ ઘણીવાર બેરોજગાર અથવા બેઘર રહ્યા હતા, અને ક્યારેક શેરીઓમાં, થિયેટરોમાં અથવા મિત્રના ઘરે સૂઈ જતા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૨માં પચિનોના માતાનું ત્રેતાલીસ વર્ષની નાની ઉંમરે અવસાન થયું હતું. તેના પછીના જ વર્ષે તેમના નાનાનું પણ અવસાન થયું. અલ પચિનો આ સમયને પોતાના જીવનનો સૌથી મુશ્કેલ તબક્કો માને છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ તે સમયે બાવીસ વર્ષના હતા અને તેમના જીવનના સૌથી પ્રભાવશાળી બે લોકો ચાલ્યા ગયા હતા, જેના કારણે તેઓ સંપૂર્ણપણે ભાંગી પડ્યા હતા.

એચબી સ્ટુડિયોમાં ચાર વર્ષ વિતાવ્યા પછી, અલ પચિનોએ એક્ટર્સ સ્ટુડિયો માટે સફળતાપૂર્વક ઓડિશન આપ્યું. ત્યાં તેમણે અભિનયના પ્રખ્યાત કોચ લી સ્ટ્રાસબર્ગ હેઠળ પદ્ધતિસરના અભિનયનો અભ્યાસ કર્યો. આ જ લી સ્ટ્રાસબર્ગ પાછળથી અલ પચિનો સાથે ધ ગોડફાધર ભાગ બે ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા. પાછળથી આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં તેમણે સ્ટ્રાસબર્ગ અને આ સંસ્થાની તેમના જીવન પર પડેલી અસર વિશે વાત કરી હતી કે એક્ટર્સ સ્ટુડિયોનું તેમના જીવનમાં ખૂબ મોટું સ્થાન છે અને લી સ્ટ્રાસબર્ગને જેટલું સન્માન મળવું જોઈતું હતું તેટલું નથી મળ્યું. ચાર્લી લોટન પછી આ સંસ્થાએ જ તેમની કારકિર્દીને એક નવી દિશા આપી હતી, જેના કારણે તેઓ અન્ય નાની-મોટી નોકરીઓ છોડીને સંપૂર્ણપણે અભિનય તરફ વળી શક્યા હતા. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે લી સ્ટ્રાસબર્ગ સાથે કામ કરવું ખૂબ જ ઉત્સાહજનક હતું કારણ કે તેઓ જ્યારે કોઈ દ્રશ્ય કે લોકો વિશે વાત કરતા ત્યારે એટલા રસપ્રદ લાગતા કે બસ તેમને સાંભળતા જ રહેવાનું મન થાય. તેઓ અભિનેતાઓને ખૂબ પ્રેમ કરતા અને અભિનયની અદ્ભુત સમજ ધરાવતા હતા.

== કારકિર્દી ==
[[File:Al Pacino - Hummel.jpg|thumb|upright|અલ પચિનો ૧૯૭૭માં ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઑફ પાવ્લો હમેલ નાટકમાં અભિનય કરતા.]]

=== ૧૯૬૭–૧૯૭૧: થિયેટર ભૂમિકાઓ અને ફિલ્મ સફરની શરૂઆત ===
૧૯૬૭માં અલ પચિનોએ બોસ્ટનના ચાર્લ્સ પ્લેહાઉસમાં અવેક એન્ડ સિંગ નાટકથી વ્યાવસાયિક રંગમંચ કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ત્યારબાદ અમેરિકા હુર્રા નાટકમાં કામ દરમિયાન તેમની મુલાકાત અભિનેત્રી જીલ ક્લેબર્ગ સાથે થઈ અને બંને વચ્ચે પાંચ વર્ષ સુધી પ્રેમસંબંધ રહ્યો, અને ત્યારબાદ તેઓ ન્યૂયોર્ક શહેરમાં પાછા ફર્યા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૮માં પચિનોએ એસ્ટોર પ્લેસ થિયેટરમાં ઇઝરાયેલ હોરોવિટ્ઝના ધ ઇન્ડિયન વોન્ટ્સ ધ બ્રોન્ક્સ નામના નાટકમાં મર્ફ નામના શેરી ગુંડાની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. આ નાટક ૧૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૬૮ના રોજ શરૂ થયું હતું અને તેના કુલ એકસો સિત્યોતેર શો થયા હતા. આ નાટકની સાથે જ હોરોવિટ્ઝનું બીજું નાટક ઈટ્સ કોલ્ડ ધ સુગર પ્લમ પણ દર્શાવવામાં આવતું હતું, જેમાં જીલ ક્લેબર્ગ મુખ્ય ભૂમિકામાં હતી. આ નાટકમાં શાનદાર અભિનય માટે  પચિનોને શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો ઓબી એવોર્ડ મળ્યો હતો, જ્યારે જોન કાઝલેને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. માર્ટિન બ્રેગમેને આ નાટક જોયું અને તેઓ પચિનોના મેનેજર બન્યા હતા. આ ભાગીદારી આવનારા વર્ષોમાં ખૂબ જ સફળ સાબિત થઈ, કારણ કે બ્રેગમેને જ પચિનોને ધ ગોડફાધર, સેર્પીકો અને ડોગ ડે આફ્ટરનૂન જેવી મહાન ફિલ્મો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. પોતાની સ્ટેજ કારકિર્દી વિશે પચિનોએ જણાવ્યું હતું કે માર્ટિન બ્રેગમેને જ મારી શોધ કરી હતી જ્યારે હું પચીસ-છવ્વીસ વર્ષનો હતો અને તેઓ મારા મેનેજર બન્યા હતા. હું આજે જે પણ સ્થાને છું તે માર્ટીના કારણે જ છું અને હું ખરેખર તેમનો ઋણી છું.

૨૫ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૬૯ના રોજ પચિનોએ બેલાસ્કો થિયેટર ખાતે ડોન પીટરસનના ડઝ અ ટાઈગર વેર અ નેકટાઈ નામના નાટકથી બ્રોડવે થિયેટરમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. આ નાટક ઓગણચાળીસ શો પછી ૨૯ માર્ચ, ૧૯૬૯ના રોજ બંધ થઈ ગયું હતું, પરંતુ પચિનોના અભિનયના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને ૨૦ એપ્રિલ, ૧૯૬૯ના રોજ તેમને આ ભૂમિકા માટે પ્રતિષ્ઠિત ટોની એવોર્ડ મળ્યો હતો.  પચિનોએ ૧૯૭૦ના દાયકામાં પણ સ્ટેજ પર અભિનય ચાલુ રાખ્યો હતો અને ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઓફ પાવલો હમેલ નામના નાટક માટે પોતાનો બીજો ટોની એવોર્ડ જીત્યો હતો. આ સિવાય તેમણે રિચાર્ડ ધ થર્ડ નામના નાટકમાં મુખ્ય શીર્ષક ભૂમિકા ભજવી હતી. ૧૯૮૦ના દાયકા મા ડેવિડ મેમેટના અમેરિકન બફેલો નામના નાટકમાં દેખાયા પછી પચિનોએ ફરીથી સ્ટેજ પર મોટી સફળતા મેળવી હતી, જેના માટે તેમને ડ્રામા ડેસ્ક એવોર્ડ માટે નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા. વર્ષ ૧૯૯૦ પછી પચીનો સ્ટેજ કાર્યોમાં યુજેન ઓ નીલના હ્યુગી, ઓસ્કાર વાઈલ્ડના સાલોમે અને વર્ષ ૨૦૦૫માં લાઈલ કેસ્લરના ઓર્ફન્સ નામના નાટકોના પુનઃપ્રસારણનો સમાવેશ થાય છે. એક્ટર્સ સ્ટુડિયોમાં અભ્યાસ કરતી વખતે પચીનોને સમજાયું હતું કે તેમની પાસે અભિનયની એક અદ્ભુત ભેટ છે અને તેમને આ કામમાં ખૂબ આનંદ આવતો હતો, જોકે તેમના શરૂઆતના કામો આર્થિક રીતે બહુ ફાયદાકારક નહોતા. 

સ્ટેજ પર સફળતા મેળવ્યા પછી પચિનોએ વર્ષ ૧૯૬૯માં પેટ્ટી ડ્યુક અભિનીત એક સ્વતંત્ર ફિલ્મ મી, નેટલીમાં ટૂંકી ભૂમિકા ભજવીને ફિલ્મી દુનિયામાં પ્રવેશ કર્યો હતો. વર્ષ ૧૯૭૦માં પચિનોએ ક્રિએટિવ મેનેજમેન્ટ એસોસિએટ્સ નામની ટેલેન્ટ એજન્સી સાથે કરાર કર્યા હતા. ત્યારબાદ વર્ષ ૧૯૭૧માં આવેલી ફિલ્મ ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્કમાં એક હેરોઈનના બંધાણી યુવકની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવીને તેમણે ફીચર ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતા તરીકે સત્તાવાર શરૂઆત કરી હતી.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{imdb name|0000199|અલ પચિનો}}

[[en:Al Pacino]]

[[શ્રેણી:અમેરિકન અભિનેતાઓ]]
[[શ્રેણી:જીવિત વ્યક્તિઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ]]</text>
      <sha1>hoggjbcqa2qsl67o7y1jdj5jvobasnm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903563</id>
      <parentid>903562</parentid>
      <timestamp>2026-08-12T18:44:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* ૧૯૬૭–૧૯૭૧: થિયેટર ભૂમિકાઓ અને ફિલ્મ સફરની શરૂઆત */</comment>
      <origin>903563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24702" sha1="gh16tsl322024de0zt5640vldgr8gf8" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''અલ પચિનો''' નું હુલામણુ નામ ધરાવતા '''આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનો''' (જન્મ એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૪૦), એક અમેરિકન અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્માતા છે. ૨૦મી સદીના સૌથી પ્રભાવશાળી અને મહાન કલાકારોમાંના એક ગણાતા અલ પચિનોએ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Pacino named 'greatest film star'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3001463.stm|date=2003-05-05|access-date=2026-08-12|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; પાંચ દાયકાથી વધુ લાંબી કારકિર્દીમાં અસંખ્ય યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી છે. તેઓ અભિનયનો &quot;ટ્રિપલ ક્રાઉન&quot; (ઓસ્કાર, એમી અને ટોની એવોર્ડ) મેળવનારા જૂજ વૈશ્વિક કલાકારોમાં સામેલ છે.

== પ્રારંભિક જીવન ==
આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનોનો જન્મ અમેરિકા ના ન્યૂયોર્ક શહેરના મેનહટન વિસ્તારમાં આવેલા ઈસ્ટ હાર્લેમમાં ૨૫ એપ્રિલ, ૧૯૪૦ના રોજ થયો હતો. તેઓ તેમના સિસિલિયન અમેરિકન માતા રોઝ અને પિતા સાલ્વાટોર પચિનોનું એકમાત્ર સંતાન હતા. તેમના પિતા ઇટાલીના સેન ફ્રાટેલોથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. જ્યારે અલ પચિનો માત્ર બે વર્ષના હતા ત્યારે તેમના માતા-પિતાના છૂટાછેડા થઈ ગયા હતા. 

માતા-પિતા અલગ થયા પછી, તેમના માતા તેમને સાઉથ બ્રોન્ક્સ વિસ્તારમાં લઈ ગયા હતા. ત્યાં તેઓ તેમના નાના-નાની કેટ અને જેમ્સ ગેરાર્ડી સાથે રહેતા હતા. તેમના નાના-નાની નાની ઉંમરે ઇટાલીના પ્રખ્યાત કોર્લિયોન ગામમાંથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. અલગ થયા પછી અલ પચિનોના પિતા કેલિફોર્નિયા જતા રહ્યા હતા, જ્યાં તેમણે વીમા વેચાણકર્તા અને રેસ્ટોરન્ટના માલિક તરીકે કામ શરૂ કર્યું હતું.

જ્યારે અલ પચિનો ત્રણ-ચાર વર્ષના હતા, ત્યારથી જ તેમના માતા તેમને નિયમિત રીતે સિનેમા હોલમાં ફિલ્મો જોવા લઈ જતા હતા. ફિલ્મો જોયા પછી તેઓ મનમાં જ તે પાત્રોના સંવાદો વાગોળવાનું શરૂ કરી દેતા હતા. અલ પચિનોનું હુલામણું નામ સોની બોય હતું, જે તેમની માતાએ તે સમયના પ્રખ્યાત ગાયક અલ જોલ્સનના એક લોકપ્રિય ગીત પરથી રાખ્યું હતું, જે તેઓ અવારનવાર અલ પચિનો માટે ગાતા હતા.

પચિનો એ હર્મન રિડર જુનિયર હાઈસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ તેમણે અંગ્રેજી સિવાયના મોટાભાગના વિષયોના વર્ગો છોડી દીધા હતા. તેમના જુનિયર હાઈસ્કૂલના શિક્ષિકા બ્લેન્ચ રોથસ્ટીને નાની ઉંમરે જ તેમની અભિનય ક્ષમતા ઓળખી લીધી હતી. તેમણે અલ પચિનોને શાળાના નાટકોમાં ભૂમિકાઓ આપી અને વિદ્યાર્થીઓની સભાઓમાં બાઇબલના પાઠ વાંચવાનું કામ સોંપ્યું. તે શિક્ષિકાએ તેમના પરિવારના એપાર્ટમેન્ટની મુલાકાત લીધી અને તેમની નાનીને ખાસ કહ્યું કે આ બાળક આ જ કામ માટે બન્યો છે, જેને અલ પચિનો પોતાના જીવનનો સૌથી મોટો વળાંક માને છે. ત્યારબાદ ઓડિશન આપીને તેમણે હાઈસ્કૂલ ઓફ પરફોર્મિંગ આર્ટ્સમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. જોકે તેમની માતા તેમના આ નિર્ણયથી અસંમત હતા, કારણ કે તેઓ માનતા હતા કે ગરીબ લોકો અભિનય ન કરે. આ બાબતે ઘરમાં ઝઘડો થતાં તેમણે ઘર છોડી દીધું હતું.

પચિનો એ પોતાના સપના પૂરા કરવા અને ખર્ચ ઉઠાવવા માટે સંદેશવાહક, હોટેલમાં વાસણ સાફ કરવાના સહાયક, સફાઈ કામદાર, ટેલિફોન ઓપરેટર અને ટપાલ ક્લાર્ક જેવી ઓછી આવક વાળી નોકરીઓ કરી હતી. આ સમય દરમિયાન તેઓ ન્યૂયોર્કના અંડરગ્રાઉન્ડ થિયેટરોમાં બેઝમેન્ટ નાટકોમાં અભિનય કરતા હતા. કિશોરાવસ્થામાં તેમણે એક્ટર્સ સ્ટુડિયો નામની સંસ્થામાં જોડાવાનો પ્રયાસ કર્યો પરંતુ તેઓ રિજેક્ટ થયા. ત્યારબાદ તેઓ એચબી સ્ટુડિયોમાં જોડાયા, જ્યાં તેમની મુલાકાત અભિનયના શિક્ષક ચાર્લી લોટન સાથે થઈ, જેઓ પાછળથી તેમના માર્ગદર્શક અને શ્રેષ્ઠ મિત્ર બન્યા. આ સ્ટુડિયોના હોલ અને ડાન્સ રૂમ સાફ કરવાના બદલામાં સંસ્થાએ તેમને મફતમાં ક્લાસ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. રાત્રિના સમયે અલ પચિનો શેરીઓમાં ફરતા ફરતા શેક્સપિયરના સંવાદોની પ્રેક્ટિસ કરતા હતા. આ સમયગાળામાં તેઓ ઘણીવાર બેરોજગાર અથવા બેઘર રહ્યા હતા, અને ક્યારેક શેરીઓમાં, થિયેટરોમાં અથવા મિત્રના ઘરે સૂઈ જતા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૨માં પચિનોના માતાનું ત્રેતાલીસ વર્ષની નાની ઉંમરે અવસાન થયું હતું. તેના પછીના જ વર્ષે તેમના નાનાનું પણ અવસાન થયું. અલ પચિનો આ સમયને પોતાના જીવનનો સૌથી મુશ્કેલ તબક્કો માને છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ તે સમયે બાવીસ વર્ષના હતા અને તેમના જીવનના સૌથી પ્રભાવશાળી બે લોકો ચાલ્યા ગયા હતા, જેના કારણે તેઓ સંપૂર્ણપણે ભાંગી પડ્યા હતા.

એચબી સ્ટુડિયોમાં ચાર વર્ષ વિતાવ્યા પછી, અલ પચિનોએ એક્ટર્સ સ્ટુડિયો માટે સફળતાપૂર્વક ઓડિશન આપ્યું. ત્યાં તેમણે અભિનયના પ્રખ્યાત કોચ લી સ્ટ્રાસબર્ગ હેઠળ પદ્ધતિસરના અભિનયનો અભ્યાસ કર્યો. આ જ લી સ્ટ્રાસબર્ગ પાછળથી અલ પચિનો સાથે ધ ગોડફાધર ભાગ બે ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા. પાછળથી આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં તેમણે સ્ટ્રાસબર્ગ અને આ સંસ્થાની તેમના જીવન પર પડેલી અસર વિશે વાત કરી હતી કે એક્ટર્સ સ્ટુડિયોનું તેમના જીવનમાં ખૂબ મોટું સ્થાન છે અને લી સ્ટ્રાસબર્ગને જેટલું સન્માન મળવું જોઈતું હતું તેટલું નથી મળ્યું. ચાર્લી લોટન પછી આ સંસ્થાએ જ તેમની કારકિર્દીને એક નવી દિશા આપી હતી, જેના કારણે તેઓ અન્ય નાની-મોટી નોકરીઓ છોડીને સંપૂર્ણપણે અભિનય તરફ વળી શક્યા હતા. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે લી સ્ટ્રાસબર્ગ સાથે કામ કરવું ખૂબ જ ઉત્સાહજનક હતું કારણ કે તેઓ જ્યારે કોઈ દ્રશ્ય કે લોકો વિશે વાત કરતા ત્યારે એટલા રસપ્રદ લાગતા કે બસ તેમને સાંભળતા જ રહેવાનું મન થાય. તેઓ અભિનેતાઓને ખૂબ પ્રેમ કરતા અને અભિનયની અદ્ભુત સમજ ધરાવતા હતા.

== કારકિર્દી ==
[[File:Al Pacino - Hummel.jpg|thumb|upright|અલ પચિનો ૧૯૭૭માં ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઑફ પાવ્લો હમેલ નાટકમાં અભિનય કરતા.]]

=== ૧૯૬૭–૧૯૭૧: થિયેટર ભૂમિકાઓ અને ફિલ્મ સફરની શરૂઆત ===
[[File:Al Pacino - Hummel.jpg|thumb|upright|અલ પચિનો ૧૯૭૭માં ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઑફ પાવ્લો હમેલ નાટકમાં અભિનય કરતા.]] ૧૯૬૭માં અલ પચિનોએ બોસ્ટનના ચાર્લ્સ પ્લેહાઉસમાં અવેક એન્ડ સિંગ નાટકથી વ્યાવસાયિક રંગમંચ કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ત્યારબાદ અમેરિકા હુર્રા નાટકમાં કામ દરમિયાન તેમની મુલાકાત અભિનેત્રી જીલ ક્લેબર્ગ સાથે થઈ, બંને વચ્ચે પાંચ વર્ષ સુધી પ્રેમસંબંધ રહ્યો, અને ત્યારબાદ તેઓ ન્યૂયોર્ક શહેરમાં પાછા ફર્યા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૮માં પચિનોએ એસ્ટોર પ્લેસ થિયેટરમાં ઇઝરાયેલ હોરોવિટ્ઝના ધ ઇન્ડિયન વોન્ટ્સ ધ બ્રોન્ક્સ નામના નાટકમાં મર્ફ નામના શેરી ગુંડાની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. આ નાટક ૧૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૬૮ના રોજ શરૂ થયું હતું અને તેના કુલ એકસો સિત્યોતેર શો થયા હતા. આ નાટકની સાથે જ હોરોવિટ્ઝનું બીજું નાટક ઈટ્સ કોલ્ડ ધ સુગર પ્લમ પણ દર્શાવવામાં આવતું હતું, જેમાં જીલ ક્લેબર્ગ મુખ્ય ભૂમિકામાં હતી. આ નાટકમાં શાનદાર અભિનય માટે  પચિનોને શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો ઓબી એવોર્ડ મળ્યો હતો, જ્યારે જોન કાઝલેને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. માર્ટિન બ્રેગમેને આ નાટક જોયું અને તેઓ પચિનોના મેનેજર બન્યા હતા. આ ભાગીદારી આવનારા વર્ષોમાં ખૂબ જ સફળ સાબિત થઈ, કારણ કે બ્રેગમેને જ પચિનોને ધ ગોડફાધર, સેર્પીકો અને ડોગ ડે આફ્ટરનૂન જેવી મહાન ફિલ્મો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. પોતાની સ્ટેજ કારકિર્દી વિશે પચિનોએ જણાવ્યું હતું કે માર્ટિન બ્રેગમેને જ મારી શોધ કરી હતી જ્યારે હું પચીસ-છવ્વીસ વર્ષનો હતો અને તેઓ મારા મેનેજર બન્યા હતા. હું આજે જે પણ સ્થાને છું તે માર્ટીના કારણે જ છું અને હું ખરેખર તેમનો ઋણી છું.

૨૫ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૬૯ના રોજ પચિનોએ બેલાસ્કો થિયેટર ખાતે ડોન પીટરસનના ડઝ અ ટાઈગર વેર અ નેકટાઈ નામના નાટકથી બ્રોડવે થિયેટરમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. આ નાટક ઓગણચાળીસ શો પછી ૨૯ માર્ચ, ૧૯૬૯ના રોજ બંધ થઈ ગયું હતું, પરંતુ પચિનોના અભિનયના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને ૨૦ એપ્રિલ, ૧૯૬૯ના રોજ તેમને આ ભૂમિકા માટે પ્રતિષ્ઠિત ટોની એવોર્ડ મળ્યો હતો.  પચિનોએ ૧૯૭૦ના દાયકામાં પણ સ્ટેજ પર અભિનય ચાલુ રાખ્યો હતો અને ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઓફ પાવલો હમેલ નામના નાટક માટે પોતાનો બીજો ટોની એવોર્ડ જીત્યો હતો. આ સિવાય તેમણે રિચાર્ડ ધ થર્ડ નામના નાટકમાં મુખ્ય શીર્ષક ભૂમિકા ભજવી હતી. ૧૯૮૦ના દાયકા મા ડેવિડ મેમેટના અમેરિકન બફેલો નામના નાટકમાં દેખાયા પછી પચિનોએ ફરીથી સ્ટેજ પર મોટી સફળતા મેળવી હતી, જેના માટે તેમને ડ્રામા ડેસ્ક એવોર્ડ માટે નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા. વર્ષ ૧૯૯૦ પછી પચીનો સ્ટેજ કાર્યોમાં યુજેન ઓ નીલના હ્યુગી, ઓસ્કાર વાઈલ્ડના સાલોમે અને વર્ષ ૨૦૦૫માં લાઈલ કેસ્લરના ઓર્ફન્સ નામના નાટકોના પુનઃપ્રસારણનો સમાવેશ થાય છે. એક્ટર્સ સ્ટુડિયોમાં અભ્યાસ કરતી વખતે પચીનોને સમજાયું હતું કે તેમની પાસે અભિનયની એક અદ્ભુત ભેટ છે અને તેમને આ કામમાં ખૂબ આનંદ આવતો હતો, જોકે તેમના શરૂઆતના કામો આર્થિક રીતે બહુ ફાયદાકારક નહોતા. 

સ્ટેજ પર સફળતા મેળવ્યા પછી પચિનોએ વર્ષ ૧૯૬૯માં પેટ્ટી ડ્યુક અભિનીત એક સ્વતંત્ર ફિલ્મ મી, નેટલીમાં ટૂંકી ભૂમિકા ભજવીને ફિલ્મી દુનિયામાં પ્રવેશ કર્યો હતો. વર્ષ ૧૯૭૦માં પચિનોએ ક્રિએટિવ મેનેજમેન્ટ એસોસિએટ્સ નામની ટેલેન્ટ એજન્સી સાથે કરાર કર્યા હતા. ત્યારબાદ વર્ષ ૧૯૭૧માં આવેલી ફિલ્મ ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્કમાં એક હેરોઈનના બંધાણી યુવકની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવીને તેમણે ફીચર ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતા તરીકે સત્તાવાર શરૂઆત કરી હતી.

=== ૧૯૭૨–૧૯૮૩: વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને સફળતા ===
[[File:Al Pacino with James Caan.jpg|thumb|upright|left|વર્ષ ૧૯૭૨ની આસપાસ જેમ્સ કાન સાથે અલ પચિનો]]
ડિરેક્ટર ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ પચિનોને મારીયો પુઝો ની ૧૯૬૯ માં પ્રકાશિત થયેલી સુપર હિટ માફિયા નવલકથા ધ ગોડફાધર પર આધારિત ફિલ્મ ધ ગોડફાધર માં માઈકલ કોર્લિયોનની મુખ્ય ભૂમિકા માટે પસંદ કર્યા હતા, જે વર્ષ ૧૯૭૨ રિલીઝ થઈ હતી. જોકે આ ભૂમિકા મેળવવા માટે જેક નિકોલસન, રોબર્ટ રેડફોર્ડ, વોરેન બીટી અને તે સમયે ખૂબ જ ઓછા જાણીતા એવા રોબર્ટ ડી નિરોએ પણ પ્રયાસો કર્યા હતા. તેમ છતાં દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ '''અલ પચીનો'''ની જ પસંદગી કરી હતી; કારણ કે પચીનો પોતે ઇટાલિયન મૂળના હતા અને તેમની એકટિંગ માં એક ખાસ તીવ્રતા હતી જે કોપોલાને 'માઇકલ કોર્લિયોની'ના પાત્ર માટે જોઈતી હતી.

શરૂઆતમાં પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ સ્ટુડિયોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ આ પસંદગીથી નારાજ થયા હતા, કારણ કે તેઓ આ ભૂમિકા માટે કોઈ વધુ પ્રખ્યાત અભિનેતાને લેવા માંગતા હતા. જોકે, ફિલ્મમાં પચીનોના પ્રખ્યાત 'રેસ્ટોરન્ટ શૂટઆઉટ દ્રશ્ય'ના શૂટિંગ પછી તેઓ માની ગયા હતા.

આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર તમામ રેકોર્ડ તોડીને '''ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર''' સાબિત થઈ અને તે વર્ષની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની. આ ફિલ્મમાં પચીનોના અદ્ભુત અભિનયને કારણે તેમને '''ઓસ્કાર એવોર્ડ'''નું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમના આ પ્રદર્શનને ફિલ્મ જગતમાં એક અત્યંત તીવ્ર અને પ્રભાવશાળી અભિનય શૈલીના ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ તરીકે જોવામાં આવે છે.

લાંબા સમય સુધી એવી અફવાઓ હતી કે પચિનોએ તે વર્ષના ઓસ્કાર એવોર્ડ સમારોહનો બહિષ્કાર કર્યો હતો. અફવા મુજબ તેઓ શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાની શ્રેણીમાં નામાંકિત થવાથી નારાજ હતા, કારણ કે ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતાનો ઓસ્કાર જીતનાર સહ-કલાકાર માર્લોન બ્રાન્ડો કરતાં અલ પચિનોનો સ્ક્રીન પર દેખાવાનો સમય વધુ હતો. જોકે, વર્ષ ૨૦૨૪માં પ્રકાશિત થયેલી પોતાની આત્મકથામાં અલ પચિનોએ આ અફવાઓનું સંપૂર્ણ ખંડન કર્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તે સમયે અચાનક મળેલી વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને પ્રખ્યાતિના કારણે તેઓ ખૂબ ડરી ગયા હતા અને માનસિક રીતે સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા. આ અતિશય ભયના કારણે અને તે જ સમયે બોસ્ટનમાં થિયેટરના કામમાં વ્યસ્ત હોવાને લીધે તેઓ તે ઓસ્કાર સમારોહમાં હાજર રહી શક્યા નહોતા.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{imdb name|0000199|અલ પચિનો}}

[[en:Al Pacino]]

[[શ્રેણી:અમેરિકન અભિનેતાઓ]]
[[શ્રેણી:જીવિત વ્યક્તિઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ]]</text>
      <sha1>gh16tsl322024de0zt5640vldgr8gf8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903564</id>
      <parentid>903563</parentid>
      <timestamp>2026-08-12T18:44:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* કારકિર્દી */</comment>
      <origin>903564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24475" sha1="0j32t1p3n7kdsvmr6ky9b7nexqfqw5i" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''અલ પચિનો''' નું હુલામણુ નામ ધરાવતા '''આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનો''' (જન્મ એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૪૦), એક અમેરિકન અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્માતા છે. ૨૦મી સદીના સૌથી પ્રભાવશાળી અને મહાન કલાકારોમાંના એક ગણાતા અલ પચિનોએ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Pacino named 'greatest film star'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3001463.stm|date=2003-05-05|access-date=2026-08-12|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; પાંચ દાયકાથી વધુ લાંબી કારકિર્દીમાં અસંખ્ય યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી છે. તેઓ અભિનયનો &quot;ટ્રિપલ ક્રાઉન&quot; (ઓસ્કાર, એમી અને ટોની એવોર્ડ) મેળવનારા જૂજ વૈશ્વિક કલાકારોમાં સામેલ છે.

== પ્રારંભિક જીવન ==
આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનોનો જન્મ અમેરિકા ના ન્યૂયોર્ક શહેરના મેનહટન વિસ્તારમાં આવેલા ઈસ્ટ હાર્લેમમાં ૨૫ એપ્રિલ, ૧૯૪૦ના રોજ થયો હતો. તેઓ તેમના સિસિલિયન અમેરિકન માતા રોઝ અને પિતા સાલ્વાટોર પચિનોનું એકમાત્ર સંતાન હતા. તેમના પિતા ઇટાલીના સેન ફ્રાટેલોથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. જ્યારે અલ પચિનો માત્ર બે વર્ષના હતા ત્યારે તેમના માતા-પિતાના છૂટાછેડા થઈ ગયા હતા. 

માતા-પિતા અલગ થયા પછી, તેમના માતા તેમને સાઉથ બ્રોન્ક્સ વિસ્તારમાં લઈ ગયા હતા. ત્યાં તેઓ તેમના નાના-નાની કેટ અને જેમ્સ ગેરાર્ડી સાથે રહેતા હતા. તેમના નાના-નાની નાની ઉંમરે ઇટાલીના પ્રખ્યાત કોર્લિયોન ગામમાંથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. અલગ થયા પછી અલ પચિનોના પિતા કેલિફોર્નિયા જતા રહ્યા હતા, જ્યાં તેમણે વીમા વેચાણકર્તા અને રેસ્ટોરન્ટના માલિક તરીકે કામ શરૂ કર્યું હતું.

જ્યારે અલ પચિનો ત્રણ-ચાર વર્ષના હતા, ત્યારથી જ તેમના માતા તેમને નિયમિત રીતે સિનેમા હોલમાં ફિલ્મો જોવા લઈ જતા હતા. ફિલ્મો જોયા પછી તેઓ મનમાં જ તે પાત્રોના સંવાદો વાગોળવાનું શરૂ કરી દેતા હતા. અલ પચિનોનું હુલામણું નામ સોની બોય હતું, જે તેમની માતાએ તે સમયના પ્રખ્યાત ગાયક અલ જોલ્સનના એક લોકપ્રિય ગીત પરથી રાખ્યું હતું, જે તેઓ અવારનવાર અલ પચિનો માટે ગાતા હતા.

પચિનો એ હર્મન રિડર જુનિયર હાઈસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ તેમણે અંગ્રેજી સિવાયના મોટાભાગના વિષયોના વર્ગો છોડી દીધા હતા. તેમના જુનિયર હાઈસ્કૂલના શિક્ષિકા બ્લેન્ચ રોથસ્ટીને નાની ઉંમરે જ તેમની અભિનય ક્ષમતા ઓળખી લીધી હતી. તેમણે અલ પચિનોને શાળાના નાટકોમાં ભૂમિકાઓ આપી અને વિદ્યાર્થીઓની સભાઓમાં બાઇબલના પાઠ વાંચવાનું કામ સોંપ્યું. તે શિક્ષિકાએ તેમના પરિવારના એપાર્ટમેન્ટની મુલાકાત લીધી અને તેમની નાનીને ખાસ કહ્યું કે આ બાળક આ જ કામ માટે બન્યો છે, જેને અલ પચિનો પોતાના જીવનનો સૌથી મોટો વળાંક માને છે. ત્યારબાદ ઓડિશન આપીને તેમણે હાઈસ્કૂલ ઓફ પરફોર્મિંગ આર્ટ્સમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. જોકે તેમની માતા તેમના આ નિર્ણયથી અસંમત હતા, કારણ કે તેઓ માનતા હતા કે ગરીબ લોકો અભિનય ન કરે. આ બાબતે ઘરમાં ઝઘડો થતાં તેમણે ઘર છોડી દીધું હતું.

પચિનો એ પોતાના સપના પૂરા કરવા અને ખર્ચ ઉઠાવવા માટે સંદેશવાહક, હોટેલમાં વાસણ સાફ કરવાના સહાયક, સફાઈ કામદાર, ટેલિફોન ઓપરેટર અને ટપાલ ક્લાર્ક જેવી ઓછી આવક વાળી નોકરીઓ કરી હતી. આ સમય દરમિયાન તેઓ ન્યૂયોર્કના અંડરગ્રાઉન્ડ થિયેટરોમાં બેઝમેન્ટ નાટકોમાં અભિનય કરતા હતા. કિશોરાવસ્થામાં તેમણે એક્ટર્સ સ્ટુડિયો નામની સંસ્થામાં જોડાવાનો પ્રયાસ કર્યો પરંતુ તેઓ રિજેક્ટ થયા. ત્યારબાદ તેઓ એચબી સ્ટુડિયોમાં જોડાયા, જ્યાં તેમની મુલાકાત અભિનયના શિક્ષક ચાર્લી લોટન સાથે થઈ, જેઓ પાછળથી તેમના માર્ગદર્શક અને શ્રેષ્ઠ મિત્ર બન્યા. આ સ્ટુડિયોના હોલ અને ડાન્સ રૂમ સાફ કરવાના બદલામાં સંસ્થાએ તેમને મફતમાં ક્લાસ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. રાત્રિના સમયે અલ પચિનો શેરીઓમાં ફરતા ફરતા શેક્સપિયરના સંવાદોની પ્રેક્ટિસ કરતા હતા. આ સમયગાળામાં તેઓ ઘણીવાર બેરોજગાર અથવા બેઘર રહ્યા હતા, અને ક્યારેક શેરીઓમાં, થિયેટરોમાં અથવા મિત્રના ઘરે સૂઈ જતા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૨માં પચિનોના માતાનું ત્રેતાલીસ વર્ષની નાની ઉંમરે અવસાન થયું હતું. તેના પછીના જ વર્ષે તેમના નાનાનું પણ અવસાન થયું. અલ પચિનો આ સમયને પોતાના જીવનનો સૌથી મુશ્કેલ તબક્કો માને છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ તે સમયે બાવીસ વર્ષના હતા અને તેમના જીવનના સૌથી પ્રભાવશાળી બે લોકો ચાલ્યા ગયા હતા, જેના કારણે તેઓ સંપૂર્ણપણે ભાંગી પડ્યા હતા.

એચબી સ્ટુડિયોમાં ચાર વર્ષ વિતાવ્યા પછી, અલ પચિનોએ એક્ટર્સ સ્ટુડિયો માટે સફળતાપૂર્વક ઓડિશન આપ્યું. ત્યાં તેમણે અભિનયના પ્રખ્યાત કોચ લી સ્ટ્રાસબર્ગ હેઠળ પદ્ધતિસરના અભિનયનો અભ્યાસ કર્યો. આ જ લી સ્ટ્રાસબર્ગ પાછળથી અલ પચિનો સાથે ધ ગોડફાધર ભાગ બે ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા. પાછળથી આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં તેમણે સ્ટ્રાસબર્ગ અને આ સંસ્થાની તેમના જીવન પર પડેલી અસર વિશે વાત કરી હતી કે એક્ટર્સ સ્ટુડિયોનું તેમના જીવનમાં ખૂબ મોટું સ્થાન છે અને લી સ્ટ્રાસબર્ગને જેટલું સન્માન મળવું જોઈતું હતું તેટલું નથી મળ્યું. ચાર્લી લોટન પછી આ સંસ્થાએ જ તેમની કારકિર્દીને એક નવી દિશા આપી હતી, જેના કારણે તેઓ અન્ય નાની-મોટી નોકરીઓ છોડીને સંપૂર્ણપણે અભિનય તરફ વળી શક્યા હતા. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે લી સ્ટ્રાસબર્ગ સાથે કામ કરવું ખૂબ જ ઉત્સાહજનક હતું કારણ કે તેઓ જ્યારે કોઈ દ્રશ્ય કે લોકો વિશે વાત કરતા ત્યારે એટલા રસપ્રદ લાગતા કે બસ તેમને સાંભળતા જ રહેવાનું મન થાય. તેઓ અભિનેતાઓને ખૂબ પ્રેમ કરતા અને અભિનયની અદ્ભુત સમજ ધરાવતા હતા.

== કારકિર્દી ==

=== ૧૯૬૭–૧૯૭૧: થિયેટર ભૂમિકાઓ અને ફિલ્મ સફરની શરૂઆત ===
[[File:Al Pacino - Hummel.jpg|thumb|upright|અલ પચિનો ૧૯૭૭માં ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઑફ પાવ્લો હમેલ નાટકમાં અભિનય કરતા.]] ૧૯૬૭માં અલ પચિનોએ બોસ્ટનના ચાર્લ્સ પ્લેહાઉસમાં અવેક એન્ડ સિંગ નાટકથી વ્યાવસાયિક રંગમંચ કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ત્યારબાદ અમેરિકા હુર્રા નાટકમાં કામ દરમિયાન તેમની મુલાકાત અભિનેત્રી જીલ ક્લેબર્ગ સાથે થઈ, બંને વચ્ચે પાંચ વર્ષ સુધી પ્રેમસંબંધ રહ્યો, અને ત્યારબાદ તેઓ ન્યૂયોર્ક શહેરમાં પાછા ફર્યા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૮માં પચિનોએ એસ્ટોર પ્લેસ થિયેટરમાં ઇઝરાયેલ હોરોવિટ્ઝના ધ ઇન્ડિયન વોન્ટ્સ ધ બ્રોન્ક્સ નામના નાટકમાં મર્ફ નામના શેરી ગુંડાની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. આ નાટક ૧૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૬૮ના રોજ શરૂ થયું હતું અને તેના કુલ એકસો સિત્યોતેર શો થયા હતા. આ નાટકની સાથે જ હોરોવિટ્ઝનું બીજું નાટક ઈટ્સ કોલ્ડ ધ સુગર પ્લમ પણ દર્શાવવામાં આવતું હતું, જેમાં જીલ ક્લેબર્ગ મુખ્ય ભૂમિકામાં હતી. આ નાટકમાં શાનદાર અભિનય માટે  પચિનોને શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો ઓબી એવોર્ડ મળ્યો હતો, જ્યારે જોન કાઝલેને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. માર્ટિન બ્રેગમેને આ નાટક જોયું અને તેઓ પચિનોના મેનેજર બન્યા હતા. આ ભાગીદારી આવનારા વર્ષોમાં ખૂબ જ સફળ સાબિત થઈ, કારણ કે બ્રેગમેને જ પચિનોને ધ ગોડફાધર, સેર્પીકો અને ડોગ ડે આફ્ટરનૂન જેવી મહાન ફિલ્મો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. પોતાની સ્ટેજ કારકિર્દી વિશે પચિનોએ જણાવ્યું હતું કે માર્ટિન બ્રેગમેને જ મારી શોધ કરી હતી જ્યારે હું પચીસ-છવ્વીસ વર્ષનો હતો અને તેઓ મારા મેનેજર બન્યા હતા. હું આજે જે પણ સ્થાને છું તે માર્ટીના કારણે જ છું અને હું ખરેખર તેમનો ઋણી છું.

૨૫ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૬૯ના રોજ પચિનોએ બેલાસ્કો થિયેટર ખાતે ડોન પીટરસનના ડઝ અ ટાઈગર વેર અ નેકટાઈ નામના નાટકથી બ્રોડવે થિયેટરમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. આ નાટક ઓગણચાળીસ શો પછી ૨૯ માર્ચ, ૧૯૬૯ના રોજ બંધ થઈ ગયું હતું, પરંતુ પચિનોના અભિનયના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને ૨૦ એપ્રિલ, ૧૯૬૯ના રોજ તેમને આ ભૂમિકા માટે પ્રતિષ્ઠિત ટોની એવોર્ડ મળ્યો હતો.  પચિનોએ ૧૯૭૦ના દાયકામાં પણ સ્ટેજ પર અભિનય ચાલુ રાખ્યો હતો અને ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઓફ પાવલો હમેલ નામના નાટક માટે પોતાનો બીજો ટોની એવોર્ડ જીત્યો હતો. આ સિવાય તેમણે રિચાર્ડ ધ થર્ડ નામના નાટકમાં મુખ્ય શીર્ષક ભૂમિકા ભજવી હતી. ૧૯૮૦ના દાયકા મા ડેવિડ મેમેટના અમેરિકન બફેલો નામના નાટકમાં દેખાયા પછી પચિનોએ ફરીથી સ્ટેજ પર મોટી સફળતા મેળવી હતી, જેના માટે તેમને ડ્રામા ડેસ્ક એવોર્ડ માટે નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા. વર્ષ ૧૯૯૦ પછી પચીનો સ્ટેજ કાર્યોમાં યુજેન ઓ નીલના હ્યુગી, ઓસ્કાર વાઈલ્ડના સાલોમે અને વર્ષ ૨૦૦૫માં લાઈલ કેસ્લરના ઓર્ફન્સ નામના નાટકોના પુનઃપ્રસારણનો સમાવેશ થાય છે. એક્ટર્સ સ્ટુડિયોમાં અભ્યાસ કરતી વખતે પચીનોને સમજાયું હતું કે તેમની પાસે અભિનયની એક અદ્ભુત ભેટ છે અને તેમને આ કામમાં ખૂબ આનંદ આવતો હતો, જોકે તેમના શરૂઆતના કામો આર્થિક રીતે બહુ ફાયદાકારક નહોતા. 

સ્ટેજ પર સફળતા મેળવ્યા પછી પચિનોએ વર્ષ ૧૯૬૯માં પેટ્ટી ડ્યુક અભિનીત એક સ્વતંત્ર ફિલ્મ મી, નેટલીમાં ટૂંકી ભૂમિકા ભજવીને ફિલ્મી દુનિયામાં પ્રવેશ કર્યો હતો. વર્ષ ૧૯૭૦માં પચિનોએ ક્રિએટિવ મેનેજમેન્ટ એસોસિએટ્સ નામની ટેલેન્ટ એજન્સી સાથે કરાર કર્યા હતા. ત્યારબાદ વર્ષ ૧૯૭૧માં આવેલી ફિલ્મ ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્કમાં એક હેરોઈનના બંધાણી યુવકની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવીને તેમણે ફીચર ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતા તરીકે સત્તાવાર શરૂઆત કરી હતી.

=== ૧૯૭૨–૧૯૮૩: વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને સફળતા ===
[[File:Al Pacino with James Caan.jpg|thumb|upright|left|વર્ષ ૧૯૭૨ની આસપાસ જેમ્સ કાન સાથે અલ પચિનો]]
ડિરેક્ટર ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ પચિનોને મારીયો પુઝો ની ૧૯૬૯ માં પ્રકાશિત થયેલી સુપર હિટ માફિયા નવલકથા ધ ગોડફાધર પર આધારિત ફિલ્મ ધ ગોડફાધર માં માઈકલ કોર્લિયોનની મુખ્ય ભૂમિકા માટે પસંદ કર્યા હતા, જે વર્ષ ૧૯૭૨ રિલીઝ થઈ હતી. જોકે આ ભૂમિકા મેળવવા માટે જેક નિકોલસન, રોબર્ટ રેડફોર્ડ, વોરેન બીટી અને તે સમયે ખૂબ જ ઓછા જાણીતા એવા રોબર્ટ ડી નિરોએ પણ પ્રયાસો કર્યા હતા. તેમ છતાં દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ '''અલ પચીનો'''ની જ પસંદગી કરી હતી; કારણ કે પચીનો પોતે ઇટાલિયન મૂળના હતા અને તેમની એકટિંગ માં એક ખાસ તીવ્રતા હતી જે કોપોલાને 'માઇકલ કોર્લિયોની'ના પાત્ર માટે જોઈતી હતી.

શરૂઆતમાં પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ સ્ટુડિયોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ આ પસંદગીથી નારાજ થયા હતા, કારણ કે તેઓ આ ભૂમિકા માટે કોઈ વધુ પ્રખ્યાત અભિનેતાને લેવા માંગતા હતા. જોકે, ફિલ્મમાં પચીનોના પ્રખ્યાત 'રેસ્ટોરન્ટ શૂટઆઉટ દ્રશ્ય'ના શૂટિંગ પછી તેઓ માની ગયા હતા.

આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર તમામ રેકોર્ડ તોડીને '''ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર''' સાબિત થઈ અને તે વર્ષની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની. આ ફિલ્મમાં પચીનોના અદ્ભુત અભિનયને કારણે તેમને '''ઓસ્કાર એવોર્ડ'''નું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમના આ પ્રદર્શનને ફિલ્મ જગતમાં એક અત્યંત તીવ્ર અને પ્રભાવશાળી અભિનય શૈલીના ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ તરીકે જોવામાં આવે છે.

લાંબા સમય સુધી એવી અફવાઓ હતી કે પચિનોએ તે વર્ષના ઓસ્કાર એવોર્ડ સમારોહનો બહિષ્કાર કર્યો હતો. અફવા મુજબ તેઓ શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાની શ્રેણીમાં નામાંકિત થવાથી નારાજ હતા, કારણ કે ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતાનો ઓસ્કાર જીતનાર સહ-કલાકાર માર્લોન બ્રાન્ડો કરતાં અલ પચિનોનો સ્ક્રીન પર દેખાવાનો સમય વધુ હતો. જોકે, વર્ષ ૨૦૨૪માં પ્રકાશિત થયેલી પોતાની આત્મકથામાં અલ પચિનોએ આ અફવાઓનું સંપૂર્ણ ખંડન કર્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તે સમયે અચાનક મળેલી વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને પ્રખ્યાતિના કારણે તેઓ ખૂબ ડરી ગયા હતા અને માનસિક રીતે સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા. આ અતિશય ભયના કારણે અને તે જ સમયે બોસ્ટનમાં થિયેટરના કામમાં વ્યસ્ત હોવાને લીધે તેઓ તે ઓસ્કાર સમારોહમાં હાજર રહી શક્યા નહોતા.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{imdb name|0000199|અલ પચિનો}}

[[en:Al Pacino]]

[[શ્રેણી:અમેરિકન અભિનેતાઓ]]
[[શ્રેણી:જીવિત વ્યક્તિઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ]]</text>
      <sha1>0j32t1p3n7kdsvmr6ky9b7nexqfqw5i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903569</id>
      <parentid>903564</parentid>
      <timestamp>2026-08-12T18:53:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* ૧૯૭૨–૧૯૮૩: વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને સફળતા */</comment>
      <origin>903569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27103" sha1="e80g6lbqv447ic8buc1fst9kgfbside" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''અલ પચિનો''' નું હુલામણુ નામ ધરાવતા '''આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનો''' (જન્મ એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૪૦), એક અમેરિકન અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્માતા છે. ૨૦મી સદીના સૌથી પ્રભાવશાળી અને મહાન કલાકારોમાંના એક ગણાતા અલ પચિનોએ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Pacino named 'greatest film star'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3001463.stm|date=2003-05-05|access-date=2026-08-12|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; પાંચ દાયકાથી વધુ લાંબી કારકિર્દીમાં અસંખ્ય યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી છે. તેઓ અભિનયનો &quot;ટ્રિપલ ક્રાઉન&quot; (ઓસ્કાર, એમી અને ટોની એવોર્ડ) મેળવનારા જૂજ વૈશ્વિક કલાકારોમાં સામેલ છે.

== પ્રારંભિક જીવન ==
આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનોનો જન્મ અમેરિકા ના ન્યૂયોર્ક શહેરના મેનહટન વિસ્તારમાં આવેલા ઈસ્ટ હાર્લેમમાં ૨૫ એપ્રિલ, ૧૯૪૦ના રોજ થયો હતો. તેઓ તેમના સિસિલિયન અમેરિકન માતા રોઝ અને પિતા સાલ્વાટોર પચિનોનું એકમાત્ર સંતાન હતા. તેમના પિતા ઇટાલીના સેન ફ્રાટેલોથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. જ્યારે અલ પચિનો માત્ર બે વર્ષના હતા ત્યારે તેમના માતા-પિતાના છૂટાછેડા થઈ ગયા હતા. 

માતા-પિતા અલગ થયા પછી, તેમના માતા તેમને સાઉથ બ્રોન્ક્સ વિસ્તારમાં લઈ ગયા હતા. ત્યાં તેઓ તેમના નાના-નાની કેટ અને જેમ્સ ગેરાર્ડી સાથે રહેતા હતા. તેમના નાના-નાની નાની ઉંમરે ઇટાલીના પ્રખ્યાત કોર્લિયોન ગામમાંથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. અલગ થયા પછી અલ પચિનોના પિતા કેલિફોર્નિયા જતા રહ્યા હતા, જ્યાં તેમણે વીમા વેચાણકર્તા અને રેસ્ટોરન્ટના માલિક તરીકે કામ શરૂ કર્યું હતું.

જ્યારે અલ પચિનો ત્રણ-ચાર વર્ષના હતા, ત્યારથી જ તેમના માતા તેમને નિયમિત રીતે સિનેમા હોલમાં ફિલ્મો જોવા લઈ જતા હતા. ફિલ્મો જોયા પછી તેઓ મનમાં જ તે પાત્રોના સંવાદો વાગોળવાનું શરૂ કરી દેતા હતા. અલ પચિનોનું હુલામણું નામ સોની બોય હતું, જે તેમની માતાએ તે સમયના પ્રખ્યાત ગાયક અલ જોલ્સનના એક લોકપ્રિય ગીત પરથી રાખ્યું હતું, જે તેઓ અવારનવાર અલ પચિનો માટે ગાતા હતા.

પચિનો એ હર્મન રિડર જુનિયર હાઈસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ તેમણે અંગ્રેજી સિવાયના મોટાભાગના વિષયોના વર્ગો છોડી દીધા હતા. તેમના જુનિયર હાઈસ્કૂલના શિક્ષિકા બ્લેન્ચ રોથસ્ટીને નાની ઉંમરે જ તેમની અભિનય ક્ષમતા ઓળખી લીધી હતી. તેમણે અલ પચિનોને શાળાના નાટકોમાં ભૂમિકાઓ આપી અને વિદ્યાર્થીઓની સભાઓમાં બાઇબલના પાઠ વાંચવાનું કામ સોંપ્યું. તે શિક્ષિકાએ તેમના પરિવારના એપાર્ટમેન્ટની મુલાકાત લીધી અને તેમની નાનીને ખાસ કહ્યું કે આ બાળક આ જ કામ માટે બન્યો છે, જેને અલ પચિનો પોતાના જીવનનો સૌથી મોટો વળાંક માને છે. ત્યારબાદ ઓડિશન આપીને તેમણે હાઈસ્કૂલ ઓફ પરફોર્મિંગ આર્ટ્સમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. જોકે તેમની માતા તેમના આ નિર્ણયથી અસંમત હતા, કારણ કે તેઓ માનતા હતા કે ગરીબ લોકો અભિનય ન કરે. આ બાબતે ઘરમાં ઝઘડો થતાં તેમણે ઘર છોડી દીધું હતું.

પચિનો એ પોતાના સપના પૂરા કરવા અને ખર્ચ ઉઠાવવા માટે સંદેશવાહક, હોટેલમાં વાસણ સાફ કરવાના સહાયક, સફાઈ કામદાર, ટેલિફોન ઓપરેટર અને ટપાલ ક્લાર્ક જેવી ઓછી આવક વાળી નોકરીઓ કરી હતી. આ સમય દરમિયાન તેઓ ન્યૂયોર્કના અંડરગ્રાઉન્ડ થિયેટરોમાં બેઝમેન્ટ નાટકોમાં અભિનય કરતા હતા. કિશોરાવસ્થામાં તેમણે એક્ટર્સ સ્ટુડિયો નામની સંસ્થામાં જોડાવાનો પ્રયાસ કર્યો પરંતુ તેઓ રિજેક્ટ થયા. ત્યારબાદ તેઓ એચબી સ્ટુડિયોમાં જોડાયા, જ્યાં તેમની મુલાકાત અભિનયના શિક્ષક ચાર્લી લોટન સાથે થઈ, જેઓ પાછળથી તેમના માર્ગદર્શક અને શ્રેષ્ઠ મિત્ર બન્યા. આ સ્ટુડિયોના હોલ અને ડાન્સ રૂમ સાફ કરવાના બદલામાં સંસ્થાએ તેમને મફતમાં ક્લાસ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. રાત્રિના સમયે અલ પચિનો શેરીઓમાં ફરતા ફરતા શેક્સપિયરના સંવાદોની પ્રેક્ટિસ કરતા હતા. આ સમયગાળામાં તેઓ ઘણીવાર બેરોજગાર અથવા બેઘર રહ્યા હતા, અને ક્યારેક શેરીઓમાં, થિયેટરોમાં અથવા મિત્રના ઘરે સૂઈ જતા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૨માં પચિનોના માતાનું ત્રેતાલીસ વર્ષની નાની ઉંમરે અવસાન થયું હતું. તેના પછીના જ વર્ષે તેમના નાનાનું પણ અવસાન થયું. અલ પચિનો આ સમયને પોતાના જીવનનો સૌથી મુશ્કેલ તબક્કો માને છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ તે સમયે બાવીસ વર્ષના હતા અને તેમના જીવનના સૌથી પ્રભાવશાળી બે લોકો ચાલ્યા ગયા હતા, જેના કારણે તેઓ સંપૂર્ણપણે ભાંગી પડ્યા હતા.

એચબી સ્ટુડિયોમાં ચાર વર્ષ વિતાવ્યા પછી, અલ પચિનોએ એક્ટર્સ સ્ટુડિયો માટે સફળતાપૂર્વક ઓડિશન આપ્યું. ત્યાં તેમણે અભિનયના પ્રખ્યાત કોચ લી સ્ટ્રાસબર્ગ હેઠળ પદ્ધતિસરના અભિનયનો અભ્યાસ કર્યો. આ જ લી સ્ટ્રાસબર્ગ પાછળથી અલ પચિનો સાથે ધ ગોડફાધર ભાગ બે ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા. પાછળથી આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં તેમણે સ્ટ્રાસબર્ગ અને આ સંસ્થાની તેમના જીવન પર પડેલી અસર વિશે વાત કરી હતી કે એક્ટર્સ સ્ટુડિયોનું તેમના જીવનમાં ખૂબ મોટું સ્થાન છે અને લી સ્ટ્રાસબર્ગને જેટલું સન્માન મળવું જોઈતું હતું તેટલું નથી મળ્યું. ચાર્લી લોટન પછી આ સંસ્થાએ જ તેમની કારકિર્દીને એક નવી દિશા આપી હતી, જેના કારણે તેઓ અન્ય નાની-મોટી નોકરીઓ છોડીને સંપૂર્ણપણે અભિનય તરફ વળી શક્યા હતા. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે લી સ્ટ્રાસબર્ગ સાથે કામ કરવું ખૂબ જ ઉત્સાહજનક હતું કારણ કે તેઓ જ્યારે કોઈ દ્રશ્ય કે લોકો વિશે વાત કરતા ત્યારે એટલા રસપ્રદ લાગતા કે બસ તેમને સાંભળતા જ રહેવાનું મન થાય. તેઓ અભિનેતાઓને ખૂબ પ્રેમ કરતા અને અભિનયની અદ્ભુત સમજ ધરાવતા હતા.

== કારકિર્દી ==

=== ૧૯૬૭–૧૯૭૧: થિયેટર ભૂમિકાઓ અને ફિલ્મ સફરની શરૂઆત ===
[[File:Al Pacino - Hummel.jpg|thumb|upright|અલ પચિનો ૧૯૭૭માં ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઑફ પાવ્લો હમેલ નાટકમાં અભિનય કરતા.]] ૧૯૬૭માં અલ પચિનોએ બોસ્ટનના ચાર્લ્સ પ્લેહાઉસમાં અવેક એન્ડ સિંગ નાટકથી વ્યાવસાયિક રંગમંચ કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ત્યારબાદ અમેરિકા હુર્રા નાટકમાં કામ દરમિયાન તેમની મુલાકાત અભિનેત્રી જીલ ક્લેબર્ગ સાથે થઈ, બંને વચ્ચે પાંચ વર્ષ સુધી પ્રેમસંબંધ રહ્યો, અને ત્યારબાદ તેઓ ન્યૂયોર્ક શહેરમાં પાછા ફર્યા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૮માં પચિનોએ એસ્ટોર પ્લેસ થિયેટરમાં ઇઝરાયેલ હોરોવિટ્ઝના ધ ઇન્ડિયન વોન્ટ્સ ધ બ્રોન્ક્સ નામના નાટકમાં મર્ફ નામના શેરી ગુંડાની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. આ નાટક ૧૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૬૮ના રોજ શરૂ થયું હતું અને તેના કુલ એકસો સિત્યોતેર શો થયા હતા. આ નાટકની સાથે જ હોરોવિટ્ઝનું બીજું નાટક ઈટ્સ કોલ્ડ ધ સુગર પ્લમ પણ દર્શાવવામાં આવતું હતું, જેમાં જીલ ક્લેબર્ગ મુખ્ય ભૂમિકામાં હતી. આ નાટકમાં શાનદાર અભિનય માટે  પચિનોને શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો ઓબી એવોર્ડ મળ્યો હતો, જ્યારે જોન કાઝલેને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. માર્ટિન બ્રેગમેને આ નાટક જોયું અને તેઓ પચિનોના મેનેજર બન્યા હતા. આ ભાગીદારી આવનારા વર્ષોમાં ખૂબ જ સફળ સાબિત થઈ, કારણ કે બ્રેગમેને જ પચિનોને ધ ગોડફાધર, સેર્પીકો અને ડોગ ડે આફ્ટરનૂન જેવી મહાન ફિલ્મો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. પોતાની સ્ટેજ કારકિર્દી વિશે પચિનોએ જણાવ્યું હતું કે માર્ટિન બ્રેગમેને જ મારી શોધ કરી હતી જ્યારે હું પચીસ-છવ્વીસ વર્ષનો હતો અને તેઓ મારા મેનેજર બન્યા હતા. હું આજે જે પણ સ્થાને છું તે માર્ટીના કારણે જ છું અને હું ખરેખર તેમનો ઋણી છું.

૨૫ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૬૯ના રોજ પચિનોએ બેલાસ્કો થિયેટર ખાતે ડોન પીટરસનના ડઝ અ ટાઈગર વેર અ નેકટાઈ નામના નાટકથી બ્રોડવે થિયેટરમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. આ નાટક ઓગણચાળીસ શો પછી ૨૯ માર્ચ, ૧૯૬૯ના રોજ બંધ થઈ ગયું હતું, પરંતુ પચિનોના અભિનયના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને ૨૦ એપ્રિલ, ૧૯૬૯ના રોજ તેમને આ ભૂમિકા માટે પ્રતિષ્ઠિત ટોની એવોર્ડ મળ્યો હતો.  પચિનોએ ૧૯૭૦ના દાયકામાં પણ સ્ટેજ પર અભિનય ચાલુ રાખ્યો હતો અને ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઓફ પાવલો હમેલ નામના નાટક માટે પોતાનો બીજો ટોની એવોર્ડ જીત્યો હતો. આ સિવાય તેમણે રિચાર્ડ ધ થર્ડ નામના નાટકમાં મુખ્ય શીર્ષક ભૂમિકા ભજવી હતી. ૧૯૮૦ના દાયકા મા ડેવિડ મેમેટના અમેરિકન બફેલો નામના નાટકમાં દેખાયા પછી પચિનોએ ફરીથી સ્ટેજ પર મોટી સફળતા મેળવી હતી, જેના માટે તેમને ડ્રામા ડેસ્ક એવોર્ડ માટે નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા. વર્ષ ૧૯૯૦ પછી પચીનો સ્ટેજ કાર્યોમાં યુજેન ઓ નીલના હ્યુગી, ઓસ્કાર વાઈલ્ડના સાલોમે અને વર્ષ ૨૦૦૫માં લાઈલ કેસ્લરના ઓર્ફન્સ નામના નાટકોના પુનઃપ્રસારણનો સમાવેશ થાય છે. એક્ટર્સ સ્ટુડિયોમાં અભ્યાસ કરતી વખતે પચીનોને સમજાયું હતું કે તેમની પાસે અભિનયની એક અદ્ભુત ભેટ છે અને તેમને આ કામમાં ખૂબ આનંદ આવતો હતો, જોકે તેમના શરૂઆતના કામો આર્થિક રીતે બહુ ફાયદાકારક નહોતા. 

સ્ટેજ પર સફળતા મેળવ્યા પછી પચિનોએ વર્ષ ૧૯૬૯માં પેટ્ટી ડ્યુક અભિનીત એક સ્વતંત્ર ફિલ્મ મી, નેટલીમાં ટૂંકી ભૂમિકા ભજવીને ફિલ્મી દુનિયામાં પ્રવેશ કર્યો હતો. વર્ષ ૧૯૭૦માં પચિનોએ ક્રિએટિવ મેનેજમેન્ટ એસોસિએટ્સ નામની ટેલેન્ટ એજન્સી સાથે કરાર કર્યા હતા. ત્યારબાદ વર્ષ ૧૯૭૧માં આવેલી ફિલ્મ ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્કમાં એક હેરોઈનના બંધાણી યુવકની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવીને તેમણે ફીચર ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતા તરીકે સત્તાવાર શરૂઆત કરી હતી.

=== ૧૯૭૨–૧૯૮૩: વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને સફળતા ===
[[File:Al Pacino with James Caan.jpg|thumb|upright|left|વર્ષ ૧૯૭૨ની આસપાસ જેમ્સ કાન સાથે અલ પચિનો]]
ડિરેક્ટર ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ પચિનોને મારીયો પુઝો ની ૧૯૬૯ માં પ્રકાશિત થયેલી સુપર હિટ માફિયા નવલકથા ધ ગોડફાધર પર આધારિત ફિલ્મ ધ ગોડફાધર માં માઈકલ કોર્લિયોનની મુખ્ય ભૂમિકા માટે પસંદ કર્યા હતા, જે વર્ષ ૧૯૭૨ રિલીઝ થઈ હતી. જોકે આ ભૂમિકા મેળવવા માટે જેક નિકોલસન, રોબર્ટ રેડફોર્ડ, વોરેન બીટી અને તે સમયે ખૂબ જ ઓછા જાણીતા એવા રોબર્ટ ડી નિરોએ પણ પ્રયાસો કર્યા હતા. તેમ છતાં દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ '''અલ પચીનો'''ની જ પસંદગી કરી હતી; કારણ કે પચીનો પોતે ઇટાલિયન મૂળના હતા અને તેમની એકટિંગ માં એક ખાસ તીવ્રતા હતી જે કોપોલાને 'માઇકલ કોર્લિયોની'ના પાત્ર માટે જોઈતી હતી.

શરૂઆતમાં પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ સ્ટુડિયોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ આ પસંદગીથી નારાજ થયા હતા, કારણ કે તેઓ આ ભૂમિકા માટે કોઈ વધુ પ્રખ્યાત અભિનેતાને લેવા માંગતા હતા. જોકે, ફિલ્મમાં પચીનોના પ્રખ્યાત 'રેસ્ટોરન્ટ શૂટઆઉટ દ્રશ્ય'ના શૂટિંગ પછી તેઓ માની ગયા હતા.

આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર તમામ રેકોર્ડ તોડીને '''ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર''' સાબિત થઈ અને તે વર્ષની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની. આ ફિલ્મમાં પચીનોના અદ્ભુત અભિનયને કારણે તેમને '''ઓસ્કાર એવોર્ડ'''નું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમના આ પ્રદર્શનને ફિલ્મ જગતમાં એક અત્યંત તીવ્ર અને પ્રભાવશાળી અભિનય શૈલીના ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ તરીકે જોવામાં આવે છે.

લાંબા સમય સુધી એવી અફવાઓ હતી કે પચિનોએ તે વર્ષના ઓસ્કાર એવોર્ડ સમારોહનો બહિષ્કાર કર્યો હતો. અફવા મુજબ તેઓ શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાની શ્રેણીમાં નામાંકિત થવાથી નારાજ હતા, કારણ કે ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતાનો ઓસ્કાર જીતનાર સહ-કલાકાર માર્લોન બ્રાન્ડો કરતાં અલ પચિનોનો સ્ક્રીન પર દેખાવાનો સમય વધુ હતો. જોકે, વર્ષ ૨૦૨૪માં પ્રકાશિત થયેલી પોતાની આત્મકથામાં અલ પચિનોએ આ અફવાઓનું સંપૂર્ણ ખંડન કર્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તે સમયે અચાનક મળેલી વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને પ્રખ્યાતિના કારણે તેઓ ખૂબ ડરી ગયા હતા અને માનસિક રીતે સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા. આ અતિશય ભયના કારણે અને તે જ સમયે બોસ્ટનમાં થિયેટરના કામમાં વ્યસ્ત હોવાને લીધે તેઓ તે ઓસ્કાર સમારોહમાં હાજર રહી શક્યા નહોતા.

૧૯૭૩માં, પચીનોએ જીન હેકમેન સાથે સ્કેરક્રો ફિલ્મમાં કામ કર્યું હતું, જેને કાન્સ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં પ્રતિષ્ઠિત પામ ડી ઓર એવોર્ડ મળ્યો હતો. એ જ વર્ષે, ન્યૂ યોર્ક સિટીના પોલીસ ઓફિસર ફ્રેન્ક સેર્પિકોની સાચી વાર્તા પર આધારિત સેર્પિકો ફિલ્મમાં શાનદાર એક્ટિંગ કરવા બદલ પચીનોને બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું હતું. આ ફિલ્મમાં તેમણે સાથી પોલીસ અધિકારીઓનો ભ્રષ્ટાચાર ખુલ્લો પાડવા માટે અંડરકવર ઓપરેશન કર્યું હતું. 

[[File:Pacino as Serpico in 1973.jpg|thumb|upright|૧૯૭૩માં સેર્પિકો ફિલ્મના પાત્રમાં પચીનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૪માં, ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'ધ ગોડફાધર'ની સિક્વલ મૂવીમાં પચીનોએ ફરી એકવાર માઇકલ કોર્લિયોનીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું. આ ફિલ્મ બેસ્ટ પિક્ચરનો ઓસ્કાર જીતનારી ઇતિહાસની પહેલી સિક્વલ બની હતી. આ રોલ માટે પચીનોને ત્રીજી વખત ઓસ્કાર નોમિનેશન મળ્યું હતું, જે માઇકલ કોર્લિયોનીના પાત્ર માટે તેમનું લીડ કેટેગરીમાં બીજું નોમિનેશન હતું. પ્રખ્યાત મેગેઝિન ન્યૂઝવીકે ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ માં તેમના પરફોર્મન્સને સિનેમાના ઇતિહાસમાં કોઈ વ્યક્તિના હૃદયના કઠોર થવાની પ્રક્રિયાનું સૌથી શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન ગણાવ્યું હતું.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{imdb name|0000199|અલ પચિનો}}

[[en:Al Pacino]]

[[શ્રેણી:અમેરિકન અભિનેતાઓ]]
[[શ્રેણી:જીવિત વ્યક્તિઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ]]</text>
      <sha1>e80g6lbqv447ic8buc1fst9kgfbside</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903571</id>
      <parentid>903569</parentid>
      <timestamp>2026-08-12T18:59:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* ૧૯૭૨–૧૯૮૩: વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને સફળતા */</comment>
      <origin>903571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27128" sha1="pyqnzb5vcuiv9zkljvkry326kvk02bc" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''અલ પચિનો''' નું હુલામણુ નામ ધરાવતા '''આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનો''' (જન્મ એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૪૦), એક અમેરિકન અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્માતા છે. ૨૦મી સદીના સૌથી પ્રભાવશાળી અને મહાન કલાકારોમાંના એક ગણાતા અલ પચિનોએ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Pacino named 'greatest film star'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3001463.stm|date=2003-05-05|access-date=2026-08-12|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; પાંચ દાયકાથી વધુ લાંબી કારકિર્દીમાં અસંખ્ય યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી છે. તેઓ અભિનયનો &quot;ટ્રિપલ ક્રાઉન&quot; (ઓસ્કાર, એમી અને ટોની એવોર્ડ) મેળવનારા જૂજ વૈશ્વિક કલાકારોમાં સામેલ છે.

== પ્રારંભિક જીવન ==
આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનોનો જન્મ અમેરિકા ના ન્યૂયોર્ક શહેરના મેનહટન વિસ્તારમાં આવેલા ઈસ્ટ હાર્લેમમાં ૨૫ એપ્રિલ, ૧૯૪૦ના રોજ થયો હતો. તેઓ તેમના સિસિલિયન અમેરિકન માતા રોઝ અને પિતા સાલ્વાટોર પચિનોનું એકમાત્ર સંતાન હતા. તેમના પિતા ઇટાલીના સેન ફ્રાટેલોથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. જ્યારે અલ પચિનો માત્ર બે વર્ષના હતા ત્યારે તેમના માતા-પિતાના છૂટાછેડા થઈ ગયા હતા. 

માતા-પિતા અલગ થયા પછી, તેમના માતા તેમને સાઉથ બ્રોન્ક્સ વિસ્તારમાં લઈ ગયા હતા. ત્યાં તેઓ તેમના નાના-નાની કેટ અને જેમ્સ ગેરાર્ડી સાથે રહેતા હતા. તેમના નાના-નાની નાની ઉંમરે ઇટાલીના પ્રખ્યાત કોર્લિયોન ગામમાંથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. અલગ થયા પછી અલ પચિનોના પિતા કેલિફોર્નિયા જતા રહ્યા હતા, જ્યાં તેમણે વીમા વેચાણકર્તા અને રેસ્ટોરન્ટના માલિક તરીકે કામ શરૂ કર્યું હતું.

જ્યારે અલ પચિનો ત્રણ-ચાર વર્ષના હતા, ત્યારથી જ તેમના માતા તેમને નિયમિત રીતે સિનેમા હોલમાં ફિલ્મો જોવા લઈ જતા હતા. ફિલ્મો જોયા પછી તેઓ મનમાં જ તે પાત્રોના સંવાદો વાગોળવાનું શરૂ કરી દેતા હતા. અલ પચિનોનું હુલામણું નામ સોની બોય હતું, જે તેમની માતાએ તે સમયના પ્રખ્યાત ગાયક અલ જોલ્સનના એક લોકપ્રિય ગીત પરથી રાખ્યું હતું, જે તેઓ અવારનવાર અલ પચિનો માટે ગાતા હતા.

પચિનો એ હર્મન રિડર જુનિયર હાઈસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ તેમણે અંગ્રેજી સિવાયના મોટાભાગના વિષયોના વર્ગો છોડી દીધા હતા. તેમના જુનિયર હાઈસ્કૂલના શિક્ષિકા બ્લેન્ચ રોથસ્ટીને નાની ઉંમરે જ તેમની અભિનય ક્ષમતા ઓળખી લીધી હતી. તેમણે અલ પચિનોને શાળાના નાટકોમાં ભૂમિકાઓ આપી અને વિદ્યાર્થીઓની સભાઓમાં બાઇબલના પાઠ વાંચવાનું કામ સોંપ્યું. તે શિક્ષિકાએ તેમના પરિવારના એપાર્ટમેન્ટની મુલાકાત લીધી અને તેમની નાનીને ખાસ કહ્યું કે આ બાળક આ જ કામ માટે બન્યો છે, જેને અલ પચિનો પોતાના જીવનનો સૌથી મોટો વળાંક માને છે. ત્યારબાદ ઓડિશન આપીને તેમણે હાઈસ્કૂલ ઓફ પરફોર્મિંગ આર્ટ્સમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. જોકે તેમની માતા તેમના આ નિર્ણયથી અસંમત હતા, કારણ કે તેઓ માનતા હતા કે ગરીબ લોકો અભિનય ન કરે. આ બાબતે ઘરમાં ઝઘડો થતાં તેમણે ઘર છોડી દીધું હતું.

પચિનો એ પોતાના સપના પૂરા કરવા અને ખર્ચ ઉઠાવવા માટે સંદેશવાહક, હોટેલમાં વાસણ સાફ કરવાના સહાયક, સફાઈ કામદાર, ટેલિફોન ઓપરેટર અને ટપાલ ક્લાર્ક જેવી ઓછી આવક વાળી નોકરીઓ કરી હતી. આ સમય દરમિયાન તેઓ ન્યૂયોર્કના અંડરગ્રાઉન્ડ થિયેટરોમાં બેઝમેન્ટ નાટકોમાં અભિનય કરતા હતા. કિશોરાવસ્થામાં તેમણે એક્ટર્સ સ્ટુડિયો નામની સંસ્થામાં જોડાવાનો પ્રયાસ કર્યો પરંતુ તેઓ રિજેક્ટ થયા. ત્યારબાદ તેઓ એચબી સ્ટુડિયોમાં જોડાયા, જ્યાં તેમની મુલાકાત અભિનયના શિક્ષક ચાર્લી લોટન સાથે થઈ, જેઓ પાછળથી તેમના માર્ગદર્શક અને શ્રેષ્ઠ મિત્ર બન્યા. આ સ્ટુડિયોના હોલ અને ડાન્સ રૂમ સાફ કરવાના બદલામાં સંસ્થાએ તેમને મફતમાં ક્લાસ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. રાત્રિના સમયે અલ પચિનો શેરીઓમાં ફરતા ફરતા શેક્સપિયરના સંવાદોની પ્રેક્ટિસ કરતા હતા. આ સમયગાળામાં તેઓ ઘણીવાર બેરોજગાર અથવા બેઘર રહ્યા હતા, અને ક્યારેક શેરીઓમાં, થિયેટરોમાં અથવા મિત્રના ઘરે સૂઈ જતા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૨માં પચિનોના માતાનું ત્રેતાલીસ વર્ષની નાની ઉંમરે અવસાન થયું હતું. તેના પછીના જ વર્ષે તેમના નાનાનું પણ અવસાન થયું. અલ પચિનો આ સમયને પોતાના જીવનનો સૌથી મુશ્કેલ તબક્કો માને છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ તે સમયે બાવીસ વર્ષના હતા અને તેમના જીવનના સૌથી પ્રભાવશાળી બે લોકો ચાલ્યા ગયા હતા, જેના કારણે તેઓ સંપૂર્ણપણે ભાંગી પડ્યા હતા.

એચબી સ્ટુડિયોમાં ચાર વર્ષ વિતાવ્યા પછી, અલ પચિનોએ એક્ટર્સ સ્ટુડિયો માટે સફળતાપૂર્વક ઓડિશન આપ્યું. ત્યાં તેમણે અભિનયના પ્રખ્યાત કોચ લી સ્ટ્રાસબર્ગ હેઠળ પદ્ધતિસરના અભિનયનો અભ્યાસ કર્યો. આ જ લી સ્ટ્રાસબર્ગ પાછળથી અલ પચિનો સાથે ધ ગોડફાધર ભાગ બે ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા. પાછળથી આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં તેમણે સ્ટ્રાસબર્ગ અને આ સંસ્થાની તેમના જીવન પર પડેલી અસર વિશે વાત કરી હતી કે એક્ટર્સ સ્ટુડિયોનું તેમના જીવનમાં ખૂબ મોટું સ્થાન છે અને લી સ્ટ્રાસબર્ગને જેટલું સન્માન મળવું જોઈતું હતું તેટલું નથી મળ્યું. ચાર્લી લોટન પછી આ સંસ્થાએ જ તેમની કારકિર્દીને એક નવી દિશા આપી હતી, જેના કારણે તેઓ અન્ય નાની-મોટી નોકરીઓ છોડીને સંપૂર્ણપણે અભિનય તરફ વળી શક્યા હતા. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે લી સ્ટ્રાસબર્ગ સાથે કામ કરવું ખૂબ જ ઉત્સાહજનક હતું કારણ કે તેઓ જ્યારે કોઈ દ્રશ્ય કે લોકો વિશે વાત કરતા ત્યારે એટલા રસપ્રદ લાગતા કે બસ તેમને સાંભળતા જ રહેવાનું મન થાય. તેઓ અભિનેતાઓને ખૂબ પ્રેમ કરતા અને અભિનયની અદ્ભુત સમજ ધરાવતા હતા.

== કારકિર્દી ==

=== ૧૯૬૭–૧૯૭૧: થિયેટર ભૂમિકાઓ અને ફિલ્મ સફરની શરૂઆત ===
[[File:Al Pacino - Hummel.jpg|thumb|upright|અલ પચિનો ૧૯૭૭માં ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઑફ પાવ્લો હમેલ નાટકમાં અભિનય કરતા.]] ૧૯૬૭માં અલ પચિનોએ બોસ્ટનના ચાર્લ્સ પ્લેહાઉસમાં અવેક એન્ડ સિંગ નાટકથી વ્યાવસાયિક રંગમંચ કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ત્યારબાદ અમેરિકા હુર્રા નાટકમાં કામ દરમિયાન તેમની મુલાકાત અભિનેત્રી જીલ ક્લેબર્ગ સાથે થઈ, બંને વચ્ચે પાંચ વર્ષ સુધી પ્રેમસંબંધ રહ્યો, અને ત્યારબાદ તેઓ ન્યૂયોર્ક શહેરમાં પાછા ફર્યા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૮માં પચિનોએ એસ્ટોર પ્લેસ થિયેટરમાં ઇઝરાયેલ હોરોવિટ્ઝના ધ ઇન્ડિયન વોન્ટ્સ ધ બ્રોન્ક્સ નામના નાટકમાં મર્ફ નામના શેરી ગુંડાની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. આ નાટક ૧૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૬૮ના રોજ શરૂ થયું હતું અને તેના કુલ એકસો સિત્યોતેર શો થયા હતા. આ નાટકની સાથે જ હોરોવિટ્ઝનું બીજું નાટક ઈટ્સ કોલ્ડ ધ સુગર પ્લમ પણ દર્શાવવામાં આવતું હતું, જેમાં જીલ ક્લેબર્ગ મુખ્ય ભૂમિકામાં હતી. આ નાટકમાં શાનદાર અભિનય માટે  પચિનોને શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો ઓબી એવોર્ડ મળ્યો હતો, જ્યારે જોન કાઝલેને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. માર્ટિન બ્રેગમેને આ નાટક જોયું અને તેઓ પચિનોના મેનેજર બન્યા હતા. આ ભાગીદારી આવનારા વર્ષોમાં ખૂબ જ સફળ સાબિત થઈ, કારણ કે બ્રેગમેને જ પચિનોને ધ ગોડફાધર, સેર્પીકો અને ડોગ ડે આફ્ટરનૂન જેવી મહાન ફિલ્મો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. પોતાની સ્ટેજ કારકિર્દી વિશે પચિનોએ જણાવ્યું હતું કે માર્ટિન બ્રેગમેને જ મારી શોધ કરી હતી જ્યારે હું પચીસ-છવ્વીસ વર્ષનો હતો અને તેઓ મારા મેનેજર બન્યા હતા. હું આજે જે પણ સ્થાને છું તે માર્ટીના કારણે જ છું અને હું ખરેખર તેમનો ઋણી છું.

૨૫ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૬૯ના રોજ પચિનોએ બેલાસ્કો થિયેટર ખાતે ડોન પીટરસનના ડઝ અ ટાઈગર વેર અ નેકટાઈ નામના નાટકથી બ્રોડવે થિયેટરમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. આ નાટક ઓગણચાળીસ શો પછી ૨૯ માર્ચ, ૧૯૬૯ના રોજ બંધ થઈ ગયું હતું, પરંતુ પચિનોના અભિનયના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને ૨૦ એપ્રિલ, ૧૯૬૯ના રોજ તેમને આ ભૂમિકા માટે પ્રતિષ્ઠિત ટોની એવોર્ડ મળ્યો હતો.  પચિનોએ ૧૯૭૦ના દાયકામાં પણ સ્ટેજ પર અભિનય ચાલુ રાખ્યો હતો અને ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઓફ પાવલો હમેલ નામના નાટક માટે પોતાનો બીજો ટોની એવોર્ડ જીત્યો હતો. આ સિવાય તેમણે રિચાર્ડ ધ થર્ડ નામના નાટકમાં મુખ્ય શીર્ષક ભૂમિકા ભજવી હતી. ૧૯૮૦ના દાયકા મા ડેવિડ મેમેટના અમેરિકન બફેલો નામના નાટકમાં દેખાયા પછી પચિનોએ ફરીથી સ્ટેજ પર મોટી સફળતા મેળવી હતી, જેના માટે તેમને ડ્રામા ડેસ્ક એવોર્ડ માટે નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા. વર્ષ ૧૯૯૦ પછી પચીનો સ્ટેજ કાર્યોમાં યુજેન ઓ નીલના હ્યુગી, ઓસ્કાર વાઈલ્ડના સાલોમે અને વર્ષ ૨૦૦૫માં લાઈલ કેસ્લરના ઓર્ફન્સ નામના નાટકોના પુનઃપ્રસારણનો સમાવેશ થાય છે. એક્ટર્સ સ્ટુડિયોમાં અભ્યાસ કરતી વખતે પચીનોને સમજાયું હતું કે તેમની પાસે અભિનયની એક અદ્ભુત ભેટ છે અને તેમને આ કામમાં ખૂબ આનંદ આવતો હતો, જોકે તેમના શરૂઆતના કામો આર્થિક રીતે બહુ ફાયદાકારક નહોતા. 

સ્ટેજ પર સફળતા મેળવ્યા પછી પચિનોએ વર્ષ ૧૯૬૯માં પેટ્ટી ડ્યુક અભિનીત એક સ્વતંત્ર ફિલ્મ મી, નેટલીમાં ટૂંકી ભૂમિકા ભજવીને ફિલ્મી દુનિયામાં પ્રવેશ કર્યો હતો. વર્ષ ૧૯૭૦માં પચિનોએ ક્રિએટિવ મેનેજમેન્ટ એસોસિએટ્સ નામની ટેલેન્ટ એજન્સી સાથે કરાર કર્યા હતા. ત્યારબાદ વર્ષ ૧૯૭૧માં આવેલી ફિલ્મ ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્કમાં એક હેરોઈનના બંધાણી યુવકની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવીને તેમણે ફીચર ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતા તરીકે સત્તાવાર શરૂઆત કરી હતી.

=== ૧૯૭૨–૧૯૮૩: વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને સફળતા ===
[[File:Al Pacino with James Caan.jpg|thumb|upright|left|વર્ષ ૧૯૭૨ની આસપાસ જેમ્સ કાન સાથે અલ પચિનો]]
ડિરેક્ટર ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ પચિનોને મારીયો પુઝો ની ૧૯૬૯ માં પ્રકાશિત થયેલી સુપર હિટ માફિયા નવલકથા [[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર]] પર આધારિત ફિલ્મ માં માઈકલ કોર્લિયોનની મુખ્ય ભૂમિકા માટે પસંદ કર્યા હતા, જે વર્ષ ૧૯૭૨ રિલીઝ થઈ હતી. જોકે આ ભૂમિકા મેળવવા માટે જેક નિકોલસન, રોબર્ટ રેડફોર્ડ, વોરેન બીટી અને તે સમયે ખૂબ જ ઓછા જાણીતા એવા રોબર્ટ ડી નિરોએ પણ પ્રયાસો કર્યા હતા. તેમ છતાં દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ '''અલ પચીનો'''ની જ પસંદગી કરી હતી; કારણ કે પચીનો પોતે ઇટાલિયન મૂળના હતા અને તેમની એકટિંગ માં એક ખાસ તીવ્રતા હતી જે કોપોલાને 'માઇકલ કોર્લિયોની'ના પાત્ર માટે જોઈતી હતી.

શરૂઆતમાં પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ સ્ટુડિયોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ આ પસંદગીથી નારાજ થયા હતા, કારણ કે તેઓ આ ભૂમિકા માટે કોઈ વધુ પ્રખ્યાત અભિનેતાને લેવા માંગતા હતા. જોકે, ફિલ્મમાં પચીનોના પ્રખ્યાત 'રેસ્ટોરન્ટ શૂટઆઉટ દ્રશ્ય'ના શૂટિંગ પછી તેઓ માની ગયા હતા.

આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર તમામ રેકોર્ડ તોડીને '''ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર''' સાબિત થઈ અને તે વર્ષની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની. આ ફિલ્મમાં પચીનોના અદ્ભુત અભિનયને કારણે તેમને '''ઓસ્કાર એવોર્ડ'''નું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમના આ પ્રદર્શનને ફિલ્મ જગતમાં એક અત્યંત તીવ્ર અને પ્રભાવશાળી અભિનય શૈલીના ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ તરીકે જોવામાં આવે છે.

લાંબા સમય સુધી એવી અફવાઓ હતી કે પચિનોએ તે વર્ષના ઓસ્કાર એવોર્ડ સમારોહનો બહિષ્કાર કર્યો હતો. અફવા મુજબ તેઓ શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાની શ્રેણીમાં નામાંકિત થવાથી નારાજ હતા, કારણ કે ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતાનો ઓસ્કાર જીતનાર સહ-કલાકાર માર્લોન બ્રાન્ડો કરતાં અલ પચિનોનો સ્ક્રીન પર દેખાવાનો સમય વધુ હતો. જોકે, વર્ષ ૨૦૨૪માં પ્રકાશિત થયેલી પોતાની આત્મકથામાં અલ પચિનોએ આ અફવાઓનું સંપૂર્ણ ખંડન કર્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તે સમયે અચાનક મળેલી વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને પ્રખ્યાતિના કારણે તેઓ ખૂબ ડરી ગયા હતા અને માનસિક રીતે સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા. આ અતિશય ભયના કારણે અને તે જ સમયે બોસ્ટનમાં થિયેટરના કામમાં વ્યસ્ત હોવાને લીધે તેઓ તે ઓસ્કાર સમારોહમાં હાજર રહી શક્યા નહોતા.

૧૯૭૩માં, પચીનોએ જીન હેકમેન સાથે સ્કેરક્રો ફિલ્મમાં કામ કર્યું હતું, જેને કાન્સ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં પ્રતિષ્ઠિત પામ ડી ઓર એવોર્ડ મળ્યો હતો. એ જ વર્ષે, ન્યૂ યોર્ક સિટીના પોલીસ ઓફિસર ફ્રેન્ક સેર્પિકોની સાચી વાર્તા પર આધારિત સેર્પિકો ફિલ્મમાં શાનદાર એક્ટિંગ કરવા બદલ પચીનોને બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું હતું. આ ફિલ્મમાં તેમણે સાથી પોલીસ અધિકારીઓનો ભ્રષ્ટાચાર ખુલ્લો પાડવા માટે અંડરકવર ઓપરેશન કર્યું હતું. 

[[File:Pacino as Serpico in 1973.jpg|thumb|upright|૧૯૭૩માં સેર્પિકો ફિલ્મના પાત્રમાં પચીનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૪માં, ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'ધ ગોડફાધર'ની સિક્વલ મૂવીમાં પચીનોએ ફરી એકવાર માઇકલ કોર્લિયોનીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું. આ ફિલ્મ બેસ્ટ પિક્ચરનો ઓસ્કાર જીતનારી ઇતિહાસની પહેલી સિક્વલ બની હતી. આ રોલ માટે પચીનોને ત્રીજી વખત ઓસ્કાર નોમિનેશન મળ્યું હતું, જે માઇકલ કોર્લિયોનીના પાત્ર માટે તેમનું લીડ કેટેગરીમાં બીજું નોમિનેશન હતું. પ્રખ્યાત મેગેઝિન ન્યૂઝવીકે ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ માં તેમના પરફોર્મન્સને સિનેમાના ઇતિહાસમાં કોઈ વ્યક્તિના હૃદયના કઠોર થવાની પ્રક્રિયાનું સૌથી શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન ગણાવ્યું હતું.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{imdb name|0000199|અલ પચિનો}}

[[en:Al Pacino]]

[[શ્રેણી:અમેરિકન અભિનેતાઓ]]
[[શ્રેણી:જીવિત વ્યક્તિઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ]]</text>
      <sha1>pyqnzb5vcuiv9zkljvkry326kvk02bc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903572</id>
      <parentid>903571</parentid>
      <timestamp>2026-08-12T19:01:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* ૧૯૭૨–૧૯૮૩: વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને સફળતા */</comment>
      <origin>903572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27128" sha1="hl4m5plrwc0wu2hm3jmzy23s9zs9lpf" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''અલ પચિનો''' નું હુલામણુ નામ ધરાવતા '''આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનો''' (જન્મ એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૪૦), એક અમેરિકન અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્માતા છે. ૨૦મી સદીના સૌથી પ્રભાવશાળી અને મહાન કલાકારોમાંના એક ગણાતા અલ પચિનોએ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Pacino named 'greatest film star'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3001463.stm|date=2003-05-05|access-date=2026-08-12|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; પાંચ દાયકાથી વધુ લાંબી કારકિર્દીમાં અસંખ્ય યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી છે. તેઓ અભિનયનો &quot;ટ્રિપલ ક્રાઉન&quot; (ઓસ્કાર, એમી અને ટોની એવોર્ડ) મેળવનારા જૂજ વૈશ્વિક કલાકારોમાં સામેલ છે.

== પ્રારંભિક જીવન ==
આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનોનો જન્મ અમેરિકા ના ન્યૂયોર્ક શહેરના મેનહટન વિસ્તારમાં આવેલા ઈસ્ટ હાર્લેમમાં ૨૫ એપ્રિલ, ૧૯૪૦ના રોજ થયો હતો. તેઓ તેમના સિસિલિયન અમેરિકન માતા રોઝ અને પિતા સાલ્વાટોર પચિનોનું એકમાત્ર સંતાન હતા. તેમના પિતા ઇટાલીના સેન ફ્રાટેલોથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. જ્યારે અલ પચિનો માત્ર બે વર્ષના હતા ત્યારે તેમના માતા-પિતાના છૂટાછેડા થઈ ગયા હતા. 

માતા-પિતા અલગ થયા પછી, તેમના માતા તેમને સાઉથ બ્રોન્ક્સ વિસ્તારમાં લઈ ગયા હતા. ત્યાં તેઓ તેમના નાના-નાની કેટ અને જેમ્સ ગેરાર્ડી સાથે રહેતા હતા. તેમના નાના-નાની નાની ઉંમરે ઇટાલીના પ્રખ્યાત કોર્લિયોન ગામમાંથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. અલગ થયા પછી અલ પચિનોના પિતા કેલિફોર્નિયા જતા રહ્યા હતા, જ્યાં તેમણે વીમા વેચાણકર્તા અને રેસ્ટોરન્ટના માલિક તરીકે કામ શરૂ કર્યું હતું.

જ્યારે અલ પચિનો ત્રણ-ચાર વર્ષના હતા, ત્યારથી જ તેમના માતા તેમને નિયમિત રીતે સિનેમા હોલમાં ફિલ્મો જોવા લઈ જતા હતા. ફિલ્મો જોયા પછી તેઓ મનમાં જ તે પાત્રોના સંવાદો વાગોળવાનું શરૂ કરી દેતા હતા. અલ પચિનોનું હુલામણું નામ સોની બોય હતું, જે તેમની માતાએ તે સમયના પ્રખ્યાત ગાયક અલ જોલ્સનના એક લોકપ્રિય ગીત પરથી રાખ્યું હતું, જે તેઓ અવારનવાર અલ પચિનો માટે ગાતા હતા.

પચિનો એ હર્મન રિડર જુનિયર હાઈસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ તેમણે અંગ્રેજી સિવાયના મોટાભાગના વિષયોના વર્ગો છોડી દીધા હતા. તેમના જુનિયર હાઈસ્કૂલના શિક્ષિકા બ્લેન્ચ રોથસ્ટીને નાની ઉંમરે જ તેમની અભિનય ક્ષમતા ઓળખી લીધી હતી. તેમણે અલ પચિનોને શાળાના નાટકોમાં ભૂમિકાઓ આપી અને વિદ્યાર્થીઓની સભાઓમાં બાઇબલના પાઠ વાંચવાનું કામ સોંપ્યું. તે શિક્ષિકાએ તેમના પરિવારના એપાર્ટમેન્ટની મુલાકાત લીધી અને તેમની નાનીને ખાસ કહ્યું કે આ બાળક આ જ કામ માટે બન્યો છે, જેને અલ પચિનો પોતાના જીવનનો સૌથી મોટો વળાંક માને છે. ત્યારબાદ ઓડિશન આપીને તેમણે હાઈસ્કૂલ ઓફ પરફોર્મિંગ આર્ટ્સમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. જોકે તેમની માતા તેમના આ નિર્ણયથી અસંમત હતા, કારણ કે તેઓ માનતા હતા કે ગરીબ લોકો અભિનય ન કરે. આ બાબતે ઘરમાં ઝઘડો થતાં તેમણે ઘર છોડી દીધું હતું.

પચિનો એ પોતાના સપના પૂરા કરવા અને ખર્ચ ઉઠાવવા માટે સંદેશવાહક, હોટેલમાં વાસણ સાફ કરવાના સહાયક, સફાઈ કામદાર, ટેલિફોન ઓપરેટર અને ટપાલ ક્લાર્ક જેવી ઓછી આવક વાળી નોકરીઓ કરી હતી. આ સમય દરમિયાન તેઓ ન્યૂયોર્કના અંડરગ્રાઉન્ડ થિયેટરોમાં બેઝમેન્ટ નાટકોમાં અભિનય કરતા હતા. કિશોરાવસ્થામાં તેમણે એક્ટર્સ સ્ટુડિયો નામની સંસ્થામાં જોડાવાનો પ્રયાસ કર્યો પરંતુ તેઓ રિજેક્ટ થયા. ત્યારબાદ તેઓ એચબી સ્ટુડિયોમાં જોડાયા, જ્યાં તેમની મુલાકાત અભિનયના શિક્ષક ચાર્લી લોટન સાથે થઈ, જેઓ પાછળથી તેમના માર્ગદર્શક અને શ્રેષ્ઠ મિત્ર બન્યા. આ સ્ટુડિયોના હોલ અને ડાન્સ રૂમ સાફ કરવાના બદલામાં સંસ્થાએ તેમને મફતમાં ક્લાસ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. રાત્રિના સમયે અલ પચિનો શેરીઓમાં ફરતા ફરતા શેક્સપિયરના સંવાદોની પ્રેક્ટિસ કરતા હતા. આ સમયગાળામાં તેઓ ઘણીવાર બેરોજગાર અથવા બેઘર રહ્યા હતા, અને ક્યારેક શેરીઓમાં, થિયેટરોમાં અથવા મિત્રના ઘરે સૂઈ જતા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૨માં પચિનોના માતાનું ત્રેતાલીસ વર્ષની નાની ઉંમરે અવસાન થયું હતું. તેના પછીના જ વર્ષે તેમના નાનાનું પણ અવસાન થયું. અલ પચિનો આ સમયને પોતાના જીવનનો સૌથી મુશ્કેલ તબક્કો માને છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ તે સમયે બાવીસ વર્ષના હતા અને તેમના જીવનના સૌથી પ્રભાવશાળી બે લોકો ચાલ્યા ગયા હતા, જેના કારણે તેઓ સંપૂર્ણપણે ભાંગી પડ્યા હતા.

એચબી સ્ટુડિયોમાં ચાર વર્ષ વિતાવ્યા પછી, અલ પચિનોએ એક્ટર્સ સ્ટુડિયો માટે સફળતાપૂર્વક ઓડિશન આપ્યું. ત્યાં તેમણે અભિનયના પ્રખ્યાત કોચ લી સ્ટ્રાસબર્ગ હેઠળ પદ્ધતિસરના અભિનયનો અભ્યાસ કર્યો. આ જ લી સ્ટ્રાસબર્ગ પાછળથી અલ પચિનો સાથે ધ ગોડફાધર ભાગ બે ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા. પાછળથી આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં તેમણે સ્ટ્રાસબર્ગ અને આ સંસ્થાની તેમના જીવન પર પડેલી અસર વિશે વાત કરી હતી કે એક્ટર્સ સ્ટુડિયોનું તેમના જીવનમાં ખૂબ મોટું સ્થાન છે અને લી સ્ટ્રાસબર્ગને જેટલું સન્માન મળવું જોઈતું હતું તેટલું નથી મળ્યું. ચાર્લી લોટન પછી આ સંસ્થાએ જ તેમની કારકિર્દીને એક નવી દિશા આપી હતી, જેના કારણે તેઓ અન્ય નાની-મોટી નોકરીઓ છોડીને સંપૂર્ણપણે અભિનય તરફ વળી શક્યા હતા. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે લી સ્ટ્રાસબર્ગ સાથે કામ કરવું ખૂબ જ ઉત્સાહજનક હતું કારણ કે તેઓ જ્યારે કોઈ દ્રશ્ય કે લોકો વિશે વાત કરતા ત્યારે એટલા રસપ્રદ લાગતા કે બસ તેમને સાંભળતા જ રહેવાનું મન થાય. તેઓ અભિનેતાઓને ખૂબ પ્રેમ કરતા અને અભિનયની અદ્ભુત સમજ ધરાવતા હતા.

== કારકિર્દી ==

=== ૧૯૬૭–૧૯૭૧: થિયેટર ભૂમિકાઓ અને ફિલ્મ સફરની શરૂઆત ===
[[File:Al Pacino - Hummel.jpg|thumb|upright|અલ પચિનો ૧૯૭૭માં ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઑફ પાવ્લો હમેલ નાટકમાં અભિનય કરતા.]] ૧૯૬૭માં અલ પચિનોએ બોસ્ટનના ચાર્લ્સ પ્લેહાઉસમાં અવેક એન્ડ સિંગ નાટકથી વ્યાવસાયિક રંગમંચ કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ત્યારબાદ અમેરિકા હુર્રા નાટકમાં કામ દરમિયાન તેમની મુલાકાત અભિનેત્રી જીલ ક્લેબર્ગ સાથે થઈ, બંને વચ્ચે પાંચ વર્ષ સુધી પ્રેમસંબંધ રહ્યો, અને ત્યારબાદ તેઓ ન્યૂયોર્ક શહેરમાં પાછા ફર્યા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૮માં પચિનોએ એસ્ટોર પ્લેસ થિયેટરમાં ઇઝરાયેલ હોરોવિટ્ઝના ધ ઇન્ડિયન વોન્ટ્સ ધ બ્રોન્ક્સ નામના નાટકમાં મર્ફ નામના શેરી ગુંડાની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. આ નાટક ૧૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૬૮ના રોજ શરૂ થયું હતું અને તેના કુલ એકસો સિત્યોતેર શો થયા હતા. આ નાટકની સાથે જ હોરોવિટ્ઝનું બીજું નાટક ઈટ્સ કોલ્ડ ધ સુગર પ્લમ પણ દર્શાવવામાં આવતું હતું, જેમાં જીલ ક્લેબર્ગ મુખ્ય ભૂમિકામાં હતી. આ નાટકમાં શાનદાર અભિનય માટે  પચિનોને શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો ઓબી એવોર્ડ મળ્યો હતો, જ્યારે જોન કાઝલેને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. માર્ટિન બ્રેગમેને આ નાટક જોયું અને તેઓ પચિનોના મેનેજર બન્યા હતા. આ ભાગીદારી આવનારા વર્ષોમાં ખૂબ જ સફળ સાબિત થઈ, કારણ કે બ્રેગમેને જ પચિનોને ધ ગોડફાધર, સેર્પીકો અને ડોગ ડે આફ્ટરનૂન જેવી મહાન ફિલ્મો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. પોતાની સ્ટેજ કારકિર્દી વિશે પચિનોએ જણાવ્યું હતું કે માર્ટિન બ્રેગમેને જ મારી શોધ કરી હતી જ્યારે હું પચીસ-છવ્વીસ વર્ષનો હતો અને તેઓ મારા મેનેજર બન્યા હતા. હું આજે જે પણ સ્થાને છું તે માર્ટીના કારણે જ છું અને હું ખરેખર તેમનો ઋણી છું.

૨૫ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૬૯ના રોજ પચિનોએ બેલાસ્કો થિયેટર ખાતે ડોન પીટરસનના ડઝ અ ટાઈગર વેર અ નેકટાઈ નામના નાટકથી બ્રોડવે થિયેટરમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. આ નાટક ઓગણચાળીસ શો પછી ૨૯ માર્ચ, ૧૯૬૯ના રોજ બંધ થઈ ગયું હતું, પરંતુ પચિનોના અભિનયના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને ૨૦ એપ્રિલ, ૧૯૬૯ના રોજ તેમને આ ભૂમિકા માટે પ્રતિષ્ઠિત ટોની એવોર્ડ મળ્યો હતો.  પચિનોએ ૧૯૭૦ના દાયકામાં પણ સ્ટેજ પર અભિનય ચાલુ રાખ્યો હતો અને ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઓફ પાવલો હમેલ નામના નાટક માટે પોતાનો બીજો ટોની એવોર્ડ જીત્યો હતો. આ સિવાય તેમણે રિચાર્ડ ધ થર્ડ નામના નાટકમાં મુખ્ય શીર્ષક ભૂમિકા ભજવી હતી. ૧૯૮૦ના દાયકા મા ડેવિડ મેમેટના અમેરિકન બફેલો નામના નાટકમાં દેખાયા પછી પચિનોએ ફરીથી સ્ટેજ પર મોટી સફળતા મેળવી હતી, જેના માટે તેમને ડ્રામા ડેસ્ક એવોર્ડ માટે નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા. વર્ષ ૧૯૯૦ પછી પચીનો સ્ટેજ કાર્યોમાં યુજેન ઓ નીલના હ્યુગી, ઓસ્કાર વાઈલ્ડના સાલોમે અને વર્ષ ૨૦૦૫માં લાઈલ કેસ્લરના ઓર્ફન્સ નામના નાટકોના પુનઃપ્રસારણનો સમાવેશ થાય છે. એક્ટર્સ સ્ટુડિયોમાં અભ્યાસ કરતી વખતે પચીનોને સમજાયું હતું કે તેમની પાસે અભિનયની એક અદ્ભુત ભેટ છે અને તેમને આ કામમાં ખૂબ આનંદ આવતો હતો, જોકે તેમના શરૂઆતના કામો આર્થિક રીતે બહુ ફાયદાકારક નહોતા. 

સ્ટેજ પર સફળતા મેળવ્યા પછી પચિનોએ વર્ષ ૧૯૬૯માં પેટ્ટી ડ્યુક અભિનીત એક સ્વતંત્ર ફિલ્મ મી, નેટલીમાં ટૂંકી ભૂમિકા ભજવીને ફિલ્મી દુનિયામાં પ્રવેશ કર્યો હતો. વર્ષ ૧૯૭૦માં પચિનોએ ક્રિએટિવ મેનેજમેન્ટ એસોસિએટ્સ નામની ટેલેન્ટ એજન્સી સાથે કરાર કર્યા હતા. ત્યારબાદ વર્ષ ૧૯૭૧માં આવેલી ફિલ્મ ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્કમાં એક હેરોઈનના બંધાણી યુવકની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવીને તેમણે ફીચર ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતા તરીકે સત્તાવાર શરૂઆત કરી હતી.

=== ૧૯૭૨–૧૯૮૩: વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને સફળતા ===
[[File:Al Pacino with James Caan.jpg|thumb|upright|left|વર્ષ ૧૯૭૨ની આસપાસ જેમ્સ કાન સાથે અલ પચિનો]]
ડિરેક્ટર ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ પચિનોને મારીયો પુઝો ની ૧૯૬૯ માં પ્રકાશિત થયેલી સુપર હિટ માફિયા નવલકથા [[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર]] પર આધારિત ફિલ્મ માં માઈકલ કોર્લિયોનની મુખ્ય ભૂમિકા માટે પસંદ કર્યા હતા, જે વર્ષ ૧૯૭૨ રિલીઝ થઈ હતી. જોકે આ ભૂમિકા મેળવવા માટે જેક નિકોલસન, રોબર્ટ રેડફોર્ડ, વોરેન બીટી અને તે સમયે ખૂબ જ ઓછા જાણીતા એવા રોબર્ટ ડી નિરોએ પણ પ્રયાસો કર્યા હતા. તેમ છતાં દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ '''અલ પચિનો'''ની જ પસંદગી કરી હતી; કારણ કે પચિનો પોતે ઇટાલિયન મૂળના હતા અને તેમની એકટિંગ માં એક ખાસ તીવ્રતા હતી જે કોપોલાને 'માઇકલ કોર્લિયોની'ના પાત્ર માટે જોઈતી હતી.

શરૂઆતમાં પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ સ્ટુડિયોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ આ પસંદગીથી નારાજ થયા હતા, કારણ કે તેઓ આ ભૂમિકા માટે કોઈ વધુ પ્રખ્યાત અભિનેતાને લેવા માંગતા હતા. જોકે, ફિલ્મમાં પચીનોના પ્રખ્યાત 'રેસ્ટોરન્ટ શૂટઆઉટ દ્રશ્ય'ના શૂટિંગ પછી તેઓ માની ગયા હતા.

આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર તમામ રેકોર્ડ તોડીને '''ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર''' સાબિત થઈ અને તે વર્ષની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની. આ ફિલ્મમાં પચિનોના અદ્ભુત અભિનયને કારણે તેમને '''ઓસ્કાર એવોર્ડ'''નું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમના આ પ્રદર્શનને ફિલ્મ જગતમાં એક અત્યંત તીવ્ર અને પ્રભાવશાળી અભિનય શૈલીના ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ તરીકે જોવામાં આવે છે.

લાંબા સમય સુધી એવી અફવાઓ હતી કે પચિનોએ તે વર્ષના ઓસ્કાર એવોર્ડ સમારોહનો બહિષ્કાર કર્યો હતો. અફવા મુજબ તેઓ શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાની શ્રેણીમાં નામાંકિત થવાથી નારાજ હતા, કારણ કે ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતાનો ઓસ્કાર જીતનાર સહ-કલાકાર માર્લોન બ્રાન્ડો કરતાં અલ પચિનોનો સ્ક્રીન પર દેખાવાનો સમય વધુ હતો. જોકે, વર્ષ ૨૦૨૪માં પ્રકાશિત થયેલી પોતાની આત્મકથામાં અલ પચિનોએ આ અફવાઓનું સંપૂર્ણ ખંડન કર્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તે સમયે અચાનક મળેલી વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને પ્રખ્યાતિના કારણે તેઓ ખૂબ ડરી ગયા હતા અને માનસિક રીતે સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા. આ અતિશય ભયના કારણે અને તે જ સમયે બોસ્ટનમાં થિયેટરના કામમાં વ્યસ્ત હોવાને લીધે તેઓ તે ઓસ્કાર સમારોહમાં હાજર રહી શક્યા નહોતા.

૧૯૭૩માં, પચિનોએ જીન હેકમેન સાથે સ્કેરક્રો ફિલ્મમાં કામ કર્યું હતું, જેને કાન્સ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં પ્રતિષ્ઠિત પામ ડી ઓર એવોર્ડ મળ્યો હતો. એ જ વર્ષે, ન્યૂ યોર્ક સિટીના પોલીસ ઓફિસર ફ્રેન્ક સેર્પિકોની સાચી વાર્તા પર આધારિત સેર્પિકો ફિલ્મમાં શાનદાર એક્ટિંગ કરવા બદલ પચીનોને બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું હતું. આ ફિલ્મમાં તેમણે સાથી પોલીસ અધિકારીઓનો ભ્રષ્ટાચાર ખુલ્લો પાડવા માટે અંડરકવર ઓપરેશન કર્યું હતું. 

[[File:Pacino as Serpico in 1973.jpg|thumb|upright|૧૯૭૩માં સેર્પિકો ફિલ્મના પાત્રમાં પચીનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૪માં, ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'ધ ગોડફાધર'ની સિક્વલ મૂવીમાં પચિનોએ ફરી એકવાર માઇકલ કોર્લિયોનીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું. આ ફિલ્મ બેસ્ટ પિક્ચરનો ઓસ્કાર જીતનારી ઇતિહાસની પહેલી સિક્વલ બની હતી. આ રોલ માટે પચીનોને ત્રીજી વખત ઓસ્કાર નોમિનેશન મળ્યું હતું, જે માઇકલ કોર્લિયોનીના પાત્ર માટે તેમનું લીડ કેટેગરીમાં બીજું નોમિનેશન હતું. પ્રખ્યાત મેગેઝિન ન્યૂઝવીકે ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ માં તેમના પરફોર્મન્સને સિનેમાના ઇતિહાસમાં કોઈ વ્યક્તિના હૃદયના કઠોર થવાની પ્રક્રિયાનું સૌથી શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન ગણાવ્યું હતું.

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{imdb name|0000199|અલ પચિનો}}

[[en:Al Pacino]]

[[શ્રેણી:અમેરિકન અભિનેતાઓ]]
[[શ્રેણી:જીવિત વ્યક્તિઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ]]</text>
      <sha1>hl4m5plrwc0wu2hm3jmzy23s9zs9lpf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903573</id>
      <parentid>903572</parentid>
      <timestamp>2026-08-12T19:25:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* ૧૯૭૨–૧૯૮૩: વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને સફળતા */</comment>
      <origin>903573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36611" sha1="n0eqn605gea4obfxqkbra04zqp4p6iq" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''અલ પચિનો''' નું હુલામણુ નામ ધરાવતા '''આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનો''' (જન્મ એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૪૦), એક અમેરિકન અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્માતા છે. ૨૦મી સદીના સૌથી પ્રભાવશાળી અને મહાન કલાકારોમાંના એક ગણાતા અલ પચિનોએ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Pacino named 'greatest film star'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3001463.stm|date=2003-05-05|access-date=2026-08-12|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; પાંચ દાયકાથી વધુ લાંબી કારકિર્દીમાં અસંખ્ય યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી છે. તેઓ અભિનયનો &quot;ટ્રિપલ ક્રાઉન&quot; (ઓસ્કાર, એમી અને ટોની એવોર્ડ) મેળવનારા જૂજ વૈશ્વિક કલાકારોમાં સામેલ છે.

== પ્રારંભિક જીવન ==
આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનોનો જન્મ અમેરિકા ના ન્યૂયોર્ક શહેરના મેનહટન વિસ્તારમાં આવેલા ઈસ્ટ હાર્લેમમાં ૨૫ એપ્રિલ, ૧૯૪૦ના રોજ થયો હતો. તેઓ તેમના સિસિલિયન અમેરિકન માતા રોઝ અને પિતા સાલ્વાટોર પચિનોનું એકમાત્ર સંતાન હતા. તેમના પિતા ઇટાલીના સેન ફ્રાટેલોથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. જ્યારે અલ પચિનો માત્ર બે વર્ષના હતા ત્યારે તેમના માતા-પિતાના છૂટાછેડા થઈ ગયા હતા. 

માતા-પિતા અલગ થયા પછી, તેમના માતા તેમને સાઉથ બ્રોન્ક્સ વિસ્તારમાં લઈ ગયા હતા. ત્યાં તેઓ તેમના નાના-નાની કેટ અને જેમ્સ ગેરાર્ડી સાથે રહેતા હતા. તેમના નાના-નાની નાની ઉંમરે ઇટાલીના પ્રખ્યાત કોર્લિયોન ગામમાંથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. અલગ થયા પછી અલ પચિનોના પિતા કેલિફોર્નિયા જતા રહ્યા હતા, જ્યાં તેમણે વીમા વેચાણકર્તા અને રેસ્ટોરન્ટના માલિક તરીકે કામ શરૂ કર્યું હતું.

જ્યારે અલ પચિનો ત્રણ-ચાર વર્ષના હતા, ત્યારથી જ તેમના માતા તેમને નિયમિત રીતે સિનેમા હોલમાં ફિલ્મો જોવા લઈ જતા હતા. ફિલ્મો જોયા પછી તેઓ મનમાં જ તે પાત્રોના સંવાદો વાગોળવાનું શરૂ કરી દેતા હતા. અલ પચિનોનું હુલામણું નામ સોની બોય હતું, જે તેમની માતાએ તે સમયના પ્રખ્યાત ગાયક અલ જોલ્સનના એક લોકપ્રિય ગીત પરથી રાખ્યું હતું, જે તેઓ અવારનવાર અલ પચિનો માટે ગાતા હતા.

પચિનો એ હર્મન રિડર જુનિયર હાઈસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ તેમણે અંગ્રેજી સિવાયના મોટાભાગના વિષયોના વર્ગો છોડી દીધા હતા. તેમના જુનિયર હાઈસ્કૂલના શિક્ષિકા બ્લેન્ચ રોથસ્ટીને નાની ઉંમરે જ તેમની અભિનય ક્ષમતા ઓળખી લીધી હતી. તેમણે અલ પચિનોને શાળાના નાટકોમાં ભૂમિકાઓ આપી અને વિદ્યાર્થીઓની સભાઓમાં બાઇબલના પાઠ વાંચવાનું કામ સોંપ્યું. તે શિક્ષિકાએ તેમના પરિવારના એપાર્ટમેન્ટની મુલાકાત લીધી અને તેમની નાનીને ખાસ કહ્યું કે આ બાળક આ જ કામ માટે બન્યો છે, જેને અલ પચિનો પોતાના જીવનનો સૌથી મોટો વળાંક માને છે. ત્યારબાદ ઓડિશન આપીને તેમણે હાઈસ્કૂલ ઓફ પરફોર્મિંગ આર્ટ્સમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. જોકે તેમની માતા તેમના આ નિર્ણયથી અસંમત હતા, કારણ કે તેઓ માનતા હતા કે ગરીબ લોકો અભિનય ન કરે. આ બાબતે ઘરમાં ઝઘડો થતાં તેમણે ઘર છોડી દીધું હતું.

પચિનો એ પોતાના સપના પૂરા કરવા અને ખર્ચ ઉઠાવવા માટે સંદેશવાહક, હોટેલમાં વાસણ સાફ કરવાના સહાયક, સફાઈ કામદાર, ટેલિફોન ઓપરેટર અને ટપાલ ક્લાર્ક જેવી ઓછી આવક વાળી નોકરીઓ કરી હતી. આ સમય દરમિયાન તેઓ ન્યૂયોર્કના અંડરગ્રાઉન્ડ થિયેટરોમાં બેઝમેન્ટ નાટકોમાં અભિનય કરતા હતા. કિશોરાવસ્થામાં તેમણે એક્ટર્સ સ્ટુડિયો નામની સંસ્થામાં જોડાવાનો પ્રયાસ કર્યો પરંતુ તેઓ રિજેક્ટ થયા. ત્યારબાદ તેઓ એચબી સ્ટુડિયોમાં જોડાયા, જ્યાં તેમની મુલાકાત અભિનયના શિક્ષક ચાર્લી લોટન સાથે થઈ, જેઓ પાછળથી તેમના માર્ગદર્શક અને શ્રેષ્ઠ મિત્ર બન્યા. આ સ્ટુડિયોના હોલ અને ડાન્સ રૂમ સાફ કરવાના બદલામાં સંસ્થાએ તેમને મફતમાં ક્લાસ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. રાત્રિના સમયે અલ પચિનો શેરીઓમાં ફરતા ફરતા શેક્સપિયરના સંવાદોની પ્રેક્ટિસ કરતા હતા. આ સમયગાળામાં તેઓ ઘણીવાર બેરોજગાર અથવા બેઘર રહ્યા હતા, અને ક્યારેક શેરીઓમાં, થિયેટરોમાં અથવા મિત્રના ઘરે સૂઈ જતા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૨માં પચિનોના માતાનું ત્રેતાલીસ વર્ષની નાની ઉંમરે અવસાન થયું હતું. તેના પછીના જ વર્ષે તેમના નાનાનું પણ અવસાન થયું. અલ પચિનો આ સમયને પોતાના જીવનનો સૌથી મુશ્કેલ તબક્કો માને છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ તે સમયે બાવીસ વર્ષના હતા અને તેમના જીવનના સૌથી પ્રભાવશાળી બે લોકો ચાલ્યા ગયા હતા, જેના કારણે તેઓ સંપૂર્ણપણે ભાંગી પડ્યા હતા.

એચબી સ્ટુડિયોમાં ચાર વર્ષ વિતાવ્યા પછી, અલ પચિનોએ એક્ટર્સ સ્ટુડિયો માટે સફળતાપૂર્વક ઓડિશન આપ્યું. ત્યાં તેમણે અભિનયના પ્રખ્યાત કોચ લી સ્ટ્રાસબર્ગ હેઠળ પદ્ધતિસરના અભિનયનો અભ્યાસ કર્યો. આ જ લી સ્ટ્રાસબર્ગ પાછળથી અલ પચિનો સાથે ધ ગોડફાધર ભાગ બે ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા. પાછળથી આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં તેમણે સ્ટ્રાસબર્ગ અને આ સંસ્થાની તેમના જીવન પર પડેલી અસર વિશે વાત કરી હતી કે એક્ટર્સ સ્ટુડિયોનું તેમના જીવનમાં ખૂબ મોટું સ્થાન છે અને લી સ્ટ્રાસબર્ગને જેટલું સન્માન મળવું જોઈતું હતું તેટલું નથી મળ્યું. ચાર્લી લોટન પછી આ સંસ્થાએ જ તેમની કારકિર્દીને એક નવી દિશા આપી હતી, જેના કારણે તેઓ અન્ય નાની-મોટી નોકરીઓ છોડીને સંપૂર્ણપણે અભિનય તરફ વળી શક્યા હતા. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે લી સ્ટ્રાસબર્ગ સાથે કામ કરવું ખૂબ જ ઉત્સાહજનક હતું કારણ કે તેઓ જ્યારે કોઈ દ્રશ્ય કે લોકો વિશે વાત કરતા ત્યારે એટલા રસપ્રદ લાગતા કે બસ તેમને સાંભળતા જ રહેવાનું મન થાય. તેઓ અભિનેતાઓને ખૂબ પ્રેમ કરતા અને અભિનયની અદ્ભુત સમજ ધરાવતા હતા.

== કારકિર્દી ==

=== ૧૯૬૭–૧૯૭૧: થિયેટર ભૂમિકાઓ અને ફિલ્મ સફરની શરૂઆત ===
[[File:Al Pacino - Hummel.jpg|thumb|upright|અલ પચિનો ૧૯૭૭માં ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઑફ પાવ્લો હમેલ નાટકમાં અભિનય કરતા.]] ૧૯૬૭માં અલ પચિનોએ બોસ્ટનના ચાર્લ્સ પ્લેહાઉસમાં અવેક એન્ડ સિંગ નાટકથી વ્યાવસાયિક રંગમંચ કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ત્યારબાદ અમેરિકા હુર્રા નાટકમાં કામ દરમિયાન તેમની મુલાકાત અભિનેત્રી જીલ ક્લેબર્ગ સાથે થઈ, બંને વચ્ચે પાંચ વર્ષ સુધી પ્રેમસંબંધ રહ્યો, અને ત્યારબાદ તેઓ ન્યૂયોર્ક શહેરમાં પાછા ફર્યા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૮માં પચિનોએ એસ્ટોર પ્લેસ થિયેટરમાં ઇઝરાયેલ હોરોવિટ્ઝના ધ ઇન્ડિયન વોન્ટ્સ ધ બ્રોન્ક્સ નામના નાટકમાં મર્ફ નામના શેરી ગુંડાની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. આ નાટક ૧૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૬૮ના રોજ શરૂ થયું હતું અને તેના કુલ એકસો સિત્યોતેર શો થયા હતા. આ નાટકની સાથે જ હોરોવિટ્ઝનું બીજું નાટક ઈટ્સ કોલ્ડ ધ સુગર પ્લમ પણ દર્શાવવામાં આવતું હતું, જેમાં જીલ ક્લેબર્ગ મુખ્ય ભૂમિકામાં હતી. આ નાટકમાં શાનદાર અભિનય માટે  પચિનોને શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો ઓબી એવોર્ડ મળ્યો હતો, જ્યારે જોન કાઝલેને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. માર્ટિન બ્રેગમેને આ નાટક જોયું અને તેઓ પચિનોના મેનેજર બન્યા હતા. આ ભાગીદારી આવનારા વર્ષોમાં ખૂબ જ સફળ સાબિત થઈ, કારણ કે બ્રેગમેને જ પચિનોને ધ ગોડફાધર, સેર્પીકો અને ડોગ ડે આફ્ટરનૂન જેવી મહાન ફિલ્મો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. પોતાની સ્ટેજ કારકિર્દી વિશે પચિનોએ જણાવ્યું હતું કે માર્ટિન બ્રેગમેને જ મારી શોધ કરી હતી જ્યારે હું પચીસ-છવ્વીસ વર્ષનો હતો અને તેઓ મારા મેનેજર બન્યા હતા. હું આજે જે પણ સ્થાને છું તે માર્ટીના કારણે જ છું અને હું ખરેખર તેમનો ઋણી છું.

૨૫ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૬૯ના રોજ પચિનોએ બેલાસ્કો થિયેટર ખાતે ડોન પીટરસનના ડઝ અ ટાઈગર વેર અ નેકટાઈ નામના નાટકથી બ્રોડવે થિયેટરમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. આ નાટક ઓગણચાળીસ શો પછી ૨૯ માર્ચ, ૧૯૬૯ના રોજ બંધ થઈ ગયું હતું, પરંતુ પચિનોના અભિનયના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને ૨૦ એપ્રિલ, ૧૯૬૯ના રોજ તેમને આ ભૂમિકા માટે પ્રતિષ્ઠિત ટોની એવોર્ડ મળ્યો હતો.  પચિનોએ ૧૯૭૦ના દાયકામાં પણ સ્ટેજ પર અભિનય ચાલુ રાખ્યો હતો અને ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઓફ પાવલો હમેલ નામના નાટક માટે પોતાનો બીજો ટોની એવોર્ડ જીત્યો હતો. આ સિવાય તેમણે રિચાર્ડ ધ થર્ડ નામના નાટકમાં મુખ્ય શીર્ષક ભૂમિકા ભજવી હતી. ૧૯૮૦ના દાયકા મા ડેવિડ મેમેટના અમેરિકન બફેલો નામના નાટકમાં દેખાયા પછી પચિનોએ ફરીથી સ્ટેજ પર મોટી સફળતા મેળવી હતી, જેના માટે તેમને ડ્રામા ડેસ્ક એવોર્ડ માટે નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા. વર્ષ ૧૯૯૦ પછી પચીનો સ્ટેજ કાર્યોમાં યુજેન ઓ નીલના હ્યુગી, ઓસ્કાર વાઈલ્ડના સાલોમે અને વર્ષ ૨૦૦૫માં લાઈલ કેસ્લરના ઓર્ફન્સ નામના નાટકોના પુનઃપ્રસારણનો સમાવેશ થાય છે. એક્ટર્સ સ્ટુડિયોમાં અભ્યાસ કરતી વખતે પચીનોને સમજાયું હતું કે તેમની પાસે અભિનયની એક અદ્ભુત ભેટ છે અને તેમને આ કામમાં ખૂબ આનંદ આવતો હતો, જોકે તેમના શરૂઆતના કામો આર્થિક રીતે બહુ ફાયદાકારક નહોતા. 

સ્ટેજ પર સફળતા મેળવ્યા પછી પચિનોએ વર્ષ ૧૯૬૯માં પેટ્ટી ડ્યુક અભિનીત એક સ્વતંત્ર ફિલ્મ મી, નેટલીમાં ટૂંકી ભૂમિકા ભજવીને ફિલ્મી દુનિયામાં પ્રવેશ કર્યો હતો. વર્ષ ૧૯૭૦માં પચિનોએ ક્રિએટિવ મેનેજમેન્ટ એસોસિએટ્સ નામની ટેલેન્ટ એજન્સી સાથે કરાર કર્યા હતા. ત્યારબાદ વર્ષ ૧૯૭૧માં આવેલી ફિલ્મ ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્કમાં એક હેરોઈનના બંધાણી યુવકની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવીને તેમણે ફીચર ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતા તરીકે સત્તાવાર શરૂઆત કરી હતી.

=== ૧૯૭૨–૧૯૮૩: વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને સફળતા ===
[[File:Al Pacino with James Caan.jpg|thumb|upright|left|વર્ષ ૧૯૭૨ની આસપાસ જેમ્સ કાન સાથે અલ પચિનો]]
ડિરેક્ટર ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ પચિનોને મારીયો પુઝો ની ૧૯૬૯ માં પ્રકાશિત થયેલી સુપર હિટ માફિયા નવલકથા [[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર]] પર આધારિત ફિલ્મ માં માઈકલ કોર્લિયોનની મુખ્ય ભૂમિકા માટે પસંદ કર્યા હતા, જે વર્ષ ૧૯૭૨ રિલીઝ થઈ હતી. જોકે આ ભૂમિકા મેળવવા માટે જેક નિકોલસન, રોબર્ટ રેડફોર્ડ, વોરેન બીટી અને તે સમયે ખૂબ જ ઓછા જાણીતા એવા રોબર્ટ ડી નિરોએ પણ પ્રયાસો કર્યા હતા. તેમ છતાં દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ '''અલ પચિનો'''ની જ પસંદગી કરી હતી; કારણ કે પચિનો પોતે ઇટાલિયન મૂળના હતા અને તેમની એકટિંગ માં એક ખાસ તીવ્રતા હતી જે કોપોલાને 'માઇકલ કોર્લિયોની'ના પાત્ર માટે જોઈતી હતી.

શરૂઆતમાં પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ સ્ટુડિયોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ આ પસંદગીથી નારાજ થયા હતા, કારણ કે તેઓ આ ભૂમિકા માટે કોઈ વધુ પ્રખ્યાત અભિનેતાને લેવા માંગતા હતા. જોકે, ફિલ્મમાં પચીનોના પ્રખ્યાત 'રેસ્ટોરન્ટ શૂટઆઉટ દ્રશ્ય'ના શૂટિંગ પછી તેઓ માની ગયા હતા.

આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર તમામ રેકોર્ડ તોડીને '''ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર''' સાબિત થઈ અને તે વર્ષની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની. આ ફિલ્મમાં પચિનોના અદ્ભુત અભિનયને કારણે તેમને '''ઓસ્કાર એવોર્ડ'''નું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમના આ પ્રદર્શનને ફિલ્મ જગતમાં એક અત્યંત તીવ્ર અને પ્રભાવશાળી અભિનય શૈલીના ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ તરીકે જોવામાં આવે છે.

લાંબા સમય સુધી એવી અફવાઓ હતી કે પચિનોએ તે વર્ષના ઓસ્કાર એવોર્ડ સમારોહનો બહિષ્કાર કર્યો હતો. અફવા મુજબ તેઓ શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાની શ્રેણીમાં નામાંકિત થવાથી નારાજ હતા, કારણ કે ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતાનો ઓસ્કાર જીતનાર સહ-કલાકાર માર્લોન બ્રાન્ડો કરતાં અલ પચિનોનો સ્ક્રીન પર દેખાવાનો સમય વધુ હતો. જોકે, વર્ષ ૨૦૨૪માં પ્રકાશિત થયેલી પોતાની આત્મકથામાં અલ પચિનોએ આ અફવાઓનું સંપૂર્ણ ખંડન કર્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તે સમયે અચાનક મળેલી વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને પ્રખ્યાતિના કારણે તેઓ ખૂબ ડરી ગયા હતા અને માનસિક રીતે સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા. આ અતિશય ભયના કારણે અને તે જ સમયે બોસ્ટનમાં થિયેટરના કામમાં વ્યસ્ત હોવાને લીધે તેઓ તે ઓસ્કાર સમારોહમાં હાજર રહી શક્યા નહોતા.

૧૯૭૩માં, પચિનોએ જીન હેકમેન સાથે સ્કેરક્રો ફિલ્મમાં કામ કર્યું હતું, જેને કાન્સ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં પ્રતિષ્ઠિત પામ ડી ઓર એવોર્ડ મળ્યો હતો. એ જ વર્ષે, ન્યૂ યોર્ક સિટીના પોલીસ ઓફિસર ફ્રેન્ક સેર્પિકોની સાચી વાર્તા પર આધારિત સેર્પિકો ફિલ્મમાં શાનદાર એક્ટિંગ કરવા બદલ પચીનોને બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું હતું. આ ફિલ્મમાં તેમણે સાથી પોલીસ અધિકારીઓનો ભ્રષ્ટાચાર ખુલ્લો પાડવા માટે અંડરકવર ઓપરેશન કર્યું હતું. 

[[File:Pacino as Serpico in 1973.jpg|thumb|upright|૧૯૭૩માં સેર્પિકો ફિલ્મના પાત્રમાં પચીનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૪માં, ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'ધ ગોડફાધર'ની સિક્વલ મૂવીમાં પચિનોએ ફરી એકવાર માઇકલ કોર્લિયોનીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું. આ ફિલ્મ બેસ્ટ પિક્ચરનો ઓસ્કાર જીતનારી ઇતિહાસની પહેલી સિક્વલ બની હતી. આ રોલ માટે પચીનોને ત્રીજી વખત ઓસ્કાર નોમિનેશન મળ્યું હતું, જે માઇકલ કોર્લિયોનીના પાત્ર માટે તેમનું લીડ કેટેગરીમાં બીજું નોમિનેશન હતું. પ્રખ્યાત મેગેઝિન ન્યૂઝવીકે ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ માં તેમના પરફોર્મન્સને સિનેમાના ઇતિહાસમાં કોઈ વ્યક્તિના હૃદયના કઠોર થવાની પ્રક્રિયાનું સૌથી શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન ગણાવ્યું હતું.

== ફિલ્મોગ્રાફી ==
''અલ પચિનો ફિલ્મોગ્રાફી પણ જુઓ.'' 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| વર્ષ
! rowspan=&quot;2&quot;| ફિલ્મ
! colspan=&quot;4&quot;| યોગદાન
! rowspan=&quot;2&quot;| ભૂમિકા
! rowspan=&quot;2&quot;| નોંધ
|-
! width=&quot;65&quot;| નિર્દેશક
! width=&quot;65&quot;| નિર્માતા
! width=&quot;65&quot;|લેખક
! width=&quot;65&quot;|અભિનેતા
|-
|  ૧૯૬૯
|  ''મી, નેટલી''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  ટોની
|  પ્રથમ ફિલ્મ
|-
|  ૧૯૭૧
|  ''ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્ક''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  બોબી
| 
|-
|  ૧૯૭૨
|  ''ધ ગોડફાધર''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  માઇકલ કોર્લિયોની
| 
|-
|  ૧૯૭૩
|  ''સ્કેરક્રો''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  ફ્રાન્સિસ લાયનલ ડેલ્બુચી
| 
|-
|  ૧૯૭૩
|  ''સેર્પિકો''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  ફ્રેન્ક સેર્પિકો
| 
|-
|  ૧૯૭૪
|  ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  માઇકલ કોર્લિયોની
| 
|-
|  ૧૯૭૫
|  ''ડોગ ડે આફ્ટરનૂન''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  સોની વોર્ટઝિક
| 
|-
|  ૧૯૭૭
|  ''બોબી ડીયરફિલ્ડ''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  બોબી ડીયરફિલ્ડ
| 
|-
|  ૧૯૭૯
|  ''એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  આર્થર કિરકલેન્ડ
| 
|-
|  ૧૯૮૦
|  ''ક્રૂઝિંગ''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  સ્ટીવ બર્ન્સ
| 
|-
|  ૧૯૮૨
|  ''ઓથર! ઓથર!''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  ઇવાન ટ્રેવલિયન
| 
|-
|  ૧૯૮૩
|  ''સ્કારફેસ''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  ટોની મોન્ટાના
| 
|-
|  ૧૯૮૫
|  ''રેવલ્યુશન''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  ટોમ ડોબ
| 
|-
|  ૧૯૮૯
|  ''સી ઓફ લવ''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  ડિટેક્ટિવ ફ્રેન્ક કેલર
| 
|-
|  ૧૯૯૦
|  ''ડિક ટ્રેસી''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  અલ્ફોન્સ બિગ બોય કેપ્રિસ
| 
|-
|  ૧૯૯૦
|  ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  માઇકલ કોર્લિયોની
| 
|-
|  ૧૯૯૧
|  ''ફ્રેન્કી એન્ડ જોની''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  જોની
| 
|-
|  ૧૯૯૨
|  ''ગ્લેનગેરી ગ્લેન રોસ''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  રિચાર્ડ રોમા
| 
|-
|  ૧૯૯૨
|  ''સેન્ટ ઓફ અ વુમન''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  લેફ્ટનન્ટ કર્નલ ફ્રેન્ક સ્લેડ
|  ઓસ્કાર એવોર્ડ જીત્યો
|-
|  ૧૯૯૩
|  ''કાર્લિટોઝ વે''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  કાર્લિટો બ્રિગાન્ટે
| 
|-
|  ૧૯૯૫
|  ''હીટ''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  લેફ્ટનન્ટ વિન્સન્ટ હેના
| 
|-
|  ૧૯૯૬
|  ''સિટી હોલ''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  મેયર જોન પેપાસ
| 
|-
|  ૧૯૯૭
|  ''ડોની બ્રાસ્કો''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  બેન્જામિન લેફ્ટી રુગિરો
| 
|-
|  ૧૯૯૭
|  ''ધ ડેવિલ્સ એડવોકેટ''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  જોન મિલ્ટન
| 
|-
|  ૧૯૯૯
|  ''ધ ઇન્સાઇડર''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  લોવેલ બર્ગમેન
| 
|-
|  ૧૯૯૯
|  ''એની ગિવન સન્ડે''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  ટોની ડી અ maîટો
| 
|-
|  ૨૦૦૨
|  ''ઇન્સોમ્નિયા''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  વિલ ડોર્મર
| 
|-
|  ૨૦૦૨
|  ''સિમોન''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  વિક્ટર ટેરેન્સકી
| 
|-
|  ૨૦૦૩
|  ''ધ રિક્રુટ''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  વોલ્ટર બર્ક
| 
|-
|  ૨૦૦૪
|  ''ધ મર્ચન્ટ ઓફ વેનિસ''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  શાયલોક
| 
|-
|  ૨૦૦૫
|  ''ટુ ફોર ધ મની''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  વોલ્ટર અબ્રામ્સ
| 
|-
|  ૨૦૦૭
|  ''ઓશન્સ થર્ટીન''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  વિલી બેન્ક
| 
|-
|  ૨૦૦૭
|  ''૮૮ મિનિટ્સ''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  ડોક્ટર જેક ગ્રેમ
| 
|-
|  ૨૦base
|  ''રાઇટિયસ કિલ''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  ડિટેક્ટિવ ડેવિડ ફિસ્ક
| 
|-
|  ૨૦૧૦
|  ''યૂ ડોન્ટ નો જેક''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  જેક કેવોર્કિયન
|  ટીવી ફિલ્મ
|-
|  ૨૦૧૧
|  ''ધ સન ઓફ નો વન''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  ડિટેક્ટિવ ચાર્લ્સ સ્ટેનફોર્ડ
| 
|-
|  ૨૦૧૧
|  ''જેક એન્ડ જીલ''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  તેઓ પોતે
| 
|-
|  ૨૦૧૨
|  ''સ્ટેન્ડ અપ ગાઇઝ''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  વેલ
| 
|-
|  ૨૦૧૩
|  ''સાલોમે''
|  {{Yes}}
| 
|  {{Yes}}
|  {{Yes}}
|  કિંગ હેરોડ
| 
|-
|  ૨૦૧૪
|  ''મેંગલહોર્ન''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  એ જે મેંગલહોર્ન
| 
|-
|  ૨૦૧૪
|  ''ધ હમ્બલિંગ''
| 
|  {{Yes}}
| 
|  {{Yes}}
|  સાયમન એક્સલર
| 
|-
|  ૨૦૧૫
|  ''ડેની કોલિન્સ''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  ડેની કોલિન્સ
| 
|-
|  ૨૦૧૬
|  ''મિસકન્ડક્ટ''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  ચાર્લ્સ અબ્રામ્સ
| 
|-
|  ૨૦૧૭
|  ''હેંગમેન''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  ડિટેક્ટિવ રે આર્ચર
| 
|-
|  ૨૦૧૯
|  ''વન્સ અપોન અ ટાઇમ ઇન હોલીવુડ''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  માર્વિન શ્વાર્ઝ
| 
|-
|  ૨૦૧૯
|  ''ધ આઇરિશમેન''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  જીમી હોફા
|  ઓસ્કાર નામાંકન મળ્યું
|-
|  ૨૦૨૧
|  ''હાઉસ ઓફ ગુચી''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  આલ્ડો ગુચી
| 
|-
|  ૨૦૨૩
|  ''નોક્સ ગોઝ અવે''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  ઝેવિયર ક્રેન
| 
|-
|  ૨૦૨૪
|  ''મોડી''
| 
|  {{Yes}}
| 
|  {{Yes}}
|  મોરિસ ગેંગનેટ
| 
|-
|  ૨૦૨૫
|  ''ડેડ મેન્સ વાયર''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  એમ એલ હોલ
| 
|-
|  ૨૦૨૫
|  ''ઇન ધ હેન્ડ ઓફ દાંતે''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  અંકલ કાર્માઇન
| 
|-
|  ૨૦૨૫
|  ''ધ રિચ્યુઅલ''
| 
| 
| 
|  {{Yes}}
|  ફાધર થિયોફિલસ રીસિંગર
| 
|}

=== નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકે વિશેષ ફિલ્મો ===
અલ પચિનોએ અભિનેતા સિવાય ડિરેક્ટર (નિર્દેશક) અને પ્રોડ્યુસર (નિર્માતા) તરીકે પણ કેટલીક ખૂબ જ પ્રખ્યાત પ્રાયોગિક અને ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મો બનાવી છે, જેની યાદી નીચે મુજબ છે:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! વર્ષ !! ફિલ્મ !! ભૂમિકા !! નોંધ
|-

| ૧૯૮૯ || ''ધ લોકલ સ્ટિગ્મેટિક'' || નિર્માતા અને અભિનેતા || આ એક પ્રાયોગિક ફિલ્મ હતી જેને થિયેટરમાં રિલીઝ કરવાને બદલે માત્ર ખાસ સ્ક્રીનિંગ માટે જ રાખવામાં આવી હતી.
|-

| ૧૯૯૬ || ''લુકિંગ ફોર રિચાર્ડ'' || નિર્દેશક, નિર્માતા અને લેખક || પચિનોની નિર્દેશક તરીકેની આ પ્રથમ સત્તાવાર ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મ હતી, જેના માટે તેમને ડિરેક્ટર્સ ગિલ્ડ ઓફ અમેરિકાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો.
|-

| ૨૦૦૦ || ''ચાઇનીઝ કોફી'' || નિર્દેશક અને અભિનેતા || આ એક અનોખી ડ્રામા ફિલ્મ હતી જે સંપૂર્ણ રીતે બે પાત્રો વચ્ચેની વાતચીત પર આધારિત હતી.
|-

| ૨૦૧૧ || ''વાઇલ્ડ સાલોમે'' || નિર્દેશક અને લેખક || ઓસ્કાર વાઇલ્ડના નાટક પર આધારિત આ એક અર્ધ-ડોક્યુમેન્ટરી (Docudrama) ફિલ્મ હતી.
|}

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{imdb name|0000199|અલ પચિનો}}

[[en:Al Pacino]]

[[શ્રેણી:અમેરિકન અભિનેતાઓ]]
[[શ્રેણી:જીવિત વ્યક્તિઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ]]</text>
      <sha1>n0eqn605gea4obfxqkbra04zqp4p6iq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903575</id>
      <parentid>903573</parentid>
      <timestamp>2026-08-12T19:36:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* ફિલ્મોગ્રાફી */</comment>
      <origin>903575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38389" sha1="lnypfdo6qdutr478uktyqgs01fzx7bp" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''અલ પચિનો''' નું હુલામણુ નામ ધરાવતા '''આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનો''' (જન્મ એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૪૦), એક અમેરિકન અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્માતા છે. ૨૦મી સદીના સૌથી પ્રભાવશાળી અને મહાન કલાકારોમાંના એક ગણાતા અલ પચિનોએ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Pacino named 'greatest film star'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3001463.stm|date=2003-05-05|access-date=2026-08-12|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; પાંચ દાયકાથી વધુ લાંબી કારકિર્દીમાં અસંખ્ય યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી છે. તેઓ અભિનયનો &quot;ટ્રિપલ ક્રાઉન&quot; (ઓસ્કાર, એમી અને ટોની એવોર્ડ) મેળવનારા જૂજ વૈશ્વિક કલાકારોમાં સામેલ છે.

== પ્રારંભિક જીવન ==
આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનોનો જન્મ અમેરિકા ના ન્યૂયોર્ક શહેરના મેનહટન વિસ્તારમાં આવેલા ઈસ્ટ હાર્લેમમાં ૨૫ એપ્રિલ, ૧૯૪૦ના રોજ થયો હતો. તેઓ તેમના સિસિલિયન અમેરિકન માતા રોઝ અને પિતા સાલ્વાટોર પચિનોનું એકમાત્ર સંતાન હતા. તેમના પિતા ઇટાલીના સેન ફ્રાટેલોથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. જ્યારે અલ પચિનો માત્ર બે વર્ષના હતા ત્યારે તેમના માતા-પિતાના છૂટાછેડા થઈ ગયા હતા. 

માતા-પિતા અલગ થયા પછી, તેમના માતા તેમને સાઉથ બ્રોન્ક્સ વિસ્તારમાં લઈ ગયા હતા. ત્યાં તેઓ તેમના નાના-નાની કેટ અને જેમ્સ ગેરાર્ડી સાથે રહેતા હતા. તેમના નાના-નાની નાની ઉંમરે ઇટાલીના પ્રખ્યાત કોર્લિયોન ગામમાંથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. અલગ થયા પછી અલ પચિનોના પિતા કેલિફોર્નિયા જતા રહ્યા હતા, જ્યાં તેમણે વીમા વેચાણકર્તા અને રેસ્ટોરન્ટના માલિક તરીકે કામ શરૂ કર્યું હતું.

જ્યારે અલ પચિનો ત્રણ-ચાર વર્ષના હતા, ત્યારથી જ તેમના માતા તેમને નિયમિત રીતે સિનેમા હોલમાં ફિલ્મો જોવા લઈ જતા હતા. ફિલ્મો જોયા પછી તેઓ મનમાં જ તે પાત્રોના સંવાદો વાગોળવાનું શરૂ કરી દેતા હતા. અલ પચિનોનું હુલામણું નામ સોની બોય હતું, જે તેમની માતાએ તે સમયના પ્રખ્યાત ગાયક અલ જોલ્સનના એક લોકપ્રિય ગીત પરથી રાખ્યું હતું, જે તેઓ અવારનવાર અલ પચિનો માટે ગાતા હતા.

પચિનો એ હર્મન રિડર જુનિયર હાઈસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ તેમણે અંગ્રેજી સિવાયના મોટાભાગના વિષયોના વર્ગો છોડી દીધા હતા. તેમના જુનિયર હાઈસ્કૂલના શિક્ષિકા બ્લેન્ચ રોથસ્ટીને નાની ઉંમરે જ તેમની અભિનય ક્ષમતા ઓળખી લીધી હતી. તેમણે અલ પચિનોને શાળાના નાટકોમાં ભૂમિકાઓ આપી અને વિદ્યાર્થીઓની સભાઓમાં બાઇબલના પાઠ વાંચવાનું કામ સોંપ્યું. તે શિક્ષિકાએ તેમના પરિવારના એપાર્ટમેન્ટની મુલાકાત લીધી અને તેમની નાનીને ખાસ કહ્યું કે આ બાળક આ જ કામ માટે બન્યો છે, જેને અલ પચિનો પોતાના જીવનનો સૌથી મોટો વળાંક માને છે. ત્યારબાદ ઓડિશન આપીને તેમણે હાઈસ્કૂલ ઓફ પરફોર્મિંગ આર્ટ્સમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. જોકે તેમની માતા તેમના આ નિર્ણયથી અસંમત હતા, કારણ કે તેઓ માનતા હતા કે ગરીબ લોકો અભિનય ન કરે. આ બાબતે ઘરમાં ઝઘડો થતાં તેમણે ઘર છોડી દીધું હતું.

પચિનો એ પોતાના સપના પૂરા કરવા અને ખર્ચ ઉઠાવવા માટે સંદેશવાહક, હોટેલમાં વાસણ સાફ કરવાના સહાયક, સફાઈ કામદાર, ટેલિફોન ઓપરેટર અને ટપાલ ક્લાર્ક જેવી ઓછી આવક વાળી નોકરીઓ કરી હતી. આ સમય દરમિયાન તેઓ ન્યૂયોર્કના અંડરગ્રાઉન્ડ થિયેટરોમાં બેઝમેન્ટ નાટકોમાં અભિનય કરતા હતા. કિશોરાવસ્થામાં તેમણે એક્ટર્સ સ્ટુડિયો નામની સંસ્થામાં જોડાવાનો પ્રયાસ કર્યો પરંતુ તેઓ રિજેક્ટ થયા. ત્યારબાદ તેઓ એચબી સ્ટુડિયોમાં જોડાયા, જ્યાં તેમની મુલાકાત અભિનયના શિક્ષક ચાર્લી લોટન સાથે થઈ, જેઓ પાછળથી તેમના માર્ગદર્શક અને શ્રેષ્ઠ મિત્ર બન્યા. આ સ્ટુડિયોના હોલ અને ડાન્સ રૂમ સાફ કરવાના બદલામાં સંસ્થાએ તેમને મફતમાં ક્લાસ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. રાત્રિના સમયે અલ પચિનો શેરીઓમાં ફરતા ફરતા શેક્સપિયરના સંવાદોની પ્રેક્ટિસ કરતા હતા. આ સમયગાળામાં તેઓ ઘણીવાર બેરોજગાર અથવા બેઘર રહ્યા હતા, અને ક્યારેક શેરીઓમાં, થિયેટરોમાં અથવા મિત્રના ઘરે સૂઈ જતા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૨માં પચિનોના માતાનું ત્રેતાલીસ વર્ષની નાની ઉંમરે અવસાન થયું હતું. તેના પછીના જ વર્ષે તેમના નાનાનું પણ અવસાન થયું. અલ પચિનો આ સમયને પોતાના જીવનનો સૌથી મુશ્કેલ તબક્કો માને છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ તે સમયે બાવીસ વર્ષના હતા અને તેમના જીવનના સૌથી પ્રભાવશાળી બે લોકો ચાલ્યા ગયા હતા, જેના કારણે તેઓ સંપૂર્ણપણે ભાંગી પડ્યા હતા.

એચબી સ્ટુડિયોમાં ચાર વર્ષ વિતાવ્યા પછી, અલ પચિનોએ એક્ટર્સ સ્ટુડિયો માટે સફળતાપૂર્વક ઓડિશન આપ્યું. ત્યાં તેમણે અભિનયના પ્રખ્યાત કોચ લી સ્ટ્રાસબર્ગ હેઠળ પદ્ધતિસરના અભિનયનો અભ્યાસ કર્યો. આ જ લી સ્ટ્રાસબર્ગ પાછળથી અલ પચિનો સાથે ધ ગોડફાધર ભાગ બે ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા. પાછળથી આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં તેમણે સ્ટ્રાસબર્ગ અને આ સંસ્થાની તેમના જીવન પર પડેલી અસર વિશે વાત કરી હતી કે એક્ટર્સ સ્ટુડિયોનું તેમના જીવનમાં ખૂબ મોટું સ્થાન છે અને લી સ્ટ્રાસબર્ગને જેટલું સન્માન મળવું જોઈતું હતું તેટલું નથી મળ્યું. ચાર્લી લોટન પછી આ સંસ્થાએ જ તેમની કારકિર્દીને એક નવી દિશા આપી હતી, જેના કારણે તેઓ અન્ય નાની-મોટી નોકરીઓ છોડીને સંપૂર્ણપણે અભિનય તરફ વળી શક્યા હતા. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે લી સ્ટ્રાસબર્ગ સાથે કામ કરવું ખૂબ જ ઉત્સાહજનક હતું કારણ કે તેઓ જ્યારે કોઈ દ્રશ્ય કે લોકો વિશે વાત કરતા ત્યારે એટલા રસપ્રદ લાગતા કે બસ તેમને સાંભળતા જ રહેવાનું મન થાય. તેઓ અભિનેતાઓને ખૂબ પ્રેમ કરતા અને અભિનયની અદ્ભુત સમજ ધરાવતા હતા.

== કારકિર્દી ==

=== ૧૯૬૭–૧૯૭૧: થિયેટર ભૂમિકાઓ અને ફિલ્મ સફરની શરૂઆત ===
[[File:Al Pacino - Hummel.jpg|thumb|upright|અલ પચિનો ૧૯૭૭માં ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઑફ પાવ્લો હમેલ નાટકમાં અભિનય કરતા.]] ૧૯૬૭માં અલ પચિનોએ બોસ્ટનના ચાર્લ્સ પ્લેહાઉસમાં અવેક એન્ડ સિંગ નાટકથી વ્યાવસાયિક રંગમંચ કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ત્યારબાદ અમેરિકા હુર્રા નાટકમાં કામ દરમિયાન તેમની મુલાકાત અભિનેત્રી જીલ ક્લેબર્ગ સાથે થઈ, બંને વચ્ચે પાંચ વર્ષ સુધી પ્રેમસંબંધ રહ્યો, અને ત્યારબાદ તેઓ ન્યૂયોર્ક શહેરમાં પાછા ફર્યા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૮માં પચિનોએ એસ્ટોર પ્લેસ થિયેટરમાં ઇઝરાયેલ હોરોવિટ્ઝના ધ ઇન્ડિયન વોન્ટ્સ ધ બ્રોન્ક્સ નામના નાટકમાં મર્ફ નામના શેરી ગુંડાની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. આ નાટક ૧૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૬૮ના રોજ શરૂ થયું હતું અને તેના કુલ એકસો સિત્યોતેર શો થયા હતા. આ નાટકની સાથે જ હોરોવિટ્ઝનું બીજું નાટક ઈટ્સ કોલ્ડ ધ સુગર પ્લમ પણ દર્શાવવામાં આવતું હતું, જેમાં જીલ ક્લેબર્ગ મુખ્ય ભૂમિકામાં હતી. આ નાટકમાં શાનદાર અભિનય માટે  પચિનોને શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો ઓબી એવોર્ડ મળ્યો હતો, જ્યારે જોન કાઝલેને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. માર્ટિન બ્રેગમેને આ નાટક જોયું અને તેઓ પચિનોના મેનેજર બન્યા હતા. આ ભાગીદારી આવનારા વર્ષોમાં ખૂબ જ સફળ સાબિત થઈ, કારણ કે બ્રેગમેને જ પચિનોને ધ ગોડફાધર, સેર્પીકો અને ડોગ ડે આફ્ટરનૂન જેવી મહાન ફિલ્મો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. પોતાની સ્ટેજ કારકિર્દી વિશે પચિનોએ જણાવ્યું હતું કે માર્ટિન બ્રેગમેને જ મારી શોધ કરી હતી જ્યારે હું પચીસ-છવ્વીસ વર્ષનો હતો અને તેઓ મારા મેનેજર બન્યા હતા. હું આજે જે પણ સ્થાને છું તે માર્ટીના કારણે જ છું અને હું ખરેખર તેમનો ઋણી છું.

૨૫ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૬૯ના રોજ પચિનોએ બેલાસ્કો થિયેટર ખાતે ડોન પીટરસનના ડઝ અ ટાઈગર વેર અ નેકટાઈ નામના નાટકથી બ્રોડવે થિયેટરમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. આ નાટક ઓગણચાળીસ શો પછી ૨૯ માર્ચ, ૧૯૬૯ના રોજ બંધ થઈ ગયું હતું, પરંતુ પચિનોના અભિનયના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને ૨૦ એપ્રિલ, ૧૯૬૯ના રોજ તેમને આ ભૂમિકા માટે પ્રતિષ્ઠિત ટોની એવોર્ડ મળ્યો હતો.  પચિનોએ ૧૯૭૦ના દાયકામાં પણ સ્ટેજ પર અભિનય ચાલુ રાખ્યો હતો અને ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઓફ પાવલો હમેલ નામના નાટક માટે પોતાનો બીજો ટોની એવોર્ડ જીત્યો હતો. આ સિવાય તેમણે રિચાર્ડ ધ થર્ડ નામના નાટકમાં મુખ્ય શીર્ષક ભૂમિકા ભજવી હતી. ૧૯૮૦ના દાયકા મા ડેવિડ મેમેટના અમેરિકન બફેલો નામના નાટકમાં દેખાયા પછી પચિનોએ ફરીથી સ્ટેજ પર મોટી સફળતા મેળવી હતી, જેના માટે તેમને ડ્રામા ડેસ્ક એવોર્ડ માટે નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા. વર્ષ ૧૯૯૦ પછી પચીનો સ્ટેજ કાર્યોમાં યુજેન ઓ નીલના હ્યુગી, ઓસ્કાર વાઈલ્ડના સાલોમે અને વર્ષ ૨૦૦૫માં લાઈલ કેસ્લરના ઓર્ફન્સ નામના નાટકોના પુનઃપ્રસારણનો સમાવેશ થાય છે. એક્ટર્સ સ્ટુડિયોમાં અભ્યાસ કરતી વખતે પચીનોને સમજાયું હતું કે તેમની પાસે અભિનયની એક અદ્ભુત ભેટ છે અને તેમને આ કામમાં ખૂબ આનંદ આવતો હતો, જોકે તેમના શરૂઆતના કામો આર્થિક રીતે બહુ ફાયદાકારક નહોતા. 

સ્ટેજ પર સફળતા મેળવ્યા પછી પચિનોએ વર્ષ ૧૯૬૯માં પેટ્ટી ડ્યુક અભિનીત એક સ્વતંત્ર ફિલ્મ મી, નેટલીમાં ટૂંકી ભૂમિકા ભજવીને ફિલ્મી દુનિયામાં પ્રવેશ કર્યો હતો. વર્ષ ૧૯૭૦માં પચિનોએ ક્રિએટિવ મેનેજમેન્ટ એસોસિએટ્સ નામની ટેલેન્ટ એજન્સી સાથે કરાર કર્યા હતા. ત્યારબાદ વર્ષ ૧૯૭૧માં આવેલી ફિલ્મ ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્કમાં એક હેરોઈનના બંધાણી યુવકની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવીને તેમણે ફીચર ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતા તરીકે સત્તાવાર શરૂઆત કરી હતી.

=== ૧૯૭૨–૧૯૮૩: વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને સફળતા ===
[[File:Al Pacino with James Caan.jpg|thumb|upright|left|વર્ષ ૧૯૭૨ની આસપાસ જેમ્સ કાન સાથે અલ પચિનો]]
ડિરેક્ટર ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ પચિનોને મારીયો પુઝો ની ૧૯૬૯ માં પ્રકાશિત થયેલી સુપર હિટ માફિયા નવલકથા [[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર]] પર આધારિત ફિલ્મ માં માઈકલ કોર્લિયોનની મુખ્ય ભૂમિકા માટે પસંદ કર્યા હતા, જે વર્ષ ૧૯૭૨ રિલીઝ થઈ હતી. જોકે આ ભૂમિકા મેળવવા માટે જેક નિકોલસન, રોબર્ટ રેડફોર્ડ, વોરેન બીટી અને તે સમયે ખૂબ જ ઓછા જાણીતા એવા રોબર્ટ ડી નિરોએ પણ પ્રયાસો કર્યા હતા. તેમ છતાં દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ '''અલ પચિનો'''ની જ પસંદગી કરી હતી; કારણ કે પચિનો પોતે ઇટાલિયન મૂળના હતા અને તેમની એકટિંગ માં એક ખાસ તીવ્રતા હતી જે કોપોલાને 'માઇકલ કોર્લિયોની'ના પાત્ર માટે જોઈતી હતી.

શરૂઆતમાં પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ સ્ટુડિયોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ આ પસંદગીથી નારાજ થયા હતા, કારણ કે તેઓ આ ભૂમિકા માટે કોઈ વધુ પ્રખ્યાત અભિનેતાને લેવા માંગતા હતા. જોકે, ફિલ્મમાં પચીનોના પ્રખ્યાત 'રેસ્ટોરન્ટ શૂટઆઉટ દ્રશ્ય'ના શૂટિંગ પછી તેઓ માની ગયા હતા.

આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર તમામ રેકોર્ડ તોડીને '''ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર''' સાબિત થઈ અને તે વર્ષની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની. આ ફિલ્મમાં પચિનોના અદ્ભુત અભિનયને કારણે તેમને '''ઓસ્કાર એવોર્ડ'''નું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમના આ પ્રદર્શનને ફિલ્મ જગતમાં એક અત્યંત તીવ્ર અને પ્રભાવશાળી અભિનય શૈલીના ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ તરીકે જોવામાં આવે છે.

લાંબા સમય સુધી એવી અફવાઓ હતી કે પચિનોએ તે વર્ષના ઓસ્કાર એવોર્ડ સમારોહનો બહિષ્કાર કર્યો હતો. અફવા મુજબ તેઓ શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાની શ્રેણીમાં નામાંકિત થવાથી નારાજ હતા, કારણ કે ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતાનો ઓસ્કાર જીતનાર સહ-કલાકાર માર્લોન બ્રાન્ડો કરતાં અલ પચિનોનો સ્ક્રીન પર દેખાવાનો સમય વધુ હતો. જોકે, વર્ષ ૨૦૨૪માં પ્રકાશિત થયેલી પોતાની આત્મકથામાં અલ પચિનોએ આ અફવાઓનું સંપૂર્ણ ખંડન કર્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તે સમયે અચાનક મળેલી વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને પ્રખ્યાતિના કારણે તેઓ ખૂબ ડરી ગયા હતા અને માનસિક રીતે સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા. આ અતિશય ભયના કારણે અને તે જ સમયે બોસ્ટનમાં થિયેટરના કામમાં વ્યસ્ત હોવાને લીધે તેઓ તે ઓસ્કાર સમારોહમાં હાજર રહી શક્યા નહોતા.

૧૯૭૩માં, પચિનોએ જીન હેકમેન સાથે સ્કેરક્રો ફિલ્મમાં કામ કર્યું હતું, જેને કાન્સ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં પ્રતિષ્ઠિત પામ ડી ઓર એવોર્ડ મળ્યો હતો. એ જ વર્ષે, ન્યૂ યોર્ક સિટીના પોલીસ ઓફિસર ફ્રેન્ક સેર્પિકોની સાચી વાર્તા પર આધારિત સેર્પિકો ફિલ્મમાં શાનદાર એક્ટિંગ કરવા બદલ પચીનોને બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું હતું. આ ફિલ્મમાં તેમણે સાથી પોલીસ અધિકારીઓનો ભ્રષ્ટાચાર ખુલ્લો પાડવા માટે અંડરકવર ઓપરેશન કર્યું હતું. 

[[File:Pacino as Serpico in 1973.jpg|thumb|upright|૧૯૭૩માં સેર્પિકો ફિલ્મના પાત્રમાં પચીનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૪માં, ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'ધ ગોડફાધર'ની સિક્વલ મૂવીમાં પચિનોએ ફરી એકવાર માઇકલ કોર્લિયોનીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું. આ ફિલ્મ બેસ્ટ પિક્ચરનો ઓસ્કાર જીતનારી ઇતિહાસની પહેલી સિક્વલ બની હતી. આ રોલ માટે પચીનોને ત્રીજી વખત ઓસ્કાર નોમિનેશન મળ્યું હતું, જે માઇકલ કોર્લિયોનીના પાત્ર માટે તેમનું લીડ કેટેગરીમાં બીજું નોમિનેશન હતું. પ્રખ્યાત મેગેઝિન ન્યૂઝવીકે ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ માં તેમના પરફોર્મન્સને સિનેમાના ઇતિહાસમાં કોઈ વ્યક્તિના હૃદયના કઠોર થવાની પ્રક્રિયાનું સૌથી શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન ગણાવ્યું હતું.

== ફિલ્મોગ્રાફી ==
''અલ પચિનો ફિલ્મોગ્રાફી પણ જુઓ.''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| વર્ષ
! rowspan=&quot;2&quot;| ફિલ્મ
! colspan=&quot;4&quot;| યોગદાન
! rowspan=&quot;2&quot;| ભૂમિકા
! rowspan=&quot;2&quot;| નોંધ
|-
! width=&quot;65&quot;| નિર્દેશક
! width=&quot;65&quot;| નિર્માતા
! width=&quot;65&quot;| લેખક
! width=&quot;65&quot;| અભિનેતા
|-
| ૧૯૬૯
| ''મી, નેટલી''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની
| મુખ્ય ભૂમિકા — પ્રથમ ફિલ્મ
|-
| ૧૯૭૧
| ''ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્ક''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૨
| ''ધ ગોડફાધર''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| સહ અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૩
| ''સ્કેરક્રો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રાન્સિસ લાયનલ ડેલ્બુચી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૩
| ''સેર્પિકો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રેન્ક સેર્પિકો
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૪
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૫
| ''ડોગ ડે આફ્ટરનૂન''
|
|
|
| {{Yes}}
| સોની વોર્ટઝિક
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૭
| ''બોબી ડીયરફિલ્ડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી ડીયરફિલ્ડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૯
| ''એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| આર્થર કિરકલેન્ડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૮૦
| ''ક્રૂઝિંગ''
|
|
|
| {{Yes}}
| સ્ટીવ બર્ન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૨
| ''ઓથર! ઓથર!''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઇવાન ટ્રેવલિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૩
| ''સ્કારફેસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની મોન્ટાના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૫
| ''રેવલ્યુશન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોમ ડોબ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૯
| ''સી ઓફ લવ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ફ્રેન્ક કેલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૦
| ''ડિક ટ્રેસી''
|
|
|
| {{Yes}}
| અલ્ફોન્સ બિગ બોય કેપ્રિસ
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૦
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૧
| ''ફ્રેન્કી એન્ડ જોની''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૨
| ''ગ્લેનગેરી ગ્લેન રોસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| રિચાર્ડ રોમા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૨
| ''સેન્ટ ઓફ અ વુમન''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ કર્નલ ફ્રેન્ક સ્લેડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર વિજય
|-
| ૧૯૯૩
| ''કાર્લિટોઝ વે''
|
|
|
| {{Yes}}
| કાર્લિટો બ્રિગાન્ટે
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૫
| ''હીટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ વિન્સન્ટ હેના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૬
| ''સિટી હોલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| મેયર જોન પેપાસ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ડોની બ્રાસ્કો''
|
|
|
| {{Yes}}
| બેન્જામિન લેફ્ટી રુગિરો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ધ ડેવિલ્સ એડવોકેટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોન મિલ્ટન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''ધ ઇન્સાઇડર''
|
|
|
| {{Yes}}
| લોવેલ બર્ગમેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''એની ગિવન સન્ડે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની ડી અમાટો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''ઇન્સોમ્નિયા''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલ ડોર્મર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''સિમોન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિક્ટર ટેરેન્સકી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૩
| ''ધ રિક્રુટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર બર્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૪
| ''ધ મર્ચન્ટ ઓફ વેનિસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| શાયલોક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૫
| ''ટુ ફોર ધ મની''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર અબ્રામ્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''ઓશન્સ થર્ટીન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલી બેન્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''૮૮ મિનિટ્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડોક્ટર જેક ગ્રેમ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૮
| ''રાઇટિયસ કિલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ડેવિડ ફિસ્ક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૦
| ''યૂ ડોન્ટ નો જેક''
|
|
|
| {{Yes}}
| જેક કેવોર્કિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા — ટેલિવિઝન ફિલ્મ
|-
| ૨૦૧૧
| ''ધ સન ઓફ નો વન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ચાર્લ્સ સ્ટેનફોર્ડ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૧
| ''જેક એન્ડ જીલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| તેઓ પોતે
| મહેમાન ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૨
| ''સ્ટેન્ડ અપ ગાઇઝ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વેલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૩
| ''સાલોમે''
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| કિંગ હેરોડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ۲۰۱۴
| ''મેંગલહોર્ન''
|
|
|
| {{Yes}}
| એ જે મેંગલહોર્ન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૪
| ''ધ હમ્બલિંગ''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| સાયમન એક્સલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૫
| ''ડેની કોલિન્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડેની કોલિન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૬
| ''મિસકન્ડક્ટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ચાર્લ્સ અબ્રામ્સ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૭
| ''હેંગમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ રે આર્ચર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''વન્સ અપોન અ ટાઇમ ઇન હોલીવુડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| માર્વિન શ્વાર્ઝ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''ધ આઇરિશમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| જીમી હોફા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૨૦૨૧
| ''હાઉસ ઓફ ગુચી''
|
|
|
| {{Yes}}
| આલ્ડો ગુચી
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૩
| ''નોક્સ ગોઝ અવે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઝેવિયર ક્રેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૪
| ''મોડી''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| મોરિસ ગેંગનેટ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ડેડ મેન્સ વાયર''
|
|
|
| {{Yes}}
| એમ એલ હોલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ઇન ધ હેન્ડ ઓફ દાંતે''
|
|
|
| {{Yes}}
| અંકલ કાર્માઇન
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ધ રિચ્યુઅલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફાધર થિયોફિલસ રીસિંગર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|}

=== નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકે વિશેષ ફિલ્મો ===
અલ પચિનોએ અભિનેતા સિવાય ડિરેક્ટર (નિર્દેશક) અને પ્રોડ્યુસર (નિર્માતા) તરીકે પણ કેટલીક ખૂબ જ પ્રખ્યાત પ્રાયોગિક અને ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મો બનાવી છે, જેની યાદી નીચે મુજબ છે:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! વર્ષ !! ફિલ્મ !! ભૂમિકા !! નોંધ
|-

| ૧૯૮૯ || ''ધ લોકલ સ્ટિગ્મેટિક'' || નિર્માતા અને અભિનેતા || આ એક પ્રાયોગિક ફિલ્મ હતી જેને થિયેટરમાં રિલીઝ કરવાને બદલે માત્ર ખાસ સ્ક્રીનિંગ માટે જ રાખવામાં આવી હતી.
|-

| ૧૯૯૬ || ''લુકિંગ ફોર રિચાર્ડ'' || નિર્દેશક, નિર્માતા અને લેખક || પચિનોની નિર્દેશક તરીકેની આ પ્રથમ સત્તાવાર ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મ હતી, જેના માટે તેમને ડિરેક્ટર્સ ગિલ્ડ ઓફ અમેરિકાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો.
|-

| ૨૦૦૦ || ''ચાઇનીઝ કોફી'' || નિર્દેશક અને અભિનેતા || આ એક અનોખી ડ્રામા ફિલ્મ હતી જે સંપૂર્ણ રીતે બે પાત્રો વચ્ચેની વાતચીત પર આધારિત હતી.
|-

| ૨૦૧૧ || ''વાઇલ્ડ સાલોમે'' || નિર્દેશક અને લેખક || ઓસ્કાર વાઇલ્ડના નાટક પર આધારિત આ એક અર્ધ-ડોક્યુમેન્ટરી (Docudrama) ફિલ્મ હતી.
|}

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{imdb name|0000199|અલ પચિનો}}

[[en:Al Pacino]]

[[શ્રેણી:અમેરિકન અભિનેતાઓ]]
[[શ્રેણી:જીવિત વ્યક્તિઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ]]</text>
      <sha1>lnypfdo6qdutr478uktyqgs01fzx7bp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903576</id>
      <parentid>903575</parentid>
      <timestamp>2026-08-12T19:49:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* ૧૯૭૨–૧૯૮૩: વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને સફળતા */</comment>
      <origin>903576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41863" sha1="nrmzh1ibgzrrzsem7gsfjjlnlnlh8qn" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''અલ પચિનો''' નું હુલામણુ નામ ધરાવતા '''આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનો''' (જન્મ એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૪૦), એક અમેરિકન અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્માતા છે. ૨૦મી સદીના સૌથી પ્રભાવશાળી અને મહાન કલાકારોમાંના એક ગણાતા અલ પચિનોએ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Pacino named 'greatest film star'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3001463.stm|date=2003-05-05|access-date=2026-08-12|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; પાંચ દાયકાથી વધુ લાંબી કારકિર્દીમાં અસંખ્ય યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી છે. તેઓ અભિનયનો &quot;ટ્રિપલ ક્રાઉન&quot; (ઓસ્કાર, એમી અને ટોની એવોર્ડ) મેળવનારા જૂજ વૈશ્વિક કલાકારોમાં સામેલ છે.

== પ્રારંભિક જીવન ==
આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનોનો જન્મ અમેરિકા ના ન્યૂયોર્ક શહેરના મેનહટન વિસ્તારમાં આવેલા ઈસ્ટ હાર્લેમમાં ૨૫ એપ્રિલ, ૧૯૪૦ના રોજ થયો હતો. તેઓ તેમના સિસિલિયન અમેરિકન માતા રોઝ અને પિતા સાલ્વાટોર પચિનોનું એકમાત્ર સંતાન હતા. તેમના પિતા ઇટાલીના સેન ફ્રાટેલોથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. જ્યારે અલ પચિનો માત્ર બે વર્ષના હતા ત્યારે તેમના માતા-પિતાના છૂટાછેડા થઈ ગયા હતા. 

માતા-પિતા અલગ થયા પછી, તેમના માતા તેમને સાઉથ બ્રોન્ક્સ વિસ્તારમાં લઈ ગયા હતા. ત્યાં તેઓ તેમના નાના-નાની કેટ અને જેમ્સ ગેરાર્ડી સાથે રહેતા હતા. તેમના નાના-નાની નાની ઉંમરે ઇટાલીના પ્રખ્યાત કોર્લિયોન ગામમાંથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. અલગ થયા પછી અલ પચિનોના પિતા કેલિફોર્નિયા જતા રહ્યા હતા, જ્યાં તેમણે વીમા વેચાણકર્તા અને રેસ્ટોરન્ટના માલિક તરીકે કામ શરૂ કર્યું હતું.

જ્યારે અલ પચિનો ત્રણ-ચાર વર્ષના હતા, ત્યારથી જ તેમના માતા તેમને નિયમિત રીતે સિનેમા હોલમાં ફિલ્મો જોવા લઈ જતા હતા. ફિલ્મો જોયા પછી તેઓ મનમાં જ તે પાત્રોના સંવાદો વાગોળવાનું શરૂ કરી દેતા હતા. અલ પચિનોનું હુલામણું નામ સોની બોય હતું, જે તેમની માતાએ તે સમયના પ્રખ્યાત ગાયક અલ જોલ્સનના એક લોકપ્રિય ગીત પરથી રાખ્યું હતું, જે તેઓ અવારનવાર અલ પચિનો માટે ગાતા હતા.

પચિનો એ હર્મન રિડર જુનિયર હાઈસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ તેમણે અંગ્રેજી સિવાયના મોટાભાગના વિષયોના વર્ગો છોડી દીધા હતા. તેમના જુનિયર હાઈસ્કૂલના શિક્ષિકા બ્લેન્ચ રોથસ્ટીને નાની ઉંમરે જ તેમની અભિનય ક્ષમતા ઓળખી લીધી હતી. તેમણે અલ પચિનોને શાળાના નાટકોમાં ભૂમિકાઓ આપી અને વિદ્યાર્થીઓની સભાઓમાં બાઇબલના પાઠ વાંચવાનું કામ સોંપ્યું. તે શિક્ષિકાએ તેમના પરિવારના એપાર્ટમેન્ટની મુલાકાત લીધી અને તેમની નાનીને ખાસ કહ્યું કે આ બાળક આ જ કામ માટે બન્યો છે, જેને અલ પચિનો પોતાના જીવનનો સૌથી મોટો વળાંક માને છે. ત્યારબાદ ઓડિશન આપીને તેમણે હાઈસ્કૂલ ઓફ પરફોર્મિંગ આર્ટ્સમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. જોકે તેમની માતા તેમના આ નિર્ણયથી અસંમત હતા, કારણ કે તેઓ માનતા હતા કે ગરીબ લોકો અભિનય ન કરે. આ બાબતે ઘરમાં ઝઘડો થતાં તેમણે ઘર છોડી દીધું હતું.

પચિનો એ પોતાના સપના પૂરા કરવા અને ખર્ચ ઉઠાવવા માટે સંદેશવાહક, હોટેલમાં વાસણ સાફ કરવાના સહાયક, સફાઈ કામદાર, ટેલિફોન ઓપરેટર અને ટપાલ ક્લાર્ક જેવી ઓછી આવક વાળી નોકરીઓ કરી હતી. આ સમય દરમિયાન તેઓ ન્યૂયોર્કના અંડરગ્રાઉન્ડ થિયેટરોમાં બેઝમેન્ટ નાટકોમાં અભિનય કરતા હતા. કિશોરાવસ્થામાં તેમણે એક્ટર્સ સ્ટુડિયો નામની સંસ્થામાં જોડાવાનો પ્રયાસ કર્યો પરંતુ તેઓ રિજેક્ટ થયા. ત્યારબાદ તેઓ એચબી સ્ટુડિયોમાં જોડાયા, જ્યાં તેમની મુલાકાત અભિનયના શિક્ષક ચાર્લી લોટન સાથે થઈ, જેઓ પાછળથી તેમના માર્ગદર્શક અને શ્રેષ્ઠ મિત્ર બન્યા. આ સ્ટુડિયોના હોલ અને ડાન્સ રૂમ સાફ કરવાના બદલામાં સંસ્થાએ તેમને મફતમાં ક્લાસ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. રાત્રિના સમયે અલ પચિનો શેરીઓમાં ફરતા ફરતા શેક્સપિયરના સંવાદોની પ્રેક્ટિસ કરતા હતા. આ સમયગાળામાં તેઓ ઘણીવાર બેરોજગાર અથવા બેઘર રહ્યા હતા, અને ક્યારેક શેરીઓમાં, થિયેટરોમાં અથવા મિત્રના ઘરે સૂઈ જતા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૨માં પચિનોના માતાનું ત્રેતાલીસ વર્ષની નાની ઉંમરે અવસાન થયું હતું. તેના પછીના જ વર્ષે તેમના નાનાનું પણ અવસાન થયું. અલ પચિનો આ સમયને પોતાના જીવનનો સૌથી મુશ્કેલ તબક્કો માને છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ તે સમયે બાવીસ વર્ષના હતા અને તેમના જીવનના સૌથી પ્રભાવશાળી બે લોકો ચાલ્યા ગયા હતા, જેના કારણે તેઓ સંપૂર્ણપણે ભાંગી પડ્યા હતા.

એચબી સ્ટુડિયોમાં ચાર વર્ષ વિતાવ્યા પછી, અલ પચિનોએ એક્ટર્સ સ્ટુડિયો માટે સફળતાપૂર્વક ઓડિશન આપ્યું. ત્યાં તેમણે અભિનયના પ્રખ્યાત કોચ લી સ્ટ્રાસબર્ગ હેઠળ પદ્ધતિસરના અભિનયનો અભ્યાસ કર્યો. આ જ લી સ્ટ્રાસબર્ગ પાછળથી અલ પચિનો સાથે ધ ગોડફાધર ભાગ બે ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા. પાછળથી આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં તેમણે સ્ટ્રાસબર્ગ અને આ સંસ્થાની તેમના જીવન પર પડેલી અસર વિશે વાત કરી હતી કે એક્ટર્સ સ્ટુડિયોનું તેમના જીવનમાં ખૂબ મોટું સ્થાન છે અને લી સ્ટ્રાસબર્ગને જેટલું સન્માન મળવું જોઈતું હતું તેટલું નથી મળ્યું. ચાર્લી લોટન પછી આ સંસ્થાએ જ તેમની કારકિર્દીને એક નવી દિશા આપી હતી, જેના કારણે તેઓ અન્ય નાની-મોટી નોકરીઓ છોડીને સંપૂર્ણપણે અભિનય તરફ વળી શક્યા હતા. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે લી સ્ટ્રાસબર્ગ સાથે કામ કરવું ખૂબ જ ઉત્સાહજનક હતું કારણ કે તેઓ જ્યારે કોઈ દ્રશ્ય કે લોકો વિશે વાત કરતા ત્યારે એટલા રસપ્રદ લાગતા કે બસ તેમને સાંભળતા જ રહેવાનું મન થાય. તેઓ અભિનેતાઓને ખૂબ પ્રેમ કરતા અને અભિનયની અદ્ભુત સમજ ધરાવતા હતા.

== કારકિર્દી ==

=== ૧૯૬૭–૧૯૭૧: થિયેટર ભૂમિકાઓ અને ફિલ્મ સફરની શરૂઆત ===
[[File:Al Pacino - Hummel.jpg|thumb|upright|અલ પચિનો ૧૯૭૭માં ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઑફ પાવ્લો હમેલ નાટકમાં અભિનય કરતા.]] ૧૯૬૭માં અલ પચિનોએ બોસ્ટનના ચાર્લ્સ પ્લેહાઉસમાં અવેક એન્ડ સિંગ નાટકથી વ્યાવસાયિક રંગમંચ કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ત્યારબાદ અમેરિકા હુર્રા નાટકમાં કામ દરમિયાન તેમની મુલાકાત અભિનેત્રી જીલ ક્લેબર્ગ સાથે થઈ, બંને વચ્ચે પાંચ વર્ષ સુધી પ્રેમસંબંધ રહ્યો, અને ત્યારબાદ તેઓ ન્યૂયોર્ક શહેરમાં પાછા ફર્યા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૮માં પચિનોએ એસ્ટોર પ્લેસ થિયેટરમાં ઇઝરાયેલ હોરોવિટ્ઝના ધ ઇન્ડિયન વોન્ટ્સ ધ બ્રોન્ક્સ નામના નાટકમાં મર્ફ નામના શેરી ગુંડાની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. આ નાટક ૧૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૬૮ના રોજ શરૂ થયું હતું અને તેના કુલ એકસો સિત્યોતેર શો થયા હતા. આ નાટકની સાથે જ હોરોવિટ્ઝનું બીજું નાટક ઈટ્સ કોલ્ડ ધ સુગર પ્લમ પણ દર્શાવવામાં આવતું હતું, જેમાં જીલ ક્લેબર્ગ મુખ્ય ભૂમિકામાં હતી. આ નાટકમાં શાનદાર અભિનય માટે  પચિનોને શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો ઓબી એવોર્ડ મળ્યો હતો, જ્યારે જોન કાઝલેને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. માર્ટિન બ્રેગમેને આ નાટક જોયું અને તેઓ પચિનોના મેનેજર બન્યા હતા. આ ભાગીદારી આવનારા વર્ષોમાં ખૂબ જ સફળ સાબિત થઈ, કારણ કે બ્રેગમેને જ પચિનોને ધ ગોડફાધર, સેર્પીકો અને ડોગ ડે આફ્ટરનૂન જેવી મહાન ફિલ્મો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. પોતાની સ્ટેજ કારકિર્દી વિશે પચિનોએ જણાવ્યું હતું કે માર્ટિન બ્રેગમેને જ મારી શોધ કરી હતી જ્યારે હું પચીસ-છવ્વીસ વર્ષનો હતો અને તેઓ મારા મેનેજર બન્યા હતા. હું આજે જે પણ સ્થાને છું તે માર્ટીના કારણે જ છું અને હું ખરેખર તેમનો ઋણી છું.

૨૫ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૬૯ના રોજ પચિનોએ બેલાસ્કો થિયેટર ખાતે ડોન પીટરસનના ડઝ અ ટાઈગર વેર અ નેકટાઈ નામના નાટકથી બ્રોડવે થિયેટરમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. આ નાટક ઓગણચાળીસ શો પછી ૨૯ માર્ચ, ૧૯૬૯ના રોજ બંધ થઈ ગયું હતું, પરંતુ પચિનોના અભિનયના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને ૨૦ એપ્રિલ, ૧૯૬૯ના રોજ તેમને આ ભૂમિકા માટે પ્રતિષ્ઠિત ટોની એવોર્ડ મળ્યો હતો.  પચિનોએ ૧૯૭૦ના દાયકામાં પણ સ્ટેજ પર અભિનય ચાલુ રાખ્યો હતો અને ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઓફ પાવલો હમેલ નામના નાટક માટે પોતાનો બીજો ટોની એવોર્ડ જીત્યો હતો. આ સિવાય તેમણે રિચાર્ડ ધ થર્ડ નામના નાટકમાં મુખ્ય શીર્ષક ભૂમિકા ભજવી હતી. ૧૯૮૦ના દાયકા મા ડેવિડ મેમેટના અમેરિકન બફેલો નામના નાટકમાં દેખાયા પછી પચિનોએ ફરીથી સ્ટેજ પર મોટી સફળતા મેળવી હતી, જેના માટે તેમને ડ્રામા ડેસ્ક એવોર્ડ માટે નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા. વર્ષ ૧૯૯૦ પછી પચીનો સ્ટેજ કાર્યોમાં યુજેન ઓ નીલના હ્યુગી, ઓસ્કાર વાઈલ્ડના સાલોમે અને વર્ષ ૨૦૦૫માં લાઈલ કેસ્લરના ઓર્ફન્સ નામના નાટકોના પુનઃપ્રસારણનો સમાવેશ થાય છે. એક્ટર્સ સ્ટુડિયોમાં અભ્યાસ કરતી વખતે પચીનોને સમજાયું હતું કે તેમની પાસે અભિનયની એક અદ્ભુત ભેટ છે અને તેમને આ કામમાં ખૂબ આનંદ આવતો હતો, જોકે તેમના શરૂઆતના કામો આર્થિક રીતે બહુ ફાયદાકારક નહોતા. 

સ્ટેજ પર સફળતા મેળવ્યા પછી પચિનોએ વર્ષ ૧૯૬૯માં પેટ્ટી ડ્યુક અભિનીત એક સ્વતંત્ર ફિલ્મ મી, નેટલીમાં ટૂંકી ભૂમિકા ભજવીને ફિલ્મી દુનિયામાં પ્રવેશ કર્યો હતો. વર્ષ ૧૯૭૦માં પચિનોએ ક્રિએટિવ મેનેજમેન્ટ એસોસિએટ્સ નામની ટેલેન્ટ એજન્સી સાથે કરાર કર્યા હતા. ત્યારબાદ વર્ષ ૧૯૭૧માં આવેલી ફિલ્મ ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્કમાં એક હેરોઈનના બંધાણી યુવકની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવીને તેમણે ફીચર ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતા તરીકે સત્તાવાર શરૂઆત કરી હતી.

=== ૧૯૭૨–૧૯૮૩: વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને સફળતા ===
[[File:Al Pacino with James Caan.jpg|thumb|upright|left|વર્ષ ૧૯૭૨ની આસપાસ જેમ્સ કાન સાથે અલ પચિનો]]
ડિરેક્ટર ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ પચિનોને મારીયો પુઝો ની ૧૯૬૯ માં પ્રકાશિત થયેલી સુપર હિટ માફિયા નવલકથા [[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર]] પર આધારિત ફિલ્મ માં માઈકલ કોર્લિયોનની મુખ્ય ભૂમિકા માટે પસંદ કર્યા હતા, જે વર્ષ ૧૯૭૨ રિલીઝ થઈ હતી. જોકે આ ભૂમિકા મેળવવા માટે જેક નિકોલસન, રોબર્ટ રેડફોર્ડ, વોરેન બીટી અને તે સમયે ખૂબ જ ઓછા જાણીતા એવા રોબર્ટ ડી નિરોએ પણ પ્રયાસો કર્યા હતા. તેમ છતાં દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ '''અલ પચિનો'''ની જ પસંદગી કરી હતી; કારણ કે પચિનો પોતે ઇટાલિયન મૂળના હતા અને તેમની એકટિંગ માં એક ખાસ તીવ્રતા હતી જે કોપોલાને 'માઇકલ કોર્લિયોની'ના પાત્ર માટે જોઈતી હતી.

શરૂઆતમાં પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ સ્ટુડિયોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ આ પસંદગીથી નારાજ થયા હતા, કારણ કે તેઓ આ ભૂમિકા માટે કોઈ વધુ પ્રખ્યાત અભિનેતાને લેવા માંગતા હતા. જોકે, ફિલ્મમાં પચીનોના પ્રખ્યાત 'રેસ્ટોરન્ટ શૂટઆઉટ દ્રશ્ય'ના શૂટિંગ પછી તેઓ માની ગયા હતા.

આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર તમામ રેકોર્ડ તોડીને '''ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર''' સાબિત થઈ અને તે વર્ષની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની. આ ફિલ્મમાં પચિનોના અદ્ભુત અભિનયને કારણે તેમને '''ઓસ્કાર એવોર્ડ'''નું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમના આ પ્રદર્શનને ફિલ્મ જગતમાં એક અત્યંત તીવ્ર અને પ્રભાવશાળી અભિનય શૈલીના ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ તરીકે જોવામાં આવે છે.

લાંબા સમય સુધી એવી અફવાઓ હતી કે પચિનોએ તે વર્ષના ઓસ્કાર એવોર્ડ સમારોહનો બહિષ્કાર કર્યો હતો. અફવા મુજબ તેઓ શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાની શ્રેણીમાં નામાંકિત થવાથી નારાજ હતા, કારણ કે ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતાનો ઓસ્કાર જીતનાર સહ-કલાકાર માર્લોન બ્રાન્ડો કરતાં અલ પચિનોનો સ્ક્રીન પર દેખાવાનો સમય વધુ હતો. જોકે, વર્ષ ૨૦૨૪માં પ્રકાશિત થયેલી પોતાની આત્મકથામાં અલ પચિનોએ આ અફવાઓનું સંપૂર્ણ ખંડન કર્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તે સમયે અચાનક મળેલી વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને પ્રખ્યાતિના કારણે તેઓ ખૂબ ડરી ગયા હતા અને માનસિક રીતે સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા. આ અતિશય ભયના કારણે અને તે જ સમયે બોસ્ટનમાં થિયેટરના કામમાં વ્યસ્ત હોવાને લીધે તેઓ તે ઓસ્કાર સમારોહમાં હાજર રહી શક્યા નહોતા.

૧૯૭૩માં, પચિનોએ જીન હેકમેન સાથે સ્કેરક્રો ફિલ્મમાં કામ કર્યું હતું, જેને કાન્સ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં પ્રતિષ્ઠિત પામ ડી ઓર એવોર્ડ મળ્યો હતો. એ જ વર્ષે, ન્યૂ યોર્ક સિટીના પોલીસ ઓફિસર ફ્રેન્ક સેર્પિકોની સાચી વાર્તા પર આધારિત સેર્પિકો ફિલ્મમાં શાનદાર એક્ટિંગ કરવા બદલ પચીનોને બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું હતું. આ ફિલ્મમાં તેમણે સાથી પોલીસ અધિકારીઓનો ભ્રષ્ટાચાર ખુલ્લો પાડવા માટે અંડરકવર ઓપરેશન કર્યું હતું. 

[[File:Pacino as Serpico in 1973.jpg|thumb|upright|૧૯૭૩માં સેર્પિકો ફિલ્મના પાત્રમાં પચીનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૪માં, ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'ધ ગોડફાધર'ની સિક્વલ મૂવીમાં પચિનોએ ફરી એકવાર માઇકલ કોર્લિયોનીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર સુપર હિટ રહી અને સાથે બેસ્ટ પિક્ચરનો ઓસ્કાર જીતનારી ઇતિહાસની પહેલી સિક્વલ બની હતી. આ રોલ માટે પચીનોને ત્રીજી વખત ઓસ્કાર નોમિનેશન મળ્યું હતું, જે માઇકલ કોર્લિયોનીના પાત્ર માટે તેમનું લીડ કેટેગરીમાં બીજું નોમિનેશન હતું. પ્રખ્યાત મેગેઝિન ન્યૂઝવીકે ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ માં તેમના પરફોર્મન્સને સિનેમાના ઇતિહાસમાં કોઈ વ્યક્તિના હૃદયના કઠોર થવાની પ્રક્રિયાનું સૌથી શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન ગણાવ્યું હતું.

૧૯૭૫માં, પચિનોને બેંક લૂંટારા જોન વોજટોવિચની સાચી વાર્તા પર આધારિત 'ડોગ ડે આફ્ટરનૂન' ફિલ્મથી વધુ એક મોટી બોક્સ ઓફિસ પર બ્લોકબસ્ટર સફળતા મળી, આ ફિલ્મનું નિર્દેશન સિડની લુમેટ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જેમણે થોડા વર્ષો પહેલા 'સેર્પિકો' ફિલ્મમાં પણ તેમની સાથે કામ કર્યું હતું. આ ફિલ્મ માટે પચિનોને ફરી એકવાર ઓસ્કારમાં બેસ્ટ એક્ટરનું નામાંકન મળ્યું હતું. 

[[File:Al Pacino Penelope Allen in Dog Day Afternoon.jpg|thumb|upright|૧૯૭૫માં આવેલી ડોગ ડે આફ્ટરનૂન ફિલ્મના એક દ્રશ્યમાં પચિનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૭માં, સિડની પોલેક દ્વારા નિર્દેશિત 'બોબી ડીયરફિલ્ડ' ફિલ્મમાં પચિનોએ એક રેસ-કાર ડ્રાઇવરની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી, આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ફ્લૉપ થઈ હતી, પરંતું આ શાનદાર રોલ માટે તેમને ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડ્સમાં બેસ્ટ એક્ટરનું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમની આના પછીની ફિલ્મ કોર્ટરૂમ ડ્રામા આધારિત 'એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ' હતી. જે સુપર હિટ બની સાથે આ ફિલ્મમાં પચિનોની અદ્ભુત એક્ટિંગ રેન્જના ફિલ્મ વિવેચકોએ ખૂબ વખાણ કર્યા અને તેમને ચોથી વખત બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું. જોકે, તે વર્ષે આ એવોર્ડ 'ક્રેમર વર્સિસ ક્રેમર' ફિલ્મ માટે ડસ્ટિન હોફમેનને મળ્યો હતો, રસપ્રદ વાત એ છે કે આ ફિલ્મની ઓફર પહેલા પચિનોને થઈ હતી પણ તેમણે આ રોલ કરવાની ના પાડી દીધી હતી. 

૧૯૭૦ના દાયકા દરમિયાન, પચિનોને કુલ પાંચ ઓસ્કાર નામાંકન મળ્યા હતા, જેમાં સેર્પિકો, ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨, ડોગ ડે આફ્ટરનૂન અને એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ ફિલ્મો માટે બેસ્ટ એક્ટરના ચાર નામાંકન સામેલ હતા.

== ફિલ્મોગ્રાફી ==
''અલ પચિનો ફિલ્મોગ્રાફી પણ જુઓ.''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| વર્ષ
! rowspan=&quot;2&quot;| ફિલ્મ
! colspan=&quot;4&quot;| યોગદાન
! rowspan=&quot;2&quot;| ભૂમિકા
! rowspan=&quot;2&quot;| નોંધ
|-
! width=&quot;65&quot;| નિર્દેશક
! width=&quot;65&quot;| નિર્માતા
! width=&quot;65&quot;| લેખક
! width=&quot;65&quot;| અભિનેતા
|-
| ૧૯૬૯
| ''મી, નેટલી''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની
| મુખ્ય ભૂમિકા — પ્રથમ ફિલ્મ
|-
| ૧૯૭૧
| ''ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્ક''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૨
| ''ધ ગોડફાધર''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| સહ અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૩
| ''સ્કેરક્રો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રાન્સિસ લાયનલ ડેલ્બુચી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૩
| ''સેર્પિકો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રેન્ક સેર્પિકો
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૪
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૫
| ''ડોગ ડે આફ્ટરનૂન''
|
|
|
| {{Yes}}
| સોની વોર્ટઝિક
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૭
| ''બોબી ડીયરફિલ્ડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી ડીયરફિલ્ડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૯
| ''એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| આર્થર કિરકલેન્ડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૮૦
| ''ક્રૂઝિંગ''
|
|
|
| {{Yes}}
| સ્ટીવ બર્ન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૨
| ''ઓથર! ઓથર!''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઇવાન ટ્રેવલિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૩
| ''સ્કારફેસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની મોન્ટાના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૫
| ''રેવલ્યુશન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોમ ડોબ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૯
| ''સી ઓફ લવ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ફ્રેન્ક કેલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૦
| ''ડિક ટ્રેસી''
|
|
|
| {{Yes}}
| અલ્ફોન્સ બિગ બોય કેપ્રિસ
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૦
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૧
| ''ફ્રેન્કી એન્ડ જોની''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૨
| ''ગ્લેનગેરી ગ્લેન રોસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| રિચાર્ડ રોમા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૨
| ''સેન્ટ ઓફ અ વુમન''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ કર્નલ ફ્રેન્ક સ્લેડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર વિજય
|-
| ૧૯૯૩
| ''કાર્લિટોઝ વે''
|
|
|
| {{Yes}}
| કાર્લિટો બ્રિગાન્ટે
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૫
| ''હીટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ વિન્સન્ટ હેના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૬
| ''સિટી હોલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| મેયર જોન પેપાસ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ડોની બ્રાસ્કો''
|
|
|
| {{Yes}}
| બેન્જામિન લેફ્ટી રુગિરો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ધ ડેવિલ્સ એડવોકેટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોન મિલ્ટન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''ધ ઇન્સાઇડર''
|
|
|
| {{Yes}}
| લોવેલ બર્ગમેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''એની ગિવન સન્ડે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની ડી અમાટો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''ઇન્સોમ્નિયા''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલ ડોર્મર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''સિમોન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિક્ટર ટેરેન્સકી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૩
| ''ધ રિક્રુટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર બર્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૪
| ''ધ મર્ચન્ટ ઓફ વેનિસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| શાયલોક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૫
| ''ટુ ફોર ધ મની''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર અબ્રામ્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''ઓશન્સ થર્ટીન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલી બેન્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''૮૮ મિનિટ્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડોક્ટર જેક ગ્રેમ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૮
| ''રાઇટિયસ કિલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ડેવિડ ફિસ્ક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૦
| ''યૂ ડોન્ટ નો જેક''
|
|
|
| {{Yes}}
| જેક કેવોર્કિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા — ટેલિવિઝન ફિલ્મ
|-
| ૨૦૧૧
| ''ધ સન ઓફ નો વન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ચાર્લ્સ સ્ટેનફોર્ડ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૧
| ''જેક એન્ડ જીલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| તેઓ પોતે
| મહેમાન ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૨
| ''સ્ટેન્ડ અપ ગાઇઝ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વેલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૩
| ''સાલોમે''
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| કિંગ હેરોડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ۲۰۱۴
| ''મેંગલહોર્ન''
|
|
|
| {{Yes}}
| એ જે મેંગલહોર્ન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૪
| ''ધ હમ્બલિંગ''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| સાયમન એક્સલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૫
| ''ડેની કોલિન્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડેની કોલિન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૬
| ''મિસકન્ડક્ટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ચાર્લ્સ અબ્રામ્સ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૭
| ''હેંગમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ રે આર્ચર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''વન્સ અપોન અ ટાઇમ ઇન હોલીવુડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| માર્વિન શ્વાર્ઝ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''ધ આઇરિશમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| જીમી હોફા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૨૦૨૧
| ''હાઉસ ઓફ ગુચી''
|
|
|
| {{Yes}}
| આલ્ડો ગુચી
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૩
| ''નોક્સ ગોઝ અવે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઝેવિયર ક્રેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૪
| ''મોડી''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| મોરિસ ગેંગનેટ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ડેડ મેન્સ વાયર''
|
|
|
| {{Yes}}
| એમ એલ હોલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ઇન ધ હેન્ડ ઓફ દાંતે''
|
|
|
| {{Yes}}
| અંકલ કાર્માઇન
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ધ રિચ્યુઅલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફાધર થિયોફિલસ રીસિંગર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|}

=== નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકે વિશેષ ફિલ્મો ===
અલ પચિનોએ અભિનેતા સિવાય ડિરેક્ટર (નિર્દેશક) અને પ્રોડ્યુસર (નિર્માતા) તરીકે પણ કેટલીક ખૂબ જ પ્રખ્યાત પ્રાયોગિક અને ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મો બનાવી છે, જેની યાદી નીચે મુજબ છે:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! વર્ષ !! ફિલ્મ !! ભૂમિકા !! નોંધ
|-

| ૧૯૮૯ || ''ધ લોકલ સ્ટિગ્મેટિક'' || નિર્માતા અને અભિનેતા || આ એક પ્રાયોગિક ફિલ્મ હતી જેને થિયેટરમાં રિલીઝ કરવાને બદલે માત્ર ખાસ સ્ક્રીનિંગ માટે જ રાખવામાં આવી હતી.
|-

| ૧૯૯૬ || ''લુકિંગ ફોર રિચાર્ડ'' || નિર્દેશક, નિર્માતા અને લેખક || પચિનોની નિર્દેશક તરીકેની આ પ્રથમ સત્તાવાર ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મ હતી, જેના માટે તેમને ડિરેક્ટર્સ ગિલ્ડ ઓફ અમેરિકાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો.
|-

| ૨૦૦૦ || ''ચાઇનીઝ કોફી'' || નિર્દેશક અને અભિનેતા || આ એક અનોખી ડ્રામા ફિલ્મ હતી જે સંપૂર્ણ રીતે બે પાત્રો વચ્ચેની વાતચીત પર આધારિત હતી.
|-

| ૨૦૧૧ || ''વાઇલ્ડ સાલોમે'' || નિર્દેશક અને લેખક || ઓસ્કાર વાઇલ્ડના નાટક પર આધારિત આ એક અર્ધ-ડોક્યુમેન્ટરી (Docudrama) ફિલ્મ હતી.
|}

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{imdb name|0000199|અલ પચિનો}}

[[en:Al Pacino]]

[[શ્રેણી:અમેરિકન અભિનેતાઓ]]
[[શ્રેણી:જીવિત વ્યક્તિઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ]]</text>
      <sha1>nrmzh1ibgzrrzsem7gsfjjlnlnlh8qn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903577</id>
      <parentid>903576</parentid>
      <timestamp>2026-08-12T19:54:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* પ્રારંભિક જીવન */</comment>
      <origin>903577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44200" sha1="3v4ggn9mzep0bbpcrwoh4fmg9pu4pm6" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''અલ પચિનો''' નું હુલામણુ નામ ધરાવતા '''આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનો''' (જન્મ એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૪૦), એક અમેરિકન અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્માતા છે. ૨૦મી સદીના સૌથી પ્રભાવશાળી અને મહાન કલાકારોમાંના એક ગણાતા અલ પચિનોએ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Pacino named 'greatest film star'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3001463.stm|date=2003-05-05|access-date=2026-08-12|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; પાંચ દાયકાથી વધુ લાંબી કારકિર્દીમાં અસંખ્ય યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી છે. તેઓ અભિનયનો &quot;ટ્રિપલ ક્રાઉન&quot; (ઓસ્કાર, એમી અને ટોની એવોર્ડ) મેળવનારા જૂજ વૈશ્વિક કલાકારોમાં સામેલ છે.

== પ્રારંભિક જીવન ==
આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનોનો જન્મ અમેરિકા ના ન્યૂયોર્ક શહેરના મેનહટન વિસ્તારમાં આવેલા ઈસ્ટ હાર્લેમમાં ૨૫ એપ્રિલ, ૧૯૪૦ના રોજ થયો હતો. તેઓ તેમના સિસિલિયન અમેરિકન માતા રોઝ અને પિતા સાલ્વાટોર પચિનોનું એકમાત્ર સંતાન હતા. તેમના પિતા ઇટાલીના સેન ફ્રાટેલોથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. જ્યારે અલ પચિનો માત્ર બે વર્ષના હતા ત્યારે તેમના માતા-પિતાના છૂટાછેડા થઈ ગયા હતા. 

માતા-પિતા અલગ થયા પછી, તેમના માતા તેમને સાઉથ બ્રોન્ક્સ વિસ્તારમાં લઈ ગયા હતા. ત્યાં તેઓ તેમના નાના-નાની કેટ અને જેમ્સ ગેરાર્ડી સાથે રહેતા હતા. તેમના નાના-નાની નાની ઉંમરે ઇટાલીના પ્રખ્યાત કોર્લિયોન ગામમાંથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. અલગ થયા પછી અલ પચિનોના પિતા કેલિફોર્નિયા જતા રહ્યા હતા, જ્યાં તેમણે વીમા વેચાણકર્તા અને રેસ્ટોરન્ટના માલિક તરીકે કામ શરૂ કર્યું હતું.

જ્યારે અલ પચિનો ત્રણ-ચાર વર્ષના હતા, ત્યારથી જ તેમના માતા તેમને નિયમિત રીતે સિનેમા હોલમાં ફિલ્મો જોવા લઈ જતા હતા. ફિલ્મો જોયા પછી તેઓ મનમાં જ તે પાત્રોના સંવાદો વાગોળવાનું શરૂ કરી દેતા હતા. અલ પચિનોનું હુલામણું નામ સોની બોય હતું, જે તેમની માતાએ તે સમયના પ્રખ્યાત ગાયક અલ જોલ્સનના એક લોકપ્રિય ગીત પરથી રાખ્યું હતું, જે તેઓ અવારનવાર અલ પચિનો માટે ગાતા હતા.

પચિનો એ હર્મન રિડર જુનિયર હાઈસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ તેમણે અંગ્રેજી સિવાયના મોટાભાગના વિષયોના વર્ગો છોડી દીધા હતા. તેમના જુનિયર હાઈસ્કૂલના શિક્ષિકા બ્લેન્ચ રોથસ્ટીને નાની ઉંમરે જ તેમની અભિનય ક્ષમતા ઓળખી લીધી હતી. તેમણે અલ પચિનોને શાળાના નાટકોમાં ભૂમિકાઓ આપી અને વિદ્યાર્થીઓની સભાઓમાં બાઇબલના પાઠ વાંચવાનું કામ સોંપ્યું. તે શિક્ષિકાએ તેમના પરિવારના એપાર્ટમેન્ટની મુલાકાત લીધી અને તેમની નાનીને ખાસ કહ્યું કે આ બાળક આ જ કામ માટે બન્યો છે, જેને અલ પચિનો પોતાના જીવનનો સૌથી મોટો વળાંક માને છે. ત્યારબાદ ઓડિશન આપીને તેમણે હાઈસ્કૂલ ઓફ પરફોર્મિંગ આર્ટ્સમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. જોકે તેમની માતા તેમના આ નિર્ણયથી અસંમત હતા, કારણ કે તેઓ માનતા હતા કે ગરીબ લોકો અભિનય ન કરે. આ બાબતે ઘરમાં ઝઘડો થતાં તેમણે ઘર છોડી દીધું હતું.

પચિનો એ પોતાના સપના પૂરા કરવા અને ખર્ચ ઉઠાવવા માટે સંદેશવાહક, હોટેલમાં વાસણ સાફ કરવાના સહાયક, સફાઈ કામદાર, ટેલિફોન ઓપરેટર અને ટપાલ ક્લાર્ક જેવી ઓછી આવક વાળી નોકરીઓ કરી હતી. આ સમય દરમિયાન તેઓ ન્યૂયોર્કના અંડરગ્રાઉન્ડ થિયેટરોમાં બેઝમેન્ટ નાટકોમાં અભિનય કરતા હતા. કિશોરાવસ્થામાં તેમણે એક્ટર્સ સ્ટુડિયો નામની સંસ્થામાં જોડાવાનો પ્રયાસ કર્યો પરંતુ તેઓ રિજેક્ટ થયા. ત્યારબાદ તેઓ એચબી સ્ટુડિયોમાં જોડાયા, જ્યાં તેમની મુલાકાત અભિનયના શિક્ષક ચાર્લી લોટન સાથે થઈ, જેઓ પાછળથી તેમના માર્ગદર્શક અને શ્રેષ્ઠ મિત્ર બન્યા. આ સ્ટુડિયોના હોલ અને ડાન્સ રૂમ સાફ કરવાના બદલામાં સંસ્થાએ તેમને મફતમાં ક્લાસ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. રાત્રિના સમયે અલ પચિનો શેરીઓમાં ફરતા ફરતા શેક્સપિયરના સંવાદોની પ્રેક્ટિસ કરતા હતા. આ સમયગાળામાં તેઓ ઘણીવાર બેરોજગાર અથવા બેઘર રહ્યા હતા, અને ક્યારેક શેરીઓમાં, થિયેટરોમાં અથવા મિત્રના ઘરે સૂઈ જતા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૨માં પચિનોના માતાનું ત્રેતાલીસ વર્ષની નાની ઉંમરે અવસાન થયું હતું. તેના પછીના જ વર્ષે તેમના નાનાનું પણ અવસાન થયું. અલ પચિનો આ સમયને પોતાના જીવનનો સૌથી મુશ્કેલ તબક્કો માને છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ તે સમયે બાવીસ વર્ષના હતા અને તેમના જીવનના સૌથી પ્રભાવશાળી બે લોકો ચાલ્યા ગયા હતા, જેના કારણે તેઓ સંપૂર્ણપણે ભાંગી પડ્યા હતા.

એચબી સ્ટુડિયોમાં ચાર વર્ષ વિતાવ્યા પછી, અલ પચિનોએ એક્ટર્સ સ્ટુડિયો માટે સફળતાપૂર્વક ઓડિશન આપ્યું. ત્યાં તેમણે અભિનયના પ્રખ્યાત કોચ લી સ્ટ્રાસબર્ગ હેઠળ પદ્ધતિસરના અભિનયનો અભ્યાસ કર્યો. આ જ લી સ્ટ્રાસબર્ગ પાછળથી અલ પચિનો સાથે ધ ગોડફાધર ભાગ બે ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા. પાછળથી આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં તેમણે સ્ટ્રાસબર્ગ અને આ સંસ્થાની તેમના જીવન પર પડેલી અસર વિશે વાત કરી હતી કે એક્ટર્સ સ્ટુડિયોનું તેમના જીવનમાં ખૂબ મોટું સ્થાન છે અને લી સ્ટ્રાસબર્ગને જેટલું સન્માન મળવું જોઈતું હતું તેટલું નથી મળ્યું. ચાર્લી લોટન પછી આ સંસ્થાએ જ તેમની કારકિર્દીને એક નવી દિશા આપી હતી, જેના કારણે તેઓ અન્ય નાની-મોટી નોકરીઓ છોડીને સંપૂર્ણપણે અભિનય તરફ વળી શક્યા હતા. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે લી સ્ટ્રાસબર્ગ સાથે કામ કરવું ખૂબ જ ઉત્સાહજનક હતું કારણ કે તેઓ જ્યારે કોઈ દ્રશ્ય કે લોકો વિશે વાત કરતા ત્યારે એટલા રસપ્રદ લાગતા કે બસ તેમને સાંભળતા જ રહેવાનું મન થાય. તેઓ અભિનેતાઓને ખૂબ પ્રેમ કરતા અને અભિનયની અદ્ભુત સમજ ધરાવતા હતા.

== અંગત જીવન ==
=== સંબંધો અને બાળકો ===
પચિનોનો તેમની 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મના સહ-અભિનેત્રી ડાયેન કીટન સાથે લાંબો સંબંધ રહ્યો હતો. તેમનો આ ઉતાર-ચઢાવવાળો સંબંધ 'ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩' ના શૂટિંગ પછી પૂરો થયો હતો. આ સિવાય તેઓ જીલ ક્લેબર્ગ, ટ્યુઝડે વેલ્ડ, માર્થે કેલર, વેરુસ્કા વોન લેહન્દોર્ફ, કેથલીન ક્વિનલાન, લિન્ડાલ હોબ્સ અને પેનેલોપ એન મિલર સાથે પણ સંબંધોમાં રહ્યા હતા. પચિનોનો આર્જેન્ટિનાની અભિનેત્રી લ્યુસિલા પોલાક સાથે ૨૦૦૮ થી ૨૦૧૮ સુધી ૧૦ વર્ષ લાંબો સંબંધ રહ્યો હતો.

પચિનોને ચાર બાળકો છે. તેમની સૌથી મોટી દીકરી જૂલી મેરીનો જન્મ ૧૬ ઓક્ટોબર ૧૯૮૯ના રોજ થયો હતો, જે તેમની અને એક્ટિંગ કોચ જેન ટેરન્ટની દીકરી છે. આ સિવાય ૨૫ જાન્યુઆરી ૨૦૦૧ના રોજ આઈવીએફ પદ્ધતિ દ્વારા તેમને બે જોડિયા બાળકો થયા હતા, જેમની માતા અભિનેત્રી બેવર્લી ડી એન્જેલો છે, જેમની સાથે પચિનો ૧૯૯૭ થી ૨૦૦૩ સુધી સંબંધમાં રહ્યા હતા. ત્યારબાદ ૨૦૨૨ થી ૨૦૨૪ દરમિયાન ફિલ્મ નિર્માતા નૂર અલ્ફલ્લાહ સાથેના સંબંધોથી ૧૫ જૂન ૨૦૨૩ના રોજ તેમને એક દીકરો થયો હતો.

== કારકિર્દી ==

=== ૧૯૬૭–૧૯૭૧: થિયેટર ભૂમિકાઓ અને ફિલ્મ સફરની શરૂઆત ===
[[File:Al Pacino - Hummel.jpg|thumb|upright|અલ પચિનો ૧૯૭૭માં ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઑફ પાવ્લો હમેલ નાટકમાં અભિનય કરતા.]] ૧૯૬૭માં અલ પચિનોએ બોસ્ટનના ચાર્લ્સ પ્લેહાઉસમાં અવેક એન્ડ સિંગ નાટકથી વ્યાવસાયિક રંગમંચ કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ત્યારબાદ અમેરિકા હુર્રા નાટકમાં કામ દરમિયાન તેમની મુલાકાત અભિનેત્રી જીલ ક્લેબર્ગ સાથે થઈ, બંને વચ્ચે પાંચ વર્ષ સુધી પ્રેમસંબંધ રહ્યો, અને ત્યારબાદ તેઓ ન્યૂયોર્ક શહેરમાં પાછા ફર્યા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૮માં પચિનોએ એસ્ટોર પ્લેસ થિયેટરમાં ઇઝરાયેલ હોરોવિટ્ઝના ધ ઇન્ડિયન વોન્ટ્સ ધ બ્રોન્ક્સ નામના નાટકમાં મર્ફ નામના શેરી ગુંડાની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. આ નાટક ૧૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૬૮ના રોજ શરૂ થયું હતું અને તેના કુલ એકસો સિત્યોતેર શો થયા હતા. આ નાટકની સાથે જ હોરોવિટ્ઝનું બીજું નાટક ઈટ્સ કોલ્ડ ધ સુગર પ્લમ પણ દર્શાવવામાં આવતું હતું, જેમાં જીલ ક્લેબર્ગ મુખ્ય ભૂમિકામાં હતી. આ નાટકમાં શાનદાર અભિનય માટે  પચિનોને શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો ઓબી એવોર્ડ મળ્યો હતો, જ્યારે જોન કાઝલેને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. માર્ટિન બ્રેગમેને આ નાટક જોયું અને તેઓ પચિનોના મેનેજર બન્યા હતા. આ ભાગીદારી આવનારા વર્ષોમાં ખૂબ જ સફળ સાબિત થઈ, કારણ કે બ્રેગમેને જ પચિનોને ધ ગોડફાધર, સેર્પીકો અને ડોગ ડે આફ્ટરનૂન જેવી મહાન ફિલ્મો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. પોતાની સ્ટેજ કારકિર્દી વિશે પચિનોએ જણાવ્યું હતું કે માર્ટિન બ્રેગમેને જ મારી શોધ કરી હતી જ્યારે હું પચીસ-છવ્વીસ વર્ષનો હતો અને તેઓ મારા મેનેજર બન્યા હતા. હું આજે જે પણ સ્થાને છું તે માર્ટીના કારણે જ છું અને હું ખરેખર તેમનો ઋણી છું.

૨૫ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૬૯ના રોજ પચિનોએ બેલાસ્કો થિયેટર ખાતે ડોન પીટરસનના ડઝ અ ટાઈગર વેર અ નેકટાઈ નામના નાટકથી બ્રોડવે થિયેટરમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. આ નાટક ઓગણચાળીસ શો પછી ૨૯ માર્ચ, ૧૯૬૯ના રોજ બંધ થઈ ગયું હતું, પરંતુ પચિનોના અભિનયના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને ૨૦ એપ્રિલ, ૧૯૬૯ના રોજ તેમને આ ભૂમિકા માટે પ્રતિષ્ઠિત ટોની એવોર્ડ મળ્યો હતો.  પચિનોએ ૧૯૭૦ના દાયકામાં પણ સ્ટેજ પર અભિનય ચાલુ રાખ્યો હતો અને ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઓફ પાવલો હમેલ નામના નાટક માટે પોતાનો બીજો ટોની એવોર્ડ જીત્યો હતો. આ સિવાય તેમણે રિચાર્ડ ધ થર્ડ નામના નાટકમાં મુખ્ય શીર્ષક ભૂમિકા ભજવી હતી. ૧૯૮૦ના દાયકા મા ડેવિડ મેમેટના અમેરિકન બફેલો નામના નાટકમાં દેખાયા પછી પચિનોએ ફરીથી સ્ટેજ પર મોટી સફળતા મેળવી હતી, જેના માટે તેમને ડ્રામા ડેસ્ક એવોર્ડ માટે નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા. વર્ષ ૧૯૯૦ પછી પચીનો સ્ટેજ કાર્યોમાં યુજેન ઓ નીલના હ્યુગી, ઓસ્કાર વાઈલ્ડના સાલોમે અને વર્ષ ૨૦૦૫માં લાઈલ કેસ્લરના ઓર્ફન્સ નામના નાટકોના પુનઃપ્રસારણનો સમાવેશ થાય છે. એક્ટર્સ સ્ટુડિયોમાં અભ્યાસ કરતી વખતે પચીનોને સમજાયું હતું કે તેમની પાસે અભિનયની એક અદ્ભુત ભેટ છે અને તેમને આ કામમાં ખૂબ આનંદ આવતો હતો, જોકે તેમના શરૂઆતના કામો આર્થિક રીતે બહુ ફાયદાકારક નહોતા. 

સ્ટેજ પર સફળતા મેળવ્યા પછી પચિનોએ વર્ષ ૧૯૬૯માં પેટ્ટી ડ્યુક અભિનીત એક સ્વતંત્ર ફિલ્મ મી, નેટલીમાં ટૂંકી ભૂમિકા ભજવીને ફિલ્મી દુનિયામાં પ્રવેશ કર્યો હતો. વર્ષ ૧૯૭૦માં પચિનોએ ક્રિએટિવ મેનેજમેન્ટ એસોસિએટ્સ નામની ટેલેન્ટ એજન્સી સાથે કરાર કર્યા હતા. ત્યારબાદ વર્ષ ૧૯૭૧માં આવેલી ફિલ્મ ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્કમાં એક હેરોઈનના બંધાણી યુવકની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવીને તેમણે ફીચર ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતા તરીકે સત્તાવાર શરૂઆત કરી હતી.

=== ૧૯૭૨–૧૯૮૩: વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને સફળતા ===
[[File:Al Pacino with James Caan.jpg|thumb|upright|left|વર્ષ ૧૯૭૨ની આસપાસ જેમ્સ કાન સાથે અલ પચિનો]]
ડિરેક્ટર ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ પચિનોને મારીયો પુઝો ની ૧૯૬૯ માં પ્રકાશિત થયેલી સુપર હિટ માફિયા નવલકથા [[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર]] પર આધારિત ફિલ્મ માં માઈકલ કોર્લિયોનની મુખ્ય ભૂમિકા માટે પસંદ કર્યા હતા, જે વર્ષ ૧૯૭૨ રિલીઝ થઈ હતી. જોકે આ ભૂમિકા મેળવવા માટે જેક નિકોલસન, રોબર્ટ રેડફોર્ડ, વોરેન બીટી અને તે સમયે ખૂબ જ ઓછા જાણીતા એવા રોબર્ટ ડી નિરોએ પણ પ્રયાસો કર્યા હતા. તેમ છતાં દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ '''અલ પચિનો'''ની જ પસંદગી કરી હતી; કારણ કે પચિનો પોતે ઇટાલિયન મૂળના હતા અને તેમની એકટિંગ માં એક ખાસ તીવ્રતા હતી જે કોપોલાને 'માઇકલ કોર્લિયોની'ના પાત્ર માટે જોઈતી હતી.

શરૂઆતમાં પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ સ્ટુડિયોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ આ પસંદગીથી નારાજ થયા હતા, કારણ કે તેઓ આ ભૂમિકા માટે કોઈ વધુ પ્રખ્યાત અભિનેતાને લેવા માંગતા હતા. જોકે, ફિલ્મમાં પચીનોના પ્રખ્યાત 'રેસ્ટોરન્ટ શૂટઆઉટ દ્રશ્ય'ના શૂટિંગ પછી તેઓ માની ગયા હતા.

આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર તમામ રેકોર્ડ તોડીને '''ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર''' સાબિત થઈ અને તે વર્ષની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની. આ ફિલ્મમાં પચિનોના અદ્ભુત અભિનયને કારણે તેમને '''ઓસ્કાર એવોર્ડ'''નું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમના આ પ્રદર્શનને ફિલ્મ જગતમાં એક અત્યંત તીવ્ર અને પ્રભાવશાળી અભિનય શૈલીના ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ તરીકે જોવામાં આવે છે.

લાંબા સમય સુધી એવી અફવાઓ હતી કે પચિનોએ તે વર્ષના ઓસ્કાર એવોર્ડ સમારોહનો બહિષ્કાર કર્યો હતો. અફવા મુજબ તેઓ શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાની શ્રેણીમાં નામાંકિત થવાથી નારાજ હતા, કારણ કે ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતાનો ઓસ્કાર જીતનાર સહ-કલાકાર માર્લોન બ્રાન્ડો કરતાં અલ પચિનોનો સ્ક્રીન પર દેખાવાનો સમય વધુ હતો. જોકે, વર્ષ ૨૦૨૪માં પ્રકાશિત થયેલી પોતાની આત્મકથામાં અલ પચિનોએ આ અફવાઓનું સંપૂર્ણ ખંડન કર્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તે સમયે અચાનક મળેલી વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને પ્રખ્યાતિના કારણે તેઓ ખૂબ ડરી ગયા હતા અને માનસિક રીતે સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા. આ અતિશય ભયના કારણે અને તે જ સમયે બોસ્ટનમાં થિયેટરના કામમાં વ્યસ્ત હોવાને લીધે તેઓ તે ઓસ્કાર સમારોહમાં હાજર રહી શક્યા નહોતા.

૧૯૭૩માં, પચિનોએ જીન હેકમેન સાથે સ્કેરક્રો ફિલ્મમાં કામ કર્યું હતું, જેને કાન્સ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં પ્રતિષ્ઠિત પામ ડી ઓર એવોર્ડ મળ્યો હતો. એ જ વર્ષે, ન્યૂ યોર્ક સિટીના પોલીસ ઓફિસર ફ્રેન્ક સેર્પિકોની સાચી વાર્તા પર આધારિત સેર્પિકો ફિલ્મમાં શાનદાર એક્ટિંગ કરવા બદલ પચીનોને બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું હતું. આ ફિલ્મમાં તેમણે સાથી પોલીસ અધિકારીઓનો ભ્રષ્ટાચાર ખુલ્લો પાડવા માટે અંડરકવર ઓપરેશન કર્યું હતું. 

[[File:Pacino as Serpico in 1973.jpg|thumb|upright|૧૯૭૩માં સેર્પિકો ફિલ્મના પાત્રમાં પચીનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૪માં, ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'ધ ગોડફાધર'ની સિક્વલ મૂવીમાં પચિનોએ ફરી એકવાર માઇકલ કોર્લિયોનીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર સુપર હિટ રહી અને સાથે બેસ્ટ પિક્ચરનો ઓસ્કાર જીતનારી ઇતિહાસની પહેલી સિક્વલ બની હતી. આ રોલ માટે પચીનોને ત્રીજી વખત ઓસ્કાર નોમિનેશન મળ્યું હતું, જે માઇકલ કોર્લિયોનીના પાત્ર માટે તેમનું લીડ કેટેગરીમાં બીજું નોમિનેશન હતું. પ્રખ્યાત મેગેઝિન ન્યૂઝવીકે ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ માં તેમના પરફોર્મન્સને સિનેમાના ઇતિહાસમાં કોઈ વ્યક્તિના હૃદયના કઠોર થવાની પ્રક્રિયાનું સૌથી શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન ગણાવ્યું હતું.

૧૯૭૫માં, પચિનોને બેંક લૂંટારા જોન વોજટોવિચની સાચી વાર્તા પર આધારિત 'ડોગ ડે આફ્ટરનૂન' ફિલ્મથી વધુ એક મોટી બોક્સ ઓફિસ પર બ્લોકબસ્ટર સફળતા મળી, આ ફિલ્મનું નિર્દેશન સિડની લુમેટ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જેમણે થોડા વર્ષો પહેલા 'સેર્પિકો' ફિલ્મમાં પણ તેમની સાથે કામ કર્યું હતું. આ ફિલ્મ માટે પચિનોને ફરી એકવાર ઓસ્કારમાં બેસ્ટ એક્ટરનું નામાંકન મળ્યું હતું. 

[[File:Al Pacino Penelope Allen in Dog Day Afternoon.jpg|thumb|upright|૧૯૭૫માં આવેલી ડોગ ડે આફ્ટરનૂન ફિલ્મના એક દ્રશ્યમાં પચિનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૭માં, સિડની પોલેક દ્વારા નિર્દેશિત 'બોબી ડીયરફિલ્ડ' ફિલ્મમાં પચિનોએ એક રેસ-કાર ડ્રાઇવરની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી, આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ફ્લૉપ થઈ હતી, પરંતું આ શાનદાર રોલ માટે તેમને ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડ્સમાં બેસ્ટ એક્ટરનું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમની આના પછીની ફિલ્મ કોર્ટરૂમ ડ્રામા આધારિત 'એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ' હતી. જે સુપર હિટ બની સાથે આ ફિલ્મમાં પચિનોની અદ્ભુત એક્ટિંગ રેન્જના ફિલ્મ વિવેચકોએ ખૂબ વખાણ કર્યા અને તેમને ચોથી વખત બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું. જોકે, તે વર્ષે આ એવોર્ડ 'ક્રેમર વર્સિસ ક્રેમર' ફિલ્મ માટે ડસ્ટિન હોફમેનને મળ્યો હતો, રસપ્રદ વાત એ છે કે આ ફિલ્મની ઓફર પહેલા પચિનોને થઈ હતી પણ તેમણે આ રોલ કરવાની ના પાડી દીધી હતી. 

૧૯૭૦ના દાયકા દરમિયાન, પચિનોને કુલ પાંચ ઓસ્કાર નામાંકન મળ્યા હતા, જેમાં સેર્પિકો, ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨, ડોગ ડે આફ્ટરનૂન અને એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ ફિલ્મો માટે બેસ્ટ એક્ટરના ચાર નામાંકન સામેલ હતા.

== ફિલ્મોગ્રાફી ==
''અલ પચિનો ફિલ્મોગ્રાફી પણ જુઓ.''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| વર્ષ
! rowspan=&quot;2&quot;| ફિલ્મ
! colspan=&quot;4&quot;| યોગદાન
! rowspan=&quot;2&quot;| ભૂમિકા
! rowspan=&quot;2&quot;| નોંધ
|-
! width=&quot;65&quot;| નિર્દેશક
! width=&quot;65&quot;| નિર્માતા
! width=&quot;65&quot;| લેખક
! width=&quot;65&quot;| અભિનેતા
|-
| ૧૯૬૯
| ''મી, નેટલી''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની
| મુખ્ય ભૂમિકા — પ્રથમ ફિલ્મ
|-
| ૧૯૭૧
| ''ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્ક''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૨
| ''ધ ગોડફાધર''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| સહ અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૩
| ''સ્કેરક્રો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રાન્સિસ લાયનલ ડેલ્બુચી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૩
| ''સેર્પિકો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રેન્ક સેર્પિકો
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૪
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૫
| ''ડોગ ડે આફ્ટરનૂન''
|
|
|
| {{Yes}}
| સોની વોર્ટઝિક
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૭
| ''બોબી ડીયરફિલ્ડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી ડીયરફિલ્ડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૯
| ''એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| આર્થર કિરકલેન્ડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૮૦
| ''ક્રૂઝિંગ''
|
|
|
| {{Yes}}
| સ્ટીવ બર્ન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૨
| ''ઓથર! ઓથર!''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઇવાન ટ્રેવલિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૩
| ''સ્કારફેસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની મોન્ટાના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૫
| ''રેવલ્યુશન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોમ ડોબ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૯
| ''સી ઓફ લવ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ફ્રેન્ક કેલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૦
| ''ડિક ટ્રેસી''
|
|
|
| {{Yes}}
| અલ્ફોન્સ બિગ બોય કેપ્રિસ
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૦
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૧
| ''ફ્રેન્કી એન્ડ જોની''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૨
| ''ગ્લેનગેરી ગ્લેન રોસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| રિચાર્ડ રોમા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૨
| ''સેન્ટ ઓફ અ વુમન''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ કર્નલ ફ્રેન્ક સ્લેડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર વિજય
|-
| ૧૯૯૩
| ''કાર્લિટોઝ વે''
|
|
|
| {{Yes}}
| કાર્લિટો બ્રિગાન્ટે
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૫
| ''હીટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ વિન્સન્ટ હેના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૬
| ''સિટી હોલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| મેયર જોન પેપાસ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ડોની બ્રાસ્કો''
|
|
|
| {{Yes}}
| બેન્જામિન લેફ્ટી રુગિરો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ધ ડેવિલ્સ એડવોકેટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોન મિલ્ટન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''ધ ઇન્સાઇડર''
|
|
|
| {{Yes}}
| લોવેલ બર્ગમેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''એની ગિવન સન્ડે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની ડી અમાટો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''ઇન્સોમ્નિયા''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલ ડોર્મર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''સિમોન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિક્ટર ટેરેન્સકી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૩
| ''ધ રિક્રુટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર બર્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૪
| ''ધ મર્ચન્ટ ઓફ વેનિસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| શાયલોક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૫
| ''ટુ ફોર ધ મની''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર અબ્રામ્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''ઓશન્સ થર્ટીન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલી બેન્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''૮૮ મિનિટ્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડોક્ટર જેક ગ્રેમ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૮
| ''રાઇટિયસ કિલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ડેવિડ ફિસ્ક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૦
| ''યૂ ડોન્ટ નો જેક''
|
|
|
| {{Yes}}
| જેક કેવોર્કિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા — ટેલિવિઝન ફિલ્મ
|-
| ૨૦૧૧
| ''ધ સન ઓફ નો વન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ચાર્લ્સ સ્ટેનફોર્ડ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૧
| ''જેક એન્ડ જીલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| તેઓ પોતે
| મહેમાન ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૨
| ''સ્ટેન્ડ અપ ગાઇઝ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વેલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૩
| ''સાલોમે''
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| કિંગ હેરોડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ۲۰۱۴
| ''મેંગલહોર્ન''
|
|
|
| {{Yes}}
| એ જે મેંગલહોર્ન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૪
| ''ધ હમ્બલિંગ''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| સાયમન એક્સલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૫
| ''ડેની કોલિન્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડેની કોલિન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૬
| ''મિસકન્ડક્ટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ચાર્લ્સ અબ્રામ્સ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૭
| ''હેંગમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ રે આર્ચર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''વન્સ અપોન અ ટાઇમ ઇન હોલીવુડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| માર્વિન શ્વાર્ઝ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''ધ આઇરિશમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| જીમી હોફા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૨૦૨૧
| ''હાઉસ ઓફ ગુચી''
|
|
|
| {{Yes}}
| આલ્ડો ગુચી
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૩
| ''નોક્સ ગોઝ અવે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઝેવિયર ક્રેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૪
| ''મોડી''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| મોરિસ ગેંગનેટ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ડેડ મેન્સ વાયર''
|
|
|
| {{Yes}}
| એમ એલ હોલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ઇન ધ હેન્ડ ઓફ દાંતે''
|
|
|
| {{Yes}}
| અંકલ કાર્માઇન
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ધ રિચ્યુઅલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફાધર થિયોફિલસ રીસિંગર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|}

=== નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકે વિશેષ ફિલ્મો ===
અલ પચિનોએ અભિનેતા સિવાય ડિરેક્ટર (નિર્દેશક) અને પ્રોડ્યુસર (નિર્માતા) તરીકે પણ કેટલીક ખૂબ જ પ્રખ્યાત પ્રાયોગિક અને ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મો બનાવી છે, જેની યાદી નીચે મુજબ છે:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! વર્ષ !! ફિલ્મ !! ભૂમિકા !! નોંધ
|-

| ૧૯૮૯ || ''ધ લોકલ સ્ટિગ્મેટિક'' || નિર્માતા અને અભિનેતા || આ એક પ્રાયોગિક ફિલ્મ હતી જેને થિયેટરમાં રિલીઝ કરવાને બદલે માત્ર ખાસ સ્ક્રીનિંગ માટે જ રાખવામાં આવી હતી.
|-

| ૧૯૯૬ || ''લુકિંગ ફોર રિચાર્ડ'' || નિર્દેશક, નિર્માતા અને લેખક || પચિનોની નિર્દેશક તરીકેની આ પ્રથમ સત્તાવાર ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મ હતી, જેના માટે તેમને ડિરેક્ટર્સ ગિલ્ડ ઓફ અમેરિકાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો.
|-

| ૨૦૦૦ || ''ચાઇનીઝ કોફી'' || નિર્દેશક અને અભિનેતા || આ એક અનોખી ડ્રામા ફિલ્મ હતી જે સંપૂર્ણ રીતે બે પાત્રો વચ્ચેની વાતચીત પર આધારિત હતી.
|-

| ૨૦૧૧ || ''વાઇલ્ડ સાલોમે'' || નિર્દેશક અને લેખક || ઓસ્કાર વાઇલ્ડના નાટક પર આધારિત આ એક અર્ધ-ડોક્યુમેન્ટરી (Docudrama) ફિલ્મ હતી.
|}

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{imdb name|0000199|અલ પચિનો}}

[[en:Al Pacino]]

[[શ્રેણી:અમેરિકન અભિનેતાઓ]]
[[શ્રેણી:જીવિત વ્યક્તિઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ]]</text>
      <sha1>3v4ggn9mzep0bbpcrwoh4fmg9pu4pm6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903578</id>
      <parentid>903577</parentid>
      <timestamp>2026-08-12T19:54:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <origin>903578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44707" sha1="bg8x0idw6qnc2i3dzy9vrltiu6szn8q" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''અલ પચિનો''' નું હુલામણુ નામ ધરાવતા '''આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનો''' (જન્મ એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૪૦), એક અમેરિકન અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્માતા છે. ૨૦મી સદીના સૌથી પ્રભાવશાળી અને મહાન કલાકારોમાંના એક ગણાતા અલ પચિનોએ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Pacino named 'greatest film star'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3001463.stm|date=2003-05-05|access-date=2026-08-12|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; પાંચ દાયકાથી વધુ લાંબી કારકિર્દીમાં અસંખ્ય યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી છે. તેઓ અભિનયનો &quot;ટ્રિપલ ક્રાઉન&quot; (ઓસ્કાર, એમી અને ટોની એવોર્ડ) મેળવનારા જૂજ વૈશ્વિક કલાકારોમાં સામેલ છે.

== પ્રારંભિક જીવન ==
આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનોનો જન્મ અમેરિકા ના ન્યૂયોર્ક શહેરના મેનહટન વિસ્તારમાં આવેલા ઈસ્ટ હાર્લેમમાં ૨૫ એપ્રિલ, ૧૯૪૦ના રોજ થયો હતો. તેઓ તેમના સિસિલિયન અમેરિકન માતા રોઝ અને પિતા સાલ્વાટોર પચિનોનું એકમાત્ર સંતાન હતા. તેમના પિતા ઇટાલીના સેન ફ્રાટેલોથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. જ્યારે અલ પચિનો માત્ર બે વર્ષના હતા ત્યારે તેમના માતા-પિતાના છૂટાછેડા થઈ ગયા હતા. 

માતા-પિતા અલગ થયા પછી, તેમના માતા તેમને સાઉથ બ્રોન્ક્સ વિસ્તારમાં લઈ ગયા હતા. ત્યાં તેઓ તેમના નાના-નાની કેટ અને જેમ્સ ગેરાર્ડી સાથે રહેતા હતા. તેમના નાના-નાની નાની ઉંમરે ઇટાલીના પ્રખ્યાત કોર્લિયોન ગામમાંથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. અલગ થયા પછી અલ પચિનોના પિતા કેલિફોર્નિયા જતા રહ્યા હતા, જ્યાં તેમણે વીમા વેચાણકર્તા અને રેસ્ટોરન્ટના માલિક તરીકે કામ શરૂ કર્યું હતું.

જ્યારે અલ પચિનો ત્રણ-ચાર વર્ષના હતા, ત્યારથી જ તેમના માતા તેમને નિયમિત રીતે સિનેમા હોલમાં ફિલ્મો જોવા લઈ જતા હતા. ફિલ્મો જોયા પછી તેઓ મનમાં જ તે પાત્રોના સંવાદો વાગોળવાનું શરૂ કરી દેતા હતા. અલ પચિનોનું હુલામણું નામ સોની બોય હતું, જે તેમની માતાએ તે સમયના પ્રખ્યાત ગાયક અલ જોલ્સનના એક લોકપ્રિય ગીત પરથી રાખ્યું હતું, જે તેઓ અવારનવાર અલ પચિનો માટે ગાતા હતા.

પચિનો એ હર્મન રિડર જુનિયર હાઈસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ તેમણે અંગ્રેજી સિવાયના મોટાભાગના વિષયોના વર્ગો છોડી દીધા હતા. તેમના જુનિયર હાઈસ્કૂલના શિક્ષિકા બ્લેન્ચ રોથસ્ટીને નાની ઉંમરે જ તેમની અભિનય ક્ષમતા ઓળખી લીધી હતી. તેમણે અલ પચિનોને શાળાના નાટકોમાં ભૂમિકાઓ આપી અને વિદ્યાર્થીઓની સભાઓમાં બાઇબલના પાઠ વાંચવાનું કામ સોંપ્યું. તે શિક્ષિકાએ તેમના પરિવારના એપાર્ટમેન્ટની મુલાકાત લીધી અને તેમની નાનીને ખાસ કહ્યું કે આ બાળક આ જ કામ માટે બન્યો છે, જેને અલ પચિનો પોતાના જીવનનો સૌથી મોટો વળાંક માને છે. ત્યારબાદ ઓડિશન આપીને તેમણે હાઈસ્કૂલ ઓફ પરફોર્મિંગ આર્ટ્સમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. જોકે તેમની માતા તેમના આ નિર્ણયથી અસંમત હતા, કારણ કે તેઓ માનતા હતા કે ગરીબ લોકો અભિનય ન કરે. આ બાબતે ઘરમાં ઝઘડો થતાં તેમણે ઘર છોડી દીધું હતું.

પચિનો એ પોતાના સપના પૂરા કરવા અને ખર્ચ ઉઠાવવા માટે સંદેશવાહક, હોટેલમાં વાસણ સાફ કરવાના સહાયક, સફાઈ કામદાર, ટેલિફોન ઓપરેટર અને ટપાલ ક્લાર્ક જેવી ઓછી આવક વાળી નોકરીઓ કરી હતી. આ સમય દરમિયાન તેઓ ન્યૂયોર્કના અંડરગ્રાઉન્ડ થિયેટરોમાં બેઝમેન્ટ નાટકોમાં અભિનય કરતા હતા. કિશોરાવસ્થામાં તેમણે એક્ટર્સ સ્ટુડિયો નામની સંસ્થામાં જોડાવાનો પ્રયાસ કર્યો પરંતુ તેઓ રિજેક્ટ થયા. ત્યારબાદ તેઓ એચબી સ્ટુડિયોમાં જોડાયા, જ્યાં તેમની મુલાકાત અભિનયના શિક્ષક ચાર્લી લોટન સાથે થઈ, જેઓ પાછળથી તેમના માર્ગદર્શક અને શ્રેષ્ઠ મિત્ર બન્યા. આ સ્ટુડિયોના હોલ અને ડાન્સ રૂમ સાફ કરવાના બદલામાં સંસ્થાએ તેમને મફતમાં ક્લાસ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. રાત્રિના સમયે અલ પચિનો શેરીઓમાં ફરતા ફરતા શેક્સપિયરના સંવાદોની પ્રેક્ટિસ કરતા હતા. આ સમયગાળામાં તેઓ ઘણીવાર બેરોજગાર અથવા બેઘર રહ્યા હતા, અને ક્યારેક શેરીઓમાં, થિયેટરોમાં અથવા મિત્રના ઘરે સૂઈ જતા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૨માં પચિનોના માતાનું ત્રેતાલીસ વર્ષની નાની ઉંમરે અવસાન થયું હતું. તેના પછીના જ વર્ષે તેમના નાનાનું પણ અવસાન થયું. અલ પચિનો આ સમયને પોતાના જીવનનો સૌથી મુશ્કેલ તબક્કો માને છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ તે સમયે બાવીસ વર્ષના હતા અને તેમના જીવનના સૌથી પ્રભાવશાળી બે લોકો ચાલ્યા ગયા હતા, જેના કારણે તેઓ સંપૂર્ણપણે ભાંગી પડ્યા હતા.

એચબી સ્ટુડિયોમાં ચાર વર્ષ વિતાવ્યા પછી, અલ પચિનોએ એક્ટર્સ સ્ટુડિયો માટે સફળતાપૂર્વક ઓડિશન આપ્યું. ત્યાં તેમણે અભિનયના પ્રખ્યાત કોચ લી સ્ટ્રાસબર્ગ હેઠળ પદ્ધતિસરના અભિનયનો અભ્યાસ કર્યો. આ જ લી સ્ટ્રાસબર્ગ પાછળથી અલ પચિનો સાથે ધ ગોડફાધર ભાગ બે ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા. પાછળથી આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં તેમણે સ્ટ્રાસબર્ગ અને આ સંસ્થાની તેમના જીવન પર પડેલી અસર વિશે વાત કરી હતી કે એક્ટર્સ સ્ટુડિયોનું તેમના જીવનમાં ખૂબ મોટું સ્થાન છે અને લી સ્ટ્રાસબર્ગને જેટલું સન્માન મળવું જોઈતું હતું તેટલું નથી મળ્યું. ચાર્લી લોટન પછી આ સંસ્થાએ જ તેમની કારકિર્દીને એક નવી દિશા આપી હતી, જેના કારણે તેઓ અન્ય નાની-મોટી નોકરીઓ છોડીને સંપૂર્ણપણે અભિનય તરફ વળી શક્યા હતા. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે લી સ્ટ્રાસબર્ગ સાથે કામ કરવું ખૂબ જ ઉત્સાહજનક હતું કારણ કે તેઓ જ્યારે કોઈ દ્રશ્ય કે લોકો વિશે વાત કરતા ત્યારે એટલા રસપ્રદ લાગતા કે બસ તેમને સાંભળતા જ રહેવાનું મન થાય. તેઓ અભિનેતાઓને ખૂબ પ્રેમ કરતા અને અભિનયની અદ્ભુત સમજ ધરાવતા હતા.

== અંગત જીવન ==
=== સંબંધો અને બાળકો ===
પચિનોનો તેમની 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મના સહ-અભિનેત્રી ડાયેન કીટન સાથે લાંબો સંબંધ રહ્યો હતો. તેમનો આ ઉતાર-ચઢાવવાળો સંબંધ 'ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩' ના શૂટિંગ પછી પૂરો થયો હતો. આ સિવાય તેઓ જીલ ક્લેબર્ગ, ટ્યુઝડે વેલ્ડ, માર્થે કેલર, વેરુસ્કા વોન લેહન્દોર્ફ, કેથલીન ક્વિનલાન, લિન્ડાલ હોબ્સ અને પેનેલોપ એન મિલર સાથે પણ સંબંધોમાં રહ્યા હતા. પચિનોનો આર્જેન્ટિનાની અભિનેત્રી લ્યુસિલા પોલાક સાથે ૨૦૦૮ થી ૨૦૧૮ સુધી ૧૦ વર્ષ લાંબો સંબંધ રહ્યો હતો.

પચિનોને ચાર બાળકો છે. તેમની સૌથી મોટી દીકરી જૂલી મેરીનો જન્મ ૧૬ ઓક્ટોબર ૧૯૮૯ના રોજ થયો હતો, જે તેમની અને એક્ટિંગ કોચ જેન ટેરન્ટની દીકરી છે. આ સિવાય ૨૫ જાન્યુઆરી ૨૦૦૧ના રોજ આઈવીએફ પદ્ધતિ દ્વારા તેમને બે જોડિયા બાળકો થયા હતા, જેમની માતા અભિનેત્રી બેવર્લી ડી એન્જેલો છે, જેમની સાથે પચિનો ૧૯૯૭ થી ૨૦૦૩ સુધી સંબંધમાં રહ્યા હતા. ત્યારબાદ ૨૦૨૨ થી ૨૦૨૪ દરમિયાન ફિલ્મ નિર્માતા નૂર અલ્ફલ્લાહ સાથેના સંબંધોથી ૧૫ જૂન ૨૦૨૩ના રોજ તેમને એક દીકરો થયો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Gujarati|first=TV9|date=2023-05-31|title=Al Pacinoની 53 વર્ષ નાની ગર્લફ્રેન્ડ બનશે માતા, 82 વર્ષની ઉંમરે ચોથી વખત પિતા બનશે એક્ટર|url=https://tv9gujarati.com/entertainment/hollywood-actor-al-pacino-is-going-to-be-a-father-for-the-fourth-time-at-the-age-of-82-with-53-year-younger-girlfriend-768236.html|access-date=2026-08-12|website=TV9 Gujarati|language=gu}}&lt;/ref&gt;

== કારકિર્દી ==

=== ૧૯૬૭–૧૯૭૧: થિયેટર ભૂમિકાઓ અને ફિલ્મ સફરની શરૂઆત ===
[[File:Al Pacino - Hummel.jpg|thumb|upright|અલ પચિનો ૧૯૭૭માં ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઑફ પાવ્લો હમેલ નાટકમાં અભિનય કરતા.]] ૧૯૬૭માં અલ પચિનોએ બોસ્ટનના ચાર્લ્સ પ્લેહાઉસમાં અવેક એન્ડ સિંગ નાટકથી વ્યાવસાયિક રંગમંચ કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ત્યારબાદ અમેરિકા હુર્રા નાટકમાં કામ દરમિયાન તેમની મુલાકાત અભિનેત્રી જીલ ક્લેબર્ગ સાથે થઈ, બંને વચ્ચે પાંચ વર્ષ સુધી પ્રેમસંબંધ રહ્યો, અને ત્યારબાદ તેઓ ન્યૂયોર્ક શહેરમાં પાછા ફર્યા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૮માં પચિનોએ એસ્ટોર પ્લેસ થિયેટરમાં ઇઝરાયેલ હોરોવિટ્ઝના ધ ઇન્ડિયન વોન્ટ્સ ધ બ્રોન્ક્સ નામના નાટકમાં મર્ફ નામના શેરી ગુંડાની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. આ નાટક ૧૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૬૮ના રોજ શરૂ થયું હતું અને તેના કુલ એકસો સિત્યોતેર શો થયા હતા. આ નાટકની સાથે જ હોરોવિટ્ઝનું બીજું નાટક ઈટ્સ કોલ્ડ ધ સુગર પ્લમ પણ દર્શાવવામાં આવતું હતું, જેમાં જીલ ક્લેબર્ગ મુખ્ય ભૂમિકામાં હતી. આ નાટકમાં શાનદાર અભિનય માટે  પચિનોને શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો ઓબી એવોર્ડ મળ્યો હતો, જ્યારે જોન કાઝલેને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. માર્ટિન બ્રેગમેને આ નાટક જોયું અને તેઓ પચિનોના મેનેજર બન્યા હતા. આ ભાગીદારી આવનારા વર્ષોમાં ખૂબ જ સફળ સાબિત થઈ, કારણ કે બ્રેગમેને જ પચિનોને ધ ગોડફાધર, સેર્પીકો અને ડોગ ડે આફ્ટરનૂન જેવી મહાન ફિલ્મો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. પોતાની સ્ટેજ કારકિર્દી વિશે પચિનોએ જણાવ્યું હતું કે માર્ટિન બ્રેગમેને જ મારી શોધ કરી હતી જ્યારે હું પચીસ-છવ્વીસ વર્ષનો હતો અને તેઓ મારા મેનેજર બન્યા હતા. હું આજે જે પણ સ્થાને છું તે માર્ટીના કારણે જ છું અને હું ખરેખર તેમનો ઋણી છું.

૨૫ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૬૯ના રોજ પચિનોએ બેલાસ્કો થિયેટર ખાતે ડોન પીટરસનના ડઝ અ ટાઈગર વેર અ નેકટાઈ નામના નાટકથી બ્રોડવે થિયેટરમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. આ નાટક ઓગણચાળીસ શો પછી ૨૯ માર્ચ, ૧૯૬૯ના રોજ બંધ થઈ ગયું હતું, પરંતુ પચિનોના અભિનયના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને ૨૦ એપ્રિલ, ૧૯૬૯ના રોજ તેમને આ ભૂમિકા માટે પ્રતિષ્ઠિત ટોની એવોર્ડ મળ્યો હતો.  પચિનોએ ૧૯૭૦ના દાયકામાં પણ સ્ટેજ પર અભિનય ચાલુ રાખ્યો હતો અને ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઓફ પાવલો હમેલ નામના નાટક માટે પોતાનો બીજો ટોની એવોર્ડ જીત્યો હતો. આ સિવાય તેમણે રિચાર્ડ ધ થર્ડ નામના નાટકમાં મુખ્ય શીર્ષક ભૂમિકા ભજવી હતી. ૧૯૮૦ના દાયકા મા ડેવિડ મેમેટના અમેરિકન બફેલો નામના નાટકમાં દેખાયા પછી પચિનોએ ફરીથી સ્ટેજ પર મોટી સફળતા મેળવી હતી, જેના માટે તેમને ડ્રામા ડેસ્ક એવોર્ડ માટે નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા. વર્ષ ૧૯૯૦ પછી પચીનો સ્ટેજ કાર્યોમાં યુજેન ઓ નીલના હ્યુગી, ઓસ્કાર વાઈલ્ડના સાલોમે અને વર્ષ ૨૦૦૫માં લાઈલ કેસ્લરના ઓર્ફન્સ નામના નાટકોના પુનઃપ્રસારણનો સમાવેશ થાય છે. એક્ટર્સ સ્ટુડિયોમાં અભ્યાસ કરતી વખતે પચીનોને સમજાયું હતું કે તેમની પાસે અભિનયની એક અદ્ભુત ભેટ છે અને તેમને આ કામમાં ખૂબ આનંદ આવતો હતો, જોકે તેમના શરૂઆતના કામો આર્થિક રીતે બહુ ફાયદાકારક નહોતા. 

સ્ટેજ પર સફળતા મેળવ્યા પછી પચિનોએ વર્ષ ૧૯૬૯માં પેટ્ટી ડ્યુક અભિનીત એક સ્વતંત્ર ફિલ્મ મી, નેટલીમાં ટૂંકી ભૂમિકા ભજવીને ફિલ્મી દુનિયામાં પ્રવેશ કર્યો હતો. વર્ષ ૧૯૭૦માં પચિનોએ ક્રિએટિવ મેનેજમેન્ટ એસોસિએટ્સ નામની ટેલેન્ટ એજન્સી સાથે કરાર કર્યા હતા. ત્યારબાદ વર્ષ ૧૯૭૧માં આવેલી ફિલ્મ ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્કમાં એક હેરોઈનના બંધાણી યુવકની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવીને તેમણે ફીચર ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતા તરીકે સત્તાવાર શરૂઆત કરી હતી.

=== ૧૯૭૨–૧૯૮૩: વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને સફળતા ===
[[File:Al Pacino with James Caan.jpg|thumb|upright|left|વર્ષ ૧૯૭૨ની આસપાસ જેમ્સ કાન સાથે અલ પચિનો]]
ડિરેક્ટર ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ પચિનોને મારીયો પુઝો ની ૧૯૬૯ માં પ્રકાશિત થયેલી સુપર હિટ માફિયા નવલકથા [[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર]] પર આધારિત ફિલ્મ માં માઈકલ કોર્લિયોનની મુખ્ય ભૂમિકા માટે પસંદ કર્યા હતા, જે વર્ષ ૧૯૭૨ રિલીઝ થઈ હતી. જોકે આ ભૂમિકા મેળવવા માટે જેક નિકોલસન, રોબર્ટ રેડફોર્ડ, વોરેન બીટી અને તે સમયે ખૂબ જ ઓછા જાણીતા એવા રોબર્ટ ડી નિરોએ પણ પ્રયાસો કર્યા હતા. તેમ છતાં દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ '''અલ પચિનો'''ની જ પસંદગી કરી હતી; કારણ કે પચિનો પોતે ઇટાલિયન મૂળના હતા અને તેમની એકટિંગ માં એક ખાસ તીવ્રતા હતી જે કોપોલાને 'માઇકલ કોર્લિયોની'ના પાત્ર માટે જોઈતી હતી.

શરૂઆતમાં પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ સ્ટુડિયોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ આ પસંદગીથી નારાજ થયા હતા, કારણ કે તેઓ આ ભૂમિકા માટે કોઈ વધુ પ્રખ્યાત અભિનેતાને લેવા માંગતા હતા. જોકે, ફિલ્મમાં પચીનોના પ્રખ્યાત 'રેસ્ટોરન્ટ શૂટઆઉટ દ્રશ્ય'ના શૂટિંગ પછી તેઓ માની ગયા હતા.

આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર તમામ રેકોર્ડ તોડીને '''ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર''' સાબિત થઈ અને તે વર્ષની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની. આ ફિલ્મમાં પચિનોના અદ્ભુત અભિનયને કારણે તેમને '''ઓસ્કાર એવોર્ડ'''નું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમના આ પ્રદર્શનને ફિલ્મ જગતમાં એક અત્યંત તીવ્ર અને પ્રભાવશાળી અભિનય શૈલીના ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ તરીકે જોવામાં આવે છે.

લાંબા સમય સુધી એવી અફવાઓ હતી કે પચિનોએ તે વર્ષના ઓસ્કાર એવોર્ડ સમારોહનો બહિષ્કાર કર્યો હતો. અફવા મુજબ તેઓ શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાની શ્રેણીમાં નામાંકિત થવાથી નારાજ હતા, કારણ કે ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતાનો ઓસ્કાર જીતનાર સહ-કલાકાર માર્લોન બ્રાન્ડો કરતાં અલ પચિનોનો સ્ક્રીન પર દેખાવાનો સમય વધુ હતો. જોકે, વર્ષ ૨૦૨૪માં પ્રકાશિત થયેલી પોતાની આત્મકથામાં અલ પચિનોએ આ અફવાઓનું સંપૂર્ણ ખંડન કર્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તે સમયે અચાનક મળેલી વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને પ્રખ્યાતિના કારણે તેઓ ખૂબ ડરી ગયા હતા અને માનસિક રીતે સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા. આ અતિશય ભયના કારણે અને તે જ સમયે બોસ્ટનમાં થિયેટરના કામમાં વ્યસ્ત હોવાને લીધે તેઓ તે ઓસ્કાર સમારોહમાં હાજર રહી શક્યા નહોતા.

૧૯૭૩માં, પચિનોએ જીન હેકમેન સાથે સ્કેરક્રો ફિલ્મમાં કામ કર્યું હતું, જેને કાન્સ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં પ્રતિષ્ઠિત પામ ડી ઓર એવોર્ડ મળ્યો હતો. એ જ વર્ષે, ન્યૂ યોર્ક સિટીના પોલીસ ઓફિસર ફ્રેન્ક સેર્પિકોની સાચી વાર્તા પર આધારિત સેર્પિકો ફિલ્મમાં શાનદાર એક્ટિંગ કરવા બદલ પચીનોને બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું હતું. આ ફિલ્મમાં તેમણે સાથી પોલીસ અધિકારીઓનો ભ્રષ્ટાચાર ખુલ્લો પાડવા માટે અંડરકવર ઓપરેશન કર્યું હતું. 

[[File:Pacino as Serpico in 1973.jpg|thumb|upright|૧૯૭૩માં સેર્પિકો ફિલ્મના પાત્રમાં પચીનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૪માં, ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'ધ ગોડફાધર'ની સિક્વલ મૂવીમાં પચિનોએ ફરી એકવાર માઇકલ કોર્લિયોનીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર સુપર હિટ રહી અને સાથે બેસ્ટ પિક્ચરનો ઓસ્કાર જીતનારી ઇતિહાસની પહેલી સિક્વલ બની હતી. આ રોલ માટે પચીનોને ત્રીજી વખત ઓસ્કાર નોમિનેશન મળ્યું હતું, જે માઇકલ કોર્લિયોનીના પાત્ર માટે તેમનું લીડ કેટેગરીમાં બીજું નોમિનેશન હતું. પ્રખ્યાત મેગેઝિન ન્યૂઝવીકે ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ માં તેમના પરફોર્મન્સને સિનેમાના ઇતિહાસમાં કોઈ વ્યક્તિના હૃદયના કઠોર થવાની પ્રક્રિયાનું સૌથી શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન ગણાવ્યું હતું.

૧૯૭૫માં, પચિનોને બેંક લૂંટારા જોન વોજટોવિચની સાચી વાર્તા પર આધારિત 'ડોગ ડે આફ્ટરનૂન' ફિલ્મથી વધુ એક મોટી બોક્સ ઓફિસ પર બ્લોકબસ્ટર સફળતા મળી, આ ફિલ્મનું નિર્દેશન સિડની લુમેટ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જેમણે થોડા વર્ષો પહેલા 'સેર્પિકો' ફિલ્મમાં પણ તેમની સાથે કામ કર્યું હતું. આ ફિલ્મ માટે પચિનોને ફરી એકવાર ઓસ્કારમાં બેસ્ટ એક્ટરનું નામાંકન મળ્યું હતું. 

[[File:Al Pacino Penelope Allen in Dog Day Afternoon.jpg|thumb|upright|૧૯૭૫માં આવેલી ડોગ ડે આફ્ટરનૂન ફિલ્મના એક દ્રશ્યમાં પચિનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૭માં, સિડની પોલેક દ્વારા નિર્દેશિત 'બોબી ડીયરફિલ્ડ' ફિલ્મમાં પચિનોએ એક રેસ-કાર ડ્રાઇવરની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી, આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ફ્લૉપ થઈ હતી, પરંતું આ શાનદાર રોલ માટે તેમને ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડ્સમાં બેસ્ટ એક્ટરનું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમની આના પછીની ફિલ્મ કોર્ટરૂમ ડ્રામા આધારિત 'એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ' હતી. જે સુપર હિટ બની સાથે આ ફિલ્મમાં પચિનોની અદ્ભુત એક્ટિંગ રેન્જના ફિલ્મ વિવેચકોએ ખૂબ વખાણ કર્યા અને તેમને ચોથી વખત બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું. જોકે, તે વર્ષે આ એવોર્ડ 'ક્રેમર વર્સિસ ક્રેમર' ફિલ્મ માટે ડસ્ટિન હોફમેનને મળ્યો હતો, રસપ્રદ વાત એ છે કે આ ફિલ્મની ઓફર પહેલા પચિનોને થઈ હતી પણ તેમણે આ રોલ કરવાની ના પાડી દીધી હતી. 

૧૯૭૦ના દાયકા દરમિયાન, પચિનોને કુલ પાંચ ઓસ્કાર નામાંકન મળ્યા હતા, જેમાં સેર્પિકો, ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨, ડોગ ડે આફ્ટરનૂન અને એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ ફિલ્મો માટે બેસ્ટ એક્ટરના ચાર નામાંકન સામેલ હતા.

== ફિલ્મોગ્રાફી ==
''અલ પચિનો ફિલ્મોગ્રાફી પણ જુઓ.''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| વર્ષ
! rowspan=&quot;2&quot;| ફિલ્મ
! colspan=&quot;4&quot;| યોગદાન
! rowspan=&quot;2&quot;| ભૂમિકા
! rowspan=&quot;2&quot;| નોંધ
|-
! width=&quot;65&quot;| નિર્દેશક
! width=&quot;65&quot;| નિર્માતા
! width=&quot;65&quot;| લેખક
! width=&quot;65&quot;| અભિનેતા
|-
| ૧૯૬૯
| ''મી, નેટલી''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની
| મુખ્ય ભૂમિકા — પ્રથમ ફિલ્મ
|-
| ૧૯૭૧
| ''ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્ક''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૨
| ''ધ ગોડફાધર''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| સહ અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૩
| ''સ્કેરક્રો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રાન્સિસ લાયનલ ડેલ્બુચી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૩
| ''સેર્પિકો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રેન્ક સેર્પિકો
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૪
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૫
| ''ડોગ ડે આફ્ટરનૂન''
|
|
|
| {{Yes}}
| સોની વોર્ટઝિક
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૭
| ''બોબી ડીયરફિલ્ડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી ડીયરફિલ્ડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૯
| ''એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| આર્થર કિરકલેન્ડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૮૦
| ''ક્રૂઝિંગ''
|
|
|
| {{Yes}}
| સ્ટીવ બર્ન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૨
| ''ઓથર! ઓથર!''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઇવાન ટ્રેવલિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૩
| ''સ્કારફેસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની મોન્ટાના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૫
| ''રેવલ્યુશન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોમ ડોબ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૯
| ''સી ઓફ લવ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ફ્રેન્ક કેલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૦
| ''ડિક ટ્રેસી''
|
|
|
| {{Yes}}
| અલ્ફોન્સ બિગ બોય કેપ્રિસ
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૦
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૧
| ''ફ્રેન્કી એન્ડ જોની''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૨
| ''ગ્લેનગેરી ગ્લેન રોસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| રિચાર્ડ રોમા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૨
| ''સેન્ટ ઓફ અ વુમન''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ કર્નલ ફ્રેન્ક સ્લેડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર વિજય
|-
| ૧૯૯૩
| ''કાર્લિટોઝ વે''
|
|
|
| {{Yes}}
| કાર્લિટો બ્રિગાન્ટે
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૫
| ''હીટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ વિન્સન્ટ હેના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૬
| ''સિટી હોલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| મેયર જોન પેપાસ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ડોની બ્રાસ્કો''
|
|
|
| {{Yes}}
| બેન્જામિન લેફ્ટી રુગિરો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ધ ડેવિલ્સ એડવોકેટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોન મિલ્ટન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''ધ ઇન્સાઇડર''
|
|
|
| {{Yes}}
| લોવેલ બર્ગમેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''એની ગિવન સન્ડે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની ડી અમાટો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''ઇન્સોમ્નિયા''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલ ડોર્મર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''સિમોન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિક્ટર ટેરેન્સકી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૩
| ''ધ રિક્રુટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર બર્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૪
| ''ધ મર્ચન્ટ ઓફ વેનિસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| શાયલોક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૫
| ''ટુ ફોર ધ મની''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર અબ્રામ્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''ઓશન્સ થર્ટીન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલી બેન્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''૮૮ મિનિટ્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડોક્ટર જેક ગ્રેમ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૮
| ''રાઇટિયસ કિલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ડેવિડ ફિસ્ક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૦
| ''યૂ ડોન્ટ નો જેક''
|
|
|
| {{Yes}}
| જેક કેવોર્કિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા — ટેલિવિઝન ફિલ્મ
|-
| ૨૦૧૧
| ''ધ સન ઓફ નો વન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ચાર્લ્સ સ્ટેનફોર્ડ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૧
| ''જેક એન્ડ જીલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| તેઓ પોતે
| મહેમાન ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૨
| ''સ્ટેન્ડ અપ ગાઇઝ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વેલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૩
| ''સાલોમે''
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| કિંગ હેરોડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ۲۰۱۴
| ''મેંગલહોર્ન''
|
|
|
| {{Yes}}
| એ જે મેંગલહોર્ન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૪
| ''ધ હમ્બલિંગ''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| સાયમન એક્સલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૫
| ''ડેની કોલિન્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડેની કોલિન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૬
| ''મિસકન્ડક્ટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ચાર્લ્સ અબ્રામ્સ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૭
| ''હેંગમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ રે આર્ચર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''વન્સ અપોન અ ટાઇમ ઇન હોલીવુડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| માર્વિન શ્વાર્ઝ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''ધ આઇરિશમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| જીમી હોફા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૨૦૨૧
| ''હાઉસ ઓફ ગુચી''
|
|
|
| {{Yes}}
| આલ્ડો ગુચી
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૩
| ''નોક્સ ગોઝ અવે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઝેવિયર ક્રેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૪
| ''મોડી''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| મોરિસ ગેંગનેટ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ડેડ મેન્સ વાયર''
|
|
|
| {{Yes}}
| એમ એલ હોલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ઇન ધ હેન્ડ ઓફ દાંતે''
|
|
|
| {{Yes}}
| અંકલ કાર્માઇન
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ધ રિચ્યુઅલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફાધર થિયોફિલસ રીસિંગર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|}

=== નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકે વિશેષ ફિલ્મો ===
અલ પચિનોએ અભિનેતા સિવાય ડિરેક્ટર (નિર્દેશક) અને પ્રોડ્યુસર (નિર્માતા) તરીકે પણ કેટલીક ખૂબ જ પ્રખ્યાત પ્રાયોગિક અને ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મો બનાવી છે, જેની યાદી નીચે મુજબ છે:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! વર્ષ !! ફિલ્મ !! ભૂમિકા !! નોંધ
|-

| ૧૯૮૯ || ''ધ લોકલ સ્ટિગ્મેટિક'' || નિર્માતા અને અભિનેતા || આ એક પ્રાયોગિક ફિલ્મ હતી જેને થિયેટરમાં રિલીઝ કરવાને બદલે માત્ર ખાસ સ્ક્રીનિંગ માટે જ રાખવામાં આવી હતી.
|-

| ૧૯૯૬ || ''લુકિંગ ફોર રિચાર્ડ'' || નિર્દેશક, નિર્માતા અને લેખક || પચિનોની નિર્દેશક તરીકેની આ પ્રથમ સત્તાવાર ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મ હતી, જેના માટે તેમને ડિરેક્ટર્સ ગિલ્ડ ઓફ અમેરિકાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો.
|-

| ૨૦૦૦ || ''ચાઇનીઝ કોફી'' || નિર્દેશક અને અભિનેતા || આ એક અનોખી ડ્રામા ફિલ્મ હતી જે સંપૂર્ણ રીતે બે પાત્રો વચ્ચેની વાતચીત પર આધારિત હતી.
|-

| ૨૦૧૧ || ''વાઇલ્ડ સાલોમે'' || નિર્દેશક અને લેખક || ઓસ્કાર વાઇલ્ડના નાટક પર આધારિત આ એક અર્ધ-ડોક્યુમેન્ટરી (Docudrama) ફિલ્મ હતી.
|}

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{imdb name|0000199|અલ પચિનો}}

[[en:Al Pacino]]

[[શ્રેણી:અમેરિકન અભિનેતાઓ]]
[[શ્રેણી:જીવિત વ્યક્તિઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ]]</text>
      <sha1>bg8x0idw6qnc2i3dzy9vrltiu6szn8q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903579</id>
      <parentid>903578</parentid>
      <timestamp>2026-08-12T20:02:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* કારકિર્દી */</comment>
      <origin>903579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45285" sha1="hvd8wd8gf26ffjnailpepi6p1per928" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''અલ પચિનો''' નું હુલામણુ નામ ધરાવતા '''આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનો''' (જન્મ એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૪૦), એક અમેરિકન અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્માતા છે. ૨૦મી સદીના સૌથી પ્રભાવશાળી અને મહાન કલાકારોમાંના એક ગણાતા અલ પચિનોએ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Pacino named 'greatest film star'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3001463.stm|date=2003-05-05|access-date=2026-08-12|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; પાંચ દાયકાથી વધુ લાંબી કારકિર્દીમાં અસંખ્ય યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી છે. તેઓ અભિનયનો &quot;ટ્રિપલ ક્રાઉન&quot; (ઓસ્કાર, એમી અને ટોની એવોર્ડ) મેળવનારા જૂજ વૈશ્વિક કલાકારોમાં સામેલ છે.

== પ્રારંભિક જીવન ==
આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનોનો જન્મ અમેરિકા ના ન્યૂયોર્ક શહેરના મેનહટન વિસ્તારમાં આવેલા ઈસ્ટ હાર્લેમમાં ૨૫ એપ્રિલ, ૧૯૪૦ના રોજ થયો હતો. તેઓ તેમના સિસિલિયન અમેરિકન માતા રોઝ અને પિતા સાલ્વાટોર પચિનોનું એકમાત્ર સંતાન હતા. તેમના પિતા ઇટાલીના સેન ફ્રાટેલોથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. જ્યારે અલ પચિનો માત્ર બે વર્ષના હતા ત્યારે તેમના માતા-પિતાના છૂટાછેડા થઈ ગયા હતા. 

માતા-પિતા અલગ થયા પછી, તેમના માતા તેમને સાઉથ બ્રોન્ક્સ વિસ્તારમાં લઈ ગયા હતા. ત્યાં તેઓ તેમના નાના-નાની કેટ અને જેમ્સ ગેરાર્ડી સાથે રહેતા હતા. તેમના નાના-નાની નાની ઉંમરે ઇટાલીના પ્રખ્યાત કોર્લિયોન ગામમાંથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. અલગ થયા પછી અલ પચિનોના પિતા કેલિફોર્નિયા જતા રહ્યા હતા, જ્યાં તેમણે વીમા વેચાણકર્તા અને રેસ્ટોરન્ટના માલિક તરીકે કામ શરૂ કર્યું હતું.

જ્યારે અલ પચિનો ત્રણ-ચાર વર્ષના હતા, ત્યારથી જ તેમના માતા તેમને નિયમિત રીતે સિનેમા હોલમાં ફિલ્મો જોવા લઈ જતા હતા. ફિલ્મો જોયા પછી તેઓ મનમાં જ તે પાત્રોના સંવાદો વાગોળવાનું શરૂ કરી દેતા હતા. અલ પચિનોનું હુલામણું નામ સોની બોય હતું, જે તેમની માતાએ તે સમયના પ્રખ્યાત ગાયક અલ જોલ્સનના એક લોકપ્રિય ગીત પરથી રાખ્યું હતું, જે તેઓ અવારનવાર અલ પચિનો માટે ગાતા હતા.

પચિનો એ હર્મન રિડર જુનિયર હાઈસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ તેમણે અંગ્રેજી સિવાયના મોટાભાગના વિષયોના વર્ગો છોડી દીધા હતા. તેમના જુનિયર હાઈસ્કૂલના શિક્ષિકા બ્લેન્ચ રોથસ્ટીને નાની ઉંમરે જ તેમની અભિનય ક્ષમતા ઓળખી લીધી હતી. તેમણે અલ પચિનોને શાળાના નાટકોમાં ભૂમિકાઓ આપી અને વિદ્યાર્થીઓની સભાઓમાં બાઇબલના પાઠ વાંચવાનું કામ સોંપ્યું. તે શિક્ષિકાએ તેમના પરિવારના એપાર્ટમેન્ટની મુલાકાત લીધી અને તેમની નાનીને ખાસ કહ્યું કે આ બાળક આ જ કામ માટે બન્યો છે, જેને અલ પચિનો પોતાના જીવનનો સૌથી મોટો વળાંક માને છે. ત્યારબાદ ઓડિશન આપીને તેમણે હાઈસ્કૂલ ઓફ પરફોર્મિંગ આર્ટ્સમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. જોકે તેમની માતા તેમના આ નિર્ણયથી અસંમત હતા, કારણ કે તેઓ માનતા હતા કે ગરીબ લોકો અભિનય ન કરે. આ બાબતે ઘરમાં ઝઘડો થતાં તેમણે ઘર છોડી દીધું હતું.

પચિનો એ પોતાના સપના પૂરા કરવા અને ખર્ચ ઉઠાવવા માટે સંદેશવાહક, હોટેલમાં વાસણ સાફ કરવાના સહાયક, સફાઈ કામદાર, ટેલિફોન ઓપરેટર અને ટપાલ ક્લાર્ક જેવી ઓછી આવક વાળી નોકરીઓ કરી હતી. આ સમય દરમિયાન તેઓ ન્યૂયોર્કના અંડરગ્રાઉન્ડ થિયેટરોમાં બેઝમેન્ટ નાટકોમાં અભિનય કરતા હતા. કિશોરાવસ્થામાં તેમણે એક્ટર્સ સ્ટુડિયો નામની સંસ્થામાં જોડાવાનો પ્રયાસ કર્યો પરંતુ તેઓ રિજેક્ટ થયા. ત્યારબાદ તેઓ એચબી સ્ટુડિયોમાં જોડાયા, જ્યાં તેમની મુલાકાત અભિનયના શિક્ષક ચાર્લી લોટન સાથે થઈ, જેઓ પાછળથી તેમના માર્ગદર્શક અને શ્રેષ્ઠ મિત્ર બન્યા. આ સ્ટુડિયોના હોલ અને ડાન્સ રૂમ સાફ કરવાના બદલામાં સંસ્થાએ તેમને મફતમાં ક્લાસ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. રાત્રિના સમયે અલ પચિનો શેરીઓમાં ફરતા ફરતા શેક્સપિયરના સંવાદોની પ્રેક્ટિસ કરતા હતા. આ સમયગાળામાં તેઓ ઘણીવાર બેરોજગાર અથવા બેઘર રહ્યા હતા, અને ક્યારેક શેરીઓમાં, થિયેટરોમાં અથવા મિત્રના ઘરે સૂઈ જતા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૨માં પચિનોના માતાનું ત્રેતાલીસ વર્ષની નાની ઉંમરે અવસાન થયું હતું. તેના પછીના જ વર્ષે તેમના નાનાનું પણ અવસાન થયું. અલ પચિનો આ સમયને પોતાના જીવનનો સૌથી મુશ્કેલ તબક્કો માને છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ તે સમયે બાવીસ વર્ષના હતા અને તેમના જીવનના સૌથી પ્રભાવશાળી બે લોકો ચાલ્યા ગયા હતા, જેના કારણે તેઓ સંપૂર્ણપણે ભાંગી પડ્યા હતા.

એચબી સ્ટુડિયોમાં ચાર વર્ષ વિતાવ્યા પછી, અલ પચિનોએ એક્ટર્સ સ્ટુડિયો માટે સફળતાપૂર્વક ઓડિશન આપ્યું. ત્યાં તેમણે અભિનયના પ્રખ્યાત કોચ લી સ્ટ્રાસબર્ગ હેઠળ પદ્ધતિસરના અભિનયનો અભ્યાસ કર્યો. આ જ લી સ્ટ્રાસબર્ગ પાછળથી અલ પચિનો સાથે ધ ગોડફાધર ભાગ બે ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા. પાછળથી આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં તેમણે સ્ટ્રાસબર્ગ અને આ સંસ્થાની તેમના જીવન પર પડેલી અસર વિશે વાત કરી હતી કે એક્ટર્સ સ્ટુડિયોનું તેમના જીવનમાં ખૂબ મોટું સ્થાન છે અને લી સ્ટ્રાસબર્ગને જેટલું સન્માન મળવું જોઈતું હતું તેટલું નથી મળ્યું. ચાર્લી લોટન પછી આ સંસ્થાએ જ તેમની કારકિર્દીને એક નવી દિશા આપી હતી, જેના કારણે તેઓ અન્ય નાની-મોટી નોકરીઓ છોડીને સંપૂર્ણપણે અભિનય તરફ વળી શક્યા હતા. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે લી સ્ટ્રાસબર્ગ સાથે કામ કરવું ખૂબ જ ઉત્સાહજનક હતું કારણ કે તેઓ જ્યારે કોઈ દ્રશ્ય કે લોકો વિશે વાત કરતા ત્યારે એટલા રસપ્રદ લાગતા કે બસ તેમને સાંભળતા જ રહેવાનું મન થાય. તેઓ અભિનેતાઓને ખૂબ પ્રેમ કરતા અને અભિનયની અદ્ભુત સમજ ધરાવતા હતા.

== અંગત જીવન ==
=== સંબંધો અને બાળકો ===
પચિનોનો તેમની 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મના સહ-અભિનેત્રી ડાયેન કીટન સાથે લાંબો સંબંધ રહ્યો હતો. તેમનો આ ઉતાર-ચઢાવવાળો સંબંધ 'ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩' ના શૂટિંગ પછી પૂરો થયો હતો. આ સિવાય તેઓ જીલ ક્લેબર્ગ, ટ્યુઝડે વેલ્ડ, માર્થે કેલર, વેરુસ્કા વોન લેહન્દોર્ફ, કેથલીન ક્વિનલાન, લિન્ડાલ હોબ્સ અને પેનેલોપ એન મિલર સાથે પણ સંબંધોમાં રહ્યા હતા. પચિનોનો આર્જેન્ટિનાની અભિનેત્રી લ્યુસિલા પોલાક સાથે ૨૦૦૮ થી ૨૦૧૮ સુધી ૧૦ વર્ષ લાંબો સંબંધ રહ્યો હતો.

પચિનોને ચાર બાળકો છે. તેમની સૌથી મોટી દીકરી જૂલી મેરીનો જન્મ ૧૬ ઓક્ટોબર ૧૯૮૯ના રોજ થયો હતો, જે તેમની અને એક્ટિંગ કોચ જેન ટેરન્ટની દીકરી છે. આ સિવાય ૨૫ જાન્યુઆરી ૨૦૦૧ના રોજ આઈવીએફ પદ્ધતિ દ્વારા તેમને બે જોડિયા બાળકો થયા હતા, જેમની માતા અભિનેત્રી બેવર્લી ડી એન્જેલો છે, જેમની સાથે પચિનો ૧૯૯૭ થી ૨૦૦૩ સુધી સંબંધમાં રહ્યા હતા. ત્યારબાદ ૨૦૨૨ થી ૨૦૨૪ દરમિયાન ફિલ્મ નિર્માતા નૂર અલ્ફલ્લાહ સાથેના સંબંધોથી ૧૫ જૂન ૨૦૨૩ના રોજ તેમને એક દીકરો થયો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Gujarati|first=TV9|date=2023-05-31|title=Al Pacinoની 53 વર્ષ નાની ગર્લફ્રેન્ડ બનશે માતા, 82 વર્ષની ઉંમરે ચોથી વખત પિતા બનશે એક્ટર|url=https://tv9gujarati.com/entertainment/hollywood-actor-al-pacino-is-going-to-be-a-father-for-the-fourth-time-at-the-age-of-82-with-53-year-younger-girlfriend-768236.html|access-date=2026-08-12|website=TV9 Gujarati|language=gu}}&lt;/ref&gt;

== કારકિર્દી ==

=== ૧૯૬૭–૧૯૭૧: થિયેટર ભૂમિકાઓ અને ફિલ્મ સફરની શરૂઆત ===
[[File:Al Pacino - Hummel.jpg|thumb|upright|અલ પચિનો ૧૯૭૭માં ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઑફ પાવ્લો હમેલ નાટકમાં અભિનય કરતા.]] ૧૯૬૭માં અલ પચિનોએ બોસ્ટનના ચાર્લ્સ પ્લેહાઉસમાં અવેક એન્ડ સિંગ નાટકથી વ્યાવસાયિક રંગમંચ કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ત્યારબાદ અમેરિકા હુર્રા નાટકમાં કામ દરમિયાન તેમની મુલાકાત અભિનેત્રી જીલ ક્લેબર્ગ સાથે થઈ, બંને વચ્ચે પાંચ વર્ષ સુધી પ્રેમસંબંધ રહ્યો, અને ત્યારબાદ તેઓ ન્યૂયોર્ક શહેરમાં પાછા ફર્યા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૮માં પચિનોએ એસ્ટોર પ્લેસ થિયેટરમાં ઇઝરાયેલ હોરોવિટ્ઝના ધ ઇન્ડિયન વોન્ટ્સ ધ બ્રોન્ક્સ નામના નાટકમાં મર્ફ નામના શેરી ગુંડાની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. આ નાટક ૧૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૬૮ના રોજ શરૂ થયું હતું અને તેના કુલ એકસો સિત્યોતેર શો થયા હતા. આ નાટકની સાથે જ હોરોવિટ્ઝનું બીજું નાટક ઈટ્સ કોલ્ડ ધ સુગર પ્લમ પણ દર્શાવવામાં આવતું હતું, જેમાં જીલ ક્લેબર્ગ મુખ્ય ભૂમિકામાં હતી. આ નાટકમાં શાનદાર અભિનય માટે  પચિનોને શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો ઓબી એવોર્ડ મળ્યો હતો, જ્યારે જોન કાઝલેને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. માર્ટિન બ્રેગમેને આ નાટક જોયું અને તેઓ પચિનોના મેનેજર બન્યા હતા. આ ભાગીદારી આવનારા વર્ષોમાં ખૂબ જ સફળ સાબિત થઈ, કારણ કે બ્રેગમેને જ પચિનોને ધ ગોડફાધર, સેર્પીકો અને ડોગ ડે આફ્ટરનૂન જેવી મહાન ફિલ્મો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. પોતાની સ્ટેજ કારકિર્દી વિશે પચિનોએ જણાવ્યું હતું કે માર્ટિન બ્રેગમેને જ મારી શોધ કરી હતી જ્યારે હું પચીસ-છવ્વીસ વર્ષનો હતો અને તેઓ મારા મેનેજર બન્યા હતા. હું આજે જે પણ સ્થાને છું તે માર્ટીના કારણે જ છું અને હું ખરેખર તેમનો ઋણી છું.

૨૫ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૬૯ના રોજ પચિનોએ બેલાસ્કો થિયેટર ખાતે ડોન પીટરસનના ડઝ અ ટાઈગર વેર અ નેકટાઈ નામના નાટકથી બ્રોડવે થિયેટરમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. આ નાટક ઓગણચાળીસ શો પછી ૨૯ માર્ચ, ૧૯૬૯ના રોજ બંધ થઈ ગયું હતું, પરંતુ પચિનોના અભિનયના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને ૨૦ એપ્રિલ, ૧૯૬૯ના રોજ તેમને આ ભૂમિકા માટે પ્રતિષ્ઠિત ટોની એવોર્ડ મળ્યો હતો.  પચિનોએ ૧૯૭૦ના દાયકામાં પણ સ્ટેજ પર અભિનય ચાલુ રાખ્યો હતો અને ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઓફ પાવલો હમેલ નામના નાટક માટે પોતાનો બીજો ટોની એવોર્ડ જીત્યો હતો. આ સિવાય તેમણે રિચાર્ડ ધ થર્ડ નામના નાટકમાં મુખ્ય શીર્ષક ભૂમિકા ભજવી હતી. ૧૯૮૦ના દાયકા મા ડેવિડ મેમેટના અમેરિકન બફેલો નામના નાટકમાં દેખાયા પછી પચિનોએ ફરીથી સ્ટેજ પર મોટી સફળતા મેળવી હતી, જેના માટે તેમને ડ્રામા ડેસ્ક એવોર્ડ માટે નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા. વર્ષ ૧૯૯૦ પછી પચીનો સ્ટેજ કાર્યોમાં યુજેન ઓ નીલના હ્યુગી, ઓસ્કાર વાઈલ્ડના સાલોમે અને વર્ષ ૨૦૦૫માં લાઈલ કેસ્લરના ઓર્ફન્સ નામના નાટકોના પુનઃપ્રસારણનો સમાવેશ થાય છે. એક્ટર્સ સ્ટુડિયોમાં અભ્યાસ કરતી વખતે પચીનોને સમજાયું હતું કે તેમની પાસે અભિનયની એક અદ્ભુત ભેટ છે અને તેમને આ કામમાં ખૂબ આનંદ આવતો હતો, જોકે તેમના શરૂઆતના કામો આર્થિક રીતે બહુ ફાયદાકારક નહોતા. 

સ્ટેજ પર સફળતા મેળવ્યા પછી પચિનોએ વર્ષ ૧૯૬૯માં પેટ્ટી ડ્યુક અભિનીત એક સ્વતંત્ર ફિલ્મ મી, નેટલીમાં ટૂંકી ભૂમિકા ભજવીને ફિલ્મી દુનિયામાં પ્રવેશ કર્યો હતો. વર્ષ ૧૯૭૦માં પચિનોએ ક્રિએટિવ મેનેજમેન્ટ એસોસિએટ્સ નામની ટેલેન્ટ એજન્સી સાથે કરાર કર્યા હતા. ત્યારબાદ વર્ષ ૧૯૭૧માં આવેલી ફિલ્મ ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્કમાં એક હેરોઈનના બંધાણી યુવકની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવીને તેમણે ફીચર ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતા તરીકે સત્તાવાર શરૂઆત કરી હતી.

=== ૧૯૭૨–૧૯૮૩: વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને સફળતા ===
[[File:Al Pacino with James Caan.jpg|thumb|upright|left|વર્ષ ૧૯૭૨ની આસપાસ જેમ્સ કાન સાથે અલ પચિનો]]
ડિરેક્ટર ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ પચિનોને મારીયો પુઝો ની ૧૯૬૯ માં પ્રકાશિત થયેલી સુપર હિટ માફિયા નવલકથા [[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર]] પર આધારિત ફિલ્મ માં માઈકલ કોર્લિયોનની મુખ્ય ભૂમિકા માટે પસંદ કર્યા હતા, જે વર્ષ ૧૯૭૨ રિલીઝ થઈ હતી. જોકે આ ભૂમિકા મેળવવા માટે જેક નિકોલસન, રોબર્ટ રેડફોર્ડ, વોરેન બીટી અને તે સમયે ખૂબ જ ઓછા જાણીતા એવા રોબર્ટ ડી નિરોએ પણ પ્રયાસો કર્યા હતા. તેમ છતાં દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ '''અલ પચિનો'''ની જ પસંદગી કરી હતી; કારણ કે પચિનો પોતે ઇટાલિયન મૂળના હતા અને તેમની એકટિંગ માં એક ખાસ તીવ્રતા હતી જે કોપોલાને 'માઇકલ કોર્લિયોની'ના પાત્ર માટે જોઈતી હતી.

શરૂઆતમાં પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ સ્ટુડિયોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ આ પસંદગીથી નારાજ થયા હતા, કારણ કે તેઓ આ ભૂમિકા માટે કોઈ વધુ પ્રખ્યાત અભિનેતાને લેવા માંગતા હતા. જોકે, ફિલ્મમાં પચીનોના પ્રખ્યાત 'રેસ્ટોરન્ટ શૂટઆઉટ દ્રશ્ય'ના શૂટિંગ પછી તેઓ માની ગયા હતા.

આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર તમામ રેકોર્ડ તોડીને '''ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર''' સાબિત થઈ અને તે વર્ષની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની. આ ફિલ્મમાં પચિનોના અદ્ભુત અભિનયને કારણે તેમને '''ઓસ્કાર એવોર્ડ'''નું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમના આ પ્રદર્શનને ફિલ્મ જગતમાં એક અત્યંત તીવ્ર અને પ્રભાવશાળી અભિનય શૈલીના ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ તરીકે જોવામાં આવે છે.

લાંબા સમય સુધી એવી અફવાઓ હતી કે પચિનોએ તે વર્ષના ઓસ્કાર એવોર્ડ સમારોહનો બહિષ્કાર કર્યો હતો. અફવા મુજબ તેઓ શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાની શ્રેણીમાં નામાંકિત થવાથી નારાજ હતા, કારણ કે ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતાનો ઓસ્કાર જીતનાર સહ-કલાકાર માર્લોન બ્રાન્ડો કરતાં અલ પચિનોનો સ્ક્રીન પર દેખાવાનો સમય વધુ હતો. જોકે, વર્ષ ૨૦૨૪માં પ્રકાશિત થયેલી પોતાની આત્મકથામાં અલ પચિનોએ આ અફવાઓનું સંપૂર્ણ ખંડન કર્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તે સમયે અચાનક મળેલી વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને પ્રખ્યાતિના કારણે તેઓ ખૂબ ડરી ગયા હતા અને માનસિક રીતે સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા. આ અતિશય ભયના કારણે અને તે જ સમયે બોસ્ટનમાં થિયેટરના કામમાં વ્યસ્ત હોવાને લીધે તેઓ તે ઓસ્કાર સમારોહમાં હાજર રહી શક્યા નહોતા.

૧૯૭૩માં, પચિનોએ જીન હેકમેન સાથે સ્કેરક્રો ફિલ્મમાં કામ કર્યું હતું, જેને કાન્સ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં પ્રતિષ્ઠિત પામ ડી ઓર એવોર્ડ મળ્યો હતો. એ જ વર્ષે, ન્યૂ યોર્ક સિટીના પોલીસ ઓફિસર ફ્રેન્ક સેર્પિકોની સાચી વાર્તા પર આધારિત સેર્પિકો ફિલ્મમાં શાનદાર એક્ટિંગ કરવા બદલ પચીનોને બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું હતું. આ ફિલ્મમાં તેમણે સાથી પોલીસ અધિકારીઓનો ભ્રષ્ટાચાર ખુલ્લો પાડવા માટે અંડરકવર ઓપરેશન કર્યું હતું. 

[[File:Pacino as Serpico in 1973.jpg|thumb|upright|૧૯૭૩માં સેર્પિકો ફિલ્મના પાત્રમાં પચીનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૪માં, ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'ધ ગોડફાધર'ની સિક્વલ મૂવીમાં પચિનોએ ફરી એકવાર માઇકલ કોર્લિયોનીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર સુપર હિટ રહી અને સાથે બેસ્ટ પિક્ચરનો ઓસ્કાર જીતનારી ઇતિહાસની પહેલી સિક્વલ બની હતી. આ રોલ માટે પચીનોને ત્રીજી વખત ઓસ્કાર નોમિનેશન મળ્યું હતું, જે માઇકલ કોર્લિયોનીના પાત્ર માટે તેમનું લીડ કેટેગરીમાં બીજું નોમિનેશન હતું. પ્રખ્યાત મેગેઝિન ન્યૂઝવીકે ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ માં તેમના પરફોર્મન્સને સિનેમાના ઇતિહાસમાં કોઈ વ્યક્તિના હૃદયના કઠોર થવાની પ્રક્રિયાનું સૌથી શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન ગણાવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2025-08-01|title=અમદાવાદના આશ્રમ રોડ પર આવેલા પ્રયોગશાળા હોલ ખાતે અલ પચિનોની સુપરહિટ ક્લાસિક ફિલ્મ સર્પિકો નું ખાસ સ્ક્રીનિંગ યોજાયું|url=https://english.gujaratsamachar.com/news/lifestyle-fashion/have-a-leisurely-weekend-with-drama-laughter-and-more-in-ahmedabad-65361255554|url-status=live|access-date=2026-08-12|website=Gujarat Samachar|language=en}}&lt;/ref&gt;

૧૯૭૫માં, પચિનોને બેંક લૂંટારા જોન વોજટોવિચની સાચી વાર્તા પર આધારિત 'ડોગ ડે આફ્ટરનૂન' ફિલ્મથી વધુ એક મોટી બોક્સ ઓફિસ પર બ્લોકબસ્ટર સફળતા મળી, આ ફિલ્મનું નિર્દેશન સિડની લુમેટ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જેમણે થોડા વર્ષો પહેલા 'સેર્પિકો' ફિલ્મમાં પણ તેમની સાથે કામ કર્યું હતું. આ ફિલ્મ માટે પચિનોને ફરી એકવાર ઓસ્કારમાં બેસ્ટ એક્ટરનું નામાંકન મળ્યું હતું. 

[[File:Al Pacino Penelope Allen in Dog Day Afternoon.jpg|thumb|upright|૧૯૭૫માં આવેલી ડોગ ડે આફ્ટરનૂન ફિલ્મના એક દ્રશ્યમાં પચિનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૭માં, સિડની પોલેક દ્વારા નિર્દેશિત 'બોબી ડીયરફિલ્ડ' ફિલ્મમાં પચિનોએ એક રેસ-કાર ડ્રાઇવરની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી, આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ફ્લૉપ થઈ હતી, પરંતું આ શાનદાર રોલ માટે તેમને ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડ્સમાં બેસ્ટ એક્ટરનું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમની આના પછીની ફિલ્મ કોર્ટરૂમ ડ્રામા આધારિત 'એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ' હતી. જે સુપર હિટ બની સાથે આ ફિલ્મમાં પચિનોની અદ્ભુત એક્ટિંગ રેન્જના ફિલ્મ વિવેચકોએ ખૂબ વખાણ કર્યા અને તેમને ચોથી વખત બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું. જોકે, તે વર્ષે આ એવોર્ડ 'ક્રેમર વર્સિસ ક્રેમર' ફિલ્મ માટે ડસ્ટિન હોફમેનને મળ્યો હતો, રસપ્રદ વાત એ છે કે આ ફિલ્મની ઓફર પહેલા પચિનોને થઈ હતી પણ તેમણે આ રોલ કરવાની ના પાડી દીધી હતી. 

૧૯૭૦ના દાયકા દરમિયાન, પચિનોને કુલ પાંચ ઓસ્કાર નામાંકન મળ્યા હતા, જેમાં સેર્પિકો, ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨, ડોગ ડે આફ્ટરનૂન અને એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ ફિલ્મો માટે બેસ્ટ એક્ટરના ચાર નામાંકન સામેલ હતા.

== ફિલ્મોગ્રાફી ==
''અલ પચિનો ફિલ્મોગ્રાફી પણ જુઓ.''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| વર્ષ
! rowspan=&quot;2&quot;| ફિલ્મ
! colspan=&quot;4&quot;| યોગદાન
! rowspan=&quot;2&quot;| ભૂમિકા
! rowspan=&quot;2&quot;| નોંધ
|-
! width=&quot;65&quot;| નિર્દેશક
! width=&quot;65&quot;| નિર્માતા
! width=&quot;65&quot;| લેખક
! width=&quot;65&quot;| અભિનેતા
|-
| ૧૯૬૯
| ''મી, નેટલી''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની
| મુખ્ય ભૂમિકા — પ્રથમ ફિલ્મ
|-
| ૧૯૭૧
| ''ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્ક''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૨
| ''ધ ગોડફાધર''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| સહ અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૩
| ''સ્કેરક્રો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રાન્સિસ લાયનલ ડેલ્બુચી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૩
| ''સેર્પિકો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રેન્ક સેર્પિકો
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૪
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૫
| ''ડોગ ડે આફ્ટરનૂન''
|
|
|
| {{Yes}}
| સોની વોર્ટઝિક
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૭
| ''બોબી ડીયરફિલ્ડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી ડીયરફિલ્ડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૯
| ''એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| આર્થર કિરકલેન્ડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૮૦
| ''ક્રૂઝિંગ''
|
|
|
| {{Yes}}
| સ્ટીવ બર્ન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૨
| ''ઓથર! ઓથર!''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઇવાન ટ્રેવલિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૩
| ''સ્કારફેસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની મોન્ટાના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૫
| ''રેવલ્યુશન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોમ ડોબ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૯
| ''સી ઓફ લવ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ફ્રેન્ક કેલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૦
| ''ડિક ટ્રેસી''
|
|
|
| {{Yes}}
| અલ્ફોન્સ બિગ બોય કેપ્રિસ
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૦
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૧
| ''ફ્રેન્કી એન્ડ જોની''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૨
| ''ગ્લેનગેરી ગ્લેન રોસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| રિચાર્ડ રોમા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૨
| ''સેન્ટ ઓફ અ વુમન''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ કર્નલ ફ્રેન્ક સ્લેડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર વિજય
|-
| ૧૯૯૩
| ''કાર્લિટોઝ વે''
|
|
|
| {{Yes}}
| કાર્લિટો બ્રિગાન્ટે
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૫
| ''હીટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ વિન્સન્ટ હેના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૬
| ''સિટી હોલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| મેયર જોન પેપાસ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ડોની બ્રાસ્કો''
|
|
|
| {{Yes}}
| બેન્જામિન લેફ્ટી રુગિરો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ધ ડેવિલ્સ એડવોકેટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોન મિલ્ટન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''ધ ઇન્સાઇડર''
|
|
|
| {{Yes}}
| લોવેલ બર્ગમેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''એની ગિવન સન્ડે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની ડી અમાટો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''ઇન્સોમ્નિયા''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલ ડોર્મર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''સિમોન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિક્ટર ટેરેન્સકી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૩
| ''ધ રિક્રુટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર બર્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૪
| ''ધ મર્ચન્ટ ઓફ વેનિસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| શાયલોક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૫
| ''ટુ ફોર ધ મની''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર અબ્રામ્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''ઓશન્સ થર્ટીન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલી બેન્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''૮૮ મિનિટ્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડોક્ટર જેક ગ્રેમ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૮
| ''રાઇટિયસ કિલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ડેવિડ ફિસ્ક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૦
| ''યૂ ડોન્ટ નો જેક''
|
|
|
| {{Yes}}
| જેક કેવોર્કિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા — ટેલિવિઝન ફિલ્મ
|-
| ૨૦૧૧
| ''ધ સન ઓફ નો વન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ચાર્લ્સ સ્ટેનફોર્ડ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૧
| ''જેક એન્ડ જીલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| તેઓ પોતે
| મહેમાન ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૨
| ''સ્ટેન્ડ અપ ગાઇઝ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વેલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૩
| ''સાલોમે''
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| કિંગ હેરોડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ۲۰۱۴
| ''મેંગલહોર્ન''
|
|
|
| {{Yes}}
| એ જે મેંગલહોર્ન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૪
| ''ધ હમ્બલિંગ''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| સાયમન એક્સલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૫
| ''ડેની કોલિન્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડેની કોલિન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૬
| ''મિસકન્ડક્ટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ચાર્લ્સ અબ્રામ્સ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૭
| ''હેંગમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ રે આર્ચર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''વન્સ અપોન અ ટાઇમ ઇન હોલીવુડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| માર્વિન શ્વાર્ઝ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''ધ આઇરિશમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| જીમી હોફા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૨૦૨૧
| ''હાઉસ ઓફ ગુચી''
|
|
|
| {{Yes}}
| આલ્ડો ગુચી
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૩
| ''નોક્સ ગોઝ અવે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઝેવિયર ક્રેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૪
| ''મોડી''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| મોરિસ ગેંગનેટ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ડેડ મેન્સ વાયર''
|
|
|
| {{Yes}}
| એમ એલ હોલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ઇન ધ હેન્ડ ઓફ દાંતે''
|
|
|
| {{Yes}}
| અંકલ કાર્માઇન
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ધ રિચ્યુઅલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફાધર થિયોફિલસ રીસિંગર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|}

=== નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકે વિશેષ ફિલ્મો ===
અલ પચિનોએ અભિનેતા સિવાય ડિરેક્ટર (નિર્દેશક) અને પ્રોડ્યુસર (નિર્માતા) તરીકે પણ કેટલીક ખૂબ જ પ્રખ્યાત પ્રાયોગિક અને ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મો બનાવી છે, જેની યાદી નીચે મુજબ છે:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! વર્ષ !! ફિલ્મ !! ભૂમિકા !! નોંધ
|-

| ૧૯૮૯ || ''ધ લોકલ સ્ટિગ્મેટિક'' || નિર્માતા અને અભિનેતા || આ એક પ્રાયોગિક ફિલ્મ હતી જેને થિયેટરમાં રિલીઝ કરવાને બદલે માત્ર ખાસ સ્ક્રીનિંગ માટે જ રાખવામાં આવી હતી.
|-

| ૧૯૯૬ || ''લુકિંગ ફોર રિચાર્ડ'' || નિર્દેશક, નિર્માતા અને લેખક || પચિનોની નિર્દેશક તરીકેની આ પ્રથમ સત્તાવાર ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મ હતી, જેના માટે તેમને ડિરેક્ટર્સ ગિલ્ડ ઓફ અમેરિકાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો.
|-

| ૨૦૦૦ || ''ચાઇનીઝ કોફી'' || નિર્દેશક અને અભિનેતા || આ એક અનોખી ડ્રામા ફિલ્મ હતી જે સંપૂર્ણ રીતે બે પાત્રો વચ્ચેની વાતચીત પર આધારિત હતી.
|-

| ૨૦૧૧ || ''વાઇલ્ડ સાલોમે'' || નિર્દેશક અને લેખક || ઓસ્કાર વાઇલ્ડના નાટક પર આધારિત આ એક અર્ધ-ડોક્યુમેન્ટરી (Docudrama) ફિલ્મ હતી.
|}

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{imdb name|0000199|અલ પચિનો}}

[[en:Al Pacino]]

[[શ્રેણી:અમેરિકન અભિનેતાઓ]]
[[શ્રેણી:જીવિત વ્યક્તિઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ]]</text>
      <sha1>hvd8wd8gf26ffjnailpepi6p1per928</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903580</id>
      <parentid>903579</parentid>
      <timestamp>2026-08-12T20:17:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* સંબંધો અને બાળકો */</comment>
      <origin>903580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46416" sha1="l83co0mhelz2n35wrr331xelzsu1wak" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''અલ પચિનો''' નું હુલામણુ નામ ધરાવતા '''આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનો''' (જન્મ એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૪૦), એક અમેરિકન અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્માતા છે. ૨૦મી સદીના સૌથી પ્રભાવશાળી અને મહાન કલાકારોમાંના એક ગણાતા અલ પચિનોએ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Pacino named 'greatest film star'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3001463.stm|date=2003-05-05|access-date=2026-08-12|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; પાંચ દાયકાથી વધુ લાંબી કારકિર્દીમાં અસંખ્ય યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી છે. તેઓ અભિનયનો &quot;ટ્રિપલ ક્રાઉન&quot; (ઓસ્કાર, એમી અને ટોની એવોર્ડ) મેળવનારા જૂજ વૈશ્વિક કલાકારોમાં સામેલ છે.

== પ્રારંભિક જીવન ==
આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનોનો જન્મ અમેરિકા ના ન્યૂયોર્ક શહેરના મેનહટન વિસ્તારમાં આવેલા ઈસ્ટ હાર્લેમમાં ૨૫ એપ્રિલ, ૧૯૪૦ના રોજ થયો હતો. તેઓ તેમના સિસિલિયન અમેરિકન માતા રોઝ અને પિતા સાલ્વાટોર પચિનોનું એકમાત્ર સંતાન હતા. તેમના પિતા ઇટાલીના સેન ફ્રાટેલોથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. જ્યારે અલ પચિનો માત્ર બે વર્ષના હતા ત્યારે તેમના માતા-પિતાના છૂટાછેડા થઈ ગયા હતા. 

માતા-પિતા અલગ થયા પછી, તેમના માતા તેમને સાઉથ બ્રોન્ક્સ વિસ્તારમાં લઈ ગયા હતા. ત્યાં તેઓ તેમના નાના-નાની કેટ અને જેમ્સ ગેરાર્ડી સાથે રહેતા હતા. તેમના નાના-નાની નાની ઉંમરે ઇટાલીના પ્રખ્યાત કોર્લિયોન ગામમાંથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. અલગ થયા પછી અલ પચિનોના પિતા કેલિફોર્નિયા જતા રહ્યા હતા, જ્યાં તેમણે વીમા વેચાણકર્તા અને રેસ્ટોરન્ટના માલિક તરીકે કામ શરૂ કર્યું હતું.

જ્યારે અલ પચિનો ત્રણ-ચાર વર્ષના હતા, ત્યારથી જ તેમના માતા તેમને નિયમિત રીતે સિનેમા હોલમાં ફિલ્મો જોવા લઈ જતા હતા. ફિલ્મો જોયા પછી તેઓ મનમાં જ તે પાત્રોના સંવાદો વાગોળવાનું શરૂ કરી દેતા હતા. અલ પચિનોનું હુલામણું નામ સોની બોય હતું, જે તેમની માતાએ તે સમયના પ્રખ્યાત ગાયક અલ જોલ્સનના એક લોકપ્રિય ગીત પરથી રાખ્યું હતું, જે તેઓ અવારનવાર અલ પચિનો માટે ગાતા હતા.

પચિનો એ હર્મન રિડર જુનિયર હાઈસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ તેમણે અંગ્રેજી સિવાયના મોટાભાગના વિષયોના વર્ગો છોડી દીધા હતા. તેમના જુનિયર હાઈસ્કૂલના શિક્ષિકા બ્લેન્ચ રોથસ્ટીને નાની ઉંમરે જ તેમની અભિનય ક્ષમતા ઓળખી લીધી હતી. તેમણે અલ પચિનોને શાળાના નાટકોમાં ભૂમિકાઓ આપી અને વિદ્યાર્થીઓની સભાઓમાં બાઇબલના પાઠ વાંચવાનું કામ સોંપ્યું. તે શિક્ષિકાએ તેમના પરિવારના એપાર્ટમેન્ટની મુલાકાત લીધી અને તેમની નાનીને ખાસ કહ્યું કે આ બાળક આ જ કામ માટે બન્યો છે, જેને અલ પચિનો પોતાના જીવનનો સૌથી મોટો વળાંક માને છે. ત્યારબાદ ઓડિશન આપીને તેમણે હાઈસ્કૂલ ઓફ પરફોર્મિંગ આર્ટ્સમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. જોકે તેમની માતા તેમના આ નિર્ણયથી અસંમત હતા, કારણ કે તેઓ માનતા હતા કે ગરીબ લોકો અભિનય ન કરે. આ બાબતે ઘરમાં ઝઘડો થતાં તેમણે ઘર છોડી દીધું હતું.

પચિનો એ પોતાના સપના પૂરા કરવા અને ખર્ચ ઉઠાવવા માટે સંદેશવાહક, હોટેલમાં વાસણ સાફ કરવાના સહાયક, સફાઈ કામદાર, ટેલિફોન ઓપરેટર અને ટપાલ ક્લાર્ક જેવી ઓછી આવક વાળી નોકરીઓ કરી હતી. આ સમય દરમિયાન તેઓ ન્યૂયોર્કના અંડરગ્રાઉન્ડ થિયેટરોમાં બેઝમેન્ટ નાટકોમાં અભિનય કરતા હતા. કિશોરાવસ્થામાં તેમણે એક્ટર્સ સ્ટુડિયો નામની સંસ્થામાં જોડાવાનો પ્રયાસ કર્યો પરંતુ તેઓ રિજેક્ટ થયા. ત્યારબાદ તેઓ એચબી સ્ટુડિયોમાં જોડાયા, જ્યાં તેમની મુલાકાત અભિનયના શિક્ષક ચાર્લી લોટન સાથે થઈ, જેઓ પાછળથી તેમના માર્ગદર્શક અને શ્રેષ્ઠ મિત્ર બન્યા. આ સ્ટુડિયોના હોલ અને ડાન્સ રૂમ સાફ કરવાના બદલામાં સંસ્થાએ તેમને મફતમાં ક્લાસ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. રાત્રિના સમયે અલ પચિનો શેરીઓમાં ફરતા ફરતા શેક્સપિયરના સંવાદોની પ્રેક્ટિસ કરતા હતા. આ સમયગાળામાં તેઓ ઘણીવાર બેરોજગાર અથવા બેઘર રહ્યા હતા, અને ક્યારેક શેરીઓમાં, થિયેટરોમાં અથવા મિત્રના ઘરે સૂઈ જતા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૨માં પચિનોના માતાનું ત્રેતાલીસ વર્ષની નાની ઉંમરે અવસાન થયું હતું. તેના પછીના જ વર્ષે તેમના નાનાનું પણ અવસાન થયું. અલ પચિનો આ સમયને પોતાના જીવનનો સૌથી મુશ્કેલ તબક્કો માને છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ તે સમયે બાવીસ વર્ષના હતા અને તેમના જીવનના સૌથી પ્રભાવશાળી બે લોકો ચાલ્યા ગયા હતા, જેના કારણે તેઓ સંપૂર્ણપણે ભાંગી પડ્યા હતા.

એચબી સ્ટુડિયોમાં ચાર વર્ષ વિતાવ્યા પછી, અલ પચિનોએ એક્ટર્સ સ્ટુડિયો માટે સફળતાપૂર્વક ઓડિશન આપ્યું. ત્યાં તેમણે અભિનયના પ્રખ્યાત કોચ લી સ્ટ્રાસબર્ગ હેઠળ પદ્ધતિસરના અભિનયનો અભ્યાસ કર્યો. આ જ લી સ્ટ્રાસબર્ગ પાછળથી અલ પચિનો સાથે ધ ગોડફાધર ભાગ બે ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા. પાછળથી આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં તેમણે સ્ટ્રાસબર્ગ અને આ સંસ્થાની તેમના જીવન પર પડેલી અસર વિશે વાત કરી હતી કે એક્ટર્સ સ્ટુડિયોનું તેમના જીવનમાં ખૂબ મોટું સ્થાન છે અને લી સ્ટ્રાસબર્ગને જેટલું સન્માન મળવું જોઈતું હતું તેટલું નથી મળ્યું. ચાર્લી લોટન પછી આ સંસ્થાએ જ તેમની કારકિર્દીને એક નવી દિશા આપી હતી, જેના કારણે તેઓ અન્ય નાની-મોટી નોકરીઓ છોડીને સંપૂર્ણપણે અભિનય તરફ વળી શક્યા હતા. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે લી સ્ટ્રાસબર્ગ સાથે કામ કરવું ખૂબ જ ઉત્સાહજનક હતું કારણ કે તેઓ જ્યારે કોઈ દ્રશ્ય કે લોકો વિશે વાત કરતા ત્યારે એટલા રસપ્રદ લાગતા કે બસ તેમને સાંભળતા જ રહેવાનું મન થાય. તેઓ અભિનેતાઓને ખૂબ પ્રેમ કરતા અને અભિનયની અદ્ભુત સમજ ધરાવતા હતા.

== અંગત જીવન ==
=== સંબંધો અને બાળકો ===
પચિનોનો તેમની 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મના સહ-અભિનેત્રી ડાયેન કીટન સાથે લાંબો સંબંધ રહ્યો હતો. તેમનો આ ઉતાર-ચઢાવવાળો સંબંધ 'ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩' ના શૂટિંગ પછી પૂરો થયો હતો. આ સિવાય તેઓ જીલ ક્લેબર્ગ, ટ્યુઝડે વેલ્ડ, માર્થે કેલર, વેરુસ્કા વોન લેહન્દોર્ફ, કેથલીન ક્વિનલાન, લિન્ડાલ હોબ્સ અને પેનેલોપ એન મિલર સાથે પણ સંબંધોમાં રહ્યા હતા. પચિનોનો આર્જેન્ટિનાની અભિનેત્રી લ્યુસિલા પોલાક સાથે ૨૦૦૮ થી ૨૦૧૮ સુધી ૧૦ વર્ષ લાંબો સંબંધ રહ્યો હતો.

પચિનોને ચાર બાળકો છે. તેમની સૌથી મોટી દીકરી જૂલી મેરીનો જન્મ ૧૬ ઓક્ટોબર ૧૯૮૯ના રોજ થયો હતો, જે તેમની અને એક્ટિંગ કોચ જેન ટેરન્ટની દીકરી છે. આ સિવાય ૨૫ જાન્યુઆરી ૨૦૦૧ના રોજ આઈવીએફ પદ્ધતિ દ્વારા તેમને બે જોડિયા બાળકો થયા હતા, જેમની માતા અભિનેત્રી બેવર્લી ડી એન્જેલો છે, જેમની સાથે પચિનો ૧૯૯૭ થી ૨૦૦૩ સુધી સંબંધમાં રહ્યા હતા. ત્યારબાદ ૨૦૨૨ થી ૨૦૨૪ દરમિયાન ફિલ્મ નિર્માતા નૂર અલ્ફલ્લાહ સાથેના સંબંધોથી ૧૫ જૂન ૨૦૨૩ના રોજ તેમને એક દીકરો થયો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Gujarati|first=TV9|date=2023-05-31|title=Al Pacinoની 53 વર્ષ નાની ગર્લફ્રેન્ડ બનશે માતા, 82 વર્ષની ઉંમરે ચોથી વખત પિતા બનશે એક્ટર|url=https://tv9gujarati.com/entertainment/hollywood-actor-al-pacino-is-going-to-be-a-father-for-the-fourth-time-at-the-age-of-82-with-53-year-younger-girlfriend-768236.html|access-date=2026-08-12|website=TV9 Gujarati|language=gu}}&lt;/ref&gt;૮૩ વર્ષની ઉંમરે પચિનો દુનિયાના સૌથી મોટી ઉંમરે પિતા બનનારા વ્યક્તિઓમાંથી એક બન્યા છે,  કોરોના લોકડાઉન બાદ ૨૦૨૨માં શરૂ થયેલો આ સંબંધ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪માં સત્તાવાર રીતે પૂરો થયો હતો અને બંને અલગ થઈ ગયા હતા&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2023-09-07|title=પીઢ અભિનેતા અલ પચિનો અને નૂર અલફલ્લાહ અલગ થયા: બાળકનો જન્મ ત્રણ મહિના પહેલા થયો હતો, નૂરે કસ્ટડી અને પૈસા માંગ્યા|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/bollywood/news/veteran-actors-al-pacino-and-noor-alfallah-split-131802804.html|access-date=2026-08-12|website=Divya Bhaskar|language=gu}}&lt;/ref&gt;, પચીનો એ ક્યારેય લગ્ન કર્યા નથી.

== કારકિર્દી ==

=== ૧૯૬૭–૧૯૭૧: થિયેટર ભૂમિકાઓ અને ફિલ્મ સફરની શરૂઆત ===
[[File:Al Pacino - Hummel.jpg|thumb|upright|અલ પચિનો ૧૯૭૭માં ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઑફ પાવ્લો હમેલ નાટકમાં અભિનય કરતા.]] ૧૯૬૭માં અલ પચિનોએ બોસ્ટનના ચાર્લ્સ પ્લેહાઉસમાં અવેક એન્ડ સિંગ નાટકથી વ્યાવસાયિક રંગમંચ કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ત્યારબાદ અમેરિકા હુર્રા નાટકમાં કામ દરમિયાન તેમની મુલાકાત અભિનેત્રી જીલ ક્લેબર્ગ સાથે થઈ, બંને વચ્ચે પાંચ વર્ષ સુધી પ્રેમસંબંધ રહ્યો, અને ત્યારબાદ તેઓ ન્યૂયોર્ક શહેરમાં પાછા ફર્યા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૮માં પચિનોએ એસ્ટોર પ્લેસ થિયેટરમાં ઇઝરાયેલ હોરોવિટ્ઝના ધ ઇન્ડિયન વોન્ટ્સ ધ બ્રોન્ક્સ નામના નાટકમાં મર્ફ નામના શેરી ગુંડાની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. આ નાટક ૧૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૬૮ના રોજ શરૂ થયું હતું અને તેના કુલ એકસો સિત્યોતેર શો થયા હતા. આ નાટકની સાથે જ હોરોવિટ્ઝનું બીજું નાટક ઈટ્સ કોલ્ડ ધ સુગર પ્લમ પણ દર્શાવવામાં આવતું હતું, જેમાં જીલ ક્લેબર્ગ મુખ્ય ભૂમિકામાં હતી. આ નાટકમાં શાનદાર અભિનય માટે  પચિનોને શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો ઓબી એવોર્ડ મળ્યો હતો, જ્યારે જોન કાઝલેને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. માર્ટિન બ્રેગમેને આ નાટક જોયું અને તેઓ પચિનોના મેનેજર બન્યા હતા. આ ભાગીદારી આવનારા વર્ષોમાં ખૂબ જ સફળ સાબિત થઈ, કારણ કે બ્રેગમેને જ પચિનોને ધ ગોડફાધર, સેર્પીકો અને ડોગ ડે આફ્ટરનૂન જેવી મહાન ફિલ્મો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. પોતાની સ્ટેજ કારકિર્દી વિશે પચિનોએ જણાવ્યું હતું કે માર્ટિન બ્રેગમેને જ મારી શોધ કરી હતી જ્યારે હું પચીસ-છવ્વીસ વર્ષનો હતો અને તેઓ મારા મેનેજર બન્યા હતા. હું આજે જે પણ સ્થાને છું તે માર્ટીના કારણે જ છું અને હું ખરેખર તેમનો ઋણી છું.

૨૫ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૬૯ના રોજ પચિનોએ બેલાસ્કો થિયેટર ખાતે ડોન પીટરસનના ડઝ અ ટાઈગર વેર અ નેકટાઈ નામના નાટકથી બ્રોડવે થિયેટરમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. આ નાટક ઓગણચાળીસ શો પછી ૨૯ માર્ચ, ૧૯૬૯ના રોજ બંધ થઈ ગયું હતું, પરંતુ પચિનોના અભિનયના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને ૨૦ એપ્રિલ, ૧૯૬૯ના રોજ તેમને આ ભૂમિકા માટે પ્રતિષ્ઠિત ટોની એવોર્ડ મળ્યો હતો.  પચિનોએ ૧૯૭૦ના દાયકામાં પણ સ્ટેજ પર અભિનય ચાલુ રાખ્યો હતો અને ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઓફ પાવલો હમેલ નામના નાટક માટે પોતાનો બીજો ટોની એવોર્ડ જીત્યો હતો. આ સિવાય તેમણે રિચાર્ડ ધ થર્ડ નામના નાટકમાં મુખ્ય શીર્ષક ભૂમિકા ભજવી હતી. ૧૯૮૦ના દાયકા મા ડેવિડ મેમેટના અમેરિકન બફેલો નામના નાટકમાં દેખાયા પછી પચિનોએ ફરીથી સ્ટેજ પર મોટી સફળતા મેળવી હતી, જેના માટે તેમને ડ્રામા ડેસ્ક એવોર્ડ માટે નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા. વર્ષ ૧૯૯૦ પછી પચીનો સ્ટેજ કાર્યોમાં યુજેન ઓ નીલના હ્યુગી, ઓસ્કાર વાઈલ્ડના સાલોમે અને વર્ષ ૨૦૦૫માં લાઈલ કેસ્લરના ઓર્ફન્સ નામના નાટકોના પુનઃપ્રસારણનો સમાવેશ થાય છે. એક્ટર્સ સ્ટુડિયોમાં અભ્યાસ કરતી વખતે પચીનોને સમજાયું હતું કે તેમની પાસે અભિનયની એક અદ્ભુત ભેટ છે અને તેમને આ કામમાં ખૂબ આનંદ આવતો હતો, જોકે તેમના શરૂઆતના કામો આર્થિક રીતે બહુ ફાયદાકારક નહોતા. 

સ્ટેજ પર સફળતા મેળવ્યા પછી પચિનોએ વર્ષ ૧૯૬૯માં પેટ્ટી ડ્યુક અભિનીત એક સ્વતંત્ર ફિલ્મ મી, નેટલીમાં ટૂંકી ભૂમિકા ભજવીને ફિલ્મી દુનિયામાં પ્રવેશ કર્યો હતો. વર્ષ ૧૯૭૦માં પચિનોએ ક્રિએટિવ મેનેજમેન્ટ એસોસિએટ્સ નામની ટેલેન્ટ એજન્સી સાથે કરાર કર્યા હતા. ત્યારબાદ વર્ષ ૧૯૭૧માં આવેલી ફિલ્મ ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્કમાં એક હેરોઈનના બંધાણી યુવકની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવીને તેમણે ફીચર ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતા તરીકે સત્તાવાર શરૂઆત કરી હતી.

=== ૧૯૭૨–૧૯૮૩: વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને સફળતા ===
[[File:Al Pacino with James Caan.jpg|thumb|upright|left|વર્ષ ૧૯૭૨ની આસપાસ જેમ્સ કાન સાથે અલ પચિનો]]
ડિરેક્ટર ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ પચિનોને મારીયો પુઝો ની ૧૯૬૯ માં પ્રકાશિત થયેલી સુપર હિટ માફિયા નવલકથા [[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર]] પર આધારિત ફિલ્મ માં માઈકલ કોર્લિયોનની મુખ્ય ભૂમિકા માટે પસંદ કર્યા હતા, જે વર્ષ ૧૯૭૨ રિલીઝ થઈ હતી. જોકે આ ભૂમિકા મેળવવા માટે જેક નિકોલસન, રોબર્ટ રેડફોર્ડ, વોરેન બીટી અને તે સમયે ખૂબ જ ઓછા જાણીતા એવા રોબર્ટ ડી નિરોએ પણ પ્રયાસો કર્યા હતા. તેમ છતાં દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ '''અલ પચિનો'''ની જ પસંદગી કરી હતી; કારણ કે પચિનો પોતે ઇટાલિયન મૂળના હતા અને તેમની એકટિંગ માં એક ખાસ તીવ્રતા હતી જે કોપોલાને 'માઇકલ કોર્લિયોની'ના પાત્ર માટે જોઈતી હતી.

શરૂઆતમાં પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ સ્ટુડિયોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ આ પસંદગીથી નારાજ થયા હતા, કારણ કે તેઓ આ ભૂમિકા માટે કોઈ વધુ પ્રખ્યાત અભિનેતાને લેવા માંગતા હતા. જોકે, ફિલ્મમાં પચીનોના પ્રખ્યાત 'રેસ્ટોરન્ટ શૂટઆઉટ દ્રશ્ય'ના શૂટિંગ પછી તેઓ માની ગયા હતા.

આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર તમામ રેકોર્ડ તોડીને '''ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર''' સાબિત થઈ અને તે વર્ષની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની. આ ફિલ્મમાં પચિનોના અદ્ભુત અભિનયને કારણે તેમને '''ઓસ્કાર એવોર્ડ'''નું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમના આ પ્રદર્શનને ફિલ્મ જગતમાં એક અત્યંત તીવ્ર અને પ્રભાવશાળી અભિનય શૈલીના ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ તરીકે જોવામાં આવે છે.

લાંબા સમય સુધી એવી અફવાઓ હતી કે પચિનોએ તે વર્ષના ઓસ્કાર એવોર્ડ સમારોહનો બહિષ્કાર કર્યો હતો. અફવા મુજબ તેઓ શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાની શ્રેણીમાં નામાંકિત થવાથી નારાજ હતા, કારણ કે ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતાનો ઓસ્કાર જીતનાર સહ-કલાકાર માર્લોન બ્રાન્ડો કરતાં અલ પચિનોનો સ્ક્રીન પર દેખાવાનો સમય વધુ હતો. જોકે, વર્ષ ૨૦૨૪માં પ્રકાશિત થયેલી પોતાની આત્મકથામાં અલ પચિનોએ આ અફવાઓનું સંપૂર્ણ ખંડન કર્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તે સમયે અચાનક મળેલી વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને પ્રખ્યાતિના કારણે તેઓ ખૂબ ડરી ગયા હતા અને માનસિક રીતે સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા. આ અતિશય ભયના કારણે અને તે જ સમયે બોસ્ટનમાં થિયેટરના કામમાં વ્યસ્ત હોવાને લીધે તેઓ તે ઓસ્કાર સમારોહમાં હાજર રહી શક્યા નહોતા.

૧૯૭૩માં, પચિનોએ જીન હેકમેન સાથે સ્કેરક્રો ફિલ્મમાં કામ કર્યું હતું, જેને કાન્સ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં પ્રતિષ્ઠિત પામ ડી ઓર એવોર્ડ મળ્યો હતો. એ જ વર્ષે, ન્યૂ યોર્ક સિટીના પોલીસ ઓફિસર ફ્રેન્ક સેર્પિકોની સાચી વાર્તા પર આધારિત સેર્પિકો ફિલ્મમાં શાનદાર એક્ટિંગ કરવા બદલ પચીનોને બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું હતું. આ ફિલ્મમાં તેમણે સાથી પોલીસ અધિકારીઓનો ભ્રષ્ટાચાર ખુલ્લો પાડવા માટે અંડરકવર ઓપરેશન કર્યું હતું. 

[[File:Pacino as Serpico in 1973.jpg|thumb|upright|૧૯૭૩માં સેર્પિકો ફિલ્મના પાત્રમાં પચીનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૪માં, ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'ધ ગોડફાધર'ની સિક્વલ મૂવીમાં પચિનોએ ફરી એકવાર માઇકલ કોર્લિયોનીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર સુપર હિટ રહી અને સાથે બેસ્ટ પિક્ચરનો ઓસ્કાર જીતનારી ઇતિહાસની પહેલી સિક્વલ બની હતી. આ રોલ માટે પચીનોને ત્રીજી વખત ઓસ્કાર નોમિનેશન મળ્યું હતું, જે માઇકલ કોર્લિયોનીના પાત્ર માટે તેમનું લીડ કેટેગરીમાં બીજું નોમિનેશન હતું. પ્રખ્યાત મેગેઝિન ન્યૂઝવીકે ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ માં તેમના પરફોર્મન્સને સિનેમાના ઇતિહાસમાં કોઈ વ્યક્તિના હૃદયના કઠોર થવાની પ્રક્રિયાનું સૌથી શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન ગણાવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2025-08-01|title=અમદાવાદના આશ્રમ રોડ પર આવેલા પ્રયોગશાળા હોલ ખાતે અલ પચિનોની સુપરહિટ ક્લાસિક ફિલ્મ સર્પિકો નું ખાસ સ્ક્રીનિંગ યોજાયું|url=https://english.gujaratsamachar.com/news/lifestyle-fashion/have-a-leisurely-weekend-with-drama-laughter-and-more-in-ahmedabad-65361255554|url-status=live|access-date=2026-08-12|website=Gujarat Samachar|language=en}}&lt;/ref&gt;

૧૯૭૫માં, પચિનોને બેંક લૂંટારા જોન વોજટોવિચની સાચી વાર્તા પર આધારિત 'ડોગ ડે આફ્ટરનૂન' ફિલ્મથી વધુ એક મોટી બોક્સ ઓફિસ પર બ્લોકબસ્ટર સફળતા મળી, આ ફિલ્મનું નિર્દેશન સિડની લુમેટ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જેમણે થોડા વર્ષો પહેલા 'સેર્પિકો' ફિલ્મમાં પણ તેમની સાથે કામ કર્યું હતું. આ ફિલ્મ માટે પચિનોને ફરી એકવાર ઓસ્કારમાં બેસ્ટ એક્ટરનું નામાંકન મળ્યું હતું. 

[[File:Al Pacino Penelope Allen in Dog Day Afternoon.jpg|thumb|upright|૧૯૭૫માં આવેલી ડોગ ડે આફ્ટરનૂન ફિલ્મના એક દ્રશ્યમાં પચિનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૭માં, સિડની પોલેક દ્વારા નિર્દેશિત 'બોબી ડીયરફિલ્ડ' ફિલ્મમાં પચિનોએ એક રેસ-કાર ડ્રાઇવરની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી, આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ફ્લૉપ થઈ હતી, પરંતું આ શાનદાર રોલ માટે તેમને ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડ્સમાં બેસ્ટ એક્ટરનું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમની આના પછીની ફિલ્મ કોર્ટરૂમ ડ્રામા આધારિત 'એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ' હતી. જે સુપર હિટ બની સાથે આ ફિલ્મમાં પચિનોની અદ્ભુત એક્ટિંગ રેન્જના ફિલ્મ વિવેચકોએ ખૂબ વખાણ કર્યા અને તેમને ચોથી વખત બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું. જોકે, તે વર્ષે આ એવોર્ડ 'ક્રેમર વર્સિસ ક્રેમર' ફિલ્મ માટે ડસ્ટિન હોફમેનને મળ્યો હતો, રસપ્રદ વાત એ છે કે આ ફિલ્મની ઓફર પહેલા પચિનોને થઈ હતી પણ તેમણે આ રોલ કરવાની ના પાડી દીધી હતી. 

૧૯૭૦ના દાયકા દરમિયાન, પચિનોને કુલ પાંચ ઓસ્કાર નામાંકન મળ્યા હતા, જેમાં સેર્પિકો, ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨, ડોગ ડે આફ્ટરનૂન અને એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ ફિલ્મો માટે બેસ્ટ એક્ટરના ચાર નામાંકન સામેલ હતા.

== ફિલ્મોગ્રાફી ==
''અલ પચિનો ફિલ્મોગ્રાફી પણ જુઓ.''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| વર્ષ
! rowspan=&quot;2&quot;| ફિલ્મ
! colspan=&quot;4&quot;| યોગદાન
! rowspan=&quot;2&quot;| ભૂમિકા
! rowspan=&quot;2&quot;| નોંધ
|-
! width=&quot;65&quot;| નિર્દેશક
! width=&quot;65&quot;| નિર્માતા
! width=&quot;65&quot;| લેખક
! width=&quot;65&quot;| અભિનેતા
|-
| ૧૯૬૯
| ''મી, નેટલી''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની
| મુખ્ય ભૂમિકા — પ્રથમ ફિલ્મ
|-
| ૧૯૭૧
| ''ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્ક''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૨
| ''ધ ગોડફાધર''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| સહ અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૩
| ''સ્કેરક્રો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રાન્સિસ લાયનલ ડેલ્બુચી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૩
| ''સેર્પિકો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રેન્ક સેર્પિકો
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૪
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૫
| ''ડોગ ડે આફ્ટરનૂન''
|
|
|
| {{Yes}}
| સોની વોર્ટઝિક
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૭
| ''બોબી ડીયરફિલ્ડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી ડીયરફિલ્ડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૯
| ''એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| આર્થર કિરકલેન્ડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૮૦
| ''ક્રૂઝિંગ''
|
|
|
| {{Yes}}
| સ્ટીવ બર્ન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૨
| ''ઓથર! ઓથર!''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઇવાન ટ્રેવલિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૩
| ''સ્કારફેસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની મોન્ટાના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૫
| ''રેવલ્યુશન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોમ ડોબ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૯
| ''સી ઓફ લવ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ફ્રેન્ક કેલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૦
| ''ડિક ટ્રેસી''
|
|
|
| {{Yes}}
| અલ્ફોન્સ બિગ બોય કેપ્રિસ
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૦
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૧
| ''ફ્રેન્કી એન્ડ જોની''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૨
| ''ગ્લેનગેરી ગ્લેન રોસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| રિચાર્ડ રોમા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૨
| ''સેન્ટ ઓફ અ વુમન''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ કર્નલ ફ્રેન્ક સ્લેડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર વિજય
|-
| ૧૯૯૩
| ''કાર્લિટોઝ વે''
|
|
|
| {{Yes}}
| કાર્લિટો બ્રિગાન્ટે
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૫
| ''હીટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ વિન્સન્ટ હેના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૬
| ''સિટી હોલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| મેયર જોન પેપાસ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ડોની બ્રાસ્કો''
|
|
|
| {{Yes}}
| બેન્જામિન લેફ્ટી રુગિરો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ધ ડેવિલ્સ એડવોકેટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોન મિલ્ટન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''ધ ઇન્સાઇડર''
|
|
|
| {{Yes}}
| લોવેલ બર્ગમેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''એની ગિવન સન્ડે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની ડી અમાટો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''ઇન્સોમ્નિયા''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલ ડોર્મર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''સિમોન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિક્ટર ટેરેન્સકી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૩
| ''ધ રિક્રુટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર બર્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૪
| ''ધ મર્ચન્ટ ઓફ વેનિસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| શાયલોક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૫
| ''ટુ ફોર ધ મની''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર અબ્રામ્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''ઓશન્સ થર્ટીન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલી બેન્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''૮૮ મિનિટ્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડોક્ટર જેક ગ્રેમ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૮
| ''રાઇટિયસ કિલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ડેવિડ ફિસ્ક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૦
| ''યૂ ડોન્ટ નો જેક''
|
|
|
| {{Yes}}
| જેક કેવોર્કિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા — ટેલિવિઝન ફિલ્મ
|-
| ૨૦૧૧
| ''ધ સન ઓફ નો વન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ચાર્લ્સ સ્ટેનફોર્ડ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૧
| ''જેક એન્ડ જીલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| તેઓ પોતે
| મહેમાન ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૨
| ''સ્ટેન્ડ અપ ગાઇઝ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વેલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૩
| ''સાલોમે''
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| કિંગ હેરોડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ۲۰۱۴
| ''મેંગલહોર્ન''
|
|
|
| {{Yes}}
| એ જે મેંગલહોર્ન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૪
| ''ધ હમ્બલિંગ''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| સાયમન એક્સલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૫
| ''ડેની કોલિન્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડેની કોલિન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૬
| ''મિસકન્ડક્ટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ચાર્લ્સ અબ્રામ્સ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૭
| ''હેંગમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ રે આર્ચર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''વન્સ અપોન અ ટાઇમ ઇન હોલીવુડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| માર્વિન શ્વાર્ઝ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''ધ આઇરિશમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| જીમી હોફા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૨૦૨૧
| ''હાઉસ ઓફ ગુચી''
|
|
|
| {{Yes}}
| આલ્ડો ગુચી
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૩
| ''નોક્સ ગોઝ અવે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઝેવિયર ક્રેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૪
| ''મોડી''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| મોરિસ ગેંગનેટ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ડેડ મેન્સ વાયર''
|
|
|
| {{Yes}}
| એમ એલ હોલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ઇન ધ હેન્ડ ઓફ દાંતે''
|
|
|
| {{Yes}}
| અંકલ કાર્માઇન
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ધ રિચ્યુઅલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફાધર થિયોફિલસ રીસિંગર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|}

=== નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકે વિશેષ ફિલ્મો ===
અલ પચિનોએ અભિનેતા સિવાય ડિરેક્ટર (નિર્દેશક) અને પ્રોડ્યુસર (નિર્માતા) તરીકે પણ કેટલીક ખૂબ જ પ્રખ્યાત પ્રાયોગિક અને ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મો બનાવી છે, જેની યાદી નીચે મુજબ છે:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! વર્ષ !! ફિલ્મ !! ભૂમિકા !! નોંધ
|-

| ૧૯૮૯ || ''ધ લોકલ સ્ટિગ્મેટિક'' || નિર્માતા અને અભિનેતા || આ એક પ્રાયોગિક ફિલ્મ હતી જેને થિયેટરમાં રિલીઝ કરવાને બદલે માત્ર ખાસ સ્ક્રીનિંગ માટે જ રાખવામાં આવી હતી.
|-

| ૧૯૯૬ || ''લુકિંગ ફોર રિચાર્ડ'' || નિર્દેશક, નિર્માતા અને લેખક || પચિનોની નિર્દેશક તરીકેની આ પ્રથમ સત્તાવાર ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મ હતી, જેના માટે તેમને ડિરેક્ટર્સ ગિલ્ડ ઓફ અમેરિકાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો.
|-

| ૨૦૦૦ || ''ચાઇનીઝ કોફી'' || નિર્દેશક અને અભિનેતા || આ એક અનોખી ડ્રામા ફિલ્મ હતી જે સંપૂર્ણ રીતે બે પાત્રો વચ્ચેની વાતચીત પર આધારિત હતી.
|-

| ૨૦૧૧ || ''વાઇલ્ડ સાલોમે'' || નિર્દેશક અને લેખક || ઓસ્કાર વાઇલ્ડના નાટક પર આધારિત આ એક અર્ધ-ડોક્યુમેન્ટરી (Docudrama) ફિલ્મ હતી.
|}

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{imdb name|0000199|અલ પચિનો}}

[[en:Al Pacino]]

[[શ્રેણી:અમેરિકન અભિનેતાઓ]]
[[શ્રેણી:જીવિત વ્યક્તિઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ]]</text>
      <sha1>l83co0mhelz2n35wrr331xelzsu1wak</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903581</id>
      <parentid>903580</parentid>
      <timestamp>2026-08-12T20:38:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* ૧૯૭૨–૧૯૮૩: વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને સફળતા */</comment>
      <origin>903581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49111" sha1="ia3k9q3joet9wwu1llq3btu0qvk26mw" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''અલ પચિનો''' નું હુલામણુ નામ ધરાવતા '''આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનો''' (જન્મ એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૪૦), એક અમેરિકન અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્માતા છે. ૨૦મી સદીના સૌથી પ્રભાવશાળી અને મહાન કલાકારોમાંના એક ગણાતા અલ પચિનોએ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Pacino named 'greatest film star'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3001463.stm|date=2003-05-05|access-date=2026-08-12|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; પાંચ દાયકાથી વધુ લાંબી કારકિર્દીમાં અસંખ્ય યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી છે. તેઓ અભિનયનો &quot;ટ્રિપલ ક્રાઉન&quot; (ઓસ્કાર, એમી અને ટોની એવોર્ડ) મેળવનારા જૂજ વૈશ્વિક કલાકારોમાં સામેલ છે.

== પ્રારંભિક જીવન ==
આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનોનો જન્મ અમેરિકા ના ન્યૂયોર્ક શહેરના મેનહટન વિસ્તારમાં આવેલા ઈસ્ટ હાર્લેમમાં ૨૫ એપ્રિલ, ૧૯૪૦ના રોજ થયો હતો. તેઓ તેમના સિસિલિયન અમેરિકન માતા રોઝ અને પિતા સાલ્વાટોર પચિનોનું એકમાત્ર સંતાન હતા. તેમના પિતા ઇટાલીના સેન ફ્રાટેલોથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. જ્યારે અલ પચિનો માત્ર બે વર્ષના હતા ત્યારે તેમના માતા-પિતાના છૂટાછેડા થઈ ગયા હતા. 

માતા-પિતા અલગ થયા પછી, તેમના માતા તેમને સાઉથ બ્રોન્ક્સ વિસ્તારમાં લઈ ગયા હતા. ત્યાં તેઓ તેમના નાના-નાની કેટ અને જેમ્સ ગેરાર્ડી સાથે રહેતા હતા. તેમના નાના-નાની નાની ઉંમરે ઇટાલીના પ્રખ્યાત કોર્લિયોન ગામમાંથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. અલગ થયા પછી અલ પચિનોના પિતા કેલિફોર્નિયા જતા રહ્યા હતા, જ્યાં તેમણે વીમા વેચાણકર્તા અને રેસ્ટોરન્ટના માલિક તરીકે કામ શરૂ કર્યું હતું.

જ્યારે અલ પચિનો ત્રણ-ચાર વર્ષના હતા, ત્યારથી જ તેમના માતા તેમને નિયમિત રીતે સિનેમા હોલમાં ફિલ્મો જોવા લઈ જતા હતા. ફિલ્મો જોયા પછી તેઓ મનમાં જ તે પાત્રોના સંવાદો વાગોળવાનું શરૂ કરી દેતા હતા. અલ પચિનોનું હુલામણું નામ સોની બોય હતું, જે તેમની માતાએ તે સમયના પ્રખ્યાત ગાયક અલ જોલ્સનના એક લોકપ્રિય ગીત પરથી રાખ્યું હતું, જે તેઓ અવારનવાર અલ પચિનો માટે ગાતા હતા.

પચિનો એ હર્મન રિડર જુનિયર હાઈસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ તેમણે અંગ્રેજી સિવાયના મોટાભાગના વિષયોના વર્ગો છોડી દીધા હતા. તેમના જુનિયર હાઈસ્કૂલના શિક્ષિકા બ્લેન્ચ રોથસ્ટીને નાની ઉંમરે જ તેમની અભિનય ક્ષમતા ઓળખી લીધી હતી. તેમણે અલ પચિનોને શાળાના નાટકોમાં ભૂમિકાઓ આપી અને વિદ્યાર્થીઓની સભાઓમાં બાઇબલના પાઠ વાંચવાનું કામ સોંપ્યું. તે શિક્ષિકાએ તેમના પરિવારના એપાર્ટમેન્ટની મુલાકાત લીધી અને તેમની નાનીને ખાસ કહ્યું કે આ બાળક આ જ કામ માટે બન્યો છે, જેને અલ પચિનો પોતાના જીવનનો સૌથી મોટો વળાંક માને છે. ત્યારબાદ ઓડિશન આપીને તેમણે હાઈસ્કૂલ ઓફ પરફોર્મિંગ આર્ટ્સમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. જોકે તેમની માતા તેમના આ નિર્ણયથી અસંમત હતા, કારણ કે તેઓ માનતા હતા કે ગરીબ લોકો અભિનય ન કરે. આ બાબતે ઘરમાં ઝઘડો થતાં તેમણે ઘર છોડી દીધું હતું.

પચિનો એ પોતાના સપના પૂરા કરવા અને ખર્ચ ઉઠાવવા માટે સંદેશવાહક, હોટેલમાં વાસણ સાફ કરવાના સહાયક, સફાઈ કામદાર, ટેલિફોન ઓપરેટર અને ટપાલ ક્લાર્ક જેવી ઓછી આવક વાળી નોકરીઓ કરી હતી. આ સમય દરમિયાન તેઓ ન્યૂયોર્કના અંડરગ્રાઉન્ડ થિયેટરોમાં બેઝમેન્ટ નાટકોમાં અભિનય કરતા હતા. કિશોરાવસ્થામાં તેમણે એક્ટર્સ સ્ટુડિયો નામની સંસ્થામાં જોડાવાનો પ્રયાસ કર્યો પરંતુ તેઓ રિજેક્ટ થયા. ત્યારબાદ તેઓ એચબી સ્ટુડિયોમાં જોડાયા, જ્યાં તેમની મુલાકાત અભિનયના શિક્ષક ચાર્લી લોટન સાથે થઈ, જેઓ પાછળથી તેમના માર્ગદર્શક અને શ્રેષ્ઠ મિત્ર બન્યા. આ સ્ટુડિયોના હોલ અને ડાન્સ રૂમ સાફ કરવાના બદલામાં સંસ્થાએ તેમને મફતમાં ક્લાસ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. રાત્રિના સમયે અલ પચિનો શેરીઓમાં ફરતા ફરતા શેક્સપિયરના સંવાદોની પ્રેક્ટિસ કરતા હતા. આ સમયગાળામાં તેઓ ઘણીવાર બેરોજગાર અથવા બેઘર રહ્યા હતા, અને ક્યારેક શેરીઓમાં, થિયેટરોમાં અથવા મિત્રના ઘરે સૂઈ જતા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૨માં પચિનોના માતાનું ત્રેતાલીસ વર્ષની નાની ઉંમરે અવસાન થયું હતું. તેના પછીના જ વર્ષે તેમના નાનાનું પણ અવસાન થયું. અલ પચિનો આ સમયને પોતાના જીવનનો સૌથી મુશ્કેલ તબક્કો માને છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ તે સમયે બાવીસ વર્ષના હતા અને તેમના જીવનના સૌથી પ્રભાવશાળી બે લોકો ચાલ્યા ગયા હતા, જેના કારણે તેઓ સંપૂર્ણપણે ભાંગી પડ્યા હતા.

એચબી સ્ટુડિયોમાં ચાર વર્ષ વિતાવ્યા પછી, અલ પચિનોએ એક્ટર્સ સ્ટુડિયો માટે સફળતાપૂર્વક ઓડિશન આપ્યું. ત્યાં તેમણે અભિનયના પ્રખ્યાત કોચ લી સ્ટ્રાસબર્ગ હેઠળ પદ્ધતિસરના અભિનયનો અભ્યાસ કર્યો. આ જ લી સ્ટ્રાસબર્ગ પાછળથી અલ પચિનો સાથે ધ ગોડફાધર ભાગ બે ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા. પાછળથી આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં તેમણે સ્ટ્રાસબર્ગ અને આ સંસ્થાની તેમના જીવન પર પડેલી અસર વિશે વાત કરી હતી કે એક્ટર્સ સ્ટુડિયોનું તેમના જીવનમાં ખૂબ મોટું સ્થાન છે અને લી સ્ટ્રાસબર્ગને જેટલું સન્માન મળવું જોઈતું હતું તેટલું નથી મળ્યું. ચાર્લી લોટન પછી આ સંસ્થાએ જ તેમની કારકિર્દીને એક નવી દિશા આપી હતી, જેના કારણે તેઓ અન્ય નાની-મોટી નોકરીઓ છોડીને સંપૂર્ણપણે અભિનય તરફ વળી શક્યા હતા. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે લી સ્ટ્રાસબર્ગ સાથે કામ કરવું ખૂબ જ ઉત્સાહજનક હતું કારણ કે તેઓ જ્યારે કોઈ દ્રશ્ય કે લોકો વિશે વાત કરતા ત્યારે એટલા રસપ્રદ લાગતા કે બસ તેમને સાંભળતા જ રહેવાનું મન થાય. તેઓ અભિનેતાઓને ખૂબ પ્રેમ કરતા અને અભિનયની અદ્ભુત સમજ ધરાવતા હતા.

== અંગત જીવન ==
=== સંબંધો અને બાળકો ===
પચિનોનો તેમની 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મના સહ-અભિનેત્રી ડાયેન કીટન સાથે લાંબો સંબંધ રહ્યો હતો. તેમનો આ ઉતાર-ચઢાવવાળો સંબંધ 'ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩' ના શૂટિંગ પછી પૂરો થયો હતો. આ સિવાય તેઓ જીલ ક્લેબર્ગ, ટ્યુઝડે વેલ્ડ, માર્થે કેલર, વેરુસ્કા વોન લેહન્દોર્ફ, કેથલીન ક્વિનલાન, લિન્ડાલ હોબ્સ અને પેનેલોપ એન મિલર સાથે પણ સંબંધોમાં રહ્યા હતા. પચિનોનો આર્જેન્ટિનાની અભિનેત્રી લ્યુસિલા પોલાક સાથે ૨૦૦૮ થી ૨૦૧૮ સુધી ૧૦ વર્ષ લાંબો સંબંધ રહ્યો હતો.

પચિનોને ચાર બાળકો છે. તેમની સૌથી મોટી દીકરી જૂલી મેરીનો જન્મ ૧૬ ઓક્ટોબર ૧૯૮૯ના રોજ થયો હતો, જે તેમની અને એક્ટિંગ કોચ જેન ટેરન્ટની દીકરી છે. આ સિવાય ૨૫ જાન્યુઆરી ૨૦૦૧ના રોજ આઈવીએફ પદ્ધતિ દ્વારા તેમને બે જોડિયા બાળકો થયા હતા, જેમની માતા અભિનેત્રી બેવર્લી ડી એન્જેલો છે, જેમની સાથે પચિનો ૧૯૯૭ થી ૨૦૦૩ સુધી સંબંધમાં રહ્યા હતા. ત્યારબાદ ૨૦૨૨ થી ૨૦૨૪ દરમિયાન ફિલ્મ નિર્માતા નૂર અલ્ફલ્લાહ સાથેના સંબંધોથી ૧૫ જૂન ૨૦૨૩ના રોજ તેમને એક દીકરો થયો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Gujarati|first=TV9|date=2023-05-31|title=Al Pacinoની 53 વર્ષ નાની ગર્લફ્રેન્ડ બનશે માતા, 82 વર્ષની ઉંમરે ચોથી વખત પિતા બનશે એક્ટર|url=https://tv9gujarati.com/entertainment/hollywood-actor-al-pacino-is-going-to-be-a-father-for-the-fourth-time-at-the-age-of-82-with-53-year-younger-girlfriend-768236.html|access-date=2026-08-12|website=TV9 Gujarati|language=gu}}&lt;/ref&gt;૮૩ વર્ષની ઉંમરે પચિનો દુનિયાના સૌથી મોટી ઉંમરે પિતા બનનારા વ્યક્તિઓમાંથી એક બન્યા છે,  કોરોના લોકડાઉન બાદ ૨૦૨૨માં શરૂ થયેલો આ સંબંધ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪માં સત્તાવાર રીતે પૂરો થયો હતો અને બંને અલગ થઈ ગયા હતા&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2023-09-07|title=પીઢ અભિનેતા અલ પચિનો અને નૂર અલફલ્લાહ અલગ થયા: બાળકનો જન્મ ત્રણ મહિના પહેલા થયો હતો, નૂરે કસ્ટડી અને પૈસા માંગ્યા|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/bollywood/news/veteran-actors-al-pacino-and-noor-alfallah-split-131802804.html|access-date=2026-08-12|website=Divya Bhaskar|language=gu}}&lt;/ref&gt;, પચીનો એ ક્યારેય લગ્ન કર્યા નથી.

== કારકિર્દી ==

=== ૧૯૬૭–૧૯૭૧: થિયેટર ભૂમિકાઓ અને ફિલ્મ સફરની શરૂઆત ===
[[File:Al Pacino - Hummel.jpg|thumb|upright|અલ પચિનો ૧૯૭૭માં ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઑફ પાવ્લો હમેલ નાટકમાં અભિનય કરતા.]] ૧૯૬૭માં અલ પચિનોએ બોસ્ટનના ચાર્લ્સ પ્લેહાઉસમાં અવેક એન્ડ સિંગ નાટકથી વ્યાવસાયિક રંગમંચ કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ત્યારબાદ અમેરિકા હુર્રા નાટકમાં કામ દરમિયાન તેમની મુલાકાત અભિનેત્રી જીલ ક્લેબર્ગ સાથે થઈ, બંને વચ્ચે પાંચ વર્ષ સુધી પ્રેમસંબંધ રહ્યો, અને ત્યારબાદ તેઓ ન્યૂયોર્ક શહેરમાં પાછા ફર્યા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૮માં પચિનોએ એસ્ટોર પ્લેસ થિયેટરમાં ઇઝરાયેલ હોરોવિટ્ઝના ધ ઇન્ડિયન વોન્ટ્સ ધ બ્રોન્ક્સ નામના નાટકમાં મર્ફ નામના શેરી ગુંડાની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. આ નાટક ૧૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૬૮ના રોજ શરૂ થયું હતું અને તેના કુલ એકસો સિત્યોતેર શો થયા હતા. આ નાટકની સાથે જ હોરોવિટ્ઝનું બીજું નાટક ઈટ્સ કોલ્ડ ધ સુગર પ્લમ પણ દર્શાવવામાં આવતું હતું, જેમાં જીલ ક્લેબર્ગ મુખ્ય ભૂમિકામાં હતી. આ નાટકમાં શાનદાર અભિનય માટે  પચિનોને શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો ઓબી એવોર્ડ મળ્યો હતો, જ્યારે જોન કાઝલેને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. માર્ટિન બ્રેગમેને આ નાટક જોયું અને તેઓ પચિનોના મેનેજર બન્યા હતા. આ ભાગીદારી આવનારા વર્ષોમાં ખૂબ જ સફળ સાબિત થઈ, કારણ કે બ્રેગમેને જ પચિનોને ધ ગોડફાધર, સેર્પીકો અને ડોગ ડે આફ્ટરનૂન જેવી મહાન ફિલ્મો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. પોતાની સ્ટેજ કારકિર્દી વિશે પચિનોએ જણાવ્યું હતું કે માર્ટિન બ્રેગમેને જ મારી શોધ કરી હતી જ્યારે હું પચીસ-છવ્વીસ વર્ષનો હતો અને તેઓ મારા મેનેજર બન્યા હતા. હું આજે જે પણ સ્થાને છું તે માર્ટીના કારણે જ છું અને હું ખરેખર તેમનો ઋણી છું.

૨૫ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૬૯ના રોજ પચિનોએ બેલાસ્કો થિયેટર ખાતે ડોન પીટરસનના ડઝ અ ટાઈગર વેર અ નેકટાઈ નામના નાટકથી બ્રોડવે થિયેટરમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. આ નાટક ઓગણચાળીસ શો પછી ૨૯ માર્ચ, ૧૯૬૯ના રોજ બંધ થઈ ગયું હતું, પરંતુ પચિનોના અભિનયના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને ૨૦ એપ્રિલ, ૧૯૬૯ના રોજ તેમને આ ભૂમિકા માટે પ્રતિષ્ઠિત ટોની એવોર્ડ મળ્યો હતો.  પચિનોએ ૧૯૭૦ના દાયકામાં પણ સ્ટેજ પર અભિનય ચાલુ રાખ્યો હતો અને ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઓફ પાવલો હમેલ નામના નાટક માટે પોતાનો બીજો ટોની એવોર્ડ જીત્યો હતો. આ સિવાય તેમણે રિચાર્ડ ધ થર્ડ નામના નાટકમાં મુખ્ય શીર્ષક ભૂમિકા ભજવી હતી. ૧૯૮૦ના દાયકા મા ડેવિડ મેમેટના અમેરિકન બફેલો નામના નાટકમાં દેખાયા પછી પચિનોએ ફરીથી સ્ટેજ પર મોટી સફળતા મેળવી હતી, જેના માટે તેમને ડ્રામા ડેસ્ક એવોર્ડ માટે નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા. વર્ષ ૧૯૯૦ પછી પચીનો સ્ટેજ કાર્યોમાં યુજેન ઓ નીલના હ્યુગી, ઓસ્કાર વાઈલ્ડના સાલોમે અને વર્ષ ૨૦૦૫માં લાઈલ કેસ્લરના ઓર્ફન્સ નામના નાટકોના પુનઃપ્રસારણનો સમાવેશ થાય છે. એક્ટર્સ સ્ટુડિયોમાં અભ્યાસ કરતી વખતે પચીનોને સમજાયું હતું કે તેમની પાસે અભિનયની એક અદ્ભુત ભેટ છે અને તેમને આ કામમાં ખૂબ આનંદ આવતો હતો, જોકે તેમના શરૂઆતના કામો આર્થિક રીતે બહુ ફાયદાકારક નહોતા. 

સ્ટેજ પર સફળતા મેળવ્યા પછી પચિનોએ વર્ષ ૧૯૬૯માં પેટ્ટી ડ્યુક અભિનીત એક સ્વતંત્ર ફિલ્મ મી, નેટલીમાં ટૂંકી ભૂમિકા ભજવીને ફિલ્મી દુનિયામાં પ્રવેશ કર્યો હતો. વર્ષ ૧૯૭૦માં પચિનોએ ક્રિએટિવ મેનેજમેન્ટ એસોસિએટ્સ નામની ટેલેન્ટ એજન્સી સાથે કરાર કર્યા હતા. ત્યારબાદ વર્ષ ૧૯૭૧માં આવેલી ફિલ્મ ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્કમાં એક હેરોઈનના બંધાણી યુવકની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવીને તેમણે ફીચર ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતા તરીકે સત્તાવાર શરૂઆત કરી હતી.

=== ૧૯૭૨–૧૯૮૩: વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને સફળતા ===
[[File:Al Pacino with James Caan.jpg|thumb|upright|left|વર્ષ ૧૯૭૨ની આસપાસ જેમ્સ કાન સાથે અલ પચિનો]]
ડિરેક્ટર ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ પચિનોને મારીયો પુઝો ની ૧૯૬૯ માં પ્રકાશિત થયેલી સુપર હિટ માફિયા નવલકથા [[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર]] પર આધારિત ફિલ્મ માં માઈકલ કોર્લિયોનની મુખ્ય ભૂમિકા માટે પસંદ કર્યા હતા, જે વર્ષ ૧૯૭૨ રિલીઝ થઈ હતી. જોકે આ ભૂમિકા મેળવવા માટે જેક નિકોલસન, રોબર્ટ રેડફોર્ડ, વોરેન બીટી અને તે સમયે ખૂબ જ ઓછા જાણીતા એવા રોબર્ટ ડી નિરોએ પણ પ્રયાસો કર્યા હતા. તેમ છતાં દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ '''અલ પચિનો'''ની જ પસંદગી કરી હતી; કારણ કે પચિનો પોતે ઇટાલિયન મૂળના હતા અને તેમની એકટિંગ માં એક ખાસ તીવ્રતા હતી જે કોપોલાને 'માઇકલ કોર્લિયોની'ના પાત્ર માટે જોઈતી હતી.

શરૂઆતમાં પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ સ્ટુડિયોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ આ પસંદગીથી નારાજ થયા હતા, કારણ કે તેઓ આ ભૂમિકા માટે કોઈ વધુ પ્રખ્યાત અભિનેતાને લેવા માંગતા હતા. જોકે, ફિલ્મમાં પચીનોના પ્રખ્યાત 'રેસ્ટોરન્ટ શૂટઆઉટ દ્રશ્ય'ના શૂટિંગ પછી તેઓ માની ગયા હતા.

આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર તમામ રેકોર્ડ તોડીને '''ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર''' સાબિત થઈ અને તે વર્ષની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની. આ ફિલ્મમાં પચિનોના અદ્ભુત અભિનયને કારણે તેમને '''ઓસ્કાર એવોર્ડ'''નું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમના આ પ્રદર્શનને ફિલ્મ જગતમાં એક અત્યંત તીવ્ર અને પ્રભાવશાળી અભિનય શૈલીના ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ તરીકે જોવામાં આવે છે.

લાંબા સમય સુધી એવી અફવાઓ હતી કે પચિનોએ તે વર્ષના ઓસ્કાર એવોર્ડ સમારોહનો બહિષ્કાર કર્યો હતો. અફવા મુજબ તેઓ શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાની શ્રેણીમાં નામાંકિત થવાથી નારાજ હતા, કારણ કે ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતાનો ઓસ્કાર જીતનાર સહ-કલાકાર માર્લોન બ્રાન્ડો કરતાં અલ પચિનોનો સ્ક્રીન પર દેખાવાનો સમય વધુ હતો. જોકે, વર્ષ ૨૦૨૪માં પ્રકાશિત થયેલી પોતાની આત્મકથામાં અલ પચિનોએ આ અફવાઓનું સંપૂર્ણ ખંડન કર્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તે સમયે અચાનક મળેલી વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને પ્રખ્યાતિના કારણે તેઓ ખૂબ ડરી ગયા હતા અને માનસિક રીતે સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા. આ અતિશય ભયના કારણે અને તે જ સમયે બોસ્ટનમાં થિયેટરના કામમાં વ્યસ્ત હોવાને લીધે તેઓ તે ઓસ્કાર સમારોહમાં હાજર રહી શક્યા નહોતા.

૧૯૭૩માં, પચિનોએ જીન હેકમેન સાથે સ્કેરક્રો ફિલ્મમાં કામ કર્યું હતું, જેને કાન્સ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં પ્રતિષ્ઠિત પામ ડી ઓર એવોર્ડ મળ્યો હતો. એ જ વર્ષે, ન્યૂ યોર્ક સિટીના પોલીસ ઓફિસર ફ્રેન્ક સેર્પિકોની સાચી વાર્તા પર આધારિત સેર્પિકો ફિલ્મમાં શાનદાર એક્ટિંગ કરવા બદલ પચીનોને બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું હતું. આ ફિલ્મમાં તેમણે સાથી પોલીસ અધિકારીઓનો ભ્રષ્ટાચાર ખુલ્લો પાડવા માટે અંડરકવર ઓપરેશન કર્યું હતું. 

[[File:Pacino as Serpico in 1973.jpg|thumb|upright|૧૯૭૩માં સેર્પિકો ફિલ્મના પાત્રમાં પચીનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૪માં, ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'ધ ગોડફાધર'ની સિક્વલ મૂવીમાં પચિનોએ ફરી એકવાર માઇકલ કોર્લિયોનીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર સુપર હિટ રહી અને સાથે બેસ્ટ પિક્ચરનો ઓસ્કાર જીતનારી ઇતિહાસની પહેલી સિક્વલ બની હતી. આ રોલ માટે પચીનોને ત્રીજી વખત ઓસ્કાર નોમિનેશન મળ્યું હતું, જે માઇકલ કોર્લિયોનીના પાત્ર માટે તેમનું લીડ કેટેગરીમાં બીજું નોમિનેશન હતું. પ્રખ્યાત મેગેઝિન ન્યૂઝવીકે ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ માં તેમના પરફોર્મન્સને સિનેમાના ઇતિહાસમાં કોઈ વ્યક્તિના હૃદયના કઠોર થવાની પ્રક્રિયાનું સૌથી શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન ગણાવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2025-08-01|title=અમદાવાદના આશ્રમ રોડ પર આવેલા પ્રયોગશાળા હોલ ખાતે અલ પચિનોની સુપરહિટ ક્લાસિક ફિલ્મ સર્પિકો નું ખાસ સ્ક્રીનિંગ યોજાયું|url=https://english.gujaratsamachar.com/news/lifestyle-fashion/have-a-leisurely-weekend-with-drama-laughter-and-more-in-ahmedabad-65361255554|url-status=live|access-date=2026-08-12|website=Gujarat Samachar|language=en}}&lt;/ref&gt;

૧૯૭૫માં, પચિનોને બેંક લૂંટારા જોન વોજટોવિચની સાચી વાર્તા પર આધારિત 'ડોગ ડે આફ્ટરનૂન' ફિલ્મથી વધુ એક મોટી બોક્સ ઓફિસ પર બ્લોકબસ્ટર સફળતા મળી, આ ફિલ્મનું નિર્દેશન સિડની લુમેટ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જેમણે થોડા વર્ષો પહેલા 'સેર્પિકો' ફિલ્મમાં પણ તેમની સાથે કામ કર્યું હતું. આ ફિલ્મ માટે પચિનોને ફરી એકવાર ઓસ્કારમાં બેસ્ટ એક્ટરનું નામાંકન મળ્યું હતું. 

[[File:Al Pacino Penelope Allen in Dog Day Afternoon.jpg|thumb|upright|૧૯૭૫માં આવેલી ડોગ ડે આફ્ટરનૂન ફિલ્મના એક દ્રશ્યમાં પચિનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૭માં, સિડની પોલેક દ્વારા નિર્દેશિત 'બોબી ડીયરફિલ્ડ' ફિલ્મમાં પચિનોએ એક રેસ-કાર ડ્રાઇવરની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી, આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ફ્લૉપ થઈ હતી, પરંતું આ શાનદાર રોલ માટે તેમને ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડ્સમાં બેસ્ટ એક્ટરનું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમની આના પછીની ફિલ્મ કોર્ટરૂમ ડ્રામા આધારિત 'એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ' હતી. જે સુપર હિટ બની સાથે આ ફિલ્મમાં પચિનોની અદ્ભુત એક્ટિંગ રેન્જના ફિલ્મ વિવેચકોએ ખૂબ વખાણ કર્યા અને તેમને ચોથી વખત બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું. જોકે, તે વર્ષે આ એવોર્ડ 'ક્રેમર વર્સિસ ક્રેમર' ફિલ્મ માટે ડસ્ટિન હોફમેનને મળ્યો હતો, રસપ્રદ વાત એ છે કે આ ફિલ્મની ઓફર પહેલા પચિનોને થઈ હતી પણ તેમણે આ રોલ કરવાની ના પાડી દીધી હતી. 

૧૯૭૦ના દાયકા દરમિયાન, પચિનોને કુલ પાંચ ઓસ્કાર નામાંકન મળ્યા હતા, જેમાં સેર્પિકો, ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨, ડોગ ડે આફ્ટરનૂન અને એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ ફિલ્મો માટે બેસ્ટ એક્ટરના ચાર નામાંકન સામેલ હતા.

૧૯૮૦ના દાયકાની શરૂઆતમાં પચિનોની કારકિર્દીમાં થોડો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. ન્યૂ યોર્કના ગે સમુદાયના વિરોધનો સામનો કરનારી તેમની વિવાદાસ્પદ ફિલ્મ 'ક્રૂઝિંગ' અને કોમેડી-ડ્રામા ફિલ્મ 'ઓથર! ઓથર!' બોક્સ ઓફિસ પર ખાસ સફળ ન રહી અને ફિલ્મ વિવેચકોએ પણ તેના નકારાત્મક રિવ્યૂ આપ્યા હતા. જોકે, ૧૯૮૩માં બ્રાયન ડી પાલ્મા દ્વારા નિર્દેશિત ગેંગસ્ટર ક્રાઇમ એક્શન ડ્રામા ફિલ્મ 'સ્કારફેસ'માં તેમનું પરફોર્મન્સ તેમની કારકિર્દીનું સૌથી મોટું હાઇલાઇટ અને યાદગાર પાત્ર સાબિત થયું. શરૂઆતમાં આ ફિલ્મમાં બતાવેલી અતિશય હિંસાના કારણે વિવેચકોએ તેની આકરી ટીકા કરી હતી, પરંતુ સમય જતાં આ ફિલ્મને સિનેમા જગતમાં ભારે પ્રશંસા મળી. આ ફિલ્મે બોક્સ ઓફિસ પર ઘણું સારું પ્રદર્શન કર્યું,તેમજ ફિલ્મમાં ક્યુબન ડ્રગ લોર્ડ 'ટોની મોન્ટાના' નો દમદાર રોલ ભજવવા બદલ પચિનોને ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડનું નામાંકન મળ્યું હતું. પચિનોએ ભજવેલું ટોની મોન્ટાનાનું આ પાત્ર આજે પણ સિનેમાના ઇતિહાસમાં એક આઇકોનિક ગેંગસ્ટર પાત્ર તરીકે જોવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sandesh|title=અલ પચિનોની સ્કારફેસ જોઈને વાસ્તવમાં રોલ નિભાવ્યો : સંજય દત્ત|url=https://sandesh.com/supplement/after-seeing-al-pacino-39-s-scarface-played-the-real-role-sanjay|url-status=live|access-date=2026-08-12|website=Sandesh|language=gu}}&lt;/ref&gt;

== ફિલ્મોગ્રાફી ==
''અલ પચિનો ફિલ્મોગ્રાફી પણ જુઓ.''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| વર્ષ
! rowspan=&quot;2&quot;| ફિલ્મ
! colspan=&quot;4&quot;| યોગદાન
! rowspan=&quot;2&quot;| ભૂમિકા
! rowspan=&quot;2&quot;| નોંધ
|-
! width=&quot;65&quot;| નિર્દેશક
! width=&quot;65&quot;| નિર્માતા
! width=&quot;65&quot;| લેખક
! width=&quot;65&quot;| અભિનેતા
|-
| ૧૯૬૯
| ''મી, નેટલી''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની
| મુખ્ય ભૂમિકા — પ્રથમ ફિલ્મ
|-
| ૧૯૭૧
| ''ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્ક''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૨
| ''ધ ગોડફાધર''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| સહ અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૩
| ''સ્કેરક્રો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રાન્સિસ લાયનલ ડેલ્બુચી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૩
| ''સેર્પિકો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રેન્ક સેર્પિકો
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૪
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૫
| ''ડોગ ડે આફ્ટરનૂન''
|
|
|
| {{Yes}}
| સોની વોર્ટઝિક
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૭
| ''બોબી ડીયરફિલ્ડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી ડીયરફિલ્ડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૯
| ''એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| આર્થર કિરકલેન્ડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૮૦
| ''ક્રૂઝિંગ''
|
|
|
| {{Yes}}
| સ્ટીવ બર્ન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૨
| ''ઓથર! ઓથર!''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઇવાન ટ્રેવલિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૩
| ''સ્કારફેસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની મોન્ટાના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૫
| ''રેવલ્યુશન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોમ ડોબ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૯
| ''સી ઓફ લવ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ફ્રેન્ક કેલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૦
| ''ડિક ટ્રેસી''
|
|
|
| {{Yes}}
| અલ્ફોન્સ બિગ બોય કેપ્રિસ
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૦
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૧
| ''ફ્રેન્કી એન્ડ જોની''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૨
| ''ગ્લેનગેરી ગ્લેન રોસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| રિચાર્ડ રોમા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૨
| ''સેન્ટ ઓફ અ વુમન''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ કર્નલ ફ્રેન્ક સ્લેડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર વિજય
|-
| ૧૯૯૩
| ''કાર્લિટોઝ વે''
|
|
|
| {{Yes}}
| કાર્લિટો બ્રિગાન્ટે
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૫
| ''હીટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ વિન્સન્ટ હેના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૬
| ''સિટી હોલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| મેયર જોન પેપાસ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ડોની બ્રાસ્કો''
|
|
|
| {{Yes}}
| બેન્જામિન લેફ્ટી રુગિરો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ધ ડેવિલ્સ એડવોકેટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોન મિલ્ટન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''ધ ઇન્સાઇડર''
|
|
|
| {{Yes}}
| લોવેલ બર્ગમેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''એની ગિવન સન્ડે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની ડી અમાટો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''ઇન્સોમ્નિયા''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલ ડોર્મર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''સિમોન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિક્ટર ટેરેન્સકી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૩
| ''ધ રિક્રુટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર બર્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૪
| ''ધ મર્ચન્ટ ઓફ વેનિસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| શાયલોક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૫
| ''ટુ ફોર ધ મની''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર અબ્રામ્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''ઓશન્સ થર્ટીન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલી બેન્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''૮૮ મિનિટ્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડોક્ટર જેક ગ્રેમ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૮
| ''રાઇટિયસ કિલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ડેવિડ ફિસ્ક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૦
| ''યૂ ડોન્ટ નો જેક''
|
|
|
| {{Yes}}
| જેક કેવોર્કિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા — ટેલિવિઝન ફિલ્મ
|-
| ૨૦૧૧
| ''ધ સન ઓફ નો વન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ચાર્લ્સ સ્ટેનફોર્ડ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૧
| ''જેક એન્ડ જીલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| તેઓ પોતે
| મહેમાન ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૨
| ''સ્ટેન્ડ અપ ગાઇઝ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વેલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૩
| ''સાલોમે''
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| કિંગ હેરોડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ۲۰۱۴
| ''મેંગલહોર્ન''
|
|
|
| {{Yes}}
| એ જે મેંગલહોર્ન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૪
| ''ધ હમ્બલિંગ''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| સાયમન એક્સલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૫
| ''ડેની કોલિન્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડેની કોલિન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૬
| ''મિસકન્ડક્ટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ચાર્લ્સ અબ્રામ્સ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૭
| ''હેંગમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ રે આર્ચર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''વન્સ અપોન અ ટાઇમ ઇન હોલીવુડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| માર્વિન શ્વાર્ઝ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''ધ આઇરિશમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| જીમી હોફા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૨૦૨૧
| ''હાઉસ ઓફ ગુચી''
|
|
|
| {{Yes}}
| આલ્ડો ગુચી
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૩
| ''નોક્સ ગોઝ અવે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઝેવિયર ક્રેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૪
| ''મોડી''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| મોરિસ ગેંગનેટ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ડેડ મેન્સ વાયર''
|
|
|
| {{Yes}}
| એમ એલ હોલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ઇન ધ હેન્ડ ઓફ દાંતે''
|
|
|
| {{Yes}}
| અંકલ કાર્માઇન
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ધ રિચ્યુઅલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફાધર થિયોફિલસ રીસિંગર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|}

=== નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકે વિશેષ ફિલ્મો ===
અલ પચિનોએ અભિનેતા સિવાય ડિરેક્ટર (નિર્દેશક) અને પ્રોડ્યુસર (નિર્માતા) તરીકે પણ કેટલીક ખૂબ જ પ્રખ્યાત પ્રાયોગિક અને ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મો બનાવી છે, જેની યાદી નીચે મુજબ છે:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! વર્ષ !! ફિલ્મ !! ભૂમિકા !! નોંધ
|-

| ૧૯૮૯ || ''ધ લોકલ સ્ટિગ્મેટિક'' || નિર્માતા અને અભિનેતા || આ એક પ્રાયોગિક ફિલ્મ હતી જેને થિયેટરમાં રિલીઝ કરવાને બદલે માત્ર ખાસ સ્ક્રીનિંગ માટે જ રાખવામાં આવી હતી.
|-

| ૧૯૯૬ || ''લુકિંગ ફોર રિચાર્ડ'' || નિર્દેશક, નિર્માતા અને લેખક || પચિનોની નિર્દેશક તરીકેની આ પ્રથમ સત્તાવાર ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મ હતી, જેના માટે તેમને ડિરેક્ટર્સ ગિલ્ડ ઓફ અમેરિકાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો.
|-

| ૨૦૦૦ || ''ચાઇનીઝ કોફી'' || નિર્દેશક અને અભિનેતા || આ એક અનોખી ડ્રામા ફિલ્મ હતી જે સંપૂર્ણ રીતે બે પાત્રો વચ્ચેની વાતચીત પર આધારિત હતી.
|-

| ૨૦૧૧ || ''વાઇલ્ડ સાલોમે'' || નિર્દેશક અને લેખક || ઓસ્કાર વાઇલ્ડના નાટક પર આધારિત આ એક અર્ધ-ડોક્યુમેન્ટરી (Docudrama) ફિલ્મ હતી.
|}

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{imdb name|0000199|અલ પચિનો}}

[[en:Al Pacino]]

[[શ્રેણી:અમેરિકન અભિનેતાઓ]]
[[શ્રેણી:જીવિત વ્યક્તિઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ]]</text>
      <sha1>ia3k9q3joet9wwu1llq3btu0qvk26mw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903582</id>
      <parentid>903581</parentid>
      <timestamp>2026-08-12T20:49:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <origin>903582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50116" sha1="3jy5rn0ycg4ka7c1z8lf8m6ja1ip0ch" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''અલ પચિનો''' નું હુલામણુ નામ ધરાવતા '''આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનો''' (જન્મ એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૪૦), એક અમેરિકન અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્માતા છે. ૨૦મી સદીના સૌથી પ્રભાવશાળી અને મહાન કલાકારોમાંના એક ગણાતા અલ પચિનોએ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Pacino named 'greatest film star'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3001463.stm|date=2003-05-05|access-date=2026-08-12|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; પાંચ દાયકાથી વધુ લાંબી કારકિર્દીમાં અસંખ્ય યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી છે. તેઓ અભિનયનો &quot;ટ્રિપલ ક્રાઉન&quot; (ઓસ્કાર, એમી અને ટોની એવોર્ડ) મેળવનારા જૂજ વૈશ્વિક કલાકારોમાં સામેલ છે.

== પ્રારંભિક જીવન ==
આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનોનો જન્મ અમેરિકા ના ન્યૂયોર્ક શહેરના મેનહટન વિસ્તારમાં આવેલા ઈસ્ટ હાર્લેમમાં ૨૫ એપ્રિલ, ૧૯૪૦ના રોજ થયો હતો. તેઓ તેમના સિસિલિયન અમેરિકન માતા રોઝ અને પિતા સાલ્વાટોર પચિનોનું એકમાત્ર સંતાન હતા. તેમના પિતા ઇટાલીના સેન ફ્રાટેલોથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. જ્યારે અલ પચિનો માત્ર બે વર્ષના હતા ત્યારે તેમના માતા-પિતાના છૂટાછેડા થઈ ગયા હતા. 

માતા-પિતા અલગ થયા પછી, તેમના માતા તેમને સાઉથ બ્રોન્ક્સ વિસ્તારમાં લઈ ગયા હતા. ત્યાં તેઓ તેમના નાના-નાની કેટ અને જેમ્સ ગેરાર્ડી સાથે રહેતા હતા. તેમના નાના-નાની નાની ઉંમરે ઇટાલીના પ્રખ્યાત કોર્લિયોન ગામમાંથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. અલગ થયા પછી અલ પચિનોના પિતા કેલિફોર્નિયા જતા રહ્યા હતા, જ્યાં તેમણે વીમા વેચાણકર્તા અને રેસ્ટોરન્ટના માલિક તરીકે કામ શરૂ કર્યું હતું.

જ્યારે અલ પચિનો ત્રણ-ચાર વર્ષના હતા, ત્યારથી જ તેમના માતા તેમને નિયમિત રીતે સિનેમા હોલમાં ફિલ્મો જોવા લઈ જતા હતા. ફિલ્મો જોયા પછી તેઓ મનમાં જ તે પાત્રોના સંવાદો વાગોળવાનું શરૂ કરી દેતા હતા. અલ પચિનોનું હુલામણું નામ સોની બોય હતું, જે તેમની માતાએ તે સમયના પ્રખ્યાત ગાયક અલ જોલ્સનના એક લોકપ્રિય ગીત પરથી રાખ્યું હતું, જે તેઓ અવારનવાર અલ પચિનો માટે ગાતા હતા.

પચિનો એ હર્મન રિડર જુનિયર હાઈસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ તેમણે અંગ્રેજી સિવાયના મોટાભાગના વિષયોના વર્ગો છોડી દીધા હતા. તેમના જુનિયર હાઈસ્કૂલના શિક્ષિકા બ્લેન્ચ રોથસ્ટીને નાની ઉંમરે જ તેમની અભિનય ક્ષમતા ઓળખી લીધી હતી. તેમણે અલ પચિનોને શાળાના નાટકોમાં ભૂમિકાઓ આપી અને વિદ્યાર્થીઓની સભાઓમાં બાઇબલના પાઠ વાંચવાનું કામ સોંપ્યું. તે શિક્ષિકાએ તેમના પરિવારના એપાર્ટમેન્ટની મુલાકાત લીધી અને તેમની નાનીને ખાસ કહ્યું કે આ બાળક આ જ કામ માટે બન્યો છે, જેને અલ પચિનો પોતાના જીવનનો સૌથી મોટો વળાંક માને છે. ત્યારબાદ ઓડિશન આપીને તેમણે હાઈસ્કૂલ ઓફ પરફોર્મિંગ આર્ટ્સમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. જોકે તેમની માતા તેમના આ નિર્ણયથી અસંમત હતા, કારણ કે તેઓ માનતા હતા કે ગરીબ લોકો અભિનય ન કરે. આ બાબતે ઘરમાં ઝઘડો થતાં તેમણે ઘર છોડી દીધું હતું.

પચિનો એ પોતાના સપના પૂરા કરવા અને ખર્ચ ઉઠાવવા માટે સંદેશવાહક, હોટેલમાં વાસણ સાફ કરવાના સહાયક, સફાઈ કામદાર, ટેલિફોન ઓપરેટર અને ટપાલ ક્લાર્ક જેવી ઓછી આવક વાળી નોકરીઓ કરી હતી. આ સમય દરમિયાન તેઓ ન્યૂયોર્કના અંડરગ્રાઉન્ડ થિયેટરોમાં બેઝમેન્ટ નાટકોમાં અભિનય કરતા હતા. કિશોરાવસ્થામાં તેમણે એક્ટર્સ સ્ટુડિયો નામની સંસ્થામાં જોડાવાનો પ્રયાસ કર્યો પરંતુ તેઓ રિજેક્ટ થયા. ત્યારબાદ તેઓ એચબી સ્ટુડિયોમાં જોડાયા, જ્યાં તેમની મુલાકાત અભિનયના શિક્ષક ચાર્લી લોટન સાથે થઈ, જેઓ પાછળથી તેમના માર્ગદર્શક અને શ્રેષ્ઠ મિત્ર બન્યા. આ સ્ટુડિયોના હોલ અને ડાન્સ રૂમ સાફ કરવાના બદલામાં સંસ્થાએ તેમને મફતમાં ક્લાસ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. રાત્રિના સમયે અલ પચિનો શેરીઓમાં ફરતા ફરતા શેક્સપિયરના સંવાદોની પ્રેક્ટિસ કરતા હતા. આ સમયગાળામાં તેઓ ઘણીવાર બેરોજગાર અથવા બેઘર રહ્યા હતા, અને ક્યારેક શેરીઓમાં, થિયેટરોમાં અથવા મિત્રના ઘરે સૂઈ જતા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૨માં પચિનોના માતાનું ત્રેતાલીસ વર્ષની નાની ઉંમરે અવસાન થયું હતું. તેના પછીના જ વર્ષે તેમના નાનાનું પણ અવસાન થયું. અલ પચિનો આ સમયને પોતાના જીવનનો સૌથી મુશ્કેલ તબક્કો માને છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ તે સમયે બાવીસ વર્ષના હતા અને તેમના જીવનના સૌથી પ્રભાવશાળી બે લોકો ચાલ્યા ગયા હતા, જેના કારણે તેઓ સંપૂર્ણપણે ભાંગી પડ્યા હતા.

એચબી સ્ટુડિયોમાં ચાર વર્ષ વિતાવ્યા પછી, અલ પચિનોએ એક્ટર્સ સ્ટુડિયો માટે સફળતાપૂર્વક ઓડિશન આપ્યું. ત્યાં તેમણે અભિનયના પ્રખ્યાત કોચ લી સ્ટ્રાસબર્ગ હેઠળ પદ્ધતિસરના અભિનયનો અભ્યાસ કર્યો. આ જ લી સ્ટ્રાસબર્ગ પાછળથી અલ પચિનો સાથે ધ ગોડફાધર ભાગ બે ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા. પાછળથી આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં તેમણે સ્ટ્રાસબર્ગ અને આ સંસ્થાની તેમના જીવન પર પડેલી અસર વિશે વાત કરી હતી કે એક્ટર્સ સ્ટુડિયોનું તેમના જીવનમાં ખૂબ મોટું સ્થાન છે અને લી સ્ટ્રાસબર્ગને જેટલું સન્માન મળવું જોઈતું હતું તેટલું નથી મળ્યું. ચાર્લી લોટન પછી આ સંસ્થાએ જ તેમની કારકિર્દીને એક નવી દિશા આપી હતી, જેના કારણે તેઓ અન્ય નાની-મોટી નોકરીઓ છોડીને સંપૂર્ણપણે અભિનય તરફ વળી શક્યા હતા. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે લી સ્ટ્રાસબર્ગ સાથે કામ કરવું ખૂબ જ ઉત્સાહજનક હતું કારણ કે તેઓ જ્યારે કોઈ દ્રશ્ય કે લોકો વિશે વાત કરતા ત્યારે એટલા રસપ્રદ લાગતા કે બસ તેમને સાંભળતા જ રહેવાનું મન થાય. તેઓ અભિનેતાઓને ખૂબ પ્રેમ કરતા અને અભિનયની અદ્ભુત સમજ ધરાવતા હતા.

== અંગત જીવન ==
=== સંબંધો અને બાળકો ===
પચિનોનો તેમની 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મના સહ-અભિનેત્રી ડાયેન કીટન સાથે લાંબો સંબંધ રહ્યો હતો. તેમનો આ ઉતાર-ચઢાવવાળો સંબંધ 'ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩' ના શૂટિંગ પછી પૂરો થયો હતો. આ સિવાય તેઓ જીલ ક્લેબર્ગ, ટ્યુઝડે વેલ્ડ, માર્થે કેલર, વેરુસ્કા વોન લેહન્દોર્ફ, કેથલીન ક્વિનલાન, લિન્ડાલ હોબ્સ અને પેનેલોપ એન મિલર સાથે પણ સંબંધોમાં રહ્યા હતા. પચિનોનો આર્જેન્ટિનાની અભિનેત્રી લ્યુસિલા પોલાક સાથે ૨૦૦૮ થી ૨૦૧૮ સુધી ૧૦ વર્ષ લાંબો સંબંધ રહ્યો હતો.

પચિનોને ચાર બાળકો છે. તેમની સૌથી મોટી દીકરી જૂલી મેરીનો જન્મ ૧૬ ઓક્ટોબર ૧૯૮૯ના રોજ થયો હતો, જે તેમની અને એક્ટિંગ કોચ જેન ટેરન્ટની દીકરી છે. આ સિવાય ૨૫ જાન્યુઆરી ૨૦૦૧ના રોજ આઈવીએફ પદ્ધતિ દ્વારા તેમને બે જોડિયા બાળકો થયા હતા, જેમની માતા અભિનેત્રી બેવર્લી ડી એન્જેલો છે, જેમની સાથે પચિનો ૧૯૯૭ થી ૨૦૦૩ સુધી સંબંધમાં રહ્યા હતા. ત્યારબાદ ૨૦૨૨ થી ૨૦૨૪ દરમિયાન ફિલ્મ નિર્માતા નૂર અલ્ફલ્લાહ સાથેના સંબંધોથી ૧૫ જૂન ૨૦૨૩ના રોજ તેમને એક દીકરો થયો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Gujarati|first=TV9|date=2023-05-31|title=Al Pacinoની 53 વર્ષ નાની ગર્લફ્રેન્ડ બનશે માતા, 82 વર્ષની ઉંમરે ચોથી વખત પિતા બનશે એક્ટર|url=https://tv9gujarati.com/entertainment/hollywood-actor-al-pacino-is-going-to-be-a-father-for-the-fourth-time-at-the-age-of-82-with-53-year-younger-girlfriend-768236.html|access-date=2026-08-12|website=TV9 Gujarati|language=gu}}&lt;/ref&gt;૮૩ વર્ષની ઉંમરે પચિનો દુનિયાના સૌથી મોટી ઉંમરે પિતા બનનારા વ્યક્તિઓમાંથી એક બન્યા છે,  કોરોના લોકડાઉન બાદ ૨૦૨૨માં શરૂ થયેલો આ સંબંધ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪માં સત્તાવાર રીતે પૂરો થયો હતો અને બંને અલગ થઈ ગયા હતા&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2023-09-07|title=પીઢ અભિનેતા અલ પચિનો અને નૂર અલફલ્લાહ અલગ થયા: બાળકનો જન્મ ત્રણ મહિના પહેલા થયો હતો, નૂરે કસ્ટડી અને પૈસા માંગ્યા|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/bollywood/news/veteran-actors-al-pacino-and-noor-alfallah-split-131802804.html|access-date=2026-08-12|website=Divya Bhaskar|language=gu}}&lt;/ref&gt;, પચીનો એ ક્યારેય લગ્ન કર્યા નથી.

== કારકિર્દી ==

=== ૧૯૬૭–૧૯૭૧: થિયેટર ભૂમિકાઓ અને ફિલ્મ સફરની શરૂઆત ===
[[File:Al Pacino - Hummel.jpg|thumb|upright|અલ પચિનો ૧૯૭૭માં ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઑફ પાવ્લો હમેલ નાટકમાં અભિનય કરતા.]] ૧૯૬૭માં અલ પચિનોએ બોસ્ટનના ચાર્લ્સ પ્લેહાઉસમાં અવેક એન્ડ સિંગ નાટકથી વ્યાવસાયિક રંગમંચ કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ત્યારબાદ અમેરિકા હુર્રા નાટકમાં કામ દરમિયાન તેમની મુલાકાત અભિનેત્રી જીલ ક્લેબર્ગ સાથે થઈ, બંને વચ્ચે પાંચ વર્ષ સુધી પ્રેમસંબંધ રહ્યો, અને ત્યારબાદ તેઓ ન્યૂયોર્ક શહેરમાં પાછા ફર્યા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૮માં પચિનોએ એસ્ટોર પ્લેસ થિયેટરમાં ઇઝરાયેલ હોરોવિટ્ઝના ધ ઇન્ડિયન વોન્ટ્સ ધ બ્રોન્ક્સ નામના નાટકમાં મર્ફ નામના શેરી ગુંડાની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. આ નાટક ૧૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૬૮ના રોજ શરૂ થયું હતું અને તેના કુલ એકસો સિત્યોતેર શો થયા હતા. આ નાટકની સાથે જ હોરોવિટ્ઝનું બીજું નાટક ઈટ્સ કોલ્ડ ધ સુગર પ્લમ પણ દર્શાવવામાં આવતું હતું, જેમાં જીલ ક્લેબર્ગ મુખ્ય ભૂમિકામાં હતી. આ નાટકમાં શાનદાર અભિનય માટે  પચિનોને શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો ઓબી એવોર્ડ મળ્યો હતો, જ્યારે જોન કાઝલેને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. માર્ટિન બ્રેગમેને આ નાટક જોયું અને તેઓ પચિનોના મેનેજર બન્યા હતા. આ ભાગીદારી આવનારા વર્ષોમાં ખૂબ જ સફળ સાબિત થઈ, કારણ કે બ્રેગમેને જ પચિનોને ધ ગોડફાધર, સેર્પીકો અને ડોગ ડે આફ્ટરનૂન જેવી મહાન ફિલ્મો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. પોતાની સ્ટેજ કારકિર્દી વિશે પચિનોએ જણાવ્યું હતું કે માર્ટિન બ્રેગમેને જ મારી શોધ કરી હતી જ્યારે હું પચીસ-છવ્વીસ વર્ષનો હતો અને તેઓ મારા મેનેજર બન્યા હતા. હું આજે જે પણ સ્થાને છું તે માર્ટીના કારણે જ છું અને હું ખરેખર તેમનો ઋણી છું.

૨૫ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૬૯ના રોજ પચિનોએ બેલાસ્કો થિયેટર ખાતે ડોન પીટરસનના ડઝ અ ટાઈગર વેર અ નેકટાઈ નામના નાટકથી બ્રોડવે થિયેટરમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. આ નાટક ઓગણચાળીસ શો પછી ૨૯ માર્ચ, ૧૯૬૯ના રોજ બંધ થઈ ગયું હતું, પરંતુ પચિનોના અભિનયના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને ૨૦ એપ્રિલ, ૧૯૬૯ના રોજ તેમને આ ભૂમિકા માટે પ્રતિષ્ઠિત ટોની એવોર્ડ મળ્યો હતો.  પચિનોએ ૧૯૭૦ના દાયકામાં પણ સ્ટેજ પર અભિનય ચાલુ રાખ્યો હતો અને ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઓફ પાવલો હમેલ નામના નાટક માટે પોતાનો બીજો ટોની એવોર્ડ જીત્યો હતો. આ સિવાય તેમણે રિચાર્ડ ધ થર્ડ નામના નાટકમાં મુખ્ય શીર્ષક ભૂમિકા ભજવી હતી. ૧૯૮૦ના દાયકા મા ડેવિડ મેમેટના અમેરિકન બફેલો નામના નાટકમાં દેખાયા પછી પચિનોએ ફરીથી સ્ટેજ પર મોટી સફળતા મેળવી હતી, જેના માટે તેમને ડ્રામા ડેસ્ક એવોર્ડ માટે નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા. વર્ષ ૧૯૯૦ પછી પચીનો સ્ટેજ કાર્યોમાં યુજેન ઓ નીલના હ્યુગી, ઓસ્કાર વાઈલ્ડના સાલોમે અને વર્ષ ૨૦૦૫માં લાઈલ કેસ્લરના ઓર્ફન્સ નામના નાટકોના પુનઃપ્રસારણનો સમાવેશ થાય છે. એક્ટર્સ સ્ટુડિયોમાં અભ્યાસ કરતી વખતે પચીનોને સમજાયું હતું કે તેમની પાસે અભિનયની એક અદ્ભુત ભેટ છે અને તેમને આ કામમાં ખૂબ આનંદ આવતો હતો, જોકે તેમના શરૂઆતના કામો આર્થિક રીતે બહુ ફાયદાકારક નહોતા. 

સ્ટેજ પર સફળતા મેળવ્યા પછી પચિનોએ વર્ષ ૧૯૬૯માં પેટ્ટી ડ્યુક અભિનીત એક સ્વતંત્ર ફિલ્મ મી, નેટલીમાં ટૂંકી ભૂમિકા ભજવીને ફિલ્મી દુનિયામાં પ્રવેશ કર્યો હતો. વર્ષ ૧૯૭૦માં પચિનોએ ક્રિએટિવ મેનેજમેન્ટ એસોસિએટ્સ નામની ટેલેન્ટ એજન્સી સાથે કરાર કર્યા હતા. ત્યારબાદ વર્ષ ૧૯૭૧માં આવેલી ફિલ્મ ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્કમાં એક હેરોઈનના બંધાણી યુવકની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવીને તેમણે ફીચર ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતા તરીકે સત્તાવાર શરૂઆત કરી હતી.

=== ૧૯૭૨–૧૯૮૩: વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને સફળતા ===
[[File:Al Pacino with James Caan.jpg|thumb|upright|left|વર્ષ ૧૯૭૨ની આસપાસ જેમ્સ કાન સાથે અલ પચિનો]]
ડિરેક્ટર ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ પચિનોને મારીયો પુઝો ની ૧૯૬૯ માં પ્રકાશિત થયેલી સુપર હિટ માફિયા નવલકથા [[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર]] પર આધારિત ફિલ્મ માં માઈકલ કોર્લિયોનની મુખ્ય ભૂમિકા માટે પસંદ કર્યા હતા, જે વર્ષ ૧૯૭૨ રિલીઝ થઈ હતી. જોકે આ ભૂમિકા મેળવવા માટે જેક નિકોલસન, રોબર્ટ રેડફોર્ડ, વોરેન બીટી અને તે સમયે ખૂબ જ ઓછા જાણીતા એવા રોબર્ટ ડી નિરોએ પણ પ્રયાસો કર્યા હતા. તેમ છતાં દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ '''અલ પચિનો'''ની જ પસંદગી કરી હતી; કારણ કે પચિનો પોતે ઇટાલિયન મૂળના હતા અને તેમની એકટિંગ માં એક ખાસ તીવ્રતા હતી જે કોપોલાને 'માઇકલ કોર્લિયોની'ના પાત્ર માટે જોઈતી હતી.

શરૂઆતમાં પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ સ્ટુડિયોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ આ પસંદગીથી નારાજ થયા હતા, કારણ કે તેઓ આ ભૂમિકા માટે કોઈ વધુ પ્રખ્યાત અભિનેતાને લેવા માંગતા હતા. જોકે, ફિલ્મમાં પચીનોના પ્રખ્યાત 'રેસ્ટોરન્ટ શૂટઆઉટ દ્રશ્ય'ના શૂટિંગ પછી તેઓ માની ગયા હતા.

આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર તમામ રેકોર્ડ તોડીને '''ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર''' સાબિત થઈ અને તે વર્ષની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની. આ ફિલ્મમાં પચિનોના અદ્ભુત અભિનયને કારણે તેમને '''ઓસ્કાર એવોર્ડ'''નું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમના આ પરફોર્મન્સને ફિલ્મ જગતમાં એક અત્યંત તીવ્ર અને પ્રભાવશાળી એક્ટિંગના સૌથી શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ તરીકે જોવામાં આવે છે. આ સાથે જ, માઇકલ કોર્લિયોનીનું આ પાત્ર આજે પણ સિનેમાના ઇતિહાસમાં એક અત્યંત પ્રખ્યાત અને આઇકોનિક પાત્ર માનવામાં આવે છે. &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2013-12-18|title=અલ પચિનોના એક ફેન એ બાકસની ૧ લાખ દીવાસળીઓમાંથી 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મના તેમના પ્રખ્યાત પાત્ર 'માઇકલ કોર્લિયોની'નું એક અત્યંત સુંદર અને અદભુત સ્ટેચ્યુ તૈયાર કર્યું છે.|url=https://www.divyabhaskar.co.in/news/ajab-artist-tomislav-horvat-created-a-sculpture-of-al-pacino-with-matchboxes-in19-mon-4468137-pho.html|url-status=live|access-date=2026-08-12|website=Divya Bhaskar|language=gu}}&lt;/ref&gt;

લાંબા સમય સુધી એવી અફવાઓ હતી કે પચિનોએ તે વર્ષના ઓસ્કાર એવોર્ડ સમારોહનો બહિષ્કાર કર્યો હતો. અફવા મુજબ તેઓ શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાની શ્રેણીમાં નામાંકિત થવાથી નારાજ હતા, કારણ કે ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતાનો ઓસ્કાર જીતનાર સહ-કલાકાર માર્લોન બ્રાન્ડો કરતાં અલ પચિનોનો સ્ક્રીન પર દેખાવાનો સમય વધુ હતો. જોકે, વર્ષ ૨૦૨૪માં પ્રકાશિત થયેલી પોતાની આત્મકથામાં અલ પચિનોએ આ અફવાઓનું સંપૂર્ણ ખંડન કર્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તે સમયે અચાનક મળેલી વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને પ્રખ્યાતિના કારણે તેઓ ખૂબ ડરી ગયા હતા અને માનસિક રીતે સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા. આ અતિશય ભયના કારણે અને તે જ સમયે બોસ્ટનમાં થિયેટરના કામમાં વ્યસ્ત હોવાને લીધે તેઓ તે ઓસ્કાર સમારોહમાં હાજર રહી શક્યા નહોતા.

૧૯૭૩માં, પચિનોએ જીન હેકમેન સાથે સ્કેરક્રો ફિલ્મમાં કામ કર્યું હતું, જેને કાન્સ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં પ્રતિષ્ઠિત પામ ડી ઓર એવોર્ડ મળ્યો હતો. એ જ વર્ષે, ન્યૂ યોર્ક સિટીના પોલીસ ઓફિસર ફ્રેન્ક સેર્પિકોની સાચી વાર્તા પર આધારિત સેર્પિકો ફિલ્મમાં શાનદાર એક્ટિંગ કરવા બદલ પચીનોને બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું હતું. આ ફિલ્મમાં તેમણે સાથી પોલીસ અધિકારીઓનો ભ્રષ્ટાચાર ખુલ્લો પાડવા માટે અંડરકવર ઓપરેશન કર્યું હતું. 

[[File:Pacino as Serpico in 1973.jpg|thumb|upright|૧૯૭૩માં સેર્પિકો ફિલ્મના પાત્રમાં પચીનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૪માં, ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'ધ ગોડફાધર'ની સિક્વલ મૂવીમાં પચિનોએ ફરી એકવાર માઇકલ કોર્લિયોનીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર સુપર હિટ રહી અને સાથે બેસ્ટ પિક્ચરનો ઓસ્કાર જીતનારી ઇતિહાસની પહેલી સિક્વલ બની હતી. આ રોલ માટે પચીનોને ત્રીજી વખત ઓસ્કાર નોમિનેશન મળ્યું હતું, જે માઇકલ કોર્લિયોનીના પાત્ર માટે તેમનું લીડ કેટેગરીમાં બીજું નોમિનેશન હતું. પ્રખ્યાત મેગેઝિન ન્યૂઝવીકે ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ માં તેમના પરફોર્મન્સને સિનેમાના ઇતિહાસમાં કોઈ વ્યક્તિના હૃદયના કઠોર થવાની પ્રક્રિયાનું સૌથી શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન ગણાવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2025-08-01|title=અમદાવાદના આશ્રમ રોડ પર આવેલા પ્રયોગશાળા હોલ ખાતે અલ પચિનોની સુપરહિટ ક્લાસિક ફિલ્મ સર્પિકો નું ખાસ સ્ક્રીનિંગ યોજાયું|url=https://english.gujaratsamachar.com/news/lifestyle-fashion/have-a-leisurely-weekend-with-drama-laughter-and-more-in-ahmedabad-65361255554|url-status=live|access-date=2026-08-12|website=Gujarat Samachar|language=en}}&lt;/ref&gt;

૧૯૭૫માં, પચિનોને બેંક લૂંટારા જોન વોજટોવિચની સાચી વાર્તા પર આધારિત 'ડોગ ડે આફ્ટરનૂન' ફિલ્મથી વધુ એક મોટી બોક્સ ઓફિસ પર બ્લોકબસ્ટર સફળતા મળી, આ ફિલ્મનું નિર્દેશન સિડની લુમેટ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જેમણે થોડા વર્ષો પહેલા 'સેર્પિકો' ફિલ્મમાં પણ તેમની સાથે કામ કર્યું હતું. આ ફિલ્મ માટે પચિનોને ફરી એકવાર ઓસ્કારમાં બેસ્ટ એક્ટરનું નામાંકન મળ્યું હતું. 

[[File:Al Pacino Penelope Allen in Dog Day Afternoon.jpg|thumb|upright|૧૯૭૫માં આવેલી ડોગ ડે આફ્ટરનૂન ફિલ્મના એક દ્રશ્યમાં પચિનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૭માં, સિડની પોલેક દ્વારા નિર્દેશિત 'બોબી ડીયરફિલ્ડ' ફિલ્મમાં પચિનોએ એક રેસ-કાર ડ્રાઇવરની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી, આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ફ્લૉપ થઈ હતી, પરંતું આ શાનદાર રોલ માટે તેમને ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડ્સમાં બેસ્ટ એક્ટરનું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમની આના પછીની ફિલ્મ કોર્ટરૂમ ડ્રામા આધારિત 'એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ' હતી. જે સુપર હિટ બની સાથે આ ફિલ્મમાં પચિનોની અદ્ભુત એક્ટિંગ રેન્જના ફિલ્મ વિવેચકોએ ખૂબ વખાણ કર્યા અને તેમને ચોથી વખત બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું. જોકે, તે વર્ષે આ એવોર્ડ 'ક્રેમર વર્સિસ ક્રેમર' ફિલ્મ માટે ડસ્ટિન હોફમેનને મળ્યો હતો, રસપ્રદ વાત એ છે કે આ ફિલ્મની ઓફર પહેલા પચિનોને થઈ હતી પણ તેમણે આ રોલ કરવાની ના પાડી દીધી હતી. 

૧૯૭૦ના દાયકા દરમિયાન, પચિનોને કુલ પાંચ ઓસ્કાર નામાંકન મળ્યા હતા, જેમાં સેર્પિકો, ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨, ડોગ ડે આફ્ટરનૂન અને એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ ફિલ્મો માટે બેસ્ટ એક્ટરના ચાર નામાંકન સામેલ હતા.

૧૯૮૦ના દાયકાની શરૂઆતમાં પચિનોની કારકિર્દીમાં થોડો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. ન્યૂ યોર્કના ગે સમુદાયના વિરોધનો સામનો કરનારી તેમની વિવાદાસ્પદ ફિલ્મ 'ક્રૂઝિંગ' અને કોમેડી-ડ્રામા ફિલ્મ 'ઓથર! ઓથર!' બોક્સ ઓફિસ પર ખાસ સફળ ન રહી અને ફિલ્મ વિવેચકોએ પણ તેના નકારાત્મક રિવ્યૂ આપ્યા હતા. જોકે, ૧૯૮૩માં બ્રાયન ડી પાલ્મા દ્વારા નિર્દેશિત ગેંગસ્ટર ક્રાઇમ એક્શન ડ્રામા ફિલ્મ 'સ્કારફેસ'માં તેમનું પરફોર્મન્સ તેમની કારકિર્દીનું સૌથી મોટું હાઇલાઇટ અને યાદગાર પાત્ર સાબિત થયું. શરૂઆતમાં આ ફિલ્મમાં બતાવેલી અતિશય હિંસાના કારણે વિવેચકોએ તેની આકરી ટીકા કરી હતી, પરંતુ સમય જતાં આ ફિલ્મને સિનેમા જગતમાં ભારે પ્રશંસા મળી. આ ફિલ્મે બોક્સ ઓફિસ પર ઘણું સારું પ્રદર્શન કર્યું,તેમજ ફિલ્મમાં ક્યુબન ડ્રગ લોર્ડ 'ટોની મોન્ટાના' નો દમદાર રોલ ભજવવા બદલ પચિનોને ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડનું નામાંકન મળ્યું હતું. પચિનોએ ભજવેલું ટોની મોન્ટાનાનું આ પાત્ર આજે પણ સિનેમાના ઇતિહાસમાં એક આઇકોનિક ગેંગસ્ટર પાત્ર તરીકે જોવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sandesh|title=અલ પચિનોની સ્કારફેસ જોઈને વાસ્તવમાં રોલ નિભાવ્યો : સંજય દત્ત|url=https://sandesh.com/supplement/after-seeing-al-pacino-39-s-scarface-played-the-real-role-sanjay|url-status=live|access-date=2026-08-12|website=Sandesh|language=gu}}&lt;/ref&gt;

== ફિલ્મોગ્રાફી ==
''અલ પચિનો ફિલ્મોગ્રાફી પણ જુઓ.''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| વર્ષ
! rowspan=&quot;2&quot;| ફિલ્મ
! colspan=&quot;4&quot;| યોગદાન
! rowspan=&quot;2&quot;| ભૂમિકા
! rowspan=&quot;2&quot;| નોંધ
|-
! width=&quot;65&quot;| નિર્દેશક
! width=&quot;65&quot;| નિર્માતા
! width=&quot;65&quot;| લેખક
! width=&quot;65&quot;| અભિનેતા
|-
| ૧૯૬૯
| ''મી, નેટલી''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની
| મુખ્ય ભૂમિકા — પ્રથમ ફિલ્મ
|-
| ૧૯૭૧
| ''ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્ક''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૨
| ''ધ ગોડફાધર''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| સહ અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૩
| ''સ્કેરક્રો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રાન્સિસ લાયનલ ડેલ્બુચી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૩
| ''સેર્પિકો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રેન્ક સેર્પિકો
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૪
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૫
| ''ડોગ ડે આફ્ટરનૂન''
|
|
|
| {{Yes}}
| સોની વોર્ટઝિક
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૭
| ''બોબી ડીયરફિલ્ડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી ડીયરફિલ્ડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૯
| ''એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| આર્થર કિરકલેન્ડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૮૦
| ''ક્રૂઝિંગ''
|
|
|
| {{Yes}}
| સ્ટીવ બર્ન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૨
| ''ઓથર! ઓથર!''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઇવાન ટ્રેવલિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૩
| ''સ્કારફેસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની મોન્ટાના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૫
| ''રેવલ્યુશન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોમ ડોબ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૯
| ''સી ઓફ લવ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ફ્રેન્ક કેલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૦
| ''ડિક ટ્રેસી''
|
|
|
| {{Yes}}
| અલ્ફોન્સ બિગ બોય કેપ્રિસ
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૦
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૧
| ''ફ્રેન્કી એન્ડ જોની''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૨
| ''ગ્લેનગેરી ગ્લેન રોસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| રિચાર્ડ રોમા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૨
| ''સેન્ટ ઓફ અ વુમન''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ કર્નલ ફ્રેન્ક સ્લેડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર વિજય
|-
| ૧૯૯૩
| ''કાર્લિટોઝ વે''
|
|
|
| {{Yes}}
| કાર્લિટો બ્રિગાન્ટે
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૫
| ''હીટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ વિન્સન્ટ હેના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૬
| ''સિટી હોલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| મેયર જોન પેપાસ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ડોની બ્રાસ્કો''
|
|
|
| {{Yes}}
| બેન્જામિન લેફ્ટી રુગિરો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ધ ડેવિલ્સ એડવોકેટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોન મિલ્ટન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''ધ ઇન્સાઇડર''
|
|
|
| {{Yes}}
| લોવેલ બર્ગમેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''એની ગિવન સન્ડે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની ડી અમાટો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''ઇન્સોમ્નિયા''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલ ડોર્મર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''સિમોન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિક્ટર ટેરેન્સકી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૩
| ''ધ રિક્રુટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર બર્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૪
| ''ધ મર્ચન્ટ ઓફ વેનિસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| શાયલોક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૫
| ''ટુ ફોર ધ મની''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર અબ્રામ્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''ઓશન્સ થર્ટીન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલી બેન્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''૮૮ મિનિટ્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડોક્ટર જેક ગ્રેમ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૮
| ''રાઇટિયસ કિલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ડેવિડ ફિસ્ક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૦
| ''યૂ ડોન્ટ નો જેક''
|
|
|
| {{Yes}}
| જેક કેવોર્કિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા — ટેલિવિઝન ફિલ્મ
|-
| ૨૦૧૧
| ''ધ સન ઓફ નો વન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ચાર્લ્સ સ્ટેનફોર્ડ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૧
| ''જેક એન્ડ જીલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| તેઓ પોતે
| મહેમાન ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૨
| ''સ્ટેન્ડ અપ ગાઇઝ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વેલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૩
| ''સાલોમે''
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| કિંગ હેરોડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ۲۰۱۴
| ''મેંગલહોર્ન''
|
|
|
| {{Yes}}
| એ જે મેંગલહોર્ન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૪
| ''ધ હમ્બલિંગ''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| સાયમન એક્સલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૫
| ''ડેની કોલિન્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડેની કોલિન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૬
| ''મિસકન્ડક્ટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ચાર્લ્સ અબ્રામ્સ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૭
| ''હેંગમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ રે આર્ચર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''વન્સ અપોન અ ટાઇમ ઇન હોલીવુડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| માર્વિન શ્વાર્ઝ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''ધ આઇરિશમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| જીમી હોફા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૨૦૨૧
| ''હાઉસ ઓફ ગુચી''
|
|
|
| {{Yes}}
| આલ્ડો ગુચી
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૩
| ''નોક્સ ગોઝ અવે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઝેવિયર ક્રેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૪
| ''મોડી''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| મોરિસ ગેંગનેટ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ડેડ મેન્સ વાયર''
|
|
|
| {{Yes}}
| એમ એલ હોલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ઇન ધ હેન્ડ ઓફ દાંતે''
|
|
|
| {{Yes}}
| અંકલ કાર્માઇન
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ધ રિચ્યુઅલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફાધર થિયોફિલસ રીસિંગર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|}

=== નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકે વિશેષ ફિલ્મો ===
અલ પચિનોએ અભિનેતા સિવાય ડિરેક્ટર (નિર્દેશક) અને પ્રોડ્યુસર (નિર્માતા) તરીકે પણ કેટલીક ખૂબ જ પ્રખ્યાત પ્રાયોગિક અને ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મો બનાવી છે, જેની યાદી નીચે મુજબ છે:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! વર્ષ !! ફિલ્મ !! ભૂમિકા !! નોંધ
|-

| ૧૯૮૯ || ''ધ લોકલ સ્ટિગ્મેટિક'' || નિર્માતા અને અભિનેતા || આ એક પ્રાયોગિક ફિલ્મ હતી જેને થિયેટરમાં રિલીઝ કરવાને બદલે માત્ર ખાસ સ્ક્રીનિંગ માટે જ રાખવામાં આવી હતી.
|-

| ૧૯૯૬ || ''લુકિંગ ફોર રિચાર્ડ'' || નિર્દેશક, નિર્માતા અને લેખક || પચિનોની નિર્દેશક તરીકેની આ પ્રથમ સત્તાવાર ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મ હતી, જેના માટે તેમને ડિરેક્ટર્સ ગિલ્ડ ઓફ અમેરિકાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો.
|-

| ૨૦૦૦ || ''ચાઇનીઝ કોફી'' || નિર્દેશક અને અભિનેતા || આ એક અનોખી ડ્રામા ફિલ્મ હતી જે સંપૂર્ણ રીતે બે પાત્રો વચ્ચેની વાતચીત પર આધારિત હતી.
|-

| ૨૦૧૧ || ''વાઇલ્ડ સાલોમે'' || નિર્દેશક અને લેખક || ઓસ્કાર વાઇલ્ડના નાટક પર આધારિત આ એક અર્ધ-ડોક્યુમેન્ટરી (Docudrama) ફિલ્મ હતી.
|}

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{imdb name|0000199|અલ પચિનો}}

[[en:Al Pacino]]

[[શ્રેણી:અમેરિકન અભિનેતાઓ]]
[[શ્રેણી:જીવિત વ્યક્તિઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મ]]</text>
      <sha1>3jy5rn0ycg4ka7c1z8lf8m6ja1ip0ch</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903590</id>
      <parentid>903582</parentid>
      <timestamp>2026-08-13T08:17:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* બાહ્ય કડીઓ */</comment>
      <origin>903590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50240" sha1="f25bgkget6oa1nzn3gwv08nnimillbw" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''અલ પચિનો''' નું હુલામણુ નામ ધરાવતા '''આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનો''' (જન્મ એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૪૦), એક અમેરિકન અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્માતા છે. ૨૦મી સદીના સૌથી પ્રભાવશાળી અને મહાન કલાકારોમાંના એક ગણાતા અલ પચિનોએ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Pacino named 'greatest film star'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3001463.stm|date=2003-05-05|access-date=2026-08-12|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; પાંચ દાયકાથી વધુ લાંબી કારકિર્દીમાં અસંખ્ય યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી છે. તેઓ અભિનયનો &quot;ટ્રિપલ ક્રાઉન&quot; (ઓસ્કાર, એમી અને ટોની એવોર્ડ) મેળવનારા જૂજ વૈશ્વિક કલાકારોમાં સામેલ છે.

== પ્રારંભિક જીવન ==
આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનોનો જન્મ અમેરિકા ના ન્યૂયોર્ક શહેરના મેનહટન વિસ્તારમાં આવેલા ઈસ્ટ હાર્લેમમાં ૨૫ એપ્રિલ, ૧૯૪૦ના રોજ થયો હતો. તેઓ તેમના સિસિલિયન અમેરિકન માતા રોઝ અને પિતા સાલ્વાટોર પચિનોનું એકમાત્ર સંતાન હતા. તેમના પિતા ઇટાલીના સેન ફ્રાટેલોથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. જ્યારે અલ પચિનો માત્ર બે વર્ષના હતા ત્યારે તેમના માતા-પિતાના છૂટાછેડા થઈ ગયા હતા. 

માતા-પિતા અલગ થયા પછી, તેમના માતા તેમને સાઉથ બ્રોન્ક્સ વિસ્તારમાં લઈ ગયા હતા. ત્યાં તેઓ તેમના નાના-નાની કેટ અને જેમ્સ ગેરાર્ડી સાથે રહેતા હતા. તેમના નાના-નાની નાની ઉંમરે ઇટાલીના પ્રખ્યાત કોર્લિયોન ગામમાંથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. અલગ થયા પછી અલ પચિનોના પિતા કેલિફોર્નિયા જતા રહ્યા હતા, જ્યાં તેમણે વીમા વેચાણકર્તા અને રેસ્ટોરન્ટના માલિક તરીકે કામ શરૂ કર્યું હતું.

જ્યારે અલ પચિનો ત્રણ-ચાર વર્ષના હતા, ત્યારથી જ તેમના માતા તેમને નિયમિત રીતે સિનેમા હોલમાં ફિલ્મો જોવા લઈ જતા હતા. ફિલ્મો જોયા પછી તેઓ મનમાં જ તે પાત્રોના સંવાદો વાગોળવાનું શરૂ કરી દેતા હતા. અલ પચિનોનું હુલામણું નામ સોની બોય હતું, જે તેમની માતાએ તે સમયના પ્રખ્યાત ગાયક અલ જોલ્સનના એક લોકપ્રિય ગીત પરથી રાખ્યું હતું, જે તેઓ અવારનવાર અલ પચિનો માટે ગાતા હતા.

પચિનો એ હર્મન રિડર જુનિયર હાઈસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ તેમણે અંગ્રેજી સિવાયના મોટાભાગના વિષયોના વર્ગો છોડી દીધા હતા. તેમના જુનિયર હાઈસ્કૂલના શિક્ષિકા બ્લેન્ચ રોથસ્ટીને નાની ઉંમરે જ તેમની અભિનય ક્ષમતા ઓળખી લીધી હતી. તેમણે અલ પચિનોને શાળાના નાટકોમાં ભૂમિકાઓ આપી અને વિદ્યાર્થીઓની સભાઓમાં બાઇબલના પાઠ વાંચવાનું કામ સોંપ્યું. તે શિક્ષિકાએ તેમના પરિવારના એપાર્ટમેન્ટની મુલાકાત લીધી અને તેમની નાનીને ખાસ કહ્યું કે આ બાળક આ જ કામ માટે બન્યો છે, જેને અલ પચિનો પોતાના જીવનનો સૌથી મોટો વળાંક માને છે. ત્યારબાદ ઓડિશન આપીને તેમણે હાઈસ્કૂલ ઓફ પરફોર્મિંગ આર્ટ્સમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. જોકે તેમની માતા તેમના આ નિર્ણયથી અસંમત હતા, કારણ કે તેઓ માનતા હતા કે ગરીબ લોકો અભિનય ન કરે. આ બાબતે ઘરમાં ઝઘડો થતાં તેમણે ઘર છોડી દીધું હતું.

પચિનો એ પોતાના સપના પૂરા કરવા અને ખર્ચ ઉઠાવવા માટે સંદેશવાહક, હોટેલમાં વાસણ સાફ કરવાના સહાયક, સફાઈ કામદાર, ટેલિફોન ઓપરેટર અને ટપાલ ક્લાર્ક જેવી ઓછી આવક વાળી નોકરીઓ કરી હતી. આ સમય દરમિયાન તેઓ ન્યૂયોર્કના અંડરગ્રાઉન્ડ થિયેટરોમાં બેઝમેન્ટ નાટકોમાં અભિનય કરતા હતા. કિશોરાવસ્થામાં તેમણે એક્ટર્સ સ્ટુડિયો નામની સંસ્થામાં જોડાવાનો પ્રયાસ કર્યો પરંતુ તેઓ રિજેક્ટ થયા. ત્યારબાદ તેઓ એચબી સ્ટુડિયોમાં જોડાયા, જ્યાં તેમની મુલાકાત અભિનયના શિક્ષક ચાર્લી લોટન સાથે થઈ, જેઓ પાછળથી તેમના માર્ગદર્શક અને શ્રેષ્ઠ મિત્ર બન્યા. આ સ્ટુડિયોના હોલ અને ડાન્સ રૂમ સાફ કરવાના બદલામાં સંસ્થાએ તેમને મફતમાં ક્લાસ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. રાત્રિના સમયે અલ પચિનો શેરીઓમાં ફરતા ફરતા શેક્સપિયરના સંવાદોની પ્રેક્ટિસ કરતા હતા. આ સમયગાળામાં તેઓ ઘણીવાર બેરોજગાર અથવા બેઘર રહ્યા હતા, અને ક્યારેક શેરીઓમાં, થિયેટરોમાં અથવા મિત્રના ઘરે સૂઈ જતા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૨માં પચિનોના માતાનું ત્રેતાલીસ વર્ષની નાની ઉંમરે અવસાન થયું હતું. તેના પછીના જ વર્ષે તેમના નાનાનું પણ અવસાન થયું. અલ પચિનો આ સમયને પોતાના જીવનનો સૌથી મુશ્કેલ તબક્કો માને છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ તે સમયે બાવીસ વર્ષના હતા અને તેમના જીવનના સૌથી પ્રભાવશાળી બે લોકો ચાલ્યા ગયા હતા, જેના કારણે તેઓ સંપૂર્ણપણે ભાંગી પડ્યા હતા.

એચબી સ્ટુડિયોમાં ચાર વર્ષ વિતાવ્યા પછી, અલ પચિનોએ એક્ટર્સ સ્ટુડિયો માટે સફળતાપૂર્વક ઓડિશન આપ્યું. ત્યાં તેમણે અભિનયના પ્રખ્યાત કોચ લી સ્ટ્રાસબર્ગ હેઠળ પદ્ધતિસરના અભિનયનો અભ્યાસ કર્યો. આ જ લી સ્ટ્રાસબર્ગ પાછળથી અલ પચિનો સાથે ધ ગોડફાધર ભાગ બે ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા. પાછળથી આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં તેમણે સ્ટ્રાસબર્ગ અને આ સંસ્થાની તેમના જીવન પર પડેલી અસર વિશે વાત કરી હતી કે એક્ટર્સ સ્ટુડિયોનું તેમના જીવનમાં ખૂબ મોટું સ્થાન છે અને લી સ્ટ્રાસબર્ગને જેટલું સન્માન મળવું જોઈતું હતું તેટલું નથી મળ્યું. ચાર્લી લોટન પછી આ સંસ્થાએ જ તેમની કારકિર્દીને એક નવી દિશા આપી હતી, જેના કારણે તેઓ અન્ય નાની-મોટી નોકરીઓ છોડીને સંપૂર્ણપણે અભિનય તરફ વળી શક્યા હતા. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે લી સ્ટ્રાસબર્ગ સાથે કામ કરવું ખૂબ જ ઉત્સાહજનક હતું કારણ કે તેઓ જ્યારે કોઈ દ્રશ્ય કે લોકો વિશે વાત કરતા ત્યારે એટલા રસપ્રદ લાગતા કે બસ તેમને સાંભળતા જ રહેવાનું મન થાય. તેઓ અભિનેતાઓને ખૂબ પ્રેમ કરતા અને અભિનયની અદ્ભુત સમજ ધરાવતા હતા.

== અંગત જીવન ==
=== સંબંધો અને બાળકો ===
પચિનોનો તેમની 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મના સહ-અભિનેત્રી ડાયેન કીટન સાથે લાંબો સંબંધ રહ્યો હતો. તેમનો આ ઉતાર-ચઢાવવાળો સંબંધ 'ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩' ના શૂટિંગ પછી પૂરો થયો હતો. આ સિવાય તેઓ જીલ ક્લેબર્ગ, ટ્યુઝડે વેલ્ડ, માર્થે કેલર, વેરુસ્કા વોન લેહન્દોર્ફ, કેથલીન ક્વિનલાન, લિન્ડાલ હોબ્સ અને પેનેલોપ એન મિલર સાથે પણ સંબંધોમાં રહ્યા હતા. પચિનોનો આર્જેન્ટિનાની અભિનેત્રી લ્યુસિલા પોલાક સાથે ૨૦૦૮ થી ૨૦૧૮ સુધી ૧૦ વર્ષ લાંબો સંબંધ રહ્યો હતો.

પચિનોને ચાર બાળકો છે. તેમની સૌથી મોટી દીકરી જૂલી મેરીનો જન્મ ૧૬ ઓક્ટોબર ૧૯૮૯ના રોજ થયો હતો, જે તેમની અને એક્ટિંગ કોચ જેન ટેરન્ટની દીકરી છે. આ સિવાય ૨૫ જાન્યુઆરી ૨૦૦૧ના રોજ આઈવીએફ પદ્ધતિ દ્વારા તેમને બે જોડિયા બાળકો થયા હતા, જેમની માતા અભિનેત્રી બેવર્લી ડી એન્જેલો છે, જેમની સાથે પચિનો ૧૯૯૭ થી ૨૦૦૩ સુધી સંબંધમાં રહ્યા હતા. ત્યારબાદ ૨૦૨૨ થી ૨૦૨૪ દરમિયાન ફિલ્મ નિર્માતા નૂર અલ્ફલ્લાહ સાથેના સંબંધોથી ૧૫ જૂન ૨૦૨૩ના રોજ તેમને એક દીકરો થયો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Gujarati|first=TV9|date=2023-05-31|title=Al Pacinoની 53 વર્ષ નાની ગર્લફ્રેન્ડ બનશે માતા, 82 વર્ષની ઉંમરે ચોથી વખત પિતા બનશે એક્ટર|url=https://tv9gujarati.com/entertainment/hollywood-actor-al-pacino-is-going-to-be-a-father-for-the-fourth-time-at-the-age-of-82-with-53-year-younger-girlfriend-768236.html|access-date=2026-08-12|website=TV9 Gujarati|language=gu}}&lt;/ref&gt;૮૩ વર્ષની ઉંમરે પચિનો દુનિયાના સૌથી મોટી ઉંમરે પિતા બનનારા વ્યક્તિઓમાંથી એક બન્યા છે,  કોરોના લોકડાઉન બાદ ૨૦૨૨માં શરૂ થયેલો આ સંબંધ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪માં સત્તાવાર રીતે પૂરો થયો હતો અને બંને અલગ થઈ ગયા હતા&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2023-09-07|title=પીઢ અભિનેતા અલ પચિનો અને નૂર અલફલ્લાહ અલગ થયા: બાળકનો જન્મ ત્રણ મહિના પહેલા થયો હતો, નૂરે કસ્ટડી અને પૈસા માંગ્યા|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/bollywood/news/veteran-actors-al-pacino-and-noor-alfallah-split-131802804.html|access-date=2026-08-12|website=Divya Bhaskar|language=gu}}&lt;/ref&gt;, પચીનો એ ક્યારેય લગ્ન કર્યા નથી.

== કારકિર્દી ==

=== ૧૯૬૭–૧૯૭૧: થિયેટર ભૂમિકાઓ અને ફિલ્મ સફરની શરૂઆત ===
[[File:Al Pacino - Hummel.jpg|thumb|upright|અલ પચિનો ૧૯૭૭માં ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઑફ પાવ્લો હમેલ નાટકમાં અભિનય કરતા.]] ૧૯૬૭માં અલ પચિનોએ બોસ્ટનના ચાર્લ્સ પ્લેહાઉસમાં અવેક એન્ડ સિંગ નાટકથી વ્યાવસાયિક રંગમંચ કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ત્યારબાદ અમેરિકા હુર્રા નાટકમાં કામ દરમિયાન તેમની મુલાકાત અભિનેત્રી જીલ ક્લેબર્ગ સાથે થઈ, બંને વચ્ચે પાંચ વર્ષ સુધી પ્રેમસંબંધ રહ્યો, અને ત્યારબાદ તેઓ ન્યૂયોર્ક શહેરમાં પાછા ફર્યા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૮માં પચિનોએ એસ્ટોર પ્લેસ થિયેટરમાં ઇઝરાયેલ હોરોવિટ્ઝના ધ ઇન્ડિયન વોન્ટ્સ ધ બ્રોન્ક્સ નામના નાટકમાં મર્ફ નામના શેરી ગુંડાની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. આ નાટક ૧૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૬૮ના રોજ શરૂ થયું હતું અને તેના કુલ એકસો સિત્યોતેર શો થયા હતા. આ નાટકની સાથે જ હોરોવિટ્ઝનું બીજું નાટક ઈટ્સ કોલ્ડ ધ સુગર પ્લમ પણ દર્શાવવામાં આવતું હતું, જેમાં જીલ ક્લેબર્ગ મુખ્ય ભૂમિકામાં હતી. આ નાટકમાં શાનદાર અભિનય માટે  પચિનોને શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો ઓબી એવોર્ડ મળ્યો હતો, જ્યારે જોન કાઝલેને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. માર્ટિન બ્રેગમેને આ નાટક જોયું અને તેઓ પચિનોના મેનેજર બન્યા હતા. આ ભાગીદારી આવનારા વર્ષોમાં ખૂબ જ સફળ સાબિત થઈ, કારણ કે બ્રેગમેને જ પચિનોને ધ ગોડફાધર, સેર્પીકો અને ડોગ ડે આફ્ટરનૂન જેવી મહાન ફિલ્મો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. પોતાની સ્ટેજ કારકિર્દી વિશે પચિનોએ જણાવ્યું હતું કે માર્ટિન બ્રેગમેને જ મારી શોધ કરી હતી જ્યારે હું પચીસ-છવ્વીસ વર્ષનો હતો અને તેઓ મારા મેનેજર બન્યા હતા. હું આજે જે પણ સ્થાને છું તે માર્ટીના કારણે જ છું અને હું ખરેખર તેમનો ઋણી છું.

૨૫ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૬૯ના રોજ પચિનોએ બેલાસ્કો થિયેટર ખાતે ડોન પીટરસનના ડઝ અ ટાઈગર વેર અ નેકટાઈ નામના નાટકથી બ્રોડવે થિયેટરમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. આ નાટક ઓગણચાળીસ શો પછી ૨૯ માર્ચ, ૧૯૬૯ના રોજ બંધ થઈ ગયું હતું, પરંતુ પચિનોના અભિનયના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને ૨૦ એપ્રિલ, ૧૯૬૯ના રોજ તેમને આ ભૂમિકા માટે પ્રતિષ્ઠિત ટોની એવોર્ડ મળ્યો હતો.  પચિનોએ ૧૯૭૦ના દાયકામાં પણ સ્ટેજ પર અભિનય ચાલુ રાખ્યો હતો અને ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઓફ પાવલો હમેલ નામના નાટક માટે પોતાનો બીજો ટોની એવોર્ડ જીત્યો હતો. આ સિવાય તેમણે રિચાર્ડ ધ થર્ડ નામના નાટકમાં મુખ્ય શીર્ષક ભૂમિકા ભજવી હતી. ૧૯૮૦ના દાયકા મા ડેવિડ મેમેટના અમેરિકન બફેલો નામના નાટકમાં દેખાયા પછી પચિનોએ ફરીથી સ્ટેજ પર મોટી સફળતા મેળવી હતી, જેના માટે તેમને ડ્રામા ડેસ્ક એવોર્ડ માટે નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા. વર્ષ ૧૯૯૦ પછી પચીનો સ્ટેજ કાર્યોમાં યુજેન ઓ નીલના હ્યુગી, ઓસ્કાર વાઈલ્ડના સાલોમે અને વર્ષ ૨૦૦૫માં લાઈલ કેસ્લરના ઓર્ફન્સ નામના નાટકોના પુનઃપ્રસારણનો સમાવેશ થાય છે. એક્ટર્સ સ્ટુડિયોમાં અભ્યાસ કરતી વખતે પચીનોને સમજાયું હતું કે તેમની પાસે અભિનયની એક અદ્ભુત ભેટ છે અને તેમને આ કામમાં ખૂબ આનંદ આવતો હતો, જોકે તેમના શરૂઆતના કામો આર્થિક રીતે બહુ ફાયદાકારક નહોતા. 

સ્ટેજ પર સફળતા મેળવ્યા પછી પચિનોએ વર્ષ ૧૯૬૯માં પેટ્ટી ડ્યુક અભિનીત એક સ્વતંત્ર ફિલ્મ મી, નેટલીમાં ટૂંકી ભૂમિકા ભજવીને ફિલ્મી દુનિયામાં પ્રવેશ કર્યો હતો. વર્ષ ૧૯૭૦માં પચિનોએ ક્રિએટિવ મેનેજમેન્ટ એસોસિએટ્સ નામની ટેલેન્ટ એજન્સી સાથે કરાર કર્યા હતા. ત્યારબાદ વર્ષ ૧૯૭૧માં આવેલી ફિલ્મ ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્કમાં એક હેરોઈનના બંધાણી યુવકની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવીને તેમણે ફીચર ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતા તરીકે સત્તાવાર શરૂઆત કરી હતી.

=== ૧૯૭૨–૧૯૮૩: વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને સફળતા ===
[[File:Al Pacino with James Caan.jpg|thumb|upright|left|વર્ષ ૧૯૭૨ની આસપાસ જેમ્સ કાન સાથે અલ પચિનો]]
ડિરેક્ટર ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ પચિનોને મારીયો પુઝો ની ૧૯૬૯ માં પ્રકાશિત થયેલી સુપર હિટ માફિયા નવલકથા [[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર]] પર આધારિત ફિલ્મ માં માઈકલ કોર્લિયોનની મુખ્ય ભૂમિકા માટે પસંદ કર્યા હતા, જે વર્ષ ૧૯૭૨ રિલીઝ થઈ હતી. જોકે આ ભૂમિકા મેળવવા માટે જેક નિકોલસન, રોબર્ટ રેડફોર્ડ, વોરેન બીટી અને તે સમયે ખૂબ જ ઓછા જાણીતા એવા રોબર્ટ ડી નિરોએ પણ પ્રયાસો કર્યા હતા. તેમ છતાં દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ '''અલ પચિનો'''ની જ પસંદગી કરી હતી; કારણ કે પચિનો પોતે ઇટાલિયન મૂળના હતા અને તેમની એકટિંગ માં એક ખાસ તીવ્રતા હતી જે કોપોલાને 'માઇકલ કોર્લિયોની'ના પાત્ર માટે જોઈતી હતી.

શરૂઆતમાં પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ સ્ટુડિયોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ આ પસંદગીથી નારાજ થયા હતા, કારણ કે તેઓ આ ભૂમિકા માટે કોઈ વધુ પ્રખ્યાત અભિનેતાને લેવા માંગતા હતા. જોકે, ફિલ્મમાં પચીનોના પ્રખ્યાત 'રેસ્ટોરન્ટ શૂટઆઉટ દ્રશ્ય'ના શૂટિંગ પછી તેઓ માની ગયા હતા.

આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર તમામ રેકોર્ડ તોડીને '''ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર''' સાબિત થઈ અને તે વર્ષની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની. આ ફિલ્મમાં પચિનોના અદ્ભુત અભિનયને કારણે તેમને '''ઓસ્કાર એવોર્ડ'''નું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમના આ પરફોર્મન્સને ફિલ્મ જગતમાં એક અત્યંત તીવ્ર અને પ્રભાવશાળી એક્ટિંગના સૌથી શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ તરીકે જોવામાં આવે છે. આ સાથે જ, માઇકલ કોર્લિયોનીનું આ પાત્ર આજે પણ સિનેમાના ઇતિહાસમાં એક અત્યંત પ્રખ્યાત અને આઇકોનિક પાત્ર માનવામાં આવે છે. &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2013-12-18|title=અલ પચિનોના એક ફેન એ બાકસની ૧ લાખ દીવાસળીઓમાંથી 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મના તેમના પ્રખ્યાત પાત્ર 'માઇકલ કોર્લિયોની'નું એક અત્યંત સુંદર અને અદભુત સ્ટેચ્યુ તૈયાર કર્યું છે.|url=https://www.divyabhaskar.co.in/news/ajab-artist-tomislav-horvat-created-a-sculpture-of-al-pacino-with-matchboxes-in19-mon-4468137-pho.html|url-status=live|access-date=2026-08-12|website=Divya Bhaskar|language=gu}}&lt;/ref&gt;

લાંબા સમય સુધી એવી અફવાઓ હતી કે પચિનોએ તે વર્ષના ઓસ્કાર એવોર્ડ સમારોહનો બહિષ્કાર કર્યો હતો. અફવા મુજબ તેઓ શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાની શ્રેણીમાં નામાંકિત થવાથી નારાજ હતા, કારણ કે ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતાનો ઓસ્કાર જીતનાર સહ-કલાકાર માર્લોન બ્રાન્ડો કરતાં અલ પચિનોનો સ્ક્રીન પર દેખાવાનો સમય વધુ હતો. જોકે, વર્ષ ૨૦૨૪માં પ્રકાશિત થયેલી પોતાની આત્મકથામાં અલ પચિનોએ આ અફવાઓનું સંપૂર્ણ ખંડન કર્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તે સમયે અચાનક મળેલી વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને પ્રખ્યાતિના કારણે તેઓ ખૂબ ડરી ગયા હતા અને માનસિક રીતે સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા. આ અતિશય ભયના કારણે અને તે જ સમયે બોસ્ટનમાં થિયેટરના કામમાં વ્યસ્ત હોવાને લીધે તેઓ તે ઓસ્કાર સમારોહમાં હાજર રહી શક્યા નહોતા.

૧૯૭૩માં, પચિનોએ જીન હેકમેન સાથે સ્કેરક્રો ફિલ્મમાં કામ કર્યું હતું, જેને કાન્સ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં પ્રતિષ્ઠિત પામ ડી ઓર એવોર્ડ મળ્યો હતો. એ જ વર્ષે, ન્યૂ યોર્ક સિટીના પોલીસ ઓફિસર ફ્રેન્ક સેર્પિકોની સાચી વાર્તા પર આધારિત સેર્પિકો ફિલ્મમાં શાનદાર એક્ટિંગ કરવા બદલ પચીનોને બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું હતું. આ ફિલ્મમાં તેમણે સાથી પોલીસ અધિકારીઓનો ભ્રષ્ટાચાર ખુલ્લો પાડવા માટે અંડરકવર ઓપરેશન કર્યું હતું. 

[[File:Pacino as Serpico in 1973.jpg|thumb|upright|૧૯૭૩માં સેર્પિકો ફિલ્મના પાત્રમાં પચીનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૪માં, ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'ધ ગોડફાધર'ની સિક્વલ મૂવીમાં પચિનોએ ફરી એકવાર માઇકલ કોર્લિયોનીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર સુપર હિટ રહી અને સાથે બેસ્ટ પિક્ચરનો ઓસ્કાર જીતનારી ઇતિહાસની પહેલી સિક્વલ બની હતી. આ રોલ માટે પચીનોને ત્રીજી વખત ઓસ્કાર નોમિનેશન મળ્યું હતું, જે માઇકલ કોર્લિયોનીના પાત્ર માટે તેમનું લીડ કેટેગરીમાં બીજું નોમિનેશન હતું. પ્રખ્યાત મેગેઝિન ન્યૂઝવીકે ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ માં તેમના પરફોર્મન્સને સિનેમાના ઇતિહાસમાં કોઈ વ્યક્તિના હૃદયના કઠોર થવાની પ્રક્રિયાનું સૌથી શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન ગણાવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2025-08-01|title=અમદાવાદના આશ્રમ રોડ પર આવેલા પ્રયોગશાળા હોલ ખાતે અલ પચિનોની સુપરહિટ ક્લાસિક ફિલ્મ સર્પિકો નું ખાસ સ્ક્રીનિંગ યોજાયું|url=https://english.gujaratsamachar.com/news/lifestyle-fashion/have-a-leisurely-weekend-with-drama-laughter-and-more-in-ahmedabad-65361255554|url-status=live|access-date=2026-08-12|website=Gujarat Samachar|language=en}}&lt;/ref&gt;

૧૯૭૫માં, પચિનોને બેંક લૂંટારા જોન વોજટોવિચની સાચી વાર્તા પર આધારિત 'ડોગ ડે આફ્ટરનૂન' ફિલ્મથી વધુ એક મોટી બોક્સ ઓફિસ પર બ્લોકબસ્ટર સફળતા મળી, આ ફિલ્મનું નિર્દેશન સિડની લુમેટ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જેમણે થોડા વર્ષો પહેલા 'સેર્પિકો' ફિલ્મમાં પણ તેમની સાથે કામ કર્યું હતું. આ ફિલ્મ માટે પચિનોને ફરી એકવાર ઓસ્કારમાં બેસ્ટ એક્ટરનું નામાંકન મળ્યું હતું. 

[[File:Al Pacino Penelope Allen in Dog Day Afternoon.jpg|thumb|upright|૧૯૭૫માં આવેલી ડોગ ડે આફ્ટરનૂન ફિલ્મના એક દ્રશ્યમાં પચિનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૭માં, સિડની પોલેક દ્વારા નિર્દેશિત 'બોબી ડીયરફિલ્ડ' ફિલ્મમાં પચિનોએ એક રેસ-કાર ડ્રાઇવરની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી, આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ફ્લૉપ થઈ હતી, પરંતું આ શાનદાર રોલ માટે તેમને ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડ્સમાં બેસ્ટ એક્ટરનું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમની આના પછીની ફિલ્મ કોર્ટરૂમ ડ્રામા આધારિત 'એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ' હતી. જે સુપર હિટ બની સાથે આ ફિલ્મમાં પચિનોની અદ્ભુત એક્ટિંગ રેન્જના ફિલ્મ વિવેચકોએ ખૂબ વખાણ કર્યા અને તેમને ચોથી વખત બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું. જોકે, તે વર્ષે આ એવોર્ડ 'ક્રેમર વર્સિસ ક્રેમર' ફિલ્મ માટે ડસ્ટિન હોફમેનને મળ્યો હતો, રસપ્રદ વાત એ છે કે આ ફિલ્મની ઓફર પહેલા પચિનોને થઈ હતી પણ તેમણે આ રોલ કરવાની ના પાડી દીધી હતી. 

૧૯૭૦ના દાયકા દરમિયાન, પચિનોને કુલ પાંચ ઓસ્કાર નામાંકન મળ્યા હતા, જેમાં સેર્પિકો, ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨, ડોગ ડે આફ્ટરનૂન અને એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ ફિલ્મો માટે બેસ્ટ એક્ટરના ચાર નામાંકન સામેલ હતા.

૧૯૮૦ના દાયકાની શરૂઆતમાં પચિનોની કારકિર્દીમાં થોડો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. ન્યૂ યોર્કના ગે સમુદાયના વિરોધનો સામનો કરનારી તેમની વિવાદાસ્પદ ફિલ્મ 'ક્રૂઝિંગ' અને કોમેડી-ડ્રામા ફિલ્મ 'ઓથર! ઓથર!' બોક્સ ઓફિસ પર ખાસ સફળ ન રહી અને ફિલ્મ વિવેચકોએ પણ તેના નકારાત્મક રિવ્યૂ આપ્યા હતા. જોકે, ૧૯૮૩માં બ્રાયન ડી પાલ્મા દ્વારા નિર્દેશિત ગેંગસ્ટર ક્રાઇમ એક્શન ડ્રામા ફિલ્મ 'સ્કારફેસ'માં તેમનું પરફોર્મન્સ તેમની કારકિર્દીનું સૌથી મોટું હાઇલાઇટ અને યાદગાર પાત્ર સાબિત થયું. શરૂઆતમાં આ ફિલ્મમાં બતાવેલી અતિશય હિંસાના કારણે વિવેચકોએ તેની આકરી ટીકા કરી હતી, પરંતુ સમય જતાં આ ફિલ્મને સિનેમા જગતમાં ભારે પ્રશંસા મળી. આ ફિલ્મે બોક્સ ઓફિસ પર ઘણું સારું પ્રદર્શન કર્યું,તેમજ ફિલ્મમાં ક્યુબન ડ્રગ લોર્ડ 'ટોની મોન્ટાના' નો દમદાર રોલ ભજવવા બદલ પચિનોને ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડનું નામાંકન મળ્યું હતું. પચિનોએ ભજવેલું ટોની મોન્ટાનાનું આ પાત્ર આજે પણ સિનેમાના ઇતિહાસમાં એક આઇકોનિક ગેંગસ્ટર પાત્ર તરીકે જોવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sandesh|title=અલ પચિનોની સ્કારફેસ જોઈને વાસ્તવમાં રોલ નિભાવ્યો : સંજય દત્ત|url=https://sandesh.com/supplement/after-seeing-al-pacino-39-s-scarface-played-the-real-role-sanjay|url-status=live|access-date=2026-08-12|website=Sandesh|language=gu}}&lt;/ref&gt;

== ફિલ્મોગ્રાફી ==
''અલ પચિનો ફિલ્મોગ્રાફી પણ જુઓ.''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| વર્ષ
! rowspan=&quot;2&quot;| ફિલ્મ
! colspan=&quot;4&quot;| યોગદાન
! rowspan=&quot;2&quot;| ભૂમિકા
! rowspan=&quot;2&quot;| નોંધ
|-
! width=&quot;65&quot;| નિર્દેશક
! width=&quot;65&quot;| નિર્માતા
! width=&quot;65&quot;| લેખક
! width=&quot;65&quot;| અભિનેતા
|-
| ૧૯૬૯
| ''મી, નેટલી''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની
| મુખ્ય ભૂમિકા — પ્રથમ ફિલ્મ
|-
| ૧૯૭૧
| ''ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્ક''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૨
| ''ધ ગોડફાધર''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| સહ અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૩
| ''સ્કેરક્રો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રાન્સિસ લાયનલ ડેલ્બુચી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૩
| ''સેર્પિકો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રેન્ક સેર્પિકો
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૪
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૫
| ''ડોગ ડે આફ્ટરનૂન''
|
|
|
| {{Yes}}
| સોની વોર્ટઝિક
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૭
| ''બોબી ડીયરફિલ્ડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી ડીયરફિલ્ડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૯
| ''એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| આર્થર કિરકલેન્ડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૮૦
| ''ક્રૂઝિંગ''
|
|
|
| {{Yes}}
| સ્ટીવ બર્ન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૨
| ''ઓથર! ઓથર!''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઇવાન ટ્રેવલિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૩
| ''સ્કારફેસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની મોન્ટાના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૫
| ''રેવલ્યુશન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોમ ડોબ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૯
| ''સી ઓફ લવ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ફ્રેન્ક કેલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૦
| ''ડિક ટ્રેસી''
|
|
|
| {{Yes}}
| અલ્ફોન્સ બિગ બોય કેપ્રિસ
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૦
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૧
| ''ફ્રેન્કી એન્ડ જોની''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૨
| ''ગ્લેનગેરી ગ્લેન રોસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| રિચાર્ડ રોમા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૨
| ''સેન્ટ ઓફ અ વુમન''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ કર્નલ ફ્રેન્ક સ્લેડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર વિજય
|-
| ૧૯૯૩
| ''કાર્લિટોઝ વે''
|
|
|
| {{Yes}}
| કાર્લિટો બ્રિગાન્ટે
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૫
| ''હીટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ વિન્સન્ટ હેના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૬
| ''સિટી હોલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| મેયર જોન પેપાસ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ડોની બ્રાસ્કો''
|
|
|
| {{Yes}}
| બેન્જામિન લેફ્ટી રુગિરો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ધ ડેવિલ્સ એડવોકેટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોન મિલ્ટન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''ધ ઇન્સાઇડર''
|
|
|
| {{Yes}}
| લોવેલ બર્ગમેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''એની ગિવન સન્ડે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની ડી અમાટો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''ઇન્સોમ્નિયા''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલ ડોર્મર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''સિમોન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિક્ટર ટેરેન્સકી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૩
| ''ધ રિક્રુટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર બર્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૪
| ''ધ મર્ચન્ટ ઓફ વેનિસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| શાયલોક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૫
| ''ટુ ફોર ધ મની''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર અબ્રામ્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''ઓશન્સ થર્ટીન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલી બેન્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''૮૮ મિનિટ્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડોક્ટર જેક ગ્રેમ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૮
| ''રાઇટિયસ કિલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ડેવિડ ફિસ્ક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૦
| ''યૂ ડોન્ટ નો જેક''
|
|
|
| {{Yes}}
| જેક કેવોર્કિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા — ટેલિવિઝન ફિલ્મ
|-
| ૨૦૧૧
| ''ધ સન ઓફ નો વન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ચાર્લ્સ સ્ટેનફોર્ડ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૧
| ''જેક એન્ડ જીલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| તેઓ પોતે
| મહેમાન ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૨
| ''સ્ટેન્ડ અપ ગાઇઝ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વેલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૩
| ''સાલોમે''
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| કિંગ હેરોડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ۲۰۱۴
| ''મેંગલહોર્ન''
|
|
|
| {{Yes}}
| એ જે મેંગલહોર્ન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૪
| ''ધ હમ્બલિંગ''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| સાયમન એક્સલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૫
| ''ડેની કોલિન્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડેની કોલિન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૬
| ''મિસકન્ડક્ટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ચાર્લ્સ અબ્રામ્સ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૭
| ''હેંગમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ રે આર્ચર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''વન્સ અપોન અ ટાઇમ ઇન હોલીવુડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| માર્વિન શ્વાર્ઝ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''ધ આઇરિશમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| જીમી હોફા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૨૦૨૧
| ''હાઉસ ઓફ ગુચી''
|
|
|
| {{Yes}}
| આલ્ડો ગુચી
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૩
| ''નોક્સ ગોઝ અવે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઝેવિયર ક્રેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૪
| ''મોડી''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| મોરિસ ગેંગનેટ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ડેડ મેન્સ વાયર''
|
|
|
| {{Yes}}
| એમ એલ હોલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ઇન ધ હેન્ડ ઓફ દાંતે''
|
|
|
| {{Yes}}
| અંકલ કાર્માઇન
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ધ રિચ્યુઅલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફાધર થિયોફિલસ રીસિંગર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|}

=== નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકે વિશેષ ફિલ્મો ===
અલ પચિનોએ અભિનેતા સિવાય ડિરેક્ટર (નિર્દેશક) અને પ્રોડ્યુસર (નિર્માતા) તરીકે પણ કેટલીક ખૂબ જ પ્રખ્યાત પ્રાયોગિક અને ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મો બનાવી છે, જેની યાદી નીચે મુજબ છે:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! વર્ષ !! ફિલ્મ !! ભૂમિકા !! નોંધ
|-

| ૧૯૮૯ || ''ધ લોકલ સ્ટિગ્મેટિક'' || નિર્માતા અને અભિનેતા || આ એક પ્રાયોગિક ફિલ્મ હતી જેને થિયેટરમાં રિલીઝ કરવાને બદલે માત્ર ખાસ સ્ક્રીનિંગ માટે જ રાખવામાં આવી હતી.
|-

| ૧૯૯૬ || ''લુકિંગ ફોર રિચાર્ડ'' || નિર્દેશક, નિર્માતા અને લેખક || પચિનોની નિર્દેશક તરીકેની આ પ્રથમ સત્તાવાર ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મ હતી, જેના માટે તેમને ડિરેક્ટર્સ ગિલ્ડ ઓફ અમેરિકાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો.
|-

| ૨૦૦૦ || ''ચાઇનીઝ કોફી'' || નિર્દેશક અને અભિનેતા || આ એક અનોખી ડ્રામા ફિલ્મ હતી જે સંપૂર્ણ રીતે બે પાત્રો વચ્ચેની વાતચીત પર આધારિત હતી.
|-

| ૨૦૧૧ || ''વાઇલ્ડ સાલોમે'' || નિર્દેશક અને લેખક || ઓસ્કાર વાઇલ્ડના નાટક પર આધારિત આ એક અર્ધ-ડોક્યુમેન્ટરી (Docudrama) ફિલ્મ હતી.
|}

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{imdb name|0000199|અલ પચિનો}}

[[en:Al Pacino]]

[[શ્રેણી:અમેરિકન પુરુષ અભિનેતાઓ]]
[[શ્રેણી:જીવિત વ્યક્તિઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મેલા લોકો]]
[[શ્રેણી:ઓસ્કાર વિજેતા અભિનેતાઓ]]</text>
      <sha1>f25bgkget6oa1nzn3gwv08nnimillbw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903599</id>
      <parentid>903590</parentid>
      <timestamp>2026-08-13T10:31:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* બાહ્ય કડીઓ */</comment>
      <origin>903599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50160" sha1="acpbay4ht3k4yjh1q9f2jygy2iu7fx5" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''અલ પચિનો''' નું હુલામણુ નામ ધરાવતા '''આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનો''' (જન્મ એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૪૦), એક અમેરિકન અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્માતા છે. ૨૦મી સદીના સૌથી પ્રભાવશાળી અને મહાન કલાકારોમાંના એક ગણાતા અલ પચિનોએ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Pacino named 'greatest film star'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3001463.stm|date=2003-05-05|access-date=2026-08-12|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; પાંચ દાયકાથી વધુ લાંબી કારકિર્દીમાં અસંખ્ય યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી છે. તેઓ અભિનયનો &quot;ટ્રિપલ ક્રાઉન&quot; (ઓસ્કાર, એમી અને ટોની એવોર્ડ) મેળવનારા જૂજ વૈશ્વિક કલાકારોમાં સામેલ છે.

== પ્રારંભિક જીવન ==
આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનોનો જન્મ અમેરિકા ના ન્યૂયોર્ક શહેરના મેનહટન વિસ્તારમાં આવેલા ઈસ્ટ હાર્લેમમાં ૨૫ એપ્રિલ, ૧૯૪૦ના રોજ થયો હતો. તેઓ તેમના સિસિલિયન અમેરિકન માતા રોઝ અને પિતા સાલ્વાટોર પચિનોનું એકમાત્ર સંતાન હતા. તેમના પિતા ઇટાલીના સેન ફ્રાટેલોથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. જ્યારે અલ પચિનો માત્ર બે વર્ષના હતા ત્યારે તેમના માતા-પિતાના છૂટાછેડા થઈ ગયા હતા. 

માતા-પિતા અલગ થયા પછી, તેમના માતા તેમને સાઉથ બ્રોન્ક્સ વિસ્તારમાં લઈ ગયા હતા. ત્યાં તેઓ તેમના નાના-નાની કેટ અને જેમ્સ ગેરાર્ડી સાથે રહેતા હતા. તેમના નાના-નાની નાની ઉંમરે ઇટાલીના પ્રખ્યાત કોર્લિયોન ગામમાંથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. અલગ થયા પછી અલ પચિનોના પિતા કેલિફોર્નિયા જતા રહ્યા હતા, જ્યાં તેમણે વીમા વેચાણકર્તા અને રેસ્ટોરન્ટના માલિક તરીકે કામ શરૂ કર્યું હતું.

જ્યારે અલ પચિનો ત્રણ-ચાર વર્ષના હતા, ત્યારથી જ તેમના માતા તેમને નિયમિત રીતે સિનેમા હોલમાં ફિલ્મો જોવા લઈ જતા હતા. ફિલ્મો જોયા પછી તેઓ મનમાં જ તે પાત્રોના સંવાદો વાગોળવાનું શરૂ કરી દેતા હતા. અલ પચિનોનું હુલામણું નામ સોની બોય હતું, જે તેમની માતાએ તે સમયના પ્રખ્યાત ગાયક અલ જોલ્સનના એક લોકપ્રિય ગીત પરથી રાખ્યું હતું, જે તેઓ અવારનવાર અલ પચિનો માટે ગાતા હતા.

પચિનો એ હર્મન રિડર જુનિયર હાઈસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ તેમણે અંગ્રેજી સિવાયના મોટાભાગના વિષયોના વર્ગો છોડી દીધા હતા. તેમના જુનિયર હાઈસ્કૂલના શિક્ષિકા બ્લેન્ચ રોથસ્ટીને નાની ઉંમરે જ તેમની અભિનય ક્ષમતા ઓળખી લીધી હતી. તેમણે અલ પચિનોને શાળાના નાટકોમાં ભૂમિકાઓ આપી અને વિદ્યાર્થીઓની સભાઓમાં બાઇબલના પાઠ વાંચવાનું કામ સોંપ્યું. તે શિક્ષિકાએ તેમના પરિવારના એપાર્ટમેન્ટની મુલાકાત લીધી અને તેમની નાનીને ખાસ કહ્યું કે આ બાળક આ જ કામ માટે બન્યો છે, જેને અલ પચિનો પોતાના જીવનનો સૌથી મોટો વળાંક માને છે. ત્યારબાદ ઓડિશન આપીને તેમણે હાઈસ્કૂલ ઓફ પરફોર્મિંગ આર્ટ્સમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. જોકે તેમની માતા તેમના આ નિર્ણયથી અસંમત હતા, કારણ કે તેઓ માનતા હતા કે ગરીબ લોકો અભિનય ન કરે. આ બાબતે ઘરમાં ઝઘડો થતાં તેમણે ઘર છોડી દીધું હતું.

પચિનો એ પોતાના સપના પૂરા કરવા અને ખર્ચ ઉઠાવવા માટે સંદેશવાહક, હોટેલમાં વાસણ સાફ કરવાના સહાયક, સફાઈ કામદાર, ટેલિફોન ઓપરેટર અને ટપાલ ક્લાર્ક જેવી ઓછી આવક વાળી નોકરીઓ કરી હતી. આ સમય દરમિયાન તેઓ ન્યૂયોર્કના અંડરગ્રાઉન્ડ થિયેટરોમાં બેઝમેન્ટ નાટકોમાં અભિનય કરતા હતા. કિશોરાવસ્થામાં તેમણે એક્ટર્સ સ્ટુડિયો નામની સંસ્થામાં જોડાવાનો પ્રયાસ કર્યો પરંતુ તેઓ રિજેક્ટ થયા. ત્યારબાદ તેઓ એચબી સ્ટુડિયોમાં જોડાયા, જ્યાં તેમની મુલાકાત અભિનયના શિક્ષક ચાર્લી લોટન સાથે થઈ, જેઓ પાછળથી તેમના માર્ગદર્શક અને શ્રેષ્ઠ મિત્ર બન્યા. આ સ્ટુડિયોના હોલ અને ડાન્સ રૂમ સાફ કરવાના બદલામાં સંસ્થાએ તેમને મફતમાં ક્લાસ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. રાત્રિના સમયે અલ પચિનો શેરીઓમાં ફરતા ફરતા શેક્સપિયરના સંવાદોની પ્રેક્ટિસ કરતા હતા. આ સમયગાળામાં તેઓ ઘણીવાર બેરોજગાર અથવા બેઘર રહ્યા હતા, અને ક્યારેક શેરીઓમાં, થિયેટરોમાં અથવા મિત્રના ઘરે સૂઈ જતા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૨માં પચિનોના માતાનું ત્રેતાલીસ વર્ષની નાની ઉંમરે અવસાન થયું હતું. તેના પછીના જ વર્ષે તેમના નાનાનું પણ અવસાન થયું. અલ પચિનો આ સમયને પોતાના જીવનનો સૌથી મુશ્કેલ તબક્કો માને છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ તે સમયે બાવીસ વર્ષના હતા અને તેમના જીવનના સૌથી પ્રભાવશાળી બે લોકો ચાલ્યા ગયા હતા, જેના કારણે તેઓ સંપૂર્ણપણે ભાંગી પડ્યા હતા.

એચબી સ્ટુડિયોમાં ચાર વર્ષ વિતાવ્યા પછી, અલ પચિનોએ એક્ટર્સ સ્ટુડિયો માટે સફળતાપૂર્વક ઓડિશન આપ્યું. ત્યાં તેમણે અભિનયના પ્રખ્યાત કોચ લી સ્ટ્રાસબર્ગ હેઠળ પદ્ધતિસરના અભિનયનો અભ્યાસ કર્યો. આ જ લી સ્ટ્રાસબર્ગ પાછળથી અલ પચિનો સાથે ધ ગોડફાધર ભાગ બે ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા. પાછળથી આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં તેમણે સ્ટ્રાસબર્ગ અને આ સંસ્થાની તેમના જીવન પર પડેલી અસર વિશે વાત કરી હતી કે એક્ટર્સ સ્ટુડિયોનું તેમના જીવનમાં ખૂબ મોટું સ્થાન છે અને લી સ્ટ્રાસબર્ગને જેટલું સન્માન મળવું જોઈતું હતું તેટલું નથી મળ્યું. ચાર્લી લોટન પછી આ સંસ્થાએ જ તેમની કારકિર્દીને એક નવી દિશા આપી હતી, જેના કારણે તેઓ અન્ય નાની-મોટી નોકરીઓ છોડીને સંપૂર્ણપણે અભિનય તરફ વળી શક્યા હતા. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે લી સ્ટ્રાસબર્ગ સાથે કામ કરવું ખૂબ જ ઉત્સાહજનક હતું કારણ કે તેઓ જ્યારે કોઈ દ્રશ્ય કે લોકો વિશે વાત કરતા ત્યારે એટલા રસપ્રદ લાગતા કે બસ તેમને સાંભળતા જ રહેવાનું મન થાય. તેઓ અભિનેતાઓને ખૂબ પ્રેમ કરતા અને અભિનયની અદ્ભુત સમજ ધરાવતા હતા.

== અંગત જીવન ==
=== સંબંધો અને બાળકો ===
પચિનોનો તેમની 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મના સહ-અભિનેત્રી ડાયેન કીટન સાથે લાંબો સંબંધ રહ્યો હતો. તેમનો આ ઉતાર-ચઢાવવાળો સંબંધ 'ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩' ના શૂટિંગ પછી પૂરો થયો હતો. આ સિવાય તેઓ જીલ ક્લેબર્ગ, ટ્યુઝડે વેલ્ડ, માર્થે કેલર, વેરુસ્કા વોન લેહન્દોર્ફ, કેથલીન ક્વિનલાન, લિન્ડાલ હોબ્સ અને પેનેલોપ એન મિલર સાથે પણ સંબંધોમાં રહ્યા હતા. પચિનોનો આર્જેન્ટિનાની અભિનેત્રી લ્યુસિલા પોલાક સાથે ૨૦૦૮ થી ૨૦૧૮ સુધી ૧૦ વર્ષ લાંબો સંબંધ રહ્યો હતો.

પચિનોને ચાર બાળકો છે. તેમની સૌથી મોટી દીકરી જૂલી મેરીનો જન્મ ૧૬ ઓક્ટોબર ૧૯૮૯ના રોજ થયો હતો, જે તેમની અને એક્ટિંગ કોચ જેન ટેરન્ટની દીકરી છે. આ સિવાય ૨૫ જાન્યુઆરી ૨૦૦૧ના રોજ આઈવીએફ પદ્ધતિ દ્વારા તેમને બે જોડિયા બાળકો થયા હતા, જેમની માતા અભિનેત્રી બેવર્લી ડી એન્જેલો છે, જેમની સાથે પચિનો ૧૯૯૭ થી ૨૦૦૩ સુધી સંબંધમાં રહ્યા હતા. ત્યારબાદ ૨૦૨૨ થી ૨૦૨૪ દરમિયાન ફિલ્મ નિર્માતા નૂર અલ્ફલ્લાહ સાથેના સંબંધોથી ૧૫ જૂન ૨૦૨૩ના રોજ તેમને એક દીકરો થયો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Gujarati|first=TV9|date=2023-05-31|title=Al Pacinoની 53 વર્ષ નાની ગર્લફ્રેન્ડ બનશે માતા, 82 વર્ષની ઉંમરે ચોથી વખત પિતા બનશે એક્ટર|url=https://tv9gujarati.com/entertainment/hollywood-actor-al-pacino-is-going-to-be-a-father-for-the-fourth-time-at-the-age-of-82-with-53-year-younger-girlfriend-768236.html|access-date=2026-08-12|website=TV9 Gujarati|language=gu}}&lt;/ref&gt;૮૩ વર્ષની ઉંમરે પચિનો દુનિયાના સૌથી મોટી ઉંમરે પિતા બનનારા વ્યક્તિઓમાંથી એક બન્યા છે,  કોરોના લોકડાઉન બાદ ૨૦૨૨માં શરૂ થયેલો આ સંબંધ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪માં સત્તાવાર રીતે પૂરો થયો હતો અને બંને અલગ થઈ ગયા હતા&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2023-09-07|title=પીઢ અભિનેતા અલ પચિનો અને નૂર અલફલ્લાહ અલગ થયા: બાળકનો જન્મ ત્રણ મહિના પહેલા થયો હતો, નૂરે કસ્ટડી અને પૈસા માંગ્યા|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/bollywood/news/veteran-actors-al-pacino-and-noor-alfallah-split-131802804.html|access-date=2026-08-12|website=Divya Bhaskar|language=gu}}&lt;/ref&gt;, પચીનો એ ક્યારેય લગ્ન કર્યા નથી.

== કારકિર્દી ==

=== ૧૯૬૭–૧૯૭૧: થિયેટર ભૂમિકાઓ અને ફિલ્મ સફરની શરૂઆત ===
[[File:Al Pacino - Hummel.jpg|thumb|upright|અલ પચિનો ૧૯૭૭માં ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઑફ પાવ્લો હમેલ નાટકમાં અભિનય કરતા.]] ૧૯૬૭માં અલ પચિનોએ બોસ્ટનના ચાર્લ્સ પ્લેહાઉસમાં અવેક એન્ડ સિંગ નાટકથી વ્યાવસાયિક રંગમંચ કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ત્યારબાદ અમેરિકા હુર્રા નાટકમાં કામ દરમિયાન તેમની મુલાકાત અભિનેત્રી જીલ ક્લેબર્ગ સાથે થઈ, બંને વચ્ચે પાંચ વર્ષ સુધી પ્રેમસંબંધ રહ્યો, અને ત્યારબાદ તેઓ ન્યૂયોર્ક શહેરમાં પાછા ફર્યા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૮માં પચિનોએ એસ્ટોર પ્લેસ થિયેટરમાં ઇઝરાયેલ હોરોવિટ્ઝના ધ ઇન્ડિયન વોન્ટ્સ ધ બ્રોન્ક્સ નામના નાટકમાં મર્ફ નામના શેરી ગુંડાની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. આ નાટક ૧૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૬૮ના રોજ શરૂ થયું હતું અને તેના કુલ એકસો સિત્યોતેર શો થયા હતા. આ નાટકની સાથે જ હોરોવિટ્ઝનું બીજું નાટક ઈટ્સ કોલ્ડ ધ સુગર પ્લમ પણ દર્શાવવામાં આવતું હતું, જેમાં જીલ ક્લેબર્ગ મુખ્ય ભૂમિકામાં હતી. આ નાટકમાં શાનદાર અભિનય માટે  પચિનોને શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો ઓબી એવોર્ડ મળ્યો હતો, જ્યારે જોન કાઝલેને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. માર્ટિન બ્રેગમેને આ નાટક જોયું અને તેઓ પચિનોના મેનેજર બન્યા હતા. આ ભાગીદારી આવનારા વર્ષોમાં ખૂબ જ સફળ સાબિત થઈ, કારણ કે બ્રેગમેને જ પચિનોને ધ ગોડફાધર, સેર્પીકો અને ડોગ ડે આફ્ટરનૂન જેવી મહાન ફિલ્મો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. પોતાની સ્ટેજ કારકિર્દી વિશે પચિનોએ જણાવ્યું હતું કે માર્ટિન બ્રેગમેને જ મારી શોધ કરી હતી જ્યારે હું પચીસ-છવ્વીસ વર્ષનો હતો અને તેઓ મારા મેનેજર બન્યા હતા. હું આજે જે પણ સ્થાને છું તે માર્ટીના કારણે જ છું અને હું ખરેખર તેમનો ઋણી છું.

૨૫ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૬૯ના રોજ પચિનોએ બેલાસ્કો થિયેટર ખાતે ડોન પીટરસનના ડઝ અ ટાઈગર વેર અ નેકટાઈ નામના નાટકથી બ્રોડવે થિયેટરમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. આ નાટક ઓગણચાળીસ શો પછી ૨૯ માર્ચ, ૧૯૬૯ના રોજ બંધ થઈ ગયું હતું, પરંતુ પચિનોના અભિનયના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને ૨૦ એપ્રિલ, ૧૯૬૯ના રોજ તેમને આ ભૂમિકા માટે પ્રતિષ્ઠિત ટોની એવોર્ડ મળ્યો હતો.  પચિનોએ ૧૯૭૦ના દાયકામાં પણ સ્ટેજ પર અભિનય ચાલુ રાખ્યો હતો અને ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઓફ પાવલો હમેલ નામના નાટક માટે પોતાનો બીજો ટોની એવોર્ડ જીત્યો હતો. આ સિવાય તેમણે રિચાર્ડ ધ થર્ડ નામના નાટકમાં મુખ્ય શીર્ષક ભૂમિકા ભજવી હતી. ૧૯૮૦ના દાયકા મા ડેવિડ મેમેટના અમેરિકન બફેલો નામના નાટકમાં દેખાયા પછી પચિનોએ ફરીથી સ્ટેજ પર મોટી સફળતા મેળવી હતી, જેના માટે તેમને ડ્રામા ડેસ્ક એવોર્ડ માટે નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા. વર્ષ ૧૯૯૦ પછી પચીનો સ્ટેજ કાર્યોમાં યુજેન ઓ નીલના હ્યુગી, ઓસ્કાર વાઈલ્ડના સાલોમે અને વર્ષ ૨૦૦૫માં લાઈલ કેસ્લરના ઓર્ફન્સ નામના નાટકોના પુનઃપ્રસારણનો સમાવેશ થાય છે. એક્ટર્સ સ્ટુડિયોમાં અભ્યાસ કરતી વખતે પચીનોને સમજાયું હતું કે તેમની પાસે અભિનયની એક અદ્ભુત ભેટ છે અને તેમને આ કામમાં ખૂબ આનંદ આવતો હતો, જોકે તેમના શરૂઆતના કામો આર્થિક રીતે બહુ ફાયદાકારક નહોતા. 

સ્ટેજ પર સફળતા મેળવ્યા પછી પચિનોએ વર્ષ ૧૯૬૯માં પેટ્ટી ડ્યુક અભિનીત એક સ્વતંત્ર ફિલ્મ મી, નેટલીમાં ટૂંકી ભૂમિકા ભજવીને ફિલ્મી દુનિયામાં પ્રવેશ કર્યો હતો. વર્ષ ૧૯૭૦માં પચિનોએ ક્રિએટિવ મેનેજમેન્ટ એસોસિએટ્સ નામની ટેલેન્ટ એજન્સી સાથે કરાર કર્યા હતા. ત્યારબાદ વર્ષ ૧૯૭૧માં આવેલી ફિલ્મ ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્કમાં એક હેરોઈનના બંધાણી યુવકની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવીને તેમણે ફીચર ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતા તરીકે સત્તાવાર શરૂઆત કરી હતી.

=== ૧૯૭૨–૧૯૮૩: વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને સફળતા ===
[[File:Al Pacino with James Caan.jpg|thumb|upright|left|વર્ષ ૧૯૭૨ની આસપાસ જેમ્સ કાન સાથે અલ પચિનો]]
ડિરેક્ટર ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ પચિનોને મારીયો પુઝો ની ૧૯૬૯ માં પ્રકાશિત થયેલી સુપર હિટ માફિયા નવલકથા [[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર]] પર આધારિત ફિલ્મ માં માઈકલ કોર્લિયોનની મુખ્ય ભૂમિકા માટે પસંદ કર્યા હતા, જે વર્ષ ૧૯૭૨ રિલીઝ થઈ હતી. જોકે આ ભૂમિકા મેળવવા માટે જેક નિકોલસન, રોબર્ટ રેડફોર્ડ, વોરેન બીટી અને તે સમયે ખૂબ જ ઓછા જાણીતા એવા રોબર્ટ ડી નિરોએ પણ પ્રયાસો કર્યા હતા. તેમ છતાં દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ '''અલ પચિનો'''ની જ પસંદગી કરી હતી; કારણ કે પચિનો પોતે ઇટાલિયન મૂળના હતા અને તેમની એકટિંગ માં એક ખાસ તીવ્રતા હતી જે કોપોલાને 'માઇકલ કોર્લિયોની'ના પાત્ર માટે જોઈતી હતી.

શરૂઆતમાં પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ સ્ટુડિયોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ આ પસંદગીથી નારાજ થયા હતા, કારણ કે તેઓ આ ભૂમિકા માટે કોઈ વધુ પ્રખ્યાત અભિનેતાને લેવા માંગતા હતા. જોકે, ફિલ્મમાં પચીનોના પ્રખ્યાત 'રેસ્ટોરન્ટ શૂટઆઉટ દ્રશ્ય'ના શૂટિંગ પછી તેઓ માની ગયા હતા.

આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર તમામ રેકોર્ડ તોડીને '''ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર''' સાબિત થઈ અને તે વર્ષની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની. આ ફિલ્મમાં પચિનોના અદ્ભુત અભિનયને કારણે તેમને '''ઓસ્કાર એવોર્ડ'''નું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમના આ પરફોર્મન્સને ફિલ્મ જગતમાં એક અત્યંત તીવ્ર અને પ્રભાવશાળી એક્ટિંગના સૌથી શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ તરીકે જોવામાં આવે છે. આ સાથે જ, માઇકલ કોર્લિયોનીનું આ પાત્ર આજે પણ સિનેમાના ઇતિહાસમાં એક અત્યંત પ્રખ્યાત અને આઇકોનિક પાત્ર માનવામાં આવે છે. &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2013-12-18|title=અલ પચિનોના એક ફેન એ બાકસની ૧ લાખ દીવાસળીઓમાંથી 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મના તેમના પ્રખ્યાત પાત્ર 'માઇકલ કોર્લિયોની'નું એક અત્યંત સુંદર અને અદભુત સ્ટેચ્યુ તૈયાર કર્યું છે.|url=https://www.divyabhaskar.co.in/news/ajab-artist-tomislav-horvat-created-a-sculpture-of-al-pacino-with-matchboxes-in19-mon-4468137-pho.html|url-status=live|access-date=2026-08-12|website=Divya Bhaskar|language=gu}}&lt;/ref&gt;

લાંબા સમય સુધી એવી અફવાઓ હતી કે પચિનોએ તે વર્ષના ઓસ્કાર એવોર્ડ સમારોહનો બહિષ્કાર કર્યો હતો. અફવા મુજબ તેઓ શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાની શ્રેણીમાં નામાંકિત થવાથી નારાજ હતા, કારણ કે ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતાનો ઓસ્કાર જીતનાર સહ-કલાકાર માર્લોન બ્રાન્ડો કરતાં અલ પચિનોનો સ્ક્રીન પર દેખાવાનો સમય વધુ હતો. જોકે, વર્ષ ૨૦૨૪માં પ્રકાશિત થયેલી પોતાની આત્મકથામાં અલ પચિનોએ આ અફવાઓનું સંપૂર્ણ ખંડન કર્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તે સમયે અચાનક મળેલી વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને પ્રખ્યાતિના કારણે તેઓ ખૂબ ડરી ગયા હતા અને માનસિક રીતે સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા. આ અતિશય ભયના કારણે અને તે જ સમયે બોસ્ટનમાં થિયેટરના કામમાં વ્યસ્ત હોવાને લીધે તેઓ તે ઓસ્કાર સમારોહમાં હાજર રહી શક્યા નહોતા.

૧૯૭૩માં, પચિનોએ જીન હેકમેન સાથે સ્કેરક્રો ફિલ્મમાં કામ કર્યું હતું, જેને કાન્સ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં પ્રતિષ્ઠિત પામ ડી ઓર એવોર્ડ મળ્યો હતો. એ જ વર્ષે, ન્યૂ યોર્ક સિટીના પોલીસ ઓફિસર ફ્રેન્ક સેર્પિકોની સાચી વાર્તા પર આધારિત સેર્પિકો ફિલ્મમાં શાનદાર એક્ટિંગ કરવા બદલ પચીનોને બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું હતું. આ ફિલ્મમાં તેમણે સાથી પોલીસ અધિકારીઓનો ભ્રષ્ટાચાર ખુલ્લો પાડવા માટે અંડરકવર ઓપરેશન કર્યું હતું. 

[[File:Pacino as Serpico in 1973.jpg|thumb|upright|૧૯૭૩માં સેર્પિકો ફિલ્મના પાત્રમાં પચીનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૪માં, ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'ધ ગોડફાધર'ની સિક્વલ મૂવીમાં પચિનોએ ફરી એકવાર માઇકલ કોર્લિયોનીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર સુપર હિટ રહી અને સાથે બેસ્ટ પિક્ચરનો ઓસ્કાર જીતનારી ઇતિહાસની પહેલી સિક્વલ બની હતી. આ રોલ માટે પચીનોને ત્રીજી વખત ઓસ્કાર નોમિનેશન મળ્યું હતું, જે માઇકલ કોર્લિયોનીના પાત્ર માટે તેમનું લીડ કેટેગરીમાં બીજું નોમિનેશન હતું. પ્રખ્યાત મેગેઝિન ન્યૂઝવીકે ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ માં તેમના પરફોર્મન્સને સિનેમાના ઇતિહાસમાં કોઈ વ્યક્તિના હૃદયના કઠોર થવાની પ્રક્રિયાનું સૌથી શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન ગણાવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2025-08-01|title=અમદાવાદના આશ્રમ રોડ પર આવેલા પ્રયોગશાળા હોલ ખાતે અલ પચિનોની સુપરહિટ ક્લાસિક ફિલ્મ સર્પિકો નું ખાસ સ્ક્રીનિંગ યોજાયું|url=https://english.gujaratsamachar.com/news/lifestyle-fashion/have-a-leisurely-weekend-with-drama-laughter-and-more-in-ahmedabad-65361255554|url-status=live|access-date=2026-08-12|website=Gujarat Samachar|language=en}}&lt;/ref&gt;

૧૯૭૫માં, પચિનોને બેંક લૂંટારા જોન વોજટોવિચની સાચી વાર્તા પર આધારિત 'ડોગ ડે આફ્ટરનૂન' ફિલ્મથી વધુ એક મોટી બોક્સ ઓફિસ પર બ્લોકબસ્ટર સફળતા મળી, આ ફિલ્મનું નિર્દેશન સિડની લુમેટ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જેમણે થોડા વર્ષો પહેલા 'સેર્પિકો' ફિલ્મમાં પણ તેમની સાથે કામ કર્યું હતું. આ ફિલ્મ માટે પચિનોને ફરી એકવાર ઓસ્કારમાં બેસ્ટ એક્ટરનું નામાંકન મળ્યું હતું. 

[[File:Al Pacino Penelope Allen in Dog Day Afternoon.jpg|thumb|upright|૧૯૭૫માં આવેલી ડોગ ડે આફ્ટરનૂન ફિલ્મના એક દ્રશ્યમાં પચિનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૭માં, સિડની પોલેક દ્વારા નિર્દેશિત 'બોબી ડીયરફિલ્ડ' ફિલ્મમાં પચિનોએ એક રેસ-કાર ડ્રાઇવરની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી, આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ફ્લૉપ થઈ હતી, પરંતું આ શાનદાર રોલ માટે તેમને ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડ્સમાં બેસ્ટ એક્ટરનું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમની આના પછીની ફિલ્મ કોર્ટરૂમ ડ્રામા આધારિત 'એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ' હતી. જે સુપર હિટ બની સાથે આ ફિલ્મમાં પચિનોની અદ્ભુત એક્ટિંગ રેન્જના ફિલ્મ વિવેચકોએ ખૂબ વખાણ કર્યા અને તેમને ચોથી વખત બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું. જોકે, તે વર્ષે આ એવોર્ડ 'ક્રેમર વર્સિસ ક્રેમર' ફિલ્મ માટે ડસ્ટિન હોફમેનને મળ્યો હતો, રસપ્રદ વાત એ છે કે આ ફિલ્મની ઓફર પહેલા પચિનોને થઈ હતી પણ તેમણે આ રોલ કરવાની ના પાડી દીધી હતી. 

૧૯૭૦ના દાયકા દરમિયાન, પચિનોને કુલ પાંચ ઓસ્કાર નામાંકન મળ્યા હતા, જેમાં સેર્પિકો, ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨, ડોગ ડે આફ્ટરનૂન અને એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ ફિલ્મો માટે બેસ્ટ એક્ટરના ચાર નામાંકન સામેલ હતા.

૧૯૮૦ના દાયકાની શરૂઆતમાં પચિનોની કારકિર્દીમાં થોડો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. ન્યૂ યોર્કના ગે સમુદાયના વિરોધનો સામનો કરનારી તેમની વિવાદાસ્પદ ફિલ્મ 'ક્રૂઝિંગ' અને કોમેડી-ડ્રામા ફિલ્મ 'ઓથર! ઓથર!' બોક્સ ઓફિસ પર ખાસ સફળ ન રહી અને ફિલ્મ વિવેચકોએ પણ તેના નકારાત્મક રિવ્યૂ આપ્યા હતા. જોકે, ૧૯૮૩માં બ્રાયન ડી પાલ્મા દ્વારા નિર્દેશિત ગેંગસ્ટર ક્રાઇમ એક્શન ડ્રામા ફિલ્મ 'સ્કારફેસ'માં તેમનું પરફોર્મન્સ તેમની કારકિર્દીનું સૌથી મોટું હાઇલાઇટ અને યાદગાર પાત્ર સાબિત થયું. શરૂઆતમાં આ ફિલ્મમાં બતાવેલી અતિશય હિંસાના કારણે વિવેચકોએ તેની આકરી ટીકા કરી હતી, પરંતુ સમય જતાં આ ફિલ્મને સિનેમા જગતમાં ભારે પ્રશંસા મળી. આ ફિલ્મે બોક્સ ઓફિસ પર ઘણું સારું પ્રદર્શન કર્યું,તેમજ ફિલ્મમાં ક્યુબન ડ્રગ લોર્ડ 'ટોની મોન્ટાના' નો દમદાર રોલ ભજવવા બદલ પચિનોને ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડનું નામાંકન મળ્યું હતું. પચિનોએ ભજવેલું ટોની મોન્ટાનાનું આ પાત્ર આજે પણ સિનેમાના ઇતિહાસમાં એક આઇકોનિક ગેંગસ્ટર પાત્ર તરીકે જોવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sandesh|title=અલ પચિનોની સ્કારફેસ જોઈને વાસ્તવમાં રોલ નિભાવ્યો : સંજય દત્ત|url=https://sandesh.com/supplement/after-seeing-al-pacino-39-s-scarface-played-the-real-role-sanjay|url-status=live|access-date=2026-08-12|website=Sandesh|language=gu}}&lt;/ref&gt;

== ફિલ્મોગ્રાફી ==
''અલ પચિનો ફિલ્મોગ્રાફી પણ જુઓ.''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| વર્ષ
! rowspan=&quot;2&quot;| ફિલ્મ
! colspan=&quot;4&quot;| યોગદાન
! rowspan=&quot;2&quot;| ભૂમિકા
! rowspan=&quot;2&quot;| નોંધ
|-
! width=&quot;65&quot;| નિર્દેશક
! width=&quot;65&quot;| નિર્માતા
! width=&quot;65&quot;| લેખક
! width=&quot;65&quot;| અભિનેતા
|-
| ૧૯૬૯
| ''મી, નેટલી''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની
| મુખ્ય ભૂમિકા — પ્રથમ ફિલ્મ
|-
| ૧૯૭૧
| ''ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્ક''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૨
| ''ધ ગોડફાધર''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| સહ અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૩
| ''સ્કેરક્રો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રાન્સિસ લાયનલ ડેલ્બુચી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૩
| ''સેર્પિકો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રેન્ક સેર્પિકો
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૪
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૫
| ''ડોગ ડે આફ્ટરનૂન''
|
|
|
| {{Yes}}
| સોની વોર્ટઝિક
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૭
| ''બોબી ડીયરફિલ્ડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી ડીયરફિલ્ડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૯
| ''એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| આર્થર કિરકલેન્ડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૮૦
| ''ક્રૂઝિંગ''
|
|
|
| {{Yes}}
| સ્ટીવ બર્ન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૨
| ''ઓથર! ઓથર!''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઇવાન ટ્રેવલિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૩
| ''સ્કારફેસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની મોન્ટાના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૫
| ''રેવલ્યુશન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોમ ડોબ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૯
| ''સી ઓફ લવ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ફ્રેન્ક કેલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૦
| ''ડિક ટ્રેસી''
|
|
|
| {{Yes}}
| અલ્ફોન્સ બિગ બોય કેપ્રિસ
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૦
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૧
| ''ફ્રેન્કી એન્ડ જોની''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૨
| ''ગ્લેનગેરી ગ્લેન રોસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| રિચાર્ડ રોમા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૨
| ''સેન્ટ ઓફ અ વુમન''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ કર્નલ ફ્રેન્ક સ્લેડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર વિજય
|-
| ૧૯૯૩
| ''કાર્લિટોઝ વે''
|
|
|
| {{Yes}}
| કાર્લિટો બ્રિગાન્ટે
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૫
| ''હીટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ વિન્સન્ટ હેના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૬
| ''સિટી હોલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| મેયર જોન પેપાસ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ડોની બ્રાસ્કો''
|
|
|
| {{Yes}}
| બેન્જામિન લેફ્ટી રુગિરો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ધ ડેવિલ્સ એડવોકેટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોન મિલ્ટન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''ધ ઇન્સાઇડર''
|
|
|
| {{Yes}}
| લોવેલ બર્ગમેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''એની ગિવન સન્ડે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની ડી અમાટો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''ઇન્સોમ્નિયા''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલ ડોર્મર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''સિમોન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિક્ટર ટેરેન્સકી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૩
| ''ધ રિક્રુટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર બર્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૪
| ''ધ મર્ચન્ટ ઓફ વેનિસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| શાયલોક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૫
| ''ટુ ફોર ધ મની''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર અબ્રામ્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''ઓશન્સ થર્ટીન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલી બેન્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''૮૮ મિનિટ્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડોક્ટર જેક ગ્રેમ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૮
| ''રાઇટિયસ કિલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ડેવિડ ફિસ્ક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૦
| ''યૂ ડોન્ટ નો જેક''
|
|
|
| {{Yes}}
| જેક કેવોર્કિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા — ટેલિવિઝન ફિલ્મ
|-
| ૨૦૧૧
| ''ધ સન ઓફ નો વન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ચાર્લ્સ સ્ટેનફોર્ડ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૧
| ''જેક એન્ડ જીલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| તેઓ પોતે
| મહેમાન ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૨
| ''સ્ટેન્ડ અપ ગાઇઝ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વેલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૩
| ''સાલોમે''
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| કિંગ હેરોડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ۲۰۱۴
| ''મેંગલહોર્ન''
|
|
|
| {{Yes}}
| એ જે મેંગલહોર્ન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૪
| ''ધ હમ્બલિંગ''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| સાયમન એક્સલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૫
| ''ડેની કોલિન્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડેની કોલિન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૬
| ''મિસકન્ડક્ટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ચાર્લ્સ અબ્રામ્સ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૭
| ''હેંગમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ રે આર્ચર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''વન્સ અપોન અ ટાઇમ ઇન હોલીવુડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| માર્વિન શ્વાર્ઝ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''ધ આઇરિશમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| જીમી હોફા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૨૦૨૧
| ''હાઉસ ઓફ ગુચી''
|
|
|
| {{Yes}}
| આલ્ડો ગુચી
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૩
| ''નોક્સ ગોઝ અવે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઝેવિયર ક્રેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૪
| ''મોડી''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| મોરિસ ગેંગનેટ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ડેડ મેન્સ વાયર''
|
|
|
| {{Yes}}
| એમ એલ હોલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ઇન ધ હેન્ડ ઓફ દાંતે''
|
|
|
| {{Yes}}
| અંકલ કાર્માઇન
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ધ રિચ્યુઅલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફાધર થિયોફિલસ રીસિંગર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|}

=== નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકે વિશેષ ફિલ્મો ===
અલ પચિનોએ અભિનેતા સિવાય ડિરેક્ટર (નિર્દેશક) અને પ્રોડ્યુસર (નિર્માતા) તરીકે પણ કેટલીક ખૂબ જ પ્રખ્યાત પ્રાયોગિક અને ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મો બનાવી છે, જેની યાદી નીચે મુજબ છે:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! વર્ષ !! ફિલ્મ !! ભૂમિકા !! નોંધ
|-

| ૧૯૮૯ || ''ધ લોકલ સ્ટિગ્મેટિક'' || નિર્માતા અને અભિનેતા || આ એક પ્રાયોગિક ફિલ્મ હતી જેને થિયેટરમાં રિલીઝ કરવાને બદલે માત્ર ખાસ સ્ક્રીનિંગ માટે જ રાખવામાં આવી હતી.
|-

| ૧૯૯૬ || ''લુકિંગ ફોર રિચાર્ડ'' || નિર્દેશક, નિર્માતા અને લેખક || પચિનોની નિર્દેશક તરીકેની આ પ્રથમ સત્તાવાર ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મ હતી, જેના માટે તેમને ડિરેક્ટર્સ ગિલ્ડ ઓફ અમેરિકાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો.
|-

| ૨૦૦૦ || ''ચાઇનીઝ કોફી'' || નિર્દેશક અને અભિનેતા || આ એક અનોખી ડ્રામા ફિલ્મ હતી જે સંપૂર્ણ રીતે બે પાત્રો વચ્ચેની વાતચીત પર આધારિત હતી.
|-

| ૨૦૧૧ || ''વાઇલ્ડ સાલોમે'' || નિર્દેશક અને લેખક || ઓસ્કાર વાઇલ્ડના નાટક પર આધારિત આ એક અર્ધ-ડોક્યુમેન્ટરી (Docudrama) ફિલ્મ હતી.
|}

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{imdb name|0000199|અલ પચિનો}}

[[en:Al Pacino]]

[[શ્રેણી:અમેરિકન પુરુષ અભિનેતાઓ]]
[[શ્રેણી:જીવિત વ્યક્તિઓ]]
[[શ્રેણી:ઓસ્કાર વિજેતા અભિનેતાઓ]]</text>
      <sha1>acpbay4ht3k4yjh1q9f2jygy2iu7fx5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903600</id>
      <parentid>903599</parentid>
      <timestamp>2026-08-13T10:31:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* બાહ્ય કડીઓ */</comment>
      <origin>903600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50141" sha1="ouynb7opgc752rprpafab1ncdm1i8uo" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''અલ પચિનો''' નું હુલામણુ નામ ધરાવતા '''આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનો''' (જન્મ એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૪૦), એક અમેરિકન અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્માતા છે. ૨૦મી સદીના સૌથી પ્રભાવશાળી અને મહાન કલાકારોમાંના એક ગણાતા અલ પચિનોએ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Pacino named 'greatest film star'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3001463.stm|date=2003-05-05|access-date=2026-08-12|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; પાંચ દાયકાથી વધુ લાંબી કારકિર્દીમાં અસંખ્ય યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી છે. તેઓ અભિનયનો &quot;ટ્રિપલ ક્રાઉન&quot; (ઓસ્કાર, એમી અને ટોની એવોર્ડ) મેળવનારા જૂજ વૈશ્વિક કલાકારોમાં સામેલ છે.

== પ્રારંભિક જીવન ==
આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનોનો જન્મ અમેરિકા ના ન્યૂયોર્ક શહેરના મેનહટન વિસ્તારમાં આવેલા ઈસ્ટ હાર્લેમમાં ૨૫ એપ્રિલ, ૧૯૪૦ના રોજ થયો હતો. તેઓ તેમના સિસિલિયન અમેરિકન માતા રોઝ અને પિતા સાલ્વાટોર પચિનોનું એકમાત્ર સંતાન હતા. તેમના પિતા ઇટાલીના સેન ફ્રાટેલોથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. જ્યારે અલ પચિનો માત્ર બે વર્ષના હતા ત્યારે તેમના માતા-પિતાના છૂટાછેડા થઈ ગયા હતા. 

માતા-પિતા અલગ થયા પછી, તેમના માતા તેમને સાઉથ બ્રોન્ક્સ વિસ્તારમાં લઈ ગયા હતા. ત્યાં તેઓ તેમના નાના-નાની કેટ અને જેમ્સ ગેરાર્ડી સાથે રહેતા હતા. તેમના નાના-નાની નાની ઉંમરે ઇટાલીના પ્રખ્યાત કોર્લિયોન ગામમાંથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. અલગ થયા પછી અલ પચિનોના પિતા કેલિફોર્નિયા જતા રહ્યા હતા, જ્યાં તેમણે વીમા વેચાણકર્તા અને રેસ્ટોરન્ટના માલિક તરીકે કામ શરૂ કર્યું હતું.

જ્યારે અલ પચિનો ત્રણ-ચાર વર્ષના હતા, ત્યારથી જ તેમના માતા તેમને નિયમિત રીતે સિનેમા હોલમાં ફિલ્મો જોવા લઈ જતા હતા. ફિલ્મો જોયા પછી તેઓ મનમાં જ તે પાત્રોના સંવાદો વાગોળવાનું શરૂ કરી દેતા હતા. અલ પચિનોનું હુલામણું નામ સોની બોય હતું, જે તેમની માતાએ તે સમયના પ્રખ્યાત ગાયક અલ જોલ્સનના એક લોકપ્રિય ગીત પરથી રાખ્યું હતું, જે તેઓ અવારનવાર અલ પચિનો માટે ગાતા હતા.

પચિનો એ હર્મન રિડર જુનિયર હાઈસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ તેમણે અંગ્રેજી સિવાયના મોટાભાગના વિષયોના વર્ગો છોડી દીધા હતા. તેમના જુનિયર હાઈસ્કૂલના શિક્ષિકા બ્લેન્ચ રોથસ્ટીને નાની ઉંમરે જ તેમની અભિનય ક્ષમતા ઓળખી લીધી હતી. તેમણે અલ પચિનોને શાળાના નાટકોમાં ભૂમિકાઓ આપી અને વિદ્યાર્થીઓની સભાઓમાં બાઇબલના પાઠ વાંચવાનું કામ સોંપ્યું. તે શિક્ષિકાએ તેમના પરિવારના એપાર્ટમેન્ટની મુલાકાત લીધી અને તેમની નાનીને ખાસ કહ્યું કે આ બાળક આ જ કામ માટે બન્યો છે, જેને અલ પચિનો પોતાના જીવનનો સૌથી મોટો વળાંક માને છે. ત્યારબાદ ઓડિશન આપીને તેમણે હાઈસ્કૂલ ઓફ પરફોર્મિંગ આર્ટ્સમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. જોકે તેમની માતા તેમના આ નિર્ણયથી અસંમત હતા, કારણ કે તેઓ માનતા હતા કે ગરીબ લોકો અભિનય ન કરે. આ બાબતે ઘરમાં ઝઘડો થતાં તેમણે ઘર છોડી દીધું હતું.

પચિનો એ પોતાના સપના પૂરા કરવા અને ખર્ચ ઉઠાવવા માટે સંદેશવાહક, હોટેલમાં વાસણ સાફ કરવાના સહાયક, સફાઈ કામદાર, ટેલિફોન ઓપરેટર અને ટપાલ ક્લાર્ક જેવી ઓછી આવક વાળી નોકરીઓ કરી હતી. આ સમય દરમિયાન તેઓ ન્યૂયોર્કના અંડરગ્રાઉન્ડ થિયેટરોમાં બેઝમેન્ટ નાટકોમાં અભિનય કરતા હતા. કિશોરાવસ્થામાં તેમણે એક્ટર્સ સ્ટુડિયો નામની સંસ્થામાં જોડાવાનો પ્રયાસ કર્યો પરંતુ તેઓ રિજેક્ટ થયા. ત્યારબાદ તેઓ એચબી સ્ટુડિયોમાં જોડાયા, જ્યાં તેમની મુલાકાત અભિનયના શિક્ષક ચાર્લી લોટન સાથે થઈ, જેઓ પાછળથી તેમના માર્ગદર્શક અને શ્રેષ્ઠ મિત્ર બન્યા. આ સ્ટુડિયોના હોલ અને ડાન્સ રૂમ સાફ કરવાના બદલામાં સંસ્થાએ તેમને મફતમાં ક્લાસ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. રાત્રિના સમયે અલ પચિનો શેરીઓમાં ફરતા ફરતા શેક્સપિયરના સંવાદોની પ્રેક્ટિસ કરતા હતા. આ સમયગાળામાં તેઓ ઘણીવાર બેરોજગાર અથવા બેઘર રહ્યા હતા, અને ક્યારેક શેરીઓમાં, થિયેટરોમાં અથવા મિત્રના ઘરે સૂઈ જતા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૨માં પચિનોના માતાનું ત્રેતાલીસ વર્ષની નાની ઉંમરે અવસાન થયું હતું. તેના પછીના જ વર્ષે તેમના નાનાનું પણ અવસાન થયું. અલ પચિનો આ સમયને પોતાના જીવનનો સૌથી મુશ્કેલ તબક્કો માને છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ તે સમયે બાવીસ વર્ષના હતા અને તેમના જીવનના સૌથી પ્રભાવશાળી બે લોકો ચાલ્યા ગયા હતા, જેના કારણે તેઓ સંપૂર્ણપણે ભાંગી પડ્યા હતા.

એચબી સ્ટુડિયોમાં ચાર વર્ષ વિતાવ્યા પછી, અલ પચિનોએ એક્ટર્સ સ્ટુડિયો માટે સફળતાપૂર્વક ઓડિશન આપ્યું. ત્યાં તેમણે અભિનયના પ્રખ્યાત કોચ લી સ્ટ્રાસબર્ગ હેઠળ પદ્ધતિસરના અભિનયનો અભ્યાસ કર્યો. આ જ લી સ્ટ્રાસબર્ગ પાછળથી અલ પચિનો સાથે ધ ગોડફાધર ભાગ બે ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા. પાછળથી આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં તેમણે સ્ટ્રાસબર્ગ અને આ સંસ્થાની તેમના જીવન પર પડેલી અસર વિશે વાત કરી હતી કે એક્ટર્સ સ્ટુડિયોનું તેમના જીવનમાં ખૂબ મોટું સ્થાન છે અને લી સ્ટ્રાસબર્ગને જેટલું સન્માન મળવું જોઈતું હતું તેટલું નથી મળ્યું. ચાર્લી લોટન પછી આ સંસ્થાએ જ તેમની કારકિર્દીને એક નવી દિશા આપી હતી, જેના કારણે તેઓ અન્ય નાની-મોટી નોકરીઓ છોડીને સંપૂર્ણપણે અભિનય તરફ વળી શક્યા હતા. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે લી સ્ટ્રાસબર્ગ સાથે કામ કરવું ખૂબ જ ઉત્સાહજનક હતું કારણ કે તેઓ જ્યારે કોઈ દ્રશ્ય કે લોકો વિશે વાત કરતા ત્યારે એટલા રસપ્રદ લાગતા કે બસ તેમને સાંભળતા જ રહેવાનું મન થાય. તેઓ અભિનેતાઓને ખૂબ પ્રેમ કરતા અને અભિનયની અદ્ભુત સમજ ધરાવતા હતા.

== અંગત જીવન ==
=== સંબંધો અને બાળકો ===
પચિનોનો તેમની 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મના સહ-અભિનેત્રી ડાયેન કીટન સાથે લાંબો સંબંધ રહ્યો હતો. તેમનો આ ઉતાર-ચઢાવવાળો સંબંધ 'ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩' ના શૂટિંગ પછી પૂરો થયો હતો. આ સિવાય તેઓ જીલ ક્લેબર્ગ, ટ્યુઝડે વેલ્ડ, માર્થે કેલર, વેરુસ્કા વોન લેહન્દોર્ફ, કેથલીન ક્વિનલાન, લિન્ડાલ હોબ્સ અને પેનેલોપ એન મિલર સાથે પણ સંબંધોમાં રહ્યા હતા. પચિનોનો આર્જેન્ટિનાની અભિનેત્રી લ્યુસિલા પોલાક સાથે ૨૦૦૮ થી ૨૦૧૮ સુધી ૧૦ વર્ષ લાંબો સંબંધ રહ્યો હતો.

પચિનોને ચાર બાળકો છે. તેમની સૌથી મોટી દીકરી જૂલી મેરીનો જન્મ ૧૬ ઓક્ટોબર ૧૯૮૯ના રોજ થયો હતો, જે તેમની અને એક્ટિંગ કોચ જેન ટેરન્ટની દીકરી છે. આ સિવાય ૨૫ જાન્યુઆરી ૨૦૦૧ના રોજ આઈવીએફ પદ્ધતિ દ્વારા તેમને બે જોડિયા બાળકો થયા હતા, જેમની માતા અભિનેત્રી બેવર્લી ડી એન્જેલો છે, જેમની સાથે પચિનો ૧૯૯૭ થી ૨૦૦૩ સુધી સંબંધમાં રહ્યા હતા. ત્યારબાદ ૨૦૨૨ થી ૨૦૨૪ દરમિયાન ફિલ્મ નિર્માતા નૂર અલ્ફલ્લાહ સાથેના સંબંધોથી ૧૫ જૂન ૨૦૨૩ના રોજ તેમને એક દીકરો થયો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Gujarati|first=TV9|date=2023-05-31|title=Al Pacinoની 53 વર્ષ નાની ગર્લફ્રેન્ડ બનશે માતા, 82 વર્ષની ઉંમરે ચોથી વખત પિતા બનશે એક્ટર|url=https://tv9gujarati.com/entertainment/hollywood-actor-al-pacino-is-going-to-be-a-father-for-the-fourth-time-at-the-age-of-82-with-53-year-younger-girlfriend-768236.html|access-date=2026-08-12|website=TV9 Gujarati|language=gu}}&lt;/ref&gt;૮૩ વર્ષની ઉંમરે પચિનો દુનિયાના સૌથી મોટી ઉંમરે પિતા બનનારા વ્યક્તિઓમાંથી એક બન્યા છે,  કોરોના લોકડાઉન બાદ ૨૦૨૨માં શરૂ થયેલો આ સંબંધ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪માં સત્તાવાર રીતે પૂરો થયો હતો અને બંને અલગ થઈ ગયા હતા&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2023-09-07|title=પીઢ અભિનેતા અલ પચિનો અને નૂર અલફલ્લાહ અલગ થયા: બાળકનો જન્મ ત્રણ મહિના પહેલા થયો હતો, નૂરે કસ્ટડી અને પૈસા માંગ્યા|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/bollywood/news/veteran-actors-al-pacino-and-noor-alfallah-split-131802804.html|access-date=2026-08-12|website=Divya Bhaskar|language=gu}}&lt;/ref&gt;, પચીનો એ ક્યારેય લગ્ન કર્યા નથી.

== કારકિર્દી ==

=== ૧૯૬૭–૧૯૭૧: થિયેટર ભૂમિકાઓ અને ફિલ્મ સફરની શરૂઆત ===
[[File:Al Pacino - Hummel.jpg|thumb|upright|અલ પચિનો ૧૯૭૭માં ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઑફ પાવ્લો હમેલ નાટકમાં અભિનય કરતા.]] ૧૯૬૭માં અલ પચિનોએ બોસ્ટનના ચાર્લ્સ પ્લેહાઉસમાં અવેક એન્ડ સિંગ નાટકથી વ્યાવસાયિક રંગમંચ કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ત્યારબાદ અમેરિકા હુર્રા નાટકમાં કામ દરમિયાન તેમની મુલાકાત અભિનેત્રી જીલ ક્લેબર્ગ સાથે થઈ, બંને વચ્ચે પાંચ વર્ષ સુધી પ્રેમસંબંધ રહ્યો, અને ત્યારબાદ તેઓ ન્યૂયોર્ક શહેરમાં પાછા ફર્યા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૮માં પચિનોએ એસ્ટોર પ્લેસ થિયેટરમાં ઇઝરાયેલ હોરોવિટ્ઝના ધ ઇન્ડિયન વોન્ટ્સ ધ બ્રોન્ક્સ નામના નાટકમાં મર્ફ નામના શેરી ગુંડાની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. આ નાટક ૧૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૬૮ના રોજ શરૂ થયું હતું અને તેના કુલ એકસો સિત્યોતેર શો થયા હતા. આ નાટકની સાથે જ હોરોવિટ્ઝનું બીજું નાટક ઈટ્સ કોલ્ડ ધ સુગર પ્લમ પણ દર્શાવવામાં આવતું હતું, જેમાં જીલ ક્લેબર્ગ મુખ્ય ભૂમિકામાં હતી. આ નાટકમાં શાનદાર અભિનય માટે  પચિનોને શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો ઓબી એવોર્ડ મળ્યો હતો, જ્યારે જોન કાઝલેને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. માર્ટિન બ્રેગમેને આ નાટક જોયું અને તેઓ પચિનોના મેનેજર બન્યા હતા. આ ભાગીદારી આવનારા વર્ષોમાં ખૂબ જ સફળ સાબિત થઈ, કારણ કે બ્રેગમેને જ પચિનોને ધ ગોડફાધર, સેર્પીકો અને ડોગ ડે આફ્ટરનૂન જેવી મહાન ફિલ્મો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. પોતાની સ્ટેજ કારકિર્દી વિશે પચિનોએ જણાવ્યું હતું કે માર્ટિન બ્રેગમેને જ મારી શોધ કરી હતી જ્યારે હું પચીસ-છવ્વીસ વર્ષનો હતો અને તેઓ મારા મેનેજર બન્યા હતા. હું આજે જે પણ સ્થાને છું તે માર્ટીના કારણે જ છું અને હું ખરેખર તેમનો ઋણી છું.

૨૫ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૬૯ના રોજ પચિનોએ બેલાસ્કો થિયેટર ખાતે ડોન પીટરસનના ડઝ અ ટાઈગર વેર અ નેકટાઈ નામના નાટકથી બ્રોડવે થિયેટરમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. આ નાટક ઓગણચાળીસ શો પછી ૨૯ માર્ચ, ૧૯૬૯ના રોજ બંધ થઈ ગયું હતું, પરંતુ પચિનોના અભિનયના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને ૨૦ એપ્રિલ, ૧૯૬૯ના રોજ તેમને આ ભૂમિકા માટે પ્રતિષ્ઠિત ટોની એવોર્ડ મળ્યો હતો.  પચિનોએ ૧૯૭૦ના દાયકામાં પણ સ્ટેજ પર અભિનય ચાલુ રાખ્યો હતો અને ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઓફ પાવલો હમેલ નામના નાટક માટે પોતાનો બીજો ટોની એવોર્ડ જીત્યો હતો. આ સિવાય તેમણે રિચાર્ડ ધ થર્ડ નામના નાટકમાં મુખ્ય શીર્ષક ભૂમિકા ભજવી હતી. ૧૯૮૦ના દાયકા મા ડેવિડ મેમેટના અમેરિકન બફેલો નામના નાટકમાં દેખાયા પછી પચિનોએ ફરીથી સ્ટેજ પર મોટી સફળતા મેળવી હતી, જેના માટે તેમને ડ્રામા ડેસ્ક એવોર્ડ માટે નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા. વર્ષ ૧૯૯૦ પછી પચીનો સ્ટેજ કાર્યોમાં યુજેન ઓ નીલના હ્યુગી, ઓસ્કાર વાઈલ્ડના સાલોમે અને વર્ષ ૨૦૦૫માં લાઈલ કેસ્લરના ઓર્ફન્સ નામના નાટકોના પુનઃપ્રસારણનો સમાવેશ થાય છે. એક્ટર્સ સ્ટુડિયોમાં અભ્યાસ કરતી વખતે પચીનોને સમજાયું હતું કે તેમની પાસે અભિનયની એક અદ્ભુત ભેટ છે અને તેમને આ કામમાં ખૂબ આનંદ આવતો હતો, જોકે તેમના શરૂઆતના કામો આર્થિક રીતે બહુ ફાયદાકારક નહોતા. 

સ્ટેજ પર સફળતા મેળવ્યા પછી પચિનોએ વર્ષ ૧૯૬૯માં પેટ્ટી ડ્યુક અભિનીત એક સ્વતંત્ર ફિલ્મ મી, નેટલીમાં ટૂંકી ભૂમિકા ભજવીને ફિલ્મી દુનિયામાં પ્રવેશ કર્યો હતો. વર્ષ ૧૯૭૦માં પચિનોએ ક્રિએટિવ મેનેજમેન્ટ એસોસિએટ્સ નામની ટેલેન્ટ એજન્સી સાથે કરાર કર્યા હતા. ત્યારબાદ વર્ષ ૧૯૭૧માં આવેલી ફિલ્મ ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્કમાં એક હેરોઈનના બંધાણી યુવકની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવીને તેમણે ફીચર ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતા તરીકે સત્તાવાર શરૂઆત કરી હતી.

=== ૧૯૭૨–૧૯૮૩: વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને સફળતા ===
[[File:Al Pacino with James Caan.jpg|thumb|upright|left|વર્ષ ૧૯૭૨ની આસપાસ જેમ્સ કાન સાથે અલ પચિનો]]
ડિરેક્ટર ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ પચિનોને મારીયો પુઝો ની ૧૯૬૯ માં પ્રકાશિત થયેલી સુપર હિટ માફિયા નવલકથા [[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર]] પર આધારિત ફિલ્મ માં માઈકલ કોર્લિયોનની મુખ્ય ભૂમિકા માટે પસંદ કર્યા હતા, જે વર્ષ ૧૯૭૨ રિલીઝ થઈ હતી. જોકે આ ભૂમિકા મેળવવા માટે જેક નિકોલસન, રોબર્ટ રેડફોર્ડ, વોરેન બીટી અને તે સમયે ખૂબ જ ઓછા જાણીતા એવા રોબર્ટ ડી નિરોએ પણ પ્રયાસો કર્યા હતા. તેમ છતાં દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ '''અલ પચિનો'''ની જ પસંદગી કરી હતી; કારણ કે પચિનો પોતે ઇટાલિયન મૂળના હતા અને તેમની એકટિંગ માં એક ખાસ તીવ્રતા હતી જે કોપોલાને 'માઇકલ કોર્લિયોની'ના પાત્ર માટે જોઈતી હતી.

શરૂઆતમાં પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ સ્ટુડિયોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ આ પસંદગીથી નારાજ થયા હતા, કારણ કે તેઓ આ ભૂમિકા માટે કોઈ વધુ પ્રખ્યાત અભિનેતાને લેવા માંગતા હતા. જોકે, ફિલ્મમાં પચીનોના પ્રખ્યાત 'રેસ્ટોરન્ટ શૂટઆઉટ દ્રશ્ય'ના શૂટિંગ પછી તેઓ માની ગયા હતા.

આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર તમામ રેકોર્ડ તોડીને '''ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર''' સાબિત થઈ અને તે વર્ષની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની. આ ફિલ્મમાં પચિનોના અદ્ભુત અભિનયને કારણે તેમને '''ઓસ્કાર એવોર્ડ'''નું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમના આ પરફોર્મન્સને ફિલ્મ જગતમાં એક અત્યંત તીવ્ર અને પ્રભાવશાળી એક્ટિંગના સૌથી શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ તરીકે જોવામાં આવે છે. આ સાથે જ, માઇકલ કોર્લિયોનીનું આ પાત્ર આજે પણ સિનેમાના ઇતિહાસમાં એક અત્યંત પ્રખ્યાત અને આઇકોનિક પાત્ર માનવામાં આવે છે. &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2013-12-18|title=અલ પચિનોના એક ફેન એ બાકસની ૧ લાખ દીવાસળીઓમાંથી 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મના તેમના પ્રખ્યાત પાત્ર 'માઇકલ કોર્લિયોની'નું એક અત્યંત સુંદર અને અદભુત સ્ટેચ્યુ તૈયાર કર્યું છે.|url=https://www.divyabhaskar.co.in/news/ajab-artist-tomislav-horvat-created-a-sculpture-of-al-pacino-with-matchboxes-in19-mon-4468137-pho.html|url-status=live|access-date=2026-08-12|website=Divya Bhaskar|language=gu}}&lt;/ref&gt;

લાંબા સમય સુધી એવી અફવાઓ હતી કે પચિનોએ તે વર્ષના ઓસ્કાર એવોર્ડ સમારોહનો બહિષ્કાર કર્યો હતો. અફવા મુજબ તેઓ શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાની શ્રેણીમાં નામાંકિત થવાથી નારાજ હતા, કારણ કે ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતાનો ઓસ્કાર જીતનાર સહ-કલાકાર માર્લોન બ્રાન્ડો કરતાં અલ પચિનોનો સ્ક્રીન પર દેખાવાનો સમય વધુ હતો. જોકે, વર્ષ ૨૦૨૪માં પ્રકાશિત થયેલી પોતાની આત્મકથામાં અલ પચિનોએ આ અફવાઓનું સંપૂર્ણ ખંડન કર્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તે સમયે અચાનક મળેલી વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને પ્રખ્યાતિના કારણે તેઓ ખૂબ ડરી ગયા હતા અને માનસિક રીતે સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા. આ અતિશય ભયના કારણે અને તે જ સમયે બોસ્ટનમાં થિયેટરના કામમાં વ્યસ્ત હોવાને લીધે તેઓ તે ઓસ્કાર સમારોહમાં હાજર રહી શક્યા નહોતા.

૧૯૭૩માં, પચિનોએ જીન હેકમેન સાથે સ્કેરક્રો ફિલ્મમાં કામ કર્યું હતું, જેને કાન્સ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં પ્રતિષ્ઠિત પામ ડી ઓર એવોર્ડ મળ્યો હતો. એ જ વર્ષે, ન્યૂ યોર્ક સિટીના પોલીસ ઓફિસર ફ્રેન્ક સેર્પિકોની સાચી વાર્તા પર આધારિત સેર્પિકો ફિલ્મમાં શાનદાર એક્ટિંગ કરવા બદલ પચીનોને બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું હતું. આ ફિલ્મમાં તેમણે સાથી પોલીસ અધિકારીઓનો ભ્રષ્ટાચાર ખુલ્લો પાડવા માટે અંડરકવર ઓપરેશન કર્યું હતું. 

[[File:Pacino as Serpico in 1973.jpg|thumb|upright|૧૯૭૩માં સેર્પિકો ફિલ્મના પાત્રમાં પચીનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૪માં, ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'ધ ગોડફાધર'ની સિક્વલ મૂવીમાં પચિનોએ ફરી એકવાર માઇકલ કોર્લિયોનીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર સુપર હિટ રહી અને સાથે બેસ્ટ પિક્ચરનો ઓસ્કાર જીતનારી ઇતિહાસની પહેલી સિક્વલ બની હતી. આ રોલ માટે પચીનોને ત્રીજી વખત ઓસ્કાર નોમિનેશન મળ્યું હતું, જે માઇકલ કોર્લિયોનીના પાત્ર માટે તેમનું લીડ કેટેગરીમાં બીજું નોમિનેશન હતું. પ્રખ્યાત મેગેઝિન ન્યૂઝવીકે ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ માં તેમના પરફોર્મન્સને સિનેમાના ઇતિહાસમાં કોઈ વ્યક્તિના હૃદયના કઠોર થવાની પ્રક્રિયાનું સૌથી શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન ગણાવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2025-08-01|title=અમદાવાદના આશ્રમ રોડ પર આવેલા પ્રયોગશાળા હોલ ખાતે અલ પચિનોની સુપરહિટ ક્લાસિક ફિલ્મ સર્પિકો નું ખાસ સ્ક્રીનિંગ યોજાયું|url=https://english.gujaratsamachar.com/news/lifestyle-fashion/have-a-leisurely-weekend-with-drama-laughter-and-more-in-ahmedabad-65361255554|url-status=live|access-date=2026-08-12|website=Gujarat Samachar|language=en}}&lt;/ref&gt;

૧૯૭૫માં, પચિનોને બેંક લૂંટારા જોન વોજટોવિચની સાચી વાર્તા પર આધારિત 'ડોગ ડે આફ્ટરનૂન' ફિલ્મથી વધુ એક મોટી બોક્સ ઓફિસ પર બ્લોકબસ્ટર સફળતા મળી, આ ફિલ્મનું નિર્દેશન સિડની લુમેટ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જેમણે થોડા વર્ષો પહેલા 'સેર્પિકો' ફિલ્મમાં પણ તેમની સાથે કામ કર્યું હતું. આ ફિલ્મ માટે પચિનોને ફરી એકવાર ઓસ્કારમાં બેસ્ટ એક્ટરનું નામાંકન મળ્યું હતું. 

[[File:Al Pacino Penelope Allen in Dog Day Afternoon.jpg|thumb|upright|૧૯૭૫માં આવેલી ડોગ ડે આફ્ટરનૂન ફિલ્મના એક દ્રશ્યમાં પચિનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૭માં, સિડની પોલેક દ્વારા નિર્દેશિત 'બોબી ડીયરફિલ્ડ' ફિલ્મમાં પચિનોએ એક રેસ-કાર ડ્રાઇવરની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી, આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ફ્લૉપ થઈ હતી, પરંતું આ શાનદાર રોલ માટે તેમને ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડ્સમાં બેસ્ટ એક્ટરનું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમની આના પછીની ફિલ્મ કોર્ટરૂમ ડ્રામા આધારિત 'એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ' હતી. જે સુપર હિટ બની સાથે આ ફિલ્મમાં પચિનોની અદ્ભુત એક્ટિંગ રેન્જના ફિલ્મ વિવેચકોએ ખૂબ વખાણ કર્યા અને તેમને ચોથી વખત બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું. જોકે, તે વર્ષે આ એવોર્ડ 'ક્રેમર વર્સિસ ક્રેમર' ફિલ્મ માટે ડસ્ટિન હોફમેનને મળ્યો હતો, રસપ્રદ વાત એ છે કે આ ફિલ્મની ઓફર પહેલા પચિનોને થઈ હતી પણ તેમણે આ રોલ કરવાની ના પાડી દીધી હતી. 

૧૯૭૦ના દાયકા દરમિયાન, પચિનોને કુલ પાંચ ઓસ્કાર નામાંકન મળ્યા હતા, જેમાં સેર્પિકો, ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨, ડોગ ડે આફ્ટરનૂન અને એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ ફિલ્મો માટે બેસ્ટ એક્ટરના ચાર નામાંકન સામેલ હતા.

૧૯૮૦ના દાયકાની શરૂઆતમાં પચિનોની કારકિર્દીમાં થોડો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. ન્યૂ યોર્કના ગે સમુદાયના વિરોધનો સામનો કરનારી તેમની વિવાદાસ્પદ ફિલ્મ 'ક્રૂઝિંગ' અને કોમેડી-ડ્રામા ફિલ્મ 'ઓથર! ઓથર!' બોક્સ ઓફિસ પર ખાસ સફળ ન રહી અને ફિલ્મ વિવેચકોએ પણ તેના નકારાત્મક રિવ્યૂ આપ્યા હતા. જોકે, ૧૯૮૩માં બ્રાયન ડી પાલ્મા દ્વારા નિર્દેશિત ગેંગસ્ટર ક્રાઇમ એક્શન ડ્રામા ફિલ્મ 'સ્કારફેસ'માં તેમનું પરફોર્મન્સ તેમની કારકિર્દીનું સૌથી મોટું હાઇલાઇટ અને યાદગાર પાત્ર સાબિત થયું. શરૂઆતમાં આ ફિલ્મમાં બતાવેલી અતિશય હિંસાના કારણે વિવેચકોએ તેની આકરી ટીકા કરી હતી, પરંતુ સમય જતાં આ ફિલ્મને સિનેમા જગતમાં ભારે પ્રશંસા મળી. આ ફિલ્મે બોક્સ ઓફિસ પર ઘણું સારું પ્રદર્શન કર્યું,તેમજ ફિલ્મમાં ક્યુબન ડ્રગ લોર્ડ 'ટોની મોન્ટાના' નો દમદાર રોલ ભજવવા બદલ પચિનોને ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડનું નામાંકન મળ્યું હતું. પચિનોએ ભજવેલું ટોની મોન્ટાનાનું આ પાત્ર આજે પણ સિનેમાના ઇતિહાસમાં એક આઇકોનિક ગેંગસ્ટર પાત્ર તરીકે જોવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sandesh|title=અલ પચિનોની સ્કારફેસ જોઈને વાસ્તવમાં રોલ નિભાવ્યો : સંજય દત્ત|url=https://sandesh.com/supplement/after-seeing-al-pacino-39-s-scarface-played-the-real-role-sanjay|url-status=live|access-date=2026-08-12|website=Sandesh|language=gu}}&lt;/ref&gt;

== ફિલ્મોગ્રાફી ==
''અલ પચિનો ફિલ્મોગ્રાફી પણ જુઓ.''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| વર્ષ
! rowspan=&quot;2&quot;| ફિલ્મ
! colspan=&quot;4&quot;| યોગદાન
! rowspan=&quot;2&quot;| ભૂમિકા
! rowspan=&quot;2&quot;| નોંધ
|-
! width=&quot;65&quot;| નિર્દેશક
! width=&quot;65&quot;| નિર્માતા
! width=&quot;65&quot;| લેખક
! width=&quot;65&quot;| અભિનેતા
|-
| ૧૯૬૯
| ''મી, નેટલી''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની
| મુખ્ય ભૂમિકા — પ્રથમ ફિલ્મ
|-
| ૧૯૭૧
| ''ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્ક''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૨
| ''ધ ગોડફાધર''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| સહ અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૩
| ''સ્કેરક્રો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રાન્સિસ લાયનલ ડેલ્બુચી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૩
| ''સેર્પિકો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રેન્ક સેર્પિકો
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૪
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૫
| ''ડોગ ડે આફ્ટરનૂન''
|
|
|
| {{Yes}}
| સોની વોર્ટઝિક
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૭
| ''બોબી ડીયરફિલ્ડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી ડીયરફિલ્ડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૯
| ''એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| આર્થર કિરકલેન્ડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૮૦
| ''ક્રૂઝિંગ''
|
|
|
| {{Yes}}
| સ્ટીવ બર્ન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૨
| ''ઓથર! ઓથર!''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઇવાન ટ્રેવલિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૩
| ''સ્કારફેસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની મોન્ટાના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૫
| ''રેવલ્યુશન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોમ ડોબ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૯
| ''સી ઓફ લવ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ફ્રેન્ક કેલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૦
| ''ડિક ટ્રેસી''
|
|
|
| {{Yes}}
| અલ્ફોન્સ બિગ બોય કેપ્રિસ
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૦
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૧
| ''ફ્રેન્કી એન્ડ જોની''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૨
| ''ગ્લેનગેરી ગ્લેન રોસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| રિચાર્ડ રોમા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૨
| ''સેન્ટ ઓફ અ વુમન''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ કર્નલ ફ્રેન્ક સ્લેડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર વિજય
|-
| ૧૯૯૩
| ''કાર્લિટોઝ વે''
|
|
|
| {{Yes}}
| કાર્લિટો બ્રિગાન્ટે
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૫
| ''હીટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ વિન્સન્ટ હેના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૬
| ''સિટી હોલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| મેયર જોન પેપાસ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ડોની બ્રાસ્કો''
|
|
|
| {{Yes}}
| બેન્જામિન લેફ્ટી રુગિરો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ધ ડેવિલ્સ એડવોકેટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોન મિલ્ટન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''ધ ઇન્સાઇડર''
|
|
|
| {{Yes}}
| લોવેલ બર્ગમેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''એની ગિવન સન્ડે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની ડી અમાટો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''ઇન્સોમ્નિયા''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલ ડોર્મર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''સિમોન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિક્ટર ટેરેન્સકી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૩
| ''ધ રિક્રુટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર બર્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૪
| ''ધ મર્ચન્ટ ઓફ વેનિસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| શાયલોક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૫
| ''ટુ ફોર ધ મની''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર અબ્રામ્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''ઓશન્સ થર્ટીન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલી બેન્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''૮૮ મિનિટ્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડોક્ટર જેક ગ્રેમ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૮
| ''રાઇટિયસ કિલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ડેવિડ ફિસ્ક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૦
| ''યૂ ડોન્ટ નો જેક''
|
|
|
| {{Yes}}
| જેક કેવોર્કિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા — ટેલિવિઝન ફિલ્મ
|-
| ૨૦૧૧
| ''ધ સન ઓફ નો વન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ચાર્લ્સ સ્ટેનફોર્ડ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૧
| ''જેક એન્ડ જીલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| તેઓ પોતે
| મહેમાન ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૨
| ''સ્ટેન્ડ અપ ગાઇઝ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વેલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૩
| ''સાલોમે''
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| કિંગ હેરોડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ۲۰۱۴
| ''મેંગલહોર્ન''
|
|
|
| {{Yes}}
| એ જે મેંગલહોર્ન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૪
| ''ધ હમ્બલિંગ''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| સાયમન એક્સલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૫
| ''ડેની કોલિન્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડેની કોલિન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૬
| ''મિસકન્ડક્ટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ચાર્લ્સ અબ્રામ્સ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૭
| ''હેંગમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ રે આર્ચર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''વન્સ અપોન અ ટાઇમ ઇન હોલીવુડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| માર્વિન શ્વાર્ઝ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''ધ આઇરિશમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| જીમી હોફા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૨૦૨૧
| ''હાઉસ ઓફ ગુચી''
|
|
|
| {{Yes}}
| આલ્ડો ગુચી
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૩
| ''નોક્સ ગોઝ અવે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઝેવિયર ક્રેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૪
| ''મોડી''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| મોરિસ ગેંગનેટ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ડેડ મેન્સ વાયર''
|
|
|
| {{Yes}}
| એમ એલ હોલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ઇન ધ હેન્ડ ઓફ દાંતે''
|
|
|
| {{Yes}}
| અંકલ કાર્માઇન
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ધ રિચ્યુઅલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફાધર થિયોફિલસ રીસિંગર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|}

=== નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકે વિશેષ ફિલ્મો ===
અલ પચિનોએ અભિનેતા સિવાય ડિરેક્ટર (નિર્દેશક) અને પ્રોડ્યુસર (નિર્માતા) તરીકે પણ કેટલીક ખૂબ જ પ્રખ્યાત પ્રાયોગિક અને ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મો બનાવી છે, જેની યાદી નીચે મુજબ છે:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! વર્ષ !! ફિલ્મ !! ભૂમિકા !! નોંધ
|-

| ૧૯૮૯ || ''ધ લોકલ સ્ટિગ્મેટિક'' || નિર્માતા અને અભિનેતા || આ એક પ્રાયોગિક ફિલ્મ હતી જેને થિયેટરમાં રિલીઝ કરવાને બદલે માત્ર ખાસ સ્ક્રીનિંગ માટે જ રાખવામાં આવી હતી.
|-

| ૧૯૯૬ || ''લુકિંગ ફોર રિચાર્ડ'' || નિર્દેશક, નિર્માતા અને લેખક || પચિનોની નિર્દેશક તરીકેની આ પ્રથમ સત્તાવાર ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મ હતી, જેના માટે તેમને ડિરેક્ટર્સ ગિલ્ડ ઓફ અમેરિકાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો.
|-

| ૨૦૦૦ || ''ચાઇનીઝ કોફી'' || નિર્દેશક અને અભિનેતા || આ એક અનોખી ડ્રામા ફિલ્મ હતી જે સંપૂર્ણ રીતે બે પાત્રો વચ્ચેની વાતચીત પર આધારિત હતી.
|-

| ૨૦૧૧ || ''વાઇલ્ડ સાલોમે'' || નિર્દેશક અને લેખક || ઓસ્કાર વાઇલ્ડના નાટક પર આધારિત આ એક અર્ધ-ડોક્યુમેન્ટરી (Docudrama) ફિલ્મ હતી.
|}

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{imdb name|0000199|અલ પચિનો}}

[[en:Al Pacino]]

[[અમેરિકન ફિલ્મ અભિનેતાઓ]]
[[શ્રેણી:જીવિત વ્યક્તિઓ]]
[[શ્રેણી:ઓસ્કાર વિજેતા અભિનેતાઓ]]</text>
      <sha1>ouynb7opgc752rprpafab1ncdm1i8uo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903601</id>
      <parentid>903600</parentid>
      <timestamp>2026-08-13T10:49:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* બાહ્ય કડીઓ */</comment>
      <origin>903601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50160" sha1="i86m2yurwm3sb80oqyghq744hv861p4" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''અલ પચિનો''' નું હુલામણુ નામ ધરાવતા '''આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનો''' (જન્મ એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૪૦), એક અમેરિકન અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્માતા છે. ૨૦મી સદીના સૌથી પ્રભાવશાળી અને મહાન કલાકારોમાંના એક ગણાતા અલ પચિનોએ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Pacino named 'greatest film star'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3001463.stm|date=2003-05-05|access-date=2026-08-12|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; પાંચ દાયકાથી વધુ લાંબી કારકિર્દીમાં અસંખ્ય યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી છે. તેઓ અભિનયનો &quot;ટ્રિપલ ક્રાઉન&quot; (ઓસ્કાર, એમી અને ટોની એવોર્ડ) મેળવનારા જૂજ વૈશ્વિક કલાકારોમાં સામેલ છે.

== પ્રારંભિક જીવન ==
આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનોનો જન્મ અમેરિકા ના ન્યૂયોર્ક શહેરના મેનહટન વિસ્તારમાં આવેલા ઈસ્ટ હાર્લેમમાં ૨૫ એપ્રિલ, ૧૯૪૦ના રોજ થયો હતો. તેઓ તેમના સિસિલિયન અમેરિકન માતા રોઝ અને પિતા સાલ્વાટોર પચિનોનું એકમાત્ર સંતાન હતા. તેમના પિતા ઇટાલીના સેન ફ્રાટેલોથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. જ્યારે અલ પચિનો માત્ર બે વર્ષના હતા ત્યારે તેમના માતા-પિતાના છૂટાછેડા થઈ ગયા હતા. 

માતા-પિતા અલગ થયા પછી, તેમના માતા તેમને સાઉથ બ્રોન્ક્સ વિસ્તારમાં લઈ ગયા હતા. ત્યાં તેઓ તેમના નાના-નાની કેટ અને જેમ્સ ગેરાર્ડી સાથે રહેતા હતા. તેમના નાના-નાની નાની ઉંમરે ઇટાલીના પ્રખ્યાત કોર્લિયોન ગામમાંથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. અલગ થયા પછી અલ પચિનોના પિતા કેલિફોર્નિયા જતા રહ્યા હતા, જ્યાં તેમણે વીમા વેચાણકર્તા અને રેસ્ટોરન્ટના માલિક તરીકે કામ શરૂ કર્યું હતું.

જ્યારે અલ પચિનો ત્રણ-ચાર વર્ષના હતા, ત્યારથી જ તેમના માતા તેમને નિયમિત રીતે સિનેમા હોલમાં ફિલ્મો જોવા લઈ જતા હતા. ફિલ્મો જોયા પછી તેઓ મનમાં જ તે પાત્રોના સંવાદો વાગોળવાનું શરૂ કરી દેતા હતા. અલ પચિનોનું હુલામણું નામ સોની બોય હતું, જે તેમની માતાએ તે સમયના પ્રખ્યાત ગાયક અલ જોલ્સનના એક લોકપ્રિય ગીત પરથી રાખ્યું હતું, જે તેઓ અવારનવાર અલ પચિનો માટે ગાતા હતા.

પચિનો એ હર્મન રિડર જુનિયર હાઈસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ તેમણે અંગ્રેજી સિવાયના મોટાભાગના વિષયોના વર્ગો છોડી દીધા હતા. તેમના જુનિયર હાઈસ્કૂલના શિક્ષિકા બ્લેન્ચ રોથસ્ટીને નાની ઉંમરે જ તેમની અભિનય ક્ષમતા ઓળખી લીધી હતી. તેમણે અલ પચિનોને શાળાના નાટકોમાં ભૂમિકાઓ આપી અને વિદ્યાર્થીઓની સભાઓમાં બાઇબલના પાઠ વાંચવાનું કામ સોંપ્યું. તે શિક્ષિકાએ તેમના પરિવારના એપાર્ટમેન્ટની મુલાકાત લીધી અને તેમની નાનીને ખાસ કહ્યું કે આ બાળક આ જ કામ માટે બન્યો છે, જેને અલ પચિનો પોતાના જીવનનો સૌથી મોટો વળાંક માને છે. ત્યારબાદ ઓડિશન આપીને તેમણે હાઈસ્કૂલ ઓફ પરફોર્મિંગ આર્ટ્સમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. જોકે તેમની માતા તેમના આ નિર્ણયથી અસંમત હતા, કારણ કે તેઓ માનતા હતા કે ગરીબ લોકો અભિનય ન કરે. આ બાબતે ઘરમાં ઝઘડો થતાં તેમણે ઘર છોડી દીધું હતું.

પચિનો એ પોતાના સપના પૂરા કરવા અને ખર્ચ ઉઠાવવા માટે સંદેશવાહક, હોટેલમાં વાસણ સાફ કરવાના સહાયક, સફાઈ કામદાર, ટેલિફોન ઓપરેટર અને ટપાલ ક્લાર્ક જેવી ઓછી આવક વાળી નોકરીઓ કરી હતી. આ સમય દરમિયાન તેઓ ન્યૂયોર્કના અંડરગ્રાઉન્ડ થિયેટરોમાં બેઝમેન્ટ નાટકોમાં અભિનય કરતા હતા. કિશોરાવસ્થામાં તેમણે એક્ટર્સ સ્ટુડિયો નામની સંસ્થામાં જોડાવાનો પ્રયાસ કર્યો પરંતુ તેઓ રિજેક્ટ થયા. ત્યારબાદ તેઓ એચબી સ્ટુડિયોમાં જોડાયા, જ્યાં તેમની મુલાકાત અભિનયના શિક્ષક ચાર્લી લોટન સાથે થઈ, જેઓ પાછળથી તેમના માર્ગદર્શક અને શ્રેષ્ઠ મિત્ર બન્યા. આ સ્ટુડિયોના હોલ અને ડાન્સ રૂમ સાફ કરવાના બદલામાં સંસ્થાએ તેમને મફતમાં ક્લાસ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. રાત્રિના સમયે અલ પચિનો શેરીઓમાં ફરતા ફરતા શેક્સપિયરના સંવાદોની પ્રેક્ટિસ કરતા હતા. આ સમયગાળામાં તેઓ ઘણીવાર બેરોજગાર અથવા બેઘર રહ્યા હતા, અને ક્યારેક શેરીઓમાં, થિયેટરોમાં અથવા મિત્રના ઘરે સૂઈ જતા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૨માં પચિનોના માતાનું ત્રેતાલીસ વર્ષની નાની ઉંમરે અવસાન થયું હતું. તેના પછીના જ વર્ષે તેમના નાનાનું પણ અવસાન થયું. અલ પચિનો આ સમયને પોતાના જીવનનો સૌથી મુશ્કેલ તબક્કો માને છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ તે સમયે બાવીસ વર્ષના હતા અને તેમના જીવનના સૌથી પ્રભાવશાળી બે લોકો ચાલ્યા ગયા હતા, જેના કારણે તેઓ સંપૂર્ણપણે ભાંગી પડ્યા હતા.

એચબી સ્ટુડિયોમાં ચાર વર્ષ વિતાવ્યા પછી, અલ પચિનોએ એક્ટર્સ સ્ટુડિયો માટે સફળતાપૂર્વક ઓડિશન આપ્યું. ત્યાં તેમણે અભિનયના પ્રખ્યાત કોચ લી સ્ટ્રાસબર્ગ હેઠળ પદ્ધતિસરના અભિનયનો અભ્યાસ કર્યો. આ જ લી સ્ટ્રાસબર્ગ પાછળથી અલ પચિનો સાથે ધ ગોડફાધર ભાગ બે ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા. પાછળથી આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં તેમણે સ્ટ્રાસબર્ગ અને આ સંસ્થાની તેમના જીવન પર પડેલી અસર વિશે વાત કરી હતી કે એક્ટર્સ સ્ટુડિયોનું તેમના જીવનમાં ખૂબ મોટું સ્થાન છે અને લી સ્ટ્રાસબર્ગને જેટલું સન્માન મળવું જોઈતું હતું તેટલું નથી મળ્યું. ચાર્લી લોટન પછી આ સંસ્થાએ જ તેમની કારકિર્દીને એક નવી દિશા આપી હતી, જેના કારણે તેઓ અન્ય નાની-મોટી નોકરીઓ છોડીને સંપૂર્ણપણે અભિનય તરફ વળી શક્યા હતા. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે લી સ્ટ્રાસબર્ગ સાથે કામ કરવું ખૂબ જ ઉત્સાહજનક હતું કારણ કે તેઓ જ્યારે કોઈ દ્રશ્ય કે લોકો વિશે વાત કરતા ત્યારે એટલા રસપ્રદ લાગતા કે બસ તેમને સાંભળતા જ રહેવાનું મન થાય. તેઓ અભિનેતાઓને ખૂબ પ્રેમ કરતા અને અભિનયની અદ્ભુત સમજ ધરાવતા હતા.

== અંગત જીવન ==
=== સંબંધો અને બાળકો ===
પચિનોનો તેમની 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મના સહ-અભિનેત્રી ડાયેન કીટન સાથે લાંબો સંબંધ રહ્યો હતો. તેમનો આ ઉતાર-ચઢાવવાળો સંબંધ 'ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩' ના શૂટિંગ પછી પૂરો થયો હતો. આ સિવાય તેઓ જીલ ક્લેબર્ગ, ટ્યુઝડે વેલ્ડ, માર્થે કેલર, વેરુસ્કા વોન લેહન્દોર્ફ, કેથલીન ક્વિનલાન, લિન્ડાલ હોબ્સ અને પેનેલોપ એન મિલર સાથે પણ સંબંધોમાં રહ્યા હતા. પચિનોનો આર્જેન્ટિનાની અભિનેત્રી લ્યુસિલા પોલાક સાથે ૨૦૦૮ થી ૨૦૧૮ સુધી ૧૦ વર્ષ લાંબો સંબંધ રહ્યો હતો.

પચિનોને ચાર બાળકો છે. તેમની સૌથી મોટી દીકરી જૂલી મેરીનો જન્મ ૧૬ ઓક્ટોબર ૧૯૮૯ના રોજ થયો હતો, જે તેમની અને એક્ટિંગ કોચ જેન ટેરન્ટની દીકરી છે. આ સિવાય ૨૫ જાન્યુઆરી ૨૦૦૧ના રોજ આઈવીએફ પદ્ધતિ દ્વારા તેમને બે જોડિયા બાળકો થયા હતા, જેમની માતા અભિનેત્રી બેવર્લી ડી એન્જેલો છે, જેમની સાથે પચિનો ૧૯૯૭ થી ૨૦૦૩ સુધી સંબંધમાં રહ્યા હતા. ત્યારબાદ ૨૦૨૨ થી ૨૦૨૪ દરમિયાન ફિલ્મ નિર્માતા નૂર અલ્ફલ્લાહ સાથેના સંબંધોથી ૧૫ જૂન ૨૦૨૩ના રોજ તેમને એક દીકરો થયો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Gujarati|first=TV9|date=2023-05-31|title=Al Pacinoની 53 વર્ષ નાની ગર્લફ્રેન્ડ બનશે માતા, 82 વર્ષની ઉંમરે ચોથી વખત પિતા બનશે એક્ટર|url=https://tv9gujarati.com/entertainment/hollywood-actor-al-pacino-is-going-to-be-a-father-for-the-fourth-time-at-the-age-of-82-with-53-year-younger-girlfriend-768236.html|access-date=2026-08-12|website=TV9 Gujarati|language=gu}}&lt;/ref&gt;૮૩ વર્ષની ઉંમરે પચિનો દુનિયાના સૌથી મોટી ઉંમરે પિતા બનનારા વ્યક્તિઓમાંથી એક બન્યા છે,  કોરોના લોકડાઉન બાદ ૨૦૨૨માં શરૂ થયેલો આ સંબંધ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪માં સત્તાવાર રીતે પૂરો થયો હતો અને બંને અલગ થઈ ગયા હતા&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2023-09-07|title=પીઢ અભિનેતા અલ પચિનો અને નૂર અલફલ્લાહ અલગ થયા: બાળકનો જન્મ ત્રણ મહિના પહેલા થયો હતો, નૂરે કસ્ટડી અને પૈસા માંગ્યા|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/bollywood/news/veteran-actors-al-pacino-and-noor-alfallah-split-131802804.html|access-date=2026-08-12|website=Divya Bhaskar|language=gu}}&lt;/ref&gt;, પચીનો એ ક્યારેય લગ્ન કર્યા નથી.

== કારકિર્દી ==

=== ૧૯૬૭–૧૯૭૧: થિયેટર ભૂમિકાઓ અને ફિલ્મ સફરની શરૂઆત ===
[[File:Al Pacino - Hummel.jpg|thumb|upright|અલ પચિનો ૧૯૭૭માં ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઑફ પાવ્લો હમેલ નાટકમાં અભિનય કરતા.]] ૧૯૬૭માં અલ પચિનોએ બોસ્ટનના ચાર્લ્સ પ્લેહાઉસમાં અવેક એન્ડ સિંગ નાટકથી વ્યાવસાયિક રંગમંચ કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ત્યારબાદ અમેરિકા હુર્રા નાટકમાં કામ દરમિયાન તેમની મુલાકાત અભિનેત્રી જીલ ક્લેબર્ગ સાથે થઈ, બંને વચ્ચે પાંચ વર્ષ સુધી પ્રેમસંબંધ રહ્યો, અને ત્યારબાદ તેઓ ન્યૂયોર્ક શહેરમાં પાછા ફર્યા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૮માં પચિનોએ એસ્ટોર પ્લેસ થિયેટરમાં ઇઝરાયેલ હોરોવિટ્ઝના ધ ઇન્ડિયન વોન્ટ્સ ધ બ્રોન્ક્સ નામના નાટકમાં મર્ફ નામના શેરી ગુંડાની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. આ નાટક ૧૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૬૮ના રોજ શરૂ થયું હતું અને તેના કુલ એકસો સિત્યોતેર શો થયા હતા. આ નાટકની સાથે જ હોરોવિટ્ઝનું બીજું નાટક ઈટ્સ કોલ્ડ ધ સુગર પ્લમ પણ દર્શાવવામાં આવતું હતું, જેમાં જીલ ક્લેબર્ગ મુખ્ય ભૂમિકામાં હતી. આ નાટકમાં શાનદાર અભિનય માટે  પચિનોને શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો ઓબી એવોર્ડ મળ્યો હતો, જ્યારે જોન કાઝલેને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. માર્ટિન બ્રેગમેને આ નાટક જોયું અને તેઓ પચિનોના મેનેજર બન્યા હતા. આ ભાગીદારી આવનારા વર્ષોમાં ખૂબ જ સફળ સાબિત થઈ, કારણ કે બ્રેગમેને જ પચિનોને ધ ગોડફાધર, સેર્પીકો અને ડોગ ડે આફ્ટરનૂન જેવી મહાન ફિલ્મો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. પોતાની સ્ટેજ કારકિર્દી વિશે પચિનોએ જણાવ્યું હતું કે માર્ટિન બ્રેગમેને જ મારી શોધ કરી હતી જ્યારે હું પચીસ-છવ્વીસ વર્ષનો હતો અને તેઓ મારા મેનેજર બન્યા હતા. હું આજે જે પણ સ્થાને છું તે માર્ટીના કારણે જ છું અને હું ખરેખર તેમનો ઋણી છું.

૨૫ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૬૯ના રોજ પચિનોએ બેલાસ્કો થિયેટર ખાતે ડોન પીટરસનના ડઝ અ ટાઈગર વેર અ નેકટાઈ નામના નાટકથી બ્રોડવે થિયેટરમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. આ નાટક ઓગણચાળીસ શો પછી ૨૯ માર્ચ, ૧૯૬૯ના રોજ બંધ થઈ ગયું હતું, પરંતુ પચિનોના અભિનયના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને ૨૦ એપ્રિલ, ૧૯૬૯ના રોજ તેમને આ ભૂમિકા માટે પ્રતિષ્ઠિત ટોની એવોર્ડ મળ્યો હતો.  પચિનોએ ૧૯૭૦ના દાયકામાં પણ સ્ટેજ પર અભિનય ચાલુ રાખ્યો હતો અને ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઓફ પાવલો હમેલ નામના નાટક માટે પોતાનો બીજો ટોની એવોર્ડ જીત્યો હતો. આ સિવાય તેમણે રિચાર્ડ ધ થર્ડ નામના નાટકમાં મુખ્ય શીર્ષક ભૂમિકા ભજવી હતી. ૧૯૮૦ના દાયકા મા ડેવિડ મેમેટના અમેરિકન બફેલો નામના નાટકમાં દેખાયા પછી પચિનોએ ફરીથી સ્ટેજ પર મોટી સફળતા મેળવી હતી, જેના માટે તેમને ડ્રામા ડેસ્ક એવોર્ડ માટે નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા. વર્ષ ૧૯૯૦ પછી પચીનો સ્ટેજ કાર્યોમાં યુજેન ઓ નીલના હ્યુગી, ઓસ્કાર વાઈલ્ડના સાલોમે અને વર્ષ ૨૦૦૫માં લાઈલ કેસ્લરના ઓર્ફન્સ નામના નાટકોના પુનઃપ્રસારણનો સમાવેશ થાય છે. એક્ટર્સ સ્ટુડિયોમાં અભ્યાસ કરતી વખતે પચીનોને સમજાયું હતું કે તેમની પાસે અભિનયની એક અદ્ભુત ભેટ છે અને તેમને આ કામમાં ખૂબ આનંદ આવતો હતો, જોકે તેમના શરૂઆતના કામો આર્થિક રીતે બહુ ફાયદાકારક નહોતા. 

સ્ટેજ પર સફળતા મેળવ્યા પછી પચિનોએ વર્ષ ૧૯૬૯માં પેટ્ટી ડ્યુક અભિનીત એક સ્વતંત્ર ફિલ્મ મી, નેટલીમાં ટૂંકી ભૂમિકા ભજવીને ફિલ્મી દુનિયામાં પ્રવેશ કર્યો હતો. વર્ષ ૧૯૭૦માં પચિનોએ ક્રિએટિવ મેનેજમેન્ટ એસોસિએટ્સ નામની ટેલેન્ટ એજન્સી સાથે કરાર કર્યા હતા. ત્યારબાદ વર્ષ ૧૯૭૧માં આવેલી ફિલ્મ ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્કમાં એક હેરોઈનના બંધાણી યુવકની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવીને તેમણે ફીચર ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતા તરીકે સત્તાવાર શરૂઆત કરી હતી.

=== ૧૯૭૨–૧૯૮૩: વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને સફળતા ===
[[File:Al Pacino with James Caan.jpg|thumb|upright|left|વર્ષ ૧૯૭૨ની આસપાસ જેમ્સ કાન સાથે અલ પચિનો]]
ડિરેક્ટર ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ પચિનોને મારીયો પુઝો ની ૧૯૬૯ માં પ્રકાશિત થયેલી સુપર હિટ માફિયા નવલકથા [[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર]] પર આધારિત ફિલ્મ માં માઈકલ કોર્લિયોનની મુખ્ય ભૂમિકા માટે પસંદ કર્યા હતા, જે વર્ષ ૧૯૭૨ રિલીઝ થઈ હતી. જોકે આ ભૂમિકા મેળવવા માટે જેક નિકોલસન, રોબર્ટ રેડફોર્ડ, વોરેન બીટી અને તે સમયે ખૂબ જ ઓછા જાણીતા એવા રોબર્ટ ડી નિરોએ પણ પ્રયાસો કર્યા હતા. તેમ છતાં દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ '''અલ પચિનો'''ની જ પસંદગી કરી હતી; કારણ કે પચિનો પોતે ઇટાલિયન મૂળના હતા અને તેમની એકટિંગ માં એક ખાસ તીવ્રતા હતી જે કોપોલાને 'માઇકલ કોર્લિયોની'ના પાત્ર માટે જોઈતી હતી.

શરૂઆતમાં પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ સ્ટુડિયોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ આ પસંદગીથી નારાજ થયા હતા, કારણ કે તેઓ આ ભૂમિકા માટે કોઈ વધુ પ્રખ્યાત અભિનેતાને લેવા માંગતા હતા. જોકે, ફિલ્મમાં પચીનોના પ્રખ્યાત 'રેસ્ટોરન્ટ શૂટઆઉટ દ્રશ્ય'ના શૂટિંગ પછી તેઓ માની ગયા હતા.

આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર તમામ રેકોર્ડ તોડીને '''ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર''' સાબિત થઈ અને તે વર્ષની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની. આ ફિલ્મમાં પચિનોના અદ્ભુત અભિનયને કારણે તેમને '''ઓસ્કાર એવોર્ડ'''નું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમના આ પરફોર્મન્સને ફિલ્મ જગતમાં એક અત્યંત તીવ્ર અને પ્રભાવશાળી એક્ટિંગના સૌથી શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ તરીકે જોવામાં આવે છે. આ સાથે જ, માઇકલ કોર્લિયોનીનું આ પાત્ર આજે પણ સિનેમાના ઇતિહાસમાં એક અત્યંત પ્રખ્યાત અને આઇકોનિક પાત્ર માનવામાં આવે છે. &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2013-12-18|title=અલ પચિનોના એક ફેન એ બાકસની ૧ લાખ દીવાસળીઓમાંથી 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મના તેમના પ્રખ્યાત પાત્ર 'માઇકલ કોર્લિયોની'નું એક અત્યંત સુંદર અને અદભુત સ્ટેચ્યુ તૈયાર કર્યું છે.|url=https://www.divyabhaskar.co.in/news/ajab-artist-tomislav-horvat-created-a-sculpture-of-al-pacino-with-matchboxes-in19-mon-4468137-pho.html|url-status=live|access-date=2026-08-12|website=Divya Bhaskar|language=gu}}&lt;/ref&gt;

લાંબા સમય સુધી એવી અફવાઓ હતી કે પચિનોએ તે વર્ષના ઓસ્કાર એવોર્ડ સમારોહનો બહિષ્કાર કર્યો હતો. અફવા મુજબ તેઓ શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાની શ્રેણીમાં નામાંકિત થવાથી નારાજ હતા, કારણ કે ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતાનો ઓસ્કાર જીતનાર સહ-કલાકાર માર્લોન બ્રાન્ડો કરતાં અલ પચિનોનો સ્ક્રીન પર દેખાવાનો સમય વધુ હતો. જોકે, વર્ષ ૨૦૨૪માં પ્રકાશિત થયેલી પોતાની આત્મકથામાં અલ પચિનોએ આ અફવાઓનું સંપૂર્ણ ખંડન કર્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તે સમયે અચાનક મળેલી વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને પ્રખ્યાતિના કારણે તેઓ ખૂબ ડરી ગયા હતા અને માનસિક રીતે સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા. આ અતિશય ભયના કારણે અને તે જ સમયે બોસ્ટનમાં થિયેટરના કામમાં વ્યસ્ત હોવાને લીધે તેઓ તે ઓસ્કાર સમારોહમાં હાજર રહી શક્યા નહોતા.

૧૯૭૩માં, પચિનોએ જીન હેકમેન સાથે સ્કેરક્રો ફિલ્મમાં કામ કર્યું હતું, જેને કાન્સ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં પ્રતિષ્ઠિત પામ ડી ઓર એવોર્ડ મળ્યો હતો. એ જ વર્ષે, ન્યૂ યોર્ક સિટીના પોલીસ ઓફિસર ફ્રેન્ક સેર્પિકોની સાચી વાર્તા પર આધારિત સેર્પિકો ફિલ્મમાં શાનદાર એક્ટિંગ કરવા બદલ પચીનોને બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું હતું. આ ફિલ્મમાં તેમણે સાથી પોલીસ અધિકારીઓનો ભ્રષ્ટાચાર ખુલ્લો પાડવા માટે અંડરકવર ઓપરેશન કર્યું હતું. 

[[File:Pacino as Serpico in 1973.jpg|thumb|upright|૧૯૭૩માં સેર્પિકો ફિલ્મના પાત્રમાં પચીનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૪માં, ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'ધ ગોડફાધર'ની સિક્વલ મૂવીમાં પચિનોએ ફરી એકવાર માઇકલ કોર્લિયોનીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર સુપર હિટ રહી અને સાથે બેસ્ટ પિક્ચરનો ઓસ્કાર જીતનારી ઇતિહાસની પહેલી સિક્વલ બની હતી. આ રોલ માટે પચીનોને ત્રીજી વખત ઓસ્કાર નોમિનેશન મળ્યું હતું, જે માઇકલ કોર્લિયોનીના પાત્ર માટે તેમનું લીડ કેટેગરીમાં બીજું નોમિનેશન હતું. પ્રખ્યાત મેગેઝિન ન્યૂઝવીકે ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ માં તેમના પરફોર્મન્સને સિનેમાના ઇતિહાસમાં કોઈ વ્યક્તિના હૃદયના કઠોર થવાની પ્રક્રિયાનું સૌથી શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન ગણાવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2025-08-01|title=અમદાવાદના આશ્રમ રોડ પર આવેલા પ્રયોગશાળા હોલ ખાતે અલ પચિનોની સુપરહિટ ક્લાસિક ફિલ્મ સર્પિકો નું ખાસ સ્ક્રીનિંગ યોજાયું|url=https://english.gujaratsamachar.com/news/lifestyle-fashion/have-a-leisurely-weekend-with-drama-laughter-and-more-in-ahmedabad-65361255554|url-status=live|access-date=2026-08-12|website=Gujarat Samachar|language=en}}&lt;/ref&gt;

૧૯૭૫માં, પચિનોને બેંક લૂંટારા જોન વોજટોવિચની સાચી વાર્તા પર આધારિત 'ડોગ ડે આફ્ટરનૂન' ફિલ્મથી વધુ એક મોટી બોક્સ ઓફિસ પર બ્લોકબસ્ટર સફળતા મળી, આ ફિલ્મનું નિર્દેશન સિડની લુમેટ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જેમણે થોડા વર્ષો પહેલા 'સેર્પિકો' ફિલ્મમાં પણ તેમની સાથે કામ કર્યું હતું. આ ફિલ્મ માટે પચિનોને ફરી એકવાર ઓસ્કારમાં બેસ્ટ એક્ટરનું નામાંકન મળ્યું હતું. 

[[File:Al Pacino Penelope Allen in Dog Day Afternoon.jpg|thumb|upright|૧૯૭૫માં આવેલી ડોગ ડે આફ્ટરનૂન ફિલ્મના એક દ્રશ્યમાં પચિનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૭માં, સિડની પોલેક દ્વારા નિર્દેશિત 'બોબી ડીયરફિલ્ડ' ફિલ્મમાં પચિનોએ એક રેસ-કાર ડ્રાઇવરની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી, આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ફ્લૉપ થઈ હતી, પરંતું આ શાનદાર રોલ માટે તેમને ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડ્સમાં બેસ્ટ એક્ટરનું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમની આના પછીની ફિલ્મ કોર્ટરૂમ ડ્રામા આધારિત 'એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ' હતી. જે સુપર હિટ બની સાથે આ ફિલ્મમાં પચિનોની અદ્ભુત એક્ટિંગ રેન્જના ફિલ્મ વિવેચકોએ ખૂબ વખાણ કર્યા અને તેમને ચોથી વખત બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું. જોકે, તે વર્ષે આ એવોર્ડ 'ક્રેમર વર્સિસ ક્રેમર' ફિલ્મ માટે ડસ્ટિન હોફમેનને મળ્યો હતો, રસપ્રદ વાત એ છે કે આ ફિલ્મની ઓફર પહેલા પચિનોને થઈ હતી પણ તેમણે આ રોલ કરવાની ના પાડી દીધી હતી. 

૧૯૭૦ના દાયકા દરમિયાન, પચિનોને કુલ પાંચ ઓસ્કાર નામાંકન મળ્યા હતા, જેમાં સેર્પિકો, ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨, ડોગ ડે આફ્ટરનૂન અને એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ ફિલ્મો માટે બેસ્ટ એક્ટરના ચાર નામાંકન સામેલ હતા.

૧૯૮૦ના દાયકાની શરૂઆતમાં પચિનોની કારકિર્દીમાં થોડો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. ન્યૂ યોર્કના ગે સમુદાયના વિરોધનો સામનો કરનારી તેમની વિવાદાસ્પદ ફિલ્મ 'ક્રૂઝિંગ' અને કોમેડી-ડ્રામા ફિલ્મ 'ઓથર! ઓથર!' બોક્સ ઓફિસ પર ખાસ સફળ ન રહી અને ફિલ્મ વિવેચકોએ પણ તેના નકારાત્મક રિવ્યૂ આપ્યા હતા. જોકે, ૧૯૮૩માં બ્રાયન ડી પાલ્મા દ્વારા નિર્દેશિત ગેંગસ્ટર ક્રાઇમ એક્શન ડ્રામા ફિલ્મ 'સ્કારફેસ'માં તેમનું પરફોર્મન્સ તેમની કારકિર્દીનું સૌથી મોટું હાઇલાઇટ અને યાદગાર પાત્ર સાબિત થયું. શરૂઆતમાં આ ફિલ્મમાં બતાવેલી અતિશય હિંસાના કારણે વિવેચકોએ તેની આકરી ટીકા કરી હતી, પરંતુ સમય જતાં આ ફિલ્મને સિનેમા જગતમાં ભારે પ્રશંસા મળી. આ ફિલ્મે બોક્સ ઓફિસ પર ઘણું સારું પ્રદર્શન કર્યું,તેમજ ફિલ્મમાં ક્યુબન ડ્રગ લોર્ડ 'ટોની મોન્ટાના' નો દમદાર રોલ ભજવવા બદલ પચિનોને ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડનું નામાંકન મળ્યું હતું. પચિનોએ ભજવેલું ટોની મોન્ટાનાનું આ પાત્ર આજે પણ સિનેમાના ઇતિહાસમાં એક આઇકોનિક ગેંગસ્ટર પાત્ર તરીકે જોવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sandesh|title=અલ પચિનોની સ્કારફેસ જોઈને વાસ્તવમાં રોલ નિભાવ્યો : સંજય દત્ત|url=https://sandesh.com/supplement/after-seeing-al-pacino-39-s-scarface-played-the-real-role-sanjay|url-status=live|access-date=2026-08-12|website=Sandesh|language=gu}}&lt;/ref&gt;

== ફિલ્મોગ્રાફી ==
''અલ પચિનો ફિલ્મોગ્રાફી પણ જુઓ.''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| વર્ષ
! rowspan=&quot;2&quot;| ફિલ્મ
! colspan=&quot;4&quot;| યોગદાન
! rowspan=&quot;2&quot;| ભૂમિકા
! rowspan=&quot;2&quot;| નોંધ
|-
! width=&quot;65&quot;| નિર્દેશક
! width=&quot;65&quot;| નિર્માતા
! width=&quot;65&quot;| લેખક
! width=&quot;65&quot;| અભિનેતા
|-
| ૧૯૬૯
| ''મી, નેટલી''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની
| મુખ્ય ભૂમિકા — પ્રથમ ફિલ્મ
|-
| ૧૯૭૧
| ''ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્ક''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૨
| ''ધ ગોડફાધર''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| સહ અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૩
| ''સ્કેરક્રો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રાન્સિસ લાયનલ ડેલ્બુચી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૩
| ''સેર્પિકો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રેન્ક સેર્પિકો
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૪
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૫
| ''ડોગ ડે આફ્ટરનૂન''
|
|
|
| {{Yes}}
| સોની વોર્ટઝિક
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૭
| ''બોબી ડીયરફિલ્ડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી ડીયરફિલ્ડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૯
| ''એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| આર્થર કિરકલેન્ડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૮૦
| ''ક્રૂઝિંગ''
|
|
|
| {{Yes}}
| સ્ટીવ બર્ન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૨
| ''ઓથર! ઓથર!''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઇવાન ટ્રેવલિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૩
| ''સ્કારફેસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની મોન્ટાના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૫
| ''રેવલ્યુશન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોમ ડોબ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૯
| ''સી ઓફ લવ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ફ્રેન્ક કેલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૦
| ''ડિક ટ્રેસી''
|
|
|
| {{Yes}}
| અલ્ફોન્સ બિગ બોય કેપ્રિસ
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૦
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૧
| ''ફ્રેન્કી એન્ડ જોની''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૨
| ''ગ્લેનગેરી ગ્લેન રોસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| રિચાર્ડ રોમા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૨
| ''સેન્ટ ઓફ અ વુમન''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ કર્નલ ફ્રેન્ક સ્લેડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર વિજય
|-
| ૧૯૯૩
| ''કાર્લિટોઝ વે''
|
|
|
| {{Yes}}
| કાર્લિટો બ્રિગાન્ટે
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૫
| ''હીટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ વિન્સન્ટ હેના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૬
| ''સિટી હોલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| મેયર જોન પેપાસ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ડોની બ્રાસ્કો''
|
|
|
| {{Yes}}
| બેન્જામિન લેફ્ટી રુગિરો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ધ ડેવિલ્સ એડવોકેટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોન મિલ્ટન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''ધ ઇન્સાઇડર''
|
|
|
| {{Yes}}
| લોવેલ બર્ગમેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''એની ગિવન સન્ડે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની ડી અમાટો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''ઇન્સોમ્નિયા''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલ ડોર્મર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''સિમોન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિક્ટર ટેરેન્સકી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૩
| ''ધ રિક્રુટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર બર્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૪
| ''ધ મર્ચન્ટ ઓફ વેનિસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| શાયલોક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૫
| ''ટુ ફોર ધ મની''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર અબ્રામ્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''ઓશન્સ થર્ટીન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલી બેન્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''૮૮ મિનિટ્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડોક્ટર જેક ગ્રેમ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૮
| ''રાઇટિયસ કિલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ડેવિડ ફિસ્ક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૦
| ''યૂ ડોન્ટ નો જેક''
|
|
|
| {{Yes}}
| જેક કેવોર્કિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા — ટેલિવિઝન ફિલ્મ
|-
| ૨૦૧૧
| ''ધ સન ઓફ નો વન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ચાર્લ્સ સ્ટેનફોર્ડ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૧
| ''જેક એન્ડ જીલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| તેઓ પોતે
| મહેમાન ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૨
| ''સ્ટેન્ડ અપ ગાઇઝ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વેલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૩
| ''સાલોમે''
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| કિંગ હેરોડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ۲۰۱۴
| ''મેંગલહોર્ન''
|
|
|
| {{Yes}}
| એ જે મેંગલહોર્ન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૪
| ''ધ હમ્બલિંગ''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| સાયમન એક્સલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૫
| ''ડેની કોલિન્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડેની કોલિન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૬
| ''મિસકન્ડક્ટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ચાર્લ્સ અબ્રામ્સ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૭
| ''હેંગમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ રે આર્ચર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''વન્સ અપોન અ ટાઇમ ઇન હોલીવુડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| માર્વિન શ્વાર્ઝ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''ધ આઇરિશમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| જીમી હોફા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૨૦૨૧
| ''હાઉસ ઓફ ગુચી''
|
|
|
| {{Yes}}
| આલ્ડો ગુચી
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૩
| ''નોક્સ ગોઝ અવે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઝેવિયર ક્રેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૪
| ''મોડી''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| મોરિસ ગેંગનેટ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ડેડ મેન્સ વાયર''
|
|
|
| {{Yes}}
| એમ એલ હોલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ઇન ધ હેન્ડ ઓફ દાંતે''
|
|
|
| {{Yes}}
| અંકલ કાર્માઇન
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ધ રિચ્યુઅલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફાધર થિયોફિલસ રીસિંગર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|}

=== નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકે વિશેષ ફિલ્મો ===
અલ પચિનોએ અભિનેતા સિવાય ડિરેક્ટર (નિર્દેશક) અને પ્રોડ્યુસર (નિર્માતા) તરીકે પણ કેટલીક ખૂબ જ પ્રખ્યાત પ્રાયોગિક અને ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મો બનાવી છે, જેની યાદી નીચે મુજબ છે:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! વર્ષ !! ફિલ્મ !! ભૂમિકા !! નોંધ
|-

| ૧૯૮૯ || ''ધ લોકલ સ્ટિગ્મેટિક'' || નિર્માતા અને અભિનેતા || આ એક પ્રાયોગિક ફિલ્મ હતી જેને થિયેટરમાં રિલીઝ કરવાને બદલે માત્ર ખાસ સ્ક્રીનિંગ માટે જ રાખવામાં આવી હતી.
|-

| ૧૯૯૬ || ''લુકિંગ ફોર રિચાર્ડ'' || નિર્દેશક, નિર્માતા અને લેખક || પચિનોની નિર્દેશક તરીકેની આ પ્રથમ સત્તાવાર ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મ હતી, જેના માટે તેમને ડિરેક્ટર્સ ગિલ્ડ ઓફ અમેરિકાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો.
|-

| ૨૦૦૦ || ''ચાઇનીઝ કોફી'' || નિર્દેશક અને અભિનેતા || આ એક અનોખી ડ્રામા ફિલ્મ હતી જે સંપૂર્ણ રીતે બે પાત્રો વચ્ચેની વાતચીત પર આધારિત હતી.
|-

| ૨૦૧૧ || ''વાઇલ્ડ સાલોમે'' || નિર્દેશક અને લેખક || ઓસ્કાર વાઇલ્ડના નાટક પર આધારિત આ એક અર્ધ-ડોક્યુમેન્ટરી (Docudrama) ફિલ્મ હતી.
|}

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{imdb name|0000199|અલ પચિનો}}

[[en:Al Pacino]]

[[શ્રેણી:અમેરિકન ફિલ્મ અભિનેતાઓ]]
[[શ્રેણી:જીવિત વ્યક્તિઓ]]
[[શ્રેણી:ઓસ્કાર વિજેતા અભિનેતાઓ]]</text>
      <sha1>i86m2yurwm3sb80oqyghq744hv861p4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903603</id>
      <parentid>903601</parentid>
      <timestamp>2026-08-13T11:50:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* ૧૯૭૨–૧૯૮૩: વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને સફળતા */</comment>
      <origin>903603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62525" sha1="ayuhfpfcdf90193ezwauzf26y4vqf3x" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''અલ પચિનો''' નું હુલામણુ નામ ધરાવતા '''આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનો''' (જન્મ એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૪૦), એક અમેરિકન અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્માતા છે. ૨૦મી સદીના સૌથી પ્રભાવશાળી અને મહાન કલાકારોમાંના એક ગણાતા અલ પચિનોએ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Pacino named 'greatest film star'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3001463.stm|date=2003-05-05|access-date=2026-08-12|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; પાંચ દાયકાથી વધુ લાંબી કારકિર્દીમાં અસંખ્ય યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી છે. તેઓ અભિનયનો &quot;ટ્રિપલ ક્રાઉન&quot; (ઓસ્કાર, એમી અને ટોની એવોર્ડ) મેળવનારા જૂજ વૈશ્વિક કલાકારોમાં સામેલ છે.

== પ્રારંભિક જીવન ==
આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનોનો જન્મ અમેરિકા ના ન્યૂયોર્ક શહેરના મેનહટન વિસ્તારમાં આવેલા ઈસ્ટ હાર્લેમમાં ૨૫ એપ્રિલ, ૧૯૪૦ના રોજ થયો હતો. તેઓ તેમના સિસિલિયન અમેરિકન માતા રોઝ અને પિતા સાલ્વાટોર પચિનોનું એકમાત્ર સંતાન હતા. તેમના પિતા ઇટાલીના સેન ફ્રાટેલોથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. જ્યારે અલ પચિનો માત્ર બે વર્ષના હતા ત્યારે તેમના માતા-પિતાના છૂટાછેડા થઈ ગયા હતા. 

માતા-પિતા અલગ થયા પછી, તેમના માતા તેમને સાઉથ બ્રોન્ક્સ વિસ્તારમાં લઈ ગયા હતા. ત્યાં તેઓ તેમના નાના-નાની કેટ અને જેમ્સ ગેરાર્ડી સાથે રહેતા હતા. તેમના નાના-નાની નાની ઉંમરે ઇટાલીના પ્રખ્યાત કોર્લિયોન ગામમાંથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. અલગ થયા પછી અલ પચિનોના પિતા કેલિફોર્નિયા જતા રહ્યા હતા, જ્યાં તેમણે વીમા વેચાણકર્તા અને રેસ્ટોરન્ટના માલિક તરીકે કામ શરૂ કર્યું હતું.

જ્યારે અલ પચિનો ત્રણ-ચાર વર્ષના હતા, ત્યારથી જ તેમના માતા તેમને નિયમિત રીતે સિનેમા હોલમાં ફિલ્મો જોવા લઈ જતા હતા. ફિલ્મો જોયા પછી તેઓ મનમાં જ તે પાત્રોના સંવાદો વાગોળવાનું શરૂ કરી દેતા હતા. અલ પચિનોનું હુલામણું નામ સોની બોય હતું, જે તેમની માતાએ તે સમયના પ્રખ્યાત ગાયક અલ જોલ્સનના એક લોકપ્રિય ગીત પરથી રાખ્યું હતું, જે તેઓ અવારનવાર અલ પચિનો માટે ગાતા હતા.

પચિનો એ હર્મન રિડર જુનિયર હાઈસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ તેમણે અંગ્રેજી સિવાયના મોટાભાગના વિષયોના વર્ગો છોડી દીધા હતા. તેમના જુનિયર હાઈસ્કૂલના શિક્ષિકા બ્લેન્ચ રોથસ્ટીને નાની ઉંમરે જ તેમની અભિનય ક્ષમતા ઓળખી લીધી હતી. તેમણે અલ પચિનોને શાળાના નાટકોમાં ભૂમિકાઓ આપી અને વિદ્યાર્થીઓની સભાઓમાં બાઇબલના પાઠ વાંચવાનું કામ સોંપ્યું. તે શિક્ષિકાએ તેમના પરિવારના એપાર્ટમેન્ટની મુલાકાત લીધી અને તેમની નાનીને ખાસ કહ્યું કે આ બાળક આ જ કામ માટે બન્યો છે, જેને અલ પચિનો પોતાના જીવનનો સૌથી મોટો વળાંક માને છે. ત્યારબાદ ઓડિશન આપીને તેમણે હાઈસ્કૂલ ઓફ પરફોર્મિંગ આર્ટ્સમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. જોકે તેમની માતા તેમના આ નિર્ણયથી અસંમત હતા, કારણ કે તેઓ માનતા હતા કે ગરીબ લોકો અભિનય ન કરે. આ બાબતે ઘરમાં ઝઘડો થતાં તેમણે ઘર છોડી દીધું હતું.

પચિનો એ પોતાના સપના પૂરા કરવા અને ખર્ચ ઉઠાવવા માટે સંદેશવાહક, હોટેલમાં વાસણ સાફ કરવાના સહાયક, સફાઈ કામદાર, ટેલિફોન ઓપરેટર અને ટપાલ ક્લાર્ક જેવી ઓછી આવક વાળી નોકરીઓ કરી હતી. આ સમય દરમિયાન તેઓ ન્યૂયોર્કના અંડરગ્રાઉન્ડ થિયેટરોમાં બેઝમેન્ટ નાટકોમાં અભિનય કરતા હતા. કિશોરાવસ્થામાં તેમણે એક્ટર્સ સ્ટુડિયો નામની સંસ્થામાં જોડાવાનો પ્રયાસ કર્યો પરંતુ તેઓ રિજેક્ટ થયા. ત્યારબાદ તેઓ એચબી સ્ટુડિયોમાં જોડાયા, જ્યાં તેમની મુલાકાત અભિનયના શિક્ષક ચાર્લી લોટન સાથે થઈ, જેઓ પાછળથી તેમના માર્ગદર્શક અને શ્રેષ્ઠ મિત્ર બન્યા. આ સ્ટુડિયોના હોલ અને ડાન્સ રૂમ સાફ કરવાના બદલામાં સંસ્થાએ તેમને મફતમાં ક્લાસ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. રાત્રિના સમયે અલ પચિનો શેરીઓમાં ફરતા ફરતા શેક્સપિયરના સંવાદોની પ્રેક્ટિસ કરતા હતા. આ સમયગાળામાં તેઓ ઘણીવાર બેરોજગાર અથવા બેઘર રહ્યા હતા, અને ક્યારેક શેરીઓમાં, થિયેટરોમાં અથવા મિત્રના ઘરે સૂઈ જતા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૨માં પચિનોના માતાનું ત્રેતાલીસ વર્ષની નાની ઉંમરે અવસાન થયું હતું. તેના પછીના જ વર્ષે તેમના નાનાનું પણ અવસાન થયું. અલ પચિનો આ સમયને પોતાના જીવનનો સૌથી મુશ્કેલ તબક્કો માને છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ તે સમયે બાવીસ વર્ષના હતા અને તેમના જીવનના સૌથી પ્રભાવશાળી બે લોકો ચાલ્યા ગયા હતા, જેના કારણે તેઓ સંપૂર્ણપણે ભાંગી પડ્યા હતા.

એચબી સ્ટુડિયોમાં ચાર વર્ષ વિતાવ્યા પછી, અલ પચિનોએ એક્ટર્સ સ્ટુડિયો માટે સફળતાપૂર્વક ઓડિશન આપ્યું. ત્યાં તેમણે અભિનયના પ્રખ્યાત કોચ લી સ્ટ્રાસબર્ગ હેઠળ પદ્ધતિસરના અભિનયનો અભ્યાસ કર્યો. આ જ લી સ્ટ્રાસબર્ગ પાછળથી અલ પચિનો સાથે ધ ગોડફાધર ભાગ બે ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા. પાછળથી આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં તેમણે સ્ટ્રાસબર્ગ અને આ સંસ્થાની તેમના જીવન પર પડેલી અસર વિશે વાત કરી હતી કે એક્ટર્સ સ્ટુડિયોનું તેમના જીવનમાં ખૂબ મોટું સ્થાન છે અને લી સ્ટ્રાસબર્ગને જેટલું સન્માન મળવું જોઈતું હતું તેટલું નથી મળ્યું. ચાર્લી લોટન પછી આ સંસ્થાએ જ તેમની કારકિર્દીને એક નવી દિશા આપી હતી, જેના કારણે તેઓ અન્ય નાની-મોટી નોકરીઓ છોડીને સંપૂર્ણપણે અભિનય તરફ વળી શક્યા હતા. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે લી સ્ટ્રાસબર્ગ સાથે કામ કરવું ખૂબ જ ઉત્સાહજનક હતું કારણ કે તેઓ જ્યારે કોઈ દ્રશ્ય કે લોકો વિશે વાત કરતા ત્યારે એટલા રસપ્રદ લાગતા કે બસ તેમને સાંભળતા જ રહેવાનું મન થાય. તેઓ અભિનેતાઓને ખૂબ પ્રેમ કરતા અને અભિનયની અદ્ભુત સમજ ધરાવતા હતા.

== અંગત જીવન ==
=== સંબંધો અને બાળકો ===
પચિનોનો તેમની 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મના સહ-અભિનેત્રી ડાયેન કીટન સાથે લાંબો સંબંધ રહ્યો હતો. તેમનો આ ઉતાર-ચઢાવવાળો સંબંધ 'ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩' ના શૂટિંગ પછી પૂરો થયો હતો. આ સિવાય તેઓ જીલ ક્લેબર્ગ, ટ્યુઝડે વેલ્ડ, માર્થે કેલર, વેરુસ્કા વોન લેહન્દોર્ફ, કેથલીન ક્વિનલાન, લિન્ડાલ હોબ્સ અને પેનેલોપ એન મિલર સાથે પણ સંબંધોમાં રહ્યા હતા. પચિનોનો આર્જેન્ટિનાની અભિનેત્રી લ્યુસિલા પોલાક સાથે ૨૦૦૮ થી ૨૦૧૮ સુધી ૧૦ વર્ષ લાંબો સંબંધ રહ્યો હતો.

પચિનોને ચાર બાળકો છે. તેમની સૌથી મોટી દીકરી જૂલી મેરીનો જન્મ ૧૬ ઓક્ટોબર ૧૯૮૯ના રોજ થયો હતો, જે તેમની અને એક્ટિંગ કોચ જેન ટેરન્ટની દીકરી છે. આ સિવાય ૨૫ જાન્યુઆરી ૨૦૦૧ના રોજ આઈવીએફ પદ્ધતિ દ્વારા તેમને બે જોડિયા બાળકો થયા હતા, જેમની માતા અભિનેત્રી બેવર્લી ડી એન્જેલો છે, જેમની સાથે પચિનો ૧૯૯૭ થી ૨૦૦૩ સુધી સંબંધમાં રહ્યા હતા. ત્યારબાદ ૨૦૨૨ થી ૨૦૨૪ દરમિયાન ફિલ્મ નિર્માતા નૂર અલ્ફલ્લાહ સાથેના સંબંધોથી ૧૫ જૂન ૨૦૨૩ના રોજ તેમને એક દીકરો થયો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Gujarati|first=TV9|date=2023-05-31|title=Al Pacinoની 53 વર્ષ નાની ગર્લફ્રેન્ડ બનશે માતા, 82 વર્ષની ઉંમરે ચોથી વખત પિતા બનશે એક્ટર|url=https://tv9gujarati.com/entertainment/hollywood-actor-al-pacino-is-going-to-be-a-father-for-the-fourth-time-at-the-age-of-82-with-53-year-younger-girlfriend-768236.html|access-date=2026-08-12|website=TV9 Gujarati|language=gu}}&lt;/ref&gt;૮૩ વર્ષની ઉંમરે પચિનો દુનિયાના સૌથી મોટી ઉંમરે પિતા બનનારા વ્યક્તિઓમાંથી એક બન્યા છે,  કોરોના લોકડાઉન બાદ ૨૦૨૨માં શરૂ થયેલો આ સંબંધ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪માં સત્તાવાર રીતે પૂરો થયો હતો અને બંને અલગ થઈ ગયા હતા&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2023-09-07|title=પીઢ અભિનેતા અલ પચિનો અને નૂર અલફલ્લાહ અલગ થયા: બાળકનો જન્મ ત્રણ મહિના પહેલા થયો હતો, નૂરે કસ્ટડી અને પૈસા માંગ્યા|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/bollywood/news/veteran-actors-al-pacino-and-noor-alfallah-split-131802804.html|access-date=2026-08-12|website=Divya Bhaskar|language=gu}}&lt;/ref&gt;, પચીનો એ ક્યારેય લગ્ન કર્યા નથી.

== કારકિર્દી ==

=== ૧૯૬૭–૧૯૭૧: થિયેટર ભૂમિકાઓ અને ફિલ્મ સફરની શરૂઆત ===
[[File:Al Pacino - Hummel.jpg|thumb|upright|અલ પચિનો ૧૯૭૭માં ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઑફ પાવ્લો હમેલ નાટકમાં અભિનય કરતા.]] ૧૯૬૭માં અલ પચિનોએ બોસ્ટનના ચાર્લ્સ પ્લેહાઉસમાં અવેક એન્ડ સિંગ નાટકથી વ્યાવસાયિક રંગમંચ કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ત્યારબાદ અમેરિકા હુર્રા નાટકમાં કામ દરમિયાન તેમની મુલાકાત અભિનેત્રી જીલ ક્લેબર્ગ સાથે થઈ, બંને વચ્ચે પાંચ વર્ષ સુધી પ્રેમસંબંધ રહ્યો, અને ત્યારબાદ તેઓ ન્યૂયોર્ક શહેરમાં પાછા ફર્યા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૮માં પચિનોએ એસ્ટોર પ્લેસ થિયેટરમાં ઇઝરાયેલ હોરોવિટ્ઝના ધ ઇન્ડિયન વોન્ટ્સ ધ બ્રોન્ક્સ નામના નાટકમાં મર્ફ નામના શેરી ગુંડાની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. આ નાટક ૧૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૬૮ના રોજ શરૂ થયું હતું અને તેના કુલ એકસો સિત્યોતેર શો થયા હતા. આ નાટકની સાથે જ હોરોવિટ્ઝનું બીજું નાટક ઈટ્સ કોલ્ડ ધ સુગર પ્લમ પણ દર્શાવવામાં આવતું હતું, જેમાં જીલ ક્લેબર્ગ મુખ્ય ભૂમિકામાં હતી. આ નાટકમાં શાનદાર અભિનય માટે  પચિનોને શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો ઓબી એવોર્ડ મળ્યો હતો, જ્યારે જોન કાઝલેને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. માર્ટિન બ્રેગમેને આ નાટક જોયું અને તેઓ પચિનોના મેનેજર બન્યા હતા. આ ભાગીદારી આવનારા વર્ષોમાં ખૂબ જ સફળ સાબિત થઈ, કારણ કે બ્રેગમેને જ પચિનોને ધ ગોડફાધર, સેર્પીકો અને ડોગ ડે આફ્ટરનૂન જેવી મહાન ફિલ્મો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. પોતાની સ્ટેજ કારકિર્દી વિશે પચિનોએ જણાવ્યું હતું કે માર્ટિન બ્રેગમેને જ મારી શોધ કરી હતી જ્યારે હું પચીસ-છવ્વીસ વર્ષનો હતો અને તેઓ મારા મેનેજર બન્યા હતા. હું આજે જે પણ સ્થાને છું તે માર્ટીના કારણે જ છું અને હું ખરેખર તેમનો ઋણી છું.

૨૫ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૬૯ના રોજ પચિનોએ બેલાસ્કો થિયેટર ખાતે ડોન પીટરસનના ડઝ અ ટાઈગર વેર અ નેકટાઈ નામના નાટકથી બ્રોડવે થિયેટરમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. આ નાટક ઓગણચાળીસ શો પછી ૨૯ માર્ચ, ૧૯૬૯ના રોજ બંધ થઈ ગયું હતું, પરંતુ પચિનોના અભિનયના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને ૨૦ એપ્રિલ, ૧૯૬૯ના રોજ તેમને આ ભૂમિકા માટે પ્રતિષ્ઠિત ટોની એવોર્ડ મળ્યો હતો.  પચિનોએ ૧૯૭૦ના દાયકામાં પણ સ્ટેજ પર અભિનય ચાલુ રાખ્યો હતો અને ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઓફ પાવલો હમેલ નામના નાટક માટે પોતાનો બીજો ટોની એવોર્ડ જીત્યો હતો. આ સિવાય તેમણે રિચાર્ડ ધ થર્ડ નામના નાટકમાં મુખ્ય શીર્ષક ભૂમિકા ભજવી હતી. ૧૯૮૦ના દાયકા મા ડેવિડ મેમેટના અમેરિકન બફેલો નામના નાટકમાં દેખાયા પછી પચિનોએ ફરીથી સ્ટેજ પર મોટી સફળતા મેળવી હતી, જેના માટે તેમને ડ્રામા ડેસ્ક એવોર્ડ માટે નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા. વર્ષ ૧૯૯૦ પછી પચીનો સ્ટેજ કાર્યોમાં યુજેન ઓ નીલના હ્યુગી, ઓસ્કાર વાઈલ્ડના સાલોમે અને વર્ષ ૨૦૦૫માં લાઈલ કેસ્લરના ઓર્ફન્સ નામના નાટકોના પુનઃપ્રસારણનો સમાવેશ થાય છે. એક્ટર્સ સ્ટુડિયોમાં અભ્યાસ કરતી વખતે પચીનોને સમજાયું હતું કે તેમની પાસે અભિનયની એક અદ્ભુત ભેટ છે અને તેમને આ કામમાં ખૂબ આનંદ આવતો હતો, જોકે તેમના શરૂઆતના કામો આર્થિક રીતે બહુ ફાયદાકારક નહોતા. 

સ્ટેજ પર સફળતા મેળવ્યા પછી પચિનોએ વર્ષ ૧૯૬૯માં પેટ્ટી ડ્યુક અભિનીત એક સ્વતંત્ર ફિલ્મ મી, નેટલીમાં ટૂંકી ભૂમિકા ભજવીને ફિલ્મી દુનિયામાં પ્રવેશ કર્યો હતો. વર્ષ ૧૯૭૦માં પચિનોએ ક્રિએટિવ મેનેજમેન્ટ એસોસિએટ્સ નામની ટેલેન્ટ એજન્સી સાથે કરાર કર્યા હતા. ત્યારબાદ વર્ષ ૧૯૭૧માં આવેલી ફિલ્મ ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્કમાં એક હેરોઈનના બંધાણી યુવકની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવીને તેમણે ફીચર ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતા તરીકે સત્તાવાર શરૂઆત કરી હતી.

=== ૧૯૭૨–૧૯૮૩: વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને સફળતા ===
[[File:Al Pacino with James Caan.jpg|thumb|upright|left|વર્ષ ૧૯૭૨ની આસપાસ જેમ્સ કાન સાથે અલ પચિનો]]
ડિરેક્ટર ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ પચિનોને મારીયો પુઝો ની ૧૯૬૯ માં પ્રકાશિત થયેલી સુપર હિટ માફિયા નવલકથા [[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર]] પર આધારિત ફિલ્મ માં માઈકલ કોર્લિયોનની મુખ્ય ભૂમિકા માટે પસંદ કર્યા હતા, જે વર્ષ ૧૯૭૨ રિલીઝ થઈ હતી. જોકે આ ભૂમિકા મેળવવા માટે જેક નિકોલસન, રોબર્ટ રેડફોર્ડ, વોરેન બીટી અને તે સમયે ખૂબ જ ઓછા જાણીતા એવા રોબર્ટ ડી નિરોએ પણ પ્રયાસો કર્યા હતા. તેમ છતાં દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ '''અલ પચિનો'''ની જ પસંદગી કરી હતી; કારણ કે પચિનો પોતે ઇટાલિયન મૂળના હતા અને તેમની એકટિંગ માં એક ખાસ તીવ્રતા હતી જે કોપોલાને 'માઇકલ કોર્લિયોની'ના પાત્ર માટે જોઈતી હતી.

શરૂઆતમાં પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ સ્ટુડિયોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ આ પસંદગીથી નારાજ થયા હતા, કારણ કે તેઓ આ ભૂમિકા માટે કોઈ વધુ પ્રખ્યાત અભિનેતાને લેવા માંગતા હતા. જોકે, ફિલ્મમાં પચીનોના પ્રખ્યાત 'રેસ્ટોરન્ટ શૂટઆઉટ દ્રશ્ય'ના શૂટિંગ પછી તેઓ માની ગયા હતા.

આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર તમામ રેકોર્ડ તોડીને '''ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર''' સાબિત થઈ અને તે વર્ષની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની. આ ફિલ્મમાં પચિનોના અદ્ભુત અભિનયને કારણે તેમને '''ઓસ્કાર એવોર્ડ'''નું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમના આ પરફોર્મન્સને ફિલ્મ જગતમાં એક અત્યંત તીવ્ર અને પ્રભાવશાળી એક્ટિંગના સૌથી શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ તરીકે જોવામાં આવે છે. આ સાથે જ, માઇકલ કોર્લિયોનીનું આ પાત્ર આજે પણ સિનેમાના ઇતિહાસમાં એક અત્યંત પ્રખ્યાત અને આઇકોનિક પાત્ર માનવામાં આવે છે. &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2013-12-18|title=અલ પચિનોના એક ફેન એ બાકસની ૧ લાખ દીવાસળીઓમાંથી 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મના તેમના પ્રખ્યાત પાત્ર 'માઇકલ કોર્લિયોની'નું એક અત્યંત સુંદર અને અદભુત સ્ટેચ્યુ તૈયાર કર્યું છે.|url=https://www.divyabhaskar.co.in/news/ajab-artist-tomislav-horvat-created-a-sculpture-of-al-pacino-with-matchboxes-in19-mon-4468137-pho.html|url-status=live|access-date=2026-08-12|website=Divya Bhaskar|language=gu}}&lt;/ref&gt;

લાંબા સમય સુધી એવી અફવાઓ હતી કે પચિનોએ તે વર્ષના ઓસ્કાર એવોર્ડ સમારોહનો બહિષ્કાર કર્યો હતો. અફવા મુજબ તેઓ શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાની શ્રેણીમાં નામાંકિત થવાથી નારાજ હતા, કારણ કે ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતાનો ઓસ્કાર જીતનાર સહ-કલાકાર માર્લોન બ્રાન્ડો કરતાં અલ પચિનોનો સ્ક્રીન પર દેખાવાનો સમય વધુ હતો. જોકે, વર્ષ ૨૦૨૪માં પ્રકાશિત થયેલી પોતાની આત્મકથામાં અલ પચિનોએ આ અફવાઓનું સંપૂર્ણ ખંડન કર્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તે સમયે અચાનક મળેલી વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને પ્રખ્યાતિના કારણે તેઓ ખૂબ ડરી ગયા હતા અને માનસિક રીતે સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા. આ અતિશય ભયના કારણે અને તે જ સમયે બોસ્ટનમાં થિયેટરના કામમાં વ્યસ્ત હોવાને લીધે તેઓ તે ઓસ્કાર સમારોહમાં હાજર રહી શક્યા નહોતા.

૧૯૭૩માં, પચિનોએ જીન હેકમેન સાથે સ્કેરક્રો ફિલ્મમાં કામ કર્યું હતું, જેને કાન્સ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં પ્રતિષ્ઠિત પામ ડી ઓર એવોર્ડ મળ્યો હતો. એ જ વર્ષે, ન્યૂ યોર્ક સિટીના પોલીસ ઓફિસર ફ્રેન્ક સેર્પિકોની સાચી વાર્તા પર આધારિત સેર્પિકો ફિલ્મમાં શાનદાર એક્ટિંગ કરવા બદલ પચીનોને બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું હતું. આ ફિલ્મમાં તેમણે સાથી પોલીસ અધિકારીઓનો ભ્રષ્ટાચાર ખુલ્લો પાડવા માટે અંડરકવર ઓપરેશન કર્યું હતું. 

[[File:Pacino as Serpico in 1973.jpg|thumb|upright|૧૯૭૩માં સેર્પિકો ફિલ્મના પાત્રમાં પચીનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૪માં, ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'ધ ગોડફાધર'ની સિક્વલ મૂવીમાં પચિનોએ ફરી એકવાર માઇકલ કોર્લિયોનીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર સુપર હિટ રહી અને સાથે બેસ્ટ પિક્ચરનો ઓસ્કાર જીતનારી ઇતિહાસની પહેલી સિક્વલ બની હતી. આ રોલ માટે પચીનોને ત્રીજી વખત ઓસ્કાર નોમિનેશન મળ્યું હતું, જે માઇકલ કોર્લિયોનીના પાત્ર માટે તેમનું લીડ કેટેગરીમાં બીજું નોમિનેશન હતું. પ્રખ્યાત મેગેઝિન ન્યૂઝવીકે ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ માં તેમના પરફોર્મન્સને સિનેમાના ઇતિહાસમાં કોઈ વ્યક્તિના હૃદયના કઠોર થવાની પ્રક્રિયાનું સૌથી શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન ગણાવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2025-08-01|title=અમદાવાદના આશ્રમ રોડ પર આવેલા પ્રયોગશાળા હોલ ખાતે અલ પચિનોની સુપરહિટ ક્લાસિક ફિલ્મ સર્પિકો નું ખાસ સ્ક્રીનિંગ યોજાયું|url=https://english.gujaratsamachar.com/news/lifestyle-fashion/have-a-leisurely-weekend-with-drama-laughter-and-more-in-ahmedabad-65361255554|url-status=live|access-date=2026-08-12|website=Gujarat Samachar|language=en}}&lt;/ref&gt;

૧૯૭૫માં, પચિનોને બેંક લૂંટારા જોન વોજટોવિચની સાચી વાર્તા પર આધારિત 'ડોગ ડે આફ્ટરનૂન' ફિલ્મથી વધુ એક મોટી બોક્સ ઓફિસ પર બ્લોકબસ્ટર સફળતા મળી, આ ફિલ્મનું નિર્દેશન સિડની લુમેટ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જેમણે થોડા વર્ષો પહેલા 'સેર્પિકો' ફિલ્મમાં પણ તેમની સાથે કામ કર્યું હતું. આ ફિલ્મ માટે પચિનોને ફરી એકવાર ઓસ્કારમાં બેસ્ટ એક્ટરનું નામાંકન મળ્યું હતું. 

[[File:Al Pacino Penelope Allen in Dog Day Afternoon.jpg|thumb|upright|૧૯૭૫માં આવેલી ડોગ ડે આફ્ટરનૂન ફિલ્મના એક દ્રશ્યમાં પચિનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૭માં, સિડની પોલેક દ્વારા નિર્દેશિત 'બોબી ડીયરફિલ્ડ' ફિલ્મમાં પચિનોએ એક રેસ-કાર ડ્રાઇવરની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી, આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ફ્લૉપ થઈ હતી, પરંતું આ શાનદાર રોલ માટે તેમને ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડ્સમાં બેસ્ટ એક્ટરનું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમની આના પછીની ફિલ્મ કોર્ટરૂમ ડ્રામા આધારિત 'એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ' હતી. જે સુપર હિટ બની સાથે આ ફિલ્મમાં પચિનોની અદ્ભુત એક્ટિંગ રેન્જના ફિલ્મ વિવેચકોએ ખૂબ વખાણ કર્યા અને તેમને ચોથી વખત બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું. જોકે, તે વર્ષે આ એવોર્ડ 'ક્રેમર વર્સિસ ક્રેમર' ફિલ્મ માટે ડસ્ટિન હોફમેનને મળ્યો હતો, રસપ્રદ વાત એ છે કે આ ફિલ્મની ઓફર પહેલા પચિનોને થઈ હતી પણ તેમણે આ રોલ કરવાની ના પાડી દીધી હતી. 

૧૯૭૦ના દાયકા દરમિયાન, પચિનોને કુલ પાંચ ઓસ્કાર નામાંકન મળ્યા હતા, જેમાં સેર્પિકો, ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨, ડોગ ડે આફ્ટરનૂન અને એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ ફિલ્મો માટે બેસ્ટ એક્ટરના ચાર નામાંકન સામેલ હતા.

૧૯૮૦ના દાયકાની શરૂઆતમાં પચિનોની કારકિર્દીમાં થોડો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. ન્યૂ યોર્કના ગે સમુદાયના વિરોધનો સામનો કરનારી તેમની વિવાદાસ્પદ ફિલ્મ 'ક્રૂઝિંગ' અને કોમેડી-ડ્રામા ફિલ્મ 'ઓથર! ઓથર!' બોક્સ ઓફિસ પર ખાસ સફળ ન રહી અને ફિલ્મ વિવેચકોએ પણ તેના નકારાત્મક રિવ્યૂ આપ્યા હતા. જોકે, ૧૯૮૩માં બ્રાયન ડી પાલ્મા દ્વારા નિર્દેશિત ગેંગસ્ટર ક્રાઇમ એક્શન ડ્રામા ફિલ્મ 'સ્કારફેસ'માં તેમનું પરફોર્મન્સ તેમની કારકિર્દીનું સૌથી મોટું હાઇલાઇટ અને યાદગાર પાત્ર સાબિત થયું. શરૂઆતમાં આ ફિલ્મમાં બતાવેલી અતિશય હિંસાના કારણે વિવેચકોએ તેની આકરી ટીકા કરી હતી, પરંતુ સમય જતાં આ ફિલ્મને સિનેમા જગતમાં ભારે પ્રશંસા મળી. આ ફિલ્મે બોક્સ ઓફિસ પર ઘણું સારું પ્રદર્શન કર્યું,તેમજ ફિલ્મમાં ક્યુબન ડ્રગ લોર્ડ 'ટોની મોન્ટાના' નો દમદાર રોલ ભજવવા બદલ પચિનોને ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડનું નામાંકન મળ્યું હતું. પચિનોએ ભજવેલું ટોની મોન્ટાનાનું આ પાત્ર આજે પણ સિનેમાના ઇતિહાસમાં એક આઇકોનિક ગેંગસ્ટર પાત્ર તરીકે જોવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sandesh|title=અલ પચિનોની સ્કારફેસ જોઈને વાસ્તવમાં રોલ નિભાવ્યો : સંજય દત્ત|url=https://sandesh.com/supplement/after-seeing-al-pacino-39-s-scarface-played-the-real-role-sanjay|url-status=live|access-date=2026-08-12|website=Sandesh|language=gu}}&lt;/ref&gt;

== ૧૯૮૪–૧૯૯૯: ૪ વર્ષનો બ્રેક અને જબરદસ્ત વાપસી ==

અમેરિકન ક્રાંતિ દરમિયાન એક શિકારીની વાર્તા પર આધારિત તેમની ૧૯૮૫ની ફિલ્મ 'રેવલ્યુશન' કમાણી અને વિવેચકો બંને દ્રષ્ટિએ નિષ્ફળ રહી હતી. પચિનોએ આ નિષ્ફળતા માટે ફિલ્મના ઉતાવળિયા પ્રોડક્શનને જવાબદાર ગણાવ્યું હતું, જેના કારણે તેમણે ફિલ્મોમાંથી ચાર વર્ષનો બ્રેક લીધો હતો. આ સમય દરમિયાન પચિનો ફરી રંગમંચ તરફ વળ્યા. તેમણે 'ક્રિસ્ટલ ક્લિયર', 'નેશનલ એન્થમ્સ' અને અન્ય નાટકોના વર્કશોપ પ્રોડક્શન્સ તૈયાર કર્યા; તેમજ ૧૯૮૮માં પ્રોડ્યુસર જોસેફ પેપના 'ન્યૂ યોર્ક શેક્સપિયર ફેસ્ટિવલ'માં 'જુલિયસ સીઝર' નાટકમાં પણ અભિનય કર્યો. 

ફિલ્મોમાંથી લીધેલા આ બ્રેક વિશે પચિનોએ જણાવ્યું હતું કે: &quot;મને યાદ છે જ્યારે ૧૯૭૪-૭૫માં બધું બરાબર ચાલી રહ્યું હતું, ત્યારે હું સ્ટેજ પર 'ધ રેઝિસ્ટિબલ રાઇઝ ઓફ આર્ટુરો ઉઇ' નાટક કરી રહ્યો હતો. તે સમયે મેં ક્યાંક વાંચ્યું કે હું સ્ટેજ પર એટલે પાછો ફર્યો છું કારણ કે મારું ફિલ્મી કરિયર ડૂબી રહ્યું છે! થિયેટર પ્રત્યે લોકોની આવી નકારાત્મક વિચારસરણી રહી છે, જે કમનસીબ છે.&quot;

પચિનોએ ૧૯૮૯માં 'સી ઓફ લવ' ફિલ્મથી ફરી મોટા પડદા પર વાપસી કરી, જેમાં તેમણે એક એવા ડિટેક્ટિવની ભૂમિકા ભજવી હતી જે અખબારની સિંગલ્સ કોલમ દ્વારા શિકાર શોધતા સિરિયલ કિલરની શોધ કરે છે. આ ફિલ્મને વિવેચકો તરફથી ખૂબ જ સારા રિવ્યૂઝ મળ્યા હતા, અને બોક્સ ઓફિસ પર એક મોટી સુપરહિટ ફિલ્મ સાબિત થઈ હતી.

૧૯૯૦માં આવેલી 'ડિક ટ્રેસી' ફિલ્મ પણ બોક્સ ઓફિસ પર વ્યાવસાયિક રીતે સફળ રહી હતી. આ ફિલ્મમાં 'બિગ બોય કેપ્રિસ'ની ભૂમિકા ભજવવા માટે પચિનોને એકેડેમી એવોર્ડ એટલે કે ઓસ્કારનું નોમિનેશન મળ્યું હતું. પ્રખ્યાત ફિલ્મ વિવેચક રોજર એબર્ટે પચિનોના વખાણ કરતા તેમને આખી ફિલ્મમાં આકર્ષણનું કેન્દ્ર ગણાવ્યા હતા.આ જ વર્ષમાં આગળ જતાં, તેમણે ગોડફાધર સિરીઝના ત્રીજા ભાગ 'ધ ગોડફાધર ૩' માં તેમના સૌથી પ્રખ્યાત પાત્રોમાંના એક, માઈકલ કોર્લિયોન તરીકે પુનરાગમન કર્યું હતું. જોકે આ ફિલ્મ આર્થિક રીતે સફળ હિટ સાબિત થઈ હતી, પરંતુ તે તેના અગાઉના બંને ભાગો જેટલી મોટી સફળતા મેળવી શકી નહોતી, અને પચીનોના પરિપક્વ અને લાગણીસભર અભિનયના વિવેચકો દ્વારા વ્યાપક વખાણ કરવામાં આવ્યા હતા. આ શાનદાર અભિનય માટે તેમને મોશન પિક્ચર ડ્રામા શ્રેણીમાં 'બેસ્ટ એક્ટર' (શ્રેષ્ઠ અભિનેતા) તરીકે પ્રતિષ્ઠિત ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડનું નોમિનેશન પણ મળ્યું હતું.

૧૯૯૧માં પચિનોએ 'ફ્રેન્કી અને જોની' ફિલ્મમાં મિશેલ ફીફર સાથે અભિનય કર્યો, જેમણે અગાઉ 'સ્કારફેસ' ફિલ્મમાં પણ તેમની સાથે કામ કર્યું હતું. આ ફિલ્મમાં પચિનોએ જેલમાંથી મુક્ત થયેલા એક રસોઈયાની ભૂમિકા ભજવી હતી, જે પોતાની સાથે રેસ્ટોરન્ટમાં કામ કરતી એક વેઈટ્રેસ સાથે સંબંધની શરૂઆત કરે છે. આ ફિલ્મ ટેરેન્સ મેકનેલીના ૧૯૮૭ના પ્રખ્યાત નાટક પરથી બનાવવામાં આવી હતી. વિવેચકો તરફથી આ ફિલ્મને મિશ્ર પ્રતિસાદ મળ્યો હતો અને બોક્સ ઓફિસ પર આ ફિલ્મ એવરેજ સાબિત થઈ હતી, જોકે પચિનોએ પાછળથી જણાવ્યું હતું કે તેમને આ પાત્ર ભજવવાની ખૂબ મજા આવી હતી. ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઈમ્સના વિવેચક જેનેટ મેસ્લિને પચિનોના વખાણ કરતા લખ્યું હતું કે, પચિનો આટલા સરળ અને આકર્ષક અગાઉ ક્યારેય દેખાયા નથી અને મિશેલ સાથેના તેમના દ્રશ્યો ખૂબ જ સચોટ અને પ્રમાણિક છે.

૧૯૯૨માં આવેલી માર્ટિન બ્રેસ્ટની ફિલ્મ 'સેન્ટ ઓફ અ વુમન'માં એક ગુસ્સાવાળા અને અંધ યુએસ આર્મી લેફ્ટનન્ટ કર્નલ ફ્રેન્ક સ્લેડની યાદગાર ભૂમિકા ભજવવા માટે પચિનોને તેના પછીના વર્ષે શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો એકેડેમી એવોર્ડ એટલે કે ઓસ્કાર મળ્યો હતો. આ જ વર્ષે તેમને 'ગ્લેનગેરી ગ્લેન રોસ' ફિલ્મ માટે શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતા તરીકે પણ નોમિનેશન મળ્યું હતું. આ સાથે જ પચિનો એક જ વર્ષમાં બે અલગ-અલગ ફિલ્મો માટે બે એક્ટિંગ નોમિનેશન મેળવનારા અને મુખ્ય ભૂમિકા માટે ઓસ્કાર જીતનારા ઇતિહાસના પ્રથમ પુરુષ અભિનેતા બન્યા હતા.

૧૯૯૩માં પચિનોએ ગુનાહિત ડ્રામા ફિલ્મ 'કાર્લિટોઝ વે' માં સીન પેન સાથે અભિનય કર્યો હતો. આ ફિલ્મ ન્યૂયોર્ક સ્ટેટ સુપ્રીમ કોર્ટના જજ એડવિન ટોરેસ દ્વારા લખાયેલી નવલકથાઓ 'કાર્લિટોઝ વે' (૧૯૭૫) અને 'આફ્ટર અવર્સ' (૧૯૭૯) પર આધારિત હતી. આ ફિલ્મનું દિગ્દર્શન જાણીતા ડાયરેક્ટર બ્રાયન ડી પાલ્માએ કર્યું, જેમની સાથે પચિનોએ અગાઉ ૧૯૮૩ની તેમની હિટ, આઇકોનિક ક્લ્ટ ક્લાસિક ફિલ્મ 'સ્કારફેસ' માં કામ કર્યું હતું. આ ફિલ્મમાં પચિનોએ કાર્લિટો બ્રિગાન્તે નામના એક એવા ગેંગસ્ટરની ભૂમિકા ભજવી હતી જે પોતાના ભ્રષ્ટ વકીલની મદદથી જેલમાંથી મુક્ત થાય છે અને હવે સુધરી જવાની પ્રતિજ્ઞા લે છે. રિલીઝ સમયે બોક્સ ઓફિસ પર આ ફિલ્મ સરેરાશ સફળ રહી હતી, અને તેને મિશ્ર પ્રતિભાવો મળ્યા હતા, પરંતુ પાછળથી તે સિનેમા જગતમાં એક 'કલ્ટ ક્લાસિક' ગેંગસ્ટર ફિલ્મ તરીકે પ્રખ્યાત થઈ હતી.

ત્યારબાદ ૧૯૯૫માં પચિનોએ માઈકલ મેનની પ્રખ્યાત એક્શન ક્રાઈમ થ્રિલર ફિલ્મ 'હીટ' માં કામ કર્યું, જેમાં તેઓ અને રોબર્ટ ડી નિરો પ્રથમ વખત મોટા પડદા પર એકસાથે જોવા મળ્યા હતા (જોકે આ બંને કલાકારો અગાઉ 'ધ ગોડફાધર ભાગ ૨' માં પણ હતા, પરંતુ તેમાં બંનેનો એક પણ સીન સાથે નહોતો). આ ફિલ્મને વિવેચકોએ ખૂબ વખાણી હતી અને તે બોક્સ ઓફિસ પર સુપરહીટ ફિલ્મ સાબિત થઈ હતી. આજે પણ આ ફિલ્મને સિનેમા જગતની એક માસ્ટરપીસ સિનેમેટિક અને ઇતિહાસની સૌથી પ્રભાવશાળી 'હીસ્ટ' ફિલ્મોમાંની એક ગણવામાં આવે છે.૧૯૯૬માં પચિનોએ તેમના પોતાના દિગ્દર્શનમાં બનેલી થિયેટ્રિકલ ડોક્યુડ્રામા ફિલ્મ 'લુકિંગ ફોર રિચાર્ડ' માં અભિનય કર્યો હતો, જેમાં વિલિયમ શેક્સપિયરના નાટકના દ્રશ્યો અને લોકપ્રિય સંસ્કૃતિમાં શેક્સપિયરની પ્રાસંગિકતા દર્શાવવામાં આવી હતી. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ફ્લોપ રહી હતી પરંતુ વિવેચકો તરફથી તેને સારો પ્રતિસાદ મળ્યો હતો.

== ફિલ્મોગ્રાફી ==
''અલ પચિનો ફિલ્મોગ્રાફી પણ જુઓ.''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| વર્ષ
! rowspan=&quot;2&quot;| ફિલ્મ
! colspan=&quot;4&quot;| યોગદાન
! rowspan=&quot;2&quot;| ભૂમિકા
! rowspan=&quot;2&quot;| નોંધ
|-
! width=&quot;65&quot;| નિર્દેશક
! width=&quot;65&quot;| નિર્માતા
! width=&quot;65&quot;| લેખક
! width=&quot;65&quot;| અભિનેતા
|-
| ૧૯૬૯
| ''મી, નેટલી''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની
| મુખ્ય ભૂમિકા — પ્રથમ ફિલ્મ
|-
| ૧૯૭૧
| ''ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્ક''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૨
| ''ધ ગોડફાધર''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| સહ અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૩
| ''સ્કેરક્રો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રાન્સિસ લાયનલ ડેલ્બુચી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૩
| ''સેર્પિકો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રેન્ક સેર્પિકો
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૪
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૫
| ''ડોગ ડે આફ્ટરનૂન''
|
|
|
| {{Yes}}
| સોની વોર્ટઝિક
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૭
| ''બોબી ડીયરફિલ્ડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી ડીયરફિલ્ડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૯
| ''એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| આર્થર કિરકલેન્ડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૮૦
| ''ક્રૂઝિંગ''
|
|
|
| {{Yes}}
| સ્ટીવ બર્ન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૨
| ''ઓથર! ઓથર!''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઇવાન ટ્રેવલિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૩
| ''સ્કારફેસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની મોન્ટાના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૫
| ''રેવલ્યુશન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોમ ડોબ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૯
| ''સી ઓફ લવ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ફ્રેન્ક કેલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૦
| ''ડિક ટ્રેસી''
|
|
|
| {{Yes}}
| અલ્ફોન્સ બિગ બોય કેપ્રિસ
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૦
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૧
| ''ફ્રેન્કી એન્ડ જોની''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૨
| ''ગ્લેનગેરી ગ્લેન રોસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| રિચાર્ડ રોમા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૨
| ''સેન્ટ ઓફ અ વુમન''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ કર્નલ ફ્રેન્ક સ્લેડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર વિજય
|-
| ૧૯૯૩
| ''કાર્લિટોઝ વે''
|
|
|
| {{Yes}}
| કાર્લિટો બ્રિગાન્ટે
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૫
| ''હીટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ વિન્સન્ટ હેના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૬
| ''સિટી હોલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| મેયર જોન પેપાસ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ડોની બ્રાસ્કો''
|
|
|
| {{Yes}}
| બેન્જામિન લેફ્ટી રુગિરો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ધ ડેવિલ્સ એડવોકેટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોન મિલ્ટન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''ધ ઇન્સાઇડર''
|
|
|
| {{Yes}}
| લોવેલ બર્ગમેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''એની ગિવન સન્ડે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની ડી અમાટો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''ઇન્સોમ્નિયા''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલ ડોર્મર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''સિમોન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિક્ટર ટેરેન્સકી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૩
| ''ધ રિક્રુટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર બર્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૪
| ''ધ મર્ચન્ટ ઓફ વેનિસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| શાયલોક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૫
| ''ટુ ફોર ધ મની''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર અબ્રામ્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''ઓશન્સ થર્ટીન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલી બેન્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''૮૮ મિનિટ્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડોક્ટર જેક ગ્રેમ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૮
| ''રાઇટિયસ કિલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ડેવિડ ફિસ્ક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૦
| ''યૂ ડોન્ટ નો જેક''
|
|
|
| {{Yes}}
| જેક કેવોર્કિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા — ટેલિવિઝન ફિલ્મ
|-
| ૨૦૧૧
| ''ધ સન ઓફ નો વન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ચાર્લ્સ સ્ટેનફોર્ડ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૧
| ''જેક એન્ડ જીલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| તેઓ પોતે
| મહેમાન ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૨
| ''સ્ટેન્ડ અપ ગાઇઝ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વેલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૩
| ''સાલોમે''
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| કિંગ હેરોડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ۲۰۱۴
| ''મેંગલહોર્ન''
|
|
|
| {{Yes}}
| એ જે મેંગલહોર્ન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૪
| ''ધ હમ્બલિંગ''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| સાયમન એક્સલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૫
| ''ડેની કોલિન્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડેની કોલિન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૬
| ''મિસકન્ડક્ટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ચાર્લ્સ અબ્રામ્સ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૭
| ''હેંગમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ રે આર્ચર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''વન્સ અપોન અ ટાઇમ ઇન હોલીવુડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| માર્વિન શ્વાર્ઝ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''ધ આઇરિશમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| જીમી હોફા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૨૦૨૧
| ''હાઉસ ઓફ ગુચી''
|
|
|
| {{Yes}}
| આલ્ડો ગુચી
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૩
| ''નોક્સ ગોઝ અવે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઝેવિયર ક્રેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૪
| ''મોડી''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| મોરિસ ગેંગનેટ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ડેડ મેન્સ વાયર''
|
|
|
| {{Yes}}
| એમ એલ હોલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ઇન ધ હેન્ડ ઓફ દાંતે''
|
|
|
| {{Yes}}
| અંકલ કાર્માઇન
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ધ રિચ્યુઅલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફાધર થિયોફિલસ રીસિંગર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|}

=== નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકે વિશેષ ફિલ્મો ===
અલ પચિનોએ અભિનેતા સિવાય ડિરેક્ટર (નિર્દેશક) અને પ્રોડ્યુસર (નિર્માતા) તરીકે પણ કેટલીક ખૂબ જ પ્રખ્યાત પ્રાયોગિક અને ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મો બનાવી છે, જેની યાદી નીચે મુજબ છે:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! વર્ષ !! ફિલ્મ !! ભૂમિકા !! નોંધ
|-

| ૧૯૮૯ || ''ધ લોકલ સ્ટિગ્મેટિક'' || નિર્માતા અને અભિનેતા || આ એક પ્રાયોગિક ફિલ્મ હતી જેને થિયેટરમાં રિલીઝ કરવાને બદલે માત્ર ખાસ સ્ક્રીનિંગ માટે જ રાખવામાં આવી હતી.
|-

| ૧૯૯૬ || ''લુકિંગ ફોર રિચાર્ડ'' || નિર્દેશક, નિર્માતા અને લેખક || પચિનોની નિર્દેશક તરીકેની આ પ્રથમ સત્તાવાર ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મ હતી, જેના માટે તેમને ડિરેક્ટર્સ ગિલ્ડ ઓફ અમેરિકાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો.
|-

| ૨૦૦૦ || ''ચાઇનીઝ કોફી'' || નિર્દેશક અને અભિનેતા || આ એક અનોખી ડ્રામા ફિલ્મ હતી જે સંપૂર્ણ રીતે બે પાત્રો વચ્ચેની વાતચીત પર આધારિત હતી.
|-

| ૨૦૧૧ || ''વાઇલ્ડ સાલોમે'' || નિર્દેશક અને લેખક || ઓસ્કાર વાઇલ્ડના નાટક પર આધારિત આ એક અર્ધ-ડોક્યુમેન્ટરી (Docudrama) ફિલ્મ હતી.
|}

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{imdb name|0000199|અલ પચિનો}}

[[en:Al Pacino]]

[[શ્રેણી:અમેરિકન ફિલ્મ અભિનેતાઓ]]
[[શ્રેણી:જીવિત વ્યક્તિઓ]]
[[શ્રેણી:ઓસ્કાર વિજેતા અભિનેતાઓ]]</text>
      <sha1>ayuhfpfcdf90193ezwauzf26y4vqf3x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903605</id>
      <parentid>903603</parentid>
      <timestamp>2026-08-13T11:57:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <origin>903605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65387" sha1="4p6e8b3eh5582rahesto6yxwtmsohr1" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''અલ પચિનો''' નું હુલામણુ નામ ધરાવતા '''આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનો''' (જન્મ એપ્રિલ ૨૫, ૧૯૪૦), એક અમેરિકન અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્માતા છે. ૨૦મી સદીના સૌથી પ્રભાવશાળી અને મહાન કલાકારોમાંના એક ગણાતા અલ પચિનોએ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Pacino named 'greatest film star'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3001463.stm|date=2003-05-05|access-date=2026-08-12|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; પાંચ દાયકાથી વધુ લાંબી કારકિર્દીમાં અસંખ્ય યાદગાર ભૂમિકાઓ ભજવી છે. તેઓ અભિનયનો &quot;ટ્રિપલ ક્રાઉન&quot; (ઓસ્કાર, એમી અને ટોની એવોર્ડ) મેળવનારા જૂજ વૈશ્વિક કલાકારોમાં સામેલ છે.

== પ્રારંભિક જીવન ==
આલ્ફ્રેડો જેમ્સ પચિનોનો જન્મ અમેરિકા ના ન્યૂયોર્ક શહેરના મેનહટન વિસ્તારમાં આવેલા ઈસ્ટ હાર્લેમમાં ૨૫ એપ્રિલ, ૧૯૪૦ના રોજ થયો હતો. તેઓ તેમના સિસિલિયન અમેરિકન માતા રોઝ અને પિતા સાલ્વાટોર પચિનોનું એકમાત્ર સંતાન હતા. તેમના પિતા ઇટાલીના સેન ફ્રાટેલોથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. જ્યારે અલ પચિનો માત્ર બે વર્ષના હતા ત્યારે તેમના માતા-પિતાના છૂટાછેડા થઈ ગયા હતા. 

માતા-પિતા અલગ થયા પછી, તેમના માતા તેમને સાઉથ બ્રોન્ક્સ વિસ્તારમાં લઈ ગયા હતા. ત્યાં તેઓ તેમના નાના-નાની કેટ અને જેમ્સ ગેરાર્ડી સાથે રહેતા હતા. તેમના નાના-નાની નાની ઉંમરે ઇટાલીના પ્રખ્યાત કોર્લિયોન ગામમાંથી આવીને અમેરિકામાં વસ્યા હતા. અલગ થયા પછી અલ પચિનોના પિતા કેલિફોર્નિયા જતા રહ્યા હતા, જ્યાં તેમણે વીમા વેચાણકર્તા અને રેસ્ટોરન્ટના માલિક તરીકે કામ શરૂ કર્યું હતું.

જ્યારે અલ પચિનો ત્રણ-ચાર વર્ષના હતા, ત્યારથી જ તેમના માતા તેમને નિયમિત રીતે સિનેમા હોલમાં ફિલ્મો જોવા લઈ જતા હતા. ફિલ્મો જોયા પછી તેઓ મનમાં જ તે પાત્રોના સંવાદો વાગોળવાનું શરૂ કરી દેતા હતા. અલ પચિનોનું હુલામણું નામ સોની બોય હતું, જે તેમની માતાએ તે સમયના પ્રખ્યાત ગાયક અલ જોલ્સનના એક લોકપ્રિય ગીત પરથી રાખ્યું હતું, જે તેઓ અવારનવાર અલ પચિનો માટે ગાતા હતા.

પચિનો એ હર્મન રિડર જુનિયર હાઈસ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ તેમણે અંગ્રેજી સિવાયના મોટાભાગના વિષયોના વર્ગો છોડી દીધા હતા. તેમના જુનિયર હાઈસ્કૂલના શિક્ષિકા બ્લેન્ચ રોથસ્ટીને નાની ઉંમરે જ તેમની અભિનય ક્ષમતા ઓળખી લીધી હતી. તેમણે અલ પચિનોને શાળાના નાટકોમાં ભૂમિકાઓ આપી અને વિદ્યાર્થીઓની સભાઓમાં બાઇબલના પાઠ વાંચવાનું કામ સોંપ્યું. તે શિક્ષિકાએ તેમના પરિવારના એપાર્ટમેન્ટની મુલાકાત લીધી અને તેમની નાનીને ખાસ કહ્યું કે આ બાળક આ જ કામ માટે બન્યો છે, જેને અલ પચિનો પોતાના જીવનનો સૌથી મોટો વળાંક માને છે. ત્યારબાદ ઓડિશન આપીને તેમણે હાઈસ્કૂલ ઓફ પરફોર્મિંગ આર્ટ્સમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. જોકે તેમની માતા તેમના આ નિર્ણયથી અસંમત હતા, કારણ કે તેઓ માનતા હતા કે ગરીબ લોકો અભિનય ન કરે. આ બાબતે ઘરમાં ઝઘડો થતાં તેમણે ઘર છોડી દીધું હતું.

પચિનો એ પોતાના સપના પૂરા કરવા અને ખર્ચ ઉઠાવવા માટે સંદેશવાહક, હોટેલમાં વાસણ સાફ કરવાના સહાયક, સફાઈ કામદાર, ટેલિફોન ઓપરેટર અને ટપાલ ક્લાર્ક જેવી ઓછી આવક વાળી નોકરીઓ કરી હતી. આ સમય દરમિયાન તેઓ ન્યૂયોર્કના અંડરગ્રાઉન્ડ થિયેટરોમાં બેઝમેન્ટ નાટકોમાં અભિનય કરતા હતા. કિશોરાવસ્થામાં તેમણે એક્ટર્સ સ્ટુડિયો નામની સંસ્થામાં જોડાવાનો પ્રયાસ કર્યો પરંતુ તેઓ રિજેક્ટ થયા. ત્યારબાદ તેઓ એચબી સ્ટુડિયોમાં જોડાયા, જ્યાં તેમની મુલાકાત અભિનયના શિક્ષક ચાર્લી લોટન સાથે થઈ, જેઓ પાછળથી તેમના માર્ગદર્શક અને શ્રેષ્ઠ મિત્ર બન્યા. આ સ્ટુડિયોના હોલ અને ડાન્સ રૂમ સાફ કરવાના બદલામાં સંસ્થાએ તેમને મફતમાં ક્લાસ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. રાત્રિના સમયે અલ પચિનો શેરીઓમાં ફરતા ફરતા શેક્સપિયરના સંવાદોની પ્રેક્ટિસ કરતા હતા. આ સમયગાળામાં તેઓ ઘણીવાર બેરોજગાર અથવા બેઘર રહ્યા હતા, અને ક્યારેક શેરીઓમાં, થિયેટરોમાં અથવા મિત્રના ઘરે સૂઈ જતા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૨માં પચિનોના માતાનું ત્રેતાલીસ વર્ષની નાની ઉંમરે અવસાન થયું હતું. તેના પછીના જ વર્ષે તેમના નાનાનું પણ અવસાન થયું. અલ પચિનો આ સમયને પોતાના જીવનનો સૌથી મુશ્કેલ તબક્કો માને છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ તે સમયે બાવીસ વર્ષના હતા અને તેમના જીવનના સૌથી પ્રભાવશાળી બે લોકો ચાલ્યા ગયા હતા, જેના કારણે તેઓ સંપૂર્ણપણે ભાંગી પડ્યા હતા.

એચબી સ્ટુડિયોમાં ચાર વર્ષ વિતાવ્યા પછી, અલ પચિનોએ એક્ટર્સ સ્ટુડિયો માટે સફળતાપૂર્વક ઓડિશન આપ્યું. ત્યાં તેમણે અભિનયના પ્રખ્યાત કોચ લી સ્ટ્રાસબર્ગ હેઠળ પદ્ધતિસરના અભિનયનો અભ્યાસ કર્યો. આ જ લી સ્ટ્રાસબર્ગ પાછળથી અલ પચિનો સાથે ધ ગોડફાધર ભાગ બે ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યા હતા. પાછળથી આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં તેમણે સ્ટ્રાસબર્ગ અને આ સંસ્થાની તેમના જીવન પર પડેલી અસર વિશે વાત કરી હતી કે એક્ટર્સ સ્ટુડિયોનું તેમના જીવનમાં ખૂબ મોટું સ્થાન છે અને લી સ્ટ્રાસબર્ગને જેટલું સન્માન મળવું જોઈતું હતું તેટલું નથી મળ્યું. ચાર્લી લોટન પછી આ સંસ્થાએ જ તેમની કારકિર્દીને એક નવી દિશા આપી હતી, જેના કારણે તેઓ અન્ય નાની-મોટી નોકરીઓ છોડીને સંપૂર્ણપણે અભિનય તરફ વળી શક્યા હતા. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે લી સ્ટ્રાસબર્ગ સાથે કામ કરવું ખૂબ જ ઉત્સાહજનક હતું કારણ કે તેઓ જ્યારે કોઈ દ્રશ્ય કે લોકો વિશે વાત કરતા ત્યારે એટલા રસપ્રદ લાગતા કે બસ તેમને સાંભળતા જ રહેવાનું મન થાય. તેઓ અભિનેતાઓને ખૂબ પ્રેમ કરતા અને અભિનયની અદ્ભુત સમજ ધરાવતા હતા.

== અંગત જીવન ==
=== સંબંધો અને બાળકો ===
પચિનોનો તેમની 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મના સહ-અભિનેત્રી ડાયેન કીટન સાથે લાંબો સંબંધ રહ્યો હતો. તેમનો આ ઉતાર-ચઢાવવાળો સંબંધ 'ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩' ના શૂટિંગ પછી પૂરો થયો હતો. આ સિવાય તેઓ જીલ ક્લેબર્ગ, ટ્યુઝડે વેલ્ડ, માર્થે કેલર, વેરુસ્કા વોન લેહન્દોર્ફ, કેથલીન ક્વિનલાન, લિન્ડાલ હોબ્સ અને પેનેલોપ એન મિલર સાથે પણ સંબંધોમાં રહ્યા હતા. પચિનોનો આર્જેન્ટિનાની અભિનેત્રી લ્યુસિલા પોલાક સાથે ૨૦૦૮ થી ૨૦૧૮ સુધી ૧૦ વર્ષ લાંબો સંબંધ રહ્યો હતો.

પચિનોને ચાર બાળકો છે. તેમની સૌથી મોટી દીકરી જૂલી મેરીનો જન્મ ૧૬ ઓક્ટોબર ૧૯૮૯ના રોજ થયો હતો, જે તેમની અને એક્ટિંગ કોચ જેન ટેરન્ટની દીકરી છે. આ સિવાય ૨૫ જાન્યુઆરી ૨૦૦૧ના રોજ આઈવીએફ પદ્ધતિ દ્વારા તેમને બે જોડિયા બાળકો થયા હતા, જેમની માતા અભિનેત્રી બેવર્લી ડી એન્જેલો છે, જેમની સાથે પચિનો ૧૯૯૭ થી ૨૦૦૩ સુધી સંબંધમાં રહ્યા હતા. ત્યારબાદ ૨૦૨૨ થી ૨૦૨૪ દરમિયાન ફિલ્મ નિર્માતા નૂર અલ્ફલ્લાહ સાથેના સંબંધોથી ૧૫ જૂન ૨૦૨૩ના રોજ તેમને એક દીકરો થયો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Gujarati|first=TV9|date=2023-05-31|title=Al Pacinoની 53 વર્ષ નાની ગર્લફ્રેન્ડ બનશે માતા, 82 વર્ષની ઉંમરે ચોથી વખત પિતા બનશે એક્ટર|url=https://tv9gujarati.com/entertainment/hollywood-actor-al-pacino-is-going-to-be-a-father-for-the-fourth-time-at-the-age-of-82-with-53-year-younger-girlfriend-768236.html|access-date=2026-08-12|website=TV9 Gujarati|language=gu}}&lt;/ref&gt;૮૩ વર્ષની ઉંમરે પચિનો દુનિયાના સૌથી મોટી ઉંમરે પિતા બનનારા વ્યક્તિઓમાંથી એક બન્યા છે,  કોરોના લોકડાઉન બાદ ૨૦૨૨માં શરૂ થયેલો આ સંબંધ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪માં સત્તાવાર રીતે પૂરો થયો હતો અને બંને અલગ થઈ ગયા હતા&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2023-09-07|title=પીઢ અભિનેતા અલ પચિનો અને નૂર અલફલ્લાહ અલગ થયા: બાળકનો જન્મ ત્રણ મહિના પહેલા થયો હતો, નૂરે કસ્ટડી અને પૈસા માંગ્યા|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/bollywood/news/veteran-actors-al-pacino-and-noor-alfallah-split-131802804.html|access-date=2026-08-12|website=Divya Bhaskar|language=gu}}&lt;/ref&gt;, પચીનો એ ક્યારેય લગ્ન કર્યા નથી.

== કારકિર્દી ==

=== ૧૯૬૭–૧૯૭૧: થિયેટર ભૂમિકાઓ અને ફિલ્મ સફરની શરૂઆત ===
[[File:Al Pacino - Hummel.jpg|thumb|upright|અલ પચિનો ૧૯૭૭માં ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઑફ પાવ્લો હમેલ નાટકમાં અભિનય કરતા.]] ૧૯૬૭માં અલ પચિનોએ બોસ્ટનના ચાર્લ્સ પ્લેહાઉસમાં અવેક એન્ડ સિંગ નાટકથી વ્યાવસાયિક રંગમંચ કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ત્યારબાદ અમેરિકા હુર્રા નાટકમાં કામ દરમિયાન તેમની મુલાકાત અભિનેત્રી જીલ ક્લેબર્ગ સાથે થઈ, બંને વચ્ચે પાંચ વર્ષ સુધી પ્રેમસંબંધ રહ્યો, અને ત્યારબાદ તેઓ ન્યૂયોર્ક શહેરમાં પાછા ફર્યા હતા.

વર્ષ ૧૯૬૮માં પચિનોએ એસ્ટોર પ્લેસ થિયેટરમાં ઇઝરાયેલ હોરોવિટ્ઝના ધ ઇન્ડિયન વોન્ટ્સ ધ બ્રોન્ક્સ નામના નાટકમાં મર્ફ નામના શેરી ગુંડાની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. આ નાટક ૧૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૬૮ના રોજ શરૂ થયું હતું અને તેના કુલ એકસો સિત્યોતેર શો થયા હતા. આ નાટકની સાથે જ હોરોવિટ્ઝનું બીજું નાટક ઈટ્સ કોલ્ડ ધ સુગર પ્લમ પણ દર્શાવવામાં આવતું હતું, જેમાં જીલ ક્લેબર્ગ મુખ્ય ભૂમિકામાં હતી. આ નાટકમાં શાનદાર અભિનય માટે  પચિનોને શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો ઓબી એવોર્ડ મળ્યો હતો, જ્યારે જોન કાઝલેને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. માર્ટિન બ્રેગમેને આ નાટક જોયું અને તેઓ પચિનોના મેનેજર બન્યા હતા. આ ભાગીદારી આવનારા વર્ષોમાં ખૂબ જ સફળ સાબિત થઈ, કારણ કે બ્રેગમેને જ પચિનોને ધ ગોડફાધર, સેર્પીકો અને ડોગ ડે આફ્ટરનૂન જેવી મહાન ફિલ્મો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. પોતાની સ્ટેજ કારકિર્દી વિશે પચિનોએ જણાવ્યું હતું કે માર્ટિન બ્રેગમેને જ મારી શોધ કરી હતી જ્યારે હું પચીસ-છવ્વીસ વર્ષનો હતો અને તેઓ મારા મેનેજર બન્યા હતા. હું આજે જે પણ સ્થાને છું તે માર્ટીના કારણે જ છું અને હું ખરેખર તેમનો ઋણી છું.

૨૫ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૬૯ના રોજ પચિનોએ બેલાસ્કો થિયેટર ખાતે ડોન પીટરસનના ડઝ અ ટાઈગર વેર અ નેકટાઈ નામના નાટકથી બ્રોડવે થિયેટરમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. આ નાટક ઓગણચાળીસ શો પછી ૨૯ માર્ચ, ૧૯૬૯ના રોજ બંધ થઈ ગયું હતું, પરંતુ પચિનોના અભિનયના ખૂબ જ વખાણ થયા હતા અને ૨૦ એપ્રિલ, ૧૯૬૯ના રોજ તેમને આ ભૂમિકા માટે પ્રતિષ્ઠિત ટોની એવોર્ડ મળ્યો હતો.  પચિનોએ ૧૯૭૦ના દાયકામાં પણ સ્ટેજ પર અભિનય ચાલુ રાખ્યો હતો અને ધ બેઝિક ટ્રેનિંગ ઓફ પાવલો હમેલ નામના નાટક માટે પોતાનો બીજો ટોની એવોર્ડ જીત્યો હતો. આ સિવાય તેમણે રિચાર્ડ ધ થર્ડ નામના નાટકમાં મુખ્ય શીર્ષક ભૂમિકા ભજવી હતી. ૧૯૮૦ના દાયકા મા ડેવિડ મેમેટના અમેરિકન બફેલો નામના નાટકમાં દેખાયા પછી પચિનોએ ફરીથી સ્ટેજ પર મોટી સફળતા મેળવી હતી, જેના માટે તેમને ડ્રામા ડેસ્ક એવોર્ડ માટે નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા. વર્ષ ૧૯૯૦ પછી પચીનો સ્ટેજ કાર્યોમાં યુજેન ઓ નીલના હ્યુગી, ઓસ્કાર વાઈલ્ડના સાલોમે અને વર્ષ ૨૦૦૫માં લાઈલ કેસ્લરના ઓર્ફન્સ નામના નાટકોના પુનઃપ્રસારણનો સમાવેશ થાય છે. એક્ટર્સ સ્ટુડિયોમાં અભ્યાસ કરતી વખતે પચીનોને સમજાયું હતું કે તેમની પાસે અભિનયની એક અદ્ભુત ભેટ છે અને તેમને આ કામમાં ખૂબ આનંદ આવતો હતો, જોકે તેમના શરૂઆતના કામો આર્થિક રીતે બહુ ફાયદાકારક નહોતા. 

સ્ટેજ પર સફળતા મેળવ્યા પછી પચિનોએ વર્ષ ૧૯૬૯માં પેટ્ટી ડ્યુક અભિનીત એક સ્વતંત્ર ફિલ્મ મી, નેટલીમાં ટૂંકી ભૂમિકા ભજવીને ફિલ્મી દુનિયામાં પ્રવેશ કર્યો હતો. વર્ષ ૧૯૭૦માં પચિનોએ ક્રિએટિવ મેનેજમેન્ટ એસોસિએટ્સ નામની ટેલેન્ટ એજન્સી સાથે કરાર કર્યા હતા. ત્યારબાદ વર્ષ ૧૯૭૧માં આવેલી ફિલ્મ ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્કમાં એક હેરોઈનના બંધાણી યુવકની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવીને તેમણે ફીચર ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતા તરીકે સત્તાવાર શરૂઆત કરી હતી.

=== ૧૯૭૨–૧૯૮૩: વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને સફળતા ===
[[File:Al Pacino with James Caan.jpg|thumb|upright|left|વર્ષ ૧૯૭૨ની આસપાસ જેમ્સ કાન સાથે અલ પચિનો]]
ડિરેક્ટર ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ પચિનોને મારીયો પુઝો ની ૧૯૬૯ માં પ્રકાશિત થયેલી સુપર હિટ માફિયા નવલકથા [[ધ ગોડફાધર (નવલકથા)|ધ ગોડફાધર]] પર આધારિત ફિલ્મ માં માઈકલ કોર્લિયોનની મુખ્ય ભૂમિકા માટે પસંદ કર્યા હતા, જે વર્ષ ૧૯૭૨ રિલીઝ થઈ હતી. જોકે આ ભૂમિકા મેળવવા માટે જેક નિકોલસન, રોબર્ટ રેડફોર્ડ, વોરેન બીટી અને તે સમયે ખૂબ જ ઓછા જાણીતા એવા રોબર્ટ ડી નિરોએ પણ પ્રયાસો કર્યા હતા. તેમ છતાં દિગ્દર્શક ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલાએ '''અલ પચિનો'''ની જ પસંદગી કરી હતી; કારણ કે પચિનો પોતે ઇટાલિયન મૂળના હતા અને તેમની એકટિંગ માં એક ખાસ તીવ્રતા હતી જે કોપોલાને 'માઇકલ કોર્લિયોની'ના પાત્ર માટે જોઈતી હતી.

શરૂઆતમાં પેરામાઉન્ટ પિક્ચર્સ ફિલ્મ સ્ટુડિયોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ આ પસંદગીથી નારાજ થયા હતા, કારણ કે તેઓ આ ભૂમિકા માટે કોઈ વધુ પ્રખ્યાત અભિનેતાને લેવા માંગતા હતા. જોકે, ફિલ્મમાં પચીનોના પ્રખ્યાત 'રેસ્ટોરન્ટ શૂટઆઉટ દ્રશ્ય'ના શૂટિંગ પછી તેઓ માની ગયા હતા.

આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર તમામ રેકોર્ડ તોડીને '''ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર''' સાબિત થઈ અને તે વર્ષની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની. આ ફિલ્મમાં પચિનોના અદ્ભુત અભિનયને કારણે તેમને '''ઓસ્કાર એવોર્ડ'''નું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમના આ પરફોર્મન્સને ફિલ્મ જગતમાં એક અત્યંત તીવ્ર અને પ્રભાવશાળી એક્ટિંગના સૌથી શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ તરીકે જોવામાં આવે છે. આ સાથે જ, માઇકલ કોર્લિયોનીનું આ પાત્ર આજે પણ સિનેમાના ઇતિહાસમાં એક અત્યંત પ્રખ્યાત અને આઇકોનિક પાત્ર માનવામાં આવે છે. &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2013-12-18|title=અલ પચિનોના એક ફેન એ બાકસની ૧ લાખ દીવાસળીઓમાંથી 'ધ ગોડફાધર' ફિલ્મના તેમના પ્રખ્યાત પાત્ર 'માઇકલ કોર્લિયોની'નું એક અત્યંત સુંદર અને અદભુત સ્ટેચ્યુ તૈયાર કર્યું છે.|url=https://www.divyabhaskar.co.in/news/ajab-artist-tomislav-horvat-created-a-sculpture-of-al-pacino-with-matchboxes-in19-mon-4468137-pho.html|url-status=live|access-date=2026-08-12|website=Divya Bhaskar|language=gu}}&lt;/ref&gt;

લાંબા સમય સુધી એવી અફવાઓ હતી કે પચિનોએ તે વર્ષના ઓસ્કાર એવોર્ડ સમારોહનો બહિષ્કાર કર્યો હતો. અફવા મુજબ તેઓ શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાની શ્રેણીમાં નામાંકિત થવાથી નારાજ હતા, કારણ કે ફિલ્મમાં મુખ્ય અભિનેતાનો ઓસ્કાર જીતનાર સહ-કલાકાર માર્લોન બ્રાન્ડો કરતાં અલ પચિનોનો સ્ક્રીન પર દેખાવાનો સમય વધુ હતો. જોકે, વર્ષ ૨૦૨૪માં પ્રકાશિત થયેલી પોતાની આત્મકથામાં અલ પચિનોએ આ અફવાઓનું સંપૂર્ણ ખંડન કર્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી છે કે તે સમયે અચાનક મળેલી વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા અને પ્રખ્યાતિના કારણે તેઓ ખૂબ ડરી ગયા હતા અને માનસિક રીતે સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા. આ અતિશય ભયના કારણે અને તે જ સમયે બોસ્ટનમાં થિયેટરના કામમાં વ્યસ્ત હોવાને લીધે તેઓ તે ઓસ્કાર સમારોહમાં હાજર રહી શક્યા નહોતા.

૧૯૭૩માં, પચિનોએ જીન હેકમેન સાથે સ્કેરક્રો ફિલ્મમાં કામ કર્યું હતું, જેને કાન્સ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં પ્રતિષ્ઠિત પામ ડી ઓર એવોર્ડ મળ્યો હતો. એ જ વર્ષે, ન્યૂ યોર્ક સિટીના પોલીસ ઓફિસર ફ્રેન્ક સેર્પિકોની સાચી વાર્તા પર આધારિત સેર્પિકો ફિલ્મમાં શાનદાર એક્ટિંગ કરવા બદલ પચીનોને બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું હતું. આ ફિલ્મમાં તેમણે સાથી પોલીસ અધિકારીઓનો ભ્રષ્ટાચાર ખુલ્લો પાડવા માટે અંડરકવર ઓપરેશન કર્યું હતું. 

[[File:Pacino as Serpico in 1973.jpg|thumb|upright|૧૯૭૩માં સેર્પિકો ફિલ્મના પાત્રમાં પચીનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૪માં, ઓલ-ટાઇમ બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'ધ ગોડફાધર'ની સિક્વલ મૂવીમાં પચિનોએ ફરી એકવાર માઇકલ કોર્લિયોનીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર સુપર હિટ રહી અને સાથે બેસ્ટ પિક્ચરનો ઓસ્કાર જીતનારી ઇતિહાસની પહેલી સિક્વલ બની હતી. આ રોલ માટે પચીનોને ત્રીજી વખત ઓસ્કાર નોમિનેશન મળ્યું હતું, જે માઇકલ કોર્લિયોનીના પાત્ર માટે તેમનું લીડ કેટેગરીમાં બીજું નોમિનેશન હતું. પ્રખ્યાત મેગેઝિન ન્યૂઝવીકે ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨ માં તેમના પરફોર્મન્સને સિનેમાના ઇતિહાસમાં કોઈ વ્યક્તિના હૃદયના કઠોર થવાની પ્રક્રિયાનું સૌથી શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન ગણાવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2025-08-01|title=અમદાવાદના આશ્રમ રોડ પર આવેલા પ્રયોગશાળા હોલ ખાતે અલ પચિનોની સુપરહિટ ક્લાસિક ફિલ્મ સર્પિકો નું ખાસ સ્ક્રીનિંગ યોજાયું|url=https://english.gujaratsamachar.com/news/lifestyle-fashion/have-a-leisurely-weekend-with-drama-laughter-and-more-in-ahmedabad-65361255554|url-status=live|access-date=2026-08-12|website=Gujarat Samachar|language=en}}&lt;/ref&gt;

૧૯૭૫માં, પચિનોને બેંક લૂંટારા જોન વોજટોવિચની સાચી વાર્તા પર આધારિત 'ડોગ ડે આફ્ટરનૂન' ફિલ્મથી વધુ એક મોટી બોક્સ ઓફિસ પર બ્લોકબસ્ટર સફળતા મળી, આ ફિલ્મનું નિર્દેશન સિડની લુમેટ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જેમણે થોડા વર્ષો પહેલા 'સેર્પિકો' ફિલ્મમાં પણ તેમની સાથે કામ કર્યું હતું. આ ફિલ્મ માટે પચિનોને ફરી એકવાર ઓસ્કારમાં બેસ્ટ એક્ટરનું નામાંકન મળ્યું હતું. 

[[File:Al Pacino Penelope Allen in Dog Day Afternoon.jpg|thumb|upright|૧૯૭૫માં આવેલી ડોગ ડે આફ્ટરનૂન ફિલ્મના એક દ્રશ્યમાં પચિનો]]

ત્યારબાદ ૧૯૭૭માં, સિડની પોલેક દ્વારા નિર્દેશિત 'બોબી ડીયરફિલ્ડ' ફિલ્મમાં પચિનોએ એક રેસ-કાર ડ્રાઇવરની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી, આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ફ્લૉપ થઈ હતી, પરંતું આ શાનદાર રોલ માટે તેમને ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડ્સમાં બેસ્ટ એક્ટરનું નામાંકન મળ્યું હતું. તેમની આના પછીની ફિલ્મ કોર્ટરૂમ ડ્રામા આધારિત 'એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ' હતી. જે સુપર હિટ બની સાથે આ ફિલ્મમાં પચિનોની અદ્ભુત એક્ટિંગ રેન્જના ફિલ્મ વિવેચકોએ ખૂબ વખાણ કર્યા અને તેમને ચોથી વખત બેસ્ટ એક્ટરના ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે નોમિનેશન મળ્યું. જોકે, તે વર્ષે આ એવોર્ડ 'ક્રેમર વર્સિસ ક્રેમર' ફિલ્મ માટે ડસ્ટિન હોફમેનને મળ્યો હતો, રસપ્રદ વાત એ છે કે આ ફિલ્મની ઓફર પહેલા પચિનોને થઈ હતી પણ તેમણે આ રોલ કરવાની ના પાડી દીધી હતી. 

૧૯૭૦ના દાયકા દરમિયાન, પચિનોને કુલ પાંચ ઓસ્કાર નામાંકન મળ્યા હતા, જેમાં સેર્પિકો, ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨, ડોગ ડે આફ્ટરનૂન અને એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ ફિલ્મો માટે બેસ્ટ એક્ટરના ચાર નામાંકન સામેલ હતા.

૧૯૮૦ના દાયકાની શરૂઆતમાં પચિનોની કારકિર્દીમાં થોડો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. ન્યૂ યોર્કના ગે સમુદાયના વિરોધનો સામનો કરનારી તેમની વિવાદાસ્પદ ફિલ્મ 'ક્રૂઝિંગ' અને કોમેડી-ડ્રામા ફિલ્મ 'ઓથર! ઓથર!' બોક્સ ઓફિસ પર ખાસ સફળ ન રહી અને ફિલ્મ વિવેચકોએ પણ તેના નકારાત્મક રિવ્યૂ આપ્યા હતા. જોકે, ૧૯૮૩માં બ્રાયન ડી પાલ્મા દ્વારા નિર્દેશિત ગેંગસ્ટર ક્રાઇમ એક્શન ડ્રામા ફિલ્મ 'સ્કારફેસ'માં તેમનું પરફોર્મન્સ તેમની કારકિર્દીનું સૌથી મોટું હાઇલાઇટ અને યાદગાર પાત્ર સાબિત થયું. શરૂઆતમાં આ ફિલ્મમાં બતાવેલી અતિશય હિંસાના કારણે વિવેચકોએ તેની આકરી ટીકા કરી હતી, પરંતુ સમય જતાં આ ફિલ્મને સિનેમા જગતમાં ભારે પ્રશંસા મળી. આ ફિલ્મે બોક્સ ઓફિસ પર ઘણું સારું પ્રદર્શન કર્યું,તેમજ ફિલ્મમાં ક્યુબન ડ્રગ લોર્ડ 'ટોની મોન્ટાના' નો દમદાર રોલ ભજવવા બદલ પચિનોને ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડનું નામાંકન મળ્યું હતું. પચિનોએ ભજવેલું ટોની મોન્ટાનાનું આ પાત્ર આજે પણ સિનેમાના ઇતિહાસમાં એક આઇકોનિક ગેંગસ્ટર પાત્ર તરીકે જોવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sandesh|title=અલ પચિનોની સ્કારફેસ જોઈને વાસ્તવમાં રોલ નિભાવ્યો : સંજય દત્ત|url=https://sandesh.com/supplement/after-seeing-al-pacino-39-s-scarface-played-the-real-role-sanjay|url-status=live|access-date=2026-08-12|website=Sandesh|language=gu}}&lt;/ref&gt;

=== ૧૯૮૪–૧૯૯૯: ૪ વર્ષનો બ્રેક અને જબરદસ્ત વાપસી ===

અમેરિકન ક્રાંતિ દરમિયાન એક શિકારીની વાર્તા પર આધારિત તેમની ૧૯૮૫ની ફિલ્મ 'રેવલ્યુશન' કમાણી અને વિવેચકો બંને દ્રષ્ટિએ નિષ્ફળ રહી હતી. પચિનોએ આ નિષ્ફળતા માટે ફિલ્મના ઉતાવળિયા પ્રોડક્શનને જવાબદાર ગણાવ્યું હતું, જેના કારણે તેમણે ફિલ્મોમાંથી ચાર વર્ષનો બ્રેક લીધો હતો. આ સમય દરમિયાન પચિનો ફરી રંગમંચ તરફ વળ્યા. તેમણે 'ક્રિસ્ટલ ક્લિયર', 'નેશનલ એન્થમ્સ' અને અન્ય નાટકોના વર્કશોપ પ્રોડક્શન્સ તૈયાર કર્યા; તેમજ ૧૯૮૮માં પ્રોડ્યુસર જોસેફ પેપના 'ન્યૂ યોર્ક શેક્સપિયર ફેસ્ટિવલ'માં 'જુલિયસ સીઝર' નાટકમાં પણ અભિનય કર્યો. 

ફિલ્મોમાંથી લીધેલા આ બ્રેક વિશે પચિનોએ જણાવ્યું હતું કે: &quot;મને યાદ છે જ્યારે ૧૯૭૪-૭૫માં બધું બરાબર ચાલી રહ્યું હતું, ત્યારે હું સ્ટેજ પર 'ધ રેઝિસ્ટિબલ રાઇઝ ઓફ આર્ટુરો ઉઇ' નાટક કરી રહ્યો હતો. તે સમયે મેં ક્યાંક વાંચ્યું કે હું સ્ટેજ પર એટલે પાછો ફર્યો છું કારણ કે મારું ફિલ્મી કરિયર ડૂબી રહ્યું છે! થિયેટર પ્રત્યે લોકોની આવી નકારાત્મક વિચારસરણી રહી છે, જે કમનસીબ છે.&quot;

પચિનોએ ૧૯૮૯માં 'સી ઓફ લવ' ફિલ્મથી ફરી મોટા પડદા પર વાપસી કરી, જેમાં તેમણે એક એવા ડિટેક્ટિવની ભૂમિકા ભજવી હતી જે અખબારની સિંગલ્સ કોલમ દ્વારા શિકાર શોધતા સિરિયલ કિલરની શોધ કરે છે. આ ફિલ્મને વિવેચકો તરફથી ખૂબ જ સારા રિવ્યૂઝ મળ્યા હતા, અને બોક્સ ઓફિસ પર એક મોટી સુપરહિટ ફિલ્મ સાબિત થઈ હતી.

૧૯૯૦માં આવેલી 'ડિક ટ્રેસી' ફિલ્મ પણ બોક્સ ઓફિસ પર વ્યાવસાયિક રીતે સફળ રહી હતી. આ ફિલ્મમાં 'બિગ બોય કેપ્રિસ'ની ભૂમિકા ભજવવા માટે પચિનોને એકેડેમી એવોર્ડ એટલે કે ઓસ્કારનું નોમિનેશન મળ્યું હતું. પ્રખ્યાત ફિલ્મ વિવેચક રોજર એબર્ટે પચિનોના વખાણ કરતા તેમને આખી ફિલ્મમાં આકર્ષણનું કેન્દ્ર ગણાવ્યા હતા.આ જ વર્ષમાં આગળ જતાં, તેમણે ગોડફાધર સિરીઝના ત્રીજા ભાગ 'ધ ગોડફાધર ૩' માં તેમના સૌથી પ્રખ્યાત પાત્રોમાંના એક, માઈકલ કોર્લિયોન તરીકે પુનરાગમન કર્યું હતું. જોકે આ ફિલ્મ આર્થિક રીતે સફળ હિટ સાબિત થઈ હતી, પરંતુ તે તેના અગાઉના બંને ભાગો જેટલી મોટી સફળતા મેળવી શકી નહોતી, અને પચીનોના પરિપક્વ અને લાગણીસભર અભિનયના વિવેચકો દ્વારા વ્યાપક વખાણ કરવામાં આવ્યા હતા. આ શાનદાર અભિનય માટે તેમને મોશન પિક્ચર ડ્રામા શ્રેણીમાં 'બેસ્ટ એક્ટર' (શ્રેષ્ઠ અભિનેતા) તરીકે પ્રતિષ્ઠિત ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડનું નોમિનેશન પણ મળ્યું હતું.

૧૯૯૧માં પચિનોએ 'ફ્રેન્કી અને જોની' ફિલ્મમાં મિશેલ ફીફર સાથે અભિનય કર્યો, જેમણે અગાઉ 'સ્કારફેસ' ફિલ્મમાં પણ તેમની સાથે કામ કર્યું હતું. આ ફિલ્મમાં પચિનોએ જેલમાંથી મુક્ત થયેલા એક રસોઈયાની ભૂમિકા ભજવી હતી, જે પોતાની સાથે રેસ્ટોરન્ટમાં કામ કરતી એક વેઈટ્રેસ સાથે સંબંધની શરૂઆત કરે છે. આ ફિલ્મ ટેરેન્સ મેકનેલીના ૧૯૮૭ના પ્રખ્યાત નાટક પરથી બનાવવામાં આવી હતી. વિવેચકો તરફથી આ ફિલ્મને મિશ્ર પ્રતિસાદ મળ્યો હતો અને બોક્સ ઓફિસ પર આ ફિલ્મ એવરેજ સાબિત થઈ હતી, જોકે પચિનોએ પાછળથી જણાવ્યું હતું કે તેમને આ પાત્ર ભજવવાની ખૂબ મજા આવી હતી. ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઈમ્સના વિવેચક જેનેટ મેસ્લિને પચિનોના વખાણ કરતા લખ્યું હતું કે, પચિનો આટલા સરળ અને આકર્ષક અગાઉ ક્યારેય દેખાયા નથી અને મિશેલ સાથેના તેમના દ્રશ્યો ખૂબ જ સચોટ અને પ્રમાણિક છે.

૧૯૯૨માં આવેલી માર્ટિન બ્રેસ્ટની ફિલ્મ 'સેન્ટ ઓફ અ વુમન'માં એક ગુસ્સાવાળા અને અંધ યુએસ આર્મી લેફ્ટનન્ટ કર્નલ ફ્રેન્ક સ્લેડની યાદગાર ભૂમિકા ભજવવા માટે પચિનોને તેના પછીના વર્ષે શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો એકેડેમી એવોર્ડ એટલે કે ઓસ્કાર મળ્યો હતો. આ જ વર્ષે તેમને 'ગ્લેનગેરી ગ્લેન રોસ' ફિલ્મ માટે શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતા તરીકે પણ નોમિનેશન મળ્યું હતું. આ સાથે જ પચિનો એક જ વર્ષમાં બે અલગ-અલગ ફિલ્મો માટે બે એક્ટિંગ નોમિનેશન મેળવનારા અને મુખ્ય ભૂમિકા માટે ઓસ્કાર જીતનારા ઇતિહાસના પ્રથમ પુરુષ અભિનેતા બન્યા હતા.

૧૯૯૩માં પચિનોએ ગુનાહિત ડ્રામા ફિલ્મ 'કાર્લિટોઝ વે' માં સીન પેન સાથે અભિનય કર્યો હતો. આ ફિલ્મ ન્યૂયોર્ક સ્ટેટ સુપ્રીમ કોર્ટના જજ એડવિન ટોરેસ દ્વારા લખાયેલી નવલકથાઓ 'કાર્લિટોઝ વે' (૧૯૭૫) અને 'આફ્ટર અવર્સ' (૧૯૭૯) પર આધારિત હતી. આ ફિલ્મનું દિગ્દર્શન જાણીતા ડાયરેક્ટર બ્રાયન ડી પાલ્માએ કર્યું, જેમની સાથે પચિનોએ અગાઉ ૧૯૮૩ની તેમની હિટ, આઇકોનિક ક્લ્ટ ક્લાસિક ફિલ્મ 'સ્કારફેસ' માં કામ કર્યું હતું. આ ફિલ્મમાં પચિનોએ કાર્લિટો બ્રિગાન્તે નામના એક એવા ગેંગસ્ટરની ભૂમિકા ભજવી હતી જે પોતાના ભ્રષ્ટ વકીલની મદદથી જેલમાંથી મુક્ત થાય છે અને હવે સુધરી જવાની પ્રતિજ્ઞા લે છે. રિલીઝ સમયે બોક્સ ઓફિસ પર આ ફિલ્મ સરેરાશ સફળ રહી હતી, અને તેને મિશ્ર પ્રતિભાવો મળ્યા હતા, પરંતુ પાછળથી તે સિનેમા જગતમાં એક 'કલ્ટ ક્લાસિક' ગેંગસ્ટર ફિલ્મ તરીકે પ્રખ્યાત થઈ હતી.

ત્યારબાદ ૧૯૯૫માં પચિનોએ માઈકલ મેનની પ્રખ્યાત એક્શન ક્રાઈમ થ્રિલર ફિલ્મ 'હીટ' માં કામ કર્યું, જેમાં તેઓ અને રોબર્ટ ડી નિરો પ્રથમ વખત મોટા પડદા પર એકસાથે જોવા મળ્યા હતા (જોકે આ બંને કલાકારો અગાઉ 'ધ ગોડફાધર ભાગ ૨' માં પણ હતા, પરંતુ તેમાં બંનેનો એક પણ સીન સાથે નહોતો). આ ફિલ્મને વિવેચકોએ ખૂબ વખાણી હતી અને તે બોક્સ ઓફિસ પર સુપરહીટ ફિલ્મ સાબિત થઈ હતી. આજે પણ આ ફિલ્મને સિનેમા જગતની એક માસ્ટરપીસ સિનેમેટિક અને ઇતિહાસની સૌથી પ્રભાવશાળી 'હીસ્ટ' ફિલ્મોમાંની એક ગણવામાં આવે છે.૧૯૯૬માં પચિનોએ તેમના પોતાના દિગ્દર્શનમાં બનેલી થિયેટ્રિકલ ડોક્યુડ્રામા ફિલ્મ 'લુકિંગ ફોર રિચાર્ડ' માં અભિનય કર્યો હતો, જેમાં વિલિયમ શેક્સપિયરના નાટકના દ્રશ્યો અને લોકપ્રિય સંસ્કૃતિમાં શેક્સપિયરની પ્રાસંગિકતા દર્શાવવામાં આવી હતી. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ફ્લોપ રહી હતી પરંતુ વિવેચકો તરફથી તેને સારો પ્રતિસાદ મળ્યો હતો.

૧૯૯૭માં આવેલી રહસ્યમય થ્રિલર ફિલ્મ 'ધ ડેવિલ્સ એડવોકેટ' માં પચિનોએ શેતાનની ભૂમિકા ભજવી હતી, જેમાં કીઆનુ રીવ્સ પણ મુખ્ય ભૂમિકામાં હતા. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર 'સુપરહિટ' સાબિત થઈ હતી. જાણીતા વિવેચક રોજર એબર્ટે લખ્યું હતું કે, પચિનોએ શેતાનનું આ પાત્ર અદભુત ઉત્સાહ અને આનંદ સાથે ભજવ્યું છે.તે જ વર્ષે આવેલી બાયોગ્રાફીકલ ગેંગસ્ટર ડ્રામા  ફિલ્મ 'ડોની બ્રાસ્કો' પણ બોક્સ ઓફિસ પર સુપરહીટ રહી હતી. આ ફિલ્મ ૧૯૭૦ના દાયકામાં ન્યૂયોર્કના કુખ્યાત 'બોનાનો માફિયા પરિવાર' ની અંદર ઘૂસણખોરી કરનાર અંડરકવર એફબીઆઈ એજન્ટ જોસેફ પિસ્ટોન (ડોની બ્રાસ્કો) ના વાસ્તવિક ઓપરેશન પર આધારિત હતી. આ ફિલ્મમાં પચિનોએ ન્યૂયોર્કના વાસ્તવિક ગેંગસ્ટર 'લેફ્ટી રુગિએરો ની જીવંત ભૂમિકા ભજવી હતી, જેઓ અજાણતામાં એફબીઆઈ એજન્ટ (જોની ડેપ) ને પોતાના માફિયા સામ્રાજ્યની અંદર લાવે છે જે બાદમાં આખા ગેંગનો સફાયો કરે છે.

૧૯૯૯માં પચિનોએ ઓસ્કારમાં મલ્ટિપલ નોમિનેશન મેળવનારી ફિલ્મ 'ધ ઇન્સાઇડર' માં રસેલ ક્રો સાથે એક ટીવી પ્રોડ્યુસરની ભૂમિકા ભજવી હતી, જેને વિવેચકોએ ખૂબ જ વખાણી હોવા છતાં ઊંચા બજેટને કારણે બોક્સ ઓફિસ પર તે 'ફ્લોપ' સાબિત થઈ હતી. આ જ વર્ષે તેઓ ઓલિવર સ્ટોનની ફિલ્મ 'એની ગિવન સન્ડે' માં પણ જોવા મળ્યા હતા, જે બોક્સ ઓફિસ પર 'એવરેજ' હિટ રહી હતી.

== ફિલ્મોગ્રાફી ==
''અલ પચિનો ફિલ્મોગ્રાફી પણ જુઓ.''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| વર્ષ
! rowspan=&quot;2&quot;| ફિલ્મ
! colspan=&quot;4&quot;| યોગદાન
! rowspan=&quot;2&quot;| ભૂમિકા
! rowspan=&quot;2&quot;| નોંધ
|-
! width=&quot;65&quot;| નિર્દેશક
! width=&quot;65&quot;| નિર્માતા
! width=&quot;65&quot;| લેખક
! width=&quot;65&quot;| અભિનેતા
|-
| ૧૯૬૯
| ''મી, નેટલી''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની
| મુખ્ય ભૂમિકા — પ્રથમ ફિલ્મ
|-
| ૧૯૭૧
| ''ધ પેનિક ઇન નીડલ પાર્ક''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૨
| ''ધ ગોડફાધર''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| સહ અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૩
| ''સ્કેરક્રો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રાન્સિસ લાયનલ ડેલ્બુચી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૩
| ''સેર્પિકો''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફ્રેન્ક સેર્પિકો
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૪
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૨''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૫
| ''ડોગ ડે આફ્ટરનૂન''
|
|
|
| {{Yes}}
| સોની વોર્ટઝિક
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૭૭
| ''બોબી ડીયરફિલ્ડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| બોબી ડીયરફિલ્ડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૭૯
| ''એન્ડ જસ્ટિસ ફોર ઓલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| આર્થર કિરકલેન્ડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૮૦
| ''ક્રૂઝિંગ''
|
|
|
| {{Yes}}
| સ્ટીવ બર્ન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૨
| ''ઓથર! ઓથર!''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઇવાન ટ્રેવલિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૩
| ''સ્કારફેસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની મોન્ટાના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૫
| ''રેવલ્યુશન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોમ ડોબ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૮૯
| ''સી ઓફ લવ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ફ્રેન્ક કેલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૦
| ''ડિક ટ્રેસી''
|
|
|
| {{Yes}}
| અલ્ફોન્સ બિગ બોય કેપ્રિસ
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૦
| ''ધ ગોડફાધર પાર્ટ ૩''
|
|
|
| {{Yes}}
| માઇકલ કોર્લિયોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૧
| ''ફ્રેન્કી એન્ડ જોની''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોની
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૨
| ''ગ્લેનગેરી ગ્લેન રોસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| રિચાર્ડ રોમા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૧૯૯૨
| ''સેન્ટ ઓફ અ વુમન''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ કર્નલ ફ્રેન્ક સ્લેડ
| મુખ્ય અભિનેતા માટે ઓસ્કાર વિજય
|-
| ૧૯૯૩
| ''કાર્લિટોઝ વે''
|
|
|
| {{Yes}}
| કાર્લિટો બ્રિગાન્ટે
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૫
| ''હીટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| લેફ્ટનન્ટ વિન્સન્ટ હેના
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૬
| ''સિટી હોલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| મેયર જોન પેપાસ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ડોની બ્રાસ્કો''
|
|
|
| {{Yes}}
| બેન્જામિન લેફ્ટી રુગિરો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૭
| ''ધ ડેવિલ્સ એડવોકેટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| જોન મિલ્ટન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''ધ ઇન્સાઇડર''
|
|
|
| {{Yes}}
| લોવેલ બર્ગમેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૧૯૯૯
| ''એની ગિવન સન્ડે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ટોની ડી અમાટો
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''ઇન્સોમ્નિયા''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલ ડોર્મર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૨
| ''સિમોન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિક્ટર ટેરેન્સકી
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૩
| ''ધ રિક્રુટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર બર્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૪
| ''ધ મર્ચન્ટ ઓફ વેનિસ''
|
|
|
| {{Yes}}
| શાયલોક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૫
| ''ટુ ફોર ધ મની''
|
|
|
| {{Yes}}
| વોલ્ટર અબ્રામ્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''ઓશન્સ થર્ટીન''
|
|
|
| {{Yes}}
| વિલી બેન્ક
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૭
| ''૮૮ મિનિટ્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડોક્ટર જેક ગ્રેમ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૦૮
| ''રાઇટિયસ કિલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ડેવિડ ફિસ્ક
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૦
| ''યૂ ડોન્ટ નો જેક''
|
|
|
| {{Yes}}
| જેક કેવોર્કિયન
| મુખ્ય ભૂમિકા — ટેલિવિઝન ફિલ્મ
|-
| ૨૦૧૧
| ''ધ સન ઓફ નો વન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ ચાર્લ્સ સ્ટેનફોર્ડ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૧
| ''જેક એન્ડ જીલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| તેઓ પોતે
| મહેમાન ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૨
| ''સ્ટેન્ડ અપ ગાઇઝ''
|
|
|
| {{Yes}}
| વેલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૩
| ''સાલોમે''
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| કિંગ હેરોડ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ۲۰۱۴
| ''મેંગલહોર્ન''
|
|
|
| {{Yes}}
| એ જે મેંગલહોર્ન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૪
| ''ધ હમ્બલિંગ''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| સાયમન એક્સલર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૫
| ''ડેની કોલિન્સ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડેની કોલિન્સ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૬
| ''મિસકન્ડક્ટ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ચાર્લ્સ અબ્રામ્સ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૭
| ''હેંગમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| ડિટેક્ટિવ રે આર્ચર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''વન્સ અપોન અ ટાઇમ ઇન હોલીવુડ''
|
|
|
| {{Yes}}
| માર્વિન શ્વાર્ઝ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૧૯
| ''ધ આઇરિશમેન''
|
|
|
| {{Yes}}
| જીમી હોફા
| સહ-અભિનેતા માટે ઓસ્કાર નામાંકન
|-
| ૨૦૨૧
| ''હાઉસ ઓફ ગુચી''
|
|
|
| {{Yes}}
| આલ્ડો ગુચી
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૩
| ''નોક્સ ગોઝ અવે''
|
|
|
| {{Yes}}
| ઝેવિયર ક્રેન
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૪
| ''મોડી''
|
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
| મોરિસ ગેંગનેટ
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ડેડ મેન્સ વાયર''
|
|
|
| {{Yes}}
| એમ એલ હોલ
| મુખ્ય ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ઇન ધ હેન્ડ ઓફ દાંતે''
|
|
|
| {{Yes}}
| અંકલ કાર્માઇન
| સહાયક ભૂમિકા
|-
| ૨૦૨૫
| ''ધ રિચ્યુઅલ''
|
|
|
| {{Yes}}
| ફાધર થિયોફિલસ રીસિંગર
| મુખ્ય ભૂમિકા
|}

=== નિર્દેશક અને નિર્માતા તરીકે વિશેષ ફિલ્મો ===
અલ પચિનોએ અભિનેતા સિવાય ડિરેક્ટર (નિર્દેશક) અને પ્રોડ્યુસર (નિર્માતા) તરીકે પણ કેટલીક ખૂબ જ પ્રખ્યાત પ્રાયોગિક અને ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મો બનાવી છે, જેની યાદી નીચે મુજબ છે:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! વર્ષ !! ફિલ્મ !! ભૂમિકા !! નોંધ
|-

| ૧૯૮૯ || ''ધ લોકલ સ્ટિગ્મેટિક'' || નિર્માતા અને અભિનેતા || આ એક પ્રાયોગિક ફિલ્મ હતી જેને થિયેટરમાં રિલીઝ કરવાને બદલે માત્ર ખાસ સ્ક્રીનિંગ માટે જ રાખવામાં આવી હતી.
|-

| ૧૯૯૬ || ''લુકિંગ ફોર રિચાર્ડ'' || નિર્દેશક, નિર્માતા અને લેખક || પચિનોની નિર્દેશક તરીકેની આ પ્રથમ સત્તાવાર ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મ હતી, જેના માટે તેમને ડિરેક્ટર્સ ગિલ્ડ ઓફ અમેરિકાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો.
|-

| ૨૦૦૦ || ''ચાઇનીઝ કોફી'' || નિર્દેશક અને અભિનેતા || આ એક અનોખી ડ્રામા ફિલ્મ હતી જે સંપૂર્ણ રીતે બે પાત્રો વચ્ચેની વાતચીત પર આધારિત હતી.
|-

| ૨૦૧૧ || ''વાઇલ્ડ સાલોમે'' || નિર્દેશક અને લેખક || ઓસ્કાર વાઇલ્ડના નાટક પર આધારિત આ એક અર્ધ-ડોક્યુમેન્ટરી (Docudrama) ફિલ્મ હતી.
|}

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{imdb name|0000199|અલ પચિનો}}

[[en:Al Pacino]]

[[શ્રેણી:અમેરિકન ફિલ્મ અભિનેતાઓ]]
[[શ્રેણી:જીવિત વ્યક્તિઓ]]
[[શ્રેણી:ઓસ્કાર વિજેતા અભિનેતાઓ]]</text>
      <sha1>4p6e8b3eh5582rahesto6yxwtmsohr1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ઢાંચો:Taxonomy/Eremopterix</title>
    <ns>10</ns>
    <id>154963</id>
    <revision>
      <id>903565</id>
      <timestamp>2026-08-12T18:45:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-44303-16</username>
        <id>88595</id>
      </contributor>
      <comment>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Eremopterix |parent=Alaudidae |extinct=&lt;!--leave blank or delete this line for &quot;not extinct&quot;; put &quot;yes&quot; for &quot;extinct&quot; --&gt; |refs=&lt;!--Shown on this page only; don't include &lt;ref&gt; tags --&gt; }}થી શરૂ થતું નવું પાનું બનાવ્યું</comment>
      <origin>903565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="249" sha1="k49a3xhr8tsoc8kylg7j9ksa9jx5zgn" xml:space="preserve">{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=genus
|link=Eremopterix
|parent=Alaudidae
|extinct=&lt;!--leave blank or delete this line for &quot;not extinct&quot;; put &quot;yes&quot; for &quot;extinct&quot; --&gt;
|refs=&lt;!--Shown on this page only; don't include &lt;ref&gt; tags --&gt;
}}</text>
      <sha1>k49a3xhr8tsoc8kylg7j9ksa9jx5zgn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ઢાંચો:Taxonomy/Alaudidae</title>
    <ns>10</ns>
    <id>154964</id>
    <revision>
      <id>903566</id>
      <timestamp>2026-08-12T18:46:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-44303-16</username>
        <id>88595</id>
      </contributor>
      <comment>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=familia |link=Lark|Alaudidae |parent=Sylviida |extinct=&lt;!--leave blank or delete this line for &quot;not extinct&quot;; put &quot;yes&quot; for &quot;extinct&quot; --&gt; |refs=&lt;!--Shown on this page only; don't include &lt;ref&gt; tags --&gt; }}થી શરૂ થતું નવું પાનું બનાવ્યું</comment>
      <origin>903566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="253" sha1="c733cvuiq3n5md1nhr7tar87s250cnf" xml:space="preserve">{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=familia
|link=Lark|Alaudidae
|parent=Sylviida
|extinct=&lt;!--leave blank or delete this line for &quot;not extinct&quot;; put &quot;yes&quot; for &quot;extinct&quot; --&gt;
|refs=&lt;!--Shown on this page only; don't include &lt;ref&gt; tags --&gt;
}}</text>
      <sha1>c733cvuiq3n5md1nhr7tar87s250cnf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ઢાંચો:Taxonomy/Sylviida</title>
    <ns>10</ns>
    <id>154965</id>
    <revision>
      <id>903567</id>
      <timestamp>2026-08-12T18:47:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-44303-16</username>
        <id>88595</id>
      </contributor>
      <comment>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=parvordo |link=Sylviida |parent=Passerides |extinct= &lt;!--leave blank or delete this line for &quot;not extinct&quot;; put &quot;yes&quot; for &quot;extinct&quot; --&gt; |refs=*{{BioRef|Reference|Cracraft-2014}} *{{BioRef|Reference|Oliveros-2019}}&lt;!--Shown on this page only; don't include &lt;ref&gt; tags --&gt; }}થી શરૂ થતું નવું પાનું બનાવ્યું</comment>
      <origin>903567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="322" sha1="alejiuhkghsftegj4d0ebwjvy38dtsh" xml:space="preserve">{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=parvordo
|link=Sylviida
|parent=Passerides
|extinct= &lt;!--leave blank or delete this line for &quot;not extinct&quot;; put &quot;yes&quot; for &quot;extinct&quot; --&gt;
|refs=*{{BioRef|Reference|Cracraft-2014}}
*{{BioRef|Reference|Oliveros-2019}}&lt;!--Shown on this page only; don't include &lt;ref&gt; tags --&gt;
}}</text>
      <sha1>alejiuhkghsftegj4d0ebwjvy38dtsh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Vaghela Bhupatsinh Rameshsinh</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154966</id>
    <revision>
      <id>903586</id>
      <timestamp>2026-08-13T03:50:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>903586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="310" sha1="jmo60ih0th02ui8385dnjpkyywabep6" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Vaghela Bhupatsinh Rameshsinh}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૦૯:૨૦, ૧૩ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>jmo60ih0th02ui8385dnjpkyywabep6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>શ્રેણી:અમેરિકન પુરુષ અભિનેતાઓ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>154967</id>
    <revision>
      <id>903591</id>
      <timestamp>2026-08-13T08:35:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>[[શ્રેણી:પુરુષ અભિનેતાઓ|અમેરિકન]]થી શરૂ થતું નવું પાનું બનાવ્યું</comment>
      <origin>903591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="8kmnnjk0z0tiss42j9h2umswrlxpjg0" xml:space="preserve">[[શ્રેણી:પુરુષ અભિનેતાઓ|અમેરિકન]]</text>
      <sha1>8kmnnjk0z0tiss42j9h2umswrlxpjg0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903592</id>
      <parentid>903591</parentid>
      <timestamp>2026-08-13T08:36:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <origin>903592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="171" sha1="7a0742dq3uuxbyafnwnajlj02cl1y99" xml:space="preserve">[[શ્રેણી:અમેરિકન અભિનેતાઓ|પુરુષ]]
[[શ્રેણી:પુરુષ અભિનેતાઓ|અમેરિકન]]</text>
      <sha1>7a0742dq3uuxbyafnwnajlj02cl1y99</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>શ્રેણી:અમેરિકન અભિનેતાઓ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>154968</id>
    <revision>
      <id>903593</id>
      <timestamp>2026-08-13T08:37:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>[[શ્રેણી:અમેરિકન અભિનેતાઓ]]થી શરૂ થતું નવું પાનું બનાવ્યું</comment>
      <origin>903593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="o6e8p7opacm7hwnnho8z9ms7prmvvxc" xml:space="preserve">[[શ્રેણી:અમેરિકન અભિનેતાઓ]]</text>
      <sha1>o6e8p7opacm7hwnnho8z9ms7prmvvxc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>903594</id>
      <parentid>903593</parentid>
      <timestamp>2026-08-13T08:39:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>903594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મેલા લોકો</title>
    <ns>14</ns>
    <id>154969</id>
    <revision>
      <id>903596</id>
      <timestamp>2026-08-13T10:21:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>[[શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મેલા લોકો]]થી શરૂ થતું નવું પાનું બનાવ્યું</comment>
      <origin>903596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79" sha1="pppmud8vh4udmi72rsaymp02bvioapb" xml:space="preserve">[[શ્રેણી:૧૯૪૦માં જન્મેલા લોકો]]</text>
      <sha1>pppmud8vh4udmi72rsaymp02bvioapb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>શ્રેણી:ઓસ્કાર વિજેતા અભિનેતાઓ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>154970</id>
    <revision>
      <id>903597</id>
      <timestamp>2026-08-13T10:22:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>[[શ્રેણી:ઓસ્કાર વિજેતા અભિનેતાઓ]]થી શરૂ થતું નવું પાનું બનાવ્યું</comment>
      <origin>903597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="f3sjjlzdr6cma621xkhb9w1w140gz7i" xml:space="preserve">[[શ્રેણી:ઓસ્કાર વિજેતા અભિનેતાઓ]]</text>
      <sha1>f3sjjlzdr6cma621xkhb9w1w140gz7i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>શ્રેણી:જીવિત વ્યક્તિઓ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>154971</id>
    <revision>
      <id>903598</id>
      <timestamp>2026-08-13T10:28:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichealBVN</username>
        <id>88262</id>
      </contributor>
      <comment>{{જીવિત વ્યક્તિઓ}}  '''હેતુ:''' આ શ્રેણી જીવિત વ્યક્તિઓના જીવન ચરિત્રના લેખોના વહીવટી સંચાલન માટે છે. જીવંત વ્યક્તિઓ વિશેના લેખોમાં માહિતી ખૂબ જ કાળજીપૂર્વક અને...થી શરૂ થતું નવું પાનું બનાવ્યું</comment>
      <origin>903598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="778" sha1="0jzvhndnu0kx9bi29wikbp6ul2l43gu" xml:space="preserve">{{જીવિત વ્યક્તિઓ}}

'''હેતુ:''' આ શ્રેણી જીવિત વ્યક્તિઓના જીવન ચરિત્રના લેખોના વહીવટી સંચાલન માટે છે. જીવંત વ્યક્તિઓ વિશેના લેખોમાં માહિતી ખૂબ જ કાળજીપૂર્વક અને તટસ્થ દ્રષ્ટિકોણથી લખવી અનિવાર્ય છે. દરેક માહિતી માટે યોગ્ય સંદર્ભ (સોર્સ) આપવો જરૂરી છે.

{{DEFAULTSORT:જીવિત વ્યક્તિઓ}}
[[શ્રેણી:વિકિપીડિયા શ્રેણીઓ]]</text>
      <sha1>0jzvhndnu0kx9bi29wikbp6ul2l43gu</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>